^

Jnʼoon xco na tquen tyoʼtsʼon

New Testament in Amuzgo, San Pedro Amuzgos (MX:azg:Amuzgo, San Pedro Amuzgos)

copyright © 1992 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Amuzgo, San Pedro Amuzgos
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Amuzgo, San Pedro Amuzgos [azg], Mexico

Copyright Information

© 1992, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Amuzgo, San Pedro Amuzgos

© 1992, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2024-03-05

ePub generated by Haiola 20 Mar 2024 from source files dated 20 Mar 2024
eBible.org certified

d8a54041-81ce-5bdf-9060-152f7eb71dc8

San Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Jñꞌoon Naya Ntyja ꞌNaanꞌ Jesucristo Na Tji Mateo

1

Nguee nnꞌan tsjan na tui Jesucristo

(Lc 3:23-38)

1 Ndö lista nguee nnꞌan tsjan na tui Jesucristo. Condui jon tsjan David na jndyocahanꞌ ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ Abraham.

2 Abraham jnda jon Isaac, Isaac jnda jon Jacob, ndoꞌ Jacob jnda jon Judá yo ntyje tsanꞌñeen. 3 Juu Judá scuuꞌ jon jndyu Tamar. Ndahin jndyu Fares yo Zara. Ndoꞌ juu Fares jnda jon Esrom, ndoꞌ Esrom jnda jon Aram. 4 Ndoꞌ Aram jnda jon Aminadab, ndoꞌ Aminadab jnda jon Naasón, ndoꞌ Naasón jnda jon Salmón. 5 Ndoꞌ Salmón scuuꞌ jon jndyu Rahab. Ndahin jndyu Booz, ndoꞌ Booz scuuꞌ jon jndyu Rut. Ndahin Obed, ndoꞌ Obed jnda jon Isaí. 6 Ndoꞌ Isaí jnda jon David, tsan na taquintyja tocoꞌxen. Ndoꞌ David tyꞌoon jon scuuꞌ tsoUrías, ndahin Salomón.

7 Ndoꞌ Salomón jnda jon Roboam, ndoꞌ Roboam jnda jon Abías, ndoꞌ Abías jnda jon Asa. 8 Ndoꞌ Asa jnda jon Josafat, ndoꞌ Josafat jnda jon Joram, ndoꞌ Joram jnda jon Uzías. 9 Ndoꞌ Uzías jnda jon Jotam, ndoꞌ Jotam jnda jon Acaz, ndoꞌ Acaz jnda jon Ezequías. 10 Ndoꞌ Ezequías jnda jon Manasés, ndoꞌ Manasés jnda jon Amón, ndoꞌ Amón jnda jon Josías. 11 Ndoꞌ Josías jnda jon Jeconías yo ntyje tsanꞌñeen. Tomꞌan joohin xjen na nque nnꞌan tsjoon Babilonia tyechohan nnꞌan Israel ndyuaahan chaꞌvijon preso ngꞌe tsu nnꞌan Israel ya tontꞌa nnꞌan Babilonia tyiaꞌ yohin.

12 Jndë na tyecho nnꞌan Babilonia nnꞌan Israel ndyuaahin, Jeconías jnda jon Salatiel, ndoꞌ Salatiel jnda jon Zorobabel. 13 Zorobabel jnda jon Abiud, ndoꞌ Abiud jnda jon Eliaquim, ndoꞌ Eliaquim jnda jon Azor. 14 Ndoꞌ Azor jnda jon Sadoc, ndoꞌ Sadoc jnda jon Aquim, ndoꞌ Aquim jnda jon Eliud. 15 Ndoꞌ Eliud jnda jon Eleazar, ndoꞌ Eleazar jnda jon Matán, ndoꞌ Matán jnda jon Jacob. 16 Juu Jacobꞌñeen jnda jon José, tsan na toco yo María. Ndoꞌ juu Maríaꞌñeen singui jon Jesús na nquii jon conduihin Mesías.

17 Yajoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsjan nnꞌan na tui Jesucristo, quindë nqui nchoꞌnenque jnda tsjan nnꞌan na jndyocahanꞌ na jnanhanꞌ Abraham na tueeꞌhanꞌ ata xjen David. Ndoꞌ cüiichen nqui nchoꞌnenque jnda tsjan nnꞌan na jndyocahanꞌ na jnanhanꞌ David na tueeꞌ tiempo ya na tyecho nnꞌan Babilonia nnꞌan Israel ndyuaahin chaꞌvijon preso. Ndoꞌ cüiichen nqui nchoꞌnenque jnda tsjan nnꞌan na jndyocahanꞌ na jnanhanꞌ na tyecho nnꞌan Babilonia nnꞌan Israel ndyuaahin na tueeꞌhanꞌ na tui nquii jon na conduihin Mesías.

Ndö vaa na tui Jesucristo

(Lc 2:1-7)

18 Ndö vaa ntyja na tui Jesucristo. Ndyee jon María, tomin jñꞌoon na ngoco jon yo José. Majoꞌ vitjachen na ntoncohin, taaꞌ tsꞌon María na ñjon jnda juu ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii Espíritu Santo. 19 Majoꞌ José jeꞌ, tsan na ndisaaꞌ María, tonduihin tsꞌan na itsiquindë jon juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. Tyíꞌquintꞌue tsꞌon jon na ngüejnaanꞌ tsanꞌñeen. Ngꞌe na nndaꞌ, sitiu jon na veꞌ ninmaꞌchen ndyuiiꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 20 Ndoꞌ viochen xjen na toquindyiiꞌ tsꞌon jon jñꞌoonꞌñeen, tityincyooꞌ cüii ángel nnon jon xjen na tsooꞌ jon ndaa. Ndoꞌ tso ángelꞌñeen nnon jon: “ꞌUꞌ José na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, tyiꞌntyꞌueꞌ na ngyonꞌ cüenta juu María na ndiscuꞌhin ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, joꞌ na ñjon jnda jon. 21 Nndui jnda jon yusꞌa. Ndoꞌ ꞌuꞌ ntsiquijndyuꞌhin Jesús ngꞌe nque nnꞌan cüentaaꞌ jon, ntsinꞌman jon ñuaanhan yo jnan na nanꞌxuanhin.”

Ndöꞌ jñꞌoon siquindyii ángelꞌñeen José.

22 Tui na nndaꞌ chaꞌ quitsiquindëhanꞌ jñꞌoon na siquindyi Tyoꞌtsꞌon yo ꞌndyo Isaías na toninncyaa juu jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

23 Itso tsanꞌñeen:

Quitquenhoꞌ cüenta, ngaquiñjon jnda juu yuscundyua na ntsingui juu cüii yusꞌa,

ndoꞌ nnanꞌquijndyu nnꞌan jon Emanuel.

Juu jñꞌoon Emanuel itsiquindyihanꞌ: “Nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon yo jaa.”

24 Ndoꞌ juu José, xjen na ticjeeꞌ jon na tsooꞌ jon ndaa, siquindë jon jñꞌoon na tso ángelꞌñeen nnon jon. Ndoꞌ tyꞌoon jon cüenta María na ndiscuuꞌ jonhin. 25 Majoꞌ tyíꞌquitjonꞌhan yo ntyjehin na ninñoonꞌ ata vi na jndë singui tsanꞌñeen yujntꞌaꞌñeen. Ndoꞌ siquijndyu Joséhin Jesús.

2

Nnꞌan na jndaꞌ nquen tyꞌehin Belén

1 Tui Jesús tsjoon Belén ndyuaa Judea. Xjenꞌñeen juu Herodes coꞌxen jon ndyuaaꞌñeen. Juu xjenꞌñeen nnꞌan na jndaꞌ nquen, squenonhin Jerusalén na jnanhin ndyuaa tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. 2 Totaꞌxeeꞌhin ndëë nnꞌan:

—¿Yuu jon mꞌaan nquii yujntꞌa na tui na conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ nnꞌan judíos? Ngꞌe xjen na ninvaa mꞌán ndyuaa nján yuu jon na jnán tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, xjenꞌñeen jntyꞌiá na tityincyooꞌ quixjuu na itsiꞌmanhanꞌ na jndë tuihin. Joꞌ na tincyö́ na nnanꞌtꞌmánꞌ jon.

3 Ndoꞌ nquii Herodes, vi na jndë jndyii jon juu jñꞌoonvaꞌ, tiꞌndaaꞌ tycya ntyjii jon ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan tsjoon Jerusalén. 4 Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cancüi tsoñꞌen ntyee na conintque ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos yo nnꞌan na conanꞌman ntji na coꞌxenhanꞌ na tquen Moisés. Joꞌ taxeeꞌ Herodesꞌñeen ndëë nanꞌñeen yuu jon itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ndui nquii jon na conduihin Mesías. 5 Ndoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehin nnon jon:

—Ntji na tquen Tyoꞌtsꞌon itsiquindyihanꞌ na juu Mesías nduihin tsjoon Belén ndyuaa Judea. Ee jñꞌoon na tji Miqueas na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ:

6 ꞌOꞌ nnꞌan tsjoon Belén ndyuaa Judá,

ꞌoꞌ tꞌmanntyi conduihoꞌ quiiꞌ ntꞌan njoon ninvaa ndyuaa Judá,

ngꞌe quityquiiꞌ ntꞌan ꞌoꞌ nduiꞌ cüii tsꞌan na nnintquehin tondëë nnꞌan.

Juu jon ngüantyjeeꞌ jon nnꞌan njan nnꞌan Israel.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon tso juu tsanꞌñeen na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

7 Ndoꞌ juu Herodes, veꞌ ntyꞌiu, tqueenꞌ jon joo nanꞌñeen na jndaꞌ nquen na jnanhin tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. Taxeeꞌ jon ndëëhin nin nquii xjen na tityincyooꞌ juu quixjuuꞌñeen. 8 Ndë joꞌ jñon jon joohin na cꞌohin Belén. Tso jon ndëëhin:

—Cꞌohoꞌ Belén, ndoꞌ vi na jndë squehoꞌ joꞌ, quijntꞌue jndaꞌ ꞌoꞌ yuu vijon mꞌaan juu luꞌñeen. Ndoꞌ vi na jndë jndiohoꞌhin, ncyo ntcüeꞌhoꞌ na quinanꞌquindyiihoꞌ ja, chaꞌ mantyi nndëë ncjö na ntsitꞌmaanꞌhin.

9 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoon na tso juu tsanꞌñeen na icoꞌxen, jnduiꞌhin, tyꞌehin. Ndoꞌ mantyi juu quixjuu na jntyꞌiahin xjen na ninvaa mꞌanhin ndyuaahin tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, tejndyeehanꞌ tondëëhin, taquintyjahanꞌ nquii naijon mꞌaan lu chjoꞌñeen. 10 Ndoꞌ ya na jntyꞌia nndaꞌhan juu quixjuuꞌñeen, tyincyaahanꞌ na nein jndyihan. 11 Jndë na squehin na mꞌaan José yo María, tyequeꞌhin. Jntyꞌiahin juu luꞌñeen yo ndyee juu María. Satoquityehin nnon luꞌñeen, jnanꞌtꞌmaanꞌhin jon. Ndoꞌ jnanꞌquinaanhin quichu ꞌnaanhin, jntꞌahin nayahin, sꞌon ijan yo su yo ꞌnan quichi jndyi na jndyuhanꞌ mirra. 12 Jndë joꞌ tyꞌe ntcüeꞌhin ndyuaa na jnanhin. Majoꞌ mañoon nato tyꞌehin ngꞌe quityquiiꞌ tsantsjon, siquindyii Tyoꞌtsꞌonhan na tavincꞌo ntcüeꞌhin na mꞌaan Herodes.

José yo scuuꞌ jon, jntꞌahin vi ntyja, tyꞌehin Egipto

13 Xjen na jndë jnduiꞌ nanꞌñeen, cüii ángel cüentaaꞌ ta Tyoꞌtsꞌon tityincyooꞌhin nnon José xjen na tsooꞌ jon ndaa. Tso ángelꞌñeen nnon jon:

—Quinaquintyjaꞌ, cayonꞌ luchjöhöꞌ yo ndyee jon, quinanꞌcjehoꞌ, cꞌohoꞌ ndyuaa Egipto. Joꞌ quintjohoꞌ ata xjen na ntsiquindyi ꞌuꞌ. Quitsaꞌ na nndaꞌ ngꞌe ntꞌuevichen tsꞌon Herodes luchjova chaꞌ na ntscueeꞌ jonhin.

14 Ndoꞌ jnanquintyja José na itso jon. Majuuntyi tsjonꞌñeen tëyꞌoon jon luchjoꞌñeen yo ndyee jon, jnduiꞌhin, tyꞌehin Egipto. 15 Joꞌ tomꞌanhin ata xjen na tueꞌ juu Herodes. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, siquindëhanꞌ juu jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nnon Oseas, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndö vaa na itsohanꞌ: “Tquënꞌ yusꞌa jnda na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon ndyuaa Egipto.”

Tꞌua Herodes tsꞌian na cüje yotsca

16 Majoꞌ juu Herodesꞌñeen, vi na jndë tquen jon cüenta na joo nanꞌñeen na jnan tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, veꞌ jnanꞌviꞌnnꞌanhan jon na jnduehan na ntsque ntcüeꞌhan na mꞌaan jon, sevꞌii jndyi jon. Joꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quinanꞌcüjehin tsoñꞌen yotsca yonon na mꞌan tsjoon Belén, yo na jndë ve chu na tocje ndoꞌ mantyi yo yotsca na cüajon ndyu na mꞌan njoon quijndë na mꞌan xiꞌjndio juu tsjoonꞌñeen. Ngꞌe nndaꞌ vaa na tjiꞌ jon cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu xuee na jndue nanꞌñeen na tityincyooꞌ juu quixjuuꞌñeen na jntyꞌiahin. 17 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, siquindëhanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa nquii Jeremías na tonduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na nguaa. Sinin jon jñꞌoon ntyja ꞌnaan nanntcu judías tsjoon Belén na ntsichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhin na nnanꞌcüje nnꞌan ndahin. Tyíꞌquitsinin nquiiꞌ jon jñꞌoonꞌñeen.

18 Tso jon:

Quityquiiꞌ tsjoon Ramá ticꞌuaa na cotyuee ndyee yotsca.

Jndei conanꞌxuaahin, cotyueehin ntyja ꞌnaan ndahin min tyiꞌninncyahin na ntsinjoonꞌ tsꞌanhin ngꞌe jndë jnanꞌcüje nnꞌan ndahin.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tji Jeremías.

Tayꞌoon ntcüeꞌ José Jesús yo María Nazaret

19 Ndoꞌ vi na jndë tueꞌ juu Herodesꞌñeen, juu ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, tityincyooꞌ nndaꞌhin nnon José xjen na tsooꞌ jon ndaa. Xjenꞌñeen ninvaa mꞌaan jon ndyuaa Egipto. 20 Tso ángelꞌñeen nnon jon: “Quinaquintyjaꞌ, cayonꞌ ntcüeꞌ yuchjova yo ndyee jon ndoꞌ cꞌo ntcüeꞌ ꞌoꞌ ndyuaa Israel, ngꞌe nnꞌan na tojntꞌuehin yuchjova na nnanꞌcueeꞌhanhin, jndë tjëhan.”

Ndöꞌ vaa na siquindyi ángelꞌñeen jon.

21 Ndoꞌ juu José jeꞌ, jnanquintyja jon, tayꞌoon jon yuchjoꞌñeen yo ndyee juu, tyꞌe ntcüeꞌhin ndyuaa Israel. 22 Majoꞌ vi na jndë jndyii José na jndë tueꞌ Herodes, ndoꞌ juu jnda jon Arquelao coꞌxen tsanꞌñeen ndyuaa Judea, joꞌ na sityꞌuehanꞌ José na ncja ntcüeꞌ jon Judea. Ndoꞌ xjenꞌñeen sꞌaa nndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tsooꞌ juu ndaa na siꞌman jon nnon juu na tyiꞌncja juu joꞌ. Mangꞌe joꞌ tja jon tontyja ndyuaa Galilea. 23 Jndë na squehin joꞌ, ntjohin tsjoon Nazaret. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, sequindëhanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen na juu Jesús nnanꞌquijndyu nnꞌanhin tsꞌan Nazaret.

3

Incyaa Juan jñꞌoon ndëë nnꞌan

(Mr 1:1-8; Lc 3:1-9, 15-17; Jn 1:19-28)

1 Juu xjenꞌñeen na taꞌ Juan na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan vi ntyjaaꞌ jndëë naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Totsiquindëëꞌ jon nnꞌan. 2 Totso jon ndëëhin: “Quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ yo jnan na nanꞌxuanhoꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, jndë tindyo na ngityeꞌ na ntcoꞌxen jon ꞌoꞌ na cotsamꞌanhoꞌ.”

3 Juu Isaías, tsan na ndyu na toxenꞌchen na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa, sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ Juanꞌñeen quiiꞌ jñꞌoon na tji jon, tso jon:

Mꞌaan cüii tsꞌan tojndëë naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Incyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan, itso jon:

“Juu na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon nato.

Quitaꞌyahoꞌ na tonnon jon.

Quinanꞌyuhoꞌ ntyja na cotsamꞌanhoꞌ chaꞌvijon na conanꞌyuhoꞌ nato na nndyo jon.”

Manndaꞌ jñꞌoon tso Isaíasꞌñeen.

4 Juu Juanꞌñeen tocüe jon ndiaa na jndëhanꞌ yo sooꞌ camello. Ndoꞌ tsiaaꞌ jon toquityen tjan. Ndoꞌ veꞌ quintcaa ndyueꞌ tocüaꞌ jon, ndoꞌ toꞌu jon tsionꞌ quintyꞌi jndëë. 5 Jndye nnꞌan tsjoon Jerusalén tyꞌehin naijon mꞌaan jon na ninꞌquindyehin jñꞌoon na toninncyaa jon, mantyi yo nnꞌan ndyuaa Judea yo ninꞌnnꞌan na mꞌan ndyo jndaa Jordán. 6 Ndoꞌ vi jndë na tjiꞌ jndyoyuhin nchu vaa na tonanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, siquindëëꞌ Juan joohin quityquiiꞌ ndaa jndaa Jordán.

7 Ndoꞌ jndyiaaꞌ Juan na jndye nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo tmaanꞌ saduceos, squehan na mꞌaan jon na ntꞌue nꞌonhan na quitsiquindëëꞌ jon joohan. Majoꞌ ya na tquen jon cüenta na nndaꞌ, joꞌ jaaꞌ jñꞌoon tso jon ndëëhan: “Joo quindu xjen na ndyo chon, ncyaa jndyi oꞌ, conanꞌnon oꞌhanꞌ. ꞌOꞌ ntyja na contꞌahoꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna contꞌa joo choꞌñeen. ꞌOꞌ concyohoꞌ na mꞌan ja ngꞌe na conanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. ¿Nin tsꞌan siꞌman ndëëhoꞌ na vaa na nndëë ntꞌahoꞌ na tyiꞌntsivꞌii jon ꞌoꞌ? 8 Cüa, quintꞌahoꞌ ncüii ncüii nnon na ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na jndë contcüeꞌ nꞌonhoꞌ yo jnan na nanꞌxuanhoꞌ. 9 Min tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na vanaan na nnanꞌsaaꞌ nque nꞌonhoꞌ na nnduehoꞌ: Jaa tyiꞌxeꞌquitꞌuii Tyoꞌtsꞌon jaa ngꞌe condui jaa tsjan Abraham na jndyocahanꞌ. Quindyehoꞌ jñꞌoon na ntsjö, min veꞌ ntjöꞌmin nndëë ntscüequen Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na nnduihanꞌ nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ Abraham ndoꞌ na nndaꞌ nꞌndyihanꞌ ꞌoꞌ. 10 Chaꞌxjen ndyiiꞌ cje hacha ntꞌö tsꞌan na ncꞌua juu ngꞌee nꞌoon na tyiꞌya të contꞌa, ndoꞌ vi na jndë tinquehanꞌ, ndyion juuhanꞌ nnon chon, manndaꞌ itsijonhanꞌ na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. 11 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsiquintꞌë ꞌoꞌ yo ndaa, ngꞌe na contcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnan na nanꞌxuanhoꞌ. Majoꞌ vi na jndë na jntyꞌiihanꞌ ja na matsixuan tsꞌianmin, yajoꞌ ncꞌoon nquii jon na ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ na nninncyaa jon Espíritu Santo. Majoꞌ ñꞌen ꞌoꞌ na ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ yo chon ngꞌe na nntꞌuiityenhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnan ꞌoꞌ. Juu jon tꞌmanchen conduihin, chintyi ja, min tyiꞌquijntꞌue ja na veꞌ na ncjöcyꞌön ntcoonꞌ jon na nñjon jonhanꞌ. 12 Cje ntscüeꞌndyii jon juu trigo. Ndë joꞌ ntsue jon juu trigoꞌñeen quityquiiꞌ vaaꞌ jon, majoꞌ tsjaaꞌhanꞌ ntsco jonhanꞌ yo chon na tajon quinduuꞌ.”

Ndöꞌ jñꞌoon na sinin Juan ndëë nanꞌñeen. Jñꞌoonꞌñeen tyíꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ.

Siquindëëꞌ Juan Jesús

(Mr 1:9-11; Lc 3:21-22)

13 Jndë joꞌ jnduiꞌ Jesús ndyuaa Galilea, tja jon jndaa Jordán na ntsiquindëëꞌ Juanhin. 14 Majoꞌ quii ꞌndyo Juan na tyiꞌntsꞌaa Jesús na nndaꞌ. Itso jon:

—Ja chuhanꞌ na ꞌuꞌ ntsiquindëꞌ ja. Tyiꞌquichuhanꞌ na ja na ntsiquintꞌë ꞌuꞌ.

15 Majoꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon tsanꞌñeen, tso jon:

—Jndyoyu icüjiꞌhanꞌ na quindui ꞌnan na matsjö, ngꞌe icanhanꞌ na quitaꞌncꞌuë jaa tsoñꞌen na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

Yajoꞌ tangueeꞌ Juan. 16 Ndoꞌ vi na jndë siquindëëꞌ Juanhin, yajoꞌ jnduiꞌ Jesús quityquiiꞌ ndaa. Majuu xjenꞌñeen jnaan quiñoonꞌndue, ndoꞌ jndyiaaꞌ jon na jndyocue Espíritu cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon cjooꞌ jon na chaꞌvijon quituꞌ. Jndyoquintyjo Espíritu Santo cjooꞌ Jesús. 17 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, ticꞌuaa na sinin jon, tso jon: “Ndöhin tsansꞌa jnda na viꞌnchjii jndyihin, na nën jndyihin.”

4

Itsichon yutyia na quitsitja Jesús

(Mr 1:12-13; Lc 4:1-13)

1 Vi na jndë tui na nndaꞌ, tayꞌoon Espíritu Santo Jesús ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Joꞌ totsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús.

2 Jndë na tejndoꞌ jon vennꞌan xuee ndoꞌ vennꞌan tsjon, tyioo na ninjndoꞌ jon. 3 Ndoꞌ tyjeeꞌnon yutyia na mꞌaan Jesús na ninꞌquityiiꞌ juu ngꞌee juuhin. Tso juu nnon jon:

—Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, quitsuꞌ ndëë ntjöꞌmin na cüequen tyooꞌhanꞌ na ntcüaꞌ.

4 Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon, itso jon:

—Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ na chito veꞌ xiaꞌntyi yo tyooꞌ ngüandoꞌ tsꞌan. Majoꞌ ntyja na vangueeꞌ tsꞌan ncüii ncüii ꞌndyo jñꞌoon na incyaa Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ngüandoꞌ juu.

5 Jndë joꞌ tayꞌoon yutyia Jesús Jerusalén, tsjoon jiꞌua cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Sꞌaa juu na cüentyjeeꞌ Jesús xquenviꞌ vatsꞌon tꞌman na mꞌaan juu tsjoonꞌñeen. 6 Tso juu nnon jon:

—Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, cüa, cjuꞌ ꞌuꞌ tyuaa, ngꞌe jñꞌoonꞌ jon itsohanꞌ:

Ncꞌua jon tsꞌian ndëë ángeles cüentaaꞌ jon ntyja ꞌnanꞌ.

Joohin ntyiꞌhin ndueehin ꞌuꞌ chaꞌ tyiꞌncjaquiñjon ntjöꞌ ngꞌeꞌ.

7 Majoꞌ tꞌa Jesús, itso jon nnon yutyia:

—Min tyiꞌquichuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌxjen na matsuꞌ ndöꞌ ngꞌe mantyi vaa jñꞌoonꞌ jon na itsiquindyihanꞌ: “Tyiꞌntquenꞌ xjen ꞌnanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen.”

8 Ndoꞌ na matsꞌia tayꞌoon yutyia Jesús cüii tyoꞌ ndye. Siꞌman juu nnon jon ncüii ncüii nnon nanmꞌannꞌian na ninvaa tsonnangue ndoꞌ yo ntyja na tꞌman najndëhan. 9 Tso juu nnon jon:

—Tsoñꞌen nanꞌminꞌ nninncya na nnanꞌxuanhanꞌ cüentaꞌ xe na aa ntcoꞌxtyeꞌ na ntsitꞌmanꞌ ja.

10 Tꞌa Jesús, tso jon:

—Quenanꞌ ꞌuꞌ nnön Satanás. Ee quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon chuuꞌ jñꞌoon na coxenhanꞌ na xiaꞌntyi nquii jon na quitsitꞌmaanꞌ tsꞌan, ninnquii jon ntyeꞌntjonꞌ nnon jon.

11 Ndë joꞌ jntyꞌii yutyia Jesús, ndoꞌ sque ángeles, totixeeꞌhan jon.

Taꞌ Jesús tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndyuaa Galilea

(Mr 1:14-15; Lc 4:14-15)

12 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús na jndë tyiꞌ nnꞌan Juan vancjo, tja ntcüeꞌ jon Galilea. 13 Majoꞌ tyíꞌquintjohin Nazaret, jnduiꞌ jon joꞌ, ntjohin tsjoon Capernaum na mꞌaanhanꞌ ꞌndyo ndaandue. Ndyuaaꞌñeen tsixuanhanꞌ cüenta tmaanꞌ nnꞌan judíos tsjan Zabulón yo Neftalí. 14 Na tomꞌaan jon juu ndyuaaꞌñeen, siquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa. Juu jñꞌoonꞌñeen, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ:

15 Ntyja ꞌnaan nnꞌan na mꞌan ndyuaa cüentaaꞌ Zabulón yo nnꞌan ndyuaa cüentaaꞌ Neftalí,

joohan na mꞌan ndyuaa nato na vjahanꞌ tondaandue, ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌan ixndya jndaa Jordán,

yo nnꞌan ndyuaa Galilea na chito conduihin nnꞌan judíos,

16 joo nanꞌñeen mꞌanhin na cje ꞌnaanꞌ najaan, majoꞌ naneinhin jndë tityincyooꞌ ncüii nnon na quixuee jndyi ndëëhin.

Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na ndyova ndoꞌcüjioonꞌ na itsixueehanꞌ nnon tsonnangue,

manndaꞌ ro jndë sixueehanꞌ quiiꞌ nꞌon nnꞌan na mꞌanhin nacje ꞌnaanꞌ ncüaanꞌ ꞌnan tyia na itsꞌaahanꞌ cotsu ñuaanhan.

Nndaꞌ jñꞌoon na tso Isaíasꞌñeen na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

17 Ndoꞌ nquii Jesús, xjenꞌñeen taꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon. Totso jon:

—Quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ, ngꞌe jndë tentyja xjen na nninncyahoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue ntyeꞌntjon jon ꞌoꞌ.

Iqueenꞌ Jesús ninnque nnꞌan na cotjiꞌ quintcaa

(Mr 1:16-20; Lc 5:1-11)

18 Xjen na mandyiꞌ Jesús ꞌndyo ndaandue Galileaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon ve tsansꞌa na ninncüii tsꞌan ntsindahin, Simón, tsan na jndyu Pedro, yo tyje jon na jndyu Andrés. Cotjueꞌhin ntquiꞌ ꞌnaanhin quityquiiꞌ ndaandue na cotjiꞌhin quintcaa. 19 Joꞌ tꞌman Jesús joohin, itso jon:

—Quindyonanꞌjonhoꞌ yo jñꞌoon na mancya ndoꞌ ntsꞌa na nnanꞌtjonhoꞌ nnꞌan na ncꞌonhan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

20 Ninñoonꞌ jntyꞌehin ntquiꞌ ꞌnaanhin, tyꞌehan yo juu jon.

21 Jndë na tjantyichen jon, joꞌ ntji jon mañoon vechen tsꞌan. Nanꞌñeen ntsinda Zebedeo, jndyu ncüii tsanꞌñeen Santiago yo tyje jon Juan. Mꞌanhin quityquiiꞌ vꞌaandaa yo nquii tyehin. Cotaꞌyahin ntquiꞌ ꞌnaanhin. Tqueenꞌ Jesús joohin. 22 Ndoꞌ joꞌ ninñoonꞌ jnduiꞌhin quiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen, jntyꞌehinhanꞌ yo tyehin, tyenanꞌjonhin yo jon.

Tsiꞌman Jesús ndëë jndye nnꞌan

(Lc 6:17-19)

23 Ndoꞌ nquii Jesús, tomandyiꞌ jon ninvaa ndyuaa Galilea. Totsiꞌman jon ndëë nnꞌan quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhin. Toninncyaa jon jñꞌoon naya na nanein ngitaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyeꞌntjon jon nnꞌan, ncüii nnon na ñoncya vaa yo na totsꞌaa jon ndyu na toxenꞌchen. 24 Ninvaa ndyuaa Siria tocya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ joo nnꞌan ndyuaaꞌñeen, tondyochohan tsoñꞌen nnꞌan vꞌi na mꞌaan jon na jndye nnon ntycu cotjonhin yo na toquiihanꞌhin. Ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na mꞌan jndyetyia quiiꞌ nꞌon, ndoꞌ yo nnꞌan na cho tycu na iveꞌquiso yo tycutquen. Ndoꞌ sinꞌman Jesús nanꞌñeen.

25 Jndye ntmaanꞌ nnꞌan tentyjahin naxenꞌ jon. Jnanhin ndyuaa Galilea yo joo nqui njoon na conduehin Decápolis, yo tsjoon Jerusalén yo ndyuaa Judea ndoꞌ mantyi ninꞌndyuaa ixndyaaꞌ jndaa Jordán.

5

Jñꞌoon na tyincyaa Jesús xjen na tovequityen jon ncüii tyoꞌ

1 Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Jesús na vancüi tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, teva jon ncüii tyoꞌ. Jndë na tëcjo jon joꞌ, nque nnꞌan na tqueenꞌ jon na quinanꞌjonhin yo jon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tentyjaaꞌhin nnon jon. 2 Joꞌ taꞌ jon, totsiꞌman jon ndëëhin, tso jon:

Nanꞌmin incyaahanꞌ na neiinꞌ tsꞌan

(Lc 6:20-23)

3 —Joo nnꞌan na covaaꞌ nꞌonhin na conduihin nnꞌan ntyꞌiahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Conduihin nnꞌan na ityentjon jon.

4 “Joo nnꞌan na chjooꞌ nꞌonhan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe ntsinjoonꞌ jonhan.

5 “Joo nnꞌan na cotjueꞌcjehin na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe nndahin juu tsonnangue xco.

6 “Joo nnꞌan na ntꞌue jndyi nꞌonhin na ntꞌahin ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe quindë ya nninncyaa jon nchu vaa na contyja nꞌonhan jon.

7 “Joo nnꞌan na mꞌanhan na ntyꞌia ro ntyjehan ngiohan, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe ncꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ntyꞌia rohan nchjii jon.

8 “Joo nnꞌan na ntjuꞌ mꞌanhin na conanꞌtiuhin yo na contꞌahin, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe njntyꞌia ndëëhin nquii Tyoꞌtsꞌon.

9 “Joo nnꞌan na cotaꞌyahin ntyjehin na cho nanꞌñeen tyiaꞌ, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Joo nanꞌñeen na ya contꞌahin, ngitso Tyoꞌtsꞌon na conduihan ntsinda nquii jon.

10 “Joo nnꞌan na contyꞌe nnꞌanhin ngꞌe na cotsantyjahin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Joo nanꞌñeen conduihan nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ na icoꞌxen nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue.

11 “Incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhoꞌ xjen na conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan ꞌoꞌ, ndoꞌ na contꞌaviꞌhin ꞌoꞌ, ndoꞌ cotjiꞌhin tsoñꞌen nnon jñꞌoonviꞌ cjohoꞌ na veꞌ quintuhanꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan. 12 Cꞌonhoꞌ na nein jndyihoꞌ ngꞌe na coquenonhoꞌ nanꞌminꞌ ngꞌe tꞌman naya ꞌnaanhoꞌ vave quiñoonꞌndue. Ee machaꞌxjen contꞌaviꞌhin ꞌoꞌ, manndaꞌ ro tontꞌaviꞌhan nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa.

Conduihoꞌ chaꞌvijon tsjaanꞌ ndoꞌ yo chon

(Mr 9:50; Lc 14:34-35)

13 “ꞌOꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon tsjaanꞌchjenꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. Majoꞌ juu tsjaanꞌ jeꞌ, xe na aa jndë jnduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, ¿Nchu ya ntsꞌaa tsꞌan na ndichjenꞌ nndaꞌhanꞌ? Tayuu jntꞌuehanꞌ. Veꞌ ntyqueꞌto tsꞌanhanꞌ na ntqueꞌntjo nnꞌan cjohanꞌ.

14 “Ndoꞌ mantyi conduihoꞌ chaꞌvijon chon na condixuee ndëë nnꞌan tsonnangueva. Mangiohoꞌ cüii tsjoon na vequityenhanꞌ xquen cüii tyoꞌ, tyiꞌxeꞌquindëë ngitëꞌhanꞌ. 15 Min tanin juu na ntscüꞌa ncüii lámpara chaꞌ ndëcya ntscüangiooꞌ tsanꞌñeen istjö cjooꞌhanꞌ. Juu tsanꞌñeen ntsintyja jon lámparaꞌñeen chaꞌ ya ntsixueehanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan vꞌaa. 16 Manndaꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na chuhanꞌ yo nnꞌan ngꞌe naya na ntꞌahoꞌhin ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon chon na covixuee ndëëhin. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ntquenhin cüenta joo ꞌnan ya contꞌahoꞌ ndoꞌ nnanꞌtꞌmaanꞌhin nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue.

Tsiꞌman Jesús ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Moisés

17 “Joo jñꞌoon na tquen Moisés yo jñꞌoon na toninncya nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa, tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na jndyö na ntsityꞌui joohanꞌ, ja jndyö na joo jñꞌoonꞌñeen ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ ntyja njan ndoꞌ chaꞌ ntsiꞌman nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 18 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, viochen xjen na vacachen na mꞌaan tsjöꞌndue yo tyuaa, ncüii cüii ntji na quindëchen na mꞌaanhanꞌ tyquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na coꞌxenhanꞌ, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ. 19 Mangꞌe joꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na ntsꞌaa na tyiꞌquinjon ncüii nnon jñꞌoon na tquen Moisés, min na tyiꞌjaaꞌchen tsixuanhanꞌ quiiꞌ ntꞌan jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ xe na aa ntsiꞌman juu ndëë ntyje juu na tyiꞌnanꞌvehan jñꞌoonꞌñeen, naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon, ngitsohanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na tyiꞌtꞌman conduihin. Majoꞌ juu tsꞌan na itsue jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ ntsiꞌman jon ndëë nnꞌan na quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ, tꞌmanchen condui tsanꞌñeen naijon na icoꞌxen nquii Tyoꞌtsꞌon. 20 Chaꞌ na nndëë ntsijon tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, chuhanꞌ na quitsiquindëntyichen juu chaꞌxjen ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon, chito chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Xe tyiꞌquintꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, tyiꞌjon quindëë nanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Tsiꞌman Jesús na tyiꞌnanꞌvjëë ntyjë

(Lc 12:57-59)

21 “ꞌOꞌ jndë mangiohoꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon ndëë ndochihoꞌ: ꞌUꞌ tyiꞌntscueꞌ tsꞌan, ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntscueeꞌ juu tyje juu, majndaꞌ ntꞌuiityenhanꞌhin tonnon jüe. 22 Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na ntsivꞌii juu ncüii ntyje juu, chi ntꞌuiityenhanꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ngitso juu na tayuujntꞌue tyje juu ndoꞌ xe na aa ngitso juu nnon tsanꞌñeen: Tsanꞌ ꞌuꞌ, vaa na toncuuꞌ na ncjuꞌhanꞌhin quityquiiꞌ chon vꞌio.

23 “Mangꞌe na nndaꞌ, juu xjen na matyioꞌ ꞌnan nnontyiu na ntsitꞌmanꞌ Tyoꞌtsꞌon, cañjoonꞌ tsonꞌ xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na tyiꞌya nchjii juu yo ꞌuꞌ. 24 Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ, yajoꞌ quiꞌndyiꞌ juu nanꞌñeen na tyioꞌ nnontyiuꞌñeen, cacoꞌya jndyee ꞌuꞌ yo juu, ndë joꞌ quindyoꞌ ntcüeꞌ na ntsitꞌmanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

25 “Juu tsꞌan na ninꞌquen juu ꞌuꞌ nnon tsꞌian, cje ro quitsaꞌ na ntjo ya ntyjii juu yo ꞌuꞌ viochen na incyaahanꞌ xjen na nninjndaꞌ jñꞌoon ꞌnanꞌ yohin, tyiꞌntsꞌaahanꞌ ngꞌe na tyiꞌcotsijndaꞌ jñꞌoon na vaa yo ꞌuꞌ, ntquen juu ꞌuꞌ nnon jüe, ndoꞌ juu jüe ncꞌua juu tsꞌian na quityiꞌ cominsión ꞌuꞌ vancjo. 26 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, tyiꞌxeꞌquinduiꞌ joꞌ ata jndë tyionꞌñꞌenꞌ na chuꞌjnanꞌ.

Tsiꞌman Jesús na tyiꞌncꞌoon tsansꞌa yo tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro

27 “ꞌO jndë jndyehoꞌ na tso Tyoꞌtsꞌon ndëë ndochihoꞌ: ꞌUꞌ tyiꞌncꞌonꞌ yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. 28 Majoꞌ ncö, jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro ncüiihoꞌ na ndyiaaꞌ juu ncüii tsanscu, na ninꞌcꞌoon jndyi juu yo tsanꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ, jndë tsixuan juu jnan yo tsanscuꞌñeen, ngꞌe quiiꞌ tsꞌon juu jndë sitiu juu na nndaꞌ.

29 “Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, xe na aa tënnonꞌ ntyjaya ntsꞌaahanꞌ na matsitja ꞌuꞌ, yantyi cüjiꞌhanꞌ, quityqueꞌhanꞌ na tycya na mꞌanꞌ, ngꞌe yantyichen na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ngaqueꞌ na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, chito na quindë ꞌuꞌ ncjaꞌ vꞌio. 30 Ndoꞌ mantyi juu ntꞌöꞌ ntyjaya, xe na aa itsꞌaahanꞌ na matsitja ꞌuꞌ, yantyi quityjeꞌhanꞌ ndoꞌ ndë quityqueꞌhanꞌ, ngꞌe yantyi na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ quiñoonꞌndue, chito na quindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ vꞌio.

Joo nnꞌan na jndë tonco, tsiꞌman Jesús na tyiꞌndyehan ntyjehan

(Mt 19:9; Mr 10:11-12; Lc 16:18)

31 “Mantyi ꞌoꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na itsohanꞌ: Minꞌcya ro ncüii ꞌoꞌ na nꞌndyii juu scuuꞌ, nndë ncüii tson na ngitsohanꞌ na jndë jntyꞌehan ntyjehan. 32 Majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi xe na aa mꞌaan scuuꞌ tsꞌan yo ncüiichen tsꞌan, joꞌ vanaan na nꞌndyii jonhin. Xe na aa chito nndaꞌ vaa, ndoꞌ ꞌndyiꞌhin, matsaꞌ na veꞌ mꞌaan ya juu yo ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ mantyi juu tsansꞌaꞌñeen vaa jnaanꞌ jon na veꞌ mꞌaan ya jon yo juu tsanscuꞌñeen.

Tsiꞌman Jesús na tyiꞌntjiꞌ jaa xueeꞌ Tyoꞌtsꞌon na veꞌ cotquëntyën jndyuë

33 “Ndoꞌ mantyi jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tondye ndochihoꞌ: Tyiꞌntcoꞌ ꞌndyoꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ jñꞌoon na matsininꞌ ndoꞌ nchjiꞌ yaꞌ na jeꞌquitsiquindëꞌhanꞌ. Majoꞌ ꞌuꞌ quitsiquindëꞌ jñꞌoon na jndë tcoꞌ ꞌndyoꞌ nnon jon. 34 Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ, minꞌncüii nnon tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌhanꞌ, min tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na ntjiꞌhoꞌ xueeꞌ quiñoonꞌndue ngꞌe juuhanꞌ conduihanꞌ silla na maninꞌtsꞌiaanꞌ na vequityen jon. 35 Ndoꞌ min tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na ntjiꞌhoꞌ xueeꞌ tsonnangue ngꞌe juuhanꞌ mꞌaanhanꞌ tocje ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ na nnduehoꞌ na nndaꞌ itsijonhanꞌ na conduehoꞌ na nchjii jon na mayuuꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ. Ndoꞌ min tyiꞌntjiꞌhoꞌ xueeꞌ tsjoon Jerusalén na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ, ngꞌe conduihanꞌ tsjoon naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon na nquii jon taquintyja na tꞌman conduihin. 36 Min tyiꞌntjiꞌhoꞌ xueeꞌ nquen nquehoꞌ na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ ngꞌe minꞌncüii sonquenhoꞌ jeꞌquindëë ntꞌahoꞌ na nninquichiꞌhanꞌ ndoꞌ min na aa ndintonhanꞌ. 37 Majoꞌ ya na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na mayuuꞌ cüii jñꞌoon, quitsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌhanꞌ, ndoꞌ juu xjen na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na min tyiꞌyuuꞌ ncüii jñꞌoon, quitsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ngꞌe minꞌcya ro jñꞌoon na ntscüantjoꞌntyi tsꞌan na ntcoꞌ juu ꞌndyo juu na nchjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itsinin juu, juu jñꞌoonꞌñeen conanhanꞌ na mꞌaan yutyia.

Itsiꞌman Jesús ya na contꞌaviꞌ nnꞌan jaa, tyiꞌjntꞌuë na nnjon nanꞌñeen

(Lc. 6:29-30)

38 “ꞌOꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na itsohanꞌ: Minninchen nnon naviꞌ na ntsꞌaa tsꞌan yo cüiichen tyje juu, manincüajon quitjon juu. Xe na aa tënnon tyje juu isqueeꞌ juu, mantyi nndaꞌ quitjon juu. Ndoꞌ xe na aa tsiꞌnꞌon cüii tyje juu tcon juu, mantyi quiton tsiꞌnꞌon juu. 39 Majoꞌ ja, ndö vaa matsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ: Tyiꞌntꞌueꞌ ꞌuꞌ na nnjon tsꞌan na itsꞌaa viꞌ ꞌuꞌ. Minninchen tsꞌan na iminꞌ ndaꞌchcya quinchoꞌ tontyjaya, ncyaꞌ na quiminꞌ juu cüiichenhanꞌ tontyjandyuaanꞌ. 40 Ndoꞌ nin juu na iquen ꞌuꞌ nnon tsꞌian na ninꞌcüjiꞌ juu cotonꞌ, mantyi ncyaꞌ na ngayꞌoon juu ndiaasoꞌ. 41 Ndoꞌ nin juu na itsꞌaa na ijndeiꞌhanꞌ na cjaꞌ yohin na ngichuꞌ xu ꞌnaanꞌ juu cüii kilómetro, cjaꞌ yohin min na ve kilómetros. 42 Tsꞌan na ican ꞌnan nnonꞌ, ncyaꞌhanꞌ nnon juu, ndoꞌ min tyiꞌntsintycüiꞌ ꞌnan nnon tsꞌan na ninꞌcüjiꞌ jnan ꞌnan nnonꞌ.

Cüiviꞌngiö nnꞌan na jndo jaa

(Lc 6:27-28, 32-36)

43 “Mantyi ꞌoꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na coꞌxenhanꞌ: Cüiveꞌnchjiꞌ tsꞌan na ya jñꞌoon ꞌuꞌ, ndoꞌ tsꞌan na jndooꞌ ꞌuꞌ, cüejon quitsaꞌ yohin. 44 Majoꞌ ndö vaa matsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ: Cüivengiohoꞌ joo nnꞌan na jndohin ꞌoꞌ, ndoꞌ quitanhoꞌ na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nque nnꞌan na contyꞌehinhoꞌ tsojnaanꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja njan. 45 Ee na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö, nnduihoꞌ ntsinda nquii tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Nquii jon itsꞌaa jon na juu ndoꞌcüjioonꞌ ꞌnaanꞌ jon ndyiaaꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na ya nnꞌan ndoꞌ mantyi yo ndëë nnꞌan na tyia nnꞌan. Ndoꞌ mantyi itsquioo jon ndaatsuaꞌ ꞌnaanꞌ jon cjo nnꞌan na contꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ ndoꞌ mantyi cjo nnꞌan na conanꞌtja nnon jon. 46 Ngꞌe xe na aa veꞌ xiaꞌntyi nque nnꞌan na viꞌngiohinhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌhin, ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ ngꞌe joꞌ vaa naya ꞌnaanhoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon? Quitquenhoꞌ cüenta, joo nnꞌan na cotyehin sꞌonndyuaa cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma, manndaꞌ vaa contꞌahan. 47 Ndoꞌ xe na aa veꞌ xiaꞌntyi joo nnꞌan na ya jñꞌoonhin yo ꞌoꞌ na concyahoꞌ tsꞌonhin, ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na tꞌman vaa na conanꞌquindëhoꞌ? Joo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi nndaꞌ vaa contꞌahan. 48 Chaꞌxjen nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ jon conduihin na jndyoyuhin, mantyi manndaꞌ cꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan.

6

Itsiꞌman Jesús na quintꞌaha ꞌnan ya

1 “Ya na contꞌahoꞌ cüii nnon na chuhanꞌ ngꞌe na cotsantyjahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitquenhoꞌ cüenta na chito contꞌahoꞌhanꞌ chaꞌ na quitquen nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ngꞌe xe na aa veꞌ tondëë nnꞌan contꞌahoꞌhanꞌ, tanaya ꞌnaanhoꞌ tonnon nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue.

2 “Mangꞌe joꞌ ya na matsaꞌ naya cüii tsꞌan, quitsaꞌ na ninncuꞌ cüintyjiꞌhanꞌ, tyiꞌntsixuaꞌ ndëë nnꞌan juu naya na matsaꞌ chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehin na ya jndyi nnꞌanhin. Joo nnꞌan na covancüi ntꞌaanꞌon ndoꞌ natahinꞌ, contꞌa nanꞌñeen na quindye nnꞌan juu naya na contꞌahin chaꞌ quindue nanꞌñeen na ya jndyi nnꞌanhin. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi joꞌ naya ꞌnaanhin na joo ntyjehin conanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeenhan. 3 Majoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, ya na matejndeiꞌ cüii tsꞌan ꞌnan na itsitjahanꞌhin, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na matsaꞌ, min tsꞌan na ya jndyi jñꞌoon yo ꞌuꞌ. 4 Yajoꞌ ntsꞌaahanꞌ na ninncuꞌ ntyjiꞌ juu naya na matsaꞌ. Majoꞌ nquii Tyeꞌ na indyiaaꞌ jon naya na matsaꞌ yo cüiichen tsꞌan na ninncuꞌ ntyjiꞌhanꞌ, ntsinon jon ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ.

Itsiꞌman Jesús nin jñꞌoon na nnanꞌnën nnon Tyoꞌtsꞌon

(Lc 11:2-4)

5 “Juu xjen na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tantꞌahoꞌ chaꞌxjen contꞌa nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehin na njon jndyihin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joohin ya jndyi ngiohin na quijntyꞌia nnꞌanhin xjen na minntyjeeꞌhin quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ndoꞌ nata na conanꞌneinhin nnon Tyoꞌtsꞌon. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi joꞌ naya ꞌnaanhin na vaa. 6 Majoꞌ ꞌuꞌ, xjen na ntsininꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, caqueꞌ quityquiiꞌ vaꞌ, quitscuꞌ ꞌndyohanꞌ, joꞌ quitsininꞌ nnon Tyeꞌ na tatyiꞌncyooꞌhin, majoꞌ mꞌaan jon yo ꞌuꞌ joꞌ. Ndoꞌ nquii jon na conduihin Tyeꞌ na nchjii jon tsoñꞌen na tacovityincyo ndëë nnꞌan, ntsiquindaaꞌ jon tsoñꞌen na icanhanꞌ ꞌuꞌ.

7 “Ya na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tanduehoꞌ jñꞌoon na veꞌ ninjuuntyi ninjuuntyihanꞌ, chaꞌna contꞌa joo nnꞌan na tyiꞌquitajnꞌaanhin jon. Ee conanꞌtiuhin na ndyii jon ngꞌe ninjuu ninjuu jñꞌoon na conduehin. 8 Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌxjen na contꞌahan, ngꞌe vitjachen na ngitanhoꞌ nnon jon, majndë nchjii jndaꞌ jon nin ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. 9 Ndö vaa jñꞌoon na quinduehoꞌ nnon jon:

Tyë́ na mꞌanꞌ quiñoonꞌndue, quitsꞌaahanꞌ na ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌ xueꞌ.

10 Juu na matyeꞌntjonꞌ, quindyo coꞌxenhanꞌ na vja na mꞌan.

Quindui ꞌnan na ntꞌue tsonꞌ nnon tsonnangueva chaꞌxjen na conduihanꞌ quiñoonꞌndue.

11 Ncyaꞌ ꞌnan na icanhanꞌ na ntcüꞌá xeevahin.

12 Quitsitꞌman tsonꞌ já yo ꞌnan tyia na jndë jntꞌá chaꞌxjen conanꞌtꞌman nꞌö́n nnꞌan na conanꞌtjahin ndë́.

13 Quitejndeiꞌ já na tyiꞌntyiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ já na ntꞌá ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ,

majoꞌ quitsiquindyaꞌ já tsoñꞌen nnon ꞌnantyia na ninꞌquitsiꞌndaaꞌhanꞌ já.

Ngꞌe ntyjantyi xjen na tquenꞌ tsoñꞌen,

ꞌuꞌ condui na macoꞌxenꞌ,

ndoꞌ condui ꞌuꞌ najnduꞌ,

ndoꞌ tsixuanꞌ na tsoñꞌen na tquenꞌ na cüitꞌmaanꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ.

Quindui na macꞌan.

14 Ndoꞌ tsontyichen Jesús: “Xe na ꞌoꞌ conanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nnꞌan na conanꞌtjahin ndëëhoꞌ, yajoꞌ mantyi nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ na conanꞌtjahoꞌ nnon jon. 15 Majoꞌ xe na aa tyiꞌconanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nque ntyjehoꞌ na conanꞌtjahin ndëëhoꞌ, mantyi nquii Tyeꞌhoꞌ tyiꞌxequitsitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ nnon jon.

Itsiꞌman Jesús ntyja na ntyje tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu

16 “Xjen na conanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na cotyjehoꞌ ꞌnan jndyuehoꞌ, tyiꞌntꞌa yahoꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ na chjooꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ quitquen nnꞌan cüenta na juuhanꞌ contꞌahoꞌ. Mꞌan nnꞌan na veꞌ contꞌa yahin na cotyjehin ꞌnan jndyuehan chaꞌ quijntyꞌia nnꞌan na conanꞌquindëhin. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cojntyꞌia nnꞌan na nndaꞌ contꞌahin, xiaꞌntyi joꞌ vaa naya ꞌnaanhin. 17 Majoꞌ ꞌuꞌ, xjen na matyjeꞌ ꞌnan ꞌndyoꞌ, quimanꞌ nnonꞌ, quitscjoꞌyaꞌ xquenꞌ, 18 Chaꞌ tyiꞌntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na matyjeꞌ ꞌnan ꞌndyoꞌ, majoꞌ nquii Tyeꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, ntsiꞌmanhanꞌ nnon jon na juuhanꞌ matsaꞌ. Ndoꞌ nquii jon na ndyiaaꞌ jon ꞌnan na tatyiꞌncyo ndëë nnꞌan, nninncyaa jon tsoñꞌen na icanhanꞌ ꞌuꞌ.

Naya ꞌnaanꞌ tsꞌan na vaa quiñoonꞌndue

(Lc 12:33-34)

19 “Min ꞌnan na conanꞌncüi nnꞌan na njon jndyihanꞌ na conanꞌqui nꞌonhinhanꞌ. Majoꞌ quintyꞌua conanꞌndaaꞌ oꞌhanꞌ ndoꞌ coꞌon tscüahanꞌ ndoꞌ mantyi coꞌoqueꞌ nanntyꞌuee ntꞌaa nanꞌñeen na ntjiꞌhinhanꞌ. 20 Majoꞌ ꞌnaanhoꞌ na njon jndyihanꞌ na conanꞌqui nꞌonhoꞌhanꞌ, quinanꞌncüihoꞌhanꞌ quiñoonꞌndue naijon na jeꞌcüaꞌ quintyꞌuahanꞌ, min na jeꞌcꞌon tscüahanꞌ ndoꞌ min na jeꞌcoqueꞌ nanntyꞌuee na ntjiꞌhinhanꞌ. 21 Ngꞌe naijon na covave ꞌnan na njon jndyi na conanꞌncüihoꞌ, majoꞌ vijon mꞌaan na ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ.

Tënnon tsꞌan itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon lámpara

(Lc 11:34-36)

22 “Ya na mandyiꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌna tsꞌan na tyincyo ya naxuee ndyiaaꞌ. Ngꞌe xjen mavaaꞌ tsonꞌ jñꞌoonꞌñeen, yajoꞌ itejndeihanꞌ ꞌuꞌ tsoñꞌen xuee na vamꞌanꞌ. 23 Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquindyiꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌya tënnon na mꞌaan juu na nchjaanꞌ juu. Ngꞌe min na mandyiꞌ jñꞌoonꞌñeen, majoꞌ tyiꞌjeꞌcüaaꞌ tsonꞌ na mayuuꞌhanꞌ, ngꞌe tyquiiꞌ tsonꞌ matsixuanꞌ chaꞌvijon najaan jndyi.

Jeꞌquindëë na ntyeꞌntjön ndëë ve patrón na ninvi xjen

(Lc 16:13)

24 “Taminꞌncüii tsꞌan nndëë ntyeꞌntjontyen ndëë ve patrón na ninvi xjen. Ngꞌe ncꞌoon juu na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu ncüii patrónꞌñeen ndoꞌ ncüiichenhin ncꞌoon juu na viꞌntyjii juuhin. Ee ntsꞌaahanꞌ na njon jndyi nchjii juu yo ncüiihan, majoꞌ cüiichenhin tyiꞌquinjonhin ntyjii juu. Xe na jen cojooꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌtjonhoꞌ ꞌnan na nnintyahoꞌ, ntscuꞌhanꞌ na nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe tyiꞌjeꞌquindëë ntyeꞌntjonhoꞌ ndëë ve nnonhanꞌ.

Ncyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌnan na icanhanꞌ ntsinda jon

(Lc 12:22-31)

25 “Mangꞌe na nndaꞌ vaa, matsjö ndëëhoꞌ na tancꞌonhoꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ nchu vaa na vja na mꞌanhoꞌ tsonnangueva, na nin ꞌnan ntcüaꞌhoꞌ, ndoꞌ na ncüehoꞌ, min ntyja ꞌnaan ndiaa na ntcüehoꞌ. Ngꞌe ntyjii Tyoꞌtsꞌon nchu vaa na cotandoꞌhoꞌ, majndeichen yo ꞌnan na ntcüaꞌhoꞌ. Ntyjii jon tsoñꞌen ntyja ꞌnaanhoꞌ, majndeichen yo ndiaa na ntcüehoꞌ. 26 Quitquen yahoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan quintsa na maꞌntyja nandye. Joo oꞌ taconon oꞌ chaꞌ ngueꞌhanꞌ na ntyje oꞌ ndoꞌ na nnanꞌve oꞌhanꞌ na nninjntꞌue oꞌ ꞌiocha. Majoꞌ min na nndaꞌ, nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, incyaa jon ꞌnan na cocüaꞌ oꞌ. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa chito njonchen nchjii jon yohoꞌ, chichen quintsahinꞌ? 27 Min tanin ncüii ꞌoꞌ nndëë ngüandoꞌntyihoꞌ ngꞌe na jndye jndyi mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ.

28 “Yajoꞌ ¿Ndu na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ndiaa na ntcüehoꞌ? Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan ntjaaꞌ jndëë ya na covindyehanꞌ. Nancooꞌ covaaꞌhanꞌ. Joohanꞌ min tacontꞌahanꞌ tsꞌian, min tacotoꞌñoonhanꞌ tsuan na nndë ndiaahanꞌ. 29 Majoꞌ quindyehoꞌ ntsjö: Juu rey Salomón, min na tya jndyihin, ndoꞌ tëquintyja na ya ꞌnan na tonanꞌchu jon, majoꞌ tyiꞌquitsijonhanꞌ na nancooꞌ ndiaa na tocüe jon chaꞌxjen nancooꞌ ncüii ntjaaꞌmin. 30 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na incyaa Tyoꞌtsꞌon na nancooꞌ ntjaaꞌ jndëë na veꞌ xeevaa ro minhanꞌ, ndoꞌ ꞌiocha coninjntꞌue nnꞌanhanꞌ na conanꞌquineinhan ꞌnan na cocüaꞌhan, majndeichen ntyjii jon yuu jon nnan ndiaa na ntcüehoꞌ, ꞌoꞌ na chjo jndyi vantyja nꞌonhoꞌhin. 31 Joꞌ tajen ncꞌonhoꞌ jñuaanꞌ tsꞌon na nnduehoꞌ: ¿Nin ꞌnan ntꞌaha na nninjndaꞌ ꞌnan ntcüꞌa ndoꞌ na ncüë? ¿Nin ꞌnan ntꞌaha na nninjndaꞌ ndiaa ntcüë? 32 Ee joo nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhin nanꞌminꞌ, majoꞌ nquii jon na conduihin Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, nchjii jndaꞌ jon na tsoñꞌen nanꞌminꞌ itsitjahanꞌhoꞌ. 33 Navejndyee quijntꞌuehoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon ityeꞌntjon jon ꞌoꞌ. Ndoꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na caveeꞌ tsꞌon jon ee xe na nndaꞌ tsamꞌanhoꞌ, ntsꞌaa jon na ndahoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na icanhanꞌhoꞌ. 34 Mangꞌe joꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ ꞌnan na nninjntꞌuehoꞌ ꞌiocha na tonnon. Xuee ꞌio ntsijndaꞌ nquiihanꞌ nin jñꞌoontiu na ncꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Juu naviꞌ na iquenon tsꞌan na ncüii ncüii xuee, maxjen condinon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

7

Tyiꞌncüjiꞌ cüenta na aa conanꞌtja nnꞌan

(Lc 6:37-38, 41-42)

1 “Tyiꞌntjiꞌhoꞌ cüenta na aa conanꞌtja nnꞌan, ngꞌe xe na aa ntꞌahoꞌhanꞌ, mantyi ncüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na conanꞌtjahoꞌ nnon jon. 2 Ngꞌe chaꞌxjen na cotjiꞌhoꞌ cüenta na aa conanꞌtja nnꞌan ndëëhoꞌ, manndaꞌ ncüjiꞌ jon cüenta na conanꞌtjahoꞌ nnon nquii jon. Machaꞌxjen na contꞌahoꞌ yo nnꞌan, manndaꞌ ntsꞌaa jon na quitꞌuii ntcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 3 ¿Ndu na maquenꞌ cüenta ncüii nnon na tyiꞌtꞌman itsitja cüiichen tsꞌan ndoꞌ min ncuꞌ tyiꞌmaquenꞌ cüenta na tꞌman matsitja ꞌuꞌ? Na nndaꞌ matsaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon na mandyiaꞌ jndëëꞌnꞌoon na tuahanꞌ tënnon cüii tsꞌan, majoꞌ minꞌchjo tyiꞌquenꞌtoꞌ cüenta na ñjon tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa tënnonꞌ ncuꞌ. 4 Ndoꞌ na nndaꞌ, tyiꞌquitsohanꞌ na ntsuꞌ nnon tsanꞌñeen: Cüa ntyjë, ncyaꞌ na ncüjiꞌ jndëëꞌnꞌoon na tua tënnonꞌ. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen ninvaa ñjon tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa tënnonꞌ ncuꞌ. 5 ꞌUꞌ na ve vaa na matsitiuꞌ, juu tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa na ñjon tënnonꞌ, cüjiꞌ jndyeeꞌhanꞌ, yajoꞌ xuee ndyiaꞌ na ncüjiꞌ jndëëꞌnꞌoon na ñjon tënnon tsanꞌñeen.

6 “ꞌNan na jiꞌua nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌninncyahoꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na tyiꞌquinjonhanꞌ ngiohin. Ee xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon ndëë quindueꞌ coninncyahoꞌ ꞌnan na nanꞌxuanhanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ quindëꞌñeen ngüeꞌquen oꞌ ndoꞌ ntquii oꞌ ꞌoꞌ. Min tyiꞌninncyahoꞌ ꞌnan na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ ndëë nnꞌan na tyiꞌquinjonhanꞌ ngiohin. Ngꞌe xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, itsijonhanꞌ chaꞌvijon cotjueꞌhoꞌ tsꞌuaa tëꞌ perlas ndëë quintcu. Ndoꞌ choꞌñeen nndyue oꞌhanꞌ.

Quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ

(Lc 11:9-13; 6:31)

7 “Ninnquiiꞌchen quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ncyꞌonhoꞌ cüenta ꞌnan na cotanhoꞌ. Ninnquiiꞌchen quijntꞌuehoꞌ nchu ya na quintꞌahoꞌ tonnon jon, ndoꞌ nninjndaꞌhanꞌ. Ninnquiiꞌchen quinanꞌmanhoꞌ nnon jon ꞌnan na coquenonhoꞌ, yajoꞌ ntsiquinaan jon tondëëhoꞌ chaꞌvijon na nnaan ꞌndyo vꞌaa. 8 Ngꞌe ncüii ncüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ican juu nnon Tyoꞌtsꞌon, ncyꞌoon juu cüenta ꞌnan na ican juu. Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ntꞌue juu nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon, mancüiixjen ncüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsiꞌman nnon jon ꞌnan na iquenon, ntsiquinaan Tyoꞌtsꞌon tonnon tsanꞌñeen chaꞌvijon conaan ꞌndyo vꞌaa.

9 “Juu jndaꞌ, xe na aa ntcan juu cüii tanꞌ tyooꞌ nnonꞌ, tyiꞌjeꞌncyaꞌ na veꞌ cüii tsjöꞌ nnon juu na ntcüaꞌ juu. 10 Ndoꞌ min xe na aa ntcan juu cüii quitscaa nnonꞌ na ntquii juu, tyiꞌjeꞌncyaꞌ veꞌ quitsu ntquii juu. 11 Ngꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na tyia nnꞌanhoꞌ, xe ꞌoꞌ ngiohoꞌ nninncyahoꞌ ꞌnan ya ndëë ndahoꞌ, majndeichen nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, nninncyaa jon ꞌnan na yantyichen ndëë nnꞌan na cotanhanꞌ nnon jon.

12 “Joꞌ tsoñꞌen ꞌnan na ntꞌue nꞌonhoꞌ na quintꞌa nnꞌan yo ꞌoꞌ, majoꞌntyi quintꞌahoꞌ yohin. Ee na ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, itsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ mantyi jñꞌoon na jndui na tondue nnꞌan na itsiquindyihanꞌ ꞌnan na nguaa.

Quitsacꞌë ꞌndyo teon na quintuhanꞌ

(Lc 13:24)

13 “Quitsaqueꞌhoꞌ ꞌndyo teon na quintuhanꞌ chaꞌ nndëë ncꞌonhoꞌ natooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe vaa ꞌndyo teon tuen na ngaqueeꞌ tsꞌan nato tuen. Majoꞌ juu natoꞌñeen ngayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsuhin, ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan cotsaqueꞌhanꞌ. 14 Majoꞌ ꞌndyo teon na ngaqueeꞌ tsꞌan nato na ngayꞌoonhanꞌhin na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu, quintuviꞌhanꞌ ndoꞌ tyiꞌjndye nnꞌan condiohinhanꞌ.

Ngꞌe të na itsꞌaa tsꞌoon, joꞌ ngüajnaanꞌ tsꞌan nin tsꞌoonhanꞌ

(Lc 6:43-44)

15 “Quitquenhoꞌ cüenta yo nque nnꞌan na coninncyahin jñꞌoon na itsiviꞌnnꞌanhanꞌhoꞌ. Cotsquehin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ndoꞌ ngiohoꞌ na ndyiaꞌ nꞌonhin chaꞌxjen joo quinman ndyiaꞌ nꞌon oꞌ, majoꞌ quityquiiꞌ nꞌon nanꞌñeen nanꞌxuanhin nanviꞌ nnꞌanhin chaꞌvijon lobo. 16 Nndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa nanꞌxuanhin na cotquenhoꞌ cüenta ꞌnan na contꞌahin. Mangiohoꞌ na joo tëndöndyooꞌ tsjan, tyiꞌxeꞌquityjee tsꞌanhanꞌ nꞌoonneon, min tyiꞌxequityjee tsꞌan tëhigos tsonneonndye. 17 Nanꞌñeen itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii tsꞌoon. Tsꞌoon ya, coveꞌ të ya, majoꞌ minꞌcya ro tsꞌoon na tyiꞌya, itsꞌaahanꞌ të tyiꞌya. 18 Juu tsꞌoon ya xecueꞌ të tyiꞌyahanꞌ, majoꞌ juu tsꞌoon tyiꞌya, min tyiꞌxecueꞌ të yahanꞌ. 19 Ncüii cüii tsꞌoon na tyiꞌquintꞌahanꞌ të ya, cotꞌuahanꞌ, ndë chi nguaahanꞌ nnon chon. 20 Nndaꞌ vaa na ntajnꞌaanhoꞌ nin ꞌnan nanꞌxuan nanꞌñeen, ngꞌe ya na ntquenhoꞌ cüenta ꞌnan na contꞌahin, ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhoꞌ na chito jñꞌoon mayuuꞌ coninncyahin.

Chito tsoñꞌen nnꞌan ntsaqueꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon

(Lc 13:25-27)

21 “Jndye nnꞌan conduehin nnön ta, majoꞌ chito tsoñꞌenhan ntsaqueꞌhan tyquiiꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. Majoꞌ minninchen tsꞌan na ntsiquindë juu chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, juu tsanꞌñeen ngaqueeꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan. 22 Ya na ngüentyja xjen ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë jnanꞌtjahin nnon jon, nnduehan nnön: Manchjiꞌ riiꞌ ta na jndë tyincyá já jñꞌoon naya ꞌnanꞌ yo juu najndei na matsixuanꞌ, ndoꞌ jndyetyia yo nanjndyi, jndë tjíꞌ jáhanꞌ quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ yo najndei na condui ꞌuꞌ, jndë jntꞌá jndye nnon tsꞌian na tyiꞌxeꞌquinduihanꞌ yo na jndë nquë́. 23 Yajoꞌ ntsintcüꞌë jñꞌoon ndëë nanꞌñeen: Min tyiꞌcüajnꞌan ꞌoꞌ. Quenaanhoꞌ na tonnön, ꞌoꞌ na ninnquiiꞌchen tontꞌahoꞌ ꞌnan tyia.

Jñꞌoon ntyja na condë ve vꞌaa

(Mr 1:22; Lc 6:47-49)

24 “Ncüii ncüii tsꞌan na indyii juu jñꞌoonmin na matsjö ndoꞌ vangueeꞌ juuhanꞌ, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na jndaꞌ xquen na sia vaaꞌ cjooꞌ tsjöꞌ na tyen minntyjeeꞌhanꞌ. 25 Ndoꞌ tyioo ndaatsuaꞌ, jnduiꞌ ndaatsꞌo t'man, tyoo jndye tꞌman, taquiñjonhanꞌ vꞌaaꞌñeen, majoꞌ tatyioohanꞌ ngꞌe tyen minntyjeeꞌhanꞌ nacjooꞌ juu tsjöꞌñeen. 26 Majoꞌ ncüii cüii tsꞌan na indyii jñꞌoon na matsjö, majoꞌ tyiꞌquitsiquindë juuhanꞌ, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon cüii tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ xquen na veꞌ siato juu vaaꞌ juu cjooꞌ teiꞌ. 27 Ndoꞌ tyioo ndaatsuaꞌ, jnduiꞌ ndaatsꞌo tꞌman ndoꞌ jndei tyioo jndye. Tovaquiñjonhanꞌ juu vꞌaaꞌñeen, mana tyioohanꞌ. Tꞌman tsuhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

28 Vi na jndë sinin Jesús tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na tondyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, jndye tomꞌaanꞌ nꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, 29 Ngꞌe totsiꞌman jon ndëëhin chaꞌxjen tsꞌan na conintquehin na ityentjon, chito chaꞌxjen nnꞌan na tonanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu ntji na tquen Moisés.

8

Sinꞌman Jesús tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ

(Mr 1:40-45; Lc 5:12-16)

1 Xjen na tjantcüeꞌ Jesús na jnan jon juu tyoꞌñeen, nnꞌan na jndye jndyiꞌhin tyentyjahan toxenꞌ jon. 2 Ndoꞌ tyjeeꞌnon cüii tsansꞌa na chu ndöꞌ cotöꞌ, tconxtye juu tonnon jon, itso juu:

—Nndaꞌ ta, nchji na vaa najndei na condui ꞌuꞌ na nndëë ntsinꞌmanꞌ ja xe na aa ntꞌue tsonꞌ.

3 Ndoꞌ tyio Jesús ntꞌö jon nacjooꞌ tsanviiꞌñeen, itso jon nnon juu:

—Ntꞌue tsꞌön, cꞌonꞌ na jndë ntjo ya ntcüeꞌ ꞌuꞌ.

Ndoꞌ ninñoonꞌ jnꞌman juu, mana tsu ndöꞌñeen. 4 Ndoꞌ tso Jesús nnon juu:

—Ndyeeꞌheꞌ, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ nchu vaa sꞌa. Naneinhin cjaꞌ, quitsiꞌmanꞌ nnon tyee njan jaa nnꞌan judíos na jndë jnꞌmanꞌ, ndoꞌ juu quiooꞌ na itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés na nninncyahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, juu oꞌ ncyaꞌ nnon tyeeꞌñeen. Ee na ntsiquindëꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan na jndë jnꞌmanꞌ.

Sinꞌman Jesús mosooꞌ cüii capitán

(Lc 7:1-10)

5 Jndë na tëqueeꞌ Jesús tsjoon Capernaum, tëntyjaaꞌ ncüii capitán na mꞌaan jon. Juu tsanꞌñeen coꞌxen jon ncüii ciento sondaro cüentaaꞌ tsjoon Roma. Tcan jon na quitsꞌaa Jesús vi nayaꞌñeenꞌhin yohin. 6 Itso jon:

—Nndaꞌ ta, mioon jndyi iquenon moso njan na vaa juu vꞌa, iyꞌoon tycu coquenhin ndoꞌ iquii jndyihanꞌhin.

7 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Ncjö ntsinꞌmanhin.

8 Majoꞌ sintcüeꞌ capitánꞌñeen jñꞌoon, itso jon:

—Nndaꞌ Ta, tyiꞌquitsixuan na ngaqueꞌ quityquiiꞌ vꞌa. Majoꞌ veꞌ quitsuꞌ na quinꞌman moso njan, ndoꞌ nꞌman juu. 9 Ngꞌe mantyi ja mꞌan nacje ꞌnaan nnꞌan na cotoꞌxenhin ja. Ndoꞌ mantyi mꞌan sondaro na macoꞌxën. Ya na maꞌua tsꞌian nnon ncüiihin, matsjö nnon juu: “Cjaꞌ ndöhin, ndoꞌ ncja juu.” Ndoꞌ ya na maꞌua tsꞌian nnon cüiichenhin: “Quindyoꞌ ntjoohin”, ndoꞌ nndyo juu. Ndoꞌ na ntsjö nnon moso njan: “Quitsaꞌ tsꞌianvaꞌ, ndoꞌ ntsꞌaa juuhanꞌ.”

10 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús jñꞌoon na tso tsanꞌñeen, tëveeꞌ jndyi tsꞌon jon. Tso jon ndëë nnꞌan na cotsantyja naxenꞌ jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌan ntyjëëhë nnꞌan Israel, minꞌjon tacontji ncüii tsꞌan na tꞌman vaa na vantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon chaꞌna juu tsanvahin. 11 Quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na ntsjö, juu xjen ya na nnintyincyooꞌ ntyja na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsonnangue, nnan nnꞌan xiꞌjndiohanꞌ na ngüendyuaahan yo ndochihi Abraham, Isaac yo ninꞌJacob na ntcüaꞌ nanꞌñeen yohan. 12 Majoꞌ nque nnꞌan judíos, joohin chuhanꞌ na nanꞌxuanhin juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon, ncüjiꞌhanꞌhin joꞌ. Ndoꞌ ncjuꞌhanꞌhin naijon na tëquintyja najaan, ndoꞌ joꞌ ncꞌonhan na nnanꞌxuaahan na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Ndoꞌ maninꞌnanꞌquiꞌioonꞌhin ndiꞌnꞌonhan na ntquiihanꞌhin.

13 Jndë joꞌ tso Jesús nnon juu capitánꞌñeen:

—Cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ, ndoꞌ quindui chaꞌxjen na mavantyja tsonꞌ.

Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jnꞌman mosooꞌ juu capitánꞌñeen.

Sinꞌman Jesús tsanscu xeenꞌ Pedro

(Mr 1:29-31; Lc 4:38-39)

14 Ndoꞌ tja Jesús vaaꞌ Pedro. Jndë na tëqueeꞌ jon joꞌ, jndyii jon jñꞌoon na juu tsanscu xeenꞌ Pedro, vaa tsanꞌñeen cjooꞌ jndu. Iyꞌoon tjuenꞌhin. 15 Joꞌ tꞌui Jesús ntꞌö tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ ninñoonꞌ jndya tjuenꞌhin. Jnanquintyja juu, taꞌ juu na sijñꞌoonꞌ juu na tcüaꞌhan.

Jndye nnꞌan vꞌi sinꞌman Jesús

(Mr 1:32-34; Lc 4:40-41)

16 Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia, tyecho nnꞌan joohin na mꞌaan Jesús. Tcoꞌxen jon jndyetyiaꞌñeen na quinduiꞌhin quiiꞌ nꞌon nanꞌñeen. Mantyi sinꞌman jon tsoñꞌen nnꞌan vꞌi. 17 Tui na nndaꞌ chaꞌ quitsiquindëhanꞌ jñꞌoon na jndui na toninncyaa Isaías ndyu na toxenꞌchen. Itso jon: “Manquii Tyoꞌtsꞌon tejndei jon jaa na tyiꞌjndeiꞌ nnꞌön. Ndoꞌ sinꞌman jon jaa tsoñꞌen nnon ntycu na coquenön.”

Nnꞌan na ninꞌquitsantyja toxenꞌ Jesús

(Lc 9:57-62)

18 Ya na jndyiaaꞌ Jesús na jndye jndyi nnꞌan mꞌan xejndio ngiaaꞌ jon, tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon na quinanꞌjndaꞌhin vꞌaandaa na ngüeꞌjndyahan ndaandue. 19 Tantyjaaꞌ ncüii tsꞌan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi ntji na tquen Moisés. Itso juu nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, minyuuchen na ncjaꞌ ntsijon ja yo ꞌuꞌ.

20 Joꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, itso jon:

—Joo ndyondyehinꞌ min ndueꞌ oꞌ, ndoꞌ quintsahinꞌ min ntycya oꞌ, majoꞌ ja na condui tsansꞌa na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, min naijon na ngüajndyëë, taꞌnan yu ro.

21 Cüiichen tsꞌan na ivayꞌoon juu yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, itso juu nnon jon:

—Ta, ncyaꞌ chjo jñꞌoon na ntixꞌë tyëhöꞌ ndoꞌ vi na jndë tyꞌiuhin, yajoꞌ yu jeꞌ, ngöyꞌön ja yo jñꞌoon na mancyaꞌ.

22 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Jndye nnꞌan mꞌanhin chaꞌvijon ntꞌoohin. Quiꞌndyiꞌ na quityꞌiu nque nanꞌñeen ntyjehin. Majoꞌ ꞌuꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

Sichen Jesús jndye yo na iju ndaandue

(Mr 4:35-41; Lc 8:22-25)

23 Tua Jesús quityquiiꞌ vꞌaandaa ndoꞌ nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehin yo jon. 24 Ndö vaa ꞌnan tui, tyíꞌcovijndye na tyꞌehan, ndoꞌ tyioo ncüii jndye tꞌman nnon juu ndaandueꞌñeen, mavaaxjen na nchjehanꞌ vꞌaandaaꞌñeen ngꞌe juu ndaandueꞌñeen, jndei ijuhanꞌ. Ndoꞌ Jesús jeꞌ, itso jon. 25 Yajoꞌ joo nnꞌan na tonanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhin nnon jon, jnanꞌntcüihan jon, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, quitsinꞌmanꞌ jaa, ee juu vꞌaandaa na ñjön, mangua ndaahanꞌ na nchjehanꞌ juuhanꞌ na ntscüjehanꞌ jaa.

26 Tꞌa Jesús, itso jon:

—ꞌOꞌ tyiꞌcovantyja ya nꞌonhoꞌ. ¿Ndu na coquityuehoꞌ?

Ndoꞌ jnanquintyja jon, sityiaꞌ jon jndyeꞌñeen yo ndaandue, ndoꞌ tichen ntcüeꞌhanꞌ. 27 Ndoꞌ sꞌaahanꞌ na jndye jndyi tꞌoon nꞌonhan na nndaꞌ tui, taxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Juu tsanvahin, ¿nin conduihin? Ata juu jndye yo ndaandue cotaꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na icoꞌxen jonhanꞌ.

Sinꞌman Jesús nnꞌan Gadara na mꞌan jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan

(Mr 5:1-20; Lc 8:26-39)

28 Jndë na tejndyahan juu ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa na jndyu Gadara. Joꞌ jnduiꞌhan vꞌaandaa. Ndoꞌ tyequitjon ve nnꞌan ndyuaaꞌñeen jon na ninnquiiꞌchen tomꞌanhan ndiꞌntꞌua ntꞌoo. Nanꞌxuan nanꞌñeen jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan. Vjee jndyihan ata ndiquindëë ngüeꞌnon nnꞌan naijon na mꞌanhan. 29 Tyeꞌ jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌUꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ Jnda Tyoꞌtsꞌon, ¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ yo já? ¿Aa jndyoꞌ na ntsaꞌviꞌ já, min na tyiꞌcoventyja xjen na ntꞌuiꞌviꞌ já?

30 Ndyo naijon mꞌan nanꞌñeen mꞌan cüii tmaanꞌ quintcu na cotqui oꞌ. 31 Ndoꞌ tan jndyetyiaꞌñeen cüii nayaꞌñeen nnon Jesús, jnduehan:

—Xe na ncüjiꞌ já quityquiiꞌ nꞌon nanmin, ncyaꞌ jñꞌoon na ntsacꞌë́ quiiꞌ nꞌon quintcu na mꞌan ndöꞌ.

32 Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Cüa, quinduiꞌhoꞌ.

Yajoꞌ jnduiꞌ jndyetyiaꞌñeen, tyequeꞌhan quiiꞌ nꞌon joo choꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ ninvaa tmaanꞌ oꞌ jnanꞌnon oꞌ, tyecue oꞌ naijon tyꞌa vaa na njoon jndyihanꞌ, joꞌ tequityeeꞌ oꞌ tyquiiꞌ ndaandue, tjë oꞌ na sava ndaa nquen oꞌ.

33 Ndoꞌ joo nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ choꞌñeen, jnanꞌnonhan, tyentcüeꞌhan tsjoonhan. Chen jndyi tonanꞌquindyiihan nchu vaa ꞌnan na tui na tjë oꞌ, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na jnꞌman joo nanꞌñeen na tonanꞌxuanhan jndyetyia. 34 Ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen nnꞌan tsjoonꞌñeen jnduiꞌhan, tyequijntyꞌiahan Jesús. Ndoꞌ xjen na squehan naijon na mꞌaan jon, tanhin nnon jon na quitsꞌaa jon vi nayaꞌñeen na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon ndyuaa tsjoonhin.

9

Sinꞌman Jesús tsꞌan na ndicaca

(Mr 2:1-12; Lc 5:17-26)

1 Jndë tui na nndaꞌ, tua nndaꞌ Jesús vꞌaandaa yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Teꞌjndya ntcüeꞌhin ndaandue. Squehan tsjoon naijon mꞌaan ya jon. 2 Joꞌ squenon nnꞌan na mꞌaan jon, yꞌonhin cüii tsanviiꞌ, vaa juu cjooꞌ tsue. Tycu coquen tyꞌoonhin, ntjo ntjein ngꞌee juu. Ya na tquen Jesús cüenta vantyja nꞌon nanꞌñeen, tso jon nnon juu tsanviiꞌhin:

—ꞌUꞌ jnda, cyonꞌ na tꞌman tsonꞌ. Ja jndë sitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ jnan na tsixuanꞌ.

3 Ndoꞌ vendye nnꞌan na conanꞌman nchu vaa tsiꞌman jñꞌoon na tquen Moisés, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ tso Jesús, jnanꞌtiuhan, jnduehan: “Tsanvaꞌ, jñꞌoon tsanꞌ itsinin juu, ee itsꞌaa juu na cüajon conduihin yo nquii Tyoꞌtsꞌon.” Nndaꞌ vaa na jndue nanꞌñeen. 4 Majoꞌ ntyjii Jesús nchu vaa conanꞌtiuhan, ngꞌe joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Ndu na conanꞌtiuhoꞌ jñꞌoon viꞌ ntyja njan? 5 ¿Nin jñꞌoon na cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌjndyaaꞌchen ntsjö nnon tsanvahin? “¿Aa na ntsjö nnon juu na matsitꞌman tsꞌönhin yo jnan na tsixuan juu?” Ndoꞌ “¿Aa ntsjö na quinanquintyja juu, cjaca juu?” 6 Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ntsjö jñꞌoon na jndyaaꞌntyichenhanꞌ ngiohoꞌ. Yajoꞌ vi na jndë jnꞌman tsanvaꞌ, ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na vaa najndö na matsixuan nnon tsonnangue na nndëë ntsitꞌman tsꞌön nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan.

Joꞌ tso jon nnon tsꞌan na ntjein ngꞌeeꞌhin:

—Cüa, quinaquintyjaꞌ, quitsintcüiꞌ tsueꞌ ndoꞌ cjaꞌ vaꞌ.

7 Ndoꞌ jnanquintyja juu, tja juu vaaꞌ juu. 8 Ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jntyꞌiahin na nndaꞌ tui, tyuehin ndoꞌ tyincyaahanꞌ na nein jndyihin ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ vaa tyincyaa jon najndei na tsixuan jon nnon Jesús na itejndei jon nnꞌan.

Tqueenꞌ Jesús Mateo

(Mr 2:13-17; Lc 5:27-32)

9 Jnduiꞌ Jesús joꞌ, tja jon na tonnonchen. Joꞌ jndyiaaꞌ jon ja Mateo. Tomꞌan vꞌaa naijon na mꞌan nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma. Tso jon nnön:

—Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

Ndoꞌ jntyꞌi tsꞌianꞌñeen, ndoꞌ tyjë yo nquii jon.

10 Ndoꞌ ndö vaa ꞌnan na tui, vequityen Jesús mesa quiiꞌ vꞌa na cocüꞌá. Ñꞌen ntyjë na mantyi cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tsjoon Roma, ndoꞌ mantyi ñꞌen nnꞌan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanhan na conduihan nnꞌan na conanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. Ninvi tojnaanꞌ tovendyuaa nanꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa Jesús. 11 Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, vi na jndë jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa jon, taxeeꞌhan ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan ndëë nanꞌñeen:

—¿Ndu na juu tsan na itsiꞌman ndëëhoꞌ icüaꞌ jon yo nnꞌan na cotye sꞌon ndoꞌ yo nnꞌan na cotjíꞌ cüenta na nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon?

12 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús na nndaꞌ conduehin, sinin jon jñꞌoon na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ntyja ꞌnaan nanꞌñeen, itso jon:

—Nnꞌan na tyiꞌvꞌi, tyiꞌicanhanꞌhin tsꞌan na ntsꞌaa nasihin. Majoꞌ nnꞌan vꞌi, joohan icanhanꞌhin tsꞌan na ntsꞌaa nasihin. 13 Nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonva na itsohanꞌ: “Ja njon jndyi ntyji na ncꞌonhoꞌ na cüivengiohoꞌ nnꞌan, chichen na nnanꞌcueeꞌhoꞌ quiooꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja yohanꞌ.”

Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Quintꞌahoꞌ chaꞌxjen itsinin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui: “Ja chito jndyö na macꞌën nnꞌan na contꞌa ntyja na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Joo nnꞌan na nanꞌxuan jnan, jndyö na macꞌënhin na quintcüeꞌ nꞌonhan.”

Cotaꞌxeeꞌhan nnon Jesús na ntyjee tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu

(Mr 2:18-22; Lc 5:33-39)

14 Nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa Juan squehan na mꞌaan Jesús, taxeeꞌhan nnon jon:

—Já yo nnꞌan tmaanꞌ fariseos cotyjë́ ꞌnan jndyuë́, majoꞌ joo nnꞌan na matsiꞌmanꞌ ndëë, tyiꞌcontꞌahan na nndaꞌ. ¿Ndu?

15 Tꞌa Jesús, sinin jon ncüii jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na itꞌuiihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, tso jon:

—Nnꞌan na conanꞌjon yo nquii tsansꞌa na ngoco, ¿Aa ncꞌonhan na chjooꞌ nꞌonhan viochen xjen na conditꞌmaanꞌ na ninvaa mꞌaan tsanꞌñeen tyquiiꞌ ntꞌanhin? Tyiꞌxeꞌquintꞌahan na nndaꞌ. Majoꞌ ngüentyja xuee na ntjiꞌ nnꞌan juu tsanꞌñeen quityquiiꞌ ntꞌanhan. Juu xjenꞌñeen nnanꞌchjooꞌ nꞌonhan ndoꞌ ntyjehan ꞌnan jndyuehan.

16 Ndoꞌ sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon xco na toninncyaa jon. Tso jon: “Vi tanꞌ ndiaa xco na tyiꞌcotmanhanꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjaaꞌ tsꞌanhanꞌ ndiaa ntsa. Ngꞌe xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, juu ndiaa xcoꞌñeen ngateihanꞌ ndoꞌ ncꞌiooꞌhanꞌ juu ndiaa ntsaꞌñeen. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu naijon na tꞌio ndiaaꞌñeen, tꞌmanntyichen ntꞌiohanꞌ. 17 Min ntjan quiooꞌ na cotyion nnꞌan ndaa vinon, majoꞌ tyiꞌjeꞌquityion nndaꞌ tsꞌan juu ndaaꞌñeen ntjan na jndë tijntꞌue tsꞌanhanꞌ toxenꞌ. Ngꞌe xe na aa nndaꞌ ntsꞌaa tsꞌan, joo ntjanꞌñeen ndiꞌndaaꞌhanꞌ ndoꞌ mantyi juu ndaa vinon na ñjonhanꞌ, nntcüeꞌhanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, ndyion tsꞌan ndaa vinon xco tjan xco ndoꞌ na nndaꞌ, min juu tjanꞌñeen tyiꞌjeꞌcüiꞌndaaꞌhanꞌ min ndaa vinonꞌñeen tyiꞌjeꞌquitsuhanꞌ.

Tyincyaa Jesús na tandoꞌ xco yuscu chjo jnda Jairo

(Mr 5:21-43; Lc 8:40-56)

18 Ninvaa na itsinin Jesús jñꞌoonꞌñeen ndoꞌ ncüii tsꞌan juu tsjoonꞌñeen na conintquehin ntyja ꞌnaanꞌ vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos, tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús. Tconxtye tsanꞌñeen nnon Jesús. Tso jon:

—Quichenviꞌ tueꞌ yuscu chjo jnda, majoꞌ xe na aa ntsaꞌ vi nayaꞌñeen na ncjaꞌ quityioꞌ ntꞌöꞌ cjooꞌ juu, yajoꞌ ngüandoꞌ nndaꞌ juu.

19 Maninñoonꞌ sicje Jesús, tantyja jon toxenꞌ tsanꞌñeen, mantyi já na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sáñꞌë́n yohin. 20 Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen jndyontyja ncüii tsanscu toxenꞌ Jesús, mioon viiꞌ juu. Jndë nchoꞌve chu na cocꞌa neoonꞌ juu. Jndyotsindyooꞌhin toxenꞌ jon, tꞌuii juu ꞌndyo ndiaaꞌ jon. 21 Ngꞌe sitiu juu: “Xe veꞌ aa nndëë ntꞌui ndiaaꞌ jon, nnꞌman.” 22 Ndoꞌ nquii Jesús, tequen jon, jndyiaaꞌ jon nnon tsanscuꞌñeen. Tso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ jnda, cyonꞌ na tꞌman tsonꞌ. Ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen ntjo ya ntcüeꞌhin.

23 Ndoꞌ xjen na tueeꞌ Jesús vaaꞌ juu Jairoꞌñeen, tëqueeꞌ jon quiiꞌhanꞌ. Joꞌ jndyiaaꞌ jon mꞌan nnꞌan na cotjaꞌ nmaan na coninjndaꞌ na ngantyꞌiu juu tsꞌoo chjoꞌñeen. Conanꞌxuaa nnꞌan ndoꞌ cotyuee jndyihin. 24 Tso jon ndëëhin:

—Cüa, quinduiꞌhoꞌ ntjoohin, yuscu chjovahin, chito aa tueꞌ juu, veꞌ itso juu.

Majoꞌ jnanꞌcüejnaanꞌhin jon, veꞌ toncohin ngꞌe nndaꞌ tso jon. 25 Majoꞌ vi na jndë tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen, tëqueeꞌ jon naijon vequityen tsꞌoo chjoꞌñeen, joꞌ tꞌuii jon ntꞌö juu, ndoꞌ jnanquintyja juu. 26 Ndoꞌ na sꞌaa Jesús na nndaꞌ, tycya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ninvaa ntꞌö juu ndyuaaꞌñeen.

Sinꞌman Jesús ve nnꞌan nchjan

27 Xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaaꞌñeen, tentyja ve nnꞌan nchjan toxenꞌ jon. Tonanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌUꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö́ ntyjiꞌ.

28 Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ jon quityquiiꞌ vꞌaa, jnanꞌndyooꞌhin na mꞌaan jon. Taxeeꞌ jon ndëëhin:

—¿Aa vantyja nꞌonhoꞌ na nndëë nninncya na njntyꞌia nndaꞌhoꞌ?

Tꞌahan, jnduehan:

—Ta, vantyja nꞌö́n.

29 Ngue ro jñoon ntꞌö jon tëndëëhin, ndoꞌ tso jon ndëëhin:

—Quindui chaꞌxjen na vantyja nꞌonhoꞌ.

30 Ndoꞌ tyincyaahanꞌ na ya cojntyꞌiahan. Majoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso jon ndëëhan na tyiꞌnanꞌquindyiihan nnꞌan na nndaꞌ sꞌaa jon.

31 Majoꞌ taꞌnan jnanꞌquindëhinhanꞌ. Ee vi na jndë jnduiꞌhan juu vꞌaaꞌñeen, chen chen tonanꞌneinhan ndëë nnꞌan na mꞌan juu ndyuaaꞌñeen ꞌnan na sꞌaa Jesús yohan.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na ndiquitsinin

32 Xjen na jnduiꞌ nanꞌñeen vꞌaaꞌñeen, sque mañoon nnꞌan na mꞌaan Jesús. Yꞌonhin cüii tsꞌan na tsixuan juu jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu na ndincyaahanꞌ na ntsinin juu. 33 Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ Jesús jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen, tyeꞌ tsinin juu. Ndoꞌ nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tyuehin ndoꞌ tomꞌanhan na neinhin. Jnduehan:

—Jaa nnꞌan Israel, minꞌjon tacojntyꞌia na ntsꞌaa tsꞌan cüii tsꞌian tꞌman chaꞌ juu ꞌnan na sꞌaa Jesús ndöꞌ.

34 Majoꞌ jnanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan fariseos jon. Jnduehan:

—Veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na itsixuan nquii juu na conditque ndëë tsoñꞌen yotyia, joꞌ na condëë icüjiꞌ tsanvaꞌ yotyia quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan.

Ntyꞌia nchjii Jesús nnꞌan

35 Tomandyiꞌ Jesús tsochen njoon tꞌman yo njoon quijndë ndyuaa Galilea. Totsiꞌman jon ndëë nnꞌan na covancüi ntꞌaanꞌon. Toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ mantyi totsinꞌman jonhin ncüii cüii nnon ntycu na coquenonhan yo ncüii cüii nnon na tajndeiꞌ nꞌonhan na iquiihanꞌhin. 36 Ya na jndyiaaꞌ jon ntmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tꞌoon jon na ntyꞌia rohan ntyjii jon, ngꞌe mꞌanhan na ntycüii najndëhan na jndye vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhan. Chaꞌvijon na cocyaatohan tyuaa na ndiquindëë na ncꞌontyihan. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌxjen coquenon quinman na tatsꞌan ivantyjeeꞌ. 37 Ndoꞌ taꞌ jon na itsiꞌman jon na jndye nnꞌan mꞌan na ndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ nnꞌan na nnanꞌneinhinhanꞌ ndëëhan, tyiꞌjndyehan. Ndëë joo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sinin jon jñꞌoon na sijonhanꞌ juuhanꞌ yo juu nanꞌñeen. Tso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ jndye jndyi ntjon na tueꞌ, majoꞌ tyiꞌjndye nanntjon mꞌan na ntyjehanꞌ. 38 Mangꞌe joꞌ quitanhoꞌ nnon nquii jon na ꞌnaanꞌ joo ntjonꞌñeen na quijñon jon nnꞌan na quitsaquityjehin ntjon ꞌnaanꞌ jon.

10

Icüji Jesús nchoꞌve nnꞌan na quitsayꞌonhan jñꞌoon yohin

(Mr 3:13-19; Lc 6:12-16)

1 Tqueenꞌ Jesús já nnꞌan na nchoꞌve. Tyincyaa jon na mantyi nanꞌxuán juu najndei na condui nquii jon chaꞌ ntjíꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ na quinanꞌnꞌmán nnꞌan tsoñꞌen nnon ntycu vjee yo tsoñꞌen nnon na tajndeiꞌ nꞌonhan na iquiihanꞌhin.

2 Ndö nguë́ já nnꞌan na nchoꞌve na tꞌua jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndë́. Naminjndyee Simón, na mantyi xueeꞌ jon Pedro, jndë ve, tyje jon Andrés, ndë joꞌ Santiago yo tyje jon Juan, joohan ntsinda Zebedeo, 3 Felipe yo Bartolomé, Tomás yo ja Mateo na toquë sꞌon ꞌnaanꞌ gobiernon tsjoon Roma, ndoꞌ Santiago jnda Alfeo yo Tadeo, 4 Yo Simón, tsan na totsijonhin yo tuaanꞌ nnꞌan na tonanꞌvehan nacjooꞌ gobiernon tsjoon Roma, ndoꞌ yo ninꞌJudas Iscariote, tsan na jndëcya tyincyaa juu cüenta Jesús nduee nnꞌan na jnanꞌcueeꞌhanhin.

Tꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan nchoꞌve

(Mr 6:7-13; Lc 9:1-6)

5 Ndoꞌ ndö vaa tsꞌian na tꞌua Jesús ndë́ na nchoꞌve já na tji jon, tso jon:

—Tyiꞌntsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na chito conduihan ntyjë nnꞌan judíos, ndoꞌ min tyiꞌntsaqueꞌhoꞌ njoon na mꞌan nnꞌan ndyuaa Samaria. 6 Xiaꞌntyi cꞌohoꞌ na mꞌan ntyjeehoꞌ nnꞌan Israel, na conduihan chaꞌvijon quinman na jndë tsu. 7 Viochen na cotsacondyiꞌhoꞌ, ndö jñꞌoon quinduehoꞌ ndëë nnꞌan: Quitquenhoꞌ cüenta na nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, jndë tentyja xjen na ninncyahoꞌ na ntyeꞌntjon jon ꞌoꞌ. 8 Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndë́: Quinanꞌnꞌmanhoꞌ nnꞌan vꞌi yo nnꞌan na cho ndöꞌ cotöꞌ. Quintꞌahoꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë. Quitjiꞌhoꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Juu nayavahin, veꞌ yu tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Mantyi ꞌoꞌ tyiꞌntaꞌntjonhoꞌ xoquituꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

9 “Tyiꞌntsachohoꞌ sꞌon ijan, min sꞌon xuee min sꞌon ve na ñjon chetsjaꞌ na ntyjahanꞌ ndiꞌntscuꞌhoꞌ na ntsaquintꞌahoꞌ tsꞌian njan. 10 Min tyiꞌntsachohoꞌ nchetsjaꞌ na ncꞌohoꞌ nato na ñjon ꞌnan na ndijntꞌuehoꞌ, min ncüiichen ntjo ndiaa, min ntcon, min tsꞌoon na ntyjahoꞌ. Ngꞌe chaꞌxjen ivantjon tsꞌan yo tsꞌian na itsꞌaa juu, manndaꞌ chuhanꞌ na nndahoꞌ ꞌnan na icanhanꞌhoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon.

11 “Ndoꞌ minninchen tsjoon na ntsquehoꞌ, min na aa tꞌmanhanꞌ, ndoꞌ min na aa chjohanꞌ, chen quijntꞌuehoꞌ nin tsꞌan na itsꞌaa na njon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncyꞌoon juu cüentahoꞌ vaaꞌ juu na ntixeeꞌ juu ꞌoꞌ. Joꞌ quintjohoꞌ vaaꞌ tsanꞌñeen ata xjen na nnduiꞌ ntcüehoꞌ juu tsjoonꞌñeen. 12 Juu xjen na ncꞌoqueꞌhoꞌ vꞌaaꞌñeen, quitanhoꞌ na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nanꞌñeen. 13 Ndoꞌ joohan, xe na aa ya nnꞌanhin, yajoꞌ ndyio jon jnꞌaanhin. Majoꞌ xe na aa tyiꞌquinanꞌxuan nanꞌñeen na ncyꞌonhan cüenta juu nayaꞌñeen, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na cotanhoꞌ nnon jon. 14 Ndoꞌ nnꞌan tsjoonꞌñeen, xe na aa taꞌnan ncüiihan na ninꞌcyꞌoon juu cüentahoꞌ na ntixeeꞌ juuhoꞌ, min tyiꞌninquiꞌndyii juu jñꞌoon na coninncyahoꞌ, juu xjen na nduiꞌhoꞌ vaaꞌ juu oo tsjoonꞌñeen, quinanꞌcyaahoꞌ tsꞌojndë na chuuꞌ ngꞌehoꞌ. Na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ncüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na joo nanꞌñeen tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüenta juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na coninncyahoꞌ. 15 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan tsjoonꞌñeen juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌtjahan nnon jon, tꞌmanntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhin, chichen juu naviꞌ na isquioo jon cjo nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra.

Ntꞌa viꞌ nnꞌan ꞌoꞌ

16 “Quitquenhoꞌ cüenta, ꞌoꞌ na conduihoꞌ chaꞌvijon quinman, majñönhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan chaꞌvijon lobo. Ngꞌe joꞌ, chaꞌxjen quindu mꞌan na jndaꞌ nquen oꞌ, mantyi ꞌoꞌ cꞌonhoꞌ na jndaꞌ nquenhoꞌ na tyiꞌntsiviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen tyiꞌmanyaanꞌ quituꞌ, manndaꞌ vaa cꞌonhoꞌ. 17 Tyiꞌncꞌonhoꞌ na conanꞌqui nꞌonhoꞌ nnꞌan ee nninncyahan cüentahoꞌ nduee nanmꞌannꞌian, ndoꞌ nanꞌñeen ntjiꞌhan tsꞌian na ngichꞌohoꞌ quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan. 18 Ndoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan, nntꞌahan na ngüentyjeeꞌhoꞌ tondëë nnꞌan na conduihan gobiernon ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan na tëquintyja tꞌman condui. Ndoꞌ na nndaꞌ, nninncyaahanꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëëhin ntyja njan ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. 19 Ya na nninncyahan cüentahoꞌ, tyiꞌncꞌonhoꞌ jñmaanꞌ tsꞌon na nin jñꞌoon nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. Ngꞌe majuuntyi xjenꞌñeen nninncyaa Tyoꞌtsꞌon nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ. 20 Ee nquii Espíritu na condui nquii tyehoꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntsiꞌman jon nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon ndëë nanꞌñeen veꞌ yo na jndaꞌ nquen nquehoꞌ.

21 “Mꞌan nnꞌan na ninncüii tsꞌan ntsindahin na nninncyahan ntyjehin nduee nanmꞌannꞌian chaꞌ nnanꞌcüje nanꞌñeen joo. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na nninncyahin ndahin nduee nanmꞌannꞌian chaꞌ nnanꞌcüje nanꞌñeen joo. Ndoꞌ majoꞌntyi nntꞌa nda nnꞌan chaꞌ cüje tye ndyee joo. 22 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncꞌonhan na tyiꞌquijndooꞌhan ꞌoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntyja njan. Majoꞌ juu tsꞌan na ntjotyen ntyja njan ata juu xjen na ntycüii tsoñꞌen, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. 23 Nnꞌan ncüii tsjoon, xjen na contyꞌehan ꞌoꞌ, quinanonhoꞌ, cꞌohoꞌ cüiichen joo. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyo ntcüꞌë nntꞌa. Majoꞌ ninjoꞌ mꞌanchen njoon ndyuaa na mꞌan nnꞌan Israel na tyiꞌcotsquehoꞌ na nninncyahoꞌ jñꞌoon naya ntyja njan ndëëhin juu xjen na nncüjë ntcüꞌë.

24 “Já nnꞌan na tꞌman Jesús na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sininntyichen jon jñꞌoon ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na tsixuan nquii jon. Tso jon: “Juu tsꞌan na itsijnaanꞌ, tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen nquii mastro ꞌnaanꞌ juu. Min juu tsꞌan na tyeꞌntjon nnon patrón, tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen nquii patrónꞌñeen. 25 Juu tsꞌan na itsijnaanꞌ, quintjo ya ntyjii juu na cüejon iquenon juu chaꞌxjen na iquenon nquii tsꞌan na itsiꞌman nnon juu. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na ityeꞌntjon nnon patrón, quintjo ya ntyjii juu na cüejon iquenon juu chaꞌxjen na iquenon nquii tsanꞌñeen na ityeꞌntjon juu nnon. Ncö na condui ja tsꞌan na conditque ndëë nnꞌan vꞌaa, condue nnꞌan na tsixuan Beelzebú, ꞌoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnön, mantyi nndaꞌ nnduehan cjohoꞌ.

Xiaꞌntyi Tyoꞌtsꞌon nanꞌxuan na cꞌön na ncyaa

(Lc 12:2-7)

26 “Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌndyuehoꞌ na nin ꞌnan nntꞌa nnꞌanhoꞌ. Ngꞌe tsoñꞌen na vantyꞌiu mꞌanhanꞌ, ngüentyja xjen na nnintyincyooꞌ jndyoyuhanꞌ. Ndoꞌ juu jñꞌoon na tyiꞌcondye nnꞌan, ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 27 Mangꞌe joꞌ, jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ na tyiꞌmatsjö ncꞌihanꞌ, quinanꞌnein jndyoyuhoꞌhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndoꞌ jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ na ninnquehoꞌ, quinduehoꞌhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan. 28 Joo nnꞌan na conanꞌcüje ntyje, majoꞌ tyiꞌjeꞌquindëë ntꞌahin na ngitsu ñuaanhoꞌ, tyiꞌndyuehoꞌhin. ꞌOꞌ cꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ Tyoꞌtsꞌon na nquii jon vaa najndei na conduihin na ncjuꞌ jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan yo ñuaanꞌ tsꞌan quiiꞌ vꞌio.

29 “ꞌOꞌ mangiohoꞌ na tyiꞌjnda coninjntꞌua ve quintsa quijndë. Majoꞌ nquii Tyehoꞌ Tyoꞌtsꞌon iquen jon cüenta joo oꞌ. Nchjii jndaꞌ jon ya na ngovje ncüii cüii joo oꞌ. 30 Ndoꞌ ata ntyjii jndaꞌ jon tsaꞌnndaꞌ sonquenhoꞌ. 31 Mangꞌe joꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ, ngꞌe ꞌoꞌ njonntyichen ntyjii jon, nchichen na jndye quintsa quijndë.

Quitjiꞌ jndyoyu jaa ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo

(Lc 12:8-9)

32 “Minninchen tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu juu ntyja njan tondëë nnꞌan, mantyi nnon Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, ja ncüjiꞌ jndyoyu nnon jon na condui tsanꞌñeen ntyja njan. 33 Majoꞌ minninchen tsꞌan na icüjihin ntyja njan, mantsjö nnon Tyëhöꞌ na min tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen ntyja njan.

Ntyja ꞌnaanꞌ Jesús icꞌonhanꞌ nnꞌan yo ntyjehan

(Lc 12:51-53; 14:26-27)

34 “Tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na jndyö tsonnangue chaꞌ ya ncꞌon nnꞌan yo ntyjehan. Chito juu tsꞌian jndyö. Ja jndyö na ncꞌon nnꞌan cjo ntyjehan. 35 Ee ntyja njan ja, ncꞌoon tsansꞌa na tyiꞌcüejon jñꞌoonhin yo tye juu, mantyi tsanscu yo ndyee juu, ndoꞌ mantyi tsanntsa yo nquii tsanscu xeenꞌ juu. 36 Ata ntsꞌaahanꞌ na nque nnꞌan vaaꞌ tsꞌan na vantyja tsꞌon juu ja, joohin ata xjen nnanꞌvjehanhin.

37 “Minninchen tsꞌan na njonntyichen ntyjii juu tye juu ndoꞌ ndyee juu, chichen ja, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen na ncꞌoon juu ntyja njan. Mantyi minninchen tsꞌan na itsiviꞌntyjiichen juu jnda juu yusꞌa, yuscu, chintyichen ja, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen na ncꞌoon juu ntyja njan. 38 Chaꞌ na ndëë ntsijon tsꞌan ntyja njan, chuhanꞌ na quintjo ya ntyjii jon ꞌnan viꞌ na iquenon juu. Xe na aa tyiꞌntsꞌaa juu na nndaꞌ, xeꞌquindëë ntsixuan juu ntyja njan. 39 Ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌaan tsꞌan, xe na aa ntsichon juu na ndui chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii juu chaꞌ ncyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüentahin, ngitsuhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ngꞌe minꞌcya ro tsꞌan na incyaa na quitjon nin ꞌnan na ngenon ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue nquii nchu ya chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, majndaꞌ ntyja ꞌnaan ꞌnan na itsꞌaa tsanꞌñeen, ngitsu ñuaanꞌ juu.

Naya na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan

(Mr 9:41)

40 “Minꞌcya ro tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ꞌoꞌ, mantyi ja itsintjooꞌ tsanꞌñeen. Ndoꞌ juu tsꞌan na ntsintjooꞌ ja, mantyi itsintjooꞌ tsanꞌñeen nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. 41 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ncüii tsꞌan na incyaa jñꞌoon ngꞌe na jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, ncyꞌoon tsanꞌñeen maninjuu naya chaꞌxjen juu naya na ncyꞌoon tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ncüii tsꞌan na itsijonhin chaꞌxjen na chuhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe ntꞌue tsanꞌñeen na ntsꞌaa juu na nndaꞌ, tsanꞌñeen ncyꞌoon juu cüenta maninjuu naya chaꞌxjen juu naya na ncyꞌoon nquii tsꞌan na itsꞌaahanꞌ. 42 Ndoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na ninncyaa min veꞌ chjoviꞌ ndaatioo tein na ncꞌu ncüii tsꞌan na itsijonhin yo ja, tanin min na aa tyiꞌtꞌman conduihin, majndaꞌ vaa naya na ncyꞌoon juu cüenta.”

11

Jñon Juan nnꞌan na mꞌaan Jesús

(Lc 7:18-35)

1 Ndoꞌ ya na jndë siꞌman Jesús jñꞌoonminꞌ ndë́ na nchoꞌve já na tꞌman jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, yajoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ. Tja jon na ntsiꞌman jon ndoꞌ na nninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan na mꞌan njoon ndyuaa Galilea.

2 Ndoꞌ juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, xjenꞌñeen ndyiiꞌ jon vancjo. Joꞌ jndyii jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na itsꞌaa Cristo. Joꞌ tꞌua Juan tsꞌian ndëë ve ndye nnꞌan na tꞌman jon na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na incyaa jon na cꞌotaꞌxeeꞌhan cüii jñꞌoon nnon Jesús. 3 Jndue nanꞌñeen nnon jon:

—¿Aa condui ꞌuꞌ nquii jon na tso jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na nndyo jon nnon tsonnangue, oo aa ngüentꞌö́ na ncüjeeꞌ cüiichen tsꞌan?

4 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: “Quitsantcüeꞌhoꞌ na mꞌaan Juan, quinduehoꞌ nnon jon nchu vaa jñꞌoon na condyehoꞌ na mancya, yo na cojntyꞌia ndëëhoꞌ na jndye nnꞌan conꞌmanhin. 5 Quinduehoꞌ nnon jon na joo nnꞌan na nintomꞌanhin na nchjanhin, naneinhin xuee cojntyꞌiahin. Joo nnꞌan na tomꞌan na ntjein ngꞌe, nein ya cotsacaꞌhin. Joo nnꞌan na nintoquichohin tycu ndöꞌ cotöꞌ, jndë jnꞌmanhin. Joo nnꞌan na nintomꞌanhin na quitahin, nein ya condyehin. Joo nnꞌan na jndë tjë, cotandoꞌ xcohin. Ndoꞌ joo nnꞌan na ntyꞌia jndyihan, jndë macondyehan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 6 Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌvacüaaꞌhin ntyja njan, condui tsanꞌñeen tsꞌan na neiinꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon.”

Jñꞌoonminꞌ sinin Jesús ndëë nanꞌñeen na jñon Juan.

7 Ndoꞌ vi na jndë na tyentcüeꞌ nanꞌñeen, taꞌ Jesús na sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ Juan ndëë tmaanꞌ nnꞌan na mꞌan xiꞌjndio ngiaaꞌ jon. Tso jon: “Juu xjen na tyꞌehoꞌ jndëë naijon tomꞌaan Juan, ¿Nchu vaa na tjiꞌhoꞌ cüenta na tsixuan jon? ¿Aa jntyꞌiahoꞌhin chaꞌna tsꞌan na ve vaa itsinin na sijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii tsmaan tsꞌon na nayꞌoon jndyehanꞌ? Chito nndaꞌ totsixuan jon. 8 Ndoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ¿Nin ncüii nnon jnanꞌtiuhoꞌ na tsixuan jon na tyequijntyꞌiahoꞌhin? ¿Aa jntyꞌiahoꞌhin na conduihin ncüii tsꞌan na cüe ndiaa na njon jndyi? Min chitojoꞌ. ꞌOꞌ ngiohoꞌ xiaꞌntyi nnꞌan na tꞌmanntyi conduihin, joohan cocüehan ndiaa na njon jndyi. 9 Yajoꞌ ¿Nin ꞌnan tꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na tyequijntyꞌiahoꞌhin? Ja nchji na tyequijntyꞌiahoꞌ cüii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndoꞌ juu jon tꞌmanntyichen conduihin quityquiiꞌ tsꞌianꞌñeen, chito tsoñꞌen nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 10 Juu jñꞌoonꞌ jon na jndui, itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu Juanꞌñeen. Ndö vaa na itsohanꞌ:

Majñön moso njan na vja jndyee jon na tonnonꞌ.

Jñꞌoon na nninncyaa jon ntejndeihanꞌ nnꞌan na nnanꞌcjehan na nndyehan jñꞌoon na nninncyaꞌ vi na jndë tueꞌ quiiꞌ ntꞌanhin.

11 Tsontyichen Jesús: “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, minꞌjon tatꞌoon cüii tsꞌan na tondui tꞌmanhin tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌna nquii jon. Majoꞌ min na nndaꞌ totsixuan jon, minninchen tsꞌan na nninncyaahin na ityentjon Tyoꞌtsꞌon juu na vamꞌaan juu, tꞌmanntyichen condui tsanꞌñeen, chichen nquii Juan.”

12 Ndoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan, itso jon: “Nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, xjen na taꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon, jndye nnꞌan condyehan na iꞌman Tyoꞌtsꞌonhan na quinanꞌjonhan na ntyeꞌntjon jonhan, ndoꞌ ñꞌenhan na conanꞌchonhan na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 13 Tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen yo jñꞌoon na tquen Moisés, ninnquiiꞌ conanꞌmanhanꞌ nchu vaa na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ ya na tyeꞌ na toninncyaa Juan jñꞌoonꞌ jon, siꞌman juu na jndë tentyja xjen na ntyentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. 14 Ndoꞌ xe na aa mꞌan cjehoꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoonvahin, nquii Juan conduihin juu Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon cominndooꞌhoꞌ na nndyo nndaꞌ jon. 15 Minninchen tsꞌan na min ndöꞌnqui na ndyii jñꞌoon na matsjö, cüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ.”

16 Ndoꞌ tsontyichen Jesús: “Nque nnꞌan na mꞌan nanein, ¿Nin jñꞌoon na ntsijönꞌ ja ntyja ꞌnaanhin? Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon yotsca na concyꞌo nata quiiꞌ tsjoon. 17 Conanꞌxuaa yoꞌñeen ndëë ntyje joo, condue joo: Jndë tjáꞌ tsuaan juu son na cotjaꞌ na cotonco nnꞌan, majoꞌ ꞌoꞌ tajnanꞌjnonhoꞌ. Jndë joꞌ tjáꞌ son na vaquityen tsꞌoo chjo, majoꞌ ꞌoꞌ tatyueehoꞌ. 18 Manndaꞌ itsijonhanꞌ na contꞌa nnꞌan na mꞌan nein. Jndyo Juan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ntyꞌia jndyi tomꞌaan jon. Veꞌ ninntyi ꞌnan tocüaꞌ jon, min tyiꞌcꞌu jon vinon, majoꞌ jnduehoꞌ na tsixuan jon yutyia. 19 Ndoꞌ vi jndëcya, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, tyjë na mꞌanhoꞌ. Matsijon ja yo nnꞌan na cocüaꞌ ndoꞌ maꞌua vinon yohan, majoꞌ conduehoꞌ ntyja njan: Tsanvahin, jen icüaꞌ quitscu juu ndoꞌ jen iꞌu juu. Ndoꞌ mantyi ya jñꞌoonhin yo nnꞌan na conanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ nquii gobiernon tsjoon Roma. Nndaꞌ vaa jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ ntyja njan. Majoꞌ tanin, ngꞌe covityincyo jndyoyu na jndaꞌ xquen Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tsoñꞌen na itsijndaꞌ jon tsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ.”

Jñꞌoonviꞌ cjo nnꞌan na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhan

(Lc 10:13-15)

20 Jndë joꞌ taꞌ Jesús na itsityiaꞌ jon nnꞌan ncüii cüii tsjoon naijon na totsꞌaa jon jndyentyi tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. Majoꞌ min na nndaꞌ, taꞌnan ntcüeꞌ nꞌon nanꞌñeen jnanhan. 21 Itso jon: “ꞌOꞌ nnꞌan tsjoon Corazín, viꞌ jndyi ntqueꞌnonhoꞌ. Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Betsaida, viꞌ jndyi ntqueꞌnonhoꞌ, min na jndye nnon tsꞌian njon jndyi na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, majoꞌ taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. Majoꞌ xe na aa sꞌa joo tsꞌianꞌñeen quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón, cjechen jndë tcüehan ndiaatsjaꞌ ndoꞌ jndë tyiohan tsjaaꞌ nquenhan na nnanꞌmanhanꞌ na contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. 22 Matsjö ndëëhoꞌ, juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tonanꞌtjahan nnon jon, tyiꞌjaaꞌchen ntꞌuiiviꞌhanꞌ joo nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón, majoꞌ ꞌoꞌ jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌ, chichen nanꞌñeen. 23 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Capernaum, jndye tsꞌian totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. ¿Aa ngꞌe joꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta na taquintyja ꞌoꞌ na tꞌman condui? Jñꞌoon na mayuuꞌ ncjuꞌcjeñꞌen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Joo nnꞌan tsjoon Sodoma, xe na aa juuhanꞌ jntyꞌia ndëëhan tsꞌian tꞌman na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tyiꞌnan ro na ninvaa mꞌaan juu tsjoonꞌñeen ata xjen nein. 24 Matsjö ndëëhoꞌ juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhoꞌ, chichen joo nnꞌan na tomꞌan ndyuaa tsjoon Sodomaꞌñeen.”

Ncyohoꞌ na mꞌan ja ndoꞌ nninncya na ntaꞌjndyeehoꞌ

(Lc. 10:21-22)

25 Majuu xjenꞌñeen sinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon, tso jon: “ꞌUꞌ Tyeꞌ na condui ꞌUꞌ na macoꞌxenꞌ quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue, matsitꞌmanꞌ ja ꞌUꞌ ngꞌe jndë iscuꞌ jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan na cotjiꞌ nquehin cüenta na jndaꞌ jndyi nquenhan yo na jen covaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ. Majoꞌ ndëë nnꞌan na ntyꞌiachen nanꞌxuan, jndë tyincyaꞌ na covaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 26 Mayuuꞌ Tyeꞌ ngꞌe nndaꞌ vaa na tëveeꞌ tsonꞌ.”

Manndaꞌ ro jñꞌoon na sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon.

27 Nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tso jon ndëëhan: “Nquii Tyëhöꞌ jndë tyincyaa jon najndö na matsiꞌman jñꞌoonminꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na conduihin na ityentjon jon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ min tanin tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa matsixuan na condui ja jnda jon, xiaꞌntyi ninnquii jon ntyjii. Ndoꞌ min taꞌnan tsꞌan ivaaꞌ tsꞌon nchu vaa tsixuan Tyëhöꞌ, ninncö na condui jnda jon mavaaꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ tsꞌon nchu vaa tsixuan Tyëhöꞌ, mancya ja na cüaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeenhanꞌ. 28 Tsoñꞌenhoꞌ na tejndyaahoꞌ ngiohoꞌ ngꞌe na ja jndyi xu chohoꞌ na ndiquinanhoꞌhanꞌ, ncyohoꞌ na mꞌan ndoꞌ nninncya na ntaꞌjndyeehoꞌ. 29 Juu tsꞌoon na cotyio nnꞌan quityaꞌ ndoro, itsꞌaahanꞌ na cüa jon contꞌa oꞌ tsꞌian. Mantyi quitaꞌngueeꞌhoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yo ja. Ncyahoꞌ na ntsijnꞌan ꞌoꞌ ntyja njan, ngꞌe ja tyiꞌncꞌuaaꞌ tsꞌön yo mꞌan na ndyiaaꞌ tsꞌön. Ndoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yo ja, ntsꞌa na ngüajndyee ñuaan ꞌnaanhoꞌ. 30 Ngꞌe juu na nnanꞌjonhoꞌ yo ja, tyiꞌjndyaaꞌhanꞌ, ndoꞌ juu xu na matyiö nacjohoꞌ, tyiꞌjahanꞌ.”

12

Tyjehan xjuꞌ ntquen trigo juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan

(Mr 2:23-28; Lc 6:1-5)

1 Ndö vaa na tui cüii xee saroꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. Venon Jesús naijon vaa ntjon ntquen trigo. Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tꞌá na totyjë́ xjuꞌ ntquen trigoꞌñeen ngꞌe na ninjntꞌö́, totyꞌuë́ joo xjuꞌñeen, totquë́hanꞌ. 2 Majoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, xjen na jntyꞌiahan na jntꞌá na nndaꞌ, jnduehan nnon Jesús:

—ꞌUꞌ tsꞌan, quenꞌ cüenta, joo nnꞌan na tquenꞌ na quinanꞌjonhan yo tsꞌian ꞌnanꞌ, contꞌahin ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ na ntsꞌaa tsꞌan juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

3 Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—ꞌOꞌ jeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon nchu vaa ꞌnan sꞌaa David yo nnꞌan na tomꞌan yohin juu xjen na tꞌonhan na ninjndoꞌhan. Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌconanꞌngꞌehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ. 4 Juu jon tëqueeꞌ jon quiiꞌ vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ tcan jon tyooꞌ nnon nquii tyee tque. Tcüaꞌ jonhanꞌ ndoꞌ mantyi tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na tomꞌan yohin. Ndoꞌ joo tyooꞌñeen, tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌcüanaan na ntcüaꞌ minꞌcya ro tsꞌanhanꞌ. Xiaꞌntyi nque ntyeeꞌñeen vanaan na ntcüaꞌhinhanꞌ. 5 Ndoꞌ mantyi min jeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na tquen nquii Moisés naijon na itsiquindyihanꞌ na nque ntyeeꞌñeen, juu xjen na cotyeꞌntjonhan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, jndye tsꞌian contꞌahin juu xuee na cotaꞌjndyëë. Majoꞌ taconanꞌtjahan na contꞌahan na nndaꞌ. 6 Quindyehoꞌ jñꞌoon ntsjö ndëëhoꞌ, ja na jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, njonntyichen condui ja, chichen vatsꞌon tꞌman na contꞌa jndyihoꞌ na njonhanꞌ. 7 ꞌOꞌ vitjachen na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiꞌman jñꞌoonva na tso Tyoꞌtsꞌonhanꞌ: “Njonntyichen ntyji ja na cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohoꞌ, chintyi na coninncyahoꞌ quiooꞌ na conanꞌcüjehoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja.” Nndaꞌ itsiquindyi jñꞌoon na toninncyaa Oseas. Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Xe na aa taaꞌ ya nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, yajoꞌ taxeꞌquinanꞌchonhoꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na tyiꞌconanꞌtjahin. 8 Ngꞌe na nndaꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, tsixuan na quitsjö nin ꞌnan vanaan na nntꞌa nnꞌan min juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na jndë tëtei ntꞌö

(Mr 3:1-6; Lc 6:6-11)

9 Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ Jesús joꞌ, tja jon na tonnonchen, tueeꞌ jon na vaa vatsꞌon tsjoonꞌñeen, tëqueeꞌ jonhanꞌ. 10 Ndoꞌ joꞌ mꞌaan cüii tsansꞌa na tëtei ntꞌö. Ndoꞌ nnꞌan fariseos na mꞌanhin juu vatsꞌonꞌñeen, tojntꞌuehin nchu vaa nntꞌahan chaꞌ na nndëë ntjiꞌhan jñꞌoon cjooꞌ Jesús. Taꞌxeeꞌhan nnon jon:

—Juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, ¿Aa vanaan na ntsinꞌman tsꞌan tsanviiꞌ, ndoꞌ aa tyiꞌcüanaan?

11 Ndoꞌ joꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, itso jon:

—Ndoꞌ ncüii nquehoꞌ, xe na aa mꞌaan quitsman tsjuenꞌ, ndoꞌ ngioo oꞌ quityquiiꞌ cüii tsueꞌ, mancüiixjen cje ngacüjiꞌ juu choꞌñeen min na aa juu xuee na cotaꞌjndyëëhë. 12 Joꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta, nquii Tyoꞌtsꞌon, njonntyichen ntyjii jon yo ncüii tsꞌan, chito veꞌ quitsman. Mangꞌe joꞌ chuhanꞌ na quitejndei tsꞌan cüiichen tyje juu na iquenon tsanꞌñeen naviꞌ, min na aa juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan.

13 Ndoꞌ itso jon nnon juu tsanviiꞌñeen:

—Quitsindiuꞌ ntꞌöꞌ.

Ndoꞌ sindiuu juu ntꞌö. Joꞌ maninñoonꞌ ntjo yahanꞌ chaꞌxjen cüiichen ntyja. 14 Majoꞌ joo fariseosꞌñeen, vi na jndë jnduiꞌhan, taꞌhan na tonanꞌjndaꞌhan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan Jesús.

Jñꞌoon na tyincyaa Isaías ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

15 Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa na conanꞌjndaꞌ nanꞌñeen, jnduiꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyentyjahan toxenꞌ jon, joꞌ sinꞌman jon nnꞌan vꞌi na sachohan. 16 Ndoꞌ jaaꞌ jndyi jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ jon nanꞌñeen na tyiꞌnanꞌquindyihan nnꞌan nin tsꞌan conduihin. 17 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, siquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso jon:

18 Ndö juu tsꞌan na jndë tji ja ntyja njan.

Conduihin moso njan na ityentjon jon nnön.

Veꞌnchjihin ndoꞌ nën jndyi ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Ninncya na tꞌman ntsixuan jon Espíritu Santo.

Juu jon ninncyaa jñꞌoon njan ndëë nnꞌan na chito judíos conduihin chaꞌ ndëë ntjo ya ntcüeꞌhan tonnön.

19 Juu jon tyiꞌjeꞌquitsintjaꞌhin yo nnꞌan,

min tyiꞌxeꞌquitsijndeiꞌ ꞌndyo jon,

min tyiꞌxeꞌquintjii tsꞌanhin nata quiiꞌ tsjoon na ityiiꞌ jon tyiaꞌ nnꞌan.

20 Tyiꞌxeꞌquitsꞌaa viꞌ jon tsꞌan na chjo jndyi vantyja tsꞌon na itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsmaan na jndë ton na jndei jndyo jndye.

Ntejndeintyichen jon tsꞌan na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na iquenon juu.

Ndoꞌ ntejndei jon tsꞌan na jaaꞌ ꞌnan na iquenon, na ndiquindëë ncja juu na tonnonchen na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon chon candi na ngüe ngüe ro covꞌahanꞌ.

Nanꞌminꞌ ntsꞌaa jon ata ngüentyja xjen na juu na chuhanꞌ na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na ngüantjonhanꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen.

21 Ndoꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihan,

ncꞌonhan na ntyja nꞌonhan jon.

Ndöꞌ jñꞌoon na tji Isaías.

Conduehan na tsixuan Jesús yutyia tque

(Mr 3:20-30; Lc 11:14-23; 12:10)

22 Tomꞌaan cüii tsannchjaanꞌ na ndiquitsinin juu. Tyeyꞌon nnꞌanhin na mꞌaan Jesús. Tomꞌaan yutyia quiiꞌ tsꞌon juu. Sinꞌman jonhin, tyincyaahanꞌ na xuee jndyiaaꞌ juu ndoꞌ ya itsinin juu. 23 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tëveeꞌ jndyi ngiohan, taxeeꞌhan:

—¿Aa ntsꞌaahanꞌ na juu tsanvaꞌ conduihin nquii jon na cominntꞌö na ncüjeeꞌ na nnduihin tsjan David na jndyocahanꞌ?

24 Majoꞌ nnꞌan fariseos jeꞌ, xjen na jndyehan na nndaꞌ vaa jñꞌoon conanꞌnein nanꞌñeen, jnduehan:

—Tsanvaꞌ itsixuan juu naijndei ntyja ꞌnaanꞌ Beelzebú, nquii yutyia tque. Veꞌ joꞌ condëë icüjiꞌ juu yutyia yo nanjndyi quiiꞌ nꞌon nnꞌan.

25 Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa conanꞌtiuhan. Tso jon ndëëhan:

—Ncüii cüii gobiernon na cotꞌiooꞌ nnꞌan na conanꞌjon tsꞌian na itsꞌaa jon, nndyuiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi nnꞌan ninncüii tsjoon oo nque nnꞌan na ninncüii vꞌaa, xe na aa conanꞌntjaꞌhan yo ntyjehan, majndaꞌ na icꞌonhanꞌhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, conanꞌtyuiiꞌ nquehin. 26 Ndoꞌ xe na aa mayuuꞌ chaꞌ na conduehoꞌ na nquii yutyia tque icüjiꞌ nquiihin quiiꞌ nꞌon nnꞌan, yajoꞌ tsiꞌmanhanꞌ na itsityuiiꞌ nquiihin. Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ vaa, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa juu chaꞌ ntjotyenhin na icoꞌxen juu joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ juu? 27 ꞌOꞌ conduehoꞌ na veꞌ yo najndei na tsixuan Beelzebú, joꞌ na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Xe na aa jñꞌoon mayuuꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi nque ntyjeehoꞌ cotjiꞌhan yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo maninjuu naijndei na itsixuan juu. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ, joꞌ ꞌnan na contꞌa nquehan, icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 28 Majoꞌ ngꞌe na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo naijndei na tsixuan nquii Espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na juu na ityentjon jon nnꞌan quityquiiꞌ na cotsamꞌanhan, jndë tyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

29 “Cüii tsanchꞌuee jeꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ngaqueeꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ tsꞌan na tsixuan ñuaanꞌ na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Icanhanꞌ na quitsityen jndyee juu tsanꞌñeen, chaꞌ nndëë ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja njan ja na macüjiꞌ yotyia yo jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan.

30 “Juu tsꞌan na tyiꞌcꞌoon ntyja njan, mꞌaan juu na jndooꞌ juu ja. Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌquitsitjon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo ja, icꞌon juu nnꞌan.

31 “Ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsoñꞌen jnan na nanꞌxuanhan yo jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌneinhan. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ nquii Espíritu Santo, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen. 32 Minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjö na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na itso na veꞌ ntyja najndei na tsixuan juu yutyia, joꞌ condëë matsꞌa tsꞌian njan, itsinin tsanꞌñeen jñꞌoonviꞌ cjooꞌ nquii Espíritu Santo. Ndoꞌ na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin, min xjen nein, ndoꞌ min juu xjen na ntycüii tsonnangue.”

Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tëëꞌ tsꞌoon, vaa na itsiꞌmanhanꞌ

(Lc 6:43-45)

33 Yajoꞌ sinin Jesús cüii jñꞌoon na icanhanꞌ na quitjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Sijoonꞌ nquiihin na conduihin ncüii tsꞌoon na ya tëëꞌhanꞌ. Tso jon: “Ncüii tsꞌoon, xjen na cojntyꞌiahoꞌ na ya tëëꞌhanꞌ, conduehoꞌ na ya tsꞌoon. Ndoꞌ mantyi ya na cotquenhoꞌ cüenta ncüiichen tsꞌoon na incyaahanꞌ të töꞌ, conduehoꞌ na juu tsꞌoonꞌñeen tyiꞌcüijntꞌuehanꞌ. 34 Chaꞌxjen quinduntja, vjee jndyi ndaa jndyue oꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌhoꞌ. Tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon ya ndoꞌ mantyi tooꞌchen natyia quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ngꞌe ntyjantyi jñꞌoon na ndyiiꞌ tsꞌon tsꞌan, mantyjantyi juuhanꞌ na itsinin juu. 35 Juu tsꞌan na ya tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan ya ngꞌe ꞌnan na mꞌaanꞌ tsꞌon juu, yahanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan natyia tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan natyia ngꞌe juu ꞌnan tyia ndyiiꞌ tsꞌon juu, xiaꞌntyi juuhanꞌ mꞌaanꞌ tsꞌon juu. 36 Matsjö ndëëhoꞌ, juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ natyia na jndë tontꞌahan, yajoꞌ nninncyahan cüenta nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii ncüii jñꞌoon na veꞌ jnanꞌneintohin. 37 Ngꞌe yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ, mayo juuhanꞌ ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Joo jñꞌoon ya na conanꞌneinhoꞌ, ngüañoonꞌhanꞌhoꞌ. Ndoꞌ mantyi jñꞌoon tyia na conanꞌneinhoꞌ, ntꞌuiityenhanꞌhoꞌ.”

Jnꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ Jonás

(Mr 8:12; Lc 11:29-32)

38 Juu xjenꞌñeen vendye nnꞌan fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés jnduehan nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntꞌue nnꞌö́n na quitsaꞌ chjo cüii nnon tsꞌian na njntyꞌiá na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan.

39 Majoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Nnꞌan na mꞌan nein, tyia jndyi nnꞌanhan, jndë jntyꞌehan Tyoꞌtsꞌon, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌna tsꞌan na jndë jntyꞌii juu scuuꞌ oo saaꞌ. Veꞌ ngꞌe na nndaꞌ nanꞌxuanhan, cotanhan na njntyꞌiahan cüii jnꞌaan tꞌman chaꞌ ncüaaꞌ nꞌonhan nin tsꞌan condui ja. Majoꞌ tajeꞌncya juu ꞌnan na cotanhan. Xiaꞌntyi njntyꞌiahan cüii na itsijonhanꞌ chaꞌna juu ꞌnan na tenon Jonás. 40 Juu Jonás ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon toquiñjon jon quiiꞌ tsiaaꞌ quitscaa tꞌman. Manndaꞌ vaa na ntsijonhanꞌ na ngenön na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon ncꞌön quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua. 41 Joo nnꞌan na jndë tjë, juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ꞌnan na tonanꞌtjahan, xjenꞌñeen nque nnꞌan tsjoon Nínive, nntcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌan na neinhin na ya ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ joo nnꞌan Níniveꞌñeen, nnduehan na nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquehan, ngꞌe juu xjen ya na jndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncyaa Jonásꞌñeen, ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tꞌmanntyichen condui ja, chito Jonás, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. 42 Ndoꞌ juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na jndë tjë xengꞌe na tonanꞌtjahan, ya joꞌ mantyi nquii tsanscu na tocoꞌxen nnꞌan ndyuaa tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan, ntcüi nndaꞌ jon. Mantyi nnꞌan na mꞌan nanein ya na ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen ngitso jon na nque nnꞌan na mꞌan nanein tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquii jon, ngꞌe tycya ndyuaa ꞌnaanꞌ jon na jndyo jon na ninꞌquindyi jon jñꞌoon ꞌndyo Salomón, tsan na jndaꞌ jndyi xquen. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ tꞌmanntyichen condui ja, chichen Salomón. Majoꞌ tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon na mancya.

Na cova ntcüeꞌ yotyia quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan

(Lc 11:24-26)

43 “Xjen na jndë jnduiꞌ cüii jndyetyia quiiꞌ tsꞌon tsꞌan, veꞌ mandyiꞌto juu ndyuaa na tandaa cꞌoon yu ro na ntꞌue juu naijon ya ncꞌoon juu. Majoꞌ ngꞌe tantjii juu ncüiichen joo, joꞌ sitiu juu quiiꞌ tsꞌon juu. 44 Itso juu: “Nanein ncjö ntcüꞌë nntꞌa na ncꞌön quiiꞌ tsꞌon tsꞌan naijon na jntꞌui.” Majoꞌ xjen na ngueeꞌ ntcüeꞌ juu, ntjii juu quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen chaꞌvijon quityquiiꞌ vꞌaa na tatsꞌan quindyiiꞌ. Ntjuꞌhanꞌ chaꞌvijon na tca ya tsꞌan ndoꞌ jndë tijndaꞌ ya. 45 Ndoꞌ na nndaꞌ, vja yutyiaꞌñeen, vaquichu juu ntyqueꞌ yotyia na viꞌntyichen nanꞌxuanhanꞌ, chichen chaꞌxjen nquii juu. Ndoꞌ ngoqueꞌhan quityquiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen na ntjotyenhan joꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ ndui, mamioonntyichen ntquenon tsanꞌñeen, chichen chaꞌxjen na toquenon jndyee juu. Manndaꞌ itsijonhanꞌ na ntquenon nnꞌan manyan na mꞌan naneinhin.

Tyjeeꞌ ndyee Jesús yo ntyje jon na mꞌaan jon

(Mr 3:31-35; Lc 8:19-21)

46 Ninvaa na itsinin Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ndoꞌ tyjeeꞌnon ndyee jon yo ntyje nquii jon. Ninꞌquinanꞌneinhin yo juu jon, majoꞌ ntjohin tochꞌen vꞌaa. 47 Ndoꞌ siquindyii cüii tsꞌan Jesús, itso juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta, juu ꞌndyoꞌhoꞌ yo maninꞌntyꞌiuꞌhinꞌ, mꞌanhan chꞌen na ninꞌquinanꞌneinhan yo ꞌuꞌ.

48 Majoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon nnon tsanꞌñeen, tso jon:

—Quindyiꞌ ntsjö nnonꞌ, ¿Nin tsꞌan na condui ndyö ndoꞌ ninꞌntyjö ncö?

49 Yajoꞌ siꞌman jon ntꞌö jon ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan jñꞌoon yo jon, itso jon:

—Nanmin conduihan ndyö ndoꞌ yo ntyjö. 50 Ngꞌe minninchen tsꞌan na itsꞌaa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, condui tsanꞌñeen tyjö ncö na tsansꞌa, tyjö ncö na tsanscu ndoꞌ conduihin ndyö.

13

Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tëquitscyaa tsjan ntquen trigo, vaa ꞌnan itsiꞌmanhanꞌ

(Mr 4:1-9; Lc 8:4-8)

1 Tjantyi chjochen xjen juu xueeꞌñeen na jnduiꞌ Jesús quiiꞌ vꞌaa, tëcjo jon ꞌndyo ndaandue. 2 Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tëtjon na mꞌaan jon. Mangꞌe joꞌ tua jon quityquiiꞌ vꞌaandaa, tëcjo jon joꞌ ndoꞌ nanꞌñeen tentyjeeꞌhan tyuaatcüii ꞌndyo ndaandueꞌñeen. 3 Ndoꞌ taꞌ jon na jndye jñꞌoon totsiꞌman jon ndëëhan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jon nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. Tso jon:

—Tomꞌaan cüii tsꞌan na totsꞌaa juu tsꞌian jndëë. Tja tsanꞌñeen, tëquitscyaa juu ntquen trigo. 4 Ndoꞌ viochen xjen na itscyaa juu ntquenꞌñeen, ñꞌenhanꞌ na tycyaahanꞌ ꞌndyo nato. Maninñoonꞌ squenon quintsa, tquii oꞌhanꞌ. 5 Ndoꞌ ñꞌen ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na jen ntjöꞌ, yuu na tyiꞌta mꞌaan tsꞌo. Juuhanꞌ cje tꞌonhanꞌ ngꞌe tyiꞌta mꞌaan tsꞌo. 6 Majoꞌ ya na tijminꞌ na jndyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, tꞌuaahanꞌ, tëcanhanꞌ ngꞌe na tyiꞌnjoon tyꞌe nchꞌiooꞌhanꞌ. 7 Ndoꞌ ñꞌen ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na mꞌan ndaꞌ ntꞌööneon. Cje tëvindye ntꞌööneonꞌñeen, scüjehanꞌ ntjon ntquenꞌñeen. 8 Majoꞌ vendye ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na ya tsꞌo, vaa ya jndyi sꞌaahanꞌ. Ncüii tanꞌ juu ntjonꞌñeen tjiꞌhanꞌ ninnque xu ntquen trigo na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. Ndoꞌ cüii tanꞌhanꞌ tjiꞌhanꞌ ve xu xoꞌncüe na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. Ndoꞌ ncüiichen ncüii tanꞌhanꞌ tjiꞌhanꞌ cüii xu vantjoꞌ yon istjö na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. 9 Minninchen tsꞌan na min ndöꞌnqui na ndyii, cüaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonvaꞌ.”

Tsꞌiaanꞌ na sinin Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ

(Mr 4:10-12; Lc 8:9-10)

10 Nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhan mꞌaan jon. Taꞌxeeꞌhan nnon jon:

—Joo jñꞌoon na matsininꞌ ndëë nnꞌan, veꞌ jñꞌoon na tyiꞌquitsuꞌ nquiꞌhanꞌ. ¿Ndu na nndaꞌ vaa na matsininꞌ ndëëhan?

11 Tꞌa jon jndyuehan:

—Ndëë ꞌoꞌ incyaa Tyoꞌtsꞌon na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tyíꞌcotsiꞌman jonhanꞌ na toxenꞌchen nchu vaa na ityeꞌntjon jon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. Majoꞌ ndëë minꞌndyechenhan tatyincyaa jon na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 12 Minninchen tsꞌan na iyꞌoon cüenta jñꞌoon na matsiꞌman, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ncüaaꞌ yachen tsꞌon juuhanꞌ. Majoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌninꞌcyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na matsiꞌman, ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan na ivaaꞌ tsꞌon juu chjoviꞌhanꞌ. 13 Ngꞌe joꞌ matsinën ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌi. Ngꞌe min na ninnquiiꞌchen cojntyꞌiahan, majoꞌ tyiꞌxequitquenhan cüenta. Ndoꞌ min condyehan, majoꞌ mꞌanhan chaꞌvijon na tyiꞌcondyehan, min tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhan jñꞌoon na condyehan. 14 Ntyja ꞌnaan joohin itsiquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa. Itso jon:

Ninnquiiꞌchen nndyehoꞌ, majoꞌ tyiꞌxeꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ.

Ninnquiiꞌchen njntyꞌia ndëëhoꞌ, majoꞌ tyiꞌxequitquenhoꞌ cüenta nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ.

15 Ngꞌe nanminꞌ jndë jnanꞌqueꞌ nꞌonhan chaꞌ tyiꞌquinanꞌtiuhan yo na jndaꞌ nquenhan.

Tavininꞌquindyehan jñꞌoon na matsjö chaꞌ nndëë ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ.

Contꞌa nquehin chaꞌvijon tacojntyꞌiahin chaꞌ tyiꞌicanhanꞌ na ntquenhan cüenta.

Ndöꞌ vaa na contꞌa yahan chaꞌ tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan na tonnön ndoꞌ na ntsinꞌman ñuaanhan.

Ndöꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ na tji Isaías.

16 “Sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa jon. Tso jon: Tꞌman ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ na cojntyꞌia ndëëhoꞌ tsꞌian na matsꞌa ndoꞌ mantyi covaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na condyehoꞌ na mancya. 17 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, jndye nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ndoꞌ jndye nnꞌan tontꞌahin chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon jon, tojntꞌue jndyihan na njntyꞌia ndëëhan ꞌnan na cojntyꞌiahoꞌ, ndoꞌ na nndyehan jñꞌoon na condyehoꞌ, majoꞌ tyíꞌquijntyꞌiahinhanꞌ min tyíꞌquindyehinhanꞌ.

Ndö vaa ꞌnan na ninꞌquitsiquindyihanꞌ na iscyaa tsꞌan ntquen trigo

(Mr 4:13-20; Lc 8:11-15)

18 “Juu jñꞌoonꞌñeen na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na taquitscyaa tsjan ntquen trigo, quindyehoꞌ nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ: 19 Minꞌndye ntquenꞌñeen na tycyaa ꞌndyo nato na tquii quintsa, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ndyii juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, majoꞌ tyiꞌcantyja tsꞌon juuhanꞌ, joꞌ icüjeeꞌ juu yutyia ndoꞌ icüjiꞌ juu jñꞌoon nayaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen. 20 Ndoꞌ minndye ntquenꞌñeen na tycyaa naijon na ntjöꞌ jndyi, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ yo na nein jndyihan coyꞌonhan cüentahanꞌ. 21 Majoꞌ itsijonhanꞌ nanꞌñeen chaꞌvijon ntjon na tyiꞌnjoon tyꞌe nchꞌiooꞌ, ndoꞌ macje ro tëcanhanꞌ. Ee xjen na coquenonhan naviꞌ oo contyꞌe nnꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya, maquintyjachen coꞌndyehan na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon nayaꞌñeen. 22 Ndoꞌ ntquen na tycyaa naijon na mꞌaan ntꞌööneon, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoon naya. Majoꞌ ngꞌe na jndye jndyi jñuaanꞌ tsꞌon na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, yo nchu vaa nntꞌahan chaꞌ nninjndye ꞌnaanhin, mangꞌe nanꞌminꞌ mꞌaanꞌ nꞌonhan, joꞌ itscuꞌhanꞌ na nntꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ. Joo jñꞌoontiuꞌñeen itscuꞌhanꞌ na nnanꞌquiꞌndëhan tonnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌxjen jntꞌa joo ntꞌööneonꞌñeen na iscüjehanꞌ ntjon ntquenꞌñeen. 23 Majoꞌ ntquen na tycyaa naijon na ya jndyi tsꞌo, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoon naya. Covaaꞌ nꞌonhinhanꞌ ndoꞌ yo ꞌnan na contꞌahan, covityincyo na conanꞌvehan nchu vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen. Minꞌndye nanꞌñeen tëquintyja ya contꞌahin. Itsijonhanꞌhin chaꞌna cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ninnque xu. Ndoꞌ minndye nanꞌñeen, chjochen contꞌahan. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ve xu xoꞌncüe. Ndoꞌ minꞌndyehan tyiꞌcjooꞌ nꞌonhan na cotsantyjahan nchu vaa na chuhanꞌ, joꞌ itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ninncüii xu vantjoꞌ yon istjöhanꞌ.”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë yo ntquen trigo

24 Ndoꞌ sinin Jesús cüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. Tso jon ndëëhan:

—Ntyja na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna cüii tsꞌan na tja juu na vaa tyuaaꞌ ꞌnaanꞌ juu, tjaquitscyaa juu ntquen tsjan ꞌnan ya. 25 Majoꞌ ncüii tijaan xjen na itso jon yo nnꞌan vaaꞌ jon, tja cüii tsꞌan na vꞌiihin, taquitscyaa tsanꞌñeen ntqueenꞌ jndë mañoon quiiꞌ ntꞌan trigoꞌñeen. Jndë joꞌ tja tsanꞌñeen. 26 Juu ntquenꞌñeen tëvindyehanꞌ ndoꞌ tyeꞌ conduiꞌ xjuꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi tityincyo na ñꞌen jndë mañoon quiiꞌ ntꞌanhanꞌ. 27 Ndoꞌ joo nanntjon ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen tquenhan cüenta na nndaꞌ vaa, joꞌ tyequinduehan nnon jon: Nndaꞌ ta, ¿Aa tyiꞌyuuꞌ na tëquitscyaꞌ tsjan ntquen ya tyuaa ꞌnanꞌ? Yajoꞌ ¿Ndu na covityincyooꞌ na ñꞌen jndë mañoon quityquiiꞌhanꞌ? 28 Tꞌa jon jndyuehan, itso jon: Tsꞌan na vꞌii ja, juu sꞌaa na nndaꞌ. Ndoꞌ taꞌxeeꞌ nanntjonꞌñeen nnon jon: ¿Aa ntꞌue tsonꞌ na ntsaquitjíꞌhanꞌ quityquiiꞌ ntjon ꞌnanꞌ? 29 Majoꞌ tꞌa jon, itso jon ndëëhan: Min chitojoꞌ, ngꞌe xe na aa ntyehoꞌ joo jndë mañoonꞌñeen, ntsꞌaahanꞌ na mantyi ntyehoꞌ juu ntjon ya. 30 Quiꞌndyehoꞌ na ninvixjen ndindye na manchaꞌve nnonhanꞌ ata xjen jndë tmanhanꞌ. Yajoꞌ ntsjö ndëë nnꞌan na ntyjehan ntjonꞌñeen: Quityje jndyeehoꞌ juu jndë ntquen mañoon, quintꞌahoꞌ xjen sëëꞌhanꞌ chaꞌ ntcohanꞌ. Ndëcya quityjehoꞌ jndë ntquen ꞌnan ya na ntjueꞌhoꞌhanꞌ quityquiiꞌ tsëꞌ njanꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ mostaza

(Mr 4:30-32; Lc 13:18-19)

31 Mantyi sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jon nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ. Jñꞌoonꞌñeen itsiꞌmanhanꞌ na ndijndyentyi nnꞌan na ityentjon Tyoꞌtsꞌonhin juu na cotsamꞌanhan. Tso jon:

—Juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii ntqueenꞌ mostaza na tëquinonꞌ tsꞌanhanꞌ quityquiiꞌ teon ꞌnaanꞌ jon. 32 Juu nanꞌñeen quijndëntyichenhanꞌ na tsoñꞌen ntquen na nnonꞌ tsꞌan, majoꞌ ya na jndë tꞌonhanꞌ, jndë tindyehanꞌ, yajoꞌ ngüenoonꞌhanꞌ tsoñꞌen nꞌoon na ninncüii nguesuaꞌ na coventyjeeꞌ, tꞌman ndueehanꞌ ata joo quintsa nnanꞌya ꞌo ntycya oꞌ xquenhanꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsquentë

(Lc 13:20-21)

33 Ndoꞌ mantyi sinin Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌ jon nin tsiquindyihanꞌ. Itso jon:

—Juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsquentë na sitjonꞌ cüii tsanscu quityquiiꞌ ndye kilo jndë tyooꞌ. Ndoꞌ juu tsquentëꞌñeen tsiquindëhanꞌ ninvaa tsquen tyooꞌñeen.

Tsꞌiaanꞌ na tijntꞌue Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ

(Mr 4:33-34)

34 Ninnquiiꞌchen tijntꞌue Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ya na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan. Tasinin jon ndëëhan na veꞌ ndöꞌ ro. 35 Ndoꞌ na nndaꞌ sꞌaa jon, siquindëhanꞌ jñꞌoon na sinin nquii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen. Tso jon:

Ntsinën ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa.

Ndoꞌ jñꞌoon na vantyꞌiuuꞌ mꞌaanhanꞌ ntyjantyi xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue,

joo jñꞌoonꞌñeen ntsiquinanhanꞌ ndëëhan.

Ndö vaa itsiquindyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon yo ntquen trigo

36 Joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jñon Jesús joohan na cꞌo ntcüeꞌhan, yajoꞌ tëqueeꞌ jon quiiꞌ vꞌaa. Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌ já nnon jon, jnduë́:

—Juu jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon na tꞌonhanꞌ quiiꞌ ntjon ya, quitsuꞌ ndë́, ¿Nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ?

37 Tꞌa jon jndyuë́, itso jon:

—Nquii tsꞌan na tëquitscyaa ntquen tsjan ya, ja condui juu tsanꞌñeen, ncö tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. 38 Tyuaa ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, joꞌ tsonnangue. Ntquen tsjan ya, joꞌ nque nnꞌan na cotaꞌngueeꞌhin na quityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. Ndoꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon, joꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ yutyia. 39 Juu tsanꞌñeen na tyia tsꞌanhin na tëquitscyaa juu tsjan ntqueenꞌ jndë mañoon, joꞌ nquii yutyia tque. Ndoꞌ xjen na jndë tman ntjon na saquityje nanntjonhanꞌ, joꞌ xuee ya na nntycüii tsonnangue. Joo nanntjon na tyequityje juu ntquenꞌñeen, conduihan ángeles cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 40 Ndoꞌ chaꞌxjen jntꞌa nanntjon xjen sëëꞌ jndë mañoon na ntcohanꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌ na ndui xuee na nntycüii tsonnangue. 41 Juu xjenꞌñeen ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, njñön ángeles njan na ntjiꞌ ndyaꞌhan nnꞌan natyia nanꞌxuan yo nnꞌan na conanꞌjndaꞌ nquen ntyje na quintꞌa nanꞌñeen ꞌnan tyia. 42 Ndoꞌ ntjueꞌ ángeles joo nanꞌñeen quityquiiꞌ chon vꞌio. Joꞌ ndyueehan ndoꞌ maninꞌ ntcüaꞌhan ndiꞌnꞌonhan. 43 Yajoꞌ ngueꞌntyja na ityentjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. Juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na tajnan nanꞌxuan, ncꞌonhan naijon na mꞌaan jon. Ntyja ꞌnaanꞌ na ngaquinjonhin, itsijonhanꞌ chaꞌvijon na maninꞌ conduinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. Nin juu na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonvaꞌ, quindyii juu.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ xoquituꞌ na vantyꞌiuuꞌ mꞌaanhanꞌ quiiꞌ tyuaa

44 “Ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon cüii iston na ñjon sꞌon na tyꞌiu tsꞌan quiiꞌ tyuaa. Ntjii ncüiichen tsꞌanhanꞌ, majoꞌ maninñoonꞌ tyꞌiu ntcüeꞌ jonhanꞌ. Tja jon na neiinꞌ jon, tëquijndëë jon tsoñꞌen ꞌnaanꞌ jon na min. Jndë joꞌ sijnda jon juu tyuaaꞌñeen naijon na ndyiiꞌ istonꞌñeen.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tëꞌ perla

45 “Mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ntꞌue jon tëꞌ perlas na yantyichen na itsijnda jon ndoꞌ na ijndëë nndaꞌ jonhanꞌ. 46 Ndoꞌ vi na jndë ntjii jon ncüii tëꞌ perla na tëquintyja na yahanꞌ, tja jon, tëquijndëë jon tsoñꞌen ꞌnaanꞌ jon na min, jndë joꞌ sijnda jon juu tëꞌ perlaꞌñeen.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsquiꞌ

47 “Ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii tsquiꞌ tꞌman na cotjueꞌ nnꞌan quityquiiꞌ ndaandue. Jndye nnon quintcaa covahanꞌ. 48 Ndoꞌ vi jndë tooꞌhanꞌ na ñjon quintcaa, contyja nnꞌanhanꞌ tyuaatcüi. Jndë joꞌ cotsacüendyuaahan, cotjihan quintcaa na yantyichen. Cotyionhan joo oꞌ quityquiiꞌ ntque, majoꞌ quintcaa na tyiꞌquijntꞌue, conanꞌcyaahan joo choꞌñeen. 49 Manndaꞌ itsijonhanꞌ na nguaa xuee ya na nntycüii tsonnangue. Nndyocue ángeles na ntjiꞌhan nnꞌan na tyia nanꞌxuan na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na cotsamꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. 50 Ndoꞌ ntjueꞌhan joo nanꞌñeen quiiꞌ chon vꞌio. Joꞌ ndyuee nanꞌñeen ndoꞌ maninꞌ ntcüaꞌhan ndiꞌnꞌonhan tsojnaanꞌ na viꞌ na ntqueꞌnonhan joꞌ.”

Njon jndyi nanꞌxuan jñꞌoon xco yo jñꞌoon ndyo

51 Jndë joꞌ taxeeꞌ Jesús ndë́ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon:

—¿Aa covaaꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ?

Tꞌá, jnduë́ nnon jon:

—Covaaꞌ nꞌö́nhanꞌ, ta.

52 Ngꞌe joꞌ itso jon ndë́:

—Covaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan conanꞌquindyi joo jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ. Matsjö ndëëhoꞌ, tyincüii ncüii tsꞌan na jndë taaꞌ tsꞌon nchu vaa itsiꞌman juu jñꞌoon na tquen Moisés ndoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu na coꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juu tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na conintque cüii vꞌaa. Covijntꞌuehin ꞌnan ndyo na nachu jon, ndoꞌ mantyi tsixoncüi jon ꞌnan xco na nninjntꞌuehin. Ndoꞌ na nndaꞌ, minꞌcya ro xjen na icanhanꞌ na nninjntꞌuehin cüiihanꞌ, vaa cjehanꞌ.

Tja nndaꞌ Jesús tsjoon Nazaret

(Mr 6:1-6; Lc 4:16-30)

53 Jndë na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, yajoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ. 54 Tantcüeꞌ jon ndyuaa tsjoon yuu jon na taquehin. Taꞌ jon totsiꞌman jon quiiꞌ vatsꞌon tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ tsochen nanꞌñeen vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaan jñꞌoon na toninncyaa jon. Jnduehan:

—Tsanvaꞌ, ¿Nin ꞌnan sꞌaa juu na jndaꞌ jndyi xquen juu? Juu najndei na condëë itsꞌaa juu tsꞌian tꞌmanminꞌ na cojntyꞌia, ¿Yuu tyꞌoon juu najndeiꞌñeen? 55 Juu veꞌ jnda tsꞌan na icyu nꞌoonhin, ndoꞌ ntjoo mꞌaan ndyee juu María, ndoꞌ mantyi ntjoo mꞌan ntyje juu Santiago, José, Simón yo ninꞌJudas, mantyje nquii juuhin. 56 Ndoꞌ mantyi quiiꞌ ntꞌan mꞌan nanntcu ntyje juu. Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na condëë itsꞌaa juu tsꞌianminꞌ, ndoꞌ veꞌ tsꞌan tsjöönhin?

57 Mangꞌe joꞌ ndincyaahanꞌ na ngantyja nꞌonhan Jesús. Majoꞌ tso jon ndëëhan:

—Minyuuchen na vja tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mancüiixjen contꞌa nnꞌan na njonhin. Majoꞌ nque nnꞌan ndyuaaꞌ tsjoonꞌ juu yo nnꞌan chuuꞌhin, joo nanꞌñeen tyiꞌquintꞌahan na njonhin.

58 Ndoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌ jon, ngꞌe tyíꞌcantyja nꞌonhan jon, joꞌ veꞌ cüantyi ro tsꞌian tꞌman sꞌaa jon quiiꞌ ntꞌanhan.

14

Jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan

(Mr 6:14-29; Lc 9:7-9)

1 Majoo ngueeꞌñeen tomꞌaan Herodes na icoꞌxen jon ndyuaa Galilea. Joꞌ jndyii jon jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian tꞌman na totsꞌaa Jesús. 2 Tso Herodes ndëë nnꞌan na cotsantyja yo tsꞌian na conduihin:

—Tsanvaꞌ majuu Juanhin, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Jndë vandoꞌ xco jon na tomꞌaan jon na tsꞌoohin. Mangꞌe na nndaꞌ, covityiꞌncyooꞌ tsꞌian tꞌmanminꞌ na itsꞌaa jon.

3-4 Nndaꞌ tso Herodes ngꞌe veꞌ tomꞌaan ya jon yo Herodías, scuuꞌ tyje jon Felipe. Ndoꞌ juu Juanꞌñeen, tsojnaanꞌ na tso jon nnon Herodesꞌñeen na tyiꞌquichuhanꞌ na mꞌaan jon yo scuuꞌ tyje jon, ngꞌe joꞌ na tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quinanꞌtyenhan tsanꞌñeen, quitjueꞌhanhin vancjo.

5 Ndoꞌ min na ninꞌquitscueeꞌ jon Juan, majoꞌ ncyaaꞌ jon nnꞌan, ngꞌe jndye nnꞌan tjiꞌhin cüenta na juu Juanꞌñeen tonduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa. 6 Majoꞌ ya na jnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na tueeꞌ xeechuuꞌ nquii Herodes, yajoꞌ yuscundyua jnda Herodíasꞌñeen, sijnon juu tondëëhan. Ndoꞌ taveeꞌ jndyi tsꞌon Herodes na nndaꞌ sꞌaa juu. 7 Joꞌ tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon juu yo jñꞌoon na tyiꞌjon quitscüejndyo jonhanꞌ. Ata tso jon na minꞌcya ro ꞌnan na ntcan juu nnon jon, nninncyaa jonhanꞌ. 8 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu yuscundyuaꞌñeen, tyiiꞌ ndyee juu jñꞌoon nnon juu na can juu xquen Juan. Ndoꞌ tso juu nnon Herodes:

—Ndö vaa ꞌnan na ntꞌue tsꞌön. Ncyaꞌ ndöhin cüii xio na ñjon xquen Juan, nquii tsan na itsiquindëëꞌ nnꞌan.

9 Tiꞌndaaꞌ ntyjii Herodes ngꞌe nndaꞌ vaa ꞌnan na tcan juu, majoꞌ ngꞌe jndë tso jon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jon jñꞌoon na tso jon nnon juu ndoꞌ ngꞌe na jndye nnꞌan mꞌan na conanꞌjon na tueeꞌ xeechuuꞌ jon, joꞌ tꞌua jon tsꞌian na quindui chaꞌxjen na tcan juu yuscundyuaꞌñeen. 10 Joꞌ juu Herodesꞌñeen, jñon jon sondaro na cꞌohan vancjo na mꞌaan Juan na quityjehan xquen jon. 11 Ndoꞌ vi jndë na jntꞌahan na nndaꞌ, tyeyꞌonhan xquen Juanꞌñeen na ñjonhanꞌ quiiꞌ xio. Tyincyahinhanꞌ nnon yuscundyuaꞌñeen, ndoꞌ tëyꞌoon juuhanꞌ na mꞌaan ndyee juu.

12 Jndë na tui na nndaꞌ, joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, tyecyꞌonhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. Tyequityꞌiuhanhin. Jndë joꞌ tyenanꞌquindyiihan Jesús ꞌnan na tui.

Tyincyaa Jesús ꞌnan na tcüaꞌ ꞌon min nannon

(Mr 6:30-44; Lc 9:10-17; Jn 6:1-14)

13 Xjen na jndyii Jesús na jndë jnanꞌcueeꞌ nanꞌñeen Juan, tua jon quityquiiꞌ vꞌaandaa, jnduiꞌ jon joꞌ yo já nnꞌan na tꞌman jon na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Sá ncüii joo naijon na ninnquë́. Majoꞌ joo nnꞌan, vi na jndë jndyehan na jndë vetꞌio jon ndaandue, yajoꞌ jnduiꞌhan njoonhan, tyꞌe ngꞌehan, tyencyahan ntyeeꞌ ꞌndyo juu ndaandueꞌñeen na tyentyjahan toncꞌë́n. 14 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon cüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi na jndë squehan joꞌ, ndoꞌ tyioo na viꞌnchjii jndyi jonhin. Sinꞌman jon nnꞌan vꞌi na sachohan. 15 Ndoꞌ xjen na vi vaninnton chjo, já nnꞌan na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon. Jnduë́:

—Nanein jndë tman ndoꞌ ntjoohin quiiꞌ jndëëhanꞌ. Mangꞌe joꞌ quijñonꞌ nanminꞌ, na cꞌohan njoon quijndë na nnanꞌjndahan ꞌnan ntcüaꞌhan.

16 Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndë́:

—Min tyiꞌicanhanꞌ na ncꞌohan, ꞌoꞌ ncyahoꞌ na ntcüaꞌhan.

17 Joꞌ jnduë́ nnon jon:

—Ninxiaꞌntyi ꞌon tanꞌ tyooꞌ yꞌö́n yo ve quitscaa.

18 Tso jon ndë́:

—Quindyoyꞌonhoꞌhanꞌ ntjoohin.

19 Yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cüeꞌndyuaa nnꞌan cjooꞌ jndë quijndë. Ndë joꞌ tyꞌoon jon joo ꞌon tyooꞌñeen yo ve quitscaaꞌñeen, jndondë jon quiñoonꞌndue, ndoꞌ tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tyjee jon xjen ntanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́. Ndoꞌ já tyincyáhanꞌ ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. 20 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tëcjohan. Jndë joꞌ joo tyooꞌ ntanꞌ yo ninꞌquintcaa ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ, jnanꞌtjö́nhanꞌ, ndoꞌ jnanꞌquitꞌö́ nchoꞌve tsque yo joo ntanꞌñeen. 21 Ndoꞌ nnꞌan na tcüaꞌ tueeꞌ chaꞌna ꞌon min nannon, majoꞌ nanntcu yo yotsca, tajntꞌá cüentahan.

Taca Jesús nnon ndaandue

(Mr 6:45-52; Jn 6:16-21)

22 Jndë na tui na nndaꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tꞌua jon tsꞌian ndë́ na quitsacüetꞌiö́ nntꞌá ndaandue na ntsquë́ cüiichen ixndya. Majoꞌ nquii jon ntjohin na njñon jndyee jon nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ndë joꞌ ndyontyja jon toncꞌë́n. 23 Ndoꞌ vi na jndë jñon jonhan na contcüeꞌhan ntꞌaahan, yajoꞌ tëva jon ncüii tyoꞌ na ninnquii jon na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ xjen na tëvinton, ninvaa mꞌaan jon joꞌ na ninnquii jon. 24 Ndoꞌ juu vꞌaandaa na ñjö́n, jndë tueeꞌhanꞌ xoꞌncüe ndaandue na covetꞌió, majoꞌ ndicjahanꞌ ngꞌe toju ndaandue na vaquiñjonhanꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ mantyi ityqueꞌ ndyaꞌ jndyehanꞌ. 25 Ndoꞌ chaꞌna ninnque na vitsjoon jndyoca Jesús nnon ndaandue na mꞌán yo vꞌaandaa. 26 Ya na jntyꞌiá na ndyoca jon nnon ndaandue, tyuë́ jndyí, jnanꞌxuá quityuë́, jnduë́:

—ꞌOꞌ ntyjë, ncüaanꞌ tsꞌoo ndöꞌ.

27 Majoꞌ ninꞌñoonꞌ tꞌman Jesús já. Itso jon ndë́:

—Quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ ngꞌe maja ndö.

28 Ndoꞌ Pedro jeꞌ, tꞌa jon ꞌndyo Jesús:

—Ta, xe na aa mayuuꞌ na ncuꞌ, quitsuꞌ na ncjöca nnon ndaatioo na ncjöquitjon ja ꞌuꞌ.

29 Tso Jesús:

—Quindyoꞌ.

Ndoꞌ jnduiꞌ Pedro quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen. Taꞌ jon na taca jon nnon ndaatioo na taquitjonhin Jesús. 30 Majoꞌ xjen na jndyiaaꞌ jon na jndei jndyi mꞌaan jndye, jndyo ncüii na sityꞌuehanꞌhin, tyeꞌ nchjehanꞌhin quityquiiꞌ ndaaꞌñeen. Joꞌ sixuaa jon, tso jon:

—Ta, cüjiꞌ ja quityquiiꞌ na toncuuꞌvahin.

31 Ndoꞌ ninꞌñoonꞌ tꞌuii Jesús ntꞌö juu, ndoꞌ tso jon nnon juu:

—Icanhanꞌ na cantyjantyichen tsonꞌ. ¿Ndu na ve vaa sitiuꞌ?

32 Ndoꞌ juu xjen na tua ntcüeꞌhan tyquiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen, tichen ntcüeꞌ na mꞌaan jndye. 33 Ngꞌe na nndaꞌ, já na mancüiixjen ñjö́n quityquiiꞌ vꞌaandaaꞌhin, tonquityë́ na tonnon Jesús. Tonanꞌtꞌmánꞌhin. Jnduë́ nnon jon:

—ꞌUꞌ mayuuꞌ condui ꞌuꞌ Jnda nquii Tyoꞌtsꞌon.

Sinꞌman Jesús nnꞌan vꞌi ndyuaa Genesaret

(Mr 6:53-56)

34 Ndoꞌ vi na jndë tyejndyá ndaandue, jntꞌuí ndyuaa Genesaret. 35 Ndoꞌ nnꞌan ndyuaaꞌñeen, xjen na taꞌjnꞌaanhin Jesús, jntꞌahan na tycya jñꞌoon ninvaa xiꞌjndio juu ndyuaaꞌñeen. Ndoꞌ joꞌ joo nnꞌan vꞌi na tomꞌan ndyuaa na mꞌanhin, tondyochohan tsoñꞌen nanꞌñeen na mꞌaan jon. 36 Tanhan jñꞌoon nnon jon na nncyaa jon na nntꞌuehan min veꞌ ꞌndyo ndiaaꞌ jon. Ndoꞌ ncüii ncüii nnꞌan na tꞌue ndiaaꞌ jon, jnꞌmanhan.

15

Nanꞌmin itsꞌaahanꞌ na tyiꞌjiꞌua tsixuan tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon

(Mr 7:1-23)

1 Yajoꞌ vendye nnꞌan fariseos na jnanhan Jerusalén yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, squenonhan na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌhan nnon jon:

2 —¿Ndu na joo nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na mancyaꞌ, tyiꞌquitangueeꞌhan joo jñꞌoon na tquen ndochiihi? Ngꞌe nnꞌan ꞌnanꞌ tyiꞌquinanꞌquindëhan juu jñꞌoon na iquenhanꞌ xjen jaa na quituan nduë vitjachen na ntcüꞌa.

3 Ndoꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon:

—Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ, ¿Ndu na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ veꞌ na ninꞌquitsantyjahoꞌ jñꞌoon na tquen ndochiihi? 4 Ee ndö vaa na itso jñꞌoonꞌ jon: “Quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ.” Ndoꞌ itsontyichenhanꞌ: “Minninchen tsꞌan na itso jñꞌoonviꞌ nnon tye, ndyee juu, ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌcueeꞌ nnꞌanhin.” 5 Majoꞌ ꞌoꞌ conduehoꞌ na vanaan na ngitso tsꞌan nnon tye juu, ndyee juu: “Quitsitꞌman tsonꞌ ja, tajeꞌquindëë ntejndei ꞌuꞌ yo ꞌnan na itsitjahanꞌ ꞌuꞌ, ngꞌe tsoñꞌen ꞌnan njan jndë tyincyahanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.” 6 Ndoꞌ contꞌahoꞌ na minꞌcya ro tsꞌan na ngitso na nndaꞌ, min tyiꞌicanhanꞌ na quitsꞌaa juu na njon tye juu, ndyee juu na ntixeeꞌ juuhan. Ndoꞌ na nndaꞌ conduehoꞌ, contꞌahoꞌ na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon taꞌnan najndeihanꞌ ngꞌe contꞌahoꞌ na njonntyichen joo jñꞌoon na tquen ndochihoꞌ, chintyi jñꞌoon na tso nquii jon. 7 ꞌOꞌ na ve vaa na contꞌahoꞌ, juu jñꞌoon na toninncyaa Isaías, ya tacüjiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ndö vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen:

8 Nanminꞌ veꞌ yo jñꞌoon jndyuehin conanꞌtꞌmaanꞌhan ja.

Majoꞌ tꞌman vaa na tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan yo ja.

9 Veꞌ jnꞌaan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ja ngꞌe veꞌ jñꞌoon na conanꞌjndaꞌ nnꞌan conanꞌmanhan,

chito aa jñꞌoon njan.

Nndaꞌ vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na toninncyaa Isaíasꞌñeen.

10 Jndë joꞌ tꞌman Jesús nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na quinanꞌndyooꞌhan na mꞌaan jon. Tso jon ndëëhan:

—Quindyehoꞌ jñꞌoon na ntsjö ndoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ: 11 Joo ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan, tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ jñꞌoon tsanꞌ na itsinin tsꞌan, joohanꞌ iquenhanꞌ tsanꞌñeen na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon jon.

12 Ndoꞌ já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon, jnduë́ nnon jon:

—¿Aa nchjiꞌ na juu jñꞌoon sininꞌ ndöꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ ngio nnꞌan fariseosꞌñeen?

13 Joꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon ndë́ na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon:

—Nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, ncüii cüii nnon ntjon na chito jon jnonꞌhanꞌ, nque jonhanꞌ xen nchꞌiooꞌchenhanꞌ. 14 Mangꞌe joꞌ tancꞌoon jñꞌoontiuhoꞌ ntyja ꞌnaan nanminꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌvijon nannchjan na conanꞌmanhan nato ndëë ntyje nchjanhan. Ndoꞌ mangiohoꞌ xjen na vayꞌoon tsannchjaanꞌ tyjenchjaanꞌ juu, ninvaa vehan ntycyaahan tsëꞌtsjoon.

15 Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús, tso juu:

—Quitsiꞌmanꞌ chjo ndë́ nin ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌhan.

16 Sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon, itso jon:

—¿Aa min ꞌoꞌ ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ? 17 Aa tyiꞌquindiohoꞌ na tsoñꞌen ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan, xiaꞌntyi quityquiiꞌ tsiaaꞌ juu coꞌohanꞌ, chito quiiꞌ ñuaanꞌ juu. Ndoꞌ ndë joꞌ chi ncja juu ꞌndyo jndëë. 18 Majoꞌ joo jñꞌoon na itsinin tsꞌan, quityquiiꞌ tsꞌon juu conanhanꞌ, ndoꞌ joohanꞌ cotquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu tonnon Tyoꞌtsꞌon. 19 Ee quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan conan jñꞌoon tyia na itsitiu juu na ntscueeꞌ juu tsꞌan, ndoꞌ mantyi na veꞌ ndö ro ncꞌoon juu yo cüiichen tsꞌan na chito saaꞌ juu min chito scuuꞌ juu, oo na ncꞌoon juu yo tyje sꞌa juu, tyje scu juu, oo na nchꞌuee juu, oo na ntsinin juu quintu cjooꞌ cüiichen tsꞌan, oo jñꞌoon tsanꞌ, jñꞌoon ntjein. 20 Joo nanꞌminꞌ cotquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ na ntcüaꞌ tsꞌan na veꞌ tyiꞌquiman juu ntꞌö chaꞌxjen jñꞌoon na cotquen nnꞌan fariseos, juuhanꞌ tyiꞌxeꞌquenhan tsꞌan na tyiꞌjiꞌua conduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

Cüii tsanscu na tovantyja tsꞌon juu Jesús

(Mr 7:24-30)

21 Yajoꞌ jnduiꞌ Jesús joꞌ, sá yohin na tja jon ndyuaa tsjoon Tiro yo Sidón. 22 Ndoꞌ cüii tsanscu tsjan nnꞌan cananita na mꞌaan ya juu ndyuaaꞌñeen, tëtsindyooꞌhin na mꞌaan Jesús, jndei sixuaa juu nnon jon, itso juu:

—Nndaꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ. Juu yuscu chjo jnda, ji vaa jndyi iquenon juu na mꞌaan jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu.

23 Majoꞌ tajñꞌoon tꞌa Jesús. Joꞌ jnanꞌndyooꞌ já nnon jon, jnduë́:

—Cüa, quijñonꞌ tsanscuvaꞌ, ngꞌe itscüëtëꞌ jon já na ndyotsixuaa jon toncꞌën.

24 Tꞌa Jesús, tso jon:

—Xiaꞌntyi iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na quindyoyꞌön jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon tondëë nnꞌan ndyuaa Israel. Ngꞌe joohin itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quinman na jndë tsu.

25 Majoꞌ tsanscuꞌñeen sindyooꞌhin, tëcoꞌxtye jon nnon Jesús, tso jon:

—Nndaꞌ ta, quitejndeiꞌ ja, riiꞌ.

26 Tꞌa Jesús, sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon:

—Joo yotsca na cocüaꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjiꞌ tsꞌan ꞌnan jndyue joo ndoꞌ na ncjuꞌ juuhanꞌ ndëë quindëꞌ quijndë.

27 Ndoꞌ tꞌa tsanscuꞌñeen ꞌndyo jon:

—Mayuuꞌ ta, majoꞌ min na nndaꞌ, quindëꞌ quijndë cocüaꞌ oꞌ ꞌnan quijndë na cocyaa nacjeeꞌ mesa ꞌnaanꞌ tyꞌo oꞌ.

28 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tsanscuꞌñeen, itso jon:

—ꞌUꞌ tsanscu, tꞌman vantyja tsonꞌ. Quindui chaꞌxjen na macanꞌ.

Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen jnꞌman yuscu chjo jnda jon.

Jndye nnꞌanvꞌi sinꞌman Jesús

29 Jndë na jnduiꞌ Jesús joꞌ, sá yohin na tja ntcüeꞌ jon ꞌndyo ndaandue Galilea. Tëva jon cüii tyoꞌ, tëcüetyen jon joꞌ. 30 Jndye jndyi nnꞌan squehan na mꞌaan jon. Ndoꞌ jndyochohan vendye nnꞌan ntjein ngꞌe, yo nnꞌan na nchjan yo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee, yo nnꞌan na ndiquinanꞌnein, yo nnꞌan na mañoon ntycu totjon. Tquenhan nnꞌan vꞌiꞌñeen tonnon Jesús, ndoꞌ sinꞌman jonhan. 31 Ndoꞌ joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tyincyaahanꞌ na tëveeꞌ jndyi ngiohan na jntyꞌiahan na joo nnꞌan na ndiquinanꞌnein, ya conanꞌneinhan, joo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee, yo ngꞌe, jndë tcoꞌ yahanꞌhin, ndoꞌ nnꞌan nchjan, xuee cojntyꞌiahan. Ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen nquii Tyoꞌtsꞌon cüenta nnꞌan Israel.

Tyincyaa Jesús ꞌnan tcüaꞌ ninnque min nannon

(Mr 8:1-10)

32 Tꞌman Jesús já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon. Tso jon:

—Ntyꞌia ro nanminꞌ nchji ngꞌe nein jndë jndë ndye xuee na mꞌanhan yo ja ndoꞌ jndë ntycüii ꞌnan na yꞌonhan na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ tyiꞌninꞌquijñön ntcüꞌëhan ntꞌaahan na ninvaa ninꞌjndoꞌhan, ngꞌe nndëë ntsꞌaahanꞌ na ngüejaanhan nato.

33 Joꞌ jnduë́ nnon jon:

—Ntjoohin veꞌ jndëë mꞌan jaa. ¿Yuu jon ya nnanꞌjntꞌá ꞌnan na nninnonhanꞌ na ntcüaꞌ nanminꞌ na jndye jndyihin?

34 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndë́, tso jon:

—¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ yꞌonhoꞌ?

Joꞌ jnduë́ nnon jon:

—Ninntyqueꞌhanꞌ yo vendye quintcaa quijndë.

35 Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na cüendyuaahan tyuaa. 36 Ndoꞌ tyꞌoon jon cüenta tyooꞌñeen yo quintcaaꞌñeen, ndoꞌ vi jndë na tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ tyjee jon xjen ntanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́, ndoꞌ já tꞌö́nhanꞌ ndëë tsoñꞌen nanꞌñeen. 37 Ndoꞌ tsoñꞌenhan tcüaꞌ tëcjohan. Ndoꞌ ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ, tueeꞌ ntyqueꞌ ntque na jnanꞌquitꞌö́ yohanꞌ. 38 Ndoꞌ joo nnꞌan na tcüaꞌ, chaꞌna ninnque min nannon min tajntꞌahan cüenta tsaꞌnndaꞌ nanntcu yo yotsca. 39 Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa Jesús tsꞌon nanꞌñeen, yajoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa, sá yohin, squë́ ndyuaa Magadán.

16

Cotanhan na quitsꞌaa Jesús cüii jnꞌaan

(Mr 8:11-13; Lc 12:54-56)

1 Nque nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ saduceos squehan na mꞌaan Jesús. Tanhan nnon jon na quitsꞌaa jon jnꞌaan na njntyꞌiahan na ntsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ na jnan jon quiñoonꞌndue.

2 Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon: “Ya na jndë tman ndoꞌ cojntyꞌiahoꞌ na mꞌaan chincyu vequindyaꞌ tsjöꞌndue, conduehoꞌ na ya jndyi nnonco cüiichen xuee.” 3 Majoꞌ vi na jndë tonco juu xueeꞌñeen, ndoꞌ cojntyꞌiahoꞌ na ntyja chincyu jntꞌa na colo ve, conduehoꞌ na nguaꞌ. ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌninncüii cotjiꞌhoꞌ cüenta, ꞌoꞌ jndaꞌ nquenhoꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ chincyu na ntyja tsjöꞌndue, majoꞌ ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ninꞌquitsiquindyi joo tsꞌian tꞌman na cojntyꞌiahoꞌ na matsꞌa.

4 Tsontyichen Jesús: “Nnꞌan na mꞌan nanein, tyia nnꞌanhan, jndë jntyꞌehan Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ min na nndaꞌ, cotanhan na njntyꞌia ndëëhan cüii jnꞌaan tꞌman. Majoꞌ tyiꞌjeꞌquitsꞌa ꞌnan na cotanhan, xiaꞌntyi cüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ ꞌnan na tquenon juu Jonás.”

Jndë joꞌ tja jon, jntyꞌii jon nanꞌñeen.

Tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo tmaanꞌ saduceos

(Mr 8:14-21)

5 Ndoꞌ sá nntꞌá cüiichen ixndyaaꞌ ndaandue. Ndoꞌ vi na jndë squë́ joꞌ yo Jesús, tëñjoonꞌ nꞌö́n na tsuuꞌ tcya nꞌö́n na ntsayꞌö́n ꞌnan na ntcüꞌá. 6 Tso jon ndë́:

—Quitquen jndyohoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ saduceos.

7 Ndoꞌ já na tꞌman jon na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, tꞌá na conanꞌnë́n nquë́ ndëë ntyjë́, jnduë́:

—Nndaꞌ jñꞌoon tsinin jon ndëë ngꞌe taꞌnan cyꞌön ꞌnan ntcüꞌa.

8 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ mꞌaanꞌ nꞌö́n, joꞌ tso jon ndë́:

—ꞌOꞌ na chjo vantyja nꞌonhoꞌ. ¿Ndu na conanꞌneinhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ ngꞌe na tajndyoyꞌonhoꞌ ꞌnan na ntcüꞌa? 9 ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonvaꞌ na tsjö? ¿Aa tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ joo ꞌon tanꞌ tyooꞌñeen na tyjë xjen ntanꞌhanꞌ na tcüaꞌ ꞌon min nnꞌan ndoꞌ tiꞌndyo tsque na tua tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ na jnanꞌvehoꞌ? 10 Ndoꞌ ¿Aa min tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ cüiichen ntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌ na tcüaꞌ ninnque min nanꞌñeen, ndoꞌ mantyi tiꞌndyo tsque na tua tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ? 11 Ndoꞌ na sꞌa nanꞌminꞌ, ¿Ndu na tataaꞌ nꞌonhoꞌ na min chito matsinën ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na ntcüꞌa? Matsjö na quitquenhoꞌ cüenta juu tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan saduceos.

12 Yajoꞌ taaꞌ nꞌö́n na chito tso jon na quitquë́n cüenta juu tsquentë na coninjntꞌue na condë tyooꞌ, majoꞌ tsiꞌman jon ndë́ na quintꞌá cüenta ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan fariseos yo nnꞌan saduceos.

Tjiꞌ jndyoyu Pedro na Jesús conduihin Mesías

(Mr 8:27-30; Lc 9:18-21)

13 Ndoꞌ vi na jndë squë́ ndyuaa cüentaaꞌ tsjoon Cesarea Filipo yo Jesús, já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌ jon ndë́, tso jon:

—Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ¿Nin tsꞌan condue nnꞌan na condui ja?

14 Tꞌá ꞌndyo jon, jnduë́:

—Mꞌan nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ Juan, nquii tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ Elías, ndoꞌ vandyaꞌ mꞌan nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ Jeremías oo cüiichen tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

15 Yajoꞌ taxeeꞌ jon ndë́:

—Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Nin tsꞌan conduehoꞌ na condui ja?

16 Tꞌa Simón Pedro ꞌndyo jon, itso juu:

—ꞌUꞌ condui nquii Mesías, Jnda Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ.

17 Tso Jesús nnon Pedro:

—ꞌUꞌ Simón, jnda Jonás, ngꞌe na mavaaꞌ tsonꞌ na nndaꞌ, tꞌman jndyi ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌuꞌ ngꞌe chito aa veꞌ tsꞌan siꞌmanhanꞌ nnonꞌ, nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, juu jon incyaa na mavaaꞌ tsonꞌ ntyja njan. 18 ꞌUꞌ jndyuꞌ Pedro, jñꞌoon na tsiquindyihanꞌ tsjöꞌ, ndoꞌ nacjooꞌ jñꞌoon jndyoyu na tsuꞌ ntyja njan, joꞌ ntquën tmaanꞌ nnꞌan na macüji ntyja njan. Ndoꞌ min yotyia na mꞌan quityquiiꞌ vꞌio na nanꞌxuan najndë tyiꞌjeꞌquindëë ntjueꞌ cjehin joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüenta ja. 19 Ja nninncya na ntsixuanꞌ najnduꞌ na ntsiꞌman jndyoyuꞌ ndëë nnꞌan nin jñꞌoon na nninncyahan chaꞌ cüaaꞌ nꞌonhan nin ꞌnan quintꞌahan, chaꞌ ndëë ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. Jñꞌoon na ntsuꞌ na tyiꞌitsohanꞌ na nntꞌa nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen yo jñꞌoon na ntyjii nquii jon. Ndoꞌ jñꞌoon na ntsuꞌ na vanaan na ntꞌa nnꞌan, mantyi ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen jñꞌoon na ntyjii nquii jon na vanaan na nque nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ jon quintꞌahan.

20 Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso Jesús ndë́ na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌmán na nquii jon conduihin Mesías.

Itsiquindyi Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mr 8:31-9:1; Lc 9:22-27)

21 Xjenꞌñeen já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taꞌ jon na itsiꞌman jon ndë́ na mancüii xjen icanhanꞌ na chi ncja jon Jerusalén. Ndoꞌ joo nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen, yo ntyee na conintque ndëë nanꞌñeen, yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, nnanꞌjndaꞌ nanꞌñeen na ntquenon jon naviꞌ tꞌman ndoꞌ nntꞌahan na cueꞌ jon, majoꞌ xee na jndë ndye ngüandoꞌ xco jon. 22 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Pedro na nndaꞌ, tëyꞌoon jon Jesús vi ntyja, taꞌ jon na jaaꞌ jñꞌoon tso jon nnon Jesús, tso juu:

—Tyiꞌntsitiuꞌ na nndaꞌ, ta, tyiꞌjon ncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngenoonꞌ na nndaꞌ.

23 Tequen Jesús, itso jon nnon Pedro:

—Quenanꞌ ꞌuꞌ na tonön, ꞌuꞌ yo Satanás mavayonꞌ jñꞌoon. ꞌUꞌ ninꞌquitsaꞌ na ntsitja ja, ngꞌe chito mꞌaanꞌ tsonꞌ chaꞌxjen itsitiu nquii Tyoꞌtsꞌon, ꞌuꞌ mꞌaanꞌ tsonꞌ chaꞌxjen na mꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan.

24 Jndë joꞌ tso Jesús ndë́ na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Minninchen tsꞌan na ninꞌcayꞌoon juu yo jñꞌoon na mancya, icanhanꞌ na cüjihin yo ꞌnan na itsitiu nquii juu. Quintjo ya nchjii juu yo naviꞌ na iquenon juu, min xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntscueeꞌhanꞌhin, ndoꞌ mantyi quindyontsijonhin yo ꞌnan na matsꞌa. 25 Ngꞌe minninchen tsꞌan na incyaa juu na cuaanquii na nin ꞌnan na ngenon juu, ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, tsanꞌñeen ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsijndaꞌ nquii juu nchu ya chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ngitsu ñuaanꞌ juu. 26 Tanin, min xe na aa ninvaa tsonnangue ngüantjon tsꞌan, majoꞌ xe na aa ngitsu ñuaanꞌ juu, ¿Yuu vaa na itejndei nanꞌñeenhin? Mangiohoꞌ na taꞌnan ncüii nnon na nninncyaa tsꞌan na ngüañoonꞌhanꞌ juu chaꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. 27 Ja na condui tsansꞌa na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö nntꞌa tsonnangue yo ángeles cüentaaꞌ Tyëhöꞌ. Yajoꞌ chaꞌxjen conditꞌmaanꞌ jon, majoꞌntyi ntsixuan ja. Juu xjenꞌñeen ntsꞌa na ncüii cüii tsꞌan ncyꞌoon juu cüenta ntyjantyi ꞌnan na totsꞌaa juu, aa ꞌnan na ya, ndoꞌ aa ꞌnan natyia. 28 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌan ntyjeehoꞌ na tyiꞌxeꞌcüjehan ata xjen na jndë jntyꞌia ndëëhan ja na condui tsꞌan na jnan quiñoonꞌndue na ncüjë na ntyentjön.

17

Siñoonhanꞌ Jesús

(Mr 9:2-13; Lc 9:28-36)

1 Jndë na tenon yon xuee na tso Jesús na nndaꞌ, ndoꞌ tëyꞌoon jon Pedro yo Santiago yo ninꞌJuan tyje Santiago. Tëchu jonhin xquen cüii tyoꞌ ndye naijon na ninnquehan. 2 Xjen na cojntyꞌiahan ndoꞌ siñoonhanꞌ jon tondëëhan, sꞌaahanꞌ na maninꞌ conduiꞌnduiꞌ nnon jon chaꞌvijon na xuee ndoꞌcüjioonꞌ. Ndoꞌ iscüaquenhanꞌ ndiaaꞌ jon na quichiꞌhanꞌ chaꞌxjen quichiꞌ na xuee chon. 3 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ve nnꞌan na tomꞌan tivio, Moisés yo ninꞌElías, jnanꞌneinhan yo Jesús. 4 Ndoꞌ veꞌ tsoto Pedro nnon jon:

—Nndaꞌ Ta, vaa ya jndyi na mꞌán ntjoohin. Xe na aa caveeꞌ nchjiꞌ, nnanꞌyá ndye xqueꞌ ntjoohin, cüiihanꞌ cüentaꞌ ncuꞌ, cüiihanꞌ cüentaaꞌ Moisés, ndoꞌ ninꞌcüiichenhanꞌ cüentaaꞌ Elías.

5 Ninvaa na itsinin Pedro, ndoꞌ jndyoquioo ncüii chincyu quichiꞌ na quixuee jndyihanꞌ nacjohan. Iscuꞌhanꞌhin. Jndyehin jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon quityquiiꞌ juu chincyuꞌñeen, tso jon:

—Juu tsansꞌavahin conduihin Jnda na venchji jndyihin. Ninnquiiꞌchen incyaahanꞌ na nën ntyja ꞌnaanꞌ jon. Quitangueeꞌhoꞌ jñꞌoon na incyaa jon.

6 Ndoꞌ joo ndye nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, xjen na jndyehan juu jñꞌoonvaꞌ, tyetaꞌngiohan xenꞌ tyuaachen, mioon jndyi tyuehan. 7 Majoꞌ sindyooꞌ Jesús na mꞌanhan. Tꞌuii jonhan, tso jon ndëëhan:

—Quinanꞌquintyjahoꞌ. Tyiꞌntyuehoꞌ.

8 Ndoꞌ xjen na jndondëhan, minꞌncüii tsꞌan tavijntyꞌiahan, xiaꞌntyi nquii Jesús vi mꞌaan.

9 Ndoꞌ viochen xjen na tyecuehan juu tyoꞌñeen, jaaꞌ jñꞌoon sinin Jesús ndëëhan, tso jon:

—Viochen xjen na ninvaa vantꞌö, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehoꞌ ꞌnan na jntyꞌiahoꞌ quichen. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncüꞌiö, ndë joꞌ ngüantꞌö xcö. Juu xjenꞌñeen vanaan na nnanꞌneinhoꞌ ndëë nnꞌan juu ꞌnan na jndë jntyꞌia ndëëhoꞌ.

10 Yajoꞌ já na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌxꞌë nnon jon:

—Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌman nchu vaa tsiꞌman jñꞌoon na tquen Moisés ¿Ndu conduehan na itsohanꞌ na juu Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndë joꞌ ncüjeeꞌ Cristo?

11 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuë́:

—Mayuuꞌ na conanꞌmanhan na Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndoꞌ ntsijndaꞌ jon tsoñꞌen. 12 Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ na jndë tyjeeꞌ jon, min tataaꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ jntꞌahan yo jon chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, majoꞌntyi nntꞌahan yo ja.

13 Joꞌ taaꞌ nꞌö́n na itsinin Jesús ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan.

Sinꞌman Jesús cüii yusꞌachjo na veꞌ coquiootohin

(Mr 9:14-29; Lc 9:37-43)

14 Ndoꞌ vi na jndë squë́ ntꞌá naijon na mꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, jndyo sindyooꞌ cüii tsansꞌa na mꞌaan Jesús. Tacoꞌxtye juu na tonnon jon. 15 Itso juu:

—Nndaꞌ ta, cꞌonꞌ na ndyiaꞌ ro ntyjiꞌ yusꞌachjo jnda. Ee nayꞌoon jndyetyiahin ndoꞌ ji vaa jndyi iquenon juu. Jndye jnda itsquioohanꞌhin quityquiiꞌ chon, ndoꞌ mantyi quiiꞌ ndaa. 16 Ndoꞌ jndyoyꞌönhin na mꞌan nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na mancyaꞌ, majoꞌ tyíꞌquindëë nnanꞌnꞌmanhan juu.

17 Nquë́ na totsayꞌö́n jñꞌoon yo Jesús, tꞌa jon, tso jon ndë́:

—ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja na conanꞌqueꞌto nꞌonhoꞌ. ¿Tsaꞌnndaꞌ xjen vio na icanhanꞌ na nntjo ja yohoꞌ na ntsiꞌmanntyëchën ndëëhoꞌ? ¿Tsaꞌnndaꞌ xuee na icanhanꞌ na ntsꞌa tsꞌian quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ata na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa najndei na tsixuan Tyoꞌtsꞌon? Quindyoyꞌonhoꞌ yusꞌachjöhöꞌ ntjoohin.

18 Yajoꞌ sityiaꞌ Jesús juu jndyetyiaꞌñeen ndoꞌ yo najndeiꞌhanꞌ sꞌaa jon na quinduiꞌhanꞌ quiiꞌ tsꞌon yuꞌñeen. Maninñoonꞌ jnꞌman juu.

19 Jndë na tui na nndaꞌ, yajoꞌ já na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jntꞌuí vi ntyja naijon na ninnquë́ yohin. Taꞌxꞌë́ nnon jon:

—¿Ndu na tyíꞌquindëë ntjíꞌ jndyetyiaꞌñeen?

20 Sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndë́, itso jon:

—Jnaanꞌ na tyiꞌvantyja ya nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tajndëë jntꞌahoꞌ. Majoꞌ tanin, min xe na aa chjo vantyja nꞌonhoꞌ chaꞌxjen quijndë cüii ntqueenꞌ mostaza, majoꞌ tꞌman tsꞌian nndëë ntꞌahoꞌ. Min na covenonhoꞌ ncüii na jndyaaꞌ jndyi na ntꞌahoꞌhanꞌ, na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ngiohoꞌ chaꞌvijon tyoꞌ tꞌman, majoꞌ nndëë ntꞌahoꞌ. Quinduehoꞌ nnonhanꞌ: “Quenanꞌ tonnön, cjaꞌ ndöꞌñeenchen,” Ndoꞌ ngenaanꞌhanꞌ. Ee taꞌnan cüii nnon na tyiꞌjeꞌquindëë ntꞌahoꞌ xe na aa covantyja nꞌonhoꞌ. 21 Majoꞌ jndyetyiaminꞌ icanhanꞌ na quityje tsꞌan ꞌnan ꞌndyo tsꞌan ndoꞌ na ntsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ nndëë ncüjiꞌ juuhanꞌ.

Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mr 9:30-32; Lc 9:43-45)

22 Ndoꞌ viochen xjen na tomantyꞌí ndyuaa Galilea, tso Jesús ndë́ na juu jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coxen jon tsoñꞌen nnꞌan, mꞌaan nin juu na nninncyaa cüentahin nduee nnꞌan. 23 Ndoꞌ nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, majoꞌ xee na jndë ndye nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüandoꞌ xco jon.

Vi na jndë jndyë́ na nndaꞌ, sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌö́n.

Tyion Jesús sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman

24 Jndë na tueeꞌ Jesús tsjoon Capernaum yo já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, joo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman, squehan na mꞌaan Pedro. Jnduehan nnon jon:

—Juu tsan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, ¿Aa tyiꞌityion jon sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman?

25 Tꞌa Pedro, itso jon:

—Ityion jonhanꞌ.

Jndë tiquiuuꞌ chjo na tui na nndaꞌ, ndoꞌ tueeꞌ Pedro na vaa vꞌaa, tëqueeꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ Jesús jeꞌ, tityuaaꞌntyi jon, taꞌ jon na sinin jon jñꞌoon tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ nnon Pedro. Tso jon:

—ꞌUꞌ Simón, ¿Nchu vaa macüjiꞌ cüenta? Joo nnꞌan na mꞌan nꞌian tꞌman, ¿Nin nnꞌan matsitiuꞌ na cotꞌua nanꞌñeen tsꞌian ndëëhin na quityionhan sꞌonndyuaa? ¿Aa nnꞌan ndyuaahan na ntquenhan jñꞌoon na quityion nanꞌñeen sꞌonꞌñeen, ndoꞌ aa nnꞌan na veꞌ cotsque ya?

26 Tꞌa Pedro ꞌndyo jon, tso juu:

—Nnꞌan na veꞌ cotsque ya, joohan contꞌa nanmꞌannꞌian tꞌman na quityionhan sꞌonꞌñeen, chito nnꞌan na mꞌan ndyuaahan.

Tsochen Jesús:

—Yajoꞌ joo nnꞌan ndyuaahan, tyiꞌicanhanꞌ na ndyionhinhanꞌ. 27 Majoꞌ min na nndaꞌ, chaꞌ tyiꞌnanꞌvjee nnꞌan na conanꞌncüi sꞌon cüentaaꞌ juu vatsꞌon tꞌman, ndyiön chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Mangꞌe joꞌ cjaꞌ ꞌndyo ndaandue, cjuꞌ tsiꞌquintycüe. Quitscaa na ncüjiꞌ jndyeeꞌ, quitsinueinꞌ ꞌndyo oꞌ, joꞌ ntjiꞌ cüii xoquituꞌ na juuhanꞌ ndinonhanꞌ na ndyionꞌ ntyja njan ndoꞌ yo ntyja ꞌnanꞌ. Cayonꞌhanꞌ, na nninncyaꞌhanꞌ ndëëhan.

18

¿Nin juu na njonntyi tsixuan?

(Mr 9:33-37; Lc 9:46-48)

1 Majuuntyi xjenꞌñeen já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, santyjáꞌcyá na mꞌaan jon. Taꞌxꞌë nnon jon, jnduë́:

—¿Nin juu ncꞌoon na njonntyichen conduihin naijon na ityentjon Tyoꞌtsꞌon?

2 Yajoꞌ tꞌman Jesús ncüii yuchjo, tquen jonhin xoncüe quiiꞌ ntꞌán. 3 Itso jon ndë́:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, icanhanꞌ na quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na conanꞌtiuhoꞌ, ndoꞌ cꞌonhoꞌ chaꞌna yoquijndë na tyiꞌquinanchon joo na ndinjonhin, yajoꞌ nndëë nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon. 4 Yajoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ijuꞌcjehin min tyiꞌquintꞌue juu na ndiquinjonhin, itsijonhanꞌhin chaꞌna yuchjova. Juu tsanꞌñeen njonntyichen conduihin naijon na ityeꞌntjon nquii Tyoꞌtsꞌon. 5 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na yo xuë iyꞌoon juu cüenta ncüii yuchjo chaꞌna yuvahin, ncö iyꞌoon tsanꞌñeen cüenta.

Vaa na toncuuꞌ xe na ntꞌaha ꞌnan tyia

(Mr 9:42-48; Lc 17:1-2)

6 “Majoꞌ minꞌninchen tsꞌan na itsꞌaa juu ncüii ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ngacüaaꞌ ncüiichen tsꞌan na tyiꞌtꞌman na vantyja tsꞌon juu ja, yantyichen na nnanꞌtyen nnꞌan tosu tꞌman xtyoꞌ tsanꞌñeen ndoꞌ quitjueꞌhanhin quiiꞌ ndaandue, cueꞌ juu. 7 Viꞌ jndyi na coquenon nnꞌan tsonnangue na jndye nnon ꞌnan tyia na contꞌahan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na vacüaaꞌ nnꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tanchu ya, ngꞌe mancüiixjen minhanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ngacüaaꞌ cüiichen tsꞌan na quitsꞌaa juu ꞌnan tyia, viꞌ jndyi ngenon tsanꞌñeen.

8 “Cüii ntꞌöꞌ, cüii ngꞌeꞌ, xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngacüaaꞌ ꞌuꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon na matsitja ꞌuꞌ, quenꞌ xjen joohanꞌ chaꞌvijon jndë tyjeꞌhanꞌ na ntyqueꞌhanꞌ, chaꞌ tantsitjantyi ꞌuꞌ. Ngꞌe yantyichen min xe na aa tyiꞌquindë ꞌuꞌ chaꞌ na nndëë ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, chito na quindë ꞌuꞌ ndoꞌ na ntjueꞌ ángeles ꞌuꞌ quiiꞌ chon na tyiꞌjon quinduuꞌ. 9 Ndoꞌ mantyi xe na aa veꞌ tsojnaanꞌ ꞌnan na mandyiaꞌ itsꞌaahanꞌ na vacüaaꞌ ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, quenꞌ xjenhanꞌ chaꞌvijon na macüjiꞌ tënnonꞌ ndoꞌ na ntyqueꞌhanꞌ chaꞌ tyiꞌntsitjantyichen ꞌuꞌ. Ee yantyichen ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ min na ninncüii tënnonꞌ, chito na quindë vehanꞌ ndoꞌ na ntjueꞌ ángeles ꞌuꞌ quiiꞌ chon vꞌio.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ quitsman na tsu

(Lc 15:3-7)

10 “Quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ ncüii joo nanmin na tyiꞌtꞌman vantyja nꞌonhin. Matsjö ndëëhoꞌ joo ángeles cüenta nanꞌñeen, ninnquiiꞌchen cotsquehan na mꞌaan nquii tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, cotquenhan cüenta nin ꞌnan contꞌa nnꞌan nanꞌñeen. 11 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, jndyö na ntsinꞌman ja ñuaan nnꞌan na tsuhan.

12 “¿Nchu vaa cotjiꞌhoꞌ cüenta? Xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na mꞌan ncüii ciento quinman ntsjuenꞌ, ndoꞌ tsu ncüii joo choꞌñeen, ¿Aa chi nꞌndyii juu joo nenquennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ñjen choꞌñeen cjooꞌ tyueꞌ ndoꞌ ngaquintꞌue juu choꞌñeen na tsu? 13 Ndoꞌ vi na jndë ntjii jon juu oꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌ neiinꞌntyichen jon yo juu quitsmanꞌñeen, chintyi yo tsoñꞌen quinmanꞌñeen na tyíꞌcatsu oꞌ. 14 Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Joo nnꞌan na tyiꞌnjon conduihan, minꞌncüiihan tyiꞌquintꞌue tsꞌon jon na ngitsu ñuaanhan.

Nanꞌxuan jaa na quinanꞌtꞌman nnꞌön ntyjë

(Lc 17:3)

15 “Xe na aa mꞌaan cüii tyꞌiuꞌ na vantyja tsꞌon na itsitjahin nnonꞌ, cüa, cjaꞌ cüanꞌ yaꞌhin xjen na ninnquii juu. Quitsiꞌmanꞌ nnon juu na sitjahin. Ndoꞌ xe na aa ndyii juu jñꞌoon na tsuꞌ, yajoꞌ jndë jnanꞌntycüiihoꞌ jñꞌoon ndoꞌ jndë tejndeiꞌhin na ntjo ya ntcüeꞌhin tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 16 Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na matsuꞌ, yajoꞌ cayonꞌ ncüii oo ve tsꞌan, cꞌohan yo ꞌuꞌ chaꞌ nndyehan jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ chaꞌ cüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhan nchu vaa jñꞌoon jnanꞌneinhoꞌ yo juu tsanꞌñeen. 17 Ndoꞌ xe na aa min tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na condue nanꞌñeen, yajoꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, quitsiquindyiꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ xe na aa majoꞌntyi tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na condue nanꞌñeen nnon juu, yajoꞌ taꞌnan ncüiichen nnon na ndëë ntsaꞌ. Cüjiꞌ cüenta na tsixuan juu yo ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌtsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, tsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan ique sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma.

18 “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, joo nnꞌan tsonnangue na jndë vantyja nꞌon, minꞌcya ro jñꞌoon na conduehoꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na nntꞌahan, ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen na ntyjii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minꞌcya ro jñꞌoon na conduehoꞌ na ndëë ntꞌa nnꞌan na vantyja nꞌon, mantyi ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen na ntyjii nquii jon.

19 “Mantyi matsjö ndëëhoꞌ: Xe na aa ve ꞌoꞌ, nincüajon mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na cotanhoꞌ nnon Tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, yajoꞌ nndyii jon ndoꞌ nninncyaa jon jñꞌoon na cotanhoꞌ. 20 Ee minꞌyuuchen na covancüi ve nnꞌan oo ndyehan na conanꞌjonhan ntyja njan, xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan, joꞌ mꞌan.

21 Ndoꞌ tëtsindyooꞌ Pedro na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌ juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ¿Tsaꞌnndaꞌ jnda na chuhanꞌ na quitsitꞌman tsꞌön cüii ntyjë na itsitjahin nnön? ¿Aa cüii ntyqueꞌ jnda?

22 Tso Jesús nnon juu:

—Chito aa matsjö nnonꞌ na ninntyqueꞌ jnda. Matsjö na quitsitꞌman tsonꞌhin ntyqueꞌ veeꞌ jnda na ndyennꞌan nchoꞌnqui. Ninnquiiꞌchen quitsitꞌman tsonꞌhin.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ve tsꞌan na chujnan

23 “Mangꞌe na nndaꞌ vaa, juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii rey na sitiu jon na ntsijndaꞌ jon tsaꞌnndaꞌ tueeꞌ na chujnan ncüii cüii tsꞌan cotsantyja naxenꞌ jon yo tsꞌian na mꞌaan jon. 24 Xjen na taꞌ jon na icüjiꞌ jon cüenta na tsaꞌnndaꞌ na chojnan nanꞌñeen nnon jon, ndoꞌ jndyoyꞌon nnꞌan ncüii tsꞌan na minyonchen sꞌon na chujnan juu nnon jon. 25 Ndoꞌ juu reyꞌñeen, vi na jndë tquen jon cüenta na minꞌchjo ndiquindëë ndyion tsanꞌñeenhanꞌ, yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cüijntꞌua tsanꞌñeen na ngaqueeꞌ juu na quityeꞌntjontyen juu, ndoꞌ majoꞌntyi scuuꞌ juu yo ndahan, yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnaanꞌ juu chaꞌ ntꞌio na chujnan juu nnon jon. 26 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na vantyja xenꞌ reyꞌñeen, tconxtye juu nnon jon, tocan juu vi nayaꞌñeen nnon jon. Tso juu: “Nndaꞌ Ta, cyonꞌ chjo na tꞌman tsonꞌ ja, cüendoꞌ yaꞌ chjo ndoꞌ nndyiönñꞌën na chöjnan nnonꞌ.” 27 Ndoꞌ juu reyꞌñeen tyꞌoon jon na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon. Sitꞌman tsꞌon jonhin yo na ninvaañꞌen na chujnan juu, ndoꞌ siquindyaa ntcüeꞌ jonhin.

28 “Majoꞌ xjen na jnduiꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ jon, tjonhin ncüiichen ntyje juu na ninncüii tsꞌian mꞌanhan. Chujnan tsanꞌñeen nnon juu ninꞌncüii ciento sꞌon. Tꞌuii juuhin, tonchje juu xtyoꞌ tsanꞌñeen. Sixuaa juu nnon tsanꞌñeen: “Quityionꞌ na chujnanꞌ nnön.” 29 Yajoꞌ tconxtye tsanꞌñeen tonnon juu. Sꞌaa juu tyꞌoohin: “Macꞌan na quitsitꞌman chjo tsonꞌ ja, cüendoꞌ yaꞌ chjo ndoꞌ nndyiönñꞌën na chöjnan nnonꞌ.” 30 Majoꞌ tatendooꞌ tsanꞌñeen, matëquen juu jñꞌoon nnon tsꞌian. Tjuꞌ juu tsanꞌñeen vancjo, ata xjen na ndyion juu na chujnan juu nnon tsanꞌñeen. 31 Majoꞌ vendyechen ntyjehan na mantyi conduihan nnꞌan cotsantyja naxenꞌ reyꞌñeen, xjen na tquenhan cüenta na sꞌaa tsanꞌñeen na nndaꞌ, sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan. Tyenanꞌquindyiihan nquii reyꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan na jndë sꞌaa tsanꞌñeen. 32 Ngꞌe na nndaꞌ, tqueenꞌ nndaꞌ jonhin, tso jon nnon juu: “ꞌUꞌ na viꞌ jndyi ñuan tsixuanꞌ. Ja sitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ tsoñꞌen na chujnanꞌ nnön ngꞌe na sindyiaꞌ ꞌuꞌ nnön. 33 Mangꞌe joꞌ ¿Aa chi mantyi chuhanꞌ na cyonꞌ na viꞌntyjiꞌ juu tyꞌiuꞌ mosoꞌ chaꞌxjen tyꞌön na viꞌntyji ꞌuꞌ?” 34 Ndoꞌ sijmiinꞌ jndyihanꞌ reyꞌñeen. Tꞌua jon tsꞌian na quitjueꞌhan tsanꞌñeen vancjo, ndoꞌ quintꞌaviꞌhan juu ata xjen na ndyionñꞌen juu ninvaañꞌen na chujnan juu nnon jon.

35 Yo jñꞌoonva siquindë Jesús jñꞌoonꞌñeen na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon:

—Nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, manndaꞌ vaa ntsꞌaa jon yo ꞌoꞌ xe na aa chito yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ ntyjehoꞌ ya na conanꞌtjahan ndëëhoꞌ.

19

Jñꞌoon na siꞌman Jesús ntyja ꞌnaanꞌ na ndyuiiꞌ tson na toco tsꞌan

(Mr 10:1-12; Lc 16:18)

1 Jndë na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, yajoꞌ jnduiꞌ jon ndyuaa Galilea, tja jon ntꞌö Judea, ixndya jndaa Jordán. 2 Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyentyjahin toxenꞌ jon. Tsoñꞌen nnꞌan vꞌi na mꞌan joꞌ, totsinꞌman jon nanꞌñeen.

3 Yajoꞌ vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan jon na ntꞌue nꞌonhan na quitsꞌaa jon ncüii nnon chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngacüaaꞌhin. Taꞌxeeꞌhan nnon jon:

—Ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na iquenhanꞌ xjen, ¿Aa ncyaahanꞌ na ntsityuiiꞌ tsꞌan tson na toco juu yo scuuꞌ juu ngꞌe minꞌcya ro ncüii nnon na itsitja tsanꞌñeen nnon juu?

4 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan:

—¿Aa minꞌjon tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na taꞌ jndyee jon na tquen jon tsoñꞌen? Itsohanꞌ na sia jon tsansꞌa yo tsanscu. 5 Itsontyichen Jesús: “Mangꞌe na nndaꞌ, nꞌndyii tsansꞌa tye juu, ndyee juu na ntjonꞌ matyenhin yo scuuꞌ juu, ndoꞌ vehan ninꞌncüii tsꞌan nduihan.” 6 Mangꞌe juu jñꞌoonꞌñeen tsohanꞌ na nndaꞌ, tyiꞌnanꞌxuanhan na ve tsꞌan, nanein ninncüii tsꞌan conduihan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa sijndaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌquichuhanꞌ na veꞌ tsꞌan ntsityuiiꞌ ntyja na mꞌanhan.

7 Ndoꞌ nque fariseosꞌñeen taxeeꞌntyichenhan nnon jon, jnduehan:

—Yajoꞌ ¿Nin ngꞌeꞌñeen na tꞌua Moisés tsꞌian na cüji tsꞌan jñꞌoon na nndyuiiꞌ tson ꞌnaanꞌ juu yo scuuꞌ juu, ndë joꞌ ncyaahanꞌ na nꞌndyii juu tsanꞌñeen?

8 Tꞌa Jesús jndyuehan:

—Veꞌ ngꞌe na queꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na itscuꞌhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tyincyaa Moisés na ndëë nnanꞌtyuiiꞌhoꞌ tson ꞌnaanhoꞌ yo ntcuhoꞌ. Majoꞌ chito nndaꞌ vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na minjndyee. 9 Ncö matsjö ndëëhoꞌ, ncüii tsansꞌa jeꞌ, xe na aa ntsityuiiꞌ juu tson na toco juu yo scuuꞌ juu ndoꞌ ngoco juu yo cüiichen tsanscu, itsiquindyihanꞌ na veꞌ mꞌaan ya juu yo tsanscuꞌñeen. Ninnquiiꞌchen xe na aa mꞌaan scuuꞌ juu yo cüiichen tsansꞌa na veꞌ ndöꞌ ro, joꞌ vanaan na quityuiiꞌ tson na toco jon yo juu.

10 Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduë́ nnon jon:

—Xe na aa nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan yo scuuꞌ jon, yantyichen na tyiꞌngoco jon.

11 Tꞌa Jesús jndyuë́:

—ꞌOꞌ conduehoꞌ na yantyichen tyiꞌngoco tsꞌan, majoꞌ tyiꞌtsoñꞌen nnꞌan nndëë nntꞌahan yo jñꞌoonvaꞌ. Veꞌ jndaꞌ nnꞌan na nndëë ntaꞌngueeꞌhan na nndaꞌ ngꞌe na jndë tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na condëë contꞌahinhanꞌ. 12 Ee mꞌan nnꞌan na tyiꞌquitoncohan ngꞌe tuihan na tyiꞌicanhanꞌhin tsanscu, ndoꞌ ñꞌenhan na tyiꞌquitoncohan ngꞌe na tui nasihin chaꞌ tyiꞌntcanhanꞌhin tsanscu. Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na conanꞌjndaꞌ nquehin na tyiꞌninꞌquitoncohan ngꞌe ninꞌquityentjonhan nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue. Minꞌcya ro tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonvaꞌ ndoꞌ nndëë ntsiquindë juuhanꞌ, quitsiquindë juuhanꞌ.

Ityio Jesús jnꞌaan yotsca

(Mr 10:13-16; Lc 18:15-17)

13 Vendye nnꞌan na tyechohan yotsca na mꞌaan Jesús na quityio jon ntꞌö jon cjo joo na ndyio jon jnꞌaanhin ndoꞌ na can jon na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan joo. Majoꞌ já nnꞌan na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌtyꞌiá nanꞌñeen. 14 Ndoꞌ tso Jesús ndë́:

—Quiꞌndyehoꞌ na quindyo ntyjaaꞌ yotscahinꞌ na mꞌan. Tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌhin ngꞌe nque nnꞌan na ninꞌquinanꞌxuanhan yo juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, chuhanꞌ na quinanꞌxuanhan chaꞌna yotsca.

15 Ndoꞌ vi jndë na tyio jon ntꞌö jon cjo yotscaꞌñeen, jnduiꞌ jon joꞌ.

Itsinin cüii tsantya yo Jesús

(Mr 10:17-31; Lc 18:18-30)

16 Cüii jon tyjeeꞌ cüii tsꞌan na tyiꞌtquechen na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌ juu nnon jon:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, ¿Nin ꞌnan na njonntyi na chuhanꞌ na quitsꞌa ja chaꞌ ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan?

17 Sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, itso jon:

—¿Ndu na mavaxeꞌ nnön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na njonchen na quitsaꞌ? Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na njonchen. Majoꞌ xe na aa ninꞌquitsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, cüangueꞌhanꞌ.

18 Joꞌ taxeeꞌ juu nnon jon:

—¿Nin jñꞌoonhanꞌ?

Tꞌa Jesús ꞌndyo juu:

—Tyiꞌntscueꞌ tsꞌan. Tyiꞌncꞌonꞌ yo cüiichen tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tyiꞌnchꞌueꞌ ꞌnaanꞌ tsꞌan. Tyiꞌntsininꞌ quintu nacjooꞌ tsꞌan. 19 Juu tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ, quitsaꞌ na njonhan, ndoꞌ cꞌonꞌ na veꞌntyjiꞌ cüiichen tsꞌan chaꞌxjen na veꞌntyjii nquii ꞌuꞌ.

20 Joꞌ tꞌa juu ꞌndyo Jesús:

—Tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ matsiquindëëhanꞌ xiꞌ na tichjo ja. ¿Aa vaa ncüiichen nnon ꞌnan na icanchenhanꞌ na quitsꞌa?

21 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon:

—Xe na aa ntꞌue tsonꞌ na quindë ya ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, cjaꞌ, quijndëꞌ tsoñꞌen ꞌnanꞌ na min. Sꞌon na ncyonꞌ cüenta na njndëꞌhanꞌ, ncyaꞌhanꞌ ndëë nanninñenꞌ. Xe na aa ntsaꞌ na nndaꞌ, ntsixuanꞌ na tya ꞌuꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndë joꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ yo juu tsꞌian na matsꞌa.

22 Majoꞌ xjen na jndyii tsanꞌñeen jñꞌoon na tso Jesús, tja ntcüeꞌ juu na chjooꞌ jndyi tsꞌon juu ngꞌe tya jndyihin.

23 Joꞌ tso Jesús ndë́ já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ncüii tsantya, jndyaaꞌ jndyi na ntsijonhin nchu vaa na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. 24 Mantyi matsjö nntꞌa ndëëhoꞌ, jndyaaꞌchen na ncjuꞌcje cüii tsantya na ntsijonhin yo juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, chichen na ngüequindyiꞌ camello tsueꞌ xꞌee tsiꞌncya.

25 Majoꞌ xjen na jndyë́ juu jñꞌoonvaꞌ, jndye jndyi nnon tondyiiꞌ nꞌö́n. Joꞌ taꞌxꞌë́ ndëë ntyjë́, jnduë́:

—Ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Nin tsꞌan nndëë ntsixuan juu na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ?

26 Joꞌ jndyiaaꞌ Jesús ndë́, tso jon:

—Minꞌncüii nnon ꞌnan jeꞌquindëë ntsꞌaa tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ nquii jon tsoñꞌen nnon condëë itsꞌaa jon.

27 Ndoꞌ itso Pedro nnon Jesús:

—Manchjiꞌ na jndë jntyꞌë́ tsoñꞌen chaꞌ condëë conanꞌjö́n yo tsꞌian na matsaꞌ. ¿Nin naya na ncyꞌö́n cüenta?

28 Tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu xjen na nguaa tsonnangue xco, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncjöquijman nnon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ njan na taquintyja na njon tsixuanhanꞌ naijon na ntcoxën nnꞌan yo ꞌnan na jndë tontꞌahan. Ndoꞌ ꞌoꞌ na jndë jnanꞌjonhoꞌ yo ja, mantyi nguaa nchoꞌve silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanhoꞌ na ntsacüendyuaahoꞌ na ngotoxenhoꞌ joo nchoꞌve tmaanꞌ ntyjeehoꞌ nnꞌan Israel ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tontꞌahan. 29 Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na jndë jntyꞌii juu vaaꞌ juu, ndyee juu oo scuuꞌ juu oo ntsinda juu, oo ndyuaa ꞌnaanꞌ juu, ntyje juu nannon yo ntyje juu nanntcu ngꞌe na jndë vayꞌoon juu jñꞌoon ntyja njan, xjen neinhin ncyꞌoon juu cüii ciento veeꞌ jnda tsoñꞌen nnon na jndë jntyꞌii juu, ndoꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 30 Jndye nnꞌan mꞌan nanein na conanꞌtiu nquehin na njon conduihin, majoꞌ ngüentyja xjen na ncjuꞌcjehanꞌhin. Ndoꞌ mantyi jndye nnꞌan na mꞌan nanein na tyiꞌnjon conduihan, majoꞌ ndëcya ntsiquinjonhanꞌhin.

20

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaan nanntjon

1 Sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, tso jon: “Nquii Tyoꞌtsꞌon na ityentjon jon quiñoonꞌndue, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii patrón na vaa ntjon ꞌnaanꞌ. Vitsjoonya tëquintꞌue patrónꞌñeen nanntjon na ngoqueꞌhan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. 2 Ntjo ngiohan na tso jon ndëëhan na ndyion jonhan ncüii denario na cüii xuee chaꞌxjen cotaꞌntjon nnꞌan. Jndë joꞌ jñon jonhan na quitsaquintꞌahan tsꞌian naijon vaa ntjon ꞌnaanꞌ jon. 3 Ndoꞌ chaꞌna ñjen na vitsjoon, tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon, joꞌ ntjii jon mañoon vendye nnꞌan na tatsꞌian contꞌa. 4 Tso jon ndëëhan: “Cüa, cꞌohoꞌ na vaa ntjon njan na quintꞌahoꞌ tsꞌian. Ja ndyiönhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.” Nanꞌñeen ninñoonꞌ tyꞌehan. 5 Ndoꞌ mantyi chaꞌna yajminꞌ tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Ntjii nndaꞌ jon mañoon nanntjon. Ndoꞌ ya tueeꞌ chaꞌna ndye na matman, majoꞌntyi sꞌaa jon. 6 Xjen vi mangueeꞌviꞌ na ꞌon na matman, tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Ntjiichen jon mañoon nnꞌan na veꞌ mꞌanchenhan. Tso jon ndëëhan: “¿Ndu na cüaꞌ xuee na mꞌanhoꞌ ntjoohin na tatsꞌian contꞌahoꞌ?” 7 Ndoꞌ joꞌ jnduehan nnon jon: “Mayuuꞌ ngꞌe tanin tsꞌan tꞌua tsꞌian ndë́.” Yajoꞌ tso jon ndëëhan: “Ya xe na aa mantyi ncꞌohoꞌ na vaa ntjon njan, joꞌ quintꞌahoꞌ tsꞌian, ja ndyiönhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.”

8 “Ndoꞌ ya na tueeꞌ na yon na matman, tso patrón nnon nquii moso tque ꞌnaanꞌ jon: “Cüanꞌ nanntjon ndoꞌ quityionꞌhan na jntꞌahin tsꞌian. Quityionꞌ jndyeeꞌ joo nnꞌan na tyequeꞌ na matsꞌia. Chen chen ncyaaꞌhanꞌ ata ngueeꞌhanꞌ nnꞌan na tyequeꞌ jndyee.” 9 Yajoꞌ santyjaaꞌ nnꞌan na tyequeꞌ na ꞌon na matman. Ncüii ro ncüiihan tyꞌonhan cüenta na ncüii cüii denario chaꞌxjen na ngüantjon tsꞌan na ncüii xuee. 10 Ndoꞌ ya na tueeꞌhanꞌ nnꞌan na tyequeꞌ jndyee, jnanꞌtiuhan na jndantyichen ntaꞌntjonhan. Majoꞌ ncüii ro ncüiihan, mantyi tyꞌonhan cüenta ncüii ncüii denario. 11 Ndoꞌ vi na jndë tyꞌonhan cüenta joo sꞌonꞌñeen, taꞌhan na tyiꞌcaveeꞌ ngiohan yo nquii patrónꞌñeen. 12 Jnduehan nnon jon: “Joo nanminꞌ na tyequeꞌ vi matsꞌiañꞌen, ninncüii hora jntꞌahan tsꞌian, majoꞌ nincüajon tyionꞌhan chaꞌxjen na tyionꞌ já. Ndoꞌ já cüaꞌ xuee tonanꞌchö́n ndoꞌ tonanꞌquii nꞌö́n min na jminꞌ tondyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ já.” 13 Majoꞌ tꞌa patrón ꞌndyo cüii joo nanꞌñeen, tso jon: “ꞌUꞌ, ¿Yuu vaa na matsitja ja nnonꞌ?” “¿Aa chi jndë ntjo nchjiꞌ na ngüantjonꞌ cüii denario chaꞌxjen cotaꞌntjon nnꞌan? 14 Cyonꞌ sꞌon ꞌnanꞌ, cjaꞌ vaꞌ. Ncö ntyji xe na aa cüajon ninꞌquityiön tsanvaꞌ chaꞌxjen na matyiön ꞌuꞌ min na tinioonꞌ tëqueeꞌ juu. 15 ¿Aa matsitiuꞌ na jeꞌquindëë ntsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön yo xoquituꞌ njan? ¿Aa matsitëëꞌ tsonꞌ ngꞌe ja tyiꞌntycüꞌi?”

16 Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, ndö vaa na ninꞌquitsiꞌmanhanꞌ. Nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtiu na njon conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, nincüajon ntsitꞌmaanꞌ jonhan chaꞌxjen ntsitꞌmaanꞌ jon mañoon ntyjehan. Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌtiu nque na njon conduihan, ngüentyja xjen na nnintyiꞌncyo na nincüajon nnanꞌxuanhan tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan.

Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mr 10:32-34; Lc 18:31-34)

17 Viochen xjen na ñjon Jesús nato na tja jon Jerusalén, já na nchoꞌve já na tqueenꞌ jon, tëchu jon já vi ntyja na ninnquë́. Tso jon ndë́:

18 —Quitquenhoꞌ cüenta, nanein coꞌö Jerusalén. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, joꞌ nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee ntyee na conintque ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés. Ndoꞌ joo nanꞌñeen nntꞌahan na quitꞌuiityenhanꞌ ja na cüꞌiö. 19 Nninncyahan cüenta ja nduee nnꞌan na mañoon tsjan conduihan na joo nanꞌñeen nnanꞌcüejnaanꞌhin ja. Ntjaꞌhin ja ndoꞌ ntꞌionhan ja tsonjnꞌaan na cüꞌiö, majoꞌ xee na jndë ndye ngüantꞌö xcö.

Jñꞌoon na tcan ndyee Santiago yo Juan

(Mr 10:35-45)

20 Scuuꞌ juu Zebedeo yo ntsinda jon Santiago yo ninꞌJuan, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Jesús. Tconxtye juu tonnon jon na ican juu vi nayaꞌñeen nnon jon. 21 Taxeeꞌ Jesús nnon jon:

—¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ?

Tꞌa tsanscuꞌñeen, itso juu:

—Ya na ngüentyja xjen na ntyeꞌntjonꞌ nnꞌan, ncyaꞌ jñꞌoon na ve ntsinda nanmin, nnanꞌjonhan ntyja na nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ. Cüiihan ncꞌoon ngiaꞌ tontyjaya ndoꞌ cüiichenhin ncꞌoon juu ngiaꞌ ntyjatymaanꞌ.

22 Majoꞌ tꞌa Jesús jndyue ve nanꞌñeen, tso jon:

—Tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa icüjiꞌhanꞌ jñꞌoon na ican ndyeehoꞌ. Juu naviꞌ na ngenön, ¿Aa nndëë nnanhoꞌhanꞌ? Ndoꞌ ¿Aa nndëë nntjo ngiohoꞌ na ncüjehoꞌ chaꞌxjen ntjo nchji na ncüꞌiö?

Tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan:

—Nndëë.

23 Sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon:

—Majndaꞌ ngenonhoꞌ maninjuuntyi naviꞌ na ngenön. Ndoꞌ icanhanꞌ na quintjo ngiohoꞌ na nnanꞌcüje nnꞌan ꞌoꞌ chaꞌxjen contjo ya nchji na ncüꞌiö. Majoꞌ chito ncö tsixuan na ntsijntꞌa nin tsꞌan na ngüaquityen ncꞌia tontyjaya oo tontyjatymaanꞌ. Nquii Tyëhöꞌ nninncyaa jon nayaꞌñeen ndëë joo nnꞌan na jndë sijndaꞌ jon na ncyꞌonhan cüentahanꞌ.

24 Ndoꞌ joꞌ ncüiichen nqui já na totsayꞌö́n yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, xjen na jndyë́ jñꞌoon na tcan tsanscuꞌñeen, jnanꞌvjë yantyë́ joo ve ntyjë́ nanꞌñeen. 25 Ngꞌe joꞌ tqueenꞌ Jesús tsoñꞌen já na mꞌaan jon. Tso jon ndë́:

—ꞌOꞌ mangiohoꞌ na joo nnꞌan na conintquehan ncüii cüii tsonnangue conanꞌntsahan ndëë nnꞌan na cotoꞌxenhan. Ndoꞌ nnꞌan na conditꞌman, cotoxenhan nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanhan. 26 Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ꞌoꞌ ncꞌonhoꞌ na nndaꞌ yo ntyjehoꞌ. Ee minninchen cüii ꞌoꞌ na ntyja tsꞌon juu na tꞌman nduihin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ na quityentjon juu ndëëhoꞌ. 27 Ndoꞌ minꞌcya ro cüii ꞌoꞌ na ntyja tsꞌon juu na ncjuꞌhanꞌhin na tonnon, cꞌoon juu na xoncüeeꞌ tsꞌon juu na ntejndei juu ꞌoꞌ. 28 Quitsꞌaa juu chaꞌxjen matsꞌa na condui ja nquii tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. Jndyö na ntyeꞌntjön ndëë nnꞌan, chito na ntyentjonhan nnön. Ndoꞌ mantyi na nninncya na cüꞌiö na ndyiön jnan nnꞌan jndye jndyi chaꞌ nndyaahan yo ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Sinꞌman Jesús ve tsannchjaanꞌ

(Mr 10:46-52; Lc 18:35-43)

29 Xjen na santꞌuí tsjoon Jericó, tyentyja ncüii tmaanꞌ nnꞌan naxenꞌ Jesús. 30 ꞌNdyo natoꞌñeen, joꞌ vendyuaa ve nannchjan. Ya na jndyehan jñꞌoon na juu Jesús venon joꞌ, taꞌhan jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌUꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ.

31 Majoꞌ joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnanꞌtyiaꞌhan joo nannchjanꞌñeen na cüichen jndyuehan. Majoꞌ joohan jndeintyichen jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ.

32 Tëcüentyjeeꞌ Jesús, tꞌman jon nanꞌñeen. Tso jon ndëëhan:

—¿Nin ꞌnan ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsꞌa ꞌoꞌ?

33 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, já ntꞌue nꞌö́n na nndëë njntyꞌiá.

34 Ndoꞌ tyꞌoon Jesús na ntyꞌia rohin nchjii jon. Tyio jon ntꞌö jon ndöꞌndëëhan, ndoꞌ ninñoonꞌ xuee jntyꞌiahin. Tyentyjahin toxenꞌ jon.

21

Tëqueeꞌ Jesús Jerusalén

(Mr 11:1-11; Lc 19:28-40; Jn 12:12-19)

1 Ndoꞌ vi na jndë tindyo na ntsquë́ Jerusalén, na ndyooꞌ tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos, squë́ tsjoon Betfagé. Joꞌ joo ve ntyjë na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, jñon jonhan ncüii ntꞌaa. 2 Tso jon ndëëhan:

—Quitsaqueꞌhoꞌ tsjoon chjo na mꞌaanhanꞌ tondëëhoꞌ. Joꞌ maquintyjachen nndiohoꞌ ncüii snonxque na tyen oꞌ yo jnda oꞌ. Quinanꞌquinanꞌhoꞌ joo oꞌ, ndoꞌ quindyoyꞌonhoꞌ choꞌñeen ntjoohin na mꞌan. 3 Ndoꞌ xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ ndu na cotsayꞌonhoꞌ choꞌ ntsjuenꞌ juu, joꞌ quinanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon nnon juu: “Nquii jon na tꞌman conditꞌmanhin ndë́, icanhanꞌ na nninjntꞌue jon joo oꞌ, ndoꞌ ya na nndë, ntscüenon ntcüeꞌ jon joo oꞌ.”

4 Nndaꞌ tui chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na sinin Zacarías, tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndö vaa jñꞌoon na tji jon:

5 Ndö jñꞌoon na quinduehoꞌ ndëë nnꞌan tsjoon Sión: “Quitquenhoꞌ cüenta, nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin ndëëhoꞌ,

mancüjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndyiaꞌ tsꞌon jon,

ntjo jon cüii snon, jnda quiooꞌ na ichu xu.”

Ndöꞌ vaa na siquindyi jñꞌoon na tso tsanꞌñeen.

6 Ndoꞌ joꞌ ve nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, tyꞌehan, jntꞌahan chaꞌxjen tsꞌian na tꞌua jon ndëëhan. 7 Squehan, yꞌonhan snonxqueꞌñeen yo jnda oꞌ. Ndoꞌ tyiohan ndiaahan nquenꞌ joo oꞌ ndoꞌ tantjo Jesús juu oꞌ. 8 Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyenanꞌjonhan yo Jesús. Ñꞌen vendyehan jnanꞌnueenꞌhan ndiaahan xoncüe nato yuu jon na vja jon. Ndoꞌ vendyehan totyjehan nduee nꞌoon, totquenhinhanꞌ natoꞌñeen na jntꞌahan na njon jon. 9 Ndoꞌ nque nnꞌan na veꞌjndyee yo nnꞌan na santyja toxenꞌ jon, taꞌhin tonanꞌxuaahan, tonduehan:

—Cüitꞌmaanꞌ nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahanꞌ. Tꞌman ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii jon na ndyo jon yo najndei na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon na coꞌxen jon jaa. Quinditꞌmaanꞌhin quiñoonꞌndue.

10 Xjen na tëqueeꞌ Jesús quityquiiꞌ Jerusalén, tondicꞌuaa jndyue nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen, taꞌxꞌehan:

—Tsanvahin, ¿Nin tsꞌanhin?

11 Ndoꞌ nnꞌan na tyꞌe yo jon, tꞌahan, jnduehan:

—Ndö Jesús, nquii jon na incyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Jnan jon Nazaret ntꞌö Galilea.

Tëqueeꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman

(Mr 11:15-19; Lc 19:45-48; Jn 2:13-22)

12 Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman, tsoñꞌen nnꞌan na condëëhan ndoꞌ conanꞌjndahan ꞌnan joꞌ, tjiꞌ jonhan. Ndoꞌ siquityeeꞌ jon mesa ꞌnaan nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon joꞌ. Majoꞌntyi sꞌaa jon yo silla ꞌnaan nnꞌan na condëë quintuꞌ. 13 Ndoꞌ tso jon ndëë nanꞌñeen:

—Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohan: “Vꞌaa njan tsixuanhanꞌ vꞌaa yuu jon na covatjon nnꞌan na conanꞌnein nnon Tyoꞌtsꞌon.” Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na tsixuanhanꞌ chaꞌvijon tsëꞌtsjöꞌ naijon cotooꞌ nanntyꞌuee.

14 Ndoꞌ juu xjen na mꞌaan Jesús vatsꞌon tꞌmanꞌñeen, sque nannchjan na mꞌaan jon yo nnꞌan na ndicꞌocaꞌ. Ndoꞌ sinꞌman jonhan. 15 Ndoꞌ nque ntyee na conintque vatsꞌonꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, jntyꞌiahan tsꞌian tꞌman na sꞌaa Jesús na itsinꞌman jon nnꞌan. Mantyi tondyehan na tonanꞌxuaa yotsca na tondue joo: “Cüitꞌmaanꞌ nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahanꞌ.” Ndoꞌ na nndaꞌ jndue yotscaꞌñeen, majndeichen jnanꞌjmiinꞌ ntyeeꞌñeen. 16 Joꞌ jnduehan nnon Jesús:

—¿Aa mandyiꞌ nchu vaa condue yotscamin?

Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Mandyi. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa minꞌjon taconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsohanꞌ?:

ꞌUꞌ jndë sijndaꞌ na yoquijndë yo yoꞌndaa na ninvaa coteiꞌ,

nnanꞌtꞌmaanꞌ yoꞌñeen ja yo na xoncüeeꞌ nꞌon joo.

17 Jndë na tso Jesús na nndaꞌ, jntyꞌii jon nanꞌñeen, jnduiꞌ ntcüeꞌ jon Jerusalén, tja jon tsjoon chjo Betania. Joꞌ ntjohin natsjon.

Tjuꞌ Jesús jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ tsꞌoon higuera

(Mr 11:12-14, 20-26)

18 Tonco cüiichen xuee, xjen na vja ntcüeꞌ jon Jerusalén, tyjeeꞌ na ninjndoꞌ jon. 19 Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon cüii tsꞌoon higuera na minntyjeeꞌhanꞌ ꞌndyo natoꞌñeen, tëtsindyooꞌhin nnonhanꞌ, majoꞌ minꞌncüii të higo tana ntjii jon, xiaꞌntyi veꞌ tsco tꞌuiiꞌhanꞌ. Tso jon nnon tsꞌoonꞌñeen:

—Tajon xuee vi ngaquichuꞌ nndaꞌ të ꞌuꞌ.

Ndoꞌ juu tsꞌoonꞌñeen jeꞌ, ninñoonꞌ tcanhanꞌ. 20 Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, ya na tquë́n cüenta na tui na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na ndicüaaꞌ nꞌö́n, jnduë́ nnon jon:

—¿Nchu tui na ninñoonꞌ tcan tsꞌoonvaꞌ?

21 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xe na aa covantyja ya nꞌonhoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌcꞌonhoꞌ na ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, nndëë ntꞌahoꞌ chaꞌna sꞌa juu tsꞌoon higueravaꞌ. Ndoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi joꞌ, mantyi nndëë ntꞌahoꞌ minꞌcya ro nnon ꞌnan na ngiohoꞌ na jndyaaꞌhanꞌ. Ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na nnduehoꞌ nnon tyoꞌvaꞌ: “Quenanꞌ ntjoohin. Cüa, cjuꞌhanꞌ ꞌuꞌ quityquiiꞌ ndaandue”, ndoꞌ nndui na nndaꞌ. 22 Ee ncüii cüii nnon jñꞌoon na cotanhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, xe na aa vantyja nꞌonhoꞌ na ncyꞌonhoꞌhanꞌ, mancüiixjen ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ chaꞌxjen na cotanhoꞌ.

Najndei na tsixuan Jesús

(Mr 11:27-33; Lc 20:1-8)

23 Jndë na tui na nndaꞌ, tëqueeꞌ nndaꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman. Viochen xjen na itsiꞌman jon ndëë nnꞌan na sque joꞌ, nque ntyee na conintque yo ninꞌjoo nnꞌan na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos, tentyjaaꞌhan nnon jon. Taxꞌehan nnon jon, jnduehan:

—¿Nin najndei na matsixuanꞌ na tjiꞌ nanminꞌ quiiꞌ vatsꞌon? Ndoꞌ ¿Nin nquii tsꞌan na tyincyaa na matsixuanꞌhanꞌ?

24 Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—Mantyi ja ngüaxꞌë cüii jñꞌoon ndëëhoꞌ. Xe na aa ntꞌahoꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi ntsjö ndëëhoꞌ nin nquii tyincyaa najndei na matsixuan na sꞌa na nndaꞌ. 25 Ntyja ꞌnaanꞌ na totsiquindëëꞌ Juan nnꞌan, ¿Nin juu tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon jon? ¿Aa nquii Tyoꞌtsꞌon jñonhin na quitsꞌaa juu na nndaꞌ, ndoꞌ aa veꞌ nnꞌan jndue na quitsꞌaa juu tsꞌianꞌñeen?

Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, taꞌhan, tonanꞌnein nquehan yo ntyjehan. Jnduehan:

—¿Nin jñꞌoon ntꞌa na nndaꞌ vaa na ivaxꞌee jon ndëë? Ee xe na aa nnduë na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnon Juan, yajoꞌ ngitso jon ndëë: ¿Ndu na tatëntyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na totso juu Juanꞌñeen? 26 Majoꞌ xe na aa nnduë na juu najndei na totsixuan jon jnanhanꞌ veꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan, joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin nndëë ntꞌueviꞌhan jaa ngꞌe tsoñꞌenhan cotjiꞌhan cüenta na juu Juan tonduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

27 Ndoꞌ tꞌahan ꞌndyo Jesús, jnduehan:

—Juu Juanꞌñeen, ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na totsixuan jon, min tyiꞌquindiö́ nin juu tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon jon.

Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Tanin, min ja xequitsjö ndëëhoꞌ nin juu na tyincyaa najndei na matsixuan na matsꞌa nanꞌminꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ve tsꞌan na ninncüii tye

28 Yajoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nanꞌñeen:

—Ntsinën jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Tomꞌan ve ntsinda jon nannon. Tso jon nnon jnda jon, tsan na tui jndyee: “ꞌUꞌ jnda, xevahin cjaꞌ quitsaꞌ tsꞌian na vaa ntjon njan.” 29 Tꞌa tsanꞌñeen, itso juu: “Ja tyeꞌ, tyiꞌcjötö.” Majoꞌ vi jndëcya scüejndyohanꞌ ꞌnan na sitiu juu, tja juu, tëquitsꞌaa juu tsꞌian. 30 Ndoꞌ vi jndëcya, sindyooꞌ tyehan nnon ncüiichenhin. Majuuntyi jñꞌoon tso jon nnon juu. Tꞌa juu ꞌndyo jon: “Ya tyeꞌ, ncjö,” majoꞌ tatja juu.

31 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon:

—Cüa jeꞌ, quinduehoꞌ, ¿Nin cüii na ve joohan jntꞌahan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon tyehan?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Jnda jon tsan na vejndyee.

Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nque nnꞌan na cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tsjoon Roma ndoꞌ mantyi joo nanntcuntjaaꞌ, tyuaaꞌntyi nninncyahan na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin ntyja na cotsamꞌanhan, chito ꞌoꞌ. 32 Ee tyjeeꞌ Juan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na toninncyaa jon jñꞌoon na siꞌmanhanꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na cꞌonhoꞌ tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ꞌoꞌ taꞌnan tëntyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ nque nnꞌan na cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ gobiernon ndoꞌ mantyi yo joo nanntcuntjaaꞌ, joohan tëntyja nꞌonhan jñꞌoon na toninncyaa juu Juanꞌñeen. Ndoꞌ ꞌoꞌ min na jntyꞌiahoꞌ na tui na nndaꞌ, majoꞌ taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ min tyíꞌcantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon.

Nnꞌan na totquen cüenta ntꞌööntjon

(Mr 12:1-12; Lc 20:9-19)

33 “Nanein ntsinën cüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan na vaa tyuaa ꞌnaanꞌ jon. Jnonꞌ jon ntꞌööntjon tëndöndyooꞌ tsjan. Ndoꞌ tyiiꞌ jon teonntjöꞌ xiꞌjndiohanꞌ. Jndë joꞌ jñꞌen jon pila yuu jon na ngocue ndaaꞌ joo tëndöndyooꞌ tsjan na jndë jntyꞌii nanntjonꞌñeen. Jndë joꞌ sia jon cüii vꞌaandye naijon na ncꞌoon tsꞌan na ntquen cüenta juu ntjonꞌñeen. Jndë joꞌ sijndaꞌ jon nin nnꞌan na nntꞌa tsꞌianhanꞌ, jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon cüiichen ndyuaa na tycya. 34 Ndoꞌ ya na jndë tentyja xjen na jndë tque tëhanꞌ, jñon jon mosooꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen na coquichohan të na tantjon juu tyuaa ꞌnaanꞌ jon. 35 Majoꞌ joo nnꞌan na contꞌa tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ jon, tyꞌonhan joo mosoꞌñeen. Cüii tsanꞌñeen tjaꞌhanhin. Cüiichen tsanꞌñeen jnanꞌcueeꞌhanhin. Ndoꞌ tsan na jndë ndye, totuenꞌhan ntjöꞌhin. 36 Ndoꞌ juu patrónꞌñeen, xjen na jndyii jon na nndaꞌ, jñon nndaꞌ jon majndyentyichen mosooꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen. Majoꞌ ninꞌcüajon jntꞌahan yo joo nanꞌñeen.

37 “Na matsꞌiañꞌen nquii tsansꞌa jnda jon, jñon jonhin na mꞌan nanꞌñeen. Ee sitiu jon: “Mancüiixjen ntꞌahan na njonhin.” 38 Majoꞌ joo nanꞌñeen na contꞌa tsꞌian, ya na jntyꞌiahan juu jnda nquii patrónꞌñeen, jnduehan ndëë ntyjehan: “Ndö jnda nquii patrón. Tsanvaꞌ, vi na jndë tueꞌ tye juu, ntjo tyuaava ntꞌö juu. Cüa, quinanꞌcꞌuëhin chaꞌ ꞌnaanꞌ juu ntjohanꞌ nduë.” 39 Ndoꞌ tyꞌonhanhin, tjueꞌhanhin toxenꞌ juu ntjonꞌñeen, ndoꞌ jnanꞌcueeꞌhan jon.

40 Taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon:

—Juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, xjen na ncüjeeꞌ nndaꞌ jon, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan ntsꞌaa jon yo joo nanꞌñeen na contꞌahin tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ jon.

41 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—Majndaꞌ na ntscüje jonhan ngꞌe tyia jndyi nanꞌxuanhan, ndoꞌ nninncyaa jon juu tsꞌianꞌñeen ndëë mañoon nnꞌan na nninncyahan ꞌnan na ngüantjon tyuaa ꞌnaanꞌ jon xjen na ngueꞌ ntjonhanꞌ.

42 Ndoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nanꞌñeen na sijoonꞌ nquiihin na conduihin tsjöꞌ ya. Tso jon:

—Joo albañil na conanꞌyahin tsjaanꞌ vꞌaa, majuuto tsjöꞌ na conduehin na tyiꞌjeꞌcüijntꞌuehanꞌ, majndë vaquityentyenhanꞌ nquii naijon na tjihanꞌ nquii tsjaanꞌ vꞌaa. Nquii ta Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na nndaꞌ. Ndoꞌ ndicueeꞌ na ncüaaꞌ ya nnꞌön na cojntyꞌia na tuihanꞌ. 43 Ngꞌe na nndaꞌ vaa na tsiꞌman juu jñꞌoonꞌvaꞌ, ndö jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ. Juu na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, ncüjiꞌ ntcüeꞌ jon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ, ndoꞌ nninncyaa jon na mañoon nnꞌan nnanꞌxuanhan juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na ntꞌa nanꞌñeen. 44 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsjöꞌvaꞌ na sinën ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na tyiꞌcüaaꞌ tsꞌon juu ntyja njan, viꞌ ntjon tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na tonhin na tyioohin nacjooꞌ tsjöꞌ. Majoꞌ tsꞌan na tyiꞌcantyja tsꞌon ja, majndaꞌ ntꞌuiiviꞌhanꞌhin ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan nnon jon. Ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na ngenon tsanꞌñeen, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na tyioo ncüii tsjöꞌ tꞌman nacjooꞌ juu na sitiuu jndëhanꞌhin.

45 Ndoꞌ joo jñꞌoonminꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌ Jesús joohanꞌ, nque ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, taaꞌ nꞌonhan na tjiꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin. 46 Ngꞌe joꞌ ninꞌquitꞌuehan jon, majoꞌ ncyaahan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ee nanꞌñeen tjiꞌhin cüenta na conduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

22

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na toco tsꞌan

(Lc 14:15-24)

1 Cüiichen jon sinin nndaꞌ Jesús ndëë ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos. Sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso quiiꞌhanꞌ ndëëhan:

2 —Juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii rey na sꞌaa jon nguee tꞌman na ngoco tsansꞌa jnda jon. 3 Tꞌua jon tsꞌian ndëë mosooꞌ jon na quitsaquitqueenꞌhan tsoñꞌen nnꞌan na jndë siquindyii jon na ncyohan nguee na itsꞌaa jon. Majoꞌ joo nanꞌñeen tajntꞌue nꞌonhan. 4 Ngꞌe joꞌ jñonchen jon moso, tso jon ndëëhan: Quinduehoꞌ ndëë nnꞌan na jndë siquindyi ja na ncyohan ngꞌe jndë min cje ꞌnan na nninjntꞌue na ngoco juu tsansꞌa jnda. Jndë iscüjë ndoro yo minndyechen quiooꞌ na jndë siquiꞌmën, jndë tijñꞌoonꞌ tsoñꞌen, mangꞌe joꞌ ncyohan nguee na ngoco juu tsansꞌa jnda. 5 Majoꞌ joo nanꞌñeen jeꞌ, tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan juu jñꞌoon na tyeyꞌon mosooꞌ jon. Ncüii joohan tëquitsꞌaa juu tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ juu. Ncüiichenhin tëquijndëë juu ꞌnan. 6 Ndoꞌ minndye nanꞌñeen tꞌuehin mosooꞌ jon, ji vaa jndyi tjaꞌ nanꞌñeen joohan ata jnanꞌcüjehanhin. 7 Ndoꞌ vi jndë taaꞌ tsꞌon juu reyꞌñeen na nndaꞌ tontꞌa nnꞌan mosooꞌ jon, sivꞌii jndyi jon. Joꞌ jñon jon sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitsananꞌcüjehan nanꞌñeen. Ndoꞌ jñonhan chon tsjoon nanꞌñeen. 8 Jndë joꞌ tso jon ndëë minndye mosooꞌ jon: Tsoñꞌen jndë tijndaꞌ ya na nditꞌmaanꞌ na ngoco tsansꞌa jnda, majoꞌ nnꞌan na tquënꞌ jndyëë na ncyohin ngueeva, taviquinanꞌxuanhin na ntsꞌa na njonhan. 9 Nanein cꞌohoꞌ nquii nata tꞌman, joꞌ quiꞌmanhoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ntjonhoꞌ joꞌ. Quinduehoꞌ ndëëhan na quindyontyjaaꞌhan na icoco juu jnda. 10 Ndoꞌ joo mosoꞌñeen, jnduiꞌhan, jndyiꞌhan nata quiiꞌ tsjoon. Jnanꞌncüihan tsoñꞌen nnꞌan na tjonhan. Ñꞌen nnꞌan na tyia nnꞌanhan ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na ya nnꞌan. Veꞌ ndaꞌ ro sꞌaahanꞌ na tooꞌ vꞌaa yo nnꞌan na jnanꞌncüihan na toco jnda nquii reyꞌñeen.

11 “Majoꞌ nquii jon, xjen na tëqueeꞌ jon na nninncyaa jon tsꞌon nnꞌanꞌñeen, jndyiaaꞌ jon ncüii tsꞌan na tyiꞌcüe juu ndiaa chaꞌxjen juu ndiaa cocüe nnꞌan na conanꞌjonhan ya na ngoco tsꞌan. 12 Itso jon nnon juu: “ꞌUꞌ ntyjë, ¿Ndu na jndyoqueꞌ ntjoohin ndoꞌ min tyiꞌcüeꞌ ndiaa chaꞌxjen na cocüe nnꞌan ya na icoco tsꞌan?” Majoꞌ tsanꞌñeen, minꞌncüii jñꞌoon taꞌnan tꞌa. 13 Joꞌ juu reyꞌñeen tso jon ndëë nnꞌan na cotyeꞌntjon nnon jon: “Quinanꞌtyenhoꞌ ngꞌee tsanvaꞌ yo ntꞌö juu. Ndoꞌ quitjueꞌhoꞌhin chꞌen naijon najaan jndyi. Joꞌ yuu na cotyuee nnꞌan ndoꞌ cocüaꞌhin ndiꞌnꞌonhin na iquii jndyihanꞌhin.”

14 Ndoꞌ sintycüii Jesús jñꞌoonvaꞌ, itsontyichen jon:

—Jndye jndyi nnꞌan na iꞌman Tyoꞌtsꞌon na quintcüeꞌ nꞌonhin yo jnanhin, majoꞌ tyiꞌjndyehin icüji jon na nnanꞌxuanhan cüentaaꞌ jon.

Nanꞌxuan na quityiön sꞌon cüentaaꞌ gobiernon

(Mr 12:13-17; Lc 20:20-26)

15 Yajoꞌ jnduiꞌ nnꞌan fariseosꞌñeen, jnanꞌnein nquehan yo ntyjehan nchu vaa nquii nntꞌahan na quitꞌuiiviꞌhanꞌ Jesús tsojnaanꞌ joo jñꞌoon na itsinin jon. 16 Jndë joꞌ jñonhan vendye ntyjehan yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes na quitsataxeeꞌ nanꞌñeen nnon Jesús. Tyꞌehan, jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö́ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na tyiꞌjeꞌquitsiviꞌnnꞌanꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndë́ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. Min tamatyiꞌ cüenta nchu vaa na conanꞌtiu nnꞌan oo nchu vaa nanꞌxuanhan. 17 Quitsuꞌ nndyë́ nchu vaa matsitiuꞌ: ¿Aa chuhanꞌ na quityiön sꞌon nnon tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, oo aa tyiꞌquichuhanꞌ?

18 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús manyan na nanꞌxuanhan. Tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ na ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, ¿Ndu na jen cojntꞌuehoꞌ nchu vaa nquii ntꞌahoꞌ chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja? 19 Cüa, quinanꞌmanhoꞌ nnön cüii xoquituꞌ na cotyionhoꞌ sꞌon na ican gobiernon.

Yajoꞌ tjiꞌhan ncüii sꞌon denario, jnanꞌmanhinhanꞌ nnon jon. 20 Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—Juu xoquituꞌvahin, ¿Nin tsꞌan ꞌndyo nnon na chuuꞌhanꞌ? Ndoꞌ ntjimin, ¿Nin tsꞌan xueeꞌhanꞌ?

21 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Ndö ꞌndyo nnon nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman yo xueeꞌ nquii jon.

Joꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan:

—Joꞌ nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, quityionhoꞌ sꞌon nnon jon na tsixuan jon na ncyꞌoon jon cüentahanꞌ. Ndoꞌ mantyi tsoñꞌen na vacüjaꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ncyahoꞌhanꞌ cüentaaꞌ nquii jon.

22 Ndoꞌ vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa na tso jon. Jntyꞌehin jon, tyꞌehin.

Cotaꞌxeeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan

(Mr 12:18-27; Lc 20:27-40)

23 Maninjuuntyi xeeꞌñeen sque nnꞌan tmaanꞌ saduceos na mꞌaan Jesús. Quii jndyue nanꞌñeen na joo nnꞌan na jndë tjë, tyiꞌjeꞌquitaꞌndoꞌ xcohan. Ndö vaa jñꞌoon jnduehan nnon jon:

24 —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, juu jñꞌoon na tyꞌön cüenta na tquen Moisés icoxenhanꞌ na ncüii tsansꞌa, xe na aa tueꞌ juu ndoꞌ min taꞌnan ntsinda jon yo scuuꞌ jon, yajoꞌ ijndeiꞌhanꞌ na juu tyje tsꞌooꞌñeen ngoco juu yo scuuꞌ tsoxio juu. Ncꞌoon ntsinda juu yo juu tsanscuꞌñeen chaꞌ ntsinonhanꞌ na tantsinda xio juu na tui. 25 Ndö vaa ꞌnan na tui, cüii jon quiiꞌ ntꞌán tomꞌan ntyqueꞌ nannon na nincüii tsꞌan ntsindahan. Juu tsantque toco juu, majoꞌ tueꞌ juu. Tantsinda juu yo scuuꞌ juu. Joꞌ tyje juu tsꞌooꞌñeen, toco juu yo scuuꞌ tsoxio juu. 26 Ndoꞌ majoꞌntyi tsansꞌa na jndë ve, taꞌnan ntsinda juu yo tsanscuꞌñeen xjen na tueꞌ juu. Majoꞌntyi tjon tsan na jndë ndye, ndoꞌ manincüajon ata tsan na jndë ntyqueꞌ. 27 Ndoꞌ matsꞌiañꞌen mantyi nquii tsanscuꞌñeen, tueꞌ juu. 28 Ta, juu jñꞌoonva na ninꞌquitaꞌxꞌë́ nnonꞌ. Juu xjen na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, ¿Nin ncüii joo na ntyqueꞌhin na ndiscuhin juu tsanscuꞌñeen? Ngꞌe ninvaa na ntyqueꞌ nanꞌñeen tondiscuhin jon.

29 Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—ꞌOꞌ cochueꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, ngꞌe min na conanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na vaa, majoꞌ tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Min ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui jon. 30 Ee juu xjen na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, taxeꞌquitonco nndaꞌhan, min nannon, min nanntcu. Ee juu xjenꞌñeen nnanꞌxuanhan chaꞌna ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue. 31 Ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, ¿Aa minꞌjon tyíꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë jndui na itso jon: 32 “Ja condui Tyoꞌtsꞌon na totsitꞌmaanꞌ Abraham, yo Isaac ndoꞌ yo ninꞌJacob.” Mangꞌe na tso jon na nndaꞌ, itsiquindyihanꞌ na conduihin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotaꞌndoꞌ, chito ntyja ꞌnaan ntꞌoo.

33 Ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, xjen na jndyehan na sinin jon jñꞌoonminꞌ, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan jñꞌoon na totsiꞌman jon.

Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, jaaꞌntyi tsixuanhanꞌ

(Mr 12:28-34)

34 Joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos jndyehan na juu jñꞌoon na sinin Jesús, sichenhanꞌ jndyue ntyjehan nnꞌan saduceosꞌñeen, ngꞌe joꞌ jnanꞌncüihan ntyjehan. 35 Ndoꞌ ncüii joohin, tsꞌan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, taxeeꞌ jon ncüii jñꞌoon nnon Jesús na ntꞌue juu na juu jñꞌoon na ntsintcüeꞌ jon, ndëë nninjntꞌuehin juuhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ jon. Tso juu:

36 —ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ jon na tquen Moisés, ¿Nin jñꞌoon na tꞌmanntyi na icoꞌxenhanꞌ?

37 Tꞌa Jesús ꞌndyo tsanꞌñeen, tso jon:

—“Juu jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ, ndoꞌ na tꞌmanntyichen icoꞌxenhanꞌ, ndö vaa na itsohanꞌ: Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na coꞌxen jon ꞌuꞌ, cüivintyjiꞌhin yo na manchaꞌchen tsonꞌ yo ninvaa ñuanꞌ, yo tsoñꞌen ꞌnan na matsitiuꞌ.” 38 Juu jñꞌoonvaꞌ na icoꞌxenhanꞌ, juuhanꞌ njonntyichenhanꞌ ndoꞌ juuhanꞌ navejndyee ngue quityquiiꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ. 39 Ndoꞌ jñꞌoon na jndë ve itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoonꞌñeen. Ndö vaa na itsohanꞌ: “Cüiveꞌnchjiꞌ minninchen tsꞌan chaꞌxjen veꞌnchjii nquii ꞌuꞌ.” 40 Joo ve jñꞌoonminꞌ conduihanꞌ xꞌee tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés yo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen na tonduehan nchu vaa ꞌnan na nguaa.

Cristo conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon

(Mr 12:35-37; Lc 20:41-44)

41 Viochen xjen na ninvaa mꞌan nnꞌan tmaanꞌ fariseos, taxeeꞌ Jesús cüii jñꞌoon ndëëhan. 42 Tso jon:

—¿Nchu vaa na cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu na conduihin Cristo? ¿Nin tsꞌan tsjan ꞌnaanꞌhin?

Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ.

43 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Mayuuꞌ na nndaꞌ. Ndoꞌ nquii David yo na tyincyaa Espíritu Santo na jndaꞌ xquen jon, tji jon ncüii jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, tsjan ꞌnaanꞌ nquii jon na jndyocahanꞌ, na itso jon na ityentjon Cristo jon. Ndö juu jñꞌoon na tji David, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ:

44 Nquii ta Tyoꞌtsꞌon icoꞌxen jon tsoñꞌen, tso jon nnon nquii jon na conduihin na ityentjon jon ja:

“Quijmanꞌ ncꞌia ntyjaya naijon na itsitꞌmaanꞌhanꞌ ꞌuꞌ ata xjen nque nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ jndë tjuꞌcjëhan nacje ꞌnanꞌ.”

45 Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Ndö vaa jñꞌoon mavaxꞌë ndëëhoꞌ: Juu David itso jon na nquii Cristo conduihin tsjan ꞌnaanꞌ nquii jon na jndyocahanꞌ, yajoꞌ ¿Nchu vaa na itso jon na nquii Cristo conduihin nquii ta na ityentjon jonhin?”

46 Majoꞌ minꞌncüii joo nanꞌñeen tyiꞌquindëë ntꞌahin yo jñꞌoon na taxeeꞌ jon. Ndoꞌ mantyi xuee na tacachenhanꞌ, tavi ꞌnan tsꞌan tyꞌoon na tꞌman tsꞌon na ngüaxeeꞌntyichen jñꞌoon nnon Jesús.

23

Ncyaa Jesús jnan fariseos yo nnꞌan na conanꞌmanhan nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés

(Mr 12:38-40; Lc 11:37-54; 20:45-47)

1 Jndë joꞌ sinin Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin yo ndë́ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon:

2 —Nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, tyꞌonhan cüenta juu tsꞌian na totsixuan Moisés na quinanꞌquindyiihinhoꞌ nchu vaa tsiꞌman juu jñꞌoon na tquen tsanꞌñeen. 3 Mangꞌe joꞌ quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na conanꞌmanhan. Ndoꞌ quinanꞌquindëhoꞌ tsoñꞌen chaꞌxjen na cotoꞌxenhan na quintꞌahoꞌ. Majoꞌ tyiꞌntsantyjahoꞌ chaꞌna contꞌa nquehan, ee joohan ya jñꞌoon na coninncyahan, majoꞌ ñoon ñoon ꞌnan na contꞌahan. 4 Ee nquehan cotquenhan jñꞌoon na ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌquindë nnꞌanhanꞌ na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon conanꞌtyenhan ncüii xu na ja na cotyiohinhanꞌ quityaꞌ nnꞌan. Majoꞌ min nquehan tyiꞌjeꞌquityiꞌhan min veꞌ ninꞌncüii ndëë ndueehan na ntejndeihan nanꞌñeen. 5 Tsoñꞌen ꞌnan na contꞌahan, contꞌahinhanꞌ chaꞌ quitquen nnꞌan cüenta na jen conanꞌquindëhan. Min ntjan na ntuein chjo na chuuꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, conanꞌtyenhinhanꞌ quitahan yo ndueehan. Joo jñꞌoonꞌñeen tji nquehinhanꞌ nnon ntjanꞌñeen. Contꞌahin na nndaꞌ chaꞌ quitquen ntyjehin cüenta na njon jndyi ngiohan juu jñꞌoonꞌ jon. Ndoꞌ mantyi ndiaatonco na cüehin, toncontyichen nman ꞌndyohanꞌ contꞌahan, chichen ndiaaꞌ minꞌcya ro tsꞌan. 6 Ndoꞌ mantyi ya na coveeꞌ nguee, cojooꞌ nꞌonhan na nquehan ngüendyuaa naijon na itsiquinjonntyichenhanꞌhin. Ndoꞌ ya na covancüi nnꞌan vatsꞌon, cojntꞌuehan silla na tonnonntyichen naijon na nditꞌmaanꞌhin. 7 Mantyi caveeꞌ jndyi ngiohan na nninncyaa tsꞌan tsꞌon joohan xoncüe tsꞌua, ndoꞌ na quindue nnꞌan ndëëhan na mastrohin na conanꞌmanhin jñꞌoon na tquen Moisés.

8 “Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌjntꞌuehoꞌ na quindue nnꞌan mastro ꞌoꞌ, ngꞌe tsoñꞌenhoꞌ conduihoꞌ ntyje nquehoꞌ, ndoꞌ xiaꞌntyi nquii Cristo conduihin mastro ꞌnaanhoꞌ. 9 Min tyiꞌnanꞌtꞌmaanꞌ ꞌoꞌ ncüii tsꞌan tsonnangue na nnduehoꞌ na conduihin tyehoꞌ. Ngꞌe ninncüiihin na conduihin Tyehoꞌ, nquii jon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. 10 Min tyiꞌninncyahoꞌ na ndue nnꞌan na ꞌoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na coꞌo jndyeehoꞌ, ngꞌe xiaꞌntyi nquii Cristo conduihin na vja jndyee jon tondëëhoꞌ. 11 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na tꞌmanntyi conduihin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ na quityeꞌntjon juu ndëëhoꞌ. 12 Minꞌcya ro tsꞌan na itsiquinjon nquiihin, ncjuꞌcje Tyoꞌtsꞌonhin. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ijuꞌcje nquiihin, ntsiquinjon Tyoꞌtsꞌonhin.

13 “ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. ꞌOꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ, majoꞌ cotꞌiooꞌhoꞌ ndëë nnꞌan chaꞌ tyiꞌndëë nnanꞌjonhan yo na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. ꞌOꞌ tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ na ntyeꞌntjon jonhoꞌ, ndoꞌ joo nnꞌan na ninꞌquinanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, conanꞌntcüeꞌhoꞌhin. Nquehoꞌ tyiꞌninꞌquityiiꞌhoꞌ juu na ityentjon jon, min tyiꞌninꞌncyahoꞌ na ngoqueꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

14 “ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. ꞌOꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na njon jndyi Tyoꞌtsꞌon ngiohoꞌ. Majoꞌ joo nanntcu ninnque, cotyjehoꞌ ntꞌaahan, ndoꞌ chaꞌ nnanꞌtiu nnꞌan na njon jndyi Tyoꞌtsꞌon ngiohan, jndye jñꞌoon conanꞌneinhoꞌ nnon jon chaꞌ tyiꞌntsiꞌman nquiiꞌhanꞌ na viꞌ nnꞌan ꞌoꞌ. Mangꞌe joꞌ juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin nnon jon, tꞌmanntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ.

15 “ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ tycya comaꞌndyiꞌhoꞌ ata covetꞌiohoꞌ ndaandue na cojntꞌuehoꞌ min ninncüii tsꞌan na ntsijonhin yo jñꞌoon na coninncyahoꞌ. Ndoꞌ ya na jndë jndë jntꞌahoꞌ na vantyja juu chaꞌxjen contꞌahoꞌ, yajoꞌ vjayꞌoonhanꞌhin na ji vaachen ntsꞌaa juu. Ndoꞌ na nndaꞌ, jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhin quiiꞌ vꞌio, chichen ꞌoꞌ.

16 “Viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ, majoꞌ itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon nannchjan. Ee ya na icüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ vatsꞌon tꞌman, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itsinin juu, conduehoꞌ na tyiꞌjaaꞌ jñꞌoonꞌñeen na iquentyen juu nacjooꞌ juu. Majoꞌ conduehoꞌ na juu jñꞌoon na ncüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ sꞌon ijan na tcüeꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itso juu, juu jñꞌoonꞌñeen cotjiꞌhoꞌ cüenta jaꞌntyichenhanꞌ. 17 ꞌOꞌ nanꞌ jndyi nquenhoꞌ. Nanꞌxuanhoꞌ na nchjan yantyihoꞌ. Ee ¿Nin cüii na ve nanꞌminꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ? Juu sꞌon ijan tyiꞌnjonchen tsixuanhanꞌ ngꞌe joo ꞌnan na jndë yo sꞌonꞌñeen, iquenhanꞌ joohanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ngꞌe itsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii vatsꞌon tꞌman. 18 Ndoꞌ mantyi conduehoꞌ xjen na icüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ nnontyiu quiiꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ jñꞌoon na itso juu, tyiꞌjaaꞌ jñꞌoon icüjiꞌ juu. Majoꞌ conduehoꞌ na juu jñꞌoon tjiꞌ tsꞌan xjen na icüjiꞌ juu xueeꞌ sꞌi quiooꞌ na cotyio nnꞌan nnontyiuꞌñeen chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na mayuuꞌ conduehoꞌ, juu jñꞌoonꞌñeen jaaꞌchenhanꞌ. 19 ꞌOꞌ nanꞌ jndyi nquenhoꞌ. Quindëñꞌen nanꞌxuanhoꞌ nannchjanhoꞌ. Ee ¿Nin cüii na ve nanꞌminꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ? Juu sꞌi quiooꞌ na cotyio nnꞌan nnontyiuꞌñeen tyiꞌcüentyja na njonchen conduihanꞌ. Ee juu nnontyiu naijon contyjo siꞌñeen, juuhanꞌ njonchen tsixuanhanꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquenhanꞌ siꞌñeen cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 20 Joꞌ, juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii xjen na icüjiꞌ juu xueeꞌ nnontyiu quiiꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ jñꞌoon tso juu, chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ nnontyiuꞌñeen iquentyen juu jñꞌoon, mantyi iyꞌoonhanꞌ tsoñꞌen ꞌnan na contyjo nacjooꞌhanꞌ. 21 Ndoꞌ juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii na icüjiꞌ juu xueeꞌ vatsꞌon tꞌman, chito ixiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquentyen juu jñꞌoon, ndoꞌ mantyi iyꞌoonhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon joꞌ. 22 Ndoꞌ juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii na icüjiꞌ juu xueeꞌ quiñoonꞌndue, chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquentyen juu jñꞌoon, mantyi iyꞌoonhanꞌ juu silla na maninꞌtsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo nquii jon na vequityen jonhanꞌ.

23 “ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na conanꞌquindë. Ee coninncyahoꞌ diezmo cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ na coveꞌ ntjon ꞌnaanhoꞌ, ata min veꞌ tsco quichi menta yo tsco anís yo ntqueenꞌ cominon na coninncyahoꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na jaaꞌntyi tyquiiꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen conanꞌmanhanꞌ nchu vaa na ncꞌonhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, yo na quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan ndoꞌ mantyi quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ. Ee chaꞌxjen na itsohanꞌ na coninncyahoꞌ diezmo, mantyi quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoonminꞌ na njonntyichen conduihanꞌ na tquen Moisés. 24 Itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna nnꞌan na conanꞌcüꞌaanhan ndaatioo na covehan chaꞌ ncüjiꞌhanꞌ quiooꞌ quijndë, majoꞌ tyiꞌquitquenhan cüenta na tondye tsjoꞌñeen, joꞌ ñjon ncüii camello tueꞌ. Ee cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na tyiꞌtꞌmanchen nanꞌxuanhanꞌ, majoꞌ jñꞌoon na njonntyichen tyiꞌninꞌquinanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ nanꞌxuanhoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nato ndëë nnꞌan, majoꞌ nquehoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon nannchjanhoꞌ na coveꞌjndyeehoꞌ ndëëhan.

25 “ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ majoꞌ juu na cotsamꞌanhoꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na ya ya itsintjuꞌ juu naxenꞌ vaso yo xio, majoꞌ quityquiiꞌhanꞌ tyꞌa jndyihanꞌ. Ee ꞌnan na cocüaꞌhoꞌ na ñjonhanꞌ joꞌ, nanꞌxuanhanꞌ ꞌnaan nnꞌan na contyꞌueehoꞌ yo na tyiꞌninꞌquitquen nquehoꞌ xjen yo ꞌnan na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ. 26 ꞌOꞌ nnꞌan fariseos, ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon nannchjan. Nquehoꞌ quitquen jndyoyuhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ ntsijonhanꞌ chaꞌvijon na jndë jnanꞌntjuꞌ ꞌoꞌ quityquiiꞌ vaso yo xio. Ndoꞌ na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na cüejon ntjuꞌ quityquiiꞌhanꞌ yo naxenꞌhanꞌ.

27 “ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ. Majoꞌ itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna ndiꞌntꞌua na veꞌ cjohanꞌ quichiꞌ jndyi ndyiaaꞌ tsꞌan, majoꞌ quityquiiꞌhanꞌ tooꞌ ndiꞌ ntꞌoo yo tsochen nnon ꞌnan tyꞌa nanꞌxuanhanꞌ. 28 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ ee tondëë nnꞌan contꞌahoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ, majoꞌ tyquiiꞌ nꞌonhoꞌ ninnquiiꞌchen ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, yo na tooꞌchenhanꞌ mꞌaan ꞌnan tyia.

29 “ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa siquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee veꞌ contꞌa nquehoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ. Ee conanꞌyahoꞌ ndiꞌntꞌua ꞌnaan nque nnꞌan na toninncyahin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ mantyi conanꞌtycüiꞌhoꞌ ndiꞌntꞌua ꞌnaan ntꞌoo na totsamꞌanhan yo na chuhanꞌ. 30 Ndoꞌ conduehoꞌ xe na juuhanꞌ aa mꞌanhoꞌ juu xjen na tomꞌan ndochihoꞌ ndyuꞌñeen, tyiꞌxequinanꞌjonhoꞌ xjen na tonanꞌcüje nanꞌñeen nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 31 Ndoꞌ na conduehoꞌ na nndaꞌ, nquehoꞌ cotjiꞌ jndyoyuhoꞌ jñꞌoon nacjohoꞌ na conduihoꞌ tsjan ꞌnaan nanꞌñeen na jndyocahanꞌ, nque nanꞌñeen na tonanꞌcüjehan nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 32 Mangꞌe joꞌ chaꞌxjen na tontꞌa ndochihoꞌ, quinanꞌquindëñꞌenhoꞌhanꞌ.

33 “ꞌOꞌ ntyja ꞌnan tyia na contꞌahoꞌ, conduihoꞌ chaꞌvijon nda quinduntja. Minꞌncüii ꞌnan jeꞌquindëë ntꞌahoꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ndyaahoꞌ juu naviꞌ na ntꞌuiihanꞌ nnꞌan na ncꞌohan vꞌio. 34 Mangꞌe joꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ njñön ja nnꞌan na nninncyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ na nnanꞌneinhin ndëëhoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ na jndaꞌ xquen jon ndoꞌ na nnanꞌmanhan ndëëhoꞌ nchu vaa na icoꞌxen jon. Majoꞌ minndye nanꞌñeen, nnanꞌcüjehoꞌhan. Ndoꞌ ñꞌen ntyjehan njñonhoꞌhin nonjnꞌaan. Ndoꞌ ñꞌen nanꞌñeen na ntjaꞌhoꞌhin quiiꞌ ntꞌaanꞌon. Ndoꞌ ñꞌenhan na ntyꞌehoꞌhin ncüii ndoꞌ ncüii tsjoon. 35 Ndoꞌ tsojnaanꞌ na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ndyionhoꞌ jnan nnꞌan na jnanꞌcüjehan tsoñꞌen nnꞌan na tonduihan nnꞌan na jntꞌahan ꞌnan na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon xjen na tyeꞌ na mꞌaan tsonnangue ata xjen nein. Ngityeꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ xjen na iscueeꞌ Caín tyje juu Abel, tsan na tova mꞌaan juu chaꞌxjen na chuhanꞌ, jndyocahanꞌ ata xjen jnanꞌcueeꞌ ndochihoꞌ nquii Zacarías jnda Berequías xoncüe quiiꞌ ntanꞌ nnontyiu tꞌman yo ta vatsꞌon tꞌman. 36 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌenhoꞌ na mꞌanhoꞌ nanein, majndë majndaꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen naviꞌminꞌ na tquenon nanꞌñeen.

Tꞌioo Jesús ntyja ꞌnaan nnꞌan Jerusalén

(Lc 13:34-35)

37 “ꞌOꞌ nnꞌan Jerusalén na conanꞌcüjehoꞌ nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa ndoꞌ cotuenꞌhoꞌ ntjöꞌ joo nnꞌan na ijñon jon na mꞌanhoꞌ, majndye jnda tontyja tsꞌön na ntsincüi ja ꞌoꞌ na ncꞌonhoꞌ ntyja njan chaꞌxjen ncüii quitsjon xque itsincüi oꞌ ntsinda oꞌ quityquiiꞌ tsëëꞌ oꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ taꞌnan jntꞌue nꞌonhoꞌ. 38 Joꞌ quitquenhoꞌ cüenta, jndë jntyꞌii Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, tajeꞌcüantyjeeꞌntyichen jon tsjoonhoꞌ. 39 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nanein na tonnonchen taxeꞌquijntyꞌiantyichenhoꞌ ja ata juu xjen ya na ngüentyja xuee na nnduehoꞌ: “Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii jon na icüjeeꞌnon jon na mꞌan jaa yo juu najndei na condui nquii jon.”

24

Itsiquindyi Jesús na ndyuiiꞌ vatsꞌon tꞌman

(Mr 13:1-2; Lc 21:5-6)

1 Jnduiꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ viochen xjen na vja jon, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌ já nnon jon. Tꞌá na conanꞌmán nnon jon nchu xjen na nancooꞌ jndyi ntꞌaa cüentaaꞌ juu vatsꞌon tꞌman. 2 Majoꞌ tꞌa jon jndyuë́:

—Mayuuꞌ, itso jon, nanein cojntyꞌiahoꞌ ntꞌaaminꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌxeꞌquiꞌndyihanꞌ minꞌncüii tsjöꞌ nacjooꞌ ntyjehanꞌ. Tsoñꞌen ntꞌaaminꞌ ndyuiiꞌñꞌenhanꞌ.

Jnꞌaan na conanꞌmanhanꞌ na manndyo ntycüii tsoñꞌen

(Mr 13:3-23; Lc 21:7-24; 17:22-24)

3 Ndoꞌ sá tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos. Ndoꞌ vi na jndë tëcjo Jesús joꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon chaꞌ nndëë nnanꞌnë́n yohin na ninnquëchë́n. Jnduë́:

—Quitsuꞌ ndë́ yuu xjen na ndui nanꞌminꞌ na tsuꞌ. Ndoꞌ ¿Cüan na ndityincyooꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ na jndë tindyo nndyoꞌ nndaꞌ ndoꞌ na mantycüii tsonnangue?

4 Tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon:

—Quitquenhoꞌ cüenta na minncüii tsꞌan tyiꞌntsiviꞌnnꞌan ꞌoꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ. 5 Ngꞌe jndye nnꞌan nninncyohan yo xuë na nnduehan joohan conduihin Mesías, ndoꞌ na nndaꞌ ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ nnꞌan. 6 Nndyo nndyooꞌ nndyehoꞌ na mꞌaan ndyiaꞌ ndoꞌ nnincꞌuaa jñꞌoon na ncꞌoon ndyiaꞌ mañoon tsonnangue. Majoꞌ tyiꞌntyuehoꞌ ee mancüiixjen ijndeiꞌhanꞌ na ngüenon jndyee nanꞌminꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ ninvaa vitjachen na ntycüii tsonnangue. 7 Nnꞌan ncüii tsonnangue nnanꞌvehan nacjo nnꞌan ncüiichen tsonnangue. Ndoꞌ ncüii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ntsuehin nacjooꞌ cüiichen tsanmꞌaantsꞌian. Jndye joo ncꞌoon jndoꞌ tꞌman ndoꞌ jndei ngontsꞌii tyuaa. 8 Tsoñꞌen naviꞌminꞌ, joohanꞌ ndui na vejndyee. Itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon ya na ngityeꞌ na iquiihanꞌ tsanscu na ntsingui jon.

9 “Xjenꞌñeen ntꞌueviꞌ nnꞌan ꞌoꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan ndoꞌ nninncyahan cüenta ꞌoꞌ nduee nnꞌan na nntꞌaviꞌhan ꞌoꞌ ndoꞌ nnanꞌcüjehan ꞌoꞌ. Ndoꞌ nnꞌan xejndio tsonnangue ncꞌonhan na jndo jndyihan ꞌoꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan. 10 Juu xjenꞌñeen jndye nnꞌan ntji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ncꞌonhan na jndohan ntyjehan ata njntꞌuehan jñꞌoon na quitꞌuiiviꞌhanꞌ nanꞌñeen. 11 Ndoꞌ nnintyiꞌncyooꞌ nnꞌan na nnduehan na coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ veꞌ quintuhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jndye nnꞌan nnanꞌviꞌnnꞌan nanꞌñeen. 12 Ndoꞌ ngꞌe vandijndye nnon ꞌnan tyia, juuhanꞌ ntsꞌaahanꞌ na taviꞌjeꞌcüiviꞌngio nnꞌan ntyjehan. 13 Majoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ntjotyenhin ntyja njan ata xjen ntycüii tsoñꞌen, ntsinꞌman ja ñuaanꞌ tsanꞌñeen. 14 Ninvaa tsonnangue ncꞌo nnꞌan na nninncyahan juu jñꞌoon nayavahin ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Juuhanꞌ ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan ncüii ncüii tsonnangue nchu vaa na cꞌonhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌñeen ngüentyja xjen na ntycüii tsoñꞌen.

Tsan na tyia jndyi tsixuan

15 “Minꞌcya ro tsꞌan na itsijnaanꞌ jñꞌoonminꞌ, cüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa na ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Juu Daniel, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, tji jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsan na ji vaa tyia ꞌnan itsꞌaa na ntsiꞌndaaꞌ juu tsoñꞌen. Juu xjen na njntyꞌiahoꞌ na jndë mꞌaan tsanꞌñeen quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman naijon na taquintyja na jiꞌua conduihanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, 16 Yajoꞌ tsoñꞌenhoꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Judea, quinanꞌnonhoꞌ na quitsataꞌntyꞌiuhoꞌ quiiꞌ ntyoꞌ jndëë. 17 Juu xjenꞌñeen tsꞌan na ntyjo juu xquen vaaꞌ juu na su, ya na nndyocue juu, tyiꞌngaqueeꞌ juu quiiꞌhanꞌ na ncüjiꞌ juu ꞌnan. Quitsityuaaꞌntyichen juu, quinanon juu. 18 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na mꞌaan tojndëë na itsꞌaa juu tsꞌian, tyiꞌngantcüeꞌ juu vaaꞌ juu na ngaquichu juu ndiaaꞌ juu. 19 Juu xjenꞌñeen, joo nanntcu na ñjon nda na mꞌanhin ndyuaaꞌñeen, viꞌ jndyi ntquenonhan, yo joo ntyjehan na ꞌndaa nda. 20 Ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌñeen, quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌntsijonhanꞌ na nnanꞌnonhoꞌ tyquiiꞌ nguee tein, min chito juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. 21 Ngꞌe juu xjenꞌñeen ngioo cüii naviꞌ na tꞌmanntyichen na minꞌjon tyíꞌcotjon nnꞌan ntyjantyi xjen na tyeꞌ tsonnangue ata xjen nein. Ndoꞌ na tonnonchen tajeꞌquindui nndaꞌ cüiichen naviꞌ na ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu naviꞌñeen. 22 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë sijndaꞌ jon na tyiꞌviochen na nguaa juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen. Ee xe na aa tyiꞌquitsꞌaa jon na nndaꞌ, minꞌncüii tsꞌan jeꞌquinꞌman yo juuhanꞌ. Majoꞌ ngꞌe na veꞌnchjii jon nnꞌan na jndë tji jon na conduihan cüentaaꞌ jon, joꞌ chi ntsꞌaa jon na tyiꞌjndye xuee na ncꞌoon naviꞌñeen.

23 “Juu xjenꞌñeen xe na aa ngitso cüii tsꞌan ndëëhoꞌ: “Ndö mꞌaan nquii Mesías”, Oo ngitso juu “Ndöꞌñeen mꞌaan jon”, tyiꞌngantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoonꞌñeen. 24 Ee nnintyincyooꞌ nnꞌan na nnduehan na joohan condui Mesías. Nnduehan na jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon coninncyahan min na minꞌchjo tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ndoꞌ nntꞌahan jndye nnon jnꞌaan tꞌman yo jndye nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. Tsꞌianꞌñeen ngaveeꞌ ngio nnꞌanhanꞌ, majoꞌ nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌhin. Nntꞌa nanꞌñeen juu tsꞌianꞌñeen chaꞌ nnanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon xe na aa nndëë nntꞌahan. Majoꞌ tyiꞌxeꞌncyaa jon na nndëë nntꞌahan na nndaꞌ. 25 Matyuaaꞌntyichen matsiquindyi ja ꞌoꞌ vitjachen na nnduihanꞌ chaꞌ quintꞌahoꞌ cüenta. 26 Mangꞌe joꞌ xe na aa ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ: “Ndöꞌñeen mꞌaan juu Mesías totyquiiꞌ jndëë”, tyiꞌncꞌohoꞌ joꞌ. Ndoꞌ xe na aa nnduehan: “Ntyjava mꞌaan jon quityquiiꞌ vꞌaa”, tyiꞌngantyjato nꞌonhoꞌ. 27 Ngꞌe ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, juu xjen ya na nndyö nntꞌa, juu na ndityincyooꞌ ja ndëë nnꞌan na ninvaa tsonnangue, ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na covixue chontsuee tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ ata tontyja na vahanꞌ. 28 Juu naviꞌñeen na jndë tsjö na ntquenonhoꞌ, mancüiixjen ngüentyjahanꞌ ngꞌe minyuuchen na vaquityen quiooꞌ tueꞌ, majoꞌ ngancüii ntꞌën.

Ndö vaa nguaa xjen na nndyo nndaꞌ Jesús

(Mr 13:24-37; Lc 21:25-33; 17:26-30, 34-36)

29 “Ndë ngue na ngüenon naviꞌ tꞌman ngueeꞌñeen, ndijaan ndoꞌcüjioonꞌ, ndoꞌ mantyi chiꞌ taxeꞌcüixueehanꞌ, ndoꞌ ntycyaa ncjuu tsjöꞌndue. Ndoꞌ mantyi joo natyia na cotoꞌxen na mꞌan tsjöꞌndue, nndyuiiꞌ tsoñꞌenhan. 30 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tsjöꞌndue nnintyincyooꞌ jnꞌaan ntyja njan na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. Xjen na njntyꞌia nnꞌan tsonnangue juu jnꞌaanꞌñeen, ntsitꞌioohanꞌhin. Ndoꞌ nntꞌui na nndyocuë quityquiiꞌ chincyu yo najndei na condui ja ndoꞌ yo juu na nanncooꞌ na quixuee na condui tꞌman ja. 31 Yajoꞌ jndei nninꞌcꞌuaa ndu ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ njñön ángeles njan na ncꞌohan ninvaa tsonnangue na quinanꞌncüihan nnꞌan na jndë tji ja cüenta na mꞌanhan ncüii ncüii ndyuaa na ninvaa tsonnangue.

Jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera

32 “Juu jnꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiquindyihanꞌ. Juu xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condeiꞌ ntꞌöhanꞌ, ndoꞌ conduiꞌ tscoꞌndaahanꞌ, yajoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tindyo ngueesuaꞌ. 33 Machaꞌxjen covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ, mantyi xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condui tsoñꞌen nanꞌminꞌ na jndë siquindyi ꞌoꞌ, joꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tichjo xuee. Mavaa mavaa xjen na nndyö nntꞌa. 34 Quindyehoꞌ ntsjö, jñꞌoon na mayuuꞌ, nnꞌan na mꞌan nein tyiꞌxecüjeñꞌenhan ata xjen na jndë siquindëñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 35 Tsjöꞌndue yo tsonnangue ntycüiiñꞌenhanꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na mancya, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindëñꞌenhanꞌ juuhanꞌ.

Tatsꞌan quintjii nin xuee ndoꞌ yuu xjen

36 “Majoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌquintjii nin xuee ndoꞌ yuu xjen na nndui tsoñꞌen nanꞌminꞌ. Min nque ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue tyiꞌquindiohan, min ja na condui Jnda Tyoꞌtsꞌon tyiꞌquintyji yuu xjenhanꞌ, xiaꞌntyi nquii Tyëhöꞌ ntyjii jon.

37 “Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, xjen na nndyö nntꞌa, nnꞌan na mꞌan juu xjenꞌñeen, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌxjen na tonanꞌxuan nnꞌan xjen na tomꞌaan Noé. 38 Ee joo ndyuꞌñeen vitjachen na siquitsu ndaatsuaꞌtyꞌa tsonnangue, joo nanꞌñeen tocüaꞌhan, tovehan, totoncohan, toninncyahan ndahan na nnonco joo ata juuntyi xuee ya na tëqueeꞌ nquii Noé vꞌaandaa tꞌman. 39 Majoꞌ joo nanꞌñeen minꞌchjo tyíꞌquitquentohan cüenta na vaa na toncuuꞌ ata juu xjen na jndyo ndaatsuaꞌtyꞌa na tachuhanꞌ tsoñꞌenhan. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na ntquenon nnꞌan juu xjen ya na ncüjë nntꞌa. 40 Majuu xjenꞌñeen ntsijonhanꞌ mꞌan ve nnꞌan na contꞌahan tsꞌian jndëë. Cüii tsanꞌñeen ncjöyꞌönhin na ncꞌoon juu na mꞌan ja ndoꞌ ncüiichen tyje juu nꞌndyihanꞌhin. 41 Manndaꞌ ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaan ve nanntcu na cotua. Cüiihan ncjöyꞌönhin na ncꞌoon juu na mꞌan, ndoꞌ ncüiichen tsanꞌñeen nꞌndyihanꞌhin.

42 “Mangꞌe joꞌ ninnquiiꞌchen cꞌoncjehoꞌ ee tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö ntcüꞌë ja na condui na matyeꞌntjön ꞌoꞌ. 43 Juu jñꞌoonvahin na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Xe na aa ntyjii tsꞌan yuu xjen ntsque nanntyꞌuee vaaꞌ jon, tyiꞌxequitso jon, min xeꞌncyaa jon na ngoqueꞌhan na ntjiꞌhan ꞌnaanꞌ jon. 44 Mangꞌe joꞌ mantyi ꞌoꞌ cꞌoncjehoꞌ ee majuu xjen na tyiꞌquinanꞌtiuhoꞌ, majuuto xjenꞌñeen, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö ntcüꞌë.

Moso na tsiquindë yo moso na tyíꞌquitsiquindë

(Lc 12:41-48)

45 “Juu moso na jndaꞌ xquen ndoꞌ itsiquindë juu, majuu juu ntquen jndyee patrón ꞌnaanꞌ juu na quityentjon juu tsoñꞌen ntyje moso juu na mꞌanhin vꞌaaꞌñeen. Ndoꞌ ntixeeꞌ juuhan xjen na icanhanꞌ. 46 Xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ patrón ꞌnaanꞌ juu na tja jon cüii joo, ndoꞌ xe na aa ntjii jon na juu mosoꞌñeen ya itsiquindë juu tsꞌian na chu juu, neiinꞌ jndyi jon. 47 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen ꞌnaanꞌ juu patrónꞌñeen, nnincyaa jon cüentahanꞌ ntꞌö juu mosoꞌñeen. 48 Majoꞌ juu mosoꞌñeen, xe na aa conduihin na tyia tsꞌanhin, ndoꞌ ndyiiꞌ tsꞌon juu na tyiꞌxecüjeeꞌ tyuaaꞌ patrón ꞌnaanꞌ juu, 49 Ndoꞌ ngꞌe joꞌ ngitaꞌ juu na ncüjaꞌ juu minndyechen nanꞌñeen na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ ntsijonhin yo nanquindye na ncꞌu juu ndoꞌ na ntcüaꞌ juu yohan, 50 Ndoꞌ na nndaꞌ, nquii patrón ꞌnaanꞌ juu ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon maninꞌjuu xuee na tyiꞌcꞌooncje juu, majuuto xjen na tyiꞌquitsitiu juu na ncüjeeꞌ jon. 51 Ndoꞌ nquii patrón, ji vaa jndyi ncüjaꞌ jonhin, ndë joꞌ ncjuꞌ jon tsanꞌñeen naijon na mꞌan nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehan na ya nnꞌanhan. Joꞌ naijon na ntꞌioo juu ndoꞌ ntcüaꞌ juu ndiꞌnꞌon juu na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii juu.

25

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaan nqui yontcundyua

1 Sininntyichen Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na toco tsꞌan. Juu jñꞌoonꞌñeen itꞌuiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. Itso Jesús:

—Tomꞌan nqui yontcundyua, tyecho joo candi ꞌnaan joo na covꞌahanꞌ yo aceite. Jnduiꞌ joo, tyequitjon joo juu tsansꞌa na ngoco. 2 ꞌOnhin tyiꞌjndaꞌ nquen, ndoꞌ cüiichen ꞌon ntyje joo, jndaꞌ nquen yoꞌñeen. 3 Joo yontcu na tyiꞌjndaꞌ nquen, tyecho yoꞌñeen candi ꞌnaan joo, majoꞌ tasayꞌonchen joo aceite na ncꞌua. 4 Majoꞌ joo yontcu na jndaꞌ nquen, tyecho yoꞌñeen candi ꞌnaan joo na covꞌa ndoꞌ mantyi yo ninꞌndioo na ñjon aceite. 5 Viochen xjen na minndooꞌ yoꞌñeen nquii tsansꞌa na ngoco, sijaaꞌhanꞌ tsantsjon ndëë joo, ndoꞌ jnda joo. 6 Ndoꞌ xoncüe tsjon, ticꞌuaa na itsixuaa tsꞌan. Itso juu: “Cꞌoncjehoꞌ, jndë mandyo nquii tsꞌan na icoco. Ncyohoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yohin.” 7 Joꞌ jnanꞌquintyja yontcuꞌñeen. Taꞌya joo ndiaa nnon candi ꞌnaan joo. 8 Ndoꞌ joo yontcuꞌñeen, yo na tyiꞌjndaꞌ nquen, jndue ndëë ntyje joo, yo na jndaꞌ nquen: “ꞌOꞌ sꞌei, quitejndeihoꞌ chjo aceite na conanꞌyꞌonhoꞌ já ngꞌe jndë vanduuꞌ candi na yꞌö́n.” 9 Majoꞌ joo yontcu ntyje joo yo na jndaꞌ nquen, tꞌa yoꞌñeen, jndue joo: “Xeꞌquindëë ngꞌe ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌjeꞌcüijndeiꞌhanꞌ na nninjntꞌue nquë́ ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ. Yantyichen quitsananꞌjnda nquehoꞌ ꞌnan na nninjntꞌueeꞌhoꞌ.” 10 Ndoꞌ viochen xjen na tyenanꞌjnda yontcuꞌñeen aceite, tyjeeꞌnon nquii tsansꞌa na icoco. Yajoꞌ joo yontcu na mꞌancje, tyequeꞌ joo quiiꞌ vꞌaa yo jon na nditꞌmaanꞌ na ngoco jon. Jndë joꞌ tëꞌ ꞌndyo vꞌaaꞌñeen. 11 Jndë joꞌ vendye yo na tyequijntꞌue aceite, squenon ntcüeꞌ joo. Jnanꞌcꞌuaa joo ꞌndyo vꞌaa. Jndue joo: “Nndaꞌ ta, quitsiquinanꞌ chjo ꞌndyo vꞌaa.” 12 Majoꞌ tꞌa jon jndyue joo: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌcüajnꞌan ja ꞌoꞌ.”

13 Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndë́:

—Mangꞌe na nndaꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonvaꞌ na cꞌoncjehoꞌ ngꞌe tyiꞌquindiohoꞌ nin xuee ndoꞌ yuu xjen na ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö nntꞌa na mꞌanhoꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ndye moso

(Lc 19:11-27)

14 “Nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, ntsinënntyëchën cüiichen jñꞌoon ndëëhoꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na tsiꞌmanhanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan. Tomꞌaan ncüii tsꞌan na sijndaꞌ jon na ncja jon cüiichen tsonnangue na tycya. Tqueenꞌ jon mosooꞌ jon ndoꞌ tyincyaa jon xoquituꞌ ꞌnaanꞌ jon ndueehan na quintꞌahan tsꞌian yohanꞌ. 15 Nnon cüii joo nanꞌñeen tyincyaa jon ꞌon min sꞌon. Nnon cüiichenhin tyincyaa jon ve min ndoꞌ nnon cüiichenhin ninncüii min tyincyaa jon. Ndëë ncüii cüii nanꞌñeen tyincyaa jon chaꞌxjen na taaꞌ tsꞌon jon na nndëë ntꞌahin tsꞌian. Jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon cüiichen tsonnangue. 16 Ndoꞌ juu tsꞌan na tyꞌoon cüenta ꞌon min sꞌonꞌñeen, maquintyjachen totsꞌaa jon tsꞌian yohanꞌ, ndoꞌ tantjonntyichen jon cüiichen ꞌon min. 17 Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tyꞌoon cüenta ve min, totsꞌaa juu tsꞌian yohanꞌ ndoꞌ mantyi tantjonntyichen juu cüiichen ve min. 18 Majoꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon cüenta na ninncüii min sꞌonꞌñeen, tja tsanꞌñeen, taquiꞌñen juu tyuaa, joꞌ tyꞌiu juu sꞌon ꞌnaanꞌ patrónꞌñeen.

19 “Majndye xuee tëcahanꞌ ndoꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ patrón ꞌnaanhan. Sijndaꞌ jon na ncüjiꞌ jon cüenta yohan nchu xjen tueeꞌ na tantjonhan yo sꞌon ꞌnaanꞌ jon. 20 Joꞌ tyjeeꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon ꞌon min sꞌon. Yꞌoon juu sꞌonꞌñeen, mantyi yo cüiichen ꞌon min na tantjon juu yohanꞌ. Tyincyaa juuhanꞌ nnon patrón ꞌnaanꞌ juu. Itso juu: “Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ tyincyaꞌ ꞌon min sꞌon nnön. Quindyiaꞌ, ndö cüiichen ꞌon min na jndë tantjön yohanꞌ.” 21 Sentcüeꞌ patrónꞌñeen jñꞌoon nnon juu: “ꞌUꞌ moso njan, ya saꞌ. Tsiꞌmanhanꞌ na tojooꞌ tsonꞌ ndoꞌ na siquindëꞌ, min veꞌ ncüii tsꞌian chjohanꞌ, majoꞌ ꞌuꞌ siquindëꞌhanꞌ. Nein ncꞌua ja tsꞌian na tꞌmanntyi ndui ꞌuꞌ. Quindyotsijon ꞌuꞌ yo ja juu na mꞌan na nën rö.” 22 Jndë joꞌ tyjeeꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon cüenta ve min sꞌon. Itso juu: “Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ tyincyaꞌ ve min sꞌon nnön. Quindyiaꞌ jeꞌ, ndö cüiichen ve min na jndë tantjön yohanꞌ.” 23 Ndoꞌ sintcüeꞌ patrónꞌñeen jñꞌoon nnon juu: “ꞌUꞌ moso njan, ya saꞌ. Tsiꞌmanhanꞌ na tojooꞌ tsonꞌ ndoꞌ na siquindëꞌ, min veꞌ cüii tsꞌian chjohanꞌ, majoꞌ ꞌuꞌ siquindëꞌhanꞌ. Nein ncꞌua ja tsꞌian na tꞌmanntyi na ndui ꞌuꞌ. Quindyotsijon ꞌuꞌ yo ja juu na mꞌan na nën rö.”

24 “Yajoꞌ na matsꞌiañꞌen tyjeeꞌ juu mosoꞌñeen na tyꞌoon ninncüii min. Tso juu nnon patrón ꞌnaanꞌ juu: “Nndaꞌ ta, mantyji na ꞌuꞌ ji quii ꞌndyoꞌ ndëë moso ꞌnanꞌ. Ee ꞌuꞌ veꞌ ꞌnan na coveꞌ ntjon ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan, juuhanꞌ matsiveꞌ. Ja nchji ꞌnan na ngüantjön, ꞌuꞌ ncüjiꞌhanꞌ ntꞌö. 25 Mangꞌe na nndaꞌ, sincyaaꞌhanꞌ ja, joꞌ tyjë, tëquityꞌiu sꞌon ꞌnanꞌ quiiꞌ tyuaa. Ndoꞌ ndö juuhanꞌ, cyonꞌ ntcüeꞌ cüentahanꞌ.” 26 Tꞌa patrón ꞌnaanꞌ juu: “ꞌUꞌ moso na tyia tsꞌan ꞌuꞌ ndoꞌ na nchquenꞌ. Manchjiꞌ na ja tsꞌan quii ꞌndyo yo ꞌuꞌ ndoꞌ ꞌnan na ngüantjonꞌ, ncüjiꞌhanꞌ ntꞌöꞌ. 27 Ngꞌe na nndaꞌ tjiꞌ cüenta, ¿Ndu na tatjaꞌ quityiꞌ sꞌon njan banco yuu jon na condive sꞌon ꞌnaan nnꞌan, yajoꞌ ncyꞌön ntcüꞌë sꞌon njan yo maninꞌ jndahanꞌ?” 28 Ndoꞌ joꞌ tsontyichen patrónꞌñeen ndëë vendye moso ꞌnaanꞌ jon: “Quitjiꞌ ꞌoꞌ ncüii minvaꞌ ntꞌö juu ndoꞌ ncyahoꞌhanꞌ nnon juu tsan na nayꞌoon nqui min. 29 Ee ntyjantyi na itsixuan ncüii cüii tsꞌan, xe na aa ya tsꞌian itsꞌaa juu yohanꞌ, yajoꞌ ncyꞌoonntyichen juu cüenta na nninjntꞌueeꞌhin. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌya tsꞌian itsꞌaa, nnduiꞌñꞌen chjoviꞌ ꞌnan na nayꞌoon juu. 30 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ mosovahin na tayuu jntꞌuehin, quitjueꞌhoꞌhin chꞌen naijon na jaantsueꞌ. Joꞌ ntꞌioo juu ndoꞌ ntcüaꞌ juu ndiꞌnꞌon juu na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii juu.”

Ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na ninvaa tsonnangue

31 “Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyo ntcüꞌë nntꞌa yo tsoñꞌen ángeles njan na ntcoꞌxën. Juu xjenꞌñeen nditꞌmaanꞌ ja na ncjöquijman silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ njan na nanncooꞌ quixueehanꞌ naijon na ntyentjön. 32 Joꞌ na tonnön ngancüii nnꞌan na nnan ninvaa tsonnangue. Yajoꞌ ncꞌön joohin chaꞌxjen itsꞌaa cüii tsꞌan na mꞌan quinman yo quinchꞌio ntsjuenꞌ na icꞌon juu oꞌ. 33 Ndoꞌ ntsꞌaa jon tmaanꞌ joo quinman ngiaaꞌ jon tontyjaya, ndoꞌ quinchꞌio ntsꞌaa jon tmaanꞌ oꞌ ngiaaꞌ jon tontyjatymaanꞌ. 34 Yajoꞌ ja na condui na matyentjön nnꞌan, ntsjö ndëë nnꞌan na mꞌan ncꞌia ntyjaya: “Ncyohoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan na jndë jndahoꞌ na ityio Tyëhöꞌ jnꞌaanhoꞌ. Ncyohoꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta juu naya na incyaa jon na mantyi ꞌoꞌ nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon jon ngꞌe xjen na tquen jon tsonnangue, nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 35 Ngꞌe xjen na tomꞌan ja na ninꞌjntꞌö, ꞌoꞌ toninncyahoꞌ ꞌnan na tocüꞌa. Juu xjen tomꞌan na ninꞌcꞌua ndaa ndoꞌ tonincyahoꞌ ndaa na toꞌua. Tomantyꞌi ncüii cüii tsjoonhoꞌ yuu na tataꞌjnꞌaan nnꞌan ja ndoꞌ toyꞌonhoꞌ cüenta ja quiiꞌ ntꞌaahoꞌ. 36 Tomꞌan na totsitjahanꞌ ndiaa na ntcüë ndoꞌ ꞌoꞌ toninncyahoꞌ ndiaa na tocüë, ndoꞌ tomꞌan na vꞌi ndoꞌ ꞌoꞌ totaꞌntyjeeꞌhoꞌ ja. Tomꞌan vancjo ndoꞌ ꞌoꞌ totsaquijntyꞌiahoꞌ ja.” 37 Yajoꞌ nque nanꞌñeen na mꞌan ncꞌia tontyjaya na jndyoyu conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ntꞌahan ꞌndyö, nnduehan: “Nndaꞌ ta, ¿Ndoꞌ cüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌjndoꞌ ndoꞌ toninncyá ꞌnan na tocüaꞌ, oo tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌcꞌuaꞌ ndaa ndoꞌ toninncyá ndaa na toꞌuaꞌ? 38 ¿Ndoꞌ cüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na tomandyiꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan ꞌuꞌ ndoꞌ toyꞌö́n cüenta ꞌuꞌ quiiꞌ ntꞌá, oo na tojntyꞌiá ꞌuꞌ na itsitjahanꞌ ndiaꞌ ndoꞌ toninncyá ndiaa na tocüeꞌ? 39 ¿Ndoꞌ ncüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na viꞌ oo na tomꞌanꞌ vancjo ndoꞌ totsaquijntyꞌiá ꞌuꞌ?” 40 Yajoꞌ ja na condui na matyentjön ntsjö nndëë nanꞌñeen: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen nnon ꞌnan tontꞌahoꞌ na totejndeihoꞌ cüii ncüii ntyjëëhë, nanminꞌ na ntyꞌia jndyihin, ntyja njan ja tontꞌahoꞌhanꞌ.”

41 “Ndë joꞌ ja na taquintyja na tꞌman condui ja na matyentjön nnꞌan, ntsjö nndëë nnꞌan na mꞌan ncꞌia ntyjatymaanꞌ: “Quenaanhoꞌ na tonnön, ꞌoꞌ nnꞌan na jndë tjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Nanein ngoqueꞌhoꞌ quiiꞌ chon na tyiꞌjon quinduuꞌ, juuhanꞌ sijndaꞌ jon cüentaaꞌ juu yutyia na ntsꞌaaviꞌhanꞌhin yo ángeles ꞌnaanꞌ juu.” 42 Ngꞌe tomꞌan na ninꞌjntꞌö, majoꞌ tatyincyahoꞌ ꞌnan ncüꞌa. Tomꞌan na ninꞌcꞌua ndaa, majoꞌ tatyincyahoꞌ ndaa ncꞌua. 43 Tomantyꞌi ndyuaahoꞌ naijon na tataꞌjnꞌaan nnꞌan ja, majoꞌ ꞌoꞌ tatyꞌonhoꞌ cüenta ja. Tomꞌan na totsitjahanꞌ ndia, majoꞌ tatyincyahoꞌ ndiaa ntcüë. Tomꞌan na vꞌi, majoꞌ tatyequijntyꞌiahoꞌ ja. Toquintyꞌi vancjo, majoꞌ tatyequijntyꞌiahoꞌ ja.” 44 Yajoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon nnön, nnduehan: “Nndaꞌ ta, ¿Ndoꞌ ncüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌjndoꞌ, oo na nincꞌuaꞌ ndaaꞌ, na nintondyiꞌ naijon na tatajnꞌaan nnꞌan ꞌuꞌ, oo na nintꞌonꞌ na totsitjahanꞌ ndiaꞌ, oo na nintiviꞌ, oo na toquindyiꞌ vancjo ndoꞌ tatotejndeí ꞌuꞌ?” 45 Yajoꞌ ntsintcüꞌë jñꞌoon ndëë nanꞌñeen: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, jnaanꞌ na tatotejndeihoꞌ ntyjë nanminꞌ na ntyꞌia jndyihin, mantyi ntyja njan ja tatontꞌahoꞌhanꞌ.” 46 Ndoꞌ ncꞌo nanꞌñeen naijon na tyiꞌjon quintycüii na ntꞌuiiviꞌhanꞌhin. Majoꞌ nque nnꞌan na jndë jnduuꞌ jnanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ncyꞌonhan cüenta na tyiꞌjon quintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan.

26

Conanꞌjndaꞌtyenhan na ntꞌuehan Jesús

(Mr 14:1-2; Lc 22:1-2; Jn 11:45-53)

1 Vi na jndë sinin Jesús tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, tso jon ndë́ na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon:

2 —Mangiohoꞌ na ninve xuee vitja ndoꞌ ngueeꞌ nguee pascua. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, majuu xjenꞌñeen nninncya nnꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na njñonhan ja tsonjnꞌaan.

3 Majuu xjenꞌñeen nque ntyee na conditque yo nnꞌan na conditque ndëë nnꞌan judíos, tëncüihan vꞌaa tꞌman vaaꞌ tyee na conintque na jndyu Caifás. 4 Jnanꞌjndaꞌhan jñꞌoon yo ntyjehan nchu vaa nntꞌahan na nnanꞌviꞌnnꞌanhan Jesús chaꞌ nntꞌuehan jon, ndoꞌ na nnanꞌcueeꞌhanhin. 5 Majoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan:

—Chito ntꞌuëhin xoncüe na mꞌaan nguee, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na nnanꞌve nnꞌan cjö.

Iscongio ncüii tsanscu nchenꞌ nacjooꞌ Jesús

(Mr 14:3-9; Jn 12:1-8)

6 Tomꞌaan Jesús tsjoon Betania vaaꞌ Simón, tsan na toquichu tycu ndöꞌ cotöꞌ. 7 Xjenꞌñeen sindyooꞌ ncüii tsanscu na mꞌaan Jesús, yꞌoon juu ncüii tsioo na sia ya tsꞌanhanꞌ yo tsjöꞌ quichiꞌ na jndyu alabastro. Tsiooꞌñeen ñjon nchenꞌ quichi na njon jndyi. Iscongio juu nchenꞌñeen xquen Jesús xjen na vequityen jon mesa. 8 Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, ya na jntyꞌiá na nndaꞌ, jnanꞌvjë́. Jnduë́:

—Veꞌ jnꞌaan tꞌman tsu nchenꞌvaꞌ. 9 Yantyichen xe na aa jndëë juuhanꞌ. Jndye sꞌon ncüjiꞌhanꞌ na nndui naya nanninñenꞌ.

10 Ngꞌe na taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaaꞌ conduë́, tso jon ndë́:

—¿Ndu na conanꞌntjaanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu nanꞌvaꞌ na sꞌaa tsanscuva yo ja? Tëquinjonꞌ naya na sꞌaa jon yo ja. 11 Ngꞌe ja chito ninnquiiꞌchen ncꞌön quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, majoꞌ joo nanninñenꞌ, ninnquiiꞌchen mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 12 Tsanscuva iscongio juu nchenꞌ cjö na itsijndaꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ na ngantyꞌiu ja. 13 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minyuuchen na ninvaa tsonnangue na nninncya nnꞌan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen nnanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na sꞌaa tsanscuva, chaꞌ tyiꞌngitsu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Ijndëë Judas Jesús ndëë ntyee

(Mr 14:10-11; Lc 22:3-6)

14 Ndoꞌ ncüii nquë́ nnꞌan na nchoꞌve já, juu tsan na jndyu Judas Iscariote, tja jon na mꞌan ntyee na conditque. 15 Tso jon ndëëhan:

—¿Nchu ndyionhoꞌ ja na ninncya cüenta Jesús ndëëhoꞌ?

Joꞌ jnanꞌjndaꞌhan, tyincyahan ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xuee nnon juu. 16 Ndoꞌ xjenꞌñeen taꞌ juu, tontꞌue juu nchu ya ntsꞌaa juu na nninncyaa juu cüenta Jesús ndueehan.

Itsijndaꞌ Jesús na ntcüaꞌ jon quitsman yo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin

(Mr 14:12-25; Lc 22:7-23; Jn 13:21-30; 1 Co 11:23-26)

17 Tueeꞌ xuee na cotyeꞌ nguee na cocüaꞌ nnꞌan judíos tyooꞌ na tatsquentë tëqueeꞌ. Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnanꞌndyooꞌ já na mꞌaan jon. Jnduë́ nnon jon:

—¿Yuu jon ntꞌue tsonꞌ na ntsananꞌjndáꞌ já ntyja ꞌnaanꞌ nguee pascua, na nninjndaꞌ na ntquiꞌ quitsman?

18 Tꞌa jon, tso jon ndë́:

—Quitsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ tsjoon, ndoꞌ quinduehoꞌ nnon ncüii tsꞌan na nndiohoꞌ joꞌ: “Nndaꞌ ta, nquii jon na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, itso jon na jndë vavindyooꞌ na ngenon jon juu naviꞌ tꞌman. Ntꞌue tsꞌon jon na quitejndeiꞌ vaꞌ na ndijndaꞌ na ntcüaꞌ jon, ntquii jon quitsman na ntsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na ngueeꞌ nguee pascua yo já nnꞌan na cotsayꞌö́n jñꞌoon yohin.”

19 Ndoꞌ joꞌ jntꞌá chaꞌxjen na tso jon. Jnanꞌjntꞌá na ntcüꞌá cüenta matman ntyja ꞌnaanꞌ juu ngueeꞌñeen.

20 Xjen na tueeꞌ na tinton chjo, tueeꞌ Jesús vꞌaaꞌñeen. Tacüetyen jon mesa yo ninvaa nchoꞌve já. 21 Ndoꞌ viochen xjen na tcüꞌá, taꞌ jon, sinin jon ndë́. Tso jon:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ndyiiꞌ ncüiihoꞌ na nninncyaa juu cüenta ja nduee nnꞌan.

22 Juu jñꞌoonvaꞌ sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌö́n. Ncüii ro ncüii já tꞌá, taꞌxꞌë́ nnon jon, jnduë́:

—Ta, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ja?

23 Tꞌa jon jndyuë́, tso jon:

—Manquii tsꞌan na ninvixjen ijoon quiiꞌ xio yo ja, majuu juu nninncyaa cüenta ja. 24 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, mancüixjen ntꞌuiiviꞌhanꞌ ja chaꞌxjen na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ jon na jndui. Majoꞌ juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan, viꞌ jndyi ngenon juu. Yantyichen xe na aa tatuihin.

25 Yajoꞌ juu Judas, tsan na tyincyaa cüentahin, taxeeꞌ juu, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ja?

Tꞌa Jesús ꞌndyo juu:

—Aa majoꞌ ro chaꞌxjen na jndë tsuꞌ.

26 Viochen xjen na tcüaꞌhan, tyꞌoon Jesús cüenta tyooꞌ, sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tyjee jon tanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́. Tso jon:

—Cyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ, cüaꞌhoꞌhanꞌ, juuhanꞌ conduihanꞌ sꞌi.

27 Jndë joꞌ mantyi tyꞌoon jon cüenta ncüii vaso na ñjon ndaa vinon. Sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tso jon:

—Nanꞌva cüehoꞌhanꞌ. Quinanꞌcüenonhoꞌhanꞌ ndëë ntyjeehoꞌ. 28 Juu ndaa vinonva conduihanꞌ nꞌeön na ntcüeꞌhanꞌ cüenta jndye jndyi nnꞌan chaꞌ nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan jnanhan. Yo juu nꞌeön maquëntyën jñꞌoonxco. 29 Matsjö ndëëhoꞌ, xuee na tonnonchen tajeꞌcꞌua nntꞌa ndaa vinon ata vi na jndë tentyja xjen na ityentjon Tyëhöꞌ tsoñꞌen. Yajoꞌ ncꞌua xcöhanꞌ yohoꞌ.

Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro

(Mr 14:26-31; Lc 22:31-34; Jn 13:36-38)

30 Jndë na tá vendye salmos, yajoꞌ jntꞌuí já joꞌ. Sá juu tyoꞌ Olivos. 31 Juu xjenꞌñeen itso Jesús ndë́:

—Tsjonvahin tsoñꞌenhoꞌ ntjihoꞌ ntyja njan. Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohanꞌ: “Mancya ja na vanaan na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan nquii tsꞌan na vantyjeeꞌ quinman. Ndoꞌ quinman ntsjuenꞌ jon ntycya oꞌ.”

32 Ndoꞌ tsontyichen jon ndë́:

—Majoꞌ xjen na jndë vantꞌö xcö na tꞌiö, ja ncjö jndyëë ndyuaa Galilea. Joꞌ quitsantyjahoꞌ.

33 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Pedro ꞌndyo jon, tso juu:

—Min xe na aa tsoñꞌen nanminꞌ ntjihin ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ ja tyiꞌjon cüji ja.

34 Itso Jesús nnon juu:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö nnonꞌ, tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda na jndë tji ꞌuꞌ ntyja njan.

35 Majoꞌ sentcüeꞌ Pedro jñꞌoon nnon Jesús:

—Min xe na aa ngacjuꞌhanꞌ na cüꞌiö yo ꞌuꞌ, majoꞌ tyiꞌjon cüji ja ntyja ꞌnanꞌ.

Ndoꞌ maninjuuntyi jñꞌoon tꞌá tsoñꞌen já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús.

Itsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon naijon min ntjon Getsemaní

(Mr 14:32-42; Lc 22:39-46)

36 Yajoꞌ sá yo Jesús, squë́ naijon min ntjon na jndyu Getsemaní. Tso jon ndë́:

—Cꞌuhoꞌ ndöhin viochen xjen na jö ndöꞌ na ntsinën nnon Tyoꞌtsꞌon.

37 Yajoꞌ tjantyichen jon, tëyꞌoon jon Pedro yo ve ntsinda Zebedeo. Tyeꞌ na siꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ntyjii jon, ndoꞌ na sichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon. 38 Tso jon ndëë nanꞌñeen:

—Juu ꞌnan na ngenön, itsichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌön, juuhanꞌ vayꞌoonhanꞌ ja na ntscueeꞌhanꞌ ja. Quintjohoꞌ ntjoohin. Cꞌoncjehoꞌ, quinanꞌjonhoꞌ yo ja, chito veꞌ ndahoꞌ.

39 Yajoꞌ tjantyichen jon chjochen. Tëcüangio jon na itsindyiaꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Sꞌaa jon tyꞌoo, tso jon:

—ꞌUꞌ Tyeꞌ, xe aa vaa na nndëë ndui, ncyaꞌ na tyiꞌngenön juu naviꞌ tꞌmanva. Majoꞌ min na nndaꞌ macꞌan, quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ, chito chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön ja.”

40 Jndë joꞌ jndyo ntcüeꞌ jon na mꞌan joo ndye nanꞌñeen na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Ntjii jonhan na condahan. Tso jon nnon Pedro:

—¿Cüa ndicüiqui nꞌonhoꞌ na veꞌ ninncüii hora na tyiꞌndahoꞌ, na nnanꞌjonhoꞌ yo ja nanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon? 41 Tsoñꞌenhoꞌ cꞌoncjehoꞌ na quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ya na va ꞌnan na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ, tyiꞌngachuhanꞌ ꞌoꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ. Mayuuꞌ ꞌoꞌ mꞌancjehoꞌ na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na icanhanꞌ, majoꞌ ngꞌe na nnꞌanhoꞌ, joꞌ ndiquinanhoꞌ.

42 Ndoꞌ tja nndaꞌ jon na jndë ve na ntsininntyichen jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Tso jon:

—ꞌUꞌ Tyeꞌ, xe na aa tyiꞌjeꞌquindëë na ngüenoonꞌ juu naviꞌ tꞌman na ngenön, tanin, quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ.

43 Jndë joꞌ tueeꞌ nndaꞌ jon na mꞌanhan, ntjii jonhan na conda jndyihan, ee ta jndyi jndë tyꞌoon tsantsjonhan. 44 Yajoꞌ jntyꞌii jonhan, tja nndaꞌ jon na jndë ndye na sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ maninjuuntyi jñꞌoon tcan jon. 45 Tyjeeꞌ nndaꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Tso jon ndëëhan:

—¿Aa ninvaa condahoꞌ ndoꞌ cotaꞌjndyeehoꞌ? Cüa jeꞌ, cꞌoncjehoꞌ, ngꞌe ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndë tentyja xjen na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja na ninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na nanꞌxuan jnan. 46 Quinaquintyjahoꞌ, cja, ndö jndë ndyo juu tsꞌan na tancyaa cüenta ja nduee nnꞌan.

Tꞌuehan Jesús

(Mr 14:43-50; Lc 22:47-53; Jn 18:2-11)

47 Ninvaa na itsinin Jesús ndoꞌ nquii Judas, ncüii já nnꞌan na nchoꞌve, tyjeeꞌ juu. Jndyochu juu jndye nnꞌan na conduihan nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaan ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaan nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Cho nanꞌñeen ncjo espadas yo nonnchꞌio. 48 Ndoꞌ Judas, tsan na tyincyaa cüenta Jesús, jndë siꞌman juu ndëëhin nchu vaa na nntsꞌaa juu. Tso juu ndëë nanꞌñeen: “Juu tsꞌan na ncꞌua quinchooꞌ na nninncya tsꞌonhin, majuu tsanꞌñeen na cojntꞌuehoꞌ. Ninñoonꞌ quitꞌuehoꞌhin.” 49 Ndoꞌ tja jndyoyu juu na mꞌaan Jesús. Tso juu:

—¿Aa tijaan ya ꞌuꞌ, ta?

Ndoꞌ tꞌu juu quinchooꞌ jon. 50 Tso Jesús nnon juu:

—ꞌUꞌ ntyjë, quitsiquindëꞌ tsꞌian na jndyoꞌ.

Yajoꞌ jnanꞌndyooꞌ nanꞌñeen nnon Jesús. Tyꞌonhan jon, tꞌuetyenhanhin.

51 Ndoꞌ ncüii já na mꞌán yo Jesús, tjiꞌ juu xjo. Tyjee juu tsöꞌnqui mosooꞌ tyee na conintque. 52 Ndoꞌ joꞌ tso Jesús nnon juu:

—Quityionꞌ ntcüeꞌ xjoꞌhöꞌ tyquiiꞌ tjanvaaꞌhanꞌ. Ngꞌe juu tsꞌan na itsꞌaa natëꞌ yo xjo, mayo juuhanꞌ ngueꞌ juu. 53 ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ tsonꞌ na nndëë ntcꞌan nnon Tyëhöꞌ ndoꞌ ninñoonꞌ ncꞌua jon tsꞌian ndëë minchen ntmaanꞌ ángeles na ntejndeihan ja? 54 Majoꞌ xe na aa ntsꞌa na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsiquindyihanꞌ na tsixuan na quenön nanꞌmin.

55 Yajoꞌ tso Jesús ndëë tsoñꞌen nanꞌñeen:

—¿Ndu na tyincyohoꞌ na ncyꞌonhoꞌ ja yo ncjo espadas ndoꞌ yo nonnchꞌio? Chaꞌvijon na jndyoquijntꞌuehoꞌ tsanchꞌuee. Ja ꞌio ꞌio tovaquityën quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman na totsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, min tatyꞌonhoꞌ ja. 56 Majoꞌ maquenön tsoñꞌen nanꞌmin chaꞌ joo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, ntsiquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ.

Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tsoñꞌen já na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnannö́n, jntyꞌë́hin na ninnquiintyi jon.

Nnꞌan na conintque coyꞌonhan Jesús

(Mr 14:53-65; Lc 22:54-55, 63-71; Jn 18:12-14, 19-24)

57 Ndoꞌ nque nnꞌan na tyꞌonhan Jesús, tyeyꞌonhan jon vaaꞌ Caifás, nquii tyee na conintque. Joꞌ jndë tëncüi nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, maninꞌ yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. 58 Ndoꞌ nquii Pedro, tycya tycya tëntyja jon toxenꞌ Jesús. Ya na tueeꞌ jon vaaꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, tëqueeꞌ jon tochꞌeenꞌ juu vꞌaaꞌñeen. Joꞌ tëcjo jon quiiꞌ ntꞌan nanntꞌi na cotaꞌntyjeeꞌ vatsꞌon tꞌman, na nndyiaaꞌ jon nchu vaa nquii na nninjndaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús.

59 Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén yo tsoñꞌen minndye nnꞌan na mꞌan nꞌian, tojntꞌuehan nnꞌan na quityjiꞌhan jñꞌoon quintu nacjooꞌ Jesús chaꞌ nndëë nninjndaꞌ jnaanꞌ jon na cueꞌ jon. 60 Majoꞌ min na jndye nnꞌan jnduehan jñꞌoon quintu nacjooꞌ jon na vaa jnaanꞌ jon, majoꞌ jñꞌoonꞌñeen tyíꞌcüiyuuꞌhanꞌ. Jndë joꞌ jnanꞌtjonꞌ ve nanꞌñeen jñꞌoon quintu, jnduehan:

61 —Juu tsanvaꞌ itso juu na ntsityuiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ninndye xuee ntsia xco juu ncüiichenhanꞌ.

62 Ndoꞌ nquii tyee na conintque, tëcüentyjeeꞌ jon, taxeeꞌ nnon Jesús:

—Juu jnanvaꞌ na cotjiꞌ jndyoyu nanminꞌ cjoꞌ, ¿Aa minꞌncüii ꞌndyo jñꞌoon tyiꞌcüꞌaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ?

63 Majoꞌ Jesús, minꞌncüii ꞌndyo jñꞌoon tatꞌa jon. Yajoꞌ nquii tyeeꞌñeen tso jon nnon Jesús:

—Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ indyiaaꞌchen jon, joꞌ na macoꞌxën ꞌuꞌ na coꞌtyenꞌ ꞌndyoꞌ na quitsuꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na ndyë́. ꞌUꞌ, ¿Aa condui ꞌuꞌ Mesías jnda Tyoꞌtsꞌon?

64 Tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Majoꞌ ro chaꞌxjen jñꞌoon na matsuꞌ. Ndoꞌ mantyi matsiquindyi ꞌoꞌ na ꞌio cha, xuee na vjantyihanꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌiahoꞌ na mꞌan ntcüꞌë naijon na conditꞌmaanꞌ ja ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya, nquii jon na tsixuan tsoñꞌen najndei. Ndoꞌ njntyꞌiahoꞌ ja na nnan quiñoonꞌndue na nndyocuë nntꞌa quiiꞌ chincyu.

65 Ndoꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, jndyiiꞌ jon ndiaaꞌ jon veꞌ ngꞌe quindyaꞌ jndyi nchjii jon. Tso jon:

—Tsanva jndë sinin juu jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Min tyiꞌicanntyichenhanꞌ tsꞌan na ncüjiꞌ jndyoyu jñꞌoon nacjooꞌ juu. Nquehoꞌ jndë macondyehoꞌ jñꞌoon tsanꞌ na itsinin juu. 66 ¿Nin ꞌnan conanꞌtiuhoꞌ na chuhanꞌ na quitjon juu?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—Majndaꞌ na chuhanꞌ na cueꞌ juu.

67 Ndoꞌ totjueꞌhan ndaajndyuehan nnon jon. Totyiohan ndaꞌhin, ndoꞌ vendyehan totminꞌhan ndaꞌchcya quinchooꞌ jon. 68 Ndoꞌ jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ na matsaꞌ ncuꞌ na condui ꞌuꞌ Mesías na jñon Tyoꞌtsꞌon, cüa, quitsuꞌ nin tsꞌan tminꞌ ndaꞌ ꞌuꞌ.

Icüji Pedro ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mr 14:66-72; Lc 22:56-62; Jn 18:15-18, 25-27)

69 Ndoꞌ viochen xjen na condui nanꞌminꞌ, vaquityen Pedro tochꞌen. Ndoꞌ ncüii tsanscu na ityentjon joꞌ, sindyooꞌhin nnon Pedro. Tso juu nnon jon:

—ꞌUꞌ mantyi toquiñꞌen ꞌuꞌ yo Jesús, tsan na jnan Galilea.

70 Majoꞌ tjihin tondëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ. Tso jon:

—Minꞌchjo tyiꞌquintji ja jñꞌoon na matsuꞌ ꞌuꞌ.

71 Jndë joꞌ tja jon naijon na vaa ꞌndyoteon juu vꞌaaꞌñeen ndoꞌ cüiichen tsanscu na mantyi ityentjon joꞌ ntjii juuhin. Tso tsanꞌñeen ndëë nnꞌan na mꞌan ndyo:

—Tsanvahin mancüiixjen toquiñꞌenhin yo Jesús tsan na jnan Nazaret.

72 Joꞌ cüiichen jon tji Pedro, tcoꞌ jon ꞌndyo jon. Tso jon:

—Ntyjii jndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌcüajnꞌan ja tsanvaꞌ.

73 Ndoꞌ tyiꞌcovivio xjen ndoꞌ vendye nnꞌan na minntyjeeꞌ joꞌ, tentyjaaꞌhan nnon jon. Jnduehan:

—Mayuuꞌ na ꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na conanꞌjon yo tsanvaꞌ, ngꞌe jñꞌoon na matsininꞌ itsiꞌmanhanꞌ na jnanꞌ Galilea.

74 Yajoꞌ taꞌ jon na tjuꞌ nquii jon jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ jon. Tso jon na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii jndaꞌ jon na mayuuꞌ jñꞌoon itsinin juu. Tso juu:

—Minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan tsanvaꞌ.

Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen sixuaa ro quilꞌö. 75 Ndoꞌ na nndaꞌ tui, ninñoonꞌ tëñjoonꞌ tsꞌon Pedro juu jñꞌoon na jndë tso Jesús nnon jon: “Vitjachen na ntsixuaa quilꞌö, ndoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda tji ꞌuꞌ ntyja njan.” Ndoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ. Tꞌioo jndyi jon.

27

Tyencyahan Jesús ntꞌö Pilato

(Mr 15:1; Lc 23:1-2; Jn 18:28-32)

1 Vi na jndë tixuee, tsoñꞌen ntyeeꞌñeen yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén, nincüajon tjooꞌ jñꞌoonhan nchu vaa nguaa chaꞌ cueꞌ Jesús. 2 Jnanꞌtyenhan jon, tyeyꞌonhanhin. Tyencyahan cüentahin ntꞌö Pilato, tsan na condui gobernado juu ndyuaaꞌñeen.

Iscueeꞌ nquii Judas

3 Ndoꞌ juu Judas, tsan na jndëë Jesús ndëë nanꞌñeen, vi na jndë tquen ya juu cüenta na jndë tijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús, tyioo na siꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ntyjii juu ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na sꞌaa juu. Joꞌ tëtsintcüeꞌ juu ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xueeꞌñeen ndëë ntyee na conintqueꞌñeen yo ndëë nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. 4 Tso juu ndëëhan:

—Minꞌchjo tatëquinjonꞌ sꞌa. Tꞌman jndyi jnan chö na juu tsꞌan na tajnan tsixuan, jndë isquiöhin ndueehoꞌ.

Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon juu:

—Minꞌchjo taꞌnan itsꞌaahanꞌ já. ꞌUꞌ ntyjiꞌ nin ꞌnan saꞌ.

5 Joꞌ tyqueꞌto Judas joo sꞌon xueeꞌñeen quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Mana jnduiꞌ juu joꞌ, tja juu, tëtsintyjahin na iscueeꞌ nquiihin.

6 Ndoꞌ joo ntyeeꞌñeen jñenꞌ ntcüeꞌhan joo sꞌonꞌñeen. Jnduehan:

—Sꞌonmin jndë tyionhanꞌ na cueꞌ tsꞌan. Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌchuhanꞌ na nnanꞌtjönꞌ ntcüꞌëhanꞌ yo sꞌon na coninncya nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

7 Mangꞌe joꞌ tjooꞌ jñꞌoonhan yo ntyjeehan. Jnanꞌquitsuhinhanꞌ na tyionhan cüii tanꞌ tyuaa naijon na min tsꞌoquichu na condëë nguaa. Juu tyuaaꞌñeen, maninꞌtsꞌiaanꞌ na tijntꞌuehinhanꞌ na ngatyꞌiu ntꞌoo, nnꞌan na chito nnꞌan tsjoonhan. 8 Mangꞌe na nndaꞌ, ata xee nein juu tyuaaꞌñeen jndyuhanꞌ Tyuaa Neonꞌ. 9 Ndoꞌ na tyꞌon ntcüeꞌhan juu xoquituꞌñeen, siquindëhanꞌ jñꞌoon ꞌndyo Jeremías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso tsanꞌñeen: “Nnꞌan Israel jnanꞌjndaꞌhan na ndyionhan ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xuee ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan. Jndë joꞌ tyꞌon ntcüeꞌhan cüentahanꞌ. 10 Ndoꞌ yo juuhanꞌ jnanꞌjndahan ncüii tanꞌ tyuaa nnon tsꞌan na itsia juu nguaa chaꞌxjen na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na mancüiixjen quindui.”

Manndaꞌ jñꞌoon tji Jeremías.

Ivajndo Pilato Jesús

(Mr 15:2-5; Lc 23:3-5; Jn 18:33-38)

11 Tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan gobernado Pilato. Taxeeꞌ tsanꞌñeen nnon jon:

—¿Aa ꞌuꞌ condui nquii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na coꞌxenꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos?

Tꞌa Jesús, itso jon:

—Majoꞌ ro chaꞌxjen na matsuꞌ.

12 Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon, tyincyahan jnaanꞌ Jesús nnon Pilato. Totquenhan jñꞌoon cjooꞌ jon, majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa jon. 13 Mangꞌe joꞌ itso Pilato nnon jon:

—¿Aa tyiꞌmandyiꞌ jñꞌoon na conanꞌtjaꞌhan nacjoꞌ?

14 Majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa Jesús ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na jnanꞌtjaꞌhan cjooꞌ jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na ndicüaaꞌ tsꞌon Pilato ndu na sꞌaa Jesús na nndaꞌ.

Tijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús

(Mr 15:6-20; Lc 23:13-25; Jn 18:38-19:16)

15 Tyincüii cüii chu, juu xjen na coveeꞌ nguee pascua, tovaa costumbre na nquii gobernado itsiquindyaa jon minꞌcya ro preso na ngitan nnꞌan judíos nnon jon. 16 Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen tomꞌaan ncüii preso na jndyu juu Barrabás, na tꞌman jnaanꞌ juu vaa. 17 Ndoꞌ juu xjen ya na jndë tencüii nnꞌan tonnon Pilato, taxeeꞌ jon ndëëhan:

—Quinduehoꞌ nndyi, ¿Nin juu na ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsiquindya? ¿Aa juu Jesús Barabás, oo aa juu Jesús na condue nnꞌan na conduihin Mesías?

18 Nndaꞌ tso Pilato ndëëhan ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon na joo ntyeeꞌñeen veꞌ jndohan Jesús, joꞌ na jnanꞌquioohanhin ntꞌö jon, chito aa ngꞌe mayuuꞌ sitjahin.

19 Ndoꞌ viochen xjen na vequityen Pilato naijon na icoꞌxen jon jñꞌoon, nquii scuuꞌ jon scüenon juu cüii jñꞌoon na mꞌaan jon. Tso juu: “Tyiꞌntyiꞌ ꞌuꞌ xquenꞌ jñꞌoonvaꞌ ee condui tsanvaꞌ tsꞌan na tajnan tsixuan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ee tsjon toncoquiuuꞌ jen vaa jndyi sichju tsantsjon ja ntyja ꞌnaanꞌ jon.”

20 Majoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon, tyiꞌhan jndyuehan nnꞌan na quitanhan na quindyaa juu Barrabás, ndoꞌ Jesús jeꞌ, cueꞌ jon. 21 Yajoꞌ nquii Pilato taxeeꞌ nndaꞌ jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tso jon:

—Cüa, quinduehoꞌ nnön, ¿Nin ncüii na ve nanminꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsiquindya?

Ndoꞌ joꞌ tꞌahan, jnduehan:

—Juu Barrabás, quitsiquindyaꞌ.

22 Yajoꞌ ncüiichen jon taxeeꞌ Pilato ndëëhan, tso jon:

—Xe na aa nndyaa Barrabás, yajoꞌ ¿Nin ꞌnan quitsꞌa yo Jesús na conduehoꞌ na conduihin Mesías?

Tsoñꞌenhan tꞌahan, jnduehan nnon Pilato:

—Quijñonꞌhin tsonjnꞌaan.

23 Yajoꞌ taxeeꞌ nndaꞌ Pilato ndëëhan, tso jon:

—¿Nin jnaanꞌ juu vaa na ngiohoꞌ?

Majoꞌ jndeintyichen jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Quijñonꞌhin tsonjnꞌaan.

24 Ndoꞌ Pilato, vi jndë jndyiaaꞌ jon na ndiquinan jon jndyue nanꞌñeen, ata manndyo na nnanꞌvehan nacjooꞌ jon, joꞌ tcan jon ndaatioo, tman jon ntꞌö jon tondëëhan, tso jon:

—Maman ntꞌö chaꞌ cüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ndëëhoꞌ na tajnan quichö xe na aa nnanꞌcueeꞌhoꞌ tsanvaꞌ. Ntyja ꞌnaan nquehoꞌhanꞌ.

25 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tꞌahan, jnduehan:

—¿Nin itsꞌaahanꞌ já? Nquë́ chö́ jnan ndoꞌ mantyi ndá ntyja ꞌnaanꞌ na ngueꞌ tsanvaꞌ.

26 Ndoꞌ sꞌaa Pilato chaꞌxjen na tan nanꞌñeen, siquindyaa ntcüeꞌ jon Barrabás. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitjaꞌhan Jesús. Jndë joꞌ tyincyaa jonhin ndueehan na quijñonhanhin tsonjnꞌaan.

Jnanꞌcüejnaanꞌ sondaro Jesús

27 Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús quityquiiꞌ vatsꞌian. Joꞌ jnanꞌncüihan tsoñꞌen ntyje sondarohin na xiꞌjndio ngiaaꞌ Jesús. 28 Tjiꞌhan ndiaaꞌ jon ndoꞌ jnanꞌcüehan ncüiichen ndiaahin, ndiaatco colo ve. 29 Jndë joꞌ jnanꞌcüetyjohan neon, jntꞌahan tseihanꞌ, tyionhinhanꞌ xquen jon chaꞌvijon corona. Ndoꞌ tyiꞌhan ncüii tsman ntꞌö jon ntyjaya chaꞌvijon tsonjntꞌei ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Jndë joꞌ totongityehan tonnon jon na veꞌ toncohin jon. Tonduehan:

—ꞌUꞌ tsan na matyentjonꞌ joo nnꞌan judíos, vaa tꞌman condui ꞌuꞌ.

30 Mantyi totjueꞌhan ndaa jndyuehan cjooꞌ jon. Ndoꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan tsman na ndyiiꞌ ntꞌö jon, totueinꞌhinhanꞌ xquen jon. 31 Vi na jndë tëcjooꞌchen nꞌonhan na concohan jon, yajoꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan juu ndiaatcoꞌñeen, jnanꞌcüe nndaꞌhan ndiaaꞌ jon, jndë joꞌ tyeyꞌonhan jon na njñonhin jon tsonjnꞌaan.

Cojñonhan Jesús tsonjnꞌaan

(Mr 15:21-32; Lc 23:26-43; Jn 19:17-27)

32 Xjen na tyenduiꞌhan quiiꞌ tsjoon, tjonhin ncüii tsꞌan tsjoon Cirene na jndyu Simón. Yo naijndeiꞌhanꞌ, jntꞌahan na cayꞌoon juu tsonjnꞌaan ꞌnaanꞌ Jesús.

33 Joꞌ squehan ncüii joo na jndyu Gólgota. Jñꞌoonvaꞌ tsiꞌmanhanꞌ Tyoꞌ Tsiꞌxquen Tsꞌoo. 34 Joꞌ tyincyahan vinon na ncꞌu jon na tjonꞌhanꞌ yo ncüii nasi ja. Majoꞌ vi na jndë ntjiiꞌ ꞌndyo jon na tjonꞌ nasiꞌñeenhanꞌ, tatꞌu jonhanꞌ.

35 Ndoꞌ sondaroꞌñeen jeꞌ, vi na jndë jñonhan jon tsonjnꞌaan, tyꞌehan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin ncüii joohan ndijnoonꞌ ncüii cüii ndiaaꞌ jon. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, siquindëhanꞌ juu jñꞌoon na tji tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Itsohanꞌ: “Tyꞌehan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin joohan ndijnoonꞌ ncüii cüii ndia.” Nndaꞌ vaa na tso juu jñꞌoonꞌñeen. 36 Jndë joꞌ tyecüendyuaa sondaroꞌñeen na ntquenhan cüenta Jesús. 37 Ndoꞌ tondye xquen Jesús, tꞌionhan tscaaꞌ na chuuꞌ ntji na siꞌmanhanꞌ nin jnaanꞌ jon. Tsohanꞌ: “Ndöhin juu Jesús, tsan na taquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan judíos.”

38 Mantyi joꞌ jñonhan ve nanntyꞌuee ndëë nonjnꞌaan. Ncüii tsanꞌñeen ñoon juu tsonjnꞌaan na minntyjeeꞌ ngiaaꞌ Jesús tontyjaya. Ndoꞌ ncüiichenhin ñoon juu tsonjnꞌaan na minntyjeeꞌ tontyjatymaanꞌ. 39 Ndoꞌ nnꞌan na tovenon joꞌ, totjueꞌhan jñꞌoonviꞌ cjooꞌ Jesús. Tonanꞌcahan nquenhan. 40 Tonduehan:

—ꞌUꞌ tsꞌan na matsuꞌ na ntsityuiꞌ vatsꞌon tꞌman ndoꞌ ninndye xuee ntsiaꞌ xcoꞌhanꞌ, cüa jeꞌ, quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ. Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, cüa, quindyocueeꞌ tsonjnꞌaanvaꞌ.

41 Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, yo ninꞌnnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén, mantyi manndaꞌ vaa tonanꞌcüejnaanꞌhan Jesús. Tonduehan ndëë ntyjehan:

42 —Vaa jñꞌoon na totsinꞌman tsanvaꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ naviꞌ na coquenonhan. Majoꞌ min ndiquindëë ntsinꞌman nquiihin naviꞌ na iquenon juu. Condue nnꞌan na conduihin nquii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen juu jaa nnꞌan Israel. Xe na aa mayuuꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ quindyocue juu na ñoon juu tsonjnꞌaanvaꞌ. Xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, yajoꞌ chi ngantyja nnꞌönhin. 43 Tꞌman quii tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon ee tso juu ndëë na nquii juu conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon. Xe na aa mayuuꞌ njonhin ntyjii Tyoꞌtsꞌon, cüa, cüjiꞌ jonhin quiiꞌ naviꞌvahin.

44 Ndoꞌ mantyi nque nanntyꞌueeꞌñeen na ñoon nonjnꞌaan tongiaaꞌ Jesús, manincüajon jnanꞌcüejnaanꞌhin jon.

Tyincyaa ya Jesús na tueꞌ jon

(Mr 15:33-41; Lc 23:44-49; Jn 19:28-30)

45 Xjen na tueeꞌ yajminꞌ, ninvaa tsonnangue tijaanhanꞌ ata na ndye na matman. 46 Ndoꞌ chaꞌna ndye na matman jndei sixuaa Jesús, tso jon: “Elí, Elí, ¿Lama sabactani?” Juu jñꞌoonvaꞌ itsiquindyihanꞌ: “ꞌUꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsitmanꞌ, ¿Ndu na jndë jntyꞌiꞌ ja?”

47 Ndoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan ndyo, xjen na jndyehan jñꞌoonminꞌ, jnduehan:

—Tsanvaꞌ itsixuaa juu Elías, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

48 Ndoꞌ ncüii tsanꞌñeen jeꞌ, ninñoonꞌ jnannon juu, tëcyꞌoon juu ncüii ꞌnan na nchjaꞌ na ya ncüꞌaahanꞌ ndaa. Nchje juuhanꞌ quiiꞌ vinon të, tyio juuhanꞌ nnon tsman chaꞌ ya ngueeꞌhanꞌ ꞌndyo Jesús na ngitei jonhanꞌ. 49 Majoꞌ vendyechen nanꞌñeen jndyuehan:

—Quiꞌndyiꞌ. Cüa, njntyꞌiá na aa ncüjeeꞌ Elías na ncüjiꞌ jonhin.

50 Ndoꞌ jndei sixuaa nndaꞌ Jesús, juu na ndyiiꞌ na vandoꞌ jon, tyincyaa jon cüentahanꞌ, ndoꞌ tueꞌ jon. 51 Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, juu ndiaatco na ntyjatꞌio quityquiiꞌchen vatsꞌon tꞌman, tꞌio ninvaa tcohanꞌ ata xjen nnontyuaachen. Mantyi jndei sꞌii tsonnangue, ndoꞌ tiuu ntjöꞌ. 52 Mantyi jnaan ndiꞌntꞌua ndoꞌ jndye nnꞌan na jndë tjë na tovantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, tandoꞌ xcohan. 53 Ndoꞌ vi na jndë na vandoꞌ xco Jesús, mantyi joo nanꞌñeen jnduiꞌhan quityquiiꞌ ndiꞌntꞌuahan, ndoꞌ tyequeꞌhan quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Ndoꞌ jndye nnꞌan jntyꞌiahin nanꞌñeen joꞌ.

54 Nquii capitán yo sondaro ꞌnaanꞌ jon na cotaꞌntyjeeꞌhan Jesús, xjen na ticjehan na sꞌii ndoꞌ yo tsoñꞌen ꞌnan na tui, tyue jndyihan. Jnduehan ndëë ntyjehan:

—Jñꞌoon mayuuꞌ, juu tsanvaꞌ conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon.

55 Ndoꞌ jndye nanntcu mꞌan naijon jñon sondaroꞌñeen Jesús tsonjnꞌaan. Joohan veꞌ jntyꞌia tycyahan ꞌnan na tui. Jnanhan ndyuaa Galilea, santyjahan toxenꞌ Jesús na totixeeꞌhan jon. 56 Quiiꞌ ntꞌan nanntcuꞌñeen mꞌaan María, tsan tsjoon Magadán, yo María ndyee Santiago yo José, ndoꞌ mantyi yo juu tsꞌan na condui ndyee ntsinda Zebedeo.

Tyꞌiuhan Jesús

(Mr 15:42-47; Lc 23:50-56; Jn 19:38-42)

57 Ndoꞌ tomꞌaan ncüii tsantya na jndyu José, tsꞌan tsjoon Arimateahin. Itsijonhin yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. 58 Xjen na tueeꞌ na tman juu xueeꞌñeen, tja tsanꞌñeen na mꞌaan Pilato, tëcan jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ Pilato, tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaroꞌñeen na nncyahan cüenta juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús ntꞌö juu Joséꞌñeen. 59 Joꞌ tyꞌoon José cüenta nquii tsꞌoo Jesús. Ndoꞌ ndiaa sábana na ntjuꞌ na jndë yo tsan lino, scüetyjo jonhanꞌ tsoJesús. 60 Jndë joꞌ tyiiꞌ jon tsꞌooꞌñeen quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua ꞌnaanꞌ nquii jon. Juuhanꞌ tsëꞌtsjöꞌ xcohanꞌ na jndë jnanꞌya nnꞌan. Jndë joꞌ iscuꞌ jon ꞌndyo juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen yo ncüii tsjöꞌ tꞌman. Jndë joꞌ tja jon. 61 Ndoꞌ juu María, tsan tsjoon Magadán, yo ncüiichen Maríaꞌñeen, jntyꞌiahan na sꞌaa jon na nndaꞌ. Tyecüendyuaahan tonnon juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen.

Totaꞌntyjeeꞌ sondaro tsiꞌtsꞌua

62 Xuee na tantyꞌiu Jesús, majuu xuee na conanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos ꞌnan na icanhanꞌhin, ngꞌe xuee saroꞌ xuee na cotaꞌjndyeehan. Ndoꞌ juu xuee saroꞌñeen, nque ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos, ninncüii tmaanꞌ tyꞌehan na mꞌaan Pilato. 63 Jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, vañjoonꞌ nꞌö́n jñꞌoon na totso tsanquintuꞌñeen xjen na ninvandoꞌ juu. Tso juu xuee jndë ndye ngüandoꞌ xco juu na tueꞌ juu. 64 Mangꞌe joꞌ ntꞌue nꞌö́n na cꞌuaꞌ tsꞌian na cꞌo sondaro ꞌnanꞌ, na ngoquitquenhan cüenta tsiꞌtsꞌua ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen ata xjen na jndë tenon ndye xuee. Tja ndoꞌ ntsꞌaahanꞌ na joo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa juu, ntsquehan ndoꞌ ntyꞌueehan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ nnduehan ndëë nnꞌan na jndë vandoꞌ xco juu. Ndoꞌ quintuvaꞌ tꞌmanntyichen ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ nnꞌan, chito jñꞌoon na toninncyaa juu xjen na tovandoꞌ juu.

65 Tꞌa Pilato, tso jon ndëëhan:

—Sondaromin mancya na nninjntꞌuehoꞌ. Cüa, cꞌohoꞌ yohan. Ya ya quitaꞌntyjeeꞌhoꞌ juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen.

66 Ndoꞌ joꞌ jnduiꞌhan. Tyequitëꞌtyenhinhanꞌ. Tꞌionhan sello xoncüe na ntjon ꞌndyo tsëꞌtsjöꞌ yo tsjöꞌ tꞌman chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ xe na aa ntsiquinaan tsꞌanhanꞌ. Jndë joꞌ jntyꞌehan sondaroꞌñeen na quitquenhan cüenta juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen.

28

Na vandoꞌ xco Jesús

(Mr 16:1-8; Lc 24:1-12; Jn 20:1-10)

1 Jndë tenon xuee saroꞌñeen na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos ndoꞌ jndë tavixuee xuee nuincoꞌ, xee na vejndyee soana. Juu xjenꞌñeen, tja María tsan tsjoon Magadán yo ncüiichen Maríaꞌñeen, tyequijntyꞌiahan juu tsiꞌtsꞌua. 2 Ndoꞌ jndei jndë sꞌii ngꞌe ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon jnan jon quiñoonꞌndue, jndyocue jon naijon vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Tendyaaꞌ jon tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyohanꞌ, tëcjo jon cjooꞌhanꞌ. 3 Ninvaañꞌenhin quixuee chaꞌvijon chontsuee. Ndoꞌ quichiꞌ ndiaaꞌ jon chaꞌvijon tein quichiꞌ jndyi. 4 Ndoꞌ joo sondaroꞌñeen na totquenhin cüenta tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, ya na jntyꞌiahan juu ángelꞌñeen, toviquijntyꞌehan na ncyaahan, tycyaahan tyuaa chaꞌvijon ntꞌoo. 5 Ndoꞌ juu ángelꞌñeen, sinin jon ndëë nanntcuꞌñeen, tso jon:

—Tyiꞌntyuehoꞌ. Ja mantyji na juu Jesús cojntꞌuehoꞌ, manquii jon na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. 6 Tacꞌoonhin ntjoohin ngꞌe jndë vandoꞌ xco jon na tueꞌ jon, chaꞌxjen jñꞌoon na totso jon. Quindyoquijntyꞌiahoꞌ naijon na tquen nnꞌanhin. 7 Ndë joꞌ quinanꞌcjehoꞌ na quitsananꞌquindyiihoꞌ nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, na jndë vandoꞌ xco jon na tueꞌ jon. Ndoꞌ quinduehoꞌ ndëëhan na juu jon vjajndyee ndyuaa Galilea, ndë joꞌ jntyꞌiahoꞌhin. Ndö vaa jñꞌoon na jndyoquitsjö ndëëhoꞌ.

8 Yajoꞌ quintyja quintyja jnduiꞌ ntcüeꞌ nanntcuꞌñeen naijon na vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Tyue jndyihan ndoꞌ neinhan. Jnanꞌnonhan na tyenanꞌquindyiihan nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús na nndaꞌ vaa ꞌnan na tso juu ángelꞌñeen ndëëhan. 9 Ndoꞌ ninjonto nquii Jesús tjon jon joohan. Tso jon ndëëhan:

—¿Aa tonco ya ꞌoꞌ? Toquityehan nnon jon, tꞌuehan quityoꞌ ngꞌee jon na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 10 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Tyiꞌndyuehoꞌ. Cüa, cꞌohoꞌ, quitsananꞌquindyiihoꞌ joo ntyjë na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncya, na cꞌohan ndyuaa Galilea, joꞌ njntyꞌiahan ja.

Jñꞌoon na jnanꞌnein joo sondaroꞌñeen

11 Viochen xjen na tyꞌe joo nanntcuꞌñeen, ve ndye sondaroꞌñeen na totquen cüenta juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, tyequeꞌ ntcüeꞌhan Jerusalén, tyenanꞌquindyiihan ntyee na conintque tsoñꞌen ꞌnan na tui. 12 Ndoꞌ joo ntyeeꞌñeen tetjonhan yo joo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ jnanꞌtjonꞌhan jñꞌoon yo nanꞌñeen, maya xoquituꞌ tyincyahan ndëë sondaroꞌñeen. 13 Ndoꞌ jnduehan ndëë nanꞌñeen:

—Quinduehoꞌ ndëë nnꞌan na nque nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo Jesús, natsjon squehan. Ndoꞌ xjen na jndahoꞌ, tequitjiꞌhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu quiiꞌ tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. 14 Minꞌchjo jñꞌoontiu tyiꞌncꞌonhoꞌ, taꞌnan ntquenonhoꞌ. Ee xe na aa ncüaaꞌ tsꞌon gobernado juu jñꞌoonvaꞌ, nquë́ ngiö́ nchu vaa ntꞌa chaꞌ na tyiꞌntꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ.

15 Ndoꞌ tyꞌon sondaroꞌñeen cüenta xoquituꞌñeen. Taꞌhan tonanꞌcyahan jñꞌoon chaꞌxjen na jndue ntyeeꞌñeen na quinduehan. Veꞌ ngꞌe joꞌ, ata xjen nein conanꞌnein nnꞌan judíos na nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, tyequintyꞌueehan juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon.

Tsꞌian na tꞌua Jesús ndëë nnꞌan cüentaaꞌ jon

(Mr 16:14-18; Lc 24:36-49; Jn 20:19-23)

16 Ndoꞌ nquë́ na nqui nchoꞌncüii já sá Galilea, naijon na mꞌaan juu tyoꞌ na siquindyi Jesús na ngitsá. 17 Ndoꞌ xjen na jntyꞌiáhin, tonanꞌtꞌmánꞌhin. Majoꞌ ñꞌen vendye ntyjë́ na ve vaa na tomꞌaanꞌ nꞌonhan na aa mayuuꞌ na juu jon. 18 Yajoꞌ sindyooꞌ Jesús na tondë́. Tso jon:

—Nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tyincyaa jon na vaa najndö na condui ja na coꞌxën tsoñꞌen na mꞌaan quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue. 19 Mangꞌe na nndaꞌ, cꞌohoꞌ na mꞌan nnꞌan ncüii cüii tyuaa na ninvaa tsonnangue. Nninncyahoꞌ juu jñꞌoon naya ndëëhan chaꞌ ngantyja nꞌonhan ja. Quinanꞌquindëëꞌhoꞌhan yo xueeꞌ Tyëhöꞌ yo xuë na condui ja Jnda nquii jon, ndoꞌ yo xueeꞌ nquii Espíritu Santo. 20 Quinanꞌmanhoꞌ ndëë nanꞌñeen na quitaꞌngueeꞌhan tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tquën ndëëhoꞌ. Ndoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ninvito na mꞌan ja yohoꞌ ata xjen na ntycüii tsonnangue, tyiꞌxeꞌquiꞌndyi ja ꞌoꞌ.

San Marcos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Jñꞌoon Naya Ntyja ꞌNaanꞌ Jesucristo Na Tji Marcos

1

Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, toninncyaa jon jñꞌoon

(Mt 3:1-12; Lc 3:1-9, 15-17; Jn 1:19-28)

1 Ndö cotyeꞌ juu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. 2 Chaꞌxjen juu jñꞌoon na chuuꞌ nnon juu tson na tji Isaías, tsan na totsinin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Chaꞌvijon nquii Tyoꞌtsꞌon itsinin jon nnon jnda jon Jesucristo. Itso jon:

Quenꞌ cüenta, na tonnonꞌ majñön nquii tsꞌan na nninncyaa jñꞌoon ntyja njan.

Juu jon ntsijndaꞌ nato na ncjaꞌ. 3 Juu tsanꞌñeen nninncyaa jñꞌoon ndëë nnꞌan na ngancüihan ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Ngitso jon:

“Quinanꞌjndaꞌhoꞌ juu nato na nndyo nquii tsꞌan na conduihin na coꞌxen jon nnꞌan. Quinanꞌquinaanhoꞌ nato jndyoyu na ncja jon.”

Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 4 Chaꞌxjen na itso Tyoꞌtsꞌon na ncüjeeꞌ tsꞌan na ninncyaa jñꞌoonꞌ jon, juu Juan tyjeeꞌ jon ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Toninncyaa jon jñꞌoon na quintꞌë nnꞌan, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na contcüeꞌ nꞌonhan jnan nanꞌxuanhan na ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnanhan. 5 Nnꞌan na mꞌan ninvaa ndyuaa Judea jnduiꞌhan na toꞌohan naijon tomꞌaan juu Juanꞌñeen. Mantyi ñꞌen nnꞌan tsjoon Jerusalén, jnduiꞌhan, tyꞌehan naijon na tomꞌaan jon. Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ jndyoyuhan jnanhan, yajoꞌ ncüii ro cüiihan siquindëëꞌ Juanꞌñeen joohan quiiꞌ ndaa jndaa Jordán.

6 Ndoꞌ ndiaa na tocüe tsanꞌñeen jndëhanꞌ yo sooꞌ camello, ndoꞌ tsiaaꞌ jon toquityen tjan, ndoꞌ tocüaꞌ jon quintcandyueꞌ, ndoꞌ toꞌu jon tsionꞌ quintyꞌi jndëë. 7 Ndoꞌ toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, totso jon:

—Na toxꞌën ndyontyja ncüii tsꞌan na tꞌmanntyichen conduihin, chichen ja. Min tyiꞌquinjon ja na veꞌ na ngüangiö na ntsiquinꞌan tjan na tyen ntcoonꞌ jon. 8 Ja matsiquintꞌëhoꞌ yo ndaatioo, majoꞌ juu jon ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ yo nquii Espíritu Santo.”

Nndaꞌ jñꞌoon tyincyaa juu Juanꞌñeen.

Jndëëꞌ Jesús

(Mt 3:13-17; Lc 3:21-22)

9 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnan Jesús tsjoon Nazaret ndyuaa Galilea. Tueeꞌ jon naijon mꞌaan juu Juanꞌñeen jndaa Jordán, ndoꞌ joꞌ siquindëëꞌ jon juu Jesús. 10 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús quityquiiꞌ juu jndaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon na jnaan tsjöꞌndue naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ Espíritu Santo, chaꞌvijon ncüii quituꞌ, jndyocue jon nacjooꞌ Jesús. 11 Ndoꞌ ticꞌuaa ncüii jndye na tondye tsjöꞌndue na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon, itso jon:

—ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda. Tꞌman vaa na viꞌntyji ꞌuꞌ ndoꞌ nën jndyi ꞌUꞌ.”

Itsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús

(Mt 4:1-11; Lc 4:1-13)

12 Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen sꞌaa Espíritu Santo na cja Jesús ndyuaa na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. 13 Ndoꞌ joꞌ tomꞌaan jon vennꞌan xuee. Ndoꞌ juu yutyia totsichon yantyi juu na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús na quitsitjahin nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ tomꞌaan Jesús quiiꞌ ntꞌan quiooꞌ ncyaa. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, nque ángeles na cotyentjon nnon Tyoꞌtsꞌon squehan na tixeeꞌhan jon.

Ndyuaa Galilea taꞌ Jesús na toninncyaa jon jñꞌoon

(Mt 4:12-17; Lc 4:14-15)

14 Ndoꞌ vi na jndë tyꞌon nanmꞌannꞌian juu Juanꞌñeen na tyiꞌhan jon vancjo, yajoꞌ jnduiꞌ Jesús juu ndyuaaꞌñeen, tja ntcüeꞌ jon ndyuaa Galilea. Ndoꞌ joꞌ toninncyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 15 Totso jon:

—Juu xjen na ninncya nnꞌan na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, jndë tueeꞌ xjenhanꞌ. Ngꞌe joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ, ndoꞌ cantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon.”

Tqueenꞌ Jesús ninnque nnꞌan na cotjiꞌ quintcaa

(Mt 4:18-22; Lc 5:1-11)

16 Ndoꞌ viochen xjen na venon Jesús ꞌndyo ndaandue Galilea, jndyiaaꞌ jon tsan na jndyu Simón. Ijuꞌ tsanꞌñeen tsquiꞌtsan quityquiiꞌ ndaandueꞌñeen yo tyje jon na jndyu Andrés, ngꞌe ninnquiiꞌ juu tsꞌian na contꞌahan na cotjiꞌhan quintcaa. 17 Tꞌman Jesús joohan, tso jon ndëëhan:

—Quindyonanꞌjonhoꞌ yo ja ndoꞌ ja ntsꞌa na nnanꞌtjonhoꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

18 Ndoꞌ joohan ninñoonꞌ jntyꞌehan ntquiꞌtsan ꞌnaanhan, tyenanꞌjonhan yo Jesús.

19 Ndoꞌ tjantyi jon chjochen. Joꞌ jndyiaaꞌ jon Jacobo yo tyje juu Juan, tyehan jndyu Zebedeo. Mꞌanhan quityquiiꞌ vꞌaandaa ꞌnaanhan na cotaꞌyahan ntquiꞌtsan ꞌnaanhan. 20 Ndoꞌ majoꞌntyi ninñoonꞌ tꞌman Jesús joohan. Ndoꞌ juu tyehan jntyꞌehan jon quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen yo ninꞌmoso ꞌnaanhan, joꞌ tyenanꞌjonhan yo Jesús.

Ncüii tsansꞌa na tsixuan jndyetyia

(Lc 4:31-37)

21 Ndoꞌ joꞌ squehan tsjoon Capernaum. Juu xjen na tueeꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, taqueeꞌ Jesús vatsꞌon ꞌnaan nanꞌñeen. Taꞌ jon na siꞌman jon ndëë nnꞌan na tëncüi joꞌ. 22 Majoꞌ jñꞌoon na tyincyaa jon, ndicueeꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhan juuhanꞌ ngꞌe siꞌman jon chaꞌxjen ncüii tsꞌan na tsixuan na iquen xjen, ngꞌe joo jñꞌoon na siꞌman jon njonntyichenhanꞌ, tachi chaꞌxjen joo jñꞌoon na concya nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. 23 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tëncüi juu vatsꞌonꞌñeen, joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na tsixuan juu jndyetyia. Juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaahanꞌ na jndei sixuaa tsanꞌñeen. 24 Itso juu:

—ꞌUꞌ Jesús na jnanꞌ tsjoon Nazaret, ¿Nin tsꞌian na matyiiꞌ ꞌuꞌ yo ntyja nján? ¿Aa jndyoꞌ na ntsiquitsuꞌ já? Ja mavaaꞌ ya tsꞌön nin condui ꞌuꞌ. Ja ntyji na condui ꞌuꞌ ñuan nquiiꞌ na jnanꞌ na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon.

25 Majoꞌ juu Jesús, sityiaꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. Itso jon nnon juu:

—Machen ꞌndyoꞌ, quinduiꞌ tyquiiꞌ tsꞌon tsanvahin.

26 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaahanꞌ na tueꞌquiso tsanꞌñeen ndoꞌ jndei sixuaa juu. 27 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na jntyꞌiahan na tui na nndaꞌ, vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ joꞌ totaꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan, jnduehan:

—Joo jñꞌoon na incyaa tsanvaꞌ, ¿Nin tsiquindyihanꞌ? Ee joo jñꞌoonꞌñeen tyiꞌcüajonhanꞌ yo jñꞌoon na condyëë na conanꞌman nnꞌan ndëë. Ee juu jon ata iquen jon xjen joo yotyiahinꞌ ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na icoꞌxen jon.

28 Ngꞌe na ndöꞌ vaa na sꞌaa Jesús, joꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan ndyuaa Galilea, quintyja quintyja tonanꞌneinhan ndëë ntyjehan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Sinꞌman Jesús tsanscu xeenꞌ Simón Pedro

(Mt 8:14-15; Lc 4:38-39)

29 Ndoꞌ xjen na jnan Jesús juu vatsꞌonꞌñeen, juu Jacobo yo ninꞌJuan, jnanꞌjonhan yohin, tyꞌehan vaaꞌ Simón yo tyje juu na jndyu Andrés. 30 Ndoꞌ juu tsanscu xeenꞌ Simón, vaa juu cjooꞌ jndu na iyꞌoon tjuenꞌhin. Joꞌ jnduehan nnon Jesús na viiꞌ juu tsanscuꞌñeen. 31 Ndoꞌ nquii Jesús, sindyooꞌhin nnon tsanꞌñeen, tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu, sue jonhin na vaa juu cjooꞌ jnduꞌñeen. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jndya tjuenꞌhin. Joꞌ jnanꞌquintyja juu, taꞌ juu, sijndaꞌ juu ꞌnan na tcüaꞌhan.

Jndye nnꞌan vꞌi sinꞌman Jesús

(Mt 8:16-17; Lc 4:40-41)

32 Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, nque nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen jndyochohan tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan na vꞌi. Mantyi yo nnꞌan na mꞌaan jndyetyia quityquiiꞌ nꞌon na quitsinꞌman Jesús joohan. 33 Ndoꞌ nnꞌan juu tsjoonꞌñeen, tsoñꞌenhan tëncüihan ꞌndyo juu vꞌaaꞌñeen. 34 Ndoꞌ jndye nnꞌan na jndye nnon ntycu na cotjonhan, sinꞌman Jesús joohan. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia na ñꞌenhan joꞌ, tjiꞌ jon jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ nꞌonhan, min tyíꞌncyaa jon na nanꞌnein jndyetyiaꞌñeen ngꞌe mangio jndaꞌhan nin condui jon.

Toninncyaa Jesús jñꞌoon naya ndëë nnꞌan ndyuaa Galilea

(Lc 4:42-44)

35 Vitjachen na nonnco ncüiichen xuee, ninvaa jaanchen jnanquintyja Jesús, jnduiꞌ jon juu vꞌaaꞌñeen. Tja jon ncüii joo naijon na tannꞌan cꞌoon na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 36 Majoꞌ juu Simón yo ntyje juu, tentyjahan naxenꞌ Jesús na cojntꞌuehan jon. 37 Ndoꞌ xjen na jndiohanhin, jnduehan nnon jon:

—Tsoñꞌen nnꞌan cojntꞌuehan ꞌuꞌ.

38 Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Cja ncꞌö mañoon njoon na ndyo ndyo chaꞌ mantyi nndëë nninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen, ngꞌe majuu tsꞌian na jndyö.

39 Joꞌ tomandyiꞌ Jesús njoon ndyuaa Galilea. Toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos joo njoonꞌñeen. Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nque nnꞌan njoonꞌñeen, ñꞌen nnꞌan na nanꞌxuanhan jndyetyia. Joꞌ tjiꞌ jonhanꞌ quiiꞌ nꞌon nanꞌñeen.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ

(Mt 8:1-4; Lc 5:12-16)

40 Ndoꞌ ncüii tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ, tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús. Tcoꞌxtye tsanꞌñeen tonnon jon. Tcan juu vi nayaꞌñeen, tso juu:

—Nndaꞌ ta, xe na aa ntꞌue tsonꞌ, ndëë ntsinꞌmanꞌ ja.

41 Tyꞌoon Jesús na ndyiaꞌ ro tsanꞌñeen nchjii jon, tyio jon ntꞌö jon cjooꞌ juu. Tso jon:

—Manndaꞌ ntꞌue tsꞌön, cꞌonꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

42 Ndoꞌ xjen na tso jon na nndaꞌ, majuuntyi xjenꞌñeen jnꞌman juu. 43-44 Ndoꞌ siquiꞌmaanꞌ Jesús tsanꞌñeen, tso jon:

—Minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ yo ꞌnan na sꞌa ꞌuꞌ. Majoꞌ nanein cjaꞌ na mꞌaan juu tyee cüenta jaa nnꞌan judíos. Ndoꞌ juu quiooꞌ na itso nquii Moisés na ninncya nnꞌan na jndë jnꞌman, ncyaꞌ oꞌ nnon juu tyeeꞌñeen chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na jndë ntjo ya ntcüeꞌ ꞌuꞌ ꞌnan na toquenoonꞌ.

Nndaꞌ jñꞌoon siquiꞌmaanꞌ Jesús tsanꞌñeen. Jndë joꞌ jñon jonhin na cja juu.

45 Majoꞌ juu tsanꞌñeen, jnduiꞌ juu. Ndoꞌ nato na tja juu, ndoꞌvanjan totsiquindyi juu nnꞌan nchu vaa ꞌnan na tjon juu. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa juu, iscuꞌhanꞌ na ngaqueeꞌ Jesús quityquiiꞌ njoonꞌñeen. Tsojnaanꞌ joꞌ, tomꞌaan jon quiiꞌ jndëë, ndoꞌ nnꞌan na tonan ncüii cüii tsjoon, majndyehan totsquehan na mꞌaan jon joꞌ.

2

Sinꞌman Jesús ncüii tsꞌan na ntjein ngꞌee

(Mt.9:1-8; Lc 5:17-26)

1 Jndëcya vendye xuee, ndoꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ Jesús tsjoon Capernaumꞌñeen. Ndoꞌ ticꞌuaa jñꞌoon na jndë mꞌaan nndaꞌ jon vꞌaa na mancüiixjen tocüjeeꞌ jon. 2 Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan na tëncüi joꞌ. Ndoꞌ juu vꞌaaꞌñeen tooꞌchenhanꞌ mꞌan nnꞌan, min tandicüinon mañoon ntyjehan quityquiiꞌhanꞌ. Ndoꞌ tyincyaa Jesús jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen. 3 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen squenon ninnque caꞌ nnꞌan, yꞌonhan ncüii tsanviiꞌ na ntjein ngꞌee. 4 Ndoꞌ tsojnaanꞌ na jndye jndyi nnꞌan na mꞌanhanꞌ, joꞌ na ndiquindëë na ntsquehan yo juu tsanꞌñeen naijon mꞌaan Jesús. Ngꞌe na nndaꞌ, tyevahan cjooꞌ vꞌaaꞌñeen, jnanꞌcjohan tsueꞌ xquenhanꞌ, ndoꞌ joꞌ jnanꞌcüenonhan juu tsanviiꞌñeen naijon na mꞌaan Jesús na ninvaa vaa juu cjooꞌ tsueꞌhin. 5 Ndoꞌ nquii Jesús, vi na jndë jndyiaaꞌ jon na vantyja nꞌon nanꞌñeen jon, itso jon nnon juu tsanviiꞌñeen:

—ꞌUꞌ jnda, ja matsitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ tsoñꞌen jnan tsixuanꞌ.

6 Ndoꞌ joꞌ mꞌan vendye nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Xjen na jndye nanꞌñeen juu jñꞌoonꞌñeen na tso Jesús, jnanꞌtiuhan quiiꞌ nꞌonhan:

7 “¿Ndu na ndöꞌ vaa jñꞌoon na itsinin tsanvahin? Jñꞌoon na itsinin juu, itscüejnaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon na ijuꞌcjehanꞌhin. Ee taꞌnan tsꞌan nndëë ntsitꞌman tsꞌon jnan na nanꞌxuan nnꞌan, xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon condëë itsꞌaa jonhanꞌ.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jndue nanꞌñeen. 8 Ndoꞌ nquii Jesús, taaꞌ tsꞌon jon na nndaꞌ vaa na conanꞌtiuhan nacjooꞌ jon. Joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Ndu na ndöꞌ vaa na cotjiꞌhoꞌ cüenta? 9 ¿Nin tsꞌan nchjito na aa ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na matsjö, joꞌ condui ja na ntsitꞌman tsꞌön tsꞌan na tsixuan jnan? Majoꞌ xe na aa ntsjö nnon tsanvahin na quinanquintyja juu, ndoꞌ quitsintcüii juu tsueeꞌ juu, cja juu vaaꞌ juu, yajoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ na majoꞌ condui ja. 10 Majoꞌ chaꞌ quitsiꞌman nquiihanꞌ ndëëhoꞌ na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, na mayuuꞌ tsixuan na ntsitꞌman tsꞌön nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan, yajoꞌ tso jon nnon tsanviiꞌñeen:

11 —ꞌUꞌ ntyjë matsjö nnonꞌ, quinanquintyjaꞌ, quitsintcüiꞌ tsueꞌ, ndë cjaꞌ vaꞌ.

12 Ndoꞌ jnanquintyja tsanꞌñeen, sue juu tsueeꞌ juu, jnduiꞌ juu quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen. Ndoꞌ joohan, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan na tui na nndaꞌ, ndoꞌ mantyi tyincyaahanꞌ na neinhan. Taꞌhan tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan:

—Nquii Tyoꞌtsꞌon, vaa tꞌman conduihin. Minꞌjon tacojntyꞌia na ndui ncüii nnon ꞌnan chaꞌxjen juu ꞌnan na tui naneinhin.

Iqueenꞌ Jesús Leví

(Mt 9:9-13; Lc 5:27-32)

13 Ndë joꞌ tja ntcüeꞌ Jesús ꞌndyo ndaandue Galilea. Joꞌ squenon ncüii tmaanꞌ nnꞌan na mꞌaan jon. Ndoꞌ joꞌ tyeꞌ tyincyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen. 14 Jndë joꞌ tja nndaꞌ jon juu tsjoon Capernaum. Ndoꞌ viochen xjen na venon jon joꞌ, jndyiaaꞌ jon tsan na jndyu Leví, jnda Alfeo. Vaquityen juu mesa na ique juu sꞌon cüentaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma. Itso Jesús nnon Levíꞌñeen:

—Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

Ndoꞌ joꞌ jnanquintyja juu, tëtsijonhin yo jon.

Sijñꞌoonꞌ Leví na tcüaꞌ Jesús

15 Ndoꞌ juu Levíꞌñeen, tꞌman juu Jesús na chi ncja jon vaaꞌ juu yo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ joꞌ ñꞌen vendye nnꞌan na majoꞌntyi cotyehan sꞌon cüentaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ee jndye jndyi nnꞌan cotsantyja naxenꞌ Jesús. 16 Ndoꞌ majoꞌntyi mꞌan nnꞌan na tonanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen. Joo nanꞌñeen totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncya nnꞌan tmaanꞌ na jndyu fariseos. Totquenchen nanꞌñeen cüenta na tcüaꞌ Jesús yo joo nanꞌñeen na totye sꞌon ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhin nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, taꞌxeeꞌhan ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan ndëë nanꞌñeen:

—Cüa juu tsꞌan na itsiꞌman ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, icüaꞌ jon ndoꞌ iꞌu jon yo nanminꞌ. Tyiꞌquichuhanꞌ na itsꞌaa jon na nndaꞌ.

17 Ndoꞌ juu Jesús, jndyii jon na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ. Joꞌ itso jon ndëëhan:

—Itsijonhanꞌ ja chaꞌna ncüii ndoto. Juu tsanꞌñeen, tachi nnꞌan yꞌa na vancyaa jon nasi. Juu jon nnꞌan vꞌi vaquindyiaaꞌ jon. Ja chito jndyö na ntcꞌën nnꞌan na conduehan na nquehan na ya nnꞌanhan na quitsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na mancya. Ja jndyö na macꞌën nnꞌan na covaaꞌ nꞌonhan na nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon.

Taxeeꞌ nnꞌan nnon Jesús na ntyjee tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu

(Mt 9:14-17; Lc 5:33-39)

18 Nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, sque nanꞌñeen na mꞌaan Jesús, mantyi yo ninꞌnnꞌan fariseos. Joo nanꞌñeen cotyjehan ꞌnan jndyuehan chaꞌ quitjiꞌ nnꞌan cüenta na jen conanꞌquindëhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ joꞌ jnduehan nnon Jesús na joohin na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen, cotyjehin ꞌnan jndyuehin, ndoꞌ maninꞌ cüajon contꞌa nnꞌan na nanꞌxuan tmaanꞌ fariseos. Ndoꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen nnon Jesús ndu na nque nnꞌan cotsayꞌon yo jñꞌoon na incyaa jon, tyiꞌquityjehan ꞌnan jndyuehan.

19 Joꞌ tꞌa Jesús, sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëëhan:

—Joo nnꞌan na conanꞌjonhan juu xjen na ngoco tsansꞌandyua, ¿Aa chuhanꞌ na ntyjehan ꞌnan jndyuehan? Minꞌchjo tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌahan na nnda. Aa chi majndeichen jndyechen ntcüaꞌhan ngꞌe nein jndyihan na coco ntyjehan tsanꞌñeen yo juu yu na ndiscuuꞌ juu. 20 Majoꞌ mangüentyja xjen na ntjiꞌ nnꞌan nquii ntyjehan tsansꞌaꞌñeen na coco, joꞌ juu xjenꞌñeen joo nnꞌan na conanꞌjon yo juu, ntyjehan ꞌnan jndyuehan. Manndaꞌ itsijonhanꞌ ntyja njan, ngüentyja xjen na ntjiꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na cotsayꞌonhan jñꞌoon yo ja ntyjehan ꞌnan jndyuehan

21 “Ndoꞌ mantyi juu ndiaa xco na tyiꞌcotman, min tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjaaꞌ tsꞌanhanꞌ ndiaa ntsa ee xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, yajoꞌ ngatihanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ, ncꞌiooꞌhanꞌ juu ndiaa ntsaꞌñeen, ndoꞌ juu naijon na tꞌiooꞌ ndiaaꞌñeen matꞌmanntyichen na ntꞌiooꞌhanꞌ. 22 Min tyiꞌquityion tsꞌan ndaa vinon xco tyquiiꞌ ntjan na jndë tindyo, ngꞌe xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, ndoꞌ juu vinon xcoꞌñeen, ya na ntsiquindeihanꞌ, yajoꞌ joo ntjanꞌñeen ntꞌiooꞌhanꞌ. Ndoꞌ na ndui na nndaꞌ, veꞌ jnꞌaan na tsu juu vinon yo juu ntjanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, chuhanꞌ na quityion tsꞌan vinon xco ntjan xco.

Tsixuan Jesús na quen jon xjen minꞌcya ro xuee

(Mt 12:1-8; Lc 6:1-5)

23 Ncüii xuee na cotajndyee nnꞌan judíos, nquii Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tenonhan ncꞌuii nato naijon min ntjon ꞌnaan nnꞌan. Ndoꞌ nque nanꞌñeen na conanꞌjonhan juu jñꞌoon na incyaa jon, taꞌhan cotyjehan xjuꞌ ntquen trigo. 24 Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, vi na tquenhan cüenta na contꞌa nanꞌñeen na nndaꞌ, yajoꞌ jnanꞌjndyehan jndyuehan nnon Jesús. Jnduehan nnon jon:

—Juu jñꞌoon ns tquen Moisés iquenhanꞌ xjen na tyiꞌntꞌa jaa tsꞌian juu xee na cotaꞌjndyëëhë. Majoꞌ quenꞌ yaꞌ cüenta na joo nnꞌan na cotsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na mancya, tyiꞌquintꞌahan na njon juu jñꞌoonꞌñeen.

25 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—ꞌOꞌ, ¿Aa minꞌjon tyíꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na sꞌaa nquii David juu xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ jon? Juu xjenꞌñeen tꞌoon jon na ninꞌjndoꞌ jon yo ninꞌnnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. 26 Juu xjenꞌñeen taqueeꞌ jon vatsꞌon ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu ndyuꞌñeen nquii tsan na jndyu Abiatar, juu jon conduihin tyee tque ntyja njanhan nnꞌan judíos. Ndoꞌ juu David jeꞌ, tcan jon ꞌnan na ntcüaꞌhan nnon juu Abiatarꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tyincyaa tsanꞌñeen tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtson. Ndoꞌ tcüaꞌ David juu tyooꞌñeen ndoꞌ majoꞌntyi nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin. Ndoꞌ juu tyooꞌñeen. chito veꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ndëë na ntcüaꞌhanꞌ. Xiaꞌntyi nque ntyeeꞌñeen vanaan na ntcüaꞌhinhanꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ sꞌaa David, taꞌnan tso Tyoꞌtsꞌon na sitjahin.

27 Ndoꞌ itsontyichen Jesús ndëë joo fariseosꞌñeen:

—Nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan chaꞌ quitejndeihanꞌ joohan, chito tquen jon nnꞌan na veꞌ quintꞌahan na njonchen juu xueeꞌñeen. 28 Ngꞌe joꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën nnꞌan, condui ja na quën xjen nchu vaa ꞌnan na quintꞌa nnꞌan juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

3

Sinꞌman Jesús tsꞌan na tatei ntꞌö vi ntyja

(Mt 12:9-14; Lc 6:6-11)

1 Ndoꞌ taqueeꞌ nndaꞌ Jesús ncüii vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos. Joꞌ tomꞌaan ncüii tsansꞌa na tatei vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu. 2 Ndoꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ntyjehan nnꞌan judíos na mꞌan joꞌ, cotquenchenhan cüenta xe na aa ntsinꞌman jon juu tsanꞌñeen xee na cotaꞌjndyeehin. Ndoꞌ xe na aa ntsꞌaa jon na nndaꞌ, yajoꞌ ntꞌahan jnaanꞌ jon. 3 Ndoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen, tsan na tatei ntꞌöꞌhin:

—Quinanquintyjaꞌ, quindyoꞌ ntjoohin tondëë nnꞌan.

4 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon:

—Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ¿Aa incyaahanꞌ na vanaan na ntejndei tsꞌan cüiichen ntyje juu juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, oo aa quiꞌndyii juu na quitjon tsanꞌñeen naviꞌ? Oo ¿Aa chuhanꞌ na quitsinꞌman tsꞌanhin min na aa juu xuee na cotaꞌjndyëëhë chaꞌ tyiꞌngueꞌ juu? Ndoꞌ ¿Aa quiꞌndyiito tsꞌan na cueꞌ nquii juu veꞌ ngꞌe na tsijonhanꞌ juu xeeꞌñeen?

Ndoꞌ joꞌ, chen tui jndyue nanꞌñeen. 5 Ndoꞌ na nndaꞌ, jndyiaaꞌ Jesús xiꞌjndio ndëë nanꞌñeen, quindyaꞌ ntyjii jon ntyja ꞌnaanhin ndoꞌ mantyi chjooꞌ jndyi tsꞌon jon ngꞌe tyiꞌninꞌquindyehan. Yajoꞌ tso jon nnon juu tsanviiꞌñeen:

—Juu ntꞌöꞌ tontyja viꞌ, quitsindiuꞌhanꞌ.

Ndoꞌ sindiuu juu ntꞌö juu, ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen ntjo ya ntcüeꞌhanꞌ. 6 Majoꞌ nque nnꞌan fariseosꞌñeen, taꞌhan na jnanꞌtjonꞌhan yo joo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes. Jnanꞌjndaꞌhan yo nanꞌñeen nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ cueꞌ Jesús.

Jndye nnꞌan na tancüi ꞌndyo ndaandue

7 Ndoꞌ joꞌ jnduiꞌ Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehan ndaandue. Ndoꞌ joꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin tentyjahan naxenꞌ jon. Joo nanꞌñeen jnanhan ndyuaa Galilea, 8 Judea, tsjoon Jerusalén ndoꞌ mantyi ndyuaa Idumea, ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na jnan ncüiichen ixndya jndaa Jordán, ndoꞌ ñꞌen mañoon nnꞌan na jnan ndyo juu tsjoon Tiro yo Sidón. Jndë tondye nanꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan na totsꞌaa jon, joꞌ squenonhan na mꞌaan jon. 9 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon na quinanꞌjndaꞌhan ncüii vꞌaandaa na ngua jon, chaꞌ tyiꞌngaquintoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na mꞌaan jon. 10 Ndöꞌ tso jon ngꞌe jndye jndyi nnꞌan na sinꞌman jon, ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan vꞌi, tonanꞌchonhan na ninꞌquitsaquiñoonhan jon chaꞌ nndëë nꞌmanhan.

11 Ndoꞌ joo nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia, minꞌcya ro xjen na jntyꞌiahan Jesús, joo jndyetyiaꞌñeen tontꞌahanꞌ na totoꞌquitye nanꞌñeen nnon jon, ndoꞌ jntꞌahanꞌ na jndei tonanꞌxuaa nanꞌñeen. Jnduehan:

—ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon.

12 Ndoꞌ yo na jndeiꞌhanꞌ tso jon ndëë joo jndyetyiaꞌñeen na tavinduehan nin condui jon.

Tji Jesús nchoꞌve tsꞌan na ncꞌoncyahan juu jñꞌoon naya

(Mt 10:1-4; Lc 6:12-16)

13 Yajoꞌ tava Jesús ncüii tyoꞌ. Joꞌ tqueenꞌ jon nnꞌan na jndë sitiu jon na ya ntejndeihan jon. Ndoꞌ squenon nanꞌñeen na mꞌaan jon. 14 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan joo nanꞌñeen, tji jon nchoꞌve tsꞌan, tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quinanꞌjonhan yo jon na njñon jonhan na ntsancyahan juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. 15 Ndoꞌ maninjuu najndei na condui nquii jon, tyincyaa jon na quinanꞌxuanhinhanꞌ chaꞌ ndëë nnanꞌnꞌmanhan nnꞌan vꞌi ndoꞌ chaꞌ mantyi ndëë ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 16 Nque nnꞌan na tji jon na tꞌua jon tsꞌianꞌñeen ndëëhan na quitejndeihan jon, ndö ngueehan: Simón, xueeꞌ juu na vja ve siquijndyu Jesús juu Pedro, 17 Jacobo yo Juan, joohan ntsinda Zebedeo, ngueehan na jndë ve siquijndyu Jesús joohan Boanerges. Jñꞌoonvahin tsiꞌmanhanꞌ jaaꞌ jñꞌoon jndyuehan ya na conanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 18 Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Jacobo jnda Alfeo, Tadeo, Simón tsan na totsijonhin yo juu tmaanꞌ nnꞌan na jndyuhanꞌ cananista, 19 Yo ninꞌJudas Iscariote, tsan na jndëcya tyincyaa juu cüenta Jesús nduee nnꞌan na jndohan jon.

Condue nnꞌan na icüjiꞌ Jesús jndyetyia veꞌ yo najndei na tsixuan juu Beelzebú

(Mt 12:22-32; Lc 11:14-23; 12:10)

20 Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tjaqueeꞌ Jesús ncüii vꞌaa yo nanꞌñeen na jndë tji jon. Ndoꞌ cüiichen jnda tëncüi nndaꞌ ncüii tmaanꞌ nnꞌan na mꞌaan jon, ndoꞌ ngꞌe joꞌ min na ndincyaahanꞌ xjen na ntcüaꞌ jon yo nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. 21 Ndoꞌ joo nnꞌan na ntyje nquii Jesús, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ vaa, yajoꞌ saquitjiꞌhan jon quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, ngꞌe jnduehan tꞌman vaa tsiꞌndaaꞌhanꞌ xquen jon.

22 Tsjoon Jerusalén jnan nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Tonanꞌcüejnaanꞌhan Jesús tondëë nnꞌan. Tonduehan:

—Juu Beelzebú, nquii yutyia na conintque tondëë yotyia, ntyja ꞌnaanꞌ juu jon, joꞌ vaa najndei na tsixuan tsanvahin. Joꞌ na condëë icüjiꞌ juu yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan.

23 Tsojnaanꞌ na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ, joꞌ tꞌman Jesús joohan na quinanꞌndyooꞌchenhan na mꞌaan jon. Yajoꞌ sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëëhan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na veꞌ cochue nꞌon nanꞌñeen. Tso jon:

—Nquii yutyia Satanás, tyiꞌjeꞌcüjiꞌ nquii juu ntyje juu na mꞌanhan quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 24 Nque nnꞌan na conintque ncüii ndyuaa, xe na aa cotꞌon nquehan ntyjehan yo ꞌnan na contꞌahan, tajeꞌquintjontyichenhan na cotoxenhan. 25 Ndoꞌ majoꞌntyi nnꞌan na mꞌan cüii vꞌaa, xe na aa cotꞌon nquehan ntyjehan yo ꞌnan na contꞌahan, matajeꞌquintjo yahan. 26 Ndoꞌ majuuntyi xjen ntyja ꞌnaanꞌ Satanás, xe na aa itsue nquiihin nacjo ntyje yotyia juu, ntycüii na icoꞌxen juu quiiꞌ nꞌon nnꞌan.

27 “Ndoꞌ mantyi cüii tsꞌan na vaa najndei na nachu juu ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ, ya iquen juu cüenta vaaꞌ juu, ndoꞌ ꞌnaanꞌ juu na min, tanin ꞌnan ntjonhanꞌ. Majoꞌ xe na aa ngaqueeꞌ ncüiichen tsꞌan na vantyichen najndei, chichen nquii juu, yajoꞌ juu tsanꞌñeen ntsityen jonhin ndoꞌ ncüjiꞌ jon ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ nninncyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yohin.

28 “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen nnon na conanꞌtja nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon yo joo jñꞌoon viꞌ na conanꞌneinhan nacjooꞌ jon, nndëë ntsitꞌman tsꞌon jonhan. 29 Majoꞌ minꞌninchen tsꞌan na itso na matsꞌa tsꞌian yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan juu yutyia Satanás, nacjooꞌ nquii Espíritu Santo itsinin tsanꞌñeen jñꞌoon viꞌ, joꞌ tajeꞌquindyaahin yo juu jnanꞌñeen, tajeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin.”

30 Ndöꞌ jñꞌoon na itso Jesús ngꞌe jndue nanꞌñeen na ntyja ꞌnaanꞌ nquii yutyia, joꞌ itsꞌaa jon joo tsꞌianꞌñeen.

Ndyee Jesús yo nque ntyje jon squehan na mꞌaan jon

(Mt 12:46-50; Lc 8:19-21)

31 Juu xjenꞌñeen tyjeeꞌ ndyee Jesús yo ntyje jon na mꞌaan jon, veꞌ chꞌen ntjohin. Joꞌ jnduehan ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ, quinanꞌquindyii nanꞌñeen jon na jndë squehan. 32 Ndoꞌ joo nanꞌñeen jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, chꞌen mꞌaan ꞌndyoꞌhöꞌ yo ntyꞌiuꞌhinꞌ, cojntꞌuehan ꞌuꞌ.

33 Ndoꞌ joꞌ tꞌa jon jndyue nanꞌñeen, tso jon:

—¿Nin nnꞌan na conduihin ndyö yo ntyjö ncö?

34 Yajoꞌ jndyiaaꞌ jon xiꞌjndio ndëë nnꞌan na vendyuaa ngiaaꞌ jon. Itso jon:

—Joo nanmin conduihin ndyö yo ntyjö ncö. 35 Ngꞌe minꞌcya ro tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen condui tyjö tsansꞌa yo tyjö tsanscu yo ndyö.

4

Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tëquitscyaa ntquen trigo

(Mt 13:1-9; Lc 8:4-8)

1 Ndoꞌ ncüiichen jnda, xjen na tꞌoon Jesús ꞌndyo ndaandue Galileaꞌñeen, taꞌ jon na tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan. Jndye jndyi nnꞌan tëncüi naijon na mꞌaan jon joꞌ. Ndoꞌ joꞌ tua jon quityquiiꞌ ncüii vꞌaandaa na ntyjachenhanꞌ nnon ndaa. Tëcüetyen jon tyquiiꞌhanꞌ ndoꞌ joo nanꞌñeen mꞌanhan ꞌndyo tsꞌoteiꞌ ndaandue. 2 Jndye jndyi nnon jñꞌoon na tyiꞌquitsiquindyi nquiiꞌhanꞌ na siꞌman jonhanꞌ ndëëhan.

Ndö jñꞌoon na tso jon xjen na siꞌman jon ndëëhan:

3 —Quindyehoꞌ jñꞌoon na ntsinën. Mꞌaan ncüii tsꞌan na taquitscyaa juu tsjan ntquen trigo. 4 Ndoꞌ viochen xjen na iscyaa jon juu ntquenꞌñeen, ñꞌenhanꞌ na tycyaa xoncüe nato. Ndoꞌ joꞌ sque quintsa, tquii oꞌ joo ntquenꞌñeen. 5 Ndoꞌ minndyehanꞌ tycyaahanꞌ cjooꞌ chjo tsꞌo na ntyjo cjooꞌ ntjöꞌ. Ndoꞌ cje ro tꞌonhanꞌ ngꞌe ñjen mꞌaan tsꞌo joꞌ. 6 Majoꞌ xjen na jnduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, yajoꞌ tyeꞌ coꞌuaahanꞌ, tsojnaanꞌ na ñjen mꞌaan tsꞌoꞌñeen, joꞌ ndicꞌo nchꞌiooꞌhanꞌ, joꞌ na tcanhanꞌ. 7 Ndoꞌ minndyechenhanꞌ tycyaahanꞌ tyuaa naijon na minntyjeeꞌ nꞌoon neon. Ndoꞌ joo neonꞌñeen tëvindyehanꞌ, sincüanꞌhanꞌ cjo joo ntjonꞌñeen, joꞌ na tatueꞌhanꞌ. 8 Ñdoꞌ mantyi minndyechenhanꞌ tycyaahanꞌ naijon na mꞌaan tsꞌo ya. Tꞌon joo ntquenꞌñeen, tëquehanꞌ, juu ntjonꞌñeen ya tueꞌhanꞌ. Ñꞌenhanꞌ na tyincyaahanꞌ ncüii xu vantjoꞌ yon stjö na cüii stjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen, ndoꞌ minndyechenhanꞌ tyincyaahanꞌ ata ve xu xoncüe na ncüii istjöhanꞌ na iscyaa juu tsanꞌñeen, ndoꞌ mantyi minndyechenhanꞌ tyincyaahanꞌ ata ninque xu na ncüii istjöhanꞌ na iscyaa juu.”

9 Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Juu tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoon na matsjö, quen ya juu cüentahanꞌ.”

Tsꞌiaanꞌ na totsinin Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ

(Mt 13:10-17; Lc 8:9-10)

10 Joo nanꞌñeen na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jnduiꞌhan, yajoꞌ nnꞌan na nchoꞌveꞌhin, taxeeꞌhan nnon Jesús, jnduehan:

—Juu jñꞌoon na sininꞌ quichen na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, ¿Nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ? 11 Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan, tso jon: —Ndyu na toxenꞌchen taꞌnan siꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan jñꞌoon na vantyꞌiu na mꞌaanhanꞌ nchu vaa na icoꞌxen jon nnꞌan. Majoꞌ ndëë ꞌoꞌ itsiꞌman jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja njan, joo jñꞌoon na mancya ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan, ninnquiiꞌchen matsinën jñꞌoon ndëëhan na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ. 12 Nndaꞌ vaa chaꞌ min jndye jnda quindyehan, majoꞌ xeꞌcüaaꞌ nꞌonhan nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ. Ndoꞌ min na jndye jnda cojntyꞌiahan ꞌnan na matsꞌa, majoꞌ jeꞌquitquenhan cüenta. Ndoꞌ na ndöꞌ vaa na nanꞌxuanhan, ndicachuhanꞌhin na ntcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhan ndoꞌ na ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan.”

Ndö vaa na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tëquitscyaa trigo

(Mt 13:18-23; Lc 8:11-15)

13 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nnꞌan nchoꞌveꞌhin, tso jon:

—Ndoꞌ na tataaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, yajoꞌ ¿Nchu ya ntꞌahoꞌ na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ xe na aa ntsinën mañoon jñꞌoon chaꞌna juuhanꞌ? 14 Juu tsꞌan na itscyaa ntquen trigoꞌñeen, conduihin nquii tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. 15 Ndoꞌ joo ntquen na tycyaa nato na tquii quintsahanꞌ, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ vi na jndë jndyehinhanꞌ, juu xjenꞌñeen icüjeeꞌ yutyia na mꞌanhan, ndoꞌ itsꞌaa juu na quitsuuꞌ nꞌonhinhanꞌ. 16 Ndoꞌ ntquen na tycyaa naijon na jen ntjöꞌ na ñjen mꞌaan tsꞌo, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, joohan coyꞌonhan cüentahanꞌ yo na nein jndyihan. 17 Majoꞌ tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan na covantyja nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ veꞌ ngꞌe viꞌ coquenonhan na conanꞌvje nnꞌanhan, ndoꞌ conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌanhan na ninꞌquitjihan quityquiiꞌ na tsixuan juu tsonnangue, yajoꞌ coꞌndyehan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, cotsacüentyjeeꞌhan na covantyja nꞌonhan juuhanꞌ. 18 Ndoꞌ joo ntquen na tycyaa naijon na minntyjeeꞌ nꞌoon neon, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 19 Majoꞌ jnaanꞌ na jndye jndyi mꞌaanꞌ nꞌonhan yo ꞌnan na icanhanꞌhin nanein, yo na itsiviꞌnnꞌanhanꞌhin na ninꞌcüityahan, yo jndyechen nnon ꞌnan na ninꞌcuen ndueehan, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa mꞌaanꞌ nꞌonhan, taꞌnan cüii nnon na itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon nayaꞌñeen. 20 Majoꞌ mꞌan nnꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌna juu ntquen trigo na iscyaa tsanꞌñeen naijon na mꞌaan tsꞌo ya. Condye nanꞌñeen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ conaꞌquii nꞌonhan juuhanꞌ. Ndoꞌ joꞌ itsijonhanꞌhin chaꞌna joo ntjon na ya coveꞌ. Chaꞌxjen vendye ntjonꞌñeen ya tueꞌhanꞌ, tyincyaahanꞌ ncüii xu vantjoꞌ yon istjö, ve xu xoncüe ndoꞌ ata ninque xu. Mantyi mꞌan nnꞌan na nndaꞌ vaa na conanꞌjonhan yo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndyiiꞌhan jndye tsꞌian contꞌahan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ndoꞌ ñꞌenhan na chjo ro contꞌahin ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ñꞌenhan na majndyentyichen na contꞌahan.”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ lámpara

(Lc 8:16-18)

21 Mantyi sininntyichen Jesús ncüiichen jñꞌoon ndëëhan, na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Tso jon:

—Taꞌnan tsꞌan na ntscüꞌa lámpara na veꞌ na ntcoꞌto juuhanꞌ na tocjeeꞌ jndu, oo min na ntscuꞌ juuhanꞌ yo stjö. Chito nndaꞌ ntsꞌaa tsꞌan. Juu lámparaꞌñeen ntsintyja tsꞌanhanꞌ chaꞌ quitsixueehanꞌ chon ndëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan vꞌaa. 22 Minꞌcya ro jñꞌoon na matsinën na ndicüaaꞌ nꞌon nnꞌan na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na ncüaaꞌ ya nꞌonhinhanꞌ. Tsoñꞌen jñꞌoon na matsinën naneinhin na ndicüaaꞌ tsꞌon tsꞌanhanꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na ñꞌen nnꞌan xiꞌjndio tsonnangue na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 23 Juu tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon joo jñꞌoon na matsinën, quen ya juu cüentahanꞌ.”

24 Mantyi tso Jesús ndëëhan:

—Quitquen yahoꞌ cüenta jñꞌoon na condyehoꞌ na matsinën, ngꞌe xe na aa veꞌ chjo rohanꞌ na cotquenhoꞌ cüenta, mantyi tyiꞌjndyehanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ xe na aa ntquen yahoꞌ cüentahanꞌ, yajoꞌ majndyentyichenhanꞌ ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na matꞌmanntyichen na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. 25 Ngꞌe juu tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoon na mancya, matꞌmanntyichen nndaaꞌ tsanꞌñeen na ncüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ. Ndoꞌ xe na aa mꞌaan tsꞌan na tavi ninꞌquindyii juu jñꞌoon na matsjö, ngitsuuꞌ tsꞌon juu chjo jñꞌoon na jndë nchjii juu ntyja njan.”

Jñꞌoon na sinin Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja na vaque ntjon na jnonꞌ tsꞌan

26 Sininntyichen Jesús, tso jon:

—Juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, ndö vaahanꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na jnonꞌ ncüii nnon ntjon. 27 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen tyiꞌncüii tman vacuaa juu, itso juu, ndoꞌ nnanquintyja juu tyiꞌncüii nonnco. Ndoꞌ joo ꞌnan tsjanꞌñeen coꞌonhanꞌ, coquehanꞌ, covindyehanꞌ min na tyiꞌquintjii tsanꞌñeen nchu vaa na itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ. 28 Coꞌon ntjon itsꞌaa tyuaa. Navejndyee conduiꞌ ntsquiihanꞌ, ndoꞌ vi na jndë tindyehanꞌ, conduiꞌ xjuꞌhanꞌ, ndë joꞌ cotsaqueꞌ nꞌonhanꞌ, ndë joꞌ comanhanꞌ. 29 Ndoꞌ ya na jndë tcanhanꞌ, yajoꞌ ntyjee tsꞌanhanꞌ. Ndöꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan.

Jñꞌoon na sinin Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntquen mostaza

(Mt 13:31-32; Lc 13:18-19)

30 Mantyi tso Jesús:

—Ntsinën cüii jñꞌoon ndëëhoꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. ¿Nin jñꞌoon na ntsinën chaꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ? Ndoꞌ ¿Nin ncüii nnon jñꞌoon na ntsijönꞌ ntyja na icoꞌxen jon? 31 Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii ntquen mostaza na jnonꞌ tsꞌanhanꞌ. Ndoꞌ majuuhanꞌ na quijndëntyichenhanꞌ na tsoñꞌen ntquen ꞌnan na conon nnꞌan. 32 Majoꞌ vi na jndë tꞌonhanꞌ, majuuhanꞌ na coninndyentyichenhanꞌ na tsoñꞌen nꞌoon na ninncüii ngueesuaꞌ na coventyjeeꞌ, ata conanꞌya quintsahinꞌ ntycya oꞌ xquenhanꞌ.

Jñꞌoon na totsiꞌman Jesús ndëë nnꞌan, ninnquiiꞌchen tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ

(Mt 13:34-35)

33 Jndye jndyi jñꞌoon totsinin Jesús ndëë nnꞌan na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ chaꞌna joo jñꞌoonminꞌ. Tonincyaa jon jñꞌoonꞌñeen xiꞌncüii chaꞌxjen na taaꞌ tsꞌon jon na nndëë ncüaaꞌ nꞌonhan. 34 Ndoꞌ ninnquiiꞌchen totsinin jon ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Majoꞌ xjen na ntjo nquiihin yo nque nanꞌñeen na tqueenꞌ jon na quinanꞌjonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, yajoꞌ totsiꞌman jon ndëëhan nchu vaa itsiquindyi ncüii cüii jñꞌoonꞌñeen.

Sichen Jesús jndye yo na iju ndaandue

(Mt 8:23-27; Lc 8:22-25)

35 Majuuntyi xeeꞌñeen na jndë macontsjë chjo min, itso jon ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan jñꞌoon yohin:

—Cja, ncꞌö, ngüeꞌjndya ndaandue.

36 Yajoꞌ jntyꞌehan nnꞌan, jnduiꞌhan. Ndoꞌ tyeyꞌonhan Jesús yo majuuntyi vꞌaandaa na tijntꞌue jon xjen na tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi vendyechen nnꞌan na tomꞌan na tondyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, tentyjahan naxenꞌ jon yo mañoon ntꞌaandaa. 37 Ndoꞌ tyioo vi jndye jndyo tque nnon juu ndaandueꞌñeen, ata totyionhanꞌ ndaa quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen, mavaa xjen na ngitooꞌhanꞌ yo ndaa. 38 Ndoꞌ Jesús xiꞌ tëntycüii tsꞌaan juu vꞌaandaaꞌñeen, joꞌ itso jon, ndyiiꞌ ndiaa quityaꞌ jon. Ndoꞌ joꞌ jnanꞌntcüihanhin, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndë́, ¿Aa minꞌchjo taꞌnan itsꞌaahanꞌ ꞌuꞌ na mavaa xjen na ncüjë́ na ngava ndaa nquén?

39 Ndoꞌ jnanquintyja Jesús, sityiaꞌ jon juu jndyeꞌñeen, tso jon nnonhanꞌ:

—Cüichen na jndei mꞌanꞌ nnon ndaandue.

Ndoꞌ nnon nquii ndaandueꞌñeen tso jon:

—Cacüentyjeꞌ.

Yajoꞌ tëvichen jndye nnonhanꞌ. Ndoꞌ mantjo taquiñjonchenhanꞌ. 40 Joꞌ tso Jesús ndëë nanꞌñeen:

—¿Ndu na coquityuehoꞌ? ¿Aa tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ na ntejndei Tyoꞌtsꞌonhoꞌ?

41 Ndoꞌ tyue jndyihan sꞌaahanꞌ. Ndoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan:

—¿Nin condui tsanvahin? Cüa tanin tquen jon xjen juu jndye ndoꞌ yo juu ndaandue, ndoꞌ taꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na tso jon.

5

Tsꞌan Gerasa na nayꞌoon jndyetyiahin

(Mt 8:28-34; Lc 8:26-39)

1 Jesús yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon tetꞌiohan ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa Gerasa. 2 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌhan vꞌaandaaꞌñeen, jndyotsindyooꞌ ncüii tsꞌan ndëëhan, jnan juu ndiꞌntꞌua ntꞌoo. Ndoꞌ tsanꞌñeen, mꞌan jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu. 3 Ninnquiiꞌchen ndiꞌntꞌua ntꞌoo tomꞌaan juu, ndoꞌ minꞌncüii tsꞌan taꞌnan jndëë ntsixjen yo ꞌnan na totsꞌaa juu, min na yo carena. 4 Ee jndye jnda jndë tonanꞌtyen nnꞌan ntꞌö juu, ngꞌee juu yo carena, majoꞌ ninñoonꞌ tocꞌiooꞌ juu ncjoꞌñeen na tyenhanꞌ ntꞌö juu, ndoꞌ totsitiuu jndë juu carena na jnanꞌtyen nnꞌan ngꞌee juu. Ndoꞌ min taꞌnan tsꞌan na ndëë ntscuꞌ nnon juu ꞌnan na tsixuan juu. 5 Cüaꞌxuee ndoꞌ cüaꞌtsjon totsixuaa juu na tonannon juu quiiꞌ ntꞌan ntyoꞌ yo ndiꞌntꞌua ntꞌooꞌñeen. Ndoꞌ totsqueeꞌ nquiihin yo ntjöꞌ. 6 Ndoꞌ Jesús jeꞌ, ninvaa tycyachen ndyo jon, ndoꞌ jndyiaaꞌ tsanꞌñeenhin, jnannon juu na ngueeꞌ juu na mꞌaan jon. Tëconxtye juu na tonnon jon. 7 Ndoꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaa juu na jndei sixuaa tsanꞌñeen, itso juu:

—ꞌUꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandye quiñoonꞌndue, ¿Nin tsꞌian na jndyoꞌ ntjoohin? Ndyii jon na matsixua ja xueeꞌ jon na tyiꞌntsaꞌviꞌ ja.

8 Ndöꞌ vaa na tso tsanꞌñeen ngꞌe jndë tso Jesús nnon juu:

—ꞌUꞌ jndyetyia, quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon tsanvahin.

9 Ndoꞌ tsontyichen Jesús nnon juu jndyetyiaꞌñeen:

—¿Nchu jndyuꞌ?

Tꞌa juu, tso juu:

—Já jndyú Legión, ngꞌe minchen já.

10 Ndoꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, tocan juu vi nayaꞌñeen nnon Jesús na tyiꞌjñon jon joohan na quinduiꞌhan juu ndyuaaꞌñeen. 11 Ndoꞌ ndyo joꞌ mꞌan ncüii tmaanꞌ quintcu na cotqui oꞌ. 12 Joꞌ tan jndyetyiaꞌñeen nnon Jesús na ncyaa jon jñꞌoon na ncꞌoqueꞌhan quityquiiꞌ nꞌon joo quintcuꞌñeen.

13 Ndoꞌ joꞌ tyincyaa Jesús jñꞌoon. Ndoꞌ joo jndyetyiaꞌñeen jnduiꞌhan quiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen, saqueꞌhan quiiꞌ nꞌon joo quintcuꞌñeen, joo choꞌñeen chaꞌna ve min oꞌ. Ndoꞌ joo oꞌ jnanꞌnon oꞌ, tyꞌe oꞌ tontyja na ji vaa jndyi na congio juu tyoꞌñeen, tycyaa oꞌ quityquiiꞌ juu ndaandueꞌñeen, ndoꞌ tava ndaa nquen oꞌ, mana tjë oꞌ.

14 Ndoꞌ joo nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ quintcuꞌñeen, jntyꞌiahan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Joꞌ tyiiꞌ yantyihan na jnanꞌnonhan na sananꞌquindyiihan joo nnꞌan na mꞌan juu tsjoon na icoꞌxenhanꞌ juu tyuaaꞌñeen, yo ninꞌnnꞌan na comꞌan jndëë na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Yajoꞌ nnꞌan na ninꞌquijntyꞌia nchu vaa ꞌnan na tui, tyꞌehan naijon na mꞌaan Jesús. 15 Ndoꞌ xjen na squehan naijon na mꞌaan jon, jntyꞌiahan juu tsanꞌñeen na totsixuan juu jndyetyia, vequityen juu na cüe juu ndiaa, ndoꞌ jndë tcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌhin, tavitsitsanꞌhanꞌ xquen juu. Ndoꞌ joꞌ sityꞌue jndyihanꞌ joo nanꞌñeen na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 16 Ndoꞌ nque nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ joo quintcuꞌñeen na jntyꞌiahan na nndaꞌ, jnanꞌneinhan ndëë nnꞌan na tancüi joꞌ nchu vaa na tcoꞌ yahanꞌ juu tsanꞌñeen yo nchu vaa na tjë joo quintcuꞌñeen. 17 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, taꞌhan na tanhan nnon Jesús na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon ndyuaa ꞌnaanhan.

18 Ndoꞌ xjen na vacua nndaꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, juu tsanꞌñeen na jndë tcoꞌ yahanꞌhin, tcan juu jñꞌoon nnon jon na ncyaa jon na chi ncja juu yohin. 19 Majoꞌ tyíꞌncyaa jon jñꞌoon na tcan tsanꞌñeen. Tso jon nnon juu:

—Cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ na mꞌan nnꞌan ꞌnanꞌ. Joꞌ quitsuꞌ ndëëhan nchu vaa ꞌnan tꞌman jndyi na sꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ na tyꞌoon jon na ndyiaꞌ roꞌ nchjii jon.

20 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, siquindë juu, tja juu. Ndoꞌ tyeꞌ totsinin juu ndëë nnꞌan na mꞌanhan njoon ndyuaa Decápolis ntyja nchu vaa ꞌnan na sꞌaa Jesús yohin. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ sꞌaa Jesús yohin, tëveeꞌ jndyi ngiohan.

Yuscu chjo jnda Jairo yo tsanscu na tꞌuii ndiaaꞌ Jesús

(Mt 9:18-26; Lc 8:40-56)

21 Juu Jesús tetꞌio nndaꞌ jon ndaandue yo vꞌaandaa. Tueeꞌ jon ncüiichen ixndya yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon yohin. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan squenon na mꞌaan jon ꞌndyo ndaandueꞌñeen. 22 Ndoꞌ joꞌ, ncüii tsꞌan na jndyu Jairo, tyjeeꞌ juu na mꞌaan jon. Juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan Israel na conintquehin vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos tsjoonꞌ juu. Xjen na jndyiaaꞌ juu Jesús, tëconxtye juu na sꞌaa juu na njonhin. 23 Tcan juu na quitejndei jonhin, tso juu:

—Mioon jndyi viiꞌ juu yuscu chjo jnda, jndë maninꞌcueꞌ juu. Quitsaꞌ chjo vi nayaꞌñeen na chi ngaquityioꞌ ntꞌöꞌ nacjooꞌ juu chaꞌ nꞌman juu na tyiꞌngueꞌ juu.

24 Ndoꞌ tja Jesús yo tsanꞌñeen. Mantyi jndye nnꞌan tentyja na nquenꞌhan, maninꞌ conchjehan jon na coꞌohan. 25 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nanꞌñeen, joꞌ ñꞌen ncüii tsanscu, jndë nchoꞌve chu na viiꞌ juu na cocꞌa neoonꞌ juu. 26 Ji vaa jndyi totjon juu na tontꞌa ndoto nasihin, ndoꞌ min joꞌ taquitsꞌaahanꞌ, majndeichen vavimioonꞌ juu. Ndoꞌ jndë ntycüii xoquituꞌ ꞌnaanꞌ juu na totsiquitsu juu na tondui nasihin. 27 Ndoꞌ ngꞌe na jndyii juu jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, joꞌ na sindyooꞌhin quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen na tentyjahan toxenꞌ jon, ndoꞌ tꞌuii juu ndiaaꞌ jon. 28 Nndaꞌ vaa na sꞌaa juu ngꞌe jndë sitiu juu: “Xe na aa veꞌ nndëë ntꞌui ndiaaꞌ jon, yajoꞌ chi nꞌman.” 29 Ndoꞌ xjen na sꞌaa juu na nndaꞌ, maninñoonꞌ taquitscuꞌhanꞌ ꞌnan na iquenon juu, ntyjiichen juu na tëcoꞌ yahanꞌ quiiꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu na jnduiꞌ juu tycuꞌñeen. 30 Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na jndë jnꞌman tsꞌan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui jon. Joꞌ tëquen jon, taxeeꞌ jon ndëë nnꞌan na tentyja toxenꞌ jon, tso jon ndëëhan:

—¿Nin juu tꞌuii ndia?

31 Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Mandyiaꞌ na tyen ro mꞌan nnꞌan ata conchjehan ꞌuꞌ, ndoꞌ aa mavaxeꞌ ¿Nin tsꞌan tꞌuii ndiaꞌ?

32 Ndoꞌ Jesús, jndyiaaꞌ jon xiꞌjndio, na ndyiaaꞌ jon nin nquii tsꞌan tꞌuii ndiaaꞌ jon. 33 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, tyioo na ncyaaꞌ juu, sindyooꞌcyahin nnon jon na coviquijntyꞌehin. Tëconxtye juu na tonnon jon ngꞌe nchjii juu nchu vaa na sꞌaahanꞌhin. Ndoꞌ tso jndyoyu juu nnon jon yo ꞌnan na sꞌaahanꞌhin. 34 Ndoꞌ tso Jesús nnon juu:

—ꞌUꞌ jnda, ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. Naneinhin cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ, minꞌncüii jñꞌoontiu tavi ncꞌonꞌ. Jndë jnꞌmanꞌ yo juu tycu na maquenoonꞌ.

35 Ndoꞌ viochen xjen na sinin Jesús nnon tsanscuꞌñeen, joꞌ sque ro nnꞌan na jnan vaaꞌ nquii tsanꞌñeen na conintquehin ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌonꞌñeen, juu tye yuscu chjo yuviiꞌ. Ndoꞌ jnduehan nnon jon:

—Jndë tueꞌ juu yuscu chjo jndaꞌ. Joꞌ juu tsan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, tavintsinchjuꞌntyiꞌhin.

36 Ndoꞌ nquii Jesús, jndyii jon na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ, majoꞌ itso jon nnon juu tsanꞌñeen na conintquehin vatsꞌon:

—Tyiꞌntyꞌueꞌ, ꞌuꞌ xiaꞌntyi cantyja tsonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

37 Ndoꞌ juu Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan tyje juu Jacoboꞌñeen, tyꞌehan yo Jesús vaaꞌ nquii Jairoꞌñeen. Min tyíꞌncyaa Jesús na ncja ncüiichen tsꞌan yohin. 38 Ndoꞌ xjen na squehan vaaꞌ Jairoꞌñeen, jndyii jon na cꞌuaa jndyi jndyue nnꞌan na cotyueehan, ndoꞌ conanꞌxuaahan na tueꞌ yuscu chjoꞌñeen. 39 Majoꞌ vi jndë na taqueeꞌ jon quityquiiꞌ vꞌaa, min na ntyjii jon na jndë tueꞌ juu yuscu chjoꞌñeen, tso jon ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ:

—¿Ndu na cꞌuaa jndyi jndyuehoꞌ na cotyueehoꞌ? Ee juu nian chjöhöꞌ, chito aa tueꞌ juu, veꞌ itso juu.

40 Majoꞌ nnꞌan na sque ya juu vꞌaaꞌñeen, veꞌ toncohan Jesús ngꞌe ngio yahan na jndë tueꞌ juu. Joꞌ tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen, ndoꞌ ndë joꞌ tëyꞌoon jon nquii tye juu tsꞌoo chjoꞌñeen yo ndyee juu. Tequeꞌhan juu cüarto naijon na vaquityen juu. 41 Ndoꞌ tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö tsꞌoo chjoꞌñeen, tso jon yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon:

—Talita, cumi. Juu jñꞌoonvaꞌhin itsiquindyihanꞌ: “Yuscu chjo, matsjö nnonꞌ, quinanquintyjaꞌ.”

42 Ndoꞌ juu xjen na tso Jesús jñꞌoonvaꞌ, jnanquintyja yuscu chjoꞌñeen, ndoꞌ tyeꞌ na vaca nndaꞌ juu, ngꞌe jndë jndë nchoꞌve chuuꞌ juu. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, tëveeꞌ jndyi ngiohan. 43 Majoꞌ jaaꞌ jñꞌoon siquiꞌmaanꞌ Jesús joohan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehan na nndaꞌ vaa ꞌnan na sꞌaa jon. Ndoꞌ mantyi tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ncyahan ꞌnan na ntcüaꞌ juu yuꞌñeen.

6

Tja nndaꞌ Jesús Nazaret

(Mt 13:53-58; Lc 4:16-30)

1 Jndëcya jnduiꞌ Jesús tsjoon Capernaum, tja nndaꞌ jon tsjoon naijon tëquehin. Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, mantyi tyꞌehan yohin. 2 Ndoꞌ ya tueeꞌ juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, yajoꞌ taqueeꞌ jon vatsꞌon juu tsjoonꞌñeen, tyincyaa jon jñꞌoon. Ndoꞌ jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ, tëveeꞌ ngiohan juu jñꞌoonꞌñeen. Jnduehan ndëë ntyjehan:

—¿Yuu va chu tsanvahin joo jñꞌoonminꞌ na itsinin juu ndëëhë? ¿Nin tsꞌan siꞌman nnon juu? ¿Nin conduihin na condëë itsꞌaa juu tsꞌianminꞌ, na joohanꞌ veꞌ minꞌcyato tsꞌan jeꞌquindëë ntsꞌaahanꞌ. 3 Juu jon veꞌ tsꞌan tocyu ntcaaꞌhin, ndoꞌ veꞌ jnda Maríahin, ndoꞌ mantyi ntjoo mꞌan ntyje juu Jacobo, José, Judas yo ninꞌSimón, ndoꞌ mantyi nanntcu ntyje juu mantjoo ro comꞌan joo.

Nndaꞌ vaa na tyíꞌquintꞌa nanꞌñeen na njon Jesús. 4 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ jndue nanꞌñeen, yajoꞌ tso jon ndëëhan:

—Nnꞌan na mañoonchen, tsoñꞌenhan contꞌahan na njon juu tsꞌan na ncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌ tsanꞌñeen, tyiꞌquinjonhin ngiohan, min nnꞌan chuuꞌhin min nnꞌan vaaꞌ juu.

5 Veꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na tonanꞌtiu nanꞌñeen yo ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tsojnaanꞌ na tyiꞌcantyjaꞌ nꞌonhan, joꞌ na iscuꞌhanꞌ na ntsinꞌman jon nnꞌan tsjoonꞌ jon. Xiaꞌntyi ninvendye tsꞌan na tyio jon ntꞌö jon cjohin jnꞌmanhan. 6 Majoꞌ siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon na tyíꞌninꞌcantyja nꞌonhan jon.

Ndë joꞌ jnduiꞌ jon, toca jon njoon quijndë, joꞌ toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan.

Iꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yohin na quitsancyahan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

(Mt 10:5-15; Lc 9:1-6)

7 Ndëcya tqueenꞌ jon joo nchoꞌve nnꞌan na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ve vehan na cꞌohan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ tyincyaa jon na nanꞌxuanhan juu najndei na conduihin chaꞌ ndëë ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 8 Ndoꞌ tquen jon jñꞌoon ndëëhan na xiaꞌntyi tsonjntꞌei quitsayꞌonhan, majoꞌ tyíꞌntsayꞌonhan chetsjaꞌ, min ꞌnan na ntcüaꞌhan, min xoquituꞌ. 9 Ndoꞌ quityionhan ntconhan ngꞌehan, ndoꞌ min tyíꞌntsayꞌonhan ncüiichen ntjo ndiaahin. 10 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Tsjoon naijon na ntsquehoꞌ, ndoꞌ xe ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ na ngüenonhoꞌ quiiꞌ vaaꞌ jon na ntixeeꞌ jon ꞌoꞌ, joꞌ quintjohoꞌ vaaꞌ jon ata xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ juu tsjoonꞌñeen. 11 Ndoꞌ xjen na ntsquehoꞌ ncüii tsjoon, majoꞌ nque nnꞌan juu tsjoonꞌñeen, xe na aa tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüentahoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquindyehan jñꞌoon na concyahoꞌ, ndö vaa quintꞌahoꞌ. Xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ ꞌndyo juu tsjoonꞌñeen, quinanꞌcyaahoꞌ tsꞌo na chuuꞌ ngꞌehoꞌ, yajoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen na tyiꞌya jntꞌahan. Joo nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra, tyia jndyi ꞌnan na tontꞌahan. Juu xuee na ntꞌuii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌtjahan nnon jon, viꞌ jndyi ngenon joo nnꞌan njoonꞌñeen. Majoꞌ nque nnꞌan mꞌan njoon na tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüentahoꞌ, viꞌntyichen ngenonhan, chichen nnꞌan joo njoonꞌñeen.

12 Vi jndë sinin Jesús ndëëhan, yajoꞌ jnduiꞌhan, tyencyahan jñꞌoon na quintcüeꞌ nꞌon nnꞌan yo jnan na nanꞌxuanhan. 13 Mantyi jndye jndyi jndyetyia tjiꞌhan quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ jndye nnꞌan vꞌi na tyeehan aceite, jnanꞌnꞌman nanꞌñeen.

Jnanꞌcueeꞌ sondaro Juan tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan

(Mt 14:1-12; Lc 9:7-9)

14 Jndye nnꞌan tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian tꞌman na totsꞌaa Jesús, ndoꞌ jndyii Herodes joo jñꞌoonꞌñeen. Juu jon conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan juu ndyuaaꞌñeen. Tso jon:

—Ja tquën jñꞌoon na jnanꞌcueeꞌ sondaro njan juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Ntsꞌaahanꞌ jndë vandoꞌ xco jon, mangꞌe joꞌ covityincyooꞌ tsꞌianminꞌ na itsꞌaa tsanvahin na jeꞌquinduihanꞌ na veꞌ yo najndei nquii tsꞌan.

15 Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan jnduehan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús na conduihin Elías, nquii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa.

Majoꞌ vendyechenhan jnduehan:

—Juu Jesús conduihin ncüiichen tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tiviontyichen nchu vaa ꞌnan na nguaa.

16 Ngꞌe na tonanꞌnein nnꞌan joo jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ Herodes, vi na jndë jndyii jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itsꞌaa Jesús, tso jon:

—Tsanvahin majuu Juanhin, tsan na tquën jñꞌoon ndëë sondaro njan na quityjehan xquen juu, majuu jon jndë vandoꞌ xco.

17-19 Nquii Herodesꞌñeen jndë toco jon yo juu Herodías, scuuꞌ tyje jon Felipe. Majoꞌ juu Juanꞌñeen jndë tso jon nnon juu Herodes: “Tyiꞌquichuhanꞌ na manayonꞌ scuuꞌ tyꞌiuꞌ na ndiscuꞌhin.” Ngꞌe na nndaꞌ vaa na tso Juan, joꞌ siꞌvꞌii matyen Herodíasꞌñeen jon. Ntꞌue jndyi tsꞌon juu na cueꞌ tsanꞌñeen, majoꞌ taꞌnan jndëë sꞌaa juu. 20 Majoꞌ juu Herodes, totsꞌaa jon na njon juu Juanꞌñeen. Ee taaꞌ tsꞌon jon na ya tsꞌanhin, ndoꞌ na tsixuan juu ñuan nquiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Mangꞌe joꞌ tyíꞌncyaa jon na ngenon juu natëꞌ. Ndoꞌ min na ndicüaaꞌ ya tsꞌon jon jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen, majoꞌ tëveeꞌ nchjii jonhanꞌ. 21 Majoꞌ juu Herodías, tueeꞌ xjen na jndëë sꞌaa juu yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon juu na cueꞌ Juanꞌñeen. Ee juu xjen ya na tueeꞌ xeechuuꞌ nquii Herodes, sꞌaa jon ncüii nguee na ntcüaꞌ jon yo nque nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian na cotsantyja naxenꞌ jon juu ndyuaa Galilea, yo nnꞌan na conintque ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ yo ninꞌnantya. 22 Ndoꞌ joꞌ, juu yuscundyua jnda Herodíasꞌñeen, tëqueeꞌ juu naijon na mꞌan nanꞌñeen, sijnon juu. Ndoꞌ Herodes taxjen vaa tëveeꞌ jndyi tsꞌon jon na nndaꞌ vaa sꞌaa juu, nquii jon ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na conanꞌjonhan yohin juu ngueeꞌñeen. Ndoꞌ itso jon nnon juu yuscundyuaꞌñeen:

—¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ na ntsꞌa naya ꞌuꞌ? Quitsuꞌ nnön ndoꞌ ja nninncyahanꞌ nnonꞌ. 23 Nquii Tyoꞌtsꞌon, ndyiichen jon jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, ata xoncüe ndyuaa na macoxën nninncyahanꞌ nnonꞌ.

24 Ndoꞌ juu yuscundyuaꞌñeen, vi na jndë jndyii juu na nndaꞌ, jnduiꞌ juu, taquitso juu nnon ndyee juu:

—ꞌNdyoꞌ, ¿Nin ꞌnan ntcꞌan?

Ndoꞌ tꞌa ndyee juu, itso jon:

—Canꞌ nnon jon na quitscüenon jon xquen Juan ntꞌöꞌ, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan.

25 Ndoꞌ juu yuscundyuaꞌñeen, maquintyjachen tja ntcüeꞌ juu na mꞌaan Herodesꞌñeen, tso juu nnon jon:

—Ntꞌue tsꞌön na ninꞌñoonꞌ nein quitscüenonꞌ xio na ñjon xquen juu Juan ntꞌö, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan.

26 Ndoꞌ nquii Herodes, xjen na jndyii jon na nndaꞌ, tyioo na tyia jndyi nchjii jon. Majoꞌ ngꞌe jndë tso jon na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ntsiquindë jon juu jñꞌoon na tso jon nnon juu, ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na sananꞌjon na cocüaꞌhan yohin jndë jndyehan juu jñꞌoonꞌñeen, joꞌ xe na aa ngitso jon jeꞌquindëë na ntsiquindë jon juu jñꞌoonꞌñeen, yajoꞌ ngüejnaanꞌ jon tondëëhan. 27 Ngꞌe na nndaꞌ, ninñoonꞌ jñon jon ncüii sondaro na caquityjee juu xquen Juan na ndyiiꞌ jon vancjo. 28 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, tja juu, taquityjee juu xquen juu Juanꞌñeen yo xjo, ndoꞌ jndë joꞌ jndyoyꞌoon juuhanꞌ na ñjonhanꞌ quityquiiꞌ xio. Tyincyaa juuhanꞌ nnon yuscundyuaꞌñeen, ndoꞌ juu juu tyincyaa juuhanꞌ nnon ndyee juu.

29 Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ vaa na tjon jon, tyecyꞌonhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon, saquityꞌiuhan juuhanꞌ.

Tyincyaa Jesús ꞌnan na tcüaꞌ ꞌon min nannon

(Mt 14:13-21; Lc 9:10-17; Jn 6:1-14)

30 Vi jndë tui na nndaꞌ, joo nnꞌan nchoꞌve na jñon Jesús tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, tëncüi nndaꞌhan na mꞌaan jon. Chen jndyi jnduehan nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na jndë tontꞌahan yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tonanꞌmanhan ndëë nnꞌan. 31 Joꞌ itso jon ndëëhan:

—Cja ncꞌö ncüii joo naijon na ninnquë, chaꞌ ya ntaꞌjndyëë chjo.

Nndaꞌ vaa na tso jon ngꞌe jndye jndyi nnꞌan cotsque naijon na mꞌaan jon, min ndincyaahanꞌ xjen na ntcüaꞌhan. 32 Yajoꞌ jnduiꞌhin yo vꞌaandaa, teꞌtꞌiohan ndaandue na ninnquehan. Ndoꞌ squehan ncüii joo naijon tavi ꞌnan nnꞌan cꞌon. 33 Majoꞌ jndye nnꞌan tquenchenhan cüenta naijon tyꞌehan. Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen chaꞌtso njoon na mꞌaan xiꞌjndio juu ndyuaaꞌñeen, jnanꞌnonhan, ndoꞌ macjentyichen squehan naijon vja Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin. 34 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon na jndye jndyi nnꞌan jndë sque. Ndoꞌ tyioo na ntyꞌia rohan nchjii jon, ngꞌe itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quinman na tatsꞌan vantyjeeꞌ. Yajoꞌ jndye jñꞌoon tyeꞌ na totsiꞌman jon ndëëhin. 35 Ndoꞌ vi na jndë vaman, yajoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhan, jnduehan nnon jon:

—Jndë vaman ndoꞌ ntjoohin taꞌnan ncüii joo na nninjndaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ nnꞌan. 36 Mangꞌe joꞌ quitsuꞌ ndëë nanmin na chi ncꞌohan jndëë yo njoon quijndë na mꞌan xiꞌjndio na chi nnanꞌjndahan ꞌnan na ntcüaꞌhan, ngꞌe taꞌnan quichohan na ntcüaꞌhan.

37 Majoꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Nquehoꞌ ninncyahoꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan.

Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Min xe na aa nnanꞌquitsu ve ciento sꞌon denarios na ntsananꞌjndá tyooꞌ, majoꞌ tyiꞌjeꞌcüinonhanꞌ na nninncyá na ntcüaꞌ joo nanmin.

38 Ndoꞌ tꞌa Jesús, taxeeꞌ jon:

—¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ na yꞌonhoꞌ? Cüa, quitsaquijntyꞌiahoꞌ.

Ndoꞌ vi na jndë jntyꞌiahan na tsaꞌnndaꞌhanꞌ, yajoꞌ jnduehan nnon jon:

—Nin ꞌon tanꞌ tyooꞌ na yꞌö́n yo ve quitscaa na jndë jnein.

39 Ndoꞌ tꞌua Jesús tsꞌian na xenꞌ ntmaanꞌ na quitsacüendyuaa nnꞌan cjooꞌ jndë quijndë. 40 Yajoꞌ sacüendyuaa nanꞌñeen na xenꞌ ntmaanꞌhan. Ñꞌen ntmaanꞌ na jntꞌahan na vennꞌan vennꞌan nchoꞌnqui tsꞌan, ndoꞌ ñꞌen ntmaanꞌ na ncüii ciento tsꞌan na jntꞌahan. 41 Jndë joꞌ tyꞌoon Jesús joo ꞌon tanꞌ tyooꞌñeen yo ve quitscaaꞌñeen, ndoꞌ jndondë jon toquiñoonꞌndue, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndë joꞌ tjiꞌ jon xenꞌ ntanꞌhanꞌ. Ndoꞌ vi jndë joꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndëë nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na quitꞌonhinhanꞌ ndëë nnꞌan joo ntmaanꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi sꞌaa jon yo ve quintcaaꞌñeen, tjiꞌ jon xenꞌ ntanꞌhanꞌ na ntquii tsoñꞌen nanꞌñeen. 42 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tacjohan, 43 Ndoꞌ ndë joꞌ, nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌquitooꞌhan nchoꞌve tsque yo tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ na tcüaꞌ nanꞌñeen yo ninꞌquintcaaꞌñeen. 44 Ndoꞌ joo nnꞌan na tcüaꞌ juu xjenꞌñeen, tueeꞌ chaꞌ na ꞌon min na xiaꞌntyi nannon.

Vaca Jesús nnon ndaandue

(Mt 14:22-27; Jn 6:16-21)

45 Ndë joꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na cua nndaꞌhan vꞌaandaa na chi ngüetꞌio nndaꞌhan juu ndaandueꞌñeen na ntsquehan tsjoon Betsaida, viochen xjen na njñon jon nanꞌñeen na cꞌo ntcüeꞌhan ntꞌaahan. 46 Ndoꞌ vi na jndë jñon jon joo nanꞌñeen, tava jon ncüii tyoꞌ na ntsinin jon nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 47 Ndoꞌ vi na jndë tijaan, joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jndë mꞌanhan xoncüe ndaandue yo juu vꞌaandaaꞌñeen, majoꞌ juu jon ninmꞌaan jon tyuaa tcan. 48 Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon na viꞌ jndyi coquenonhan, na tandiquindëë ntꞌahan ndaa veꞌ ngꞌe na totsintcüeꞌ jndye juu vꞌaandaa na ñjonhan. Ndoꞌ xjen na vanco, yajoꞌ tëca Jesús nnon ndaandue. Sindyooꞌhin nnon vꞌaandaaꞌñeen naijon na ñjonhan, ndoꞌ sꞌaa jon na chaꞌvijon ngüenoonꞌ jon joohan. 49 Ndoꞌ xjen na jntyꞌiahan na vaca jon nnon ndaandueꞌñeen, jnanꞌtiuhan veꞌ ncüaanꞌ tsꞌoo na cojntyꞌiahan. Ngꞌe na nndaꞌ taꞌhan na jnanꞌxuaahan na coquityuehan. 50 Ndoꞌ tsoñꞌenhan jntyꞌiahan jon, ndoꞌ mioon jndyi tyuehan. Majoꞌ tꞌman jon joohan, tso jon:

—Quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ, mancöntyë na mamanhoꞌ, cꞌonhoꞌ na tavi ncyaahoꞌ.

51 Ndoꞌ tua jon vꞌaandaa na ñjonhan joꞌ, yajoꞌ tichen na mꞌaan juu jndyeꞌñeen. Majoꞌ min ndicüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na nnanꞌtiuhan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 52 Ngꞌe tyiꞌcovaaꞌ ya nꞌonhan na tsoñꞌen nndëë ntsꞌaa Jesús min na jntyꞌiahan na sꞌaa jon na tinon juu tyooꞌñeen na tcüaꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen. Joohan tsojnaanꞌ na tsan ñuan ꞌnaanhan, joꞌ iscuꞌhanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ.

Sinꞌman Jesús nnꞌan vꞌi ndyuaa Genesaret

(Mt 14:34-36)

53 Xjen na jndë tetꞌio nndaꞌhan juu ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa Genesaret naijon jnanꞌtyenhan juu vꞌaandaaꞌñeen. 54 Ndoꞌ xjen na jnduiꞌhinhanꞌ, joo nnꞌan ndyuaaꞌñeen taꞌjnꞌaanhan Jesús. 55 Ndoꞌ cje ro jnanꞌquindyiihan ntyjehan na mꞌan xiꞌjndio. Joꞌ taꞌhan na totsachohan nnꞌan vꞌi na ntyjohan cjo ndue minꞌcya ro naijon ticꞌuaa jñꞌoon na ngüenon nquii Jesús. 56 Ndoꞌ minꞌcya ro naijon na tueeꞌ jon, aa njoon tꞌman ndoꞌ aa yuu na mꞌaan ninve ndye ntꞌaa, totquen nnꞌan ntyjehan nnꞌan na vꞌi jndyue nata, na ngitanhan na ntꞌuehan ndiaaꞌ Jesús chaꞌ nꞌmanhan. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tꞌue ndiaaꞌ jon jnꞌmanhan.

7

ꞌNan na itsꞌaahanꞌ na tyiꞌjiꞌua tsixuan tsꞌan tonnon Tyoꞌtsꞌon

(Mt 15:1-20)

1 Nque nnꞌan fariseos, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Jesús yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Joo nanꞌñeen jnanhan Jerusalén. 2 Totquenhan cüenta na nque nnꞌan na conanꞌjon yo Jesús, tocüaꞌhan min na tyiꞌquitmanhan ndueehan chaꞌxjen juu costumbre na contꞌa ntyjehan nnꞌan judíos. Jndue fariseosꞌñeen na joo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, tyiꞌya na nndaꞌ contꞌahan. 3 Ee joo fariseosꞌñeen yo tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan judíos, xeꞌcüaꞌhan xe na aa tyiꞌnanꞌquindë jndyeehan juu jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ ndochihan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen ntyja ꞌnaanꞌ na cotmanhan ndueehan. 4 Ee nque nnꞌan fariseosꞌñeen yo tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan judíos, vi na jndë jnanhan tsꞌua, tyiꞌjeꞌcüaꞌhan xe na aa tyiꞌquitquen ntjuꞌ jndyeehan na cotman ndueehan chaꞌxjen coꞌxen costumbre. Ndoꞌ jndyechen ꞌnan min na contꞌahan chaꞌxjen na jnanꞌjndaꞌ nque ndochihan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, chaꞌ na majndaꞌ na cotmanhan vaso na ncꞌu tsꞌan ndaa, yo nguaa jaro, yo nguaa ncjo yo ninꞌjndu ꞌnaanhin. 5 Yajoꞌ joo fariseosꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés, taxeeꞌhan nnon Jesús, jnduehan:

—Joo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na mancyaꞌ, ¿Ndu na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhin jñꞌoon na jntyꞌe ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen? Majoꞌ joo nnꞌan ꞌnanꞌ, cocüaꞌhan min na tyiꞌquintꞌa jndyeehan juu ꞌnan na ntsijiꞌuahanꞌ ndueehan chaꞌxjen na coꞌxen juu costumbre.

6 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Juu jñꞌoon na tji Isaías, jndyoyu na tsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na ve vaa na contꞌa. Ee itso jñꞌoonꞌñeen:

Nanminꞌ veꞌ yo nnon jndyuehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ja, majoꞌ ꞌnan na covitincyooꞌ na vja na mꞌanhin, tsiꞌmanhanꞌ na tycya mꞌanhan yo ntyja njan.

7 Veꞌ jnꞌaan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ja, ee jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ nnꞌan na icoꞌxenhanꞌ, joohanꞌ conanꞌmanhin ndëë nnꞌan,

ee contꞌahan na njon joo jñꞌoonꞌñeen chaꞌvijon conduihanꞌ jñꞌoon na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon.

Ndöꞌ jñꞌoon na sinin Isaías. 8 Ndoꞌ itsontyichen Jesús ndëë nanꞌñeen:

—Tquen Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na coxenhanꞌ ꞌoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ coꞌndyehoꞌ joohanꞌ chaꞌ ninncyaahanꞌ na nnanꞌquindëhoꞌ costumbre na tquen nnꞌan, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotmanhoꞌ vaso yo nguaa jaro yo nguaa ncjo yo vendyechen nnon ꞌnan na itsijonhanꞌ joohanꞌ.

9 Mantyi tsontyichen jon ndëëhan:

—Conanꞌtiuhoꞌ na njon jndyi contꞌahoꞌ na conanꞌquindëhoꞌ joo jñꞌoon na tquen ndochihoꞌ na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Majoꞌ tanin min na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ juu jñꞌoon na iquen nquii Tyoꞌtsꞌon. 10 Chaꞌna juu jñꞌoon na sinin Moisés, na itsohanꞌ: “Quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ.” Ndoꞌ mantyi tso jon: “Minꞌcya ro tsꞌan na itsinin jñꞌoon tsanꞌ nnon tye, ndyee juu, quinanꞌcueeꞌ nnꞌanhin.” 11 Majoꞌ ꞌoꞌ conduehoꞌ tanin min xe na aa ngitso tsꞌan nnon tye juu yo ndyee juu: “Ndiquindëë na ntejndei ꞌuꞌ yo ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ, ngꞌe ꞌnan na manachö tsixuanhanꞌ Corbán.” Juu jñꞌoon Corbán itsiquindyihanꞌ ꞌnan na jndë tyincyaa tsꞌan cüentaaꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 12 Majoꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ fariseos, min xe na aa itsitjahanꞌ ꞌnan nquii tye tsꞌan oo ndyee juu, ꞌoꞌ taninꞌncyahoꞌ na ntejndei tsanꞌñeen tye juu oo ndyee juu. 13 Ndoꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, itsꞌaahanꞌ na juu jñꞌoon na tquen nquii Tyoꞌtsꞌon, veꞌ jnꞌaanhanꞌ ngꞌe vandyaꞌ tsiquindyi joo costumbre na conanꞌvehoꞌ. Ndoꞌ jndyechen nnon ꞌnan min na contꞌahoꞌ na itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna jñꞌoonminꞌ.

14 Ndoꞌ tꞌman nndaꞌ Jesús nnꞌan, tso jon ndëëhan:

—Tsoñꞌenhoꞌ quindyehoꞌ jñꞌoon na matsjö, ndoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ joohanꞌ. 15 ꞌNan na icüaꞌ tsꞌan, tyiꞌxeꞌquitsijiꞌuahanꞌhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ joo jñꞌoon na itsitiu juu quiiꞌ tsꞌon juu, joohanꞌ contꞌa na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon jon. 16 Juu tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoon na matsjö, quen ya juu cüentahanꞌ.

17 Jndë na jntyꞌii Jesús joo nanꞌñeen, tja ntcüeꞌ jon vꞌaa. Ndoꞌ xjen na mꞌaan jon quiiꞌ vꞌaa, yajoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌhan nnon jon nin ꞌnan itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen na tyíꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. 18 Ndoꞌ tꞌa jon, tso jon ndëëhan:

—¿Aa mantyi itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna joo nanꞌñeen? ¿Aa tyíꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen? Tachi ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan na iquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, 19 Ngꞌe chito quityquiiꞌ ñuaanꞌ juu coꞌohanꞌ, quityquiiꞌ tsiaaꞌ juu covahanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ vja juu ꞌndyo jndëë.

Ndoꞌ yo juu jñꞌoonvahin tsiꞌman Jesús na tajnan tsixuan tsꞌan na veꞌ ncüii nnon ꞌnan icüaꞌ juu. 20 Ndoꞌ tsontyichen jon:

—Joo jñꞌoon na itsitiu tsꞌan quiiꞌ tsꞌon juu, joohanꞌ contꞌa na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 21 Ee quiiꞌ tsꞌon tsꞌan conan natyia na itsitiu juu, chaꞌna veꞌ ninꞌcꞌoon ya juu yo ncüiichen tsanscu, oo na ninꞌcꞌoon juu yo tsanscuntjaaꞌ, ndoꞌ aa na ntscueeꞌ juu tsꞌan, 22 Ndoꞌ aa na ichꞌuee juu ꞌnaanꞌ tsꞌan, ndoꞌ aa ninꞌcyꞌoon juu ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan na nndiꞌnaanꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ na itsꞌaa viꞌ juu nnꞌan, ndoꞌ na itsiviꞌnnꞌan juu ntyje juu, ndoꞌ joo jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, min tyiꞌquitsꞌaa juu na njonhanꞌ, ndoꞌ na itsitëëꞌ tsꞌon juu ntyje juu, ndoꞌ tyia jñꞌoon itsinin juu nacjooꞌ ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ na itsitiu nquii juu na tꞌmanchen conduihin, ndoꞌ na veꞌ tsitsanꞌto juu xquen juu yo ꞌnan na itsꞌaa juu. 23 Tsoñꞌen natyiaminꞌ, quiiꞌ tsꞌon tsꞌan conanhanꞌ, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joohanꞌ na coninjndaꞌ na vaa jnaanꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

Tsanscu na mañoon ndyuaa na vantyja tsꞌon jon Jesús

(Mt 15:21-28)

24 Jnduiꞌ ntcüeꞌ Jesús juu tsjoonꞌñeen naijon na toninncyaa jon jñꞌoon. Tja jon, tueeꞌ jon ndyuaa Tiro yo Sidón. Ndoꞌ tueeꞌ jon vaaꞌ ncüii tsꞌan juu tsjoonꞌñeen, min tyíꞌquintꞌue tsꞌon jon na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan na tyjeeꞌ jon joꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ, ticꞌuaa jñꞌoon na joꞌ jndë mꞌaan jon. 25 Juu tsjoonꞌñeen tomꞌaan ncüii tsanscu na mꞌaan jnda juu, yuꞌñeen yuscuhin na nayꞌoon jndyetyiahin. Ndoꞌ juu ndyee yuscu chjoꞌñeen, vi na jndë jndyii juu ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, sityuaaꞌ juu na tja juu naijon na tueeꞌ jon. Ndoꞌ xjen na tueeꞌ juu na mꞌaan jon, tëcoꞌxtye juu tonnon jon. 26 Majoꞌ tachi tsꞌan judíohin, jñonꞌndaa griego itsinin tsanscuꞌñeen, tuihin tsjan nnꞌan ndyuaa Sirofenicia. Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ juu na mꞌaan Jesús, tcan juu na cüjiꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. 27 Majoꞌ tꞌa Jesús, juu jñꞌoon na sinin jon nnon tsanscuꞌñeen, tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Itso jon:

—Chuhanꞌ na quitejndei jndyëë nnꞌan na ninncüii tsjan conduihan yo ja, chito nnꞌan na mañoon ndyuaa. Ngꞌe tyiꞌquichuhanꞌ na ntyjee tsꞌan ꞌnan na cocüaꞌ ntsinda juu ndoꞌ na ncjuꞌ juuhanꞌ ndëë quindueꞌ.

28 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, mantyi sintcüeꞌ juu jñꞌoon nnon Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, tso juu:

—Mayuuꞌ ta yo juu jñꞌoon na tsuꞌ, majoꞌ joo quindëꞌhinꞌ veꞌ ꞌnan quijndë na cocyaa tyuaa na cocüaꞌ yotsca, juuhanꞌ cojñenꞌ oꞌ.

29 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, itso jon:

—Ya jndyi jñꞌoon na sintcüeꞌ. Nanein, cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ. Juu yuscu chjo jndaꞌ, jndë jnduiꞌ jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu.

30 Ndoꞌ xjen na tueeꞌ ntcüeꞌ juu tsanscuꞌñeen vaaꞌ juu, ntjii juu yuscu chjoꞌñeen na vaa juu cjooꞌ jndu, jndë jnꞌman juu.

Sinꞌman Jesús tsꞌan quitaaꞌ na ncheeꞌhin

31 Jnduiꞌ ntcüeꞌ Jesús ndyuaa Tiro, tenon jon ndyuaa Sidón, tancyaa jon ntyeeꞌ juu ndyuaa njoon Decápolis. Tueeꞌ nndaꞌ jon juu ndaandue Galilea. 32 Ndoꞌ joꞌ jndyoyꞌon nnꞌan ncüii tsꞌan quitaaꞌ ndoꞌ ncheeꞌhin na mꞌaan Jesús. Nnꞌan na mꞌan joꞌ, tanhan na quityio jon ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen chaꞌ nꞌman juu. 33 Ndoꞌ tëyꞌoon Jesús juu tsanꞌñeen vi ntyja naijon na ninnquii jon yohin. Tuii jon ndëë ntꞌö jon ndëꞌnqui juu, vi jndë joꞌ tjiꞌ jon ndaa ꞌndyo jon, ndoꞌ tyu jonhanꞌ nnon tsa juu. 34 Ndë joꞌ jndondë jon toquiñoonꞌndue, tcan jon vi naya nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Sinin jon yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon, tso jon:

—“Efata.” Juu jñꞌoonvahin itsiquindyihanꞌ na ncyaa nndaꞌhanꞌ na ya ndyii juu yo na ya ntsinin juu.

35 Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jnaan ndëꞌnqui tsanꞌñeen, mantyi ntjo ya ntcüeꞌ na itsinin juu. 36 Xjen na tja nndaꞌ Jesús yo tsanꞌñeen naijon na mꞌan nnꞌan, yajoꞌ siquiꞌmaanꞌ jon joohan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌmanhan ntyja ꞌnan na sꞌaa jon. Majoꞌ tajntꞌahan na njon juu jñꞌoonꞌñeen na tso jon, ee ndoꞌvanjan tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian tꞌmanꞌñeen na sꞌaa Jesús. 37 Tꞌman jndyi vaa na tëveeꞌ ngiohan, jnduehan ndëë ntyjehan:

—Va ya jndyi itsꞌaa jon. Nque nnꞌan quita, itsinꞌman jonhan na ya condye nndaꞌhan, ndoꞌ joo nnꞌan ncheeꞌ, mantyi itsinꞌman jonhin na ya conanꞌnein nndaꞌhan.”

8

Tyincyaa Jesús na tcüaꞌ ninnque min nnꞌan

(Mt 15:32-39)

1 Xjenꞌñeen jndye jndyi nnꞌan jndë tëncüi naijon na mꞌaan Jesús. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan. Mangꞌe joꞌ tꞌman jon joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon ndëëhan:

2 —Ntyꞌia ro nanminꞌ nchji ngꞌe naneinhin jndë ndye xuee na conanꞌjonhan na condyehan juu jñꞌoon na mancya, ndoꞌ ꞌnan na jndyochohan na ntcüaꞌhan, jndë jndyuehanꞌ. 3 Ndoꞌ xe na aa njñönhan na cꞌo ntcüeꞌhan ntꞌaahan na ninvaa ninꞌjndoꞌhan, nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ nquenhan ndoꞌ ntycyaahan nato ngꞌe ñꞌenhan na tycya chjo na jnanhan.

4 Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yo jon, tꞌahan, jnduehan:

—¿Nchu ntꞌá na nninncyá ꞌnan ntcüaꞌ nanminꞌ ntjoohin? Ee ntjoo taꞌnan nnꞌan cꞌoon na nndëëhan ꞌnan.

5 Taxeeꞌ Jesús ndëëhan:

—¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ yꞌonhoꞌ?

Tꞌahan, jnduehan:

—Ninntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌ yꞌö́n.

6 Ndoꞌ tso jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin:

—Cꞌuhoꞌ tyuaa. Ndë joꞌ tyꞌoon jon joo ntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌñeen, ndoꞌ vi jndë joꞌ, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndë joꞌ tjiꞌ jon xjen ntanꞌhanꞌ. Ndë tyincyaa jonhanꞌ ndëë nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin, ndoꞌ joohan tꞌonhinhanꞌ ndëë joo nanꞌñeen. 7 Ndoꞌ mantyi yꞌonhan vendye quintcaa quijndë. Mantyi tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ndë joꞌ mantyi tyincyaa jon quintcaaꞌñeen ndëë nanꞌñeen na quitꞌonhan joohanꞌ ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. 8 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tëcjohan, ndoꞌ ndë joꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌquitooꞌhan chaꞌ vi ntyqueꞌ tsque yo tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ. 9 Ndoꞌ joo nnꞌan na tcüaꞌ joꞌ, tueeꞌ chaꞌna ninque minhan. 10 Ndoꞌ vi jndë joꞌ tso jon ndëë nanꞌñeen, ya xe na ncꞌo ntcüeꞌhan ngꞌe jndë mavja jon. Ndoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Tyꞌehan, squehan ndyuaa na jndyu Dalmanuta.

Nnꞌan tmaanꞌ fariseos, tanhan nnon Jesús na quitsꞌaa jon cüii jnꞌaan

(Mt 16:1-4; Lc 12:54-56)

11 Ndoꞌ vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos squehan na mꞌaan Jesús. Taꞌhan tonanꞌjndyehan jndyuehan yo jon na quitsꞌaa jon ncüii nnon tsꞌian na ntsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua tsꞌian nnon jon. Ee cojntꞌuehan na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na itsinin jon. 12 Yajoꞌ jndyo ncüii na ton tsꞌon jon na sichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnaanhan. Itso jon:

—Nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, ¿Ndu na ntꞌue nꞌonhan na quitsꞌa ncüii nnon tsꞌian na njntyꞌiahan na ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö? Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌjeꞌquitsꞌa ncüii na ntsiꞌmanhanꞌ na nquii jon ncyaa na tꞌman condui ja.

13 Yajoꞌ jntyꞌii jon joo nanꞌñeen. Ndoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa, tetꞌio nndaꞌ jon ndaandueꞌñeen. Tueeꞌcya jon ncüiichen ixndyaaꞌhanꞌ.

Tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan fariseos

(Mt 16:5-12)

14 Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, juu xjen na tuahan vꞌaandaa, tsuuꞌ tycya nꞌonhan na ntsayꞌonhan tyooꞌ na ntcüaꞌhan, chaꞌ veꞌ ninncüiito tyooꞌ na sayꞌonhan. 15 Yajoꞌ siquiꞌmaanꞌ jon joohan na tyiꞌnanꞌjonhan yo ꞌnantyia na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Tso jon:

—Nnꞌan fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes, vaa ncüii nnon ntyja ꞌnaanhan na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsquentë. Quitquenhoꞌ cüenta na juu ꞌnatyia nanꞌxuanhan tyiꞌncüꞌaahanꞌ ꞌoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ꞌoꞌ.

16 Ndoꞌ na tso jon na nndaꞌ, joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tyeꞌ na jnduehan ndëë ntyjehan:

—Ndöꞌ vaa na itso jon ndëë tsojnaanꞌ na tsuuꞌ tycya nnꞌön na ndyoyꞌön tyooꞌ.

17 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa na conanꞌtiuhan na itsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ. Majoꞌ chito joꞌ, itsiquindyi jonhan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnantyia na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes. Yajoꞌ tsontyichen jon ndëëhan:

—¿Ndu na conanꞌneinhoꞌ na tatyooꞌ jndyoyꞌonhoꞌ? ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ aa min tyiꞌquitquenhoꞌ cüenta? ꞌOꞌ, ¿Aa ninvaa mꞌanhoꞌ na conanꞌtsanhoꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ? 18 ꞌOꞌ na min tëndëëhoꞌ, ¿Aa tyiꞌcojntyꞌiahoꞌ? ꞌOꞌ na min ndëꞌnquihoꞌ, ¿Aa tyiꞌcondyehoꞌ? ¿Ndoꞌ aa tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan sꞌa xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ nnꞌan? 19 Juu xjen na sꞌa xjen ntanꞌ joo ꞌon tanꞌ tyooꞌ na tꞌonhoꞌhanꞌ ndëë ꞌon min nnꞌan, ¿Tsaꞌnndaꞌ tsque na jnanꞌquitooꞌhoꞌ yo ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ?

Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Jnanꞌquitꞌö́ nchoꞌve tsquehanꞌ.

20 —Ndoꞌ juu xjenꞌñeen na sꞌa xjen ntanꞌ joo ntyqueꞌ tyooꞌ na tꞌonhoꞌ na tcüaꞌ ninque min nnꞌan, ¿Tsaꞌnndaꞌ tsque na jnanꞌquitooꞌhoꞌ yo ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Jnanꞌquitꞌö́ ntyqueꞌ tsquehanꞌ.

21 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, joo tsꞌian tꞌman na matsꞌa, ¿Ndu na ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin tsꞌan condui ja?

Sinꞌman Jesús cüii tsannchjaanꞌ tsjoon Betsaida

22 Ndë joꞌ nquii Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa jon, squehan tsjoon Betsaida. Ndoꞌ joo nnꞌan tsjoonꞌñeen tyeyꞌonhan ncüii tsannchjaanꞌ na mꞌaan jon. Tanhan na quityio jon chjo ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen chaꞌ nꞌman juu. 23 Ndoꞌ tꞌuii Jesús ntꞌö tsanꞌñeen, tëyꞌoon jonhin ꞌndyo tsjoon naijon na ninnquii jon yohin. Tyu jon ndaaꞌndyo jon ndöꞌnnon juu. Ndë joꞌ tyio jon ntꞌö jon ndöꞌnnon juu, ndoꞌ taxeeꞌ jon nnon juu:

—¿Aa jndë ya chjo mandyiaꞌ?

24 Ndoꞌ ya na jndondë tsannchjaanꞌñeen, itso juu:

—Mantyꞌia nnꞌan, veꞌ itsijonhanꞌ na mantyꞌia joohan chaꞌvijon na contsjë nꞌoon.

25 Yajoꞌ tyio nndaꞌ Jesús ntꞌö jon ndöꞌnnon juu tsanꞌñeen. Ndoꞌ jndë na sꞌaa jon na nndaꞌ, tyincyaahanꞌ na xuee jndyi jndyiaaꞌ juu, tcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌhin. Min ꞌnan na tycya, majoꞌ ya jndyiaaꞌ juu. 26 Jndë joꞌ jñon ntcüeꞌ Jesús juu na cja juu. Itso jon nnon juu:

—Cjaꞌ vi tovaꞌ, min tyiꞌngaqueꞌ quiiꞌ tsjoon, min tyiꞌntsininꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na sꞌa ꞌuꞌ.

Tjiꞌ jndyoyu Pedro na juu Jesús conduihin Cristo

(Mt 16:13-20; Lc 9:18-21)

27 Jndë joꞌ juu Jesús yo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin, tyꞌehan, squehan ndyuaa Cesarea Filipo. Ndoꞌ xoncüe na ñjonhan nato, taxeeꞌ jon ndëëhan, itso jon:

—Ntyja njan ja, ¿Nin tsꞌan na condue nnꞌan na condui ja?

28 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Ñꞌen nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ condui Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, na vandoꞌ xco juu. Ndoꞌ vendyechen nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ condui nquii Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na conduehan na condui ꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa.

29 Joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan, itso jon:

—Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Nin conduehoꞌ na condui ja?

Tꞌa Pedro, itso jon:

—ꞌUꞌ condui nquii Cristo na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnonꞌ na ntsinꞌmanꞌ ñuaan nnꞌan.

30 Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso jon ndëëhan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌneinhan na nndaꞌ vaa na conduihin.

Itsiquindyi Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mt 16:21-28; Lc 9:22-27)

31 Jndë joꞌ taꞌ Jesús na itsiꞌman jon ndëë nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, na juu jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan, chuhanꞌ na jndye naviꞌ ngenon jon. Nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos ntꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon, ndoꞌ majoꞌntyi ntꞌa joo nnꞌan na conintque ndëë ntyee ꞌnaanhan, ndoꞌ maninꞌ yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Itso Jesús na nnanꞌcueeꞌ nanꞌñeenhin, majoꞌ xee na jndë ndye na jnanꞌcueeꞌhan jon, ngüandoꞌ xco jon. 32 Sinin jndyoyu jon jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ vi na jndë jndyii Pedro na nndaꞌ, sꞌaa juu vi ntyja yohin. Siquiꞌmaanꞌ jon Jesús. Itso juu nnon jon:

—Tyiꞌquichuhanꞌ na ngenoonꞌ na nndaꞌ.

33 Majoꞌ nquii Jesús, vi na jndë jndyii jon na tso Pedro na nndaꞌ, joꞌ tequen jon, jndyiaaꞌ jon tontyja na ntjo joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jaaꞌ jñꞌoon na sinin jon nnon Pedro na siquiꞌmaanꞌ jonhin, itso jon:

—ꞌUꞌ Satanás, quenanꞌ ꞌuꞌ nnön. ꞌUꞌ Pedro, tachi chaꞌxjen ndyiiꞌ tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon na ndyiiꞌ tsonꞌ, ꞌuꞌ chaꞌxjen na conanꞌtiu nnꞌan, joꞌ matsijon ꞌuꞌ.

34 Yajoꞌ tꞌman Jesús nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin yo tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ. Itso jon ndëëhan:

—Minninchen tsꞌan na ninꞌquitsijonhin ntyja na matsixuan, icanhanꞌ na cüji nquiihin nchu vaa na ntꞌue tsꞌon juu, ndoꞌ cꞌoon juu na quintjo ya nchjii juu yo naviꞌ na ngenon juu ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, min xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. 35 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na itsichon nquii juu na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ juu, conduihin tsꞌan na jndë tsuhin. Majoꞌ minninchen tsꞌan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na cotsu naya ꞌnaanꞌ juu ngꞌe na incyaa juu jñꞌoon naya njan ndëë nnꞌan, juu tsanꞌñeen vaa naya ꞌnaanꞌ juu na tyiꞌxeꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu. 36 Tanin min xe na aa ninvaa tsonnangue cuaahanꞌ na ꞌnaanꞌ tsꞌan, majoꞌ min na nndaꞌ ¿Yuu vaa naya ꞌnaanꞌ juu xe na aa ngitsu ñuan ꞌnaanꞌ juu? 37 Ee taꞌnan cüii nnon ꞌnan na nndëë nninncyaa tsꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na juuhanꞌ ngüañoonꞌhanꞌhin na tyiꞌngitsu ñuan ꞌnaanꞌ juu. 38 Mꞌan nnꞌan na tyiꞌnjon Tyoꞌtsꞌon ngiohan ndoꞌ na nanꞌxuanhan jnan. Minninchen tsꞌan na jnaanꞌ juu tondëë nanꞌñeen ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya njan, mantyi ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, ncꞌön na jnꞌan yo tsanꞌñeen xjen na nndyö nntꞌa yo juu najndei na condui nquii Tyëhöꞌ ndoꞌ yo nque ángeles na cotyentjon nnon jon.

9

1 Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌan ntyjehoꞌ na tyiꞌjeꞌcüjehan ata vi na jndë jntyꞌia ndëëhan na jndë tyjeeꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyeꞌntjon jon nnꞌan ꞌnaanꞌ jon yo juu najndei na conduihin.

Na siñoonhanꞌ Jesús

(Mt 17:1-13; Lc 9:28-36)

2 Taca yon xuee na jndë tso Jesús na nndaꞌ, ndoꞌ tëyꞌoon jon Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan. Tyevahan ncüii tyoꞌ ndye naijon na ninnquehan. Xjenꞌñeen jntyꞌiahan na siñoonhanꞌhin. 3 Ndoꞌ juu ndiaaꞌ jon, maninꞌ condui nduiꞌhanꞌ, ndoꞌ quichiꞌtyenhanꞌ chaꞌvijon tein. Minꞌncüii tsꞌan tsonnangue jeꞌquindëë ntsiquichiꞌ ndiaa chaꞌxjen quichiꞌ ndiaaꞌ jon juu xjenꞌñeen. 4 Ndoꞌ joꞌ joo ndye nanꞌñeen jntyꞌiahan na tyjeeꞌ nquii Elías yo ninꞌMoisés, na jnanhan quiñoonꞌndue, na jnanꞌnein nanꞌñeen yo nquii Jesús. 5 Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, vaa ya jndyi vaa na mꞌán ntjoohin. Nnanꞌyá ndye xqueꞌ ncüanꞌ, ncüiihanꞌ cüentaꞌ, cüiichenhanꞌ cüentaaꞌ nquii Moisés, ndoꞌ ncüiichenhanꞌ ninꞌcüentaaꞌ juu Elías.

6 Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso jon ngꞌe ndicüaaꞌ tsꞌon jon nin jñꞌoon ngitso jon ee mioon jndyi tyuehan. 7 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tyioo ncüii chincyu nacjohan, ndoꞌ quityquiiꞌhanꞌ, joꞌ ticꞌuaa jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tso jon:

—Juu tsanvahin conduihin jnda na viꞌnchji jndyihin. Quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na ngitso jon.

8 Ndoꞌ xjen na jntyꞌia nanꞌñeen xiꞌjndio, minꞌncüii tsꞌan tavi cꞌoon, ninnquiintyi Jesús na vi mꞌaan.

9 Ndoꞌ viochen xjen na tyecuehan juu tyoꞌñeen, tso jon ndëëhan:

—Minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌneinhoꞌ ꞌnan na jntyꞌia ndëëhoꞌ quichen. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ ya na jndë vantꞌö xcö, juu xjenꞌñeen vanaan na nnanꞌneinhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ꞌnan na jntyꞌia ndëëhoꞌ.

10 Ndoꞌ nanꞌñeen, jnanꞌvehan juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen, taꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ na tso jon na ngüandoꞌ xco jon vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. 11 Ya joꞌ taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—Nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa na itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, conduehan na juu Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndoꞌ ndë joꞌ ncüjeeꞌ nquii Cristo. ¿Nchu vaa na conduehan na nquii Elíasꞌñeen ncüjeeꞌ jndyee jon?

12 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon mayuuꞌ itsiquindyihanꞌ na ncüjeeꞌ ncüii tsꞌan na ntsixuan juu chaꞌxjen totsixuan nquii Elíasꞌñeen, ndoꞌ ntsꞌaa tsanꞌñeen na ntꞌa xco nnꞌan na njon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon itsiquindyihanꞌ na ja na condui tsansꞌa na iꞌua jon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndye naviꞌ ngenön. Ndoꞌ mantyi nntꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja. 13 Majoꞌ matsjö ndëëhoꞌ na mayuuꞌ jndë jndyo ncüii tsꞌan na totsixuan jon chaꞌxjen juu Elíasꞌñeen, ndoꞌ nque nnꞌan jndë jntꞌa viꞌhan jon ntyjantyi na ntꞌue nꞌonhan chaꞌxjen tsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na mancüiixjen ntꞌahan jon.

Sinꞌman Jesús ncüii yusꞌa na nayꞌoon jndyetyiahin

(Mt 17:14-21; Lc 9:37-43)

14 Ndoꞌ tja ntcüeꞌ Jesús yo ndye nanꞌñeen naijon mꞌan ntyjehan, nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jntyꞌiahan na jndye jndyi nnꞌan na jndë tëncüi naijon na mꞌan nanꞌñeen. Quiiꞌ ntꞌanhan ñꞌen cüanntyi nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, conanꞌjndyehan jndyuehan yo nanꞌñeen. 15 Ndoꞌ nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, xjen na jntyꞌiahan na ndyo Jesús, tëveeꞌ jndyi ngiohan, jnanꞌnonhan na tyequitjonhan jon na tyencyahan tsꞌonhin. 16 Yajoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëëhan, tso jon:

—¿Nin jñꞌoon na conanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yo joo ntyjë na cotsayꞌonhan jñꞌoon yo ja?

17 Ncüii tsꞌan na mꞌaan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan juu tmaanꞌñeen, tꞌa juu, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ndö mꞌaan yusꞌa jnda na jndyoyꞌönhin na nayꞌoon jndyetyiahin na itscuꞌhanꞌ na ntsinin juu. 18 Ndoꞌ minyuuchen na mꞌaan juu xjen na coveeꞌ xjen na itsijaaꞌhanꞌ, itsquioohanꞌhin, ndoꞌ conduiꞌ chonꞌ ꞌndyo juu, maninꞌ tsiquiꞌioonꞌ juu ndiꞌnꞌon juu, ndoꞌ ꞌndyiihanꞌhin vi na jndë sitsꞌoonhanꞌhin. Ndoꞌ jndë tcꞌan vi nayaꞌñeen ndëë nque nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na mancyaꞌ na quitjiꞌhan juu jndyetyiaꞌñeen, majoꞌ tana jndëë jntꞌahan.

19 Joꞌ tꞌa Jesús jndyue nque nanꞌñeen na totsayꞌon jñꞌoon yo jon, tso jon:

—ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. Majndye xuee na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na matsiꞌman ndëëhoꞌ. Jndye vaa na mꞌan na tꞌman tsꞌön ꞌoꞌ, majoꞌ min na nndaꞌ, ninjoꞌ tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. ¿Tsaꞌnndaꞌ chu na icanhanꞌ na ncꞌön yo ꞌoꞌ chaꞌ ngantyja nꞌonhoꞌ ja? Quindyoyꞌonhoꞌ yusꞌahaꞌ ndöhin.

20 Ndoꞌ xjen na sayꞌonhanhin na mꞌaan Jesús, ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ juu jndyetyiaꞌñeen jon, yajoꞌ sꞌaa juu na siꞌndaaꞌhanꞌ xquen juu luꞌñeen, tyioohin tyuaa, totsiquityeeꞌñꞌenhin, ndoꞌ tonduiꞌ chonꞌ ꞌndyo juu. 21 Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ Jesús nnon tye juu:

—Juu jndyetyiavahin, ¿Tsaꞌnndaꞌ xuee na jndë vja na nayꞌoonhanꞌhin?

Ndoꞌ juu tye yusꞌachjoꞌñeen, tꞌa jon, tso jon:

—Tyeꞌhanꞌ xjen na chjohin. 22 Ndoꞌ tijndye jnda na itsquioohanꞌhin quiiꞌ chon ndoꞌ quiiꞌ ndaa chaꞌ na ntscueeꞌhanꞌhin, majoꞌ xe na aa vaa na nndëë ntsaꞌ na ntejndeiꞌ já, cꞌonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ na quitsinꞌmanꞌhin.

23 Joꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tye juu yuchjoꞌñeen, tso jon:

—Tyiꞌya tsuꞌ xe na aa vaa na nndëë ntsꞌa, ee minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen ꞌnan na ican juu nnon jon, nndëë ntsꞌaa jonhanꞌ.

24 Yajoꞌ juu tye yuchjoꞌñeen, jndei ticꞌuaa ꞌndyo jon, tso juu:

—Vantyja tsꞌön Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ quitejndeiꞌ ja ntyja na ndicantyja tsꞌön chaꞌxjen na icanhanꞌ.

25 Ndoꞌ Jesús, xjen na tquen jon cüenta na jndye nnꞌan vancüi joꞌ, ninñoonꞌ sityiaꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. Tso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ yutyia na tyiꞌninꞌncyaꞌ na ndyii yuvahin, min na ntsinin juu, quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon juu, matavi xuee na ngaqueꞌ nndaꞌ.

26 Yajoꞌ sꞌaa jndyetyiaꞌñeen na jndei sixuaa juu, ji vaa jndyi na siꞌndaaꞌhanꞌ xquen juu yusꞌaꞌñeen, ndë joꞌ jnduiꞌhanꞌ. Majoꞌ jntyꞌiihanꞌhin chaꞌvijon tsꞌoohin, ata jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ jnduehan:

—Jndë tueꞌ juu. 27 Majoꞌ nquii Jesús tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu lu chjoꞌñeen, tejndei jonhin na tacüentyjeeꞌ juu, ndoꞌ jnanquintyja juu.

28 Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ Jesús cüii vꞌaa yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon yo jon, taꞌxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Ndu na tyíꞌquindëë ntjíꞌ juu jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon yusꞌaꞌñeen?

29 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Chaꞌ nndëë ntjiꞌhoꞌ jndyetyiaminꞌ, icanhanꞌ na quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon.

Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mt 17:22-23; Lc 9:43-45)

30 Ndoꞌ jnduiꞌ Jesús joꞌ yo nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon. Sacüenonhan juu ndyuaa Galilea. Ndoꞌ tyiꞌquintꞌue tsꞌon Jesús na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan yu vaato ntyja vja jon. 31 Ngꞌe itsiꞌman jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Tso jon:

—Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan, ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌcueeꞌhan ja, majoꞌ xee na jndë ndye na tꞌiö, ngüantꞌö xcö.

32 Majoꞌ joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌnan taaꞌ nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ ncyaahan na ntaꞌxeeꞌhan nnon jon nin tsiquindyihanꞌ.

¿Nin tsꞌan na njonntyichen condui?

(Mt 18:1-5; Lc 9:46-48)

33 Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon sque nndaꞌhan Capernaum. Ndoꞌ vi na jndë na tequeꞌhan ncüii vꞌaa, taxeeꞌ jon ndëëhan:

—Nato na tincyö, ¿Nin jñꞌoon jnanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yo ntyjehoꞌ?

34 Ndoꞌ joꞌ chen tui jndyuehan, ee nato na ñjonhan, jnanꞌjndyehan jndyuehan yo ntyjehan nin ncüii nquehan na nnduiꞌ juu na njonchen conduihin quiiꞌ ntꞌanhan.

35 Yajoꞌ tëcjo Jesús. Tꞌman jonhan na quinanꞌndyooꞌhan na ndyehan jñꞌoon. Tso jon:

—Minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌon na njonchen na nnduihin, quitsindyiaꞌ tsꞌon juu ndoꞌ quitejndei juu tsoñꞌen nnꞌan.

36 Ndë joꞌ tyꞌoon jon ncüii yuchjo, tcoꞌ jonhin xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan, chu jonhin. Tso jon ndëëhan:

37 —Minninchen tsꞌan na yo na ya ntyjii juu na ncyꞌoon juu cüenta ncüii yuchjo, mantyi iyꞌoon juu cüenta ja yo na ya ntyjii juu. Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na iyꞌoon juu cüenta ja, mantyi iyꞌoon juu cüenta nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue.

Juu tsꞌan na tyiꞌtsuehin nacjö, mꞌaan juu ntyja njanhan

(Mt 10:42; Lc 9:49-50)

38 Ndoꞌ tso Juan nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, jntyꞌiá ncüii tsꞌan na icüjiꞌ juu xueꞌ chaꞌ quinduiꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ jnduë́ nnon juu na tavi ntsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe tyiꞌcayꞌoon juu jñꞌoon yo jaa.

39 Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Tyiꞌnduehoꞌ na tantsꞌaa juuhanꞌ, ngꞌe tsꞌan na jndë sꞌaa ncüii tsꞌian tꞌman yo xuë, tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ na quintyjachen ntsinin juu jñꞌoon tyia nacjö. 40 Ngꞌe juu tsꞌan na tyiꞌitsuehin nacjö, juu tsanꞌñeen mꞌaan jon ntyja njan. 41 Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na nninncyaa juu ncüii vaso ndaa na ncüehoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ cüenta ja, nquii Tyoꞌtsꞌon ndyion juu tsanꞌñeen naya na sꞌaa juu ꞌoꞌ.

Taꞌndyicje jaa nnon ncüii ꞌnan na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ jaa na quinanꞌtja jaa

(Mt 18:6-9; Lc 17:1-12)

42 “Minꞌcya ro tsꞌan na ntsiꞌman juu nnon ncüiichen tsꞌan na chjo na vantyja tsꞌon juu ja na ntsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, yantyi xe na quinanꞌtyen nnꞌan ncüii tosu xtyoꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ ntjueꞌhanhin quityquiiꞌ ndaandue. 43 Ndoꞌ xe na aa matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon veꞌ ngꞌe yo ꞌnan na matsaꞌ yo ntꞌöꞌ, tyiꞌntsaꞌhanꞌ, cꞌonꞌ chaꞌvijon na quitycüanꞌ ntꞌöꞌ. Ngꞌe yantyichen na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ naijon na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ nnꞌan, chito na quindë ꞌuꞌ ndoꞌ na ncjaꞌ vꞌio, naijon na tavi xuee nduuꞌ chon, 44 Naijon tyiꞌcüje quintyi min tajon quinduuꞌ chon. 45 Ndoꞌ mantyi xe na aa matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon veꞌ tsojnaanꞌ ngꞌeꞌ, yantyi tavi ncjaꞌ joꞌ, cꞌonꞌ na chaꞌvijon na quitycüanꞌ ngꞌeꞌ, ee yantyi ngaqueꞌ naijon na cotandoꞌ nnꞌan na quitycüanꞌ ngꞌeꞌ, chito na quindë ngꞌeꞌ na ncjaꞌ vꞌio naijon na tavixuee nduuꞌ chon. 46 Ee quiiꞌ vꞌio, tajon ncüje quintyi min tajon quinduuꞌ chon. 47 Ndoꞌ mantyi xe na veꞌ ninꞌquindyiaaꞌ ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsꞌaahanꞌ na ntsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yantyi cꞌonꞌ chaꞌvijon na jndë tjiꞌ tënnonꞌ, ngꞌe yantyi ngaqueꞌ naijon na icoꞌxen jon na ninncüii tënnonꞌ, chito yo ve joohanꞌ ncjaꞌ vꞌio. 48 Naijon na tyiꞌjon cüje quintyi min tyiꞌjon quinduuꞌ chon.

49 “Joo quiooꞌ na tonanꞌcüje nnꞌan na tijntꞌuehan na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, totyiohan tsjaanꞌ nacjo oꞌ xjen na tonanꞌcohan oꞌ. 50 Juu tsjaanꞌ ya jndyihanꞌ. Coninjntꞌuehanꞌ chaꞌ tyiꞌninꞌndaaꞌ ꞌnan, majoꞌ xe na aa jndë jnduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, ¿Nchu ya ntsꞌaa tsꞌan na nninchjenꞌ nndaꞌhanꞌ? Matavi nchu ya na ntjo yahanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, quinduihoꞌ na chaꞌvijon tsjaanꞌ na ya chjenꞌhanꞌ, ndoꞌ cꞌonhoꞌ na ya ntyjiiꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ yo ntyjeehoꞌ.

10

Tyiꞌnanꞌtyuiiꞌ nnꞌan tson na toncohan

(Mt 19:1-12; Lc 16:18)

1 Jnduiꞌ Jesús Capernaum. Tja jon ndyuaa Judea tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ na toxndyaaꞌ jndaa Jordán, ndoꞌ joꞌ tovancüi nndaꞌ nnꞌan naijon na tyjeeꞌ jon. Ndoꞌ joꞌ taꞌ jon na itsiꞌman jon ndëëhan chaꞌ mancüii xjen itsꞌaa jon. 2 Ndoꞌ vendye nnꞌan fariseos squenonhan naijon na mꞌaan jon. Cojntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na ntsintcüeꞌ jon ndëëhan, quitꞌuiiviꞌhanꞌ jon. Taxeeꞌhan nnon jon:

—¿Aa vanaan na ntsityuiiꞌ tsꞌan tson toco juu yo scuuꞌ juu?

3 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Jñꞌoon na tquen juu Moisés na iquenhanꞌ xjen ꞌoꞌ, ¿Nchu vaa itsiquindyihanꞌ?

4 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Nquii Moisés, tyincyaa jon na vanaan ngave ncüii tson na ngitsohanꞌ na jndë jntyꞌehan ntyjehan.

5 Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Ngꞌe na queꞌ nꞌonhoꞌ, joꞌ na tquen Moisés juu jñꞌoonꞌñeen. 6 Majoꞌ xjen na tyeꞌ na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen ꞌnan na min, vaa jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ na sia jon tsansꞌa yo tsanscu. 7 Mangꞌe na itsohanꞌ na nndaꞌ, xuee na ngoco tsansꞌa, nꞌndyii juu tye juu yo ndyee juu chaꞌ ntjotyenhin yo scuuꞌ juu. 8 Ngꞌe na nndaꞌ, ve joo nanꞌñeen itsꞌaahanꞌ na ninncüii tsꞌan conduihin. Ndoꞌ na nndaꞌ, tachito ve tsꞌan conanꞌxuanhan, ninncüii tsꞌan conduihan. 9 Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, ya na jndë toco cüii tsansꞌa yo tsanscu, itsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na nndaꞌ vaa, mangꞌe joꞌ tyiꞌndyehan ntyjehan.

10 Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ Jesús vꞌaa yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌ nanꞌñeen nin ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 11 Ndoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Juu tsꞌan na nꞌndyii scuuꞌ ndoꞌ ngoco nndaꞌ juu yo ncüiichen tsanscu, jndë vaa jnaanꞌ juu nnon scuuꞌ nquii juu, ee conduihin tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsanꞌñeen. 12 Ndoꞌ mantyi xe na aa nꞌndyii tsanscu saaꞌ juu ndoꞌ ngoco nndaꞌ juu yo ncüiichen tsansꞌa, jndë vaa jnaanꞌ juu nnon saaꞌ nquii juu, ee conduihin tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsansꞌaꞌñeen.

Tyio Jesús jnꞌaan yotsca

(Mt 19:13-15; Lc 18:15-17)

13 Ndoꞌ tyeyꞌon nnꞌan yotsca na mꞌaan Jesús, na ntꞌue nꞌonhan na quityio jon ntꞌö jon cjo yotscaꞌñeen chaꞌ ndyio jon jnꞌaan joo. Majoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌhan na jnanꞌtyiaꞌhan joo nanꞌñeen na jndyochohan yotscaꞌñeen. 14 Majoꞌ nquii Jesús, xjen na jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ vaa na contꞌa nanꞌñeen, sivꞌii jon. Tso jon ndëëhan:

—Ncyahoꞌ na vanaan na ntsque yotsca na mꞌan ja. Tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌ joo ngꞌe ntyjantyi nnꞌan na covantyja nꞌon ja chaꞌxjen na covantyja nꞌon yotsca ja, joo nanꞌñeen conduihan nnꞌan na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. 15 Xe na aa mꞌaan tsꞌan na ninꞌquitsijonhin yo juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, icanhanꞌ na nninncyaa tsanꞌñeen na ntcoꞌxen jonhin chaꞌxjen ncüii yuchjo vangueeꞌ juu ꞌnan na tso tye juu ndyee juu. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌninꞌncyaa juu na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhin, tyiꞌjeꞌquindëë na nduihin tsꞌan na mꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

16 Yajoꞌ nquii Jesús, ncüii ro cüii yotscaꞌñeen, chu jonhin, ndoꞌ tyio jon ntꞌö jon nquen joo. Tso jon ndëë joo:

—Nquii ta Tyoꞌtsꞌon quityio jon jnꞌaan ncüii ro ncüiihoꞌ.

Itsinin ncüii tsantya yo Jesús

(Mt 19:16-30; Lc 18:18-30)

17 Xjen na vanduiꞌ Jesús na chi ncja jon, jnannon ncüii tsꞌan, tja juu na mꞌaan jon, tëcoꞌxtye tsanꞌñeen nnon jon. Tso juu:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na ya tsꞌan ꞌuꞌ, ¿Nin ncüii nnon na chuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon?

18 Ndoꞌ tꞌa Jesús, tso jon nnon juu:

—¿Ndu na tsuꞌ na ya tsꞌan ja? Minꞌncüii tsꞌan tacꞌoon na ya tsꞌanhin, xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na nndaꞌ. 19 ꞌUꞌ nchjiꞌ jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, chaꞌna “Tyiꞌncꞌonꞌ yo tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro, tyiꞌntscueꞌ tsꞌan, tyiꞌnchꞌueꞌ, tyiꞌntsininꞌ quintu nacjooꞌ ncüiichen tsꞌan, tyiꞌntsiviꞌnnꞌanꞌ tsꞌan, ndoꞌ mantyi quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ”.

20 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen jeꞌ, sintcüeꞌ juu jñꞌoon, tso juu:

—Nndaꞌ ta, xjen chjo ja tyeꞌ na mavancꞌuë tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ.

21 Jndyiaaꞌ Jesús nnon juu, tyioo na viꞌnchjii jonhin. Itso jon nnon juu:

—Vaa ncüii nnon na icanchenhanꞌ na quitsaꞌ. Cjaꞌ, quijndëꞌ tsoñꞌen ꞌnanꞌ na min. Ndoꞌ xoquituꞌ na ngyonꞌ cüenta, quitsaꞌ nayahanꞌ nanninñenꞌ, yajoꞌ ntsixuanꞌ na tya ꞌuꞌ na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ndë joꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ ntyja njan.

22 Majoꞌ juu tsanꞌñeen, vi na jndë jndyii juu na nndaꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii juu, tja ntcüeꞌ juu. Ee juu jñꞌoonꞌñeen sichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌon juu ngꞌe jndye jndyi ꞌnaanꞌ juu min, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquijndëë juu joohanꞌ.

23 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, jndyiaaꞌ Jesús xiꞌjndio ndëë nnꞌan. Ndoꞌ tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Ncüii tsantya jeꞌ, vaa jndyaaꞌ jndyi na ntsijonhin yo jñꞌoon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan.

24 Ndoꞌ nanꞌñeen, siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan na nndaꞌ vaa na tso Jesús. Majoꞌ tsontyichen jon ndëëhan:

—Nndaꞌ ꞌoꞌ ntsinda, joo nnꞌan na tꞌman quii nꞌon yo ꞌnan na tyahin, jndyaaꞌ jndyi na ntaꞌngueeꞌhin na nquii Tyoꞌtsꞌon ntcoꞌxen jonhan. 25 Ncüii tsantya, jndyaaꞌntyichen na ntsijonhin juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, chintyichen na ngüequindyiꞌ camello tsueꞌ xꞌee tsiꞌncya.

26 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tꞌman vaa na ndincyaahanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa itso jon, joꞌ taxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Aa chi tsiꞌmanhanꞌ na tanin juu na nndëë nꞌman ñuaanꞌ?

27 Jndyiaaꞌ Jesús ndëëhan, tso jon:

—Juu na cotjiꞌ nnꞌan cüenta yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, tanchu ya, majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen condëë itsꞌaa jon.

28 Na jndyii Pedro na nndaꞌ, tso jon nnon Jesús:

—Já tsoñꞌen ꞌnan na nanꞌxuán, jndë jntyꞌë́ꞌhanꞌ chaꞌ condëë na conanꞌjö́n ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsaꞌ.

29 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na ꞌndyii juu vaaꞌ juu na ngancyaa juu jñꞌoon naya ntyja njan, ꞌndyii juu ntyje juu nannon, yo nanntcu, tye juu, ndyee juu, scuuꞌ juu, ntsinda juu, tyuaa ꞌnaanꞌ juu, ngꞌe na conduihin tsꞌan na mꞌaan juu ntyja njan, chaꞌ ndëë ngancyaa juu jñꞌoon naya, 30 Ndyuminhin jndyechen nnꞌan na ndixeeꞌhan juu chaꞌvijon na vaaꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ nnꞌan na ngichu juu cüenta, ndui nanꞌñeen ntyje juu nannon, yo nanntcu, nnꞌan na ndui chaꞌvijon tye juu, ndyee juu, nnꞌan ndui chaꞌvijon ntsinda juu, yo ninꞌndyuaa ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ mantyi nnon tsonnanguevahin ngenon juu naviꞌ, majoꞌ ya na ngueeꞌ juu quiñoonꞌndue, ntsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 31 Jndye nnꞌan na mꞌan neinhin conanꞌtiuhan na joohan njon conduihan, joo nanꞌñeen ncjuꞌcje Tyoꞌtsꞌonhan. Majoꞌ juu tsꞌan na condue nnꞌan na tyiꞌquinjonhin, ncjuꞌ jon tsanꞌñeen na tonnon.

Itsinin nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan jon

(Mt 20:17-19; Lc 18:31-34)

32 Tava Jesús nato na vjahanꞌ Jerusalén yo nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ joo nanꞌñeen tiꞌndaaꞌ tycya ngiohan na vja jon juu tsjoonꞌñeen, ndoꞌ mañoon nnꞌan na santyja na nquenꞌ nanꞌñeen, mantyi veꞌ ncyaa ncyaahan. Yajoꞌ tꞌman nndaꞌ jon joo nchoꞌve nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa jon, jnduiꞌhan ꞌndyo natoꞌñeen. Taꞌ jon sinin jon ndëëhan nchu vaa na mavaa xjen na ngenon jon naviꞌ tꞌman. 33 Tso jon ndëëhan:

—Quitquenhoꞌ cüenta na cotsava na ntsquë Jerusalén. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën nnꞌan, joꞌ nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee ntyee na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos, ndoꞌ mantyi yo nduee nnꞌan na conanꞌman nchu itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌjndaꞌhan na cüꞌiö, ndoꞌ mantyi nninncyahan cüenta ja nduee joo nnꞌan na tachi nnꞌan judíos conduihan. 34 Ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌcüejnaanꞌhan ja, ndyiohan ꞌnan ja, ndoꞌ ntjueꞌhan ndaa jndyuehan cjö, ndë joꞌ nnanꞌcueeꞌhan ja. Majoꞌ xuee na jndë ndye na tui na nndaꞌ, ngüantꞌö xcö.”

Santiago yo Juan cotanhan vi naya nnon Jesús

(Mt 20:20-28)

35 Juu Santiago yo ninꞌJuan, ntsinda Zebedeo, squenonhan na mꞌaan Jesús. Jnduehan nnon jon:

—Ta, ntꞌue nnꞌö́n na ntsaꞌ vi nayaꞌñeen na cotán nnonꞌ.

36 Yajoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Nin naya ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsꞌa yo ꞌoꞌ?

37 Joꞌ tꞌahan, jnduehan:

—Ya na ngacüetyenꞌ naijon na nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ na ntcoxenꞌ tsonnangue, nninncyaꞌ na ngüendyuá ncüii cüii ntyja ngiaꞌ na nnanꞌjö́n yo ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na macoꞌxenꞌ.

38 Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon:

—ꞌOꞌ min tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan na cotanhoꞌ nnön. Ja contjo ya nchji yo naviꞌ na ngenön na nntꞌa nnꞌan ja, ndoꞌ na nnanꞌcueeꞌhan ja. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa ntjo ya ngiohoꞌ naviꞌ na nntꞌa nnꞌanhoꞌ min xe na aa na nnanꞌcüjehan ꞌoꞌ?

39 Tꞌahan, jnduehan:

—Nndëë nntꞌá.

Ndoꞌ itsochen Jesús ndëëhan:

—Ngꞌe na cotsayꞌonhoꞌ jñꞌoon yo ja, joꞌ juu naviꞌ na ngenön, mantyi ngenonhoꞌhanꞌ, ndoꞌ ngꞌe na nanꞌxuanhoꞌ ntyja njan, joꞌ na nnanꞌcüje nnꞌanhoꞌ. 40 Majoꞌ chito ja tsixuan na nninncya na ngüendyuaahoꞌ ncüii cüii ntyja ncꞌia, nquii Tyoꞌtsꞌon nninncyaa jon juu nayaꞌñeen ndëë nque nnꞌan na nanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüentahanꞌ.

41 Ndoꞌ joo nqui nanꞌñeen na mantyi totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taꞌhan, jnanꞌvjehan Santiago yo ninꞌJuanꞌñeen. 42 Ngꞌe joꞌ tꞌman Jesús na ninvaa nchoꞌvehan, tso jon ndëëhan:

—Nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan ncüii cüii tsonnangue, mangiohoꞌ na conanꞌsꞌahan ndëë joo nnꞌan na cotoxenhan. Ndoꞌ nque nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian tꞌman, cotquenhan xjen nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanhan. 43 Majoꞌ ꞌoꞌ minchjo tyiꞌquichuhanꞌ na nndaꞌ ncꞌonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ. Minꞌcya ro na cüiihoꞌ na ntyja tsꞌon juu na nnintquehin quiiꞌ ntꞌan ntyjehoꞌ, tsixuan juu na quityentjon juu ndëëhoꞌ. 44 Ndoꞌ minꞌcya ro cüiihoꞌ na ntyja tsꞌon juu na ncꞌoon juu na tonnon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, quinduihin tsꞌan na ityentjon juu ndëëhoꞌ. 45 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, chito jndyö na mantꞌuë nnꞌan na quityeꞌntjonhan nnön. Ja jndyö na ntyeꞌntjön ndëë nnꞌan, ndoꞌ nꞌndyii nquii ja na cüꞌiö na ndyiön jnan nnꞌan, chaꞌ ndyaahan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Sinꞌman Jesús Bartimeo

(Mt 20:29-34; Lc 18:35-43)

46 Squehan tsjoon Jericó, ndoꞌ xjen na vanduiꞌ Jesús juu tsjoonꞌñeen yo ninꞌnnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin, yo cüii tmaanꞌ nnꞌan jndye jndyi, joꞌ ꞌndyo natoꞌñeen vaquityen ncüii tsannchjaanꞌ, ican juu xoquituꞌ ndëë nnꞌan. Jndyu juu Bartimeo, jnda tsan na jndyu Timeo. 47 Xjen na jndyii juu na nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret, ivenon jon joꞌ, taꞌ juu na sixuaa juu. Tso juu:

—Nndaꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ.

48 Ndoꞌ jndye nanꞌñeen jnanꞌtyiaꞌhanhin na cüichen ꞌndyo juu, majoꞌ juu juu majndeintyichen ticꞌuaa ꞌndyo juu. Tso nndaꞌ juu:

—ꞌUꞌ na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ.

49 Ndoꞌ joꞌ tëcüentyjeeꞌ Jesús. Tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin:

—Quiꞌmanhoꞌhin.

Ndoꞌ tꞌmanhan juu tsannchjaanꞌñeen, jnduehan nnon juu:

—Cꞌonꞌ na ya ntyjiꞌ, quinanquintyjaꞌ, nquii jon iꞌman jon ꞌuꞌ.

50 Yajoꞌ tjuꞌto juu ndiaa na vanjoonꞌhin, ninñoonꞌ jnanquintyja juu, tja juu na mꞌaan Jesús. 51 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús nnon juu, tso jon:

—¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ na quitsꞌa ja ꞌuꞌ?

Ndoꞌ joꞌ tꞌa juu tsannchjaanꞌñeen, tso juu:

—Ta, ntꞌue jndyi tsꞌön na nntyꞌia nntꞌa.

52 Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu:

—Jndë ya ncjaꞌ, ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen ntjo naxuee jndyiaaꞌ tsanꞌñeen. Tja juu yo Jesús nato na vja jon.

11

Taqueeꞌ Jesús Jerusalén

(Mt 21:1-11; Lc 19:28-40; Jn 12:12-19)

1 Vi na jndë tindyo na ntsquehan Jerusalén, na ndyo mꞌaan juu tsjoon Betfagé yo Betania na tonnon tyoꞌ na minntyjeeꞌ nꞌoon Olivos, tꞌua Jesús tsꞌian ndëë ve joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon na cꞌohan ncüii ntꞌaa. 2 Majoꞌ vitjachen na jnduiꞌhan, tso jon ndëëhan:

—Quitsaqueꞌhoꞌ tsjoon chjo na mꞌaan tondëëhoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë squehoꞌ joꞌ, yajoꞌ njntyꞌiahoꞌ ncüii snonndyua na minꞌjon tacontjo tsꞌan. Quinanꞌquinanꞌhoꞌ juu oꞌ, ndoꞌ quindyoyꞌonhoꞌ juu choꞌñeen ntjoohin. 3 Ndoꞌ xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ ndu na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, quinanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon nnon tsanꞌñeen xe ngꞌe nquii jon na conintque nninjntꞌue chjohin oꞌ, ndoꞌ ya ndë joꞌ, ngaquintjo ntcüeꞌ oꞌ.

4 Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen, tyꞌehan ndoꞌ mayuuꞌ jndiohan juu snonꞌñeen na tyen oꞌ ꞌndyo vꞌaa na mꞌaan ꞌndyo nato, joꞌ jnanꞌquinanꞌhan juu oꞌ.

5 Ndoꞌ nque nnꞌan na mꞌan ndyo joꞌ, taxeeꞌ nanꞌñeen ndëëhan, jnduehan:

—¿Ndu na conanꞌquinanꞌhoꞌ juu snonvaꞌ?

6 Yajoꞌ tꞌahan chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tso Jesús na quinduehan. Ndoꞌ nnꞌan njnuenꞌ juu choꞌñeen, tyincyahan na tyeyꞌon nanꞌñeen juu oꞌ. 7 Ndoꞌ xjen na sque ntcüeꞌhan naijon mꞌaan jon na yꞌonhan juu snonꞌñeen, tyiohan ndiaahan naxenꞌ oꞌ, joꞌ tantjo jon juu oꞌ. 8 Ndoꞌ jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ, totquenhan ndiaa tonco ꞌnaanhan nato, ndoꞌ vendyehan tyjeehan nduee nꞌoon, tquenhan joohanꞌ natoꞌñeen na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 9 Ndoꞌ nnꞌan na veꞌjndyee na tonnon jon yo ninꞌnnꞌan na ntyja toxenꞌ jon, ninnquiiꞌchen tonanꞌxuaahan:

—Nën jndyi jaa ngiö nquii tsan na icüjeeꞌ. Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii juu na icüjeeꞌnon ndëë yo xueeꞌ nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon nnꞌan. 10 Conanꞌtꞌmaanꞌ jaa nquii jon na mavaa xjen na ntcoꞌxen jon, chaꞌxjen nquii David ndyu na toxenꞌchen tocoꞌxen jon nnꞌan tsjan jaa na jndyocahanꞌ. Quinditꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue.

11 Ndoꞌ xjen na taqueeꞌ Jesús Jerusalén, tja jon vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ, vi na jndë tquen jon cüenta nchu vaa ꞌnan na contꞌahan, ndoꞌ ngꞌe na vaman, joꞌ jnduiꞌ ntcüeꞌ jon. Tja jon Betania yo nque nnꞌan nchoꞌveꞌñeen.

Tjuꞌ Jesús jñꞌoonviꞌ cjooꞌ tsꞌoon higuera na tatë quichuuꞌhanꞌ

(Mt 21:18-19)

12 Ndoꞌ tonco cüiichen xuee, jndë na jnduiꞌ nndaꞌhan Betania, tyjeeꞌ na ninꞌjndoꞌ Jesús. 13 Joꞌ jndyiaaꞌ tycya jon ncüii tsꞌoon higuera na min tscooꞌhanꞌ. Ndoꞌ joꞌ sindyooꞌhin nnon juu tsꞌoonꞌñeen, na tëquindyiaaꞌ jon aa chuuꞌ tëhanꞌ na ntquii jon. Majoꞌ xjen na tueeꞌcya jon nnonhanꞌ, veꞌ xiaꞌntyi tsco minhanꞌ, ngꞌe tyiꞌcoveeꞌ xjen na nguen tëhanꞌ. 14 Ndoꞌ tso jon nnonhanꞌ:

—Tavi xuee na ntsaꞌ të na ntquii tsꞌan.

Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, mantyi jndyehan juu jñꞌoonꞌñeen.

Tjiꞌ Jesús nnꞌan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman,

(Mt 21:12-17; Lc 19:45-48; Jn 2:13-22)

15 Ndë joꞌ sque nndaꞌhan Jerusalén. Ndoꞌ Jesús, tëqueeꞌ nndaꞌ jon vatsꞌon tꞌman. Joꞌ ijon jndye ꞌnan min na condëë nnꞌan, yo quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na itsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon na coninjntꞌua ꞌnan joꞌ, taꞌ jon, tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen. Mantyi nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon ꞌnaan nnꞌan na cotsque ya, scüequityeeꞌ jon joo mesa ꞌnaanhin. Ndoꞌ maninꞌ cüajon sꞌaa jon yo joo silla ꞌnaan nnꞌan na condëë quintuꞌ. 16 Min tatyincyaa jon jñꞌoon na vanaan na ngüenon tsꞌan chꞌeenꞌ juu vatsꞌonꞌñeen na chu juu xu. 17 Tyeꞌ na itsiꞌman jon ndëë nanꞌñeen, tso jon:

—Quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohanꞌ: Juu vꞌa tsixuanhanꞌ vꞌaa naijon nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue na conanꞌneinhan nnön. Ndoꞌ tsontyichen jon: Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ncüii tsëꞌtsjöꞌ na cotooꞌ nanꞌntyꞌuee, ee ꞌoꞌ contyꞌueehoꞌ xoquituꞌ ꞌnaan nnꞌan na cotsque ntjoohin na nnanꞌneinhan nnon jon.

18 Ndoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë ntyee ꞌnaan nque nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés, jndyehan na nndaꞌ vaa na sꞌaa Jesús. Tsojnaanꞌ joꞌ tojntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan jon. Majoꞌ veꞌ ncyaahan na ntꞌahan na nndaꞌ ngꞌe tsoñꞌen nnꞌan, tꞌman vaa na tëveeꞌ ngiohan jñꞌoon na totsiꞌman jon ndëëhan. 19 Ndoꞌ xjen na taman, yajoꞌ jnduiꞌ nndaꞌ Jesús Jerusalén yo nnꞌan ꞌnaanꞌ jon. Tyꞌehan.

Tsꞌoon higuera jndë tcanhanꞌ

(Mt 21:20-22)

20 Tonco ncüiichen xuee, tenon nndaꞌhan naijon minntyjeeꞌ juu tsꞌoon higueraꞌñeen. Joꞌ cojntyꞌiahan na jndë tcanhanꞌ xjen nchꞌiooꞌchenhanꞌ. 21 Ndoꞌ tañjoonꞌ tsꞌon Pedro ꞌnan na tui. Tso jon nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, quindyiaꞌ, juu tsꞌoon higuera na tjuꞌ jñꞌoonviꞌ cjooꞌ, jndë tcanchenhanꞌ.

22 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Cantyja nꞌonhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 23 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xe na aa ican tsꞌan nnon jon na quenaanꞌ jon tyoꞌvahin ndoꞌ cjuꞌ jonhanꞌ quityquiiꞌ ndaandue, xe na aa tyiꞌntsꞌaa juu na ve vaa na ndyiiꞌ tsꞌon juu, ndui chaꞌxjen jndë vantyja tsꞌon juu. 24 Mangꞌe joꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen na cotanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, cantyja nꞌonhoꞌ na jndë tyincyaa jonhanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ nndui chaꞌxjen na cotanhoꞌ. 25 Ndoꞌ juu xjen na matsininꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, xe na aa mꞌanꞌ na vꞌiꞌ ncüii tyꞌiuꞌ, quitsitꞌman tsonꞌ juu chaꞌ min tyiꞌntscuꞌhanꞌ na nquii Tyëëhë na mꞌaan quiñoonꞌndue ndëë ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon jon. 26 Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquitsitꞌman tsonꞌ juu tyꞌiuꞌ na sitjahin nnonꞌ, min nquii Tyëëhë na mꞌaan quiñoonꞌndue, xeꞌquitsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon jon.

¿Nin juu incyaa najndei na condui Jesús?

(Mt 21:23-27; Lc 20:1-8)

27 Ndoꞌ ncüiichen jon sque nndaꞌhan Jerusalén. Ndoꞌ viochen xjen tyincyaa jon ntyeeꞌ chꞌeenꞌ juu vatsꞌon tꞌman, vendye ntyee na conintque ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos squenonhan na mꞌaan jon, yo ntyjehin nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, ndoꞌ yo nnꞌan na conintque ndëë tsoñꞌenhan na conduihan nnꞌan judíos. 28 Joo nanꞌñeen taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Nin najndei condui ꞌuꞌ na tjiꞌ nnꞌan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman? Ndoꞌ ¿Nin juu tyincya najnduꞌ na saꞌhanꞌ?

29 Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Mantyi ja vaa jñꞌoon na ngüaxꞌë ndëëhoꞌ, xe na aa nnanꞌntcüeꞌhoꞌ juuhanꞌ, yajoꞌ mantyi ntsjö ndëëhoꞌ nin nquii na tꞌua tsꞌian nnön na tjiꞌ nanꞌñeen quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman. 30 Nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, ¿Nin nquii juu tꞌua tsꞌian nnon jon na quitsꞌaa jon juu tsꞌianꞌñeen? ¿Aa nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ aa veꞌ nnꞌan jndue na quitsꞌaa jonhanꞌ? Cüa, quitꞌahoꞌ.

31 Yajoꞌ tyeꞌ na jnanꞌnein nquehin yo ntyjehan, jnduehan:

—Xe na aa nnduë na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnon juu tsanꞌñeen na quitsiquindëëꞌ juu nnꞌan, yajoꞌ juu tsanvahin ngitso juu ndëë: “¿Ndu na tatentyja nnꞌön juu jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen?” 32 Ndoꞌ mantyi xe na aa nnduë na veꞌ nnꞌan tꞌua juu tsꞌianꞌñeen nnon juu.

Manndaꞌ jñꞌoon na tomꞌaanꞌ nꞌonhan. Majoꞌ tyiꞌjeꞌquinduehan na nndaꞌ ngꞌe ncyaa jndyihan na nnanꞌvje nnꞌanhin, ee tsoñꞌen nnꞌan tovantyjatyen nꞌonhan na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon juu tsꞌianꞌñeen nnon Juan. 33 Mangꞌe na nndaꞌ, jnduehan nnon Jesús:

—Aa já mancüiixjen tyiꞌquindiö́.

Ndoꞌ joꞌ tꞌa jon, itso jon ndëëhan:

—Min ja xeꞌquitsjö ndëëhoꞌ nin nquii jon na tꞌua tsꞌianminꞌ nnön na sꞌahanꞌ.

12

Nnꞌan na cotquen cüenta ntꞌööntjon

(Mt 21:33-46; Lc 20:9-19)

1 Ndoꞌ taꞌ Jesús na sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndö vaa na itso ncüii jñꞌoonꞌñeen:

—Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Jnonꞌ jon ntꞌöö tëndöndyooꞌ tsjan. Ndë joꞌ tyiiꞌ jon teon xiꞌjndio juu ntjonꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tquen tsanꞌñeen ncüii tsjöꞌ na su nnon na ndëë nchje jon tëndöndyooꞌ tsjanꞌñeen chaꞌ ncüjiꞌ jon ndaaꞌhanꞌ. Ndë joꞌ sia jon ncüii jndu ndye chaꞌ ndëë ntquen tsꞌan cüenta juu ntjonꞌñeen, jndë joꞌ jntꞌue jon nnꞌan na quintꞌahan tsꞌianhanꞌ. Jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon ncüiichen tsonnangue. 2 Ndoꞌ xjen na nchjii jon na jndë tueꞌ të joo ntꞌööꞌñeen, joꞌ jñon jon ncüii tsꞌan na tyeꞌntjon jon na mꞌan nanꞌñeen na nnon juu tsanꞌñeen nninncyahan të na tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ nquii jon. 3 Majoꞌ joo nanꞌñeen, tyꞌonhan juu, totjaꞌhanhin, ndë jñon ntcüeꞌhan juu na tatë tyincyahan na ngachu juu. 4 Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, jñon nndaꞌ jon ncüiichen tsꞌan na ityeꞌntjon jon naijon na mꞌaan nanꞌñeen. Juu tsanꞌñeen totuenꞌhan ntjöꞌhin, jnanꞌqueeꞌhan xquen juu. Ji vaa jndyi jntꞌahanhin. 5 Jndë joꞌ juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, jñon nndaꞌ jon ncüiichen tsꞌan na ityentjon jon. Juu tsanꞌñeen, jnanꞌcueeꞌhanhin. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, ninnquiiꞌ nndaꞌ vaa tontꞌahan tsoñꞌen nnꞌan na tojñon nquii tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, ñꞌen nnꞌan na totjaꞌhan, ndoꞌ vendye nanꞌñeen jnanꞌcüjehan.

6 “Majoꞌ taquintjo ninncüii tsꞌan na vi mꞌaan na itsitiu jon na ijñon jon na mꞌan nanꞌñeen. Joꞌ jnda nquii jon, ninncüii tsꞌonhin na tuihin ndoꞌ tꞌman vaa na viꞌnchjii jonhin. Na matsꞌiañꞌen jñon jonhin ndëë joo nanꞌñeen. Ee sitiu jon: Nque nanminꞌ na totyentjonhan nnön, tajntꞌa nanꞌñeen na njonhan, majoꞌ jnda ja ntꞌahan na njonhin”.

Nndaꞌ va na toquindyiiꞌ tsꞌon jon. 7 Majoꞌ juu xjen na tyjeeꞌ jnda nquii jon na mꞌan nanꞌñeen, jnduehan ndëë ntyjehan: Tsꞌian ya yuuꞌ, vi na jndë tueꞌ tye tsanvahin, juu ntjonvahin ntjohanꞌ cüentaaꞌ juu. Cüa, quinanꞌcuëëꞌhin chaꞌ ntjotyenhanꞌ nduëë. 8 Ndoꞌ na nndaꞌ, tyꞌon nanꞌñeen jon, jnanꞌcueeꞌhan jon, ndë joꞌ tyqueꞌhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon na toxenꞌ juu teonꞌñeen.

9 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús:

—Nquii tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa jon? Nquii jon nndyo ntcüeꞌ jon ndoꞌ ntscüje jon joo nnꞌan na jntyꞌii jon juu teonꞌñeen ndueehan, ndoꞌ ntsijndaꞌ jon mañoon nnꞌan na ntꞌahan tsꞌian juuhanꞌ.

10 “Tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na taconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na minhanꞌ ndueehoꞌ na itsohanꞌ:

Nque nnꞌan na conanꞌya vꞌaa, jnanꞌneinhan, jnduehan:

Juu tsjöꞌ na jndue nnꞌan na conanꞌya vꞌaa na tayuu jntꞌuehanꞌ,

tquenhanꞌ juuhanꞌ na conduihanꞌ tsjöꞌ na ngüentyjeeꞌtyen nqui vꞌaa.

11 Nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa, nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon.

Caveeꞌ jndyi ngiö na cotquën cüenta na nndaꞌ vaa na itsꞌaa jon.

12 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na jndohin Jesús, vi na jndë jndyehan jñꞌoonvaꞌ na sinin jon, ntꞌue jndyi nꞌonhan na cyꞌon cominsión jon, na chi ncja jon naviꞌ, ngꞌe joohan sijoonꞌ jon yo nque nanꞌñeen na tontꞌahan ꞌnan natyia. Ee taaꞌ nꞌonhan nacjo nquehin sinin jon juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ jntyꞌehan na ninꞌquitꞌuehan jon ngꞌe ncyaahan na joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin ntꞌa viꞌ nanꞌñeenhan. Tyꞌehan.

Cotaxeeꞌ nnꞌan nin tsꞌan nnon na ndyionhan sꞌon

(Mt 22:15-22; Lc 20:20-26)

13 Ndëcya nque nnꞌan tmaanꞌ fariseos jñonhan vendye ntyjehan yo nnꞌan ꞌnaanꞌ Herodes na mꞌaan Jesús. Tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen na quitquenhan cüenta jñꞌoon na itsinin Jesús chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ quitꞌuiihanꞌhin. 14 Xjen na squehan na mꞌaan jon, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö́ na matsininꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, min tacüenta matyiꞌ joo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan nacjoꞌ. ꞌUꞌ ninncüii xjen ntyjiꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan. ꞌUꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsiꞌmanꞌ nchu vaa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintꞌa nnꞌan. Majoꞌ ninꞌquindyë́ jñꞌoon ꞌndyoꞌ, juu sꞌon na ique tsanmꞌaantsꞌian, ¿Aa chuhanꞌ na cotyiö́nhanꞌ, ndoꞌ aa tyiꞌquichuhanꞌ?

15 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na veꞌ condue nquehan jñꞌoonꞌñeen. Joꞌ tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja, joꞌ na nndaꞌ vaa na conduehoꞌ nnön. Quindyoyꞌonhoꞌ ncüii xoquituꞌ denario na ntyꞌia.

16 Tyeyꞌonhan cüiihanꞌ. Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Nin tsꞌan tsöꞌxquen chuuꞌhanꞌ, ndoꞌ nin nquii tsꞌan xueeꞌ na chuuꞌhanꞌ?

Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman César.

17 Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Mayuuꞌ jñꞌoon na tꞌahoꞌ. Joꞌ quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na iquen jon ndëëhoꞌ, ndoꞌ juu jñꞌoon na iquen Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, mantyi quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ.

Ndoꞌ na nndaꞌ tꞌa jon jndyuehan, ntjohin na vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Taxeeꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan

(Mt 22:23-33; Lc 20:27-40)

18 Ndë joꞌ vendye nnꞌan juu tmaanꞌ saduceos squenonhan na mꞌaan Jesús. Nanꞌñeen conduehan ncüii tsꞌan na jndë tueꞌ, tyiꞌjeꞌcüandoꞌ nndaꞌ juu. Ndö juu jñꞌoon na jnanꞌneinhan nnon Jesús, jnduehan:

19 —Nndaꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, nquii Moisés, vaa jñꞌoon na jntyꞌii jon ndëë jaa na coꞌxenhanꞌ, xe na aa ngueꞌ tsꞌan ndoꞌ ntjo scuuꞌ juu na min taꞌnan ndahan tui, icoꞌxenhanꞌ na ngoco tyje nquii tsꞌooꞌñeen yo scuuꞌ jon na ntjo, na ncꞌon ndahan na ntsive juu xueeꞌ nquii tsꞌooꞌñeen. 20 Jñꞌoon na ngiö́, tomꞌan ntyqueꞌ nannon na ninncüii tsꞌan ntsindahan. Nquii tsan na vejndyee, toco jon, majoꞌ ya na tueꞌ jon taꞌnan jnda jon yo scuuꞌ jon. 21 Ndoꞌ tyje jon, tsan vja ve, toco juu yo tsanscuꞌñeen, ndoꞌ majoꞌntyi xjen na tueꞌ juu, min taꞌnan jnda juu tꞌoon yo juu tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi tjon tyje jon tsan vja ndye. 22 Ndoꞌ tsoñꞌen na ninvaa na ntyqueꞌ joo nanꞌñeen, toncohan yo juu tsanscuꞌñeen, ndoꞌ minꞌncüii ndahan tatꞌoon yohin, ndoꞌ vi na matsꞌiañꞌen, mantyi nquii tsanꞌñeen tueꞌ juu. 23 Jñꞌoon na ninꞌquitaꞌxꞌë́ nnonꞌ, nnꞌan na jndë tjë, xe na aa ntaꞌndoꞌ nndaꞌhan, chaꞌxjen juu jñꞌoon na matsiꞌmanꞌ, ¿Nin ncüii joo na ntyqueꞌ nanꞌñeen na ndisaaꞌ juu tsanscuꞌñeen, ngꞌe ninvaa na ntyqueꞌhan tondisaaꞌ juu?

24 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Juu jñꞌoonvaꞌ na conduehoꞌ ndöꞌ, tsiꞌmanhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ, min ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjnꞌaanhoꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii jon. 25 Ee joo nnꞌan na jndë tjë, juu xjen na ntandoꞌ nndaꞌhan, tajeꞌquitonco nndaꞌhan, min tajeꞌncyahan ndahan na nnonco joo. Ee nndui nanꞌñeen chaꞌna nque ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue. 26 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na cotaꞌndoꞌ nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë, ꞌoꞌ jndë jnanꞌjnꞌaanhoꞌ nacjooꞌ tson na tji Moisés, juu jñꞌoon na sinin Tyoꞌtsꞌon nnon jon xjen na tëquindyiaaꞌ jon tsꞌoon chjo na covꞌa. Itso jon nnon Moisésꞌñeen: “Ja condui Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ Abraham yo Isaac yo ninꞌJacob na vantyja nꞌonhan ja. Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon min na tivio jndë tjë nanꞌñeen.” 27 Joꞌ min na jndë tjë nnꞌan na tui tsjan nquii Moisés, sinin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan na ninvaa vandoꞌhan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, condui jon Tyoꞌtsꞌon cüenta nque nnꞌan na cotandoꞌ, chito cüenta ntꞌoo. Joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na ꞌoꞌ cochue nꞌonhoꞌ yo ꞌnan na conanꞌtiuhoꞌ na tyiꞌjeꞌquitandoꞌ nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë.

Jñꞌoon na njonntyichen na icoꞌxenhanꞌ

(Mt 22:34-40)

28 Xjen na sinin Jesús ndëë nnꞌan saduceosꞌñeen, tyjeeꞌ cüii tsꞌan na itsiꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Joꞌ jndyii juu jñꞌoonꞌñeen na sintcüeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen na juu jñꞌoon na sintcüeꞌ Jesús, jndyoyuhanꞌ. Joꞌ taxeeꞌ juu nnon jon:

—Quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ¿Nin nquii jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ?

29 Tꞌa Jesús, itso jon nnon tsanꞌñeen:

—Nquii jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ, ndö vaa na icoꞌxenhanꞌ: “ꞌOꞌ nnꞌan Israel, quindyehoꞌ, xiaꞌntyi nquii ta Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, taquintyja nquii jon na conduihin Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan ncüiichen. 30 Joꞌ cüiveꞌnchjiꞌ jon yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ. Tsoñꞌen na ndëë ntsaꞌ, quitsaꞌhanꞌ ngꞌe na veꞌnchjiꞌ jon, mantyi tsoñꞌen ꞌnan na matsitiuꞌ, quitsitiuꞌ yaꞌhanꞌ ngꞌe na venchjiꞌ jon. Quityentjonꞌ nnon jon yo na ninvaañꞌen najnduꞌ ngꞌe na venchjiꞌ jon. Jñꞌoonvahin tsixuanhanꞌ na njonntyichen na icoꞌxenhanꞌ.” 31 Ndoꞌ juu jñꞌoon na vja ve na icoꞌxenhanꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoon na vejndyee: “Cüivenchjiꞌ tsoñꞌen nnꞌan chaꞌxjen na venchjii nquii ꞌuꞌ.” Taꞌnan ncüiichen jñꞌoon na njonntyichen conduihanꞌ yo jñꞌoonminꞌ. 32 Yajoꞌ juu tsanꞌñeen na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés, sintcüeꞌ juu jñꞌoon nnon Jesús, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, juu jñꞌoonvaꞌ na tsuꞌ, jndyoyuhanꞌ. Mayuuꞌ jñꞌoon na matsuꞌ na nquii jon ninncüiihin. Ninnquii jon coꞌxen, taꞌnan ncüiichen. 33 Ndoꞌ na ncꞌoon tsꞌan na cüivechjii juu jon yo na xoncüeeꞌ tsꞌon juu, ndoꞌ yo tsoñꞌen na ndëë ntsꞌaa juu na quitsꞌaa juuhanꞌ ngꞌe na venchjii juu jon, ndoꞌ tsoñꞌen na itsitiu juu na ntsiquindë juuhanꞌ ngꞌe na venchjii juu jon, ndoꞌ na ntyentjon jon juu na ninvaa najndei juu, ndoꞌ mantyi na cüivenchjii juu nnꞌan chaꞌxjen na venchjii nquiihin, joo nanꞌminꞌ njonntyichen conduihanꞌ, chichen quiooꞌ na ntscueeꞌ tsꞌan na ntsco juu oꞌ na itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, yo mañoonchen nnon na ninncyaa tsꞌan na nditꞌmaanꞌ jon.

34 Ndoꞌ tquen Jesús cüenta na ya jñꞌoon sintcüeꞌ tsanꞌñeen. Joꞌ tso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ tavi jndye vitja na ntsijon ꞌuꞌ yo na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan.

Ndë joꞌ matavi ꞌnan ncüiichen tsꞌan na sisaaꞌ tsꞌon na ngüaxeeꞌchen jñꞌoon nnon jon.

Cristo conduihin nquii jnda Tyoꞌtsꞌon

(Mt 22:41-46; Lc 20:41-44)

35 Viochen xjen na itsiꞌman Jesús ndëë nnꞌan quityquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman, tso jon:

—Joo nnꞌan na conanꞌmanhin ndëë ntyjehin nnꞌan judíos, conduehin na nquii Cristo na jñon Tyoꞌtsꞌon jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, conduihin jnda nquii David. ¿Ndu na conduehan na nndaꞌ? 36 Ee juu David ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo tso jon:

Nquii ta Tyoꞌtsꞌon itso jon nnon nquii jon na ityeꞌntjon jon ja:

Quijmanꞌ ncꞌia na tontyjaya, viochen xjen na joo nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ ntsꞌa ntmaanꞌhan nacje ꞌnanꞌ na ntcoꞌxenꞌhan.

Tsontyichen Jesús ndëëhan: 37 Ja matsjö ndëëhoꞌ, juu David tso jon na nquii Cristo conduihin nquii jon na ityeꞌntjon jonhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na tso juu na conduihin jnda juu?

Ndoꞌ na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, joo nnꞌan jndye jndyiꞌhin, taveeꞌ jndyi ngiohan na tondyehan joohanꞌ.

Nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ꞌnan tyiꞌquichuhanꞌ contꞌahan

(Mt 23:1-36; Lc 11:37-54; 20:45-47)

38 Viochen xjen na itsiꞌman Jesús, tso jon:

—Quintꞌahoꞌ cüenta na tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌ na contꞌa nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ee caveeꞌ ngiohan na cocüehan ndiaa tonco chaꞌ quindue nnꞌan na tꞌman conduihan. Ndoꞌ mantyi caveeꞌ jndyi ngiohan na ninncyaa tsꞌan tsꞌonhan nata. 39 Ndoꞌ xjen na covatjon nnꞌan vatsꞌon, joohan na ninꞌcüendyuaahan naijon itsiquinjonhanꞌhin. Ndoꞌ xjen na coveeꞌ nguee, joohan ntꞌue nꞌonhan na ntcüaꞌ jndyeehan. 40 Majoꞌ joo ꞌnan ꞌnaan nanntcu ninnque, cotjiꞌ nanꞌñeenhanꞌ na ninꞌcüiꞌnaanhinhanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ jndye jñꞌoon na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quinanꞌtiu nnꞌan na vaa njon jndyi jon ngiohan. Matsjö jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joohan ngꞌe na nndaꞌ vaa contꞌahan.

Juu tsanscu ninnqui, njonntyichen ꞌnan tyincyaa juu

(Lc 21:1-4)

41 Ncüii jon mꞌaan Jesús vatsꞌon tꞌman. Joꞌ vequityen jon na tonnon naijon min quiton na cotyion nnꞌan sꞌon cüentaaꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon jndye nnꞌan tjueꞌhan sꞌon joꞌ. Ndoꞌ jndye nantya, tꞌman sꞌon tyionhan tyquiiꞌ joohanꞌ. 42 Majuu xjenꞌñeen, cüii tsanscu na jndë ntjohin ndoꞌ jñenꞌ jndyihin, tyjeeꞌnon juu, tacjuꞌ juu ve xoquituꞌ sꞌon ve ncüii joo istonꞌñeen. Joo xoquituꞌñeen njonhanꞌ chaꞌna ninncüii xoquituꞌ. 43 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, tso Jesús ndëë joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsanscuvahin na jndë tueꞌ saaꞌ juu, njonntyichen ꞌnan na tjuꞌ juu quityquiiꞌ istonꞌñeen, tachito joo sꞌon jnda na tjueꞌ nantya. 44 Ee tsoñꞌen nanꞌñeen veꞌ sꞌon na vantjoꞌchen na tjueꞌhan quityquiiꞌ quitonꞌñeen, majoꞌ juu tsanscuvahin na jndë ntjohin na jñenꞌ jndyihin, tjuꞌñꞌen jon xjoquituꞌ yꞌoon jon, min tajntyꞌiihanꞌ na ninjnda ꞌnan na ntcüaꞌ jon.

13

Itsiquindyi Jesús na ndyuiiꞌ vatsꞌon tꞌman

(Mt 24:1-2; Lc 21:5-6)

1 Xjen na vanduiꞌ Jesús na mꞌaan jon vatsꞌon tꞌman yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, ncüii joohan tso juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, quindyiaꞌ nancooꞌ jndyi ntjöꞌmin na tijntꞌue na jndë juu vatsꞌonvahin yo ntꞌaa cüentaaꞌhanꞌ.

2 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Mayuuꞌ nancooꞌ jndyi ntꞌaamin na mandyiaꞌ na jndëhanꞌ yo ntjöꞌ tꞌman. Majoꞌ minꞌncüii tsjöꞌ jeꞌquintjohanꞌ nacjooꞌ ntyjehanꞌ. Tsoñꞌenhanꞌ nnanꞌtyuiiꞌ nnꞌanhanꞌ.

Jnꞌaan na ntsiꞌmanhanꞌ na ntycüii tsonnangue

(Mt 24:3-28; Lc 21:7-24; 17:22-24)

3 Yajoꞌ tyꞌehan tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos na tonnon vatsꞌon tꞌman. Joꞌ tacjo Jesús, ndë joꞌ nquii Pedro, Jacobo, Juan yo ninꞌAndrés, tyeꞌ taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

4 —Quitsuꞌ ndë́ ¿Yuu xjen na ngüentyja yo ꞌnan na tsuꞌ quichen? Ndoꞌ ¿Nin ꞌnan nndui jndyee na ntsiꞌmanhanꞌ na mandyo ngüentyja na nndui nanꞌminꞌ?

5 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Quitquen ya yahoꞌ cüenta na tyiꞌntsiviꞌnnꞌan tsꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaan joo jñꞌoonminꞌ. 6 Ee jndye joo nndityincyooꞌ nnꞌan yo xuë na nnanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan, na nnduehan: Ja condui Cristo, Tyoꞌtsꞌon jñon jon ja na jndyö.

7 “Ndoꞌ juu xjen na nndyehoꞌ na jndye joo jndë tyeꞌ ndyiaꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ ngꞌe mancüiixjen nndaꞌ vaa na nguaa. Ndoꞌ min na nndaꞌ vaa, majoꞌ tyiꞌcoventyja xjen na ntycüii tsonnangue, jndyentyichen ꞌnan na nndui. 8 Ee nnꞌan ncüii tsonnangue ntꞌahan tyiaꞌ yo nnꞌan ncüiichen tsonnangue, ndoꞌ ncüii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ntsiquinan jon tyiaꞌ yo ncüiichen tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Ndoꞌ jndye joo ngotsꞌii. Ndoꞌ mantyi ncꞌoon jndoꞌ tꞌman, ndoꞌ nnꞌan ncüii tsjoon nnanꞌntjaꞌ nquehin yo ntyjehin. Joo naviꞌminꞌ ꞌnan na nndui na vejndyee. Ndoꞌ mañoon naviꞌ na majantyichen ngüentyja na ngenon nnꞌan.

9 “Cꞌon cjehoꞌ, ee ngoyꞌon nnꞌan judíos ꞌoꞌ tondëë nnꞌan na conintque ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan, ndoꞌ majoꞌ ijon na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ntjaꞌhanhoꞌ. Yo naviꞌ ngüentyjeeꞌ ꞌoꞌ na tondëë nanmꞌannꞌian tꞌman na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ ja. 10 Majoꞌ vitjachen na ngitsu tsonnangue, chuhanꞌ na juu jñꞌoon naya ntyja nchu vaa na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, nninncya nnꞌanhanꞌ ndëë ntyjehan na ninvaa tsonnangue. 11 Majoꞌ juu xjen na nninncya nnꞌan cüenta ꞌoꞌ nduee nanmꞌannꞌian, min tyiꞌncꞌonhoꞌ jñꞌoontiu na nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. Juu xjenꞌñeen, joo jñꞌoon na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, joohanꞌ quinanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëë nanꞌñeen, ee nquii Espíritu Santo ntsijndaꞌ jon nquenhoꞌ nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. 12 Juu xjenꞌñeen xio tsꞌan, nninncyaa jon cüenta juu na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Majoꞌntyi nquii tye tsꞌan nninncyaa jon cüenta joo ntsinda jon na nnanꞌcüje nnꞌan joo. Ndoꞌ mantyi ntsinda tsꞌan nninncya joo cüenta tye joo yo ndyee joo chaꞌ nnanꞌcüje nnꞌanhan. 13 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncꞌonhan na jndohanhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan, majoꞌ juu tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, xe na aa tyiꞌncüjihin ntyja njan ata xjen na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan juu, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ tsanꞌñeen.

Quiiꞌ vatsꞌon tꞌman Jerusalén, ji vaa ꞌnan ncꞌoon joꞌ

14 “Ndyu na toxenꞌchen, tomꞌaan ncüii tsꞌan na toquijndyu Daniel. Vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na sinin jon ndëë nnꞌan, quitquen yahoꞌ cüenta juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌhanꞌ. Itsiquindyihanꞌ na ngitaꞌ nnꞌan ncüii ꞌnan na ji vaa quityquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman na quinanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan juuhanꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu xjen na njntyꞌiahoꞌ na nndaꞌ vaa, ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Judea, quinanꞌnonhoꞌ na ncꞌohoꞌ na mꞌan ntyoꞌ na ntantyꞌiuhoꞌ ngꞌe tꞌman jndyi na toncuuꞌ mꞌaan. 15 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, minninchen tsꞌan na vajndyee juu chꞌeenꞌ juu, tyiꞌntsitiu juu na ngaqueeꞌ nndaꞌ juu quityquiiꞌ vaaꞌ juu na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ juu na ngachu juuhanꞌ. 16 Ndoꞌ mantyi juu xjenꞌñeen, tsꞌan na mꞌaan jndëë na itsꞌaa juu tsꞌian, min tyiꞌndyo ntcüeꞌ juu na ncüjiꞌ juu ndiaasooꞌ juu. 17 Ndoꞌ joo nanntcu na ñjon ndahin juu xjenꞌñeen, viꞌ jndyi ngotjonhin, ndoꞌ mantyi ntyjentcuhin na mꞌan ndahin yoꞌndaa. 18 Quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na min chito ngueetein na ngenonhoꞌ juu naviꞌñeen. 19 Ngꞌe joo ngueeꞌñeen, ngenon nnꞌan ncüii nnon naviꞌ na minꞌjon tacoquenonhan xjen navejndyee na tquen Tyoꞌtsꞌon juu tsonnangue ata xjen neinhin, min tajon jnda ngenon nndaꞌhan cüii naviꞌ chaꞌna juuhanꞌ. 20 Ndoꞌ juu naviꞌñeen, xe na aa jndye xuee na ngenon nnꞌanhanꞌ, yajoꞌ matavi jndyehan na nꞌndyihanꞌ. Majoꞌ ngꞌe na viꞌnchjii Tyoꞌtsꞌon joo nnꞌan na icüji jon na nincüentaaꞌ nquii jon, ntsꞌaa jon na cje ro ntycüiihanꞌ.

21 “Ngꞌe na nndaꞌ, juu xjenꞌñeen xe na aa ngitso ncüii tsꞌan ndëëhoꞌ: Quijntyꞌiahoꞌ, ntjoo mꞌaan nquii Cristo, oo xe na aa ngitso tsanꞌñeen: Quijntyꞌiahoꞌ, ndö mꞌaan jon, min tyiꞌngantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 22 Ee ntsquenon nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na nnduehin nquehin conduihan Cristo. Nnduehan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon coninncyahan, min na veꞌ jñꞌoon quintu juu jñꞌoon na conanꞌmanhan. Ata nntꞌahan na nndityincyooꞌ jndye nnon jnꞌaan tꞌman yo tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja najndei nquii tsꞌan. Ndoꞌ joo tsꞌianꞌñeen mandyo na nndëë nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ nque nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon. 23 Tyuaaꞌchen matsiquindyi ja ꞌoꞌ na nanꞌminꞌ nguaa, ngꞌe joꞌ quitquen ya yahoꞌ cüenta.

Ndö vaa na nguaa xjen na nndyo nndaꞌ Jesús

(Mt 24:29-35, 42, 44; Lc 21:25-36)

24 “Joo ngueeꞌñeen vi na jndë tenon juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen, juu ndoꞌcüjioonꞌ nndijaanhanꞌ, min chiꞌ taxeꞌcüixueehanꞌ. 25 Ndoꞌ ncjuu ntycyaa oꞌ ndoꞌ juu ntjöꞌndue tꞌman ngotsꞌiihanꞌ, yajoꞌ nque na cotoxen na mꞌanhanꞌ ntjöꞌndue, ndyuiiꞌ joohanꞌ. 26 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌia nnꞌan na nndyö nntꞌa quityquiiꞌ chincyu. Juu xjenꞌñeen nndyö yo na tꞌman vaa na condui ja na matyëꞌntjön yo maninꞌ conduinduiꞌ na conditꞌmaanꞌ ja. 27 Yajoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue na macüji ja na conduihan cüenta, joo ángeles na cotyentjon nnön, ncꞌua tsꞌian ndëëhan na quinanꞌncüihan joo nanꞌñeen naijon na mꞌan ja.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera

28 “Tsꞌoon higuera vaa jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ. Cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Juu xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condeiꞌ ntꞌöhanꞌ ndoꞌ na conduiꞌ tsco ꞌndaahanꞌ, covaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tindyo ngueesuaꞌ. 29 Mantyi xjen na cojntyꞌiahoꞌ na jndë condui nanꞌminꞌ na jndë tsjö ndëëhoꞌ, yajoꞌ cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na mavaa mavaa xjen na nnan quiñoonꞌndue na nndyö nntꞌa. 30 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan na mꞌan naneinhin, tyiꞌxeꞌcüjeñꞌenhan ata na jndë siquindë ñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 31 Juu tsjöꞌndue yo tsonnangue ntycüiiñꞌenhanꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na mancya tyiꞌjeꞌquintycüii juu najndei na itsixuanhanꞌ.

32 “Majoꞌ taꞌnan tsꞌan quintjii nin xuee min yuu xjen na nndyö nntꞌa, min nque ángeles tyiꞌquindiohan yuu xjenhanꞌ, min ja na condui jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, xiaꞌntyi nquii Tyëhöꞌ nchjii.

33 “Mangꞌe na nndaꞌ vaa, joꞌ quitquen ya yahoꞌ cüenta, ndoꞌ quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tyiꞌndiohoꞌ nin xuee ndoꞌ yuu xjen na nndyö nntꞌa. 34 Majoꞌ ntyja na nndui na nndaꞌ, vaa jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan, jnduiꞌ jon na chi ncja jon ncüiichen tsonnangue na tycya. Xjen na jnduiꞌ jon, tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na ityeꞌntjon jon. Ndoꞌ nnon juu tsꞌan na iquen cüenta ꞌndyo vaaꞌ jon, tso jon: Cüantyjeꞌ yaꞌ vꞌa viochen xjen na ja tacꞌön.

35 Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Manchaꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tso tsanꞌñeen, manndaꞌ vaa matsjö ndëëhoꞌ: Quitquen ya yahoꞌ cüenta ngꞌe itsijonhanꞌ ntyja njan chaꞌna juu tsanꞌñeen na jnduiꞌ juu vaaꞌ juu. Ndoꞌ ꞌoꞌ, itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna joo nanꞌñeen na totyentjonhan nnon jon. Ee min tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö nntꞌa, aa ntsꞌaahanꞌ na vaman, ndoꞌ aa tsantsjon navejndyee xjen na ntsixuaa quilꞌö, ndoꞌ aa xoncüe tsjon, ndoꞌ aa vi vanco. Tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö ntcüꞌë. 36 Ee xe na aa ninjonto na nndyö ntcüꞌë ndoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌcꞌon cjehoꞌ, yajoꞌ ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon tsꞌan itso. 37 Juu jñꞌoonvaꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, mantyi matsjöhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na cꞌon cjehan.”

14

Cojntꞌue nnꞌan nchu ya chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌ Jesús

(Mt 26:1-5; Lc 22:1-2; Jn 11:45-53)

1 Nnꞌan judíos mꞌaan nguee xjen na vañjoonꞌ nꞌonhan na siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ndochihan naviꞌ na toquenon nanꞌñeen ndyuaa Egipto. Juu ngueeꞌñeen jndyuhanꞌ pascua, xjen na cocüaꞌhan tyooꞌ na taꞌnan tsquentë taqueeꞌ. Vechen xuee na vitja na ngueeꞌ juu ngueeꞌñeen, yajoꞌ joo nnꞌan na conintque ndëë ntyee yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, taꞌhan na veꞌ ntyꞌiu tojntꞌuehan nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ cueꞌ Jesús. 2 Jnduehan ndëë ntyjehan:

—Tyiꞌntꞌa na ntꞌuë vꞌi jon juu xjen na xoncüe na mꞌaan ngueeva, chaꞌ tyiꞌnanꞌvjee nnꞌan jaa.

Scongio María nchenꞌ quichi cjooꞌ Jesús

(Mt 26:6-13; Jn 12:1-8)

3 Tsjoon Betania tomꞌaan Jesús vaaꞌ tsꞌan na jndyu Simón. Juu tsanꞌñeen tondiviiꞌ juu yo tycu ndöꞌ cotöꞌ. Viochen xjen na minndyuaahan mesa, tyjeeꞌnon ncüii tsanscu. Yꞌoon juu ncüii ꞌnan na jndëhanꞌ yo tsjöꞌ quichiꞌ na jndyu alabastro. Tyquiiꞌhanꞌ joꞌ ñjon nchenꞌ quichi na jndyu nardo, jnda jndyi njon juu nchenꞌñeen. Maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ na covijntꞌue nnꞌanhanꞌ na cotyehinhanꞌ ntꞌoo. Tanꞌ tsanscuꞌñeen ꞌndyo juu tsiooꞌñeen chaꞌ ya nnduiꞌ nchenꞌñeen, ndë joꞌ scongio juuhanꞌ xquen Jesús. 4 Majoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnanꞌvjenhan juu tsanscuꞌñeen, jnanꞌnein nquehin yo ntyjehin, jnduehan:

—¿Ndu na veꞌ jnꞌaan scongio juu nchenꞌvaꞌ xquen jon? 5 Yantyichen xe na aa jndëë juuhanꞌ, ngüenon ndye ciento sꞌon denario na ncyꞌoon juu, ndoꞌ na nndaꞌ, ndëë nninjntꞌuehinhanꞌ na ntejndei juu nanninñenꞌ ꞌnan na icanhanꞌhin.

Nndaꞌ vaa na jnanꞌmanhan na tyiꞌcaveeꞌ ngiohan ꞌnan na sꞌaa juu tsanscuꞌñeen.

6 Majoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Quiꞌndyehoꞌhin na nndaꞌ itsꞌaa juu. ¿Ndu na conanꞌcüejnaanꞌhoꞌhin? Ya jndyi ꞌnan na jndë sꞌaa juu ja. 7 Ee joo nanninñenꞌ ninnquiiꞌchen mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ minꞌcya ro xjen na ntꞌue nꞌonhoꞌ ndëë ntejndeihoꞌ joohan. Majoꞌ ja jeꞌ, chito manchaꞌxjen na ncꞌön yohoꞌ. 8 Tsanscuvahin jndë sꞌaa juu yuu vantyi na jndëë sꞌaa juu. Ee vitjachen na ncüꞌiö ndoꞌ jndë tyio juu nchenꞌ quichi cjö chaꞌxjen contꞌa nnꞌan xjen na conanꞌjndaꞌhan na ntyꞌiuhan tsꞌoo. 9 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro joo na ninvaa tsonnangue na nninncya nnꞌan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quinanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu nayavaꞌ na sꞌaa juu ja, chaꞌ quiñjon nꞌon nnꞌanhin.

Jndëë Judas Jesús ndëë ntyee

(Mt 26:14-16; Lc 22:3-6)

10 Jndë na tui na nndaꞌ, ndoꞌ cüii nque nnꞌan na nchoꞌve na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tsan na jndyu Judas Iscariote, tja juu na mꞌan nque ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos. Tatsijndaꞌ juu jñꞌoon yo joohan na ninncyaa juu cüenta Jesús ndueehan. 11 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tyioo na nein jndyihan na jndyehan na nndaꞌ sitiu juu. Jnduehan na nnincyahan sꞌon na ngüantjon juu. Joꞌ taꞌ juu na tontꞌue juu nchu ya ntsꞌaa juu na nnincyaa juu cüenta Jesús ndueehan.

Itsiꞌman Jesús ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ yo vinon

(Mt 26:17-29; Lc 22:7-23; Jn 13:21-30; 1 Co 11:23-26)

12 Xee na vejndyee na mꞌaan nguee pascua, xjen na nque nnꞌan judíos cocüaꞌhan tyooꞌ na tatsquentë taqueeꞌ, maninjuu xuee na conanꞌcüjehan quinman quijndë, nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Yuu jon ntꞌue tsonꞌ na nnanꞌjntꞌá na ntcüaꞌ quitsman chjo ntyja ꞌnaanꞌ juu nguee pascua?

13 Yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë ve nanꞌñeen na cꞌohan cüii ntꞌaa. Tso jon ndëëhan:

—Quitsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ tsjoon, joꞌ ntjonhoꞌ ncüii tsansꞌa na yꞌoon juu tsjö ndaa. Quitsantyjahoꞌ naxenꞌ tsanꞌñeen. 14 Ndoꞌ vꞌaa na ngaqueeꞌ juu, quinduehoꞌ nnon tsꞌan na vaaꞌ juu vꞌaaꞌñeen: “Nquii ta na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, tso jon ndë́ na quinduë́ nnonꞌ: ¿Yuu jon vaa cuarto na ninjntꞌuehin na ntcüꞌa quitsman chjo yohin tman nein?” 15 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen ntsiꞌman jon ndëëhoꞌ ncüii cuarto tꞌman vꞌaa vja vequitoꞌ na tsoñꞌen ꞌnan jndë min na ninjntꞌue na ntꞌa ngueeva. Joꞌ quinanꞌjndaꞌhoꞌ na ntcüꞌa.

16 Ndoꞌ ve nanꞌñeen jeꞌ, jnduiꞌhan, tyequeꞌhan quiiꞌ tsjoon. Ndoꞌ tui tsoñꞌen chaꞌxjen na jndë tso Jesús ndëëhan. Joꞌ jnanꞌjndaꞌhan na ntcüaꞌhan quitsman chjo ntyja ꞌnaanꞌ juu nguee pascuaꞌñeen.

Itsiquindyi Jesús na ncüii nquehan nnincyaa juu cüenta jon

17 Ndoꞌ vi na jndë contsjë chjo min, tueeꞌ Jesús yo nque nnꞌan nchoꞌveꞌhin joꞌ. 18 Ndoꞌ viochen xjen na vendyuaahan na cocüaꞌhan, tso jon ndëëhan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, cüii nquehoꞌ na icüaꞌ juu yo ja, nein nninncyaa juu cüenta ja.

19 Juu jñꞌoonꞌñeen sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan, tyeꞌ totaxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Aa nndëë ntsꞌaahanꞌ na ja ntsꞌaa na nndaꞌ?

20 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Mancüii nquehoꞌ na nchoꞌvehoꞌ na vendyuaahoꞌ mesavahin na ninvixjen ijoon juu quiiꞌ xio yo ja, juu nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan. 21 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncüꞌiö chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui jndë itsiquindyihanꞌ na ngenön, majoꞌ vaa viꞌ jndyi ngenon juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja. Yantyi xe na tatuihin.

22 Ndoꞌ viochen xjen na cocüaꞌhan, tyꞌoon Jesús tyooꞌ, tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ tyje jon ntanꞌhanꞌ, ndë tꞌon jonhanꞌ ndëëhan. Tso jon:

—Cyꞌonhoꞌ tyooꞌmin na conduihanꞌ siꞌtsꞌo njan.

23 Ndë joꞌ majoꞌntyi tyꞌoon jon cüii vaso na ñjon vinon. Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndë joꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndëëhan, ndoꞌ tsoñꞌenhan tëhan juu nanꞌñeen. 24 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Nanꞌvahin tsixuanhanꞌ nꞌeön. Mancya na ntcüeꞌhanꞌ ntyja ꞌnaan jndye nnꞌan. Na yo juuhanꞌ contjotyen juu jñꞌoon xco na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. 25 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, taxeꞌcꞌua nntꞌa vinon ata ngueeꞌ xjen na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, juu xjenꞌñeen ncꞌua vinon xco.

Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro

(Mt 26:30-35; Lc 22:31-34; Jn 13:36-38)

26 Ndoꞌ vi na jndë tahan joo Salmos na mancüiixjen cota nnꞌan judíos jndë na tcüaꞌhan juu ngueeꞌñeen, joꞌ jnduiꞌhan juu vꞌaaꞌñeen, tyꞌehan tyoꞌ naijon mintyjeeꞌ nꞌoon olivos. 27 Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon itsiquindyihanꞌ ntscueeꞌ jon nquii tsꞌan na vantyjeeꞌ quinman, ndoꞌ joo choꞌñeen ntycya oꞌ. Nndaꞌ vaa na ngenonhoꞌ, nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja ndoꞌ ꞌoꞌ nꞌndyehoꞌ ja.

28 Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Majoꞌ xjen na jndë vantꞌö xcö, ncjö jndyëë Galilea, joꞌ cꞌohoꞌ na mꞌan.

29 Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús:

—Tsoñꞌen nanmin, min xe na aa quitjihan ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ ja tyiꞌjeꞌcüji ja.

30 Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, tso jon:

—Matsjö nnonꞌ, majuuntyi tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö na ve jnda, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda macüji ꞌuꞌ na mꞌanꞌ ntyja njan.

31 Majoꞌ ninvito na tso Pedro:

—Min na quitscüeeꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ tyiꞌxeꞌcüji ja.

Ndoꞌ tsoñꞌenhan maninnquiiꞌ nndaꞌ na jnduehan.

Itsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ Getsemaní

(Mt 26:36-46; Lc 22:39-46)

32 Vi jndë joꞌ squehan cüii joo na conanꞌquijndyu nnꞌanhanꞌ Getsemaní. Joꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Cꞌuhoꞌ ndöhin, jö ndöꞌ na ntsinën nnon Tyoꞌtsꞌon.

33 Ndoꞌ joꞌ tjantyichen jon, tayꞌoon jon Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan. Ndoꞌ tyeꞌ tyioo na itsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon yo na itsichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon. 34 Tso jon ndëë ndye nanꞌñeen:

—Itsichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌön ꞌnan na ngenön, ata ntscueeꞌhanꞌ ja. Joꞌ quintjohoꞌ chjo ndöhin, quitquen yahoꞌ cüenta, chito ndahoꞌ.

35 Ndoꞌ joꞌ tjantyichen jon, tëcüangio jon nnon tyuaa. Tcan jon nnon Tyoꞌtsꞌon xe na aa ndëë ninncyaa jon na tyiꞌngenon juu naviꞌ na ndyontyja nacjooꞌ juu. 36 Tso Jesús:

—Nndaꞌ Tyeꞌ, tsoñꞌen na condëë matsaꞌ. Macꞌan na quitsiquindyaꞌ ja yo juu naviꞌvahin, majoꞌ tanin, quindui ntyja na ntꞌue tsonꞌ, tachi chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön.”

37 Ndë joꞌ jndyo ntcüeꞌ jon naijon jntyꞌii jon ndye nanꞌñeen. Ndoꞌ ntjii jonhan na condahan. Joꞌ sintcüi jonhan. Ndoꞌ tso jon nnon Pedro:

—ꞌUꞌ Simón, ¿Aa vatsuꞌ? ¿Aa ndiquinanꞌ tsantsjon min na veꞌ ninncüii hora? 38 Ninnquiiꞌchen cꞌoncjehoꞌ, ndoꞌ quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ juu xjen na itsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ, jeꞌquindëë ngüantjon juu yohoꞌ. Ntyji na ninꞌquintꞌahoꞌ na nndaꞌ, majoꞌ ngꞌe juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ cjehanꞌ, joꞌ na ndiquindëë nnanꞌquindëhoꞌhanꞌ.

39 Jndë joꞌ tja nndaꞌ jon naijon sinin jndyee jon nnon Tyoꞌtsꞌon, maninjuuntyi jñꞌoonꞌñeen sinin nndaꞌ jon. 40 Ndë joꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen, cüiichen jon ntjii jonhan na condahan ngꞌe ta jndyi na jndë tyꞌoon tsantsjonhan. Min tyíꞌquindiohan nin jñꞌoon na ntꞌahan ꞌndyo jon. 41 Ndoꞌ mantyi tja nndaꞌ jon na vja ndye, ndë joꞌ tja ntcüeꞌ jon na mꞌanhan. Tso jon ndëëhan:

—¿Aa jndë tacjohoꞌ na condahoꞌ na cotajndyeehoꞌ? Cuaanquii ndöꞌ ro, ngꞌe jndë tueeꞌ xjen na nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na nanꞌxuan jnan. 42 Cüa, quinanquintyjahoꞌ, ncꞌö. Ndöviꞌ jndë ndyo juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan.

Tyꞌon nnꞌan Jesús

(Mt 26:47-56; Lc 22:47-53; Jn 18:2-11)

43 Ninvaa na itsinin Jesús jñꞌoonvaꞌ ndoꞌ tyjeeꞌnon juu Judas, juu ncüii nque na nchoꞌve nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Jndye nnꞌan sque yohin, chohan ncjo espadas yo nonnchꞌio. Joo nanꞌñeen nnꞌan cüenta ntyee na conintque ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo nnꞌan na conintque nnon tsjoon. 44 Ndoꞌ juu Judasꞌñeen, tsan na tyincyaa cüenta Jesús nduee nanꞌñeen, jndë siꞌman juu ndëëhan nchu vaa ꞌnan ntsꞌaa juu. Itso juu: “Nquii juu tsan na cojntyꞌiahoꞌ na maꞌua ja ntsmaanꞌ na mancya tsꞌonhin, majon joꞌ, quitꞌuetyenhoꞌhin ndoꞌ quintꞌahoꞌ cüenta xjen na ntsayꞌonhoꞌ jon.” 45 Ndoꞌ ya na tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús, jndyoyu nnon jon na tueeꞌ juu. Tso juu nnon jon:

—¿Aa mꞌanꞌ ta?

Ndë joꞌ tyincyaa juu tsꞌon Jesús na tꞌu juu ntsmaanꞌ jon. 46 Yajoꞌ joo nanꞌñeen na tëchu juu, tꞌuehan Jesús, tyeyꞌonhan jon na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin.

47 Majoꞌ ncüii tsꞌan na tovayꞌoon juu jñꞌoon yo Jesús na minntyjeeꞌ juu joꞌ, tjiꞌ juu xjooꞌ juu, ndoꞌ tyjee juu tsöꞌnqui juu tsan na ityeꞌntjon nnon nquii tyee na conintque ndëë ntyee. 48 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen na squehan naijon mꞌaan jon:

—¿Aa yo ncjo espadas ndoꞌ yo nonnchꞌio jndyoquitꞌuehoꞌ ja chaꞌvijon contꞌa nnꞌan na ntꞌuehan tsanchꞌuee? 49 Ja ꞌio ꞌio na totsiꞌman ndëëhoꞌ quiiꞌ vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ tatyꞌonhoꞌ ja. Majoꞌ tanin min na nndaꞌ contꞌahoꞌ ja chaꞌ quitsiquindëhanꞌ joo jñꞌoon na jndui ntyja njan.

50 Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌnonhan, jntyꞌehan jon.

Ncüii tsansꞌandyua na jnannon

51 Majoꞌ tantyja cüii tsansꞌandyua na tonquenꞌ nanꞌñeen na veꞌ xiaꞌntyi sábana vetyjohin, ndoꞌ tꞌue nanꞌñeen juu sábana na vetyjohin. 52 Joꞌ jntyꞌii juu ndiaaꞌñeen, tja juu na ninquisihin.

Minntyjeeꞌ Jesús tondëë nanmꞌannꞌian cüenta nnꞌan judíos

(Mt 26:57-68; Lc 22:54-55, 63-71; Jn 18:12-14, 19-24)

53 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús vaaꞌ nquii tyee na conintque ndëë ntyee. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na conintque ndëë joo ntyeeꞌñeen, tetjonhan joꞌ, yo nque nnꞌan na conintque nnon tsjoon ndoꞌ yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. 54 Majoꞌ Pedro jeꞌ, tycya tycya tantyja juu. Tueeꞌ juu vaaꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, joꞌ ntjohin chꞌen, tëcüetyen juu quiiꞌ ntꞌan nanntꞌei cüentaaꞌ vatsꞌon, itoonꞌ juu chon yohin.

55 Ndoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë ntyeeꞌñeen, yo tsoñꞌen nanmꞌannꞌian ꞌnaan nnꞌan judíos, tojntꞌuehan nnꞌan na ninncya jnaanꞌ Jesús. Ee chaꞌ ndëë na quitꞌuiityenhanꞌhin na vaa jnaanꞌ jon, icanhanꞌ ve tsꞌan na nincüajon juu jñꞌoon na nninncyahan ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌ quitsijndaꞌhanꞌ na quinanꞌcueeꞌ nanmꞌannꞌian tsjoon Roma jon. Majoꞌ tatijndaꞌ ve tsꞌan na nincüajon jñꞌoon tyincya. 56 Majoꞌ jndye nnꞌan jnanꞌnein jñꞌoon quintu nacjooꞌ jon, majoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen min tyiꞌcüajonhanꞌ. 57 Yajoꞌ jnanꞌquintyja vendyechen nnꞌan na tyincya jnaanꞌ jon. Majoꞌ veꞌ quintu jnanꞌneinhan, jnduehan:

58 —Já jndyë́ na tso tsanvaꞌ na ntsityuiiꞌ jon vatsꞌon tꞌman njanhan na jnanꞌya nnꞌan, ndoꞌ ninndye xuee na ntsia jon ncüiichenhanꞌ na tachito nnꞌan na nnanꞌyahanꞌ.

59 Majoꞌ min na nndaꞌ jndue nanꞌñeen, tatijon juu jñꞌoon na jnanꞌneinhan.

60 Yajoꞌ nquii tsꞌan na conintque ndëë ntyee, tacüentyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌan joo nanꞌñeen, taxeeꞌ jon nnon Jesús:

—¿Ndu na tyiꞌcüꞌaꞌ joo jñꞌoon na condue nanminꞌ nacjoꞌ?

61 Majoꞌ Jesús, tajñꞌoon sintcüeꞌ jon, minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tyee na conintqueꞌñeen, taxeeꞌ nndaꞌ juu nnon jon:

—ꞌUꞌ jeꞌ, ¿Aa condui ꞌuꞌ Cristo, jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ?

62 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Mayuuꞌ joꞌ condui ja, ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌiahoꞌ na mavaquityën ngiaaꞌ jon tontyjaya. Ndoꞌ mantyi njntyꞌiahoꞌ na nndyö nntꞌa quityquiiꞌ chincyu na nnan ja quiñoonꞌndue.

63 Ndoꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, vi na jndë jndyii jon na nndaꞌ, tye jon ndiaaꞌ jon na quindyaꞌ jndyi ntyjii jon, ee ntyja na tjiꞌ jon cüenta na tꞌman jnan tsixuan Jesús ngꞌe na nndaꞌ jñꞌoon sintcüeꞌ jon. Ndoꞌ juu tyeeꞌñeen tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon:

—¿Aa icanntyichenhanꞌ ncüiichen tsꞌan na ninncyaa jnaanꞌ juu? 64 Nquehoꞌ jndë macondyehoꞌ juu jñꞌoon tsanꞌ na itsinin juu nacjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Itso juu na conduihin jnda nquii jon. ¿Nin conduehoꞌ na tsixuan juu na quitjon juu?

Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tꞌahan, jnduehan:

—Tsixuan juu jnan. Chuhanꞌ na cueeꞌ juu.

65 Ndoꞌ vendye nanꞌñeen taꞌhan totjueꞌhan ndaa jndyuehan jon, tëꞌhan nnon jon, ndoꞌ totueinꞌhan ndaꞌhin. Conduehan:

—Cüa, quitsuꞌ nin tsꞌan icüjaꞌ ꞌuꞌ.

Ndoꞌ mantyi joo nanntꞌeiꞌñeen totuinꞌhin ndaꞌ chcyaaꞌhin.

Itso Pedro na tyiꞌcüajnaanꞌ juu Jesús

(Mt 26:69-75; Lc 22:56-62; Jn 18:15-18, 25-29)

66 Ndoꞌ viochen xjen na mꞌaan Pedro tochꞌen juu vꞌaaꞌñeen na tocje, tyjeeꞌ cüii tsanscu na ityeꞌntjon juu nnon nquii tyee na conintqueꞌñeen. 67 Na jndyiaaꞌ juu na itoonꞌ Pedro chon, mavio chjo xjen jndyiaaꞌ juu nnon jon. Tso juu:

—Mantyi ꞌuꞌ toquiñꞌen ꞌuꞌ yo juu Jesús, tsan na jnan Nazaret.

68 Majoꞌ Pedro tjihin, tso jon:

—Minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan tsanꞌñeen, min tyiꞌquintji ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tsuꞌ ndöꞌ.

Yajoꞌ sꞌaa jon vi ntyja, tja jon naijon mꞌaan ꞌndyo teon. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen sixuaa quilꞌö. 69 Ndoꞌ majuuntyi tsanscuꞌñeen jndyiaaꞌ nndaꞌ juuhin. Taꞌ juu itso juu ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ:

—Tsanvahin, juu ncüii nque nnꞌan na itsijonhin yo juu Jesús.

70 Majoꞌ tji nndaꞌ Pedro. Ndoꞌ min tyiꞌcovivioto xjen, nque nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnduehan nnon jon:

—Mayuuꞌ jñꞌoon na condui ꞌuꞌ ncüii joohan, ngꞌe juu jñꞌoon na matsininꞌ, cüajonhanꞌ yo juu jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan ndyuaa Galilea.

71 Ndoꞌ taꞌ Pedro, itsinin jon jñꞌoon tsan cjooꞌ Tyoꞌtsꞌon, itso jon:

—Ja minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan juu tsꞌan na conduehoꞌ ndöꞌ.

72 Ndoꞌ maninñoonꞌ sixuaa nndaꞌ quilꞌö na vja ve. Joꞌ tañjoonꞌ tsꞌon Pedro juu jñꞌoon na jndë tso Jesús nnon jon: “Vitjachen na ntsixuaa quilꞌö na vja ve, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda na macüji ꞌuꞌ ntyja njan.” Ndoꞌ ya na tëñjoonꞌ tsꞌon jon juu jñꞌoonvaꞌ, tꞌioo vichen tsꞌon jon.

15

Coyꞌonhan Jesús nnon Pilato

(Mt 27:1-2, 11-14; Lc 23:1-5; Jn 18:28-38)

1 Ya na tonco ncüiichen xuee, yajoꞌ joo ntyee na conintqueꞌñeen, jnanꞌtjonhan nnꞌan na conintque nnon tsjoon, yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo ninꞌtsoñꞌen nanmꞌannꞌian ꞌnaan ntyjehan nnꞌan judíos. Ndoꞌ jnanꞌtyenhan Jesús, tyencyahan cüenta jon ntꞌö nquii Pilato. 2 Ndoꞌ juu Pilato, taxeeꞌ jon nnon Jesús, tso jon:

—Joo ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos, ¿Aa condui ꞌuꞌ nquii tsꞌan na coꞌxen joohan?

Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Mayuuꞌ joꞌ chaꞌxjen na matsuꞌ.

3 Ndoꞌ nque ntyee na conintqueꞌñeen, jndye jnaanꞌ jon tyincyahan nnon Pilato. 4 Ndoꞌ taxeeꞌ nndaꞌ jon nnon Jesús, tso jon:

—¿Ndu na tyiꞌcüꞌaꞌ? Quenꞌ cüenta jndye jnanꞌ na concya nanminꞌ.

5 Majoꞌ tajñꞌoon sintcüeꞌ Jesús, taxjen ndicüaaꞌ tsꞌon Pilato ndu na nndaꞌ vaa na sꞌaa jon.

Tijndaꞌ tyen na cueꞌ Jesús

(Mt 27:15-31; Lc 23:13-25; Jn 18:38-19:16)

6 Ndoꞌ chu ro chu ro, xjen na coveeꞌ juu nguee pascua, ncüii tsꞌan judío na mꞌaan juu naviꞌ ntꞌö Pilato na ngitan nnꞌan ntyje judíos juu na quitsiquindyaa jonhin ndueehan, totsꞌaa jon na nndaꞌ. 7 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, jndye nnꞌan mꞌan vancjo jnaanꞌ na jnanꞌvehan nacjo nanmꞌannꞌian ndoꞌ na jnanꞌcüjehan nnꞌan. Ncüii joohan na mꞌaan naviꞌ, tsan na jndyu Barrabás. 8 Ncüii tmaanꞌ nnꞌan judíosꞌñeen, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Pilato. Taꞌhan na tanhan na quitsiquindyaa jon ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ ndueehan chaꞌxjen na mancüiixjen itsꞌaa jon. 9 Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ jon ndëë nanꞌñeen:

—ꞌOꞌ nnꞌan judíos, juu tsꞌan na conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ, ¿Aa ntꞌue nꞌonhoꞌ na ndueehoꞌ nninncyahin? 10 Ndöꞌ jñꞌoon itso Pilato ngꞌe jndë ivaaꞌ tsꞌon jon na nque ntyee na conintque, tyincyahan Jesús ntꞌö jon ngꞌe na jndohanhin. 11 Majoꞌ nque ntyee na conintqueꞌñeen, jnanꞌjmiinꞌhan joo nanꞌñeen na quitanhan nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu Barrabásꞌñeen, chito nquii Jesús. 12 Ngꞌe joꞌ taxeeꞌ nndaꞌ Pilato ndëë nnꞌan judíosꞌñeen:

—Ndoꞌ na nndaꞌ, ꞌoꞌ nnꞌan judíos, ¿Nin ꞌnan ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsꞌa yo juu tsꞌan na conduehoꞌ na conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ?

13 Jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Cüa, quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan.

14 Tꞌa Pilato jndyuehan, tso jon:

—¿Ndu? ¿Nin jnaanꞌ juu vaa na ngiohoꞌ?

Majoꞌ jnanꞌxuaa nndaꞌhan, jnduehan:

—Cüa, maninjon ro quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan.

15 Ndoꞌ ngꞌe juu Pilato ntꞌue tsꞌon jon na quitjiꞌ nanꞌñeen cüenta na ya tsꞌanhin yohan, yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na quindyaa juu Barrabásꞌñeen chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Ndë joꞌ tꞌua jon tsꞌian na quitjaꞌ sondaro ꞌnaanꞌ jon nquii Jesús. Ndoꞌ jndë joꞌ tyincyaa jon juu nduee joo sondaroꞌñeen na quitꞌionhanhin nnon tsonjnꞌaan.

16 Ndoꞌ sondaroꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús quityquiiꞌ vatsꞌian ꞌnaanꞌ nquii gobernado. Ndë tqueenꞌhan tsoñꞌen ntyje sondarohan. 17 Ndë joꞌ jnanꞌcüehan ncüii ndiaa colo venton Jesús chaꞌna ndiaa cocüe nque nnꞌan na cotoxen, ndoꞌ jnanꞌyahin ncüii tsei yo ntꞌööneon, tyionhan juuhanꞌ xquen jon. 18 Ndë joꞌ taꞌhan concyahan tsꞌonhin chaꞌvijon na mayuuꞌ na contꞌahan na njonhin. Jnduehan:

—Vaa tꞌman jndyi condui ꞌuꞌ, ninncuꞌ na condui na matyeꞌntjonꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos.

19 Ndoꞌ totueinꞌhan tsonjnein xquen jon, mantyi totjueꞌhan ndaa jndyuehan jon, ndoꞌ totonquityehan na veꞌ contꞌa nquehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 20 Nndaꞌ vaa na tonanꞌcüejnaanꞌhan jon. Ndë joꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan juu ndiaa colo ventonꞌñeen, jnanꞌcüe ntcüeꞌhan juu ndiaaꞌ jon. Jndë joꞌ tyeyꞌonhanhin na ntꞌionhan jon tsonjnꞌaan.

Na tꞌionhan Jesús tsonjnꞌaan

(Mt 27:32-44; Lc 23:26-43; Jn 19:17-27)

21 Xjen na sanduiꞌhan quiiꞌ tsjoon, joꞌ tjonhan ncüii tsꞌan na jnan jndëë. Simón jndyu tsanꞌñeen, tuihin ndyuaa Cirene. Ntsinda juu jndyu Alejandro yo Rufo. Yo naijndeiꞌhanꞌ jntꞌa sondaroꞌñeen na cayꞌoon juu tsonjnꞌaan na ntꞌionhan Jesús.

22 Yajoꞌ tyeyꞌonhan Jesús ncüii joo na jndyu Gólgota. Juu jñꞌoonvahin itsohanꞌ: “Tyoꞌ Tsiꞌxquen Tsꞌoo.” 23 Joꞌ tyincyahan vinon na jndë tjonꞌhanꞌ yo cüii nasi na jndyu mirra na ncꞌu jon chaꞌ tyiꞌntquiihanꞌhin. Majoꞌ tyíꞌcꞌu jonhanꞌ. 24 Ndoꞌ tꞌion sondaroꞌñeen jon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ tyꞌehan xꞌiaaꞌ chaꞌ njntyꞌiahan nin ncüii joohan na ngacüjaꞌhanꞌ ncüii cüii ndiaaꞌ jon. Nndaꞌ vaa na tꞌonhan ndiaaꞌ jon.

25 Chaꞌ vi na ñjen navitsjoon xjen na tꞌionhan jon tsonjnꞌaan. 26 Ndoꞌ mantyi joꞌ tꞌionhan ncüii tscaaꞌ nnonhanꞌ, joꞌ jndui juu jnan na tsixuan jon na tijndaꞌ na cueꞌ jon chaꞌ na nnanꞌjnꞌaan nnꞌan juuhanꞌ. Jñꞌoonꞌñeen itsohanꞌ: “Tsanvahin conduihin tsan na taquintyja coꞌxen juu nnꞌan judíos.” 27 Ndoꞌ mandyo joꞌ, mantyi taꞌhan mañoon ve nonjnꞌaan na tꞌionhan nanntyꞌuee. Ncüii tsanꞌñeen ngiaaꞌ jon tontyjaya ndoꞌ ncüiichenhin ngiaaꞌ jon tontyjantymaanꞌ. 28 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, joꞌ siquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio na itsohanꞌ: Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tꞌman jnanꞌtjahan, joꞌ jnanꞌñꞌenhan jon.

29 Ndoꞌ nnꞌan na tovenon joꞌ tonanꞌcüejnaanꞌhan jon, tonanꞌcahan nquenhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon. Tonduehan:

—¿Aa veꞌ ꞌuꞌ na ntsityuiꞌ juu vatsꞌon tꞌman nján ndoꞌ na ninndye xuee ntsiaꞌ xcoꞌhanꞌ? 30 Cüa, quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ. Quindyocueeꞌ na ñonꞌ juu tsonjnꞌaanvahin.

31 Ndoꞌ mantyi nque ntyee na conintqueꞌñeen, yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, tonanꞌcüejnaanꞌhan jon. Jnduehan:

—Tsanvahin, va ya jndyi totsinꞌman juu nnꞌan, majoꞌ ndiquindëë ntsinꞌman nquiihin. 32 Xe na aa njntyꞌia na ndyocue juu tsonjnꞌaanvahin, yajoꞌ ngantyja nnꞌön na conduihin Cristo, nquii jon na tsixuan na coꞌxen jaa nnꞌan Israel.

Ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na ñoon nonjnꞌaan na ventyjeeꞌ ngiaaꞌ jon, majuuntyi jñꞌoon jnduehan.

Tyincyaa Jesús na tueꞌ jon

(Mt 27:45-56; Lc 23:44-49; Jn 19:28-30)

33 Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ yajminꞌ, sꞌaahanꞌ na tijaan tsonnangue ata xjen na ndye na matman. 34 Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen, jndei sixuaa Jesús yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon, tso jon:

—Eloí, Eloí, ¿Lama sabactani? Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ: Tyeꞌ Tyoꞌtsꞌon, ¿Ndu na maꞌndyiꞌ ja?

35 Ndoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan joꞌ, jndyehan na nndaꞌ vaa na tso jon. Jnduehan:

—¿Aa jndyehoꞌ na itsixuaa jon Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen?

36 Ndoꞌ ncüii tsꞌan na mꞌan joꞌ, jnannon juu, tacyꞌoon juu ncüii ꞌnan na nchjaꞌ, nchje juuhanꞌ quiiꞌ vinon të, jndë joꞌ tyio juuhanꞌ nnon ncüii tsꞌoon chaꞌ ya ngueeꞌhanꞌ ꞌndyo Jesús na ngitei jonhanꞌ. Tso tsanꞌñeen:

—Quindyehoꞌ, njntyꞌia aa nndyo nquii Elías na ndyoquitsquioo jon juu na ñoon juu tsonjnꞌaanvahin.

37 Vi jndë joꞌ, jndei sixuaa Jesús, tueꞌ jon. 38 Ndoꞌ juu ndiaa na ntyjatꞌio quiiꞌ vatsꞌon tꞌmanꞌñeen na itscuꞌhanꞌ naijon na jiꞌuantyichen tsixuanhanꞌ, jndyiiꞌ tcohanꞌ ata xjen nnontyuaachen. 39 Ndoꞌ juu capitán na minntyjeeꞌ na tonnon Jesús, ya na jndyii juu na sixuaa jon, ndoꞌ na tueꞌ jon, yajoꞌ tso juu:

—Tsanvahin mayuuꞌ conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon.

40 Ndoꞌ mantyi vendye nanntcu na tycya chjo ventyjeeꞌ, jntyꞌiahan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Quiiꞌ ntꞌan joo nanntcuꞌñeen mꞌaan María, tsan tsjoon Magadán, yo Salomé yo ninꞌcüiichen María, ndyee José yo Jacobo, tyje José. 41 Joo nanntcuminꞌ tonanꞌjonhan yo Jesús xjen na tomandyiꞌ jon Galilea na totejndeihan jon ꞌnan na tocanhanꞌhin. Ndoꞌ mantyi joꞌ mꞌan vendyechen nanntcu na jnanꞌjonhan yo jon na jnan jon Galilea na tja jon Jerusalén.

Tyꞌiuhan Jesús

(Mt 27:57-61; Lc 23:50-56; Jn 19:38-42)

42 Juu xjenꞌñeen majndë contsjë chjo min, ndoꞌ juu xueeꞌñeen, joꞌ xuee na nque nnꞌan judíos conanꞌjndaꞌhan ꞌnan na ninjntꞌuehan juu xuee na cotaꞌjndyeehan. 43 Mantyi joꞌ vijon mꞌaan ncüii tsꞌan tsjoon Arimatea, juu tsanꞌñeen jndyu jon José. Tꞌman conduihin quiiꞌ ntꞌan nanmꞌannꞌian cüenta nnꞌan judíos. Mantyi juu jon minndooꞌ jon na ngueeꞌ xjen na ndityincyooꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon. Yajoꞌ sisaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen, taqueeꞌ jon na mꞌaan Pilato. Tëcan juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús nnon tsanꞌñeen. 44 Ndoꞌ nquii Pilato, sitsanꞌ chjohanꞌhin xjen na jndyii jon na nndaꞌ. Tomꞌaanꞌ jndyi tsꞌon jon ¿Aa yuuꞌ joꞌ na jndë tueꞌ Jesús? Ndoꞌ na nndaꞌ, tqueenꞌ jon nquii capitánꞌñeen na ngüaxeeꞌ jon nnon juu, ¿Aa mayuuꞌ na jndë tueꞌ Jesús?

45 Ndoꞌ vi na jndë tso juu capitánꞌñeen na mayuuꞌhanꞌ, yajoꞌ tyincyaa Pilato jñꞌoon na juu Joséꞌñeen, ya ngayꞌoon jon juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 46 Ndoꞌ tja José, tëtsijnda juu ncüii sábana ya na jndëhanꞌ yo tsan lino, ndë isquioo juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús tsonjnꞌaan, iscüetyjo juu sábanaꞌñeen jon. Ndë joꞌ tyꞌiu juuhin ncüii tsëꞌtsjöꞌ na jnanꞌya nnꞌan ncüii ngiaaꞌ tyoꞌ chaꞌxjen cotyꞌiu nnꞌan judíos ntꞌoo. Ndë joꞌ iscuꞌ juu ꞌndyo tsëꞌtsjöꞌñeen yo ncüii tsjöꞌ tꞌman. 47 Ndoꞌ juu María, tsan na jnan tsjoon Magadán yo María ndyee José, jntyꞌiahan naijon na tantyꞌiu Jesús.

16

Jndë vandoꞌ xco Jesús

(Mt 28:1-10; Lc 24:1-12; Jn 20:1-10)

1 Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, juu Maríaꞌñeen na jnan tsjoon Magadán yo Salomé, yo ninꞌMaría ndyee Jacobo, sananꞌjndahan nchenꞌ quichi na ntyeehinhanꞌ juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 2 Ndoꞌ ya tonco vitsjoon nuincoꞌ, tyꞌehan juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, vi na jndë jnduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. 3 Ndoꞌ nato na ñjonhan, jnanꞌnein nquehan ndëë ntyjehan, jnduehan:

—¿Nin tsꞌan na ntejndei jaa na ngenaanꞌ juu tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyo tsiꞌtsꞌua?

4 Majoꞌ xjen na squehan joꞌ, jntyꞌiahan juu tsjöꞌ tꞌmanꞌñeen na jndë tquenaanꞌhanꞌ. 5 Ndoꞌ vi na jndë tyequeꞌhan quityquiiꞌ juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, jntyꞌiahan tontyja ya vaquityen cüii tsansꞌandyua. Cüe juu ncüii ndiaa quichiꞌ, ndiaa tco, ndoꞌ joꞌ tyue jndyihan na jntyꞌiahan jon. 6 Majoꞌ itso tsanꞌñeen ndëëhan:

—Tyiꞌndyuehoꞌ, nchji na cojntꞌuehoꞌ nquii Jesús na jnan Nazaret, nquii jon na tꞌion nnꞌanhin tsonjnꞌaan. Majoꞌ jndë vandoꞌ xco jon, mangꞌe joꞌ tacꞌoonhin ntjoo. Quijntyꞌiahoꞌ ndöꞌ naijon na tquen nnꞌan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. 7 Ndoꞌ naneinhin cꞌohoꞌ na mꞌaan juu Pedro yo nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, ndoꞌ quinduehoꞌ ndëëhan na vja jndyee jon Galilea, ndoꞌ joꞌ njntyꞌiahan jon chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë siquindyi jonhan.

8 Ndoꞌ nanꞌntcuꞌñeen, ninñoonꞌ jnduiꞌ ntcüeꞌhan, maninꞌ conanꞌnonhan, tyꞌe ntcüeꞌhan, ndoꞌ toviquijntyꞌehan na tyuehan. Min tana jnduehan ꞌnan na tenonhan tsojnaanꞌ na tyue jndyihan.

Tityincyooꞌ Jesús nnon María tsan na jnan Magadán

(Jn 20:11-18)

9 Ndoꞌ vi na jndë vandoꞌ xco Jesús na vitsjoon nuincoꞌ, tityincyooꞌ jndyeehin nnon juu Maríaꞌñeen, tsan tsjoon Magadán, tsan na tjiꞌ jon ntyqueꞌ jndyetyia quiiꞌ tsꞌon. 10 Ndë joꞌ tja Maríaꞌñeen, tatsiquindyi juu nque nanꞌñeen na tomꞌanhan yo Jesús. Juu xjenꞌñeen tꞌonhan na chjooꞌ jndyi nꞌonhan ndoꞌ totyuehan. 11 Majoꞌ xjen na siquindyi juu joohan na jndë vandoꞌ xco jon, ndoꞌ jndë jndyiaaꞌ nnon juu jon, min tatëntyja nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen.

Tityincyooꞌ Jesús ndëë ve nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon yohin

(Lc 24:13-35)

12 Ndoꞌ vi jndëcya, tityincyooꞌ Jesús ndëë ve nnꞌan na conanꞌjonhan yohin, xjen na tyꞌehan jndëë. Chaꞌvijon mañoon tsꞌan na jnanꞌjoonꞌhan jon. 13 Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ nꞌonhan na manquii jon na jntyꞌiahan, tyꞌe ntcüeꞌhan Jerusalén, tyenanꞌquindyiihan ntyjehan na jndë tityincyooꞌ jon ndëëhan. Majoꞌ nanꞌñeen, min taꞌnan tëntyja nꞌonhan jñꞌoon na jnduehan.

Tsꞌian na tꞌua Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon

(Mt 28:16-20; Lc 24:36-49; Jn 20:19-23)

14 Vi jndë joꞌ, nque nnꞌan na nqui nchoꞌncüii na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tityincyooꞌ jon ndëëhan juu xjen na cocüaꞌhan. Ndoꞌ sityiaꞌ jonhan jnaanꞌ na tatëntyja nꞌonhan juu jñꞌoon na jndue nnꞌan na jndë jntyꞌiahan na vandoꞌ xco jon ndoꞌ mantyi ntyja na queꞌ nꞌonhan. 15 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Cꞌohoꞌ ninvaa tsonnangue, ncyahoꞌ juu jñꞌoon naya ntyja njan ndëë tsoñꞌen nnꞌan. 16 Juu tsꞌan na vantyja tsꞌon juuhanꞌ ndoꞌ na ndëëꞌ juu, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌcantyja tsꞌon juu jñꞌoonꞌñeen, juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan, mantjotyen jnaanꞌ tsanꞌñeen. 17 Ndoꞌ joo nnꞌan na covantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, jndye nnon tsꞌian na ntꞌahin chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ jñꞌoon na concyahan, ndoꞌ na ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan xuë, ndoꞌ nnanꞌneinhan jñꞌoon na chito mancüii xjen na conanꞌneinhan. 18 Xe na aa ntꞌuehan quinduntja ndoꞌ xe na aa ncüehan ncüii nasi na ntscueeꞌhanꞌ tsꞌan, majoꞌ taꞌnan na ngenonhan ntsꞌaahanꞌ. Ndoꞌ na ndyiohan ndueehan nacjo nanvꞌi, nꞌman nanꞌñeen.”

Tava Jesús quiñoonꞌndue

(Lc 24:50-53)

19 Vi na jndë ntycüii na sinin Jesús joo jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue, tëcüetyen jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya. 20 Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen, ndoꞌvanjan toninncyahan juu jñꞌoon nayaꞌñeen. Ndoꞌ mantyi nquii ta Jesús totejndei jon joohan quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na tontꞌahan. Tyincyaa jon na nanꞌxuanhan juu najndei na condui nquii jon chaꞌ ndëë ntꞌahan tsꞌian tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ yo najndei na tsixuan nquii tsꞌan, mangꞌe joꞌ jndyechen nnꞌan taaꞌ nꞌonhan na juu jñꞌoon na toninncya nanꞌñeen, mayuuꞌhanꞌ. Mantyjantyi ndöꞌ ro.

San Lucas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Jñꞌoon Naya Ntyja ꞌNaanꞌ Jesucristo Na Tji Lucas

1

Ntyja na sijndaꞌ Lucas na tji jon jñꞌoon naya

1 ꞌUꞌ ta Teófilo na njon jndyi condui ꞌuꞌ, mancya tsꞌon njan nnonꞌ. Majndye nnꞌan jndë tjihan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Joo jñꞌoonꞌñeen chuhanꞌ ꞌnan na jndë tui quiiꞌ ntꞌán na majndaꞌ na mayuuꞌhanꞌ. 2 Nque nnꞌan na tojntyꞌia ndëëhan tsoñꞌen ꞌnan na tui ntyja ꞌnaanꞌ Jesús na cotyeꞌntjon nanꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, joohan jndë tjihan jñꞌoonꞌñeen na jndë tyꞌö́n cüentahanꞌ. 3 Ndoꞌ mantyi ncö, sꞌaahanꞌ tsꞌön na ntsinchꞌu ja jñꞌoonvahin na ntsijnanꞌhanꞌ, xengꞌe mantyi ja chen chen jndë jntꞌuë tsoñꞌen na jndë tui ntyja ꞌnaanꞌ Jesús xjen na tyeꞌhanꞌ. 4 Nndaꞌ matsꞌa chaꞌ ncüaaꞌ tsonꞌ na joo jñꞌoon na jndë tonanꞌman nnꞌan nnonꞌ, conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ.

Siquindyii ángel ntyja ꞌnaanꞌ na nndui Juan

5 Joo ndyu xjen na tomꞌaan Herodes tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ndyuaa Judea, tomꞌaan ncüii tyee cüenta nnꞌan judíos na jndyu Zacarías. Totsixuan jon tsꞌian yo tmaanꞌ ntyee na jndyuhanꞌ Abías. Scuuꞌ jon jndyu Isabel. Juu juu tonduihin tsjan ꞌnaanꞌ Aarón na jndyocahanꞌ. 6 Ndoꞌ nquii Zacarías yo scuuꞌ jon, nchaꞌ vehan tonduihan nnꞌan jndyoyuhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, totaꞌngueeꞌhan tsoñꞌen jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, tajnanꞌtjahan ndëëhanꞌ. 7 Majoꞌ nanꞌñeen, tandahan ngꞌe Isabel tsꞌan ntueꞌhin, ndoꞌ nchaꞌ vehan jndë tquehan.

8 Ncüii jon, nque ntyee tmaanꞌ juu Abíasꞌñeen, tentyja xjen na ntyentjonhan nnon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ vatsꞌon tꞌman Jerusalén. Ndoꞌ juu Zacarías, majoꞌ ñꞌenhin. 9 Chaꞌxjen na vaa jñꞌoon ndëë ntyee ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos, toꞌohan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin ncüii joohan ngacüjaꞌhanꞌ na ngaqueeꞌ quityquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu Zacaríasꞌñeen, tijnoonꞌ jon na ngaqueeꞌ jon na ntsco jon su. Ndoꞌ taqueeꞌ jon vatsꞌonꞌñeen ndoꞌ taꞌ jon na itsco jon su.

10 Majuu xjen na isco jon su, ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tancüihan tochꞌeenꞌ juu vatsꞌon tꞌmanꞌñeen na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. 11 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tityincyooꞌhin nnon tsanꞌñeen. Juu ángelꞌñeen, minntyjeeꞌ jon ngiaaꞌ nnontyiu na tontyjaya naijon na coco su. 12 Ndoꞌ juu Zacaríasꞌñeen, xjen na jndyiaaꞌ jonhin, siquijñꞌeenhanꞌhin. Ndoꞌ mioon sityꞌuehanꞌhin. 13 Ndoꞌ ángelꞌñeen itso juu nnon jon:

—ꞌUꞌ Zacarías, tyiꞌntyꞌueꞌ. Majndë indyii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na macanꞌ nnon jon. Ndoꞌ nquii scuꞌ Isabel, ntsingui jon ncüii yujntꞌa yusꞌa ndahoꞌ, ndoꞌ ꞌuꞌ ntsiquijndyuꞌhin Juan. 14 Nninncyaahanꞌ na neiinꞌ tsonꞌ na nduihin, ndoꞌ tꞌman ngaveeꞌ nchjiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ majndye nnꞌan nninncyaahanꞌ na neinhan ntyja na nduihin. 15 Ee tꞌman nnduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Tyiꞌxeꞌcꞌu juu vinon min nta ya. Ndoꞌ vitjachen na ntsingui ndyee juuhin, quindëya ntsixuan juu Espíritu Santo. 16 Ntyja ꞌnaanꞌ juu, jndye jndyi nnꞌan Israel ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan tonnon nquii ta Tyoꞌtsꞌon cüentahan. 17 Majuu juu ncja jndyee na tonnon nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin. Ntyeꞌntjon juu nnon jon yo maninjuu najndei na totyeꞌntjon nquii Elías. Ntyja ꞌnaanꞌ juu jndaꞌ, ntjo ya ngio nnꞌan yo ndahan. Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌqueꞌ nꞌon, ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu ngovaaꞌ nꞌon nanꞌñeen na quitaꞌngueeꞌhin chaꞌxjen na chuhanꞌ. Tsꞌianminꞌ ntsꞌaa juu chaꞌ quitsijndaꞌ yahanꞌ quiiꞌ nꞌon nnꞌan na ncꞌonhan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

18 Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ Zacarías nnon juu ángelꞌñeen:

—¿Nin ꞌnan nndui chaꞌ ncüaaꞌ tsꞌön na nguaa na nndaꞌ? Ngꞌe ja ndö, jndë tque ja ndoꞌ majoꞌntyi scu.

19 Ndoꞌ tꞌa ángelꞌñeen, itso jon nnon juu:

—Ja jndyu Gabriel. Condui ja na matyeꞌntjön nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon iꞌua jon tsꞌian nnön na jndyotsiquindyi ꞌuꞌ jñꞌoon nayamin. 20 Majoꞌ nein, jnaanꞌ na tyiꞌcantyja tsonꞌ jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, joꞌ ngitëꞌ na matsininꞌ ata juu xuee ya na jndë siquindëhanꞌ tsoñꞌen na jndë tsjö nnonꞌ. Juu xjenꞌñeen nnaan na ntsininꞌ nndaꞌ.

21 Ndoꞌ viochen xjen na tui na nndaꞌ, joo nanꞌñeen na tonanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon, tominndooꞌhan na nduiꞌ Zacarías quiiꞌ vatsꞌonꞌñeen. Vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan ndu na vio jndyi ndyiiꞌ jon joꞌ. 22 Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ jon, tavijndëë sinin jon, joꞌ taaꞌ nꞌonhan na vaa ncüii nnon na tityincyooꞌ na jndyiaaꞌ jon quiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Veꞌ ntꞌö jon totsꞌaa jon na sinin jon ndëëhan ngꞌe jndë ntjotyen na tandiquitsinin jon.

23 Ndoꞌ vi na jndë siquindë jon xuee na tyeꞌntjon jon quiiꞌ vatsꞌon tꞌmanꞌñeen, tantcüeꞌ jon tsjoonꞌ jon. 24 Ndoꞌ nquii scuuꞌ jon Isabel taquiñjon jnda juu, ndoꞌ chaꞌ vi ꞌon chiꞌ taꞌnan tonduiꞌ jon na ncja jon mañoon tsjoon. 25 Ya joꞌ tso juu:

—Ndö vaa naya na itsꞌaa ta Tyoꞌtsꞌon yo ja. Nndaꞌ itsꞌaa jon na icüjiꞌhanꞌ na totscüejnaanꞌhanꞌ ja tondëë nnꞌan na tajnda.

Siquindyii ángel na nndui Jesús

26 Nquii ángel Gabrielꞌñeen, jndë vja vi yon chiꞌ na tityincyooꞌhin nnon Zacarías, ndoꞌ tꞌua nndaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon ángelꞌñeen na cja jon tsjoon Nazaret ndyuaa Galilea. 27 Jñon jonhin na mꞌaan ncüii yuscundyua na jndyu María. Juu juu min jñꞌoon na ngoco juu yo ncüii tsansꞌa na jndyu José. Juu Joséꞌñeen conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ. 28 Ndoꞌ tueeꞌ ángelꞌñeen na mꞌaan María, itso jon nnon juu:

—Mancya tsꞌon ꞌuꞌ, na vaa tꞌman jndyi naya na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ. Nquii jon mꞌaan yo ꞌuꞌ.

29 Ndoꞌ juu María, xjen na jndyii jon jñꞌoonminꞌ, siquijñꞌeenhanꞌhin, ndoꞌ tomꞌaanꞌ jndyi tsꞌon juu nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen na sinin ángelꞌñeen. 30 Ndoꞌ tsontyichen ángel nnon juu:

—María, tyiꞌntyꞌueꞌ, ngꞌe ꞌuꞌ tꞌman naya na jndë tijnonꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. 31 Ndö vaa na nndui, ngaquiñjon jndaꞌ, ndoꞌ ntsinguiꞌ ncüii yujntꞌa yusꞌa na ntsiquijndyuꞌhin Jesús. 32 Juu jon tꞌman nndui. Ndoꞌ ntsiquijndyuhanꞌhin Jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen. Ndoꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ tachiiꞌ juu David, nquii ta Tyoꞌtsꞌon nninncyaa jon na ncyꞌoon Jesús cüentahanꞌ na ntcoꞌxen jon. 33 Chaꞌ ntjotyen na ntcoꞌxen jon nnꞌan Israel, juu na conduihin na ntcoꞌxen jon, tyiꞌjeꞌquintycüiihanꞌ.

34 Ndoꞌ juu xjen na jndyii María na nndaꞌ tso ángelꞌñeen, tso juu:

—Mayuscundyua ja. ¿Nchu vaa nndui na ntsꞌaahanꞌ na nndaꞌ? Ja chito mꞌan yo tsansꞌa.

35 Joꞌ tꞌa ángelꞌñeen ꞌndyo jon:

—Nquii Espíritu Santo ntsꞌaa jon ncüii tsꞌian tꞌman yo ꞌuꞌ. Ee juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen, ndyoquioo ncüaanꞌhanꞌ nacjoꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, nndui yujntꞌa ndoꞌ ntsiquijndyuhanꞌhin ñuan nquiiꞌ ndoꞌ Jnda nquii Tyoꞌtsꞌon. 36 Ndoꞌ mantyi nquii xjoꞌ Isabel, ntsingui jon min na jndë tquehin. Ee naneinhin jndë yon chiꞌ na taquiñjon jnda jon. Ndoꞌ juu jon tsꞌan na condue nnꞌan tsꞌan ntueꞌhin. 37 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen condëë itsꞌaa jon.

38 Joꞌ tꞌa María ꞌndyo juu ángelꞌñeen:

—Condui ja tsꞌan na matyeꞌntjöntyën nnon ta Tyoꞌtsꞌon. Quindui yo ja chaꞌxjen na jndë tsuꞌ.

Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnduiꞌ ángelꞌñeen na mꞌaan jon.

Taquindyiaaꞌ María xjo jon Isabel

39 Tyiꞌcovijndye xuee na tui na nndaꞌ, sijndaꞌ María, sityuaaꞌ jon, tja jon ncüii tsjoon cüentaaꞌ ndyuaa Judá na juu tsjoonꞌñeen mꞌaanhanꞌ quiiꞌ ntꞌan ntyoꞌ. 40 Ndoꞌ tueeꞌ jon vaaꞌ Zacaríasꞌñeen. Taqueeꞌ jon ndoꞌ tyincyaa jon tsꞌon Isabel. 41 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Isabel na tyincyaa María tsꞌonhin, ya joꞌ juu yujntꞌa na ñjon tsiaaꞌ jon, sijndei juu, ndoꞌ xjenꞌñeen taqueeꞌ Espíritu Santo ninvaa quityquiiꞌ ñuaanꞌ jon. 42 Joꞌ jndei sinin jon, tso jon:

—Quiiꞌ ntꞌan ntyjë ntcuhu, ꞌuꞌ tꞌmanntyichen na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌuꞌ. Ndoꞌ mantyi ityio jon jnꞌaan yujntꞌa na ñjon tsiaꞌ. 43 Majoꞌ ja jeꞌ, ¿Nin condui ja na tijnön na jndyoquindyiaꞌ ja? Ee condui ꞌuꞌ ndyee nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin na ityeꞌntjon jon ja. 44 Ee xjen na tyincyaꞌ tsꞌon ja, juu yujntꞌa na ñjon tsia, ninñoonꞌ sijndei juu na neiinꞌ juu. 45 Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌuꞌ ngꞌe mavantyja tsonꞌ na mayuuꞌ ntsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na siquindyii jon ꞌuꞌ.

46 Ndoꞌ tꞌa María, tso jon:

Matsitꞌmanꞌ ja ta Tyoꞌtsꞌon yo na manchaꞌchen ñuan njan.

47 Ndoꞌ yo ninvaa na ndyiiꞌ vantꞌö, mꞌan na neiinꞌ tsꞌön yo nquii jon. Ee conduihin na itsinꞌman jon ñuan njan.

48 Iyꞌoon jon na veꞌnchjii jon ja, min tsꞌan na veꞌ cüantyi ro ja na matyeꞌntjön nnon jon.

Ndoꞌ nanein, xee na tonnonchen, tsoñꞌen nnꞌan na vjaca tsjan ꞌnaanhan, nnanꞌneinhan ntyja na jndë tyio jon jnꞌaan ja.

49 Ngꞌe nquii jon na tsoñꞌen najndei na conduihin, tꞌman naya itsꞌaa jon yo ja.

Ndoꞌ xueeꞌ jon jiꞌua conduihanꞌ.

50 Nque nnꞌan na vacantyichen tsjan ꞌnaanhin na conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌenhan mꞌaan jon na ntyꞌia rohan nchjii jon.

51 Tsꞌian na totsꞌaa jon, totsiꞌman nquiiꞌhanꞌ naijndei na conduihin.

Majoꞌ joo nnꞌan na conanꞌquinjon nquehin ntyja na conanꞌtiuhan, sꞌaa jon na mincya jndyiꞌhan.

52 Totsue jon nnꞌan na ntyꞌiachen, majoꞌ nnꞌan na vaa najndë na chohan tsꞌian na cotoxenhan, tjiꞌ jon nanꞌñeen.

53 Ndoꞌ joo nnꞌan na ngiohan na itsitjahanꞌhin na tonnon jon, itsꞌaa jon yohan chaꞌvijon tsꞌan na jndë tacjooꞌ na tcüaꞌ.

Majoꞌ nnꞌan na conanꞌtiu na minꞌchjo tyiꞌconanꞌtjahan na tonnon jon, tana tejndei jon nanꞌñeen.

54 Ndochiihi nnꞌan Israel na totyentjonhan nnon jon, totejndei jonhan.

Tyiꞌcotsuuꞌ tsꞌon jon na cꞌoon jon na ntyꞌia rohan ntyjii jon.

55 Ee nndaꞌ vaa tcoꞌ jon ꞌndyo jon na tyiꞌjon ntycüii na viꞌnchjii jon ndochiihi, majuu Abraham yo ninꞌnnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon na jndyocahanꞌ.

Jñꞌoonminꞌ sinin María na sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon.

56 Ndoꞌ ntjohin yo Isabel chaꞌna ndye chiꞌ. Jndë joꞌ tjantcüeꞌ jon tsjoonꞌ jon.

Tui Juan tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan

57 Tentyja xjen na ntsingui Isabelꞌñeen, ndoꞌ singui jon ncüii yujntꞌa yusꞌa. 58 Ndoꞌ nnꞌan ꞌnaanꞌ jon yo nnꞌan na mꞌan ndyo vꞌaahan, jndyehan na tyꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro Isabel nchjii jon. Tsoñꞌenhan tꞌonhan na neinhan yohin. 59 Jndë nen xuee na tui yujntꞌaꞌñeen, tancüihan na nnanꞌquindëhan costumbre na contꞌa nnꞌan Israel yo yoꞌndaa ndahan yonon. Nanꞌñeen jnduehan na ntsue juu xueeꞌ tye juu Zacarías. 60 Majoꞌ tso ndyee juu:

—Chito aa joꞌ. Juan ndiquijndyu juu.

61 Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen ꞌndyo Isabel, jnduehan:

—¿Ndu na nndaꞌ matsaꞌ? Ndoꞌ taꞌnan nin juu nnꞌan chuuꞌhoꞌ na jndyu na nndaꞌ tsu.

62 Ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ jntꞌahan ndueehan nnon tye yujntꞌaꞌñeen na cotaxeeꞌhan nchu vaa na ntꞌue tsꞌon nquii jon na nninjndaꞌ xueeꞌ juu. 63 Ndoꞌ tcan jon tscaaꞌ na ncüji jon, ndoꞌ nacjooꞌhanꞌ tji jon na Juan xueeꞌ juu. Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen sꞌaahanꞌ na vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan ndoꞌ neinhan na nndaꞌ vaa na tui. 64 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, ninjonto jnaan ntcüeꞌ na itsinin jon, sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon. 65 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na ndyo ntꞌaahan yo Zacarías yo Isabel, sꞌaahanꞌ na vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan ndoꞌ mantyi neinhan. Ndoꞌ ninvaa xiꞌjndio quiiꞌ ntyoꞌ ndyuaa Judea, tycya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na tui nanꞌminꞌ. 66 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tondyehan ntyja ꞌnaanꞌ na tui na nndaꞌ, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan, totaꞌxeeꞌhan:

“¿Nin tsꞌan nchjiito nin ꞌnan na ngueꞌntyja ntyja ꞌnaanꞌ juu yujntꞌavaꞌ?” Ee tityincyooꞌ jndyoyu na nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon yohin.

Itsitꞌmaanꞌ Zacarías Tyoꞌtsꞌon

67 Ndoꞌ nquii Zacarías, tye juu yujntꞌaꞌñeen, quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo. Sinin jon jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Tso jon:

68 Cüitꞌmaanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon cüenta jaa nnꞌan Israel ee jaa nnꞌan na condui cüentaaꞌ jon,

jndë jndyo jon na ntsinꞌman jon ñuan njanhan.

69 Yo tsjan mosooꞌ jon David na jndyocahanꞌ,

jndë tquen jon nquii na condui tꞌmanhin na itsinꞌman jon ñuan njanhan.

70 Ndyu na toxenꞌchen toninncyaa Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon yo jndyue nnꞌan na nanꞌxuanhan ñuan nquiiꞌ.

Joo nanꞌñeen toninncyahan jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa.

71 Jñꞌoon na jndue nanꞌñeen na yo nquii jon na conduihin tsjan ꞌnaanꞌ David, ncüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa nduee nnꞌan na jndohan jaa, ndoꞌ mantyi yo nduee nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jaa.

72 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ, sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na joo ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen na ncꞌoon jon na ntyꞌia rohan nchjii jon.

Ndoꞌ na ngañjoonꞌ tsꞌon jon joo jñꞌoon na sijndaꞌ jon yohan na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jonhanꞌ na jiꞌua tsixuanhanꞌ.

73 Majuu jñꞌoonꞌñeen na tquentyen jon nnon tsochiihi Abraham, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen.

74 Majuu jñꞌoon na tso jon nnon juu na ntsiquindyaa jon jaa nduee nnꞌan na jndohan jaa chaꞌ nndëë ntyeꞌntjön nnon jon na minꞌncüii jñuaanꞌ tsꞌon tyiꞌncꞌön.

75 Ndoꞌ tsoñꞌen xuee na mꞌanntyëchën, ngomꞌan ntyja na tquen jon na ñuan nquiiꞌ jaa.

Ndoꞌ na ntyeꞌntjön na tonnon jon chaꞌxjen na chuhanꞌ.

76 Ndoꞌ ꞌuꞌ jnda, nndue nnꞌan na condui ꞌuꞌ tsꞌan na incyaa jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nnguaa.

ꞌUꞌ ntyeꞌntjonꞌ nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen.

Ngꞌe ꞌuꞌ ncjaꞌ jndyeeꞌ tonnon nquii jon na conduihin na coꞌxen jon nnꞌan, ndoꞌ na ncüjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌvijon tsꞌan na icoꞌya nato, chaꞌ cꞌon cje nnꞌan xjen na ncüjeeꞌ jon.

77 Nque nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon, ꞌuꞌ ntsaꞌ na cüaaꞌ nꞌonhan na itsitꞌman tsꞌon jonhan na conanꞌtjahan nnon jon, ndoꞌ na itsinꞌman jon ñuaanhan.

78 Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, taquintyja na ntyꞌia rö nchjii jon,

joꞌ na ncꞌua jon tsꞌian nnon nquii juu na nnaan juu nandyentyichen na ntsijonhanꞌhin chaꞌvijon ndoꞌcüjioonꞌ na ntsixuee juu tondëëhë.

79 Juu jon ntsixuee jon ndëë nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ najaan na vayꞌoonhanꞌhin na ngitsu ñuaanhan.

Ndoꞌ ndëëhë nninncyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon nanꞌxuan na tonnon jon.

Jñꞌoonminꞌ sinin Zacarías xjen na tui jnda jon Juan.

80 Ndoꞌ juu yusꞌa chjo Juan, tëquehin. Mantyi tayꞌoon juu najndei juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ya na sꞌaahanꞌ tsansꞌandyuahin, tomꞌaan juu ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan, ata xjen na tyeꞌ na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan Israel.

2

Ntyja ꞌnaanꞌ na tui Jesús

(Mt 1:18-25)

1 Juu xjenꞌñeen nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, Augusto César, tꞌua jon tsꞌian na quindui nguee tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan ncüii cüii tyuaa naijon icoꞌxen jon. 2 Juuhanꞌ na minjndyee na tyeꞌ na tji nanmꞌannꞌian nguee nnꞌan. Juu xjenꞌñeen tomꞌaan Cirenio gobernador ndyuaa Siria. 3 Jndue nanmꞌannꞌianꞌñeen na ncüii cüii tsꞌan ngantcüeꞌ juu naijon vaa tsjoon nque nnꞌan tsjan na tuihin, na nndui xueeꞌ juu. 4 Mangꞌe na nndaꞌ, jnan José tsjoon Nazaret, ndyuaa Galilea. Tja jon ndyuaa Judea, tsjoonꞌ tsoDavid na jndyu Belén ngꞌe condui José tsjan David na jndyocahanꞌ. 5 Tja jon tsjoonꞌñeen yo María, tsan na ndiscuuꞌ jon, na ndui ngueehan. Ndoꞌ juu juu jndë mandyoviꞌ na ntsingui juu. 6 Ndö vaa ꞌnan tui: viochen xjen na mꞌanhan joꞌ, tueeꞌ xjen na ntsingui María. 7 Ndoꞌ singui jon jnda jon na vejndyee, yusꞌahin. Scüetyjo jon ndiaahin, ndë joꞌ tyio jonhin naijon na cocüaꞌ quiooꞌ ngꞌe ntꞌaa naijon na veꞌ cotsque ya nnꞌan, tooꞌchenhanꞌ na mꞌan nnꞌan.

Tityincyooꞌ ángeles ndëë nnꞌan na cotaꞌntyjeeꞌ quinman

8 Ndyo tsjoon Belén, tomꞌan nnꞌan tojndëë na totaꞌntyjeeꞌhan quinman njnuenꞌ natsjon. 9 Ndoꞌ ninjonto tityincyooꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ ta Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, ndoꞌ juu naquixuee na conduihin, sixueehanꞌ xiꞌjndio nanꞌñeen, ndoꞌ na tui na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na ncyaa jndyihan. 10 Majoꞌ juu ángelꞌñeen tso jon ndëëhan:

—Tyiꞌndyuehoꞌ, quitquenhoꞌ cüenta, ndyoyꞌön jñꞌoon na ya jndyihanꞌ ndëëhoꞌ na nninncyaahanꞌ na neiinꞌ jndyi nꞌon nnꞌan na ninvaa tsonnangue. 11 Ee tsjonvahin quiiꞌ tsjoonꞌ tsoDavid jndë tui nquii jon na ntsinꞌman jon ñuan nnꞌan. Juu jon conduihin nquii Mesías. Ndoꞌ conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ. 12 Ndoꞌ ndö vaa jnꞌaan na ntsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ na majuu jon. Juu yujntꞌaꞌñeen nndiohoꞌhin na vetyjo ndiaa na covetyjo yoꞌndaahin na ñjon juu naijon na cocüaꞌ quiooꞌ.

13 Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen tityincyooꞌ ángeles cüenta jndye yo juu ángelꞌñeen, tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan:

14 Cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen.

Ndoꞌ nnon tsonnangue, joo nnꞌan na covineiinꞌ nꞌonhan na contꞌahan ꞌnan caveeꞌ nchjii jon, quinanꞌxuanhan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan na tonnon jon.

15 Ndoꞌ joo ángeles, vi na jndë tyꞌe ntcüeꞌhan quiñoonꞌndue, ya joꞌ joo nanꞌñeen na totaꞌntyjeeꞌhan quinman njnuenꞌhan, jnduehan ndëë ntyjehan:

—Cja Belén. Ntsaquijntyꞌia juu ꞌnan na jndë tui na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌon jaa.

16 Ndoꞌ joꞌ jnanꞌtyuaaꞌhan, tyꞌehan, ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jndiohan juu María yo José, yo yujntꞌa na ñjon juu naijon na cocüaꞌ quiooꞌ. 17 Ndoꞌ vi na jndë jntyꞌiahan ꞌnan na tui, tonanꞌcyahan jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na jndë siquindyi ángelꞌñeen joohan ntyja ꞌnaanꞌ juu yujntꞌaꞌñeen. 18 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jndyehan jñꞌoon na jndue nanꞌñeen, sꞌaahanꞌ na jndye tꞌoonꞌ nꞌonhan ndoꞌ tyincyaahanꞌ na taveeꞌ ngiohan. 19 Ndoꞌ nquii María, sꞌaahanꞌ na njon jndyi jñꞌoonminꞌ na ntyjii jon, vacue tomꞌaanꞌ tsꞌon jonhanꞌ. 20 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na cotaꞌntyjeeꞌhan quinman njnuenꞌhan, tyentcüeꞌhan, tonanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. Tontcüiiꞌhan jon ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na jndë jndyehan ndoꞌ na jndë jntyꞌia ndëëhan, chaꞌxjen na tso juu ángelꞌñeen ndëëhan.

Tyencyahan cüenta yujntꞌa Jesús ntꞌö Tyoꞌtsꞌon

21 Vi jndë na nen xuee na tui yujntꞌaꞌñeen, ndoꞌ jntꞌahan yohin chaꞌxjen juu costumbre na contꞌa nnꞌan judíos yo yoꞌndaa yonon ndahin. Juu xjenꞌñeen jnanꞌquijndyuhanhin Jesús, ee nndaꞌ vaa xueeꞌ juu na tquen ángelꞌñeen vitjachen na ñjon juu tsiaaꞌ ndyee juu.

22 Jndë na tenon vennꞌan xuee na singui María, joꞌ tentyja xjen na juu José yo María ntquen ntjuꞌhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés. Joꞌ tyꞌehan Jerusalén, tyeyꞌonhan Jesús na tyincyahan cüentahin ntꞌö ta Tyoꞌtsꞌon. 23 Jntꞌahan na nndaꞌ ngꞌe vaa jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ nacjooꞌ jñꞌoonꞌñeen na coꞌxenhanꞌ: “Ncüii cüii yujntꞌa na yusꞌa na nndui jndyee, nnꞌan na ndahin ncyahan cüentahin ntꞌö ta Tyoꞌtsꞌon.” 24 Ngꞌe na nndaꞌ, juu José yo María tyꞌehan vatsꞌon tꞌman na nninncyahan quiooꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ngueꞌ oꞌ chaꞌxjen na icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés na itsohanꞌ: Nninncyahan ncüii ntjo quinchco oo ve quituꞌ quijndë.

25 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, ncüii tsansꞌa na jndyu Simeón, tomꞌaan jon tsjoon Jerusalén. Tsanꞌñeen totsiquindë jon chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi xoncüeeꞌ tsꞌon jon na itsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon. Yo na ntyja jndyi tsꞌon jon, tominndooꞌ jon na ndyiaaꞌ nnon jon nquii jon na conduihin na ntsinꞌman ñuaan nnꞌan Israel. Ndoꞌ Simeón quindëya totsixuan jon Espíritu Santo. 26 Ndoꞌ nquii Espíritu Santo, jndë siꞌman jon nnon tsanꞌñeen na ndyiaaꞌ jndyee juu nquii jon na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Ndë joꞌ ngueꞌ juu. 27 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, nquii Espíritu siꞌman jon nnon tsaꞌñeen na cja jon vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen José yo María tyeyꞌonhan yujntꞌa Jesús vatsꞌonꞌñeen. Jntꞌahan na nndaꞌ chaꞌ quindui ntyja ꞌnaanꞌ juu chaꞌxjen na tsiꞌman jñꞌoon na tquen Moisés na quintꞌahan. 28 Vi jndë joꞌ, tyꞌoon Simeón juu yujntꞌa Jesús yo ntꞌö jon. Sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon. Tso jon:

29 Jeꞌ yuuꞌ jeꞌ ta, ja na condui moso ꞌnanꞌ, jndë siquindëꞌ juu jñꞌoon na tcoꞌ ꞌndyoꞌ nnön.

Nanein quitsiquindyaꞌ ja na ncüꞌiö min tajñuaanꞌ tsꞌon ja.

30 Ee na jndë mantyꞌia nnön nquii jon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.

31 Manquiintyi jon na tꞌuaꞌ tsꞌianꞌñeen nnon jon tondëë tsoñꞌen nnꞌan.

32 Conduihin naxuee na ntsiꞌman jon jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnanꞌ ndëë nnꞌan na mañoon tsjan conduihan.

Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon ntsitꞌmaanꞌhanꞌ nque nnꞌan ꞌnanꞌ, nnꞌan Israel.

Ndöꞌ jñꞌoon na sinin Simeónꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon.

33 Ndoꞌ juu José yo ndyee Jesús, tomꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan tsoñꞌen jñꞌoon na sinin Simeón ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 34 Jndë joꞌ tcan tsanꞌñeen na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nanꞌñeen, ndoꞌ nnon nquii María tso jon:

—Quenꞌ cüenta, juu yujntꞌava, iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na ntyja ꞌnaanꞌ jon ñꞌen nnꞌan Israel ngitsu ñuaanhan ngꞌe tyiꞌcovantyja nꞌonhan jon. Ndoꞌ ñꞌenhan na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan ngꞌe na ngantyja nꞌonhanhin. Ntsixuan jon jnꞌaan na itscüenon Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, majoꞌ jndye nnꞌan ncꞌohan nacjooꞌ jon. 35 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon nnintyincyooꞌ tsoñꞌen na ndyiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ mantyi ꞌuꞌ María, vaa ncüii nnon na ngenoonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjiꞌ, chaꞌvijon na iquiihanꞌ ya na ngüequindyiꞌ xjotë.

36 Ndoꞌ mantyi joꞌ ijon tomꞌaan ncüii tsanscu na jndyu Ana na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Tsanꞌñeen jnda Fanuel, juu Fanuelꞌñeen conduihin ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ tsjan Aser na jndyocahanꞌ. Xjen na toco Anaꞌñeen, tomꞌaan jon yo saaꞌ jon vi ntyqueꞌ chu. 37 Jndë joꞌ ntjohin na tueꞌ saaꞌ jon. Nanein jndë tque jndyihin, jndë ninquennꞌan vantjoꞌ ninque chuuꞌ jon. Ndoꞌ min tyiꞌquinduiꞌ jon quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Joꞌ ijon totyentjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon naxuee ndoꞌ natsjon. Totyjee jon ꞌnan ꞌndyo jon ndoꞌ totsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 38 Majuuto xjenꞌñeen na itsinin Simeón, ndoꞌ sindyooꞌ juu Anaꞌñeen na mꞌan joohan. Tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ juu yujntꞌa Jesús. Jndë joꞌ totsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ yujntꞌaꞌñeen ndëë tsochen nnꞌan Jerusalén yo ndëë nnꞌan mañoon njoon na mantyi cominndooꞌhan na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan.

Tyentcüeꞌhan tsjoon Nazaret

39 Ndoꞌ José yo María, vi na jndë jnanꞌquindëhan tsoñꞌen na tcanhanꞌ na quen jiꞌuahan chaꞌxjen na icoꞌxen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ tyentcüeꞌhan tsjoon Nazaret, ndyuaa Galilea. 40 Tandimaya lu Jesús, taquehin, ndoꞌ mantyi tavijndaꞌ xquen juu. Ndoꞌ juu naya na itsixuan Tyoꞌtsꞌon, tꞌmanhanꞌ na totsixuan juu.

Yusꞌa chjo Jesús ntjohin vatsꞌon tꞌman

41 Juu José yo María, chu ro chu ro toꞌohan Jerusalén xjen na coveeꞌ nguee pascua. 42 Ndoꞌ vi na jndë jndë nchoꞌve chuuꞌ Jesús, tja jon Jerusalén yohan chaꞌxjen na toꞌohan juu nguee pascuaꞌñeen. 43 Ndoꞌ vi jndë na tenon juu ngueeꞌñeen, jnanꞌjndaꞌhan na ncꞌontcüeꞌhan tsjoonhan, majoꞌ juu yusꞌa chjo Jesús ntjohin Jerusalén, min tyíꞌquindiohan na sꞌaa juu na nndaꞌ, 44 Ee jnanꞌtiuhan na ñꞌenhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na coꞌo ntcüeꞌ na tyꞌe nguee. Cüaꞌxuee toquiñjonhan nato, majoꞌ tatityincyooꞌhin. Joꞌ taꞌhan, tojntꞌuehan jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan chuuꞌhan yo nnꞌan na tajnꞌaanhan. 45 Majoꞌ tajndiohanhin, mangꞌe joꞌ tyentcüeꞌhan Jerusalén na njntꞌuehan jon joꞌ.

46 Juu xuee na jndë ndye, tyquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, joꞌ jndiohan jon. Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conanꞌman chu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, joꞌ vaquityen jon. Iquen jon cüenta jñꞌoon na jnanꞌnein nanꞌñeen ndoꞌ mantyi ivaxeeꞌ jon ndëëhan. 47 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen na jndyehan jñꞌoon na sinin jon, tëveeꞌ jndyi nꞌonhan jñꞌoon na tovaaꞌ tsꞌon jon ndoꞌ yo jñꞌoon na totsintcüeꞌ jon ndëëhan na taxeeꞌhan nnon jon. 48 Majoꞌ José yo María, ya na jntyꞌiahan jon, siquijñꞌeenhanꞌhin. Tso ndyee jon nnon jon:

—ꞌUꞌ jnda, ¿Ndu na nndaꞌ saꞌ já? ¿Aa tyiꞌquintjiꞌ juu tyeꞌ yo ja, itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiö́ na cojntꞌuë́ ꞌuꞌ?

49 Ndoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon ndëëhan, tso jon:

—¿Ndu na cojntꞌuehoꞌ ja? ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ na chuhanꞌ na cꞌön vaaꞌ Tyëhöꞌ?

50 Majoꞌ tataaꞌ nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen na tso jon ndëëhan.

51 Joꞌ tja ntcüeꞌ jon yohan Nazaret. Ndoꞌ tomꞌaan jon nacje ꞌnaanhan. Ndoꞌ juu ndyee jon, vacue tomꞌaanꞌ tsꞌon jon ntyja tsoñꞌen ꞌnan na tui. 52 Ndoꞌ nquii Jesús, tëvijndaꞌ xquen jon ndoꞌ taquehin. Tëveeꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yohin ndoꞌ mantyi nnꞌan.

3

Jñꞌoon na toninncyaa Juan

(Mt 3:1-12; Mr 1:1-8; Jn 1:19-28)

1 Chu na jndë nginꞌon na mꞌaan Tiberio César tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, majuu xjenꞌñeen juu Poncio Pilato tonduihin gobernador ndyuaa Judea. Ndoꞌ juu Herodes tocoꞌxen jon ndyuaa Galilea. Tyje jon Felipe, juu tsanꞌñeen tocoꞌxen jon ndyuaa Iturea yo Traconite. Ndoꞌ Lisanias, juu jon tocoꞌxen jon ndyuaa Abilinia. 2 Juu xjenꞌñeen nquii Anás yo Caifás conduihan ntyee tque tondëë nnꞌan judíos. Majuu xjenꞌñeen juu Juan jnda Zacaríasꞌñeen, tomꞌaan jon ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan, ndoꞌ tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon juu na ncyaa juu jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan. 3 Juu Juanꞌñeen ninvaa ndyuaa xiꞌjndio jndaa Jordán, joꞌ tomandyiꞌ jon. Toninncyaa jon jñꞌoon na quintcüeꞌ nꞌon nnꞌan jnanhan chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan, ndë joꞌ ntsiquindëëꞌ jon joohan. 4 Tui na nndaꞌ chaꞌxjen na tso jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndö vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen:

Mꞌaan tsꞌan na itsixuaa juu ndëë nnꞌan ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Itso tsanꞌñeen:

“Quinanꞌjndaꞌhoꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌvijon ncüii nato na nndyocüjeeꞌnon nquii jon na ntcoꞌxen jon ꞌoꞌ.

Quitaꞌ xoncüehoꞌ ntyja na cotsamꞌanhoꞌ, chaꞌvijon na conanꞌyuhoꞌ nato na nndyo jon.

5 Ncüii ro cüii ro quindymaꞌ quinanꞌquitooꞌ nnꞌanhanꞌ.

Ndoꞌ quinanꞌsuhan ncüii ro ncüii ro ntyoꞌ tꞌman yo ntyoꞌ quijndë.

Tsoñꞌen nato ntyeeꞌ, quinanꞌyuhinhanꞌ.

Ndoꞌ yuu na veꞌ congiooꞌ nato, quinanꞌsuhinhanꞌ.

6 Ya joꞌ tsoñꞌen nnꞌan njntyꞌiahan nquii jon na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.”

Nquii Isaías tji jon juu jñꞌoonvaꞌ.

7 Jndye jndyi nnꞌan tentyjaaꞌhan na mꞌaan juu Juanꞌñeen na ntꞌue nꞌonhan na ntsiquindëëꞌ jonhan. Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—¿Nin tsꞌan siꞌman ndëëhoꞌ na vaa na ndëë nꞌmanhoꞌ naviꞌ na ndyontyja? ꞌOꞌ contꞌahoꞌ chaꞌna contꞌa quindu na conanꞌnon oꞌ xjen na nndyo chon cjooꞌ tyueꞌ. 8 Quiꞌndyehoꞌ ꞌnan natyia na contꞌahoꞌ ndoꞌ quintꞌahoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan ya, ya joꞌ ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na mayuuꞌ na contcüeꞌ nꞌonhoꞌ. Min tyiꞌnanꞌsaaꞌ nquehoꞌ nꞌonhoꞌ na nnduehoꞌ: Aa jaa taconanꞌxuan nnꞌan na conanꞌtja ngꞌe nquii Abraham conduihin tsochiihi. Quindyehoꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, min veꞌ ntjöꞌmin nndëë ntscüaquen Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na nnduihanꞌ nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ, nꞌndyiihanꞌ ꞌoꞌ. 9 ꞌOꞌ itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon nꞌoon na tyiꞌya të contꞌa. Ndoꞌ mangiohoꞌ joo nꞌoon na tyiꞌquintꞌahanꞌ të ya, ndijon xjen nchꞌiochenhanꞌ. Ndoꞌ vi na jndë tcan nꞌoonꞌñeen, ndyion nnꞌanhanꞌ quiiꞌ chon. Manndaꞌ ro itsijonhanꞌ na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ xe na aa tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.”

10 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, taꞌxeeꞌhan nnon Juan, jnduehan:

—¿Nin ꞌnan icanhanꞌ na quintꞌá xe na aa yuꞌ nndaꞌ?

11 Tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Juu tsꞌan na nayꞌoon ve camisa, ncya juu ncüiihanꞌ nnon tsꞌan na tacyꞌoonhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na yꞌoon ꞌnan na ntcüaꞌ, quitsꞌaa juu naya tsꞌan na tacyꞌoonhanꞌ.

12 Nque nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon, mantyi squehan na mꞌaan Juan na quitsiquindëëꞌ jonhan. Jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, já jeꞌ, ¿Nin ꞌnan chuhanꞌ na quintꞌá?

13 Tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Xiaꞌntyi juu sꞌon na ican gobiernon na quityion nnꞌan, juu rohanꞌ quitanhoꞌ ndëëhan.

14 Mantyi vendye sondaro taxeeꞌhan nnon jon:

—Ndoꞌ já jeꞌ, ¿Nin ꞌnan chuhanꞌ na quintꞌá?

Tꞌa jon jndyuehan:

—Tantjiꞌhoꞌ xoquituꞌ nduee nnꞌan na veꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ oo na veꞌ quintu na conduehoꞌ nacjohan. Ndoꞌ mantyi quintjo ya ngiohoꞌ nchuntyi xjen na cotantjonhoꞌ.

15 Juu xjenꞌñeen tsoñꞌen nnꞌan tontyja jndyi nꞌonhan na ncüjeeꞌ nquii Mesías. Mangꞌe na nndaꞌ, tꞌman tomꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu Juan. Totaxeeꞌhan ndëë ntyjehan na aa ntsꞌaahanꞌ na juu jon conduihin Mesías. 16 Joꞌ tꞌa jon jndyue tsoñꞌen nanꞌñeen, tso jon:

—Ja matsiquintꞌëhoꞌ yo ndaatioo, majoꞌ mandyontyja nquii jon na ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ yo juu Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Majoꞌ ñꞌen vendyehoꞌ na ntꞌuiityenhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Na ntsꞌaa jon na nndaꞌ, itsijonhanꞌ na ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ yo chon. Nquii jon tꞌmanntyichen conduihin, chichen ja. Ja yo ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, min veꞌ na ndiꞌntjön nnon jon na ntsiquinꞌan tjan na ntyjo tscoonꞌ jon, min joꞌ tyiꞌcüijntꞌue ja. 17 Jndë mavaaviꞌ xjen na ntcoꞌxenhanꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnanhoꞌ. Ndoꞌ itsijonhanꞌhoꞌ chaꞌvijon ntquen na ninvaa ñꞌen toꞌhanꞌ yo nchuaaꞌhanꞌ. Icanhanꞌ na quitscüeꞌndyii tsꞌan ntquenꞌñeen, chaꞌ ntjuꞌhanꞌ. Ndoꞌ vi na jndë na ntjuꞌhanꞌ, ntsue tsꞌanhanꞌ quiiꞌ vꞌaa. Majoꞌ ntquen ndueꞌ yo toꞌ, njñoon tsꞌan chonhanꞌ. Manndaꞌ ro itsijonhanꞌ na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon. Nnꞌan na ya contꞌa, ncyꞌoon jon cüentahan, majoꞌ joo nnꞌan na contꞌa ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ, ntsco jonhan yo chon na tyiꞌjon quinduuꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sintcüeꞌ Juan ndëë nanꞌñeen.

18 Ndoꞌ juu Juan, jndye nnon jñꞌoon na sinin jon ndëë nnꞌan chaꞌna jñꞌoonminꞌ na totsiquindyi jonhan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 19 Juu Herodes, tsan na tomꞌaan gobernado ndyuaa Galilea, veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan jon yo Herodías, scuuꞌ tyje nquii jon Felipe. Joꞌ na siquiꞌmaanꞌ Juan Herodes na tyiꞌquichuhanꞌ na itsꞌaa jon na nndaꞌ. Ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnon natyia na jndë totsꞌaa tsanꞌñeen. 20 Majoꞌ juu Herodes jeꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen natyia na jndë totsꞌaa jon, ndö ꞌnan na vantyjoꞌchen na sꞌaa jon, tyiiꞌ jon juu Juanꞌñeen vancjo.

Na siquindëëꞌ Juan Jesús

(Mt 3:13-17; Mr 1:9-11)

21 Ndoꞌ vi na jndë na siquindëëꞌ Juan jndye nnꞌan, mantyi jndëëꞌ Jesús sꞌaa jon, ndoꞌ juu xjen na itsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon, juu xjenꞌñeen jnaan quiñoonꞌndue. 22 Ndoꞌ jndyocue Espíritu Santo nacjooꞌ jon chaꞌvijon quituꞌ, jndyoquintyjo jon nacjooꞌ Jesús. Ndoꞌ ticꞌuaa na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon quiñoonꞌndue, itso jon:

—ꞌUꞌ condui tsansꞌa jnda na viꞌnchji jndyi ja ꞌuꞌ. Itsineiinꞌhanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnanꞌ.

Tsjan na jndyocahanꞌ na tui Jesucristo

(Mt 1:1-17)

23 Nquii Jesús jeꞌ, mꞌaan jon chaꞌna ntcyu nchoꞌnqui chuuꞌ jon xjen na taꞌ jon tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon nnon jon. Ntyja ꞌnaanꞌ na cotjiꞌ nnꞌan cüenta, jnda Joséhin. Ndoꞌ José jnda Elí juu. 24 Ndoꞌ Elí jnda Matat, ndoꞌ Matat jnda Leví, ndoꞌ Leví jnda Melqui, ndoꞌ Melqui jnda Jana, ndoꞌ Jana jnda José, 25 Ndoꞌ José jnda Matatías, ndoꞌ Matatías jnda Amós, ndoꞌ Amós jnda Nahúm, ndoꞌ Nahúm jnda Esli, ndoꞌ Esli jnda Nagai, 26 Ndoꞌ Nagai jnda Maat, ndoꞌ Maat jnda Matatías, ndoꞌ Matatías jnda Semi, ndoꞌ Semi jnda Josec, ndoꞌ Josec jnda Judá, 27 Ndoꞌ Judá jnda Joanán, ndoꞌ Joanán jnda Resa, ndoꞌ Resa jnda Zorobabel, ndoꞌ Zorobabel jnda Salatiel, ndoꞌ Salatiel jnda Neri, 28 Ndoꞌ Neri jnda Melqui, ndoꞌ Melqui jnda Adi, ndoꞌ Adi jnda Cosam, ndoꞌ Cosam jnda Elmadam, ndoꞌ Elmadam jnda Er, 29 Ndoꞌ Er jnda Jesús, ndoꞌ Jesús jnda Eliezer, ndoꞌ Eliezer jnda Jorim, ndoꞌ Jorim jnda Matat, 30 Ndoꞌ Matat jnda Leví, ndoꞌ Leví jnda Simeón, ndoꞌ Simeón jnda Judá, ndoꞌ Judá jnda José, ndoꞌ José jnda Jonam, ndoꞌ Jonam jnda Eliaquim, 31 Ndoꞌ Eliaquim jnda Melea, ndoꞌ Melea jnda Mena, ndoꞌ Mena jnda Matata, ndoꞌ Matata jnda Natán, 32 Ndoꞌ Natán jnda David, ndoꞌ David jnda Isaí, ndoꞌ Isaí jnda Obed, ndoꞌ Obed jnda Booz, ndoꞌ Booz, jnda Sala, ndoꞌ Sala jnda Naasón, 33 Ndoꞌ Naasón jnda Aminadab, ndoꞌ Aminadab jnda Admin, ndoꞌ Admin jnda Arni, ndoꞌ Arni jnda Esrom, ndoꞌ Esrom jnda Fares, ndoꞌ Fares jnda Judá, 34 Ndoꞌ Judá jnda Jacob, ndoꞌ Jacob jnda Isaac, ndoꞌ Isaac jnda Abraham, ndoꞌ Abraham jnda Taré, ndoꞌ Taré jnda Nacor, 35 Ndoꞌ Nacor jnda Serug, ndoꞌ Serug jnda Ragau, ndoꞌ Ragau jnda Peleg, ndoꞌ Peleg jnda Heber, ndoꞌ Heber jnda Sala, 36 Ndoꞌ Sala jnda Cainán, ndoꞌ Cainán jnda Arfaxad, ndoꞌ Arfaxad jnda Sem, ndoꞌ Sem jnda Noé, ndoꞌ Noé jnda Lamec, 37 Ndoꞌ Lamec jnda Matusalén, ndoꞌ Matusalén jnda Enoc, ndoꞌ Enoc jnda Jared, ndoꞌ Jared jnda Mahalaleel, ndoꞌ Mahalaleel jnda Cainán, 38 Ndoꞌ Cainán jnda Enós, ndoꞌ Enós jnda Set, ndoꞌ Set jnda Adán, ndoꞌ Adán jnda Tyoꞌtsꞌon.

4

Itsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús

(Mt. 4:1-11; Mr 1:12-13)

1 Xjen na tantcüeꞌ Jesús na jnan jon jndaa Jordán, quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo. Ndoꞌ nquii Espíritu Santo teyꞌoon jonhin ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. 2 Joꞌ joo vennꞌan xueeꞌñeen na tomꞌaan Jesús juu ndyuaaꞌñeen, tojooꞌ tsꞌon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen min tatcüaꞌ jon. Jndë joꞌ tyjeeꞌ na ninꞌjndoꞌ jon. 3 Joꞌ tso yutyia nnon jon:

—Xe na aa condui ꞌuꞌ jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, cüa, quitsuꞌ nnon tsjöꞌvaꞌ na quitscüaquenhanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ.

4 Tꞌa Jesús, tso jon:

—Tyiꞌjeꞌquitsꞌa na nndaꞌ ee mantyi vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsiquindyihanꞌ: “Chito veꞌ xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ tsꞌan, joꞌ na ivandoꞌ juu.”

5 Vi jndë joꞌ tayꞌoon yutyia jon ncüii tyoꞌ ndye. Ndoꞌ maquintyjachen siꞌman juu nnon jon ncüii cüii ndyuaa na cotoxen nnꞌan na ninvaa tsonnangue. 6 Ndoꞌ tso juu nnon jon:

—Ntꞌöꞌ ꞌuꞌ nninncya cüenta tsoñꞌen najndë na conanꞌxuan nanmꞌannꞌian tꞌman yo tsoñꞌen na condui tꞌmanhan ndyuaamin. Ee ntꞌö jndë ntjohanꞌ ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌön, nninncya jahanꞌ nnon juu. 7 Xe na aa ntcoꞌxtyeꞌ na ntsitꞌmanꞌ ja, ya joꞌ tsoñꞌenhanꞌ nnanꞌxuanhanꞌ na ꞌnanꞌ.

8 Majoꞌ tꞌa Jesús, tso jon nnon juu:

—Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ: “Quitsitꞌmanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon cüentaꞌ ndoꞌ xiaꞌntyi nnon nquii jon quityeꞌntjonꞌ.”

9 Jndëcya tayꞌoon yutyia Jesús tsjoon Jerusalén. Ndoꞌ xquenviꞌ vatsꞌon tꞌman naijon nandyentyichen, joꞌ tquen juuhin. Itso juu nnon jon:

—Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, cüa, cjuꞌ ꞌuꞌ tyuaa, 10 Ee mantyi vaa jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsiquindyihanꞌ:

Ncꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian ndëë ángeles cüentaaꞌ jon na ya ya quitantyjeeꞌhan ꞌuꞌ.

11 Ndoꞌ ntyiꞌhan ndueehan ꞌuꞌ chaꞌ tyiꞌngaquiñjon ntjöꞌ ngꞌeꞌ.

12 Majoꞌ tꞌa Jesús, tso jon nnon juu:

—Mantyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ: “Min tyiꞌntquenꞌ xjen nquii ta Tyoꞌtsꞌon cüentaꞌ.”

Manndaꞌ itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen na sinin Jesús.

13 Vi na jndë jndë na totsichon yutyia ncüii cüii nnon na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús, jntyꞌii juuhin ata ndëcya nndyiaaꞌ juu aa xeꞌquindëë ntsꞌaa juu.

Itaꞌ Jesús tsꞌian na tsixuan jon

(Mt 4:12-17; Mr 1:14-15)

14 Jndë joꞌ tantcüeꞌ Jesús ndyuaa Galilea. Ndoꞌ quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo. Ndoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon, tycyahanꞌ ninvaa juu ndyuaaꞌñeen. 15 Totsiꞌman jon ndëë nnꞌan quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. Ndoꞌ ya jñꞌoon jndue nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Tatëveeꞌ ngio nnꞌan Nazaret Jesús

(Mt 13:53-58; Mr 6:1-6)

16 Ndoꞌ joꞌ tueeꞌ nndaꞌ Jesús Nazaret naijon na tëquehin. Juu xuee na cotajndyee nnꞌan judíos, tja jon vatsꞌon chaꞌxjen mancüiixjen totsꞌaa jon. Ndoꞌ tacüentyjeeꞌ jon na ntsijnaanꞌ jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 17 Ya joꞌ joo nnꞌan na mꞌanhan juu vatsꞌonꞌñeen, tyincyahan tson na tji Isaías ntꞌö jon. Juu Isaíasꞌñeen ndyu na toxenꞌchen toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Siquinaan Jesús juu tsonꞌñeen ndoꞌ tueeꞌhanꞌ yuu jon na itsohanꞌ:

18 Nquii Espíritu na condui nquii ta Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon yo ja.

Mangꞌe joꞌ jndë tꞌua jon tsꞌian nnön na nninncya jñꞌoon naya ndëë nanninñenꞌ.

Ndoꞌ jndë tꞌua jon tsꞌian nnön na quitsiquindyi ja nnꞌan na matsiquindyahan ntyja ꞌnaanꞌ jnan na nanꞌxuanhan.

Ndoꞌ joo nnꞌan nchjan, ntsꞌa na njntyꞌia nndaꞌhan.

Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na contꞌa viꞌ nnꞌanhan, tꞌua jon tsꞌian nnön na quitsiquindyahan.

19 Ndoꞌ na quitsiquindyi jahan na ndyumin mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌnchjii jon joohan.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji Isaías.

20 Vi na jndë sintcüi Jesús tsonꞌñeen na chuuꞌ ntji, sintcüeꞌ ntcüeꞌ jonhanꞌ nnon tsꞌan na itejndei quiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Ndë tacjo jon. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ, tojntyꞌia jndyihan nnon jon. 21 Ndoꞌ joꞌ taꞌ jon na ntsinin jon ndëëhan, tso jon:

—Juu jñꞌoonvaꞌ na jndyehoꞌ na sijnꞌan, maxeevahin jndë itsiquindëhanꞌ juuhanꞌ.

22 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen jnduehan na ya sinchuꞌ jon jñꞌoon. Ndoꞌ taveeꞌ ngiohan na taquinjonꞌ jñꞌoon na tyincyaa jon, majoꞌ tataaꞌ nꞌonhinhanꞌ, jnduehan:

—¿Nchu vaa na nndaꞌ tsixuan juu, ndoꞌ veꞌ jnda Joséhin?

23 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Ntsꞌaahanꞌ na nnduehoꞌ nnön juu jñꞌoon na itsohanꞌ: “ꞌUꞌ tsꞌan na matsaꞌ nasi nnꞌan, quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ. Quitsaꞌ tsꞌian ntjoohin tsjonꞌ chaꞌxjen juu ꞌnan na condyë́ na matsaꞌ tsjoon Capernaum.”

24 Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan na maninncüii tsjoon yo nquii tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌcyꞌonhan cüenta juu tsanꞌñeen. 25 Majoꞌ quindyehoꞌ na matsjö, xjen na tomꞌaan Elías, jndye nanntcu na jndë tjë non tomꞌanhan ndyuaa Israel. Juu xjenꞌñeen chaꞌ ncüii ndye chu xoncüe tatuaꞌ, joꞌ ninvaa ndyuaaꞌñeen jndyo ncüii jndoꞌ tꞌman. 26 Majoꞌ min na nndaꞌ, minꞌncüii nanntcu ndyuaa Israel, tatꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon juu Elíasꞌñeen na quitejndei jon nanꞌñeen. Majoꞌ tsjoon Sarepta, ndyuaa Sidón tomꞌaan ncüii tsanscu ninnquii, joꞌ juu tsjoonꞌñeen tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon Elías na cjaquitejndei jonhin ntyja ꞌnaanꞌ na tomꞌaan juu jndoꞌñeen. 27 Ndoꞌ mantyi juu xjen na tomꞌaan Eliseo, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, jndye nnꞌan tomꞌan ndyuaa Israel na toquicho ntycu ndöꞌ cotöꞌ. Majoꞌ xiaꞌntyi tsꞌan ndyuaa Siria, tsꞌan na jndyu Naamán, sinꞌman Eliseo juu yo tycuꞌñeen.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sinin Jesús ndëëhan.

28 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tooꞌhan juu vatsꞌon Nazaret, ya na jndyehan na nndaꞌ vaa tso Jesús, tyion jndyihanꞌ na quindyaꞌ ngiohan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 29 Ngꞌe joꞌ jnanꞌquintyjahan, ndoꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ tyeyꞌonhan jon ꞌndyo tsjoonhan na mꞌaanhanꞌ ꞌndyo ncüii tyoꞌtyꞌa chaꞌ ntjueꞌhan jon joꞌ. 30 Majoꞌ jnduiꞌ jon xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan, tja jon.

Icüjiꞌ Jesús jndyetyia quiiꞌ tsꞌon tsꞌan

(Mr 1:21-28)

31 Jndë joꞌ tja Jesús tsjoon Capernaum ndyuaa Galilea. Ndoꞌ na tueeꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, totsiꞌman jon ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 32 Ndoꞌ taveeꞌ jndyi ngio nanꞌñeen jñꞌoon na toninncyaa jon, ee joo jñꞌoonꞌñeen totsiꞌmanhanꞌ na va najndei na condui jon.

33 Ndoꞌ tyquiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen mꞌaan ncüii tsansꞌa na jndë tua jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu. Juu jndyetyiaꞌñeen sꞌaahanꞌ na jndei sixuaa tsanꞌñeen.

34 Itso juu:

—ꞌUꞌ Jesús, tsꞌan Nazaret, quiꞌndyiꞌ já. ¿Nin ꞌnan ninꞌquitsaꞌ já? ¿Aa jndyoꞌ ntjoo na ntsiquitsuꞌ já quiiꞌ vꞌio? Mavajnꞌan nin condui ꞌuꞌ. ꞌUꞌ condui jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin ñuan nquiiꞌ.

35 Majoꞌ sityiaꞌ Jesús jndyetyiaꞌñeen, itso jon:

—Machenꞌ ꞌndyoꞌ. Quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon tsanvahin.

Ndoꞌ vi na jndë isquioo jndyetyiaꞌñeenhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌan joꞌ, mana jnduiꞌ juu quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen. Majoꞌ minꞌchjo natëꞌ tasꞌaa juu tsanꞌñeen. 36 Ndoꞌ na nndaꞌ sꞌaa Jesús, tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ, totsiquijñꞌeenhanꞌhin. Jnduehan ndëë ntyjehan:

—Joo jñꞌoonminꞌ na sinin jon, ¿Nin nanꞌxuanhanꞌ? Itsijonhanꞌ jon chaꞌvijon tsꞌan na icoꞌxen nnꞌan. Ee vaa najndei na condui jon na icoꞌxen jon min jndyetyia, ndoꞌ conduiꞌhanꞌ quiiꞌ nꞌon nnꞌan.

37 Ndoꞌ ninvaa xiꞌjndio ndyuaaꞌñeen, tycya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús.

Sinꞌman Jesús tsanscu xeenꞌ Simón Pedro

(Mt 8:14-15; Mr 1:29-31)

38 Ya joꞌ jnduiꞌ Jesús juu vꞌaaꞌñeen, tueeꞌ jon vaaꞌ Simón, taqueeꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ juu tsanscu xeenꞌ Simón, viiꞌ jon, mioon jndyi iyꞌoon tjuenꞌhin. Ndoꞌ nnꞌan vꞌaaꞌñeen tanhan nnon Jesús na quitsinꞌman jon juu tsanꞌñeen. 39 Joꞌ sindyooꞌcya jon nnon juu tsanviꞌñeen, sityiaꞌ jon tycuꞌñeen na quinduiꞌhanꞌ. Ndoꞌ ninñoonꞌ ntjo ya ntcüeꞌhin. Jnanquintyja juu, sijñꞌoonꞌ juu na tcüaꞌhan.

Sinꞌman Jesús jndye nnꞌan vꞌi

(Mt 8:16-17; Mr 1:32-34)

40 Juu xjen na mandyo na ngua ndoꞌcüjioonꞌ, tsoñꞌen nnꞌan jndyochohan ntyjehan na mꞌaan Jesús, na jndye nnon ntycu na coquenon nanꞌñeen. Ndoꞌ tyio jon ntꞌö jon cjo ncüii cüiihan, jnꞌmanhan. 41 Ndoꞌ mantyi quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, jndye nnꞌan ñꞌenhan na tcoꞌxen jon na quinduiꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ jndyetyiaꞌñeen jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda nquii Tyoꞌtsꞌon.

Majoꞌ sityiaꞌ jonhan min tyíꞌncyaa jon na nnanꞌneinhan. Ee mangio yahan na nquii jon conduihin Mesías.

Incyaa Jesús jñꞌoon naya quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos

(Mr 1:35-39)

42 Vi na jndë vandixuee, jnduiꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Tja jon na ninnquii tsꞌon xquen jon ncüii joo quiiꞌ jndëë. Majoꞌ tentyja nnꞌan toxenꞌ jon, tyequijntꞌuehanhin, ndoꞌ jndiohan jon. Ee ninꞌquintꞌahan na ntscuꞌhanꞌ na vja jon na tonnonchen, chaꞌ tyiꞌndyii jonhan.

43 Majoꞌ itso jon ndëëhan:

—Mantyi ijndeiꞌhanꞌ na cjö njoon xiꞌjndio na nninncya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. Ee ngꞌe majuu tsꞌianꞌñeen na iꞌua jon nnön.

44 Ndoꞌ tovancyaa jon jñꞌoon quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan ndyuaa Judea.

5

Sꞌaa Jesús na jndye quintcaa tjiꞌhan

(Mt 4:18-22; Mr 1:16-20)

1 Ncüii jon tomꞌaan Jesús ꞌndyo ndaandue na jndyu Genesaret. Joꞌ jndye jndyi nnꞌan tëncüihan. Tyen ñjonhan ndyo na mꞌaan jon, ata tonchjehan jon na ninꞌquindyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 2 Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon ve vꞌaandaa ꞌndyo ndaandueꞌñeen, majoꞌ nnꞌan na contꞌa tsꞌian na cotjiꞌhan quintcaa yohanꞌ, jndë jnduiꞌhinhanꞌ. Cotmanhan ntquiꞌ ꞌnaanhan. 3 Ndoꞌ tua jon tyquiiꞌ ncüii vꞌaandaaꞌñeen. Maꞌnaanꞌ Simónhanꞌ. Ndoꞌ tcan Jesús nnon tsanꞌñeen na canon chjochenhanꞌ toquityquiiꞌ ndaa. Jndë joꞌ tacjo jon quiiꞌhanꞌ. Joꞌ tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen xjen na vaquityen jon quiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen. 4 Ndoꞌ vi jndë tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, ya joꞌ tso jon nnon Simónꞌñeen:

—Quitsayꞌonhoꞌ vꞌaandaava, ncꞌöntyë naijon na njoonchen. Joꞌ quitjueꞌhoꞌ ntquiꞌ ꞌnaanhoꞌ na ntjiꞌhoꞌ quintcaa.

5 Majoꞌ tꞌa Simón ꞌndyo jon:

—Ta, cüaꞌtsjon jntꞌá tsꞌian, ndoꞌ minꞌncüii quitscaa tatjíꞌ. Majoꞌ tanin, ngꞌe jñꞌoon ꞌndyoꞌ, joꞌ ntjuë́ꞌ nntꞌáhanꞌ.

6 Ndoꞌ vi na jndë jntꞌahan na nndaꞌ, vaa jndye jndyi quintcaa tua quityquiiꞌ ntquiꞌ ꞌnaanhan ata vatꞌiooꞌhanꞌ. 7 Ndoꞌ na nndaꞌ, jntꞌahan ndueehan ndëë ntyjehan na mꞌan nanꞌñeen ncüiichen vꞌaandaa na quindyotejndei nanꞌñeenhan. Squenon nanꞌñeen ndoꞌ jnanꞌquitooꞌhan ve joo vꞌaandaaꞌñeen yo quintca, ata mavaa xjen na nchjehanꞌ ntꞌaandaaꞌñeen. 8 Ndoꞌ juu Simón Pedro, vi na jndë tquen jon cüenta na nndaꞌ, tcoꞌxtye jon tonnon Jesús, tso jon:

—Nndaꞌ ta, quiꞌndyiꞌ ja ee condui ja tsꞌan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon.

9 Nndaꞌ vaa tso jon ngꞌe mioon sityꞌuehanꞌhin yo ntyjehin ntyja ꞌnaan joo quintcaaꞌñeen na tjiꞌhan. 10 Ndoꞌ mantyi ntsinda Zebedeo, juu Santiago yo ninꞌJuan, mantyi tyue jndyihin. Ee nanꞌñeen ninncüii tꞌman contꞌahan tsꞌian yo juu Simón. Ya joꞌ tsochen Jesús nnon Simón:

—Tyiꞌntyꞌueꞌ, nanein na tonnonchen, nnꞌan ntsitjonꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, chito veꞌ quintca.

11 Ndoꞌ vi na jndë sque ntcüeꞌhan tyuaatcüii yo ntꞌaandaaꞌñeen, jntyꞌehan tsꞌianꞌñeen, tyenanꞌjonhan yo Jesús.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ

(Mt 8:1-4; Mr 1:40-45)

12 Ncüii jon tomꞌaan Jesús ncüii tsjoon. Xjenꞌñeen tyjeeꞌ ncüii tsansꞌa na mꞌaan jon na ninvaañꞌenhin chu juu ndöꞌ cotöꞌ. Ya na jndyiaaꞌ juu Jesús, tcoꞌxtye juu na tonnon jon. Tcan juu na quitejndei jonhin. Tso juu:

—Ta, xe na aa ntꞌue tsonꞌ, ntyji na vaa najndei na condui ꞌuꞌ na ndëë ntsinꞌmanꞌ ja.

13 Joꞌ tyio Jesús ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen, itso jon:

—Chuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌxjen na matsuꞌ. Cꞌonꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

Ndoꞌ ninñoonꞌ ntjo ya ntcüeꞌ tsanꞌñeen. 14 Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso Jesús nnon juu, tso jon:

—Minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsininꞌ nchu vaa ꞌnan sꞌa. Majoꞌ cjaꞌ na mꞌaan tyee, quitsiꞌmanꞌ nnon jon na jndë tcoꞌyahanꞌ ꞌuꞌ, ndoꞌ juu quiooꞌ na icanhanꞌ na ninncyaꞌ, ncyaꞌ oꞌ nnon jon chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na jndë jnꞌmanꞌ, chaꞌxjen icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés. Ee na ntsaꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

15 Majoꞌ tocya tocya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan totsantyjaaꞌhan na mꞌaan jon na ninꞌquindyehan jñꞌoon na toninncyaa jon yo na ninꞌquinꞌmanhan ntycu na coquenonhan. 16 Majoꞌ vaa xjen na toꞌndyii jon nnꞌan, na ica jon naijon na ninnquii tsꞌon xquen jon chaꞌ ya ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na ntjein ngꞌee

(Mt 9:1-8; Mr 2:1-12)

17 Ncüii xueeꞌñeen itsiꞌman Jesús jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. Ndoꞌ ñꞌen vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos na minndyuaahan joꞌ, mantyi yo nnꞌan na conanꞌman ndëë nnꞌan nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés. Jnan nanꞌñeen tsochen njoon quijndë ndyuaa Galilea ndoꞌ Judea yo mantyi juu tsjoon Jerusalén. Ndoꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tsixuan Jesús najndei na condui nquii jon chaꞌ ntsinꞌman jon nnꞌan yo ntycu na coquenonhan. 18 Juu xjenꞌñeen sque vendye nannon na chohan tsanviiꞌ na ntyjo juu cjooꞌ tsue. Juu tsanꞌñeen na jndë tintjein ngꞌee na tyꞌoon tycutquenhin. Tojntꞌuehan nchu ya ntꞌahan na ngoyꞌonhan tsanꞌñeen quiiꞌ vꞌaa na ntquenhan juu na tonnon Jesús. 19 Majoꞌ tajndiohan nchu vaa na ntꞌahan ee jndye jndyi nnꞌan mꞌan. Mangꞌe joꞌ tyevahan nacjooꞌ juu vꞌaaꞌñeen, jnanꞌcjohan xquenhanꞌ, ndoꞌ jnanꞌcüenonhanhin na ninvaa ñjon juu tsue. Tquenhanhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tonnon Jesús. 20 Ndoꞌ xjen na jndyiaaꞌ Jesús na nndaꞌ vaa na jntꞌa nanꞌñeen na tsiꞌmanhanꞌ na vantyja nꞌonhan jon, tso jon nnon juu tsanviiꞌhinꞌ:

—ꞌUꞌ ntyjë, matsitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ jnan na tsixuanꞌ.

21 Majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌman jñꞌoon na tquen Moisés ndoꞌ yo nnꞌan fariseosꞌñeen, taꞌhan na tyiꞌya ngiohan yo Jesús. Ee toquindyiiꞌ nꞌonhan:

—¿Nin condui tsanvaꞌ na itsinin juu jñꞌoon tsanꞌ? Ee xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon nndëë ntsitꞌman tsꞌon jon jnaanꞌ tsꞌan.

22 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa jñꞌoontiu ꞌnaan nanꞌñeen. Joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Ndu na tyiꞌcaveeꞌ ngiohoꞌ jñꞌoon na tsjö? 23 ¿Nin jñꞌoon na ntsinën ngiohoꞌ na tyiꞌjndyaaꞌchenhanꞌ? ¿Aa na ntsjö: “Matsitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ jnan na tsixuanꞌ,” Oo aa na ntsjö: “Quinanquintyjaꞌ, cjaꞌcaꞌ?” 24 Majoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, mantsiꞌman ndëëhoꞌ na vaa najndei na condui ja nnon tsonnanguevahin na ntsitꞌman tsꞌön nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan.

Ya joꞌ tso jon nnon juu tsanviiꞌñeen:

—ꞌUꞌ ntyjë, matsjö nnonꞌ, quinanquintyjaꞌ. Quitsintcüiꞌ tsueꞌ ndoꞌ cjaꞌ vaꞌ.

25 Ndoꞌ ninñoonꞌ jnanquintyja tsanꞌñeen tondëë tsoñꞌen nanꞌñeen. Sintcüii juu tsue na tovaa juu. Tja juu vꞌaa, ninvito totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 26 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ, tiꞌndaaꞌ tycya ngiohan. Tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ntyja na tyuehan ndoꞌ na neinhan, jnduehan:

—Minꞌjon tacojntyꞌia ncüii nnon na tꞌman conduihanꞌ chaꞌxjen juu ꞌnan na jndë jntyꞌia ndëë xeevahin.

Iqueenꞌ Jesús Leví na mantyi jndyu juu Mateo

(Mt 9:9-13; Mr 2:13-17)

27 Jndë na tui na nndaꞌ, jnduiꞌ Jesús joꞌ. Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon ncüii tsꞌan na ique sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma, Leví jndyu tsanꞌñeen. Vaquityen juu vꞌaa naijon na coꞌtsaquityion nnꞌan sꞌonꞌñeen. Tso Jesús nnon juu:

—Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

28 Ndoꞌ juu Levíꞌñeen, maquintyjachen jnanꞌquintyja jon, tji ntcüeꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌianꞌñeen, taꞌ jon na totsijonhin yo jñꞌoon na toninncya Jesús.

29 Ndoꞌ vaaꞌ tsanꞌñeen, sijñꞌoonꞌ jon na tꞌoon vi nguee na tcüaꞌ Jesús. Mantyi jndye ntyje Levíꞌñeen na tetjonhan na mantyi cotyehan sꞌon cüentaaꞌ gobiernon. Tecüendyuaahan mesa yohin yo Jesús yo minndyechen nnꞌan. 30 Majoꞌ nnꞌan fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tatëveeꞌ ngiohan yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Jnduehan ndëë nanꞌñeen:

—Tyiꞌquichuhanꞌ na cocüaꞌhoꞌ ndoꞌ na covehoꞌ yo nnꞌan na cotye sꞌon ꞌnaanꞌ gobiernon Roma, ndoꞌ yo mañoon nnꞌan, ndoꞌ condui nanminꞌ nnꞌan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon.

31 Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon:

—Nnꞌan na tyiꞌvꞌi, tyiꞌicanhanꞌ tsꞌan na ntsꞌaa nasihan, majoꞌ nnꞌan vꞌi, joohin icanhanꞌ na ntsꞌaa tsanꞌñeen nasihan. 32 Ja chito jndyö na ncüan nnꞌan na jndyoyu conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Nque nnꞌan na conanꞌtjahan nnon jon, jndë jndyö na ncüanhan na quintcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhan.

Nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, ¿Ndu na tyiꞌquinanꞌcüejndooꞌhan?

(Mt 9:14-17; Mr 2:18-22)

33 Ndoꞌ jndue nanꞌñeen nnon Jesús:

—Nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Juan, jndye jnda cotyjehan ꞌnan jndyuehan ndoꞌ na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ majoꞌntyi contꞌa nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Majoꞌ joo nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na mancyaꞌ, ꞌio ꞌio cocüaꞌhan ndoꞌ covehan min tyiꞌcotyjehan ꞌnan jndyuehan. Tyiꞌya na contꞌahan na nndaꞌ.

34 Joꞌ tꞌa Jesús, sinin jon ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ ndëëhan. Itso jon:

—Nquii tsansꞌa na icoco, viochen xjen na ninvaa mꞌaan jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na ya jñꞌoon yohin, joo ntyje jon, nnꞌan na jndyonanꞌjon na icoco jon, ¿Aa chuhan na nnanꞌcüejndoꞌhan? 35 Majoꞌ ngüentyja xjen na ntjiꞌ nnꞌan nquii tsansꞌaꞌñeen quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen. Juu xjenꞌñeen nnanꞌcüejndoꞌhan.

36 Mantyi sinin jon ndëëhan ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xco na itsiꞌman jon ndëëhan. Tso jon:

—Tanin tsꞌan na ntyjee juu ncüii tanꞌ ndiaa, ndiaa xco na quindëhanꞌ, na ncüjaaꞌ juuhanꞌ ncüii ndiaa ntsa. Ee xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, ntsiꞌndaaꞌhanꞌ juu ndiaa xcoꞌñeen, ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ, mantyi tyiꞌxeꞌquitsijonhanꞌ juuhanꞌ yo ndiaa na jndë tijndyo. 37 Ndoꞌ tjaanꞌ quiooꞌ na conninjntꞌue nnꞌan na ndyionhan ndaa vinon, min jeꞌcüijntꞌuehinhanꞌ xe aa jndë tijndyohanꞌ. Ee xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, ntꞌiooꞌhanꞌ juu tjanꞌñeen. Mana nninꞌndaaꞌñꞌenhanꞌ, ndoꞌ mantyi juu vinonꞌñeen ntcüeꞌhanꞌ. 38 Mangꞌe na nndaꞌ, chuhanꞌ na tjan xco na ncꞌocue vinon xco, chaꞌ min juu tjan min juu vinonꞌñeen tyiꞌjeꞌquitsuhanꞌ. 39 Ee tsꞌan na jndë tuiiꞌ na iꞌu vinon tque, minꞌchjo tyiꞌquiꞌnan vinon xco nchjii juu, ngꞌe itso juu na juu vinon tque quiꞌnanchenhanꞌ.

6

Totꞌiooꞌhan xuꞌ ntquen juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan

(Mt 12:1-8; Mr 2:23-28)

1 Ncüii xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, ndö vaa ꞌnan tui. Venon Jesús naijon min ntjon ntquen trigo. Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin, taꞌhan totꞌiooꞌhan xuꞌ ntquen trigo. Totyꞌuehinhanꞌ nchcyaaꞌ ndueehan, jndë joꞌ totquiihinhanꞌ. 2 Ndoꞌ na nndaꞌ, vendye nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos jnduehan:

—Juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, tyiꞌquichuhanꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ.

3 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—ꞌOꞌ jndë jnanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon nchu vaa na sꞌaa David xjen na tomꞌaan jon na ninjndoꞌ jon, juu jon ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na tentyja xenꞌ jon. Majoꞌ tyiꞌquinanꞌngꞌehoꞌ ntyja na nndaꞌ vaa na sꞌaa jon. 4 Taqueeꞌ jon vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, tcan jon tyooꞌ nnon nquii tyee tque na tomꞌaan joꞌ, ndoꞌ juu Davidꞌñeen jndaaꞌ jonhanꞌ. Tcüaꞌ jonhanꞌ, ndoꞌ mantyi tyincyaa jonhanꞌ ndëë nanꞌñeen na mꞌan yohin. Ndoꞌ juu tyooꞌñeen, tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌcüanaan na veꞌ minꞌcya ro tsꞌan ntcüaꞌhanꞌ, xiaꞌntyi nque ntyee.

5 Tsontyichen Jesús ndëëhan:

—Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, vaa najndei na tsixuan na ntsjö nin ꞌnan quintꞌa nnꞌan juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

Sinꞌman Jesús tsꞌan na tatei cüii ntꞌö

(Mt 12:9-14; Mr 3:1-6)

6 Ncüiichen xuee, xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, taqueeꞌ Jesús quiiꞌ vatsꞌon. Totsiꞌman jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. Ndoꞌ joꞌ mꞌaan ncüii tsansꞌa na jndë tatei ntꞌö juu ntyjaya. 7 Ndoꞌ nque nnꞌan na conanꞌman chu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ndoꞌ mantyi yo ninꞌnnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos, totquenchenhan cüenta Jesús xe na aa ntsinꞌman jon tsanviiꞌñeen juu xuee na cotaꞌjndyeehan. Ee xe na aa ntsꞌaa jon na nndaꞌ, nninncyahan jnaanꞌ jon na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin. 8 Majoꞌ ntyjii ya jon nin ꞌnan ndyiiꞌ nꞌonhan. Joꞌ tso jon nnon juu tsanꞌñeen na tatei ntꞌö:

—Quinanquintyjaꞌ, cüentyjeꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. Ndoꞌ jnanquintyja tsanꞌñeen, tacüentyjeeꞌ juu xoncüe. 9 Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Mavaxꞌë ndëëhoꞌ, juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, ¿Aa icüjiꞌ yahanꞌ na ntejndei tsꞌan tyje juu naviꞌ na iquenon juu, oo aa tyiꞌcüjiꞌ yahanꞌ na ntsꞌaa juuhanꞌ? ¿Aa chuhanꞌ na quitsinꞌman jon tyje jon chaꞌ tyiꞌngueꞌ juu, oo aa quiꞌndyiito jon na cueꞌ tsanꞌñeen?

10 Ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ Jesús xiꞌjndio ndëë tsoñꞌen nanꞌñeen, tso jon nnon tsanviiꞌñeen:

—Quitsindiuꞌ ntꞌöꞌ.

Sꞌaa juu na nndaꞌ, ndoꞌ joꞌ ntjo ya ntcüeꞌ ntꞌö juu. 11 Majoꞌ joo nanꞌñeen, tyion jndyihanꞌ quindyaꞌ ngiohan yo Jesús. Ndoꞌ tonanꞌjndaꞌhan yo ntyjehan nin ꞌnan ndëë ntꞌahan chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌ jon.

Icüji Jesús nchoꞌve tsꞌan na nnanꞌjonhan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon

(Mt 10:1-4; Mr 3:13-19)

12 Majoo xeeꞌñeen tava Jesús ncüii tyoꞌ na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Minnchaꞌ tsjon totsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 13 Xjen na jndë tixuee, tqueenꞌ jon nnꞌan na tonanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa jon. Ndoꞌ tji jon nchoꞌvehan, ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ncꞌoncyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. 14 Ndö nguee nanꞌñeen: Simón, siquijndyu Jesús jon Pedro, yo tyje jon Andrés, yo Santiago yo Juan, yo Felipe yo Bartolomé, 15 Yo Mateo, yo Tomás, yo Santiago jnda Alfeo, yo Simón tsan na totyiiꞌhin yo tmaanꞌ nnꞌan na tonanꞌvehan nacjooꞌ gobiernon tsjoon Roma, 16 Yo Judas tyje Santiago, yo ninꞌJudas Iscariote, tsan na jndëcya tyincyaa juu cüenta Jesús.

Tyincyaa Jesús jñꞌoon ndëë jndye nnꞌan

(Mt 4:23-25)

17 Ndoꞌ vi na jndë joꞌ, jndyocue Jesús juu tyoꞌñeen yo tsoñꞌen nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Sacüentyjeeꞌhan ncüii su. Ndoꞌ jndye nnꞌan na conanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jndë squenonhan joꞌ. Mantyi jndye jndyi nnꞌan na jnan ninvaa Judea yo Jerusalén yo ꞌndyo ndaandue na ndyo tsjoon Tiro yo Sidón. Tyincyo nanꞌñeen na ninꞌquindyehan jñꞌoon na toninncyaa jon ndoꞌ na ntsinꞌman jonhan ntycu na coquenonhan. 18 Ndoꞌ mantyi sinꞌman jon nnꞌan na ji vaa jndyi tonanꞌchu jndyetyiahin. 19 Tsoñꞌen nnꞌan tojntꞌuehan nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ ndëë ntꞌuehan jon. Ee vaa najndei na condui jon na nnꞌman minninchen tsꞌan na ntꞌuii juuhin.

Jñꞌoonmin itsijndaꞌhanꞌ na ncꞌoon tsꞌan na neiinꞌ juu

(Mt 5:1-12)

20 Ndoꞌ jndyiaaꞌ Jesús ndëë nnꞌan na conanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Itso jon:

—ꞌOꞌ nnꞌan na ntyꞌia ro nanꞌxuanhoꞌ, incyaahanꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na coninncyahoꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ntyja na cotsamꞌanhoꞌ.

21 “ꞌOꞌ na ninꞌjndoꞌhoꞌ nanein, incyaahanꞌ na neinhoꞌ ee nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngacjohoꞌ.

“ꞌOꞌ na cotyueehoꞌ nanein, incyaahanꞌ na neinhoꞌ, ngꞌe ngüentyja xjen na nnonncohoꞌ.

22 “Incyaahanꞌ na neinhoꞌ na conanꞌjndo nnꞌanhoꞌ na cotjiꞌhin ꞌoꞌ quiiꞌ ntꞌanhan ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo ntyja njan, ndoꞌ ya na conanꞌcüejnaanꞌhan ꞌoꞌ na conduehan na nanꞌxuanhoꞌ nnꞌan viꞌ nnꞌanhoꞌ ngꞌe conanꞌjonhoꞌ yo ja. 23 Juu xjen na nndaꞌ min na coquenonhoꞌ, cꞌonhoꞌ na nein jndyihoꞌ ngꞌe ndochi nanꞌñeen mandöꞌ ro tontꞌaviꞌhan nque nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na juu quiñoonꞌndue, joꞌ tꞌman naya condive ntyja ꞌnaanhoꞌ.

24 “Majoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan na tꞌman qui nꞌonhoꞌ ꞌnan na tyahoꞌ, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ ngꞌe veꞌ xiaꞌntyi juuhanꞌ incyaahanꞌ na neinhoꞌ.

25 “Mantyi ꞌoꞌ nnꞌan na tatsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌuehoꞌ nanein, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ngꞌe ngüentyja xjen na ntsitjahanꞌ ꞌnan ꞌoꞌ.

“Mantyi ꞌoꞌ nnꞌan na nein jndyihoꞌ nanein, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ngꞌe ngüentyja xjen na nndyueehoꞌ ndoꞌ nnanꞌxuaahoꞌ na chjooꞌ jndyi nꞌonhoꞌ.

26 “Tsoñꞌen nnꞌan jeꞌ, xjen na conanꞌneinhan jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanhoꞌ, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ ngꞌe nque ndochi nanꞌñeen, manndaꞌ tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon toninncyahan ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa.

Nnꞌan na jndo jaa, quinanꞌvengiöhin

(Mt 5:38-48; 7:12)

27 “ꞌOꞌ nnꞌan na condyehoꞌ jñꞌoon na mancya, ndö vaa na matsjö ndëëhoꞌ, quinanꞌveꞌngiohoꞌ nnꞌan na jndohan ꞌoꞌ. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ꞌoꞌ, quintꞌahoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ yohan. 28 Mantyi nque nnꞌan na condue jñꞌoon tsanꞌ nacjohoꞌ, quitanhoꞌ na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi quinanꞌneinhoꞌ nnon jon ntyja ꞌnaan nnꞌan na cojntꞌue na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 29 Xe na aa mminꞌ tsꞌan ndaꞌ nchcya quinchoꞌ, mantyi ncyaꞌ na quiminꞌ juu ncüiichen ntyja. Ndoꞌ xe na aa ncüjiꞌ tsꞌan juu ndiaasoꞌ, quintjo ya nchjiꞌ min na mantyi ngayꞌoon juu cotonꞌ. 30 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ican ncüii ꞌnan nnonꞌ, ncyaꞌhanꞌ nnon juu, ndoꞌ ya na vjayꞌoon tsꞌan ncüii ꞌnanꞌ, tyiꞌntsingꞌeꞌ na quitsintcüeꞌ juuhanꞌ. 31 Chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhoꞌ na quintꞌa nnꞌan yo ꞌoꞌ, majoꞌntyi quintꞌahoꞌ yohan.

32 “Xe veꞌ xiaꞌntyi na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan na mantyi vengiohan ꞌoꞌ, ¿Yuu vaa na ya jndyi contꞌahoꞌ? Ee mantyi joo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, macüejon contꞌahan. 33 Ndoꞌ xe veꞌ contꞌahoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ yo joo nnꞌan na mantyi ya nnꞌanhan yo ꞌoꞌ, ¿Yuu vaa na ya jndyi contꞌahoꞌ? Ee mantyi joo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌntyi contꞌahan. 34 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ xe veꞌ cotejndeihoꞌ ꞌnan joo nnꞌan na mantyi ntyja nꞌonhoꞌ na quitejndei nanꞌñeen ꞌoꞌ, ¿Yuu vaa na ya jndyi contꞌahoꞌ? Ee joo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi cotejndeihan ꞌnan ntyjehan ee ngiohan na ntcüeꞌhanꞌ. 35 Majoꞌ ꞌoꞌ, quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan na vjehan ꞌoꞌ. Quintꞌahoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ yohan. ꞌNaan na min, quitejndeihoꞌhanꞌ nnꞌan, min tandyiiꞌ nꞌonhoꞌ na aa nnanꞌntcüeꞌhinhanꞌ. Ee xe na aa nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ tꞌman naya nnanꞌxuanhoꞌ quiñoonꞌndue. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen. Ngꞌe mantyi nquii jon mꞌaan jon na viꞌntyjii jon joo nnꞌan na min tyiꞌconduehan na ncya ya jon. Ndoꞌ joo nnꞌan na tyia nnꞌanhan, mantyi ventyjii jonhan. 36 Cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro tsoñꞌen ntyjehoꞌ ngiohoꞌ chaꞌxjen nquii tyehoꞌ mꞌaan jon na ntyꞌia ro tsoñꞌen nnꞌan ntyjii jon.

Tavijntꞌuehoꞌ jnan nnꞌan

(Mt 7:1-5)

37 “Tavijntꞌuehoꞌ jnan nnꞌan na veꞌ xjen ꞌnaan nquehoꞌ, chaꞌ tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhoꞌ. Min tavijntꞌuehoꞌ na quitꞌuiityenhanꞌ nnꞌan na veꞌ xjen ꞌnaan nquehoꞌ chaꞌ min tyiꞌntꞌuii Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Ndoꞌ quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nnꞌan chaꞌ mantyi nquii jon ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ. 38 ꞌNan na icanhanꞌ nnꞌan, ncyahoꞌhanꞌ ndëëhan, ya joꞌ mantyi ncyꞌonhoꞌ cüenta ꞌnan na ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ. Ee Tyoꞌtsꞌon nninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüenta ncüii na quindë ya toxenhanꞌ. Juuhanꞌ itsijonhanꞌ chaꞌvijon ncüii na titoncüiiꞌ yahanꞌ, tyen tyecuehanꞌ ata vantjoꞌchen na tooꞌhanꞌ. Ee chaꞌxjen juu na conincyahoꞌ ndëë nnꞌan, majuuntyihanꞌ na ntsintcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon na conjonhanꞌ ndëëhoꞌ.”

39 Ndö jñꞌoon tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na sinin Jesús ndëë nanꞌneen, tso jon:

—Ncüii tsannchjaanꞌ, ¿Aa ndëë ngayꞌoon juu tyje nchjaanꞌ juu? Majoꞌ xe na aa ndui na nndaꞌ, ninncüii tojnaanꞌ ntycyaahan tsëꞌtsjoon. 40 Ncüii tsꞌan na itsijnaanꞌ juu, tyiꞌconduihin chaꞌxjen nquii tsꞌan na itsiꞌman nnon juu, majoꞌ vi na jndë jndë na itsijnaanꞌ juu ntyjantyi na siꞌman tsanꞌñeen nnon juu, yajoꞌ ntsijonhanꞌhin chaꞌna nquii jon.

41 “Jen maquenꞌ cüenta ꞌnan chjo na sitja ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ min ncuꞌ tyiꞌquenꞌ cüenta na tꞌman matsitja ꞌuꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon na mandyiaꞌ jndëëꞌ nꞌoon na tua tënnon ncüiichen tsꞌan, majoꞌ min ncuꞌ minꞌchjo tyiꞌquenꞌ cüenta na ñjon tsontscaaꞌ tënnonꞌ. 42 Ndoꞌ na nndaꞌ, jeꞌquindëë na ntsuꞌ nnon tsanꞌñeen: ꞌUꞌ ntyjë, ncyaꞌ na ncüjiꞌ ja jndëëꞌ nꞌoon na tua tënnonꞌ, majoꞌ min ncuꞌ tyiꞌquenꞌ cüenta na tsontscaaꞌ ñjon tënnonꞌ. ꞌUꞌ na ve vaa matsaꞌ, ncuꞌ cüjiꞌ jndyeeꞌ tsontscaaꞌ na ñjon tënnonꞌ. Ya joꞌ nninncyaahanꞌ na xuee nndyiaꞌ na ncüjiꞌ jndëëꞌ nꞌoon tënnon ncüiichen tyꞌiuꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tëëꞌ tsꞌoon

(Mt 7:17-20; 12:34-35)

43 “Taꞌnan ncüii tsꞌoon ya na ninnquiiꞌchen na ninncyaahanꞌ të na tyiꞌya. Ndoꞌ juu tsꞌoon na tyiꞌya, min tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ të ya. 44 Cotaꞌjnꞌaan nnꞌan ncüii cüii nnon tsꞌoon ntyjantyi të na itsꞌaahanꞌ. Ee tyiꞌjeꞌquityjee tsꞌan tëndöndyooꞌ tsjan ncüii ntꞌoo neon. 45 Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan chaꞌna nꞌoon ntjon. Juu tsꞌan na ya tsꞌanhin, itsꞌaa juu chaꞌxjen na chuhanꞌ, ee quiiꞌ tsꞌon juu conan ꞌnan na ya na itsitiu juu. Majoꞌ tsꞌan na tyia tsixuan, ꞌnan na itsꞌaa juu mꞌaanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan natyia, ee quiiꞌ tsꞌon juu conan natyia na itsitiu juu. Ntyjantyi na itsitiu ncüii cüii tsꞌan quiiꞌ tsꞌon juu, joꞌ conan ꞌnan tyia na itsinin juu.

Tsꞌan na jndaꞌ xquen ndoꞌ tsꞌan na tsanꞌ xquen

(Mt 7:24-27)

46 “¿Ndu na conduehoꞌ ta nnön xjen na coꞌmanhoꞌ ja? Majoꞌ min tyiꞌninꞌquintꞌahoꞌ ꞌnan na matsjö ndëëhoꞌ. 47 Ntsiꞌman ndëëhoꞌ nchu vaa na itsijonhanꞌ ncüii cüii tsꞌan na icüjeeꞌ na mꞌan ja na indyii juu jñꞌoon na mancya, ndoꞌ na ivangueeꞌ juu joohanꞌ. 48 Itsijonhanꞌ juu chaꞌvijon ncüii tsꞌan na jndaꞌ xquen na sia juu vaaꞌ. Njoon jñꞌen juu, tyen tquen juu ntjöꞌ tsjaanꞌ vꞌaaꞌñeen chaꞌ tyen cüentyjeeꞌhanꞌ. Ndoꞌ juu xjen na tuaꞌ, sijndyehanꞌ ndaa jndaa, jndei tovaquiñjonhanꞌ juu vꞌaaꞌñeen, majoꞌ taꞌnan tyioohanꞌ ngꞌe tui ya tsꞌianhanꞌ sꞌaa tsanꞌñeen. 49 Majoꞌ juu tsꞌan na veꞌ indyii ngue juu jñꞌoon na mancya, majoꞌ min tyiꞌvangueeꞌ juu joohanꞌ, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon ncüii tsꞌan na tsanꞌ xquen na sia juu vaaꞌ na veꞌ jnantohanꞌ nnon tyuaa. Taꞌnan jndë tsjaanꞌhanꞌ yo ntjöꞌ. Jndë na tuaꞌ, sijndyehanꞌ ndaa jndaa ndoꞌ jndei taquiñjonhanꞌ juu vꞌaaꞌñeen, maquintyjachen sinquehanꞌ. Ndoꞌ tꞌman tsu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

7

Sinꞌman Jesús mosooꞌ capitán, tsꞌan tsjoon Roma

(Mt 8:5-13)

1 Vi na jndë sinin Jesús tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ na tondye nnꞌan, yajoꞌ tantcüeꞌ jon Capernaum. 2 Juu tsjoonꞌñeen mꞌaan ncüii capitán na icoꞌxen jon ncüii ciento sondaro. Ndoꞌ mꞌaan ncüii mosooꞌ jon na mioon viiꞌ tsanꞌñeen, maninꞌcueꞌ juu. Njon jndyi juu nchjii jon. 3 Juu capitánꞌñeen, vi na jndë jndyii jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tꞌua jon tsꞌian ndëë vendye nnꞌan judíos na conintque na cꞌohan na mꞌaan Jesús, na quitanhan nnon jon na quindyotsinꞌman jon mosooꞌ juu. 4 Nanꞌñeen tyꞌehan na mꞌaan Jesús. Ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jnduehan nnon jon:

—Nquii tsꞌan na tꞌua tsꞌian ndë́, ya tsꞌanhin. Mangꞌe joꞌ, chuhanꞌ na quitsijñꞌonꞌ jñꞌoon na ican jon. 5 Ee njon jndyi nchjii jon nque ntyjëëhë nnꞌan Israel. Ndoꞌ mantyi siquitsu jon na jndë vatsꞌon tsjö́n.

6 Yajoꞌ tja Jesús yo nanꞌñeen. Majoꞌ ya na mavaa xjen na ntsquehan vaaꞌ juu capitánꞌñeen, tꞌua tsanꞌñeen tsꞌian ndëë vendye nnꞌan na ya jñꞌoonhan yo jon na quinduehan nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, juu tsꞌan na viiꞌ mosooꞌ, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnonꞌ. Itso jon na tantsichjuꞌntyiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, ngꞌe itso jon tyiꞌtsixuan jon na ngaqueꞌ quiiꞌ vaaꞌ jon. 7 Mangꞌe na nndaꞌ vaa na icüjiꞌ jon cüenta ntyja ꞌnaanꞌ jon, joꞌ na tyiꞌtsitiu jon na ndyo nquii jon na mꞌanꞌ. Joꞌ itso jon veꞌ quitsuꞌ na quinꞌman moso ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ nꞌman juu. 8 Nndaꞌ vaa nchjii jon ngꞌe mantyi nquii jon mꞌaan jon nacje ꞌnaan nnꞌan na cotoxenhan jon, ndoꞌ mantyi mꞌan sondaro nacje ꞌnaanꞌ jon. Iꞌua jon tsꞌian nnon ncüiihin na cja juu ntꞌaa, ndoꞌ ncja juu. Ndoꞌ ngitso jon nnon ncüiichenhin na quindyo juu, ndoꞌ indyo juu. Ndoꞌ nnon moso ꞌnaanꞌ jon iꞌua jon tsꞌian na quitsꞌaa tsanꞌñeen, ndoꞌ itsꞌaa juuhanꞌ.”

9 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús jñꞌoon na tso capitánꞌñeen, tyincyaahanꞌ na taveeꞌ jndyi nchjii jon ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. Tequen jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na tyentyjahan toxenꞌ jon, tso jon:

—Quindyehoꞌ na matsjö, quiiꞌ ntꞌan ntyjëëhë nnꞌan Israel, minꞌjon tacontyꞌia ncüii tsꞌan na tꞌman vantyja tsꞌon juu chaꞌna juu tsanvahin.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso Jesús.

10 Ndoꞌ joo nnꞌan na jñon capitánꞌñeen, ya na tyentcüeꞌhan vaaꞌ jon, xjen na squehan joꞌ, jndiohan mosoꞌñeen na jndë jnꞌman juu.

Tyincyaa Jesús na tandoꞌ nndaꞌ jnda tsanscu ninnquii

11 Tyiꞌcovivio xjen na tui na nndaꞌ, ndoꞌ tja Jesús tsjoon chjo Naín. Ndoꞌ nque nnꞌan na conanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehan yo jon yo ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi. 12 Ya na jndë tindyo na ntsquehan ꞌndyo tateon ntjöꞌ na ndyiiꞌ juu tsjoonꞌñeen, jntyꞌiahan na conduiꞌ nnꞌan na coquityꞌiuhan tsꞌoo. Juu ndyee tsꞌooꞌñeen, tsanscu ninnquiihin, ndoꞌ nquii tsꞌooꞌñeen, majuuñꞌen juu na singui jon. Jndye jndyi nnꞌan tsjoonꞌñeen tyenanꞌjonhan na vjantyꞌiu juu tsꞌooꞌñeen. 13 Xjen na jndyiaaꞌ ta Jesús juu tsanscuꞌñeen, tyioo na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon. Tso jon nnon juu:

—Nndaꞌ nan, tantꞌioꞌ.

14 Ndoꞌ tantyjaaꞌ ta Jesús, tꞌuii jon jndu na ntyjo juu tsꞌooꞌhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, joo nnꞌan na chohinhanꞌ, tyecüentyjeeꞌhan. Ndoꞌ tso jon nnon tsꞌooꞌñeen:

—ꞌUꞌ yusꞌandyua, matsjö nnonꞌ: Quinanquintyjaꞌ.

15 Ndoꞌ joꞌ tacüetyen juu, tyeꞌ na itsinin juu. Yajoꞌ tyincyaa Jesús juu ntꞌö ndyee juu. 16 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, siquityꞌue jndyihanꞌ tsochen nanꞌñeen. Ndoꞌ taꞌhan tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan:

—Quiiꞌ ntꞌan jaa jndë tyjeeꞌ ncüii tsꞌan na tꞌman jndyi conduihin na incyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

Mantyi jnduehan:

—Nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë tyjeeꞌ jon na ntejndei jon jaa na condui jaa nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon.

17 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa na sꞌaa Jesús, tycya jñꞌoon ninvaa ndyuaa Judea yo njoon na mꞌaan xiꞌjndio ntꞌöhanꞌ.

Jñon Juan nnꞌan na mꞌaan Jesús

(Mt 11:2-19)

18 Nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, jnanꞌquindyiihanhin tsoñꞌen jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ joꞌ tꞌman jon ve nanꞌñeen. 19 Tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cꞌohan na mꞌaan Jesús na quitsataꞌxeeꞌhan nnon jon na aa conduihin nquii Mesías na cominndooꞌ nnꞌan judíos na ncüjeeꞌ, oo aa icanhanꞌ na ngüendooꞌhin ncüiichen tsꞌan. 20 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, vi na jndë squehan na mꞌaan Jesús, jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, jñon jon já na mꞌanꞌ na quindyotaꞌxꞌë́ nnonꞌ: “¿Aa condui ꞌuꞌ nquii Mesías na cominndooꞌ nnꞌan na ncüjeeꞌ, oo aa icanhanꞌ na ngüendooꞌhan ncüiichen?”

21 Ndoꞌ maninꞌjuu xjenꞌñeen, sinꞌman Jesús nnꞌan vꞌi na jndye nnon ntycu na coquenonhan. Mantyi sinꞌman jon nnꞌan na mꞌaan jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan, ndoꞌ sꞌaa jon na joo nannchjan, xuee jntyꞌia nndaꞌhan. 22 Ndoꞌ tꞌa jon jndyue nanꞌñeen na jñon Juan:

—Quitsantcüeꞌhoꞌ na mꞌaan Juan. Quinanꞌquindyiihoꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na jndë macondyehoꞌ yo na cojntyꞌia ndëëhoꞌ. Quinduehoꞌ nnon jon na joo nannchjaan, xuee cojntyꞌia nndaꞌhan, ndoꞌ joo nnꞌan na ntjein ngꞌe, ya cotsacaꞌhan. Nnꞌan na cho ndöꞌ cotöꞌ, nein jndë jnꞌmanhan. Joo nnꞌan na quita, neinhin ya condyehan. Nnꞌan na jndë tjë, cotaꞌndoꞌ xcohan, ndoꞌ joo nnꞌan na ntyꞌiahan, jndë macondyehan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 23 Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌcꞌoonꞌ tsꞌon na ve vaa yo ntyja njan, neiinꞌ jndyi juu.

24 Ndoꞌ vi jndë na tyentcüeꞌ nanꞌñeen, taꞌ Jesús na sinin jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ juu Juanꞌñeen. Tso jon:

—¿Nchu vaa na saquijntyꞌiahoꞌ na tyꞌehoꞌ ndyuaa na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan naijon na tomꞌaan jon? ¿Aa tjiꞌhoꞌ cüenta na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ncüii tsman tsꞌoon na nayꞌoon jndyehanꞌ? Ja nchji chito aa joꞌ tsixuan jon. 25 Ya joꞌ ¿Nchu vaa na saquijntyꞌiahoꞌ? ¿Aa jntyꞌiahoꞌhin na cüe jon ndiaa na njon jndyi? ꞌOꞌ mangiohoꞌ nque nnꞌan na cocüe ndiaa na njon jndyi, tacotsitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan ndoꞌ ninnquiiꞌchen mꞌanhan ntꞌaa na mꞌan rey. 26 Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na saquijntyꞌiahoꞌ? ¿Aa jntyꞌiahoꞌ na conduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon? Ncö mavꞌa ja jñꞌoonvaꞌ, mayuuꞌ majoꞌ conduihin. Ata tꞌmanntyichen tsꞌian itsixuan jon, chichen minꞌcya ro nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 27 Juu jon conduihin nquii tsꞌan na tsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui. Itsohanꞌ:

Ja majñönntyë ncüii moso njan na vejndyee jon tonnonꞌ na ngayꞌoon jon juu jñꞌoon njan.

Ncüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnanꞌ chaꞌ ncꞌoncje nnꞌan xjen na ngueꞌ na mꞌanhan.”

Tsontyichen Jesús:

28 “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌan tsonnangue naneinhin, taꞌnan tsꞌan na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tꞌmanntyi conduihin chaꞌna nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Majoꞌ vaa jñꞌoon xco na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ minninchen tsꞌan, min tyiꞌtꞌman ivaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xcoꞌñeen, tꞌmanntyichen condui tsanꞌñeen, chichen nquii Juan.

29 “Ndoꞌ nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon Roma, yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan, xjen na jndyehan jñꞌoonꞌñeen na tso Jesús, tjiꞌ jndyoyuhan na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na chuhanꞌ. Nndaꞌ vaa tjiꞌhan cüenta ee mantyi na jndë siquindëëꞌ Juan joohan. 30 Majoꞌ joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés, jntꞌahan na tyiꞌquijntꞌue jñꞌoon na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan, min tajnanꞌjonhan ntyja na totsiquindëëꞌ Juanꞌñeen nnꞌan.” 31 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nanꞌñeen:

—Nnꞌan na mꞌan nanein, ¿Nin ꞌnan ntsijönꞌ jahan? ¿Nin ncüii nnon itsijonhanꞌhin? 32 “Itsijonhanꞌ nanminꞌ chaꞌna yotsca na tyiꞌninꞌquinanꞌtjonꞌ yoꞌñeen jñꞌoon yo ntyje joo na concyꞌo joo nata. Conanꞌxuaa yoꞌñeen ntyje joo, condue joo: Cotjáꞌ tsman son na coco tsꞌan, majoꞌ tyiꞌninꞌquinanꞌjnonhoꞌ. Ndoꞌ mantyi cotjáꞌ son ntyja na tueꞌ tsꞌan, majoꞌ min tyiꞌninꞌquityueehoꞌ.” Nndaꞌ vaa jñꞌoon conanꞌxuaa yotscaꞌñeen ndëë ntyje joo.

33 Tsontyichen Jesús: “Ndoꞌ juu xjen na tyjeeꞌ nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, na veꞌ ninntyi ꞌnan na tocüaꞌ jon, min tatꞌu jon vinon, ndoꞌ tonduehoꞌ na totsixuan jon yutyia. 34 Majoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, matsijon ja yo nnꞌan, macüꞌa yohan ndo maꞌva vinon. Majoꞌ conduehoꞌ na condui ja tsꞌan na icüaꞌ quitscu ndoꞌ tenon ntyja xjen na iꞌu. Conduehoꞌ na matsijon ja yo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon Roma ndoꞌ yo nnꞌan na conanꞌtjahan tonnon Tyoꞌtsꞌon. 35 Majoꞌ tanin, ee juu na jndaꞌ xquen Tyoꞌtsꞌon, covitincyooꞌ jndyoyuhanꞌ na tsoñꞌen na itsijndaꞌ jon itsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ.”

Tja Jesús vaaꞌ Simón, tsꞌan tmaanꞌ fariseo

36 Ncüii tsꞌan tmaanꞌ fariseo, tqueenꞌ juu Jesús vaaꞌ juu na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ joꞌ tja Jesús, tueeꞌ jon joꞌ. Taqueeꞌ jon vaaꞌ tsanꞌñeen ndoꞌ tacjo jon mesa na ntcüaꞌhan. 37 Ndoꞌ juu tsjoonꞌñeen, joꞌ tomꞌaan ncüii tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo nnꞌan. Vi na jndë jndyii juu na joꞌ mꞌaan Jesús na icüaꞌ jon yo nnꞌan vꞌaaꞌñeen, tja juu joꞌ. Tayꞌoon juu ncüii tsioo na jndëhanꞌ yo tsjöꞌ quichiꞌ na jndyuhanꞌ alabastro na ñjon nchenꞌ quichihanꞌ. 38 Tecüentyjeeꞌ juu ngiaaꞌ Jesús tongꞌee jon. Ndoꞌ taꞌ juu na itꞌioo juu ndoꞌ ndaa nnon juu toncyaahanꞌ cjooꞌ ngꞌee Jesús. Mantyi toveꞌ juu ngꞌee jon yo soxquen juu. Toꞌu juu ngꞌee jon ndoꞌ tocyu juu nchenꞌ quichiꞌñeen ngꞌee jon. 39 Majoꞌ juu fariseoꞌñeen na tqueenꞌ juu Jesús na cüaꞌ jon yohin, xjen na jndyiaaꞌ juu na nndaꞌ vaa, joꞌ sitiu nquii juu: “Juu tsanvahin, xe na aa mayuuꞌ conduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnan na nguaa, ya joꞌ jndë taaꞌ tsꞌon jon nin tsꞌan tsanscuvahin ndoꞌ nin manyan tsixuan juu na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo nnꞌan.”

Nndaꞌ vaa na tondyiiꞌ tsꞌon tsanfariseoꞌñeen. 40 Ndoꞌ juu Jesús, tso jon nnon fariseoꞌñeen:

—Nndaꞌ Simón, vaa jñꞌoon na ninꞌquitsjö nnonꞌ.

Tꞌa tsanꞌñeen, tso juu:

—¿Nin ꞌnan, ta? Quitsuꞌ ndyi.

41 Tso Jesús:

—Tomꞌaan ncüii tsꞌan na totejndei jon xoquituꞌ nnꞌan. Ndoꞌ tomꞌaan ve tsꞌan na toquichojnanhan nnon jon. Ncüii tsanꞌñeen chujnan juu ꞌon ciento sꞌon denarios, ndoꞌ ncüiichen tsanꞌñeen, chujnan juu ninvennꞌan nchoꞌnqui denarios. 42 Ndoꞌ ngꞌe taꞌnan cuaa sꞌon na ndyionhan na chojnanhan nnon jon, majoꞌ min na nndaꞌ, sitꞌman tsꞌon jonhan.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na sinin Jesús.

Tsontyichen jon:

—Nanein ntꞌue tsꞌön na quitsuꞌ nnön ¿Nin ncüii na vehan ncꞌoon juu na venchjiintyichen juu jon?

43 Tꞌa Simónꞌñeen, tso juu:

—Mꞌaanꞌ tsꞌön na juu tsꞌan na tꞌmanchen na chujnan, njonntyichen tsanꞌñeen nchjii juu.

Sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon, tso jon:

—Majoꞌ ro macüjiꞌ cüenta.

44 Ndoꞌ joꞌ tequen Jesús, jndyiaaꞌ jon nnon tsanscuꞌñeen, tso jon nnon Simón:

—Maquenꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanscu na mꞌaan ndö, ¿Aa tyiꞌyuuꞌ? Tyjë ja vaꞌ, majoꞌ min tandaa tyincyaꞌ na mman ngꞌë, majoꞌ juu tsanvaꞌ, jndë tman juu ngꞌë yo ndaa nnon juu, ndoꞌ tueꞌ juu ngꞌë yo soxquen juu. 45 Tasiquindëꞌ costumbre na ncꞌuaꞌ quinchꞌö na ninncyaꞌ tsꞌon ja, majoꞌ tsanvaꞌ jeꞌ, ntyjantyi xjen na tyjë vaꞌ, tacovacüentyjeeꞌ juu na iꞌu juu ngꞌë.

46 “ꞌUꞌ min tascongioꞌ nchenꞌ xquën, majoꞌ tsanvaꞌ jndë scongio juu nchen quichi ngꞌë. 47 Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ matsjö nnonꞌ na jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnaanꞌ juu na jndye jndyihanꞌ ngꞌe tꞌman vaa na venchjii juu ja. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌjndyechen na tsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, mantyi tyiꞌvenchjii ya tsanꞌñeen ja.

48 Jndë joꞌ tso Jesús nnon tsanscuꞌñeen:

—Jndë sitꞌman tsꞌön tsoñꞌen na matsitja ꞌuꞌ.

49 Ndoꞌ joo nnꞌan na vendyuaa mesa joꞌ yo jon, taꞌhan na cotaꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Juu tsanvaꞌ, ¿Nin tsꞌan conduihin na ata itsitꞌman tsꞌon jon jnan nnꞌan?

50 Yajoꞌ itso jon nnon tsanscuꞌñeen:

—Ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë sinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnanꞌ. Nanein cjaꞌ, na minꞌchjo jñuaanꞌ tsꞌon tyiꞌncꞌonꞌ.

8

Jndye nanntcu totejndeihan Jesús

1 Jndë na tui na nndaꞌ, tja Jesús tsochen njoon tꞌman yo njoon quijndë na toninncyaa jon jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ nque nnꞌan na nchoꞌve tyꞌehan yo jon. 2 Ndoꞌ mantyi ñꞌen nanntcu na jndë sinꞌman jon na tomꞌaan jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ ñꞌen minndye nanntcu na jndë sinꞌman jonhan ncüii cüii nnon ntycu na toquenonhan. Ncüiihan jndyu María, tsan tsjoon Magadán, juu na jndë tjiꞌ Jesús ntyqueꞌ yotyia quityquiiꞌ tsꞌon juu. 3 Ndoꞌ mantyi ñꞌen Juana yohan. Juu jon scuuꞌ tsan na jndyu Chuza. Juu Chuzaꞌñeen totejndei juu Herodes tsꞌian na totsixuan jon. Ndoꞌ mantyi yo Susana ndoꞌ yo minndyechen ntyjentcuhan. Ndoꞌ xjen na vaa ꞌnan na tocanhanꞌ Jesús yo nnꞌan nchoꞌveꞌñeen, totejndei nanntcuꞌñeen jon yo ꞌnan na tonanꞌyꞌonhan.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na taquitscyaa ntquen trigo

(Mt 13:1-9; Mr 4:1-9)

4 Tonduiꞌ nnꞌan ncüii cüii tsjoon, totsquehan na mꞌaan Jesús. Xjen na tovancüihan, ndö vaa jñꞌoon na sinin jon ndëëhan na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ: 5 Tso jon: “Tomꞌaan ncüii tsꞌan na totsꞌaa jon tsꞌian jndëë. Taquitscyaa jon tsjan ntquen trigo. Ndoꞌ viochen xjen na itscyaa jonhanꞌ, minndyehanꞌ tycyaahanꞌ ꞌndyo nato. Jndyue nnꞌanhanꞌ, ndoꞌ mantyi ñꞌenhanꞌ na tquii quintsahanꞌ. 6 Ndoꞌ minndye ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na jen ntjöꞌ. Jndë na tꞌonhanꞌ, maquintyjachen tëcanhanꞌ, jnaanꞌ na tyiꞌteiinꞌ tyuaa. 7 Ndoꞌ minndyechenhanꞌ tycyaahanꞌ naijon na minntyjeeꞌ ndaaꞌ ntꞌööneon. Ninvixjen tavindyehanꞌ, majoꞌ joo ntꞌööneonꞌñeen tcahanꞌ joo ntjonꞌñeen. 8 Ndoꞌ mantyi minndye ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ yuu jon na ya tsꞌo. Tꞌonhanꞌ ndoꞌ ya tueꞌhanꞌ. Ñꞌenhanꞌ na jntꞌahanꞌ ncüii cüii ciento ntquen na ncüiihanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen.”

Jndë na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, jndei sinin jon, tso jon:

—ꞌOꞌ na min ndöꞌnquihoꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonvaꞌ.

Ndö tsꞌian na tijntꞌue Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ

(Mt 13:10-17; Mr 4:10-12)

9 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na sinin Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, nque nnꞌan na tonanꞌjon yohin, taꞌxeeꞌhan nnon jon nchu vaa tsiquindyihanꞌ. 10 Tꞌa jon jndyuehan:

—Ndëë ꞌoꞌ incyaa Tyoꞌtsꞌon na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na vantyꞌiuuꞌ mꞌaanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen jon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Majoꞌ ndëë tsochen nnꞌan matsinën yo jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌi chaꞌ min na cojntyꞌiahan ꞌnan na matsꞌa, majoꞌ tyiꞌxeꞌquitquenhan cüenta, ndoꞌ min na condyehan jñꞌoon na mancya, tyiꞌxeꞌcüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ.

Tsiꞌman Jesús nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na taquitscyaa ntquen trigo

(Mt 13:18-23; Mr 4:13-20)

11 “Juu jñꞌoon na sinën na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ. Tsjan ntquen trigo na taquitscyaa tsanꞌñeen, jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. 12 Joo tsjan ntquen na tycyaa ꞌndyo nato, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ jon. Majoꞌ juu yutyia, macje ro ndyocüjiꞌ juu jñꞌoonꞌñeen quiiꞌ nꞌonhan chaꞌ tyiꞌcantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ngꞌe joꞌ, jeꞌquindëë ntsinꞌman jon ñuaanhan. 13 Ndoꞌ joo tsjan ntquen na tycyaa naijon na jen ntjöꞌ, joꞌ nnꞌan na condyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Yo na neinhan coyꞌonhan cüentahanꞌ. Majoꞌ tsijonhanꞌhin chaꞌvijon ntjon na taꞌnan nchꞌiohanꞌ. Veꞌ cüantyi ro xuee covantyja nꞌonhan, majoꞌ ya na nndyo ncüii nnon na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin, yajoꞌ coꞌndyehan. 14 Ndoꞌ joo tsjan ntquen na tycyaa naijon na minntyjeeꞌ ndaꞌ ntꞌööneon, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ jen ndyiiꞌ nꞌonhan ntyja na cotsamꞌanhan. Ninꞌcuen ꞌnaanhan, ninꞌcꞌonhan ntyja na nanncooꞌ na tsixuan tsonnangue. Joꞌ na itsꞌaahanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌvijon ntjon na tatueꞌ. 15 Majoꞌ joo tsjan na tycyaa naijon na ya tsꞌo, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan na conanꞌvehinhanꞌ, ndoꞌ min na jndye nnon min na coquenonhan, majoꞌ tyiꞌquiꞌndyehinhanꞌ. Ntyja na cotsamꞌanhan covityincyooꞌ na contjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ candi

(Mr 4:21-25)

16 Ndoꞌ mantyi sinin Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ. Tso jon ndëëhan: “Taꞌnan tsꞌan na itscüꞌa chon candi ndoꞌ ntscuꞌ juuhanꞌ yo xuaa oo ntyiiꞌ juuhanꞌ tocjeeꞌ jndu. Chi ntsintyja tsꞌanhanꞌ chaꞌ xuee njntyꞌia nnꞌan na ngoqueeꞌ joꞌ. 17 Tsoñꞌen ꞌnan na matsꞌa nein na tyiꞌcondye nnꞌanhanꞌ, manquehoꞌ nnanꞌmanhoꞌhanꞌ ndëëhan. Ndoꞌ ncüii cüii jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌi nanein, ngüentyja xjen na nque nnꞌan ninvaa tsonnangue ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. Ncꞌoon tyincyohanꞌ.

18 “Yajoꞌ quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoonminꞌ na matsinën ndëëhoꞌ. Ee xe na conanꞌvehoꞌhanꞌ, yajoꞌ ntsiꞌmanntyë jñꞌoon ndëëhoꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌquinanꞌvehoꞌhanꞌ, ntsꞌaahanꞌ na joo jñꞌoon na cotjiꞌhoꞌ cüenta na covaaꞌ nꞌonhoꞌ, veꞌ jnꞌaanhanꞌ.”

Ndyee Jesús yo ntyje jon squehan na mꞌaan jon

(Mt 12:46-50; Mr 3:31-35)

19 Ndoꞌ tacjuꞌhanꞌ tyjeeꞌ ndyee Jesús yo ntyje jon na mꞌaan jon, majoꞌ tajndëë squehan na njntyꞌiahan jon jnaanꞌ na jndye jndyi nnꞌan. 20 Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ jnanꞌquindyiihan jon, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ndyoꞌhöꞌ yo ntyꞌiuꞌhinꞌ mꞌanhan chꞌen. Ninꞌquinanꞌneinhan yo ꞌuꞌ.

21 Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan:

—Nque nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhinhanꞌ, joohan conduihan ndyö yo ntyjö.

Sichen Jesús jndye yo na iju ndaandue

(Mt 8:23-27; Mr 4:35-41)

22 Ndoꞌ tacjuꞌhanꞌ ncüii xueeꞌñeen tua Jesús quiiꞌ vꞌaandaa yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Tso jon ndëëhan:

—Cja ngüejndya ndaandue.

Ndoꞌ jnduiꞌhan, tyꞌonhan, totyꞌehan. 23 Ndoꞌ viochen xjen na covetꞌiohan joꞌ, tyꞌoon tsantsjon Jesús, tso jon. Ndoꞌ tyioo ncüii jndye tꞌman, jndei tomꞌaanhanꞌ nnon juu ndaandueꞌñeen. Sꞌaahanꞌ na vatooꞌ vꞌaandaa na ityionhanꞌ ndaa. Ninnqueeꞌ jnꞌaanꞌ tꞌonhan. 24 Ndoꞌ tentyjaaꞌhan nnon jon, jnanꞌntcüihan jon. Jnduehan:

—Nndaꞌ ta, manchjehanꞌ jaa tyquiꞌiꞌ ndaa, na ntscüeeꞌhanꞌ jaa.

Yajoꞌ jnanquintyja jon, sityiaꞌ jon jndye yo na iju jndyi ndaandueꞌñeen ndoꞌ tacüentyjeeꞌhanꞌ. Taquiñjonchenhanꞌ. 25 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—¿Ndu na tyiꞌcantyja ya nꞌonhoꞌ ja?

Majoꞌ joohan tyuehan ndoꞌ tëveeꞌ ngiohan. Ncüii ro ncüiihan taxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Juu tsanvaꞌ, ¿nin conduihin na min jndye ndoꞌ ndaa iquen jon xjenhanꞌ, ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon ꞌndyo jon?

TsanGerasa na mꞌaan jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu

(Mt 8:28-34; Mr 5:1-20)

26 Jndë na tejndyahan juu ndaandueꞌñeen na jnanhan Galilea, squehan ndyuaa Gerasa. 27 Xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaandaa, ncüii tsꞌan tsjoonꞌñeen jndyoquitjon juuhin. Tijndye xuee na itsixuan juu yotyia quiiꞌ tsꞌon juu. Tacocüe juu ndiaa ndoꞌ min tyiꞌcꞌoon juu vaaꞌ juu. Veꞌ tomandyiꞌto juu ndiꞌntꞌua ntꞌoo. 28 Xjen na jndyiaaꞌ tsanꞌñeen Jesús, jndei sixuaa juu jntꞌa yotyiaꞌñeen. Tconxtye juu nnon jon, jndei sinin juu, tso juu:

—¿Nin ꞌnan ntsaꞌ ja, ꞌuꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen? Matsꞌa tyꞌoo ꞌuꞌ na tyiꞌntsaꞌ na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja.

29 Nndaꞌ jñꞌoon tso juu ee na jndë tcoꞌxen Jesús na quinduiꞌ joo yotyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon juu. Ee joo yotyiaꞌñeen, jndye jnda na jndë tquenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌhin. Ee min na tonanꞌtyen nnꞌan tsanꞌñeen yo carena yo ncjo na totꞌuehanꞌ ntꞌö juu ndoꞌ ngꞌee juu, majoꞌ tocꞌiooꞌ juu joo carenaꞌñeen. Ndë joꞌ tojñon jndyetyiaꞌñeenhin na cja juu ndyuaa naijon na taꞌnan nnꞌan cꞌon. 30 Vi na jndë tso tsanꞌñeen na nndaꞌ, taxeeꞌ Jesús nnon juu:

—¿Nchu jndyuꞌ?

Tꞌa juu, tso juu:

—Jndyu ja Legión.

Nndaꞌ tso juu ee taxjen vaa jndye jndyi yotyia na jndë tua quiiꞌ tsꞌon juu. 31 Ndoꞌ joo yotyiaꞌñeen, tontꞌahan tyꞌoo Jesús na tyiꞌncꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cꞌohan naijon na ntcoꞌviꞌhanꞌhin. 32 Ndyoviꞌ juu tyoꞌñeen mꞌan ncüii tmaanꞌ quintcu na cotquii oꞌ. Joꞌ tan yotyiaꞌñeen nnon jon na ncyaa jon jñꞌoon na ngoqueꞌhan quiiꞌ nꞌon joo quintcuꞌñeen. Ndoꞌ tyincyaa jon na vanaan. 33 Ndoꞌ vi jndë na jnduiꞌ yotyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen, tyequeꞌhan quiiꞌ nꞌon quintcuꞌñeen. Joꞌ na sꞌaahanꞌ na taꞌ choꞌñeen jnannon oꞌ, tycyaa oꞌ naijon na tyꞌa jndyi ꞌndyo ndaandue, mana nchjehanꞌ oꞌ tyquii ndaa, tjë oꞌ.

34 Ndoꞌ joo nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ quintcuꞌñeen, vi na jndë jntyꞌiahan juu ꞌnanꞌñeen na tui, jnanꞌnonhan, tyꞌehan tsjoon. Tonanꞌquindyiihan nnꞌan na mꞌaan jndëë ndoꞌ tsjoon na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 35 Ndoꞌ joo nnꞌan na mꞌan joꞌ jnduiꞌhan, tyequijntyꞌiahan nin ꞌnan tui. Ndoꞌ xjen na squehan naijon na mꞌaan Jesús, jntyꞌiahan juu tsanꞌñeen na jndë jnduiꞌ yotyia quiiꞌ tsꞌon, vaquityen juu ngiaaꞌ Jesús, ndoꞌ na nndaꞌ, tyue jndyi nanꞌñeen. 36 Ndoꞌ nque nnꞌan na jndë jntyꞌia ndëëhan ꞌnan na tui, jnanꞌneinhan ndëë nnꞌan ꞌnan na jndë tui. Chen chen jnduehan nchu tui na jnꞌman tsanꞌñeen na totsixuan juu yotyiaꞌñeen. 37 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ndyuaa Gerasa, tanhan nnon Jesús na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon quiiꞌ ntꞌanhan, ee tyue jndyihan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na tui. Ndoꞌ na nndaꞌ, tua nndaꞌ Jesús vꞌaandaa na vja ntcüeꞌ jon ndyuaa Galilea. 38 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na jndë jnduiꞌ yotyia quiiꞌ tsꞌon, sꞌaa juu tyꞌoo Jesús na ncya jon jñꞌoon na chi ncja juu yohin, majoꞌ tataꞌngueeꞌ jon. 39 Tso jon nnon juu:

—Cja ntcüeꞌ na mꞌan nnꞌan vaꞌ. Ndoꞌ quitsuꞌ ndëëhan tsoñꞌen nnon naya na jndë itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ.

Ya joꞌ tja ntcüeꞌ tsanꞌñeen, chen chen totsinin juu ndëë tsoñꞌen nnꞌan tsjoonꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ juu naya tꞌman na jndë sꞌaa Jesús yohin.

Yuscu chjo jnda Jairo

(Mt 9:18-26; Mr 5:21-43)

40 Tejndya nndaꞌ Jesús ndaandue. Juu xjen na jnduiꞌ jon vꞌaandaa, mꞌan ncüii tmaanꞌ nnꞌan, nein jndyihan na tyjeeꞌ ntcüeꞌ jon, tyꞌonhan cüenta jon ngꞌe tsoñꞌenhan cominndooꞌhan na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon. 41 Majuu xjenꞌñeen tyjeeꞌnon ncüii tsꞌan na jndyu Jairo. Juu jon conintque ntyja ꞌnaanꞌ vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos juu tsjoonꞌñeen. Tconxtye juu tonnon Jesús, tcan juu na cja jon vaaꞌ juu. 42 Ee mꞌaan jnda jon yuscu na ninncüii tsꞌonhin na tuihin, jndë nchoꞌve chuuꞌ juu, majoꞌ jndë vaveꞌ juu.

Ndoꞌ viochen xjen na ñjon Jesús nato na vja jon vaaꞌ Jairoꞌñeen, sꞌaahanꞌ na tyen jndyi vja jon ngꞌe na jndye jndyi nnꞌan. 43 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen mꞌaan ncüii tsanscu na jndë nchoꞌve chu viiꞌ juu na cocꞌa neoonꞌ juu. Ndoꞌ jndë ntycüii xoquituꞌ ꞌnaanꞌ juu na contꞌa ndoto nasihin, majoꞌ minꞌncüiihan tajndëë jnanꞌnꞌmanhanhin. 44 Tatsindyooꞌhin toxenꞌ Jesús, joꞌ tꞌuii juu ꞌndyo ndiaatco na cüe jon. Ndoꞌ ninñoonꞌ tacüentyjeeꞌ na cocꞌa neoonꞌ juu. 45 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, joꞌ taxeeꞌ Jesús, tso jon:

—¿Nin juu tꞌuii ja?

Tsoñꞌen nanꞌñeen jnduehan na tyíꞌquindiohan. Ndoꞌ joꞌ tso Pedro:

—Nndaꞌ ta, jndye jndyi nnꞌan jndë condiquintoꞌ ngiaꞌ ata nchjehanꞌ ꞌuꞌ contꞌahan.

46 Majoꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Mꞌaan nin tsꞌan na viiꞌ na tꞌuii ja. Ee nchji ya na jndë tijntꞌue najndei na condui ja na jnꞌman tsanꞌñeen.

47 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, vi na jndë taaꞌ tsꞌon juu na ntyjii Jesús nchu vaa na sꞌaa juu, sindyooꞌcyahin nnon jon na coviquijntyꞌehin. Tcoꞌxtye juu na tonnon jon. Ndoꞌ tondëë tsoñꞌen nnꞌan, tjiꞌ jndyoyu juu nin ngꞌeꞌñeen na tꞌuii juu ndiaaꞌ jon, ndoꞌ ntyja na ninñoonꞌ na jnꞌman juu. 48 Ndoꞌ tso Jesús nnon juu:

—ꞌUꞌ jnda, ngꞌe na mavantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. Nanein cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ na minꞌncüii tajñuaanꞌ tsꞌon ꞌuꞌ.

49 Ninvaa na itsinin Jesús ndoꞌ tyjeeꞌnon ncüii tsꞌan na jnan vaaꞌ juu Jairoꞌñeen, juu tsan na conintque vatsꞌon. Itso tsanꞌñeen nnon jon:

—Jndë tueꞌ yuscuchjo jndaꞌ. Tavintsichjuntyiꞌchenꞌ tahaꞌ.

50 Majoꞌ jndyii Jesús na nndaꞌ tso tsanꞌñeen. Joꞌ tso jon nnon Jairo:

—Tyiꞌntyꞌueꞌ, xiaꞌntyi cantyja tsonꞌ ja, ya joꞌ ntjo ya ntcüeꞌ yuscuchjo jndaꞌ.

51 Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ jon vaaꞌ Jairoꞌñeen, xiaꞌntyi nquii jon taqueeꞌ joꞌ yo Pedro yo Santiago yo ninꞌJuan, maninꞌ yo nnꞌan na nda yuscuchjoꞌñeen. 52 Majoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan juu vꞌaaꞌñeen jndei conanꞌxuaahan, cotyueehan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌoochjoꞌñeen. Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na cotyueehoꞌ ee chito jndë tueꞌ juu, veꞌ itso juu.

53 Majoꞌ joohan veꞌ toncohan Jesús ngꞌe ngio yahan na jndë tueꞌ juu yuꞌñeen. 54 Ndoꞌ tꞌuii jon ntꞌö juu, jndei sinin jon, tso jon:

—ꞌUꞌ nian, quinanquintyjaꞌ.

55 Maquintyjachen tandoꞌ nndaꞌ juu ndoꞌ ninñoonꞌ jnanquintyja juu. Ndoꞌ juu Jairo yo scuuꞌ jon, tꞌua Jesús tsꞌian ndëëhan na ncyahan ꞌnan na ntcüaꞌ yuscuchjoꞌñeen. 56 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, teveeꞌ jndyi ngiohan na vandoꞌ nndaꞌ ndahan, majoꞌ tquen Jesús jñꞌoon ndëëhan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehan nchu vaa ꞌnan na sꞌaa jon.

9

Iꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan na nchoꞌve

(Mt 10:5-15; Mr 6:7-13)

1 Jndë na sincüi Jesús nnꞌan na nchoꞌve, juu najndei na condui jon, tyincyaa jon na quinanꞌxuanhinhanꞌ chaꞌ ndëë ntjiꞌhan ncüii cüii nnon yotyia, ndoꞌ na nndëë nnanꞌnꞌmanhan nnꞌan na conanꞌxuan ntycu. 2 Tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cꞌoncyahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ndoꞌ na nnanꞌnꞌmanhan nnꞌan vꞌi. 3 Tso jon ndëëhan:

—Minꞌncüii ꞌnan tyiꞌntsayꞌonhoꞌ na ncꞌohoꞌ nato, min tsꞌoon na ntyjahoꞌ na ncꞌohoꞌ, min tjanche na ngocue sꞌon, min ꞌnan na ntcüaꞌhoꞌ, min xoquituꞌ, min ve ntjo ndiaa tyiꞌntsayꞌonhoꞌ. 4 Ndoꞌ minꞌcya ro vaaꞌ tsꞌan na ntsquehoꞌ, quintjohoꞌ joꞌ ata xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ juu tsjoonꞌñeen. 5 Ndoꞌ minninchen tsjoon na tyiꞌninꞌcyꞌon nnꞌan cüenta ꞌoꞌ, juu xjen na conduiꞌhoꞌ joꞌ, quinanꞌcyaahoꞌ tsꞌojndë na chuuꞌ ngꞌehoꞌ. Ndöꞌ vaa quintꞌahoꞌ chaꞌ cüjiꞌ jndyoyuhanꞌ nacjo nanꞌñeen na tatyꞌonhan cüenta jñꞌoonꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

6 Ndoꞌ nque nnꞌan nchoꞌveꞌñeen jnduiꞌhan, tyꞌehan tsochen njoon quijndë, toninncyahan jñꞌoon naya ndoꞌ tonanꞌnꞌmanhan nnꞌan vꞌi na mꞌanhan ncüii cüii joo.

Ndicüaaꞌ tsꞌon Herodes ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 14:1-12; Mr 6:14-29)

7 Juu Herodes, tsan na tocoꞌxen ndyuaa Galilea, jndyii jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen ꞌnan na totsꞌaa Jesús. Tꞌman totsiquijñꞌeenhanꞌhin ee minndyechen nnꞌan tonduehan na jndë vandoꞌ nndaꞌ Juan na tueꞌ juu, ngꞌe joꞌ na itsꞌaa Jesús joo tsꞌianminꞌ. 8 Ndoꞌ minndyechen nnꞌan tonduehan na nquii Elías jndë tityincyooꞌ nndaꞌhin. Ndoꞌ mañoon vendyehan tonduehan na jndë vandoꞌ nndaꞌ ncüii nque nanꞌñeen na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. 9 Majoꞌ itso Herodes:

—Nquii Juan jndë tueꞌ jon, ee ncö tꞌua tsꞌian na jnan xquen tsanꞌñeen. Nquii tsanvaꞌ, ¿Nin tsꞌan conduihin na tijndye jñꞌoon na mandyi ntyja ꞌnaanꞌ juu?

Ngꞌe na nndaꞌ, tojooꞌ tsꞌon Herodes na nndyiaaꞌ jon Jesús.

Tyincyaa Jesús na tcüaꞌ ꞌon min nannon

(Mt 14:13-21; Mr 6:30-44; Jn 6:1-14)

10 Nnꞌan na nchoꞌve na tꞌua Jesús tsꞌian ndëëhan, vi jndë na sque ntcüeꞌhan, jnanꞌquindyiihan jon tsoñꞌen ꞌnan na jndë tontꞌahan. Ya joꞌ tachu jonhan ndoꞌ tyꞌehan na ninnquehan ncüii joo ndyooꞌ tsjoon Betsaida. 11 Majoꞌ nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë taaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ, tentyjahan toxenꞌ jon. Tyꞌoon jon cüenta nanꞌñeen ndoꞌ totsinin jon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ sinꞌman jon ntyjehan nanvꞌi.

12 Xjen na vaman, nque nnꞌan na nchoꞌveꞌñeen, tentyjaaꞌhin nnon jon. Jnduehan:

—Quijñonꞌ nanminꞌ na quinduiꞌ ntcüeꞌhan na ncꞌohan njoon quijndë yo rancho ꞌnaan nnꞌan na mꞌan xiꞌjndio na quijntꞌuehan yuu ya na ntsquehan ndoꞌ na nnanꞌjndahan ꞌnan na ntcüaꞌhan, ngꞌe ntjoohin naijon na mꞌan nein, veꞌ quiiꞌ jndëëhanꞌ.

13 Majoꞌ tꞌa jon, tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ncyahoꞌ ꞌnan ntcüaꞌhan.

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—Aa já xiaꞌntyi ninꞌon tanꞌ tyooꞌ na yꞌö́n yo ve quitscaa. Majoꞌ ¿Yuu xjenꞌñeenꞌ na nninnonhanꞌ? Taquintyja xe na aa ntsananꞌjndá ꞌnan na ntcüaꞌ tsoñꞌenhan.

14 Joo nannonꞌñeen itsꞌaahanꞌ chaꞌna ꞌon minhan. Majoꞌ itso Jesús ndëë joo nchoꞌve nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin:

—Quintꞌahoꞌ na cüendyuaa nanminꞌ na vennꞌan vennꞌan nchoꞌnquihan na ncüii cüii tmaanꞌ.

15 Ndoꞌ jntꞌahan na nndaꞌ, ndoꞌ tyecüendyuaa tsoñꞌen nanꞌñeen. 16 Jndë joꞌ tyꞌoon Jesús cüenta joo ꞌon tanꞌ tyooꞌ yo ve quitscaaꞌñeen. Jnonndë jon quiñoonꞌndue, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tyjee jon xjen ntanꞌhanꞌ, tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na ncyahinhanꞌ ndëë nanꞌñeen. 17 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tacjohan, ata jntyꞌichenhanꞌ ꞌnan na tcüaꞌhan. Ndoꞌ nque nnꞌan na tonanꞌjonhan yo Jesús, jnanꞌquitooꞌhan nchoꞌve ntque yo ntanꞌ na jntyꞌihanꞌ.

Icüjiꞌ jndyoyu Pedro na condui Jesús Mesías

(Mt 16:13-19; Mr 8:27-29)

18 Ncüii jon xjen na mꞌaan Jesús ncüii joo na ninnquii jon na itsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon, juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, squenonhan na mꞌaan jon. Taxeeꞌ jon ndëëhan, itso jon:

—¿Nin juu condue nnꞌan na condui ja?

19 Tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan:

—Mꞌan nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Ndoꞌ vendyechen nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ Elías. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na ndyu na toxenꞌchen toninncyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, na jndë vandoꞌ nndaꞌ.

20 Ya joꞌ taxeeꞌ Jesús ndëëhan, itso jon:

—Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Nin juu conduehoꞌ na condui ja?

Tꞌa Pedro, itso jon:

—ꞌUꞌ condui nquii Mesías na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndyoꞌ.

Itsiquindyi Jesús ntyja na ngenon jon naviꞌ tꞌman

(Mt 16:20-28; Mr 8:30-9:1)

21 Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon sinin jon ndëëhan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehan na nndaꞌ. 22 Ndoꞌ mantyi tsontyichen jon ndëëhan:

—Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, mancüiixjen tsixuan na ngenön jndye nnon naviꞌ. Ee nnꞌan na conintque ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos, yo ntyee na conintque ndëëhan, yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ncꞌonhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja. Majndaꞌ na nnanꞌcueeꞌhan ja. Majoꞌ juu xuee na jndë ndye na tꞌiö, ngüantꞌö xcö.

23 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon ndëëhan:

—Minꞌninchen tsꞌan na ninꞌquitsixuan juu ntyja njan, icanhanꞌ na cüjihin ntyja na itsitiu nquii juu, min xe na aa ntscueeꞌhanꞌhin chaꞌxjen na ntscueeꞌhanꞌ ja. Ndoꞌ mantyi quindyotsijonhin ntyja na matsꞌa. 24 Ee minninchen tsꞌan na incyaahin na quitjon juu minꞌcya nnon ꞌnan na ngenon juu ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Majoꞌ minninchen tsꞌan na intꞌue nquii nchu vaa ntsꞌaa chaꞌ ntjo yahin tonnon jon, maveꞌ jnaanꞌ joꞌ ngitsu ñuaanꞌ juu. 25 Mangꞌe na nndaꞌ, ¿Yuu vaa na itejndeihanꞌ tsꞌan min xe na aa ninvaa tsonnangue cuaahanꞌ ꞌnaanꞌ juu ee xe na aa nndaꞌ na ntyja tsꞌon juu, itsityuiiꞌ nquiihin, oo itsiquitsu nquiihin? 26 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na mꞌaan na jnaanꞌ juu ntyja njan ja, yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon naya njan, ja na condui tsꞌan na jnan quiñoonꞌndue, ncꞌön na ngüejnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. Ntsꞌaahanꞌ na nndaꞌ juu xjen na nndyö nntꞌa na ntcoꞌxën tsoñꞌen yo na conditꞌmaanꞌ ja, ndoꞌ yo na conditꞌmaanꞌ nquii Tyëhöꞌ yo ángeles na jiꞌua conduihan. 27 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ñꞌen minndyehoꞌ na mꞌanhoꞌ ntjoohin xeꞌcüje tyuaaꞌhoꞌ ata njntyꞌia jndyeehoꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon.

Ntyja na siñoonhanꞌ Jesús

(Mt 17:1-8; Mr 9:2-8)

28 Tëca chaꞌ nen xuee na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ tayꞌoon jon Pedro yo Santiago yo ninꞌJuan, tëva jon ncüii tyoꞌ yohan na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 29 Ndoꞌ viochen xjen na itsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon, ncüiichen nnon siñoonhanꞌ nnon jon, ndoꞌ sꞌaahanꞌ na quichiꞌtyen ndiaaꞌ jon chaꞌvijon condui nduiꞌ chon tsuee. 30 Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, tityincyooꞌ ve nannon na conanꞌneinhan yo jon, nquii Moisés yo Elías. 31 Joohan sixueehanꞌ xiꞌjndio na ninvaahan, ndoꞌ jnanꞌneinhan yo jon ntyja ꞌnaanꞌ naviꞌ na ngenon jon na ngueꞌ jon Jerusalén chaꞌxjen na jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 32 Ndoꞌ Pedro yo nnꞌan na tomꞌan yohin, jaaꞌ jndyi nchje tsantsjonhan, majoꞌ xjen na tjiꞌhan tsantsjon ndëëhin, jntyꞌiahan na quixuee na tsixuan Jesús ndoꞌ mantyi jntyꞌiahan ve nannonꞌñeen na mꞌanhan ngiaaꞌ jon. 33 Juu xjen na jnduiꞌ ntcüeꞌ nanꞌñeen na mꞌaan Jesús, itso Pedro nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ya jndyi vaa na mꞌan ntjoohin, cüa, nnanꞌyá ndye xqueꞌncüanꞌ, cüiihanꞌ cüentaꞌ, ncüiichen cüentaaꞌ nquii Moisés ndoꞌ ncüiichenhanꞌ cüentaaꞌ juu Elías.

Nndaꞌ tso jon ngꞌe veꞌ sininto jon, taꞌnan sitiu jon. 34 Ninvaa na tsinin jon jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ jndyocue ncüii chincyu na iscuꞌhanꞌhin. Mioon jndyi tyuehan xjen na tyioo chincyuꞌñeen xiꞌjndiohan. 35 Ndoꞌ quityquiiꞌ juu chincyuꞌñeen jeꞌ, ticꞌuaa jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, itso jon:

—Ndöhin jnda na venchji jndyihin. Quindyehoꞌ jñꞌoon na itsinin jon.

36 Jndë na ticꞌuaa jndyeeꞌ Tyoꞌtsꞌon, xjen na jntyꞌia nndaꞌhan, ninnquii Jesús vi mꞌaan. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen minꞌncuii nnon tsꞌan taꞌnan jnduehan ntyja ꞌnaanꞌ juu nanꞌñeen na jntyꞌia ndëëhan.

Sinꞌman Jesús ncüii yusꞌa chjo

(Mt 17:14-21; Mr 9:14-29)

37 Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee ya na jndë jndyocue ntcüeꞌhan juu tyoꞌñeen, tëquitjon ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi joohan. 38 Quiiꞌ juu tmaanꞌñeen, sixuaa ncüii tsꞌan, tso juu:

—Nndaꞌ ta, quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na quindyiaꞌ chjo nin ꞌnan iquenon yusꞌa chjo jnda, majuuñꞌen juu na tuihin. 39 Ndoꞌ ncüii yutyia na nayꞌoonhin, ndoꞌ xjen na itsijaaꞌhanꞌ cjooꞌ juu, itsꞌaahanꞌ na jndei itsixuaa juu. Coquenhin ndoꞌ conduiꞌ chonꞌ ꞌndyo juu. Yo ncꞌua jndyi iꞌndyiihanꞌhin ndoꞌ itsintycüiihanꞌ najndei juu. 40 Ndoꞌ nque nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo ꞌuꞌ, jndë sꞌaa tyꞌoohan na quitjiꞌhan juu yutyiavaꞌ, majoꞌ tajndëë ntꞌahan.

41 Tꞌa Jesús, tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon:

—ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ min tyiꞌxoncüe na conanꞌtiuhoꞌ. ¿Tsaꞌnndaꞌ xjen vio na jndë jömꞌan yo ꞌoꞌ na matsiquii tsꞌön ꞌnan na contꞌahoꞌ?

Ndoꞌ tso jon nnon tye lu chjoꞌñeen:

—Quindyoyonꞌ lu jndaꞌhöꞌ ndöhin.

42 Ndoꞌ juu xjen na ndyotsindyooꞌhin, isquioo yutyiaꞌñeenhin, ndoꞌ jndei coquenhin, majoꞌ sityiaꞌ Jesús juu yutyiaꞌñeen. Sinꞌman jonhin ndoꞌ tyincyaa jonhin ntꞌö tye juu. 43 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jntyꞌia na nndaꞌ, vacue tꞌoon nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon.

Ndoꞌ viochen xjen na tsoñꞌen nnꞌan tovaveeꞌ ngiohan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na totsꞌaa jon, sinin jon ndëë joo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon:

Itsiquindyi nndaꞌ Jesús ntyja ꞌnaanꞌ na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mt 17:22-23; Mr 9:30-32)

44 —Ya ya quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ. Ja na condui tsansꞌa na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na cöꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan.

45 Majoꞌ tataaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonvaꞌ ngꞌe iscuꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. Ndoꞌ mantyi ncyaahan na ntaꞌxeeꞌntyichenhan nnon jon nchu vaa itsiquindyihanꞌ.

¿Nin juu na njonntyichen condui?

(Mt 18:1-5; Mr 9:33-37)

46 Xjenꞌñeen joo nnꞌan na nchoꞌve, tonanꞌjndyehan jndyuehan nin ncüii nquehan njonntyichen nduiꞌ quiiꞌ ntꞌan ntyjehan. 47 Ngꞌe na nchjii Jesús na nndaꞌ vaa na tondyiiꞌ nꞌonhan, joꞌ tyꞌoon jon ncüii yuchjo, sꞌaa jon na cüentyjeeꞌ juu na tongiaaꞌ jon. 48 Jndë joꞌ tso jon ndëëhan:

—Yuchjova, min na chjohin ngiohoꞌ, majoꞌ chuhanꞌ na cüineinhoꞌhin, ngꞌe na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja. Ee xe na aa njon ncüii yuchjo ngiohoꞌ chaꞌna juu, ya joꞌ itsiꞌmanhanꞌ na ja neinhoꞌ. Ndoꞌ xe neinhoꞌ ja, ya joꞌ mantyi neinhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na tꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö. Minninchen ncüii ꞌoꞌ na ijuꞌcjehin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ juu na ntsiquinjon nquiihin, juu tsanꞌñeen tꞌman conduihin naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon.

Nnꞌan na tyiꞌquinanꞌvehan nacjö, conduihan nnꞌan na mꞌanhan ntyja njan

(Mr 9:38-40)

49 Ndoꞌ tꞌa Juan, tso jon nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, jntyꞌiá ncüii tsꞌan na yo xueꞌ icüjiꞌ juu yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ jnduë́ nnon juu na tavintsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe tyiꞌcayꞌoon juu jñꞌoon yo jaa.

50 Majoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen:

—Tyiꞌnduehoꞌ na tantsꞌaa juu na nndaꞌ, ngꞌe tsꞌan na tyiꞌtsuehin nacjoꞌ, itsijonhin ntyja ꞌnanꞌ.

Itsityiaꞌ Jesús Santiago yo ninꞌJuan

51 Ya na jndë tindyo na ngüentyja xjen na ngava ntcüeꞌ Jesús quiñoonꞌndue, ya joꞌ ninncüii ntyjii jon na vja jon Jerusalén. 52 Joꞌ jñon jndyee jon vendye nnꞌan na cꞌohan ncüii tsjoon chjo na mꞌan nnꞌan Samaritanos na nnanꞌjndaꞌhan na ngueeꞌ jon tsjoonhan. 53 Majoꞌ joo nnꞌan tsjoonꞌñeen tyiꞌquintꞌue nꞌonhan na ntjo jon joꞌ ngꞌe taaꞌ nꞌonhan na vja jon Jerusalén. 54 Majoꞌ juu Santiago yo ninꞌJuan na conanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, ya na jntyꞌiahan na nndaꞌ jntꞌa nnꞌan samaritanosꞌñeen, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ¿Aa ngüangueꞌ na nntꞌá chaꞌna sꞌaa nquii Elías? ¿Na ngitán chon na nnanhanꞌ quiñoonꞌndue na quioohanꞌ cjo nanminꞌ na ntscohanꞌhin?

55 Majoꞌ tequen Jesús, tꞌman jon ndëëhan, tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ min ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ncüii nnon na nanꞌxuanhoꞌ. 56 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, chito jndyö na ncüjiꞌ na cotandoꞌ nnꞌan. Ja jndyö na ntsinꞌman ñuaanhin.

Ya joꞌ tyꞌentyichenhan na ntsquehan ncüiichen tsjoon chjo.

Nnꞌan na ninꞌquinanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 8:19-22)

57 Viochen xjen na coꞌohan nato, tso ncüii tsꞌan nnon Jesús:

—Ta, ncjö yo ꞌuꞌ, minyuuchen na vjaꞌ.

58 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo juu, itso jon:

—Ndyondye min ndueꞌ na cotoꞌ oꞌ, ndoꞌ quintsahinꞌ min ntycyaa oꞌ, majoꞌ ja na condui tsꞌan na jnan quiñoonꞌndue, min yuu na ngüajndyëë, tyiꞌjndaꞌ.

59 Ndoꞌ tso Jesús nnon ncüiichen tsꞌan:

—Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

Majoꞌ tꞌa tsanꞌñeen ꞌndyo jon, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ncyaꞌ chjo jñꞌoon na ndixꞌëntyëchën tyëhöꞌ, ndoꞌ ya na jndë tyꞌiu jahin, ya joꞌ yuuꞌ jeꞌ, ntsijon ja yo jñꞌoon na mancyaꞌ.

60 Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, tso jon:

—Mꞌaan nnꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ntꞌoohan. Quityꞌiu nquehan ntyjehan. Majoꞌ ꞌuꞌ cjaꞌ ncyaꞌ jñꞌoon ndëë nnꞌan na quitaꞌngueeꞌhan na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan.

61 Ndoꞌ tso ncüiichen tsꞌan nnon jon:

—Ta, ntsijon ja yo jñꞌoon na mancyaꞌ ndoꞌ yo tsꞌian na matsaꞌ, majoꞌ ncyaꞌ chjo jñꞌoon na jöcüan jndyëë nnꞌan vꞌa, jndë joꞌ yuuꞌ ncjö yo ꞌuꞌ.

62 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, itso jon:

—Minninchen tsꞌan na itaꞌ juu na vjatsijonhin ntyja njan ndoꞌ ninnquiiꞌchen ñjon tsꞌon juu naijon na jndë jntyꞌii juu, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na itꞌuii larao na itsitiuu juu tyuaa, ndoꞌ ninnquiiꞌchen vequen juu toxenꞌ juu. Jeꞌcüijntꞌuehin quityquiiꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan.

10

Iꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan na ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ve

1 Jndë na tenon nanꞌminꞌ, tjintyichen Jesús ncüiichen vi ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ve nnꞌan. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ve vehan ncꞌo jndyeehan ncüii cüii tsjoon yo ncüii cüii joo naijon na ndëcya ncja nquii jon.

2 Vitjachen na nnduiꞌ nanꞌñeen na tyꞌehan, itso jon ndëëhan:

—Jndye nnꞌan mꞌan na tacondyehan jñꞌoon naya. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ntjon na jndë tman. Majoꞌ nnꞌan na cotantjon na ntyjehan juuhanꞌ, minꞌchjo tyiꞌjndyehan. Veꞌ ngꞌe joꞌ, quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na nquii jon ꞌnaanꞌ jon joo ntjonꞌñeen, na quijñonntyichen jon nnꞌan na cotantjon na ntejndeihinhoꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ jñꞌoon naya njan ndëë nanꞌñeen. 3 Ndoꞌ tsontyichen jon ndëëhan: Cüa, cꞌohoꞌ naijon na jndë tsjö ndëëhoꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta, ꞌoꞌ na conduihoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ, maꞌua tsꞌian ndëëhoꞌ na ncꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan natyia nnꞌanhan. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na mꞌan quinman quiiꞌ ntꞌan lobo. 4 Tyiꞌntsayꞌonhoꞌ che na ñjon xoquituꞌ, min chetsjaꞌ, min ntcoon. Ndoꞌ chito jndye jndyi jñꞌoon na nnanꞌneinhoꞌ yo nnꞌan na ntjonhoꞌ nato. 5 Ndoꞌ minninchen vꞌaa naijon na ntsquehoꞌ, ncya jndyeehoꞌ tsꞌon joo nnꞌan mꞌan juu vꞌaaꞌñeen. Quinduehoꞌ ndëëhan: “ꞌOꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ vꞌaavahin, ncya Tyoꞌtsꞌon na tajñꞌman tsꞌonhoꞌ na tonnon jon.” 6 Ndoꞌ joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, xe nanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüenta juu naya na tajñꞌman tsꞌonhin, ya joꞌ nndui chaꞌxjen na cotanhoꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌquinanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüenta juu nayꞌñeen, tyiꞌxeꞌquintjohanꞌ yohan. 7 Ndoꞌ minninchen vꞌaa na ntsquehoꞌ, joꞌ quintjohoꞌ. Ndoꞌ minꞌcya ro ꞌnan na nninncyahan na ntcüaꞌhoꞌ, joꞌ cüaꞌhoꞌ ndoꞌ cüehoꞌhanꞌ. Ee chuhanꞌ na nndahoꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotyentjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌxjen juu tsan na ivantjon tsixuan juu na ncyꞌoon juu cüenta ꞌnan na ivantjon juu. 8 Minꞌcya ro tsjoon na ntsquehoꞌ ndoꞌ ncyꞌon nanꞌñeen cüentahoꞌ, cüaꞌhoꞌ minninchen ꞌnan na nnincyahan ndëëhoꞌ. 9 Ndoꞌ quinanꞌnꞌmanhoꞌ nnꞌanvꞌi na mꞌan joꞌ ndoꞌ quinduehoꞌ ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen: ꞌOꞌ ntyjë, jndë tentyja xjen na nninncyahoꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ. 10 Majoꞌ xe na aa ntsquehoꞌ ncüii tsjoon ndoꞌ min tyiꞌcyꞌon nanꞌñeen cüentahoꞌ, quinduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ nata tsjoonhan na quitjiꞌ jndyoyuhoꞌ nacjohan. 11 Quinduehoꞌ ndëë nanꞌñeen: Juu tsꞌojndë tsjoonhoꞌ na chuuꞌ ngꞌë́, conanꞌcyáhanꞌ. Contꞌá na nndaꞌ chaꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na tyiꞌninꞌcyꞌonhoꞌ cüenta juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta na jndë tentyja xjen na ninncyahoꞌ na ntcoꞌxen jon ꞌoꞌ ntyja na cotsamꞌanhoꞌ. 12 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na jndë jnanꞌtjahan nnon jon, viꞌntyichen ntquenon nnꞌan na tyiꞌcyꞌonhan cüenta ꞌoꞌ, chintyi juu naviꞌ na tquenon joo nnꞌan tsjoon Sodoma.

Viꞌ ntquenon nnꞌan njoon na tyiꞌninꞌquinanꞌquindëhan

(Mt 11:20-24)

13 “ꞌOꞌ nnꞌan tsjoon Corazín, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Betsaida, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee nque nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón, xe na aa siꞌman ndëëhan nchu vaa najndei na condui ja chaꞌxjen na jndë siꞌman ndëë nquehoꞌ, ya joꞌ cje ro jndë ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Ee joo nanꞌñeen, chaꞌ tsiꞌmanhanꞌ na contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan tonnon Tyoꞌtsꞌon, tcüehan ndiaatsjaꞌ ndoꞌ tyiohan tsjaaꞌ nquenhan. 14 Mangꞌe joꞌ, juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, jantyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ, chichen nque nnꞌan Tiro yo Sidónꞌñeen. 15 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Capernaum, ¿Aa ngꞌe jndye tsꞌian tꞌman na totsꞌa tyquiiꞌ ntꞌanhoꞌ, joꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta na ntsquehoꞌ quiñoonꞌndue? Jñꞌoon na mayuuꞌ, ncjuꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ naijon na mꞌan ntꞌoo. Mana ngitsuñꞌen tsjoonhoꞌ.”

16 Ndoꞌ itsontyichen jon ndëë nanꞌñeen na tꞌua jon tsꞌian ndëëhan: “Minninchen tsꞌan na indyii jñꞌoon na coninncyahoꞌ, jñꞌoon njan indyii juu, ndoꞌ juu tsꞌan na vennoonꞌ juu jñꞌoon na concyahoꞌ, mantyi ivenoonꞌ tsanꞌñeen ja, ndoꞌ nquii tsꞌan na ivenoonꞌ juu ja, mantyi ivenoonꞌ juu nquii jon na tꞌua tsꞌian nnön na jndyö.”

Sque ntcüeꞌ ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ve nanꞌñeen

17 Joo ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ve nanꞌñeen na tꞌua Jesús tsꞌian ndëëhan, sque ntcüeꞌhan na mꞌaan jon na nein jndyihan. Jnduehan:

—Nndaꞌ ta, xjen na cotjíꞌ xueꞌ na cotoxë́n yotyia na quinduiꞌhan quiiꞌ nꞌon nnꞌan, cotaꞌngueeꞌhan.

18 Majoꞌ tꞌa jon, tso jon ndëëhan:

—Jntyꞌia na jnan Satanás quiñoonꞌndue na tyioohin chaꞌvijon chon tsuee na jndë tyuiiꞌ juu najndei na tsixuan juu. 19 Quitquenhoꞌ cüenta, ja jndë tyincya na conanꞌxuanhoꞌ juu najndei na condui ja na cꞌoonhanꞌ yohoꞌ. Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ min na ndyuehoꞌ quindu, min quintjö, majoꞌ minꞌchjo tantjonhoꞌ. Ndoꞌ nnanhoꞌ yo tsoñꞌen najndei na tsixuan juu Satanás na mꞌaan juu nacjohoꞌ. 20 Majoꞌ min na nndaꞌ, tyiꞌncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ veꞌ ntyja na cotjueꞌcje yotyia ndëëhoꞌ. ꞌOꞌ cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe quiñoonꞌndue, joꞌ na jndë jndui nguehoꞌ.

Itsiꞌmanhanꞌ na neiinꞌ Jesús

(Mt 11:25-27; 13:16-17)

21 Majuu xjenꞌñeen, tyincyaa Espíritu Santo na neiinꞌ tsꞌon Jesús. Tyeꞌ na itsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon, tso jon:

—Tyeꞌhë, matsitꞌmanꞌ ja ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ na macoꞌxenꞌ quiñoonꞌndue yo tsonnangue. Ee joo jñꞌoonminꞌ, ꞌuꞌ jndë tyꞌiuꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na cotjiꞌ nquehan cüenta na jndaꞌ jndyi nquenhan yo nnꞌan na jen tꞌman covaaꞌ nꞌonhan ngiohan. Majoꞌ nque nnꞌan na ntyꞌiachen, jndë siꞌmanꞌhanꞌ ndëëhan. Ncya ya ꞌuꞌ Tyeꞌ na nndaꞌ vaa na tëveeꞌ nchjiꞌ.

22 Sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan, tso jon: “Nquii tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen jndë tyincyaa jon ntꞌö. Ndoꞌ tanin tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon nchu tsixuan na condui ja jnda jon, xiaꞌntyi nquii jon ntyjii. Min tanin tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon nchu vaa condui nquii Tyëhöꞌ, xiaꞌntyi ncö na condui ja jnda jon ntyjihanꞌ, ndoꞌ mantyi minninchen tsꞌan na ntꞌue tsꞌön na ncüaaꞌ tsꞌon nchu vaa na tsixuan jon.”

23 Xjen na tomꞌaan Jesús yo nnꞌan na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na ninnquehin, tso jon ndëëhan: “Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ yo ja na cojntyꞌia ndëëhoꞌ tsꞌian na matsꞌa. 24 Quindyehoꞌ na matsjö, jndye nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen yo ninꞌnnꞌan na tꞌman tonduihan na totoxenhan, joo nanꞌñeen tontyja jndyi nꞌonhan na ninꞌquijntyꞌia ndëëhan joo ꞌnan na cojntyꞌiahoꞌ naneinhin, ndoꞌ na ninꞌquindye jndyihan joo jñꞌoon na condyehoꞌ, majoꞌ taꞌnan jntyꞌia ndëëhan tsꞌian na matsꞌa min tana jndyehan jñꞌoon na mancya.”

Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan ndyuaa Samaria na tyiꞌquitsiquindyi nquiiꞌhanꞌ

25 Ya joꞌ ncüii tsꞌan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tyjeeꞌ juu na mꞌaan Jesús. Veꞌ ntꞌue juu nchu vaa ngitso Jesús chaꞌ quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin. Taxeeꞌ juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ¿Nin ꞌnan chuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan?

26 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu:

—Juu jñꞌoon na tquen Moisés, ¿nchu vaa itsiquindyihanꞌ? ¿Nchu vaa na itsiꞌmanhanꞌ ya na matsijnanꞌhanꞌ?

27 Tꞌa tsanꞌñeen, itso jon:

—Jñꞌoonꞌñeen, ndö vaa itsiquindyihanꞌ: Cüivenchjiꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na icoꞌxen jon ꞌuꞌ yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ, ndoꞌ yo ninvaa ñuan ꞌnanꞌ yo ninvaa na condëë matsaꞌ, ndoꞌ yo ninvaa na jndaꞌ xquenꞌ. Ndoꞌ mantyi itsiquindyichenhanꞌ: Cüivenchjiꞌ minninchen tsꞌan chaꞌxjen na viꞌntyjii nquii ꞌuꞌ.

28 Tso Jesús nnon juu:

—Jndyoyu jñꞌoon na tsuꞌ. Jñꞌoonminꞌ quitsiquindëꞌhanꞌ, ya joꞌ ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ.

29 Majoꞌ juu tsanꞌñeen, ninꞌcüjiꞌ ya nquiihin, taxeeꞌntyi juu nnon Jesús:

—Ndoꞌ ¿Nin juu tsꞌan na icanhanꞌ na cüivenchji jahin chaꞌxjen na viꞌntyjii nquii ja?

30 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Jnan juu Jerusalén na vacue juu tsjoon Jericó, ndoꞌ tjonhin nanntyꞌuee. Tjiꞌ nanꞌñeen ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ jnanꞌqueeꞌhanhin, jntyꞌehanhin na vaveꞌ juu. 31 Ndoꞌ sijonhanꞌ na ncüii tyee ꞌnaan nnꞌan judíos vacue jon juu natoꞌñeen. Majoꞌ ya na ntjii jon juu tsanꞌñeen, veꞌ tancyaa jon ntyeeꞌ, na tanon jon joꞌ. 32 Ndoꞌ ncüiichen ncüii tsꞌan na tuihin tsjan Leví, maninꞌ cüajon sꞌaa juu. Xjen na tueeꞌ juu naijon na vaquityen tsanꞌñeen, veꞌ tëncyaa juu ntyeeꞌ na tenon juu joꞌ. 33 Majoꞌ ncüii tsꞌan ndyuaa Samaria na mantyi vja juu natoꞌñeen, tatsindyooꞌhin. Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ juu tsanꞌñeen, tyioo na ndyiaꞌ jndyi juu nchjii jon. 34 Tantyjaaꞌcya juu nnon tsanꞌñeen. Sꞌaa juu nasihin, tyio juu nchenꞌ yo vinon nquii naijon na jnanꞌqueeꞌ nanntyꞌueeꞌñeenhin. Jndë joꞌ sityen juu ndiaa joꞌ. Ndë joꞌ juu quiooꞌ na quintyjo juu, tyio juu tsanꞌñeen nacjooꞌ oꞌ. Tayꞌoon juuhin vꞌaa naijon na cotsque ya nnꞌan. Joꞌ tixeeꞌ juuhin. 35 Ndoꞌ ncüiichen xuee vi jndë mavja juu na tonnonchen, tyincyaa juu ve sꞌon denarios nnon nquii tsꞌan na vaaꞌ vꞌaaꞌñeen. Tso jon nnon tsanꞌñeen: “QuitiXeeꞌ yaꞌ tsanvahin ndoꞌ xe na aa vaa na ntsiquitsuꞌntyiꞌchenꞌ na matixeꞌhin, ya na ncüenön ntcüꞌë, ya joꞌ ndyiönhanꞌ.”

Ndöꞌ jñꞌoon sinin Jesús na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ. 36 Ndoꞌ taxeeꞌ jon nnon juu tsanꞌñeen, tsan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés:

—Joo ndye nanꞌñeen, ¿Nchu vaa na macüjiꞌ cuenta? ¿Nin ncüii joohan na siꞌman juu na conduihin ntyje juu tsan na tjon natëꞌ?

37 Tꞌa tsanꞌñeen, tso juu:

—Juu tsan na tꞌoon na ndyiaꞌ ro nchjii juu yo nquii tsan na tjon natëꞌ.

Ndoꞌ tso Jesús nnon juu:

—Mantyi ꞌuꞌ, cjaꞌ ndoꞌ majuuntyihanꞌ quitsaꞌ.

Tja Jesús na mꞌaan Marta yo María

38 Vi jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, tjantyichen jon yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Squehan ncüii tsjoon chjo yuu jon na mꞌaan ncüii tsanscu na jndyu Marta. Sintjooꞌ juu jon vaaꞌ juu. 39 Ndoꞌ mꞌaan tyje juu na jndyu María. Juu tsanscuꞌñeen tovaquityen juu ngiaaꞌ Jesús na indyii juu jñꞌoon na itsinin jon. 40 Majoꞌ Marta tavijndei juu yo tsꞌian. Joꞌ tatsindyooꞌhin nnon Jesús, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ¿Aa mandyiaꞌ na iꞌndyii tyjöhöꞌ ja na ninncö matsijñꞌönꞌ? Quitsuꞌ nnon juu na quitejndei juu ja.

41 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon:

—ꞌUꞌ ntyjë Marta, ꞌuꞌ jndye jñꞌoontiu mꞌanꞌ na itsiquijñꞌeenhanꞌ ꞌuꞌ. 42 Majoꞌ ninncüii vaa na icanhanꞌ na quitsꞌaa tsꞌan. Juu María jndë tjii juu nayaꞌñeen na njonntyichen tsixuanhanꞌ. Ndoꞌ min tyiꞌxeꞌquityjë naya ꞌnaanꞌ juu.

11

Itsiꞌman Jesús nchu vaa na nnanꞌnën nnon Tyoꞌtsꞌon

(Mt 6:9-15; 7:7-11)

1 Ncüii jon tomꞌaan Jesús ncüii joo na itsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ vi na jndë sinin jon, ncuii nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso juu nnon jon:

—Ta, quitsiꞌmanꞌ ndë́ nchu vaa nnanꞌnë́n nnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌxjen nquii Juan totsiꞌman jon ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon.

2 Tꞌa Jesús, tso jon ndëëhan:

—Xjen na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, quinduehoꞌ:

ꞌUꞌ Tyë́ na mꞌanꞌ quiñoonꞌndue, quitsꞌaahanꞌ na jiꞌua condui xueꞌ.

Quitsaꞌ na majndyentyichen nnꞌan ncyahan na ntcoꞌxenꞌhan ntyja na cotsamꞌanhan.

3 Ncyaꞌ ꞌnan na ntcüꞌá tyiꞌcüii xuee yu.

4 Ndoꞌ quitsitꞌman tsonꞌ jnan na nanꞌxuán ee mantyi conanꞌtꞌman nꞌö́n tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌtjahin ndë́.

Ndoꞌ xjen na ninꞌquityiiꞌ yutyia ngꞌee juu já, quitsiquindyaꞌ já na ntꞌuí quityquiiꞌhanꞌ.

5 Mantyi itso Jesús ndëëhan:

—Cüa, nduë xe ncüiihoꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na ya jñꞌoon juu yo ꞌuꞌ, ndoꞌ xoncüe tsjon ncjaꞌ na mꞌaan juu na ntsuꞌ nnon juu: “Nndaꞌ ntyjë, quiteꞌjndeiꞌ chjo vi ndye tanꞌ tyooꞌ ja. 6 Ngꞌe ncüii tsꞌan na ya jñꞌoonhin yo ja jndë tyjeeꞌnon juu vꞌa na veꞌ ivenon ya juu. Ndoꞌ ja taꞌnan ꞌnan cuaa na nninncyaa na ntcüaꞌ juu.” 7 Xe na aa nndaꞌ vaa jñꞌoon na ntsuꞌ nnon tsanꞌñeen na mꞌaan juu quiiꞌ vaaꞌ juu, tyiꞌjndyaaꞌ ntsintcüeꞌ juu jñꞌoon nnonꞌ na ngitso juu: “Tyiꞌninꞌquinaquintyja ja, ee jndë iscuꞌtyën ꞌndyo vꞌa. Jndë mava cjooꞌ jndu ndoꞌ jndë conda ntsinda. Joꞌ jeꞌquindëë na ntejndei ꞌnan na macanꞌ.” 8 Ndoꞌ tsontyichen Jesús:

—Quindyehoꞌ ntsjö ndëëhoꞌ, min xeꞌquinanquintyja juu na ntejndei juu ꞌuꞌ ngꞌe na ya jñꞌoonhin yo ꞌuꞌ, majoꞌ ngꞌe na tquen ya ꞌuꞌ na macanꞌhanꞌ, joꞌ na nnanquintyja juu na nninncyaa juu tsoñꞌen ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ. 9 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, ndö vaa ꞌnan na matsjö ndëëhoꞌ: Quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ nninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Yo manchaꞌchen nꞌonhoꞌ quijntꞌuehoꞌ na tonnon jon, ndoꞌ ndijndaꞌhanꞌ. Maveꞌ na quiꞌmanhoꞌ, ya joꞌ nnaan chaꞌvijon ncüii ꞌndyo vꞌaa tondëëhoꞌ. 10 Ee minninchen tsꞌan na ican juu nnon Tyoꞌtsꞌon, ncyꞌoon juu cüentahanꞌ. Ndoꞌ nin juu na vaa na ntꞌue, minnchuchen nninjndaꞌhanꞌ. Ndoꞌ nin juu na itsicꞌuaa ꞌndyovꞌaa, mancüiixjen nnaanhanꞌ.

11 “Nin ncüiihoꞌ na mꞌaan jnda juu ndoꞌ xe na aa ntcan juu quitscaa nnonꞌ na ninjndoꞌ juu, ¿Aa nnincyaꞌ veꞌ quitsu nnon juu? 12 Oo xe na aa ntcan juu tsiꞌquitsjon nnonꞌ na ntquii juu, ¿Aa nninncyaꞌ veꞌ quitsjö nnon juu? ꞌOꞌ min tyiꞌxeꞌquintꞌahoꞌ na nndaꞌ. 13 Min na na tyia nnꞌan conduihoꞌ, majoꞌ covaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na nninncyahoꞌ ꞌnan na ya ndëë ndahoꞌ. Majndeichen nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, nninncyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ xjen na cotanhoꞌ nnon jon.

Condue nnꞌan na itsixuan Jesús yutyia tque Beelzebú (Mt 12.22-30; Mr 3.20-27)

14 Ncüii jon tjiꞌ Jesús ncüii yutyia quiiꞌ tsꞌon tsꞌan na ndiquitsinin. Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ juu yutyiaꞌñeen, tcoꞌ ya nndaꞌhanꞌ tsanꞌñeen, ya sinin juu. Ndoꞌ joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tëveeꞌ jndyi ngiohan na nndaꞌ vaa ꞌnan na sꞌaa Jesús. 15 Majoꞌ vendyehan jnduehan:

“Tsanvaꞌ, veꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan Beelzebú, nquii yutyia tque, joꞌ na condëë icüjiꞌ juu yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan.”

16 Majoꞌ ñꞌen minndyechen nanꞌñeen na jnanꞌjndaꞌhan ncüii jñꞌoon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntyja nꞌonhan na ntsitjahin. Tanhan na quitsꞌaa jon ncüii jnꞌaan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa najndei na condui jon. 17 Majoꞌ ntyjii Jesús nchu vaa na ndyiiꞌ nꞌonhan, joꞌ tso jon ndëëhan:

“Xe mꞌaan ncüii gobiernon na cotꞌon nnꞌan ndyuaa naijon na icoꞌxen jon, jñꞌoon na mayuuꞌ ndyuiiꞌ ntyja na icoꞌxen jon. Taxeꞌquindëë na ntjontyichenhin. Ndoꞌ majoꞌntyi ntyja ꞌnaan nnꞌan ncüii vꞌaa, xe tyiꞌtjonꞌ conanꞌneinhan yo ntyjehin, conanꞌtyuiiꞌ nquehan. 18 Ndoꞌ majoꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ juu Satanás. Xe na aa icꞌon nquii juu ntyje yotyia juu quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ya joꞌ ¿Nchu ntsꞌaa juu na ntjontyichenhin ntyja na iquen juu xjen ꞌnaanꞌ juu quiiꞌ nꞌon nnꞌan? Nndaꞌ vaa matsjö ngꞌe conduehoꞌ na ja veꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ najndei na itsixuan juu Beelzebú, joꞌ na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 19 Majoꞌ xe na aa mayuuꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ najndei na tsixuan juu Beelzebú, joꞌ na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ya joꞌ itsiquindyihanꞌ na mantyi nque ntyjehoꞌ cotjiꞌhan yotyiaꞌñeen quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo maninjuu naijndei na tsixuan juu. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaan ntyjehoꞌ, joꞌ ntyja na nndaꞌ contꞌa nquehin icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta. 20 Ngꞌe na macüjiꞌ ja yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ itsiꞌmanhanꞌ na juu na icoꞌxen jon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, jndë tyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

21 “Juu Satanás, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ncüii tsꞌan na vaa najndei, majoꞌ ja condui tsꞌan na tꞌmanntyichen najndei. Mangiohoꞌ ncüii tsꞌan na min ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ ꞌnaanꞌ, vaa naijndei na tsixuan juu. Ya jndyi iquen juu cüenta vaaꞌ juu. Taꞌnan ngenon ꞌnaanꞌ juu na min. 22 Majoꞌ xjen na aa ncüjeeꞌ ncüiichen tsꞌan na jndeintyichen, chichen nquii juu, ya joꞌ xeꞌquindëë ntsꞌa juu yo tsanꞌñeen. Tsoñꞌen ntꞌö tsꞌian na itsiqui tsꞌon juu, ncüjiꞌ tsanꞌñeenhanꞌ ndoꞌ ꞌnaanꞌ juu nninncyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon yohin.

23 “Nin juu na tyiꞌcꞌoon ntyja njan, mꞌaan tsanꞌñeen nacjö, ndoꞌ nin juu na tyiꞌquitsitjon nnꞌan yo ja, itsintcüeꞌ juu nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhan ja.

Na coꞌo ntcüeꞌ yotyia quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan

(Mt 12:43-45)

24 “Ncüii cüii yutyia, xjen na jndë tjiꞌhanꞌhin quiiꞌ tsꞌon tsꞌan, veꞌ inannonto juu ndyuaa na taꞌnan ndaa, intꞌue juu yuu jon ngüajndyee juu. Ndoꞌ ngꞌe taꞌnan ntjii juu, itso juu: Jö ntcüꞌë quiiꞌ tsꞌon juu tsꞌan naijon na jntꞌui. 25 Majoꞌ ya na ngueeꞌ ntcüeꞌ juu joꞌ, ntjii juu quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen chaꞌvijon ncüii vꞌaa na jndë ta ndoꞌ tijndaꞌ yahanꞌ. 26 Ndoꞌ na nndaꞌ, ncja juu na ndyochu juu mañoon ntyqueꞌ yotyia na viꞌntyichen, chichen juu. Joꞌ ncꞌoqueꞌhanꞌ quityquiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen ndoꞌ ncꞌonhan joꞌ. Ndoꞌ matsꞌiañꞌen jen vaantyichen na ntquenon tsanꞌñeen, chito na toquenon jndyee juu.”

ꞌNan na nninncyaahanꞌ na mayuuꞌ na neiinꞌ tsꞌan

27 Xjen na itsinin Jesús jñꞌoonminꞌ, ncüii tsanscu na mꞌaan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, sue juu jndyeeꞌ, tso juu nnon Jesús:

—Incyaa Tyoꞌtsꞌon na neiinꞌ juu tsꞌan na singui ꞌuꞌ ndo na siquiteiꞌ jon ꞌuꞌ.

28 Majoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tsanscuꞌñeen, itso jon:

—Juu jñꞌoon na tsuꞌ, min na mayuuꞌhanꞌ, majoꞌ joo nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhinhanꞌ, conduihan nnꞌan na neinntyichen.

Nnꞌan na tyia nnꞌanhin cotanhin na ndui ncüii jnꞌaan

(Mt 12:38-42; Mr 8:12)

29 Ya na jndë tijndye nnꞌan tëncüii xiꞌjndio ngiaaꞌ Jesús, taꞌ jon sinin jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon, itso jon:

—Nnꞌan na mꞌan neinhin, tyia jndyi nnꞌanhin. Joꞌ na jeꞌncya na njntyꞌiahan jnꞌaan na cotanhan. Xiaꞌntyi juu jnꞌaan na totsixuan Jonás, joꞌ na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na njntyꞌiahan. 30 Ee nquii Jonásꞌñeen, totsixuan jon jnꞌaan ndëë nnꞌan tsjoon Nínive ngꞌe xuee na jndë ndye na tio quitscaa tꞌmanhin, joꞌ sinꞌman Tyoꞌtsꞌonhin. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua jon tsꞌian nnꞌön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ntsixuan ja jnꞌaan ndëë nnꞌan na mꞌan naneinhin. 31 Nque nnꞌan na mꞌan nanein, ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, juu tsanscu na tocoxen jon nnꞌan ndyuaa tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan, ntcüi nndaꞌ jon, ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na mꞌan nanein na ngovjehan, ntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen nntsꞌaa jon jnan nnꞌan na mꞌan nanein, ee min na tycya jndyi ndyuaa na jnan jon, majoꞌ ninꞌquindyii jon jñꞌoon na sinin Salomón yo na jndaꞌ xquen jon. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na jndë tyjë quiiꞌtyquiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tꞌmanntyichen condui ja, chichen nquii Salomón. Majoꞌ min tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon na mancya. 32 Ndoꞌ mantyi juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, nque nnꞌan tsjoon Nínive ntcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ nntꞌahan jnan joo nnꞌan na mꞌan nanein. Ee juu xjen na toninncyaa Jonás jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan juu tsjoonꞌñeen, ntcüeꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tꞌmanntyichen condui ja, chichen juu Jonás. Majoꞌ ꞌoꞌ min tyiꞌninꞌquintcüeꞌ nꞌonhoꞌ na condyehoꞌ jñꞌoon na mancya.”

Tënnon tsꞌan conduihanꞌ chaꞌvijon chon lámpara

(Mt 5:15; 6:22-23)

33 Ndoꞌ tsochen Jesús: “Jñꞌoon na mancya itsijonhan juuhanꞌ chaꞌvijon lámpara na itsixueehanꞌ chon tyquii vꞌaa. Majoꞌ taꞌnan tsꞌan na ntscüꞌa chon lámpara, ndoꞌ vi jndë joꞌ ntyiiꞌ juuhanꞌ naijon na ntyꞌiuuꞌ oo nacjeeꞌ ncüii istjö. Mancüiixjen ndye ntsintyja tsꞌanhanꞌ chaꞌ ntsixueehanꞌ ndëë nnꞌan na cotsaqueꞌ quiiꞌ vꞌaa. 34 Juu jñꞌoon na mayuuꞌ conduihanꞌ chaꞌvijon chon lámpara, ee incyaahanꞌ naxuee quiiꞌ tsonꞌ. Xe na aa mavaaꞌ tsonꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tsꞌan na ya tënnon na quindë ya na tyincyooꞌ juu. Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌcyonꞌ cüenta jñꞌoon na mayuuꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na viꞌ tënnon na ninvaañꞌenhin mꞌaan juu najaan. 35 Joꞌ quenꞌ cüenta jeꞌ na mandyiꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, tyiꞌntsaꞌ na chaꞌvijon na nchjanꞌ na ncꞌoonꞌ tsonꞌ na tayuu jntꞌuehanꞌ. 36 Xe na aa quityquiiꞌ tsonꞌ jndë tooꞌchen jñꞌoon na mayuuꞌ na tyiꞌcocüji ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ya joꞌ ninvaa quiiꞌ tsonꞌ ntsꞌaahanꞌ na itsixueehanꞌ chaꞌna itsixuee ncüii chon lámpara ndëë nnꞌan.”

Itsityiaꞌ Jesús nnꞌan tmaanꞌ fariseos

(Mt 23:1-36; Mr 12:38-40; Lc 20:45-47)

37 Vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, ncüii tsꞌan na conduihin ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ fariseos, tꞌman juuhin na cja jon vaaꞌ juu, chi ntcüaꞌ jon yohin. Ndoꞌ joꞌ tja jon, taqueeꞌ jon vaaꞌ tsanꞌñeen, tyecüendyuaahan mesa. 38 Majoꞌ juu fariseoꞌñeen xjen na tquen jon cüenta na tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ Jesús costumbre na mman jon ntꞌö jon chaꞌxjen na contꞌa nanꞌñeen vitjachen na ntcüaꞌhan, tatëveeꞌ tsꞌon juu. 39 Ndoꞌ tso ta Jesús nnon juu:

—ꞌOꞌ nnꞌan na conduihoꞌ tmaanꞌ fariseos, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon tsꞌan na ya ya itsintjuꞌ juu naxenꞌ vaso yo ngio, majoꞌ quityquiiꞌhanꞌ ninvaa ji min jndyi. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌhoꞌ. Ee tyquiiꞌ nꞌonhoꞌ tooꞌchenhanꞌ yo ꞌnan tyia, chaꞌnan na contyꞌueehoꞌ ꞌnan nnꞌan yo tsoñꞌen nnon natyia na contꞌahoꞌ. 40 ꞌOꞌ nanꞌ nquenhoꞌ. Mangiohoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon ninvaa nacjooꞌ tsꞌan. Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ na mantyi nquii jon sijndaꞌ jon quiiꞌ tsꞌon tsꞌan? 41 Quindyehoꞌ na matsjö, quintꞌahoꞌ naya nnꞌan ꞌnan na min ndueehoꞌ, ya joꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ na ntjuꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ.

42 “ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, min jen conanꞌquindëhoꞌ na coninncyahoꞌ diezmo cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ata veꞌ tscojñon tsonjndya yo tscoja yo tsochen nnon tsco na cocüaꞌhoꞌ, majoꞌ tonnon nquii jon tacotaꞌngueeꞌhoꞌ ꞌnan na chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ tondëë nnꞌan, min tyiꞌvengiohoꞌ jon. Nanꞌminꞌ icanhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ, tsoñꞌen ꞌnanhoꞌ na min, min tyiꞌntsacüentyjeeꞌhoꞌ na coninncyahoꞌ diezmo cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

43 “ꞌOꞌ nnꞌan na conduihoꞌ tmaanꞌ fariseos, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ ee joo silla na minntyjeeꞌ tyquiiꞌ ntꞌaanꞌon naijon na covendyuaa nnꞌan na tꞌman condui, joꞌ ninꞌcüendyuaahoꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntjiꞌ nnꞌan cüenta na tꞌman conduihoꞌ. Ndoꞌ mantyi ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ na nninncya nnꞌan tsꞌon ꞌoꞌ nata chaꞌ quitquen nnꞌan cüenta na njon jndyi conduihoꞌ.

44 “Viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ ee ve vaa na contꞌahoꞌ. Ee ntyja na cotsamꞌanhoꞌ, jndye nnꞌan ivjachuhanꞌ na minꞌchjo tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhan na tyiꞌya contꞌahan. Itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ndiꞌntꞌua na tavityincyo ee juu xjen na ivenon tsꞌan ndoꞌ indui juuhanꞌ, tyiꞌquintjii juu na ndyiiꞌ ꞌnan töꞌhanꞌ.”

45 Ndoꞌ ncüii tsꞌan na itsiꞌman juu nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tꞌa juu, tso juu nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, na matsuꞌ jñꞌoonvaꞌ, mantyi itscüejnaanꞌhanꞌ já chaꞌxjen nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos.

46 Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon tsanꞌñeen, tso jon:

—ꞌOꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, mantyi viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ee itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na cotyiohoꞌ xu nacjo nnꞌan na cotquenhoꞌ jñꞌoon na quinanꞌquindëhinhanꞌ. Ndoꞌ min na ndiquinanhinhanꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ min veꞌ ncüii ndëë ndueehoꞌ tyiꞌxeꞌquityiꞌhoꞌ na ntejndeihoꞌhin.

47 “Viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ ee nque nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, conanꞌtycüiꞌhoꞌ joo ndiꞌntꞌua ꞌnaanhin chaꞌ quijntyꞌia nnꞌan na njon ngiohoꞌ ntꞌooꞌñeen. Ndoꞌ nque ndochihoꞌ na tomꞌan ndyu tivio, joohin jnanꞌcüjehan nanꞌñeen. 48 Ndoꞌ na nndaꞌ contꞌahoꞌ, cotjiꞌ jndyoyuhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaan natyiaꞌñeen na tontꞌa ndochihoꞌ. Ee joohan jnanꞌcüjehan nanꞌñeen, ndoꞌ ꞌoꞌ conanꞌyahoꞌ ndiꞌntꞌua ꞌnaanhan.

49 “Ngꞌe na nndaꞌ vaa, yo juu na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na jndaꞌ xquen jon, itso jon: Njñön ja nnꞌan na nninncyahan jñꞌoon naya njan ndëë nnꞌan. Ndoꞌ mantyi njñön mañoon nnꞌan na conduihan nnꞌan na vejndyee ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian njan. Ñꞌen nanꞌñeen na nnanꞌcüje nnꞌanhin, ndoꞌ ñꞌenhan ntyꞌe nnꞌanhan. 50 Mangꞌe na nndaꞌ, nque nnꞌan na mꞌan naneinhan, joohan ndyionhan nꞌeon tsoñꞌen nnꞌan na tonanꞌcüje ndochihan na toninncya nanꞌñeen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Chojnanhan nꞌeon nanꞌñeen xjen na tyeꞌ tsonnangue ata xjen neinhin. 51 Juu jñꞌoonꞌñeen itꞌuiihanꞌhin xjen ntyja na tyioo neoonꞌ Abel na iscueeꞌ Caín juu ata matsꞌia na tyioo neoonꞌ nquii Zacarías, tsan na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan tyquiiꞌ ntꞌan nnontyiu tꞌman yo ta vatsꞌon tꞌman. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan na mꞌan naneinhan, minnchuchen ndyionñꞌenhan nꞌeon nanꞌñeen.

52 “ꞌOꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee juu jñꞌoon na ntsiquinaanhanꞌ na ngovaaꞌ nꞌon nnꞌan nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ꞌoꞌ jndë tjiꞌ ndyaꞌhoꞌhanꞌ. Nquehoꞌ tyiꞌcjooꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ joo nnꞌan na ninꞌcüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ, conanꞌntycüiiꞌhoꞌ na nnanꞌjonhan yohanꞌ.

53 Jndë na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ ndëëhan, ya joꞌ nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés yo nnꞌan tmaanꞌ fariseoꞌñeen, taꞌhin na tonanꞌjaaꞌhan cjooꞌ jon. Jndye jñꞌoon na taꞌxeeꞌhan nnon jon. 54 Ee tojntꞌue nchu ya ntꞌahan chaꞌ quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin chaꞌ ndëë ntꞌuehan jon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na sinin jon.

12

Itsiꞌman Jesús na tyiꞌncꞌön na ve vaa contꞌa

1 Viochen xjen na toninncyaa jon jñꞌoonminꞌ, jndye jndyi nnꞌan tatjonhan, ata totsaquiñjonhan ntyjehan na tyen mꞌanhan. Ndoꞌ taꞌ jon na itsinin jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin. Itso jon:

—Quintꞌahoꞌ cüenta yo jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos, ee ve vaa na ndyiiꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen vjacyahanꞌ chaꞌna coviquindyiꞌ tsquentë quiiꞌ tsquen tyooꞌ. 2 Ee taꞌnan ncüii nnon ꞌnan na veꞌ ntyꞌiu na ntsꞌaa tsꞌanhanꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë na ngitëꞌhanꞌ, mancüiixjen nditincyooꞌhanꞌ Ndoꞌ mantyi taꞌnan ncüii nnon na veꞌ ntyꞌiu na sꞌaa tsꞌanhanꞌ na tyiꞌxeꞌcüentyja na ntquen nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 3 Veꞌ ngꞌe joꞌ, tsoñꞌen ꞌnan na jndë jnduehoꞌ natsjon, mancüiixjen nnintyincyooꞌhanꞌ naxuee. Ndoꞌ jñꞌoon na jndë jnanꞌnein ninmaanꞌhoꞌ tyquiiꞌ ntꞌaa na tëꞌ jndyuehanꞌ, minnchuchen jndei nnincꞌuaa jñꞌoonꞌñeen quityquiiꞌ nata.

¿Nin juu nanꞌxuan na cꞌön na ncyaa?

(Mt 10:26-31)

4 “ꞌOꞌ ntyjë na ya jñꞌoonhoꞌ yo ja, matsjö ndëëhoꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ joo nnꞌan na conanꞌcüjehan ntyjehan, majoꞌ ndë joꞌ, taꞌnan cüii nnon na nndëë ntꞌantyihan yohoꞌ. 5 Ja ntsiꞌman ndëëhoꞌ nin juu na cꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ: Cꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ee vaa najndei jon na ncjuꞌ jon ꞌoꞌ quiiꞌ vꞌio xjen na jndë tjiꞌ jon juu na cotaꞌndoꞌhoꞌ nnon tsonnanguevahin. Mayuuꞌ, matsjö cꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ na tonnon nquii jon.

6 “ꞌOꞌ mangiohoꞌ na covijntꞌua ꞌon quintsa quijndë na ninve xoquituꞌ sꞌon ve. Min na tyiꞌnjon choꞌñeen, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌcotsuuꞌ tsꞌon jon minꞌncüii joo oꞌ. 7 Majndeichen nquehoꞌ. Ntyjii jndaꞌ jon tsaꞌnndaꞌ sonquenhoꞌ. Mangꞌe joꞌ tyiꞌndyuehoꞌ, ee ꞌoꞌ njonntyichen conduihoꞌ na tonnon jon, chichen quintsa quijndë min na jndye oꞌ.

Quitjiꞌ jndyoyu jaa ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëë nnꞌan

(Mt 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu juu ntyja njan ndëë nnꞌan, mantyi ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, ncüjiꞌ jndyoyu ndëë ángeles cüentaaꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanꞌñeen. 9 Majoꞌ juu tsꞌan na icüjihin ntyja njan tondëë nnꞌan, mantyi ndëë ángeles cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ncüjiꞌ jndyoyu ja na tyiꞌcüajnꞌan juu tsanꞌñeen.

10 “Minninchen tsꞌan na itsinin ncüii jñꞌoon na itscüejnaanꞌhanꞌ ja na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, ndëë ntsitꞌman tsꞌon jon juu tsanꞌñeen. Majoꞌ minꞌncya ro tsꞌan na itsinin juu na juu tsꞌian na matsꞌa, conduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii yutyia, chito ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, tavi xuee na ntsitꞌman tsꞌon jonhin.

11 “Mancüii ntquen nnꞌan jñꞌoon nacjohoꞌ ndoꞌ ngochohan ꞌoꞌ ndëë nnꞌan quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos, oo ndëë nque nnꞌan na conintque ndëëhoꞌ yo nanmꞌannꞌian na ndoxenhanhoꞌ. Majoꞌ ya na ndui na nndaꞌ, tyiꞌncꞌonhoꞌ jñꞌoontiu nin ꞌnan ntꞌahoꞌ oo nin jñꞌoon nnanꞌntcüeꞌhoꞌ, 12 Ee juu xjenꞌñeen nquii Espíritu Santo ntsiꞌman jon ndëëhoꞌ nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan.”

Tyiꞌntscjaaꞌ tsonꞌ ꞌnaanꞌ tyꞌiuꞌ

13 Xjenꞌñeen ncüii tsꞌan na mꞌaan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tso juu nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, juu ꞌnan na jntyꞌii tsotyë na tsixuanhanꞌ cüenta, quitsuꞌ nnon xiöhöꞌ na nnincyaa juuhanꞌ nnön.

14 Joꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon:

—ꞌUꞌ ntyjë, chito condui ja jüe na ntcoꞌxën ja jñꞌoon ꞌnaanhoꞌ oo na nncꞌön ꞌnan na jntyꞌii tsotyehoꞌ ndueehoꞌ.

15 Ndoꞌ tso jon ndëë tsoñꞌen nnꞌan:

—Quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌjen ntsꞌaahanꞌ ngiohoꞌ yo ꞌnan. Ee nndëë ntsꞌaahanꞌ na jndye ꞌnaanꞌ tsꞌan min, majoꞌ chito ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ninncyaahanꞌ na mavio ncꞌoon juu.

16 Ya joꞌ sinin Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Tso jon:

—Tomꞌaan ncüii tsantya na ya tyuaa ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ya jndyi toveꞌ ntjonhanꞌ. 17 Sitiu jon quiiꞌ tsꞌon jon: “Nin ꞌnan chi ntsꞌa, ee tavi yuu ya na ntsivë ꞌnan na tueꞌ.” 18 Itsontyichen jon: Ndö vaa ntsꞌa, ntsityꞌui ndëꞌ njan naijon na coñjon ꞌnan na coveꞌ ndoꞌ ntsia mañoonhanꞌ na tꞌmanntyichen. Joꞌ ntsuë tsoñꞌen ꞌnan na tueꞌ yo tsochen ꞌnan mana chö. 19 Ndë joꞌ ntsjö ncö nnon ñuan njan: Jeꞌ yuuꞌ jeꞌ, jndye ꞌnan njan min na jndë sivë na ntejndeihanꞌ ja jndye chu. Naneinhin ngüajndyëë chjo, ntcüꞌa ndoꞌ ncꞌua. Ncꞌön na neiinꞌ tsꞌön. 20 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon itso jon nnon juu: Tsanꞌ ꞌuꞌ, tsjonvahin ncüꞌioꞌ, ya joꞌ tsoñꞌen ꞌnan na jndë sijndaꞌ, ¿Nin tsꞌan ntꞌö ntjohanꞌ? 21 Tsontyichen Jesús: “Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na ntjon tsꞌan na itsue juu ꞌnan cüentaaꞌ nquii juu, majoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, jñenꞌ jndyihin.”

Ivantyjeeꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan cüentaaꞌ jon

(Mt 6:25-34)

22 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Mangꞌe na nndaꞌ vaa, ndö jñꞌoon matsjö ndëëhoꞌ: Taji ncꞌonhoꞌ na ji mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ vaa na mꞌanhoꞌ nnon tsonnangueva, na nin ꞌnan ntcüaꞌhoꞌ, ndoꞌ yuu nnan ndiaa na ntcüehoꞌ. 23 Ee ntyjii Tyoꞌtsꞌon na juu na na vja na cotaꞌndoꞌhoꞌ, njonntyichenhanꞌ, chichen joo ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ. Ndoꞌ mantyi njonntyichen juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ, chichen ndiaa na icanhanꞌ ꞌoꞌ na ntcüehoꞌ. 24 Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan quindyaa, joo oꞌ min tyiꞌquinon oꞌ, min tyiꞌquityje oꞌ, min taꞌnan ntꞌaa oꞌ, min ndëꞌ na coñjon ntquen taꞌnan, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon itixeeꞌ jon oꞌ. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, njonntyichen ꞌoꞌ nchjii jon, chichen quindyaahinꞌ. 25 ¿Nin ncüii ꞌoꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoontiu na mꞌaanꞌ tsonꞌ nndëë ntsaꞌ na nditco min veꞌ chjoviꞌ xeechuꞌ ꞌnanꞌ? 26 Majoꞌ ngꞌe na xeꞌquindëë ntꞌahoꞌ nanꞌvaꞌ na chjontyichenhanꞌ, ya joꞌ veꞌ jnꞌaan na jndye jndyi jñꞌoontiu mꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaan tsochen nanꞌminꞌ na majndeichen tyiꞌjeꞌquindëë nntꞌa nquehoꞌhanꞌ.

27 “Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan ntjaaꞌ jndëë. Tyiꞌcontꞌahanꞌ tsꞌian, min tyiꞌnanꞌyahanꞌ ndiaa na ntcüehanꞌ. Majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nquii rey Salomón, min na taquintyja na tyahin, taꞌnan tuen ndiaaꞌ jon na nancooꞌhanꞌ chaꞌna nancooꞌ joo ntjaaꞌ jndëë. 28 Xe ngꞌe na nndaꞌ itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon, na nancooꞌ ntjaaꞌ jndëë na tyiꞌviooꞌhanꞌ, nanein minhanꞌ ndoꞌ ꞌio cha jndë ntcohanꞌ quiiꞌ tonꞌ, majndeichen nchjii jon nchu vaa ndui na ntcüehoꞌ ndiaa, ꞌoꞌ na chjo jndyi na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 29 Ngꞌe joꞌ, tyiꞌji jndye na ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na ninquiiꞌchen nin ꞌnan na ntcüaꞌhoꞌ yo ꞌnan na ntcüehoꞌ. Taninncyahoꞌ na nchje nanꞌminꞌ ꞌoꞌ. 30 Ee nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen nanꞌminꞌ cojntꞌuehan. Majoꞌ nquii Tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon nchjii jon na tsoñꞌen nanꞌminꞌ itsitjahanꞌ ꞌoꞌ. 31 Majoꞌ juu ꞌnan na vejndyee na cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ, quijntꞌuehoꞌ na nquii jon coꞌxen jon ꞌoꞌ, ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌminꞌ na itsitjahanꞌ ꞌoꞌ, nninncyaa jonhanꞌ.

Naya ꞌnaanꞌ tsꞌan na nnguaa quiñoonꞌndue

(Mt 6:19-21)

32 “ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ chjo cüenta ja, tyiꞌndyuehoꞌ, ee nquii Tyehoꞌ neiinꞌ jon na ninncyaa jon na nnanꞌjonhoꞌ juu na icoꞌxen jon. 33 Quindëëhoꞌ ꞌnaanhoꞌ na min ndoꞌ sꞌon na ncyꞌonhoꞌ cüenta, ncyahoꞌhanꞌ ndëë naninñenꞌ. Xee na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, nninncyaa jon na mañoon nnon naya na tyiꞌjeꞌcüiꞌndaaꞌhanꞌ. Juuhanꞌ tsiꞌxuanhanꞌ ꞌnan na mꞌaan ndoꞌ mꞌaanhanꞌ quiñoonꞌndue naijon na jeꞌcueeꞌ tsanchꞌuee, min tyiꞌjeꞌquinanꞌndaaꞌ quindiuhanꞌ. 34 Ee naijon na conavehoꞌ naya ꞌnaanhoꞌ na njonhanꞌ, joꞌ vijon mꞌaan na ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ.”

Icanhanꞌ na cꞌön cjëhë

35 Ya joꞌ sinin Jesús nchu vaa nguaa xjen na nndyo nndaꞌ jon. Tso jon: “Cꞌon cjehoꞌ na cominndooꞌhoꞌ ja, chaꞌvijon mꞌaan cje tsꞌan na cüe juu ndiaa. Cꞌonhoꞌ chaꞌvijon joo moso na ninnquiiꞌchen xuee chon lámpara ꞌnaanhan. 36 Covendooꞌhan juu patrón ꞌnaanhan na nndyo ntcüeꞌ jon na tja jon naijon na toco tsꞌan. Juu xjen ya na ntsicꞌuaa jon ꞌndyo vaaꞌ jon, mamꞌan cje nanꞌñeen na nnanꞌquinaanhan na ngüenon jon. 37 Tꞌman naya ꞌnaan joo mosoꞌñeen xe juu xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon ndoꞌ ntjii jon na ya cüenta contꞌahan. Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ntsijndaꞌ jon ndoꞌ ntsijñꞌoonꞌ jon na ntcüaꞌhan. Ntsꞌaa jon na ngüendyuaahan mesa, ndoꞌ nquii jon ntyeꞌntjon jon ndëëhan. 38 Tanin min xe na aa ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon xoncüe tsjon oo min xe na aa ncüjeeꞌ jon na vanco ndoꞌ ntjii jon na mꞌan cjehan, tꞌman vaa na nninncyaahanꞌ na neinhan. 39 Ndoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonva, juu tsꞌan na conintque vꞌaa, xe na aa ntyjii jon yuu xjen na ncüjeeꞌ tsanchꞌuee, ya joꞌ ncꞌoon cje jon ndoꞌ min tyiꞌxeꞌncyaa jon na ngaqueeꞌ tsanꞌñeen vaaꞌ jon. 40 Mantyi ꞌoꞌ cꞌon cjehoꞌ, ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, majuuto xjen na tyiꞌquinanꞌtiuhoꞌ na ncüjë ntcüꞌë. Majuuto xjenꞌñeen ncüjë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.”

Moso na itsiquindë yo moso na tyiꞌtsiquindë

(Mt 24:45-51)

41 Taxeeꞌ Pedro nnon Jesús, tso juu:

—Nndaꞌ ta, juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitsuꞌ nquiiꞌhanꞌ, ¿Aa xiaꞌntyi ndë́ já na matsininꞌhanꞌ, oo aa mantyi ndëë tsoñꞌen nnꞌan?

42 Tꞌa ta Jesús, itso jon:

—Minninchen tsꞌan na conduihin chaꞌna mosotque, quindyii juu jñꞌoonva. Ee juu mosotqueꞌñeen, xoncüeeꞌ tsꞌon jon ndoꞌ jndaꞌ xquen jon. Joꞌ na ncꞌua patrón tsꞌian nnon jon na nditquehin ndëë tsoñꞌen ntyje moso jon na ntcoꞌxen jon tsoñꞌenhin, ndoꞌ na ꞌio ꞌio nninncyaa jon ꞌnan na ntcüaꞌhan. 43 Tꞌman naya ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen vaa, xe juu xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ patrónꞌñeen ndoꞌ ntjii jonhin na itsiquindë juu chaꞌxjen na sijndaꞌ nquii jon. 44 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ntꞌö tsanꞌñeen nninncyaa patrón tsoñꞌen ꞌnaanꞌ jon na min na cüantyjeeꞌ juuhanꞌ. 45 Majoꞌ juu mosotqueꞌñeen xe na aa ntsitiu juu: Juu patrón njan, tyiꞌxeꞌcüjeeꞌ tyuaaꞌ jon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na ndyiiꞌ tsꞌon juu, joꞌ ngitaꞌ juu na ncüjaꞌ juu minꞌndyechen ntyje moso juu nannon ndoꞌ nanntcu. Ndoꞌ ntcüaꞌ quitscu juu ndoꞌ ncꞌu juu ndoꞌ nndyi juu. 46 Ndoꞌ na nndaꞌ, juu xuee na tyiꞌcꞌoon cje juu ndoꞌ xjen na tyiꞌquen juu cüenta, ncüjeeꞌ ntcüeꞌ nquii patrón ꞌnaanꞌ juu. Jnaanꞌ joꞌ, ji vaa jndyi na ngichuꞌ tsanꞌñeen ata ntscueeꞌhanꞌhin, ndë joꞌ ncjuꞌ patrónhin naijon na mꞌan nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon.

47 “Majoꞌ juu moso na ntyjii nin ꞌnan na ntꞌue tsꞌon patrón ꞌnaanꞌ na quitsꞌaa, majoꞌ tyiꞌquitsicjehin min tyiꞌcüangueeꞌ juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon tsanꞌñeen, ngichuꞌ jndyi juu. 48 Majoꞌ ncüii moso na tyiꞌcovaaꞌ tsꞌon juu yo ꞌnan na itsꞌaa, ndoꞌ itsꞌaa juu ꞌnan na tsixuan juu na ngichuꞌ, mancüiixjen ngichuꞌ tsanꞌñeen, veꞌ tyiꞌcueeꞌchen. Majoꞌ minninchen tsꞌan na jndye ivaaꞌ tsꞌon, mantyi jndye ntcan Tyoꞌtsꞌon na quitsiquindë juu. Ee juu tsꞌan na jen ntyja nꞌon nnꞌan, matꞌmanntyichen ntcanhanꞌ na quitsꞌaa tsanꞌñeen.”

Icꞌonhanꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 10:34-36)

49 Tsochen Jesús: “Ja jndë jndyö tsonnangue na ntscüꞌa chon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. Yo ninvaa ñuan njan ntꞌue tsꞌön na jndë tꞌahanꞌ. 50 Vaa ncüii naijndeiꞌhanꞌ na ngenön naviꞌ tꞌman na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntscueeꞌhanꞌ ja. Ndoꞌ inchjehanꞌ ja ata ngueeꞌ xjen na ntsiquindëñꞌenhanꞌ juuhanꞌ. 51 ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na jndyö tsonnangue na ntsꞌa na nntjo ya nnꞌan yo ntyjehan? Min chito juu tsꞌian na jndyö. Ja jndyö na ncꞌonhanꞌ nnꞌan yo ntyjehan. 52 Nanein na tonnonchen, ncꞌon ꞌon nnꞌan na ncüii vꞌaa, ndyehan ncꞌonhan nacjo ve nanꞌñeen, ndoꞌ ve nanꞌñeen ncꞌonhan nacjo ndye ntyjehan nanꞌñeen. 53 Nquii tye tsꞌan vja jon nacjooꞌ tsansꞌa jnda jon, ndoꞌ juu juu vja juu nacjooꞌ jon. Mantyi nquii ndyee yuscu ncꞌoon jon nacjooꞌ jnda jon na yuscu, ndoꞌ ncꞌoon tsanꞌñeen nacjooꞌ jon. Ndoꞌ ncja jon nacjooꞌ tsanitsaaꞌ jon, ndoꞌ ncꞌoon tsanꞌñeen nacjooꞌ jon.”

Jnꞌaan na nnanꞌmanhanꞌ ꞌnan na nndui

(Mt 16:1-4; Mr 8:11-13)

54 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin:

—Xjen na cojntyꞌiahoꞌ ntyja chincyu tontyja na vacue ndoꞌcüjioonꞌ, quintyjachen conduehoꞌ na nnguaꞌ, ndoꞌ mayuuꞌ itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ. 55 Ndoꞌ xjen na cojntyꞌiahoꞌ na nnan jndye tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan, conduehoꞌ: Nanein jminꞌ ntsꞌaahanꞌ, ndoꞌ mayuuꞌ itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ. 56 ꞌOꞌ nnꞌan na ve vaa na contꞌahoꞌ, jndaꞌ jndyi nquenhoꞌ na covaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na covejndyo na itsꞌaahanꞌ nnon tsonnangue yo tsjöꞌndue. Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Ndu na ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na matsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ngueemin?”

Quintjo ya ngiö yo nnꞌan na tyiꞌquijndooꞌhin jaa

57 Ndoꞌ sininntyichen Jesús ndëëhan, itso jon: “Joo ꞌnan na covitincyo ntyja njan, ¿Ndu na conanꞌqueꞌ nꞌonhoꞌ na ntjiꞌhoꞌ cüenta nin ꞌnan itsiꞌmanhanꞌ? 58 Ya na vaa jñꞌoon na itꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ na covancüihoꞌ nnon ta tsanmꞌaantsꞌian yo tsꞌan na matsitja ꞌuꞌ, ndö vaa quitsaꞌ. Viochen xjen na vjaꞌ nato yohin, cjooꞌ tsonꞌ na cüanꞌ yahin, chaꞌ tyiꞌntsꞌaahanꞌ na jaaꞌ jndyi ntꞌuii jñꞌoonꞌñeen ꞌuꞌ tonnon jüe. Ndoꞌ juu jon nninncyaa jon ꞌuꞌ nduee cominsión. Ndoꞌ joo nanꞌñeen ntyiꞌhan ꞌuꞌ vancjo. 59 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö taxeꞌquinduiꞌ joꞌ ata jndë tyionꞌñꞌenꞌ na matsitja ꞌuꞌ.”

13

Xe tyiꞌntcüeꞌ nnꞌön, ngitsu jaa

1 Juu xjenꞌñeen sque vendye nnꞌan na mꞌaan Jesús na jnduehan nnon jon nchu vaa na sꞌaa Pilato. Yo jñꞌoonꞌ tsanꞌñeen jnanꞌcüje sondaro ꞌnaanꞌ jon vendye nnꞌan ndyuaa Galilea quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen jnanꞌtjonꞌhan nꞌeon nanꞌñeen yo nꞌeon quiooꞌ na jnanꞌcüje nanꞌñeen na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon.

2 Tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon: “Nanꞌñeen jeꞌ, ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na nndaꞌ vaa na tquenonhan ee na tꞌmanntyi jnanhan vaa, chintyi tsoñꞌen nnꞌan ndyuaahan? 3 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minꞌchjo chitojoꞌ. Ee mantyi ꞌoꞌ xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌ na ngitsu tsoñꞌenhoꞌ chaꞌxjen na tquenon nanꞌñeen. 4 Ndoꞌ mantyi juu vꞌaandye na toventyjeeꞌhanꞌ ndyo pila Siloé tsjoon Jerusalén na iscueeꞌhanꞌ quinꞌon nchoꞌndye nnꞌan xjen na tyioohanꞌ nacjohan, ¿Aa cotjiꞌ ꞌoꞌ cüenta na tꞌmanntyi tonanꞌtjahan, chintyi tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan na mꞌan tsjoonꞌñeen? 5 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minꞌchjo chitojoꞌ. Ndoꞌ mantyi nquehoꞌ, xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌ na ngitsu tsoñꞌenhoꞌ chaꞌxjen na tquenon joo nanꞌñeen.”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera na tatë itsꞌaahanꞌ

6 Ndö vaa jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na sinin Jesús. Juuhanꞌ siꞌmanhanꞌ na icanhanꞌ na quintcüeꞌ nꞌon nnꞌan. Itso jon:

—Tomꞌaan ncüii tsꞌan, tominntyjeeꞌ ncüii tsꞌoon higuera quityquiiꞌ ntjon ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ tequintꞌue tsanꞌñeen të juu tsꞌoonꞌñeen, majoꞌ tatë ntjii jonhanꞌ. 7 Joꞌ tso jon nnon tsꞌan na ivantyjeeꞌ juu ntjonꞌñeen: Quenꞌ cüenta nanein jndë ndye chu na mandyöquintꞌuë të tsꞌoon higuerava, majoꞌ tatë contjihanꞌ. Cüa, cꞌuaꞌhanꞌ, veꞌ jnꞌaan na itsityenhanꞌ tyuaa. 8 Majoꞌ juu tsan na ivantyjeeꞌ tyuaaꞌñeen, tꞌa juu ꞌndyo jon, tso juu: Nndaꞌ ta, quiꞌndyiꞌ yaꞌhanꞌ chuva ata na jndë jñꞌën xiꞌjndio ngꞌeehanꞌ ndoꞌ ndyiön tsꞌotoꞌhanꞌ. 9 Xe na aa ntsꞌaahanꞌ të chuncyꞌönhöꞌ, ya, majoꞌ xe aa taꞌnan, yajoꞌ yuuꞌ jeꞌ, ncꞌuaꞌhanꞌ.”

Sinꞌman Jesús tsanscu na siquixꞌen jndyevꞌii naxenꞌ

10 Ncüii xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, taqueeꞌ Jesús vatsꞌon ꞌnan nanꞌñeen, siꞌman jon ndëë nnꞌan. 11 Ndoꞌ joꞌ tomꞌaan ncüii tsanscu na jndë nginꞌon nchoꞌndye chu na tyꞌoon jndyevꞌiihin, ata siquixꞌenhanꞌ naxenꞌ juu. Jen ntyja tovaca juu, ndiquindëë ntsindiuuhin. 12 Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Jesús tsanꞌñeen, tꞌman jonhin, tso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ nan, jndë jnꞌmanꞌ tycu na maquenoonꞌ.

13 Ndoꞌ tyio jon ntꞌö jon nacjooꞌ juu ndoꞌ maquintyjachen tcoꞌyuhanꞌ naxenꞌ juu. Tyeꞌ totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 14 Majoꞌ nquii tsꞌan na conintquehin juu vatsꞌonꞌñeen, sivꞌii jon na sinꞌman Jesús juu tsanscuꞌñeen juu xuee na cotaꞌjndyeehan. Joꞌ tso jon ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ:

—Mꞌaan yon xuee na coꞌxenhanꞌ na quintꞌahoꞌ tsꞌian. Ngueeminꞌ ncyohoꞌ na nnꞌmanhoꞌ, chito juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

15 Ndoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen:

—ꞌOꞌ nnꞌan na ve vaa na contꞌahoꞌ, juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, ꞌoꞌ mancüiixjen conanꞌquinanꞌhoꞌ juu toro oo snon njnuenꞌhoꞌ naijon na tyen choꞌñeen na icüaꞌ oꞌ ndoꞌ na ntsananꞌcꞌuhoꞌ ndaa oꞌ. ¿Aa tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ? 16 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na contꞌahoꞌ, juu tsanscuvaꞌ na conduihin tsjan Abraham na jndyocahanꞌ, na jndë quinꞌon nchoꞌndye chu na itsꞌaaviꞌ Satanás jon, chuhanꞌ na quindyaahin yo ꞌnan na iquenon jon min na juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.

17 Xjen na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, nque nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon, tsoñꞌenhan sꞌaahanꞌ na tyia jndyi ngiohan. Majoꞌ nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, na jntyꞌiahan tsoñꞌen tsꞌian na njon na totsꞌaa jon, tyincyaahanꞌ na nein jndyihan.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntquen mostaza

(Mt 13:31-32; Mr 4:30-32)

18 Jndë joꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan: “Juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, ¿Nin ncüii nnon na itsijonhanꞌ juuhanꞌ? Ndoꞌ ¿Nin ꞌnan na ntsijönꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ nchu vaa na vavitꞌman juu na icoꞌxen jon nnꞌan? 19 Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ntquen mostaza na juuhanꞌ quijndëviꞌhanꞌ. Juu nanꞌñeen jnonꞌ tsꞌanhanꞌ quiiꞌ ntjon ꞌnaanꞌ juu. Jndë na tꞌonhanꞌ, cje ro tëvindyehanꞌ, tꞌman tsꞌoon sꞌaahanꞌ ata tonanꞌya quintsahinꞌ ntycya oꞌ xquen juu tsꞌoonꞌñeen.”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsquentë

(Mt 13:33)

20 Ndoꞌ tsontyichen Jesús: “¿Nin ncüiichen ꞌnan ntsijönꞌ ja juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan? 21 Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna tsquentë na tijntꞌue ncüii tsanscu na sitjonꞌ jonhanꞌ quiityquiiꞌ ndye stotsuaꞌ jndë tyooꞌ. Ndoꞌ juu tsquentëꞌñeen siquindëhanꞌ ninvaa tsquen tyooꞌñeen.”

Quitsacꞌë ꞌndyo vꞌaa na quintu

(Mt 7:13-14, 21-23)

22 Xjen na toquiñjon Jesús nato na vja jon Jerusalén, tacüenon jon njoon tꞌman yo njoon quijndë. Ndoꞌ totsiꞌman jon ndëë nnꞌan njoonꞌñeen. 23 Ndoꞌ taxeeꞌ ncüii tsꞌan nnon jon, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ¿Aa tyiꞌjndye nnꞌan na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan?

24 Tꞌa jon, tso jon nnon tsanꞌñeen:

—Juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ꞌndyo vꞌaa quintuviꞌ. Quinanꞌchonhoꞌ na nanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌxjen itsichon tsꞌan na nguenon juu ꞌndyo vꞌaaꞌñeen. Ngꞌe matsjö ndëëhoꞌ, jndye nnꞌan nnanꞌchonhan na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, majoꞌ tyiꞌjeꞌquinanꞌxuanhan na ndëë ntꞌahinhanꞌ. 25 Ee nquii tsꞌan na conintque quiiꞌ juu vꞌaaꞌñeen, vi na jndë jnanquintyja jon mesa ndoꞌ ntscuꞌtyen jon ꞌndyo vꞌaa, yajoꞌ ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ chꞌen, ngitaꞌhoꞌ na nnanꞌcꞌuaahoꞌ ꞌndyo juu vꞌaaꞌñeen. Nnduehoꞌ: “Nndaꞌ ta, quitsiquinanꞌ ꞌndyo vꞌaa na ngüenö́n.” Majoꞌ ntsintcüeꞌ jon jñꞌoon ndëëhoꞌ, ngitso jon: “Tyiꞌcüajnꞌan ja ꞌoꞌ, min tyiꞌquintji yuu jon jnanhoꞌ.” 26 Joꞌ ngitaꞌhoꞌ na nnduehoꞌ nnon jon: Já tovendyuá mesa na tocüꞌá yo ꞌuꞌ, ndoꞌ totsiꞌmanꞌ ndë́ xjen na tyjeꞌ tsjö́n. 27 Majoꞌ ntsintcüeꞌ jon jñꞌoon ndëëhoꞌ: “Jndë tsjö ndëëhoꞌ na tyiꞌcüajnꞌan ꞌoꞌ min tyiꞌquintji yuu jon jnanhoꞌ. Quenaanhoꞌ ntjoohin, tsoñꞌenhoꞌ na contꞌahoꞌ ꞌnantyia.” 28 Ngüentyja xjen na njntyꞌiahoꞌ nquii Abraham yo Isaac yo Jacob yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa na mꞌanhan naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu xjen na njntyꞌiahoꞌ na nndaꞌ, ndoꞌ nquehoꞌ jndë jntyꞌiihanꞌ ꞌoꞌ chꞌen, yajoꞌ ncꞌonhoꞌ na nnanꞌxuaahoꞌ na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ, ndoꞌ ntcüaꞌhoꞌ ndiꞌnꞌonhoꞌ na quindyaꞌ jndyi ngiohoꞌ. 29 Majoꞌ ntsque nnꞌan na nnan ninvaa tsonnangue. Nanꞌñeen ncꞌonhan na neinhan na ngatjonhan naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon. 30 Quitquenhoꞌ cüenta, nnꞌan na mꞌan nanein na cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌnjon conduihin, joohan ntcoꞌhanꞌhin na tonnon. Majoꞌ joo nnꞌan na mꞌan nanein na cotjiꞌ nquehoꞌ cüenta na njon jndyi conduihin, majoꞌ ngüentyja xjen na ncjuꞌcjehanꞌhin.

Itꞌioo Jesús ntyja ꞌnaan nnꞌan Jerusalén

(Mt 23:37-39)

31 Majuuto xjenꞌñeen, squenon minndye nnꞌan tmaanꞌ fariseos na mꞌaan Jesús, jnduehan nnon jon:

—Yantyi na quinduiꞌ ntjoohin, cjaꞌ ncüiichen joo ee ninꞌquitscueeꞌ Herodes ꞌuꞌ.

32 Tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Juu tsanꞌñeen itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tyondye. Cüa, cꞌohoꞌ, quinduehoꞌ nnon jon: “Nanein na tonnonchen macüjintyë yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ matsinꞌman jahin ntycu na coquenonhan ndoꞌ tajndye vitja na ntsiquindëë juu tsꞌian na matsixuan.” 33 Majoꞌ juu nato na ñjön xeevahin, ꞌio ndoꞌ cha, icanhanꞌ na ncjö na tonnonchen, ee xiaꞌntyi Jerusalén chuhanꞌ na ngueꞌ tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa.

34 “ꞌOꞌ nnꞌan Jerusalén, ꞌoꞌ na conanꞌcüjehoꞌ nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa, ndoꞌ cotuenꞌhoꞌ ntjöꞌ nque nnꞌan na ijñon jonhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ yo jñꞌoonꞌ jon. Majndye jnda tontyja tsꞌön na ntsincüi ꞌoꞌ na ncꞌonhoꞌ ntyja njan, chaꞌxjen juu quitsjon xque itsincüi oꞌ ntsinda oꞌ quiiꞌ tsë ntsquii oꞌ, majoꞌ oꞌ tyiꞌquintꞌue nꞌonhoꞌ. 35 Quitquenhoꞌ cüenta, taxeꞌcüantyjeeꞌntyi Tyoꞌtsꞌon tsjoonhoꞌ. Matsjö na tajeꞌquijntyꞌiantyichen ꞌoꞌ ja ata juu xjen na ngüentyja xuee na nnduehoꞌ: “Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii juu na ndyo juu yo xueeꞌ nquii jon.”

14

Cüiichen jon sinꞌman Jesús tsꞌan juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan

1 Ncüii jon ncüii tsꞌan na conintquehin quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan fariseos, tso juu nnon Jesús na ngacüaꞌ jon vaaꞌ juu, ndoꞌ juu xueeꞌñeen xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan yajoꞌ. Joo nanꞌñeen totquenchenhan cüenta xe na aa vaa nchu ntsꞌaa Jesús na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ na ndëë ntꞌuehanhin. 2 Ndoꞌ joꞌ na tonnon jon tecüentyjeeꞌ ncüii tsanviiꞌ na ñjon juu ntcooꞌ. 3 Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëë nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, yo joo nnꞌan fariseosꞌñeen:

—¿Aa chuhanꞌ na ntsinꞌman tsꞌan tsanviiꞌ juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, oo aa tyiꞌquichuhanꞌ?

4 Majoꞌ joohan tatꞌahan. Joꞌ tyꞌoon jon cüenta juu tsanviiꞌñeen, sinꞌman jonhin, jndë joꞌ tso jon nnon juu ya cja ntcüeꞌ juu vaaꞌ juu. 5 Ndoꞌ mantyi sinin jon ndëë joo fariseosꞌñeen:

—Juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, xe na aa mꞌaan ncüii ꞌoꞌ na ngioo jnda juu oo toro tsjuenꞌ juu quityquiiꞌ tsuiꞌ na njoon, ninꞌñoonꞌ ntsicje ꞌuꞌ na ncüjiꞌ juu yuꞌñeen oo choꞌñeen. ¿Aa tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ?

6 Majoꞌ joo nanꞌñeen tatꞌahan na nndaꞌ tso jon.

Itsiꞌman Jesús na cꞌön na ndyiaꞌ nnꞌön

7 Ndoꞌ Jesús, tquen jon cüenta ꞌnan na jntꞌa nnꞌan na tqueenꞌ juu fariseoꞌñeen na ntcüaꞌhan yo jon. Nanꞌñeen tojooꞌ nꞌonhan na ngüendyuaahan silla naijon na ntsiquinjonhanꞌhin. Joꞌ jñꞌoonva sinin jon ndëëhan na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. Tso jon:

8 —Juu xjen ya na iqueenꞌ tsꞌan ꞌuꞌ na quitsijon ꞌuꞌ na icoco jnda jon, tyiꞌngaquijmanꞌ silla naijon na ntsiquinjonhanꞌ ꞌuꞌ. Ee xe na aa ntsaꞌ na nndaꞌ ndoꞌ ntsijonhanꞌ na tqueenꞌ tsanꞌñeen ncüiichen tsꞌan na tꞌmanntyichen conduihin, chichen ꞌuꞌ, 9 Yajoꞌ juu tsanꞌñeen na tqueenꞌ jon vehoꞌ, ngantyjaaꞌ jon nnonꞌ, ngitso jon: ꞌUꞌ ntyjë, quenanꞌ ndöhin, tsanvaꞌ ncjo juu naijon na vaquityenꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ na ngitso jon nnonꞌ, ncꞌonꞌ na jnanꞌ na ngaquijmanꞌ silla na matsꞌiañꞌen. 10 Mangꞌe na nndaꞌ, xjen na ntqueenꞌ tsꞌan ꞌuꞌ, caquijmanꞌ silla na matsꞌiañꞌen, chaꞌ ya na ngantyjaaꞌ jon nnonꞌ ngitso jon: “ꞌUꞌ ntyjë, cüenoonꞌ na quiñoonꞌchen.” Ndoꞌ na nndaꞌ, nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ tondëë tsoñꞌen nnꞌan na minndyuaahan mesa yo ꞌuꞌ. 11 Ee minninchen tsꞌan na itsivendye nquiihin, mancüiixjen ntsquioo cjehanꞌhin. Majoꞌ minninchen tsꞌan na ijuꞌcjehin, majndaꞌ ntsive Tyoꞌtsꞌonhin.

12 Ndoꞌ mantyi tso Jesús nnon nquii tsanꞌñeen na tqueenꞌhin:

—Xjen na maquenꞌ nnꞌan na quinanꞌjonhan na ntcüaꞌhan yohoꞌ cüenta yajminꞌ oo na tman, tyiꞌntquenꞌ nnꞌan na ya jñꞌoonhan yo ꞌuꞌ, min nnꞌan ꞌnanꞌ, min ntyꞌiuꞌtycyaꞌ, min nantya na ndyo mꞌanhan yo ꞌuꞌ. Ee xe aa matsaꞌ na nndaꞌ, ngueeꞌ xuee na majoꞌntyi ntꞌahin, chaꞌ juu nayaꞌñeen na saꞌ yohan njonhanꞌ. 13 Majoꞌ ꞌuꞌ ya na matsijndaꞌ ꞌnan tꞌman na ntcüaꞌ nnꞌan, quenꞌ nanninñenꞌ yo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee, yo ngꞌe, yo nnꞌan na ndiquitsacaꞌ, yo nannchjan. 14 Ee na ntsaꞌ na nndaꞌ yohan, ya joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndyio jon jnꞌaan ꞌuꞌ na matsaꞌhanꞌ, ee joo nanꞌñeen ꞌnan na saꞌ yohan, tyiꞌxeꞌquindëë ntꞌahin na njonhanꞌ. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndyion jon ꞌuꞌ xjen na ntaꞌndoꞌ nndaꞌ nnꞌan na cotsamꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon jon.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na tꞌman ntcüaꞌ nnꞌan

(Mt 22:1-10)

15 Ncüii tsꞌan yo na minndyuaahan mesa, ya na jndyii juu na nndaꞌ, tso juu nnon Jesús:

—Tꞌman ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan minninchen tsꞌan na itsijonhin juu na icoꞌxen jon. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na nein nnꞌan na conanꞌjonhan na cocüaꞌhan yo ntyjehan.

16 Tꞌa Jesús, sininntyichen jon ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen tsiꞌmanhanꞌ na chito tsoñꞌen nnꞌan nnanꞌjonhan yo juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. Tso jon:

—Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Sijndaꞌ jon ncüii na tꞌman na ntcüaꞌ nnꞌan ndoꞌ jndye nnꞌan tqueenꞌ jon. 17 Ya na tman, xjen na mincje tsoñꞌen ꞌnan na ntcüaꞌhan, jñon jon mosooꞌ jon na caquitso tsanꞌñeen ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon: “Nndaꞌhoꞌ ta, ncꞌohoꞌ jeꞌ ee tsoñꞌen jndë mavaa ya.” 18 Majoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen, ncüii ro ncüiihan jñoonꞌhan. Tsan najndyee tso juu: “Quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na quitsuꞌ nnon patrón ꞌnanꞌ na quitsitꞌman chjo tsꞌon jon ja. Ee jndë sijnda vi tanꞌ tyuaa ndoꞌ ijndeiꞌhanꞌ na ncjöquijntyꞌiahanꞌ.” 19 Ndoꞌ mantyi ncüiichen tsꞌan tso juu nnon juu mosoꞌñeen: “Jndë sijnda ꞌon ntjo ndoro na nntꞌa oꞌ tsꞌian, ndoꞌ nein jöquintyꞌia aa ya nntꞌa oꞌ tsꞌian. Joꞌ quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na quitsuꞌ nnon patrón ꞌnanꞌ na quitsitꞌman chjo tsꞌon jon ja.” 20 Ndoꞌ ncüiichen tsꞌan tso juu: “Ja xejnda xco na tomanꞌcö, joꞌ na jeꞌquindëë ncjö.” 21 Joꞌ juu mosoꞌñeen tantcüeꞌ juu ndoꞌ siquindyii juu patrónꞌñeen tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ joꞌ sivꞌii jon. Tso jon nnon mosooꞌ jon: “Cüa, quitsityuaꞌ, cjaꞌ na vaa tsꞌua ndoꞌ nata quiiꞌ tsjoon, ndoꞌ quindyochuꞌ nanninñenꞌ yo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee yo ngꞌe, nnꞌan na nditsacaꞌ yo nnꞌan nchjan.” 22 Ndoꞌ tyiꞌcovivioto xjen tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu mosoꞌñeen, tso juu nnon patrón ꞌnaanꞌ juu: “Nndaꞌ ta, jndë sꞌa chaꞌxjen na tsuꞌ, majoꞌ ninvaa vanaanchen na ngüendyuaa nnꞌan.” 23 Ndoꞌ tꞌa jon ꞌndyo mosoꞌñeen: “Cjaꞌ nato tꞌman yo nato jndëë. Ndoꞌ nnꞌan na ntjiꞌ joꞌ, quitsuꞌ ndëëhan na matsjö jndeiꞌhanꞌ na nninncyohan chaꞌ juu vꞌa ngitooꞌhan yo nnꞌan. 24 Ee na matsjö ndëëhoꞌ, minꞌncüii joo nnꞌan na tquënꞌ jndyëë, tajeꞌncya na nnanꞌjonhan na ntcüaꞌhan ꞌnan tꞌman na sijntꞌa.”

Tsꞌan na ninꞌquitsijonhin yo Cristo, cüjiꞌ juu cüenta na aa ntsiquindë juu

(Mt 10:37-38)

25 Tꞌman tmaanꞌ nnꞌan jnanꞌjonhan yo Jesús. Yajoꞌ tequen jon ndëëhan ndoꞌ tso jon:

26 “Minꞌninchen tsꞌan na njonntyichen ntyjii juu tye juu, ndyee juu, scuuꞌ juu, ntsinda juu, nnꞌan chuuꞌhin, ntsinda tye juu yo ndyee juu, ndoꞌ mantyi njonntyichen nchjii juu nchu vaa na vandoꞌ nquii juu, chichen na njon nchjii juu yo ja, juu tsanꞌñeen tyiꞌjeꞌquindëë na ntsijonhin yo ja. 27 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na itsijonhin yo ꞌnan na matsꞌa, xe na aa tyiꞌquintjo ya ntyjii tsanꞌñeen naviꞌ na iquenon juu ntyja njan, min xe na aa cueꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌ tyiꞌjeꞌquindëë ntsijonhin ntyja njan. 28 Xe na aa mꞌan ncüiihoꞌ na ninꞌquitsia juu vꞌaandye, aa chi ngacjo jndyee juu, ntsitiu ya juu tsaꞌnndaꞌ xoquituꞌ na ntcanhanꞌ chaꞌ ncüjiꞌ juu cüenta na aa nninjndeiꞌhanꞌ ata ntsiquindë juu vꞌaaꞌñeen. 29 Majoꞌ xe tyiꞌquitsꞌaa juu na nndaꞌ, jndë na sia juu tsjaanꞌ vꞌaa ndoꞌ nndyiaaꞌ juu na tyiꞌjeꞌquindëë ntsiquindë juuhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, nque nnꞌan na njntyꞌia na nndaꞌ sꞌaa tsanꞌñeen, ngitaꞌhan na nnanꞌcüejnaanꞌhanhin. 30 Nnduehan: Tsanvaꞌ siquitaꞌ juu ncüii tsꞌian, majoꞌ veꞌ jnꞌaanhanꞌ, tatijntꞌuehanꞌ ngꞌe tasiquindë juuhanꞌ. 31 Ncüii tsꞌan na tꞌman conduihin na coꞌxen jon na tsixuan jon nqui min sondaro, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na nduiꞌ jon na vjaquitsꞌaa jon tyiaꞌ yo ncüiichen tsꞌan na mantyi tꞌman conduihin na tsixuan jon ntcyu min sondaro? Juu tsan na minjndyee, ¿Aa chi ngacjo juu na ntsitiu ya juu ncüii, aa nndëë ngüantjon jon juu tyiaꞌñeen? 32 Ndoꞌ xe na aa ncüjiꞌ juu cüenta na tyiꞌjeꞌquindëë ntsꞌaa juu, yajoꞌ vi xjen na ninvaa tcya mꞌaan ncüiichen tsanꞌñeen, njñon jndyee juu nnꞌan na mꞌaan tsanꞌñeen na ntsayꞌonhan jñꞌoon na ntcan juu na tyiꞌncꞌoon tyiaꞌñeen. 33 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, minninchen tsꞌan na ninꞌquitsijonhin yo jñꞌoon na mancya, icanhanꞌ na cüjiꞌñꞌenhin ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen na tsixuan nquii juu.

Tsjaanꞌ na jndë jnduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, tyiꞌxeꞌcüijntꞌuehanꞌ

(Mt 5:13; Mr 9:50)

34 “Tsoñꞌenhoꞌ ngiohoꞌ na ya covijntꞌue tsjaanꞌ, majoꞌ xe na aa nduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, tanchu ya na nninchjenꞌ nndaꞌhanꞌ. 35 Ndoꞌ na nndaꞌ, tayuu jntꞌuehanꞌ, min nnon tyuaa, min yo toꞌ. Veꞌ cotyqueꞌto nnꞌanhanꞌ. ꞌOꞌ na min ndöꞌnquihoꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonvaꞌ.”

15

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ quitsman na tsu oꞌ

(Mt 18:10-14)

1 Ncüii jon joo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma, jndyehan squehan na mꞌaan Jesús na ndyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na cotjiꞌ nnꞌan judíos cüenta na conanꞌtja nanꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon. 2 Ndoꞌ nque nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tatëveeꞌ ngiohan na itsinin jon yo nanꞌñeen. Jaaꞌ jñꞌoon jnanꞌneinhan nacjooꞌ jon. Jnduehan:

—Tsanva itsijonhin yo nnꞌan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi icüaꞌ juu yohan.

3 Ndö vaa jñꞌoon na sinin Jesús ndëëhan na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. Itso jon:

4 “Nin ncüii nquehoꞌ, xe na aa mꞌaan ncüii ciento quinman ntsjuenꞌ juu, ndoꞌ tsu ncüii ꞌo, ¿Aa chi nꞌndyii ya juu joo ninquennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ñjen choꞌñeen naijon na cocüaꞌ oꞌ ndoꞌ ngaquintꞌue juu quiooꞌ na tsu, ata xjen na ntjii ntcüeꞌ juu oꞌ? 5 Ndoꞌ vi na jndë ntjii ntcüeꞌ juu oꞌ chi ntscüanjoonꞌ juu oꞌ quityaꞌ juu yo na neiinꞌ jndyi juu. 6 Ndoꞌ ya na ngueeꞌ ntcüeꞌ juu vꞌaa, ntsitjon juu nnꞌan na ya jñꞌoon yohin yo nnꞌan na mꞌan ndyo vaaꞌ juu. Ngitso juu ndëëhan: Cüineiinꞌ nꞌonhoꞌ yo ja ee juu quitsman tsjuënꞌ na tsu oꞌ, jndë ntji ntcüꞌë oꞌ. 7 Itsontyichen Jesús: Matsjö ndëëhoꞌ na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue. Ncüii tsꞌan na itsitjahin nnon jon, neiinꞌntyichen jon ya na contcüeꞌ tsꞌon tsanꞌñeen jnaanꞌ juu, chichen ntyja ꞌnaan joo ninnquennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ñjen tsꞌan na cotsamꞌanhan chaꞌxjen na chuhanꞌ na cotjiꞌhan cüenta na tyiꞌicanhanꞌ na ntcüeꞌ nꞌonhan.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ xoquituꞌ na tsu

8 “Ndoꞌ xe na aa mꞌaan ncüii tsanscu na yꞌoon juu nqui xen sꞌon xuee, ndoꞌ xe na aa tëtsu ncüiihanꞌ quiiꞌ vaaꞌ juu, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa juu? ¿Aa chi ntscüꞌa juu chon, ndoꞌ ntca juu, ndoꞌ chen chen ntꞌue juuhanꞌ ata xjen na ntjii ntcüeꞌ juuhanꞌ? 9 Ndoꞌ vi na jndë ntjii juuhanꞌ, ntsitjon juu nnꞌan na ya jñꞌoon yohan yo nnꞌan na mꞌan ndyo vaaꞌ juu, ndoꞌ ngitso juu ndëëhan: Cüineiinꞌ nꞌonhoꞌ yo ja, ee juu xoquituꞌ na tëtsu, jndë ntji ntcüꞌëhanꞌ. 10 Sininntyichen Jesús, tso jon: Matsjö ndëëhoꞌ na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na joo ángeles cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon mꞌanhan na neiinꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ ncüii tsanjnan na contcüeꞌ tsꞌon.”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan yo jnda jon

11 Sininntyichen Jesús, itso jon:

“Tomꞌaan ncüii tsꞌan, tomꞌan ve ntsinda jon yonon. 12 Nquii tsanche tso juu nnon tye juu: Nndaꞌ tyeꞌ, joo ꞌnan na tsixuanꞌ na ncyꞌön cüentahanꞌ, ncyahanꞌ nnön. Ndoꞌ joꞌ tꞌon jonhanꞌ ndëëhan. 13 Ndoꞌ tyiꞌcovijndye xuee na tui na nndaꞌ, jndëë juu tsoñꞌen ꞌnan na tyincyaa tye juu, ndoꞌ xoquituꞌ na tyꞌoon juu, sitjonꞌ juuhanꞌ, ndë jnduiꞌ juu joꞌ, tja juu ncüiichen tsonnangue na tycya. Joꞌ siquitsu juu xoquituꞌ ꞌnaanꞌ juu na minncyantyi totsꞌaa juu. 14 Majoꞌ vi na jndë jndyueñꞌenhanꞌ na siquitsu juu, jndyo ncüii jndoꞌ tꞌman na ninvaa ndyuaaꞌñeen. Ndoꞌ tyeꞌ na toquenon juu naviꞌ ngꞌe tanin ꞌnan ya na ninjntꞌuehin. 15 Joꞌ tja juu, taqueeꞌto juu na ntsꞌaa juu moso ꞌnaanꞌ ncüii tsꞌan juu ndyuaaꞌñeen. Tsanꞌñeen tꞌua jon tsꞌian nnon juu na ngüantyjeeꞌ juu quintcu jndëë ꞌnaanꞌ jon. 16 Tontꞌue jndyi tsꞌon juu na ntcüaꞌ juu min veꞌ nchuaaꞌ joo të na cocüaꞌ quintcuꞌñeen. Majoꞌ minꞌncüii tsꞌan taꞌnan tyincyaa ꞌnan na ntcüaꞌ juu. 17 Yajoꞌ tyꞌoon juu na jndaꞌ xquen juu, sitiu ya juu ncüii: “Vaaꞌ tyëhöꞌ jndye mosooꞌ jon mꞌan. Cocüaꞌcjohin ata min ꞌnan na ꞌndyichenhanꞌ, ndoꞌ ntjoohin na mꞌan, maninꞌcüꞌiö na ninꞌjntꞌö. 18 Jeꞌ yuuꞌ nntꞌui ja ntjoohin, ncjö ntcüꞌë na mꞌaan tyëhöꞌ, ndoꞌ ntsjö nnon jon: Nndaꞌ tyeꞌ, jndë sitja ja tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo nnonꞌ. 19 Nanein tyiꞌquitsixuan na ntsuꞌ jndaꞌ ja. Quitsaꞌ yo ja chaꞌvijon veꞌ ncüii mosoꞌ.

Ndöꞌ vaa sitiu juu. 20 Ndoꞌ tantcüeꞌ juu naijon mꞌaan tye juu. Majoꞌ ninvaa tycya na ndyo juu, ndoꞌ jndyiaaꞌ tye juuhin. Tyioo na tꞌman vaa na ndyiaꞌ juu nchjii jon, jnannon jon, tëtsitjon jonhin. Jndyotsꞌaa jonhin ndoꞌ tꞌu jon quinchooꞌ juu na tyincyaa jon tsꞌonhin. 21 Ndoꞌ tso juu nnon jon: ꞌUꞌ riiꞌ tyeꞌ, jndë sitja ja tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo tonnonꞌ ncuꞌ. Tyiꞌquitsixuan na ntsuꞌ na jndaꞌ ja. 22 Ndoꞌ vi na jndë sque ntcüeꞌhan vꞌaa, tso tye juu ndëë mosooꞌ jon: Cüa, quinanꞌcjehoꞌ na quindyoyꞌonhoꞌ ndiaa na yantyichen, chi ntcüe juuhanꞌ. Ndoꞌ quityionꞌ tsiꞌxꞌee ntꞌö juu, ndoꞌ quitjueꞌhoꞌ ntcoon ngꞌee juu. 23 Ndoꞌ mantyi quitsacyꞌonhoꞌ toro chjo na tꞌuein, quinanꞌcueeꞌhoꞌ juu oꞌ. Cüa, nntꞌa nguee ndoꞌ na ntcüꞌa. 24 Ee juu jndahöꞌ, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na jndë tueꞌ, ndoꞌ vandoꞌ nndaꞌ juu, chaꞌvijon tsꞌan na jndë tsu, majoꞌ tijndaꞌ ntcüeꞌhin. Yajoꞌ taꞌhan na tonanꞌtꞌmaanꞌhan.

25 “Majoꞌ jnda jon, tsantquechen, tyíꞌcꞌoonhin, tja juu jndëë. Ndoꞌ xjen na jndyo ntcüeꞌ juu, tindyooꞌ juu na mꞌaan vꞌaahan, ndoꞌ jndyii juu na cotjaꞌ ndoꞌ camꞌaan jnon. 26 Ndoꞌ tqueenꞌ juu ncüii mosohan, taxeeꞌ juu nin ꞌnan condui. 27 Tꞌa tsanꞌñeen, tso juu: “Juu tyꞌiuꞌ jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu ndoꞌ tyeꞌhoꞌ, jndë iscueeꞌ jon toro chjo na tꞌuein ee ya ro tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu, tyiꞌviiꞌ juu.” 28 Majoꞌ juu tsantquechen, sivꞌii jndyi juu, min tyiꞌjeꞌcaqueeꞌ juu quiiꞌ vꞌaa. Ndoꞌ na nndaꞌ, joꞌ jnduiꞌ tye juu, sꞌaa jndyi jon tyꞌoohin na caqueeꞌ juu. 29 Majoꞌ tꞌa juu ꞌndyo jon, tso juu: “Quenꞌ cüenta, tijndye chu na matyeꞌntjön ja nnonꞌ. Tacotsiqueꞌ tsꞌön yo tsꞌian na tjiꞌ nnön. Majoꞌ minꞌjon taconcyaꞌ min veꞌ quinchꞌiondyua na chi ntscüꞌë na ntsꞌa nguee na ntsitꞌmanꞌ chjo ja yo ntyjë na ya jñꞌoonhan yo ja. 30 Majoꞌ nein na jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu jndaꞌhöꞌ na tatsiquitsu juu ꞌnanꞌ yo nanntcuntjaaꞌ, ata toro na tꞌuein jndë scueꞌ cüentaaꞌ juu.

31 Ndoꞌ joꞌ tꞌa tye juu, itso jon: “ꞌUꞌ jnda, ninnquiiꞌchen mꞌanꞌ yo ja ndoꞌ tsoñꞌen ꞌnan njan, ꞌuꞌ maꞌnanꞌhanꞌ. 32 Majoꞌ chuhanꞌ na cꞌön jaa na nënhën ndoꞌ na quinanꞌtꞌmaanꞌ jaa ngꞌe juu tyꞌiuꞌhöꞌ, chaꞌvijon jndë tueꞌ juu ndoꞌ na vandoꞌ nndaꞌ juu, chaꞌvijon na jndë tsuhin, majoꞌ jndë tijndaꞌ ntcüeꞌhin.”

16

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na sitja mosotque

1 Mantyi sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan na conanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon:

—Tomꞌaan ncüii tsantya ndoꞌ mꞌaan ncüii mosotque ꞌnaanꞌ jon. Tyenanꞌquindyii nnꞌanhin na veꞌ itsꞌaa ya juu na tsiquitsu juu ꞌnaanꞌ jon. 2 Ndoꞌ na nndaꞌ, tqueenꞌ tsantyaꞌñeenhin, tso jon nnon juu: “¿Nchu vaa jñꞌoon na condue nnꞌan nacjoꞌ? Quitsiaꞌ ncüii lista, chen chen cüjiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ xoquituꞌ na tyonꞌ cüenta yo tsaꞌnndaꞌ na siquitsuꞌ, ee taxeꞌcüitquentyichen ꞌuꞌ ndëë moso.” 3 Ndoꞌ juu mosotqueꞌñeen, sitiu ya juu ncüii: “¿Nchu ntsꞌa chaꞌ ngüantꞌö? Ee patrón njan icüjiꞌ jon ja na condui ja mosotque. Taꞌnan na jndö na ntsꞌa tsꞌian jndëë chaꞌ ngüantjön ꞌnan na icanhanꞌ ja, ndoꞌ jnꞌan jndyi na veꞌ ntcꞌan ꞌndyö ꞌnan ndëë nnꞌan. 4 Nanein mavaaꞌ tsꞌön nchu vaa ntsꞌa chaꞌ ntixeeꞌ nnꞌan ja quiiꞌ ntꞌaahan vi na jndë jntyꞌiihanꞌ ja na condui ja mosotque.” 5 Yajoꞌ tqueenꞌ jon ncüii ro ncüii nnꞌan na chojnan nnon patrón ꞌnaanꞌ juu. Taxeeꞌ juu nnon tsan na vejndyee: “¿Nchu xjen chuꞌjnanꞌ nnon patrón njan?” 6 Tꞌa tsanꞌñeen ꞌndyo juu: “Ja chöjnan ncüii ciento ncjo na tooꞌhanꞌ yo nchenꞌ nꞌoon olivos.” Ndoꞌ tso juu nnon tsanꞌñeen: “Ndö juu tson na chuuꞌ tsaꞌnndaꞌ na chuꞌjnanꞌ. Quijmanꞌ, cje ro cüjiꞌ xcoꞌhanꞌ na ninvennꞌan nchoꞌnqui ncjo nchenꞌ na chuꞌjnanꞌ.” 7 Jndë joꞌ taxeeꞌ juu nnon ncüiichen mosoꞌñeen: “Ndoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, ¿Tsaꞌnndaꞌ chuꞌjnanꞌ?” Tꞌa tsanꞌñeen ꞌndyo juu: “Ja chöjnan ncüii ciento xu ntquen trigo.” Yajoꞌ tso juu nnon tsanꞌñeen: “Ndö tson na chuuꞌ nchu xjen na chuꞌjnanꞌ. Cyonꞌhanꞌ. Cüjiꞌ xcoꞌ na ninnenquennꞌan xu na chuꞌjnanꞌ.”

Ndöꞌ vaa na tso tsanꞌñeen. 8 Ndoꞌ juu tsantyaꞌñeen tso jon na juu mosoꞌñeen tyꞌoon juu na jndaꞌ xquen juu min na siviꞌnnꞌan juu ntyja tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na sꞌaa juu. Ee nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnanguevahin, jndaꞌntyichen nquenhan yo ntyjehan, chito nnꞌan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin naxuee.”

9 Itsontyichen Jesús: “Ndö vaa na matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ, joo ꞌnan na conanꞌchohoꞌ na nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue jnan, cüijntꞌuehoꞌhanꞌ na ntantjonhoꞌ jndye nnꞌan na ya jñꞌoonhan yo ꞌoꞌ. Yajoꞌ juu ꞌnan na nanꞌxuanhoꞌ, xjen na ntycüiihanꞌ, nque nanꞌñeen na tejndeihoꞌhin, ncyꞌonhan cüentahoꞌ naijon na tyiꞌquintycüii na ncꞌon nnꞌan.

10 “Minninchen tsꞌan na conduihin na itsiquindë juu ncüii jñꞌoon na tyiꞌtꞌman, mantyi ntsiquindë juu ncüii jñꞌoon na tꞌman tsixuanhanꞌ. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsiviꞌnnꞌan juu ntyja ꞌnaanꞌ ncüii jñꞌoon na tyiꞌtꞌmanhanꞌ, mantyi ntsiviꞌnnꞌan juu ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tꞌman. 11 Joꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ndijntꞌue tsꞌan ꞌnan na nque nnꞌan tsonnangue cotjiꞌhan cüenta na njon jndyihanꞌ, xe na aa tyiꞌcüijntꞌuehoꞌhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, yajoꞌ joo ꞌnan na mayuuꞌ na njon jndyi conduihanꞌ, min jeꞌquiꞌndyii Tyoꞌtsꞌonhanꞌ nduehoꞌ. 12 Ndoꞌ joo ꞌnan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue, xe na aa tyiꞌcovijntꞌuehoꞌhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, yajoꞌ joo ꞌnan na njon jndyi, taꞌnan tsꞌan na ninncyaahanꞌ ndueehoꞌ na nanꞌxuanhanꞌ cüentahoꞌ.

13 “Taꞌnan tsꞌan na nndëë ntyeꞌntjon nnon ve patrón. Ee ncꞌoon juu na jndooꞌ juu ncüiihan, ndoꞌ ncüiichenhan ncꞌoon na viꞌntyjii jndyi juuhin. Oo ngayꞌoon juu jñꞌoon yo ncüiihan ndoꞌ ncüiichenhin ncꞌoon juu na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu. Tyiꞌjeꞌquindëë ntyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi conanꞌchonhoꞌ na nintyahoꞌ.”

14 Nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos na mꞌanhin joꞌ, tondyehan tsochen jñꞌoonminꞌ na sinin Jesús. Ngꞌe na viꞌ jndyi nꞌonhan yo xoquituꞌ, joꞌ tonanꞌcüejnaanꞌhin jon. 15 Itso jon ndëëhan: “ꞌOꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitjiꞌ nnꞌan cüenta na jeꞌ contꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ivaaꞌ tsꞌon jon nchu vaa nanꞌxuanhoꞌ. Nnꞌan tsonnanngue, ꞌnan na cotjiꞌhin cüenta na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ, joohanꞌ indyiaaꞌ ndyaꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ.

Tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ

16 “Ata xjen na tomꞌaan Juan, juu jñꞌoon na tquen Moisés icoꞌxenhanꞌ, tonanꞌyꞌonhoꞌhanꞌ yo jñꞌoon jndyue nnꞌan na toninncya jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Juu xjen na tomꞌaan Juanꞌñeen, tyeꞌ na condinein jñꞌoon naya ntyja na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ icanhanꞌ na quitquen yantyihan ncüii chaꞌ ndëë nduihan nnꞌan na ntyeꞌntjon jonhan.

17 “Quitquenhoꞌ cüenta, quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon min ntji naquijndëhanꞌ. Majoꞌ ntsiquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ. Ee tyiꞌjndyaaꞌchen na ngitsu tsjöꞌndue yo tsonnangue, chichen na nꞌndyihanꞌ ncüii ntji chjo na tꞌuiiꞌ quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

Tyiꞌquichuhanꞌ na ntsityuiiꞌ tsꞌan tson na toco juu

(Mt 19:1-12; Mr 10:1-12)

18 “Minninchen tsꞌan na ntsityuiiꞌ tson na toco yo scuuꞌ ndoꞌ ngoco nndaꞌ juu yo ncüiichen tsanscu, itsijndaꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ minꞌcya ro tsansꞌa na ngoco juu yo tsanscuꞌñeen na jndë tyuiiꞌ tson ꞌnaanꞌ juu yo saaꞌ juu, mantyi itsijndaꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na conduihin tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo tsanscuꞌñeen.

Tsantya yo tsanjñenꞌ Lázaro

19 “Ncüii jon tomꞌaan ncüii tsantya na ninnquiiꞌchen ndiaa na yantyi tocüe jon ndoꞌ njon jndyihanꞌ. Tincüii xee yu, ꞌnan na yantyichen contyjo nnon mesa na tocüaꞌ jon. 20 Ndoꞌ ndyo teon vaaꞌ tsanꞌñeen, tyequitquen nnꞌan ncüii tsanjñenꞌ, tovaa juu joꞌ, Lázaro jndyu juu. Nin vaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu min ntyjeꞌ. 21 Ntyja jndyi tsꞌon juu min veꞌ ꞌnan quijndë na cocyaa tocjeeꞌ mesa ꞌnaanꞌ tsantyaꞌhin na ntcüaꞌ juu. Ndoꞌ sque quindueꞌ, jndyoquityue oꞌ ntyjeꞌ na chu juu. 22 Ndoꞌ tueeꞌ xjen na tueꞌ juu tsanjñenꞌñeen, ndoꞌ nque ángeles tyeyꞌonhan ñuan ꞌnaanꞌ juu naijon mꞌaan nquii Abraham. Mantyi tueꞌ tsantya ndoꞌ tëntyꞌiuhin.

23 “Viochen xjen na toquenon jon naviꞌ naijon na coꞌo nnꞌan na jndë tjë, jndondë jon, jndyiaaꞌ tycya jon na mꞌaan Lázaro ngiaaꞌ Abraham. 24 Ndoꞌ sixuaa jon, itso jon: ꞌUꞌ ta Abraham, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ. Quitsaꞌ vi nayaꞌñeen, quijñonꞌ Lázaro na veꞌ ncüii ndëëntꞌö juu quinchje juu quiiꞌ ndaa chaꞌ ntsiquindaaꞌ juu tsa. Ee jaaꞌ jndyi naviꞌ na maquenön quiiꞌ juu chonvahin. 25 Majoꞌ tꞌa Abraham, tso jon: ꞌUꞌ jnda, chen chen cañjoonꞌ tsonꞌ joo naya na tyonꞌ cüenta xjen na tovandoꞌ, ndoꞌ Lázaro viꞌ toquenon juu. Majoꞌ nein ivajndyee juu ntjoo ndoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, viꞌ maquenoonꞌ. 26 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen ꞌnan. Quityquiiꞌ ntꞌán yo ꞌoꞌ, vaa ncüii tsëꞌtsjoon na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ chaꞌ nin já na ninꞌquitsquë́ na mꞌanhoꞌ, jeꞌquindëë ngüenö́nhanꞌ. Ndoꞌ min nque nnꞌan na mꞌan naijon na mꞌanhoꞌ, jeꞌquindëë ngüenonhin ntyjava.

27 “Ndoꞌ joꞌ tꞌa tsanꞌñeen, itso juu: Ngꞌe na nndaꞌ, ta, matsꞌa tyꞌoo ꞌuꞌ, cüa, cꞌuaꞌ tsꞌian nnon juu na cja juu na mꞌan nnꞌan vaaꞌ tsotyë, 28 Ee joꞌ mꞌaan ꞌon ntyjö ncö. Cjancyaa juu jñꞌoon ndëëhan chaꞌ tyiꞌntsquehan ntjoohin naijon na ji va jndyi ꞌnan na maquenön. 29 Majoꞌ sintcüeꞌ Abraham jñꞌoon nnon juu: Conanꞌyꞌonhan joo jñꞌoon na jndui na toninncyaa Moisés yo ninꞌjñꞌoon na toninncya nnꞌan na tonduehan nchu vaa ꞌnan na nguaa. Joo jñꞌoonꞌñeen quindyehinhanꞌ ndoꞌ quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ. 30 Majoꞌ tꞌa tsantyaꞌñeen, itso juu: Tyiꞌyuuꞌ ta, xe ncüii joo nnꞌan na jndë tjë ncja na mꞌanhan, jñꞌoon na mayuuꞌ nntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. 31 Ndoꞌ tꞌa Abraham ꞌndyo juu: Xe tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan joo jñꞌoon na toninncyaa Moisés yo mañoon nnꞌan na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, mantyi min xeꞌquindyehan jñꞌoon ꞌndyo ncꞌüii tsꞌan min na ngüandoꞌ xco juu.”

17

Jnaanꞌ tsꞌan ntꞌuiihanꞌhin

(Mt 18:6-7, 21-22; Mr 9:42)

1 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon: “Tyiꞌjeꞌcacüentyjeeꞌ na ninꞌcjachuhanꞌ nnꞌan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ viꞌ jndyi ngenon juu tsꞌan na itsiquitaꞌ jñꞌoon na ntycyaa nnꞌan na nnanꞌtjahan. 2 Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanꞌñeen, yantyi xe na aa quinanꞌtyen nnꞌan ncüii tosu xtyoꞌ juu ndoꞌ quitjueꞌ nanꞌñeenhin quityquiiꞌ ndaandue. Ee viꞌntyi ngenon juu na ntsꞌaa juu ꞌnan na ntsquiooꞌhanꞌ minninchen nnꞌan na chjo vantyja nꞌonhan ja. 3 Joꞌ quitquen nquehoꞌ cüenta ntyja nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ.

“Xe ncüii ntyjehoꞌ na vantyja tsꞌon Tyoꞌtsꞌon itsitjahin nnonꞌ, quitsiquiꞌmanꞌhin. Ndoꞌ xe na aa contcüeꞌ tsꞌon juu, quitsitꞌman tsonꞌhin. 4 Ndoꞌ xe na aa ntyqueꞌ jnda na itsitjahin nnonꞌ na ncüii xuee, ndoꞌ ncüii cüii jon ngaquitso juu nnonꞌ: Quitsitꞌman tsonꞌ ja, contcüeꞌ tsꞌön na sitja ja nnonꞌ, chuhanꞌ na quitsitꞌman tsonꞌhin.”

Cꞌön na tꞌmanntyichen na vantyja nnꞌön

5 Nnꞌan na nchoꞌve na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan nnon jon:

—Ncyaꞌ na nditꞌmanntyichen na covantyja nꞌö́n.

6 Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Min xe na aa chjo na covantyja nꞌonhoꞌ, min veꞌ chaꞌxjen na chjo ncüii ntquen mostaza, majoꞌ tꞌman tsꞌian nndëë ntꞌahoꞌ. Ata nnon tsꞌoon tꞌmanva nndëë nnduehoꞌ: “Quenanꞌ ꞌuꞌ ntjoohin ndoꞌ cacüentyjeꞌ quiiꞌ ndaandue.” Ndoꞌ minchuchen ntsiquindëhanꞌ chaꞌxjen na conduehoꞌ.

Chuhanꞌ na quitsiquindë tsꞌan na ityeꞌntjon

7 “Cüa, quinduë ncüiihoꞌ mꞌaan moso ꞌnaanꞌ na itsitiuu juu tyuaa oo ivantyjeeꞌ juu choꞌ ntsjuenꞌ tojndëë. Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ juu na jnan juu jndëë, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ntsuꞌ nnon juu: “Cüa, cüenoonꞌ ndö, quijmanꞌ mesa na ntcüaꞌ?” 8 ¿Aa chi ngitso jndyee patrónꞌñeen nnon juu: “Cüa ra, quitsijndaꞌ ꞌuꞌ, quitsijñꞌonꞌ na ntcüꞌa? Ndoꞌ vi na jndë tcüꞌa ndoꞌ jndë tꞌua, yajoꞌ chi ntcüaꞌ ndoꞌ ncꞌüaꞌ.” 9 Min tatyincyaa jon naya juu mosoꞌñeen na siquindë juu tsꞌian na tꞌua jon nnon juu. 10 Mantyi ꞌoꞌ ya na jndë jntꞌahoꞌ tsoñꞌen na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon na quintꞌahoꞌ, joꞌ quinduehoꞌ: “Aa jaa na cotyeꞌntjön, tyiꞌquinanꞌxuan na ngitso tsꞌan na taquinjonꞌ na contꞌa, ee xiaꞌntyi jndë jntꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ na quintꞌa.”

Sinꞌman Jesús nqui nnꞌan na cho ndö cotöꞌ

11 Xjen na ñjon Jesús nato na vja jon Jerusalén, tenon jon tyonco ndyuaa Samaria yo Galilea. 12 Juu xjen na vaqueeꞌ jon ncüii tsjoon chjo, tjonhin nqui nnꞌan na chohan tycu ndö cotöꞌ, tyecüentyjeeꞌ tycyahan. 13 Jndei jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌUꞌ Jesús na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, cꞌonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ.

14 Ya na jndyiaaꞌ Jesús joohan, tso jon ndëëhan:

—Quitsananꞌman nquehoꞌ ndëë ntyee.

Ndoꞌ viochen xjen na coꞌohan, jnꞌmanhan. 15 Majoꞌ ncüii joo nanꞌñeen, xjen na tyincyaa juu cüenta na jndë jnꞌman juu, tantcüeꞌ juu. Jndei cꞌua ꞌndyo juu na totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 16 Tcoꞌxtye juu tonnon Jesús, tyincyaa juu na ncya ya jon. Ndoꞌ juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan Samaria. 17 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús:

—¿Aa chito nchaꞌvaa nqui nanꞌñeen jnꞌmanhan? Ndoꞌ ñjenchenhin jeꞌ, ¿Yuu mꞌanhan? 18 Juu tsanvahin chito conduihin tsꞌan judío, majoꞌ jndyo ntcüeꞌ juu na itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ ñjen nanꞌñeen veꞌ tyꞌetohan, taꞌnan sque ntcüeꞌhan.

19 Yajoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen:

—Quinaquintyjaꞌ, cja ntcüeꞌ vaꞌ. Ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

Ndö vaa na ngüentyja na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan

(Mt 24:23-28, 36-41)

20 Ncüii jon joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos taxeeꞌhan nnon Jesús ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon. Taꞌxeꞌhan ¿yuu xjen ngueꞌntyjahanꞌ? Tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Juu na condui Tyoꞌtsꞌon na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen, chito ngꞌe ꞌnan na covityincyooꞌ, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na jndë tyjeeꞌ juuhanꞌ. 21 Min xeꞌquindue nnꞌan: “Ndö mꞌaan jon oo ndöꞌñeen mꞌaan jon na ityeꞌntjon jon nnꞌan”, ee juu na ityeꞌntjon jon, mꞌaanhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

22 Ndoꞌ tso ta Jesús ndëë nnꞌan na tonanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

—Mangueꞌntyja xjen ya na nnduehoꞌ: “Ntꞌue jndyi nnꞌön na ngueꞌntyja xuee na nndyo nndaꞌ nquii jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan.” Majoꞌ xeꞌquijntyꞌiahoꞌ na nnguaa na nndaꞌ. 23 Ñꞌen nnꞌan na nnduehan ndëëhoꞌ: “Ndöꞌ mꞌaan jon, oo nnduehan ntjoohin mꞌaan jon.” Majoꞌ tyiꞌntsantyjahoꞌ min tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo nanꞌñeen. 24 Ee chaꞌxjen na icoꞌ tsuee chon, itsixueehanꞌ vi ntyjaaꞌ tsjöꞌndue ata ncüiichen ntyja, manndaꞌ vaa ntsijonhanꞌ xjen na nndyö ntcüꞌë. Ninjonto njntyꞌia tsoñꞌen nnꞌan ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. 25 Majoꞌ na vejndyee icanhanꞌ na quenön naviꞌ tꞌman ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌan nanein nntꞌahan na tayuu jntꞌue ja ngiohan. 26 Joꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, chaꞌxjen na tomꞌan nnꞌan xjen na tomꞌaan nquii Noé, manndaꞌ vaa ntsijonhanꞌ na ncꞌon nnꞌan xjen na jndë tindyo na ndyö ntcüꞌë. 27 Totsamꞌanhan chaꞌxjen na vja tontꞌahan. Tocüaꞌhan, tovehan, totoncohan, toninncyahan ndahan na ntonco joo ata tueeꞌ juu xuee na tua Noé quityquiiꞌ vꞌaandaa. Ndoꞌ tovaꞌtyꞌa, ndoꞌ joo nnꞌan na jntyꞌiihanꞌ, tjëñꞌen nanꞌñeen. 28 Ndoꞌ maninꞌncüii xjen tontꞌa nnꞌan xjen na tomꞌaan Lot. Tocüaꞌhan, tovehan. Tonanꞌjndahan ꞌnan ndoꞌ tondëëhinhanꞌ. Tononhin ntjon, tonanꞌyahan ntꞌaa. 29 Majoꞌ juu xuee ya na tjiꞌ Tyoꞌtsꞌon Lot tsjoon Sodoma, tyioo ndaatsuaꞌ chon yo sufre na jnanhanꞌ tsjöꞌndue. Ndoꞌ iscüjeñꞌenhanꞌ nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen. 30 Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, manndaꞌ itsijonhanꞌ na nnguaa juu xuee ya na njntyꞌia nndaꞌ nnꞌan ja.

31 “Juu xueeꞌñeen, tsꞌan na mꞌaan chꞌen, tyiꞌngaqueeꞌ nndaꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ juu na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ juu. Tyiꞌnguaa ntyjii juu ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ndoꞌ majoꞌntyi tsꞌan na mꞌaan tojndëë, tyiꞌndyo ntcüeꞌ juu chaꞌ ndyoquichu juu ꞌnaanꞌ juu. 32 Cañjoonꞌ ya nꞌonhoꞌ nin ꞌnan na tquenon juu scuuꞌ Lot. 33 Minninchen tsꞌan na intꞌue nquii juu nchu vaa ntsꞌaa juu chaꞌ tyiꞌquitsuhin, jñꞌoon na mayuuꞌ ngitsuhin. Majoꞌ minninchen tsꞌan na incyaa juu na quenon juu minꞌcya ro ꞌnan na ngenon juu, tsanꞌñeen ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu.

34 “Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, juu tijaanꞌñeen, ya na nndyö nntꞌa, ve nnꞌan na manꞌhin condahan, ncüii tsanꞌñeen vjayꞌoonhanꞌhin na mꞌan, ndoꞌ ncüiichenhin nꞌndyiihanꞌhin. 35 Ve nanntcu tojnaanꞌ cotuahan, ncüii tsanꞌñeen vjayꞌoonhanꞌhin na mꞌan, ndoꞌ ncüiichenhin nꞌndyiihanꞌhin. 36 Ve nannon mꞌan jndëë na contꞌahan tsꞌian, ncüii tsanꞌñeen vjayꞌoonhanꞌhin na mꞌan, ndoꞌ ncüiichenhin nꞌndyiihanꞌhin.

37 Ndoꞌ nnꞌan na tonanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌhan nnon jon:

—Ta, ¿Yuu vijon na nndui na nndaꞌ?

Joꞌ tꞌa jon jndyuehan ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ na tsiꞌmanhanꞌ na ntcoꞌxenhanꞌ nnꞌan. Tso jon:

—Navijon na vendyuaa ꞌnan töꞌ, joꞌ ngancüi ntꞌën.

18

Jñꞌoon tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanscu ninnquii ndoꞌ jüe

1 Ndoꞌ sinin Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ na itsiꞌquindyihanꞌ na ninnquiiꞌchen quinanꞌnein nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌnanꞌntyquenhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 2 Tso jon ndëëhan: “Tomꞌaan ncüii jüe ncüii tsjoon tꞌman. Tyiꞌncyaaꞌ juu Tyoꞌtsꞌon min tyiꞌcꞌoonꞌ tsꞌon juu nchu vaa na conanꞌtiu nnꞌan yohin. 3 Ndoꞌ juu tsjoonꞌñeen mantyi tomꞌaan ncüii tsanscu ninnquii. Toca juu na mꞌaan jüeꞌñeen na totso juu nnon jon: Cüañonꞌ chjo ja ntyja ꞌnaanꞌ quintu na tjiꞌ tsꞌan cjö. 4 Ndoꞌ nquii jüeꞌñeen, majndye xuee tasijñꞌoonꞌ jon juu ꞌnan na ican tsanscuꞌñeen. Jndë joꞌ sitiu nquii jon ncüii, tso jon: Ja min na tyiꞌncya Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ min taquitsꞌaahanꞌ ja nchu vaa cotjiꞌ nnꞌan cüenta yo ntyja njan, 5 Majoꞌ veꞌ ngꞌe itscüetëꞌ jndyi tsanscuvaꞌ ja, joꞌ ngüañꞌöntöhin ncüii na tyiꞌcontycüii na tꞌman tsꞌönhin, ee xe tyiꞌntsꞌa na nndaꞌ, ntscüejndyaaꞌ juu ja na ninnquiiꞌchen ndyotsintyjaanꞌ juu ja.”

6 Ndoꞌ tsontyichen ta Jesús: “Nquii jüeꞌñeen, min na conduihin tsꞌan na itsꞌaa jon ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ, majoꞌ ¿Aa cotquenhoꞌ cüenta na tso jon na ngüañoonꞌ jnan jon juu tsanscuꞌñeen? 7 Ngꞌe na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon jeꞌ, ¿Aa chi majndeichen ngüañoonꞌ jon nque nnꞌan na jndë tji jonhin cüentaaꞌ nquii jon na contcüiiꞌhan jon naxuee ndoꞌ natsjon? Tyiꞌxeꞌquitsꞌaa jon na mavio xjen na ngüendooꞌhan na ntsijñꞌoonꞌ jon joo jñꞌoon na cotanhan na quitejndei jonhan. 8 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ na maquintyjachen ntsijñꞌoonꞌ jonhan. Majoꞌ min na nndaꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, ya na nndyö ntcüꞌë tsonnangue, ¿Aa nninjndaꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jon?”

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan fariseo yo tsꞌan ique sꞌon

9 Mantyi ndö vaa ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na sinin Jesús ndëë nnꞌan na tonanꞌtiuhan na xiaꞌntyi nquehan contꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ, majoꞌ conduehan na tyiꞌquinjon mañoon nnꞌan, nquehan na njonchen. 10 Tso jon: “Tomꞌaan ncuii tsꞌan na conduihin tmaanꞌ fariseos ndoꞌ mantyi tomꞌaan ncüii tsꞌan ique sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma. Tyꞌehan vatsꞌon tꞌman na nnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. 11 Ndoꞌ juu fariseoꞌñeen tacüentyjeeꞌ juu, sinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu. Ndö vaa na tso juu: ꞌUꞌ Tyoꞌtsꞌon, ncya ya ꞌuꞌ ngꞌe tyiꞌquitsixuan chaꞌna minndyechen nnꞌan, na contyꞌueehan, nnꞌan na contꞌa ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ, nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yo ntyjehan, ndoꞌ min chaꞌna tsanvaꞌ, tsan ique sꞌon. 12 Ja matscüejndoꞌ ja ve jnda na ncüii soana, ndoꞌ mantyi mancya diezmo tsoñꞌen na mavantyjön.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sinin tsanꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon. 13 Majoꞌ juu tsanꞌñeen tsan na ique sꞌon, toxenꞌchen tacüentyjeeꞌ juu, min na nndondë juu tsjöꞌndue, taꞌnan. Veꞌ tominꞌ juu ndaꞌ tsiꞌjndya juu na totsindyiaꞌhin. Tso juu: ꞌUꞌ Tyoꞌtsꞌon, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ ngꞌe tsꞌan jnan ja. 14 Tsontyichen Jesús: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, juu tsanꞌñeen tantcüeꞌ juu vaaꞌ juu na tquen Tyoꞌtsꞌonhin na jndyoyuhin na tonnon jon, chito juu fariseoꞌñeen. Ee minꞌcya ro tsꞌan na itsivendye nquiihin, mancüiixjen ntsquioo Tyoꞌtsꞌonhin. Ndoꞌ nin juu na ijuꞌcjehin, jñꞌoon na mayuuꞌ ntsivendye jonhin.”

Ityio Jesús jnꞌaan yotsca

(Mt 19:13-15; Mr 10:13-16)

15 Jndyocho nnꞌan yotsca na mꞌaan Jesús, tanhan na quityio jon ntꞌö jon nacjo joo. Majoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, xjen na jntyꞌiahan na nndaꞌ, jnduehan ndëë nanꞌñeen na tyiꞌnanꞌchjuhan jon. 16 Joꞌ tꞌman Jesús nanꞌñeen, tso jon ndëëhan:

—Ncyahoꞌ na ninncyo yotsca na mꞌan ja, tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌhin, ee quityquiiꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, xiaꞌntyi nque nnꞌan na ntyja nꞌonhan ja chaꞌxjen contꞌa yotscamin, joo nanꞌñeen vanaan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 17 Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na tyiꞌntyjaaꞌ juu Tyoꞌtsꞌon chaꞌna contyjaaꞌ yotsca tye joo yo ndyee joo, tyiꞌjeꞌquindëë ntsijon tsanꞌñeen ntyja na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan.

Itsinin tsantya yo Jesús

(Mt 19:16-30; Mr 10:17-31)

18 Ncüii tsꞌan judío na conintquehin, taxeeꞌ juu nnon Jesús:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ya tsꞌan ꞌuꞌ, ¿Nin ꞌnan icanhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan?

19 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon:

—¿Ndu na matsuꞌ na condui ja tsꞌan na ya tsꞌanhin? Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na nndaꞌ, tanin ncüiichen. 20 ꞌUꞌ manchjiꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ. Itsohanꞌ: “Tyiꞌncꞌonꞌ yo ncüiichen tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tyiꞌntscueꞌ tsꞌan. Tyiꞌnchꞌueꞌ ꞌnaanꞌ tsꞌan. Tyiꞌntsininꞌ quintu cjooꞌ tsꞌan. Quitsaꞌ na njon nquii tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ.”

21 Ndoꞌ tsanꞌñeen jeꞌ, tꞌa juu, tso juu nnon jon:

—Tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ mavancꞌuëꞌhanꞌ ninvaa xjen na tichjo ja.

22 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús jñꞌoonvaꞌ, itso jon:

—Ncüii vaa na icanhanꞌ na quitsaꞌ. Quijndëꞌ tsoñꞌen ꞌnanꞌ na min, ndoꞌ xoquituꞌ na ngyonꞌ cüenta, ncyaꞌhanꞌ ndëë naninñenꞌ. Na ntsaꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ntsixuanꞌ na tya ꞌuꞌ quiñoonꞌndue. Ndë joꞌ quindyoꞌ na ntsijon ꞌuꞌ yo tsꞌian na matsꞌa.

23 Majoꞌ ya na jndyii tsanꞌñeen jñꞌoonꞌvaꞌ, sichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌon juu, ee tya jndyihin. 24 Ndoꞌ vi na jndë tquen Jesús cüenta na nndaꞌ sꞌaahanꞌ tsanꞌñeen, tso jon:

—Joo nantya, jndyaaꞌ jndyi na ntaꞌngueeꞌhan na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhan ntyja na cotsamꞌanhan. 25 Jndyaaꞌntyichen na ncjuꞌcje ncüii tsantya na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin, chichen na ngüequindyiꞌ camello tsueꞌ xꞌee tsiꞌncya.

26 Ndoꞌ nnꞌan na jndyehan na tso jon jñꞌoonvaꞌ, jnduehan nnon jon:

—Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Nin juu na nndëë ngitso Tyoꞌtsꞌon na tsixuan juu na jndyoyu conduihin na tonnon jon chaꞌ nndëë ngueeꞌ juu naijon na mꞌaan nquii jon?

27 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—ꞌNan na ndiquindëë nntꞌa nnꞌan, nquii Tyoꞌtsꞌon condëë itsꞌaa jonhanꞌ.

28 Tso Pedro:

—Já jndë jntyꞌë́ tsoñꞌen ꞌnan nján chaꞌ condëë cotsayꞌö́n jñꞌoon yo ꞌuꞌ.

29 Tꞌa Jesús, tso jon ndëëhan:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na iꞌndyii vaaꞌ, oo scuuꞌ, oo ntyje nquii, oo tye juu, ndyee juu, oo ntsinda juu ngꞌe na itsijonhin ntyja na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, 30 Nanꞌminꞌ jndye veeꞌ jnda ncyꞌoon tsanꞌñeen cüentahanꞌ xjenva, ndoꞌ xuee na tonnonchen, ncyꞌoon juu cüenta na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu.

Jndë ndye jnda itsiquindyi Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

(Mt 20:17-19; Mr 10:32-34)

31 Tëchu Jesús nnꞌan nchoꞌve vi ntyja naijon na ninnquehan. Tso jon ndëëhan: “Quitquenhoꞌ cüenta, cotsava Jerusalén. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, juu tsjoonꞌñeen ntsiquindëñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoon ntyja njan na tji nque nnꞌan na tonanꞌneinhan nchu vaa ꞌnan na nguaa. 32 Ee ninncya nnꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na tachito conduihin nnꞌan judíos, ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌcüejnaanꞌhin ja, ndoꞌ ntjueꞌhin ndaajndyuehin ja.” 33 Ndoꞌ ya na jndë tjaꞌhin ja, nnanꞌcueeꞌhan ja, majoꞌ xuee na jndë ndye ngüantꞌö xcö.

34 Majoꞌ joo nnꞌan nchoꞌveꞌñeen, tataaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyi joo jñꞌoonminꞌ na sinin Jesús ndëëhan ee vitjachen na ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon juuhanꞌ ndëëhan. Mangꞌe joꞌ tataaꞌ nꞌonhinhanꞌ.

Sinꞌman Jesús ncüii tsannchjaanꞌ

(Mt 20:29-34; Mr 10:46-52)

35 Tyꞌentyihan nato. Ya na tëvindyohan tsjoon Jericó, joꞌ vaquityen ncüii tsannchjaanꞌ ꞌndyo natoꞌñeen, ican juu ꞌnan na itsitjahanꞌhin ndëë nnꞌan. 36 Ndoꞌ ya na jndyii juu na jndye jndyi nnꞌan cavenon, taxeeꞌ juu nin ꞌnan condui. 37 Jnduehan nnon juu:

—Nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret, jon venon joꞌ. 38 Xjen na jndyii juu na nndaꞌ, taꞌ juu na sixuaa juu, tso juu:

—Nndaꞌ Jesús, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ.

39 Ndoꞌ joo nnꞌan na veꞌjndyee, jnanꞌtyiaꞌhanhin na quitsichen juu ꞌndyo juu, majoꞌ jndeintyichen sixuaa nndaꞌ juu:

—ꞌUꞌ na condui tsjan David na jndyocahanꞌ, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ.

40 Joꞌ tacüentyjeeꞌ Jesús, tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na quindyoyꞌonhan tsanꞌñeen na mꞌaan jon. Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ juu, taxeeꞌ jon nnon juu, tso jon:

41 —¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ na quitsꞌa ꞌuꞌ?

Tꞌa juu, tso juu:

—Nndaꞌ ta, ncyaꞌ na ntyꞌia nntꞌa.

42 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu:

—Cꞌonꞌ na ya mandyiaꞌ nndaꞌ. Ngꞌe na mavantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ.

43 Ndoꞌ ninñoonꞌ tyincyaahanꞌ na jndyiaaꞌ nndaꞌ juu. Tantyja juu toxenꞌ Jesús, totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ya na jntyꞌia nanꞌñeen na nndaꞌ tui, tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon.

19

Jesús yo Zaqueo

1 Xjen na tueeꞌ Jesús tsjoon Jericó, vavenon jon tyquiiꞌ tsjoonꞌñeen. 2 Joꞌ tomꞌaan ncüii tsꞌan na jndyu Zaqueo. Conintquehin ndëë nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma. Ndoꞌ tyahin. 3 Ntꞌue jndyi tsꞌon juu na ndyiaaꞌ juu Jesús, majoꞌ ngꞌe na quilꞌëhin, joꞌ ndiquindëë ndyiaaꞌ juu jon ngꞌe jndye jndyi nnꞌan. 4 Ngꞌe joꞌ jnannon juu, tja juu na tonnonchen, joꞌ tava juu ncüii tsꞌoon na ventyjeeꞌ ꞌndyo nato naijon na ngüenon Jesús, chaꞌ ya nndyiaaꞌ nnon juu jon. 5 Ndoꞌ xjen na tyjeeꞌ Jesús joꞌ, jndondë jon, tso jon:

—ꞌUꞌ Zaqueo, quitsityuaꞌ, quindyoꞌcueeꞌ ee xeevahin icanhanꞌ na ntjo ya ja vaꞌ.

6 Joꞌ quintyjachen tacue juu. Yo na neiinꞌ juu tayꞌoon juu Jesús vaaꞌ juu. 7 Majoꞌ ya na jntyꞌia nnꞌan na nndaꞌ sꞌaa jon, tsoñꞌenhan tonanꞌneinhan jñꞌoonꞌ jon, jnduehan:

—Cüa nquii Jesús, jndë tatsijonhin yo tsꞌan na itsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon na ntixeeꞌ tsanꞌñeenhin.

8 Jndë joꞌ, tëcüentyjeeꞌ Zaqueo, tso juu nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, xoncüe ꞌnan njan na min, ninncyahanꞌ ndëë nanninñenꞌ, ndoꞌ mantyi minꞌcya ro tsꞌan na siviꞌnnꞌan ja juu na tenoonꞌ na tsjö tsaꞌnndaꞌ na quityion juu nnon gobiernon, nanein ntsintcüꞌëhanꞌ nnon tsanꞌñeen ninque veeꞌ jnda chaꞌxjen na tjiꞌ ja ntꞌö juu.

9 Itso Jesús:

—Xeevahin juu na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, nque nnꞌan na mꞌan vꞌaavahin, jndë nanꞌxuanhin juuhanꞌ, ee juu ntyjëëhë mantyi conduihin tsjan Abraham na jndyocahanꞌ. 10 Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndyoquintꞌuë nnꞌan na jndë cotsu ñuaanhan na ntsinꞌman jahan.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ sꞌon

(Mt 25:14-30)

11 Joo nnꞌan na tondye jñꞌoonminꞌ, jnanꞌtiuhan na macje njntyꞌia ndëëhan na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, ncüjeeꞌhanꞌ ee jndë mandyo na ngueꞌ Jesús Jerusalén. Mangꞌe joꞌ sininntyichen jon ncüiichen jñꞌoon na quindyehan na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ juuhanꞌ.

12 Tso jon ndëëhan: “Tomꞌaan ncüii tsꞌan na tꞌman tonduihin. Sijndaꞌ jon na nnduiꞌ jon ndyuaa ꞌnaanꞌ jon, ncja jon ncüiichen ndyuaa na tycya na ncyꞌoon jon cüenta tsꞌian na ntsixuan jon rey, ndoꞌ ndë joꞌ nndyo nntcüeꞌ jon. 13 Majoꞌ vitjachen na nnduiꞌ jon na ncja jon joꞌ, tꞌman jon nqui nnꞌan na cotyeꞌntjonhan nnon jon. Tꞌman sꞌon tyincyaa jon nnon ncüii cüiihan na veꞌ tejndei ya jonhanꞌ joohan. Tso jon ndëëhan: Quijntꞌuehoꞌ nchu vaa nntꞌahoꞌ na ntantjonhoꞌ yo sꞌonminꞌ viochen xjen na ja tacꞌön. 14 Majoꞌ joo nnꞌan ndyuaa tsjoonꞌ jon, jndohanhin. Tꞌuahan tsꞌian ndëë nnꞌan na tentyjahan toxenꞌ jon, jnduehan: Já tyiꞌquintꞌue nꞌö́n na nndui tsanvaꞌ tsꞌan na ityeꞌntjon jon já.

15 “Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, vi na jndë tyꞌoon jon cüenta tsꞌian na ntsixuan jon, jndyo ntcüeꞌ jon ndyuaa naijon na jnan jon. Yajoꞌ joo nanꞌñeen na cotyeꞌntjonhan nnon jon na tejndei jon sꞌonhan, tqueenꞌ jonhan. Ngꞌe ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jon nchu xjen na tantjon ncüii cüiihan. 16 Joꞌ tyjeeꞌ tsan navejndyee, tso juu nnon jon: Nndaꞌ ta, ¿Aa jndë tyjeꞌ? Ndö sꞌon ꞌnanꞌ, nqui veeꞌ jnda tantjön yo joo sꞌon na tyincyaꞌ nnön. 17 Ndoꞌ tso jon nnon juu: Ya jndyi saꞌ, ꞌuꞌ moso njan, ngꞌe na siquindëꞌ ꞌuꞌ ncüii tsꞌian min na chjohanꞌ, joꞌ na maꞌua tsꞌian nnonꞌ na ntcoꞌxenꞌ nqui njoon tꞌman. 18 Jndë joꞌ tyjeeꞌ juu tsan na jndë ve, tso juu nnon jon: ¿Aa jndë tyjeꞌ, ta? Ndö sꞌon ꞌnan, ꞌon veeꞌ na tantjön yohanꞌ. 19 Ndoꞌ majoꞌntyi tso jon nnon juu: Naneinhin maꞌua tsꞌian nnonꞌ na ntcoꞌxenꞌ nnꞌan ꞌon njoon tꞌman.

20 “Majoꞌ xjen na tyjeeꞌ ncüiichen tsanꞌñeen, tso juu nnon jon: ¿Aa jndë tyjeꞌ, ta? Ndö sꞌon ꞌnanꞌ, suëhanꞌ quiiꞌ peto. 21 Ee ncya jndyi ꞌuꞌ xengꞌe ꞌuꞌ tsꞌan na jndeiꞌ ꞌndyo. Ee ꞌuꞌ mayonꞌ cuenta yuu na chito cüentaꞌ. Min na tajnonꞌ ntjon, majoꞌ ꞌuꞌ mancüiixjen matyjeꞌ. 22 Ndoꞌ nquii reyꞌñeen, vi na jndë jndyii jon na tso tsanꞌñeen na nndaꞌ, tꞌa jon, tso jon nnon juu: ꞌUꞌ moso njan na tayuu jntꞌue ꞌuꞌ, majuuto jñꞌoon na tsuꞌ ndöꞌ, ntsꞌa na juuhanꞌ quitꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnan na saꞌ. Jen mantyjiꞌ na ja tsꞌan na jndeiꞌ ꞌndyö na mayꞌön cüenta yuu na chito cüenta ndoꞌ na mancüiixjen matyjë yuu na chito ja jnꞌön. 23 Ngꞌe na nndaꞌ nchjiꞌ, ¿Ndu na tatëquityiꞌ joo sꞌon njan naijon na ngüantjonhanꞌ? Ee xe na saꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ nein na jndë tyjë, ncyꞌön ntcüꞌë juu sꞌon njan yo jndahanꞌ. 24 Ndoꞌ joꞌ tso jon ndëë minndye nnꞌan na mꞌanhan ngiaaꞌ juu: Cüa, quitjiꞌhoꞌ sꞌon njan ntꞌö tsanvahin ndoꞌ cyahoꞌhanꞌ nnon nquii tsꞌan na nqui veeꞌ jnda tantjon. 25 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: Nndaꞌ ta, ¿Ndu na ncyꞌoonntyi jonhanꞌ ndoꞌ jndë yꞌoon jon nqui veeꞌ jnda na nndaꞌ? 26 Ndoꞌ tꞌa reyꞌñeen, tso jon: Quindyehoꞌ ntsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na min ꞌnaanꞌ juu, ncyꞌoonntyichen juu cüenta. Majoꞌ juu tsꞌan na taꞌnan ꞌnaanꞌ cuen, nnduiꞌñꞌen chjo ꞌnan na itsitiu juu na tsixuan juu. 27 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na jndohin ja, na tyiꞌquintꞌue nꞌonhan na nditque ja ntyja ꞌnaanhan, quindyochohoꞌhin ntjoohin, ndoꞌ quinanꞌcüjehoꞌhin na tonnön.”

Taqueeꞌ Jesús Jerusalén

(Mt 21:1-11; Mr 11:1-11; Juan 12:12-19)

28 Vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonvaꞌ, tjantyichen jon na vja jon Jerusalén. 29 Juu xjen na vavindyooꞌ na ngueeꞌ jon tsjoon Betfagé yo Betania, mandyooꞌ tyoꞌ na jndyu Olivos, tꞌua jon tsꞌian ndëë ve nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin na cꞌohan ncüii ntꞌaa. 30 Tso jon ndëëhan:

—Cꞌohoꞌ tsjoon chjo na mꞌaan jndyoyu na tondëëhoꞌ. Ndoꞌ xjen na ntsaqueꞌhoꞌ tyquiiꞌhanꞌ, joꞌ njntyꞌiahoꞌ ncüii snon chjo na tyen oꞌ. Minꞌncüii jnda tacontjo tsꞌan juu oꞌ. Quinanꞌquinanꞌhoꞌ juu oꞌ, ndoꞌ quindyoyꞌonhoꞌ choꞌñeen ntjoohin. 31 Ndoꞌ xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ ndu na conanꞌquinanꞌhoꞌ juu quiooꞌñeen, quinduehoꞌ nnon juu: “Nquii tsꞌan na conduihin na icoꞌxen jon já, nquii jon nninjntꞌuehin juu oꞌ.”

32 Ndoꞌ tyꞌehan juu ntꞌaa na tꞌua jon ndëëhan, ndoꞌ tijndaꞌ juu snonꞌñeen chaꞌxjen na tso jon ndëëhan. 33 Ndoꞌ viochen xjen na jnanꞌquinanꞌhin juu isnonꞌñeen, nque nnꞌan na njnuenꞌ oꞌ, jnduehan:

—¿Ndu na conanꞌquinanꞌhoꞌ snonvaꞌ?

34 Tꞌahan, jnduehan:

—Nquii tsan na conduihin na ityeꞌntjon jon já, nquii jon nninjntꞌue yahin juu oꞌ.

35 Jndë joꞌ tyeyꞌonhan juu choꞌñeen na mꞌaan Jesús. Ndoꞌ tyiohan ndiaahan naxenꞌ oꞌ, ndoꞌ tantjo jon quiooꞌñeen. 36 Ndoꞌ viochen na venon jon nato, totjiꞌ nnꞌan ndia tonco na cüehan, tonanꞌnueinꞌhinhanꞌ nato na ngüenon jon. 37 Ndoꞌ naijon na tantyqueꞌ nato juu tyoꞌ na jndyu Olivos yuu jon na covityincyooꞌ Jerusalén, tsoñꞌen nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, yo na nein jndyihin taꞌhin jndei tonanꞌxuaahan, tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon ntyja tsoñꞌen tsꞌian tꞌman na jndë jntyꞌia ndëëhan na totsꞌaa Jesús na tyiꞌjeꞌquindëë nnduihanꞌ yo najndei na tsixuan nquii tsꞌan.

38 Jnduehan:

—Juu tsanvahin ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhin. Nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin, icüjeeꞌnon jon yo xueeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen. Ntyja ꞌnaanꞌ jon, nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue ncyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon cꞌön na tonnon jon. Conanꞌtꞌmaanꞌ jaa nquii jon na mꞌaan nandyentyichen.

39 Majoꞌ minndye nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, jnduehan nnon Jesús:

—ꞌUꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, joo nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo ꞌuꞌ, cüanꞌ ndëëhan na tanduehan jñꞌoonminꞌ.

40 Majoꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—Quindyehoꞌ ntsjö, xe nnanꞌchen nanminꞌ jndyuehan, yajoꞌ joo ntjöꞌhinꞌ nnanꞌtꞌmaanꞌhanꞌ ja.

Siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii Jesús ntyja ꞌnaan nnꞌan Jerusalén

41 Xjen na tueeꞌ jon ꞌndyo tsjoon Jerusalén, ndoꞌ xjen jndyiaaꞌ jonhanꞌ, sitꞌioohanꞌhin ntyja ꞌnaan nnꞌan na mꞌan joꞌ. 42 Chaꞌvijon ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen sinin jon, tso jon: “Juu xeevahin, xe veꞌ aa taaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na icanhanꞌ chaꞌ ntjo yahoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ndincyaahan na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. 43 Ee mangüentyja xjen na joo nnꞌan na jndohan ꞌoꞌ, nnanꞌyahan teonntjöꞌ xiꞌjndio ꞌndyo tsjoonhoꞌ na ntꞌahan tyiaꞌ yohoꞌ ata jeꞌquindëë nnduiꞌhoꞌ. 44 Nnanꞌtyuiiꞌñꞌenhan nnꞌan tsjoonhoꞌ ndoꞌ nnanꞌcüjehan nantque ndoꞌ mantyi yoquijndë ndahoꞌ. Nnanꞌtyuiiꞌhan ntjöꞌ na tijntꞌue na jndë tsjoonhoꞌ, minꞌncüiihanꞌ xeꞌquiꞌndyehan na vaquityenhanꞌ nacjooꞌ tyjehanꞌ. Nndaꞌ ngenonhoꞌ ngꞌe tataaꞌ nꞌonhoꞌ na jñon Tyoꞌtsꞌon ja na ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ.”

Icüjiꞌ Jesús nnꞌan tyquiiꞌ vatsꞌon tꞌman

(Mt 21:12-17; Mr 11:15-19; Jn 2:13-22)

45 Jndë na tso jon na nndaꞌ, taqueeꞌ jon juu vatsꞌon tꞌman, joꞌ taꞌ jon tjiꞌ jon nnꞌan chꞌen, joo nnꞌan na condëë ꞌnan quiiꞌ vꞌaaꞌñeen. 46 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Vꞌa njan conduihanꞌ vꞌaa naijon na conanꞌnein nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon.” Majoꞌ ꞌoꞌ, itsijonhanꞌ na contꞌahoꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsëꞌtsjöꞌ yuu jon na cotooꞌ nanntyꞌuee.

47 Ndoꞌ ꞌio ꞌio totsiꞌman Jesús jñꞌoon ndëë nnꞌan quiiꞌ juu vatsꞌon tꞌmanꞌñeen. Majoꞌ nnꞌan na conintque ndëë ntyee ꞌnaan nnꞌan judíos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë nnꞌan tsjoon, tojntꞌue vichen nꞌonhan nchu vaa nquii nntꞌahan chaꞌ nnanꞌcueeꞌhan Jesús. 48 Majoꞌ taꞌtaaꞌ nꞌonhan nchu ya nntꞌahan ee tsoñꞌen nnꞌan chen chen totquenhan cüenta juu jñꞌoon na incyaa jon. Ntꞌue nꞌon jndyihan na nndyehan joo jñꞌoonꞌñeen na totsinin jon.

20

Ntyja ꞌnaanꞌ najndei na condui Jesús

(Mt 21:23-27; Mr 11:27-33)

1 Ncüii xueeꞌñeen tacjuꞌhanꞌ na itsiꞌman Jesús ndëë nnꞌan tyquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌmanꞌñeen. Tyincyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Ndoꞌ nque ntyee na conintque ntyja ꞌnaanꞌ nnꞌan judíos, squenonhan na mꞌaan jon yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë nnꞌan tsjoon. 2 Jnduehan nnon jon:

—Quitsuꞌ ndë́, ¿Nin naijndei condui ꞌuꞌ na tjiꞌ nanminꞌ quiiꞌ vatsꞌon? Ndoꞌ ¿Nin juu tyincyaa na matsixuanꞌhanꞌ?

3-4 Joꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon:

—Mantyi ja ngüaxꞌë ncüii jñꞌoon ndëëhoꞌ. Tsꞌian na totsiquindëëꞌ Juan nnꞌan, juu najndei na tonduihin, ¿yuu jnanhanꞌ? ¿Aa nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na tonduihin na nndaꞌ, oo aa veꞌ nnꞌan jndue na quitsꞌaa jonhanꞌ? Cüa, quitꞌahoꞌ ndyi.

5 Joꞌ joo nanꞌñeen jnanꞌnein nquehan yo ntyjehan, jnduehan:

“Xe na aa nnduë nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na totsixuan Juan juu tsꞌianꞌñeen, yajoꞌ ngitso tsanvahin ndëë: ¿Ndu na tatëntyja nnꞌön jñꞌoon na toninncyaa jon? 6 Majoꞌ xe na aa nnduë nnꞌan jndue na quitsiquindëëꞌ Juanꞌñeen nnꞌan, yajoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ntuenꞌhan ntjöꞌ jaa na nnanꞌcüjehan jaa, ee jndë vantyja nꞌonhan na nquii Juan conduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa.” 7 Ngꞌe na nndaꞌ jnanꞌtiu nanꞌñeen, jnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon nnon Jesús:

—Aa já ndicüaaꞌ nꞌö́n nin juu tyincyaa jñꞌoon na quitsiquindëëꞌ tsanꞌñeen nnꞌan.

8 Ndoꞌ na jnduehan na nndaꞌ, mantyi sintcüeꞌ ta Jesús jñꞌoon ndëëhan:

—Tanin, min xeꞌquitsjö ndëëhoꞌ nin juu tyincyaa najndei na condui ja na matsꞌa nanꞌminꞌ.

Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌhan ntꞌöö ntjon

(Mt 21:33-44; Mr 12:1-11)

9 Jndë joꞌ taꞌ Jesús, sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëë nnꞌan, tso jon: “Tomꞌaan ncüii tsꞌan, juu tsanꞌñeen jnonꞌ jon ntꞌöö tëndöndyooꞌ tsjan tyuaa ꞌnaanꞌ jon. Jndëcya tyincyaa jon cüenta juu ntjonꞌñeen nduee minndye nnꞌan, jndë joꞌ tja jon ncüiichen ndyuaa na majndye xuee. 10 Ndoꞌ ya na tentyja xjen na tueꞌ juu ntjonꞌñeen, jñon jon ncüii moso ꞌnaanꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen na nninncyahan cüenta ꞌnan na vacüjaꞌhanꞌ jon. Majoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, tjaꞌhin juu, jñon ntcüeꞌhanhin na taꞌnan tachu juu. 11 Joꞌ jñon nndaꞌ jon ncüiichen mosooꞌ jon. Mantyi tonanꞌcüejnaanꞌhan juu tsanꞌñeen ndoꞌ tjaꞌhanhin. Jndë joꞌ jñon ntcüeꞌhanhin na taꞌnan tachu juu. 12 Jndëcya nquii tsanꞌñeen jñon nndaꞌ jon ncüiichen moso ꞌnaanꞌ jon na jndë ndye. Juu tsanꞌñeen jnanꞌqueeꞌhanhin, tjiꞌhan juu quiiꞌ ntjonꞌñeen.

13 “Na matsꞌia nquii tsanꞌñeen na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, sitiu jon: ¿Nin ꞌnan chi ntsꞌa ja? Ndö vaa ntsꞌa, nquii tsansꞌa jnda na tꞌman vaa na venchjihin, njñönhin na mꞌan nanꞌñeen, tyiꞌnan ro na nntꞌa nanminꞌ na njonhin. 14 Majoꞌ nque nanꞌñeen na contꞌa tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ jon, xjen na jntyꞌiahan na jnda nquii jon na jndë tyjeeꞌ, jnduehan ndëë ntyjehan: Tsꞌian ya yuuꞌ nntjo ntjonvahin ntꞌö juu. Cüa, quinanꞌcuëëꞌhin chaꞌ ntjohanꞌ nduëë. 15 Ndoꞌ tjiꞌhanhin quiiꞌ ntjonꞌñeen, ndoꞌ jnanꞌcueeꞌhanhin.”

Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon:

“Nquii jon na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, ¿Nin ꞌnan mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na ntsꞌaa jon? 16 Ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon ndoꞌ ntscüje jon nanꞌñeen. Ndoꞌ nninncyaa jon ntjon ꞌnaanꞌ jon ndëë mañoon nnꞌan.”

Ndoꞌ nque nnꞌan na condye jñꞌoonminꞌ na sinin Jesús, jnduehan:

—Tyiꞌjon ncyaa Tyoꞌtsꞌon na nndui na nndaꞌ.

17 Majoꞌ Jesús, quii jndyiaaꞌ jon ndëëhan. Tjiꞌ jon ncüii jñꞌoon na sijoonꞌ nquiihin na conduihin tsjöꞌ na ninjntꞌue. Tso jon:

Vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ:

Nque albañin na conanꞌya vꞌaa, juu tsjöꞌ na conduehan na tyiꞌjeꞌcüijntꞌuehanꞌ,

majuutohanꞌ vaquityen tyenhanꞌ nqui tsjaanꞌ vꞌaa.

Na nndaꞌ vaa na tso jñꞌoonꞌñeen, ¿Nchu vaa na cotjiꞌhoꞌ cüenta na itsiquindyihanꞌ? 18 Minninchen tsꞌan na ndicüaaꞌ tsꞌon ntyja njan, ijuꞌviꞌhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na tonhin na tyioohin nacjooꞌ tsjöꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌninꞌcantyja tsꞌon ja, majndaꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌhin. Juu ꞌnan na ngenon juu itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ꞌnan na ntjon tsꞌan na tyioo ncüii tsjöꞌ tꞌman nacjooꞌ, na sitiuu jndëhanꞌhin.

19 Ndoꞌ nnꞌan na conintque ndëë ntyee yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, xjenꞌñeen tojntꞌuehin nchu vaa nquii ntꞌahan na nntꞌuehan Jesús, ee taaꞌ nꞌonhan na nacjo nquehan sinin jon juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ ncyaahan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin.

¿Aa ichuhanꞌ na quityiön sꞌon na ique gobiernon?

(Mt 22:15-22; Mr 12:13-17)

20 Mangꞌe na nndaꞌ, tojntꞌue yantyihan nchu vaa nquii nntꞌahan. Joo nanꞌñeen mꞌan ntyjehin na contꞌa nquehin na njon jndyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ngiohan. Jñonhin nanꞌñeen naijon na mꞌaan Jesús. Tꞌuahin tsꞌian ndëë nanꞌñeen na quitsaquindahin jñꞌoon na toninncyaa jon. Ndoꞌ vi na jndë joꞌ, nninncyahan cüenta jon ntꞌö gobernado chaꞌ coꞌxen tsanꞌñeenhin. 21 Joꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö na jndyoyu matsininꞌ ndoꞌ matsiꞌmanꞌ chaꞌxjen chuhanꞌ, min tacotsaꞌ na njon nchjiꞌ yo ncüii tsꞌan, majoꞌ ncüiichen tsꞌan tyiꞌcueeꞌ tsonꞌhin. ꞌUꞌ ninnquiiꞌchen na matsiꞌmanꞌ na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. 22 Ndoꞌ nanein ta, ninꞌquindyë́, nquii César, tsan na conintque tsjoon Roma, ¿Aa chuhanꞌ na quityiö́n sꞌon na ique jon, ndoꞌ aa tyiꞌquichuhanꞌ?

23 Majoꞌ nquii Jesús, taaꞌ tsꞌon jon na conanꞌviꞌnnꞌanhan. Joꞌ tso jon ndëëhan:

24 —Quinanꞌmanhoꞌ ncüii xoquituꞌ denario nnön. ¿Nin tsꞌan xquen chuuꞌhanꞌ ndoꞌ nin tsꞌan xueeꞌ na chuuꞌhanꞌ?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Nquii César chuuꞌhanꞌ, juu tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma.

25 Yajoꞌ tso jon ndëëhan:

—Ngꞌe na nndaꞌ, quityionhoꞌ sꞌon na ique César na tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ jon, ndoꞌ mantyi ncyahoꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ nquii jon.

26 Joꞌ taꞌnan jndëë jntꞌahan na quitꞌuiihanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na totsinin jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. Ndoꞌ nanꞌñeen na jntꞌuehan na quitꞌuiihanꞌhin ntyja ꞌnaan joo jñꞌoon na tꞌa jon, vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan yo jñꞌoon na sintcüeꞌ jon.

Cotaꞌxeeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan

(Mt 22:23-33; Mr 12:18-27)

27 Jndë joꞌ minndye nnꞌan judíos na conduihan tmaanꞌ saduceos, squenonhan na mꞌaan Jesús. Nanꞌñeen tyiꞌcantyja nꞌonhan na ngüandoꞌ xco tsꞌan na jndë tueꞌ. Veꞌ ngꞌe joꞌ, ndö vaa jñꞌoon na tyequinduehan nnon jon:

28 —ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, nquii Moisés tji jon jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ já xe ngueꞌ ncüii tsansꞌa ndoꞌ ntjo scuuꞌ juu, yajoꞌ juu tyje tsꞌooꞌñeen ngoco juu yo itsaaꞌ juu. Ncꞌon ntsinda juu yo tsanscuꞌñeen chaꞌ ntsinon juu na tantsinda tsoxio juu tꞌon. 29 Quindyiaꞌ, ndö vaa ꞌnan na tui. Tomꞌan ntyqueꞌ nannon na ninncüii tsꞌan ntsindahan. Juu tsantque toco juu, majoꞌ xjen na tueꞌ juu, tatꞌoon jnda juu yo scuuꞌ juu. 30 Jndë joꞌ juu tsan na jndë ve, toco juu yo tsanscuꞌñeen. 31 Jndë joꞌ tsan na jndë ndye toco juu yo tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi tsoñꞌen na ntyqueꞌ nanꞌñeen, ncüii ro ncüiihan toyꞌonhan juu na tondiscuhanhin ndoꞌ tjëhan. Minꞌncüii ndahan yohin. 32 Ndoꞌ na matsꞌia mantyi nquii tsanscuꞌñeen, tueꞌ juu. 33 Ndö jñꞌoon na ninꞌquitaꞌxꞌë́ nnonꞌ, juu xjen na nntaꞌndoꞌ xco nnꞌan, ¿Nin ncüii joo na ntyqueꞌ nanꞌñeen na ndisaaꞌ juu? Ee tsoñꞌen na ntyqueꞌhan tondiscuhanhin.

34 Tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Nnꞌan tsonnangue na mꞌan nanein cotoncohan, ndoꞌ coninncyahan ndahan na cotonco joo. 35 Majoꞌ mꞌan nnꞌan na nanꞌxuanhan na ntaꞌndoꞌ xcohan vi jndë na tjëhan, ndoꞌ mantyi nanꞌxuanhan na ncꞌonhan juu xjen na nnguaa tsonnangue xco. Majoꞌ juu xjenꞌñeen taxeꞌquitoncohan, min nannon, min nanntcu, 36 Ee taxeꞌcüje nndaꞌhan. Ntsijonhanꞌhin chaꞌna nque ángeles. Condui nanꞌñeen ntsinda Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na jndë tyincyaa jon na cotaꞌndoꞌ xcohan. 37 Mancüiixjen itsohanꞌ na cotaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë ee nquiintyi Moisés siꞌman jon na nndaꞌ yo jñꞌoon na tji jon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon neon zarza na tꞌahanꞌ. Quityquiiꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tso jon na nquii ta Tyoꞌtsꞌon conduihin Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ Abraham, yo Isaac, yo ninꞌJacobo. 38 Juu jñꞌoonꞌñeen tsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin Tyoꞌtsꞌon cüenta nnꞌan na cotandoꞌ, chito cüenta ntꞌoo. Joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na joo nnꞌan na vantyja nꞌon cotandoꞌhan.

39 Yajoꞌ minndye nnꞌan na conanꞌman nchu vaa tsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, taquinjonꞌ jñꞌoon na tsuꞌ.

40 Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ saduceosꞌñeen, tavi tꞌonhan na nanꞌxuanhan ñuaanhan na ntaꞌxeeꞌntyichenhan jñꞌoon nnon jon.

¿Nin tsꞌan tsjan condui nquii Jesús?

(Mt 22:41-46; Mr 12:35-37)

41 Taxeeꞌ Jesús ndëë nnꞌan:

—¿Nchu vaa na condue nnꞌan na nquii Mesías conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ? 42 Ee nquii David tso jon na condui Mesías nquii ta na ityeꞌntjon jonhin. Juu jñꞌoonꞌñeen jnduihanꞌ cjooꞌ tson na chu salmos. Ndö vaa na itsohanꞌ:

Nquii ta Tyoꞌtsꞌon itso jon nnon nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa:

Quijmanꞌ ncꞌia ntyjaya naijon na itsitꞌmaanꞌhanꞌ ꞌuꞌ

43 Ata xjen nque nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ jndë sꞌa tmaanꞌhan na cꞌonhan nacje ꞌnanꞌ.

44 Ngꞌe na nndaꞌ vaa tso juu jñꞌoonꞌñeen, ndö vaa jñꞌoon na mavaxꞌë ndëëhoꞌ. ¿Nchu vaa na conduehoꞌ na nquii Mesías conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ, ndoꞌ nquii David tso juu na nquii Mesías conduihin nquii ta na icoꞌxen jonhin?

Quintꞌahan cüenta yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés

(Mt 23:1-36; Mr 12:38-40; Lc 11:37-54)

45 Viochen xjen na nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin manin vaa condyehin, tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon:

46 “Nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, nein jndyihan na ngondyiꞌhan na cüehan ndiaa tonco chaꞌ quitjiꞌ nnꞌan cüenta na tꞌman conduihan. Ndoꞌ ntꞌue nꞌonhan na nninncya nnꞌan tsꞌonhan nata. Mantyi quiiꞌ ntꞌaanꞌon ninꞌcüendyuaahan naijon na ntsiquinjonchenhanꞌhin. Ndoꞌ xjen na coveeꞌ nguee, mantyi ninꞌcüendyuaahan silla na tonnonchen. 47 Majoꞌ ꞌnaan nanntcu ninnque, cotjiꞌ nanꞌñeenhanꞌ na nninꞌnaanhinhanꞌ. Ndoꞌ jndye jñꞌoon conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quinanꞌtiu nnꞌan na jen conanꞌquindëhan tonnon jon. Jnaanꞌ na nndaꞌ vaa na contꞌahan, jaaꞌ jndyi ntꞌuiihanꞌhin. Tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌxjen ꞌnan na contꞌahan.”

21

Xoquituꞌ na tyincyaa tsanscu ninnquii

(Mr 12:41-44)

1 Sinin Jesús jñꞌoonminꞌ viochen xjen na mꞌaan jon vatsꞌon tꞌman. Joꞌ tquen jon cüenta na nque nantya, jndye sꞌon cotyionhan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ quiton na min joꞌ. 2 Mantyi joꞌ jndyiaaꞌ jon ncüii tsanscu ninnquii, jñenꞌ jndyihin. Taquityion juu ve xoquituꞌ sꞌon ve ncüii joo quitonꞌñeen. 3 Joꞌ tso Jesús:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, juu tsanscuvaꞌ tsꞌan ninnquiihin na jñenꞌ jndyihin, jndyentyi tyincyaa juu cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, chichen na tyincya tsoñꞌen nantyaꞌñeen. 4 Ee joohan veꞌ sꞌon na vantjoꞌchen na min ndueehan, joohanꞌ na tjueꞌhin quiiꞌ quitonꞌñeen. Majoꞌ juu tsanscuvaꞌ na jñenꞌ jndyihin, tjuꞌñꞌen juu xoquituꞌ na yꞌoon juu, maninꞌ ntyja na ntcüaꞌ juu.

Itsiquindyi Jesús na nndyuiiꞌ vatsꞌon tꞌman

(Mt 24:1-2; Mr 13:1-2)

5 Vendye nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌon tꞌman ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan joo ntjöꞌ na ya jndyi na tijntꞌue na tycüiꞌhanꞌ ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na njon jndyi na tyincyaa nnꞌan cüentaaꞌhanꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Xjenꞌñeen tso Jesús:

6 —Tsoñꞌen nanꞌmin na cojntyꞌiahoꞌ, mangüentyja xjen na nnanꞌtyuiiꞌ nnꞌanhanꞌ. Minꞌncüii tsjöꞌ jeꞌquintjohanꞌ nacjo ntyjehanꞌ.

Jnꞌaan na conanꞌmanhanꞌ na mandyo na ntycüii

(Mt. 24:3-28; Mr 13:3-23)

7 Ndoꞌ taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, ¿Yuu xjen na nndui na nndaꞌ? Ndoꞌ ¿Nin jnꞌaan na ntsiꞌmanhanꞌ na jndë mavaa xjen na nndui nanꞌmin?

8 Tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

“Quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan nnꞌan ꞌoꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ. Ee jndye nnꞌan nninncyo na nnduehan na maja conduihan. Nnduehan na nquehin conduihan Mesías. Ndoꞌ nnduehan: Jndë tentyja xjen na ntycüii tsoñꞌen. Majoꞌ tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo nanꞌñeen. 9 Minꞌ tyiꞌndyuehoꞌ ya conincꞌuaa jñꞌoon na ncꞌoon ndyiaꞌ ndoꞌ na conanꞌve nnꞌan nacjo gobiernon ꞌnaanhan. Ee mancüiixjen jndeiꞌhanꞌ ngüenon jndyee nanꞌminꞌ, majoꞌ tyiꞌcoventyja xjen na ngitsu tsonnangue.”

10 Ndë joꞌ tsontyichen jon ndëëhan: “Nnꞌan ncüii tsonnangue, nnanꞌvehan nacjo nnꞌan ncüiichen tsonnangue. Ndoꞌ ncüii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ntsꞌaa jon tyiaꞌ yo ncüiichen tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. 11 Ndoꞌvanjan jndei ngotsꞌii ndoꞌ ncꞌoon jndoꞌ tꞌman ndoꞌ ntycu chen jndyi ncyꞌoonhanꞌ nnꞌan. Ndoꞌ juu tsjöꞌndue nnintyincyooꞌ jnꞌaan tꞌman na mioon ntsityꞌuehanꞌ nnꞌan.

12 “Majoꞌ vitjachen na nndui tsoñꞌen nanꞌminꞌ, ncyꞌon nnꞌan ꞌoꞌ na nntꞌaviꞌhan ꞌoꞌ ndoꞌ nntyꞌehin ꞌoꞌ. Ndoꞌ mantyi nninncyahan cüenta ꞌoꞌ ndëë nnꞌan quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan ndoꞌ ntyiꞌhan ꞌoꞌ ntꞌaancjo. Ndoꞌ ncꞌochohan ꞌoꞌ tondëë nnꞌan na conintque yo tondëë nanmꞌannꞌian tꞌman, veꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo jñꞌoon na mancya. 13 Xjen na ntquenonhoꞌ tsoñꞌen nanꞌminꞌ, ntsiquinaanhanꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ntyja njan ndëë nnꞌan. 14 Ngꞌe na nndaꞌ, quinanꞌjndaꞌhoꞌ na tyiꞌndyiiꞌ nꞌonhoꞌ nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëë nanꞌñeen chaꞌ ngüañoonꞌhanꞌhoꞌ. 15 Ee ncö ntsꞌa na ntsijndaꞌhanꞌ nquenhoꞌ chaꞌ nndëë nnanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, ata minꞌcya ro joohan na jndohan ꞌoꞌ, jeꞌquindëë nnduehan na juu jñꞌoon na coninncyahoꞌ tyiꞌquijntꞌuehanꞌ, min tyiꞌjeꞌncyaahanꞌ na nnduehan na tyiꞌyuuꞌhanꞌ. 16 Mantyi nque tyehoꞌ, ndyeehoꞌ nninncyahan cüenta ꞌoꞌ nduee nnꞌan na nnanꞌcüje nanꞌñeen minndye ꞌoꞌ. Majoꞌntyi nntꞌa ntyje nquehoꞌ yo ntyje tycyahoꞌ ndoꞌ mantyi nnꞌan na ya jñꞌoon yohoꞌ. 17 Ndoꞌ jndye jndyihan ncꞌonhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ꞌoꞌ veꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan. 18 Majoꞌ xeꞌquiꞌndyi na ngitsuhoꞌ. Chaꞌvijon na itsohanꞌ min veꞌ ncüii sonquenhoꞌ tyiꞌjeꞌquitsuhanꞌ. 19 Ngꞌe na ntjotyenhoꞌ yo ntyja njan, joꞌ na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na ntaꞌndoꞌhoꞌ.

Ntyja ꞌnaanꞌ na nndyuiiꞌ juu tsjoon Jerusalén

20 “Majoꞌ ya na njntyꞌiahoꞌ na minntyjeeꞌ sondaro xiꞌjndio Jerusalén, yajoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na mavaa xjen na nnanꞌtyuiiꞌhan juuhanꞌ. 21 Juu xjenꞌñeen joo nnꞌan na mꞌan ndyuaa Judea, quinanꞌnonhan na min ntyoꞌ na ntaꞌntyꞌiuhan joꞌ. Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan Jerusalén quinduiꞌhan joꞌ, ndoꞌ nnꞌan na mꞌan jndëë tyiꞌncꞌo ntcüeꞌhan juu tsjoonꞌñeen. 22 Ee joo ngueeꞌñeen nanꞌxuanhanꞌ xjen na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan judíos chaꞌ ntsiquindëhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonꞌ jon na tondui. 23 Ntyꞌia ro nanntcu na ñjon ndahan juu xjenꞌñeen yo ntyjentcuhan na ꞌndaa nda. Ee ngioo ncüii naviꞌ tꞌman nacjooꞌ ndyuaava, viꞌ jndyi ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na ntquenon nnꞌan na mꞌan juu xjenꞌñeen. 24 Nnanꞌcüje nnꞌan joohin yo xjo ndoꞌ jndyehan ncꞌocho nnꞌanhan chaꞌvijon preso ncüii ncüii tsonnangue. Ndoꞌ joo nnꞌan na tyiꞌquinjon Tyoꞌtsꞌon ngiohin, ntoꞌxenhin Jerusalén ata ngueeꞌ xjen ntyjii jon na ngacüentyjeeꞌ na contꞌahan na nndaꞌ.

Nanꞌmin nnguaa juu xjen na nndyo nndaꞌ Jesús

(Mt 24:29-35, 42-44; Mr 13:24-37)

25 “Juu xjenꞌñeen tꞌman jnꞌaan na nnintyincyooꞌ na njntyꞌia nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ ndoꞌcüjioonꞌ yo chiꞌ ndoꞌ yo ninꞌncjuu. Ndoꞌ nnon tsonnangue, ntsiꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ngio nnꞌan. Ndoꞌ ngꞌe na nnincꞌuaa na iju ndaandue ntsiquijñꞌeenhanꞌhin. 26 Ntsꞌaahanꞌ na tajndeiꞌ nꞌonhan ngꞌe na coviquityuehan ntyja ꞌnaanꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan nchu vaa vja na itsꞌaahanꞌ nnon tsonnangue. Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen tsoñꞌen na condui najndë na cotoxenhanꞌ tsjöꞌndue, ntsitoncüiiꞌhanꞌ joohanꞌ. 27 Yajoꞌ juu xjenꞌñeen ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌia nnꞌan na ncüjënön nntꞌa tsonnangue. Tyquiiꞌ chincyu nndyö yo juu na nancooꞌ naquixuee na conditꞌman ja. 28 Xjen na jndë tyeꞌ na condui nanꞌminꞌ, cüa, quityiiꞌyantyihoꞌ, tyindyuehoꞌ, cꞌon cjehoꞌ ee tajndye vitja na ntsiquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na nduiꞌhoꞌ quityquiiꞌ naviꞌminꞌ.”

Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera

29 Juu jñꞌoonva na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, sinin Jesús juuhanꞌ ndëëhan, tso jon: “Cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera oo minꞌcya ro tsꞌoon. 30 Xjen na cojntyꞌiahoꞌ na jndë conduiꞌ tscoꞌndaahanꞌ, cotjiꞌhoꞌ cüenta na jndë tindyo ngueesuaꞌ. 31 Mantyi xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condui nanꞌminꞌ na jndë tsjö, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tindyo juu xuee ya tsoñꞌen nnꞌan ntjiꞌ jndyoyuhan na condui Tyoꞌtsꞌon na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen.

32 “Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, tyiꞌxeꞌcüjeñꞌenhan ata xjen na jndë siquindëñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 33 Tsjöꞌndue yo tsonnangue ntycüiiñꞌenhanꞌ, majoꞌ joo jñꞌoon na mancya, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ.

34 “Quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌninncyahoꞌ na ncjachuhanꞌ ꞌoꞌ na veꞌ conanꞌjontohoꞌ na cocüaꞌ quintcu nnꞌan yo na covehan na condyehan oo na ncꞌon jndyihoꞌ jñꞌoontiu ntyja ꞌnaanꞌ na nchu vaa nquii na ncꞌonhoꞌ ꞌio cha. Ee xe nanꞌminꞌ ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ, ninjonto ncüjeeꞌnon juu xueeꞌñeen na ntꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon itꞌuii xiuꞌ quiooꞌ. 35 Manndaꞌ vaa na ngueeꞌnon juu xueeꞌñeen na mꞌan nnꞌan na ninvaa tsonnangue. 36 Mangꞌe na nndaꞌ, ninnquiiꞌchen quitquenhoꞌ cüenta ninvaa xuee na cotsamꞌanhoꞌ. Ndoꞌ quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na nninncyaa jon na ncꞌoon najndeiꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ ya ro nnduiꞌhoꞌ quiiꞌ juu naviꞌ na nndyo, ndoꞌ chaꞌ nndëë ngüentyjeeꞌtyenhoꞌ tonnön, ja na condui tsansꞌa na iꞌua jon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan.”

37 Ndoꞌ nquii Jesús, tincüii xueeyu totsiꞌman jon ndëë nnꞌan quiiꞌ juu vatsꞌon tꞌmanꞌñeen. Ndoꞌ ya na tovaman, tonduiꞌ ntcüeꞌ jon quiiꞌ tsjoon, toca jon juu tyoꞌ na jndyu Olivos. 38 Ndoꞌ tivinonnco, nnꞌan na jndye jndyihan totsquehan vatsꞌon tꞌmanꞌñeen na ndyehan jñꞌoon na toninncyaa jon.

22

Sijndaꞌ Judas na quitꞌuiiviꞌhanꞌ Jesús

(Mt 26:1-5, 14-16; Mr 14:1-2, 10-11; Jn 11:45-53)

1 Majndë vavindyo na ngueeꞌ nguee na cocüaꞌ nnꞌan judíos tyooꞌ na tatsquentë taqueeꞌ. Juu ngueeꞌñeen conanꞌquijndyuhinhanꞌ pascua. 2 Ndoꞌ joo ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ngꞌe na ncyaahan nnꞌan na neinhan Jesús, veꞌ ntyꞌiu tojntꞌue ntyeeꞌñeen nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ na cueꞌ jon.

3 Juu xjenꞌñeen nquii Judas na mantyi jndyu juu Iscariote, tua Satanás quiiꞌ tsꞌon juu. Juu juu ncüii nque nnꞌan na nchoꞌve. 4 Tja tsanꞌñeen na mꞌan joo ntyee na conintqueꞌñeen yo nantque na cotoxen nanntꞌei cüentaaꞌ juu vatsꞌon tꞌman. Tatsijndaꞌ juu yohan nchu vaa nquii ntsꞌaa juu chaꞌ nninncyaa juu Jesús ndueehan. 5 Ndoꞌ nanꞌñeen, sineiinꞌhanꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa na tso juu, ndoꞌ jnanꞌcüejonhan jñꞌoon na ndyionhanhin na ntsꞌaa juu na nndaꞌ. 6 Ndoꞌ mantyi juu siuꞌ juu na nndaꞌ. Joꞌ taꞌ juu tontꞌue juu yuu xjen na ntsijonhanꞌ na nninncyaa juu cüenta Jesús ndueehan xjen na tyiꞌquijntyꞌia nnꞌan.

Sijndaꞌ Jesús na ntcüaꞌhan pascua

(Mt 26:17-29; Mr 14:12-25; Jn 13:21-30 1 Co 11:23-26)

7 Ndoꞌ tueeꞌ juu nguee na cocüaꞌ nnꞌan judíos tyooꞌ na tatsquentë taqueeꞌ. Juu ngueeꞌñeen na conanꞌcüje nanꞌñeen quinman ntyja ꞌnaanꞌ nguee pascua, 8 Ndoꞌ jñon Jesús Pedro yo ninꞌJuan ncüii ntꞌaa, tso jon ndëëhan:

—Cüa, cꞌohoꞌ na nnanꞌjndaꞌhoꞌ na ntcüꞌa jaa ntyja ꞌnaanꞌ nguee pascüa.

9 Taꞌxeeꞌhan nnon jon:

—¿Yuu jon ntꞌue tsonꞌ na nnanꞌjntꞌáhanꞌ?

10 Tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—Quitquenhoꞌ cüenta, juu xjen na jndë tyequeꞌhoꞌ quiiꞌ tsjoon, joꞌ ntjonhoꞌ ncüii tsansꞌa na yꞌoon juu tsjö na ñjon ndaa. Quitsantyjahoꞌ xenꞌ tsanꞌñeen ata xjen ngueeꞌ juu vꞌaa na ngaqueeꞌ juu. 11 Joꞌ quinduehoꞌ nnon nquii tsꞌan na vaaꞌ juu vꞌaaꞌñeen: “Nndaꞌ ta, nquii tsan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, ivaxeeꞌ jon: ¿Yuu vijon vaa cuarto na nninjntꞌue já na ntcüaꞌ jon cüentaaꞌ nguee pascua yo já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na incyaa jon?” 12 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, ntsiꞌman jon ncüii cuarto ndëëhoꞌ, vꞌaa vequitoꞌ, majndë min quindë ꞌnan, joꞌ quinanꞌjndaꞌ yahoꞌ.

13 Joꞌ tyꞌehan ndoꞌ tijndaꞌ tsoñꞌen chaꞌxjen na tso Jesús ndëëhan. Ndoꞌ joꞌ jnanꞌjndaꞌhan na ntcüaꞌhan cüentaaꞌ juu pascüa.

14 Vi jndë tman, tueeꞌnon Jesús joꞌ, tëcjo jon mesa yo nque nnꞌan nchoꞌve na conanꞌjonhan yo jon. 15 Tso jon ndëëhan:

—Juu nguee pascuavahin, ntꞌue jndyi tsꞌön na ninꞌquë quitsman chjo yo ꞌoꞌ vitjachen na ncüꞌiö. 16 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tajeꞌcüꞌa nntꞌahanꞌ ata juu xjen na covityincyo jndyoyu nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ naijon na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

17 Juu xjenꞌñeen tyꞌoon jon ncüii vaso, jndë na tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon, tso jon ndëëhan:

—Cyꞌonhoꞌ vasova, quinanꞌcüenonhoꞌhanꞌ ndëë ntyjehoꞌ, ncüii ro ncüii ro ꞌoꞌ cüehoꞌhanꞌ. 18 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nanein na tonnonchen taxeꞌcꞌua ndaa vinon ata juu xjen na ngityeꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

19 Jndë joꞌ tyꞌoon jon tyooꞌ, mantyi tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ tyjee jon tanꞌhanꞌ, tyincyaa jonhanꞌ ndëëhan. Tso jon:

—Juu tyooꞌva conduihanꞌ sꞌi na mancya na cüꞌiö cüentahoꞌ. Ndö vaa ngontꞌahoꞌ na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ja.

20 Ndoꞌ jndë na tcüaꞌhan, majoꞌntyi sꞌaa jon, tyꞌoon nndaꞌ jon vaso. Tso jon:

—Juu vinon na ñjon vasova, tsiꞌmanhanꞌ juu jñꞌoon xco na maquëntyën yo nꞌeön na ninncya na ntcüeꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. 21 Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan, vaquityen juu mesava yo ja. 22 Jñꞌoon na mayuuꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ngenön chaꞌxjen na jndë tijndaꞌ ntyja njan, majoꞌ ndyiaꞌ jndyi juu tsꞌan na ninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan.

23 Ndoꞌ joꞌ taꞌhan totaꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehin nin ncüii joohan na ntsꞌaa na nndaꞌ.

¿Nin juu na njonntyichen conduihin?

24 Mantyi nnꞌan na nchoꞌveꞌhin, jnanꞌjndyehan jndyuehan yo ntyjehan nin ncüii nquehan na ndiquinjonchenhin. 25 Majoꞌ tso Jesús ndëëhan: “Nque nanmꞌannꞌian tꞌman tsonnangueva yo nque nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo nnꞌan na cotoxen, conchjehan nnꞌan na cotyeꞌntjon ndëëhan, majoꞌ conanꞌquijndyu nanꞌñeen joohan nnꞌan na cotaꞌntyjeeꞌhinhan. 26 Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ntsamꞌanhoꞌ chaꞌna na contꞌa nanꞌñeen. Ndö vaa na quintꞌahoꞌ, juu tsꞌan na conintꞌmanntyihin, cꞌoon juu chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌtꞌman condui. Ndoꞌ tsꞌan na icoꞌxen, cꞌoon juu chaꞌvijon tsꞌan na ityeꞌntjon ndëë nnꞌan. 27 Ee ¿Nin juu na njonchen conduihin, aa juu tsꞌan na vequityen mesa, oo aa juu tsꞌan na ityeꞌntjon joꞌ? ¿Aa chi majuu tsꞌan na vequityen mesa tꞌmanntyichen conduihin? Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na condui ja tsꞌan na ityeꞌntjon ndëëhoꞌ.

28 “ꞌOꞌ conduihoꞌ nnꞌan na jndë ntjotyen yo ja tsoñꞌen naviꞌ na jndë toquenön. 29 Mangꞌe na nndaꞌ, maꞌua tsꞌian ndëëhoꞌ na ntyeꞌntjonhoꞌ nnꞌan chaꞌxjen nquii tyëhöꞌ iꞌua jon tsꞌian nnön na ntyeꞌntjön nnꞌan. 30 Juu xjenꞌñeen ntsijntꞌa na ntcüaꞌ ꞌoꞌ ndoꞌ ncüehoꞌ yo ja ngiaaꞌ mesa naijon na ntcoꞌxën. Ndoꞌ ngüendyuaahoꞌ nnon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na nquehoꞌ ngotoxenhoꞌ joo nchoꞌve ntmaanꞌ ntyjë nnꞌan Israel.”

Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro

(Mt 26:31-35; Mr 14:27-31; Jn 13:36-38)

31 Ndoꞌ tsontyichen ta Jesús:

—ꞌUꞌ Simón, quenꞌ cüenta na jndë jndaaꞌ Satanás jñꞌoon na tcan juu na ntyiiꞌ juu ngꞌee juu ꞌoꞌ, juu nanꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na ntscüeꞌndyi tsꞌan ntquen. 32 Majoꞌ ja jndë tcꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnanꞌ na juu na mavantyja tsonꞌ tyiꞌntycüiihanꞌ, ndoꞌ vi jndë ntcüeꞌ tsonꞌ tonnön, quitejndeiꞌ joo ntyjë nanmin na ngaquehan ntyja njan.

33 Majoꞌ tꞌa Simón, tso juu:

—Nndaꞌ ta, min xe na aa ntyiꞌ nnꞌan ꞌuꞌ vancjo ndoꞌ xe na aa nnanꞌcueeꞌhan ꞌuꞌ, mantyi ninncya na ntyiꞌhan ja vancjo ndoꞌ na ncüꞌiö yo ꞌuꞌ.

34 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon:

—Pedro, nnonꞌ matsjö, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö jeꞌntyi, majoꞌ juu xjenꞌñeen ꞌuꞌ jndë ndye jnda macüji ꞌuꞌ na mavajnanꞌ ja.

Tso Jesús na mayuuꞌ ntsiquindëñꞌenhanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui

35 Jndë joꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë joo nnꞌan nchoꞌveꞌñeen:

—Juu xjen na tꞌua ja tsꞌian ndëëhoꞌ na totsancyahoꞌ jñꞌoon, tsjö na tyíꞌntsayꞌonhoꞌ xoquituꞌ, min chetsjaꞌ, min ntcon. Xjenꞌñeen, ¿Aa vaa ꞌnan na totsitjahanꞌ ꞌoꞌ?

Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Taꞌnan yu ro.

36 Tsontyichen jon ndëëhan:

—Majoꞌ nanein, nin juu na nayꞌoon ꞌnan na coñjon xoquituꞌ, cayꞌoon juuhanꞌ ndoꞌ mantyi chetsjaꞌ. Ndoꞌ nin juu na taꞌnan xjooꞌ, quijndëë juu ndiaatco ꞌnaanꞌ juu ndoꞌ quitsijnda juu xjooꞌ juu. 37 Ee matsjö ndëëhoꞌ, vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Tjiꞌ nnꞌan cüenta na cüajon jnan tsixuan jon chaꞌxjen nque nnꞌan na tꞌman jnan vaa.”

Nndaꞌ vaa na tso juu jñꞌoonꞌñeen. Jnduihanꞌ ntyja njan, ndoꞌ mayuuꞌ ntsiquindëhanꞌ.

38 Yajoꞌ jnduehan nnon jon:

—Ta, quindyiaꞌ, ndö ve xjo yꞌö́n.

Tꞌa jon, tso jon:

—Mavaa ya jeꞌ.

Quiiꞌ Getsemaní tsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon

(Mt 26:36-46; Mr 14:32-42)

39 Xjenꞌñeen jnduiꞌ Jesús vꞌaa yuujon na tcüaꞌhan. Tja jon tyoꞌ na jndyu Olivos naijon na mancüiixjen toca jon. Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehan yohin. 40 Jndë na tueeꞌ jon joꞌ yohan, tso jon ndëëhan:

—Quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ tyiꞌngüantjon yutyia ꞌoꞌ xjen na ityiiꞌ juu ngꞌee juu ꞌoꞌ na quinanꞌtjahoꞌ.

41 Ndoꞌ tjantyi jon chjochen na tonnonchen, chaꞌna tycya na ncjuꞌ tsꞌan ncüii tsjöꞌ. Joꞌ tcoꞌxtye jon, tyeꞌ na sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 42 Tso jon: “Tyeꞌ, juu jñꞌoon na macꞌan nnonꞌ, xe na aa tsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ, quitsiquindyaꞌ ja na tyiꞌngenön juu naviꞌva. Majoꞌ min na macꞌan na nndaꞌ, quindui ntyja na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ, chito chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön ja.”

43 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, ncüii ángel na jnan quiñoonꞌndue, tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús, tyincyaa juu najndeiꞌ tsꞌon jon. 44 Ndoꞌ na tëtsijaaꞌntyichenhanꞌ na siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon, totsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon yo ninvaa najndei jon. Ndoꞌ juu ndaatjuenꞌ na jnduiꞌhin, chaꞌvijon neonꞌhanꞌ, ninvindyiiꞌ savꞌiuuꞌhanꞌ xjen tyuaachen.

45 Vi na jndë jnanquintyja jon na sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon, tja nndaꞌ jon naijon na jntyꞌii jon nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, majoꞌ ntjii jonhin condahin, ee tandiquinanhan veꞌ ngꞌe na sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan. 46 Tso jon ndëëhan:

—¿Nchu vaa sꞌaahanꞌ ngiohoꞌ na condahoꞌ? Quinanꞌquintyjahoꞌ, quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ tyiꞌngüantjon yutyia ꞌoꞌ xjen na ityiiꞌ juu ngꞌee juu ꞌoꞌ na quinanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon.

Tꞌue nnꞌan Jesús

(Mt 26:47-56; Mr 14:43-50; Jn 18:2-11)

47 Ninvaa na itsinin Jesús, ndoꞌ squenon nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. Tondëëhan vejndyee nquii Judas, majuu juu ncüii nque nnꞌan na nchoꞌve. Sindyooꞌhin nnon Jesús na tꞌu juu quinchoꞌ jon na tyincyaa juu tsꞌonhin. 48 Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús nnon juu, itso jon:

—ꞌUꞌ Judas, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën nnꞌan, ¿Aa yo na maꞌvaꞌ quinchꞌö, joꞌ na mancyaꞌ cüenta ja nndue nnꞌan?

49 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na tomꞌanhan yo Jesús, vi na jndë jntyꞌiahan ꞌnan na tui, jnduehan nnon jon:

—Ta, ¿Aa nnanꞌtjáꞌ ncjo?

50 Ndoꞌ ncüii joohan ninñoonꞌ sꞌaa juu natëꞌ juu mosooꞌ nquii tyee na conintque. Tyjee juu tsöꞌnqui tsanꞌñeen tontyjaya. 51 Yajoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Maya jeꞌ, quitsacüentyjeeꞌhoꞌ.

Ndoꞌ tꞌuii jon tsöꞌnqui tsanꞌñeen, sinꞌman jonhin. 52 Ndoꞌ sinin Jesús ndëë ntyee na conditque, yo ndëë nanntꞌei na jnan vatsꞌon tꞌman, yo ninꞌnnꞌan na conditque quiiꞌ tsjoon na sacyꞌonhanhin, tso jon ndëëhan:

—¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na tsanchꞌuee condui ja, joꞌ na jndyo cyꞌonhoꞌ ja yo ncjo yo nonnchꞌio? 53 ꞌIo ꞌio tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ juu vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ min tatꞌuehoꞌ ja. Majoꞌ naneinhin jndë tentyja xjen ꞌnaanhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo nquii yutyia na icoꞌxen juu ntyja ꞌnaanꞌ najaan.

Icüji Pedro ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 26:57-58, 69-75; Mr 14:53-54, 66-72; Jn 18:12-18, 25-27)

54 Ndoꞌ nanꞌñeen na tꞌuehan Jesús, tyeyꞌonhan jon vaaꞌ nquii tyee na conintque. Ndoꞌ juu Pedro, tycya tycya tantyja juu. 55 Nnꞌan na tyeyꞌonhan Jesús, jndë na jnanꞌntjonhan chon tochꞌen, xiꞌjndio tyecüendyuaahan nnon chonꞌñeen, ndoꞌ mantyi juu Pedro tacjo jon quiiꞌ ntꞌanhan. 56 Ndoꞌ ncüii tsanscu na ityeꞌntjon ndëë nnꞌan vꞌaaꞌñeen, jndyiaaꞌ juu na vaquityen Pedro naijon naxuee chon. Quii jndyiaaꞌ juu nnon jon, ndoꞌ tso juu:

—Mantyi tsansꞌavaꞌ vayꞌoon juu jñꞌoon yo juu Jesús.

57 Majoꞌ tji Pedro, tso jon:

—ꞌUꞌ tsanscu, tyiꞌcüajnꞌan ja tsanvaꞌ.

58 Tja ngue chjo xjen ndoꞌ jndyiaaꞌ ncüiichen tsꞌanhin, tso juu nnon jon:

—Mantyi ꞌuꞌ vayonꞌ jñꞌoon yo Jesús.

Majoꞌ tꞌa jon:

—Aa xe ꞌuꞌ. Minꞌchjo chito aa joꞌ ja.

59 Tëca chaꞌnan ncüii hora ndoꞌ ncüiichen tsꞌan sijndeiꞌ ꞌndyo juu, tso juu ndëë nnꞌan:

—Jñꞌoon mayuuꞌ na toquiñꞌen tsanvaꞌ yo Jesús ee conduihin tsan na jnan ndyuaa Galileahin.

60 Tꞌa Pedro ꞌndyo tsanꞌñeen:

—Ja, minꞌchjo tyiꞌquintji jñꞌoon na matsuꞌ.

Ninvaa na itsinin jon yo tsanꞌñeen ndoꞌ sixuaa ro quilꞌö. 61 Ndoꞌ na nndaꞌ, tequen ta Jesús, jndyiaaꞌ jndyoyu jon nnon Pedro. Ndoꞌ ninñoonꞌ tañjoonꞌ tsꞌon juu jñꞌoon na jndë siquindyi Jesús juu: “Vitjachen na ntsixuaa quilꞌö jeꞌntyi, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda macüji ꞌuꞌ ntyja njan.” 62 Ndoꞌ jnduiꞌ Pedro joꞌ, taxjen vaa tꞌioo jndyi jon.

Conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan Jesús

(Mt 26:67-68; Mr 14:65)

63 Nque nanꞌñeen na totquenhan cüenta Jesús, tonanꞌcüejnaanꞌhanhin ndoꞌ totjaꞌhan jon. 64 Ndoꞌ mantyi jnanꞌtyenhan ndiaa nnon jon, jndë joꞌ taxeeꞌhan nnon jon:

—Cüa, cüiyuuꞌ ꞌndyoꞌ nin juu icüjaꞌ ꞌuꞌ.

65 Ndoꞌ mantyi jndye mañoon jñꞌoon tsanꞌ na tonduehan cjooꞌ jon.

Tyencyahan cüenta Jesús nduee nnꞌan na conintque

(Mt 26:59-66; Mr 14:55-64; Jn 18:19-24)

66 Vi na jndë tixuee, nque nnꞌan na conintque tondëë nnꞌan judíos, yo ntyjehan nque ntyee na conditque, ndoꞌ yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, tëncüihan yo ntyjehan. Ndoꞌ tyeyꞌonhan Jesús naijon na conanꞌjndaꞌhan jñꞌoon. Jndë na tëncüihan joꞌ, taꞌxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

67 —Quitsuꞌ ndë́, ¿Aa condui ꞌuꞌ nquii Mesías?

Tꞌa jon jndyuehan:

—Min xe na aa ntsjö ndëëhoꞌ, majoꞌ xeꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. 68 Ndoꞌ min xe na aa ngüaxꞌë ndëëhoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ xeꞌquitꞌahoꞌ ꞌndyö, 69 Majoꞌ nanein na tonnonchen, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncjöquijman ngiaaꞌ jon tontyjaya naijon na itsitꞌmaanꞌntyichenhanꞌ ja. Nquii jon na taquintyja najndei na conduihin.

70 Ndoꞌ na tso jon na nndaꞌ, tsoñꞌen nanꞌñeen taꞌxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—Yajoꞌ ¿Aa condui ꞌuꞌ Jnda Tyoꞌtsꞌon?

Tꞌa jon jndyuehan, tso jon:

—Nquehoꞌ conduehoꞌ na jon condui ja.

71 Joꞌ jnduehan ndëë ntyjehan:

—Tyiꞌicanhanꞌ na ndyëë jñꞌoon jndyue mañoon nnꞌan nchu vaa na ngiohan ntyja ꞌnaanꞌ jnaanꞌ juu, ee manquëntyë jndë jndyëë jñꞌoon ꞌndyo nquii juu.

23

Tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan Pilato

(Mt 27:1-2, 11-14; Mr 15:1-5; Jn 18:28-38)

1 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen na tëncüihan joꞌ, jnanꞌquintyjahan, tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan Pilato. 2 Taꞌhan tonduehan nnon tsanꞌñeen nchu vaa ngiohan na itsitjahin. Jnduehan:

—Jndë jndiö́ na juu tsanvaꞌ itsiꞌndaaꞌ juu nꞌon nnꞌan ndyuaaminhin. Itso juu na joo sꞌon na coꞌxen César na quitye nnꞌan, tandyiönhanꞌ. Ndoꞌ mantyi manquiintyi juu tso juu na conduihin Mesías na taquintyja na tꞌman conduihin.

3 Ndoꞌ Pilato, vi na jndë jndyii jon na jnduehan na nndaꞌ, taxeeꞌ jon nnon Jesús, tso jon:

—¿Aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ nquii tsan na taquintyja na tꞌman condui na coꞌxenꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos?

Tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Majoꞌ ro chaꞌxjen na matsuꞌ.

4 Ndoꞌ tso Pilato ndëë ntyee na conintque yo ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin:

—Juu tsanvaꞌ, minꞌncüii tacovijndaꞌ na aa itsitjahin.

5 Majoꞌ tonanꞌjndeiꞌ jndyue nanꞌñeen, jnduehan:

—Tsojnaanꞌ juu jñꞌoon na itsiꞌman juu, itsꞌaahanꞌ na joo nnꞌan ninvaa ndyuaa Judea conanꞌjmiinꞌhan na conanꞌvehan cjooꞌ tsamꞌaantsꞌian tꞌman. Taꞌ juu toninncyaa juu jñꞌoonꞌñeen ndyuaa Galilea ndoꞌ majoꞌntyi itsꞌaa juu tsjoonvahin.

Tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan Herodes

6 Ndoꞌ juu Pilato, vi na jndë jndyii jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Galilea, taxeeꞌ jon ndëë nanꞌñeen xe na aa condui Jesús tsꞌan ndyuaa Galilea. 7 Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌon Pilato na jnan Jesús ndyuaa Galilea naijon na icoꞌxen Herodes, yajoꞌ scüenon jonhin na mꞌaan tsanꞌñeen na coꞌxen juu jon. Juu Herodes tyjeeꞌ ya jon Jerusalén ngꞌe na mꞌaan nguee. 8 Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Herodes Jesús, tyincyaahanꞌ na neiinꞌ jndyi jon, ee tijndye xuee ninꞌcüajnaanꞌ jonhin. Ee jndë tondyii jon jñꞌoon na tovinein ntyja ꞌnaanꞌ Jesús ndoꞌ ntyja jndyi tsꞌon jon na ntsꞌaa Jesús jnꞌaan tꞌman na nndyiaaꞌ jon. 9 Jndye jñꞌoon taxeeꞌ jon nnon Jesús, majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon taꞌnan tꞌa jon. 10 Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, mantyi tyꞌehan na mꞌaan Herodes. Tonanꞌxuaahan na tonduehan nchu vaa ngiohan na itsitja Jesús. 11 Ndoꞌ juu Herodes ndoꞌ mantyi yo nque sondaro ꞌnaanꞌ jon, jntꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan Jesús, jnanꞌcüejnaanꞌhan jon. Jnanꞌcüehan ncüii ndiaahin na njonhanꞌ chaꞌnan ndiaa cocüe rey, jndë joꞌ jnanꞌcüenon ntcüeꞌhanhin na mꞌaan juu Pilato. 12 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, nquii Pilato yo Herodes, ntjo ya ntcüeꞌ ngiohan yo ntyjehan ee tijndye xuee tomꞌanhan na vjehan ntyjehan.

Covijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús

(Mt 27:15-26; Mr 15:6-15; Jn 18:39-19:16)

13 Ndoꞌ Pilato tqueenꞌ jon ntyee na conintque yo nanmꞌannꞌian yo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. 14 Tso jon ndëë nanꞌñeen:

—ꞌOꞌ jndyoyꞌonhoꞌ tsanvaꞌ na conduehoꞌ na ityiiꞌ juu jñꞌoon ndëë ntyjehoꞌ nnꞌan judíos na quinanꞌvehan nacjooꞌ nquii gobiernon. Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, tondëë tsoñꞌenhoꞌ jndë tajndöhin ndoꞌ minꞌncüii jnaanꞌ juu tatijndaꞌ na tsoñꞌen jñꞌoon na conduehoꞌ cjooꞌ juu. 15 Ndoꞌ min nquii Herodes taꞌnan ntjii jon jnaanꞌ juu, joꞌ na iscüenon ntcüeꞌ jonhin na mꞌan ja. Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, minꞌncüii tyiꞌcotsitjahin na tsixuan juu na cueꞌ juu. 16 Ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ na ncꞌua ja tsꞌian na ngichuꞌ juu, ndë joꞌ ntsiquindyahin.

Manndaꞌ vaa jñꞌoon na sintcüeꞌ Pilato ndëë nnꞌan judíosꞌñeen.

17 Ncüii ncüii chu, juu xjen na coveeꞌ nguee na conanꞌcüje nnꞌan judíos quinman, vaa costumbre na ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ ntꞌö Pilato, itsiquindyaa jon tsanꞌñeen ndueehan, nin juu na cotanhan nnon jon.

18 Ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen nanꞌñeen tyeꞌ jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Cüjiꞌ tsanvaꞌ, ndoꞌ quitsiquindyaꞌ juu Barrabás.

19 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen jndë tjueꞌ sondarohin vancjo ngꞌe vaa jnaanꞌ juu na tejndyee juu ndëë nnꞌan quiiꞌ tsjoon na jnanꞌvehan cjooꞌ gobernado, ndoꞌ mantyi na iscueeꞌ juu tsꞌan. 20 Ndoꞌ ngꞌe na ninꞌquitsiquindyaa Pilato Jesús, joꞌ na tꞌman nndaꞌ jon joo nnꞌan judíosꞌñeen. 21 Majoꞌ jnanꞌxuaa nndaꞌhan, jnduehan:

—Cüa, maninjon ro quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan.

22 Tꞌa jon jndyuehan na jndë ndye jnda:

—¿Ndu? Quinduehoꞌ nnön, ¿Nin ꞌnan vaa na jen tꞌman sitjahin? Minꞌncüii jnaanꞌ juu taꞌnan ntji na tsixuan juu na cueꞌ juu. Yajoꞌ ntsꞌa na quichuꞌ jndyee juu, ndoꞌ ndëë joꞌ ntsiquindyahin.

23 Majoꞌ ninvito tonanꞌjndeiꞌ jndyuehan. Jndei tonanꞌxuaahan, totanhan na quitꞌion jonhin tsonjnꞌaan. Yajoꞌ tangueeꞌ Pilato chaꞌxjen jñꞌoon na jnanꞌxuaahan. 24 Ndoꞌ tso jon na quindui chaꞌxjen na cotanhan. 25 Joꞌ siquindyaa ntcüeꞌ jon juu tsanꞌñeen na tanhan na mꞌaan vancjo, na tejndyee juu ndëë nnꞌan na jnanꞌvehan cjooꞌ gobernado ndoꞌ na iscueeꞌ juu tsꞌan. Ndoꞌ mantyi tyincyaa jon Jesús ndueehan na quintꞌahan yo jon nchu vaa na ntꞌue nꞌonhan.

Cotꞌionhan Jesús tsonjnꞌaan

(Mt 27:32-44; Mr 15:21-32; Jn 19:17-27)

26 Xjen na tyeyꞌon sondaro Jesús na ntꞌionhan jon tsonjnꞌaan, tꞌuehan ncüii tsꞌan na jnan jndëë, tsan na jndyu Simón, juu juu tsꞌan tsjoon Cirenehin. Nque sondaroꞌñeen jntꞌahan na quichu tsanꞌñeen tsonjnꞌaan na cantyja juu toxenꞌ Jesús.

27 Jndye jndyi nnꞌan tentyja toxenꞌ Jesús, quiiꞌ ntꞌanhan ñꞌen nanntcu na totyuee jndyihan ndoꞌ tonanꞌxuaahan na itsiꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ngiohan na jntyꞌiahan ꞌnan na tquenon Jesús. 28 Joꞌ tequen jon ndëë nanntcuꞌñeen, tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ nanntcu Jerusalén, tandyueehoꞌ ntyja njan, quityueehoꞌ ntyja ꞌnaan nquehoꞌ yo ndahoꞌ. 29 Ee quitquenhoꞌ cüenta, mangüentyja xuee na nndue nnꞌan: “Joo nanntcu nnꞌan ndueꞌ yo ntyjehan na tyiꞌquiñjon nda na tayoꞌndaa jnanꞌquiteiꞌhan, tꞌman jndë tyio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhan.” 30 Xjenꞌñeen ngitaꞌ nnꞌan na nnduehan ndëë ntyoꞌ tꞌman: “Quitjaꞌ ꞌoꞌ nacjö́,” ndoꞌ mantyi ndëë ntyoꞌ quijndë nnduehan: “Quityꞌiuhoꞌ já na ncüjë.” 31 Ee xe nanꞌmin contꞌa nnꞌan yo ja na tajnan tsixuan, matꞌmanntyichen naviꞌ ngenon nanꞌñeen na vaa jnanhan.

32 Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen, mantyi tyechohan ve nnꞌan na tꞌuiityenhanꞌhin na tontꞌahan natyia na tojnaanꞌ jnanꞌcüjehan joo nanꞌñeen yo Jesús. 33 Xjen na squehan ncüii joo na conanꞌquijndyuhan juuhanꞌ Tyoꞌ Tsiꞌxquen Tsꞌoo, joꞌ tꞌionhan Jesús tsonjnꞌaan yo joo nanꞌñeen na tyia nnꞌanhin, ncüii tsanꞌñeen ngiaaꞌ jon tontyjaya ndoꞌ ncüiichenhin ngiaaꞌ jon tontyjatymaanꞌ. 34 Tso Jesús:

—ꞌUꞌ Tyeꞌ, nque nnꞌan na contꞌaviꞌ ja, quitsitꞌman tsonꞌhan ee tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhan ꞌnan na contꞌahan ja.

Ndoꞌ joo sondaroꞌñeen, tyꞌehan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin joohan ninjnoonꞌ ncüii cüii ndiaaꞌ jon. 35 Ndoꞌ nnꞌan na sque joꞌ, ninvito tojntyꞌiahan jon. Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌian veꞌ tonanꞌcüejnaanꞌhin jon, tonduehan:

—Juu tsanvahin, naviꞌ na toquenon nnꞌan, totsinꞌman juuhan, joꞌ nanein xe na aa mayuuꞌ conduihin nquii Mesías na tꞌion Tyoꞌtsꞌon tsꞌianhin na coꞌxen jon jaa, quitsinꞌman nquiihin naviꞌ na iquenon juu.

36 Ndoꞌ mantyi nque sondaroꞌñeen jnanꞌcüejnaanꞌhan Jesús. Tyentyjaaꞌhin na nninncyahan vinon të na ncꞌu jon.

37 Jnduehan:

—ꞌUꞌ xe na aa mayuuꞌ na taquintyja na tꞌman condui ꞌuꞌ na coꞌxenꞌ nnꞌan judíos, cüa quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ naviꞌva na maquenoonꞌ.

38 Tondyeyu xquen tsonjnꞌaan tꞌionhan tscaaꞌ na nnonhanꞌ jndui jñꞌoon griego, yo jñꞌoon latyen, yo ninꞌjñꞌoon hebreo. Itsohanꞌ: “Ndö nquii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan judíos.”

39 Ndoꞌ ncüii joo nnꞌan naviꞌ nnꞌanhin, tsan na jñon sondaroꞌñeen tsonjnꞌaan na mintyjeeꞌ tongiaaꞌ jon, mantyi scüejnaanꞌ juuhin. Tso juu:

—Condui ꞌuꞌ Mesías, ¿Aa tyiꞌyuuꞌ? Ngꞌe joꞌ, quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ naviꞌ na maquenoonꞌ, ndoꞌ mantyi já.

40 Majoꞌ tꞌa ncüiichen tyje tsanꞌñeen, sityiaꞌ juuhin, tso juu:

—Cüa jen tyiꞌncyaꞌ ꞌuꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ cüejon itꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌxjen na iquenon nquii Jesús. 41 Ndoꞌ ve jaa mayuuꞌ chuhanꞌ na quenön na nndaꞌ, ee cotyiön na jndë jnanꞌtja jaa. Majoꞌ juu tahaꞌ, minꞌncüii natyia tacotsꞌaa jon.

42 Ndë joꞌ tso juu nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, cañjoonꞌ tsonꞌ ja ya na ngueꞌ naijon na matyentjonꞌ.

43 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tsanꞌñeen, tso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö nnonꞌ, xeevahin ncꞌonꞌ yo ja quityquiiꞌ juu paraíso naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon.

Tyincyaa Jesús na tueꞌ jon

(Mt 27:45-56; Mr 15:33-41; Jn 19:28-30)

44 Xjen na tueeꞌ yajminꞌ, sꞌaahanꞌ na tijaan ninvaa tsonnangue, ata xjen na ndye na matman. 45 Ee ndoꞌcüjioonꞌ sꞌaahanꞌ na tijaanhanꞌ. Ndoꞌ juu ndiaa tco na ntyja quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, xoncüe yahanꞌ jndyiiꞌ. 46 Majuu xjenꞌñeen jndei sixuaa Jesús, tso jon:

—Tyeꞌ, ntꞌöꞌ maꞌndyi ntyja na vantꞌö.

Ndoꞌ vi jndë tso jon na nndaꞌ, tueꞌ jon.

47 Ndoꞌ juu capitán, tsan na icoꞌxen sondaroꞌñeen, vi na jndë jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui, sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon, tso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ, juu tsanvaꞌ tajnan totsixuan jon.

48 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tëncüi joꞌ na jntyꞌiahan ꞌnan na tui, xjen na tyentcüeꞌhan ntꞌaahan, totuenꞌhan ndaꞌ ndeiꞌndyahan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. 49 Majoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na taꞌjnꞌaanhan Jesús yo joo nanntcu na tentyja toxenꞌ jon na jnanhan Galilea, matycyaaꞌ tintyjeeꞌhan, jntyꞌiahan na tquenon Jesús nanꞌminꞌ.

Tyequityꞌiuhan Jesús

(Mt 27:57-61; Mr 15:42-47; Jn 19:38-42)

50 Tomꞌaan ncüii tsꞌan na toquijndyu José. Juu jon tsꞌan Tsjoon Arimateahin, ntꞌö Judea. Juu tsanꞌñeen ncüii nque nnꞌan na conduihan nanmꞌannꞌian ꞌnaan nnꞌan judíos. Ya tsꞌanhin ndoꞌ jndyoyu conduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 51 Mantyi tominndooꞌ jon na ngueeꞌ xjen na juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, nnintyincyooꞌhanꞌ. Min taꞌnan sijon tsanꞌñeen yo jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ ntyje nanmꞌannꞌianhin na cueꞌ Jesús. 52 Juu José tja jon na mꞌan Pilato, tëcan jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 53 Jndë joꞌ taquityjee jonhanꞌ nnon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ iscüetyjo jon ndiaa sábana tsan lino tsꞌoo Jesús, jndë joꞌ tjaquityiiꞌ jonhin quiiꞌ tsëꞌtsjöꞌ na jnanꞌya nnꞌan na minꞌjon tacovantyꞌiu tsꞌanhanꞌ. 54 Juu xueeꞌñeen, xuee na conanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos na ntaꞌjndyeehan na nnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na jndë tman juu xjenꞌñeen, joꞌ na mavaa xjen na ngityeꞌ juu xjen na quitaꞌjndyeehan.

55 Ndoꞌ joo nanntcu na jnan Galilea na tyincyohan yo Jesús, tentyjahan ndoꞌ jntyꞌia ndëëhan juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen yo nchu vaa na tantyꞌiu jon. 56 Jndë joꞌ tyentcüeꞌhan Jerusalén, tyenanꞌjndahan nasi quichi yo nchenꞌ na ntyeehinhanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús.

Joo nanntcuꞌñeen taꞌjndyeehan juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos chaꞌxjen na juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ.

24

Ntyja ꞌnaanꞌ na taꞌndoꞌ xco Jesús

(Mt 28:1-10; Mr 16:1-8; Jn 20:1-10)

1 Majoꞌ vanco xuee na vejndyee soana, tyꞌehan naijon na vaa tsiꞌtsꞌuaꞌñeen yo vendyechen ntyjentcuhan. Tyechohan nasi quichi na jndë jnanꞌjndaꞌhan na ntyeehinhanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 2 Majoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jntyꞌiahan na juu tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyo juu tsëꞌtsjöꞌñeen, jndë tquenaanꞌhanꞌ. 3 Ndoꞌ ya na tyequeꞌhan tyquiiꞌhanꞌ, tavi cuaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 4 Ndoꞌ viochen xjen na totsiquijñꞌeenhanꞌhin na nndaꞌ jndë tui, ya jntyꞌiahan, tityincyooꞌ ve tsꞌan ndyo ndëëhan, cüehan ndiaa quichiꞌ na quixuee jndyihanꞌ. 5 Joꞌ tyue jndyi nanntcuꞌñeen, tyetangiohan xenꞌ tyuaachen. Jndue nanꞌñeen ndëëhan:

—Juu tsꞌan na vandoꞌ, ¿Ndu na cojntꞌuehoꞌhin quiiꞌ ntꞌan ntꞌoo? 6 Tacꞌoonhin ntjoohin, jndë vandoꞌ xco jon na tueꞌ jon. Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tso jon ndëëhoꞌ xjen na ninmꞌaan jon ndyuaa Galilea. 7 Tso jon na nquii jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan, mancüiixjen chuhanꞌ na nninncya nnꞌan cüentahin nduee nnꞌan na nanꞌxuan jnan, ndoꞌ njñonhin jon tsonjnꞌaan. Majoꞌ xee na jndë ndye, ngüandoꞌ xco jon.

8 Yajoꞌ tañjoonꞌ nꞌonhan juu jñꞌoon na totso Jesús ndëëhan. 9 Ndoꞌ joo nanntcuꞌñeen, jnanhan na vaa tsiꞌtsꞌua, tyꞌentcüeꞌhan na mꞌan nnꞌan quinchoꞌncüii yo minndyechen ntyjehan na conanꞌjonhan yo Jesús. Jnanꞌquindyiihan nanꞌñeen na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 10 Joo nanntcuꞌñeen na tyenanꞌquindyiihan nanꞌñeen, joꞌ María, tsan tsjoon Magadán, yo Juana, yo ncüiichen María ndyee juu Santiago, yo minndyechen ntyjentcuhan. 11 Majoꞌ joo nnꞌan quinchoꞌncüiiꞌñeen, juu jñꞌoon na jnanꞌnein nanntcuꞌñeen, tyꞌonhan cüentahanꞌ na veꞌ ninntyi jñꞌoonhanꞌ. Tatëntyja nꞌonhinhanꞌ.

12 Majoꞌ juu Pedro jeꞌ, jnanquintyja jon, jnannon jon, tja jon na vaa tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Ndoꞌ vi jndë na jndondyi jon quityquiiꞌhanꞌ, ntjii jon xiaꞌntyi ndiaa quichiꞌñeen minquintoꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tëntcüeꞌ nndaꞌ jon vꞌaa, vacue tomꞌaanꞌ tsꞌon jon tsoñꞌen na jndë tui.

Ndö ꞌnan na tui viochen xjen na ñjon ve tsꞌan nato Emaús

(Mr 16:12-13)

13 Ndoꞌ quenꞌ cüenta, majuuntyi xueeꞌñeen, ve nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tyꞌehan tsjoon chjo na jndyu Emaús, juuhanꞌ tycya mꞌaanhanꞌ yo Jerusalén chaꞌna quinchoꞌncüii kilómetros. 14 Coꞌohan ndoꞌ tonanꞌnein nquehan tsoñꞌen nanꞌminꞌ na jndë tui. 15 Ndoꞌ viochen xjen na tyꞌehan, tonanꞌneinhan yo ntyjehan, ndoꞌ nquiintyi Jesús tentyja jonhan. Ninvixjen tja jon yo joohan. 16 Majoꞌ min na jntyꞌia ndëëhan jon, tatyincyaahanꞌ na ntaꞌjnꞌaanhan nin tsꞌanhin. 17 Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Nin jñꞌoon na conanꞌnein nquehoꞌ nato na coꞌohoꞌ?

Ndoꞌ tyecüentyjeeꞌhan, tityincyooꞌ na chjooꞌ jndyi nꞌonhan. 18 Ndoꞌ ncüiihan, tsan na jndyu Cleofas, tꞌa juu ꞌndyo jon, tso juu:

—¿Aa xiaꞌntyi ꞌuꞌ tsꞌan na veꞌ tyjeꞌ yaꞌ Jerusalén, ngꞌe joꞌ tyiꞌquintjiꞌ nchu vaa ꞌnan na tui vja ro ndoꞌ xee venjoonꞌ?

19 Joꞌ taxeeꞌ Jesús:

—¿Nin ꞌnan tui?

Joohan tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Aa ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tsan tsjoon Nazaret na toninncyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, jaaꞌ tsꞌian na totsꞌaa jon yo jñꞌoon na totsinin jon tondëë tsoñꞌen nnꞌan. 20 Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nanmꞌannꞌian nján, tyincyahan cüenta jon na quitꞌuiityenhanꞌhin na cueꞌ jon. Joꞌ na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. 21 Ndoꞌ já, jen tontyja nꞌö́n na nduihin na ntsiquindyaa jon jaa nnꞌan Israel. Ndoꞌ vandyaꞌ joꞌ, naneinhin jndë ndye xuee na tui nanꞌminꞌ. 22 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ, ñꞌen nanntcu tmaanꞌ na nanꞌxuán, jndyojnanꞌquindyiihan já jñꞌoon na siquijñꞌeenhanꞌ já. Ee vitsjoon tonco quiuuꞌ, tyꞌehan naijon na vaa juu tsiꞌtsꞌua, 23 Majoꞌ tavi siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon cuaa. Ndoꞌ tyincyo ntcüeꞌhan, ndoꞌ tonduehan ndë́ na tityincyooꞌ ángeles ndëëhan, ndoꞌ na jndue nanꞌñeen ndëëhan na vandoꞌ xco jon. 24 Jndë joꞌ tyꞌe minndye ntyjë́ naijon vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen ndoꞌ jntyꞌiahan na mayuuꞌ chaꞌxjen na jndue nanntcuꞌñeen, majoꞌ nquii Jesús, taꞌnan jntyꞌiahanhin.

25 Yajoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌquitquenhoꞌ cüenta tsoñꞌen jñꞌoon na tondue nque nnꞌan na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, min tyiꞌcjooꞌ nꞌonhoꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌhanꞌ. 26 Mangiohoꞌ na nquii Mesías chuhanꞌ na ijndeiꞌhanꞌ na quitjon jon tsoñꞌen naviꞌminꞌ ndoꞌ jndëcya ngüentyja na ngityeꞌ na ntsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon jon.

27 Ndë joꞌ taꞌ Jesús na totsiꞌman jon ndëëhan tsoñꞌen jñꞌoon na chuuꞌ quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Tyeꞌhanꞌ yo jñꞌoon na tquen Moisés ndoꞌ chen chen tꞌuiihanꞌ jñꞌoon na tquen tsoñꞌen nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa.

28 Xjen na tëvindyohin tsjoon chjo naijon na coꞌohan, yajoꞌ sꞌaa jon na vjantyichen jon na tonnon. 29 Majoꞌ jnanꞌjndeiꞌ jndyuehan nnon jon. Jnduehan:

—Cüa ntyjë, quintjo ꞌuꞌ yo já ee jndë tman nanein, jndë vavinton.

Joꞌ taqueeꞌ jon vꞌaaꞌñeen na ntjohin yo nanꞌñeen. 30 Ndoꞌ xjen na tecjo jon mesa yohin, tyꞌoon jon cüenta tyooꞌ, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon, jndë joꞌ tyjee jon tanꞌhanꞌ, ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndëëhan. 31 Jndë na jntyꞌiahan na sꞌaa jon na nndaꞌ, yajoꞌ chaꞌvijon tyincyaahanꞌ na xuee jntyꞌiahan, ndoꞌ yajoꞌ taꞌjnꞌaanhan na nquii Jesús condui juu tsanꞌñeen. Majoꞌ ninjonto tsuhin tondëëhan. 32 Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Aa tyiꞌyuuꞌ tyincyaahanꞌ na njon jndyi ngiö juu xjenꞌñeen na sinin jon ndëë na tincyö nato, na siꞌman jon nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tondui.

33 Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jnanꞌquintyjahan, ndoꞌ tyentcüeꞌhan Jerusalén. Joꞌ squehan na mꞌan nque nnꞌan na quinchoꞌncüiiꞌñeen na tojnaanꞌ mꞌanhan yo minndyechen nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohan. 34 Ndoꞌ nque nnꞌan na quinchoꞌncüiiꞌñeen, jnduehan ndëë nanꞌñeen.

—Jñꞌoon na mayuuꞌ na jndë vandoꞌ xco ta Jesús ee jndë tityincyooꞌ jon nnon Simón.

35 Ndoꞌ mantyi ve nanꞌñeen tonanꞌneinhan nchu vaa na tui xjen na njonhan nato ndoꞌ na taꞌjnꞌaanhan jon xjen na tyjee jon tanꞌ tyooꞌ yohan.

Tityincyooꞌ Jesús ndëë nnꞌan na conanꞌjon yo jon

(Mt 28:16-20; Mr 16:14-18; Jn 20:19-23)

36 Ninvaa na conanꞌneinhan jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ nquii Jesús tityincyooꞌ minntyjeeꞌ jon xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan. Tso jon ndëëhan:

—¿Aa tijaan yahoꞌ?

37 Majoꞌ mioon tyuehan, sꞌaahanꞌ ngiohan na cojntyꞌiahan ncüaanꞌ tsꞌoo. 38 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—¿Ndu na jen itsiquijñꞌeenhanꞌ ꞌoꞌ ndoꞌ na ve vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ? 39 Quijntyꞌiahoꞌ ntꞌö yo ngꞌë na mancöntyë ndö. Quitꞌuehoꞌ ja ndoꞌ quijntyꞌiahoꞌ ee ncüaanꞌ tsꞌoo min ndiꞌ min siiꞌ taꞌnan quichuhanꞌ, chaꞌxjen na cojntyꞌiahoꞌ na chö ja.

40 Ndoꞌ vi jndë na tso jon na nndaꞌ, siꞌman jon ntꞌö jon yo ngꞌee jon ndëëhan. 41 Ndoꞌ sꞌaahanꞌ nꞌonhan na aa mayuuꞌ na nquii jon, majoꞌ mantyi tyincyaahanꞌ na neinhan ndoꞌ totsiquijñꞌeenhanꞌhin. Viochen xjen na tquenonhan na nndaꞌ, taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Aa vaa chjo ꞌnan na ya ntcüaꞌ tsꞌan?

42 Ndoꞌ tyincyahan ncüii tanꞌ quitscaa jnein. 43 Tyꞌoon jonhanꞌ, ndoꞌ tquii jonhanꞌ na tondëëhan. 44 Jndë joꞌ tso jon ndëëhan:

—Viochen xjen na tomꞌan yohoꞌ, totsiꞌman ndëëhoꞌ nchu vaa itsiquindyi tsoñꞌen jñꞌoon na jndui ntyja njan na mꞌaanhanꞌ quiiꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés, ndoꞌ mantyi quiiꞌ jñꞌoon na toninncya nque nnꞌan na tonanꞌneinhan jñꞌoon ntyja ꞌnaan nchu vaa ꞌnan na nguaa. Jñꞌoonminꞌ majndaꞌ na quitsiquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ, ndoꞌ nanein jndë tui chaꞌxjen na totsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoonꞌñeen.

45 Ndë joꞌ tyincyaa jon na jndaꞌ nquenhan na taaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tondui. 46 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Jñꞌoon na jndui itsiquindyihanꞌ na nquii jon na conduihin Mesías, mancüiixjen ngenon jon naviꞌ tꞌman ndoꞌ xuee na jndë ndye na jndë tueꞌ jon, ngüandoꞌ xco jon. 47 Ndoꞌ yo xueeꞌ jon ninncya nnꞌan jñꞌoon na quintcüeꞌ nꞌon nnꞌan jnanhan chaꞌ na ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan. Juu tsꞌianꞌñeen, Jerusalén ngityeꞌhanꞌ, ngacyahanꞌ ninvaa tsonnangue. 48 Maꞌua tsꞌian ndëëhoꞌ na quitjiꞌ jndyoyuhoꞌ jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan. 49 Mancöntyë njñön Espíritu Santo na ncꞌoon jon yohoꞌ. Nquii jon na jndë tcoꞌ Tyëhöꞌ ꞌndyo jon na nninncyaa jonhin quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Majoꞌ quintjohoꞌ Jerusalén ata xjen na ncyꞌonhoꞌ cüentahin na nnan jon nandye, chaꞌ nnanꞌxuanhoꞌ najndei quiiꞌ nꞌonhoꞌ.

Tava Jesús quiñoonꞌndue

(Mr 16:19-20)

50 Ndoꞌ tachu Jesús joohan toꞌndyo tsjoon Jerusalén. Squehan ndyooꞌ tsjoon Betania. Juu xjenꞌñeen sintyja jon ntꞌö jon cjohan na ityio jon jnꞌaanhan. 51 Ndoꞌ juu xjen na ityio jon jnꞌaanhan, suehanꞌhin, tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue. 52 Ndoꞌ joohan jndë na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon, tyentcüeꞌhan Jerusalén na nein jndyihan. 53 Ninnquiiꞌchen toꞌohan vatsꞌon tꞌman na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon.

San Juan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Jñꞌoon Naya Ntyja ꞌNaanꞌ Jesucristo Na Tji Juan

1

Nquii jon na conduihin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tuihin na tsꞌanhin

1 Xjen na taꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen jon tsoñꞌen, nquii jon na conduihin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mancüiixjen mꞌaan jon yohin. Ndoꞌ tsoñꞌen na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, mantyi juu jon cüajon conduihin. 2 Xjen na tyeꞌ tsoñꞌen, nquii jon na conduihin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mancüiixjen mꞌaan jon yo nquii jon. 3 Tsoñꞌen ꞌnan na min na tquen Tyoꞌtsꞌon, nquii jon na condui jñꞌoonꞌ jon, ñꞌenhin xjen na tquenhan joohanꞌ. 4 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon tsixuan jon na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ jon. Juu na nndaꞌ tsixuan jon, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon chon na itsixueehanꞌ ndëë nnꞌan. 5 Ndoꞌ juu naxuee na conduihin, itsiquinaanhanꞌ ncüii cüii nnon na coꞌnanꞌvehanꞌ nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tsoñꞌenhanꞌ ndiquindëë na ngitoxenhanꞌ jon.

6 Nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian ncüii tsansꞌa na jndyu Juan na cjancyaa juu jñꞌoonꞌ jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan judíos. 7 Jndyo tsanꞌñeen na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na cüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo na conduihin naxuee. Tocüjiꞌ jndyoyu Juanꞌñeen chaꞌ tsoñꞌen nnꞌan ngantyja nꞌonhan Cristo. 8 Majoꞌ chito aa juu Juan na conduihin juu naxueeꞌñeen, xiaꞌntyi jndyo jon na ncüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin juu naxuee. 9 Nquii Cristo na conduihin juu naxuee na mayuuꞌ, tyjeeꞌ jon tsonnangue, ncyaa jon naxuee nnon ncüii cüii tsꞌan.

10 Tomꞌaan jon yo nquii Tyoꞌtsꞌon xjen na tquenhan tsonnangue, ndoꞌ jndë joꞌ tyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌanhanꞌ. Majoꞌ juu na tui Cristo na tsꞌanhin, tataaꞌ nꞌon nanꞌñeen nin conduihin. 11 Tui jon ndyuaa ꞌnaan nnꞌan judíos, majoꞌ tyíꞌcyꞌonhan cüenta jon. 12 Nincüanntyihan tyꞌonhan cüentahin, ndoꞌ tëntyja nꞌonhan jon. Ndëë joo nanꞌñeen tyincyaa jon na conduihan ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon. 13 Majoꞌ chito condui nanꞌñeen ntsinda jon chaꞌxjen na condui nda nnꞌan. Min chito conduihan ntsinda jon ngꞌe na tꞌman vaa na ntꞌue tsꞌon tsꞌan. Xiaꞌntyi icüjiꞌhanꞌ na condui nanꞌñeen ntsinda jon xengꞌe nquii jon ntꞌue tsꞌon.

14 Nquii jon na conduihin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon jnan jon naijon mꞌaan Tyëëhë Tyoꞌtsꞌon, tuihin na tsꞌanhin. Tꞌman vaa na venchjii jon nnꞌan ndoꞌ na conduihin na mayuuꞌ. Tomꞌaan jon quiiꞌ ntꞌán ndoꞌ jntyꞌiá ndë́ xjen na sitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌonhin. majuuhanꞌ na siquinjon Tyoꞌtsꞌonhin na conduihin jnda jon na ninncüii tsꞌonhin. 15 Juu tsanꞌñeen na jndyu Juan, tocüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon xjen na sue juu jndyeeꞌ juu ndëë nnꞌan. Itso jon: “Mangiohoꞌ na jndë totsjö na ꞌio cha nnintyincyooꞌ ncüii tsꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na minꞌchjo tyiꞌquitsijonhanꞌ ja yohin, ee mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na ndui ja. Majuu jon tsan na ndyovindyooꞌ ndö.”

Ndöꞌ jñꞌoon na tso Juanꞌñeen.

16 Nquii Cristo tsoñꞌen naya condui jon. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan tsoñꞌen jaa. Ncüii nnon naya na condui jon na jndë tyꞌön cüenta, ndë mañoon nnon na ndyontyja na ityio jon jnꞌaan jaa. 17 Nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jñꞌoon na coꞌxenhanꞌ nnon Moisés. Juu tsanꞌñeen tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo scüanon Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui jon, ndoꞌ mantyi yo jñꞌoon na conduihanꞌ mayuuꞌ. 18 Nquii Tyoꞌtsꞌon, minꞌncüii tsꞌan tacondyiaaꞌhin. Xiaꞌntyi nquii Jnda jon na ninncüii tsꞌonhin na mantyi Tyoꞌtsꞌon conduihin, juu jon manchaꞌxjen mꞌaan jon yo tye jon, juu jon jndë siꞌman jon nchu vaa conduihin.

Jñꞌoon na tjiꞌ jndyoyu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan

(Mt 3:11-12; Mr 1:7-8; Lc 3:15-17)

19 Nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan Jerusalén, jñonhan ntyee ꞌnaanhan na mꞌaan Juanꞌñeen yo vendye nnꞌan tmaanꞌ levitas na cotyentjonhan quiiꞌ vatsꞌon tsjoonꞌñeen. Tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen na quitaꞌxeeꞌhan nnon Juan nin conduihin. 20 Juu tsanꞌñeen tjiꞌ jndyoyu jon, itso jon:

—Ja chito condui ja Mesías na ijñon Tyoꞌtsꞌon na coꞌxen jon ꞌoꞌ nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ.

21 Ndoꞌ taxeeꞌntyichen nanꞌñeen nnon jon:

—Yajoꞌ ¿Nin tsꞌan condui ꞌuꞌ? ¿Aa condui ꞌuꞌ nquii Elías, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa?

Tꞌa jon, itso jon:

—Min chitojoꞌ na condui ja.

Majoꞌ tyíꞌquintjo ngiohan, taxeeꞌ nndaꞌhan nnon jon:

—Tso Moisés na ncꞌoon ncüii tsꞌan na nninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa. ¿Aa condui ꞌuꞌ juu tsanꞌñeen?

Majoꞌ tꞌa nndaꞌ jon, itso jon:

—Min chito juu tsanꞌñeen condui ja.

22 Ndoꞌ jndue nndaꞌ nanꞌñeen nnon jon:

—Yajoꞌ ¿Nin tsꞌan condui ꞌuꞌ? Cüa, quitsuꞌ ndë́ chaꞌ ya nnanꞌntcüꞌë́ jñꞌoon ndëë nnꞌan na tꞌuahan tsꞌian ndë́ na quitaꞌxꞌë́ nnonꞌ. ¿Nin matsuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsixuanꞌ?

23 Yajoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon ndëëhan, itso jon:

—Ja matsꞌa chaꞌxjen na tso Isaías xjen na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen. Tso jon: “Mꞌaan ncüii tsꞌan na itsue jon jndyeeꞌ jon ndyuaa na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Quinanꞌjndaꞌhoꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta nquii jon na tëquintyja na tꞌman conduihin na ntyeꞌntjon jonhoꞌ.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na sintcüeꞌ Juan ndëë nanꞌñeen.

24 Nque nnꞌan na nanꞌxuan tmaanꞌ fariseos, joohan jñonhan nanꞌñeen na mꞌaan Juanꞌñeen. 25 Yajoꞌ taxeeꞌntyichen nanꞌñeen nnon jon, jnduehan:

—Matsuꞌ na chito condui ꞌuꞌ Cristo, min Elías, ndoꞌ min nquii tsan na itso Moisés na nninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë jaa nnꞌan judíos ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Yajoꞌ ¿Ndu na matsiquindëꞌ nnꞌan?

26 Xjenꞌñeen tꞌa Juan jndyuehan, itso jon:

—Ja matsiquintꞌë ꞌoꞌ yo ndaatioo, majoꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na ninjoꞌ tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa conduihin. 27 Manquii jon ntsꞌaa tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon xjen na jndë jntyꞌiihanꞌ ja, ee mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na tui ja. Ndoꞌ min tsꞌian na tyiꞌnjon tsixuanhanꞌ, min tyiꞌquijntꞌue ja na ntyeꞌntjön nnon jon na ntsꞌahanꞌ.

Ndöꞌ jñꞌoon sintcüeꞌ Juan.

28 Juu nanꞌvaꞌ tui ncüii joo na jndyu Betábara, ixndyaaꞌ jndaa Jordán naijon totsiquindëëꞌ Juan nnꞌan.

Condui Jesús Quitsman tsjuenꞌ Tyoꞌtsꞌon

29 Tonco ncüiichen xuee, jndyiaaꞌ Juan na ndyovindyooꞌ Jesús na mꞌaan jon. Ndë́ já na tomꞌán yohin joꞌ, itso jon: “Quijntyꞌiahoꞌ, ndöꞌ ndyo nquii tsan na condui Quitsman Chjo tsjuenꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsinduuꞌ jon jnan nnꞌan. 30 Mantyja ꞌnaanꞌ tsanvaꞌ na jndë totsjö ndëëhoꞌ na ꞌio cha nnintyincyooꞌ ncüii tsꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na tꞌmanntyichen conduihin, chichen ja, ee mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na ndui ja. 31 Xjen na tꞌa na matsiquintꞌë nnꞌan yo ndaa, minꞌchjo tyiꞌcovaaꞌ tsꞌön na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na ntsinduuꞌ jon jnan nnꞌan. Majoꞌ matsꞌa tsꞌianva chaꞌ quitsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë ꞌoꞌ ntyjë nnꞌan Israel na joꞌ conduihin.”

32 Ndoꞌ nquii Juanꞌñeen, tjiꞌ jndyoyuntyichen jon ndë́, itso jon: “Jntyꞌia nnön na nquii Espíritu Santo jnan jon quiñoonꞌndue, jndyocue jon na chaꞌvijon quituꞌ, ntjohin yo Jesús. 33 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen min tyíꞌcovaaꞌ tsꞌön nin juu na ndui na ntsinduuꞌ jnan nnꞌan. Majoꞌ tëñjoonꞌ tsꞌön xjen na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na quitsiquintꞌë nnꞌan, tso jon nnön: Nndyiaꞌ nnonꞌ na nndyocue Espíritu Santo cjooꞌ ncüii tsꞌan, ndoꞌ ntjohin yo jon. Juu tsanꞌñeen jndë tꞌua tsꞌian nnon jon na ntsiquindëëꞌ jon nnꞌan yo Espíritu Santo.”

Ndoꞌ sininntyichen Juan, itso jon: 34 “Ndoꞌ mancö jndë jntyꞌia nnön na tui na nndaꞌ, mangꞌe joꞌ macüjiꞌ jndyoyu na nquii jon conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon.”

Nnꞌan na tꞌman jndyee Jesús na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon

35 Tonco ncüiichen xuee, ventyjeeꞌ nndaꞌ Juan yo ve já na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon. 36 Ndoꞌ juu xjen na jndyiaaꞌ jon na venon Jesús joꞌ, itso jon ndë́:

—Quijntyꞌiahoꞌ, tsanvaꞌ conduihin juu Quitsman Chjo tsjuenꞌ Tyoꞌtsꞌon.

37 Ndoꞌ ve já na tosayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, vi na jndë jndyë́ jñꞌoonvaꞌ, santyjá toxenꞌ Jesús. 38 Ndoꞌ tequen Jesús, jndyiaaꞌ jon na santyjá na toxenꞌ jon. Yajoꞌ taxeeꞌ jon ndë́, tso jon

—¿Aa vaa ꞌnan na ntꞌahoꞌ ja?

Joꞌ jnduë́ nnon jon:

—Rabí, ¿Yuu vijon vaa vꞌaa na ntjo ꞌuꞌ neinhin? Juu jñꞌoon Rabíꞌñeen itsiquindyihanꞌ tsꞌan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

39 Ndoꞌ tꞌa jon jndyuë́:

—Ncyohoꞌ na njntyꞌiahoꞌ.

Yajoꞌ sá yohin vꞌaa na tueeꞌ jon. Squë́ yohin joꞌ chaꞌna nenque na matman.

40 Ja Juan yo ninꞌAndrés, tyje juu Simón Pedro, já jndyë́ jñꞌoonꞌñeen na tso Juan, ndoꞌ sananꞌjö́n yo Jesús. 41 Jndë joꞌ tëquintꞌue Andrésꞌñeen xio jon Simón. Itso juu nnon jon:

—Jndë jndiö́ nquii jon na conduihin Mesías. (Yo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan judíos, juu jñꞌoonvaꞌ tsiꞌmanhanꞌ Cristo, nquii jon na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.)

42 Ndoꞌ tëyꞌoon Andrés xio jon na mꞌaan Jesús. Xjen na jndyiaaꞌ Jesús juu, itso jon:

—ꞌUꞌ jndyuꞌ Simón, tyeꞌ jndyu jon Juan. Ja ntsiquijndyu ꞌuꞌ Cefas. (Jñꞌoonvaꞌ itsiquindyihanꞌ Pedro.)

Iqueenꞌ Jesús Felipe yo Natanael

43 Tonco ncüiichen xuee, sijndaꞌ Jesús na chi ncja jon ndyuaa Galilea. Joꞌ tjonhin Felipe. Tso jon nnon juu:

—Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya.

44 Ndoꞌ juu Felipeꞌñeen maninncüii tsjoonꞌ jon yo Andrés yo ninꞌPedro. Joohan nnꞌan tsjoon Betsaida. 45 Ndë joꞌ juu Felipe tëquintꞌue jon Natanael. Tso jon nnon juu:

—Nnon tson na tji Moisés na chuhanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Jndë jndiö́hin. Mantyi nque nnꞌan na toninncya jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na nguaa, vendyehan totjihan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsanvaꞌ, na majuu Jesús, tsan tsjoon Nazaret, na condue nnꞌan jnda Joséhin.

46 Tso Natanael:

—Chaꞌna juu tsjoon Nazaret, ¿Aa nnintyincyooꞌ ncüii tsꞌan na tꞌman na ntejndei jon nnꞌan?

Tꞌa Felipeꞌñeen, itso juu:

—Quindyoꞌ ndo quindyiaꞌ nnonꞌhin.

47 Jndyiaaꞌ Jesús na ndyovindyooꞌ Natanael. Itso jon:

—Quijntyꞌiahoꞌ, tsanvaꞌ conduihin tsꞌan tyiꞌquitsiviꞌnnꞌan jon nnꞌan. Juu jon mayuuꞌ conduihin tsꞌan tsjan Israel.

48 Ndoꞌ taxeeꞌ Natanael nnon Jesús:

—Ta, ¿Nchu saꞌ na taaꞌ tsonꞌ na nndaꞌ tsixuan ja?

Tꞌa Jesús, itso jon:

—Vitjachen na ngaquiꞌman Felipe ꞌuꞌ, jntyꞌia na mꞌanꞌ vaꞌ, xꞌee tsꞌoon higuera ꞌnanꞌ.

49 Ndoꞌ tꞌa Natanael, tso juu:

—Condui ꞌuꞌ tsan na itsiꞌman jñꞌoon naya ndëë nnꞌan, ꞌuꞌ condui jnda Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ taquintyja ꞌuꞌ tꞌman condui ntyja njan jaa nnꞌan Israel.

50 Tꞌa Jesús:

—Aa veꞌ ngꞌe tsjö na jntyꞌia ꞌuꞌ xꞌee tsꞌoon higuera ꞌnanꞌ, ¿Aa veꞌ joꞌ na mavantyja tsonꞌ ja? ꞌNan na tꞌmanntyichen min ntyja njan na xejnda ndyiaꞌ.

51 Ndoꞌ sininntyichen Jesús, tso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, njntyꞌiahoꞌ na nnaan quiñoonꞌndue. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, njntyꞌiahoꞌ ncyocue ángeles na mꞌan ndoꞌ na ngova nndaꞌhan.

2

Na toco tsꞌan tsjoon Caná ndyuaa Galilea

1 Xee na jndë ndye na tui na nndaꞌ, toco tsꞌan tsjoon Caná ndyuaa Galilea. Ndoꞌ joo nanꞌñeen na ntonco, jnanꞌquindyiihan ndyee Jesús na chi ncja jon chjo. 2 Ndoꞌ mantyi tꞌmanhan nquii Jesús yo já na ncꞌö́n yohan xjen na ntoncohan. 3 Ndoꞌ xjenꞌñeen, juu vinon na tijntꞌuehan, ntycüiihanꞌ. Joꞌ tso ndyee Jesús nnon jon:

—Tyiꞌcüinon vinon, jndë ntycüiihanꞌ.

4 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Nndaꞌ ꞌndyoꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ntsijndaꞌ tsꞌian na ntsꞌa. Tyiꞌcoventyja xjen na ntsꞌa ncüii nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan tsꞌan.

5 Majoꞌ itso ndyee jon ndëë nnꞌan na cotyentjon joꞌ:

—Minꞌcya nnon ꞌnan na ngitso jon ndëëhoꞌ, quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ.

6 Min jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ jaa nnꞌan judíos ntyja nchu vaa na cotquën na jiꞌua ꞌnan na coninjntꞌue jaa na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu vꞌaaꞌñeen min yon ntjö tꞌman na jndëhanꞌ yo ntjöꞌ na coninjntꞌuehanꞌ na conanꞌquindë costumbre na cotman ndueehan yo ꞌnan. Ncüii cüii ntjöꞌñeen coninnon chaꞌna ncüii ciento litros ndaahanꞌ. 7 Joꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na cotyentjon joꞌ:

—Quinanꞌquitooꞌhoꞌ ntjömin yo ndaa.

Ndoꞌ jnanꞌquitooꞌchenhinhanꞌ. 8 Jndë joꞌ tso jon ndëëhan:

—Neinhin quitjiꞌhoꞌ chjohanꞌ. Quitsayꞌonhoꞌhanꞌ na mꞌaan tsantque ꞌndyo vꞌaa.

Ndoꞌ tyeyꞌonhan juuhanꞌ na mꞌaan tsanꞌñeen. 9 Ndoꞌ tꞌu tsanꞌñeen chjoviꞌ ndaaꞌñeen na scüaquen Jesús vinonhanꞌ. Tsanꞌñeen min tyiꞌquintjii jon yuu va jnanhanꞌ, majoꞌ nque nanꞌñeen na cotyentjon joꞌ, ngio yahan yuujon jnduiꞌhanꞌ. Ndoꞌ tꞌman jon juu novio. 10 Itso jon nnon juu:

—Tyiꞌncüii cüii joo na maca na cotonco nnꞌan, coninncya jndyeehan vinon na yantyichen na ncüe ntyjehan. Ndoꞌ vi na jndë vacjo nanꞌñeen na covehan, yajoꞌ coninncyahan vinon na tyiꞌcüentyjachen na ya. Majoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, sueꞌ vinon na yantyichen na nanein coninjntꞌuehanꞌ.

11 Juuhanꞌ jnꞌaan tꞌman na vejndyeengue na sꞌaa Jesús na tueeꞌ jon Caná ndyuaa Galilea. Juu tsꞌianꞌñeen siꞌman nquiiꞌhanꞌ na tꞌman jndyi conduihin. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tyeꞌ na vantyja nꞌö́nhin.

12 Jndë na tui na nndaꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sá yohin tsjoon Capernaum, mantyi tja ndyee jon yo nque ntyje jon. Ndoꞌ ntjo já joꞌ yohin vendye xuee. Jndë joꞌ jntꞌuí ntcüꞌë́ yohin.

Yo viꞌ tjiꞌ Jesús nnꞌan quiiꞌ vatsꞌon tꞌman Jerusalén

(Mt 21:12-13; Mr 11:15-18; Lc 19:45-46)

13 Juu xjenꞌñeen vavindyo na ngueeꞌ nguee pascua xjen jaa nnꞌan judíos conanꞌcüjë quinman na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Yajoꞌ sá Jerusalén yo Jesús. 14 Ndoꞌ tochꞌeenꞌ vatsꞌon tꞌman njan jaa nnꞌan judíos, joꞌ ntjii jon nnꞌan na condëë ndoro, quinman ndoꞌ yo ninꞌquintuꞌ. Ndoꞌ mantyi joꞌ minndyuaa nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon ꞌnaan nnꞌan na cotsque yahan juu vatsꞌonꞌñeen. 15 Ndoꞌ ya jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ vaa na tontꞌa nanꞌñeen, tijntꞌue jon tsꞌua, sia jon tjantsiꞌ. Ndë joꞌ jntyꞌe jon nanꞌñeen yohanꞌ. Tsoñꞌen nanꞌñeen tjiꞌ jonhan chꞌeenꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Majoꞌntyi sꞌaa jon yo quinman yo ninꞌndoroꞌñeen. Ndoꞌ mesa na conanꞌcho nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon, siquityeeꞌ jonhanꞌ. Iscyaa jon sꞌon ꞌnaanhan. 16 Ndoꞌ itso jon ndëë nnꞌan na condëë quintuꞌ:

—Quitjiꞌhoꞌ choꞌminꞌ ntjoohin. Juu vaaꞌ Tyëhöꞌ, tantꞌahoꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌua.

17 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, já nnꞌan na tꞌman jon na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tañjoonꞌ nꞌö́n juu jñꞌoon na chuuꞌ nnon tson Salmos. Itsiquindyihanꞌ: “Mancüiixjen nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja tsojnaanꞌ na ntꞌue tsꞌön na quintꞌa nnꞌan na njon vaaꞌ Tyëhöꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.”

Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 18 Yajoꞌ nnꞌan judíos na conintquehan quiiꞌ ntꞌan ntyjehan, taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Nin tsꞌian ntsaꞌ na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ yo najndei nquii tsꞌan na ntsiꞌmanhanꞌ ndë́ na vaa najndei na condui ꞌuꞌ na matsaꞌ na nndaꞌ?

19 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Juu vꞌaavahin, quinanꞌtyuiiꞌhoꞌhanꞌ ndoꞌ ja ninndye xuee ntsuë ntcüꞌëhanꞌ.

20 Nanꞌñeen jnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon nnon jon, jnduehan:

—Tëca vennꞌan vantjoꞌ yon chu na jndë vatsꞌon tꞌman njan, ndoꞌ ꞌuꞌ aa veꞌ ninndye xuee na ntsueꞌ ntcüeꞌhanꞌ.

21 Majoꞌ sijoonꞌ jon juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon na conduihanꞌ chaꞌvijon vatsꞌon. 22 Joꞌ vi na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌan jon, já nnꞌan na tondyë́ jñꞌoon na toninncyaa jon, tëñjoonꞌ nꞌö́n na tso jon na nndaꞌ. Ndoꞌ mantyi tëntyja nꞌö́n jñꞌoon na sinin jon yo juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen.

Ntyjii Jesús nchu vaa na ndyiiꞌ tsꞌon tsꞌan

23 Viochen xjen na tomꞌaan Jesús Jerusalén na tꞌoon nguee pascüa, juu xjenꞌñeen jaa nnꞌan judíos conanꞌcüjë quinman na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa Tyoꞌtsꞌon. Joo nnꞌan na mꞌan ngueeꞌñeen tojntyꞌiahan jndye nnon tsꞌian na totsꞌaa Jesús na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei na tsixuan nquii tsꞌan. Ngꞌe joꞌ jndye nanꞌñeen tëntyja nꞌonhan jon. 24 Majoꞌ Jesús tyiꞌtque ntyjii jon yo joohan, ee ntyjii ya jon nchu vaa ꞌnan na ndyiiꞌ nꞌonhan. 25 Min tyiꞌicanhanꞌ na ngitso jndyoyu tsꞌan nnon jon nchu vaa nanꞌxuan nnꞌan, ee ntyjii ya jon nchu min quiiꞌ nꞌonhan.

3

Tyjeeꞌnon Nicodemo na mꞌaan Jesús

1 Quiiꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan fariseos, tomꞌaan ncüii tsꞌan jndyu Nicodemo. Tonintquehin quiiꞌ ntꞌan ntyje jon nnꞌan judíos. 2 Tja jon na mꞌaan Jesús ncüii tijaan. Itso jon nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö́ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na jñon Tyoꞌtsꞌon na quitsiꞌmanꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndë́. Ee xe na aa tyiꞌcꞌoonhin yo ꞌuꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ntsaꞌ tsꞌianminꞌ.

3 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö nnonꞌ, xe na aa tyiꞌndui xcohoꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ntsaqueꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

4 Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ Nicodemo nnon jon, itso juu:

—Juu tsꞌan na jndë tque, ¿Nchu vaa nquii ntsꞌaa jon na nndui nndaꞌhin? Ee tyiꞌxeꞌquindëë ngua nndaꞌ jon tsiaaꞌ ndyee jon ndoꞌ na nndui nndaꞌhin.

5 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, xe na aa tyiꞌndui tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ ndaa yo ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu, tyiꞌxeꞌquindëë ntsijonhin yo juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. 6 Ngꞌe na condui jaa nnꞌan, joꞌ mantyi nda mannꞌanhan. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ tsꞌan na nnduihin ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu. Tsꞌan na tui ntyja ꞌnaanꞌ jon condui tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 7 Tyiꞌninncyaꞌ na ntsiquijñꞌeenhanꞌ ꞌuꞌ yo juu jñꞌoon na matsjö: “Chuhanꞌ na quindui xcohoꞌ.” 8 Juu xjen na mꞌan jndye, nndyiꞌ na cꞌuaa na camꞌaanhanꞌ, majoꞌ tyiꞌquintjiꞌ yuu jon jnanhanꞌ, min yuuva na vjahanꞌ. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na ndicüaaꞌ tsꞌon tsꞌan nchu vaa na nndui ncüiichen tyje juu ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu.

9 Tꞌa nndaꞌ Nicodemo, itso juu nnon Jesús:

—Ja ninjoꞌ ndicüaaꞌ tsꞌön.

10 Itso Jesús:

—Cüa joꞌ, ndoꞌ tꞌman tsꞌan condui ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë ntyjëëhë nnꞌan Israel. Ngꞌe joꞌ tyiꞌquitsitiu na ndicüaaꞌ tsonꞌ jñꞌoonminꞌ. 11 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ. Matsinën ntyja ꞌnaan ꞌnan na ntyji ndoꞌ macüjiꞌ jndyoyu ꞌnan jndë jntyꞌia nnön, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na macüjiꞌ jndyoyu. 12 Jndë matsinën ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaan ꞌnan na min nnon tsonnangue chaꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ, majoꞌ tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ya joꞌ ¿Nchu vaa nquii ntsꞌa chaꞌ ngantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na mancya ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue?

13 “Taꞌnan ncüii tsꞌan tsonnangue na jndë tëva quiñoonꞌndue chaꞌ nndëë ntsiquindyi juu nnꞌan nin ꞌnan na quintꞌahan chaꞌ ntjo ya ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohan. Xiaꞌntyi ncö na condui tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, mavaaꞌ ya tsꞌön nchu vaa ꞌnan ntyjii jon. 14 Xjen na tomꞌan nnꞌan judíos ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan, cjooꞌ ncüii tsꞌoon tꞌion Moisés ncüii xjo na sia jonhanꞌ chaꞌ vaa quitsu. Ja na condui tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, manndaꞌ vaa ntꞌion nnꞌan ja tsonjnꞌaan. 15 Nndaꞌ ngenön chaꞌ minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon juu ja, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu.

Venchjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsonnangue

16 “Nquii Tyoꞌtson tꞌman jndyi vaa na viꞌnchjii jon nnꞌan tsonnangue, joꞌ nquii Jnda jon na nincüii tsꞌonhin, tyincyaa jonhin na ndyion jon jnan nnꞌan. Ndöꞌ vaa na itsꞌaa jon, chaꞌ minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon juuhin, tyiꞌxeꞌquitsu ñuaanꞌ juu, tsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ juu. 17 Ee chito jñon Tyoꞌtsꞌon Jnda jon ndëë nnꞌan tsonnangue, chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌhin tsojnaanꞌ jnanhan. Iꞌua Tyoꞌtson tsꞌianꞌñeen nnon Jnda jon na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.

18 “Minꞌninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon juuhin, xeꞌquitꞌuii Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jnaanꞌ juu. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌninꞌcantyja tsꞌon juuhin, itsijndaꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na itꞌuiiviꞌhanꞌhin ngꞌe nquii Jnda Tyoꞌtsꞌon na ninꞌncüii tsꞌonhin, tyiꞌninꞌcantyja tsꞌon juuhin. 19 Ndö vaa jñꞌoon na itꞌuiiviꞌhanꞌ nnꞌan: Nquii jon na conduihin naxuee, tyjeeꞌnon jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, majoꞌ njonntyichen ngiohan ꞌnan natyia na contꞌahan, chichen nquii jon na conduihin naxuee. Nndaꞌ vaa ngꞌe joo ꞌnan na contꞌahan, tyia jndyi nanꞌxuanhanꞌ. 20 Ncüii cüii tsꞌan na itsꞌaa ꞌnan tyia, jndooꞌ jndyi tsanꞌñeen nquii jon na conduihin na naxuee. Tyiꞌninꞌquitsijonhin ntyja ꞌnaan jon ee ncyaaꞌ juu na ntsiquinan jon ntyja ꞌnaanꞌ natyia na itsꞌaa juu. 21 Majoꞌ juu tsꞌan na itsijonhin yo ntyja ꞌnaanꞌ na mayuuꞌ, itsijon tsanꞌñeen yo nquii jon na conduihin naxuee. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, covityincyooꞌ ya na tsoñꞌen ꞌnan na itsꞌaa tsanꞌñeen, itsꞌaa jonhanꞌ ngꞌe na itsiquindëë jon tonnon Tyoꞌtsꞌon.”

Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, itsininntyichen jon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

22 Jndë na tui na nndaꞌ, jnduiꞌ Jesús Jerusalén, ndoꞌ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, mantyi sá yohin. Tomantyꞌí yohin ndyuaa Judea. Joꞌ ntjo já vendye xuee, ndoꞌ jndye nnꞌan squenon na mꞌaan jon na ninꞌquintꞌëhan. 23 Mantyi juu Juan totsiquindëëꞌ jon nnꞌan ncüii joo na jndyu Enón, ndyo Salim, ee joꞌ jndye ndaa mꞌaan. Ndoꞌ toꞌo nnꞌan na mꞌaan jon na totsiquindëëꞌ jonhan. 24 Ee juu xjenꞌñeen tacotyiiꞌ Herodes jon vancjo.

25 Nque nnꞌan na tonanꞌjonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Juan, jnanꞌjndyehan jndyuehan yo ncüii ntyjehan tsꞌan judío. Conanꞌneinhan yuu vaa tsꞌian na yantyi na ntquenhanꞌ tsꞌan na jiꞌua conduihin tonnon Tyoꞌtsꞌon. ¿Aa ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, ndoꞌ aa ntyja ꞌnaanꞌ Juan? 26 Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, squenonhan na mꞌaan jon. Jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, juu tsan na toquiñꞌen yo ꞌuꞌ ixndya jndaa Jordán, manquiintyi juu tsan na tjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon ndë́, quindyiaꞌ, contꞌë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan cotsantyja toxenꞌ jon.

27 Ndoꞌ tꞌa Juan jndyuehan, itso jon:

—Taꞌnan ncüii nnon tsꞌian na nndëë ntsꞌaa tsꞌan xe chito nquii Tyoꞌtsꞌon itsijndaꞌ jon na ntsixuan juuhanꞌ. 28 Manquehoꞌ ngiohoꞌ na tsjö ntyja njan na chito Mesías condui ja. Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö jndyë na tonnon nquii Mesías, chaꞌ joo nnꞌan ncyꞌonhan cüenta nquii jon. 29 ꞌOꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsansꞌa na ncyꞌoon juu cüenta yuscu yo na ngoco jon. Majoꞌ juu tsan na itsijonhin yo juu tsansꞌaꞌñeen, tyiꞌvajndyiꞌ tsꞌon juu tyje juu na ncyꞌoon tsanꞌñeen cüenta juu yuscuꞌñeen. Coquioo na neiinꞌ juu na ndyii juu jñꞌoon na itsinin tyje juu na ngoco tsanꞌñeen yo yuscuꞌñeen. Manndaꞌ ro incyaahanꞌ na nën na mantyꞌia na conanꞌjon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 30 Ngꞌe na nndaꞌ, ꞌio ꞌio chuhanꞌ na nquii jon nganditꞌman ngio nnꞌan yohin, majoꞌ ja cantycüii ntyja na condui ja.

Ndö vaa tsixuan nquii jon na jnan quiñoonꞌndue

31 Ndoꞌ tsontyichen Juan: Tsanvaꞌ jnan jon quiñoonꞌndue, ngꞌe joꞌ njonntyichen conduihin, chito tsoñꞌen nnꞌan. Ja na veꞌ tsꞌan ja, matsixuan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue ndoꞌ matsinën ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Majoꞌ nquii tsanvaꞌ na jnan jon quiñoonꞌndue, njonntyichen conduihin na tsoñꞌen. 32 Ndoꞌ ntsinin jndyoyu jon ꞌnan na jndë jndyiaaꞌ jon yo na jndë jndyii jon, majoꞌ tanin juu ninꞌcyꞌoon cüenta juu jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu jon. 33 Minninchen tsꞌan na iyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, mantyi icüjiꞌ jndyoyu tsanꞌñeen na joo jñꞌoon itsiquindyii Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tsoñꞌenhanꞌ conduihanꞌ na mayuuꞌhanꞌ. 34 Ee nquii tsan na jñon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, itsinin juu jñꞌoonꞌ jon, tyiꞌcacuaa xjen incyaa jon Espíritu cüentaaꞌ jon quiiꞌ tsꞌon jnda jon. 35 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin Tyëëhë, venchjii jon nquii juu na conduihin jnda jon. Tsoñꞌen nnon na min, jndë tyincyaa jonhanꞌ ntꞌö juu. 36 Minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon juu jnda Tyoꞌtsꞌon, itsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ na ngantyja tsꞌon jnda Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌjeꞌquindaaꞌ tsanꞌñeen na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu. Ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntꞌuiiviꞌ jonhin.

4

Jesús yo tsanscu tsjoon Samaria

1 Nnꞌan tmaanꞌ fariseos tondyehan na majndyentyi nnꞌan totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús ndoꞌ na jntꞌëhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, chintyi joo nnꞌan na tonanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ Juan. 2 Majoꞌ chito nquii Jesús totsiquindëëꞌ jon nanꞌñeen. Xiaꞌntyi já nnꞌan na tꞌman jon na conanꞌjö́n yohin, já tontꞌá tsꞌianꞌñeen. 3 Vi na jndë jndyii Jesús na nndaꞌ tondue fariseosꞌñeen, jnduiꞌ jon ndyuaa Judea, tja ntcüeꞌ jon Galilea, sá yohin.

4 Ndoꞌ na sá joꞌ, tcanhanꞌ na ngüenö́n ndyuaa Samaria. 5 Joꞌ squë́ ncüii tsjoon na jndyu Sicar na mꞌaanhanꞌ juu ndyuaaꞌñeen. Tsjoonꞌñeen ndyo mꞌaanhanꞌ naijon na vaa tyuaa na jndaaꞌ José nnon tsotye jon Jacob. 6 Joꞌ vaa tsuiꞌ na sia nquii Jacobꞌñeen. Ngꞌe na tejndyaaꞌ Jesús na jndyo jon nato, joꞌ tëcjo jon naijon vaa juu tsuiꞌñeen. Xjenꞌñeen mandyo ngueeꞌ yajminꞌhanꞌ. 7 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen ncüii tsanscu Samaria tyjeeꞌnon juu na tacüjiꞌ juu ndaatioo. Itso jon nnon juu:

—Ncyaꞌ chjo ndaa ncꞌua. 8 Juu xjenꞌñeen, já nnꞌan na tꞌman jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jndë sá tsjoonꞌñeen, sananꞌjndá chjo ꞌnan na chi ntcüꞌá yohin.

9 Ndoꞌ tsanscuꞌñeen sintcüeꞌ juu jñꞌoon, itso juu:

—ꞌUꞌ condui tsꞌan judío ndoꞌ ja condui tsꞌan ndyuaa Samaria. Joꞌ ndicüaaꞌ tsꞌön ndu nnön macanꞌ ndaa. Nndaꞌ jñꞌoon tso tsanscuꞌñeen ngꞌe joo nnꞌan judíos tyiꞌquijndooꞌhan nnꞌan Samaria.

10 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo juu, itso jon:

—Xe mavaaꞌ tsonꞌ na njon jndyi tsixuan juu naya na ninꞌquitsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ, ndoꞌ nin condui ja na macꞌan ndaatioo nnonꞌ, yajoꞌ ꞌuꞌ ntcanꞌ nnön na ninncya ndaa na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngüandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ.

11 Joꞌ tꞌa tsanscuꞌñeen, itso juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta, taꞌnan ꞌnan cyonꞌ na ncüjiꞌhanꞌ ndoꞌ juu tsuivaꞌ njoon jndyihanꞌ. Yajoꞌ ¿Yuu va ngyonꞌ juu ndaatioo na nnincyaahanꞌ na ngüandoꞌ ñuan njan? 12 Nquii tsotachí Jacob, jntyꞌii jon tsuiꞌva ndë́. Nquii jon toꞌu ndaatioo juuhanꞌ, majoꞌntyi ntsinda jon yo ninꞌquiooꞌ ntsjuenꞌ jon. ꞌUꞌ jeꞌ, ¿Aa njonntyichen condui ꞌuꞌ, chichen nquii jon?

13 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Tsoñꞌen nnꞌan na cove ndaatioomin, ngioo na ninꞌcüe nndaꞌhinhanꞌ. 14 Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na nninncyaahin ntꞌö, ngioo na tein quiiꞌ tsꞌon juu. Ntsꞌaahanꞌ quiiꞌ tsꞌon juu chaꞌvijon yuu na conduiꞌ tꞌman xtyoꞌ ndaa na tyiꞌjeꞌcanhanꞌ. Naya na matsixuan ja ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌjon quintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ tsꞌan.

15 Tꞌa tsanscuꞌñeen, tso juu:

—Ta, quitsaꞌ vi nayaꞌñeen, ncyaꞌ ndaatioova chaꞌ tancüjeeꞌ na ninꞌcꞌuantyëchënhanꞌ min tantsichju na ninnquiiꞌchen ndyocüjiꞌhanꞌ.

16 Ndoꞌ itso Jesús nnon juu:

—Cjaꞌ, cüanꞌ saꞌ, ndë ncyohoꞌ ntjoohin.

17 Tꞌa tsanscuꞌñeen ꞌndyo jon:

—Ja taꞌnan sꞌa.

Joꞌ tso Jesús ꞌndyo juu:

—Mayuuꞌ jñꞌoon na tsuꞌ na taꞌnan saꞌ. 18 Ee jndë ꞌon nannon na jndë tomꞌanꞌ yohan, ndoꞌ juu tsꞌan na mꞌaan yo ꞌuꞌ neinhin, chito aa saꞌhin. Jñꞌoon mayuuꞌ na tsuꞌ na nndaꞌ.

19 Xjen na jndyii tsanscuꞌñeen jñꞌoonvaꞌ, itso juu:

—ꞌUꞌ ta, mavaaꞌ tsꞌön na condui ꞌuꞌ tsꞌan na matsininꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nndui. 20 Nque ndochí já nnꞌan samaritanos tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon juu tyoꞌva. Majoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan judíos conduehoꞌ na juu tsjoon Jerusalén, joꞌ chuꞌhanꞌ na quitsitꞌmaanꞌ tsꞌan jon.

21 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tsanscuꞌñeen, tso jon:

—ꞌUꞌ tsanscu, cantyja tsonꞌ jñꞌoon matsjö nnonꞌ na mangüentyja xjen na nnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan tyëhöꞌ minꞌcya ro yuu jon, chito veꞌ xiaꞌntyi tyoꞌva ndoꞌ min aa Jerusalén. 22 ꞌOꞌ nnꞌan Samaria tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ. Majoꞌ já nnꞌan judíos conanꞌtꞌmánꞌ Tyoꞌtsꞌon yo na covaaꞌ nꞌö́n. Ee ntyja nján já nnꞌan judíos, joꞌ itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. 23 Majoꞌ ngüentyja xjen, ndoꞌ nein jndë coventyjahanꞌ, na joo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii tyëhöꞌ, quintꞌahinhanꞌ na cꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Espíritu ndoꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan. Ee ntꞌue jon nnꞌan na nanꞌxuan na nndaꞌ. 24 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin Espíritu. Mangꞌe joꞌ nque nnꞌan na ninꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan jon, icanhanꞌ na cꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Espíritu Santo, ndoꞌ mantyi quinanꞌtꞌmaanꞌhan jon yo na manchaꞌchen nꞌonhan.

25 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, tꞌa juu, tso juu:

—Ja mavaaꞌ ya tsꞌön na mancüjeeꞌ juu Mesías, nquii jon na conduihin Cristo. Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ jon, tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ ntsinchuꞌ jonhanꞌ ndëë.

26 Sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu:

—Maja na matsinën yo ꞌuꞌ ndö, condui ja nquii tsanꞌñeen na matsuꞌ.

Nnꞌan na tꞌman Jesús, sque ntcüeꞌhan na mꞌaan jon

27 Majuu xjenꞌñeen, já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, squë́ ntcüꞌë na mꞌaan jon. Vacue tꞌoonꞌ nꞌö́n na tsinin jon yo cüii tsanscu. Majoꞌ min na nndaꞌ, tataꞌxꞌë́ nnon juu nin ꞌnan ntꞌue tsꞌon juu. Min taꞌnan jnduë́ nnon ta Jesús ndu na tsinin jon yo tsanscuvaꞌ. 28 Juu xjenꞌñeen jntyꞌii tsanscuꞌñeen tsjööꞌ juu, tja ntcüeꞌ juu tsjoonꞌ juu. Tëquitso juu ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ:

29 —Ncyohoꞌ na ntsaquijntyꞌiahoꞌ ncüii tsansꞌa na jndë tso jon nnön tsoñꞌen nnon ꞌnan na tyiꞌya na matsꞌa. ¿Aa xeꞌquitsꞌaahanꞌ na conduihin Cristo?

30 Ndoꞌ joo nanꞌñeen jnduiꞌhan, tyꞌehan naijon na mꞌán yo Jesús. 31 Ndoꞌ vitjachen na ntsquehan, já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnduë́ nnon jon:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ndë́, cüa, cüaꞌ.

32 Majoꞌ tꞌa jon jndyuë, tso jon:

—Ja yꞌön ꞌnan na ntcüꞌa na tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

33 Yajoꞌ já na tondyë́ jñꞌoon na tso jon, taꞌxꞌë́ nquë́ ndëë ntyjë́, jnduë́:

—¿Aa ntsꞌaahanꞌ na jndyoyꞌoon tsꞌan ꞌnan na tcüaꞌ jon?

34 Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon:

—Xjen na matsꞌa ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii jon na jñon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan ndoꞌ na mavancꞌuë tsꞌian na iꞌua jon nnön, juu tsꞌianꞌñeen incyaahanꞌ najndö chaꞌxjen na incyaahanꞌ najndei tsꞌan na icüaꞌ. 35 Vaa jñꞌoon itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ. Ee conduehoꞌ na nenque chiꞌ vitja ndoꞌ ntyje nnꞌan ꞌnan na coveꞌ. Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ, quinanꞌvehoꞌ nquenhoꞌ, ndoꞌ quijntyꞌia ndëëhoꞌ xeꞌjndio na mꞌan nnꞌan na conduihan chaꞌvijon ntjon na jndë tman na ngüantjon tsꞌan joohan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ntjon na jndë tueeꞌ xjen na ntyjee tsꞌan. 36 Ee chaꞌxjen tsꞌan na ityjee ntjon na tueꞌ, vantjon juu na itsꞌaa juu tsꞌian, mantyi juu tsꞌan na itsiꞌman juu ndëë nnꞌan na ntycyaahan ntꞌö Tyoꞌtsꞌon, cotantjon nanꞌñeen na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tsꞌan na itsiꞌman juu jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan, itsicüajonhanꞌ na neiinꞌ tsanꞌñeen chaꞌxjen na neiinꞌ juu tsꞌan na vantjon nanꞌñeen na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 37 Ndoꞌ na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ juu jñꞌoon na condue nnꞌan na ncüii tsꞌan inonꞌ juu, majoꞌ mañoon tsꞌan ityjeehanꞌ. 38 Na majñön ja ꞌoꞌ quiiꞌ tsꞌian njan, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na cotsaquityjehoꞌ yuu vijon na tajntꞌahoꞌ jndyaaꞌ. Mañoon nnꞌan jntꞌa jndyaaꞌ na ncꞌoon tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ ꞌoꞌ jndë tyequeꞌhoꞌ quiiꞌ juu tsꞌianꞌñeen.

Jndye nnꞌan Samaria tëntyja nꞌonhan Jesús

39 Ndoꞌ nque nnꞌan samaritanos na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, jndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús ngꞌe jñꞌoon ꞌndyo juu tsanscuꞌñeen na sinin jndyoyu juu ndëëhan na itso juu: “Jndë siꞌman jon nnön tsoñꞌen ꞌnan na tyiꞌya na jndë totsꞌa.” 40 Nnꞌan Samariaꞌñeen xjen na squehan naijon mꞌaan Jesús, tanhan nnon jon na quintjohin yohan, ndoꞌ ntjohin yo nanꞌñeen chaꞌ ve xuee. 41 Ndoꞌ xjen na tondye nanꞌñeen jñꞌoon na toninncyaa jon, jndyentyichenhan tëntyja nꞌonhan jon. 42 Ndoꞌ tonduehan nnon tsanscuꞌñeen:

—Nanein chito veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tsuꞌ ndë́, joꞌ na vantyja nꞌö́n. Ee nquë́ntyë́ jndë jndyë́ jñꞌoon ꞌndyo jon. Ndoꞌ neinhin, covaaꞌ nꞌö́n na mayuuꞌ conduihin Cristo na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan tsonnangue.

Sinꞌman Jesús jnda tsꞌan na tꞌman condui

43 Jndë na tenon joo ve xueeꞌñeen, jnduiꞌ Jesús joꞌ, sá ntcüꞌë́ yohin ndyuaa Galilea. 44 Ee nquiintyi jon tjiꞌ jndyoyu jon jñꞌoon na tyiꞌnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan ncüii tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ninncüii tsjan tuihin yohan. 45 Ndoꞌ juu xjen na squë́ ntcüꞌë́ Galilea yohin, nnꞌan na mꞌan joꞌ nein jndyihan jon, jnanꞌntjooꞌhan jon. Ee juu xjen na tueeꞌ nguee pascua Jerusalén, mantyi tyꞌe nanꞌñeen joꞌ, ee jndë jntyꞌia ndëëhan tsoñꞌen jnꞌaan tꞌman na totsꞌaa jon joꞌ.

46 Jndë joꞌ sꞌá nntꞌá yohin Caná ndyuaa Galilea, naijon scüaquen jon ndaa na sꞌaahanꞌ vinonhanꞌ. Ndoꞌ juu tsjoon Capernaum tomꞌaan ncüii tsꞌan na tꞌman tonduihin ntyja ꞌnaanꞌ gobernado. Juu lu, jnda tsanꞌñeen, mꞌaan juu na viiꞌ juu. 47 Ndoꞌ xjen na jndyii tsanꞌñeen na jndë squë́ ntcüꞌë́ ndyuaa Galilea yo Jesús na jnán ndyuaa Judea, yajoꞌ tja tsanꞌñeen na mꞌán. Tcan juu vi nayaꞌñeen nnon Jesús na cja jon vaaꞌ juu na quitsinꞌman jon lu chjoꞌñeen ee ninꞌcueꞌ juu. 48 Ndoꞌ itso Jesús nnon tsanꞌñeen:

—ꞌOꞌ mancüiixjen tyiꞌxeꞌcantyja nꞌonhoꞌ na vaa najndö na condui ja xe na aa tyiꞌjntyꞌia ndëëhoꞌ ncüii nnon ꞌnan na matsꞌa na ndiquindëë na nduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ naijndei nquii tsꞌan, ꞌnan na ndicüaaꞌ tsꞌon tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

49 Tꞌa tsanꞌñeen ꞌndyo Jesús, itso jon:

—Nndaꞌ ta, maninñoonꞌ cjaꞌ vꞌa vitjachen na ngueꞌ jnda.

50 Tso Jesús nnon jon:

—Cjaꞌ, ee ntcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌhin.

Ndoꞌ juu tsansꞌaꞌñeen, tëntyja tsꞌon jon jñꞌoon na tso Jesús. Tëntcüeꞌ jon vaaꞌ jon. 51 Ndoꞌ viochen xjen na vja ntcüeꞌ jon tsjoonꞌ jon Capernaum, nque mosooꞌ jon saquitjonhin jon. Jnanꞌquindyiihanhin, jnduehan nnon jon:

—Jndë vacoꞌ yahanꞌ lu jndaꞌ.

52 Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëë nanꞌñeen yuu xjen tyeꞌ na tëcoꞌ yahanꞌhin. Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Vja vi na tenon chjo yajminꞌ jndya tjuenꞌhin.

53 Ndoꞌ juu tye luꞌñeen taaꞌ tsꞌon jon na maninjuu xjenꞌñeen na tso Jesús nnon jon na ntcoꞌ yantcüeꞌhanꞌ lu jnda jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, tëntyja tsꞌon jon Jesús, juu jon ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon.

54 Joꞌ tsꞌian na jndë ve na sꞌaa Jesús na tueeꞌ jon Galilea na jnan jon Judea, na tyiꞌxeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan.

5

Sinꞌman Jesús tsꞌan naijon na vaa pila

1 Jndë na tui nanꞌvaꞌ, santcüꞌë́ Jerusalén yo Jesús ee juu tsjoonꞌñeen tueeꞌ nguee ntyja njan jaa nnꞌan judíos. 2 ꞌNdyo tsjoon Jerusalén tovaa ncüii ꞌndyovꞌaa tꞌman na jnanꞌquijndyuhan juuhanꞌ ꞌNdyovꞌaa Quinman. Ndyo joꞌ tovaa ncüii pila tꞌman. Juu pilaꞌñeen, yo jñꞌoon hebreo, conanꞌquijndyu nnꞌanhanꞌ Betzata. Xiꞌjndio ngiaaꞌhanꞌ, joꞌ min ꞌon ntꞌaa na xiaꞌntyi nꞌoon ntꞌeiiꞌhanꞌ min. 3 Quiiꞌ joo ntꞌaaꞌñeen manꞌ ncüii tmaanꞌ nnꞌan vꞌi, nnꞌan nchjan yo nnꞌan na jndë tatei nduee, yo ngꞌe, yo ninꞌnnꞌan na ndiquitsacaꞌ. Tominndooꞌhan na ntsijndei ndaa na ñjon pilaꞌñeen. 4 Ee tcya tcya xjen tondyocue ncüii ángel na totsitsꞌii jon juu ndaaꞌñeen. Ndoꞌ vi na jndë tui na nndaꞌ, juu tsꞌan na ngua jndyee quiiꞌ ndaaꞌñeen, nꞌman juu minꞌcya ro nnon tycu na iquenon juu. 5 Juu vꞌaaꞌñeen tomꞌaan ncüii tsansꞌa na jndë ntcyu nchoꞌnqui vantjoꞌ nen chu na viiꞌ juu. 6 Joꞌ jndyiaaꞌ Jesús juu na vaa juu joꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na ntyjii jon na jndë tijndye xuee na nndaꞌ vaa iquenon juu, joꞌ itso jon nnon juu:

—¿Aa ninꞌquinꞌmanꞌ?

7 Ndoꞌ tꞌa tsanviiꞌñeen, itso juu:

—Nndaꞌ ta, taꞌnan tsꞌan nchje ja quiiꞌ ndaahaꞌ xjen na tsijndeihanꞌ, joꞌ viochen xjen na matsichön na ngua, ncüiichen tsꞌan matyuaaꞌntyi venoonꞌ juu ja.

8 Ndoꞌ itso Jesús nnon juu:

—Quinaquintyjaꞌ, quitsintcüiꞌ tsueꞌ, ndë cjaꞌ vaꞌ.

9 Xjenꞌñeen ninꞌñoonꞌ tcoꞌyahanꞌ tsanꞌñeen, jnꞌman juu, jndë joꞌ sintcüi juu tsue ꞌnaanꞌ juu, taꞌ juu na tëca juu. Ndoꞌ juu xuee na sꞌaa Jesús na nndaꞌ, xuee na já nnꞌan judíos cotajndyë́.

10 Ngꞌe na nndaꞌ, vendye ntyjë nnꞌan judíos jnduehan nnon juu tsanꞌñeen:

—Nanein xuee na cotajndyëë. Juu ntji na coꞌxenhanꞌ itsiquindyihanꞌ na tyiꞌcüanaan na ngayonꞌ tsue ꞌnanꞌ.

11 Majoꞌ tꞌa juu, itso juu:

—Nquii tsan na sinꞌman ja itso jon nnön na quitsintcüihanꞌ ndoꞌ na quindyoyꞌönhanꞌ.

12 Ndoꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen nnon juu, jnduehan:

—¿Nin nquii tsꞌan tsanꞌñeen na nndaꞌ vaa tso juu nnonꞌ?

13 Majoꞌ juu tsanꞌñeen na jndë jnꞌman, tyiꞌquintjii juu nin tsꞌan sinꞌmanhin, ngꞌe jndye nnꞌan na tomꞌan joꞌ. Ndoꞌ jndë jnduiꞌ ndyaꞌ Jesús joꞌ. 14 Ndoꞌ vi na jndë tui na nndaꞌ, ntjii nndaꞌ Jesús juu quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Itso jon nnon juu:

—Ndyeeꞌ ra, quenꞌ cüenta, jndë jnꞌmanꞌ, cacüentyjeꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ tyiꞌntjonꞌ ncüii nnon na majantyichen.

15 Ndoꞌ taquitso tsanꞌñeen ndëë nnꞌan judíos na nquii Jesús sinꞌman jonhin. 16 Ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa Jesús, joꞌ tentyja nnꞌan judíosꞌñeenhin. Tojooꞌ yantyi nꞌonhan na nnanꞌcueeꞌhanhin ee juu tsꞌianꞌñeen sꞌaa jonhanꞌ juu xuee na cotaꞌjndyeehan. 17 Majoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Nquii Tyëhöꞌ ninvaa itsꞌaa jon ncüii cüii nnon na itejndeihanꞌ tsꞌan, ndoꞌ mantyi ja, majoꞌ matsꞌa.

18 Ndoꞌ tsojnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, nque nnꞌan judíosꞌñeen tojooꞌ yantyi nꞌonhan na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan jon. Ee na cotjiꞌhan cüenta, sitjahin ntyja ꞌnaanꞌ juu xuee na cotaꞌjndyeehan ndoꞌ tꞌmanntyichen sitjahin na tso jon na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin Tye jon, ndoꞌ na nndaꞌ, itsꞌaahanꞌ na cüajon conduihin yo nquii Tyoꞌtsꞌon.

Najndei na itsixuan jnda Tyoꞌtsꞌon

19 Ndoꞌ itso Jesús ndëë nanꞌñeen:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsinën ndëëhoꞌ. Ja na condui jnda Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na matsꞌa ꞌnan na ntꞌue tsꞌön ncö. Ee xiaꞌntyi ꞌnan na mantyꞌia na itsꞌaa Tyëhöꞌ, majoo rohanꞌ matsꞌa. Ee ja na condui jnda jon, tsoñꞌen matsꞌa chaꞌxjen na mantyꞌia na itsꞌaa nquii jon. 20 Tyëhöꞌ na condui ja jnda jon, mꞌaan jon na venchjii jon ja. Itsiꞌman jon nnön tsoñꞌen na itsꞌaa jon. Ndoꞌ tsꞌian na njonntyichen ntsiꞌman jonhanꞌ nnön na quitsꞌa chaꞌ ninncyaahanꞌ tꞌmanntyichen ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ. 21 Nquii Tyëhöꞌ itsintcüi nndaꞌ jon nnꞌan na jndë tjë ndoꞌ incyaa jon na cotandoꞌ xcohan. Ndoꞌ chaꞌxjen na itsꞌaa jon, mantyi ncö na condui ja jnda jon, minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌön, ninncya na ntsixuan tsanꞌñeen na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 22 Nquii Tyëhöꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌcoꞌxen jon jnaanꞌ juu. Majoꞌ ncö na condui ja jnda jon, jndë tyincyaa jon na vaa najndö na ntcoꞌxën tsoñꞌen nnꞌan tsojnaanꞌ na conanꞌtjahan. 23 Jndë itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ja na condui jnda jon, tsoñꞌen nnꞌan nnanꞌtꞌmaanꞌhan ja chaꞌxjen na conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii jon. Ee minꞌninchen tsꞌan na tyiꞌninꞌquitsitꞌmaanꞌ juu ja na condui ja jnda jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, min nquii jon tyiꞌninꞌquitsitꞌmaanꞌ juuhin.

24 “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na indyii jñꞌoon ꞌndyö ndoꞌ vantyja tsꞌon juu yo nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, juu tsanꞌñeen tsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu, min tyiꞌxeꞌquitꞌuii Tyoꞌtsꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌ jnaanꞌ juu. Totsixuan juu chaꞌvijon tsꞌoo, majoꞌ nein tsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 25 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsiquindyi ꞌoꞌ, ngüentyja xjen ndoꞌ naneinhin iventyjahanꞌ, na joo nnꞌan na jndë tjë, nndyehan jndyëë na condui ja jnda Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan ja, ninncya na ntandoꞌ ñuaanhan ntyja njan. 26 Ee chaꞌxjen nquii Tyëhöꞌ tsixuan jon na vandoꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ja na condui ja jnda jon, manndaꞌ ro jndë tyincyaa jon na matsixuan na mavantꞌö ntyja njan. 27 Ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na itsixuan nquii jon, jndë tyincyaa jon na ja ntcoꞌxën nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan ngꞌe na condui ja tsansꞌa na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 28 Tantꞌahoꞌ na jen caveeꞌ ngiohoꞌ na nndaꞌ tsjö, ee ngüentyja xjen na tsoñꞌen ntꞌoo na tooꞌ ndiꞌntꞌua nndyehan jndyëë. 29 Nque nnꞌan na jndyoyu conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ntcüi nndaꞌhan yo siꞌtsꞌo ꞌnaanhan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan. Majoꞌ ntyjehan na tontꞌa ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ, ntcüi nndaꞌhan yo na ntꞌuiityenhanꞌhin.

Jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

30 “Tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na matsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön ncö. Ntyjantyi na incyaa Tyoꞌtsꞌon na mavaaꞌ tsꞌön, ntyjantyi joꞌ na macoꞌxën chaꞌxjen na itsohanꞌ. Ee chito mantꞌuë na ndui ꞌnan na ntꞌue tsꞌön ncö. Mantꞌuë na ntsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyëhöꞌ na tꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö na mꞌanhoꞌ. 31 Xe na aa macüjiꞌ jndyoyu ntyja njan ncö, ninncyaahanꞌ na vanaan na nduehoꞌ na joo jñꞌoonminꞌ tyiꞌquinanꞌxuanhanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. 32 Majoꞌ mꞌaan ncüiichen na icüjiꞌ jndyoyu jon ntyja njan, manquii Juan. Ndoꞌ ntyji ja na juu jñꞌoon na tocüjiꞌ jndyoyu jon, conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. 33 Manquehoꞌ jñonhoꞌ nnꞌan na mꞌaan jon, ndoꞌ tjiꞌ jndyoyu tsanꞌñeen jñꞌoon na mayuuꞌ ntyja njan. 34 Juu jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja njan na mayꞌön cüentahanꞌ, chito conduihanꞌ jñꞌoon na cotjiꞌjndyoyu nnꞌanhanꞌ. Majoꞌ matsjö jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ cha ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. 35 Nquii Juanꞌñeen tonduihin chaꞌvijon lámpara na itsixueehanꞌ chon tondëë nnꞌan. Ndoꞌ ꞌoꞌ viochen xjen na tomꞌaan jon, tꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe ngiohoꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon totsijndaꞌhanꞌ nquenhoꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yohoꞌ. 36 Majoꞌ vaa jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyuntyichenhanꞌ ntyja njan na tꞌmanntyichen conduihanꞌ, chito juu jñꞌoon na tjiꞌjndyoyu Juanꞌñeen. Joo tsꞌian na tyincyaa Tyëhöꞌ na quitsiquindëëhanꞌ, joohanꞌ cotjiꞌ jndyoyuhanꞌ na nquii jon tꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 37 Nquii Tyëhöꞌ na iꞌua jon tsꞌian nnön, juu jon icüjiꞌ jndyoyu jon ntyja njan quiiꞌ jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon. ꞌOꞌ minjon tyiꞌcondyehoꞌ jndyeeꞌ jon, min na jntyꞌia ndëëhoꞌ nchu vaahin. 38 Min tyiꞌcyꞌonhoꞌ cüenta jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon quiiꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ ngꞌe tyiꞌcovantyja nꞌonhoꞌ ja na iꞌua jon tsꞌian na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 39 Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen, chen jndyi conanꞌjnꞌaanhoꞌhanꞌ, ndoꞌ conanꞌtiuhoꞌ ngꞌe na nndaꞌ contꞌahoꞌ, joꞌ nndahoꞌ na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ꞌoꞌ na tonnon jon. Joo jñꞌoonꞌñeen conanꞌnein jndyoyuhanꞌ ntyja njan. 40 Majoꞌ min na nndaꞌ, tyiꞌninꞌquitsayꞌonhoꞌ jñꞌoon yo ja chaꞌ nndëë nnanꞌxuanhoꞌ na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhoꞌ.

41 “Ja tyiꞌcotsichön na quinanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan ja. 42 Nchji na tyiꞌqui nꞌonhoꞌ ja ee tyiꞌvengiohoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 43 Mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ yo juu naijndei na itsixuan nquii Tyëhöꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌninꞌcyꞌonhoꞌ cüenta ja. Majoꞌ xe na aa ncüjeeꞌ ncüiichen tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu, juu tsanꞌñeen ncyꞌonhoꞌ cüentahin. 44 ꞌOꞌ cotquenhoꞌ na nque ntyjehoꞌ na quinanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌoꞌ, majoꞌ tyiꞌquitquenhoꞌ na ntꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon chaꞌ nndëë ntsitꞌmaanꞌ jonhoꞌ. Ndoꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, ¿Yuu xjen ninncyaahanꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ nquii jon? 45 Majoꞌ tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na mancöntyë na ninncya jnanhoꞌ nnon Tyëhöꞌ. Mꞌaan ncüiichen na ncyaa jon jnanhoꞌ, manquiintyi Moisés, nquii tsanꞌñeen na tꞌman conanꞌqui nꞌonhoꞌhin. 46 Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na tji jon na itsininhanꞌ ntyja njan, mangꞌe joꞌ tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. 47 Ndoꞌ ngꞌe na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na tji jon, yajoꞌ ¿Nchu ya ntꞌahoꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na mancya?”

6

Tyincyaa Jesús na tcüaꞌ ꞌon min nnꞌan

(Mt 14:13-21; Mr 6:30-44; Lc 9:10-17)

1 Jndë tenon nanꞌminꞌ, tetꞌiö́ nntꞌá ndaandue Galilea yo Jesús. Xueeꞌhanꞌ na vjave jndyuhanꞌ ndaandue Tiberias. 2 Ndoꞌ ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin tentyjahan toxenꞌ jon ngꞌe tovaveeꞌ ngiohan na tojntyꞌiahan na sinꞌman jon nnꞌan vꞌi. 3 Yajoꞌ já nnꞌan na tꞌman jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, savá ncüii tyoꞌ yo jon. Joꞌ sacüendyuá. 4 Juu xjenꞌñeen mandyo ngueeꞌ nguee pascua xjen na jaa nnꞌan judíos conanꞌcüjëëhë quinman na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 5 Ndoꞌ tꞌion Jesús nnon jon, jndyiaaꞌ jon concyo ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi. Ndoꞌ tso jon nnon Felipe:

—¿Yuu vijon nninjndaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ tsoñꞌen nanminꞌ?

6 Majoꞌ nndaꞌ vaa na tso jon ngꞌe ninꞌquindyii jon nin jñꞌoon ntsintcüeꞌ Felipe, ee ntyjii jndaꞌ jon nchu vaa ntsꞌaa jon. 7 Tꞌa Felipeꞌñeen, itso jon:

—Min xe na aa nanꞌquitsu jaa ve ciento sꞌon denarios na nnanꞌjnda ꞌnan na ntcüaꞌ nanminꞌ, majoꞌ tyiꞌjeꞌcüinonhanꞌ min na veꞌ chjohanꞌ na ngacüjaꞌhanꞌhin.

8 Joꞌ mꞌaan Andrés, jon tyje nquii Simón Pedro, conduihin ncüii ntyjë́ nquë́ já nnꞌan na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Tso tsanꞌñeen nnon jon:

9 —Ntjoo mꞌaan ncüii lu na yꞌoon ꞌon tyooꞌ na jndëhanꞌ yo jndë tyooꞌ ntquen cebada. Ndoꞌ mantyi yꞌoon juu ve quitscaa chjo na jndë jnein, majoꞌ ¿Yuxjenꞌñeen nninnonhanꞌ na jndye jndyi nnꞌan?

10 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuë́, tso jon:

—Quinduehoꞌ ndëë nnꞌan na quitsacüendyuaahan. Ndoꞌ naijon na tꞌö́n, joꞌ jndye jndë quijndë min. Yajoꞌ tyecüendyuaahan. Ndoꞌ joo nanꞌñeen tueeꞌ chaꞌna ꞌon min nannon. 11 Yajoꞌ tyꞌoon Jesús cüenta joo tyooꞌñeen. Tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ndë joꞌ tocꞌon jonhanꞌ ndë́ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin. Ndoꞌ já totꞌö́nhanꞌ ndëë nanꞌñeen. Majoꞌntyi sꞌaa jon yo quintca quijndëꞌñeen, chuntyi xjen na ninꞌquitquiihan na ncüii cüiihan. 12 Ndoꞌ vi na jndë tacjohan, yajoꞌ itso jon ndë́:

—Quinanꞌtjonhoꞌ ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ, cüan na tyiꞌntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan ntjoohanꞌ.

13 Ndoꞌ jnanꞌtjö́n joo ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ na tcüaꞌ nanꞌñeen na jndëhanꞌ yo jndë tyooꞌ cebada. 14 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jntyꞌiahan jnꞌaan tꞌmanꞌñeen na sꞌaa Jesús na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ naijndei nquii tsꞌan, jnduehan ndëë ntyjehan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ juu tsanvaꞌ conduihin nquii tsꞌan na itsiquindyi ntji na ncüjeeꞌ jon tsonnangue na ninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

15 Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na mavaa xjen na ndyocyꞌon nanꞌñeenhin ndoꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ na ntꞌionhan tsꞌian jon na nduihin rey na coꞌxen jon joohan. Ngꞌe na nndaꞌ, tja nndaꞌ jon jndëë naijon na ninnquii jon.

Tjaca Jesús nnon ndaandue

(Mt 14:22-27; Mr 6:45-52)

16 Ndoꞌ vi na jndë tuatëꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, sacuë́ ꞌndyo ndaandue. 17 Joꞌ tuá ncüii vꞌaandaa, na ngüetꞌiö́ ndaandueꞌñeen na ntsquë́ Capernaum. Majoꞌ ya tueeꞌ na tijaan, ninjoꞌ tacocüjeeꞌ jon ndë́. 18 Ndoꞌ ngꞌe na tꞌman jndye tyioo, totsuehanꞌ juu ndaandueꞌñeen. 19 Ngꞌe joꞌ na ninꞌon ninꞌyon kilómetros xejnda tëca juu vꞌaandaaꞌñeen na contyjá nꞌoon pala ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jntyꞌiá na ndyoca Jesús nnon ndaandue na ndyovindyooꞌ jon na mꞌán. Tyuë́ jndyí. 20 Majoꞌ itso jon ndë́:

—Maja ndö, tyiꞌndyuehoꞌ.

21 Joꞌ tyioo na në́n jndyí na tyꞌö́n nntꞌa cüentahin quityquiiꞌ vꞌaandaa. Ndoꞌ quintyjachen tueeꞌhanꞌ naijon na cotsá.

Cojntꞌue nnꞌan Jesús

22 Tonco ncüiichen xuee, nque nanꞌñeen na jndye jndyiꞌhin na ntjohan ixndya ndaandue naijon na tyincyaa Jesús na tcüaꞌhan, tquenhan cüenta na ninncüii vꞌaandaa chjo nintuaa. Ndoꞌ tëñjoonꞌ nꞌonhan na tyíꞌcua jon juu vꞌaandaaꞌñeen yo já nnꞌan na totsayꞌö́n jñꞌoon yohin. 23 Ndoꞌ viochen xjen na nndaꞌ vaa, squenon vendye ntꞌaandaa quijndë na jnan Tiberias naijon na tcüaꞌ nanꞌñeen tyooꞌ na tyincyaa Jesús na ncya ya Tye jon. 24 Ndoꞌ tua nanꞌñeen joo ntꞌaandaa quijndëꞌñeen. Tyꞌehan, squehan Capernaum na tyequijntꞌuehan Jesús. Ee taaꞌ nꞌonhan na tacꞌoonhin yuu vijon na tyincyaa jon na tcüaꞌhan, min nquë́ nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin.

Condui Jesús tyooꞌ na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ ñuaan nnꞌan

25 Ndoꞌ vi na jndë jndiohan Jesús ncüiichen ixndya ndaandue, jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ¿Yuu xjen jndyoꞌ ntjoohin?

26 Tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, ꞌoꞌ chito cojntꞌuehoꞌ ja ngꞌe na jntyꞌiahoꞌ tsꞌian na sꞌa na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ yo naijndei nquii tsꞌan. ꞌOꞌ cojntꞌuehoꞌ ja xengꞌe na tcüaꞌ tacjohoꞌ tyooꞌñeen. 27 ꞌOꞌ conanꞌchonhoꞌ na ninjndaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhoꞌ, ndoꞌ joohanꞌ ꞌnan na contycüiihanꞌ. Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na nndaꞌ contꞌahoꞌ. Quinanꞌchonhoꞌ na nndiohoꞌ ncüii na chaꞌvijon na ntcüaꞌ tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nnanꞌxuanhoꞌ na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhoꞌ. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ninncya quiiꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ juu na itsijonhanꞌ juuhanꞌ na ntcüaꞌ tsꞌan ee itsiꞌman tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë tꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnön.

28 Yajoꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen nnon jon:

—¿Nin ꞌnan icanhanꞌ na quintꞌá chaꞌ ngaveeꞌ nchjii Tyoꞌtsꞌon yo já?

29 Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ndö vaa na ntꞌue tsꞌon jon, na cantyja nꞌonhoꞌ ja na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

30 Ndoꞌ tꞌahan, jnduehan:

—¿Nin ncüii nnon ꞌnan na ntsaꞌ na njntyꞌiá ndë́ na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ naijndei nquii tsꞌan na ntsiꞌmanhanꞌ ndë́ na vaa na condui ꞌuꞌ, chaꞌ ntejndeihanꞌ na ngantyja nꞌö́n ꞌuꞌ? 31 Ndochiihi tocüaꞌhan maná xjen na tomꞌanhan ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan tomꞌan chaꞌxjen itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen: “Tyincyaa Moisés tyooꞌ na tocüaꞌhan na jnanhanꞌ quiñoonꞌndue.”

32 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu maná na tyincyaa tsanꞌñeen, chito conduihanꞌ tyooꞌ na jnan na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ nquii Tyëhöꞌ incyaa jon juu na mayuuꞌ na jnan na mꞌaan jon quiñoonꞌndue na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tyooꞌ. 33 Juu na condui tyooꞌ na incyaa Tyoꞌtsꞌon, jnan jon quiñoonꞌndue na jndyocue jon. Nquii jon incyaa jon na nanꞌxuan nnꞌan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan.

34 Ndoꞌ jndue nanꞌñeen nnon jon:

—Nndaꞌ ta, ninnquiiꞌchen ncyaꞌ tyooꞌminꞌ ndë́, riiꞌ.

35 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ja condui tyooꞌ na mancya na nanꞌxuan nnꞌan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. Minꞌcya ro tsꞌan na ninncyaahin ntꞌö, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na jndë tacjooꞌ na icüaꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, ngioo na tein quiiꞌ ñuaanꞌ juu chaꞌxjen ya na iꞌu tsꞌan ndaa. 36 Majoꞌ chaꞌna jñꞌoon na jndë tsjö ndëëhoꞌ, min na jndë jntyꞌia ndëëhoꞌ joo tsꞌian na matsꞌa, majoꞌ tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. 37 Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, tsoñꞌen nnꞌan na incyaa Tyëhöꞌ ntꞌö, nndye nanꞌñeen ntyja njan. Min tyiꞌjeꞌquitsꞌa na jeꞌcyꞌön cüenta tsꞌan na nincyaahin ntyja njan. 38 Ee ja na jnan quiñoonꞌndue, chito na jndyö na ntsꞌa ꞌnan na ntꞌue tsꞌön ncö. Ja jndyö na ntsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 39 Nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndö vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quitsꞌa, na juu tsꞌan na jndë tyincyaa jon ntꞌö, tyiꞌninncya na ngitsu ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Ndoꞌ xuee na matsꞌiañꞌen, ninncya na ntaꞌndoꞌ xco tsoñꞌen nnꞌan na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. 40 Ee nquii Tyëhöꞌ ntꞌue tsꞌon jon na tsoñꞌen nnꞌan na cojntyꞌia ja na condui ja jnda jon, na cantyja nꞌonhan ja, cyꞌonhan cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. Ndoꞌ xuee na matsꞌiañꞌen majantyë ninncya na ntaꞌndoꞌ xco joo nnꞌan na jndë tjë.

41 Ndoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen, jnanꞌmanhan na tatëveeꞌ ngiohan yo Jesús jnaanꞌ jñꞌoon na tso jon: “Ja condui tyooꞌ na jnan quiñoonꞌndue.” 42 Ndoꞌ jnduehan:

—Jesúsvaꞌ, ¿Aa chi jnda Joséhin? Cotaꞌjnꞌaan nnꞌan na ndahin. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ¿Ndu na itso jon na jndë jndyocue jon na jnan jon quiñoonꞌndue?

43 Tꞌa Jesús, itso jon ndëë nanꞌñeen:

—Tananꞌncꞌuaaꞌhoꞌ yo ntyjehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 44 Chaꞌ na nndëë ngiooꞌ tsꞌon tsꞌan yo ntyja njan, icanhanꞌ na nquii tyëhöꞌ na iꞌua jon tsꞌianvahin nnön, ndyoyꞌoon jon tsanꞌñeen. Xe chito na nndaꞌ vaa, minncüii tsꞌan jeꞌquindëë ntsijonhin yo ja. 45 Ee vaa jñꞌoon na jndui na sinin Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Juu jñꞌoonꞌñeen, ndö vaa na itsohanꞌ: “Ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëë tsoñꞌen nnꞌan.” Juu jñꞌoonvaꞌ ninꞌquitsiquindyihanꞌ na ncüii cüii tsꞌan na jndë jndyii jñꞌoon na coninncya nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ jndë taaꞌ tsꞌon juuhanꞌ, ntsijon tsanꞌñeen yo ja.

46 “Jñꞌoonvaꞌ tyiꞌtsiꞌmanhanꞌ na jndë jndyiaaꞌ tsꞌan Tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon, xiaꞌntyi ja na iꞌua jon tsꞌian na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ja jndë jntyꞌia nnönhin. 47 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nin juu na vantyja tsꞌon ja, itsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 48 Ja na condui tyooꞌ, tsꞌian na iꞌua Tyoꞌtsꞌon nnön na ncya na cotaꞌndoꞌ nnꞌan. 49 Nque ndochihoꞌ tocüaꞌhan maná ndyuꞌñeen xjen na tomꞌanhan ndyuaa na xjen ro covaꞌ, ndoꞌ tjëhan. 50 Majoꞌ ja matsinën ntyja ꞌnaanꞌ juu tyooꞌ na jnan quiñoonꞌndue na majoꞌ condui ja. Tsꞌan na ntcüaꞌ juu tyooꞌva, tyiꞌjeꞌquitsu ñuaanꞌ juu. 51 Ja na jnan quiñoonꞌndue, condui ja tyooꞌ na mancya na cotaꞌndoꞌ ñuaan nnꞌan. Tsꞌan na ntcüaꞌ juu tyooꞌva itsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Ndoꞌ juu tyooꞌ na mancya chaꞌ nnanꞌxuan nnꞌan na ntaꞌndoꞌhan tonnon Tyoꞌtsꞌon, conduihanꞌ sꞌei.

52 Ndoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonvaꞌ, jntꞌuehan jñꞌoon yo ntyjehan. Jnduehan:

—Jaa mangiö tyiꞌjeꞌquindëë ninncyaa tsanvaꞌ seiiꞌ jon na ntquë.

53 Joꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, ja na condui tsꞌan na jnan quiñoonꞌndue, chaꞌ na ntsixuan tsꞌan na tyiꞌquintycüii vandoꞌ ñuaanꞌ juu, chuhanꞌ na quii juu sꞌei ndoꞌ cꞌu juu nꞌeön. Xe tyiꞌntꞌahoꞌ na nndaꞌ, jeꞌquindëë nanꞌxuanhoꞌ na vandoꞌ ñuaanhoꞌ. 54 Nquii tsꞌan na iquii sꞌei ndoꞌ na iꞌu juu nꞌeön, tsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Ndoꞌ min na cueꞌ juu, majoꞌ xee na matsꞌiañꞌen ninncya na ngüandoꞌ xco juu. 55 Ee juu na ntcüaꞌ tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na nninncyaahanꞌ na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon, juuhanꞌ conduihanꞌ sꞌei. Ndoꞌ juu na ncꞌu tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ncꞌon tsꞌan na tein quiiꞌ ñuaanꞌ juu, joꞌ nꞌeön. 56 Minꞌcya ro tsꞌan na iquii sꞌei ndoꞌ na iꞌu nꞌeön, contjo tsanꞌñeen ntyja njan, ndoꞌ mantyi contjo ja yohin. 57 Nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, vandoꞌ jon ndoꞌ mantyi ja vantꞌö ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na iquii sꞌei, ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu ntyja njan. 58 Ja condui juu tyooꞌ na jnan quiñoonꞌndue. Ndochihoꞌ tocüaꞌhan maná ndoꞌ tjëhan. Majoꞌ tyiꞌitsijonhanꞌ ntyja njan chaꞌna juu manáꞌñeen. Ee minꞌcya ro tsꞌan na icüaꞌ juu tyooꞌ na condui ja, tyiꞌjon cueꞌ juu, mꞌaan juu xe mꞌaan juu na vandoꞌ juu ntyja njan. 59 Jñꞌoonminꞌ sinin Jesús viochen xjen na siꞌman jon ndëë nnꞌan quiiꞌ vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos tsjoon Capernaum.

Jñꞌoon na conanꞌjndaꞌhanꞌ na itsixuan tsꞌan na tyiꞌquintcüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu

60 Ndoꞌ majndye nnꞌan na tovaveeꞌ nꞌonhan jñꞌoon na toninncyaa Jesús, majoꞌ xjen na jndyehan jñꞌoonminꞌ jnduehan:

—Tsanꞌ jñꞌoon itsinin tsanvaꞌ. Tyiꞌjeꞌquindëë ntsayꞌönntyëchën yo jñꞌoon na itsinin jon.

61 Majoꞌ ntyjii tsꞌon Jesús, na jnanꞌncꞌuaaꞌ nꞌon nanꞌñeen yo ntyjehan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na sinin jon ndëëhan. Mangꞌe joꞌ itso jon:

—Jñꞌoonminꞌ, ¿Aa itsquioohanꞌ ꞌoꞌ? 62 Yajoꞌ quinanꞌtiu yahoꞌ nchu vaa ntsꞌaahanꞌ ꞌoꞌ juu xjen na njntyꞌiahoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na ncjöva nntꞌa na tondye naijon na tomꞌan jndyëë. 63 Nquii Espíritu Santo conduihin na incyaa jon na nanꞌxuan nnꞌan na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Seiiꞌ tsꞌan ndincyaahanꞌ na ntsixuan tsꞌan na nndaꞌ. Jñꞌoon na mancya ndëëhoꞌ tsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu. Ndoꞌ ninnquiiꞌchen ntsixuan tsꞌan na vandoꞌ xco juu xengꞌe itsijonhin yo jñꞌoonmin. 64 Majoꞌ tyiꞌtsoñꞌenhoꞌ vantyja nꞌonhoꞌ ja.

Nndaꞌ ro jñꞌoon tso jon ndëë nanꞌñeen ee ntyjantyi xjen na taꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon, ntyjii jndaꞌ jon nin joo na tyiꞌcantyja nꞌon jon, ndoꞌ nin juu na ninncyaa cüentahin. 65 Yajoꞌ tsontyichen jon:

—Mangꞌe joꞌ na jndë tsjö ndëëhoꞌ, ninnquiiꞌ nndëë ntsijon tsꞌan yo ntyja njan xe na aa nquii Tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon incyaa jon na ndui na nndaꞌ.

66 Ndoꞌ ngꞌe jñꞌoonvaꞌ, jndye nnꞌan na tondye jndyee jñꞌoon na toninncyaa jon, tyentcüeꞌhan, tji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, tavijnanꞌjonntyichenhan yohin. 67 Mangꞌe joꞌ, taxeeꞌ jon ndë́ já nnꞌan na nchoꞌve na tꞌman jon, itso jon:

—Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa mantyi ninꞌquiꞌndyehoꞌ ja?

68 Ndoꞌ tꞌa Simón Pedro, tso jon:

—Tyiꞌntsuꞌ na nndaꞌ vaa, ta, tyiꞌquichuhanꞌ na ntsayꞌö́n jñꞌoon yo ncüiichen tsꞌan. Ee xiaꞌntyi juu jñꞌoon na matsininꞌ incyaahanꞌ na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuan nján. 69 Ee já jndë vantyja nꞌö́n ꞌuꞌ ndoꞌ covaaꞌ nꞌö́n na condui ꞌuꞌ Cristo, jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ.

70 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, itso jon:

—Ja tji ꞌoꞌ na nchoꞌvehoꞌ, majoꞌ ncüiihoꞌ mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ juu yutyia.

71 Jñꞌoonvaꞌ itso jon na itsiꞌman jon Judas Iscariote, jnda ncüiichen Simón. Ee juu Judasꞌñeen na tyincyaa juu cüenta Jesús nduee nnꞌan. Mantyi juu conduihin ncüii já na nchoꞌve.

7

Ntyje Jesús tyíꞌcantyja nꞌonhan jon

1 Jndë na tui nanꞌminꞌ, tomantyꞌí yo Jesús ndyuaa Galilea. Ee nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos, jnaanꞌ na tojooꞌ nꞌonhan na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan jon, joꞌ na tavininꞌcja nndaꞌ jon ndyuaa Judea. 2 Ndoꞌ vavindyo na ngueeꞌ nguee na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan judíos xjen na conanꞌyahan xqueꞌncüanꞌ cüenta jndye na covañjoonꞌ nꞌonhan nchu vaa tomꞌan ndochiihan ndyuꞌñeenchen. 3 Ndoꞌ vi na mavaa xjen na ngueeꞌ juu ngueeꞌñeen, tondue ntyje nquii jon nnon jon:

—Cüa, quinduiꞌ ntjoohin. Cjaꞌ ndyuaa Judea chaꞌ joo nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na mancyaꞌ na mꞌanhan joꞌ, mantyi ndëë njntyꞌia ndëëhan tsꞌian na matsaꞌ. 4 Ee tsꞌan na mantyja tsꞌon na cantyja nꞌon nnꞌan yohin, tyiꞌquichuhanꞌ na ntjohin na ninnquii juu. Tsoñꞌen nnꞌan ncyaꞌ jndyoyu na quindiohan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na matsaꞌ.

5 Ndöꞌ jñꞌoon na jnduehan nnon jon ngꞌe min nquehin tyíꞌcantyja nꞌonhan jon. 6 Ndoꞌ tso jon ndëëhan:

—Tyiꞌcoventyja xjen na ntsiꞌman ja ndëë nnꞌan na condui ja nquii jon na itsinꞌman ñuaan nnꞌan. Majoꞌ ꞌoꞌ minꞌcya ro xjen na ninꞌcondyiꞌhoꞌ, taꞌnan na toncuuꞌ. 7 Joo nnꞌan tsonnangue, tyiꞌcꞌonhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ꞌoꞌ. Majoꞌ ninnquiiꞌchen mꞌanhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja, ngꞌe na macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ natyia na contꞌahan. 8 Cüa, cꞌo nquehoꞌ ngueevaꞌ, ja yandëcya yajoꞌ chi ncjö. Ee tyiꞌcoventyja xjen na ntsiꞌman na condui ja nquii jon na itsinꞌman ñuaan nnꞌan.

9 Vi jndë na tso jon na nndaꞌ ndëëhan, ntjontyichenhin ndyuaa Galilea vendye xuee.

Tja Jesús na tueeꞌ nguee xqueꞌncüanꞌ cüenta jndye

10 Majoꞌ ya na jndë tyꞌe ntyje jon na ngueeꞌ juu ngueeꞌñeen, yajoꞌ mantyi tantyja jon, majoꞌ tasiꞌman jndyoyuhin ndëë nnꞌan. Tja jon chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌquintꞌue tsꞌon na njntyꞌia nnꞌanhin. 11 Ndoꞌ nnꞌan judíos na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon, tojntꞌuehan jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyꞌe nguee. Totaꞌxeeꞌhan, tonduehan:

—¿Yuu jon mꞌaan tsanꞌñeen?

12 Ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tꞌman vaa na tyiꞌcüijon na jnanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ee ñꞌen joohan na jnduehan: “Juu tsanvaꞌ, ya tsꞌanhin.” Majoꞌ mañoon ntyjehan jnduehan: “Tyiꞌyuuꞌhanꞌ ee itsiviꞌnnꞌan jon nnꞌan.”

13 Majoꞌ tajnanꞌnein jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ jon ngꞌe ncyaahan ntyjehan nnꞌan judíos na conintque ndëëhan.

Jñꞌoon na siꞌman Jesús xjen na tꞌoon nguee

14 Ya na tixoncüe na mꞌaan juu ngueeꞌñeen, yajoꞌ taqueeꞌ Jesús quiiꞌ vatsꞌon tꞌman ꞌnaan nnꞌan judíos ndoꞌ joꞌ totsiꞌman jon ndëë nnꞌan. 15 Majoꞌ nque nnꞌan judíos na conintque, tomꞌaanꞌ jndyi nꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon. Tonduehan:

—Tsanvahin tatja juu scuela naijon na jnanꞌjnꞌaan. Yajoꞌ ¿Nchu vaa na condëë na itsitjonꞌ juu jñꞌoon?

16 Ndoꞌ na nndaꞌ jnduehan, tso Jesús ndëëhan:

—Chito ncö sijntꞌa jñꞌoon na matsiꞌman. Nquii jon na iꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, juu jon itsijndaꞌ joo jñꞌoonmin na matsiꞌman ndëëhoꞌ. 17 Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌquitsꞌaa juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, ncüaaꞌ tsꞌon juu na aa nquii jon sijndaꞌ jñꞌoon na matsiꞌman, ndoꞌ aa veꞌ jñꞌoon na sitiu ncö na mancya. 18 Ee minꞌcya ro tsꞌan na icüjiꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nquii, itsichon tsanꞌñeen na quindui tꞌmanhin ndëë ntyje juu. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsichon na cüitꞌmaanꞌ nquii jon na jñonhin, jñꞌoon na itsinin tsanꞌñeen, conduihanꞌ na mayuuꞌ, tyiꞌquitsꞌaa juu ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ.

19 “Tji Moisés jñꞌoon na tquen jon ndëëhoꞌ na icoꞌxenhanꞌ ꞌoꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, taꞌnan ncüiihoꞌ na ivangueeꞌ juuhanꞌ. Ee xe na aa cotaꞌngueeꞌhoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, tyiꞌjeꞌcjooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquinanꞌcueeꞌhoꞌ ja.

20 Ndoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ tsixuanꞌ yutyia. ¿Nin tsꞌan na ijooꞌ tsꞌon na ninꞌquitscueeꞌ ꞌuꞌ?

21 Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, itso jon:

—Juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, sinꞌman tsꞌan na ndicaca, ndoꞌ ngꞌe joꞌ tjonꞌ jñꞌoonhoꞌ na tyiꞌcaveeꞌ ngiohoꞌ yo ja. 22 Majoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon matsjö. Nquii Moisés tquen jon jñꞌoon na quintꞌahoꞌ yo yononꞌndaa ndahoꞌ chaꞌxjen na tontꞌa ndochihoꞌ na tomꞌan ndyu na toxenꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen conanꞌquindëhoꞌhanꞌ min juu xuee na cotaꞌjndyëëhë. Nque ndochiihoꞌ jnanꞌquitaꞌhin na contꞌahoꞌ na nndaꞌ. 23 Ndoꞌ mangiohoꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés incyaahanꞌ na vanaan na quinanꞌquindëhoꞌ costumbreꞌñeen xee na cotaꞌjndyëëhë. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa ¿Ndu na conanꞌvjeehoꞌ ja jnaanꞌ juu xuee na cotaꞌjndyëëhë na sinꞌman ncüii tsꞌan viiꞌ? 24 Joꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi ntjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnan na covityincyo. Quitjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na chuhanꞌ.

Jesús ¿Aa conduihin nquii Cristo?

25 Juu xjenꞌñeen, vendye nnꞌan Jerusalén taꞌhan taxeeꞌhan ndëë ntyjehan, jnduehan:

—Tsansꞌava, ¿Aa chito jon tsꞌan na cojntꞌue nanmꞌannꞌian njanhan na nnanꞌcueeꞌhanhin? 26 Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, itsinin tyincyo jon ndëë nnꞌan, min tajñꞌoon quindue nanmꞌannꞌian nnon jon. ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na nquehan conanꞌtiuhan na condui tsanvaꞌ nquii Mesías? 27 Majoꞌ nquii tsanꞌñeen, xjen na ncüjeeꞌ jon, tanin tsꞌan quintjii yuu jon na nnan jon. Majoꞌ tsanvaꞌ jeꞌ, ngiö ya yuu jon jnan jon.

28 Xjenꞌñeen siꞌman Jesús quiiꞌ vatsꞌon tꞌman ꞌnaan nnꞌan judíos. Ndoꞌ vi na jndë jndyii jon na nndaꞌ jndue nanꞌñeen, sue jon jndyeeꞌ jon. Itso jon:

—ꞌOꞌ conduehoꞌ na cotaꞌjnꞌaanhoꞌ ja ndoꞌ ngiohoꞌ yuu jon jnan. Majoꞌ chito jndyö ntyja njan ncö, nquii jon na conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ, iꞌua jon tsꞌian nnön na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhoꞌhin. 29 Ja mancüiixjen mavajnꞌanhin, ee na mꞌaan jon jnan, ndoꞌ nquii jon iꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö na mꞌanhoꞌ.

30 Ndoꞌ ngꞌe juu jñꞌoonvaꞌ na tso Jesús, tojooꞌ yantyi nꞌon nanmꞌannꞌianꞌñeen na ntꞌueviꞌhan jon. Majoꞌ ngꞌe na tyíꞌcoventyja xjen na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ngenon jon juu naviꞌ tꞌman, joꞌ minncüiihan tatꞌuehan jon. 31 Ndoꞌ nnꞌan na tomꞌan joꞌ, jndyehan tëntyja nꞌonhan jon. Tonduehan ndëë ntyjehan:

—Nquii Cristo, xjen na ncüjeeꞌ jon, ¿Aa jndyentyichen tsꞌian na ntsꞌaa jon na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja najndei nquii tsꞌan, chintyi na itsꞌaa tsanvaꞌ?

Tyequijntꞌue cominsión Jesús

32 Nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos tondyehan na tonanꞌnein nnꞌan jñꞌoonminꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Yajoꞌ jnanꞌjonhan jñꞌoon yo ntyee na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos na tꞌuahan tsꞌian ndëë cominsión na quitsacyꞌon nanꞌñeen jon. 33 Veꞌ jnaanꞌ joꞌ itso Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin:

—Jndë titsiaaꞌviꞌ xuee na vi mꞌan yo ꞌoꞌ. Ndoꞌ ndë joꞌ ncjö ntcüꞌë na mꞌaan nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 34 Juu xjenꞌñeen njntꞌuehoꞌ ja, majoꞌ taxeꞌquindiohoꞌ ja ee yuu jon na nguë, ꞌoꞌ jeꞌquindëë ntsquehoꞌ joꞌ.

35 Ndoꞌ vendye nnꞌan judíosꞌñeen tonduehan ndëë ntyjehan:

—¿Yuu vijon ncja tsanvaꞌ na tajeꞌquindëë ndiöhin? ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ncja jon quiiꞌ ntꞌan ntyjëëhë judíos na jndë tycyahan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon griego, chaꞌ ntsiꞌman jon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon? 36 ¿Nin ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ na itsinin jon na njntꞌuëhin, majoꞌ jeꞌquindiöhin? Ndoꞌ na itso jon yuu jon na vja jon, tyiꞌjeꞌquindëë ntsquë na mꞌaan jon.

Nquii Espíritu Santo itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ndaa jndaa cüenta jndye

37 Juu xuee na matsꞌiañꞌen na mꞌaan juu ngueeꞌñeen, nque nnꞌan judíos contꞌahan na tꞌmanntyichenhanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan. Juu xueeꞌñeen tëcüentyjeeꞌ Jesús, sue jon jndyeeꞌ jon. Itso jon:

—Minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌcꞌoon jndyi juu nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quindyotsijonhin yo ja ndoꞌ cantyja tsꞌon juu ja. 38 Na ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ yohin chaꞌxjen na tso jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë jndui. Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ na quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan nnanꞌ chaꞌvijon ndaa jndaa cüenta jndye na coninncyahanꞌ na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaan nnꞌan.

39 Jñꞌoonvaꞌ sinin jon na itsiꞌman jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo na joo nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon ncyꞌonhan cüentahin. Ee juu xjenꞌñeen tyíꞌcojñon Tyoꞌtsꞌon jon quiiꞌ ñuaan nnꞌan ngꞌe vitjachen na ngüentyja xjen na ntsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon juu Jesús.

Tyiꞌninncüii na tondue nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

40 Ndoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tondyehan jñꞌoonminꞌ na sinin jon. Joꞌ tonduehan:

—Tsansꞌavaꞌ mayuuꞌ conduihin nquii tsꞌan na vaa jñꞌoon na ncüjeeꞌ jon tsonnangue na ninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa.

41 Ndoꞌ ñꞌen vendye nnꞌan jnduehan:

—Conduihin nquii Mesías.

Majoꞌ vendyechen ntyjehan jnduehan:

—Nchu tajnꞌaanhoꞌ, juu tsꞌan na conduihin Mesías chito conduihin tsꞌan ndyuaa Galilea. 42 Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio itsiquindyihanꞌ na juu Mesías conduihin tsjaan David na ndyocahanꞌ. Ndoꞌ mantyi tsꞌan tsjoon chjo Belénhin naijon na jnan nquii David.

43 Tsojnaanꞌ jñꞌoonminꞌ sꞌaahanꞌ na tyiꞌninncüii tondyiiꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 44 Ee ñꞌenhan na ninꞌcyꞌonhan jon, majoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyíꞌquitsꞌaahanꞌ.

Nanmꞌannꞌian tyiꞌcantyja nꞌonhan na juu Jesús conduihin Cristo

45 Yajoꞌ joo cominsiónꞌñeen na cotyentjonhan vatsꞌon, tyꞌe ntcüeꞌhan na mꞌaan ntyee na conintque yo nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Ndoꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen ndëëhan. Jnduehan:

—¿Ndu na tajndyoyꞌonhoꞌhin?

46 Yajoꞌ nque cominsiónꞌñeen tꞌahan. Jnduehan:

—Minꞌjon tacondyë́ na ntsinin ncüii tsꞌan chaꞌxjen juu jñꞌoon na njon jndyi na incyaa tsanvaꞌ.

47 Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseoꞌñeen tꞌahan, jnduehan:

—¿Aa mantyi itsiviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ? 48 Quitquenhoꞌ cüenta. Taꞌnan ncüii tsꞌan na mꞌaan tsꞌian na vantyja tsꞌon jon juu, ndoꞌ min nquë́ fariseos. 49 Majoꞌ joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na tyiꞌjndaꞌ nquenhan, juu ntji na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. Mangꞌe joꞌ nanꞌxuanhan na quitsu ñuaanhan.

50 Majoꞌ tꞌa Nicodemo, tsan na tja na mꞌaan Jesús ncüii tijaan, jon ncüii nque nanmꞌannꞌianꞌñeen. Tꞌa jon,

51 Itso jon ndëë nanꞌñeen:

—Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na icoꞌxenhanꞌ jaa, mangiö na itsiquindyihanꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na ngitoxën ncüii tsꞌan vitjachen na ndyëë jnaanꞌ juu, ndoꞌ na ninjndaꞌ nin ꞌnan sꞌaa juu.

52 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan:

—Aa xe ꞌuꞌ, ¿Aa mantyi condui ꞌuꞌ tsꞌan Galilea? Cüa, chen chen quitsijnanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, yajoꞌ ngavaaꞌ ya tsonꞌ na taꞌnan ncüii tsꞌan na nnan Galilea na ninncyaa juu jñꞌoonꞌ jon.

Tsanscu na sitjahin

53 Ndoꞌ ncüii cüii joo nanꞌñeen tyꞌehan ntꞌaahan.

8

1 Majoꞌ Jesús tja jon tyoꞌ Olivos. 2 Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee jndyo ntcüeꞌ jon, taqueeꞌ nndaꞌ jon vatsꞌon tꞌman ꞌnaanꞌ nnꞌan judíos. Xjenꞌñeen jndye jndyi nnꞌan squenon na mꞌaan jon. Ndoꞌ vi na jndë tëcjo jon na ntsiꞌman jon ndëëhan, 3 Yajoꞌ joo nnꞌan na conanꞌman jñꞌoon na tquen Moisés na coꞌxenhanꞌ yo ninꞌjoo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseos, sayꞌonhan ncüii tsanscu na mꞌaan jon. Juu tsanꞌñeen tyꞌonhan juu maninꞌ juu xjen na itsitjahin yo ncüii tsansꞌa na veꞌ tjon yahin. Yajoꞌ taꞌhanhin xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan. 4 Ndoꞌ jnduehan nnon Jesús:

—ꞌUꞌ na matsiꞌmanꞌ ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu tsanscuva tyꞌönhin maninꞌ juu xjen na itsitjahin yo ncüii tsansꞌa. 5 Ndoꞌ juu ntji na tquen Moisés, icoꞌxenhanꞌ na quitmënꞌ ntjöꞌ nanntcu na contꞌa na nndaꞌ. Majoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, ¿Nchu vaa matsuꞌ?

6 Ndöꞌ vaa na jnduehan nnon jon ngꞌe ntꞌue nꞌonhan na quitꞌuiihanꞌhin. Majoꞌ tëcjo tyosu Jesús, taꞌ jon na icüji jon quiiꞌ tsꞌojndë yo nonntꞌö jon. 7 Ndoꞌ ngꞌe na tyíꞌcotsacüentyjeeꞌhan na cotaxeeꞌhan jñꞌoonvaꞌ nnon jon, tëcüentyjeeꞌ jon. Itso jon ndëëhan:

—Nin ncüiihoꞌ na tajnan tsixuan, juu quiminꞌ jndyee tsjöꞌ tsanscuva.

8 Jndë joꞌ, tacjo tyosu nndaꞌ jon, tjintyichen jon. 9 Majoꞌ vi na jndë jndye nanꞌñeen jñꞌoonvaꞌ, sꞌaahanꞌ na tejnꞌaanhin. Yajoꞌ ncüii cüiihan tyeꞌ jnduiꞌhan joꞌ. Nque nantque, joohan jnduiꞌ jndyee, jndë joꞌ nnꞌan na cotsantyja. Matsꞌiañꞌen xiaꞌntyi ninnquii Jesús ntjohin yo juu tsanscuꞌñeen na minntyjeeꞌ juu tonnon jon. 10 Yajoꞌ tacüentyjeeꞌ nndaꞌ Jesús. Ndoꞌ ngꞌe minꞌncüii joo nanꞌñeen na taviꞌcꞌon, ninnquii tsanscuꞌñeen vi mꞌaan, yajoꞌ itso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ tsanscu, joo nnꞌan na contꞌa jnanꞌ, ¿Yuu mꞌanhan? ¿Aa tyiꞌquitmeinꞌhan ntjöꞌ ꞌuꞌ?

11 Tꞌa tsanscuꞌñeen, tso juu:

—Taꞌnan yu ro, ta.

Itso Jesús nnon juu:

—Min ja, jeꞌquitsꞌa na quitꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnanꞌ. Nanein cjaꞌ, tavintsaꞌtoꞌ na vaa nndaꞌ.

Jesús conduihin naxuee ndëë nnꞌan

12 Ndoꞌ sinin nndaꞌ Jesús ndëë nnꞌan, itso jon:

—Ja condui naxuee ndëë nnꞌan tsonnangue. Minninchen tsꞌan na itsijonhin yo ja, xeꞌcꞌoon juu nacje ꞌnaanꞌ najaan na conduihanꞌ natyia. Juu tsanꞌñeen ncꞌoon juu nacje njan na condui ja naxuee na mancya na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ tsꞌan.

13 Majoꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ macüjiꞌ jndyoyu nquii ꞌuꞌ ntyja ꞌnanꞌ. Ndoꞌ jñꞌoonꞌñeen min tyiꞌyuuꞌhanꞌ.

14 Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan:

—Min na macüjiꞌ jndyoyu ntyja njan, majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ tsixuanhanꞌ, ngꞌe ntyji yuu jon jnan, ndoꞌ nchji yuu jon jö. Majoꞌ ꞌoꞌ min tyiꞌquindiohoꞌ yuu jnan, min yuu na jö. 15 ꞌOꞌ veꞌ xiaꞌntyi yo ꞌnan na covaaꞌ nꞌon nnꞌan, joꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan ntyjehoꞌ, majoꞌ ja minꞌncüii tsꞌan tyiꞌquitꞌui jahin yo jnaanꞌ juu. 16 Majoꞌ ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxën nnꞌan, ntcoꞌxënhan chaꞌxjen na chuhanꞌ ee chito mꞌan na ninncö na ntsꞌahanꞌ. Nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja ntjoohin, mꞌaan jon yo ja. 17 Conanꞌyꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na coꞌxenhanꞌ. Quiiꞌ jñꞌoonꞌñeen itsohanꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na cotjiꞌ jndyoyu ve nnꞌan. 18 Ja condui ncüii tsꞌan na macüjiꞌ jndyoyu ntyja njan, ndoꞌ nquii Tyëhöꞌ conduihin ncüiichen na ndë ve.

19 Ndoꞌ na nndaꞌ tso jon, jndue nanꞌñeen nnon jon:

—¿Yuu vijon mꞌaan juu tyeꞌ?

Tꞌa Jesús, itso jon:

—ꞌOꞌ tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja njan min ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Ee xe covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja njan, yajoꞌ mantyi ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.

20 Jñꞌoonminꞌ sinin Jesús viochen xjen na totsiꞌman jon quiiꞌ vatsꞌon tꞌman ꞌnaan nnꞌan judíos, ndyo naijon na cotjueꞌ nnꞌan sꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ min tanin tsꞌan na tꞌuiihin ee tyiꞌcoventyja xjen na ngenon jon naviꞌ tꞌman.

Tyiꞌjeꞌquindëë ntsquehoꞌ naijon na jö

21 Ndoꞌ itsontyichen Jesús ndëëhan:

—Ja jö, ndoꞌ ꞌoꞌ njntꞌuehoꞌ ja, majoꞌ ninvaa chohoꞌ jnanhoꞌ ndoꞌ ncüjehoꞌ. Ee naijon na jö, ꞌoꞌ jeꞌquindëë ntsquehoꞌhanꞌ.

22 Ngꞌe na tso jon jñꞌoonvaꞌ, taxeeꞌ nnꞌan judíos:

—¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ntscueeꞌ nquiihin, na itso juu yuu na vja juu jeꞌquindëë ntsquëhanꞌ?

23 Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon:

—ꞌOꞌ tyiꞌquinanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue, majoꞌ ja mꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. ꞌOꞌ mꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonnangue, majoꞌ ja tyiꞌquitsixuan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 24 Mangꞌe joꞌ jndë tsjö jñꞌoonvaꞌ ndëëhoꞌ na ninvaa chohoꞌ jnanhoꞌ ndoꞌ ncüjehoꞌ. Ee xe na aa tyiꞌcovantyja nꞌonhoꞌ na condui ja nquii jon na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, yajoꞌ ninvaa chohoꞌ jnanhoꞌ ndoꞌ ncüjehoꞌ.

25 Yajoꞌ taxeeꞌ nndaꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Nin condui ꞌuꞌ?

Tꞌa Jesús jndyuehan:

—Maninjuuntyi jñꞌoon chaꞌxjen na jndë totsjö ndëëhoꞌ ntyjantyi xjen na tꞌa na mancya jñꞌoon naya. 26 Nquii jon na conduihin na mayuuꞌ jñon jon ja na mꞌanhoꞌ, jndye jñꞌoon tso jon nnön na quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ. Ja ninnquiiꞌchen matscüenön joo jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan. Ndoꞌ jndye jñꞌoon min na ntyjii jon na chuhanꞌ na coꞌxën.

27 Majoꞌ joo nanꞌñeen, tataaꞌ nꞌonhan na itsiꞌman jon na nquii Tyoꞌtsꞌon condui tye jon. 28 Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan:

—Condui ja nquii tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë tꞌionhoꞌ ja tsonjnꞌaan, juu xjenꞌñeen ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na juu jon condui ja ndoꞌ mantyi na taꞌnan ncüii nnon na matsꞌa ntyja nchu vaa na matsixuan ncö. Ntyjantyi na siꞌman Tyëhöꞌ nnön, xiaꞌntyi joohanꞌ na matsiꞌman ndëë nnꞌan. 29 Ndoꞌ nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, mꞌaan jon yo ja. Tyiꞌcoꞌndyii jon ja na ninncö, ngꞌe ninnquiiꞌchen matsꞌa ncüii cüii nnon na caveeꞌ ntyjii jon yo ja.

30 Ndoꞌ vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, jndye nnꞌan tëntyja nꞌonhan jon.

Juu jñꞌoon na mayuuꞌ, ntsiquindyaahanꞌ ꞌoꞌ

31 Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan judíos na jndë vantyja nꞌonhan jon:

—Xe na aa ntjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mancya ndëëhoꞌ, yajoꞌ mayuuꞌ conduihoꞌ nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na mancya. 32 Ndoꞌ mantyi ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin jñꞌoon conduihanꞌ na mayuuꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ, ja na condui jñꞌoon na mayuuꞌ, ntsiquindya ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnanhoꞌ.

33 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Nquë́ condui já tsjaan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ. Minꞌjon tacondui já nnꞌan na totyeꞌntjontyen ndëë mañoon nnꞌan. ¿Ndu na matsuꞌ na ntsiquindyaꞌ já na mꞌán nacje ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan?

34 Ndoꞌ tꞌa Jesús, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na itsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, juu jnaanꞌ tsanꞌñeen ityeꞌntjontyenhanꞌhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na ityentjontyen nnon ncüiichen tsꞌan. 35 Juu tsan na conduihin tsꞌan na ityeꞌntjontyen juu nnon patrón ꞌnaanꞌ juu, tyiꞌjndaꞌ na aa ntjotyenhin nacje ꞌnaanꞌ jon. Majoꞌ nquii jnda jon, manchaꞌ xjen mꞌaan juu yo jon. 36 Ja na condui jnda Tyoꞌtsꞌon, ntsiquindyahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnanhoꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ, nanꞌxuanhoꞌ na mayuuꞌ conduihoꞌ nnꞌan na jndë jndyaahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 37 Ndoꞌ mantyji ya na conduihoꞌ tsjaan Abraham na jndyocahanꞌ, majoꞌ tsojnaanꞌ na ndiquioo jñꞌoon njan quiiꞌ ñuaanhoꞌ, joꞌ na cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquinanꞌcueeꞌhoꞌ ja. 38 Ja matsinën ndëëhoꞌ ꞌnan na jndë jntyꞌia nnön xjen na tomꞌan yo Tyëhöꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ ꞌnan na jndë jndyehoꞌ na tso nquii juu na conduihin tyehoꞌ.

39 Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Nquii Abraham conduihin tyë́.

Ndoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Xe na aa mayuuꞌ conduihoꞌ tsjaan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ, yajoꞌ ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na totsꞌaa nquii jon. 40 Majoꞌ ꞌoꞌ cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquinanꞌcueeꞌhoꞌ ja na condui ja tsꞌan na matsinën jñꞌoon mayuuꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen ninnquiiꞌchen jñꞌoon ꞌndyo Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na jndyi ja. Nquii Abraham tyíꞌquitsꞌaa jon chaꞌxjen ꞌnan na contꞌahoꞌ. 41 Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ chaꞌxjen na itsꞌaa nquii tyehoꞌ.

Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Já chito na tui já na tyiꞌjndaꞌ nin tsꞌan tyë́. Ninncüii tyë́ mꞌaan, nquii Tyoꞌtsꞌon.

42 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Xe na aa mayuuꞌ Tyoꞌtsꞌon conduihin tyehoꞌ, yajoꞌ mantyi nnanꞌvengiohoꞌ ja, ngꞌe ja na mꞌaan jon jnan ndoꞌ jndyö na mꞌanhoꞌ. Majoꞌ chito aa jndyö ntyja njan ncö, nquii jon iꞌua jon tsꞌian nnön na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 43 ¿Ndu na ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon matsinën? Ndöꞌ va na coquenonhoꞌ ngꞌe tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon na mancya. 44 ꞌOꞌ nanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tyehoꞌ nquii yutyia, ndoꞌ ninꞌquinanꞌquindëhoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon juu yohoꞌ. Ntyjantyi xjen na tui tsonnangue, juu conduihin na itscüje juu nnꞌan. Tyiꞌcꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ee ndiquitsixuan juuhanꞌ. Ya na itsinin juu quintu, itsinin juu ntyjantyi ꞌnan na itsixuan nquii juu ngꞌe tsanquintuhin ndoꞌ conduihin tye joo jñꞌoon quintu. 45 Majoꞌ ngꞌe na matsinën jñꞌoon na mayuuꞌ ntyja njan, joꞌ tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. 46 Tanin ncüiihoꞌ na nndëë ntsiꞌman juu na matsitja ja nnon Tyoꞌtsꞌon. Jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ conduihanꞌ jñꞌoon mayuuꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Ndu na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja? 47 Minꞌcya ro tsꞌan na mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, nndyii juu jñꞌoon ꞌndyo jon. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌconduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, joꞌ na tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon.

Mancüiixjen mꞌaan Jesús vitjachen na ndui Abraham

48 Yajoꞌ nnꞌan judíosꞌñeen tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ conduë́ na condui ꞌuꞌ tsꞌan ndyuaa Samaria. Mantyi tsixuanꞌ yutyia, joꞌ na tsitsanꞌhanꞌ xquenꞌ.

49 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ja tyiꞌtsixuan yutyia. Ja nquii Tyëhöꞌ matsitꞌmanꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌquinjon ja ngiohoꞌ. 50 Ja chito mantꞌuë na quinanꞌquinjon ꞌoꞌ ja. Mꞌaan ncüiichen na itsiquinjon jon ja ndoꞌ nquii jon ntcoꞌxen jon na aa conduihanꞌ. 51 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na tsijñꞌoonꞌ yo jñꞌoon na mancya, tyiꞌjeꞌquitsu ñuaanꞌ juu.

52 Nque nnꞌan judíosꞌñeen, tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan:

—Nanein covaaꞌ nꞌö́n na matsixuanꞌ yutyia. Abrahan tueꞌ jon, ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Majoꞌ ꞌuꞌ matsuꞌ: “Minꞌninchen tsꞌan na itsijñꞌoonꞌ yo jñꞌoon ꞌnanꞌ, tyiꞌjeꞌquitsuhin.” 53 ¿Aa matsaꞌ na tꞌmanntyi condui ꞌuꞌ, chichen tsochiihi Abraham, tsan na tueꞌ ndyu na toxenꞌchen? Ndoꞌ mantyi nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, jndë tjëhan. ꞌUꞌ jeꞌ, ¿Nin tsꞌan na macüjiꞌ nquii ꞌu cüenta na condui ꞌuꞌ?

54 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Tyiꞌxeꞌcüijntꞌue xe na aa matsiquinjon nquii ja. Nquii Tyëhöꞌ conduihin na itsiquinjon jon ja, manquii jon na conduehoꞌ na conduihin Tyoꞌtsꞌon cüentahoꞌ. 55 ꞌOꞌ tyiꞌcotajnꞌaanhoꞌ jon. Ja mayuuꞌ mavajnꞌanhin, ndoꞌ xe na aa matsjö na tyiꞌcüajnꞌanhin, yajoꞌ ntsꞌa na quintu ja chaꞌxjen ꞌoꞌ mꞌanhoꞌ na quintuhoꞌ. Majoꞌ ja mayuuꞌ mavajnꞌanhin, ndoꞌ matsuë jñꞌoon ꞌndyo jon. 56 Nquii tsochiihoꞌ Abraham tyioo na neiinꞌ jon na taaꞌ tsꞌon jon na ngueeꞌ xjen na ndui ja na tsꞌan ja. Jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ, ndoꞌ tyioo na neiinꞌ jndyi jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

57 Ndoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—ꞌUꞌ min na tacondë vennꞌan nchoꞌnqui nchuꞌ. Tyiꞌya matsuꞌ na jndë jndyiaꞌ Abraham.

58 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, vitjachen na nndui Abraham, majoꞌ ja macüiixjen mꞌan.

59 Yajoꞌ nanꞌñeen jnanꞌncüihan ntjöꞌ na ntmeinꞌhan jon. Majoꞌ tyiꞌquitquenhan cüenta na tenon jon xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan. Jnduiꞌ jon vatsꞌon tꞌman.

9

Tsan na tuihin na nchjaanꞌ juu, sinꞌman Jesús juu

1 Já nnꞌan na nchoꞌve na tqueenꞌ Jesús na quinanꞌjö́n yo tsꞌian na totsꞌaa jon, tomantyꞌí yohin. Xjen na sacüenö́n ncüii joo, jntyꞌiá ncüii tsansꞌa na mancüiixjen nchjaanꞌ juu xjen na tuihin. 2 Taxꞌë́ nnon Jesús, jnduë́:

—ꞌUꞌ ta, na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, ¿Nin juu sitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon na tui tsanvaꞌ na nchjaanꞌ juu? ¿Aa nquii juu ndoꞌ aa nnꞌan na ndahin?

3 Joꞌ tꞌa Jesús, itso jon:

—Min chito jnaanꞌ nquii tsanvaꞌ na tuihin na nchjaanꞌ juu, min chito jnan nque nnꞌan na ndahin. Nndaꞌ vaa na iquenon juu chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsiꞌmanhanꞌ juu najndei na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon. 4 Nquii jon na jñon jon ja, iꞌua jon tsꞌian nnön na quitsꞌa. Ndoꞌ tsixuan na quitsꞌa tsꞌianꞌñeen viochen xjen na ninvantꞌö. Majoꞌ mangüentyja xjen na ncüjë, yajoꞌ tajeꞌquindëë ntꞌantyëchën tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. 5 Viochen xjen na mꞌan ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, itsijonhanꞌ ja chaꞌvijon chon na mancya naxuee ndëëhan.

6 Vi jndë tso Jesús na nndaꞌ, tjuꞌ jon ndaa ꞌndyo jon tyuaa. Sꞌaa jon ndooꞌ yohanꞌ, ndë joꞌ tyu jonhanꞌ ndöꞌnnon juu tsannchjaanꞌñeen. 7 Jndë joꞌ itso jon nnon tsanꞌñeen:

—Cjaꞌ pila Siloé, quimanꞌ ndöꞌnnonꞌ. (Jñꞌoon Siloé itsiquindyihanꞌ na jñon tsꞌan tyje juu ncüii ntꞌaa.)

Ndoꞌ tsannchjaanꞌñeen tja juu joꞌ, tman juu ndöꞌnnon juu. Ndoꞌ ya na jndyo ntcüeꞌ juu, xuee jndyiaaꞌ juu. 8 Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan ndyo vaaꞌ tsanꞌñeen yo nnꞌan na tojntyꞌia na tocan juu ꞌnan na totsitjahanꞌhin, jntyꞌiahan na ndyo ntcüeꞌ juu. Yajoꞌ taxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—Tsanvaꞌ, ¿Aa chito majuu tsannchjaanꞌ na tovequityen na tocan ꞌnan na itsitjahanꞌhin ndëë?

9 Jndue vendyehan:

—Majuu ndöꞌ.

Majoꞌ mañoon ntyjehan jndue:

—Chito juu, veꞌ manndaꞌ vaahin.

Majoꞌ itso nquii juu:

—Maja ndö.

10 Yajoꞌ taxeeꞌhan nnon juu:

—¿Nchu tui na ya mandyiaꞌ?

11 Tꞌa juu jndyuehan, itso juu:

—Juu tsan na jndyu Jesús sꞌaa jon ndooꞌ, tyu jonhanꞌ ndöꞌnnön. Jndë joꞌ tso jon na cjö Siloé quiman nnön. Ndoꞌ tyjë joꞌ, tman nnön, ndoꞌ tyincyaahanꞌ na ya mantyꞌia.

12 Ndoꞌ taxeeꞌntyichenhan nnon juu, jnduehan:

—¿Yuu jon mꞌaan tsanꞌñeen?

Tꞌa juu jndyuehan:

—Tyiꞌquintji yuu jon mꞌaan jon.

Ninꞌcüaaꞌ nꞌon nnꞌan fariseos nchu vaa tui na jnꞌman tsannchjaanꞌ

13 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na tomꞌaan juu na nchjaanꞌ, tyeyꞌon nnꞌanhin na tondëë ntyjehin nnꞌan judíos na conduihin tmaanꞌ fariseos. 14 Ndoꞌ juu xjen na sꞌaa Jesús ndooꞌ na tyincyaa jon na ya jndyiaaꞌ tsanꞌñeen, joꞌ xuee na cotajndyee nnꞌan judíos. 15 Ndoꞌ nque nnꞌan fariseosꞌñeen taxeeꞌntyihin nnon juu, jnduehan:

—¿Nchu vaa ꞌnan na tui na ya mandyiaꞌ?

Tꞌa juu, itso juu:

—Tyu tsanꞌñeen ndooꞌ ndöꞌnnön, jndë joꞌ tmanhanꞌ, ndoꞌ nanein xuee mantyꞌia.

16 Ndoꞌ vendye fariseosꞌñeen, jnduehan:

—Tsan na sinꞌman ꞌuꞌ, tacꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ee tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu juu xuee na cotajndyëë.

Majoꞌ vendye ntyjehan tꞌahan, jnduehan:

—Tsꞌan na tsixuan jnan, tyiꞌjeꞌquindëë ntsꞌaa juu ncüii tsꞌian tꞌman chaꞌna tui ndöꞌ.

Ndoꞌ na nndaꞌ jnanꞌtiuhan, tyiꞌcüijon jñꞌoon na jnanꞌneinhan. 17 Ndoꞌ taxeeꞌ nndaꞌhan nnon juu tsanꞌñeen na tomꞌaan na nchjaanꞌ, jnduehan:

—Ndoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, ¿Nin ꞌnan matsuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ya mandyiaꞌ na sꞌaa juu?

Tꞌa tsanꞌñeen:

—Condui jon tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.

18 Majoꞌ joo nanꞌñeen na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos, mancüiixjen tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhan na tomꞌaan tsanꞌñeen na nchjaanꞌ juu, ndoꞌ naneinhin jndë ntjo ya ndyiaaꞌ juu. Ngꞌe joꞌ tqueenꞌhan nnꞌan na ndahin. 19 Ndoꞌ taxeeꞌhan ndëë nanꞌñeen, jnduehan:

—Tsanvaꞌ, ¿Aa ndahoꞌhin? Nin jñꞌoon conduehoꞌ, ¿Aa mayuuꞌ na tuihin na nchjaanꞌ juu? Xe na aa mayuuꞌ na nndaꞌ, nchu tui na ya ndyiaaꞌ juu?

20 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na ndahin, tꞌahan, jnduehan:

—Mangiö́ na ndahin ndoꞌ mantyi mangiö́ na tuihin na nchjaanꞌ juu. 21 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nchu vaa ꞌnan tui na ya ndyiaaꞌ juu, joꞌ tyiꞌquindiö́. Ndoꞌ min tyiꞌquindiö́ nin tsꞌan sꞌaa na ya ndyiaaꞌ juu. Majoꞌ jndë tueeꞌ ndyuuꞌ juu, ngꞌe joꞌ quitaxeeꞌ nquehoꞌ nnon juu nchu vaa ꞌnan tui. Nquii juu ngitso.

22 Nndaꞌ vaa jñꞌoon na jnanꞌntcüeꞌ nanꞌñeen ngꞌe ncyaahan ntyjehan nnꞌan judíos na conintque ndëëhan. Ee nanꞌñeen jndë jnanꞌjonhan jñꞌoon yo ntyjehan xe na aa minꞌcya ro tsꞌan na ncüjiꞌ jndyoyu na juu Jesús conduihin nquii Mesías, tyiꞌjeꞌncyahan na ngacantyichen na ntsijon tsanꞌñeen xjen na covancüihan vatsꞌon na nnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 23 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, joꞌ na jndue nnꞌan na ndahin: “Jndë tueeꞌ ndyuuꞌ juu. Quitaxeeꞌ nquehoꞌ nnon juu nchu vaa ꞌnan na tui.”

24 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na tomꞌaan na nchjaanꞌ, tqueenꞌ nndaꞌ nnꞌan fariseoꞌñeenhin. Jnduehan nnon juu:

—Quitsaꞌ na njon nquii Tyoꞌtsꞌon. Já mangiö́ na juu tsansꞌavaꞌ itsixuan juu jnan.

25 Joꞌ tꞌa juu, itso juu:

—Aa ja tyiꞌquintji na aa condui tsanvaꞌ tsꞌan jnan. Ninncüii vaa na mavaaꞌ tsꞌön, min na tomꞌan na nchjan, majoꞌ nein xuee mantyꞌia.

26 Ndoꞌ taxeeꞌ nndaꞌhan nnon juu, jnduehan:

—¿Nin ꞌnan sꞌaa juu ꞌuꞌ? ¿Nchu vaa sꞌaa juu na ya mandyiaꞌ?

27 Yajoꞌ tꞌa tsanꞌñeen, itso juu:

—Majndë tsjö ndëëhoꞌ, majoꞌ tyiꞌninꞌquindyehoꞌ. Ndoꞌ nanein, ¿Nchu vaa na ninꞌquindye nndaꞌhoꞌ? ¿Aa mantyi ꞌoꞌ ninꞌquitsayꞌonhoꞌ yo jñꞌoon na incyaa jon?

28 Yajoꞌ taꞌhan na jnanꞌcüejnaanꞌhan juu, jnduehan:

—ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ tsꞌan na vayꞌoon yo jñꞌoon na incyaa tsanvaꞌ, majoꞌ já cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Moisés, 29 Já mangiö́ na sinin Tyoꞌtsꞌon yo Moisés, majoꞌ juu tsanvaꞌ, min tyiꞌquindiö́ yuuto jnan jon.

30 Ndoꞌ tꞌa tsanꞌñeen, itso juu ndëëhan:

—Caveeꞌ jndyi ntyji na nndaꞌ na ꞌoꞌ min tyiꞌquindiohoꞌ yuu jon jnan jon, ndoꞌ ja, jndë tyincyaa jon na ya mantyꞌia. 31 Ndoꞌ tsoñꞌen jaa mangiö na nque nnꞌan na tyia ꞌnan contꞌa, tyiꞌjeꞌquindyii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon jndyuehan. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na itsitꞌmaanꞌ juu jon ndoꞌ itsꞌaa juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon, ndyii jon jñꞌoon ꞌndyo tsanꞌñeen. 32 Ntyjantyi xjen na tui tsonnangue, minjon tacondye nnꞌan na aa nintomꞌaan ncüii tsꞌan na sꞌaa jon na ya ndyiaaꞌ ncüii tsꞌan na tuihin na nchjaanꞌ juu. 33 Juu tsansꞌavaꞌ xe na aa tyiꞌcꞌoon Tyoꞌtsꞌon yohin, taꞌnan ꞌnan nndëë ntsꞌaa jon.

34 Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen ꞌndyo juu, jnduehan:

—ꞌUꞌ ntyjantyi xjen na tui ꞌuꞌ, matsixuanꞌ jnan. Ndoꞌ ¿Aa matsichonꞌ na ntsiꞌmanꞌ ndë́?

Jndë na tso juu na nndaꞌ, yajoꞌ tavityincyahan na vintyja ntsijonchenhin yohan xjen na covancüihan vatsꞌon ꞌnaanhan.

Nanꞌxuanhan chaꞌvijon nnꞌan nchjan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon

35 Jndyii Jesús na tjiꞌhan tsanꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhan. Xjen na tjon nndaꞌ jonhin, tso jon nnon juu:

—¿Aa vantyja tsonꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon?

36 Tꞌa juu:

—Nndaꞌ ta, quitsuꞌ nnön nin tsꞌanhin chaꞌ ngantyja tsꞌönhin.

37 Itso Jesús nnon juu:

—Majndë jndyiaꞌhin. Mancö na matsinën nnonꞌ condui ja nquii jon.

38 Ndoꞌ tëcoꞌxtye juu na tonnon jon na itsitꞌmaanꞌ juuhin, itso juu:

—ꞌUꞌ ta, mavantyja tsꞌön ꞌuꞌ.

39 Ndë joꞌ, tsontyichen Jesús nnon tsanꞌñeen:

—Ja jndyö tsonnangue na ntcoꞌxën nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan. Ngꞌe na nndaꞌ, joo nnꞌan na conanꞌtiu na chaꞌvijon na cojntyꞌia nchu vaa ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ja ntsꞌaa na nꞌndyiihanꞌ joohan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan nchjaanꞌ. Majoꞌ nque nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na nanꞌxuanhan na nchjanhan na tonnon jon, ninncya na ncüaaꞌ ya nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan na conduihan chaꞌvijon tsꞌan na xuee indyiaaꞌ.

40 Ndyo joꞌ ventyjeeꞌ vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos, jndyehan na nndaꞌ vaa itso Jesús. Ya joꞌ taxeeꞌhan nnon jon:

—¿Aa mantyi condui já nnꞌan nchján?

41 Tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Xe na aa conduihoꞌ chaꞌvijon nnꞌan na tyiꞌngüicüaaꞌ nꞌon ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ tavijnan nanꞌxuanhoꞌ. Majoꞌ ngꞌe na conduehoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na covaaꞌ ya nꞌon ntyja ꞌnaanꞌ jon, tsojnaanꞌ joꞌ nanꞌxuanhoꞌ na chohoꞌ jnanhoꞌ.

10

Jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ teon quinman

1 “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsꞌan na tyiꞌvaqueeꞌ ꞌndyotsëꞌ teon yuu jon na tooꞌ quinman, veꞌ ncüiichen joo iva juu teonꞌñeen na ngüantyqueꞌ juuhanꞌ, conduihin tsanchꞌuee yo tsan ichꞌuee tyincyo. 2 Majoꞌ juu tsꞌan na vantyjeeꞌ quinmanꞌñeen, vaqueeꞌ jon ꞌndyotsëꞌ teon. 3 Ndoꞌ tsan na iquen cüenta ꞌndyo juu teonꞌñeen, itsiquinaan jon na ngüenon nquii tsan na vantyjeeꞌ joo choꞌñeen. Ndoꞌ choꞌñeen condye oꞌ jndyeeꞌ jon, icüjiꞌ jon nguee oꞌ na vachu jon joo oꞌ na ntcüaꞌ oꞌ. 4 Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ jon tsoñꞌen quinmanꞌñeen quiiꞌ teonꞌñeen, yajoꞌ ivejndyee jon tondëë oꞌ. Ndoꞌ cotsantyja oꞌ toxenꞌ jon ngꞌe cotaꞌjnꞌaan oꞌ jndyeeꞌ jon. 5 Majoꞌ juu tsꞌan na chito conduihin tyꞌoo oꞌ na tyiꞌquitaꞌjnꞌaan oꞌ jndyeeꞌ, xeꞌquitsantyja oꞌ toxenꞌ juu, veꞌ nnanꞌnon oꞌhin. Ee tyiꞌquitaꞌjnꞌaan oꞌ jndyeeꞌ ncüiichen tsꞌan na chito tyꞌoo oꞌ.

6 Juu jñꞌoonꞌñeen na tyiꞌquitsinin nquiiꞌ Jesús juuhanꞌ ndëëhan, majoꞌ tataaꞌ nꞌonhan nin jñꞌoon ninꞌquitsiquindyihanꞌ.

Condui Jesús tsan na ya jndyi ivantyjeeꞌ quinman

7 Ndoꞌ sinin nndaꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen. Itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ na ja condui juu ꞌndyotsëꞌ teon na cotsaqueꞌ quinman. 8 Tsoñꞌen nnꞌan na jndë jndyoquindue na conduihan na ntaꞌntyjeeꞌhan quinman vitjachen na ndyö, conduihan nanntyꞌuee ndoꞌ nnꞌan na contyꞌuee tyincyo. Majoꞌ joo quinman, choꞌ na mayuuꞌ condui oꞌ cüenta ja, tyíꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan jñꞌoon na condue nanꞌñeen. 9 Ja condui ꞌndyotsëꞌ teon. Minꞌcya ro tsꞌan na ngaqueeꞌ ntyja njan, ntsinꞌman ja ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon ncüii quitsman na quinduiꞌ oꞌ teonꞌñeen na nntjii oꞌ na ntcüaꞌ oꞌ ndoꞌ ndë joꞌ icüjeeꞌ nndaꞌ oꞌ.

10 “Tsanchꞌuee ninnquiiꞌchen icüjeeꞌ juu na nchꞌuee juu ndoꞌ na ntscüje juu ndoꞌ na ntsiꞌndaaꞌ juu. Majoꞌ ja jndyö na ninncya na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaan nnꞌan, ndoꞌ chaꞌ tyiꞌvacuaa xjen na nanꞌxuanhan juuhanꞌ. 11 Ja condui tsan na ya mavantyjëꞌ quinman. Juu tsan na ya ivantyjeeꞌ quinman ntsjuenꞌ, ncyaa juu na cueꞌ juu ntyja ꞌnaan oꞌ. 12 Majoꞌ juu tsan na veꞌ conduihin moso na chito tyꞌoo oꞌ juu ee veꞌ na vantyjeeꞌ ya juu oꞌ, ndyiaaꞌ juu na nndyo lobo. Yajoꞌ nꞌndyii juu quinmanꞌñeen, nnannon juu. Ndoꞌ juu loboꞌñeen vantyja oꞌ joo quiooꞌñeen ndoꞌ ntꞌuii oꞌ choꞌñeen ndoꞌ joo choꞌñeen cocya oꞌ. 13 Inannon tsanꞌñeen ee veꞌ tsꞌan vantjonhin, taꞌnan itsꞌaahanꞌhin yo ꞌnan na coquenon joo quinmanꞌñeen.

14 “Ja condui nquii tsꞌan na ya jndyi mavantyjëꞌ quinman. Vajnꞌan ja quinman ntsjuënꞌ ndoꞌ joo oꞌ cotaꞌjnꞌaan oꞌ ja. 15 Chaꞌxjen nquii tyëhöꞌ vajnaanꞌ jon ja, mantyi ja mavajnꞌanhin. Ndoꞌ nninncya na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja ntyja ꞌnaan quinman na condui oꞌ cüenta. 16 Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na conduihan quinman ntsjuënꞌ na tyiꞌcꞌonhan juu tmaanꞌva. Mantyi condui ja na cjöquichöhan, ndoꞌ ndyontyjahan na ncüanhan. Ndoꞌ ntsꞌaahanꞌ na ninncüii tmaanꞌ conduihan ndoꞌ ninncüii tsꞌan na ivantyjeeꞌhan.

17 “Ngꞌe na nndaꞌ vaa, nquii Tyëhöꞌ tꞌman vaa na venchjii jon ja ee mancya na cüꞌiö cüenta nnꞌan na conduihan quinman ntsjuënꞌ chaꞌ ninncyaa jon na nngüantꞌö xcö. 18 Tanin juu na nndëë ncüjiꞌ na vantꞌö na chito yo jñꞌoon njan. Mancöntyë mancya na ngenön na nndaꞌ. Ee vaa najndö na condui ja na quitsꞌahanꞌ, ndoꞌ mantyi vaa najndö na condui ja na ncꞌön na ngüantꞌö xcö. Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tquen tyëhöꞌ nnön na quitsꞌa.

19 Jñꞌoonminꞌ sꞌaahanꞌ na tyiꞌquitjonꞌ nndaꞌ na jnanꞌnein nnꞌan judíos ntyja ꞌnaanꞌ jon. 20 Ee jndye nanꞌñeen jnduehan:

—Juu tsanvaꞌ, tsixuan juu yutyia, ndoꞌ jndë titsanꞌ xquen juu. ¿Ndu na cotyiꞌhoꞌ nquenhoꞌ jñꞌoon na itsinin juu?

21 Majoꞌ ñꞌen nnꞌan na jnduehan:

—Jñꞌoonminꞌ tyiꞌnanꞌxuanhanꞌ jñꞌoon na itsinin tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ yutyia. Ee ncüii tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ yutyia, tyiꞌjeꞌquindëë ntsꞌaa tsanꞌñeen na ndyiaaꞌ tsannchjaanꞌ.

Nnꞌan judíos tyíꞌcantyja nꞌonhan Jesús

22 Tueeꞌ nguee tsjoon Jerusalén xjen joo nnꞌan judíos tonanꞌtꞌmaanꞌhan na covañjoonꞌ nꞌonhan juu xjen ya na nque ndochihan tquen xco nndaꞌhan vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 23 Ndoꞌ xoncüe ngueesuaꞌ xjen tueeꞌ juu ngueeꞌñeen. Mꞌaan Jesús vatsꞌon tꞌman ꞌnaanhan. Ivandyiꞌ jon quiiꞌ ncüii corredor ꞌndyo juu vatsꞌonꞌñeen na xiaꞌntyi nonntꞌeiiꞌhanꞌ min. Juu Salomón tꞌua jon tsꞌian na jndëhanꞌ. 24 Ndoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos, xiꞌjndio sacüentyjeeꞌhan ngiaaꞌ Jesús. Taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—¿Tsaꞌnndaꞌto xuee na mana chuꞌ já na matsiquijñꞌenꞌ já? Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ Mesías quitsuꞌ jndyoyuꞌ ndë́.

25 Yajoꞌ itso ta Jesús ndëëhan:

—Jndë tsjö ndëëhoꞌ na majuu jon condui ja, majoꞌ mancüiixjen tacovantyja nꞌonhoꞌ ja. Majoo tsꞌian na matsꞌa yo najndei na tsixuan nquii Tyëhöꞌ, joohanꞌ na cotjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja njan. 26 Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja ngꞌe chito conduihoꞌ tmaanꞌ quinman ntsjuënꞌ. 27 Nque nnꞌan na condui quinman ntsjuënꞌ, condyehan jndyëë, ndoꞌ mavajnꞌanhin, ndoꞌ condyontyjahan na xꞌën. 28 Ja mancya na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan, min tajon ngitsu ñuaanhan. Ndoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌjeꞌquindëë ncüjiꞌhan ntꞌö. 29 Ee nquii Tyëhöꞌ na tyincyaa jon joohan ntꞌö, tꞌmanntyichen conduihin na tsoñꞌen, ndoꞌ tanin juu na nndëë ncüjiꞌhan ntꞌö nquii jon. 30 Ja yo Tyëhöꞌ ninncüii condui já.

31 Ndoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ tso Jesús, yajoꞌ jnanꞌncüi nndaꞌhan ntjöꞌ na ntuenꞌhan jon. 32 Joꞌ tso jon ndëëhan:

—Cojntyꞌiahoꞌ na matsꞌa jndye nnon tsꞌian njon yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na itsixuan Tyëhöꞌ. ¿Nin ncüii joo tsꞌianꞌñeen na itsꞌaahanꞌ na ninꞌquituenꞌhoꞌ ntjöꞌ ja?

33 Ndoꞌ tꞌa nnꞌan judíosꞌñeen, jnduehan:

—Chito ngꞌe ncüii nnon tsꞌian na njon na matsaꞌ, joꞌ na ninꞌquituë́nꞌ ntjöꞌ ꞌuꞌ. Ntꞌá na nndaꞌ ngꞌe na matsininꞌ jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ee ꞌuꞌ na veꞌ tsꞌan ꞌuꞌ, majoꞌ macüjiꞌ nquii ꞌuꞌ cüenta na condui ꞌuꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

34 Tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:

—Quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na conanꞌyꞌonhoꞌ, mangiohoꞌ juu jñꞌoon na sinin jon, itso jon: “ꞌOꞌ na conintquehoꞌ ndëë nnꞌan, matsjö na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌnan ncö.”

Manndaꞌ itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen.

35 Ndoꞌ itsontyichen Jesús:

—Tso Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan na tyꞌon cüenta jñꞌoonꞌ jon na conintquehan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan judíos na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌna nquii jon. Ndoꞌ mangiö na juu jñꞌoon na tso jon, chito quintuhanꞌ. 36 Ndoꞌ na nndaꞌ, ja na jñon tyëhöꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, ncö na iꞌua jon tsꞌian nnön na ntsinꞌman ñuaan nnꞌan, tyiꞌquichuhanꞌ na conduehoꞌ na majuꞌ jñꞌoon tsanꞌ na cjooꞌ jon xengꞌe tsjö na condui ja jnda jon. 37 Joꞌ xe na aa chito tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyëhöꞌ matsꞌa, tyiꞌquichuhanꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ ja. 38 Majoꞌ ngꞌe matsꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, min na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja, joꞌ cantyja nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan joo tsꞌianꞌñeen, Ee ntyja ꞌnaanhanꞌ ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na nquii Tyëhöꞌ ninncüii conduihin yo ja ndoꞌ ninncüii condui ja yohin.

39 Ndoꞌ nnꞌan judíosꞌñeen, jnanꞌjndaꞌ nndaꞌhan na ntꞌuehan jon, majoꞌ tja jon, taꞌnan jndë jntꞌahan.

40 Ndoꞌ tetꞌiö́ nntꞌá jndaa Jordán yo Jesús, squë́ naijon na nintomꞌaan jndyee Juan na totsiquindëëꞌ jon nnꞌan. Jndye xuee tomꞌán joꞌ yo Jesús. 41 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jndye nnꞌan squenon na mꞌán na ninꞌquindyehan jñꞌoon na toninncyaa jon. Tonduehan ndëë ntyjehan:

—Juu Juan taꞌnan sꞌaa jon ncüii nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaan najndei nquii tsꞌan. Majoꞌ sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ tsanvaꞌ, ndoꞌ jñꞌoonꞌñeen covityincyo na mayuuꞌhanꞌ.

42 Ndoꞌ na vijon na mꞌanhin joꞌ, jndye nnꞌan tantyja nꞌonhan Jesús.

11

Na tueꞌ Lázaro

1 Tꞌoon ncüii tsanviiꞌ, tsan na jndyu Lázaro. Mꞌaan jon tsjoon Betania yo María yo xjo jon Marta. 2 Majuu Maríaꞌñeen xjo Lazaro, iscongio juu nchenꞌ ngꞌee Jesús ndoꞌ tueꞌ juu ngꞌee jon yo soxquen juu. 3 Joꞌ joo nanntcuꞌñeen jnanꞌcüanonhan jñꞌoon na mꞌaan Jesús. Jnduehan:

—Nndaꞌ ta, juu tsan na venchjiꞌ jndyiꞌ, mioon jndyi viiꞌ juu.

4 Xjen na jndyii Jesús jñꞌoonvaꞌ, itso jon ndë́:

—Juu tycuvaꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi tsꞌian na ntscueeꞌhanꞌhin. Jndaꞌ ndu na nndaꞌ vaa na itjon juu chaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon nditꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi chaꞌ ntsitꞌmaanꞌ jon ja na condui ja jnda jon.

5 Nquii Jesús, venchjii jndyi jon Marta, mantyi tyje juu yo nquii Lázaroꞌñeen. 6 Majoꞌ xjen na jndyii Jesús na viiꞌ tsanꞌñeen, ntjontyichenhin ve xuee naijon na mꞌaan jon. 7 Ndë joꞌ itso jon ndë́ já nnꞌan na tꞌman jon na quinanꞌjö́n yohin juu tsꞌian na itsꞌaa jon:

—Cüa, ncꞌö nntꞌa ndyuaa Judea.

8 Majoꞌ jnduë́ nnon jon:

—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, tyiꞌcovijndye xuee na nque ntyjë nnꞌan judíos na mꞌan joꞌ jnanꞌchonhan na ntueinꞌhan ntjöꞌ ꞌuꞌ, ndoꞌ ¿Aa joꞌ vjaꞌ nndaꞌ?

9 Sinin Jesús jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌcoventyja xjen na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Itso jon:

—Ndyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ na nchoꞌve horas na ncüii xuee chaꞌ nndëë ntsꞌaa tsꞌan tsꞌian. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, xe na mandyiꞌ tsꞌan naxuee, jeꞌcacüaaꞌ tsjöꞌ ngꞌee juu. 10 Majoꞌ xe na aa natsjon mandyiꞌ tsꞌan, ngacüaaꞌhin, ee tyiꞌxuee.

11 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ ndë́, tsontyichen jon:

—Juu tsanntyjëëhë Lázaro, itso jon, majoꞌ jö na ntsintcüihin.

12 Yajoꞌ jnduë́ nnon jon:

—Nndaꞌ ta, xe na aa veꞌ itso juu, majndaꞌ na ntcoꞌyahanꞌhin.

13 Ndoꞌ yo juu jñꞌoonvaꞌ na sinin Jesús, siꞌman jon na tsꞌoo Lázaro. Majoꞌ já jnanꞌtiú na tso jon na nndaꞌ na mayuuꞌ na itso tsanꞌñeen. 14 Ndoꞌ tso jndyoyu jon ndë́:

—Juu Lázaro, jndë tueꞌ jon. 15 Ndoꞌ ya nchji na tyíꞌcꞌoon ja joꞌ xjen na tueꞌ juu chaꞌ ngantyja nꞌonhoꞌ ja. Cja na mꞌaan jon.

16 Xjenꞌñeen mꞌaan Tomás. Juu jon ncüii já na nchoꞌve na tꞌman Jesús na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Conanꞌquijndyuhin Tsanñꞌein. Tso tsanꞌñeen ndë́:

—Cüa, ncꞌö yo Jesús chaꞌ na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, mantyi jaa ncüjë.

Condui Jesús na cotandoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë

17 Yajoꞌ sá, squë́ Betania. Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ jnduehan nnon Jesús na jndë ninque xuee na ndyiiꞌ tsoLázaro quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua. 18 Juu Betania chaꞌna ndye kilómetros na tycya mꞌaanhanꞌ yo Jerusalén. 19 Ndoꞌ jndye nnꞌan judíos jndë squenon na mꞌaan Marta yo María na conanꞌnjoonꞌhan nanntcuꞌñeen na chjooꞌ nꞌonhan na tueꞌ Lázaro. 20 Ndoꞌ juu Marta, vi na jndë jndyii jon na mavaa xjen ntsquë́ yo Jesús, jnduiꞌ juu na jndyoquitjonhin Jesús yuu jon na mꞌán. Majoꞌ María ntjohin vꞌaa. 21 Ndoꞌ tso Marta nnon Jesús:

—Ta, xe na juuhanꞌ aa mꞌanꞌ ntjoohin, jeꞌcueꞌ tyjö. 22 Majoꞌ min na jndë tueꞌ juu, ntyji ya na minꞌncya ro jñꞌoon na ntcanꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, ninncyaa jonhanꞌ.

23 Joꞌ tꞌa Jesús, itso jon nnon juu:

—Ngüandoꞌ xco tyꞌiuꞌ min na jndë tueꞌ juu.

24 Ndoꞌ tꞌa Marta, itso juu:

—Ntyji na ngüandoꞌ xco tyjö juu xuee na matsꞌiañꞌen ya na ntsintcüi Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na jndë tjë.

25 Ndoꞌ joꞌ tso Jesús nnon juu:

—Ncö condui na vandoꞌ xco tsꞌan vi na jndë tueꞌ juu, ndoꞌ mantyi ntyja njan itsixuan tsꞌan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, min na cueꞌ juu, mancüiixjen ngüandoꞌ xco juu. 26 Ndoꞌ ncüii ncüii tsꞌan na vandoꞌ juu ntyja njan ndoꞌ na vantyja tsꞌon juu ja, tyiꞌjon cueeꞌ xuee ngitsu ñuaanꞌ tsanꞌñeen. ¿Aa vantyja tsonꞌ na nndaꞌ?

27 Ndoꞌ tꞌa juu, itso juu nnon Jesús:

—Mayuuꞌ ta, vantyja tsꞌön na condui ꞌuꞌ nquii Mesías jnda Tyoꞌtsꞌon. Maꞌuꞌ na tsixuanꞌ na jndyoꞌ nnon tsonnangue.

Sichjooꞌhanꞌ tsꞌon Jesús, tꞌioo jon

28 Ndë joꞌ tja ntcüeꞌ Marta, tëquiꞌman juu tyje juu María. Veꞌ ninmaanꞌ tso juu nnon tsanꞌñeen:

—Nquii tahaꞌ na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë, jndë tyjeeꞌ jon ndoꞌ iqueenꞌ jon ꞌuꞌ.

29 Xjen na jndyii María na nndaꞌ, sityuaaꞌ juu, taquitjonhin Jesús naijon na mꞌán. 30 Ee xjenꞌñeen tyíꞌcotsacꞌë́ quiiꞌ tsjoon yo Jesús. Ninmꞌán yohin naijon na taquitjon Marta já. 31 Ndoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen na conanꞌnjoonꞌhan María na chjooꞌ tsꞌon juu na tueꞌ Lázaro, na jntyꞌiahan na jnanquintyja juu na sityuaaꞌ juu, jnduiꞌ juu quiiꞌ vꞌaa, tentyja nanꞌñeen toxenꞌ juu. Ee jnanꞌtiuhan na vaquitꞌioo juu nnon tsiꞌtsꞌua.

32 Vi na jndë na tueeꞌ juu na mꞌán yo Jesús, tëcoꞌxtye juu nnon jon. Itso juu:

—ꞌUꞌ ta, xe na juuhanꞌ aa mꞌanꞌ ntjoohin, jeꞌcueꞌ tyjö.

33 Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Jesús na itꞌioo jndyi María, ndoꞌ mantyi joo nnꞌan judíos na jndyontyjahan toxenꞌ juu, cotyuee nanꞌñeen, yajoꞌ tꞌman jndyi sichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon, ata siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii jon. 34 Taxeeꞌ jon ndëëhan:

—¿Yuu nquii jon na tyꞌiuhoꞌhin?

Jnduehan nnon jon:

—Nndaꞌ ta, quindyoquindyiaꞌ.

35 Ndoꞌ tꞌioo Jesús. 36 Ndoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen, ya na jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa jon, jnduehan ndëë ntyjehan:

—Quitquenhoꞌ cüenta na venchjii jndyi jon juu tsꞌooꞌñeen.

37 Majoꞌ vendye nnanꞌñeen jnduehan:

—Tsansꞌavaꞌ na tyincyaa jon na jndyiaaꞌ tsannchjaanꞌ, ¿Aa chi mantyi vaa najndei na conduihin na tyiꞌngueꞌ Lázaro?

Tyincyaa Jesús na tandoꞌ xco Lázaro

38 Ncüiichen jon siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii Jesús. Sá yohin naijon na vaa tsëꞌtsjöꞌ na jnanꞌya nnꞌan tsiꞌtsꞌua. Tëꞌ ncüii tsjöꞌ ꞌndyohanꞌ. 39 Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan:

—Quenaanꞌhoꞌ tsjöꞌvaꞌ.

Majoꞌ juu Marta, xjo tsꞌooꞌñeen, tso jon:

—Ta, jndë ticꞌeehin ee neinhin jndë nenque xuee na tueꞌ juu.

40 Ndoꞌ tso Jesús nnon juu:

—¿Aa chito jndë tsjö nnonꞌ xe na aa ngantyja tsonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndyiaꞌ nnonꞌ na nditꞌmaanꞌhin?

41 Joꞌ teꞌndyaaꞌhan juu tsjöꞌ natëꞌ ꞌndyo tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Ndë jndondë jon, sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon, itso jon:

—Ncya ya jndyi ꞌUꞌ tyeꞌ na mandyiꞌ jñꞌoon ꞌndyö. 42 Ee mantyji na ninnquiiꞌchen mandyiꞌ jñꞌoon na matsinën nnonꞌ. Majoꞌ nndaꞌ jñꞌoon tsjö chaꞌ nque nnꞌan na mꞌan xiꞌjndio na mꞌan, ngantyja nꞌonhan na ꞌUꞌ tꞌuaꞌ tsꞌianmin nnön.

43 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ, sue jon jndyeeꞌ jon, itso jon:

—ꞌUꞌ Lázaro, quinduiꞌ joꞌ.

44 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnduiꞌ tsoLázaro vetyjo ndiaa na tyiꞌntuein ngꞌee juu yo ntꞌö juu, ndiaaꞌñeen jnanꞌcüetyjo nnꞌanhanꞌhin na tantyꞌiuhin. Mantyi tëꞌ nnon juu yo ncüii ndiaa. Itso Jesús ndëë nanꞌñeen:

—Quinanꞌquinanꞌhoꞌ ndiaaminꞌhin chaꞌ ya ncja juu.

Jnanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos na ntꞌuehan Jesús

(Mt 26:1-5; Mr 14:1-2; Lc 22:1-2)

45 Ndoꞌ jndye nnꞌan judíosꞌñeen na tyꞌehan yo María, ya na jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa Jesús, tëntyja nꞌonhan jon. 46 Majoꞌ vendye ntyjehan tyenanꞌquindyiihan nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Tonduehan na jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa Jesús jon. 47 Ndoꞌ nque ntyee na conintque, tatjonhan yo fariseos yo vendye ntyjehan na conduihan nanmꞌannꞌian. Jnduehan ndëë ntyjehan:

—¿Nchu vaa nquii ntꞌaha? Ee tsanvaꞌ jndë tijndye tsꞌian itsꞌaa juu na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ naijndei nquii tsꞌan. 48 Xe na aa veꞌto nꞌndyëë na quitsꞌaachen jon na nndaꞌ, ya joꞌ tsoñꞌen nnꞌan ngantyja nꞌonhanhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, joo nnꞌan romanos nnanꞌtyuiiꞌhan vatsꞌon njan jaa nnꞌan judíos yo ninvaa ntꞌö tsjöönhön.

49 Cüii joo nanꞌñeen jndyu jon Caifás. Juu chuꞌñeen juu jon conintquehin ndëë ntyee cüenta jaa nnꞌan judíos. Itso jon ndëë ntyjehin nanꞌñeen:

—ꞌOꞌ minꞌchjo tyiꞌjndaꞌ nquenhoꞌ. 50 Min tyiꞌquitjiꞌhoꞌ cüenta na yantyichen na cueꞌ ncüii tsansꞌa ntyja ꞌnaan tsoñꞌen joo nnꞌan ndyuaa na nanꞌxuan jaa, chaꞌ nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tyiꞌntscüje jon tsoñꞌen jaa.

51 Majoꞌ chito na tso jon jñꞌoonꞌñeen ngꞌe na ivaaꞌ tsꞌon nquii jon. Nndaꞌ tso jon ngꞌe juu chuꞌñeen conduihin tyee na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos. Joꞌ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tyuaaꞌchen sinin jon ꞌnan na xejnda ngüentyja na nguaahanꞌ na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan Jesús. Nguaa na nndaꞌ chaꞌ nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, tyiꞌntscüje jon nque ntyjehan nnꞌan na mꞌanhin juu ndyuaaꞌñeen. 52 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaan nque nnꞌan judíos na ngueꞌ Jesús. Mantyi ngueꞌ jon ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nnꞌan na minꞌcya ro joo na mꞌanhan na tꞌman qui nꞌonhan jon, ntsitjon Tyoꞌtsꞌon nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jon. 53 Ngꞌe na nndaꞌ tso Caifás, majuuntyi xeeꞌñeen jntꞌa nnꞌan judíosꞌñeen jñꞌoon na nnanꞌcueeꞌhan juu Jesús.

54 Ngꞌe joꞌ, tavi tondyiꞌ tyincyo Jesús quiiꞌ ntꞌan nnꞌan judíos. Joꞌ jntꞌuí ndyuaa Judea yohin, sá ncüii tsjoon chjo na jndyu Efraín. Juu tsjoonꞌñeen ndyo mꞌaanhanꞌ ndyuaa naijon na tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Joꞌ tomꞌán yohin cüanntyi ro xuee.

55 Xjenꞌñeen vavindyo na ngueeꞌ nguee pascua na jaa nnꞌan judíos conanꞌcüjë quinman na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Vitjachen na ngueeꞌ juu ngueeꞌñeen, jndye nanꞌñeen jnduiꞌhan njoonhan, tyꞌehan Jerusalén chaꞌ ndëë nnanꞌquindëhan tsoñꞌen na ican jñꞌoon na tquen Moisés, na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntquenhanꞌhin na jiꞌua conduihan tonnon Tyoꞌtsꞌon. 56 Joo nanꞌñeen tojntꞌuehan Jesús. Ndoꞌ viochen xjen na tomꞌanhan vatsꞌon tꞌman, tonduehan ndëë ntyjehan:

—¿Nchu vaa mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ, aa ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌxeꞌquindyo jon nguee?

57 Ndoꞌ joo ntyee na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan tmaanꞌ fariseos, tquenhan jñꞌoon naijndeiꞌhanꞌ. Jnduehan minꞌcya ro tsꞌan na aa ntyjii yujon mꞌaan Jesús, quitsiquindyii tsanꞌñeenhan, chaꞌ nndëë ncueeꞌ ndueehan jon.

12

Scongio María nchenꞌ ngꞌee Jesús

(Mt 26:6-13; Mr 14:3-9)

1 Yon xuee vitja na ngueeꞌ nguee pascua ya na jaa nnꞌan judíos conanꞌcüjë quinman na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu xjenꞌñeen squë́ tsjoon Betania yo Jesús. Squë́ vaaꞌ Lázaro, juu tsan na tyincyaa jon na vandoꞌ xco. 2 Ndoꞌ jnanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen Jesús, jnanꞌjndaꞌhan na tcüꞌá. Juu Marta tyentjon juu ndë́ ndoꞌ mantyi tacüetyen nquii Lázaroꞌñeen yo já na tendyuá mesa yo Jesús. 3 Juu Maríaꞌñeen na yꞌoon juu xoncüe litro nchenꞌ ninnquiiꞌchen nardo jnda jndyi njonhanꞌ. Scongio juu nchenꞌñeen ngꞌee Jesús, ndë joꞌ toveeꞌ juu ngꞌee jon yo soxquen juu. Ndoꞌ na sꞌaa juu na nndaꞌ, ninvaa quiiꞌ vꞌaaꞌñeen tycya jndye quichi. 4 Juu xjenꞌñeen juu Judas Iscariote, jnda Simón, mꞌaan juu joꞌ, juu juu na jndë tindyoviꞌ na nninncyaa juu cüenta Jesús. Condui tsanꞌñeen ncüii já na tqueenꞌ Jesús na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon.

5 Tyiꞌcuaa ya ntyjii juu ndu na sꞌaa María na nndaꞌ, itso juu:

—Cüa chito tijntꞌua nchenꞌvaꞌ na ncüii ndye ciento sꞌon denarios. Juu sꞌonꞌñeen nndëë ntejndeihanꞌ nanninñenꞌ.

6 Majoꞌ chito tso juu na nndaꞌ ngꞌe na venchjii juu joo nanninñenꞌ. Tso juu na nndaꞌ ngꞌe tsanchꞌueehin, ee juu tonayꞌoon tjanche na toquiñjon sꞌon na toninjntꞌue tsoñꞌen já, ndoꞌ tocoꞌxen nquiihin na tocüjiꞌ juu sꞌon na ñjonhanꞌ. 7 Ndoꞌ na nndaꞌ tso juu, joꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—Quiꞌndyiꞌ tsanscuvaꞌ na itsꞌaa juu na nndaꞌ. Ee itsijndaꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ xuee na ntsaquityꞌiu nnꞌan ja. 8 Ee nanninñenꞌ tsoñꞌen xuee mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Majoꞌ ja chito ninnquiiꞌchen nndaꞌ na ncꞌön yo ꞌoꞌ.

Jnanꞌjndaꞌ ntyee na nnanꞌcueeꞌhan Lázaro

9 Ticꞌuaa jñꞌoon na mꞌaan Jesús Betania yo já, ngꞌe joꞌ, jndye nnꞌan squenonhan na mꞌán. Majoꞌ chito xiaaꞌntyi na ninꞌquijntyꞌiahan Jesús, mantyi ninꞌquijntyꞌiahan juu Lázaroꞌñeen, tsꞌan na tueꞌ na tyincyaa Jesús na tandoꞌ xco. 10 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, nque ntyee na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos, jnanꞌjndaꞌhan na mantyi nnanꞌcueeꞌhan Lázaro. 11 Ee ntyja ꞌnaanꞌ jon jndye ntyjehan nnꞌan judíos tjihan ntyja ꞌnaan ntyee, tëntyja nꞌonhan Jesús.

Ya squë́ Jerusalén jnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan Jesús

(Mt 21:1-11; Mr 11:1-11; Lc 19:28-40)

12 Tonco ncüiichen xuee, nnꞌan na jndye jndyiꞌhin jndyehan na mandyo ntsquë́ Jerusalén yo Jesús. 13 Yajoꞌ tyechohan njon ntsquii nnontëncyꞌa, tyequitjonhan juu jon. Tonanꞌxuaahan, tonduehan:

—Cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Quityio jon jnꞌaan nquii tsan na ndyo yo xueeꞌ nquii jon na taquintyja jon tꞌman tsꞌan conduihin na coꞌxen jon jaa nnꞌan Israel.

Nndaꞌ ro jñꞌoon tonanꞌxuaa nanꞌñeen.

14 Ndoꞌ tijndaꞌ ncüii snon na tantjo Jesús. Na sꞌaa jon na nndaꞌ, siquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio.

15 Itsohanꞌ:

ꞌOꞌ nnꞌan Jerusalén, tyiꞌndyuehoꞌ.

Quitquenhoꞌ cüenta, indyo nquii jon na taquintyja juu jon tꞌman tsꞌan conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ na ntjo jon snon chjo.

16 Majoꞌ já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tataaꞌ nꞌö́n jñꞌoonminꞌ na vejndyee. Majoꞌ vi na jndë sitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌonhin, yajoꞌ tëñjoonꞌ nꞌö́n na nndaꞌ vaa jñꞌoon na jndui ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ tui chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌñeen na jndui.

17 Mꞌan ncüii tmaanꞌ nnꞌan judíos xjen na tꞌman Jesús Lázaro na toquindyiiꞌ jon quiiꞌ tsiꞌtsꞌua. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë tyincyaa jon na vandoꞌ xco Lázaro, yajoꞌ totjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ vaa na jntyꞌia ndëëhan. 18 Mangꞌe juu tsꞌianꞌñeen na sꞌaa Jesús na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ najndei nquii tsꞌan, joꞌ na tyequitjon nanꞌñeen jon na jndë jndyehan na nndaꞌ sꞌaa jon. 19 Ndoꞌ na nndaꞌ, joꞌ jndue fariseosꞌñeen ndëë ntyjehan:

—¿Aa cotquenhoꞌ cüenta jeꞌ? Tajeꞌquindëë nntꞌaha. Tsoñꞌen nnꞌan conanjonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Vendye nnꞌan na conanꞌneinhan jñꞌoon griego jntꞌuehan Jesús

20 Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyꞌe nguee xjen na conanꞌcüje nnꞌan judíos quinman, tomꞌan vendye nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon griego. 21 Squenon nanꞌñeen na mꞌaan Felipe, juu jon tsꞌan tsjoon Betsaida, ndyuaa Galilea. Tanhan vi nayaꞌñeen nnon jon, jnduehan:

—Nndaꞌ ta, ntꞌue nꞌö́n na nnanꞌnë́n yo nquii Jesús.

22 Ndoꞌ tëquitso Felipe juu jñꞌoonꞌñeen nnon Andrés, jndë joꞌ vehan tyequinduehan nnon Jesús na nndaꞌ. 23 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ja na condui tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, naneinhin jndë tentyja xjen na ngenön naviꞌ tꞌman na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ja. 24 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, ncüii ntquen tsjaan, icanhanꞌ na nnonꞌ tsꞌanhanꞌ nnon tyuaa. Na ntsꞌaa juu na nndaꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na jndë tueꞌhanꞌ. Ee xe na tyiꞌndui na nndaꞌ, contjohanꞌ na ninjoꞌ ninncüiihanꞌ. Majoꞌ vi na jndë jnonꞌ tsꞌanhanꞌ, jndye ntquen ngueꞌ ntsꞌaahanꞌ. 25 Minninchen tsꞌan na veꞌnchjii nquiihin yo na ntsijndaꞌ nquii juu na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu, jnaanꞌ joꞌ ngitsuhin. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌnjon ntyjii juu nchu vaa na vamꞌaan juu, nndaaꞌ juu na tyiꞌjon quintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 26 Xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na ninꞌquityentjon nnön, quitsue juu jñꞌoon na mancya. Ee na ntsꞌaa juu na nndaꞌ, ncꞌoon juu naijon na mꞌan ja. Ndoꞌ nquii Tyëhöꞌ ntsiquinjon jon juu tsanꞌñeen.

Itsinin Jesús ntyja na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin

27 “Nein itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji na ngenön naviꞌ, ndoꞌ ¿Nchu vaa ntsjö ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ? ¿Aa ntsjö: “Tyeꞌ, cüjiꞌ ja juu xjen na ngenön naviꞌvahin”? Majoꞌ xeꞌquitsjö na nndaꞌ ee majuu tsꞌian na jndyö na ncüꞌiö cüenta nnꞌan. 28 ꞌUꞌ tyeꞌ, ncyaꞌ na nditꞌmaanꞌ ꞌUꞌ ntyja njan.

Juu xjenꞌñeen ticꞌuaa jndyeeꞌ tye jon quiñoonꞌndue. Tꞌa jon:

—Jndë tyincya na covitꞌmaanꞌ ja, ndoꞌ nditꞌmaanꞌntyichen ja.

29 Ndoꞌ nque nnꞌan na ventyjeeꞌ ncꞌiá, jndyehan na nndaꞌ. Joꞌ jnduehan ndëë ntyjehan na coꞌman ntsuee. Majoꞌ vendye ntyjehan jnduehan:

—Ncüii ángel sinin nnon jon.

30 Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ticꞌuaa na jndyehoꞌ na sinin jon chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ, chito chaꞌ ntejndeihanꞌ ja. 31 Nein covijndaꞌ jnan na nanꞌxuan nnꞌan tsonnangue. Nanein ndyuiiꞌ ntyja na tsixuan juu yutyia na icoꞌxen juu quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 32 Ndoꞌ vi na jndë jnanꞌve nnꞌan ja nnon tsonjnꞌaan na nnanꞌcueeꞌhanꞌ ja, yajoꞌ joo nnꞌan na ninvaa tsonnangue ndyontyjahan ntyja njan.

33 Jñꞌoonvaꞌ itso jon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ nchu vaa na ngenon jon na ngueꞌ jon. 34 Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Majndë jndyë́ na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ na nquii Cristo tyiꞌjeꞌquintycüii na ncꞌoon jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Ndu na matsuꞌ na nquii jon na conduihin tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌonhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, nnanꞌvehanhin na nnanꞌcueeꞌhan jon? ¿Nin juu na nndaꞌ na matsuꞌ na conduihin tsansꞌa na jñon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan?

35 Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon:

—Ja na condui naxuee quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, chjo ro xjen na vi mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Ngꞌe joꞌ ninnquiiꞌchen cꞌonhoꞌ ntyja njan viochen xjen na mꞌanntyëchën yo ꞌoꞌ, chaꞌ juu na condui natyia tyiꞌncjuꞌ cjehanꞌ ꞌoꞌ. Ee tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ natyia, tyiꞌquintjii juu yuu jon vjayꞌoonhanꞌhin. 36 Majoꞌ ja na condui naxuee, viochen xjen na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, cantyja nꞌonhoꞌ na condui ja nquii naxueeꞌñeen. Xe na aa nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, nnanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na nquii jon conduihin naxuee.

Ndoꞌ vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, tja jon ncüii joo naijon ntyꞌiuuꞌ.

Tyiꞌninꞌcantyja nꞌon nnꞌan judíos Jesús

37 Ee min na jndye nnon tsꞌian totsꞌaa Jesús tondëëhan na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan, mancüiixjen tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhan jon. 38 Nndaꞌ tui chaꞌ quitsiquindëhanꞌ jñꞌoon na toninncyaa juu Isaías, tsan na totsinin nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso jon:

Ta, ¿Nin juu na vantyja tsꞌon jñꞌoon na conincyá?

Ndoꞌ juu Isaíasꞌñeen tsontyichen jon ncüiichen jñꞌoon:

¿Nin juu na jndë siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon ntyja najndei na condui nquii jon?

39 Siꞌman Isaíasꞌñeen nchu vaa na ndiquindëë na ngantyja nꞌon nnꞌan judíos Tyoꞌtsꞌon, ee vaa ncüiichen jñꞌoon na tso tsanꞌñeen:

40 Chaꞌxjen tsꞌan na nchjaanꞌ, ndiquindyiaaꞌ juu, manndaꞌ sꞌaa Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ tyincyaa jon na jnanꞌqueꞌ nꞌonhan tonnon jon.

Nanꞌminꞌ tui chaꞌ tyiꞌjeꞌquitquenhan cüenta nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon yohan min na jeꞌcüaaꞌ nꞌonhan yo ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na itsꞌaa jon.

Ndoꞌ tsontyichen Tyoꞌtsꞌon nnon Isaíasꞌñeen:

Ee xe na aa ntquenhan cüenta nchu vaa ntꞌue tsꞌön yohan ndoꞌ ncüaaꞌ nꞌonhan juuhanꞌ,

ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan, ndoꞌ ngꞌe joꞌ ntsinꞌman ja ñuaanhan.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon. 41 Sinin Isaíasꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús ya sinin jon jñꞌoonvaꞌ xjen na tityincyooꞌ nnon jon na titꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

42 Majoꞌ min na nndaꞌ tso Isaíasꞌñeen, jndye nnꞌan na mꞌan nꞌian quiiꞌ ntꞌan nnꞌan judíos, tëntyja nꞌonhan Jesús. Majoꞌ jnaanꞌ na ncyaahan nnꞌan tmaanꞌ fariseos, joꞌ tyiꞌquitjiꞌ jndyoyuhan na nndaꞌ. Ee xe na aa ntjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, nque fariseosꞌñeen tyiꞌjeꞌncyahan na vanaan na nnanꞌjon nanꞌñeen xjen na covancüihan vatsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan Tyoꞌtsꞌon. 43 Ee joo nanmꞌannꞌianꞌñeen, neinntyichenhan na quindue ntyjehan na ya jndyi contꞌahan, chichen na ntyja nꞌonhan na juu Tyoꞌtsꞌon ngitso na ya ntyjii jon yohan.

Jñꞌoon na incyaa Jesús, coxenhanꞌ nnꞌan yo ꞌnan na conanꞌtjahan

44 Yajoꞌ jndei ticꞌuaa ꞌndyo Jesús. Tso jon:

—Minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, tsanꞌñeen chito xiaꞌntyi ja vantyja tsꞌon juu. Mantyi vantyja tsꞌon juu nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja. 45 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na jndë jndyiaaꞌ juu ja, mantyi jndë jndyiaaꞌ juu nquii jon na jñon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 46 Ja na condui naxuee jndë jndyö tsonnangue na mancya naxuee quiiꞌ ñuaan nnꞌan, chaꞌ minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, ncüjiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ natyia. 47 Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na nndyii jñꞌoon na mancya, min tyiꞌquitsiquindë juuhanꞌ, chito ja tsixuan na ntcoꞌxën tsanꞌñeen ꞌnan na itsitjahin. Ee chito tꞌion Tyëhöꞌ tsꞌian ja na ntcoꞌxën nnꞌan yo ꞌnan na conanꞌtjahin. Tꞌion jon tsꞌian ja na quitsinꞌman ñuaan nnꞌan. 48 Juu tsan na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon ja ndoꞌ min tyiꞌcyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na mancya, vaa ncüii na ntcoꞌxenhanꞌhin. Juu xuee na matsꞌiañꞌen, manquentyi jñꞌoon na jndë sinën, joohanꞌ ngitoꞌxenhanꞌ tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ na jndë sitjahin. 49 Tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na veꞌ na jndeiꞌ nquii ꞌndyö na matsinën jñꞌoonminꞌ. Ee nquii Tyëhöꞌ na jñon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, nquii jon tꞌion tsꞌian ja na quitsinënhanꞌ, ndoꞌ na quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ. 50 Ndoꞌ juu jñꞌoon na tquen jon, mavaaꞌ tsꞌön na incyaahanꞌ na tsixuan tsꞌan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Ngꞌe joꞌ ninnquiiꞌchen matsinën chaꞌxjen joo jñꞌoon na ndë siꞌman jon nnön.”

13

Tman Jesús ngꞌe nnꞌan na tqueenꞌ jon

1 Ntyjantyi xjen na tyeꞌ na tqueenꞌ Jesús já nnꞌan na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, siꞌman jon na venchjii jndyi jon já. Ntyjii jon na jndë vaventyja xjen na nnduiꞌ jon nnon tsonnangue na ncja ntcüeꞌ jon na mꞌaan tye jon. Joꞌ xjen na vavindyo na ngityeꞌ nguee pascua ya na conanꞌcüjë́ quinman na conanꞌtꞌmánꞌ Tyoꞌtsꞌon, siꞌmanntyichen jon na tꞌman jndyi vaa na venchjii jon já.

2 Tcüꞌá yo Jesús cüenta matman. Juu xjenꞌñeen jndë sꞌaa yutyia quiiꞌ tsꞌon juu ntyjë́ Judas Iscariote, jnda Simón, na ncyaa juu cüenta Jesús. 3 Majndaꞌ ntyjii jon na nquii tye jon jndë tyincyaa jon na minꞌncüii ꞌnan tyiꞌngenon jon na chito jñꞌoonꞌ jon. Ntyjii Jesús na jnan jon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ majoꞌ vja ntcüeꞌ jon. 4 Juu tmanꞌñeen, viochen xjen na tcüꞌá, jnanquintyja Jesús, tjiꞌ jon ndiaatco na cüe jon. Sityen jon tsiaaꞌ jon yo ncüii ndiaa na cotꞌuë́ nduë́. 5 Ndë joꞌ tyion jon ndaatioo quiiꞌ ꞌnan na cotmán nduë́. Taꞌ jon na iman jon ngꞌë́, ndë iveꞌ jon ngꞌë́ yo ndiaaꞌñeen.

6 Majoꞌ ya na tueeꞌ jon nnon Simón Pedro, itso juu nnon jon:

—Ta, ¿Aa ja mmanꞌ ngꞌë?

7 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Ndicüaaꞌ tsonꞌ tsꞌian na matsꞌa naneinhin, majoꞌ ya ndëcya ncüaaꞌ tsonꞌhanꞌ.

8 Majoꞌ itso Pedro:

—Tyiꞌxeꞌncya na mmanꞌ ngꞌë.

Tꞌa Jesús, itso jon:

—Xe na aa tyiꞌman ꞌuꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ntsixuanꞌ ntyja njan.

9 Itso Simón Pedro nnon Jesús:

—Ta, xe na aa nndaꞌ, yajoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi ngꞌë, mantyi quimanꞌ ntꞌö yo xquën.

10 Majoꞌ sinin Jesús ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ nnon Pedro:

—Minninchen tsꞌan na jndë jndëëꞌ, tyiꞌicanhanꞌ na mman na ninvaañꞌenhin ee jndë ntjuꞌhin, veꞌ xiaꞌntyi ngꞌee ro juu icanhanꞌ na mman. Ndoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ na ntjuꞌ nꞌonhoꞌ, majoꞌ tyiꞌtsoñꞌenhoꞌ.

11 Nndaꞌ tso jon ee ntyjii ya jon nin juu na ninncyaa cüentahin nduee ntyee ꞌnaan nnꞌan judíos. Ngꞌe joꞌ na tso jon:

—Majoꞌ tyiꞌtsoñꞌenhoꞌ na conduihoꞌ na ntjuꞌ nꞌonhoꞌ.

12 Ndoꞌ vi na jndë jndë tman jon ngꞌë́, tcüe nndaꞌ jon ndiaatco ꞌnaanꞌ jon, ndë joꞌ tëcjo nndaꞌ jon mesa. Itso jon ndë́:

—¿Aa covaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ na nndaꞌ sꞌa? 13 ꞌOꞌ conanꞌquijndyuhoꞌ ja tsan na tsiꞌman jñꞌoon naya ndëëhoꞌ ndoꞌ mantyi na condui ja tsꞌan na icoꞌxeenhoꞌ. Ndoꞌ majoꞌ ro na conduehoꞌ ee mancüiixjen joꞌ condui ja. 14 Ngꞌe ja na condui tsan na tsiꞌman ndëëhoꞌ ndoꞌ na matyeꞌntjönhoꞌ, jndë tman ngꞌehoꞌ, mantyi chuhanꞌ na ꞌoꞌ quitjueꞌcjehoꞌ na ntyentjonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ. 15 Ee ja jndë sꞌa ncüii nnon na tsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ mantyi ꞌoꞌ quintꞌahoꞌ na nndaꞌ yo nnꞌan chaꞌxjen jndë sꞌa yohoꞌ. 16 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu moso tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen tꞌman condui nquii tsꞌan na ityentjon juu nnon. Ndoꞌ mantyi nquii tsꞌan na conduihin tsꞌan na incyaa juu jñꞌoon, tyiꞌtsijonhanꞌhin yo nquii tsꞌan na tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon juu. 17 Xe covaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonminꞌ ndoꞌ xe na aa ntꞌahoꞌhanꞌ, ndyio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ.

18 “Majoꞌ chito matsjö jñꞌoonvaꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌenhoꞌ. Ee mantyji nchu xjen nnꞌanhoꞌ, ꞌoꞌ na jndë tjihoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ tsꞌian na matsꞌa. Ee mancüiixjen ijndeiꞌhanꞌ na quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na chu salmo na itsohanꞌ: “Manquii tsꞌan na icüaꞌ yo ja, itsuehin na cjö.”

Nndaꞌ vaa itsiquindyi juu salmoꞌñeen. 19 Matsjö jñꞌoonvaꞌ ndëëhoꞌ vitjachen na nndui na nndaꞌ, chaꞌ juu xjen na ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ, ngantyja nꞌonhoꞌ na condui ja manquiintyi jon na jndë totsjö ndëëhoꞌ. 20 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na ncyꞌoon juu cüenta tsꞌan na maꞌua tsꞌian njan nnon juu, ja iyꞌoon tsanꞌñeen cüenta. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na iyꞌoon juu cüenta ja, mantyi iyꞌoon tsanꞌñeen cüenta nquii jon na jñon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

Itsiquindyi Jesús na njndëë Judas jon

(Mt 26:20-25; Mr 14:17-21; Lc 22:21-23)

21 Jndë na sinin Jesús jñꞌoonvaꞌ, tꞌman jndyi vaa na siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii jon, yajoꞌ tjiꞌ jndyoyu jon ndë́. Itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, ncüii nquehoꞌ nninncyaa juu cüenta ja.

22 Xjenꞌñeen tojntyꞌia ndëë ntyjë́ ngꞌe ndicüaaꞌ nꞌö́n nin ncüii já na itso jon na ntsꞌaa na nndaꞌ. 23 Juu xjenꞌñeen ja Juan na vequityën ngiaaꞌ Jesús na cocüꞌá. Tꞌman vaa na venchjii jon ja. 24 Joꞌ juu Simón Pedro sꞌaa jon ntꞌö jon nnön na cüaxꞌë nnon Jesús nin ncüii já na nninncyaa juu cüentahin. 25 Joꞌ sindyooꞌntyichen ja ngiaaꞌ Jesús, taxꞌë nnon jon, tsjö:

—Ta, ¿Nin ncüii já na ntsꞌaa na nndaꞌ?

26 Ndoꞌ tꞌa jon ꞌndyö, tso jon:

—Majuu tsan na nninncya tanꞌ tyooꞌ nnon ya na jndë siquintꞌahanꞌ.

Ndoꞌ vi na jndë siquindaaꞌ jon tyooꞌñeen, tyincyaa jonhanꞌ nnon Judas Iscariote, jnda ncüii tsꞌan na jndyu Simón. 27 Ndoꞌ xjenꞌñeen vi na jndë tyꞌoon juu cüenta tyooꞌñeen, tëqueeꞌ yutyia Satanás quiiꞌ tsꞌon juu. Yajoꞌ tso Jesús nnon juu:

—Quitsicje ꞌuꞌ yo tsꞌian na ntsaꞌ.

28 Majoꞌ já na minndyuá mesa yohin, minꞌncüii já tyíꞌcüaaꞌ nꞌö́n ndu na nndaꞌ tso jon. 29 Ndoꞌ ngꞌe na mangiö́ na juu Judas na yꞌoon tjanche na ñjon xoquituꞌ, joꞌ vendye já jnanꞌtiú na tꞌua Jesús tsꞌian nnon juu na quitsijnda juu ꞌnan na icanhanꞌ na ninjntꞌue já juu ngueeꞌñeen, ndoꞌ aa quitsꞌaa juu naya naninñenꞌ.

30 Ndoꞌ vi na jndë tcüaꞌ Judas juu tanꞌ tyooꞌñeen, maninꞌñoonꞌ jnduiꞌ juu. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jndë tijaanhanꞌ.

Jñꞌoon xco na icoꞌxenhanꞌ nnꞌan

31 Vi na jndë jnduiꞌ Judas quiiꞌ ntꞌán, itso Jesús ndë́:

—Neinhin ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, conditꞌmaanꞌ ja. Ndoꞌ juu ꞌnan na ngenön nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 32 Ndoꞌ ngꞌe juu ꞌnan na ngenön, nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi ja na condui tsansꞌa na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, ntsitꞌmaanꞌ jon ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ndoꞌ cje ntsꞌaa jonhanꞌ. 33 ꞌOꞌ na conduihoꞌ ntsinda na venchjihoꞌ, matavivio vi mꞌan yo ꞌoꞌ. Njntꞌuehoꞌ ja, ndoꞌ chaꞌxjen jndë totsjö ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos, nein majuuntyihanꞌ matsjö ndëëhoꞌ: ꞌOꞌ jeꞌquindëë ntsquehoꞌ naijon na ncjö. 34 Ncüii jñꞌoon xco na mancya ndëëhoꞌ na icoꞌxenhanꞌ ꞌoꞌ, na quinanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ. Chaꞌxjen mꞌan ja na ventjihoꞌ, manndaꞌ vaa quinanꞌvengiohoꞌhin. 35 Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, tsoñꞌen nnꞌan ncüaaꞌ nꞌonhan na conduihoꞌ nnꞌan na tcꞌën na quitsayꞌonhoꞌ yo jñꞌoon na mancya.

Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro

(Mt 26:31-35; Mr 14:27-31; Lc 22:31-34)

36 Ndoꞌ taxeeꞌ Simón Pedro nnon Jesús:

—Ta, ¿Yuu vijon vjaꞌ?

Tꞌa Jesús, tso jon:

—Ntyja na ngenön naneinhin, jeꞌquindëë ntsijon ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na ngenoonꞌhanꞌ.

37 Joꞌ taxeeꞌ Pedro nnon jon:

—Ta, ¿Ndu na jeꞌquindëë na ntsijon ja naneinhin yo ꞌnan na ngenoonꞌ? Tanin min xe na aa ncüꞌiö yo ntyja ꞌnanꞌ.

38 Ndoꞌ tꞌa Jesús, tso jon:

—ꞌUꞌ matsitiuꞌ na nninncyaꞌ na nncüꞌioꞌ ntyja njan. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö na vanco ꞌio, majoꞌ juu xjenꞌñeen ꞌuꞌ jndë ndye jnda jndë tji ꞌuꞌ ntyja njan.

14

Condui Jesús nato na ngueeꞌ tsꞌan na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon

1 “Tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ. Covantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi cantyja nꞌonhoꞌ ja. 2 Vaaꞌ tyëhöꞌ jndye joo min yuu jon na ncꞌon nnꞌan. Xe na aa chi nndaꞌ vaa, jndë tsjö ndëëhoꞌ. Mancjö na ntsijntꞌa joohanꞌ na ninjntꞌuehoꞌ. 3 Ndoꞌ na jö ntsijntꞌa naijon na ncꞌonhoꞌ, majoꞌ nndyö ntcüꞌë. Ndoꞌ joꞌ ncjöchöhoꞌ naijon na mꞌan, chaꞌ naijon na mꞌan, mantyi ꞌoꞌ nndëë ncꞌonhoꞌ joꞌ. 4 Ndoꞌ ꞌoꞌ mangiohoꞌ yuu jon tja nato na ngueeꞌhanꞌ naijon na jö.

5 Ndoꞌ itso Tomás nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, já tyiꞌquindiö́ yuujon vjaꞌ, ndoꞌ ¿Nchu vaa ntꞌá na ncüaaꞌ nꞌö́n yuujon tja juu natoꞌñeen?

6 Tꞌa Jesús, tso jon nnon juu:

—Ja condui nato, ndoꞌ condui ja jñꞌoon na mayuuꞌ, ndoꞌ condui ja na tyiꞌjon quintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ tsꞌan. Ninnquiiꞌchen ntyja njan na nndëë ngueeꞌ tsꞌan na mꞌaan Tyëhöꞌ. 7 Xe na aa covaaꞌ nꞌonhoꞌ nin condui ja, yajoꞌ mantyi ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyëhöꞌ. Majoꞌ nanein na tonnon ngꞌe na cotaꞌjnꞌaanhoꞌ ja, mantyi cotaꞌjnꞌaanhoꞌhin, ndoꞌ chaꞌvijon na jndë jntyꞌia ndëëhoꞌhin.

8 Ndoꞌ tso Felipe nnon Jesús:

—Nndaꞌ ta, quitsiꞌmanꞌ Tyeꞌhöꞌ ndë́, yajoꞌ ntjo ya ngiö́.

9 Tꞌa Jesús ꞌndyo juu:

—ꞌUꞌ Felipe, jndë tijndye xuee na mꞌan yo ꞌoꞌ, ¿Aa manin joꞌ tyiꞌcüajnanꞌ ja? Juu tsꞌan na jndë jndyiaaꞌ ja, mantyi jndë jndyiaaꞌ juu nquii tyëhöꞌ. ¿Ndu na tsuꞌ: Quitsiꞌmanꞌ tyeꞌhöꞌ ndë́? 10 ¿Aa tyiꞌcantyja tsonꞌ na jndyoyu condui ja yo tyëhöꞌ, ndoꞌ jndyoyu conduihin yo ja? Majoo jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ, chito chaꞌxjen na mavaaꞌ tsꞌön ncö na matsinënhanꞌ. Nquii Tyëhöꞌ na ninnquiiꞌchen mꞌaan jon yo ja, nquii jon itsꞌaa jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon yo ntyja njan. 11 Ngꞌe na nndaꞌ, cantyja nꞌonhoꞌ na ninncüii condui ja yo Tyëhöꞌ, ndoꞌ ninncüii conduihin yo ja. Xe na aa ndicantyja nꞌonhoꞌ na nndaꞌ, majoꞌ ncyahoꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ ja xengꞌe ntyja ꞌnaan joo tsꞌian na matsꞌa. 12 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon juu ja, maninjoo tsꞌian na matsꞌa, joꞌ ntsꞌaa juu. Ata njonntyichen tsꞌian na ntsꞌaa juu, ngꞌe jö na mꞌan Tyëhöꞌ. 13 Ndoꞌ minninchen jñꞌoon na ngitanhoꞌ nnon Tyëhöꞌ yo xuë, joꞌ na ninncyahanꞌ chaꞌ cüitꞌmaanꞌhin ntyja njan na condui ja jnda jon. 14 Tsoñꞌen na ngitanhoꞌ yo xuë, ninncyahanꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan.

Itso Jesús na ninncyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nꞌon nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon

15 “Xe na aa vengiohoꞌ ja, yajoꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon njan na icoꞌxenhanꞌ ꞌoꞌ. 16 Ndoꞌ ja ntcꞌan nnon Tyëhöꞌ na nncyaa jon ncüiichen na ntejndei jon ꞌoꞌ, manquii Espíritu Santo na conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ. Ninnquiiꞌchen ncꞌoon jon yohoꞌ. 17 Nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue, jeꞌquindëë na ncyꞌonhan cüenta jon ee tyiꞌcojntyꞌiahin jon, min tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan jon. Majoꞌ ꞌoꞌ cotaꞌjnꞌaanhoꞌhin, ee mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ ninnquiiꞌchen ncꞌoon jon yohoꞌ.

18 “Tyiꞌjeꞌquiꞌndyi ꞌoꞌ na ntjotohoꞌ, majndaꞌ na nndyö nntꞌa na mꞌanhoꞌ. 19 Nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhan ja, mavaa xjen na nnanꞌcueeꞌhan ja, ndoꞌ ndë joꞌ taxeꞌquijntyꞌiantyichenhan ja. Majoꞌ ꞌoꞌ njntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja, ee na ngüantꞌö xcö. Mangꞌe joꞌ mantyi ꞌoꞌ nnanꞌxuanhoꞌ na tyiꞌquintycüii na ntaꞌndoꞌ xco ñuaanhoꞌ. 20 Juu xjenꞌñeen, vi na jndë tentyjahanꞌ, ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na mꞌan ja yo Tyëhöꞌ, ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ mꞌanhoꞌ yo ja, ndoꞌ ja mꞌan yohoꞌ. 21 Juu tsan na itsue jñꞌoon na macoꞌxën ndoꞌ na itsiquindëë juuhanꞌ, tsanꞌñeen viꞌnchjii juu ja. Mantyi nquii Tyëhöꞌ ntsiviꞌnchjii jon tsꞌan na viꞌnchjii ja. Ndoꞌ mantyi ja ntsiviꞌnchji tsanꞌñeen, ndoꞌ ntsiꞌman nnon jon ntyja njan.

22 Yajoꞌ itso juu tsan na jndyu Judas, majoꞌ chito Judas Iscariote:

—Nndaꞌ ta, ¿Ndu na xiaꞌntyi ndë́ na ntsiꞌmanꞌ ntyja na condui ꞌuꞌ, majoꞌ tyiꞌjeꞌquitsaꞌhanꞌ ndëë nnꞌan tsonnangue?

23 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Juu tsꞌan na venchjii ja, ntsiquindëë jon jñꞌoon na maquën. Ndoꞌ Tyëhöꞌ ncꞌoon jon na venchjii jon tsanꞌñeen ndoꞌ ntsquënö́n na mꞌaan juu na ncꞌö́n yohin. 24 Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌvenchjii ja, tyiꞌninꞌcüangueeꞌ tsanꞌñeen jñꞌoon na mancya. Ee jñꞌoon na mancya ndëëhoꞌ tsixuanhanꞌ jñꞌoon ꞌndyo Tyëhöꞌ na tꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, chito jñꞌoon ꞌndyö ncöhanꞌ.

25 “Matsinën jñꞌoonmin ndëëhoꞌ viochen xjen na ninmꞌan yohoꞌ. 26 Majoꞌ ja ntcꞌan nnon Tyëhöꞌ na quijñon jon Espíritu Santo yohoꞌ na nquii jon ngüañoonꞌ jon ꞌoꞌ. Ntsiꞌmanntyichen jon ndëëhoꞌ jñꞌoon na icanhanꞌ na quindyehoꞌ. Ndoꞌ ntsꞌaa jon na ngañjoonꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na jndë nintotsjö ndëëhoꞌ.

27 “Juu na condui ja na tajñuaanꞌ tsꞌon ja, maꞌndyihanꞌ na cꞌoonhanꞌ yohoꞌ. Juuhanꞌ mancya na cyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ, juuhanꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ, chito juu na tajñuaanꞌ tsꞌon na nanꞌxuan nnꞌan tsonnangue. Tyiꞌninꞌncyahoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ nin ncüii nnon na ntjonhoꞌ min tyiꞌntyuehoꞌ. 28 Jndë jndyehoꞌ na tsjö ndëëhoꞌ na ncjö, majoꞌ nndyö nntꞌa na mꞌanhoꞌ. Xe na aa vengiohoꞌ ja, yajoꞌ nninncyaahanꞌ na neinhoꞌ min na tsjö na jö, ee jö naijon na mꞌaan Tyëhöꞌ. Jon tꞌmanntyichen conduihin, chintyi ja. 29 Ndoꞌ jñꞌoonminꞌ matsiquindyi ja ꞌoꞌ vitjachen na ngüentyjahanꞌ, chaꞌ vi na jndë tentyjahanꞌ, ngantyja nꞌonhoꞌ ja.

30 “Mataviviochen na ntsinën yo ꞌoꞌ, ee nquii juu na ityeꞌntjon nnꞌan tsonnangueva, jndë ndyontyja juu. Majoꞌ ntyja njan taꞌnan minꞌncüii nnon na nndëë ninjntꞌuehin na quitꞌuiihanꞌ ja. 31 Ee tsoñꞌen jñꞌoon na icoꞌxen Tyëhöꞌ ja, mavancꞌuëhanꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan tsonnangue na venchji ja jon. Cüa jeꞌ, quinanꞌquintyjahoꞌ, cja, nntꞌui ntjoohin.

15

Condui Jesús tsꞌöö ntjon na mayuuꞌ

1 “Ja condui tsꞌöö ntjon na mayuuꞌ, ndoꞌ nquii Tyëhöꞌ conduihin tsꞌan na vantyjeeꞌhanꞌ. 2 Minꞌcya ro ntꞌö juu tsꞌööꞌñeen na mꞌaanhanꞌ ntyja njan na tyiꞌquintꞌahanꞌ të, ityjee jonhanꞌ, ndoꞌ itscyaa jonhanꞌ. Majoꞌ ncüii cüii ntꞌö tsꞌööꞌñeen na contꞌahanꞌ të, ityjee jon ndëëhanꞌ chaꞌ jndyentyi të quintꞌahanꞌ. 3 Joo jñꞌoon na jndë tyincya ndëëhoꞌ, iquen ntjuꞌhanꞌ ñuaanhoꞌ chaꞌ ya nntꞌahoꞌ tsꞌian njan. 4 Mangꞌe joꞌ quintjotyenhoꞌ ntyja njan chaꞌxjen contjotyen ja ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee chaꞌxjen ntꞌö tsꞌöö, jeꞌquindëë ntsꞌaa nquiihanꞌ të vi na jndë tꞌiooꞌhanꞌ yo nquii tsꞌöö, min ꞌoꞌ jeꞌquindëë ntꞌahoꞌ tsꞌian na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ xe na aa tyiꞌquintjohoꞌ ntyja njan.

5 “Ja condui chaꞌvijon xꞌee tsꞌöö, ndoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ ntꞌöhanꞌ. Nin ncüiihoꞌ na contjotyenhin ntyja njan, mantyi ntjotyen ja yohin. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ndëë ntꞌahoꞌ tsꞌian njan. Majoꞌ xe na aa ntꞌiooꞌ tsꞌan ntyja njan, taꞌnan ncüii nnon na ndëë ntsꞌaa juu na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 6 Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌquintjotyenhin ntyja njan, ntyqueꞌhanꞌ juu chaꞌxjen na conanꞌcyaa nnꞌan ntꞌö tsꞌöö, ndoꞌ joꞌ cocanhanꞌ. Ndë joꞌ conanꞌncüi nnꞌan ntꞌööꞌñeen na ndyionhinhanꞌ nnon chon na nntcohanꞌ.

7 “Xe na aa contjotyenhoꞌ ntyja njan ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na mancya, yajoꞌ quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen na ntꞌue nꞌonhoꞌ ndoꞌ ninncyaa jonhanꞌ. 8 Ndö vaa na itsitꞌmaanꞌhanꞌ Tyëhöꞌ, na ntꞌahoꞌ jndye nnon na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nditꞌmaanꞌhin. Na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ conduihoꞌ nnꞌan na macꞌën na quinanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoon na mancya. 9 Chaꞌxjen nquii Tyëhöꞌ venchjii jon ja, manndaꞌ ro venchji jahin. Joꞌ quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na mꞌan na venchjihoꞌ. 10 Ja matsiquindëë jñꞌoon na icoꞌxen Tyëhöꞌ ja, ndoꞌ contjo ja quiiꞌ na venchjii jon ja. Mantyi ꞌoꞌ ninnquiiꞌchen quitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na macoꞌxënhoꞌ. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na venchji ꞌoꞌ.

11 “Jñꞌoonminꞌ matsinën ndëëhoꞌ chaꞌ juu na incyaa Tyoꞌtsꞌon na nën rö, nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ, ata vantjoꞌchen ninncyaahanꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na cotaꞌngueeꞌhoꞌ ꞌnan na matsjö. 12 Ndö ro jñꞌoon na macoꞌxën ja ꞌoꞌ na quinanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ chaꞌxjen na venchji ja ꞌoꞌ. 13 Juu tsan na ninncyaa na cueꞌ ntyja ꞌnaan ntyje, tꞌmanntyi tsixuan juu na venchjii juu tsoñꞌen nnꞌan. 14 ꞌOꞌ conduihoꞌ nnꞌan na ya jñꞌoon yo ja xe na aa cotaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na macoꞌxënhoꞌ. 15 Tyiꞌquitsjö na ꞌoꞌ conduihoꞌ moso, ee tsꞌan na mꞌaan moso tyiꞌquintjii juu nin ꞌnan itsijndaꞌ nquii tsan na ityeꞌntjonhin. Nein matsjö na ꞌoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na ya jñꞌoon yo ja, ee tsoñꞌen jñꞌoon na jndyi ꞌndyo Tyëhöꞌ, jndë tsjö ncꞌihanꞌ ndëëhoꞌ. 16 Chito ꞌoꞌ jntꞌuehoꞌ ja, ncö tji ja ꞌoꞌ ndoꞌ maꞌua tsꞌian ndëëhoꞌ na ntsaquintꞌahoꞌ ncüii cüii nnon na jeꞌcamintyjeeꞌ na nditꞌmaanꞌ nquii Tyëhöꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, nninncyaa jon minꞌcya ro jñꞌoon na ngitanhoꞌ nnon jon yo xuë ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ ja. 17 Ndoꞌ ndö vaa jñꞌoon na macoꞌxën ꞌoꞌ: Quinanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ.

Jesús yo nnꞌan cüentaaꞌ jon, tyiꞌcueeꞌ nꞌon nnꞌanhin

18 “Vaa xjen na nque nnꞌan tsonnangue, tyiꞌcueeꞌ nꞌonhanhoꞌ. Ya na nndaꞌ vaa, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na tyuaaꞌntyichen tꞌonhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja, chito ninnquehoꞌ. 19 Xe na aa cotsayꞌonhoꞌ jñꞌoon yo nnꞌan tsonnangue, yajoꞌ ncꞌonhan na vengiohan ꞌoꞌ. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌquinanꞌjonhoꞌ yohan, joꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ꞌoꞌ, ee ja jndë tji ja ꞌoꞌ quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen na nanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 20 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ joo jñꞌoon na jndë totsjö ndëëhoꞌ. Juu moso tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen nquii tsꞌan na icoꞌxenhin. Ngꞌe na contyꞌe nnꞌan ja, majoꞌntyi ntyꞌehin ꞌoꞌ. Ndoꞌ xe na aa cotaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na mancya, yajoꞌ mantyi nnanꞌvehan jñꞌoon na ninncyahoꞌ ndëëhan. 21 Ee mancüiixjen nntꞌaviꞌ nnꞌanhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ cüenta. Nntꞌahan na nndaꞌ ngꞌe na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan nquii jon na jñon ja quiiꞌ ntꞌanhan.

22 “Xe na ja tyiꞌquindyö na matsinën ndëëhan, yajoꞌ tyiꞌjeꞌquitsijndaꞌhanꞌ na nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ neinhin tyiꞌjeꞌquindëë nnduehan na tyiꞌquindiohan na aa conanꞌtjahan nnon jon. 23 Ee juu tsan na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon ja, mantyi tyiꞌcueeꞌ tsꞌon tsanꞌñeen nquii Tyëhöꞌ. 24 Minꞌncüii tsꞌan tyíꞌcotsꞌaa tsꞌian quiiꞌ ntꞌan nnꞌan chaꞌxjen joo tsꞌian na matsꞌa. Xe na aa tacotsꞌahanꞌ, yajoꞌ tyiꞌjeꞌcüijndaꞌ na conanꞌtjahan nnon jon. Majoꞌ min na jndë jntyꞌiahan tsꞌianꞌñeen na matsꞌa ntyjantyi xjen na tꞌa jahanꞌ, mancüiixjen mꞌanhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja yo nquii Tyëhöꞌ. 25 Majoꞌ nndaꞌ vaa chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na jndui na conanꞌyꞌonhan na icoꞌxen na itsohanꞌ: Tꞌon nnꞌan na tyíꞌcueeꞌ nꞌonhan ja min na tacotsꞌa minꞌncüii nnon na ninncyaahanꞌ na contꞌahan na nndaꞌ.

26 “Majoꞌ nquii jon conduihin na ngüañoonꞌ jonhoꞌ, nquii Espíritu na conduihin na mayuuꞌ, nnan jon na mꞌaan Tyëhöꞌ na ncüjeeꞌ jon na mꞌanhoꞌ. Xjen na nnguë ntcüꞌë na mꞌan Tyëhöꞌ, ncꞌua tsꞌian na nndyo Espíritu Santo na mꞌanhoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ jon, ncüjiꞌ jndyoyu jon ntyja njan. 27 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ ntyjiꞌ jndyoyuhoꞌ ntyja njan, ee xjen na tꞌa tsꞌianminꞌ mꞌanhoꞌ yo ja.

16

1 Itsontyichen Jesús:

—Jndë sinën jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ ntyja njan chaꞌ tyiꞌntscyaahanꞌ ꞌoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon. 2 Ee nque nnꞌan judíos, ntjiꞌhan ꞌoꞌ quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan. Ndoꞌ mangüentyja xjen na minꞌcya ro tsꞌan na ntscueeꞌ juu ꞌoꞌ tsojnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja, ntsitiuto juu na ityeꞌntjon juu nnon Tyoꞌtsꞌon na ntsꞌaa juu na nndaꞌ. 3 Nntꞌahan nanꞌminꞌ ngꞌe ndicüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyëhöꞌ min ntyja njan. 4 Majoꞌ jndë tsjö jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ ya na ngüentyjahanꞌ, ngañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tsjöhanꞌ.

Tsꞌian na itsꞌaa Espíritu Santo

“Tyíꞌquitsjö jñꞌoonmin ndëëhoꞌ xjen na tꞌa tsꞌian na chö ngꞌe na ninmꞌan yohoꞌ. 5 Majoꞌ nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, jö ntcüꞌë na mꞌaan jon, ndoꞌ minꞌncüiihoꞌ tacotaꞌxeeꞌhoꞌ yuu vijon jö. 6 Majoꞌ veꞌ ee na tsjö jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ, joꞌ tꞌman jndyi itsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ. 7 Ndoꞌ min na nndaꞌ vaa, majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, mancüiixjen ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ncjö. Ee xe na aa tyiꞌncjö, nquii jon na ngüañoonꞌ jon ꞌoꞌ tyiꞌxeꞌcüjeeꞌ jon. Ndoꞌ na ncjö, ncꞌua tsꞌian nnon jon na quindyo jon na mꞌanhoꞌ. 8 Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ jon, joo nnꞌan na conanꞌtjahan, ntsꞌaa jon na ngiooꞌ nꞌonhan yo nquii jon, yo na quintꞌahan ꞌnan na chuhanꞌ ndoꞌ mantyi yo na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan tsojnaanꞌ na conanꞌtjahan nnon jon. 9 Joo nnꞌan na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhan ja, nquii Espíritu Santo ntsꞌaa jon na ngiooꞌ nꞌonhan na conduihan nnꞌan jnan. 10 Mantyi ntsꞌaa jon na ngiooꞌ nꞌon nnꞌan tsonnangue na quintꞌahan ꞌnan na jndyoyu ngꞌe na jö ntcüꞌë na mꞌaan Tyëhöꞌ, ndoꞌ taxeꞌquijntyꞌiantyichenhan ja. 11 Ntsꞌaa jon na ngiooꞌ nꞌon nnꞌan na mayuuꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan tsojnaanꞌ na tonanꞌtjahan nnon jon ee na jndë tcoꞌxen jon nquii yutyia na conintque quiiꞌ nꞌon nnꞌan tsonnangue.

12 “Min jndyechen jñꞌoon na ninꞌquitsinën ndëëhoꞌ, majoꞌ ndiquindëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ nanein. 13 Majoꞌ nquii Espíritu na conduihin na mayuuꞌ, juu xjen na ncüjeeꞌ jon, ngotsiꞌmanntyichen jon ndëëhoꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ. Tyiꞌxeꞌquitsinin jon ntyja nchu vaa tsixuan nquii jon, xiaꞌntyi ntsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii cüii jñꞌoon na indyii jon na itsinin nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ntsiꞌman jon ndëëhoꞌ ꞌnan na ndëcya nndui. 14 Ntsitꞌmaanꞌ jon ja ee tsoñꞌen jñꞌoon na ninꞌquitsiquindyi ja ꞌoꞌ ncyꞌoon jon cüentahanꞌ, ndoꞌ jñꞌoonꞌñeen ntsiꞌman jonhanꞌ ndëëhoꞌ. 15 Tsoñꞌen na tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyëhöꞌ, macüentahanꞌ. Ngꞌe joꞌ na tsjö na nquii Espíritu Santo ncyꞌoon jon cüenta jñꞌoon na ninꞌquitsiquindyihoꞌ ndoꞌ na ntsiꞌman jonhanꞌ ndëëhoꞌ.

16 “Taviviochen vi ncꞌön yohoꞌ ndoꞌ ndë joꞌ tajeꞌquijntyꞌiantyichenhoꞌ ja. Ndoꞌ ya ndëcya, chjoviꞌ xjen, vi njntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja, ngꞌe jö na mꞌaan Tyëhöꞌ.

Juu na itsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ ntscüequenhanꞌ na ncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ

17 Jndë na sinin jon jñꞌoonminꞌ, vendye já na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, jnduë́ ndëë ntyjë́:

—¿Nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyi jñꞌoonvaꞌ na itso jon ndëë: Taviviochen vi ncꞌön yohoꞌ, ndoꞌ ya ndë tajeꞌquijntyꞌiantyichenhoꞌ ja? Ndoꞌ ya jndëcya, chjoviꞌ xjen vi njntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja? Ndoꞌ mantyi na itso jon: Ngꞌe na ncjö na mꞌaan Tyëhöꞌ. 18 Jnduëntyëchë́n: “¿Nin ninꞌquitsiꞌman jñꞌoonvaꞌ na itso jon na chjoviꞌ xjen? Ndicüaaꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.”

19 Ndoꞌ Jesús, taaꞌ tsꞌon jon na ninꞌquitaꞌxꞌëntyëchë́n jñꞌoonꞌñeen nnon jon. Joꞌ tso jon:

—¿Aa cotaꞌxeeꞌhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonminꞌ na tsjö na taviviochen vi na ncꞌönntyë yohoꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ taxeꞌquijntyꞌiantyichen ꞌoꞌ ja, ndoꞌ ndëcya na chjoviꞌ xjen, yajoꞌ njntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja? 20 Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nque nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue ncꞌonhan na nein jndyihan na njntyꞌiahan ꞌnan na ngenön. Majoꞌ juuhanꞌ nntsꞌaahanꞌ na nndyuee jndyihoꞌ. Majoꞌ juu na itsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ, ntscüaquenhanꞌ na ncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ. 21 Ncüii tsanscu, iquiihanꞌhin xjen na mandyo ntsingui jon, ngꞌe jndë tentyja xjen. Majoꞌ vi na jndë tui yujntꞌa, cotsuuꞌ tycya tsꞌon jon na tquiihanꞌhin ee mꞌaan jon na neiinꞌ jon na jndë tui jnda jon. 22 Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Nein mꞌanhoꞌ na chjooꞌ nꞌonhoꞌ na matsjö na ncjö, majoꞌ ninncyaahanꞌ na neinhoꞌ ya na njntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen juu na neinhoꞌ, taꞌnan tsꞌan na nndëë ntyjeehanꞌ.

23 “Juu xeeꞌñeen taxeꞌcanhanꞌ na ntaꞌxeeꞌntyichenhoꞌ jñꞌoon nnön. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen na ngitanhoꞌ nnon Tyëhöꞌ yo xuë ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ ja, joꞌ na ninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. 24 Ata xjen nein taꞌnan tcanhanꞌ na ninjntꞌuehoꞌ xuë na ngitanhoꞌ jñꞌoon nnon tyëhöꞌ. Nein cüijntꞌuehoꞌ xuë na ngitanhoꞌ nnon jon chaꞌ ncyꞌonhoꞌ cüenta ꞌnan na cotanhoꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na nein jndyihoꞌ.

Juu na tsixuan tsonnangue, jndë tantjönhanꞌ

25 “Joo jñꞌoonminꞌ na jndë sinën ndëëhoꞌ, tyiꞌquitsinën ncꞌihanꞌ. Majoꞌ mangüentyja xjen na tajeꞌquitsinën na nndaꞌ, ee ntsinën jñꞌoon jndyoyu ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyëhöꞌ. 26 Ndoꞌ vi na jndë mꞌan nntꞌa na mꞌaan Tyëhöꞌ yajoꞌ ngitanhoꞌ jñꞌoon nnon jon yo xuë chaꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ nditꞌmaanꞌ ja. Yajoꞌ min tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ja ntcꞌan nnon jon. 27 Ee nquiintyi jon venchjii jon ꞌoꞌ ngꞌe vengiohoꞌ ja, ndoꞌ jndë vantyja nꞌonhoꞌ na jnan na mꞌaan jon. 28 Ja jnan na mꞌaan jon, tyjë tsonnangueva, ndoꞌ nein maꞌndyihanꞌ na ncjö ntcüꞌë na mꞌaan jon.

29 Yajoꞌ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quinanꞌjö́n yohin, jnduë́ nnon jon:

—Nein tavimatsininꞌ jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, matsininꞌ jndyoyuꞌ. 30 Ndoꞌ nanein covaaꞌ nꞌö́n na tsoñꞌen ntyjiꞌ, min tyiꞌcanhanꞌ na ntaꞌxꞌëntyë́ jñꞌoon nnonꞌ. Ngꞌe joꞌ vantyja nꞌö́n na mayuuꞌ jnanꞌ na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon.

31 Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuë́:

—Nein itsꞌaahanꞌ ngiohoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja. 32 Majoꞌ ngüentyja xjen, ndoꞌ nein jndë ventyjahanꞌ na ntycyahoꞌ na mꞌanhoꞌ yo ja. Ncüii cüiihoꞌ ncꞌohoꞌ vꞌaahoꞌ, nꞌndyehoꞌ ja na ninncö. Majoꞌ tanin, ee chito ninncö mꞌan, nquii Tyëhöꞌ mꞌaan jon yo ja. 33 Jndë sinën jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ ntyja njan, juu na tajñuaanꞌ tsꞌon mꞌan ja, nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Ninnquiiꞌchen ngenonhoꞌ naviꞌ na mꞌanhoꞌ tsonnangue, majoꞌ tyiꞌndyuehoꞌ ee ja jndë tantjön juu yutyia na icoꞌxen juu nnꞌan tsonnangue.

17

Nnꞌan na tqueenꞌ Jesús, ican jon na quitejndei Tyoꞌtsꞌonhan

1 Vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ ndë́, jndondë jon quiñoonꞌndue. Itso jon:

—Tyeꞌ, jndë tentyja xjen na ndui tsoñꞌen ꞌnan na tijndaꞌ ntyja njan. Nanein quitsitꞌmanꞌ ja na condui ja jndaꞌ, chaꞌ mantyi ja na condui jndaꞌ nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ ntyja njan. 2 Ee ninncö jndë tquenꞌ na conintque ja ndëë tsoñꞌen nnꞌan chaꞌ ncüii cüii tsꞌan na mancyaꞌ ntꞌö nndëë ninncya na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 3 Ee ndö vaa na ntsixuan tsꞌan na tyiꞌjon quintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu, na cüaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen na ninncuꞌ condui ꞌuꞌ Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ, ndoꞌ ja condui Cristo na jñonꞌ ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue.

4 “Xjen na tꞌa juu tsꞌian ꞌnanꞌ, matsitꞌmaanꞌ ꞌuꞌ tondëë nnꞌan tsonnangue. Ndoꞌ jndë siquindëë juu tsꞌian na tꞌionꞌ ja na cüꞌiö cüentahan. 5 Ndoꞌ nanein Tyeꞌ, quitsitꞌmanꞌ ja chaꞌxjen na covitꞌmaanꞌ ꞌuꞌ naijon na mꞌanꞌ, na ninncüiixjen matsixuan ja yo ꞌuꞌ vitjachen na nguaa tsonnangue.

6 “Joo nnꞌan na tyincyaꞌ ntꞌö, ja jndë siꞌman ndëëhin ntyja ꞌnanꞌ. Tomꞌanhan cüentaꞌ ndoꞌ tyincyaꞌhan na conduihan cüenta ja. Conanꞌvehan jñꞌoon naya ꞌnanꞌ ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhinhanꞌ. 7 Ndoꞌ nanein, covaaꞌ nꞌonhan na tsoñꞌen na tyincyaꞌ na matsꞌa, ninncuꞌ tyincyaꞌ na matsixuanhanꞌ. 8 Joo jñꞌoon na tsuꞌ nnön, jndë tyincyahanꞌ ndëëhan, ndoꞌ jndë tyꞌonhan cüentahanꞌ. Covaaꞌ nꞌonhan na mayuuꞌ na jnan na mꞌanꞌ, ndoꞌ vantyja nꞌonhan na ꞌuꞌ tꞌuaꞌ tsꞌian nnön na jndyö quiiꞌ ntꞌan nnꞌan.

9 “Ntyja ꞌnaan joohan macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ, chito ntyja ꞌnaan nnꞌan tsonnangue. Quitejndeiꞌ joo nanminꞌ na jndë tyincyaꞌhan ntꞌö ee conanꞌxuanhan cüentaꞌ. 10 Tsoñꞌen joohan na nanꞌxuanhan cüenta, mantyi conanꞌxuanhan cüentaꞌ. Ndoꞌ joohan na nanꞌxuanhan cüentaꞌ, mantyi conanꞌxuanhan cüenta. Ndoꞌ vanditꞌmaanꞌ ja ntyja ꞌnaanhan.

11 “Nein taxeꞌcꞌönntyëchën quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, ee jö ntcüꞌë na mꞌanꞌ, majoꞌ joo nanminꞌ contjohin. ꞌUꞌ Tyeꞌ na ñuan nquiiꞌ condui ꞌuꞌ, joo nanminꞌ na jndë tyincyaꞌhan ntꞌö, macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ ntyja ꞌnaanhan na quenꞌ cüentahan yo juu najndei na matsixuanꞌ chaꞌ ntsꞌaahanꞌ ninncüii nnanꞌxuanhan chaꞌxjen ninncüii condui jaa. 12 Nque nnꞌan na jndë tyincyaꞌ ntꞌö, xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhan, toquën cüentahan yo juu najndei na matsixuanꞌ. Ndoꞌ xiaꞌntyi nquii tsan na itsixuan na ngitsu, tsuhin, tanin ncüiichen joohan na tsu. Nndaꞌ tui chaꞌ juu jñꞌonꞌ na jndui, quitsiquindëhanꞌ.

13 “Majoꞌ nein mavaa xjen na ncjö ntcüꞌë na mꞌanꞌ. Ndoꞌ matsinën jñꞌoonmin viochen xjen na ninvaa mꞌan tsonnangue chaꞌ juu na condui na nën, ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ quiiꞌ nꞌon nanminꞌ. 14 Jndë tyincya jñꞌoon naya ꞌnanꞌ ndëëhan, majoꞌ nnꞌan tsonnangue tyiꞌcueeꞌ nꞌonhin nanꞌñeen. Nndaꞌ vaa ngꞌe tyiꞌquinanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 15 Chito macꞌan nnonꞌ na cüjiꞌ joohan quiꞌntꞌan nnꞌan tsonnangue, majoꞌ quitsiquindyaꞌ joohan nin ꞌnan na ninꞌquitsꞌaa juu yutyia yohan. 16 Juu na tsixuan tsonnangue, tavicotsamꞌanhin tyquiiꞌhanꞌ chaꞌxjen min ncö tyiꞌjö mꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 17 Juu jñꞌonꞌ conduihanꞌ na mayuuꞌ. Macꞌan nnonꞌ na quitsijiꞌuaꞌhan yo maninjuuntyi jñꞌoonꞌñeen. Juu jñꞌoon naya ꞌnanꞌ conduihanꞌ na mayuuꞌhanꞌ. 18 Ndoꞌ chaꞌxjen na jñonꞌ nnön na jndyö tsonnangue, mantyi maꞌua ja tsꞌian ndëëhan na coquitjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnanꞌ ndëë nnꞌan tsonnangue. 19 Maquën ncö na jiꞌua condui ja ntyja ꞌnaanhan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, ntquenhanꞌhin na jiꞌua conduihan.

20 “Ndoꞌ chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaan nanminꞌ na macꞌan vi naya nnonꞌ. Mantyi macꞌan na quitejndeiꞌ nque nnꞌan na xejnda ngantyja nꞌonhan ja yo jñꞌoon na ntjiꞌ jndyoyu nanminꞌ, 21 Cha na ninncüii nanꞌxuanhan, chaꞌxjen ꞌuꞌ Tyeꞌ ninncüii condui ꞌuꞌ yo ja, ndoꞌ ja ninncüii condui ja yo ꞌuꞌ, ee na nndui na nndaꞌ, mantyi joohan nndëë nnanꞌxuanhan na ninncüii conduihan yo jaa. Ndoꞌ vi na jndë na condui na nndaꞌ, yajoꞌ joo nnꞌan tsonnangue ngantyja nꞌonhan na ncuꞌ jñonꞌ ja nquiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. 22 Ntyja na tyincyaꞌ na tsiquinjonhanꞌ ja, mantyi jndë tyincya na nanꞌxuanhan juuhanꞌ chaꞌ na ninncüii nnanꞌxuanhan chaꞌxjen jaa ninncüii condui jaa. 23 Ja mꞌan yohan, ndoꞌ ꞌuꞌ mꞌanꞌ yo ja. Manndaꞌ vaa ntsꞌaahanꞌ na ninncüii conduihan. Ndoꞌ na nndaꞌ, ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan na ncuꞌ jñonꞌ ja ndoꞌ na venchjiꞌ joohan chaꞌxjen na ventyjiꞌ ja.

24 “ꞌUꞌ Tyeꞌ, nque nnꞌan na mancyaꞌ ntꞌö, ntꞌue tsꞌön na ninncyaꞌ na ncꞌonhan naijon na mꞌan, chaꞌ nndëë ntyꞌia ndëëhan juu na itsiquinjonhanꞌ ja. Ngꞌe vitjachen na tquenꞌ tsonnangue, ꞌuꞌ viꞌntyjiꞌ ja. 25 ꞌUꞌ Tyeꞌ na jndyoyu condui ꞌuꞌ, nnꞌan tsonnangue tyiꞌndicüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ ja mavajnꞌan ꞌuꞌ ndoꞌ nanminꞌ na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na mancyaꞌ, covaaꞌ nꞌonhan na ncuꞌ jñonꞌ ja quiiꞌ ntꞌanhan. 26 Jndë siꞌman ntyja ꞌnanꞌ ndëëhan, ndoꞌ ntsiꞌmanntyëchën ndëëhan chaꞌ juu na venchjiꞌ ja, mantyi ncꞌoonhanꞌ quiiꞌ nꞌonhan. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ mantyi ja ncꞌön quiiꞌ nꞌonhan.”

18

Coyꞌon sondaro Jesús naviꞌ

(Mt 26:47-56; Mr 14:43-50; Lc 22:47-53)

1 Vi na jndë sinin Jesús jñꞌoonminꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, mana jnduiꞌ jon naijon na tomꞌaan jon yo já nnꞌan na tꞌman jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin. Tetꞌiö́ tsjoꞌ Cedrón. Squë́ ncüii joo naijon min ntjon, joꞌ santyjá na tëqueeꞌ jon joꞌ. 2 Ndoꞌ mantyi juu ntyjë́ Judas, tsan na tyincyaa cüenta jon, ntyjii juu yuujon vaa ntjonꞌñeen ee jndye jnda totsá joꞌ yo Jesús. 3 Juu Judasꞌñeen, tyꞌoon juu cüenta ncüii tmaanꞌ sondaro yo vendye nanntꞌei ꞌnaan ntyee na conintque, ndoꞌ yo nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Tachu juu nanꞌñeen joꞌ. Tyechohan lámpara na covixuee chon yo chon ntca quindu yo ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ. 4 Ndoꞌ Jesús, ntyjii jndaꞌ jon tsoñꞌen na mavaa xjen na ngenon jon, mangꞌe joꞌ jnduiꞌ jon, taquitjonhin nanꞌñeen. Taxeeꞌ jon ndëëhan, tso jon:

—¿Nin tsꞌan cojntꞌuehoꞌ?

5 Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Já cojntꞌuë́ Jesús, tsan na jnan Nazaret.

Tso jon:

—Maja ndö.

Ndoꞌ mantyi juu ntyjë́ Judas na tyincyaa juu cüentahin, ñꞌenhin yo nanꞌñeen. 6 Ndoꞌ juu xjen na tso Jesús: “Maja ndö”, quintyjachen sanon tonquenꞌhan, tycyaahan tyuaa.

7 Ndoꞌ taxeeꞌ nndaꞌ Jesús ndëëhan:

—¿Nin nquii tsꞌan cojntꞌuehoꞌ?

Tꞌa nndaꞌhan ꞌndyo jon:

—Juu Jesús tsan na jnan Nazaret.

8 Tꞌa nndaꞌ Jesús jndyuehan:

—Jndë tsjö na maja ndö. Yajoꞌ xe na aa ja cojntꞌuehoꞌ, quiꞌndyehoꞌ na chi ncꞌo nanmin.

9 Nndaꞌ tui chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tso jon xjen na sinin jon nnon tye jon. Ee tso jon: “Tacotsiquitsu minꞌncüii joo nnꞌan na tyincyaꞌ ntꞌö.” 10 Juu xjen na nndaꞌ tꞌa Jesús, juu Simón Pedro, tjiꞌ jon xjo na yꞌoon jon. Ndoꞌ juu tsan na jndyu Malco, tyjee jon tsöꞌnqui tsanꞌñeen ntyjaya. Juu Malcoꞌñeen ityentjon juu nnon nquii tyee na conintque ndëë nnꞌan judíos. 11 Ndoꞌ na nndaꞌ sꞌaa Pedro, tso Jesús nnon jon:

—Quityionꞌ ntcüeꞌ juu xjoꞌ quiiꞌ tjanvaaꞌhanꞌ. ¿Aa matsitiuꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na ngenön naviꞌ tꞌman na sijndaꞌ Tyëhöꞌ na quitjön?

Tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan tyee na conintque

(Mt 26:57-58; Mr 14:53-54; Lc 22:54)

12 Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen yo capitán na conintque ndëëhan yo ninꞌnanntꞌei ꞌnaan ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos, tꞌuehan Jesús, jnanꞌtyenhan jon. 13 Ndoꞌ tyeyꞌon jndyeehan jon na mꞌaan nquii Anás, xeenꞌ juu tyee na jndyu Caifás na juu chuꞌñeen conintquehin ndëë tsoñꞌen ntyee. 14 Manquiintyi Caifásꞌñeen siquiꞌmaanꞌ jon nnꞌan judíos na yantyichen na cueꞌ ncüii tsꞌan cüenta tsoñꞌen ntyjehan.

Icüji Pedro ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 26:69-70; Mr 14:66-68; Lc 22:55-57)

15 Ve já, nquii Simón Pedro yo ja Juan, santyjá na tonquenꞌ nanꞌñeen. Juu tyee na conintque vajnaanꞌ jon ja. Mangꞌe joꞌ tyjëcꞌë tochꞌen vaaꞌ jon xjen na tyeyꞌonhan Jesús joꞌ. 16 Majoꞌ juu Pedro tacüentyjeeꞌ jon ꞌndyo teon. Ndoꞌ ngꞌe juu tyee na conintque, vajnaanꞌ ya jon ja, joꞌ jntꞌui chꞌen, sinën yo tsanscu na iquen cüenta ꞌndyo teonꞌñeen. Ndoꞌ tyincyaa juu jñꞌoon na taqueeꞌ Pedro chꞌeenꞌ juu vꞌaaꞌñeen. 17 Yajoꞌ juu tsanscu na iquen cüenta ꞌndyo teonꞌñeen, itso juu nnon Pedro:

—¿Aa chito ꞌuꞌ ncüii joo nnꞌan na tqueenꞌ tsanvaꞌ na quitsayꞌon jñꞌoon yohin?

Tꞌa Pedro, itso jon nnon juu:

—Minꞌchjo chito aa ja.

18 Ndoꞌ joo nnꞌan na cotyentjon joꞌ, yo vendye nanntꞌei ꞌnaan nnꞌan judíos na cotyeꞌntjonhan vatsꞌon tꞌman, jndë jnanꞌcüꞌahan ñon. Minntyjeeꞌ nanꞌñeen na cotꞌonhan chon ee tein jndyi. Ndoꞌ mantyi nquii Pedro, majoꞌ minntyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌanhan na toonꞌ jon chon.

Vajndo tyee na conintque Jesús

(Mt 26:59-66; Mr 14:55-64; Lc 22:66-71)

19 Juu tyeeꞌñeen na conintque ndëë ntyee, taꞌ jon na taxeeꞌ jon nnon Jesús nin já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na toninncyaa jon. 20 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Tacotsinën ndëë nnꞌan na veꞌ vantyꞌiuuꞌ. Totsiꞌman ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan yo vatsꞌon tꞌman naijon na covatjonhan. Tyíꞌcotsinën jñꞌoon na veꞌ cüanntyi tsꞌan na ndyii. 21 Ngꞌe na nndaꞌ, ¿ndu na mavaxeeꞌ nnön? Nque nnꞌan na jndë jndye jñꞌoon na toninncya, ndëë joohan cuaxeꞌ nchu vaa jñꞌoon na totsjö. Nanꞌñeen ngio jndaꞌhan jñꞌoon na totsiꞌman.

22 Ndoꞌ vi na jndë tso Jesús jñꞌoonvaꞌ, ncüii tsanjntꞌei na conintque na ityentjon juu ndëë ntyee na mꞌan vatsꞌon tꞌman, tyincyaa juu ncüii ndaꞌchcya ꞌndyo jon. Tso juu nnon jon:

—¿Aa nndaꞌ vaa ncüꞌaꞌ ꞌndyo nquii jon na conintque ndëë ntyee cüenta jaa?

23 Tꞌa Jesús, itso jon:

—Juu jñꞌoon na tsjö, xe na aa tyiahanꞌ, cüjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Majoꞌ xe matsinën chaꞌxjen na chuhanꞌ, yajoꞌ ¿Ndu macüjaꞌ ja?

24 Ndë joꞌ ninvaa tyen Jesús, scüanon Anásꞌñeenhin ntꞌö Caifás, tyee na conintque ndëë nnꞌan judíos.

Icüji nndaꞌ Pedro ntyja ꞌnaanꞌ Jesús

(Mt 26:71-75; Mr 14:69-72; Lc 22:58-62)

25 Ndoꞌ viochen xjen na minntyjeeꞌ Pedro na itoonꞌ jon chon, nnꞌan na mꞌan joꞌ, taxeeꞌhan nnon jon:

—¿Aa chito maꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo Jesús?

Majoꞌ tjihin, itso jon:

—Minꞌchjo chito aa ja.

26 Ndoꞌ joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na ityentjon juu nnon nquii tyee na conintque. Mannꞌan chuuꞌhin yo juu tsan na tyjee Pedro tsöꞌnqui. Itso tsanꞌñeen nnon Pedro:

—¿Aa chi maꞌuꞌ na jntyꞌia na mꞌanꞌ yo Jesús quityquiiꞌ juu ntjonꞌñeen?

27 Majoꞌ tji nndaꞌ Pedro, ndoꞌ ninñoonꞌ sixuaa quilꞌö.

Tyincya nnꞌan judíos Jesús ntꞌö Pilato

(Mt 27:1-2, 11-14; Mr 15:1-5; Lc 23:1-5)

28 Yajoꞌ nnꞌan judíosꞌñeen jnduiꞌhan vaaꞌ Caifás, tyeyꞌonhan Jesús, squehan vatsꞌian naijon mꞌaan gobernado yo sondaro ꞌnaanꞌ jon. Xjenꞌñeen ninvaa vitsjoonhanꞌ. Majoꞌ taꞌnan tyequeꞌhan joꞌ, ee xe na aa ntsaqueꞌhan, juu na tyiꞌjiꞌua na nanꞌxuan nanꞌñeen, ncüꞌahanꞌ joohan ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ, tajeꞌncyaahanꞌ na nnanꞌjonhan na ntcüaꞌhan quitsman chjo yo ntyjehan nnꞌan judíos. 29 Ngꞌe na nndaꞌ, nquii Pilato jnduiꞌ jon quiiꞌ vꞌaaꞌñeen, tatsinin jon ndëëhan. Taxeeꞌ jon:

—¿Nin jnaanꞌ tsanvaꞌ na ndyoquitquenhoꞌ nnön?

30 Tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Xeꞌquindyoyꞌönhin na mꞌanꞌ xe na aa tsꞌan ya tsꞌanhin.

31 Yajoꞌ tso Pilato ndëë joo judíosꞌñeen:

—Quitsayꞌon nquehoꞌ juu. Quitoxenhoꞌ jnaanꞌ juu yo ntyja ꞌnaanꞌ juu ntji na conanꞌyꞌonhoꞌ na icoꞌxenhanꞌ.

Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen ꞌndyo jon:

—Taꞌnan najndei nanꞌxuán na nnanꞌcuë́ꞌ tsꞌan.

32 Nndaꞌ tui chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na sinin Jesús na siꞌman jon nin ncüii nnon na ngueꞌ jon. 33 Ndoꞌ ya na jndyii Pilato na nndaꞌ, tëqueeꞌ nndaꞌ jon quii vatsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ taxeeꞌ jon nnon Jesús:

—ꞌUꞌ jeꞌ, ¿Aa ꞌuꞌ nquii tsan na taquintyja tꞌman conduihin na ntcoꞌxenꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos?

34 Tꞌa Jesús:

—Juu jñꞌoon na mavaxeꞌ, ¿Aa matsuꞌhanꞌ ngꞌe na mavaaꞌ nquii tsonꞌ? Ndoꞌ ¿Aa mꞌaan nin juu na tso nnonꞌ na joꞌ condui ja?

35 Tꞌa Pilato ꞌndyo Jesús:

—Ja aa veꞌ tsꞌan judío condui ja ntyjiꞌ. Nque nnꞌan ndyuaa na mꞌanhoꞌ yo joo nnꞌan na conintque ndëë ntyee cüentahoꞌ, joohan tyincyahan cüenta ꞌuꞌ ntꞌö. ¿Nin nquii ꞌnan saꞌ?

36 Tꞌa Jesús:

—Juu na condui ja na macoꞌxën, tyiꞌcꞌoonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue. Xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangueva macoꞌxën, yajoꞌ joo nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo ja, ntꞌahan tyiaꞌ chaꞌ na tyiꞌninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee ntyjë́ nnꞌan judíos, majoꞌ juu na condui ja na macoꞌxën, tyiꞌtsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue.

37 Ndoꞌ tso Pilato nnon Jesús:

—¿Aa ncuꞌ condui tsꞌan na taquintyja tꞌman na macoꞌxenꞌ nnꞌan?

Tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Mancüiixjen majoꞌ condui ja. Ngꞌe joꞌ tui ja na jndyö tsonnangue chaꞌ ncüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conduihanꞌ mayuuꞌ. Ncüii cüii tsꞌan na itsijonhin yo jñꞌoonꞌñeen, indyii tsanꞌñeen jñꞌoon na mancya.

38 Ndoꞌ tꞌa Pilato, tso jon nnon Jesús:

—Juu na matsuꞌ na conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, jeꞌcüaaꞌ tsꞌon tsꞌan nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ.

Ndoꞌ vi na jndë tso Pilato na nndaꞌ, jnduiꞌ nndaꞌ jon tondëë nnꞌan judíosꞌñeen. Itso jon ndëëhan:

—Taꞌnan jnaanꞌ tsanvaꞌ.

Tijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús

(Mt 27:15-31; Mr 15:6-20; Lc 23:13-25)

39 Majoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan judíos, nguee na cotquiihoꞌ quitsman chjo, vaa costumbre quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na quitsiquindya ja ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ na ninncyahin ndueehoꞌ. Yajoꞌ juu tsan na taquintyja tꞌman conduihin na coꞌxen juuhoꞌ, ¿Aa ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsiquindyahin?

40 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Chito tsanvaꞌ ntsiquindyaꞌ. Quitsiquindyaꞌ Barrabás.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tan nanꞌñeen. Ndoꞌ juu Barrabásꞌñeen, tsanchꞌueehin.

19

1 Yajoꞌ tꞌua Pilato tsꞌian na quitjaꞌ sondaro Jesús. 2 Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen jeꞌ, jnanꞌyahan tseineon, jndë joꞌ tyionhinhanꞌ xquen Jesús, ndoꞌ jnanꞌcüehan ncüii ndiaatcohin colo venton, chaꞌ vaa ndiaa cocüe nnꞌan na tëquintyja na cotoꞌxen. 3 Ndë joꞌ jnanꞌndyooꞌhan nnon jon. Veꞌ toncohan, jnduehan:

—ꞌUꞌ na coꞌxenꞌ joo nnꞌan judíos, vaa tꞌman condui ꞌuꞌ.

Ndoꞌ totueinꞌhan ndaꞌ ꞌndyo jon.

4 Yajoꞌ jnduiꞌ nndaꞌ Pilato tondëë nnꞌan judíosꞌñeen. Itso jon:

—Quijntyꞌiahoꞌ, macüjiꞌhin chꞌen tondëëhoꞌ chaꞌ cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na minꞌncüii jnan na tatijndaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu.

5 Xjenꞌñeen jnduiꞌ Jesús tondëëhan na ñjon juu tseineonꞌñeen xquen jon, ndoꞌ cüe jon ndiaatco colo venton. Tso Pilato ndëëhan:

—Quijntyꞌiahoꞌ, ndö juu.

6 Ndoꞌ joo ntyee na conintque yo nanntꞌei ꞌnaanhan, xjen na jntyꞌiahin Jesús, tyeꞌ jnanꞌxuaahan:

—Quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan, quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan.

Tꞌa Pilato jndyuehan:

—Nquehoꞌ cyꞌonhoꞌ cüentahin ndoꞌ quitꞌionhoꞌhin tsonjnꞌaan ee ja chen chen jndë tajndöhin ndoꞌ minꞌncüii jnan tyiꞌtsixuan juu.

7 Majoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen, tꞌa nndaꞌhan, jnduehan:

—Min ntji na conanꞌyꞌö́n na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ tsixuan juu na cueꞌ juu ee itsꞌaa nquii juu na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon.

8 Ndoꞌ juu Pilato, vi na jndë jndyii jon jñꞌoonvaꞌ, sityꞌuehanꞌhin. 9 Taqueeꞌ nndaꞌ jon vatsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Joꞌ taxeeꞌ nndaꞌ jon nnon Jesús:

—ꞌUꞌ ¿Yuu jon jnanꞌ?

Majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon tyíꞌcüꞌa Jesús.

10 Ndoꞌ tso Pilato nnon jon:

—¿Ndu na tyiꞌcüꞌaꞌ ꞌndyö? Ja vaa najndö na ntsiquindya ꞌuꞌ, ndoꞌ na aa ntꞌiön ꞌuꞌ tsonjnꞌaan.

11 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús:

—Xe chito nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na vaa najnduꞌ, minꞌncüii nnon ꞌnan jeꞌquindëë ntsaꞌ yo ja. Ngꞌe joꞌ juu tsan na tyincyaa ja ntꞌöꞌ, tꞌmanntyichen jnan tsixuan juu, chichen jnan na tsixuanꞌ ncuꞌ.

12 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Pilato jñꞌoonvaꞌ, sichon jon na ninꞌquitsiquindyaa jon Jesús. Majoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—Xe na aa ntsiquindyaꞌ tsanvaꞌ, tyiꞌya jñꞌoon ꞌuꞌ yo César, nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Ee minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌcꞌoon juu tsꞌian na taquintyja tꞌman, vja tsanꞌñeen nacjooꞌ nquii César.

13 Ndoꞌ juu Pilato jeꞌ, vi na jndë jndyii jon jñꞌoonminꞌ, tjiꞌ jon Jesús tondëëhan. Joꞌ tëcjo jon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon ncüii joo na jndyu Nata Ntjöꞌ yuu naijon na icoꞌxen jon jñꞌoon. Majoꞌ yo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan judíos jndyu nataꞌñeen Gabata. 14 Juu xuee na tui nanꞌvaꞌ, majuu xuee na jaa nnꞌan judíos conanꞌjntꞌa na ntquë quitsman chjo. ꞌNanꞌ vaa tuihanꞌ chaꞌ na yajminꞌ. Yajoꞌ tso Pilato ndëë nnꞌan judíosꞌñeen:

—Quijntyꞌiahoꞌ, ndö juu tsꞌan na taquintyja tꞌman conduihin na coꞌxen juuhoꞌ.

15 Majoꞌ nanꞌñeen jnanꞌxuaahan:

—Quitscueꞌhin. Quitscueꞌhin. Quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan.

Tso Pilato ndëëhan:

—Nquii tsꞌan na taquintyja tꞌman conduihin na icoꞌxen juuhoꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na quitꞌiönhin tsonjnꞌaan.

Joo ntyee na conintqueꞌñeen, tꞌahan, jnduehan:

—Aa já taꞌnan ncüiichen tsꞌan na conintꞌman tondë́ na coꞌxen jon já, xiaꞌntyi nquii César.

16 Ndoꞌ vi matsꞌiañꞌen tyincyaa Pilato Jesús nduee nanꞌñeen na ntꞌionhan jon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ tyꞌon nanꞌñeen cüentahin, tyeyꞌonhan jon.

Tꞌion sondaro Jesús tsonjnꞌaan

(Mt 27:32-44; Mr 15:21-32; Lc 23:26-43)

17 Ndoꞌ juu tsonjnꞌaan na jñon sondaro Jesús, tayꞌoon jonhanꞌ ncüii tyoꞌ na jndyu Tsiꞌ Xquentsꞌoo. Majoꞌ yo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan judíos jndyuhanꞌ Gólgota. 18 Joꞌ tꞌion sondaroꞌñeen jon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ mantyi joꞌ ncüiichen ve nnꞌan, tꞌionhan nanꞌñeen nonjnꞌaan, ncüii cüii tsanꞌñeen na vi ntyjaaꞌ jon, ndoꞌ jon xoncüe ya. 19 Ndoꞌ juu Pilato tꞌua jon tsꞌian na jndui jñꞌoon na tꞌionhan xquen juu tsonjnꞌaanꞌñeen. Itso jñꞌoonꞌñeen: “Ndö Jesús tsan na jnan Nazaret. Juu jon tsꞌan na taquintyja tꞌman conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan judíos.” 20 Ndoꞌ jndye nnꞌan judíos jnanꞌjnꞌaanhan juu jñꞌoonꞌñeen ee yuu naijon tꞌion sondaroꞌñeen Jesús tsonjnꞌaan, ndyo ꞌndyo tsjoonhanꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen jnduihanꞌ yo jñꞌoon hebreo na conanꞌnein nnꞌan judíos, mantyi yo jñꞌoon latyen na conanꞌnein nnꞌan romanos ndoꞌ yo ninꞌjñꞌoon griego na conanꞌnein nnꞌan griegos. 21 Majoꞌ ntyee na conintque cüenta nnꞌan judíos, tanhan vi nayaꞌñeen nnon Pilato. Jnduehan:

—Nndaꞌ ta, juu tsanvaꞌ, tyiꞌncüjiꞌ na condui tꞌmanhin na icoꞌxen juu já nnꞌan judíos. Xiaꞌntyi cüjiꞌ: Itso tsanvaꞌ: “Ja condui tꞌman na macoxën nnꞌan judíos.”

22 Majoꞌ tꞌa Pilato jndyuehan, itso jon:

—Jñꞌoon na jndë jndui, tajeꞌquitscüejndyöhanꞌ.

23 Ndoꞌ vi na jndë tꞌion sondaroꞌñeen Jesús tsonjnꞌaan, yajoꞌ ninnquehan tyꞌonhan cüenta ncüii cüii ndiaaꞌ jon. Mantyi tyꞌonhan cüenta juu ndiaatco ꞌnaanꞌ jon na tayuu ñjonꞌhanꞌ. 24 Ndoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan:

—Tyiꞌnanꞌtiuutöhanꞌ, cüa, ncꞌö xꞌiaaꞌ chaꞌ njntyꞌia nin ncüii jaa na ndijnoonꞌhanꞌ.

Nndaꞌ vaa jntꞌahan chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio nnon tson Salmos na itsohanꞌ: “Tꞌonhan ncüii cüii ndiaa ndëë ntyjehan, ndoꞌ tyꞌehan xꞌiaaꞌ na tantjonhan juu ndiaatco njan.” Ndoꞌ jntꞌa sondaroꞌñeen chaꞌxjen itsiquindyi jñꞌoonvaꞌ.

25 Ndoꞌ ngiaaꞌ juu tsonjnꞌaan na ñoon Jesús, joꞌ minntyjeeꞌ ndyee jon yo tyje ndyee jon, juu María scuuꞌ Cleofas, yo ninꞌncüiichen María na jnan tsjoon Magadán. 26 Ndoꞌ mantyi ja na jen venchjii Jesús na tqueenꞌ jon na quitsijön yo jñꞌoon na toninncyaa jon, ventyjëꞌ ja joꞌ. Vi na jndë jndyiaaꞌ jon na ventyjeeꞌ ndyee jon ncꞌia, tso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ ꞌndyoꞌ, tsanvahin conduihin jndaꞌ.

27 Jndë joꞌ tso Jesús nnön:

—Juu ndyöhöꞌ na mꞌaan ndö, cyonꞌ cüentahin chaꞌvijon na conduihin ꞌndyoꞌ ncuꞌ.

Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen tyꞌön cüenta ndyee jon, tyjëyꞌönhin vꞌa. Totixëꞌhin chaꞌvijon na conduihin ndyö ncö.

Ntyja na tueꞌ Jesús

(Mt 27:45-56; Mr 15:33-41; Lc 23:44-49)

28 Ndoꞌ vi na jndë tui na nndaꞌ, ntyjii Jesús na tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë tondui ntyja ꞌnaanꞌ jon, jndë siquindëhanꞌ joohanꞌ. Yajoꞌ itso jon:

—Ninꞌcꞌua ndaa.

29 Ndoꞌ joꞌ ijon vaa ncüii xuaa na ñjon vinon të. Yajoꞌ joo sondaroꞌñeen tuehan ncüii ꞌnan na nchjaꞌ quiiꞌ vinonꞌñeen. Ndë joꞌ tyiohinhanꞌ nnon ncüii tsꞌoon hisopo, ndë joꞌ tꞌionhinhanꞌ ꞌndyo Jesús. 30 Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌhanꞌ ꞌndyo jon, tso jon:

—Tsoñꞌen ntyja njan, jndë siquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ.

Ndë joꞌ scongio jon xquen jon, tueꞌ jon.

Ntyja na iscjo sondaro tsiꞌntsqueeꞌ Jesús

31 Xee na ngitaꞌ nnꞌan judíos nguee pascuaꞌñeen xjen na tꞌion sondaroꞌñeen Jesús tsonjnꞌaan. Majoꞌ joo nnꞌan na condui nantque ndëë nnꞌan judíos, tyiꞌquintꞌue nꞌonhan na joo ndye nanꞌñeen nñoonhan nonjnꞌaan juu xee na cotaꞌjndyeehan, ee juu xueeꞌñeen xee na conanꞌcueeꞌhan quitsman chjo na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joꞌ, tyequitanhan nnon Pilato na cꞌua jon tsꞌian na quiton ndiꞌngꞌe nanꞌñeen chaꞌ cje cüjehan, ndoꞌ chaꞌ cjechen na nnanꞌcyaahan nanꞌñeen nonjnꞌaan. 32 Ndoꞌ sondaroꞌñeen tyequitonhan ndiꞌngꞌee tsan navejndyee na ñoon juu tsonjnꞌaan na ventyjeeꞌ ngiaaꞌ Jesús, ndoꞌ majoꞌntyi jntꞌahan yo ncüiichen tsanꞌñeen. 33 Majoꞌ xjen na squehan tsonjnꞌaan na ñoon nquii Jesús, jntyꞌiahan na jndë tueꞌ jon. Taꞌnan tonhan ndiꞌngꞌee jon.

34 Majoꞌ min na nndaꞌ, ncüii sondaroꞌñeen tuii juu lantsa tsiꞌntsqueeꞌ Jesús, joꞌ ninñoonꞌ jnduiꞌ neonꞌ yo ndaa. 35 Ja Juan jntyꞌia nnön na tui na nnda, ndoꞌ macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ. Ndoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ na matsinën jñꞌoon na mayuuꞌ chaꞌ mantyi ndëë ngantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon. 36 Ee tui nanꞌminꞌ chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ jon na jndui tivio nnon tson Salmos na itsohanꞌ: “Minꞌncüii tsiiꞌ jon tyiꞌxeꞌquiton nnꞌanhanꞌ.” 37 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Veꞌto njntyꞌia jndyi nnꞌan nquii jon na jnanꞌcjohan tsiꞌntsqueeꞌ.”

Tantyꞌiu Jesús

(Mt 27:57-61; Mr 15:42-47; Lc 23:50-56)

38 Jndë na tui nanminꞌ, juu José, tsan tsjoon Arimatea, tëcan jon vi nayaꞌñeen nnon Pilato na ninncyaa tsanꞌñeen siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús ntꞌö jon. Juu Joséꞌñeen itsijonhin yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, majoꞌ veꞌ ntyꞌiu ngꞌe ncyaaꞌ jon nque ntyje jon nnꞌan judíos. Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa Pilato jñꞌoon, joꞌ tja José, tëcyꞌoon jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 39 Ndoꞌ mantyi juu Nicodemo, tsan na tja na mꞌaan ta Jesús ncüii tijaanꞌñeen na ninꞌquitsinin juu yo jon, xjen na tacyꞌoon Joséꞌñeen siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús, tayꞌoon Nicodemo chaꞌna ntcyu nchoꞌnqui kilos nchenꞌ na tjonꞌ mirra yo áloes na ntyeehinhanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 40 Yajoꞌ tyꞌonhan cüenta tsoJesús, tyeehan juu nchenꞌ quichiꞌñeen ndiaa na jndëhanꞌ yo tsan lino. Ndë joꞌ jnanꞌcüetyjohan juu ndiaaꞌñeen jon. Ee nndaꞌ vaa costumbre ꞌnaan nnꞌan judíos na cotyꞌiuhan ntꞌoo. 41 Naijon yuu na tꞌion nnꞌan Jesús tsonjnꞌaan, vaa ncüii ntjon. Quityquiiꞌhanꞌ vaa ncüii tsiꞌtsꞌua xco na tatsꞌan covantyꞌiu. 42 Ndoꞌ ngꞌe na mavaa xjen na ngoqueꞌ nnꞌan judíos xuee saroꞌ, ya na cotaꞌjndyeehan, juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, joꞌ tyequityiꞌhan tsoJesús ee juuhanꞌ ndyo vaahanꞌ naijon na tꞌion nnꞌan jon tsonjnꞌaan.

20

Tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco Jesús

(Mt 28:1-10; Mr 16:1-8; Lc 24:1-12)

1 Vanco juu xuee nuincoꞌ xee na vejndyee soanan, juu María, tsan tsjoon Magadán, tyjeeꞌnon juu na vaa tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon na jndë tendyaaꞌ juu tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyohanꞌ. 2 Yajoꞌ jnannon tsanꞌñeen, ja na jen ventyjii Jesús, tja jon naijon na mꞌan yo juu Simón Pedro. Itso jon ndë́:

—Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ ta Jesús, jndë tjiꞌ nnꞌanhanꞌ quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua, min tyiꞌquindiö́ yuu jon tquenhan jon.

3 Xjenꞌñeen jntꞌuí, sá yo Pedro. Squë́ naijon vaa tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. 4 Ndoꞌ ninncüii sá, jnanꞌnö́n, majoꞌ jndeintyi jnannön, chichen Pedro. Ngꞌe joꞌ ja tuë jndyëë naijon vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. 5 Jndondyi, jntyꞌia juu ndiaa na jnanꞌcüetyjo nanꞌñeen Jesús, minndyuaahanꞌ quiiꞌ tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, majoꞌ tyíꞌcjöcꞌë. 6 Majoꞌ nquii Simón Pedro, vi na jndë tueeꞌ jon na tantyja jon toxꞌën, taqueeꞌcya jon quityquiiꞌchenhanꞌ. Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon joo ndiaaꞌñeen na tovetyjohanꞌ Jesús, minndyuaahanꞌ joꞌ. 7 Mantyi juu ndiaa na tëꞌ xquen Jesús, ntjii jonhanꞌ na tacüetyenhanꞌ yo ndiaa na tovetyjohin, vequityen ndyaꞌhanꞌ, totye yahanꞌ. 8 Yajoꞌ ja Juan na tuë jndyëë, ncö na matsijön yo tsꞌian na tꞌion Jesús já, tyjëcꞌë tyquiiꞌ juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Jntyꞌia nnön na nndaꞌ vaa, ndoꞌ juu xjenꞌñeen tëntyja tsꞌön na vandoꞌ xco Jesús. 9 Ee juu xjenꞌñeen ninvaa tataaꞌ nꞌö́n juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsiquindyihanꞌ na chuhanꞌ na ninncyaa jon na ngüandoꞌ xco Jesús. 10 Ndoꞌ ve já jntꞌuí na vaa tsiꞌtsꞌua. Santcüꞌë́ vꞌaa.

Tityincyooꞌ Jesús nnon María tsan tsjoon Magadán

(Mr 16:9-11)

11 Majoꞌ juu Maríaꞌñeen, minntyjeeꞌchen jon ngiaaꞌ tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, na itꞌioo jon. Ndoꞌ viochen xjen na itꞌioo jon, jndondyi jon na jndyiaaꞌ jon tyquiiꞌhanꞌ. 12 Joꞌ jndyiaaꞌ jon ve ángeles, quichiꞌ jndyi ndiaa cüehan. Ncüii tsanꞌñeen vequityen jon tontyja na nintꞌoon xquen Jesús ndoꞌ cüiichenhin vequityen jon tontyja na nintꞌoon ngꞌee Jesús. 13 Ndoꞌ taꞌxeeꞌhan nnon Maríaꞌñeen:

—ꞌUꞌ tsanscu, ¿Ndu matꞌioꞌ?

Tso jon ndëëhan:

—Tyeyꞌon nnꞌan nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon ja, ndoꞌ min tyiꞌquintji yuu jon tquenhanhin.

14 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ, yajoꞌ tequen jon, jndyiaaꞌ jon na ventyjeeꞌ Jesús joꞌ, majoꞌ tyíꞌcüajnaanꞌ jon na aa nquii Jesús tsanꞌñeen. 15 Yajoꞌ tso Jesús nnon jon:

—ꞌUꞌ tsanscu, ¿Ndu na jen matꞌioꞌ? ¿Nin tsꞌan mantꞌueꞌ?

Sijoonꞌ jon Jesús na juu tsan na vantyjeeꞌ ntjonꞌñeen. Joꞌ tso jon:

—Nndaꞌ ta, xe na aa ꞌuꞌ teyonꞌhin, quitsuꞌ nnön yuu jon tyiꞌhin, ndoꞌ ncjöyꞌönhin.

16 Tso Jesús:

—María.

Ndoꞌ vi na jndë jndyii jon na tjiꞌ Jesús xueeꞌ jon, yajoꞌ tequen jon. Tꞌa jon yo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan judíos, tso jon:

—Rabóni. Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ tsꞌan na tsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë ntyje.

17 Tso Jesús nnon jon:

—Tyiꞌntꞌuiꞌtyenꞌ ja, ee vitjachen na ncjöva na mꞌaan Tyëhöꞌ. Majoꞌ cjaꞌ ntcüeꞌ na quitsiquindyiꞌ joo nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo ja. Quitsuꞌ ndëëhan na jöva na mꞌaan Tyëhöꞌ na mantyi conduihin Tyehoꞌ. Jö na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na matsitꞌmanꞌ ja ndoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ.

18 Ndoꞌ juu Maríaꞌñeen, tsan tsjoon Magadán, tja jon, tatsiquindyi jon já nnꞌan na tqueenꞌ ta Jesús na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin yo tsꞌian na totsꞌaa jon. Tso María ndë́ jñꞌoon na jndë sinin Jesús yohin ndoꞌ na jndë jndyiaaꞌ nnon juu nquii jon.

Tityincyooꞌ Jesús ndë́ já nnꞌan na totsayꞌö́n jñꞌoon yohin

(Mt 28:16-20; Mr 16:14-18; Lc 24:36-49)

19 Majuu tman xuee nuincoꞌñeen, já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús, tëncüi já. Tyen tꞌë́ jndyuentꞌaa veꞌ ngꞌe na ncyá jndyí nnꞌan judíos na conintque. Yajoꞌ tyjeeꞌnon jon na mꞌán, ninjonto tacüentyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌán, tyincyaa jon tsꞌon já, tso jon:

—Juu na condui Tyoꞌtsꞌon na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, ncyaa jon na cꞌoonhanꞌ yohoꞌ.

20 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ ndë́, yajoꞌ siꞌman jon ntꞌö jon yo tsiꞌntsqueeꞌ jon. Ndoꞌ tyincyaahanꞌ na në́n jndyí na jntyꞌiá nntꞌáhin. 21 Joꞌ tso nndaꞌ jon ndë́:

—Juu na condui Tyoꞌtsꞌon na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, cꞌoonhanꞌ yohoꞌ. Chaꞌxjen nquii jon na conduihin Tyëëhë jndë tꞌua jon tsꞌian nnön na quitsiꞌman juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ, majoꞌntyi maꞌua ja tsꞌian ndëë ꞌoꞌ na cꞌoncyahoꞌhanꞌ ndëë nnꞌan.

22 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ, tjuꞌ jon jndye ndë́. Tso jon:

—Cyꞌonhoꞌ cüenta nquii Espíritu Santo. 23 Nque nnꞌan na contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan, vanaan na quinduehoꞌ ndëëhan na jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan. Majoꞌ joo nnꞌan na tyiꞌcontcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhan, mantyi vanaan na nnduehoꞌ ndëëhan na tyiꞌcotsitꞌman tsꞌon jonhan.

Jndyiaaꞌ Tomás na vandoꞌ xco Jesús

24 Já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quinanjö́n yo tsꞌian na totsꞌaa jon, ninnquii ntyjëëhë Tomás tyíꞌcꞌoonhin xjen na jndyo jndyee Jesús ndë́. Juu Tomásꞌñeen conduë́hin Tsanñꞌein. 25 Ndoꞌ vendye já jnduë́ nnon jon:

—Jndë jntyꞌiá ndë́ nquii Jesús.

Majoꞌ tꞌa jon, tso jon ndë́:

—Xe na aa ntyꞌia nnön jnꞌaan naijon na iscjo coꞌ ntꞌö jon, ndoꞌ na nndui nonntꞌöhanꞌ, yo na nndui vintyjaaꞌ ntꞌö tsiꞌntsqueeꞌ jon, yajoꞌ yuuꞌ jeꞌ, ngantyja tsꞌön na vandoꞌ xco jon.

26 Ndoꞌ jndë nen xuee na tui na nndaꞌ, tomꞌán nntꞌa juu vꞌaaꞌñeen. Xjenꞌñeen mꞌaan Tomás. Ndoꞌ joꞌ tyjeeꞌ nndaꞌ Jesús quiiꞌ ntꞌán na tyen tëꞌ jndyuentꞌaa. Tyincyaa jon tsꞌon já. Itso jon:

—Juu na condui Tyoꞌtsꞌon na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, cꞌoonhanꞌ yohoꞌ.

27 Ndoꞌ ninñoonꞌ itso jon nnon Tomás:

—Quituiꞌ nnonntꞌöꞌ ntꞌö. Ndoꞌ mantyi quituiꞌ ndaꞌntꞌöꞌ tsiꞌntscꞌë. Majoꞌ tyiꞌntsaꞌ na tyiꞌcantyja tsonꞌ, cüa, cantyja tsonꞌ na vantꞌö xcö.

28 Yajoꞌ tꞌa Tomás ꞌndyo jon:

—ꞌUꞌ ta, condui ꞌuꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsitꞌmanꞌ ndoꞌ condui ꞌuꞌ na quityeꞌntjonꞌ ja.

29 Ndoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen:

—ꞌUꞌ Tomás, xengꞌe jndë jndyiaꞌ nnonꞌ ja, joꞌ na mavantyja tsonꞌ. Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan joo nnꞌan na vantyja nꞌon ja min na tacojntyꞌia ndëëhan ja.

Tsꞌiaanꞌ na jndui tsonvahin

30 Já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n yo tsꞌian na totsꞌaa jon na tojntyꞌiá ndë́ na jndyechen nnon tsꞌian na totsꞌaa jon na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan, joohanꞌ tajnduihanꞌ nnon tsonvahin na macüji ja. 31 Majoꞌ macüji jñꞌoonminꞌ chaꞌ cantyja nꞌonhoꞌ na nquii Jesús conduihin Cristo, ndoꞌ jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ncyꞌonhoꞌ cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ.

21

Tityincyooꞌ Jesús ndëë ntyqueꞌ já

1 Jndë na tui nanꞌmin, tityincyooꞌ nndaꞌ Jesús ndë́ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Sꞌaa jon na nndaꞌ viochen xjen na mꞌán ndaandue Tiberias. Ndö vaa na tui xjen na tityincyooꞌ jon ndë́. 2 Ninncüii tojnaanꞌ mꞌaan Simón Pedro, Tomás, tsan na conduë́ Tsanñꞌein, Natanael, tsan na jnan Caná ndyuaa Galilea, yo ve já ntsinda Zebedeo yo vechen ntyjëëhë na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin.

3 Tso Simón Pedro ndë́:

—Jöcüjiꞌ quintcaa.

Jnduë́ nnon jon:

—Ngitsá yo ꞌuꞌ.

Yajoꞌ sá, tuá vꞌaandaa. Majoꞌ juu tijaanꞌñeen, minꞌncüii quitscaa tatjíꞌ. 4 Vi na jndë vavixuee, yajoꞌ nquii Jesús tyjeeꞌnon jon ndë́. Ventyjeeꞌ jon ꞌndyo juu ndaandueꞌñeen, majoꞌ tajnanꞌjö́nꞌ na aa juu jon. 5 Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndë́:

—ꞌOꞌ ntyjë, ¿Aa jndë tjiꞌhoꞌ chjo quintcaa ntquë?

Tꞌá ꞌndyo jon:

—Minꞌncüii oꞌ tacotjíꞌ.

6 Ndoꞌ tꞌa jon, tso jon ndë́:

—Quitjueꞌ nndaꞌhoꞌ tsquiꞌ ꞌnaanhoꞌ ngiaaꞌ vꞌaandaa tontyja ya, yajoꞌ ngua quintcaa tyquiiꞌhanꞌ.

Ndoꞌ tjuë́ꞌ nntꞌáhanꞌ. Ndoꞌ jndë joꞌ ndiquindëë na ntjíꞌhanꞌ ngꞌe na jndye jndyi quintcaa ñjonhanꞌ. 7 Ndoꞌ tsjö nnon Pedro:

—Manquii ta Jesús tsanvaꞌ.

Xjen na jndyii jon na nndaꞌ, tcüe jon ndiaa camiseta, ngꞌe jndë tjiꞌ jonhanꞌ na itsꞌaa jon tsꞌian. Ndë joꞌ tjuꞌhin quiiꞌ ndaandue, tueeꞌcya jon tyuaa tcüi. 8 Ndoꞌ vendyechen já na conanꞌjö́n yo Jesús, jndyontyjá yo vꞌaandaa chjo chaꞌ na vennꞌan nchoꞌnqui ncꞌa, na tontyjá juu tsquiꞌñeen na tooꞌchenhanꞌ na ñjon quintcaa, ndoꞌ squë́ tyuaa tcüi. 9 Ndoꞌ vi na jndë squë́ joꞌ, jntyꞌiá ñon covꞌa, ndoꞌ ntyjo quintcaa yo tyooꞌ cjo ñonꞌñeen na coneinhanꞌ. 10 Ndoꞌ tso Jesús ndë́:

—Quindyoyꞌonhoꞌ cüantyi quintcaa na jndë tjiꞌhoꞌ quichen.

11 Yajoꞌ tua nndaꞌ Simón Pedro quiiꞌ vꞌaandaa chjo. Jndyoyꞌoon jon juu tsquiꞌñeen ꞌndyo ndaandue na tooꞌchenhanꞌ na ñjon quintcaa tꞌman. Ndoꞌ tueeꞌ ncüii ciento vantjoꞌ vennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ndye choꞌñeen. Majoꞌ min na jndye jndyi quintcaaꞌñeen, tyíꞌquitꞌiooꞌ tsquiꞌñeen. 12 Ndoꞌ tso Jesús ndë́:

—Ncyohoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ.

Ndoꞌ já na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, minꞌncüii já tatꞌö́n na tꞌman nꞌö́n na ntaxꞌë́ nnon jon nin tsꞌanhin, ee mangiö́ yá na manquii ta Jesús jon. 13 Yajoꞌ sindyooꞌ jon ncꞌiá. Tyꞌoon jon tyooꞌ yo quintcaa, tyincyaa jonhanꞌ ndë́.

14 Nquë́ na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n jñꞌoon yohin, ndöꞌ vaa na jndë ndye jnda na tityincyooꞌhin ndë́ vi na jndë na vandoꞌ xco jon.

Jñꞌoon na sinin Jesús nnon Simón Pedro

15 Ndoꞌ vi na jndë tcüꞌá, yajoꞌ nquii Jesús, taxeeꞌ jon nnon Simón Pedro. Tso jon:

—Nndaꞌ Simón, jnda Juan, ¿Aa ventyjiꞌntyichenꞌ ja, chichen nanminꞌ?

Tꞌa jon, itso jon:

—Mayuuꞌ ta, ntyjiꞌ na nën jndyi ꞌuꞌ.

Juu jñꞌoon na sintcüeꞌ Jesús nnon tsanꞌñeen, tyiꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ. Tso jon:

—Cüantyjeꞌ quinman quijndë ntsjuënꞌ.

16 Jndë joꞌ taxeeꞌ nndaꞌ jon nnon Pedro:

—ꞌUꞌ Simón, jnda Juan, ¿Aa mayuuꞌ na ventyjiꞌ ja?

Joꞌ tꞌa nndaꞌ Pedro:

—Mayuuꞌ ta, ntyjiꞌ na njon jndyi ꞌuꞌ ntyji.

Ncüiichen jon tso nndaꞌ Jesús juu jñꞌoonꞌñeen:

—Cüantyjeꞌ joo quinman ntsjuënꞌ.

17 Jndë ndye taxeeꞌ nndaꞌ jon nnon Pedro, itso jon:

—ꞌUꞌ Simón, ¿Aa venchjiꞌ ja?

Joꞌ siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii Pedro na jndë ndye jnda na vaxeeꞌ Jesús nnon jon:

—¿Aa venchjiꞌ ja?

Yajoꞌ tꞌa jon, tso jon:

—Ta, tsoñꞌen mavaaꞌ tsonꞌ. Mantyjiꞌ na njon jndyi ꞌuꞌ ntyji.

Itso Jesús nnon jon:

—Cüantyjeꞌ joo quinman ntsjuënꞌ. 18 Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsiquindyi ja ꞌuꞌ, xjen na tomꞌanꞌ na xoncüe tsꞌan ꞌuꞌ, sijndaꞌ na ntsaꞌ minninchen na ntꞌue tsonꞌ, ndoꞌ taꞌnan tsꞌan ntsitsanꞌ ꞌuꞌ yuu jon na ninꞌcjaꞌ. Majoꞌ ya na veꞌ yo ncꞌua na manoonꞌ, ntsindiuꞌ ntꞌöꞌ ndoꞌ ncüiichen tsꞌan ntsityen juu ꞌuꞌ na ngayꞌoon juu ꞌuꞌ yuu jon na tyiꞌninꞌcjaꞌ.

19 Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso Jesús na siꞌman jon nin ncüii nnon na ngueꞌ Pedro na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ juu. Jndë na sinin jon jñꞌoonminꞌ, itso jon:

—ꞌUꞌ quitsijon ꞌuꞌ yo ja.

Jñꞌoon na sinin Jesús ntyja ꞌnaanꞌ juu Juan.

20 Ndoꞌ tequen Pedro, jndyiaaꞌ jon na jöntyja tonquenꞌhan. Tañjoonꞌ tsꞌon jon na ventyjii Jesús ja ndoꞌ na maja nintaquityën ngiaaꞌ Jesús xjen na tcüꞌá juu tijaanꞌñeen yohin, ndoꞌ xjenꞌñeen taxꞌë nnon jon: “Ta, ¿Nin tsꞌan na ninncyaa cüenta ꞌuꞌ?” 21 Ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ Pedro na jöntyja, taxeeꞌ jon nnon Jesús. Tso jon:

—Ta, ndoꞌ tsanvaꞌ jeꞌ, ¿Nin ncüii nnon ꞌnan na ngenon juu?

22 Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo jon:

—Xe na aa ntꞌue tsꞌön na nincꞌoon juu ata xjen na nndyö nntꞌa, ¿Nin itsꞌaahanꞌ ꞌuꞌ? ꞌUꞌ quitsijon ꞌuꞌ yo ja.

23 Ngꞌe na nndaꞌ, quiiꞌ ntꞌan ntyjë na vantyja nꞌonhan Jesús, tycya jñꞌoon na itso jon na xeꞌcüꞌiö. Majoꞌ veꞌ xiaꞌntyi tso jon: “Xe na aa ntꞌue tsꞌön na nincꞌoon juu ata xjen na nndyö nntꞌa, ¿Nin itsꞌaahanꞌ ꞌuꞌ, Pedro?”

24 Maja condui juu tsanꞌñeen na nndaꞌ jñꞌoon tso Jesús ntyja ꞌnaanꞌ. Maja na macüji jñꞌoonminhin, ndoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na matsinën, chito veꞌ matsiviꞌnnꞌan.

25 Ndoꞌ jndyechen mañoon tsꞌian min na totsꞌaa Jesús. Mꞌaanꞌ tsꞌön xe na aa ncüji tsꞌan ncüii cüiihanꞌ, itsꞌaahanꞌ ntyji tyiꞌjeꞌcüijndeiꞌ tsonnangue yo joo tson na ncüji tsꞌanhanꞌ.

Los Hechos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tsꞌian Na Tontꞌa Nnꞌan Na Jñon Jesucristo

1

Jñꞌoon na tcoꞌ Jesucristo ꞌndyo jon na nndyo Espíritu Santo

1-2 ꞌUꞌ ta Teófilo na njon jndyi ꞌuꞌ ntyji, mancya tsꞌon njan nnonꞌ. Jñꞌoon na tji jndyëë na scüanön na mꞌanꞌ, siquindyi ja ꞌuꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na taꞌ Jesús na totsꞌaa jon yo ninꞌntyja ꞌnaan nchu vaa na totsiꞌman jon ata xjen tueeꞌ xuee na tjava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue. Vitjachen na ngava ntcüeꞌ jon, joꞌ tji jon nnꞌan na tꞌua jon tsꞌian ndëëhan, ndoꞌ siꞌman jon ndëëhan nin tsꞌian na quintꞌahan. Ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu Santo na siꞌman jon ndëëhin nin tsꞌian na quintꞌahin. 3 Ndoꞌ vi jndë tueꞌ jon, tityincyooꞌhin ndëëhan na vandoꞌ xco jon. Tomꞌaan jon yohan vi vennꞌanchen xuee. Jndye nnon ꞌnan totsꞌaa jon na tojntyꞌia ndëëhan na totsiꞌman jndyoyuhanꞌ na manquiintyi jon. Ndoꞌ totsinin jon ndëëhan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

4 Viochen xjen na tomꞌaan jon yo joohan, tquen jon jñꞌoon ndëëhan na tyiꞌnduiꞌ tyuaaꞌhan tsjoon Jerusalén. Itso jon:

—Cüendooꞌ ꞌoꞌ ata xjen na ntsiquindë jndyeehanꞌ juu jñꞌoon na tcoꞌ Tyëhöꞌ ꞌndyo jon na nndyo nquii Espíritu Santo chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë totsjö ndëëhoꞌ. 5 Ee Juan mayuuꞌ totsiquindëëꞌ jon nnꞌan yo ndaatioo, majoꞌ ꞌoꞌ tajndye xuee ndoꞌ mantꞌëhoꞌ nquii Espíritu Santo na njñon Tyoꞌtsꞌonhin quiiꞌ nꞌonhoꞌ.

Tava ntcüeꞌ Jesús quiñoonꞌndue

6 Viochen xjen na tomꞌan nanꞌñeen yo Jesús, taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan:

—Ta, ¿Aa naneinhin ntquenꞌ nndaꞌ ntyjëëhë nnꞌan Israel na ngitoxen nquehan?

7 Majoꞌ tꞌa jon, itso jon ndëëhan:

—Xiaꞌntyi nquii Tyëhöꞌ tsixuan jon na itsijndaꞌ jon nonꞌcüan ndoꞌ yuu xjen na ntyjii jon na ngüentyja na nndui ncüii cüii nnonhanꞌ. ꞌOꞌ tyiꞌquinanꞌxuanhoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ joo jñꞌoonminꞌ. 8 Majoꞌ juu xjen na ncyꞌonhoꞌ cüenta Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ, xjenꞌñeen nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌxuanhoꞌ juu najndei nquii Espíritu Santo. Ndoꞌ nnanꞌnein jndyoyuhoꞌ ntyja njan quityquiiꞌ tsjoon Jerusalén, yo ninvaa ndyuaa Judea, yo ndyuaa Samaria, ndoꞌ ata ninvaa nnon tsonnangue.

9 Ndoꞌ vi na jndë tso jon jñꞌoonminꞌ, ninvaa na cojntyꞌiahan, tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jndyo ncüii chincyu na iscuꞌhanꞌhin. 10 Ndoꞌ viochen xjen na cojntyꞌia jndyihan na tondye tsjöꞌndue na tjava jon, juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ve nannon ndëëhan, quichiꞌ jndyi ndiaa na cüe nanꞌñeen. 11 Ndoꞌ jndue nanꞌñeen ndëëhan:

—ꞌOꞌ nnꞌan ndyuaa Galilea, ¿Ndu na cojntyꞌia jndyihoꞌ na tondye tsjöꞌndue? Manquiintyi Jesús na jnan jon tondëëhoꞌ, tja ntcüeꞌ jon quiñoonꞌnduechen. Ndoꞌ machaꞌxjen na jntyꞌiahoꞌ na tjava jon joꞌ, manndaꞌ vaa na nndyo ntcüeꞌ jon.

Tsꞌian na totsixuan Judas, tꞌionhinhanꞌ Matías

12 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, jnduiꞌhan juu tyoꞌ na jndyu Olivos, tyentcüeꞌhan Jerusalén. Juu tyoꞌñeen ndyo chjohanꞌ yo Jerusalén chaꞌ na ncüii kilómetro. 13 Ndoꞌ vi na jndë sque ntcüeꞌhan tsjoonꞌñeen, tyevahan quiiꞌ vꞌaa, vꞌaa vequitoꞌ naijon na mancüiixjen cotsque yahan. Joꞌ tyjeeꞌ Pedro, Juan, Jacobo, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo jnda Alfeo, Simón tsan na mantyi nintonduihin tmaanꞌ cananista, yo ninꞌJudas, tyje nquii Jacobo. 14 Tsoñꞌenhan jnanꞌcüajonhan jñꞌoon yo ntyjehan na ꞌio ꞌio tovancüihan na tonanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ñꞌen vendye nanntcu, mantyi ñꞌen María ndyee nquii Jesús yo ninꞌnannon nque ntyje Jesús.

15 Ncüii joo xueeꞌñeen juu Pedro jnanquintyja jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús. Nanꞌñeen tueeꞌ chaꞌna ncüii ciento vantjoꞌ ntcyuhan. 16 Tso jon ndëëhan: “ꞌOꞌ ntyjë, toxenꞌntyichen siꞌman Espíritu Santo jñꞌoon nnon David na tji jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Judás. Ndoꞌ nanein juu jñꞌoonꞌñeen jndë siquindëhanꞌ juuhanꞌ, ee juu juu tjatsiꞌman juu Jesús ndëë nnꞌan na tꞌuehan jon. 17 Juu juu tovayꞌoon juu jñꞌoon yo jaa, ndoꞌ manincüajon tsꞌian na totsixuan juu chaꞌxjen conanꞌxuan nquëhë. 18 Majoꞌ yo juu xoquituꞌ na tyion ntyee tque juu ntyja ꞌnaanꞌ natyia na sꞌaa juu, yo majuuntyihanꞌ jnanꞌjndahan ncüii tanꞌ tyuaa. Juu Judasꞌñeen sintyja nquiihin, tyioohin tyuaa, tongio xquen juu, ndoꞌ jnanꞌhin, jnduiꞌñꞌen tsiaaꞌ juu. 19 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan Jerusalén, xjen na taaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ sꞌaa juu, yo jñꞌoon na conanꞌneinhan jnanꞌquijndyuhan juu tyuaaꞌñeen Acéldama. Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ Tyuaa Neonꞌ. 20 Ee nnon tson Salmos vaa jñꞌoon na itsohanꞌ:

Vaaꞌ juu, quintjo nquiihanꞌ, minꞌncüii tsꞌan tyiꞌncꞌoonhanꞌ.

Mantyi itsohanꞌ:

Juu tsꞌian na totsixuan juu, ncüiichen tsꞌan cyꞌoon cüentahanꞌ.”

21-22 Ndoꞌ tsontyichen Pedro: “Ngꞌe na nndaꞌ, icanhanꞌ ncüiichen tsꞌan na ntsijonhin yo jaa na ngotjiꞌ jndyoyu jaa ntyja ꞌnaanꞌ na vandoꞌ xco Jesús. Ncüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen tomꞌaan juu yo jaa ninvaa xuee xjen na jndëëꞌ Jesús ata juu xjen na tëva ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue.”

23 Ndoꞌ vi na jndë sinin Pedro jñꞌoonvaꞌ, joꞌ jnanꞌman nanꞌñeen ve tsꞌan, José yo ninꞌMatías. Juu Joséꞌñeen tye juu jndyu Sabás. Xueeꞌ juu na jndë ve Justo. 24-25 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon, jnduehan: “ꞌUꞌ ta, mandyiaꞌ quiiꞌ nꞌon tsoñꞌen nnꞌan, ngꞌe joꞌ quitsiꞌmanꞌ nin ncüii joo na ve nanmin na macüjiꞌ na ntsijonhin yo já na maꞌuaꞌ tsꞌian ꞌnanꞌ ndë́. Chaꞌ juu tsanꞌñeen ninnonhin tsꞌian na totsixuan Judas na jndë tjihin, ndoꞌ jndë tja juu naijon na tsixuan juu na cja juu ntyja ꞌnaanꞌ jnaanꞌ juu.”

26 Ndoꞌ tyꞌehan xꞌiaaꞌ, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ nin juu na ve nanꞌñeen na ngacüjaꞌhanꞌhin juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ juu Matías tijnoonꞌ jonhanꞌ. Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen tëqueeꞌ jon tsꞌian chaꞌxjen juu tsꞌian na nanꞌxuan nque nnꞌan na nqui nchoꞌncüii na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús.

2

Na jndyo Espíritu Santo

1 Xjen na tueeꞌ nguee Pentecostés, nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tsoñꞌenhan ninncüii tojnaanꞌ mꞌanhan. 2 Juu xjenꞌñeen ninjonto tyeꞌ na ticꞌuaa tondye tsjöꞌndue, nanꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ya na jndei ndyo jndye. Ndoꞌ xjenꞌñeen, ninvaa quiiꞌ vꞌaa naijon na minndyuaa nanꞌñeen, ticꞌuaa. 3 Juu xjenꞌñeen, jntyꞌiahan tityincyooꞌ chaꞌvijon tsachon na ntyjohanꞌ nacjo ncüii cüiihan. 4 Ndoꞌ tsoñꞌenhan quindë ya nanꞌxuanhan Espíritu Santo. Ndoꞌ tyincyaa jon na nanꞌxuanhan juu najndei na condui nquii jon. Ndoꞌ tyeꞌ jnanꞌneinhan mañoon nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌneinhan.

5 Ndoꞌ juu xjen na tui na nndaꞌ, quiiꞌ Jerusalén mꞌan nnꞌan judíos na veꞌ sque yahan joꞌ na jnanhan ncüii cüii ndyuaa. Squehan tsjoonꞌñeen na nnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 6 Ndoꞌ joo nanꞌñeen xjen na jndyehan na nndaꞌ vaa na ticꞌuaa, xjenꞌñeen tëncüihan. Ee tsoñꞌenhan tondyehan na joo jñꞌoon na mancüiixjen conanꞌnein nquehan, nque nnꞌan na tꞌua Jesús tsꞌian ndëëhan, tonanꞌneinhan joo jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ joo nanꞌñeen na sque yahan joꞌ, totsiquijñꞌeenhanꞌhin na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 7 Xjen na jndye nanꞌñeen na nndaꞌ, sityꞌuehanꞌhin ndoꞌ vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan. Totaꞌxeeꞌhanꞌ ndëë ntyjehan:

—Tsoñꞌen nanminꞌ, mancüiixjen nnꞌan ndyuaa Galileahin. 8 Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Nin ngꞌeꞌñeen na condyëë na conanꞌneinhan ncüii cüii nnon jñꞌoon na mancüiixjen conanꞌnën jaa? 9 Ee quiiꞌ ntꞌan jaa mꞌan ntyjë na jnanhin ndyuaa Partia, Media, Elam yo Mesopotamia, Judea, Capadocia, Ponto, yo ninꞌndyuaa Asia. 10 Mantyi ñꞌen jaa na jnan ndyuaa Frigia, Panfilia, Egipto, yo ndyuaa Africa na ndyo tsjoon Cirene. Ndoꞌ vendyechen jaa na jnan tsjoon Roma, mantyi ñꞌen jaa na tui jaa nnꞌan judíos, ndoꞌ ñꞌen vendye jaa na conanꞌjön na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen nque nnꞌan judíos conanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 11 Ndoꞌ mantyi ñꞌen jaa na jnan Creta yo ninꞌArabia. Ndoꞌ joo nanminꞌ nnꞌan ndyuaa Galileahin, tsoñꞌen jaa condyëë na conanꞌneinhan ncüii cüii nnon jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌnën. Conduehan joo ꞌnan na taquintyja na tꞌman na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon.

12 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen na jnanhan ncüii cüii joo, tꞌman jndyi vaa na sꞌaahan ngiohan, ndoꞌ mantyi totsiquijñꞌeenhanꞌhin. Totaꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan:

—¿Nin ninꞌquitsiquindyihanꞌ na nndaꞌ vaa ꞌnan na condui?

13 Majoꞌ ñꞌen vendye nanꞌñeen veꞌ toncohan. Jnduehan:

—Nanminꞌ jndë quindyehan na tëhan vinon na tacoque ya.

Jñꞌoon na sinin Pedro ndëë nnꞌan

14 Ngꞌe na nndaꞌ jndue nanꞌñeen, joꞌ tëcüentyjeeꞌ Pedro yo ntyje jon nnꞌan nqui nchoꞌncüii. Jndei sinin jon ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ. Itso jon: “ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan ndyuaa Judea yo tsoñꞌenhoꞌ na sque yahoꞌ ntjoohin Jerusalén, quitquen yahoꞌ cüenta ndoꞌ quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na ntsjö. 15 Ee nque ntyjëëhë nanmin, chito quindyehan chaꞌxjen na cotjiꞌhoꞌ cüenta, ee xe jnda tueeꞌ na ñjen na vitsjoon. 16 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ꞌnan na cojntyꞌiahoꞌ naneinhin, itsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na toninncyaa Joel, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa. 17 Ndö vaa jñꞌoon na siquindyi Tyoꞌtsꞌon yo ꞌndyo tsanꞌñeen. Itso jon:

Joo xuee na matsꞌia, njñön ja Espíritu njan quiiꞌ nꞌon jndye nnꞌan.

Ngꞌe joꞌ, nque ndahoꞌ nannon yo nanntcu, nnanꞌneinhan jñꞌoon na ntsiquindyi ja joohan.

Ndoꞌ nannon na tyiꞌtque, min ꞌnan nnintyincyooꞌ na njntyꞌia ndëëhan.

Ndoꞌ nque nnꞌan na jndë tque, ngitsohan ndaa.

18 Majoo xueeꞌñeen, njñön Espíritu njan quiiꞌ nꞌon nnꞌan na cotyeꞌntjonhan nnön, nque nannon ndoꞌ mantyi nanntcu.

Joohan ninncyahan jñꞌoon ntyja njan.

19 Ndoꞌ ja ntsꞌa na ndityincyooꞌ jndye nnon jnꞌaan na tondye tsjöꞌndue, ndoꞌ xjen na njntyꞌia nnꞌanhanꞌ, ntsityꞌuehanꞌhin.

Ndoꞌ na tocje nnon tsonnangue,

ntsꞌa na ndityincyooꞌ jnꞌaan chaꞌna neonꞌ yo chon yo ninꞌneoon.

20 Juu xjenꞌñeen, nninjaan nnon ndoꞌcüjioonꞌ, ndoꞌ chiꞌ ntsijonhanꞌ nnonhanꞌ chaꞌvijon neonꞌ.

Joo jnꞌaanminꞌ ndityincyooꞌ vitjachen na ngueeꞌ juu xuee ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin na ntcoꞌxen jon.

Juu xeeꞌñeen tꞌmanntyichen tsixuanhanꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ juu najndei na condui ja.

21 Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ntcan na quitejndei jahin, ja ntsinꞌman ñuaanꞌ tsanꞌñeen.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌon yo ꞌndyo Joel.

22 Ndoꞌ tsontyichen Pedro: “ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan Israel, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na ntsinën ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret. Joo tsꞌian na totsꞌaa jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, totsiꞌman jndyoyuhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon jñonhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. Ee tsꞌianꞌñeen tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan. Jndye nnon ꞌnan na totsꞌaa jon na tyincyaahanꞌ na tëveeꞌ jndyi ngio nnꞌanhanꞌ, yo jnꞌaan na tataaꞌ nꞌon nnꞌan nin ꞌnan totsiꞌmanhanꞌ. 23 Ee ndyu na toxenꞌchen, mancüiixjen ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ncꞌoon Jesús ndueehoꞌ, ngꞌe nquii jon nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon. Majoꞌ ꞌoꞌ tyincyahoꞌ cüenta Jesús nduee nnꞌan na conduihan ntyja ꞌnaanꞌ tsjoon Roma. Ndoꞌ vi na jndë jntꞌahoꞌ na nndaꞌ, joo nanꞌñeen tꞌionhan jon nnon tsonjnꞌaan na jnanꞌcueeꞌhan jon. 24 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na vandoꞌ xco jon. Siquindyaa jonhin ntyja na tomꞌaan jon na tsꞌoohin ee tyiꞌjon jnda na ntjotyenhin ntyja ꞌnaanꞌ na covje nnꞌan. 25 Ee nquii David sinin jon na chaꞌvijon itsinin nquii Jesús. Itso tsanꞌñeen:

Ninnquiiꞌchen mantyꞌia Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon na tonnön.

Ngꞌe na mꞌaan jon yo ja, joꞌ na tyiꞌcjöcüentyjëꞌ na mantyja tsꞌönhin.

26 Mangꞌe na nndaꞌ, nën jndyi ja ꞌuꞌ, min taxeꞌquitsichjooꞌhanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ juu siꞌtsꞌo njan.

27 Ngꞌe ꞌuꞌ xeꞌncyaꞌ na ntjo ñuan njan naijon na contjo ñuaan nnꞌan na jndë tjë,

min ja na matyeꞌntjön nnonꞌ na condui ja ñuan nquiiꞌ, jeꞌncyaꞌ na ngitöꞌ juu siꞌtsꞌo njan.

28 Ncuꞌ siꞌmanꞌ nato nnön na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ngüantꞌö nntꞌa.

Ndoꞌ na ntyꞌia nnonꞌ nninncyaahanꞌ na nën jndyi.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sinin David.

29 Ndoꞌ tsontyichen Pedro: “ꞌOꞌ ntyjë, mantsinën jñꞌoon nquiiꞌ ndëëhoꞌ na juu tsochiihi David, tivio tueꞌ jon. Tyequityꞌiu nnꞌanhin ndoꞌ ata xjen neinhin ninvaa vaa tsiꞌtsꞌuaaꞌ jon tsjöönhön. 30 Majoꞌ tonduihin tsꞌan na toncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Ntyjii ya David na tyiꞌjeꞌquitsiviꞌnnꞌan Tyoꞌtsꞌonhin. Ee jndë tso jon nnon juu na nquii Cristo nduihin quiiꞌ ntꞌan tsjan ꞌnaan ntsindantyjo jon na nndyocahanꞌ, ndoꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ juu, nquii Cristo ngüaquityen jonhanꞌ na ntcoꞌxen jon. 31 Ndoꞌ vitjachen na tui na nndaꞌ, taaꞌ ya tsꞌon David na ngüandoꞌ xco Cristo. Ngꞌe joꞌ na tso tsanꞌñeen na xeꞌquintjo ñuan ꞌnaanꞌ Cristo naijon na contjo ñuan ꞌnaan nnꞌan na jndë tjë, ndoꞌ mantyi siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ nquii jon, min tyiꞌjeꞌquitöꞌhanꞌ. 32 Ndoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, manquiintyi Jesús na conanꞌnë́n ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, jndë tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon, ndoꞌ cotjíꞌ jndyoyú ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ vaa na tui. 33 Ndoꞌ naneinhin mꞌaan Jesús tontyjaya ntꞌö Tyoꞌtsꞌon naijon na covitꞌmaanꞌhin. Nquii tye jon tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nninncyaa jon Espíritu Santo. Ndoꞌ nquii Jesús, vi na jndë mꞌaan ntcüeꞌ jon naijon mꞌaan tye jon, tyꞌoon jon cüenta juu Espíritu Santo na nquii jon na jndë tyjeeꞌ naneinhin. Joꞌ na condui tsoñꞌen tsꞌianminꞌ na cojntyꞌiahoꞌ ndoꞌ na condyehoꞌ. 34 Ee chito nquii David tëva jon quiñoonꞌndue. Tsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ ee nquiintyi jon tso jon:

Nquii ta Tyoꞌtsꞌon sinin jon nnon nquii ta na ityeꞌntjon jon ja.

Itso jon nnon juu: Quijmanꞌ ncꞌia tontyjaya,

35 Ata nque nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ ntsꞌa tmaanꞌhan nacjeeꞌ ngꞌeꞌ.”

36 Ndoꞌ itsontyichen Pedro: “ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan Israel, ngꞌe na nndaꞌ vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen, tsoñꞌenhoꞌ cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na mayuuꞌ na nquii Jesús na tꞌionhoꞌhin tsonjnꞌaan, nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon na conduihin ta na ngocoꞌxen jon jaa, ndoꞌ mantyi conduihin Cristo na ntyja ꞌnaanꞌ jon na nꞌman ñuan njanhan.”

37 Ndoꞌ nque nnꞌan Israelꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonminꞌ, tꞌman jndyi vaa na siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Ncüii cüiihan jnduehan nnon Pedro yo ntyje jon nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús:

—ꞌOꞌ ntyjë, ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Nin ꞌnan icanhanꞌ na quintꞌá?

38 Ndoꞌ sintcüeꞌ Pedro jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, tso jon:

—Ncüii cüiihoꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ yo jnanhoꞌ, ndoꞌ quintꞌëhoꞌ yo xueeꞌ Jesucristo, chaꞌ ndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. Ndoꞌ nninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüenta Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ. 39 Ee juu jñꞌoonvahin na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon na tyiꞌxeꞌcüejndyo juuhanꞌ, tsixuanhanꞌ cüenta nquehoꞌ yo ndahoꞌ, ndoꞌ mantyi cüenta tsoñꞌen nnꞌan na tycya mꞌanhin, ndoꞌ mantyi cüentaaꞌ ncüii cüii tsꞌan na juu ta Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa na iqueenꞌ jonhan.

40 Ndoꞌ jndyentyichen jñꞌoon sinin jndyoyu Pedro ndëë nanꞌñeen. Yo jñꞌoonꞌñeen siquiꞌmaanꞌ jonhan. Tso jon:

—Ncyahoꞌ na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na queꞌ nꞌon na contꞌahan ꞌnan natyia.

41 Ndoꞌ nque nnꞌan na tëntyja nꞌonhan juu jñꞌoon na tyincyaa jon, juu Pedro yo ntyjehin jnanꞌquindëëꞌhan nanꞌñeen. Ndo juu xeeꞌñeen, nque nnꞌan na tëntyja nꞌonhan Jesús, tueeꞌ chaꞌna ndye minhan. 42 Joo nanꞌñeen totquen yahan cüenta jñꞌoon na tondyehan na tonanꞌman nque nnꞌan na tonanꞌjon yo jñꞌoon na toncyaa Jesús. Ndoꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan totejndeihan ntyjehan ꞌnan na tocanhanꞌ. Mantyi totyjehan tanꞌ tyooꞌ yo ntyjehan na tovañjoonꞌ nꞌonhan Jesús ndoꞌ na tonanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon.

Nnꞌan na vejndyee na tovantyja nꞌon Jesús, ndö vaa tomꞌanhan

43 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jndye nnon tsꞌian tꞌman na tontꞌahan na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndë nquehin. Mantyi tontꞌahan jndye nnon jnꞌaan tꞌman na tonanꞌmanhanꞌ na totyentjonhan nnon Jesús. Joo tsꞌianꞌñeen sꞌaahanꞌ na nque nnꞌan na tatonanꞌjonhan yo juu jñꞌoonꞌñeen, veꞌ jnꞌan tinanꞌhan, min ndicüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanhanꞌ. 44 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, tsoñꞌenhan ninncüii jñꞌoon ngiohan yo ntyjehan. Ndoꞌ ꞌnaanhan na min, ninvitꞌman na tovijntꞌuehinhanꞌ. 45 Ee tondëëhan ndyuaa ꞌnaanhan yo ninꞌnaanhin na min. Ndoꞌ xoquituꞌ na tyꞌonhan cüenta na jndëëhinhanꞌ, totꞌonhinhanꞌ ndëë nnꞌan xjen ncüii nchu xjen ꞌnan na totsitjahanꞌ nanꞌñeen. 46 ꞌIo ꞌio tovatjonhan vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ mantyi tovancüihan ntꞌaa ntyjehan na totyjehan tanꞌ tyooꞌ tocüaꞌhinhanꞌ na tovañjoonꞌ nꞌonhan nquii Jesús. Yo na neinhin, ninncüii tojnaanꞌ tocüaꞌhan na xoncüeeꞌ nꞌonhan tomꞌanhan yo ntyjehan. 47 Tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ nque nnꞌan quiiꞌ tsjoon tondinjon jndyi nanꞌñeen ngiohan. Ndoꞌ ꞌio ꞌio tavijndyentyichen nnꞌan na tsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu tmaanꞌ nnꞌan na jndë vantyja nꞌonhan jon, tëvijndyentyichenhanꞌ.

3

Pedro yo Juan jnanꞌnꞌmanhan tsꞌan na ndicaca

1 Ncüii xuee, chaꞌna na ndye na matman, xjen na covatjon nnꞌan vatsꞌon tꞌman na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon, Pedro yo ninꞌJuan tyꞌehan joꞌ. 2 Juu vatsꞌonꞌñeen, vaa ncüii ꞌndyohanꞌ na conanꞌquijndyu nnꞌan judíos juuhanꞌ ꞌNdyo Vꞌaa na Nancooꞌ Jndyi. Ndoꞌ ncüii tsꞌan na mancüiixjen ntjein ngꞌee juu xjen na tuihin, nque nnꞌan chuuꞌhin, ꞌio ꞌio totsaquitquenhanhin joꞌ. Nndaꞌ vaa tontꞌahan chaꞌ nndëë ntcan juu ꞌnan na itsitjahanꞌhin ndëë nnꞌan na cotsaqueꞌ quiiꞌ vatsꞌonꞌñeen. 3 Ndoꞌ xjen na jndyiaaꞌ juu na vaqueeꞌ Pedro yo ninꞌJuan quiiꞌ vatsꞌon, taꞌ juu na itsindyiaꞌhin ndëëhan na quintꞌahan chjo nayahin. 4 Ndoꞌ Pedro yo Juan, quii jntyꞌiahan nnon tsanꞌñeen. Ndoꞌ joꞌ itso Pedro nnon juu:

—ꞌUꞌ ntyjë, quindyiaꞌ ndë́.

5 Ndoꞌ quii jndyiaaꞌ juu ndëëhan. Sitiu juu na ntꞌahan nayahin. 6 Majoꞌ itso Pedro nnon juu:

—Ja min sꞌon xuee min sꞌon ijan, taꞌnan cyꞌön, majoꞌ xiaꞌntyi juu na yꞌön, ninncya na ngyonꞌhanꞌ. Yo xueeꞌ Jesucristo, tsan na jnan Nazaret, quinanquintyjaꞌ ndoꞌ cacaꞌ.

7 Ndoꞌ vi na jndë tso Pedro na nndaꞌ, tꞌuii jon ntꞌö tsanꞌñeen tontyjaya, sue jonhin. Ndoꞌ ninñoonꞌ sinquehanꞌ ndaaꞌ ngꞌee juu yo quityoꞌ ngꞌee juu. 8 Ndoꞌ tsanꞌñeen ninjonto jnanquintyja juu. Tëcüentyjeeꞌ juu ndoꞌ tyeꞌ na tëca juu. Tëqueeꞌ juu quiiꞌ vatsꞌon yohan. Tovaca juu ndoꞌ totsinava ndyehin ndoꞌ totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 9 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tooꞌhan quiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen, jntyꞌiahan na vaca juu ndoꞌ ninvindyiiꞌ totsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 10 Ndoꞌ taꞌjnꞌaanhan na manquii juu na tovaquityen ꞌndyo vatsꞌon tꞌmanꞌñeen na jndyuhanꞌ ꞌNdyo Vꞌaa na Nancooꞌ Jndyi. Manquii juu na tocan ꞌnan na totsitjahanꞌhin ndëë nnꞌan. Mangꞌe na nndaꞌ, tꞌman jndyi vaa na tomꞌaanꞌ nꞌonhan ndoꞌ tëveeꞌ jndyi nꞌonhan na jndë tcoꞌ yahanꞌhin.

Jñꞌoon na sinin Pedro corredor vatsꞌon tꞌman

11 Juu vatsꞌonꞌñeen vaa ncüii corredor cüentaaꞌhanꞌ na na nquii Salomón tꞌua tsꞌian na jndëhanꞌ. Tsoñꞌen nnꞌan tentyjaaꞌhan joꞌ, totsiquijñꞌeenhanꞌhin na juu tsanꞌñeen na tondintjein ngꞌee juu na jndë tcoꞌyahanꞌhin. Majoꞌ juu tsanꞌñeen ntjohin yo Pedro yo Juan, tyiꞌninꞌquiꞌndyii juu joohan. 12 Majoꞌ xjen na jndyiaaꞌ Pedro na tsoñꞌen nnꞌan jndë tëncüihan joꞌ, itso jon ndëëhan: “ꞌOꞌ ntyjë Israel, ¿Ndu na caveeꞌ jndyi ngiohoꞌ ꞌnan na tui? ¿Nin tsꞌian na cojntyꞌia jndyihoꞌ ndë́? ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na veꞌ ntyja najndë́ nquë́, ndoꞌ aa ngꞌe na njonntyichen ngiö́ na conanꞌtꞌmánꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na ya vaca tsanvahin? Minꞌchjo chitojoꞌ. 13 Nquii Abraham, Isaac, Jacob yo ninꞌnque ndochiihi, tonanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon na tonanꞌtꞌmaanꞌhan, jndë sitꞌmaanꞌ jon nquii Jesús na conduihin na totyeꞌntjon juu nnon jon. Majoꞌ nquentyihoꞌ tyincyahoꞌ cüentahin ntꞌö Pilato, ndoꞌ nquii tsanꞌñeen, min na jndë sitiu jon na ntsiquindyaa jonhin, majoꞌ ꞌoꞌ tataꞌngueeꞌhoꞌ. 14 ꞌOꞌ jnanꞌxuaahoꞌ nnon jon na quitscueeꞌ jon nquii Jesús na conduihin na tajnan tsixuan, na conduihin ñuan nquiiꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na totscüje nnꞌan, nquehoꞌ tanhoꞌ nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu tsanꞌñeen. 15 Ndoꞌ na nndaꞌ, nquii jon na conditque na incyaa jon na cotaꞌndoꞌ ñuaan nnꞌan, nquehoꞌ jnanꞌcueeꞌhoꞌhin. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesús, ndoꞌ já cotjíꞌ jndyoyú na nndaꞌ. 16 Já vantyja nꞌö́n jon, ndoꞌ mantyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ tyincyaahanꞌ najndë ngꞌee tsanvahin na cojntyꞌiahoꞌ ndoꞌ cotaꞌjnꞌaanhoꞌ. Ngꞌe na vantyja nꞌö́n Jesús, joꞌ na cojntyꞌiahoꞌ na mꞌaan juu quiiꞌ ntꞌan na jndë jnꞌman tycya juu.

17 “Ndoꞌ nanein ꞌoꞌ ntyjë, ntyja ꞌnaanꞌ na jnanꞌcueeꞌhoꞌ Jesús, ntyji ya na tataaꞌ nꞌonhoꞌ na jntꞌahoꞌ na nndaꞌ, min nque nnꞌan na cotoxenhan ꞌoꞌ. 18 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tui na nndaꞌ, joꞌ siquindë Tyoꞌtsꞌon joo jñꞌoon na totsiꞌman jon ndëë nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ jon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Nanꞌñeen tonanꞌneinhan jñꞌoon na juu Cristo, tsan njñon jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, mancüiixjen na chuhanꞌ na cueꞌ jon. 19 Mangꞌe juu jñꞌoonꞌñeen nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ, joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ yo jnanhoꞌ ndoꞌ quitaꞌ yahoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌ ntsinduuꞌ jon jnanhoꞌ ndoꞌ chaꞌ joo xuee na tonnon, yantyi na ncꞌonhoꞌ na tonnon jon. 20 Yajoꞌ ngüentyja xjen na njñon ntcüeꞌ jon nquii Jesús na conduihin Cristo, tsan na ntsinꞌman ñuaanhoꞌ, ee nquii Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen sijndaꞌ jon na nguaa na nndaꞌ. 21 Majoꞌ naneinhin icanhanꞌ na quintjo Jesucristo quiñoonꞌndue ata xjen na ntcoꞌ ya ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. Ndyu na toxenꞌchen siquindyi jon na ncꞌoon Jesús joꞌ. Yo jñꞌoon jndyue nnꞌan na tonduihan ñuan nquiiꞌ, joꞌ siquindyi jon na nguaa na nndaꞌ. 22 Juu Moisés toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ ndëë ndochiihi, nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Itso jon: Quiiꞌ ntꞌanhoꞌ njñon ta Tyoꞌtsꞌon ncüii ntyjehoꞌ na nninncyaa tsanꞌñeen jñꞌoonꞌ jon ndëëhoꞌ chaꞌxjen na tꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnön. Tsoñꞌen jñꞌoon na ntsinin jon ndëëhoꞌ, quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. 23 Ee minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌquen ya cüenta jñꞌoon na nninncyaa tsanꞌñeen, ncüjiꞌndyaꞌhanꞌhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan Israel.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sinin Moisés.

24 Ndoꞌ tsontyichen Pedro: “Tsoñꞌen nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, chaꞌna Samuel yo nque nnꞌan na tomꞌanhan vi jndë na tueꞌ jon, nanꞌñeen tonduehan na ndui tsoñꞌen ꞌnan chaꞌxjen joo ꞌnan na condui naneinhin. 25 Manquehoꞌ conduihoꞌ tsjan ꞌnaan nque nanꞌñeen na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na xejnda na nguaa. Ee na tso jon nnon Abraham: Quityquiiꞌ nnꞌan tsjan ꞌnanꞌ na ngacahanꞌ, nndui nquii jon na njñönhin na mꞌanhoꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌ jon ndyiö ja jnꞌaan nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na sinin Tyoꞌtsꞌon nnon Abraham. Ndoꞌ tsontyichen Pedro ndëë nanꞌñeen: 26 Juu xjen na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jnda jon, jñon jndyee jonhin tondëë nquehoꞌ chaꞌ ndyio jon jnꞌaanhoꞌ na ntejndei jonhoꞌ na ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ natyia na contꞌahoꞌ.”

4

Pedro yo Juan, tjaꞌ nanmꞌannꞌianhan

1 Viochen xjen nquii Pedro yo ninꞌJuan tonanꞌneinhan jñꞌoonvaꞌ ndëë nanꞌñeen, juu xjenꞌñeen vendye ntyee cüenta nnꞌan judíos squenonhan na mꞌan nanꞌñeen yo ninꞌnquii tsꞌan na conintque ndëë nnꞌan na cotquen cüenta vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ mantyi yo vendye nnꞌan judíos na conanꞌjonhan yo juu tmaanꞌ na jndyuhanꞌ saduceos. 2 Tyion jndyihanꞌ na quindyaꞌ ngiohan yo Pedro yo ninꞌJuan tsojnaanꞌ na tonanꞌmanhan ndëë nnꞌan. Ee jñꞌoon na toninncyahan na jndë vandoꞌ xco Jesús, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ itsiꞌmanhanꞌ na mantyi nque nnꞌan na jndë tjë, majndaꞌ na ntandoꞌ xco nndaꞌhan. 3 Yajoꞌ tyꞌon nanꞌñeen Pedro yo ninꞌJuanꞌñeen. Majoꞌ ngꞌe na jndë tman, ngꞌe joꞌ na tyiꞌ nanꞌñeen joohan vancjo ata ya nonnco ncüiichen xuee. 4 Majoꞌ joo nnꞌan na tondye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa Pedro yo Juan, jndye jndyihan tëntyja nꞌonhan Jesús. Juu xjenꞌñeen tsoñꞌen nnꞌan na tëntyja nꞌonhan jon, tueeꞌ chaꞌna ꞌon minhan na veꞌ xiaꞌntyi nannon.

5 Ndoꞌ ya na tonco ncüiichen xuee, nque nanmꞌannꞌian ꞌnaan nnꞌan judíos tsjoon Jerusalén, tëtjonhan yo nnꞌan na conintque tsjoonꞌñeen yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés. 6 Ndoꞌ mantyi yo nquii Anás, tyee na conintque ndëëhan, ndoꞌ yo Caifás, yo Juan yo Alejandro, yo ninꞌtsoñꞌenchen nnꞌan tsjan na jndyocahanꞌ nque ntyee na tonintque ndyu na toxenꞌchen. 7 Ndoꞌ nque ntyeeꞌñeen tꞌuahan tsꞌian na caquindyo Pedro yo Juan na tooꞌhan vancjo. Ndoꞌ vi jndë squehin, taꞌhan na cotaꞌxeeꞌhan nnon Pedro yo Juan, jnduehan:

—Juu najndei na conduihoꞌ na jnanꞌnꞌmanhoꞌ tsanvaꞌ, ¿Yu va tyꞌonhoꞌhanꞌ? Ndoꞌ ¿Nin tsꞌan xueeꞌ na conanꞌyꞌonhoꞌ na jntꞌahoꞌhanꞌ?

8 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, quindë ya tsixuan Pedro Espíritu Santo. Tꞌa tsanꞌñeen ndëëhan:

—ꞌOꞌ ta na conduihoꞌ nanmꞌannꞌian, yo ninꞌoꞌ ta na conintquehoꞌ ndëë jaa nnꞌan Israel. 9 ¿Aa cotaꞌxeeꞌhoꞌ ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tui yo juu tsan na tomꞌaan juu na ntjein ngꞌee? ¿Aa ninꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan tui na jndë tcoꞌya ntcüeꞌhanꞌhin? 10 Já jñꞌoon na mayuuꞌ na conduë́ ndëëhoꞌ chaꞌ nquehoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen ntyjëëhë nnꞌan Israel cüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa ꞌnan na tui. Nquii Jesucristo, tsan na jnan Nazaret na tꞌionhoꞌhin tsonjnꞌaan, nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tyincyaa na vandoꞌ xco jon. Yo xueeꞌ nquii jon na jndë tcoꞌ yahanꞌ juu tsanvahin na cojntyꞌiahoꞌ na minntyjeeꞌ juu tondëëhoꞌ. 11 Juu Jesús itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ncüii tsjöꞌ, ndoꞌ ꞌoꞌ itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon nnꞌan na conanꞌya vꞌaa. Juu ꞌnan na jntꞌahoꞌhin, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na tyqueꞌhoꞌ juu tsjöꞌñeen. Majoꞌ min na nndaꞌ, jndë tëcüetyen tyenhanꞌ nqui tsjaanꞌ vꞌaa naijon na njonntyichen tsixuanhanꞌ. 12 Majoꞌ xiaꞌntyi nquii Jesús ndëë ntsinꞌman jon ñuan nnꞌan, taꞌnan ncüiichen tsꞌan. Ee nnon tsonnangue taꞌnan xueeꞌ ncüiichen tsꞌan na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na juu jon conduihin na ntsinꞌman juu ñuan njanhan.

13 Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, vi na jndë tyincyahan cüenta na juu Pedro yo Juan, tyiꞌncyaahan, ndoꞌ mantyi tjiꞌhan cüenta na joo nanꞌñeen, chito conduihan nnꞌan na jndë jnanꞌjnꞌaanhan, ndoꞌ mantyi veꞌ ninntyi jndyi nnꞌanhin, yajoꞌ nanꞌñeen tomꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan ndu na jndaꞌ jndyi xquen Pedro yo Juan. Ndoꞌ tañjoonꞌ nꞌonhan na tomaꞌndyiꞌ nanꞌñeen yo nquii Jesús. 14 Ndoꞌ majndeichen na jntyꞌia ndëëhan na joꞌ minntyjeeꞌ juu tsanꞌñeen na jndë tcoꞌ yahanꞌhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, mana iscuꞌñꞌenhanꞌ jñꞌoon na nduehan cjo nanꞌñeen. 15 Ndoꞌ tꞌuahan tsꞌian na quinduiꞌ nanꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhan, viochen xjen na nnanꞌjndaꞌ nquenhan yo ntyjehan nchu vaa nquii nguaa. 16 Jnduehan:

—¿Nchu vaa nquii ntꞌaha yo nanminꞌ? Ee tsoñꞌen nnꞌan tsjöön Jerusalén jndë ngio yahan na jndë jntꞌa nanminꞌ ncüii jnꞌaan tꞌman na tyiꞌxeꞌquindëë nduihanꞌ na veꞌ ntyja najndei nquehan, min tyiꞌjeꞌquindëë nduë na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ vaa ꞌnan tui. 17 Majoꞌ chaꞌ tantycyantyichen jñꞌoonminꞌ quityquiiꞌ ntꞌan nnꞌan, yo naijndeiꞌhanꞌ nduë jñꞌoon na quitsityꞌuehanꞌhin na minꞌncüii nnon tsꞌan tavinanꞌneinntyichenhan jñꞌoonminꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús.

18 Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tqueenꞌ nndaꞌ ntyeeꞌñeen joohan. Jndue nanꞌñeen ndëëhan na yo naijndeiꞌhanꞌ na minꞌncüii ꞌndyo jñꞌoon tavinanꞌneinntyichenhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, min na nanꞌmanhan ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ xueeꞌ jon. 19 Majoꞌ Pedro yo ninꞌJuan jnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, jnduehan:

—Na tonnon Tyoꞌtsꞌon, nquehoꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta na aa chuhanꞌ na quitaꞌncꞌuë́ chaꞌxjen na conduehoꞌ, chito na quinanꞌquindë́ tsꞌian na iꞌua nquii jon ndë́. 20 Ee já jeꞌquiꞌndyë́ na conanꞌnë́n ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na tojntyꞌiá ndë́ na totsꞌaa Jesús yo na tondyë́ na totsinin jon.

21 Ndoꞌ joo ntyeeꞌñeen jnanꞌtyꞌuentyichehan Pedro yo Juan yo jñꞌoon jaaꞌ. Jndë joꞌ jnanꞌquindyaa ntcüeꞌhan nanꞌñeen ngꞌe tajndiohan nchu vaa ntꞌahan na ntꞌaviꞌhanhin. Ndoꞌ mantyi ncyaahan nnꞌan tsjoon ee tsoñꞌen nanꞌñeen tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ na sinꞌman Pedro yo Juan juu tsanꞌñeen na tomꞌaan juu na ntjein ngꞌee juu. 22 Ee tsanꞌñeen na tꞌman jndyi naya sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na jndë tcoꞌyahanꞌhin, juu tsanꞌñeen jndë tenon vennꞌan chuuꞌ juu.

Nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, jnanꞌneinhan nnon jon

23 Ndoꞌ nquii Pedro yo Juan, vi na jndë jnanꞌquindyaa ntcüeꞌ nanꞌñeenhin, tyꞌehan na mꞌan ntyjehan na vantyja nꞌon Jesús. Jnanꞌquindyiihan nanꞌñeen tsoñꞌen jñꞌoonꞌñeen na jndue ntyeeꞌñeen yo ninꞌnque nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon. 24 Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, ninncüii tjonꞌ jndyeehan na jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan: “ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen na macoꞌxenꞌ, ꞌuꞌ tquen quiñoonꞌndue, tsonnangue, ndaandue yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnan na min. 25 Juu David totyentjon jon nnonꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ juu Espíritu Santo, yo ꞌndyo David tsuꞌ jñꞌoonminꞌ:

Nnꞌan na chito judíos conduihin, ¿Ndu na conanꞌvjehan?

Ndoꞌ nque nnꞌan judíos, ¿Ndu na conanꞌtiuhan ncüii nnon ꞌnan na veꞌ jnꞌaanhanꞌ?

26 Nque nnꞌan na cotoxen ncüii cüii tsonnangue jnanꞌvehan cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi cjooꞌ juu Cristo, tsan na tꞌua jon tsꞌian nnon.

Ndoꞌ joo nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian, nincüajon jntꞌahan chaꞌxjen na jntꞌa nanꞌñeen.

27 “Ee mayuuꞌ quityquiiꞌ juu tsjoonvahin, nquii Herodes yo Poncio Pilato yo nnꞌan tsjan nque nnꞌan Israel, yo ninꞌnnꞌan na conduihan tsjan mañoon nnꞌan, jnanꞌtjonꞌhan jñꞌoon yo ntyjehan na tyꞌehan nacjooꞌ nquii Jesús, nquii jon na condui ñuan nquiiꞌ ndoꞌ na tꞌionꞌ tsꞌianhin na totyeꞌntjon jon nnonꞌ. 28 Ndoꞌ na jntꞌahan na nndaꞌ, chen jnanꞌquindëhan tsoñꞌen na ntyjiꞌ na icanhanꞌ na quindui, ndoꞌ naneinhin jndë tuihanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ ncuꞌ. 29 Ndoꞌ nanein ta, joo jñꞌoon viꞌ na conanꞌneinhan nacjö́ na conanꞌtyꞌuehin já, quenꞌ yaꞌ cüentahanꞌ. Ndoꞌ nquë́ na cotyeꞌntjön nnonꞌ, ncyaꞌ na ncꞌö́n na tyiꞌncyá na nnanꞌnë́n jñꞌoon naya ꞌnanꞌ ndëë nnꞌan. 30 Ndoꞌ yo juu najndei na condui ꞌuꞌ, quitsinꞌmanꞌ nnꞌan vꞌi, ndoꞌ quitsaꞌ jnꞌaan tꞌman yo tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan. Cotan jñꞌoonminꞌ nnonꞌ yo xueeꞌ nquii Jesús na totyeꞌntjon jon nnonꞌ ndoꞌ na conduihin ñuan nquiiꞌ.”

31 Ndoꞌ vi na jndë jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon, sitoncüiiꞌhanꞌ juu vꞌaaꞌñeen naijon na tëtjonhan. Ndoꞌ quindë ya tonanꞌxuanhan Espíritu Santo, ndoꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na yo na quii jndyuehan, tonanꞌneinhan jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan.

Joo ꞌnaanhin na min, ꞌnaan tꞌman ñꞌenhinhanꞌ

32 Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tsoñꞌenhan tomꞌanhan na nincüii nnon ꞌnan toquindyiiꞌ nꞌonhan yo ntyjehan, ndoꞌ ninncüii nnon na ngiohan. Ndoꞌ ꞌnan na nanꞌxuanhan, minꞌncüiihanꞌ tyiꞌquinduehan ꞌnaanhinhanꞌ. Tovijntꞌue tꞌman ñꞌenhinhanꞌ. 33 Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, ninnquiiꞌchen yo najndei na tsixuan nquii jon, tonanꞌnein jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon. Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tsoñꞌen nanꞌñeen tꞌman vaa na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhan. 34 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌanhan, taꞌnan ncüii ntyjehan na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌuehin. Ee nque ntyjehan, nnꞌan na min ndyuaa ꞌnaanhan ndoꞌ yo ntꞌaahan, jndëëhinhanꞌ ndoꞌ tondyoyꞌonhan sꞌon na tijntꞌua nanꞌñeen. 35 Joo sꞌonꞌñeen tyincyahinhanꞌ ndëë nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Ndoꞌ joo nanꞌñeen totꞌonhinhanꞌ ndëë ncüii cüii nnꞌan na itsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌuehan. 36 Quiiꞌtyquiiꞌ ntꞌan juu tmaanꞌ nanꞌñeen tomꞌaan ncüii tsꞌan na jndyu José. Jon conduihin tsjan tsoLeví na jndyocahanꞌ. Tuihin ndyuaa Chipre. Juu ndyuaaꞌñeen, xiꞌjndiohanꞌ mꞌan ndaandue. Nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnanꞌquijndyuhanhin Bernabé. Xueeꞌ jon itsiquindyihanꞌ tsꞌan na itsinjoonꞌ juu ntyje ꞌnan naviꞌ na coquenonhan. 37 Juu tsanꞌñeen tovaa tyuaa ꞌnaanꞌ jon. Jndëë jonhanꞌ ndoꞌ xoquituꞌ na tyꞌoon jon, jndyoyꞌoon jonhanꞌ, tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús.

5

Ananías yo Safira jnanꞌtjahan

1 Majoꞌ ncüiichen tsansꞌa na jndyu Ananías, mantyi jndëë jon ncüii tyuaa, ndoꞌ scuuꞌ jon, tsan na jndyu Safira, tꞌoon tsanꞌñeen na cüejon jñꞌoon na tui na nndaꞌ. 2 Majoꞌ xoquituꞌ na tijntꞌuahanꞌ, tatëyꞌoonñꞌen Ananías juuhanꞌ ndëë nque nanꞌñeen na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Ndoꞌ mantyi scuuꞌ tsanꞌñeen ntyjii juu na nndaꞌ vaa na sꞌaa jon. 3 Ndoꞌ itso Pedro nnon jon:

—ꞌUꞌ ntyjë Ananías, ꞌuꞌ jndë tyincyaꞌ na tua Satanás quiiꞌ ñuan ꞌnanꞌ ee juu xoquituꞌ na tyonꞌ na jndëꞌ tyuaa ꞌnanꞌ, tajndyoyonꞌ quindëꞌhanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ saꞌ, siviꞌnnꞌanꞌ nquii Espíritu Santo. 4 Xjen na tacojndëꞌhanꞌ, maꞌnanꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi vi na jndë tijntꞌuahanꞌ, vanaan na quitsaꞌ ꞌnan na ntꞌue tsonꞌ yo joo xoquituꞌñeen. ¿Ndu na tyjeeꞌ tsonꞌ na saꞌ na nndaꞌ? Cüaaꞌ tsonꞌ, xiaꞌntyi siviꞌnnꞌanꞌ nnꞌan, chito nquii Tyoꞌtsꞌon.

5 Ndoꞌ juu Ananías, xjen na jndyii jon jñꞌoonvaꞌhin, veꞌ tyiootohin, mana tueꞌ jon. Ndoꞌ nnꞌan na jndyehan na nndaꞌ vaa na tjon tsanꞌñeen, tsoñꞌenhan tyue jndyihan. 6 Ndoꞌ nque nannon ndyua na mꞌanhan joꞌ, jnanꞌquintyjahan, jnanꞌcüetyjohan ndiaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, saquityꞌiuhan jon.

7 Ndoꞌ vi na jndë tenon chjo, chaꞌ vi ndye hora, ndoꞌ mantyi tyjeeꞌnon scuuꞌ Ananías joꞌ, min tyiꞌquintjii juu na aa vaa ꞌnan tui. 8 Ndoꞌ mantyi taxeeꞌ Pedro nnon juu:

—Quitsuꞌ nnön, ¿Aa mayuuꞌ na veꞌ ndöꞌntyi xjen na ndëëhoꞌ tyuaa ꞌnaanhoꞌ?

Ndoꞌ joꞌ tꞌa tsanꞌñeen ꞌndyo jon, itso juu:

—Mayuuꞌ ntyjë, nndaꞌntyi ro xjen na tijntꞌuahanꞌ.

9 Yajoꞌ taxeeꞌntyichen Pedro nnon juu:

—¿Ndu na nchaꞌ vehoꞌ na jnanꞌjonhoꞌ na ninꞌquitquenhoꞌ xjen Espíritu na conduihin nquii Tyoꞌtsꞌon? Ndö jndë concyo nnꞌan na saquityꞌiu saꞌ. Mantyi ꞌuꞌ nein cje ro ncüꞌioꞌ, ndoꞌ mantyi ngoquityꞌiuhan ꞌuꞌ.

10 Ndoꞌ majuuntyi xjen na sinin Pedro na nndaꞌ, juu Safiraꞌñeen, majoꞌntyi veꞌ tyiootohin tonnon jon, mana tueꞌ juu. Ndoꞌ nannonꞌñeen, juu xjen na tequeꞌhan joꞌ, jndiohanhin na tsꞌoohin. Joꞌ tjiꞌhanhin, saquityꞌiuhanhin ngiaaꞌ saaꞌ juu. 11 Ndoꞌ nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ nnꞌan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan, tsoñꞌenhan sityꞌue jndyihanꞌhin na tui na nndaꞌ, nquehan ndoꞌ mantyi tsochen nnꞌan na jndyehan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Tsꞌian tꞌman na tontꞌa nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesucristo

12 Ndoꞌ tyiꞌncüii xeeyu, jndye jnꞌaan tꞌman na tondui quiiꞌ ntꞌan nnꞌan yo ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesucristo. Mantyi tontꞌahan jndye nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndë nquehan. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tovancüiihan juu corredor cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman na nquii Salomón tꞌua jon tsꞌian na jndëhanꞌ. 13 Majoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌconanꞌjonhan yo juu tmaanꞌ nanꞌñeen, ncyaahan na nnanꞌtjonꞌhan yo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, njon nanꞌñeen ngiohan. 14 Ndoꞌ tëvijndyentyichen nnꞌan na tovantyja nꞌonhan ta Jesús, nannon ndoꞌ mantyi nanntcu. 15 Ata nanvꞌi na ntyjohan cjo jndu yo cjo ndue, totquen nnꞌanhin jndyue nata, chaꞌ juu xjen na ngüenon Pedro, min na veꞌ ncüaanꞌ jon ngüenonhanꞌ nacjo vendye nanꞌñeen chaꞌ nꞌmanhan ntycu na coquenonhan. 16 Ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌanhan njoon na ndyo mꞌaanhanꞌ Jerusalén, tondyochohan nnꞌan vꞌi yo ninꞌntyjehan na nayꞌoon jndyetyia. Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen jnꞌmanhan.

Nanmꞌannꞌian contꞌa viꞌhan Pedro yo Juan

17 Juu xjenꞌñeen nquii tyee na conintque ndëë ntyee ꞌnaan nnꞌan judíos yo ninꞌntyjehin tmaanꞌ na jndyuhanꞌ saduceos, jnanꞌncꞌuaaꞌhin. Tiquindyaꞌ ngiohan ndoꞌ na tëëꞌ nꞌonhan nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncya Jesús. 18 Joꞌ tjahin nanꞌñeen, ndoꞌ tjueꞌhanhin vancjo. 19 Majoꞌ vi na jndë tijaan juu tsjonꞌñeen, tyjeeꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ ta Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan. Ndoꞌ siquinaan jon ꞌndyo vancjoꞌñeen, ndoꞌ tjiꞌ jon joohan tochꞌen. 20 Ndë joꞌ tso jon ndëëhan: “Quitsacüentyjeeꞌhoꞌ quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoonvahin ndëë tsoñꞌen nnꞌan, na minꞌcya ro tsꞌan na ngantyja tsꞌon juu Jesús, ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso juu ángelꞌñeen. 21 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, tyꞌehan. Ndoꞌ xjen na tonco ncüiichen xuee, tyequeꞌ nndaꞌhan vatsꞌon tꞌman. Taꞌhan jnanꞌmanhan ndëë nnꞌan na sque joꞌ.

Ndoꞌ nquii tyeeꞌñeen na conditque yo nnꞌan na conanꞌjonhan yo jon, squenonhan vatsꞌonꞌñeen. Jnanꞌtjonhan ntyjehan nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian yohan yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan Israel. Ndë joꞌ, joo ntyeeꞌñeen tꞌua tsꞌian ndëë nanntꞌei na quitsaquichohan nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús na tooꞌhan vancjo. 22 Majoꞌ xjen na sque nanntꞌeiꞌñeen vancjoꞌñeen, matavijndiohan juu Pedro yo Juan na mꞌanhin naviꞌ joꞌ. Yajoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen tyꞌe ntcüeꞌ nanntꞌeiꞌñeen, tyenanꞌquindyiihan na taviquitooꞌ nanꞌñeen vancjo. 23 Jnduehan ndëë ntyeeꞌñeen:

—Tyen tëꞌ ꞌndyo vancjöhöꞌ xjen na squë́. Ndoꞌ mꞌan sondaro na cotaꞌntyjeeꞌhanꞌ. Majoꞌ xjen na jnanꞌquinán ꞌndyohanꞌ, minꞌncüii tsꞌan taquindyiiꞌhanꞌ.

24 Yajoꞌ nquii tyee na conintqueꞌñeen yo tsan na coxen nnꞌan na cotantyjeeꞌ vatsꞌon tꞌmanꞌñeen yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë tsoñꞌen ntyee, xjen na jndyehan jñꞌoon na jndue nanntꞌeiꞌñeen, yajoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan nchu ya ntꞌaha chaꞌ ngacüentyjeeꞌ jñꞌoonvahin. 25 Ndoꞌ maninjuu xjenꞌñeen, tyjeeꞌnon ncüii tsꞌan na mꞌanhan. Juu tsanꞌñeen siquindyi juu joohan, itso juu:

—Joo nnꞌan na tjueꞌhoꞌ vancjo, ntjoꞌ mꞌanhan vatsꞌon tꞌman na conanꞌmanhan ndëë nnꞌan.

26 Ndoꞌ juu tsꞌan na conintque ndëë nnꞌan na cotaꞌntyjeeꞌ vatsꞌon tꞌman, tja jon yo nanntꞌei ꞌnaanꞌ jon. Tëcyꞌonhan Pedro yo ninꞌJuan, majoꞌ tachito yo naijndeiꞌhanꞌ, ngꞌe ncyaahan na nque nnꞌan tsjoonꞌñeen, ntueinꞌ nanꞌñeen ntjöꞌ joohan. 27 Majoꞌ ya sque ntcüeꞌhan naijon na tëncüi nanmꞌannꞌianꞌñeen, tyincyahan cüenta nanꞌñeen ndueehan. Ndoꞌ nquii tyeeꞌñeen na conintque, singꞌe nndaꞌ jon juu jñꞌoonꞌñeen. Itso jon ndëë nanꞌñeen:

28 —ꞌOꞌ mangio jndaꞌhoꞌ na jndë jnduë́ ndëëhoꞌ na yo naijndeiꞌhanꞌ na tavinanꞌmanntyichenhoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesúsvaꞌ. Majoꞌ jnan ꞌoꞌ, ninvaa quiiꞌ tsjöön Jerusalén, mangio nnꞌan jñꞌoon na jndë jnanꞌmanhoꞌ ndëëhan. Ndoꞌ conduehoꞌ ndëë nnꞌan na jnán já, joꞌ na tueꞌ Jesús.

29 Yajoꞌ Pedro yo ntyje jon na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan:

—Chuhanꞌ na quitaꞌncꞌuë́ jndyë́ jñꞌoon na itso nquii Tyoꞌtsꞌon, chichen jñꞌoon na condue nnꞌan. 30 Nquii Tyoꞌtsꞌon na tonanꞌtꞌmaanꞌ nque ndochi ndotyëëhë na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, jndë tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesús, tsan na jnanꞌcueeꞌhoꞌ na tꞌionhoꞌhin tsonjnꞌaan. 31 Ndoꞌ na nndaꞌ, jndë sitꞌmaanꞌ jon nquii Jesús na jndë tacjo jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya. Ndoꞌ jndë tquen jon na condui Jesús nquii jon na vja tonnon ndëë tsoñꞌen, ndoꞌ mantyi na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ chaꞌ nque nnꞌan Israel vanaan na ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan ndoꞌ na ntsitꞌman tsꞌon jonhan. 32 Ndoꞌ cotjíꞌ jndyoyú ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, ndoꞌ nquii Espíritu Santo, manincüajon itsꞌaa jon na incyaa Tyoꞌtsꞌonhin quiiꞌ nꞌon nnꞌan na cotaꞌngueeꞌhan tonnon jon.

Ndöꞌ jñꞌoon na sintcüeꞌ Pedro ndëë ntyeeꞌñeen. 33 Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonminꞌ, quindyaꞌ jndyi ngiohan, ata ninꞌquinanꞌcüjehan nanꞌñeen. 34 Majoꞌ ncüii nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, tsan na jndyu Gamaliel, jnanquintyja jon. Tsanꞌñeen ñꞌenhin yo tmaanꞌ nnꞌan fariseos. Conduihin tsꞌan na itsiꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ndoꞌ tsochen nnꞌan judíos njon jndyi ngiohanhin. Ndë joꞌ, nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tꞌua Gamaliel tsꞌian na quinduiꞌ nanꞌñeen tochꞌen vitanꞌ xjen. 35 Ndë joꞌ tso jon ndëë ntyje nanmꞌannꞌian jon:

—ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan Israel, quintꞌahoꞌ cüenta yo ꞌnan na conanꞌtiuhoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ nanminꞌ. 36 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Teudas. Jndë sꞌaahanꞌ xuee na totsisꞌahin na totso juu na tꞌman conduihin. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen chaꞌna nenque ciento nannon na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin. Majoꞌ juu tsanꞌñeen, jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tonanꞌjonhan yohin, tycyahan, tyuiiꞌ ntyja ꞌnaanhan. 37 Ndoꞌ juu xjen na nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma tꞌua jon tsꞌian na tixco nguee nnꞌan, juu xjenꞌñeen tsan na jndyu Judas, na jnan ndyuaa Galilea, totsisꞌa nquiihin. Ndoꞌ jndye nnꞌan jnanꞌjon jñꞌoon yohin. Majoꞌntyi, jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tonanꞌjon jñꞌoon yo tsanꞌñeen, tycyahan. 38 Mangꞌe na nndaꞌ, joo nanminꞌ, juu Pedro yo ninꞌJuan, tavindyiiꞌ nꞌonhoꞌ joohin, quiꞌndyehoꞌ ntyja na contꞌahan. Ee juu jñꞌoon na conincyahan yo tsꞌian na contꞌahan, xe na aa veꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan conanꞌxuanhanꞌ, ngantycüii nquiihanꞌ. 39 Majoꞌ juu tsꞌianminꞌ na contꞌahan, xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, yajoꞌ tyiꞌjon quindëë na nnanꞌtyuiiꞌhoꞌ joohanꞌ. Ata nnintyincyooꞌ na nquii jon conanꞌvehoꞌ cjooꞌ jon.

40 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na conduihan nanmꞌannꞌian yo Gamalielꞌñeen, jnanꞌjonhan yo jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ jonhan. Ndoꞌ ndë joꞌ tqueenꞌ nndaꞌhan ve nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Tjaꞌhan nanꞌñeen. Ndoꞌ jndue nndaꞌhan na yo naijndeiꞌhanꞌ na quitsacüentyjeeꞌhan na conanꞌmanhan ntyja ꞌnaanꞌ xueeꞌ Jesús. Ndë joꞌ jnanꞌquindyaa ntcüeꞌhan nanꞌñeen. 41 Ndoꞌ joo nanꞌñeen jnduiꞌhan quiiꞌ ntꞌan nanmꞌannꞌianꞌñeen. Nein jndyihan na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na conduihin nnꞌan na scüejnaanꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ xueeꞌ nquii Jesús. 42 Ndoꞌ ꞌio ꞌio tonanꞌmanntyichenhan ndëë nnꞌan quiiꞌ vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ mantyi xenꞌ ntꞌaa xenꞌ ntꞌaa tonanꞌmanhan ndëë nnꞌan. Tasacüentyjeeꞌhan na tonanꞌmanhan ndoꞌ na toninncyahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús na manquii jon conduihin Cristo.

6

Joo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, cotꞌionhan tsꞌian ntyqueꞌ ntyjehan

1 Majoo xueeꞌñeen tëvijndyentyichen nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Quiiꞌ ntꞌanhin mꞌan nnꞌan judíos na conanꞌneinhan jñꞌoon griego, ndoꞌ yo mañoon ntyjehan na conanꞌneinhan jñꞌoon hebreo. Nque nanꞌñeen na conanꞌnein jñꞌoon griego, tquenhan jñꞌoon ntyja ꞌnaan ntyjehan nanꞌñeen na conanꞌnein jñꞌoon hebreo. Ee joo nanntcu ninnque na mꞌan juu tmaanꞌ na conduihan, chjochen ꞌnan na toyꞌonhan cüenta na tovijntꞌuehan, chichen ntyjehan nanntcu ninnque na conanꞌnein jñꞌoon hebreo. 2 Ndoꞌ ngꞌe juu jñꞌoonꞌñeen, nque nnꞌan na nchoꞌve jnanꞌncüihan tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Jnduehan ndëë nanꞌñeen:

—ꞌOꞌ ntyjë, tyiꞌquichuhanꞌ na nꞌndyë́ na coninncyá jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌ na nnanꞌjntꞌá ꞌnan na ntcüaꞌ nnꞌan. 3 Mangꞌe joꞌ, tyquiiꞌ ntꞌan ntyjehoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, quitjihoꞌ ntyqueꞌ ntyjehoꞌ nannon na vaa jñꞌoon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen na ya nnꞌanhin. Icanhanꞌ na conduihan nnꞌan na jndaꞌ nquen ndoꞌ na quindë ya nanꞌxuan Espíritu Santo, Ndoꞌ nquë́ ntꞌiö́n tsꞌianmin joohan na quinanꞌjndaꞌhan ꞌnan na ncyꞌon joo nanntcu ninnque. 4 Ndoꞌ já, ninnquiiꞌchen na nnanꞌnë́n nnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na nninncyá jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan.

5 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen na vantyja nꞌon, tjonꞌ jñꞌoonhan na quindui na nndaꞌ. Joꞌ tjihan juu Esteban, tsan na manchaꞌchen tsꞌon na vantyja tsꞌon Jesús ndoꞌ na quindë ya tsixuan Espíritu Santo. Ndoꞌ mantyi tjihan Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas, yo ninꞌNicolás, tsan na jnan tsjoon Antioquía. Juu jon chito tsꞌan judíohin, conduihin tsꞌan na totsijonhin yo jñꞌoon na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan judíos nquii Tyoꞌtsꞌon. 6 Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, vi na jndë tjihan nanminꞌ, jndyochohan nanꞌñeen ndëë nnꞌan nchoꞌve na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús. Ndoꞌ nquehan jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen. Jndë joꞌ tyiohan ndueehan nacjo nanꞌñeen na ncyꞌonhan cüenta tsꞌian na ntꞌahan.

7 Ndoꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon majndyentyichen tëcyahanꞌ. Ndoꞌ quiiꞌ Jerusalén tëvijndyentyichen nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús. Ata nque ntyee ꞌnaan nnꞌan judíos, mantyi jndyehan tovantyja nꞌonhan jon.

Tyꞌon nnꞌan Esteban

8 Juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, quindë ya totsixuan Esteban juuhanꞌ. Mantyi quindë ya tomꞌaan Espíritu Santo quiiꞌ tsꞌon jon. Ngꞌe joꞌ jndye jnꞌaan tꞌman na totsꞌaa jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ xe na aa yo najndei nquii jon na sꞌaahanꞌ na tꞌoonꞌ jndyi nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 9 Quiiꞌ tsjoon Jerusalén, joꞌ tovaa ncüii vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos, joo nnꞌan na tovancüi joꞌ, tonduihan nnꞌan na jndë jndyaahan na totyeꞌntjontyenhan ndëë mañoon nnꞌan. Joo nanꞌñeen jnanhan tsjoon Cirene yo Alejandría ndoꞌ yo ndyuaa Cilicia yo ninꞌAsia. Vendye joo nanꞌñeen taꞌhan na jnanꞌjndyehan jndyuehan yo juu Estebanꞌñeen. 10 Majoꞌ joo nanꞌñeen tyíꞌquindëë ntꞌahan yo jñꞌoon na totsinin jon, mangꞌe nquii Espíritu Santo tyincyaa na jndaꞌ xquen jon. 11 Ndoꞌ na nndaꞌ, jnanꞌjndaꞌ nanꞌñeen na tyincyahan xoquituꞌ ndëë vendye nnꞌan na quindue nanꞌñeen na jndë jndyehan na totsinin Esteban jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ Moisés yo mantyi cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 12 Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan Jerusalén, vi na jndë jndyehan juu quintuꞌñeen, tꞌman tyionhanꞌ na quindyaꞌ ngiohan. Nquehan yo nnꞌan na conintque ndëëhan, yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman jñꞌoon na tquen Moisés. Joꞌ tyioohan na mꞌaan Estebanꞌñeen, tyꞌonhan jon, tyeyꞌonhanhin ndëë nanmꞌannꞌian ꞌnaanhan. 13 Ndoꞌ mantyi jnanꞌjndaꞌhan nnꞌan na quinanꞌnein quintu cjooꞌ jon. Jndue nanꞌñeen:

—Juu tsanvahin ninnquiiꞌchen itsinin juu jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ vatsꞌon tꞌmanva na jiꞌua tsixuanhanꞌ, ndoꞌ mantyi cjooꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés. 14 Ee nquë́ jndë jndyë́ na totso juu na juu Jesús, tsan na jnan Nazaret, ntsityuiiꞌ juu vatsꞌonvahin ndoꞌ mantyi ntscüejndyo juu costumbre na tyincyaa Moisés ndëëhë.

15 Ndoꞌ tsoñꞌen nanmꞌannꞌianꞌñeen, quii jntyꞌiahan nnon Esteban. Jntyꞌiahan na itsijonhanꞌ nnon jon chaꞌna nnon ncüii ángel.

7

Jñꞌoon na sintcüeꞌ Esteban ndëë nnꞌan na tyꞌonhin

1 Ndoꞌ nquii tyee na conintque ndëë nnꞌan judíosꞌñeen, taxeeꞌ jon nnon Esteban. Itso jon: “¿Aa mayuuꞌ na nndaꞌ vaa na totsuꞌ?” 2 Ndoꞌ tꞌa Esteban, tso jon: “ꞌOꞌ ta na conintquehoꞌ yo ninꞌoꞌ ntyjëëhë, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na ntsinën. Nquii ta Tyoꞌtsꞌon na taquintyja tꞌman conduihin, tityincyooꞌhin nnon tsochiihi Abraham xjen na tomꞌaan jon ndyuaa Mesopotamia, vitjachen na ncja jon tsjoon Harán. 3 Itso jon nnon juu: Quinduiꞌ ntjoohin ndyuaa tsjonꞌ. Quiꞌndyiꞌ nnꞌan ꞌnanꞌ. Ndoꞌ cjaꞌ ndyuaa na ntsiꞌman nnonꞌ.

Nndaꞌ vaa tso Tyoꞌtsꞌon nnon Abraham. 4 Ndoꞌ na nndaꞌ, ya joꞌ jnduiꞌ Abraham tsjoonꞌ jon ndyuaa Caldea, tja jon ndyuaa Harán. Ndoꞌ vi na jndë tueꞌ tsotye jon, yajoꞌ jndyoyꞌoon Tyoꞌtsꞌon Abrahamꞌñeen ndyuaavahin naijon na mꞌanhoꞌ naneinhin. 5 Majoꞌ tasiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon juu ndyuaamin jon, min na veꞌ vi tanꞌ chjohanꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ, tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon jñꞌoon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jonhanꞌ na mancüiixjen nndaaꞌ juu ndyuaaminhin, ndoꞌ ya na ngueꞌ juu, ntsinda juu, joohan nnanꞌxuanhan cüentahanꞌ. Nndaꞌ tso Tyoꞌtsꞌon nnon juu min na juu xjenꞌñeen minꞌncüii jnda juu tacꞌoon. 6 Ndoꞌ mantyi tso Tyoꞌtsꞌon na nque nnꞌan tsjan Abraham na nndyocahanꞌ, ncꞌohan ncüiichen ndyuaa naijon na nduihan nnꞌan na veꞌ sque ya. Ndoꞌ joꞌ ngotyeꞌntjontyenhan ndëë nnꞌan juu ndyuaaꞌñeen, ndoꞌ joo nnꞌan na mꞌanhanꞌ, nenque ciento ndyu ngontꞌaviꞌ nanꞌñeenhan. 7 Majoꞌ tsontyichen Tyoꞌtsꞌon nnon Abraham: “Ndoꞌ joo nnꞌan ndyuaaꞌñeen na ntꞌahan na ngotyeꞌntjontyen ntsindaꞌntyjoꞌ ndëëhan, ncö ntcoꞌxën nanꞌñeen jnaanꞌ na nndaꞌ nntꞌahan. Ndoꞌ ndë joꞌ, joo ntsindaꞌntyjoꞌ nndyochö ntcüꞌëhan ndyuaavahin na nnanꞌtꞌmaanꞌ nndaꞌhan ja ntjoohin.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon tsanꞌñeen. 8 Ndoꞌ tquen Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon nnon Abraham na juu jnda jon na jndëcya nnduihin, quityjee jon tjan na yusꞌahin. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu xjen na tui Isaac, tyjee jon tjan na yusꞌahin juu xee na jndë nen xuee ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ juu Isaac, manincüajon sꞌaa jon xjen na tui jnda jon Jacob. Ndoꞌ nquii Jacob, majoꞌntyi sꞌaa jon yo nchoꞌve ntsinda jon nnꞌan na conduihan ndochiihi, manquëhë na condui jaa nchoꞌve ntmaanꞌ nnꞌan Israel.

9 “Ndoꞌ nque ntsinda Jacob, na conduihan ndochiihi na tomꞌanhan ndyu na toxenꞌchen, tonanꞌtëëꞌ jndyi nꞌonhan ntyjehan José. Ndëëhanhin ndëë nnꞌan ndoꞌ joo nanꞌñeen tyeyꞌonhanhin ndyuaa Egipto. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tomꞌaan jon yohin na tomꞌaan juu ndyuaaꞌñeen. 10 Ndoꞌ tsoñꞌen naviꞌ na toquenon juu Joséꞌñeen, totsiquindyaa Tyoꞌtsꞌonhin, mantyi tyincyaa jon na jndaꞌ xquen juu, ndoꞌ sꞌaa jon na tëveeꞌ ntyjii Faraón yohin. Nquii Faraónꞌñeen, conduihin tsanmꞌaantsꞌian tꞌman juu ndyuaa Egipto. Tꞌion jon tsꞌian José na tonduihin gobernado ninvaañꞌen ndyuaaꞌñeen, ata mantyi juu vatsꞌian naijon na coꞌxen juu Faraónꞌñeen.

11 “Ndoꞌ tentyja xjen na tyioo jndoꞌ tꞌman ninvaa ndyuaa Egiptoꞌñeen yo ninꞌndyuaa Canaán. Jnaanꞌ joꞌ ji vaa jndyi toquenon nnꞌan. Ndoꞌ nque ndochiihi tandicüijndaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan. 12 Majoꞌ nquii Jacobꞌñeen, jndyii jon jñꞌoon na juu ndyuaa Egiptoꞌñeen, joꞌ min ꞌnan na ya ntcüaꞌ tsꞌan. Yajoꞌ nque ndochiihi, ntsinda jon, jñon jonhan joꞌ na vejndyee ngue. 13 Ndoꞌ vi na jndë joꞌ, nque ndochiihi nanꞌñeen, tyꞌe nndaꞌhan joꞌ na vja ve, ndoꞌ juu xjenꞌñeen José siꞌman nquiiꞌ jon ndëëhan na manquiintyi jon na conduihin ntyje nquehan. Ndoꞌ na nndaꞌ, nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌmanꞌñeen, tajnaanꞌ jon ntyje nquii José nanꞌñeen. 14 Ndoꞌ vi na jndëcya, nquii José tꞌua jon tsꞌian ndëë ntyje jon na quitsacyꞌonhan tsotyehan yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan chuuꞌhan. Joo nanꞌñeen jndë ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ꞌonhan. 15 Nndaꞌ vaa na tui na tja Jacob ndyuaa Egipto. Joꞌ tomꞌaan jon, ndoꞌ majoꞌ tueꞌ jon. Mantyi ndochiihi ntsinda juu Jacobꞌñeen, juu ndyuaaꞌñeen tjëhan. 16 Ndoꞌ ndëcya nque ndantyjo ntꞌooꞌñeen, tyecho ntcüeꞌhan siꞌtsꞌo ꞌnaan nanꞌñeen tsjoon Siquem, ndyuaa naijon na jnanhan. Ndoꞌ tyequityꞌiuhan ntꞌooꞌñeen quiiꞌ tsiꞌtsꞌua na sijnda Abraham yo sꞌon xuee ndëë ntsinda tsan na jndyu Hamor.

17 Ndoꞌ sininntyichen Esteban. Tso jon: “Ndoꞌ viochen xjen na ngatsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham na ntsiquindyaa jon nanꞌñeen na nnduiꞌ ntcüeꞌhan juu ndyuaaꞌñeen, majndyentyichenhan tandë. 18 Ndoꞌ joo ndyuꞌñeen jndye nnꞌan na ncüii ro ncüiihan na jndë tomꞌanhan tsꞌian tꞌman ndyuaa Egipto. Ndoꞌ tueeꞌ xjen na tëcjo ncüiichen tsꞌan na nduihin tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ndëë nnꞌan Egipto. Juu tsanꞌñeen tatajnaanꞌ jon tsoJosé. 19 Nquii tsanmꞌaantsꞌianꞌñeen, yo na jndaꞌ xquen jon, totsiviꞌnnꞌan jon ndochiihi. Ee tquen jon jñꞌoon na quiꞌndyehan yoꞌndaa ndahan na cüje nque joo. 20 Ndoꞌ majooto xueeꞌñeen tui Moisés. Ndoꞌ tëveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon yo jon. Tye jon yo ndyee jon, ninndye chiꞌ na tonanꞌquehan jon vꞌaahan. 21 Majoꞌ tueeꞌ xjen, yo najndeiꞌhanꞌ na jntyꞌehanhin na cueꞌ jon, majoꞌ manquiito yuscu jnda tsanmꞌaantsꞌian tꞌmanꞌñeen ntjii juu yujntꞌa Moisés. Juu yuscuꞌñeen tovantyjeeꞌ juuhin chaꞌvijon jnda nquii juu. 22 Mangꞌe na nndaꞌ tui, juu Moisés totsijnaanꞌ jon tsoñꞌen na jndaꞌ nquen nnꞌan Egipto. Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na totsinin jon, yo ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na totsꞌaa jon.

23 “Juu Moisésꞌñeen, ya na tueeꞌ jon chaꞌna vennꞌan chu, sꞌaahanꞌ tsꞌon jon na ninꞌcaquindyiaaꞌ jon nque nnꞌan na nincüii tsjan conduihin, nque nnꞌan tsjan Israel. 24 Tja jon ndoꞌ jndyiaaꞌ jon ncüii tsꞌan Egipto na itsꞌaa viꞌ tsanꞌñeen ncüii tsꞌan na ninncüii tsjan conduihin yo nquii jon. Juu xjenꞌñeen tañoonꞌ jon tsanꞌñeen, tjiꞌ jonhin quiiꞌ nanviꞌñeen. Iscueeꞌ jon juu tsanEgiptoꞌñeen. 25 Nndaꞌ vaa na sꞌaa jon ngꞌe toquindyiiꞌ tsꞌon jon na nque nnꞌan ꞌnaanꞌ jon, nnꞌan Israel, ncüaaꞌ ya nꞌonhan na ninjntꞌue Tyoꞌtsꞌonhin chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon ndyaahan juu naviꞌ na mꞌanhan, majoꞌ joohan tataaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ. 26 Ndoꞌ vi tonco ncüiichen xuee, jndyiaaꞌ Moisésꞌñeen ve ntyje jon nnꞌan Israel na ninncüii tsjan conduihan yo nquii jon, na conanꞌntjaꞌhan. Ndoꞌ ntꞌue tsꞌon jon na quintjo ya ntcüeꞌhan yo ntyjehan. Ngꞌe joꞌ na tso jon ndëëhan: “ꞌOꞌ ninncüii tsjan conduihoꞌ. ¿Ndu na conanꞌntjaꞌhoꞌ yo ntyjehoꞌ?” 27 Majoꞌ juu tsꞌan na ntꞌue tyiaꞌ yo ncüiichen tsanꞌñeen, jñoon juu ntꞌö nquii Moisés. Ndoꞌ tso juu nnon jon: “¿Nin tsꞌan tquen ꞌuꞌ na nintque ꞌuꞌ ndë́, ndoꞌ na ntcoꞌxenꞌ já? 28 ¿Aa mantyi ninꞌquitscueꞌ ja chaꞌna iscueꞌ juu tsꞌan Egipto vja? ” 29 Ndoꞌ Moisés, vi na jndë jndyii jon jñꞌoonvaꞌ, sꞌaa jon vi ntyja, tja jon ndyuaa Madián. Joꞌ tomꞌaan ya jon, ndoꞌ majoꞌ toco jon, tui ve nannon ntsinda jon juu ndyuaaꞌñeen.

30 “Ndoꞌ vi na jndë tenon vennꞌan chu na tomꞌaan jon joꞌ, sijonhanꞌ na mꞌaan jon ncüii joo quiiꞌ jndëë na ndyo juu tyoꞌ na jndyu Sinaí. Juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ncüii ángel nnon jon quityquiiꞌ tsachon na coco ncüii tsonneon. 31 Ndoꞌ na jndyiaaꞌ jonhanꞌ, tomꞌaanꞌ jndyi tsꞌon jon nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Majoꞌ juu xjen na sindyooꞌhin na ndyiaaꞌ ya jonhanꞌ, jndyii jon na nquii ta Tyoꞌtsꞌon itsinin. 32 Tso jon: “Ja condui Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ tsochiꞌ Abraham, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen, majoꞌntyi cüentaaꞌ juu Isaac yo ninꞌJacob.” Ndoꞌ xjen na jndyii Moisés na nndaꞌ, tyeꞌ coviquijntyꞌehin na tyꞌue jon, min ndincyaahanꞌ na ndyiaaꞌ jon juu tsꞌoonꞌñeen. 33 Ndoꞌ tso Tyoꞌtsꞌon nnon jon: “Cüjiꞌ ntconꞌ, ngꞌe naijon na mintyjeꞌ, conduihanꞌ tyuaa na jiꞌua ngꞌe jndë tyjënön ntjoohin. 34 Ee jndë jntyꞌia nnön na nque nnꞌan ndyuaa Egipto contꞌaviꞌhan nnꞌan njan, nnꞌan Israel, ndoꞌ mantyi jndë mandyi na cotcüihan quityquiiꞌ juu naviꞌñeen. Ndoꞌ joꞌ jndë jndyocuë na ntsiquindyahin. Ndoꞌ naneinhin, ꞌuꞌ njñön na cjaꞌ ntcüeꞌ ndyuaa Egipto.”

35 Ndoꞌ tsontyichen Esteban: “Nque nnꞌan Israel tontꞌahin na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan juu Moisés. Ee jnduehan nnon jon: ¿Nin tsꞌan tquen ꞌuꞌ na nintque ꞌuꞌ ndë́ ndoꞌ na ntcoꞌxenꞌ já? Majoꞌ manquiintyi Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnon tsanꞌñeen na coꞌxen jon joohan ndoꞌ na ntsiquindyaa jonhan naviꞌ na tomꞌanhan ndyuaa Egipto. Ntyja ꞌnaanꞌ juu ángel na tityincyooꞌ nnon Moisés quityquiiꞌ tsonneon na covꞌa, joꞌ na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tsixuan Moisés juu tsꞌianꞌñeen. 36 Majuuntyi Moisésꞌñeen, tjiꞌ jon ndochiihi nnꞌan Israel ndyuaa Egipto na tomꞌanhan joꞌ ndyu na toxenꞌchen. Majon na totsꞌaa tsꞌian tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii jon. Manquiintyi jon na totsꞌaa jnꞌaan tꞌman xjen na tenonhan Ndaandue Ve, ndoꞌ mantyi viochen xjen na tomꞌan yahan vivennꞌan chu ndyuaa naijon tajndaꞌ ya covaꞌ. 37 Manquiintyi jon na tso jon ndëë ntyjëëhë nnꞌan Israel: “Nquii Tyoꞌtsꞌon ntquen jon ncüii nnꞌan ꞌnaanhoꞌ na ntsixuan jon tsꞌian na nnincyaa jon jñꞌoon ndëëhoꞌ chaꞌxjen na tꞌua jon juu tsꞌianꞌñeen nnön.” 38 Manquii jon na tomꞌaan yo tmaanꞌ ntyjëëhë Israel viochen xjen na tomꞌan yahan ndyuaa na tajndaꞌ covaꞌ. Manquii jon na tomꞌaan jon Tyoꞌ Sinaí xjen na sinin ángel nnon jon yo ndëë ndochiihi nanꞌñeen. Manquii jon na tyꞌoon cüenta joo jñꞌoon na concyahanꞌ na ngüandoꞌ ñuaanꞌ tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon na itscüenon jonhanꞌ ndëëhë.

39 “Majoꞌ nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tyíꞌquitaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na toninncyaa Moisés ndëëhan. Min tajnanꞌjñꞌoonꞌhan jñꞌoon na totso jon ndëëhan ndoꞌ mantyi totsꞌaa jndyihanꞌ nꞌonhan na nincꞌo ntcüeꞌhan Egipto. 40 Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ na tonduehan nnon Aarón: Quitsiaꞌ ꞌnan na nnanꞌquijndyu jaahanꞌ Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌtꞌmaanꞌ jaa na juuhanꞌ ngüejndyeehanꞌ tondëëhë, ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu Moisésvaꞌ, tsan na tjiꞌ jaa ndyuaa Egipto, min tyiꞌquindiö nin ꞌnan tjon jon. 41 Ndoꞌ na jnduehan na nndaꞌ, jnanꞌyahan ncüii ꞌnan na chaꞌvijon toro chjo. Ndoꞌ tonanꞌcüjehan quiooꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhan juuhanꞌ na tonduehan na juuhanꞌ conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Mantyi tontꞌahan nguee na tonanꞌtꞌmaanꞌhan juu nanꞌñeen na jnanꞌya nquehan. 42 Mangꞌe na nndaꞌ, jntyꞌii Tyoꞌtsꞌon joo nanꞌñeen. Ata tyincyaa jon na nque nanꞌñeen jnanꞌtꞌmaanꞌhan ncjuu na mꞌan tsjöꞌndue. Ee juu tsan na tonincyaa jñꞌoon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, vaa jñꞌoon na tji jon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen. Ndö vaa tso jñꞌoonꞌñeen:

ꞌOꞌ nnꞌan Israel, joo quiooꞌ na tonanꞌcüjehoꞌ xjen na tomꞌanhoꞌ vennꞌan ndyu juu ndyuaaꞌñeen na tajndaꞌ covaꞌ,

¿Aa nnön na toninncyahoꞌ quiooꞌñeen?

43 Quiooꞌñeen, chito nnön toninncyahoꞌ joo oꞌ.

Ee ꞌoꞌ tonanꞌyꞌonhoꞌ vꞌaa ndiaa na toquindyiiꞌ juu ꞌnan na tonanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ na jndyuhanꞌ Moloc.

Mantyi yo juu ꞌnan na jndyu Renfán, quixjuu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ,

juuhanꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ.

Joo nanꞌminꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ,

ninnquiiꞌchen ꞌnan na tonanꞌya nquehoꞌhanꞌ.

Ngꞌe tsojnaanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nanꞌminꞌ, joꞌ na ncüjiꞌ ja ꞌoꞌ ndyuaa tsjoonhoꞌ na njñönhoꞌ na ncꞌohoꞌ ndyuaa na tonnon tsjoon Babilonia.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tyincyaa tsanꞌñeen. Ndoꞌ tsontyichen Esteban: 44 “Nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, xjen na tomꞌanhan juu ndyuaaꞌñeen na tannꞌan cꞌoon, tonanꞌyꞌonhan juu vꞌaa ndiaa naijon na tonanꞌvehan ntcaaꞌ ntjöꞌ na chuuꞌ ntji na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. Juu vꞌaa ndiaaꞌñeen jndëhanꞌ chaꞌxjen jñꞌoon na siꞌman jon nnon Moisés ee tso jon nnon juu na quitsia juuhanꞌ chaꞌxjen ꞌnan na jndë siꞌman jon nnon juu. 45 Nque ndochiihi na tomꞌanhan ndyu na toxenꞌchen, nnꞌan tsjan joohan na jndyocahanꞌ, jndyoyꞌon nanꞌñeen juu vꞌaaꞌñeen xjen na jndyochu Josué joohan ndyuaaminhin naijon na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncꞌonhan. Ndoꞌ joo nnꞌan na tomꞌan jndyee ndyuaaminhin, tjiꞌ jon nanꞌñeen, mangꞌe joꞌ nque ndochiihi jndëë jntꞌahan yo nanꞌñeen. Ndoꞌ juu vꞌaa ndiaaꞌñeen, ninvaa tonanꞌyꞌonhan juuhanꞌ ata xjen na tomꞌaan juu David. 46 Nquii Tyoꞌtsꞌon, juu naya na conduihin, siquindaaꞌ jonhanꞌ juu Davidꞌñeen. Joꞌ na tcan juu vi nayaꞌñeen na nninncyaa jon na ntsia juu ncüii vꞌaa naijon nque nnꞌan tsjan Jacob na jndyocahanꞌ, nnanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. 47 Majoꞌ Salomón, jnda nquii David, nquii juu sia vꞌaaꞌñeen. 48 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandyentyichen, chito veꞌ quiiꞌ ntꞌaa na conanꞌya nnꞌan, joꞌ na imꞌaan jon. Chaꞌxjen jñꞌoon na tso tsꞌan na toninncyaa jñꞌoon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa, tso tsanꞌñeen:

49 Quiñoonꞌndue conduihanꞌ silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ naijon na mavaquityën.

Ndoꞌ juu tsonnangue tsixuanhanꞌ naijon na ntyjo ngꞌë.

Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Nin ncüii nnon vꞌaa na nndëë nnanꞌyahoꞌ naijon na ncꞌön?

Ndoꞌ ¿Yuu vaa nquii jon na ngüajndyëë?

50 Ee ncö, tsoñꞌen nanꞌminꞌ, maja tquënhanꞌ.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji tsanꞌñeen.

51 Ndoꞌ tsontyichen Esteban: “Majoꞌ ꞌoꞌ mancüiixjen conduihoꞌ nnꞌan queꞌ nꞌon. Itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon nque nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Tyiꞌninꞌquindyehoꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon yohoꞌ, min tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Ninnquiiꞌchen conanꞌvehoꞌ nacjooꞌ nquii Espíritu Santo. Manincüejon contꞌahoꞌ chaꞌxjen tontꞌa nque ndochihoꞌ na tomꞌanhan ndyu na toxenꞌchen. 52 Ncüii cüii tsꞌan na tomꞌanhin ndyu na toxenꞌchen na toninncyahin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa, nque ndochihoꞌ, mancüiixjen tontꞌaviꞌhan nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na toninncya jñꞌoon ntyja na ndyo nquii Cristo na jndyoyu conduihin, majoontyi ndochihoꞌ tonanꞌcüjehan nanꞌñeen. Majoꞌ nanein nquii Cristo, nquehoꞌ jndë tyincyahoꞌ cüentahin, ndoꞌ jndë jnanꞌcueeꞌhoꞌhin. 53 Manquentyihoꞌ na tyꞌonhoꞌ cüenta juu jñꞌoon na tquen Moisés na tyincya ángeles juuhanꞌ nnon jon, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ.”

Na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Esteban

54 Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonminꞌ na sinin Esteban ndëëhan, tennon ntyja xjen na tyionhanꞌ quindyaꞌ ngiohan. Tonanꞌquiꞌioonꞌhan ndiꞌnꞌonhan na jnanꞌvjehan jon. 55 Majoꞌ juu jon, quindë ya tomꞌaan Espíritu Santo quiiꞌ tsꞌon jon. Jndondë jon quiñoonꞌndue, joꞌ jndyiaaꞌ jon juu na nancooꞌ jndyi quixuee naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi jndyiaaꞌ jon na minntyjeeꞌ Jesús ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya. 56 Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Esteban na nndaꞌ, jndei sinin jon, tso jon:

—Quijntyꞌiahoꞌ, mantyꞌia na conaan quiñoonꞌndue ndoꞌ nquii jon na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan, mꞌaan jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya.

57 Ndoꞌ nanꞌñeen, jndei jnanꞌxuaahan na vjehan na nndaꞌ tso jon. Tëꞌhan nquihan, ndoꞌ ninñoonꞌ tyꞌonhan jon. 58 Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌhan jon quiiꞌ tsjoon, yajoꞌ nque nnꞌan na condue na vaa jnaanꞌ jon, tjiꞌhan ndiaatco na cüehan. Tquen yahan joo ndiaaꞌñeen na mꞌaan ncüii tsansꞌandyua na jndyu juu Saulo, na quen juu chjo cüentahanꞌ. Ndë joꞌ taꞌhan, totuenꞌhan ntjöꞌ Esteban.

59 Ndoꞌ viochen xjen na cotuenꞌ nanꞌñeen ntjöꞌhin, sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Itso jon: “ꞌUꞌ ta Jesús, juu na ndyiiꞌ na vantꞌö, cyonꞌ cüentahanꞌ.” 60 Ndoꞌ vi jndë joꞌ tcon xtye jon. Jndei sixuaa jon, tso jon: “Ta Jesús, juu jnanva na contꞌa nanmin ja, tyiꞌntsaꞌ na ntꞌuiihanꞌhin.”

Ntycüii na tso jon na nndaꞌ, mana tueꞌ jon.

8

1 Ndoꞌ joꞌ vijon mꞌaan Saulo. Sijonhin jñꞌoon yo nanꞌñeen na jnanꞌcueeꞌhan Esteban.

Ndoꞌ majuuntyi xueeꞌñeen na jnanꞌcueeꞌ nanꞌñeen Esteban, joo nnꞌan tsjoon Jerusalén, tyeꞌ na ji vaa jndyi tontꞌa viꞌhan joo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na tomꞌanhan joꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, tsochenhan tycyahan ninvaa ndyuaa Judea yo Samaria. Xiaꞌntyi nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, joohan tatycya.

Totsꞌaa viꞌ Saulo tmaanꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon

2 Ndoꞌ vendye nnꞌan na njon jndyi Tyoꞌtsꞌon ngiohan, tyequityꞌiuhan Esteban. Totyuee jndyihan na njon ngiohanhin. 3 Majoꞌ juu Saulo tennon ntyja xjen na totsꞌaa viꞌ juu joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús. Ee tovaqueeꞌ juu quiiꞌ ntꞌaahan ndoꞌ yo naviꞌ tocüjiꞌ juu nannon ndoꞌ nanntcu. Tovaquityiiꞌ juuhan vancjo.

Toninncya nnꞌan jñꞌoon naya ndyuaa Samaria

4 Majoꞌ nque nanꞌñeen na jnduiꞌhan Jerusalén na jnannonhan, ncüii cüii joo naijon na totsquehan, tonanꞌneinhan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 5 Ncüii joo nanꞌñeen, tsan na jndyu Felipe, tja jon ncüii tsjoon cüentaaꞌ ndyuaa Samaria. Joꞌ ijon na totsinin jon ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 6 Tovatjon nnꞌan ndoꞌ totquen yahan cüenta jñꞌoon na tonincyaa jon, ndoꞌ mantyi tojntyꞌia ndëëhan jnꞌaan tꞌman na totsꞌaa jon na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii jon. 7 Ndoꞌ jndye nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan, sinꞌman jonhan. Ndoꞌ joo jndyetyiaꞌñeen, xjen na jnduiꞌhan quiiꞌ nꞌon nanꞌñeen, jndei tonanꞌxuaahan. Ndoꞌ mantyi jndye nnꞌan na ntjein ngꞌe, ntjein nduee, totsinꞌman jon joohan. 8 Mangꞌe na nndaꞌ totsꞌaa jon, nnꞌan tsjoonꞌñeen tyincyaahanꞌ na nein jndyihan.

9 Majoꞌ juu tsjoonꞌñeen jndë tijndye xuee mꞌaan ncüii tsanquinduaꞌ, Simón jndyu tsanꞌñeen. Nque nnꞌan ndyuaa Samariaꞌñeen, totsiviꞌnnꞌan juu joohan ee totso juu na njon jnduihin yo tsꞌian na itsꞌaa juu. 10 Ndoꞌ joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, min na tꞌman conduihin, ndoꞌ min na tyiꞌtꞌman conduihin, tsoñꞌenhan totquenhan cüenta jñꞌoon na toninncyaa juu. Tonduehin: “Juu Simónvaꞌ, juu najndei na condui Tyoꞌtsꞌon, tꞌman jndyi tsixuan jonhanꞌ.”

11 Ndoꞌ nanꞌñeen totquen yahan cüenta jñꞌoon na totsinin juu ndëëhan ee na tijndye xuee na itsiviꞌnnꞌan juu joohan yo tsꞌian quinduaꞌñeen. 12 Majoꞌ ya na toninncyaa Felipe jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, yo ntyja ꞌnaanꞌ xueeꞌ Jesucristo, yajoꞌ joo nnꞌan Samariaꞌñeen, jndyehan tëntyja nꞌonhan. Nannon ndoꞌ nanntcu tontꞌëhan yo xueeꞌ Jesús. 13 Ndoꞌ mantyi juu Simónꞌñeen, tëntyja tsꞌon juu Jesús ndoꞌ jndë joꞌ, jndëëꞌ juu. Taꞌ juu na itsijonhin yo Felipe. Joo jnꞌaan tꞌman na totsꞌa Felipe yo ninꞌjoo tsꞌian na totsꞌaa jon na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii jon, juu Simónꞌñeen vacue tomꞌaanꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

14 Juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, ninvaa mꞌanhan Jerusalén. Ndoꞌ vi na jndë jndyehan na mantyi nque nnꞌan Samaria jndë tyꞌonhan cüenta jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, yajoꞌ tꞌuahan tsꞌian nnon Pedro yo ninꞌJuan na quitsaquijntyꞌiahan joo nanꞌñeen. 15 Ndoꞌ vi na jndë squehan na mꞌan nanꞌñeen, jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Tanhan na joo nnꞌan na vantyja nꞌon, ncyaa jon na nanꞌxuan nanꞌñeen Espíritu Santo. 16 Ee juu xjenꞌñeen minꞌncüii joohan tacoyꞌonhan cüenta Espíritu Santo. quiiꞌ nꞌonhan. Xiaꞌntyi jndë jntꞌëhan yo xueeꞌ ta Jesús. 17 Joꞌ juu Pedro yo Juan tyiohan ndueehan nacjo nanꞌñeen. Ndoꞌ na nndaꞌ, tyꞌonhan cüenta Espíritu Santo.

18 Majoꞌ juu Simón, vi na jndë tquen juu cüenta na joo nanꞌñeen tyꞌonhan cüenta Espíritu Santo xjen na Pedro yo Juan tyiohan ndueehan nacjo nanꞌñeen, tso juu na nninncyaa juu xoquituꞌ ndëëhin, chaꞌ mantyi nquii juu ntsixuan juu chaꞌna joohan. 19 Tso juu:

—Juu najndei na nanꞌxuanhoꞌ, ncyahoꞌ na mantyi ntsixuan jahanꞌ chaꞌ juu xjen na ndyiö ntꞌö nacjooꞌ minꞌninchen tsꞌan, mantyi ncyꞌoon juu cüenta Espíritu Santo quiiꞌ tsꞌon juu.

20 Ndoꞌ sintcüeꞌ Pedro jñꞌoon, tso jon:

—Cjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon sꞌon ꞌnanꞌ, ndoꞌ mantyi ncuꞌ, ee matsitiuꞌ na veꞌ yo sꞌon, joꞌ na ndëë ngyonꞌ cüenta juu naya na veꞌ yu na itsiquindaaꞌ jonhanꞌ nnꞌan. 21 Juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuán, ꞌuꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ntsijon ꞌuꞌ yohanꞌ, ee tyiꞌxoncüeeꞌ tsonꞌ na tonnon jon. 22 Joꞌ quintcüeꞌ tsonꞌ jnan na matsixuanꞌ. Ndoꞌ canꞌ nnon jon, tyiꞌnan ro na ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ na nndaꞌ vaa na ndyiiꞌ tsonꞌ. 23 Ee maquën cüenta na tꞌman jnanꞌ vaa, ndoꞌ juu jnanꞌñeen jndë sityenhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tyen tyen tsꞌan yo carena.

24 Ndoꞌ tꞌa Simón, itso juu ndëëhan:

—Quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌngenön chaꞌxjen juu jñꞌoon na conduehoꞌ.

25 Ndoꞌ Pedro yo Juan, tonanꞌmanntyichenhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, tonanꞌnein nquiiꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, jnduiꞌhan tsjoonꞌñeen ndyuaa Samaria na ncꞌo ntcüeꞌhan Jerusalén. Ndoꞌ majndye njoon quijndë na mꞌanhanꞌ ndyuaaꞌñeen, tovenonhan joꞌ. Toninncyahan jñꞌoon naya ndëë nnꞌan na mꞌan njoonꞌñeen.

Felipe yo tsꞌan ndyuaa Etiopía

26 Jndë joꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, sinin jon nnon Felipe, itso jon: “Quitsijndaꞌ na ncjaꞌ nato ntyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan. Juu nato na inanhanꞌ Jerusalén na ivenonhanꞌ ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan na iveeꞌhanꞌ tsjoon Gaza, juu natoꞌñeen cjaꞌ.” 27 Ndoꞌ joꞌ sijndaꞌ Felipe, tja jon. Ndoꞌ nato na ñjon jon, tjonhin ncüii tsꞌan na jnan tsanꞌñeen ndyuaa Etiopía. Juu tsansꞌaꞌñeen eunucohin na ityeꞌntjon jon nnon Candace, nquii tsanscu na icoꞌxen ndyuaa Etiopía. Juu tsansꞌaꞌñeen, tꞌua Candace tsꞌian nnon juu na quitsue juu sꞌon quityquiiꞌ vatsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Tsjoon Jerusalén, joꞌ tëtsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, jnan juu joꞌ, 28 Vja ntcüeꞌ juu ndyuaa tsjoonꞌ juu. Ndoꞌ xjen na tjon Felipehin, ñjon juu tyquiiꞌ carreta ꞌnaanꞌ juu. Itsijnaanꞌ juu tson na chuuꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Isaías.

29 Ndoꞌ nquii Espíritu Santo itso jon nnon Felipe: “Quitsindyooꞌ ꞌuꞌ nnon carretavahin, ndoꞌ quitsijon ꞌuꞌ yo juu tsan na vayꞌoonhanꞌ.”

30 Joꞌ tëntyjaaꞌ Felipe nnon juu tsanꞌñeen. Joꞌ jndyii jon na itsijnaanꞌ tsanꞌñeen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Isaías. Joꞌ taxeeꞌ jon nnon juu, itso jon:

—Joo jñꞌoon na matsijnanꞌ, ¿Aa mavaaꞌ tsonꞌhanꞌ?

31 Ndoꞌ tꞌa tsanꞌñeen, itso juu:

—Nndaꞌ ꞌuꞌ tsꞌan, taꞌnan tsꞌan na ya ntsiꞌman nnön, yajoꞌ ¿Nchu ya ntsꞌa na ncüaaꞌ tsꞌönhanꞌ?

Ndoꞌ tcan tsanꞌñeen na cava Felipe tyquiiꞌ carretaꞌñeen na cacjo jon ngiaaꞌ juu. 32 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na sijnaanꞌ tsanꞌñeen, ndö vaa na tsohanꞌ:

Xjen na vayꞌoon tsꞌan quitsman na ntscueeꞌ jon juu oꞌ, minꞌchjo tyiꞌtsixuaa oꞌ.

Ndoꞌ chaꞌxjen ncüii quitsman chjo, xjen na ityjee tsꞌan sooꞌ oꞌ, ninmaꞌchen ꞌndyo oꞌ.

Ndoꞌ nquii jon na conduihin quitsman chjo cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon,

manndaꞌ tajñꞌoon tso jon min na tjon jon naviꞌ.

33 Ndoꞌ juu jon jnanꞌcüejnaanꞌ nnꞌanhin, min tyíꞌquitoxen yahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Ndoꞌ ¿Nin tsꞌan na nndëë ncüjiꞌ cüenta ntyja ꞌnaan nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon na jndyocahanꞌ?

Taꞌnan tsꞌan na nndëë ntsꞌaahanꞌ ngꞌe tjiꞌhan na vandoꞌ jon nnon tsonnanguevahin.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji Isaías.

34 Ndoꞌ juu tsꞌan etiopíaꞌñeen taxeeꞌ juu nnon Felipe, itso juu:

—Quitsaꞌ vi nayaꞌñeen, quitsuꞌ nnön, juu tsꞌan na tyincyaa jñꞌoonmin, ¿Aa itsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ndoꞌ aa ntyja ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan?

35 Ndoꞌ taꞌ Felipe na sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na jnduihanꞌ nnon tsonꞌñeen. Sinin jon nnon tsanꞌñeen jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 36 Ndoꞌ viochen xjen na ñjonhan nato, squehan ncüii joo na mꞌaan ndaatioo. Ndoꞌ juu tsꞌan etiopíaꞌñeen, tso juu nnon Felipe:

—Quindyiaꞌ, ndö mꞌaan ndaa. ¿Aa mꞌaan ncüii nnon na itscuꞌhanꞌ na ntsiquindëꞌ ja?

37 Ndoꞌ sintcüeꞌ Felipe jñꞌoon, itso jon:

—Xe na aa yo manchaꞌchen tsonꞌ na vantyja tsonꞌ Jesús, ndëë na ntsiquintꞌë ꞌuꞌ.

Tꞌa tsanꞌñeen, itso juu:

—Mavantyja tsꞌön na nquii Jesucristo conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon.

38 Ndoꞌ juu tsꞌan etiopiaꞌñeen, tꞌua jon tsꞌian na cacüentyjeeꞌ carretaꞌñeen. Ndë joꞌ nchaꞌvehan tyecuahan tyquiiꞌ ndaa, ndoꞌ siquindëëꞌ Felipehin. 39 Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ ntcüeꞌhan quiiꞌ ndaaꞌñeen, nquii Espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, tëyꞌoon jon Felipe. Ndoꞌ juu tsꞌan etiopíaꞌñeen, tavijndyiaaꞌ nndaꞌ jon Felipe, majoꞌ tja jon nato na vja jon na neiinꞌ jndyi jon. 40 Ndoꞌ juu Felipeꞌñeen, xiꞌ tsjoon Azoto, joꞌ tityincyooꞌhin. Jndye njoon tomandyiꞌ jon na toninncyaa jon juu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, ata tueeꞌ nndaꞌ jon tsjoon Cesarea.

9

Ntcüeꞌ tsꞌon Saulo jnaanꞌ jon

(Hechos 22:6-16; 26:12-18)

1 Majoꞌ juu Saulo, tyíꞌcaminntyjeeꞌ juu na itsityꞌue juu nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús na ntscüje juu joohan. Mangꞌe na nndaꞌ, tja juu na mꞌaan nquii tyee na conintque cüenta nnꞌan judíos. 2 Tëcan juu tson nnon tyeeꞌñeen na ngayꞌoon juuhanꞌ ndëë nnꞌan judíos na mꞌanhan tsjoon Damasco ncüii cüii vatsꞌon ꞌnaanhan. Juu tsonꞌñeen chuhanꞌ jñꞌoon na ninncyaahanꞌ najndei juu na ngacüja juu nnꞌan na cotsamꞌanhan nato ꞌnaanꞌ Jesús, nannon ndoꞌ nanntcu, ndoꞌ nndyochu ntcüeꞌ juuhan ncꞌonhan naviꞌ Jerusalén. 3 Majoꞌ nato na ñjon juu na vavindyo na ngueeꞌ juu tsjoon Damasco, ndoꞌ ninjonto jnan chon quiñoonꞌndue, tyioohanꞌ xiꞌjndio na mꞌaan jon. 4 Ndoꞌ na nndaꞌ, tyioohin tyuaa, jndyii juu ncüii jndye. Itsohanꞌ nnon juu: “ꞌUꞌ Saulo, ¿Ndu na matsaꞌ viꞌ ja? ¿Ndu na mantyꞌeꞌ ja?”

5 Ndoꞌ tꞌa juu: “¿Nin tsꞌan ꞌuꞌ, ta?” Ndoꞌ tꞌa jon, itso jon nnon juu: “Ja Jesús na mantyꞌeꞌ. ꞌUꞌ matsꞌaa viꞌ nquii ꞌuꞌ. Ntyja na matsaꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna itsꞌaa toro na iminꞌ oꞌ ntsiuꞌ nnon tsontë na itsityuaaꞌ tsꞌan oꞌ.” 6 Ndoꞌ tsontyichen Jesús nnon juu:

“Quinanquintyjaꞌ, cjaqueeꞌ quii tsjoon na vjaꞌ, ndoꞌ joꞌ ngitso ncüii tsꞌan nnonꞌ nchu vaa nquii na quitsaꞌ.”

7 Ndoꞌ nque nannon na conanꞌjonhan yo Saulo, sacüentyjeeꞌ nanꞌhan na tyue jndyihan, ee xiaꞌntyi jndyehan jndyeeꞌ tsꞌan, majoꞌ minꞌncüii tsꞌan tajntyꞌiahan. 8 Ndoꞌ juu Saulo, jnanquintyja juu tyuaa. Majoꞌ vi na jndë siquinaan juu ndöꞌnnon juu, tavindëë ndyiaaꞌ juu. Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ na tꞌuehan ntꞌö juu na tyeyꞌonhanhin tsjoon Damasco. 9 Joꞌ ijon tomꞌaan juu vi ndye xuee na ndiquindyiaaꞌ juu. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen min tatcüaꞌ juu, min taꞌnan tꞌu juu yu ro.

10 Tyquiiꞌ juu tsjoon Damascoꞌñeen tomꞌaan ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon jon Jesús, tsanꞌñeen jndyu jon Ananías. Juu jon jndyiaaꞌ jon na tityincyooꞌ ta Jesús nnon jon. Sinin jon nnon juu, itso jon: “ꞌUꞌ Ananías.” Tꞌa juu, itso juu: “Ndö mꞌan, ta.”

11 Ndoꞌ tso ta Jesús nnon juu: “Cjaꞌ nata na jndyuhanꞌ Nata Yuu. Ndoꞌ vaaꞌ tsan na jndyu Judas, joꞌ cüaxeꞌ tsan na jndyu Saulo, tsanꞌñeen tsꞌan tsjoon Tarsohin. Itsinin juu nnön. 12 Ndoꞌ quityquiiꞌ na tityincyooꞌ nnon juu, jndyiaaꞌ juu na ꞌuꞌ jndë tëqueꞌ na mꞌaan juu na tyioꞌ ntꞌöꞌ cjooꞌ juu chaꞌ nndëë nndyiaaꞌ nndaꞌ juu.”

13 Majoꞌ juu Ananíasꞌñeen, vi na jndë jndyii jon juu jñꞌoonꞌñeen, tꞌa jon, itso jon: “ꞌUꞌ ta, jndye nnꞌan jndë jnanꞌneinhan nnön ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na nque nnꞌan na conduihan cüentaꞌ na mꞌanhan Jerusalén, tijndyehan na itsꞌaa viꞌ juu. 14 Ndoꞌ naneinhin jndë tyjeeꞌ juu tsjoonvahin na yꞌoon juu tson na nque ntyee na mꞌanhan Jerusalén jndë tyincyahinhanꞌ nnon juu. Ndoꞌ juu tsonꞌñeen chuhanꞌ jñꞌoon na incyaahanꞌ najndei juu na joo nnꞌan na contcüiiꞌhan xueꞌ, tsoñꞌenhan quityiiꞌ juuhan vancjo.”

15 Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon Ananíasꞌñeen, itso jon: “Cjaꞌ ee ncö jndë tjihin na ntsinin juu ntyja njan ndëë nnꞌan na mañoon ndyuaa, ndoꞌ mantyi ndëë nque nnꞌan na cotoxenhan nnꞌan na mꞌan joꞌ, ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan Israel. 16 Ndoꞌ mantyi ntsiꞌman nnon juu na jndye nnon naviꞌ na chuhanꞌ na ngenon juu ngꞌe na vantyja tsꞌon juu ja.”

17 Ndoꞌ juu Ananíasꞌñeen, vi na jndë jndyii jon na nndaꞌ, tja jon vꞌaa naijon na mꞌaan Saulo. Tëqueeꞌ jon joꞌ. Tyio jon ntꞌö jon nacjooꞌ tsanꞌñeen. Tso jon:

—ꞌUꞌ ntyjë Saulo, manquiintyi ta Jesús na tityincyooꞌhin nnonꞌ nato na jndyoꞌ, nquii jon jñon ja na mꞌanꞌ. Tꞌua jon tsꞌian nnön na ꞌuꞌ ndyiaꞌ nndaꞌ ndoꞌ na quindë ya ncꞌoon Espíritu Santo quiiꞌ tsonꞌ.

18 Juu xjenꞌñeen, ninñoonꞌ jndyiiꞌ tjan na tcüe tënnon Saulo, tycyaahanꞌ chaꞌvijon tsja, ndoꞌ na nndaꞌ, xuee jndyiaaꞌ ntcüeꞌ jon. Ndoꞌ jnanquintyja jon, siquindëëꞌ Ananíasꞌñeen jon yo xueeꞌ Jesús. 19 Jndë joꞌ tcüaꞌ jon, juuhanꞌ tyincyaa nndaꞌhanꞌ najndeiꞌ tsꞌon jon. Ndoꞌ nincüanntyi ro xuee na vi ntjohin juu tsjoonꞌñeen yo nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús.

Tyincyaa Saulo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Damasco

20 Ndoꞌ juu Sauloꞌñeen, maquintyjachen taꞌ jon na toca jon ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos tsjoonꞌñeen. Joꞌ tonincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na nquii Jesús conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. 21 Ndoꞌ tsochen nnꞌan na tondye jñꞌoon na toninncyaa jon, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan. Tonduehan:

—Tsanvaꞌ, ¿Aa chi manquiintyi juu na tomandyiꞌ quityquiiꞌ tsjoon Jerusalén na totsꞌaa viꞌ jon nnꞌan na contcüiiꞌ xueeꞌ Jesús? Ndoꞌ ntjoohin ¿Aa chito mantyi jndë jndyo jon na ntsityen jon nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na ngachu ntcüeꞌ jonhan Jerusalén ndëë nque ntyee na conintque?

22 Majoꞌ Saulo, tyiꞌncüii cüii jon na toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tëyꞌoonchen jon najndei jon quityquiiꞌ juu tsꞌianꞌñeen. Yo juu jñꞌoon na totsiꞌman jon ndëë nnꞌan judíos juu tsjoonꞌñeen, totsityuiiꞌ jon joo jñꞌoon na tondue nanꞌñeen na juu Jesús, tyiꞌyuuꞌ na conduihin Mesías.

Jnꞌman Saulo nduee nnꞌan judíos

23 Ndoꞌ vi jndë na tyiꞌndyo xuee, yajoꞌ nque nnꞌan judíos na mꞌanhan Damasco, jnanꞌtjonꞌhan jñꞌoon yo ntyjehan na nnanꞌcueeꞌhan Saulo. 24 Majoꞌ juu jon, taaꞌ tsꞌon jon juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ nanꞌñeen naxuee ndoꞌ natsjon tondahan jon jndyue teonntjöꞌ na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan jon. 25 Majoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, tejndeihan jon natsjon. Tua jon quiiꞌ ncüii tsque na jndë yo ntꞌöö tꞌman. Jndë joꞌ jnanꞌvꞌiuuꞌhan jon ventana na vaa tondye ꞌndyo teonntjöꞌñeen. Yajoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ, veꞌ nndaꞌ vaa na jnꞌman jon.

Toninncyaa Saulo jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús tsjoon Jerusalén

26 Ndoꞌ xjen na tueeꞌ ntcüeꞌ Saulo Jerusalén, ninꞌquitsitjonꞌhin yo nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús. Majoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen ncyaahan jon, min tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhan na conduihin tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesús. 27 Majoꞌ min na nndaꞌ, tëyꞌoon Bernabé jon na mꞌan nque nnꞌan na tji Jesús na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Juu tsanꞌñeen sinin jon ndëë nanꞌñeen nchu vaa na jndyiaaꞌ Saulo ta Jesús xjen na ñjon juu nato Damasco, ndoꞌ mantyi yo na sinin jon nnon juu. Ndoꞌ mantyi xjen na tomꞌaan juu tsjoon Damascoꞌñeen, tavincyaaꞌ juu na toninncyaa juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 28 Joꞌ ntjo Saulo Jerusalén, tomandyiꞌ jon yo joo nanꞌñeen. Minꞌchjo tyiꞌncyaaꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. 29 Ndoꞌ joo nnꞌan judíos na conanꞌneinhan jñꞌoon griego, totsijndye jon ꞌndyo jon yo joohan, majoꞌ nanꞌñeen tojntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan jon. 30 Ndoꞌ nque nnꞌan Jerusalén na vantyja nꞌonhan Jesús, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, tyeyꞌonhan juu Sauloꞌñeen Cesarea. Vi na jndë squehan joꞌ, jnanꞌcüenon ntcüeꞌhan jon tsjoon Tarso.

31 Yajoꞌ joo ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ninvaa ndyuaa Judea, Galilea, yo ninꞌSamaria, ya tomꞌanhan, jndë tichen naviꞌ na toquenonhan, ndoꞌ mantyi tovaquehan ntyja na vantyja nꞌonhan. Tomꞌanhan na ncyaaꞌ nꞌonhan na ntꞌahan ncüii nnon na tyiꞌxeꞌcaveeꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ yo na itejndei Espíritu Santo joohan, tëvijndyentyichenhan.

Na jnꞌman Eneas

32 Ndoꞌ nquii Pedro, tomandyiꞌ jon na tovaquindyiaaꞌ jon nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan tsjoon Lida na mantyi vantyja nꞌonhan, tëquindyiaaꞌ jon joohan. 33 Joꞌ ntjii Pedro ncüii tsansꞌa na ntjein ngꞌee juu na jndë nen chu na vaa juu jndu, tsanꞌñeen jndyu juu Eneas. 34 Itso Pedro nnon juu:

—ꞌUꞌ ntyjë Eneas, Jesucristo itsinꞌman jon ꞌuꞌ. Quinanquintyjaꞌ. Quitsintcüiꞌ tsueꞌ.

Ndoꞌ maquintyjachen jnanquintyja tsanꞌñeen, jndë jnꞌman juu. 35 Ndoꞌ nnꞌan tsjoon Lidaꞌñeen yo joo nnꞌan na mꞌan ndyuaa su Sarón, tsoñꞌenhan tojntyꞌiahan tsanꞌñeen, ndoꞌ tëntyja nꞌonhan ta Jesús.

Ntyja na tandoꞌ xco Dorcas

36 Tsjoon Jope, joꞌ tomꞌaan ncüii tsanscu na vantyja tsꞌon Jesús, Tabita jndyu juu. Majoꞌ yo jñꞌoon griego condue nnꞌanhin Dorcas. Juu tsanꞌñeen ya tsꞌanhin ndoꞌ na totejndei jon nanninñenꞌ. 37 Ndoꞌ joo ngueeꞌñeen, tyꞌoon na tiviiꞌ jon ndoꞌ tueꞌ jon. Ndoꞌ vi na jndë tmanhan tsꞌooꞌñeen chaꞌxjen costumbre ꞌnaanhan, joꞌ tquenhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon vꞌaa na vja ve quitoꞌ. 38 Juu tsjoon Jopeꞌñeen ndyo chjo mꞌaanhanꞌ yo tsjoon Lida. Ndoꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan tsjoon Jope, ngiohan na juu Pedro veꞌ mꞌaan ya jon tsjoon Lida. Mangꞌe joꞌ, jñonhan ve tsansꞌa ntyjehan na quitsaquitqueenꞌhan jon. Ndoꞌ nanꞌñeen, tyꞌehan joꞌ, jnduehan nnon jon: “Já jnán Jope na tincyö́ na mꞌanꞌ. Quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na majuuntyi xjenva ncjaꞌ chjo yo já.”

39 Yajoꞌ tja Pedro yo nanꞌñeen. Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ jon tsjoon Jope, joo nnꞌan na mꞌan joꞌ cominndooꞌchenhin jon, ndoꞌ savahin yo jon naijon vequityen juu tsꞌooꞌñeen. Ndoꞌ joo nanntcu ninnque, tsoñꞌenhan tatjonhin nnon jon. Joo ndiaa tonco yo ndiaa quityquiiꞌ na totsia Dorcas cüentahan xjen na tovandoꞌ jon, cotyueehan viochen xjen conanꞌmanhinhanꞌ nnon juu Pedro. 40 Ndoꞌ juu Pedro, sꞌaa jon tsꞌian na tsoñꞌen nanꞌñeen jnduiꞌhan tochꞌen. Ndë joꞌ tcon xtye jon, sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndë joꞌ tequen jon tontyja na vaa tsꞌooꞌñeen, jndyiaaꞌ jonhin. Tso jon:

—ꞌUꞌ nan Tabita, quinanquintyjaꞌ.

Ndoꞌ siquinaan juu nnon juu, ndoꞌ xjen jndyiaaꞌ juu Pedro, tëcüetyen juu. 41 Ndoꞌ tꞌuii Pedro cüii ntyjaaꞌ ntꞌö juu, sue jonhin. Ndë joꞌ tꞌman jon nanntcuꞌñeen yo ninꞌjoo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Siꞌman jon tsanscuꞌñeen ndëëhan na vandoꞌ nndaꞌ juu. 42 Ndoꞌ nnꞌan tsjoon Jopeꞌñeen, tsoñꞌenhan jndyehan na tui na nndaꞌ, ndoꞌ jndyehan tovantyja nꞌonhan ta Jesús. 43 Ndoꞌ juu Pedro, majndye xuee ntjohin juu tsjoonꞌñeen vaaꞌ tsan na jndyu Simón, tsan na itsiquitöꞌ ntjan.

10

Pedro yo Cornelio

1 Tsjoon Cesarea, joꞌ mꞌaan ncüii tsansꞌa na jndyu Cornelio. Juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan na icoꞌxen jon ncüii tmaanꞌ sondaro na jnanhan ndyuaa Italia. 2 Juu tsanꞌñeen yo manchaꞌchen tsꞌon jon itsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon, nquii jon ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon. Mꞌaan na ncyaaꞌ tsꞌon jon na ntsꞌaa jon ncüii nnon ꞌnan na tyiꞌcaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan judíos nanninñenꞌ, tꞌman totejndei jonhan. Ndoꞌ ꞌio ꞌio totsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 3 Ncüii xuee chaꞌ na ndye na matman, vaa ncüii nnon na tityincyooꞌ nnon jon na jndyiaaꞌ jon.

Jndyiaaꞌ jon na taqueeꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon naijon na mꞌaan jon. Itso jon nnon juu: “Cornelio.”

4 Ndoꞌ veꞌ tojndyiaaꞌ jndyi jon nnon juu ángelꞌñeen na quityꞌue juu. Taxeeꞌ juu nnon jon:

—¿Nin ꞌnan ntsaꞌ ja, ta?

Ndoꞌ tꞌa ángelꞌñeen, itso jon:

—Joo jñꞌoon na matsininꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, jndë iyꞌoon jon cüentahanꞌ. Ndoꞌ iquen jon cüenta na matejndeiꞌ naninñenꞌ, ndoꞌ mantyi vañjoonꞌ tsꞌon jon ꞌuꞌ. 5 Ndoꞌ naneinhin, quijñonꞌ nnꞌan na chi ncꞌohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenꞌhan juu tsan na jndyu Simón na mantyi condue nnꞌanhin Pedro. 6 Juu jon mꞌaan ya jon vaaꞌ ncüiichen Simón, tsan na itsiquitöꞌ ntjan. Vaaꞌ tsanꞌñeen minntyjeeꞌhanꞌ ndyo ꞌndyo ndaandue.”

7 Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ ángelꞌñeen na sinin jon yo Cornelio, yajoꞌ tqueenꞌ tsanꞌñeen ve tsꞌan na ityeꞌntjon jon yo ncüii sondaro na vjayꞌoonchen jñꞌoon yohin. Juu tsanꞌñeen mantyi itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 8 Chen jndyi sinin Cornelio ndëëhan nchu vaa ꞌnan na jndyiaaꞌ jon. Ndë joꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cꞌohan Jope.

9 Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee ninvaa ñjonhan nato. Chaꞌna mandyo ngueeꞌ yajminꞌ, vavindyo na ntsquehan tsjoon Jopeꞌñeen. Juu xjenꞌñeen tëva Pedro xquen vꞌaa su. Taꞌ jon na itsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 10 Joꞌ mꞌaan jon, ndoꞌ tyioo na ninꞌjndoꞌ jndyi jon. Ndoꞌ viochen xjen na nque nnꞌan vꞌaaꞌñeen conanꞌjndaꞌhan ꞌnan na ntcüaꞌ jon, vaa ncüii nnon ꞌnan na tityincyooꞌ nnon jon. 11 Joꞌ jndyiaaꞌ jon na jnaan quiñoonꞌndue. Jndyocue ncüii chaꞌvijon ncüii ndiaandyuꞌ tuen na tjonꞌ ninnque nquihanꞌ. Tyioohanꞌ naijon na mꞌaan jon. 12 Ndoꞌ quityquiiꞌhanꞌ, joꞌ ñjon tsoñꞌen nnon quiooꞌ na cotsacaꞌ, yo quiooꞌ na cotsamanꞌ, ndoꞌ yo ninꞌquintsa. 13 Ndoꞌ jndyii Pedro ncüii jndye na itsohanꞌ: “Quinanquintyjaꞌ, quitscueꞌ quiooꞌ na ntquiꞌ.”

14 Majoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon, itso jon: “Nndaꞌ ta, tyiꞌjeꞌquëhanꞌ ee joo ꞌnan na itsiquindyi jñꞌonꞌ na tyiꞌntjuꞌ tsixuanhanꞌ, ndoꞌ min tyiꞌjiꞌuahanꞌ, minꞌjon tacoquëhanꞌ.”

15 Juu xjenꞌñeen, jndyii nndaꞌ jon juu jñꞌoonꞌñeen: “ꞌNan na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na jiꞌua conduihanꞌ, cjacüentyjeꞌ na macüjiꞌ cüenta na tyiꞌntjuꞌhanꞌ.”

16 Ndye jnda na jndyii jon juu jndyeꞌñeen. Ndë joꞌ juu nanꞌñeen na chaꞌvijon ndiaahanꞌ, tavantcüeꞌhanꞌ quiñoonꞌndue. 17 Ndoꞌ mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon Pedro nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ na nndaꞌ vaa ꞌnan na jndyiaaꞌ jon. Majoꞌ viochen xjen na mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, nque nanꞌñeen na jñon Cornelio na mꞌaan Pedro, squenonhan tsjoon Jope. Totaꞌxeeꞌhan yuu jon na vaa vaaꞌ Simón na veꞌ mꞌaan ya Pedro joꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, squehan ꞌndyo vaaꞌ juu tsanꞌñeen. 18 Ndoꞌ tꞌmanhan, jnduehan: “Ncyö́ chjo vꞌaa. ¿Aa ntjoo mꞌan juu tsan na jndyu Simón na mantyi condue nnꞌanhin Pedro?”

19 Ndoꞌ viochen xjen na ninmꞌaanꞌ tsꞌon Pedro na nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyi juu nanꞌñeen na jndyiaaꞌ jon, juu xjenꞌñeen nquii Espíritu Santo tso jon nnon juu: “Quindyiaꞌ, jndë sque ndye nannon na cojntꞌuehan ꞌuꞌ. 20 Quinanquintyjaꞌ, cjaꞌcueeꞌ, ndoꞌ cjaꞌ yo joohan, minꞌncüii jñꞌoontiu tyiꞌncꞌonꞌ na ncjaꞌ yohan ee ncö jndë tsjö ndëëhan na ncyohan na mꞌanꞌ.”

21 Joꞌ tacue Pedro na mꞌan nanꞌñeen. Tso jon ndëëhan:

—Ja tsꞌan na cojntꞌuehoꞌ. ¿Nin tsꞌian tyincyohoꞌ?

22 Ndoꞌ tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Já tincyö́ tsꞌian ꞌnaanꞌ tsan na jndyu Cornelio, juu tsanꞌñeen icoꞌxen jon ncüii tmaanꞌ sondaro. Juu jon jndyoyu vamꞌaan jon ndoꞌ itsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ nque nnꞌan judíos, tsoñꞌenhan ya jñꞌoon conanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Majoꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tso jon nnon juu na quitsiquindyi jon ꞌuꞌ na chi ncjaꞌ vaaꞌ jon na nndyii jon jñꞌoon na ntsininꞌ.

Nndaꞌ jñꞌoon na jndue nanꞌñeen.

23 Joꞌ sijndaꞌ Pedro na juu tijaanꞌñeen ntjo nanꞌñeen vꞌaa naijon na mꞌaan ya jon. Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee tja jon yohan. Ndoꞌ mantyi vendye nnꞌan tsjoon Jope na mantyi vantyja nꞌonhan Jesús, tyꞌehan yo jon.

ꞌNan na tui vaaꞌ Cornelio

24 Xee na jndë ve squehan juu tsjoon Cesareaꞌñeen. Iminndooꞌ jndyi Cornelio joohan. Ndoꞌ jndë sincüi jon nnꞌan chuuꞌhin yo vendye nnꞌan na ya jñꞌoon yohin. 25 Xjen na jndyii jon na jndë tyjeeꞌ Pedro, tëquitjonhin tsanꞌñeen. Tcon xtye juu nnon jon na sitꞌmaanꞌ juuhin. 26 Majoꞌ Pedro sue jon Cornelio. Itso jon nnon juu:

—Quinanquintyjaꞌ, ee mantyi cüajon tsꞌan ja chaꞌna ꞌuꞌ.

27 Ndoꞌ viochen xjen na conanꞌneinhan, tyequeꞌhan quityquiiꞌ vꞌaa. Joꞌ jndyiaaꞌ Pedro na jndye nnꞌan na jndë jnanꞌncüihan joꞌ. 28 Joꞌ tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ mangiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conanꞌtꞌmánꞌ já Tyoꞌtsꞌon, joꞌ itscuꞌhanꞌ na já nnꞌan judíos ntsantyjáꞌ nnon ncüiichen tsꞌan na mañoon tsjan conduihin yo já nnꞌan judíos, min na ntsacꞌë́ vaaꞌ juu. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon jndë siꞌman jon nnön na minꞌncüii tsꞌan tavintsjö na veꞌ minꞌcya ro tsꞌanhin, ndoꞌ min tavintsjö na tyiꞌjiꞌua condui tsanꞌñeen. 29 Mangꞌe na nndaꞌ vaa na siꞌman jon nnön, joꞌ juu xjen na tqueenꞌ ꞌoꞌ ja, taviꞌnan sitiu na jndyö. Ndoꞌ naneinhin, quinduehoꞌ nnön ¿Aa vaa tsꞌian na tqueenꞌhoꞌ ja?

30 Ndoꞌ tꞌa Cornelio, tso jon:

—Xeevahin jndë nenque xuee na majuu xjenvahin mꞌan ja vꞌa. Ndoꞌ chaꞌnan ndye na matman, matyjë ꞌnan ꞌndyö ndoꞌ matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon. Majuu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ncüii tsꞌan nnön na quixuee jndyi ndiaaꞌ jon. 31 Itso jon nnön:“ꞌUꞌ Cornelio, jndë indyii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na matsininꞌ nnon jon, ndoꞌ ñjon tsꞌon jon na matejndeiꞌ nnꞌan ꞌnan na itsitjahanꞌhin. 32 Mangꞌe joꞌ quijñonꞌ nnꞌan na chi ncꞌohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenꞌhan nquii Simón, tsan na mantyi jndyu Pedro. Juu tsanꞌñeen veꞌ mꞌaan ya jon vaaꞌ Simón, tsan na itsiquitöꞌ ntjan. Vꞌaaꞌñeen minntyjeeꞌhanꞌ ꞌndyo ndaandue. Juu Pedro vi na jndë tyjeeꞌ jon ntjoohin, min jñꞌoon na ntsiquindyi jon ꞌuꞌ.” 33 Tsontyichen Cornelio: Mangꞌe joꞌ, maquintyjachen tꞌua tsꞌian na quitsacyꞌon nnꞌan ꞌuꞌ, ndoꞌ ncya ya ꞌuꞌ na jndyoꞌ. Ndoꞌ naneinhin, tsoñꞌen já mꞌán ntjoohin na tonnon Tyoꞌtsꞌon na ndyë́ tsoñꞌen jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon jon na quitsiquindyiꞌ já.

Ndö jñꞌoon na sinin Pedro vaaꞌ Cornelio

34 Joꞌ tyeꞌ sinin Pedro, itso jon ndëë nanꞌñeen:

—ꞌOꞌ na mꞌanhoꞌ ntjoohin, naneinhin mavaaꞌ tsꞌön na mayuuꞌ tyiꞌquitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na veꞌ jndaꞌ ro nnꞌan na ngayꞌoon jon jñꞌoon yohan. 35 Ee minꞌcya ro tsonnangue na mꞌan nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon ndoꞌ na contꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌ ngaveeꞌ ntyjii jon ntyja ꞌnaanhan. 36 Toninncyaa jon jñꞌoonꞌ jon ndë́ já nnꞌan Israel. Totsiquindyi jon já jñꞌoon naya na incyaahanꞌ na minꞌncüii tajñuaanꞌ tsꞌon tsꞌan na tonnon jon xengꞌe nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen nnꞌan. 37 Nquehoꞌ mangiohoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Vi jndë na tenon na toninncyaa Juan jñꞌoon na quintꞌë nnꞌan chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan jnanhan, juu xjenꞌñeen taꞌ Jesús, toncyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan ndyuaa Galilea ndoꞌ ata ninvaa ndyuaa Judea tycya juu jñꞌoonꞌñeen. 38 Jndë macondyehoꞌ na nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na quindë ya totsixuan jon Espíritu Santo yo juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Tomandyiꞌ Jesús, totsꞌaa jon ꞌnan naya, ndoꞌ totsinꞌman jon tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu yutyia, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon yohin. 39 Já tojntyꞌiá ndë́ tsoñꞌen ꞌnan na totsꞌaa Jesús ndyuaa Judea ndoꞌ mantyi quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Majoꞌ jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na tꞌionhan jon nnon tsonjnꞌaan. 40 Majoꞌ xee jndë ndye na tueꞌ jon, nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na vandoꞌ xco jon, ndoꞌ mantyi siꞌman jon Jesús ndë́. 41 Chito ndëë tsoñꞌen nnꞌan na tovityincyooꞌhin, xiaꞌntyi ndë́ já na siꞌman Tyoꞌtsꞌonhin. Ee nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tji jon já na quinanꞌnë́n jndyoyú ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Manquë́ na tocüꞌá yohin vi jndë na vandoꞌ xco jon. 42 Iꞌua jon tsꞌian ndë́ na ninncyá jñꞌoon naya ndëë nnꞌan na quinanꞌnë́n jndyoyú na nquii jon tquen jon Jesús na conduihin na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin, nque nnꞌan na ninvandoꞌ yo mantyi ninꞌnnꞌan na jndë tjë. 43 Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Tonduehan na ncüii cüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu jon, ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon nanꞌñeen yo jnan na nanꞌxuanhan xengꞌe xueeꞌ nquii Jesús.

Nnꞌan na chito judíos tyꞌonhan cüenta Espíritu Santo

44 Ninvaa itsinin Pedro ndëë nanꞌñeen, ndoꞌ majuu xjenꞌñeen tsoñꞌenhan na tondyehan jñꞌoon na tyincyaa jon, tyꞌonhan cüenta juu Espíritu Santo. 45 Ndoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen na vantyja nꞌon Jesús na tyenanꞌjonhan yo Pedro, tiꞌndaaꞌ tcya ngiohan na mantyi joo nanꞌñeen tyꞌonhan cüenta Espíritu Santo. 46 Ee joo nnꞌan judíosꞌñeen jndyehan na jnanꞌnein nanꞌñeen mañoon nnon jñꞌoon yo na jnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 47 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui, joꞌ itso Pedro ndëë nnꞌan na tyꞌe yohin:

—¿Aa ntsꞌaahanꞌ na mꞌaan ncüii ꞌoꞌ na ngitso juu na tyiꞌcüjiꞌ yahanꞌ na ntꞌë nanminꞌ? Ee maninncüii xjen jndë tyꞌonhan cüenta juu Espíritu Santo chaꞌxjen na tyꞌön cüenta jon quiiꞌ nnꞌön.

48 Ndoꞌ sijndaꞌ jon na quintꞌë nanꞌñeen yo xueeꞌ Jesucristo. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tan nanꞌñeen nnon jon na quintjohin vendyechen xuee yohan.

11

Itsiquindyi Pedro ntyja na tja jon vaaꞌ Cornelio

1 Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús yo ninꞌntyjehan nnꞌan na vantyja nꞌon jon na mꞌanhan ndyuaa Judea, jndyehan na joo nnꞌan na tachi judíos conduihan, mantyi jndë tyꞌonhan cüenta jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 2 Majoꞌ xjen na tja ntcüeꞌ Pedro Jerusalén, nnꞌan judíos na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, jnanꞌtyiaꞌhan jon. 3 Jnduehan nnon jon:

—ꞌUꞌ ntyjë, ¿Ndu na tjaꞌ na mꞌan nnꞌan na chito conduihan tsjan jaa? Ndoꞌ mantyi na tcüaꞌ yohan.

4 Ndoꞌ tꞌa Pedro, chen chen sinin jon ndëëhan tsoñꞌen ꞌnan na tui. Tso jon:

5 —Mꞌan ja tsjoon Jope na matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen mantyi tityincyooꞌ ꞌnan nnön. Jntyꞌia ncüii ndiaandyuꞌ tuein na tyen nenque nquihanꞌ. Quiñoonꞌndue jnanhanꞌ, tyioohanꞌ naijon mꞌan. 6 Ndoꞌ vi na jndë tquën ya cüenta, quityquiiꞌhanꞌ, joꞌ jntyꞌia na mꞌan quiooꞌ tsjan yo quiooꞌ quiiꞌ jndëë yo quiooꞌ na cotsamanꞌ tsia yo ninꞌquintsa. 7 Juu xjenꞌñeen mantyi jndyi na nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue sinin jon nnön. Itso jon: “Pedro, quinanquintyjaꞌ, quitscueꞌ quiooꞌ na ntquiꞌ.” 8 Majoꞌ tꞌa, tsjö: “Nndaꞌ ta, tyiꞌjeꞌquë ee minꞌjon tacoquë ꞌnan na itso jñꞌoonꞌ na tyiꞌntquë, min ꞌnan na tyiꞌjiꞌua tsixuanhanꞌ.” 9 Ndoꞌ na vja ve tꞌa nndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Tso jon nnön: “ꞌNan na jndë tquën na ntjuꞌ tsixuanhanꞌ, ꞌuꞌ tavintsuꞌ na tyiꞌjiꞌuahanꞌ.” 10 Ndye jnda tui na nndaꞌ. Ndë joꞌ tëva ntcüeꞌhanꞌ quiñoonꞌndue. 11 Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, sque ndye caꞌ nnꞌan vꞌaa naijon na mꞌan ya. Ncüii tsꞌan tsjoon Cesarea, tꞌua jon tsꞌian ndëë nanꞌñeen na tyequijntꞌuehan ja joꞌ. 12 Ndoꞌ nquii Espíritu Santo tso jon nnön na minꞌncüii tyiꞌndyiiꞌ tsꞌön na ncjö yo nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi yon ntyjëëhë nanmin na vantyja nꞌonhan Jesús, tyꞌehan yo ja. Tsoñꞌen já sacꞌë́ quiiꞌ vaaꞌ nquii tsanꞌñeen. 13 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen tso jon ndë́ na jndyiaaꞌ jon ncüii ángel na tëcüentyjeeꞌ tsanꞌñeen quiiꞌ vaaꞌ jon. Ndoꞌ tso ángelꞌñeen nnon jon: “Cꞌuaꞌ tsꞌian ndëë nnꞌan na cꞌohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenꞌhan juu Simón, tsan na mantyi xueeꞌ juu na vja ve Pedro. 14 Juu tsanꞌñeen ngitso jon nnonꞌ nchu vaa nquii ntsaꞌ chaꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnanꞌ, ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan vaꞌ.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso ángelꞌñeen nnon jon. 15 Ndoꞌ tsontyichen Pedro: “Ndoꞌ majuu xjen na tyeꞌ na matsinën ndëë nnꞌanꞌñeen, tyꞌonhan cüenta Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhan chaꞌxjen na tyꞌön cüenta jon juu xeeꞌñeen.” 16 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, tëñjoonꞌ tsꞌön juu jñꞌoon na sinin ta Jesús, na itso jon: “Juu Juan totsiquindëëꞌ jon nnꞌan yo ndaatioo, majoꞌ ꞌoꞌ mañoon nnon na ntꞌëhoꞌ, ee njñon Tyoꞌtsꞌon Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ jon ntꞌëhoꞌ.” 17 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, tquën cüenta na chaꞌxjen na nquii Tyoꞌtsꞌon na siquindaaꞌ jon Espíritu Santo jaa xjen na tëntyja nnꞌön Jesucristo, macüejon na sꞌaa jon yo joo nanꞌñeen. Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌquitsixuan ja na ntscꞌu ꞌnan na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yohan.

18 Ndoꞌ joo ntyjehin, nnꞌan judíosꞌneen, chen tui jndyuehan xjen na jndyehan jñꞌoonminꞌ. Ndoꞌ jnanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan:

—Yajoꞌ mantyi nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan yo jaa, xe na aa ntcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhan, mantyi ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan chaꞌ nnanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanhan.

Tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús tsjoon Antioquía

19 Vi najndë na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Esteban, juu xjenꞌñeen taꞌ nnꞌan na tontyꞌehan joo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Mangꞌe na nndaꞌ, jndye jndyi nanꞌñeen tycyahan. Ñꞌenhan na tyꞌehan ata xjen ndyuaa Fenicia, ndoꞌ mañoon ntyjehan tyꞌehan ndyuaa chjo na jndyuhanꞌ Chipre na xiꞌjndiohanꞌ mꞌaan ndaandue. Ñꞌen ntyjehan na tyꞌehan tsjoon Antioquía. Nanꞌñeen tonanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, veꞌ xiaꞌntyi ndëë ntyjehin nnꞌan judíos. 20 Majoꞌ quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen tomꞌan vendye nnꞌan na jnanhan juu Chipreꞌñeen yo ninꞌCirene. Ndoꞌ nanꞌñeen, vi na jndë squehan tsjoon Antioquíaꞌñeen, taꞌhan tonanꞌneinhan ndëë nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon griego. Tonanꞌmanhan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús ndëë nanꞌñeen. 21 Ndoꞌ tonanꞌxuanhan juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Joꞌ sꞌaahanꞌ na jndye nnꞌan ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan, tovantyja nꞌonhan ta Jesús.

22 Ndoꞌ nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan Jerusalén na vantyja nꞌonhan Jesús, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, tꞌuahan tsꞌian nnon juu Bernabé na chi ncja jon Antioquíaꞌñeen. 23 Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ jon joꞌ, tquen jon cüenta na tꞌman vaa na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ tyioo na neiinꞌ jndyi jon na condui na nndaꞌ. Tsoñꞌen nanꞌñeen totsiquiꞌmaanꞌ jonhan na yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan quintjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. 24 Juu Bernabéꞌñeen, ya ñuan tsixuan jon. Quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo, ndoꞌ tꞌman vantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ jndyechen nnꞌan tyion jonhan natooꞌ Tyoꞌtsꞌon.

25 Ndë joꞌ tja jon tsjoon Tarso na tëquintꞌue jon Saulo. 26 Ndoꞌ vi na jndë ntjii jon tsanꞌñeen, tantcüeꞌ jon, tayꞌoon jon tsanꞌñeen Antioquía. Ndoꞌ ninvaa ncüii chu tomꞌanhan joꞌ yo tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Jndye nnꞌan tsjoonꞌñeen tonanꞌmanhan ndëë nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ nque nnꞌan Antioquíaꞌñeen, joohan na jnanꞌquitaꞌ jndyeehan na jnanꞌquijndyuhan joo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús cristianos.

27 Joo xueeꞌñeen vendye nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon jnduiꞌhan Jerusalén, tyꞌehan, squehan Antioquía. 28 Ncüii joo nanꞌñeen, tsan na jndyu Agabo, yo na tyincyaa Espíritu Santo na jndaꞌ xquen jon, taꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon, ꞌnan na xejnda nguaa na nndyo jndoꞌ tꞌman na ninvaa tsonnangue. Ndoꞌ xjen na tomꞌaan nquii Claudio tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, juu xjenꞌñeen siquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 29 Mangꞌe joꞌ, nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan juu tsjoon Antioquíaꞌñeen, ntyjantyi na jndëë jntꞌahan, jnanꞌtjonhan xoquituꞌ. Ndoꞌ jnanꞌcüenonhinhanꞌ ndëë ntyjehan na vantyja nꞌonhan jon na mꞌanhan ndyuaa Judea chaꞌ quitejndeihanꞌ joo nanꞌñeen ꞌnan na itsitjahanꞌhin. 30 Ndoꞌ jntꞌahan na nndaꞌ. Tꞌuahan tsꞌian nnon juu Bernabé yo ninꞌSaulo na joo xoquituꞌ na jndë jnanꞌtjonhan, quitsayꞌon nanꞌñeenhanꞌ. Ndoꞌ joohan teyꞌonhinhanꞌ na mꞌan nque nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ndyuaa Judea.

12

Jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Jacobo ndoꞌ mantyi tyiꞌhan Pedro vancjo

1 Majuu xjenꞌñeen nquii Herodes, tsan na coꞌxen juu ndyuaa Judea, tꞌuii jon vendye nnꞌan na conduihan tmaanꞌ na vantyja nꞌon Jesús. Tyiiꞌ jon nanꞌñeen vancjo. 2 Ndoꞌ nquii Jacobo xio Juan, tquen Herodesꞌñeen jñꞌoon na quinanꞌcueeꞌ sondaro ꞌnaanꞌ jonhin yo xjo espada. 3 Ndoꞌ vi na tquen Herodes cüenta na tëveeꞌ ngio nnꞌan judíos na tꞌua jon tsꞌian na tueꞌ Jacobo, mantyi tyiiꞌ jon Pedro vancjo. Juu xjen na tui na nndaꞌ, xoncüe na mꞌaan nguee ꞌnaan nnꞌan judíos na cocüaꞌhan tyooꞌ na tatsquentë tëqueeꞌ. 4 Ndoꞌ vi na jndë tꞌuii Herodes Pedro, tyincyaa jon cüentahin nduee nginꞌon nchoꞌncüii sondaro. Ee sitiu jon naxenꞌ ngüenon juu nguee pascuaꞌñeen, yajoꞌ ncüjiꞌ jonhin na ntcoꞌxen jonhin na tondëë nnꞌan. 5 Joꞌ joo sondaroꞌñeen totaꞌntyjeeꞌhan Pedro quiiꞌ vancjo, majoꞌ nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús, tasacüentyjeeꞌhan na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon na quitejndei jon tsanꞌñeen.

Sinꞌman Tyoꞌtsꞌon Pedro na tyiꞌ nnꞌanhin vancjo

6 Ndoꞌ nquii Pedroꞌñeen, majuu tijaan ya na nnonnco xeeꞌñeen na ncüjiꞌ Herodes jon tondëë nnꞌan tsjoon, juu xjenꞌñeen xoncüe quiiꞌ ntꞌan sondaroꞌñeen itso jon, tyenhin yo ve carena. Ndoꞌ vendye ntyje sondaroꞌñeen, cotquenhan cüenta ꞌndyo vancjoꞌñeen. 7 Majuu tijaanꞌñeen, ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninjonto tyjeeꞌ jon tyquiiꞌ vancjoꞌñeen, sintjiiꞌ jon ntꞌö jon tsiꞌntsqueeꞌ Pedro na sintcüi jonhin. Itso jon nnon juu: “Cje quinanquintyjaꞌ.”

Ndoꞌ xjen na sꞌaa jon na nndaꞌ, joo carena na tyen ntꞌö jon, ninñoonꞌ jnduihanꞌ. 8 Ndoꞌ tsontyichen ángelꞌñeen nnon jon: “Quitsityenꞌ tsiaꞌ ndoꞌ quityionꞌ ntconꞌ ngꞌeꞌ.”

Ndoꞌ vi na jndë sꞌaa jon na nndaꞌ, itsontyichen ángelꞌñeen nnon jon: “Cüa, cüeꞌ ndiaatco ꞌnanꞌ ndoꞌ quindyontyjaꞌ naxꞌën.”

9 Ndoꞌ Pedro, jnduiꞌ jon, tëntyja jon toxenꞌ juu ángelꞌñeen, majoꞌ min tyíꞌquintjii jon na aa mayuuꞌ na jndë jndyaahin na sꞌaa ángelꞌñeen. Ee sitiu jon aa chi veꞌ ndaa itsooꞌ jon. 10 Tenonhan naijon na mꞌan sondaro na vejndyee, nnꞌan na cotaꞌntyjeeꞌ joꞌ. Ndë joꞌ mantyi tenonhan naijon na mꞌan sondaro na jndë ve. Ndoꞌ squehan ꞌndyo juu vancjoꞌñeen na tëꞌ xjohanꞌ naijon na nnduiꞌ tsꞌan na ngua jon nata quiiꞌ tsjoon. Ndoꞌ juu ꞌndyo vꞌaaꞌñeen, jnan nquiihanꞌ. Joꞌ tuahan nata, tyꞌehan, ndoꞌ juu xjenꞌñeen jntyꞌii ángelꞌñeen jon na ninnquii tsꞌon xquen jon.

11 Xjenꞌñeen ticjeeꞌya Pedro ncüii, tso jon: “Nanein mavaaꞌ ya tsꞌön na nquii Tyoꞌtsꞌon jñon jon ángel ꞌnaanꞌ jon na quitsiquindyaa tsanꞌñeen ja ntꞌö Herodes yo nduee ntyjë nnꞌan judíos ntyja tsoñꞌen na conanꞌtiuhan na ninꞌquintꞌahan ja.”

12 Ndoꞌ nquii Pedro, vi na jndë taaꞌ tsꞌon jon yo ꞌnan na tenon jon, tja jon vaaꞌ María, ndyee Juan, tsan na mantyi jndyu Marcos. Jndye nnꞌan na jndë tëncüihan joꞌ na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ juu Pedro. 13 Ndoꞌ sicꞌuaa jon ꞌndyo teon na ndyiiꞌ juu vꞌaaꞌñeen. Ndoꞌ ncüii yuscu na jndyu juu Rode na ityeꞌntjon ndëë nnꞌan vꞌaaꞌñeen, jnduiꞌ yuꞌñeen, tëquindyiaaꞌ juu nin tsꞌan na itsicꞌuaahanꞌ. 14 Ndoꞌ vi na jndë tajnaanꞌ juu na jndyeeꞌ Pedrohanꞌ, tyioo na neiinꞌ jndyi juu. Majoꞌ taꞌnan siquinaan juu ꞌndyo teonꞌñeen. Sicjehin, tja ntcüeꞌ juu tyquiiꞌ vꞌaa na tëtsiquindyi juu joo nnꞌan na mꞌan joꞌ. Tso juu ndëëhan ndöꞌ ro jndë tyjeeꞌ nquii Pedro, itsicꞌuaa jon ꞌndyo teon. 15 Ndoꞌ joo nanꞌñeen jnduehan nnon juu:

—Tsanꞌ xquenꞌ.

Majoꞌ juu yuscuꞌñeen ninvito tcoꞌhin na mayuuꞌ na juu Pedro na mꞌaan ꞌndyo teonꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ tso juu, yajoꞌ jnduehan:

—Chito mayuuꞌ nquii jon, majuu ángel na ivantyjeeꞌhin na minntyjeeꞌ ndöꞌ.

16 Ndoꞌ viochen xjen na nndaꞌ conanꞌneinhan, nquii Pedro tatëcüentyjeeꞌ jon na itsicꞌuaa jon ꞌndyo teonꞌñeen ata xjen jnanꞌquinaanhin juuhanꞌ. Majoꞌ ya na jntyꞌiahan jon, tyuehan ndoꞌ tineinhan na mayuuꞌ juu jon na minntyjeeꞌ joꞌ. 17 Majoꞌ sꞌaa jon ntꞌö jon ndëëhan na cüichen jndyuehan. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, sinin jon nchu vaa na sꞌaa ta Tyoꞌtsꞌon na tjiꞌ jonhin quiiꞌ vancjoꞌñeen. Ndoꞌ itso jon ndëëhan:

—Juu Jacobo yo ninꞌntyjë na vantyja nꞌonhan Jesús, quinanꞌquindyiihoꞌhin juu jñꞌoonvahin.

Ndoꞌ vi jndë tso jon na nndaꞌ, jnduiꞌ jon, tja jon ncüiichen joo.

18 Ndoꞌ xjen na tonnco, nque sondaroꞌñeen, ji vaa ticꞌuaa jndyuehan yo ntyjehan na nin ꞌnan tui na tacꞌoon Pedro. 19 Ndoꞌ juu Herodes, tꞌua jon tsꞌian na chen chen quijntꞌuehan Pedro, majoꞌ tajndiohanhin. Mangꞌe joꞌ tovajndo jndyi jon joo sondaroꞌñeen, ndoꞌ tsojnaanꞌ na tajñꞌoon tijndaꞌ, joꞌ tꞌua jon tsꞌian na cüjehan. Ndë joꞌ, jnduiꞌ jon ndyuaa Judea, tja jon Cesarea na joꞌ ncꞌoon ya jon.

Ntyja na tueꞌ Herodesꞌñeen

20 Juu Herodes, vꞌii jon nque nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, joo nnꞌan njoonꞌñeen, jnanꞌjndaꞌhan na ncꞌohan na mꞌaan jon. Majoꞌ tyꞌejndyeehan na mꞌaan juu Blasto, tsanꞌñeen ityeꞌntjon juu nnon Herodesꞌñeen. Ndoꞌ tyincyahan xoquituꞌ nnon juu chaꞌ ntsintyjaaꞌ juu jñꞌoon ꞌnaanhan nnon Herodes. Ndë joꞌ tanhan nnon jon na quintjo ya ntyjii jon yohan. Ee ꞌnan na coninjntꞌuehan yo ꞌnan na cocüaꞌhan, conanhanꞌ tyuaa na icoꞌxen. 21 Ndoꞌ tquen jon ncüii xuee na ya ninncyo nndaꞌhan na mꞌaan jon, ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ juu xueeꞌñeen, tcüe jon ndiaa ya na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na tsiꞌmanhanꞌ na conduihin na icoꞌxen jon. Joꞌ tëcüetyen jon naijon na macüiixjen vacüetyen jon xjen na itsijndaꞌ jon jñꞌoon. Jndë joꞌ taꞌ jon na incyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. 22 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, xjen na jndyehan jñꞌoon na tyincyaa jon, yajoꞌ veꞌ jntꞌa yahan na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Jnanꞌxuaahan, jnduehan: “Juu tsꞌan na itsinin ndöꞌ, chito veꞌ tsꞌanhin, conduihin ncüii tyoꞌtsꞌon.” 23 Majoꞌ ncüii ángel cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ninñoonꞌ isquioo jon ncüii tycu vꞌii cjooꞌ Herodes na iscueeꞌhanꞌhin na tcüaꞌ quintyihin. Nndaꞌ vaa na tjon jon ngꞌe na tyíꞌquitsitꞌmaanꞌ jon nquii Tyoꞌtsꞌon.

24 Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, tëcyantyichenhanꞌ. Ndoꞌ tëvijndyentyi nnꞌan na tovantyja nꞌonhan Jesús.

25 Ndoꞌ juu Bernabé yo ninꞌSaulo, vi na jndë jnanꞌquindëhan juu tsꞌian na tyꞌehan Jerusalén, joꞌ tyꞌe ntcüeꞌhan Antioquía. Ndoꞌ mantyi tyeyꞌonhan juu Juan, tsan na mantyi jndyu Marcos, na ntejndei jonhan.

13

Bernabé yo Saulo taꞌhin na concyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Juu tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan tsjoon Antioquía, quiiꞌ ntꞌanhan tomꞌan nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ yo nnꞌan na conduihan na tonanꞌmanhan juuhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndö nguee nanꞌñeen: Bernabé, Simón (mantyi conanꞌquijndyuhanhin Niger), Lucio tsꞌan tsjoon Cirene, Manaén yo ninꞌSaulo. Juu Manaénꞌñeen, nincüajon tëquehin yo Herodes, tsan na tocoꞌxen ndyuaa Galilea. 2 Ncüii xeeꞌñeen, xjen na nque nanꞌñeen na vantyja nꞌon conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, yo na cotyjehan ꞌnan jndyuehan, juu xjenꞌñeen nquii Espíritu Santo itso jon ndëëhan: “Juu Bernabé yo Saulo, quitjiꞌndyaꞌoꞌhin na ncꞌohan tsꞌian na matꞌiön jahan.”

3 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na vantyja nꞌon Jesús, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, tyjechenhan ꞌnan jndyuehan, ndoꞌ tonanꞌneinntyichenhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndë joꞌ tyiohan ndueehan nacjooꞌ juu Bernabé yo ninꞌSaulo na cüitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan. Ndoꞌ ndë joꞌ tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen na cꞌohan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon.

Bernabé yo Saulo coninncyahan jñꞌoon naya ndëë nnan ndyuaa Chipre

4 Ndoꞌ juu Bernabé yo ninꞌSaulo, jnduiꞌhan, tyꞌehan tontyja naijon na jñon Espíritu Santo joohan. Tyꞌejndyeehan tsjoon Seleucia naijon tuahan vꞌaandaa na ntsquehan tyuaa Chipre na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. 5 Ndoꞌ vi na jndë squehan tsjoon Salamina juu ndyuaaꞌñeen, joꞌ tyeꞌ toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos na mꞌanhan juu ndyuaaꞌñeen. Ndoꞌ mantyi juu Juanꞌñeen, tsan na jndyu Marcos, tja juu yo joohan, totejndei juuhan.

6 Nanꞌñeen tomandyiꞌhan ninvaa ndyuaaꞌñeen. Joꞌ squehan tsjoon Pafos. Juu tsjoonꞌñeen jndiohan ncüii tsanquinduaꞌ, tsꞌan judíohin. Itsiviꞌnnꞌan juu na conduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Barjesús jndyu juu. 7 Juu tsanꞌñeen tomꞌaan juu yo nquii tsanmꞌaantsꞌian na jndyu Sergio Paulo, tsanꞌñeen jndaꞌ jndyi xquen jon. Tqueenꞌ jon Bernabé yo Saulo ee ninꞌquindyi jndyi jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 8 Juu tsanquinduaꞌñeen jndyu juu Elimas. Totsichon yantyi juu na tantsinin Bernabé yo Saulo nnon nquii tsanmꞌaantsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ mantyi sꞌaa juu na min tyiꞌntsijñꞌoonꞌ tsanꞌñeen jñꞌoon na conanꞌneinhan, ngꞌe tyiꞌquintꞌue tsꞌon juu na ngantyja tsꞌon jon Jesús. 9 Joꞌ juu Saulo, tsan na mantyi jndyu Pablo, na quindë ya tsixuan jon Espíritu Santo, quii jndyiaaꞌ jon nnon juu tsanquinduaꞌñeen. 10 Itso jon nnon juu:

—ꞌUꞌ tsꞌan na ji vaa matsiviꞌnnꞌanꞌ, tyia jndyi matsaꞌ. ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda nquii yutyia. Condui ꞌuꞌ tsꞌan na jndooꞌ tsoñꞌen ꞌnan na jndyoyu conduihanꞌ. ¿Yuu xjen na ngacüentyjeꞌ na matscuꞌ na ngoqueꞌ nnꞌan nato jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon? 11 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ xjen tsꞌan ꞌuꞌ, joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon nꞌndyii viꞌ jon ꞌuꞌ. Vendye xuee ncꞌonꞌ na nchjanꞌ na tajeꞌquindyiaꞌ na xuee ndoꞌcüjioonꞌ.

Ndoꞌ vi na jndë tso Pablo na nndaꞌ, ninñoonꞌ jntyꞌiihanꞌhin na chaꞌvijon tsꞌan na vja quityuiiꞌ chincyutsꞌo, ntjohin na ndiquindyiaaꞌ juu. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, jntꞌuehin tsꞌan na ntꞌuii ntꞌö juu na ngayꞌoon tsanꞌñeenhin. 12 Ndoꞌ nquii tsanmꞌaantsꞌianꞌñeen, vi na jndë jndyiaaꞌ jon ꞌnan na tui, yajoꞌ tëntyja tsꞌon jon Jesús. Ndoꞌ jndye tꞌoonꞌ tsꞌon tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tonanꞌman nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús.

Pablo yo Bernabé tonincyahin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Antioquía ndyuaa Pisidia

13 Xjenꞌñeen, juu Pablo yo nnꞌan na tonanꞌjon jñꞌoon yohin, jnduiꞌhan tsjoon Pafos. Tuahan vꞌaandaa, tyꞌehan, squehan tsjoon Perge ndyuaa Panfilia. Juu tsjoonꞌñeen, joꞌ jntyꞌii Juan joohan, tëntcüeꞌ ntcüeꞌ juu Jerusalén. 14 Ndoꞌ Pablo yo ninꞌBernabé, vi na jndë jnduiꞌhan tsjoon Pergeꞌñeen, tyꞌechenhan, squehan tsjoon Antioquía ndyuaa Pisidia. Ndoꞌ xjen na tueeꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, tyequeꞌhan vatsꞌon ꞌnaan nanꞌñeen, joꞌ tyecüendyuaahan. 15 Ndoꞌ sijnaanꞌ ncüii tsꞌan ntji na tquen Moisés yo jñꞌoon na totji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan vatsꞌonꞌñeen, jnduehan nnon Pablo yo Bernabé:

—ꞌOꞌ ntyjë, xe na aa vaa jñꞌoon na ninꞌquinanꞌneinhoꞌ na ntejndeihanꞌ já, cüa, quinduehoꞌ, ndyë́.

16 Ndoꞌ joꞌ jnanquintyja Pablo, sꞌaa jon ntꞌö jon na quitquenhan cüenta jñꞌoon na ntsinin jon. Tso jon:

—ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan Israel yo ꞌoꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihoꞌ na mantyi conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na ntsjö. 17 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ já nnꞌan Israel, nque ndochí na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tji jonhan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. Ndoꞌ nquii jon sꞌaa na titꞌman jndyi tmaanꞌ joohan viochen xjen na tomꞌan yahan juu ndyuaa Egipto. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ naijndei na tsixuan jon, tañoonꞌ jonhan, tjiꞌ ntcüeꞌ jonhan juu ndyuaaꞌñeen. 18 Ncüii vennꞌan chu xjen na tomanonhan ndyuaa naijon tannꞌan cꞌoon, jndye nnon ꞌnan na tyíꞌquichuhanꞌ na tontꞌahan, totsiquii tsꞌon jon yo ntyja ꞌnaanhin. 19 Ndoꞌ vi jndë joꞌ, joo ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na mancüii xjen tomꞌanhan ndyuaa Canaán, sityuiiꞌ jon nanꞌñeen. Ndoꞌ tyuaa na tonanꞌxuanhan, siquindaaꞌ jonhanꞌ nque nnꞌan tsjan na tui jaa, joo nnꞌan Israel. 20 Ndoꞌ juu nanꞌvaꞌ na matsjö, tëca chaꞌna vi nenque ciento vantjoꞌ vennꞌan nchoꞌnqui chu na tuihanꞌ.

“Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tyincyaa jon jüe na totoxen nanꞌñeen joohan. Ndöꞌ vaa ꞌnan na tovaa ata tueeꞌ xjen na tꞌoon juu Samuel, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. 21 Juu xjenꞌñeen joo nnꞌan Israelꞌñeen, totanhan nnon Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon ncüii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na ntcoꞌxen tsanꞌñeen joohan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ tꞌion jon tsꞌian nquii Saúl, jnda tsan na jndyu Cis. Juu Saúlꞌñeen tonduihin tsjan ꞌnaan nnꞌan tmaanꞌ Benjamín. Vennꞌan chu tocoꞌxen Saúl joohan. 22 Ndë joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tjiꞌ ntcüeꞌ jon tsanꞌñeen, ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen tꞌion jonhanꞌ David. Ntyja ꞌnaanꞌ Davidꞌneen, itso jon: “Juu David, jnda Isaí, ntsꞌaa jon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon ntyja ꞌnaanꞌ David.

23 “Juu jon, matsjan ꞌnaanꞌ jon tui Jesús, tsan na conduihin na itsinꞌman jon nnꞌan Israel na chaꞌxjen jñꞌoon na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon. 24 Nquii Jesús, vitjachen na ngitaꞌ jon tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon nnon jon, juu Juan mancüiixjen mꞌaan jon. Toninncyaa tsanꞌñeen jñꞌoon ndëë ntyjëëhë nnꞌan Israel. Totso jon ndëëhan na quintcüeꞌ nꞌonhan jnanhan, ndoꞌ ndë joꞌ ntsiquindëëꞌ jonhan. 25 Ndoꞌ juu xjen na vantycüii xeechuuꞌ juu Juanꞌñeen, na jndë siquindë jon tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon nnon jon, itso jon ndëë nnꞌan: “ꞌOꞌ conanꞌtiuhoꞌ na condui ja nquii tsꞌan na ndyotsinꞌman ñuaanhoꞌ, majoꞌ chito juu jon condui ja. Nquii jon mancüjeeꞌ jon ndoꞌ tꞌman conduihin. Majoꞌ ja ndö, min veꞌ ntcoonꞌ jon tyiꞌquichuhanꞌ na ntsiquinꞌanhanꞌ.”

26 Ndoꞌ tsontyichen Pablo ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë, ñꞌen já na condui tsjan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ, ndoꞌ ñꞌenhoꞌ na nnꞌan mañoon tsjan nnꞌan conduihoꞌ, majoꞌ mantyi conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndëë tsoñꞌen jaa itscüanon Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoonva na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ itsinꞌman jon ñuan njanhan. 27 Majoꞌ nque nnꞌan na mꞌan Jerusalén yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëëhan, tataaꞌ nꞌonhan nin condui juu Jesús. Nque nnꞌan judíos tyiꞌncüii cüii xuee na cotaꞌjndyeehan, conanꞌjnꞌaanhan jñꞌoon na totji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. Majoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen, joo jñꞌoonꞌñeen na itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús, tataaꞌ nꞌonhan nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, manquetohan jnanꞌjndaꞌhan jnanhan chaꞌxjen joo jñꞌoonꞌñeen tsiquindyihanꞌ na ngenonhan, tsojnaanꞌ na tataaꞌ nꞌonhan nin condui Jesús. 28 Nque nanꞌñeen minꞌncüii jnaanꞌ jon tyiꞌcüijndaꞌ na ntꞌahan na coꞌxenhanꞌ na cueꞌ jon. Majoꞌ min na nndaꞌ, totanhan nnon Pilato na cueꞌ Jesús. 29 Ndoꞌ vi na jndë siquindëhanꞌ tsoñꞌen chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsiquindyihanꞌ na ntquenon Jesús, yajoꞌ jnanꞌquioo nnꞌan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon nnon tsonjnꞌaan, ndoꞌ ndë joꞌ tyequityꞌiuhan jon. 30 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesús. Naneinhin tacꞌoonhin naijon na mꞌan ntꞌoo. 31 Ndoꞌ nque nnꞌan na jnanꞌjon yo jñꞌoon na toninncyaa jon na jnanhan ndyuaa Galilea na tyꞌehan yo jon Jerusalén, tyiꞌndyo xuee na tojntyꞌia ndëëhan jon vi jndë na vandoꞌ xco jon. Ndoꞌ xjen neinhin, manquentyi nanꞌñeen cotjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan.

32 “Ndoꞌ mantyi já jndë squë́ na mꞌanhoꞌ na coninncyá juu jñꞌoon nayavahin ndëëhoꞌ. Conanꞌquindyí ꞌoꞌ na joo jñꞌoon na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëë ndochiihi nnꞌan judíos ndyu na toxenꞌchen, 33 Joo jñꞌoonꞌñeen jndë siquindë jonhanꞌ ndëë jaa na condui jaa ndantyjo joo nanꞌñeen ee tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesús. Tui na nndaꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndui salmo na jndë ve na itsohanꞌ: “ꞌUꞌ condui jnda ja. Xeevahin matsiꞌman ndëë nnꞌan na condui ja tyeꞌ.” 34 Ndoꞌ mantyi quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon vaa ncüiichen jñꞌoon na jndui na itso jon: “Juu jñꞌoon na tcöꞌ ꞌndyö nnon David, jiꞌua nanꞌxuanhanꞌ, ndoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ. Mancüiixjen ntsiquindëë ja joohanꞌ.” Yo joo jñꞌoonminꞌ totsiꞌman Tyoꞌtsꞌon na nninncyaa jon na ngüandoꞌ xco Jesús chaꞌ tyíꞌquitöꞌhin na tueꞌ jon. 35 Ndoꞌ mantyi nacjooꞌ ncüiichen salmo jndui jñꞌoon. Ntyja na tsiꞌmanhanꞌ, itsijonhanꞌ chaꞌvijon nquii Jesús itsinin. Itsohanꞌ: “Ja na matyeꞌntjön nnonꞌ, ñuan nquiiꞌ condui ja. Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌncyaꞌ na ngitöꞌ siꞌtsꞌo njan.” 36 Ntyja ꞌnaanꞌ juu Davidꞌñeen, tsan na tji joo jñꞌoonminꞌ, tovijntꞌue Tyoꞌtsꞌonhin tondëë nnꞌan ndyuaa na tocoꞌxen jon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tueꞌ juu Davidꞌñeen, ndoꞌ tequityꞌiu nnꞌanhin naijon na tovantyꞌiu ndotachiiꞌ jon na tomꞌan tivio, ndoꞌ juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon töꞌhanꞌ. 37 Majoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ nquii Jesús, tatöꞌhanꞌ, ee nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na vandoꞌ xco jon. 38 Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ ntyjë, cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ jñꞌoonminꞌ na conincyá ndëëhoꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús na itsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan na nanꞌxuanhoꞌ. 39 Ee joo ntji na tquen Moisés, ndincyaahanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na nꞌman ñuaanꞌ tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús, minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon juuhin, iquen Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen na conduihin tsꞌan na tajnan tsixuan. 40 Joꞌ quitquen ya yahoꞌ cüenta na tyiꞌntjonhoꞌ chaꞌxjen itsiquindyi joo jñꞌoon na totji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nnguaa. 41 Jñꞌoonꞌñeen ndö vaa na itsiquindyihanꞌ:

ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ, quitquenhoꞌ cüenta.

Ja Tyoꞌtsꞌon, joo xuee na cotaꞌndoꞌhoꞌ,

vaa ncüii nnon na matsꞌa min na ntsinin tsꞌan ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ,

majoꞌ tyiꞌjeꞌcantyja nꞌonhoꞌhanꞌ.

Joꞌ jndye cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ,

ata ntsꞌaahanꞌ na ngitsu ñuaanhoꞌ na tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ yo juu nanꞌñeen na matsꞌa.

42 Ndoꞌ vi na jndë sinin Pablo jñꞌoonminꞌ, jnduiꞌ jon juu vatsꞌonꞌñeen yo Bernabé. Ndoꞌ nque nnꞌan na chito judíos conduihan, tanhan nnon jon na quitsininntyichen jon joo jñꞌoonꞌñeen ndëëhan ncüiichen xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. 43 Ndoꞌ nque nnꞌan na tëtjon juu vatsꞌonꞌñeen, vi na jndë tycyahan, yajoꞌ jndye nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na chito conduihan tsjan nanꞌñeen, majoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen nque nnꞌan judíos, tyentyja nanꞌñeen toxenꞌ Pablo yo ninꞌBernabé. Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, totsiquiꞌmaanꞌ Pablohin yo Bernabé na quintjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon.

44 Ndoꞌ ya na tueeꞌ nndaꞌ ncüiichen xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, mandyo tsoñꞌen nnꞌan tsjoonꞌñeen tëtjonhan na ninꞌquindyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 45 Majoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen, ya na jntyꞌiahan na jndye jndyi nnꞌan jndë tëncüi, jnanꞌtëëꞌ nꞌonhan. Tyeꞌ na tonduehan na juu jñꞌoon na incyaa Pablo tyiꞌyuuꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi tonanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ nacjooꞌ jon. 46 Ndoꞌ na nndaꞌ, Pablo yo Bernabé, yo na nanꞌxuanhan ñuanhan, jnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, jnduehan:

—ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan judíos, chuhanꞌ na ndëë ꞌoꞌ na concyá jndyë́ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌninꞌcyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Cotjiꞌhoꞌ cüenta na juu naya na tyiꞌquintycüi na ntaꞌndo ñuaanhoꞌ, tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ na ntsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon juuhanꞌ ꞌoꞌ. Tsojnaanꞌ joꞌ, naneinhin juu jñꞌoon nayavahin nninncyáhanꞌ ndëë nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, 47 Ngꞌe nndaꞌ vaa tsꞌian na tꞌua ta Tyoꞌtsꞌon ndë́. Tsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ, ee nquii jon jndë tso jon:

Ncö jndë tquënhoꞌ na conduihoꞌ chaꞌvijon chon na ntsixueehanꞌ ndëë nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos.

Ata nnꞌan na mꞌan ninvaa nnon tsonnangue nninncyahoꞌ jñꞌoon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntsinꞌman ja ñuaanhan.

48 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na chito judíos conduihan, vi na jndë jndyehan jñꞌoonvahin, tyincyaahanꞌ na nein jndyihan. Tonduehan na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, njon jndyihanꞌ. Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na mancüiixjen ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ncyꞌonhan cüenta na tyiꞌntycüii na ntaꞌndoꞌ ñuaanhan, tëntyja nꞌonhan Jesús. 49 Ndoꞌ ninvaa ndyuaaꞌñeen, toninncya nnꞌan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 50 Juu tsjoonꞌñeen tomꞌan nanntcu na tꞌman conduihan na conanꞌjonhan yo nnꞌan judíos ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen Tyoꞌtsꞌon. Nque judíosꞌñeen jnanꞌndaaꞌhan nꞌon nanntcuꞌñeen. Majoꞌntyi jntꞌahan yo nque nannon na conintque tsjoon Antioquíaꞌñeen. Ndoꞌ joo nanntcuꞌñeen yo nannonꞌñeen, jnanꞌquitaꞌhin tyiaꞌ yo Pablo yo Bernabé. Ndoꞌ na nndaꞌ, jntꞌahan na tjiꞌhan nanꞌñeen ndyuaahan. 51 Mangꞌe na nndaꞌ, juu Pablo yo Bernabé jnanꞌtoncüiiꞌhan ngꞌehan na cyaa tsꞌojndë na chuuꞌhanꞌ. Na jntꞌahan na nndaꞌ, siꞌman jndyoyuhanꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na jntꞌa nanꞌñeen na nndaꞌ. Ndë joꞌ Pablo yo Bernabé tyꞌehan tsjoon Iconio. 52 Majoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan tsjoon Antioquíaꞌñeen, nein jndyihan ndoꞌ quindë ya mꞌaan Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhan.

14

Pablo yo Bernabé coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Iconio

1 Pablo yo Bernabé manincüajon jntꞌahan tsjoon Iconio. Tyequeꞌhan vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos juu tsjoonꞌñeen. Joꞌ toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. Ndoꞌ joo nnꞌan na tëncüi joꞌ yo ninꞌvendye nnꞌan na tachi judíos conduihan, xjen na jndyehan jñꞌoon na tonanꞌnein nanꞌñeen, jndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús. 2 Majoꞌ nque nnꞌan judíos na tatëntyja nꞌonhan, tonanꞌndaaꞌhan nꞌon nnꞌan na mañoon tsjan conduihan yo joohan. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, joo nanꞌñeen tonanꞌvꞌiiꞌ nꞌonhan joo nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús. 3 Joꞌ juu Pablo yo ninꞌBernabé, majndye xuee ntjohin juu tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ yo na nanꞌxuanhan ñuaanhan na toninncyahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ siꞌman jon juu jñꞌoon na toninncya nanꞌñeen, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na tondëë tontꞌahan jnꞌaan tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ najndë nquehan, min xeꞌcüaaꞌ tsꞌon tsꞌan nchu vaa na tuihanꞌ. 4 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, sꞌaahanꞌ na tyiꞌninncüii toquindyiiꞌ nꞌonhan. Ee ñꞌenhan na tonanꞌjonhan yo nnꞌan judíos, ndoꞌ ñꞌenhan na tonanꞌjonhan yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús. 5 Ndoꞌ na nndaꞌ, nque nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na tachijoꞌ conduihan, jnanꞌjonhan jñꞌoon yo nanmꞌannꞌian tsjoonhan na nnanꞌcüejnaanꞌhan nanꞌñeen, ndoꞌ na ntuenꞌhan ntjöꞌ joo nanꞌñeen. 6 Majoꞌ Pablo yo ninꞌBernabé, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ conanꞌjndaꞌ nanꞌñeen, joꞌ jntꞌahan vi ntyja. Tyꞌehan tsjoon Listra yo tsjoon Derbe ndyuaa Licaonia, yo ndyuaa na mꞌan xiꞌjndyio juu ndyuaaꞌñeen. 7 Mantyi ndëë nnꞌan ndyuaaꞌñeen toninncyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

Nnꞌan tsjoon Listra cotuenꞌhan ntjöꞌ Pablo

8 Juu tsjoon Listraꞌñeen, joꞌ tovequityen ncüii tsansꞌa na ndicaca, ee mancüiixjen ntjein ngꞌee juu xjen na tuihin. Minꞌncüii jon tacovaca juu. 9 Jndyii tsanꞌñeen na sinin Pablo. Ndoꞌ quii jndyiaaꞌ jon nnon juu, ee taaꞌ tsꞌon jon na ngantyja tsꞌon juu na ntcoꞌyahanꞌhin. 10 Ndoꞌ sue jon jndyeeꞌ jon, itso jon:

—Cüa, quinanquintyjaꞌ, cüentyjeꞌ.

Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, ninñoonꞌ tëcüentyjeeꞌ juu, tyeꞌ tëca juu. 11 Ndoꞌ joo nnꞌan Licaoniaꞌñeen, xjen na jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa Pablo, taꞌhan na tonanꞌxuaahan yo jñonꞌndaa ꞌnaanhan. Tonduehan:

—Quiiꞌ ntꞌan jaa jndë sque ve tyoꞌtsꞌon na chaꞌvijon nnꞌanhan.

12 Ee juu Bernabé, jnduehan na jon tyoꞌtsꞌon Júpiter, ndoꞌ Pablo, jon tyoꞌtsꞌon Mercurio, ngꞌe incyaa jon jñꞌoon ndëëhan. 13 ꞌNdyo juu tsjoonꞌñeen, joꞌ minntyjeeꞌ vatsꞌon cüentaaꞌ Júpiterꞌñeen. Ndoꞌ juu tyee na totyeꞌntjon nnon juu tyꞌöꞌñeen, ata xenꞌ ꞌndyo teon juu tsjoonꞌñeen jndyochu jon ndoro na ñjon ntꞌua ntjaaꞌ quityoꞌ oꞌ. Ndoꞌ nquii jon yo ninꞌnnꞌan tsjoonꞌñeen, ninꞌquinanꞌcüjehan joo choꞌñeen nnon Bernabé yo ninꞌPablo na nnanꞌtꞌmaanꞌhan nanꞌñeen na chaꞌvijon conduihan nquii Tyoꞌtsꞌon. 14 Majoꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, majuu Bernabé yo ninꞌPablo, xjen na tquenhan cüenta na nndaꞌ vaa ninꞌquintꞌa nanꞌñeen, tyeꞌ tyehan ndiaahan na conanꞌman tyia jndyi ngiohan. Jnanꞌtyuaaꞌhan na tyequeꞌhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ jnanꞌxuaahan, jnduehan ndëë nanꞌñeen:

15 —ꞌOꞌ nnꞌan, ¿Ndu na nndaꞌ ninꞌquintꞌahoꞌ? Já mannꞌan já chaꞌna nquehoꞌ. Ndoꞌ jndyoyꞌön jñꞌoon naya na ndyehoꞌ chaꞌ quiꞌndyehoꞌ na contꞌahoꞌ nanꞌminꞌ na veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ na nndaꞌ vaa na ninꞌquintꞌahoꞌ, ndoꞌ quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ, manquii jon na tquen quiñoonꞌndue yo tsonnangue yo ndaandue yo ninꞌtsoñꞌen nnon na min nnonhanꞌ. 16 Joo xuee na toxenꞌchen, jntyꞌii jon na tsoñꞌen nnꞌan na cuaa nquii na ntꞌahan minꞌcyato ꞌnan na ntꞌue nꞌonhan. 17 Majoꞌ naneinhin icüjiꞌ jndyoyuhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ee ya jndyi itsꞌaa jon yo tsoñꞌen nnꞌan. Incyaa jon ndaatsuaꞌ na conanhanꞌ tsjöꞌndue, ndoꞌ itsꞌaa jon na coque ntjon. Ndoꞌ ꞌnan na icanhanꞌ jaa, incyaa jonhanꞌ chaꞌ cꞌön na nën ndoꞌ chaꞌ ngacjö ꞌnan na cocüꞌa.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na jnduehan ndëë nanꞌñeen.

18 Majoꞌ min na jnduehan jñꞌoonminꞌ, joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, yo ncꞌua ngiohan na jntyꞌehan na ninꞌquinanꞌcüjehan quiooꞌñeen tondëë nanꞌñeen na ninꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhinhan na chaꞌvijon conduihan nquii Tyoꞌtsꞌon.

19 Majoꞌ vendye nnꞌan judíos na jnanhan tsjoon Antioquía yo Iconio, squenonhan juu tsjoon Listraꞌñeen. Ndoꞌ jntꞌahan na jnanꞌjon nnꞌan tsjoonꞌñeen yo ꞌnan na ntꞌue nꞌonhan. Joꞌ na tuenꞌ nnꞌan ntjöꞌ Pablo, ndoꞌ xjen na jnanꞌtiuhan na jndë jnanꞌcueeꞌhan jon, jndyotscaaꞌhan jon xenꞌ ꞌndyo tsjoonꞌñeen. 20 Majoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, sacüentyjeeꞌhan xiꞌjndio ngiaaꞌ jon. Juu xjenꞌñeen jnanquintyja jon, ndoꞌ tëqueeꞌ nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee, jnduiꞌ ntcüeꞌ jon joꞌ yo ninꞌBernabé, tyꞌehan tsjoon Derbe.

21 Juu tsjoonꞌñeen toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ, jndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ vi jndë joꞌ tantcüeꞌ nndaꞌ Pablo tsjoon Listra, Iconio yo ninꞌAntioquíaꞌñeen. 22 Nnꞌan na tëntyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan joo njoonꞌñeen, joo jñꞌoon na toninncyaa Pablo yo ninꞌBernabé, totejndeihanꞌhin. Ndoꞌ tonanꞌquiꞌmaanꞌhan nanꞌñeen na cüentyjeeꞌtyenhan na vantyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ mantyi chuhanꞌ na jndye nnon naviꞌ na coquenön chaꞌ condëë conanꞌjön yo juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon. 23 Ndoꞌ mantyi ncüii cüii tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, Pablo yo ninꞌBernabé jnanꞌjndaꞌhan nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan ntmaanꞌñeen. Ndoꞌ jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon na quitejndei jon nanꞌñeen tsꞌian na chohan, ndoꞌ tyjehan ꞌnan jndyuehan na tanhan juu nayaꞌñeen. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tquenhan nanꞌñeen ntꞌö ta Jesús na nquii jon vantyja nꞌonhan.

Pablo yo Bernabé contcüeꞌhan tsjoon Antioquía ndyuaa Siria

24 Vi jndë joꞌ, tenonhan ndyuaa Pisidia, ndoꞌ squehan ndyuaa Panfilia. 25 Juu tsjoon Perge na mꞌaanhanꞌ ndyuaaꞌñeen, joꞌ tyincyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndë joꞌ tyecuehan tsjoon Atalia na mꞌaanhanꞌ ꞌndyo ndaandue. 26 Tsjoonꞌñeen joꞌ tuahan vꞌaandaa. Tyꞌe ntcüeꞌhan juu tsjoon Antioquía naijon na jnanhan xjen na nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús tquenhan joohan ntꞌö Tyoꞌtsꞌon na quityio jon jnꞌaanhan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na tyꞌehan. Ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen jndë jnanꞌquindëhinhanꞌ. 27 Ndoꞌ xjen na sque ntcüeꞌhan Antioquía, joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Jesús, jnanꞌncüihan nanꞌñeen. Ndoꞌ chen tonduehan ndëë nanꞌñeen tsoñꞌen na totejndei Tyoꞌtsꞌon joohan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na jndë tontꞌahan. Ndoꞌ mantyi tonanꞌneinhan nchu vaa na itsꞌaa jon na nque nnꞌan na tachi judíos conduihan, na mantyi iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon joohan na vantyja nꞌonhan Jesús. 28 Ndoꞌ Pablo yo ninꞌBernabé, jndye xuee ntjohan Antioquíaꞌñeen yo ntyjehan nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús.

15

Nnꞌan Jerusalén na vantyja nꞌon Jesús tëncüihan

1 Juu xjenꞌñeen, nnꞌan na jnan ndyuaa Judea, sque vendyehan Antioquíaꞌñeen. Nanꞌñeen tonanꞌmanhan ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Tonduehan naijndeiꞌhanꞌ na quitaꞌngueeꞌ nanꞌñeen juu costumbre chaꞌxjen nque nnꞌan judíos contꞌahan yo yononꞌndaa ndahan, ee tonduehan xe na aa tyiꞌquitaꞌngueeꞌ nanꞌñeen juu costumbreꞌñeen, tyiꞌxeꞌquinduihin nnꞌan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan. 2 Ndoꞌ na quii jndyue nanꞌñeen yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, joꞌ juu Pablo yo ninꞌBernabé, ninvito tꞌahan na tyiꞌyuuꞌ na icanhanꞌ na nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús na quinanꞌquindëhan juu costumbreꞌñeen. Joꞌ nque nanꞌñeen na vantyja nꞌon, tꞌionhan tsꞌian Pablo yo Bernabé yo ninꞌvendye ntyjehan nnꞌan tmaanꞌ na conduihan, na cꞌo nanꞌñeen Jerusalén. Ncꞌohan na mꞌan nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús yo ninꞌnque nnꞌan na conintque quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen. Tondëë joo nanꞌñeen, joꞌ ninjndaꞌ juu jñꞌoonꞌñeen.

3 Joo nnꞌan tsjoon Antioquíaꞌñeen na conduihan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen. Joꞌ jnduiꞌhan, tyꞌehan, tenonhan ndyuaa Fenicia yo ninꞌSamaria. Joo nnꞌan na vantyja nꞌon na mꞌanhan njoonꞌñeen, tonanꞌquindyiihan nanꞌñeen na mantyi nque nnꞌan na tachi nnꞌan judíos conduihan, contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan ndoꞌ vantyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ joo nnꞌan njoonꞌñeen, xjen na jndyehan na nndaꞌ, tyincyaahanꞌ na nein jndyihan.

4 Ndoꞌ vi jndë tyjeeꞌ Pablo yo Bernabé Jerusalén, tsoñꞌen nnꞌan na conduihan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, ñꞌen nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, yo ninꞌnque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, yo na nein jndyihan chohan cüenta nanꞌñeen. Ndoꞌ Pablo yo ninꞌBernabé, tonduehan ndëë nanꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan na jndë totsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo joohan quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. 5 Majoꞌ vendye nnꞌan judíos na vantyja nꞌon na conduihan ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ fariseos, jnanꞌquintyjahan, jnduehan:

—Juu costumbre na jaa nnꞌan judíos contꞌa yo yononꞌndaa nda, ijndeiꞌhanꞌ na quitaꞌngueeꞌ nanꞌñeenhanꞌ, ndoꞌ mantyi juu ntji na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, quinduë ndëëhan na quitaꞌngueeꞌhan tsoñꞌenhanꞌ.

6 Xengꞌe juu jñꞌoonꞌñeen, joꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon jon, tëncüihan na nnanꞌjndaꞌhan juu jñꞌoonvaꞌ. 7 Ndoꞌ vi jndë na tonanꞌjndyechenhan jndyuehan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, joꞌ jnanquintyja Pedro. Tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, ꞌoꞌ mangio jndaꞌhoꞌ na vavijndye xuee na nquii Tyoꞌtsꞌon tji jon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na tꞌua jon tsꞌian nnön na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na chito conduihan tsjan jaa nnꞌan judíos chaꞌ ngantyja nꞌonhan Jesús. 8 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na ntyjii jndaꞌ jon nchu vaa tsixuan tsꞌan quiiꞌ ñuan ꞌnaanꞌ juu, siꞌman jndyoyu jon na tyꞌoon jon cüenta nanꞌñeen. Ee mantyi tyincyaa jon na mꞌaan Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhan chaꞌxjen na tyincyaa jonhin na mꞌaan jon quiiꞌ nnꞌön. 9 Ee mantyi nquii Tyoꞌtsꞌon nincüajon itsꞌaa jon yo joohan chaꞌxjen mantyi itsꞌaa jon yo nquë. Ee ngꞌe na vantyja nꞌonhan Jesús, joꞌ na iquen Tyoꞌtsꞌonhan na tajnan nanꞌxuanhan chaꞌxjen nquëhë. 10 Ndoꞌ nanein, nque nnꞌan na chito conduihan tsjan jaa nnꞌan judíos na mantyi vantyja nꞌonhan Jesús, ¿Ndu na ninꞌquitquenhoꞌ xjen ꞌnaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon na yo naijndeiꞌhanꞌ na quitaꞌngueeꞌhan juu costumbre njanhan? Ndoꞌ na nndaꞌ contꞌahoꞌ, itsijonhanꞌ na chaꞌvijon ninꞌquityiohoꞌ ncüii xu nacjo nanꞌñeen, ndoꞌ juuhanꞌ min nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tajnanhin juuhanꞌ, ndo min nquëhë. 11 Majoꞌ tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ vaa na icanhanꞌ na quintꞌa nnꞌan, ee vantyja nnꞌön na xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui ta Jesús, joꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan ndoꞌ mantyi nquehan.

Manndaꞌ jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ Pedro nanꞌñeen.

12 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na tëncüihan joꞌ, tsoñꞌenhan chen tui jndyuehan. Tquen yahan cüenta jñꞌoon na sinin Bernabé yo ninꞌPablo ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian tꞌman na tontꞌahan na tijntꞌue Tyoꞌtsꞌonhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na chito conduihan tsjan nnꞌan judíos. Ndoꞌ mantyi ntyja na tontꞌahan jnꞌaan tꞌman na tyiꞌjeꞌquindëë nduihan ntyja najndë nquehan. 13 Ndoꞌ vi na jndë jnanꞌneinhan, yajoꞌ sinin Santiago. Itso jon:

—ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na ntsjö. 14 Juu ntyjëëhë Simón Pedro jndë sinin jon ndëëhë nchu vaa na siꞌman jndyee Tyoꞌtsꞌon na ndyiiꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na mañoon tsjan conduihan yo jaa, na mantyi quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen icüji jon nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. 15 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, itsijonhanꞌ juuhanꞌ yo jñꞌoon na jndui quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ jon nchu vaa ꞌnan na nguaa. Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ:

16 Vi na jndë tui tsoñꞌen nanꞌmin, ja ncyꞌön nntꞌa na viꞌ ntyji nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ David na jndyocahanꞌ. Mantsijntꞌa na ncüii joohan na ntcoꞌxen.

17 Nndaꞌ vaa na matsijntꞌa chaꞌ mantyi nque nnꞌan na tachi tsjan nnꞌan judíos conduihan njntꞌuehan ja, mancö na condui ja na taquintyja na macoꞌxën.

Juu xjenꞌñeen tsoñꞌen nanꞌñeen njntꞌuehan ja chaꞌ nndëë ntyꞌi jahan ntyja njan.

18 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tsontyichenhanꞌ: “Jñꞌoonvaꞌ tivio na itsiꞌman Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na itsꞌaa jon naneinhin.”

19 Ndoꞌ tsontyichen Santiago: “Ngꞌe na ndöꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen, ndö ro jñꞌoon na matsitiu ja ntyja ꞌnaan nque nanꞌñeen na tachi tsjan jaa conduihan na contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan na vantyja nꞌonhan Jesús. Tyiꞌquichuhanꞌ na nnanꞌchju jaa joo nanꞌñeen yo costumbre njanhan. 20 Ya xe na nnanꞌcüanön tson ndëëhan na nnanꞌquindyiihan na tantcüaꞌhan ꞌnan na jndë tyio nnꞌan ndëë ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhan na cotjihan cüenta na conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Min tancꞌonhan yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Min tantquiihan sꞌi quiooꞌ na veꞌ ngueꞌ jndioꞌ min tavintquiihan neonꞌ. 21 Ee na toxenꞌchen, nque ntyjë nnꞌan judíos, mancüii xjen coninncyahan jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ nque ntyjëëhë nanꞌñeen, tyiꞌncüii cüii xuee na cotaꞌjndyeehan, conanꞌjnꞌaanhan jñꞌoonꞌñeen ncüii cüii tsjoon naijon na mꞌanhan.

Tson na jnanꞌcüanon nnꞌan judíos ndëë nnꞌan na tachi judíos

22 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús yo ntyjehan na conintque yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conduihan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan tsjoon Jerusalén, jnanꞌjndaꞌhan na tjihan ve ntyjehan na tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen na juu xjen na ncja ntcüeꞌ Pablo yo ninꞌBernabé Antioquía, na cꞌo ve nanꞌñeen yo joohan. Juu Judas, tsan na vja ve xueeꞌ Barsabás, yo ninꞌSilas, ndëëhan tꞌua nanꞌñeen tsꞌianꞌñeen. Joo ve nanꞌñeen conintquehan quiiꞌ tsꞌianꞌñeen. 23 Juu tmaanꞌ nanꞌñeen, ndö vaa jñꞌoon na chu tson na jnanꞌcüanonhan:

“Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, ndoꞌ mantyi ninꞌnquë́ na conintque quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon jon na mꞌán tsjoon Jerusalén. Concyá tsꞌon nján ndëë nquehoꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ tsjoon Antioquía yo ndyuaa Siria yo ninꞌCilicia. Conanꞌcüanö́n tsonvahin ndëë ꞌoꞌ ntyjë na mañoon tsjan conduihoꞌ yo já nnꞌan judíos na mantyi vantyja nꞌonhoꞌ Jesús. 24 Já jndë jndyë́ na jnan vendye ntyjë́ ntjoohin na squehan na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ yo jñꞌoon na conanꞌmanhan ndëëhoꞌ, itsiquijñꞌeenhanꞌhoꞌ. Conanꞌndaaꞌhan nꞌonhoꞌ na conduehan naijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ juu costumbre na já nnꞌan judíos contꞌá yo yononꞌndaa ndá, ndoꞌ yo na conduehan na quitaꞌngueeꞌhoꞌ juu ntji na tquen Moisés. Majoꞌ min na nndaꞌ na conanꞌman nanꞌñeen ndëëhoꞌ, taꞌnan tsꞌan na iꞌua juu tsꞌianꞌñeen ndëëhan. 25 Mangꞌe na nndaꞌ, tëncüi já ndoꞌ ninncüii conanꞌtiú na ntjí ncüii ve ntyjëëhë quiiꞌ ntꞌán na ntꞌiö́n tsꞌianhan na cꞌohan na mꞌanhoꞌ yo nque ntyjë na vengiö́ jndyí, juu Bernabé yo ninꞌPablo. 26 Ee joohan tyiꞌquityiꞌhan cüenta min na aa ntscueeꞌhanꞌhin na cotyeꞌntjonhan nnon nquii Jesucristo na conduihin ityeꞌntjon jon jaa. 27 Joꞌ na cotꞌuá tsꞌian nnon juu Judas yo ninꞌSilas na cꞌohan na mꞌanhoꞌ. Nquehan nnduehan ndëëhoꞌ juu jñꞌoon na conanꞌjntꞌá ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ. 28 Ee nquii Espirítu Santo jndë siꞌman jon ndë́ na tyiꞌndyiö́ xu nacjohoꞌ. Mangꞌe joꞌ, joo jñꞌoon na tyequindue nanꞌñeen ndëëhoꞌ, tyiꞌicanhanꞌ na nnanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Xiaꞌntyi jñꞌoonmin na conduë́ na quitaꞌngueeꞌhoꞌ. 29 Siꞌ na jndë tyio nnꞌan tondëë ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhan na tachi Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, tantcüaꞌhoꞌhanꞌ. Min tantquiihoꞌ neonꞌ, min sꞌi quiooꞌ na veꞌ ngueꞌ jndioꞌ. Min tavincꞌonhoꞌ yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Mantyjantyi joꞌ ro na conduë́ ndëëhoꞌ. Concyá tsꞌon nján ndëëhoꞌ na tsoñꞌenhoꞌ.”

Ndöꞌ jñꞌoon na jnanꞌcüanon nanꞌñeen ndëë nnꞌan Antioquíaꞌñeen.

30 Ndoꞌ juu Judas yo ninꞌSilas, vi na jndë tꞌmanhan ntyjehan na vantyja nꞌon, jnduiꞌhan. Tyꞌehan Antioquía yo Pablo yo ninꞌBernabé. Ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jnanꞌtjonhan nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, jndë joꞌ juu tsonꞌñeen na yꞌonhan, tyincyahinhanꞌ ndëë nanꞌñeen. 31 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jnanꞌjnꞌaanhinhanꞌ , tꞌonhan na nein jndyihan ngꞌe juu jñꞌoon na chuhanꞌ tjiꞌhanꞌhin quityquiiꞌ juu na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan. 32 Ndoꞌ juu Judas yo ninꞌSilas, mantyi conduihan nnꞌan na iꞌua Espíritu Santo tsꞌian ndëëhan na ya concyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Mangꞌe joꞌ jndye jñꞌoon na tonanꞌneinhan ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tyincyaahanꞌ na xoncüiiꞌ nꞌon nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tꞌonhan najndëhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 33 Ndoꞌ juu Judas yo ninꞌSilasꞌñeen, vi na jndë tenon cüanntyi ro xuee na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, jnanꞌjndaꞌhan na ncꞌontcüeꞌhan Jerusalén naijon na mꞌan nnꞌan na tꞌua tsꞌianꞌñeen ndëëhan. Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon na mꞌanhan tsjoon Antioquía, tyincyahan tsꞌon nanꞌñeen. Tanhan na nquii Tyoꞌtsꞌon cüantyjeeꞌ jonhan na coꞌo ntcüeꞌhan. 34 Majoꞌ juu Silasꞌñeen, sitiu jon na ntjohin joꞌ. 35 Mantyi Pablo yo Bernabé ntjohan joꞌ. Joohan ndoꞌ jndye mañoon nnꞌan na mꞌan joꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús, tonanꞌmanhan ndoꞌ toninncyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon nndëë nnꞌan.

Pablo jndë ve jnda na vancyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

36 Ndoꞌ vi jndë na cüanntyi ro xuee na tomꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, tso Pablo nnon Bernabé:

—Nque ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan ncüii cüii tsjoon naijon na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, cüa, ntsaquijntyꞌia nntꞌa nchu vaa na mꞌanhan.

37 Ndoꞌ Bernabé, ntꞌue tsꞌon jon na chi ncja Juan yohan, tsan na vja ve xueeꞌ Marcos. 38 Majoꞌ nquii Pablo, tatëveeꞌ tsꞌon jon na ncja tsanꞌñeen yohan, ee xjen na tomꞌanhan ndyuaa Panfilia, jntyꞌii tsanꞌñeenhan, tjiꞌntcüeꞌ juu na totejndei juu joohan tsꞌian na tyꞌehan. 39 Ndoꞌ tsojnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, nquii Pablo yo ninꞌBernabé, tatëquinjonꞌ na jnanꞌneinhan yo ntyjehan, jnanꞌjndyehan jndyuehan ata jntyꞌehan ntyjehan. Joꞌ nquii Bernabé tëyꞌoon jon Marcos, tuahan vꞌaandaa na tyꞌehan ndyuaa Chipre na mꞌan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. 40 Majoꞌ juu Pablo tëyꞌoon jon Silas. Ndoꞌ nque nnꞌan na mꞌan Antioquía na vantyja nꞌonhan Jesús, tquenhan nanꞌñeen ntꞌö Tyoꞌtsꞌon na nquii jon cüijntꞌue jon joohan quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na coꞌohan. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, jnduiꞌhan, tyꞌehan. 41 Tyecüenonhan ndyuaa Siria yo ninꞌCilicia. Ndoꞌ ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, juu jñꞌoon na toninncyaa Pablo yo ninꞌSilas, tejndeihanꞌ nanꞌñeen na tovaquehan ntyja na vantyja nꞌonhan.

16

Pablo yo ninꞌSilas, tjihan Timoteo na chi ntejndei juuhan

1 Pablo yo ninꞌSilas jnduiꞌhan Antioquía, squehan tsjoon Derbe. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tyꞌe nndaꞌhan tsjoon Listra. Joꞌ vijon tomꞌaan ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Jesús, Timoteo jndyu tsanꞌñeen. Ndyee juu tsꞌan judía na mantyi vantyja tsꞌon jon, majoꞌ tye juu tsjan tsꞌan griegohin. 2 Nque nnꞌan na vantyja nꞌon na mꞌanhan tsjoon Listraꞌñeen yo Iconio, ya jñꞌoon tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu Timoteo. 3 Ndoꞌ Pablo ntꞌue tsꞌon jon na quitsijon Timoteo yohin yo tsꞌian na itsꞌaa jon. Ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ sijndaꞌ Pablo na tui yohin chaꞌxjen juu costumbre na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahan. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nque nnꞌan judíos na mꞌan ndyuaa naijon na coꞌohan, ncyꞌon nanꞌñeen cüentahin. Ee ngio ya nanꞌñeen na juu tye Timoteo, tsjan tsꞌan griegohin. 4 Ndoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen na jnanꞌjndaꞌ nque nnꞌan na jñon ta Jesús yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon na mꞌanhan Jerusalén, joo jñꞌoonꞌñeen, nquii Pablo yo Silas yo ninꞌTimoteo, nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan ncüii cüii tsjoon naijon tovenonhan, tonanꞌquindyiihan nanꞌñeen na quitaꞌngueeꞌhan joo jñꞌoonꞌñeen na jnanꞌjndaꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. 5 Mangꞌe na tontꞌahan juu tsꞌianꞌñeen, joꞌ ncüii cüii tmaanꞌ nanꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, tovaquehan na vantyja nꞌonhan ndoꞌ ꞌio ꞌio tëvijndyentyichenhan.

Tityincyooꞌ jndyiaaꞌ Pablo tsansꞌa ndyuaa Macedonia

6 Ndoꞌ nquii Espíritu Santo, tataꞌngueeꞌ jon na juu Pablo yo ninꞌnnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin na nnanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan ndyuaa Asia. Mangꞌe na nndaꞌ, tenonhan ndyuaa Frigia yo ndyuaa Galacia. 7 Juu xjen na squehan tyonco ndyuaa Misia, jnanꞌtiuhan na ngoqueꞌhan ndyuaa Bitinia. Majoꞌntyi min tatyincyaa Espíritu Santo na ngüenonhan joꞌ. 8 Mangꞌe na nndaꞌ, veꞌ tenon ntyjahan ndyuaa Misia. Tyecuehan ata squehan tsjoon Troas na mꞌaanhanꞌ ꞌndyo ndaandue. 9 Ndoꞌ natsjon na mꞌan nanꞌñeen joꞌ, vaa ncüii na tityincyooꞌ nnon Pablo na jndyiaaꞌ jon. Ee jndyiaaꞌ jon ncüii tsansꞌa ndyuaa Macedonia na minntyjeeꞌ juu. Sꞌaa tsanꞌñeen tyꞌoohin, itso juu nnon jon: “Quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na cüenoonꞌ ntyjava ndyuaa Macedonia. Quindyotejndeiꞌ já.” 10 Ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ Pablo na nndaꞌ vaa, ya joꞌ ninñoonꞌ jnanꞌjntꞌá na ngüetꞌiö́ ndaandue na ntsquë́ ndyuaa Macedonia. Ee taaꞌ ya nꞌö́n na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian ndë́ na quitsancyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Jesús ndëë nnꞌan ndyuaaꞌñeen.

Lidia tsan tsjoon Filipos, vantyja tsꞌon jon Jesús

11 Ndoꞌ juu tsjoon Troasꞌñeen, joꞌ tuá vꞌaandaa. Sá jndyoyú, squë́ ncüii tyuaa chjo na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ na jndyuhanꞌ Samotracia. Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee, jntꞌuí joꞌ, sá, squë́ tsjoon Neápolis. 12 Jntꞌuí joꞌ, sá, squë́ tsjoon Filipos. Icoꞌxen tsjoon Roma juu tsjoonꞌñeen, ndoꞌ majuuhanꞌ icoꞌxenhanꞌ njoon quijndë na mꞌaanhanꞌ ndyuaa Macedonia. Joꞌ ntjo já Filiposꞌñeen cüantyi ro xuee. 13 Ndoꞌ juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, jntꞌuí já ꞌndyo tsjoonꞌñeen ꞌndyo jndaa. Ee mꞌaanꞌ nꞌö́n na aa ndiö́ naijon na covancüi nnꞌan na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon, na nnanꞌjon já yohan. Ndoꞌ mayuuꞌ jndiö́ nanntcu na tëncüihan joꞌ. Joꞌ sacüendyuá, jnanꞌnë́n jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús ndëëhan. 14 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nanntcuꞌñeen, joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na jndyu Lidia. Juu tsanꞌñeen tsꞌan na jnan tsjoon Tiatira, ndoꞌ ijndëë jon ndiaa ya, ndiaa colo venton. Jon mancüiixjen itsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon quiiꞌ tsꞌon tsanscuꞌñeen na tquen ya jon cüenta jñꞌoon na tyincyaa Pablo.

15 Ndoꞌ vi na jndë jndëëꞌ jon yo xueeꞌ Jesús, yo ninꞌnnꞌan vaaꞌ jon, yajoꞌ sꞌaa jon tyꞌoo já, tso jon ndë́:

—Xe na aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na xoncüeeꞌ tsꞌön na mavantyja tsꞌön ta Jesús, cüa quintjohoꞌ vꞌa.

Ndoꞌ sichon jon na quintjo já vaaꞌ jon.

Pablo yo ninꞌSilas, tyiꞌ nnꞌan tsjoon Filiposhan vancjo

16 Ncüii xueeꞌñeen sá naijon na covancüi nnꞌan na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Juu xjen na ñjon já nato, joꞌ tjon já ncüii yuscundyua na itsixuan juu ntyja ꞌnaanꞌ najndei yutyia. Itsinin yuscuꞌñeen ndëë nnꞌan ꞌnan na ntquenonhan. Ityentjontyen yuꞌñeen ndëë nnꞌan na jnanꞌjndahan juu. Ndoꞌ tꞌman sꞌon na cotantjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu. 17 Ndoꞌ yuꞌñeen, taꞌ juu na tovantyja juu na toncꞌë́n yo Pablo. Tatëcüentyjeeꞌ juu na tsixuaa juu, totso juu:

—Joo nannonminꞌ cotyeꞌntjonhan nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan na tëquintyja na ndyentyichen. Conanꞌquindyiihan ꞌoꞌ ntyja na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.

18 Jndye xuee na totsꞌaa juu na nndaꞌ, ndoꞌ jñꞌoon na totsinin juu, totscüetëꞌhanꞌ Pablo. Joꞌ tequen jon, sinin jon nnon juu yutyia na mꞌaan quiiꞌ tsꞌon juu. Tso jon:

—ꞌUꞌ yutyia, yo xueeꞌ Jesucristo macöxën ꞌuꞌ, quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon yuscuvaꞌ.

Ndoꞌ vi jndë tso Pablo jñꞌoonvaꞌ, maquintyjachen jnduiꞌ juu jndyetyiaꞌñeen.

19 Majoꞌ nque nanꞌñeen na cotantjonhan ntyja ꞌnaanꞌ yuscuꞌñeen, vi na jndë tquenhan cüenta na juu jndyetyiaꞌñeen jndë jnduiꞌhanꞌhin, joꞌ na taaꞌ nꞌonhan na tajeꞌquioontyichen sꞌon ndueehan yo tsꞌian na totsꞌaa juu na totsinin juu ꞌnan na ntquenon nnꞌan. Tsojnaanꞌ joꞌ nque nnꞌan na jnanꞌjndahan yuscuꞌñeen, tyꞌonhan Pablo yo Silas. Tyequitquenhan nanꞌñeen ndëë nanmꞌannꞌian quiiꞌ tsꞌua tꞌman tsjoonꞌñeen. 20 Ndoꞌ vi na jndë joꞌ, jnduehan:

—Nannonminꞌ, conduihan nnꞌan judíos ndoꞌ cotyiꞌhan tyiaꞌ nnꞌan tsjöön. 21 Ee joo jñꞌoon na conanꞌmanhan vjahanꞌ nacjooꞌ ntji ꞌnaanꞌ gobiernon Roma, ndoꞌ jaa mancüiixjen condui jaa nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu tsjoonꞌñeen, mangꞌe joꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ntquën cüenta jñꞌoon na coninncyahan, min na ntꞌa ꞌnan na conduehan.

22 Ndoꞌ na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ, nque nnꞌan tsjoonꞌñeen jnanꞌvehan nacjooꞌ Pablo yo Silas. Mantyi nque nanmꞌannꞌianꞌñeen tꞌuahan tsꞌian na quinduiꞌ ndiaa nanꞌñeen, ndoꞌ ngichꞌohan yo nonjnein. 23 Ndoꞌ vi na jndë tijndye nonjnein na jnanꞌtjaꞌ nanꞌñeenhan, jndë joꞌ tyiꞌ nanmꞌannꞌianꞌñeenhan vancjo. Ndoꞌ nquii tsꞌan na iquen cüenta juu vancjoꞌñeen, jnduehan nnon jon na ya ya quen jon cüenta Pablo yo Silas. 24 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, vi na jndë tyꞌoon jon cüenta jñꞌoonvaꞌ, tyiiꞌ jonhan vancjo na quiñoonꞌchen, ndoꞌ sityen tyen jon ngꞌehan yo nonntcaaꞌ.

25 Majoꞌ chaꞌ na xoncüe tsjon, juu Pablo yo Silas tonanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ totahan alabanzas, ndoꞌ nque nnꞌan na mꞌan naviꞌ na tooꞌhan juu vancjoꞌñeen yohan, tondyehan na nndaꞌ. 26 Ndoꞌ ninjonto jndei sꞌii ra, ata titoncüiiꞌ ninvaa vancjoꞌñeen. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, jnduentꞌaa na min vancjoꞌñeen, jnaan nquehanꞌ, ndoꞌ mantyi ncüii cüii nnꞌan na mꞌan naviꞌ joꞌ, jndyaa carena na tyenhan. 27 Ndoꞌ nquii tsanꞌñeen na iquen jon cüenta vancjoꞌñeen, sintcüihanꞌhin, ndoꞌ jndyiaaꞌ jon na vanaan jndyuehanꞌ. Tsojnaanꞌ joꞌ, tjiꞌ jon xjooꞌ jon na ntscueeꞌ nquiihin ee sitiu jon na nque nnꞌan na mꞌan naviꞌ, jndë jnanꞌnonhan. 28 Majoꞌ Pablo jndei sixuaa jon nnon tsanꞌñeen. Tso jon:

—Quiꞌndyiꞌ, tyiꞌntscueꞌ nquii ꞌuꞌ ee tsoñꞌen já ninmꞌán ndöhin.

29 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, tcan jon chon. Jndei tëqueeꞌ jon quiiꞌ vancjoꞌñeen. Coviquijntyꞌehin na tyꞌue jon. Tcon xtye juu nnon Pablo yo Silas. 30 Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tjiꞌ jon joohan chꞌen. Taxeeꞌ jon ndëëhan, tso jon:

—ꞌOꞌ ta, ¿nin ꞌnan na icanhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njan?

31 Ndoꞌ tꞌahan, jnduehan nnon jon:

—Cantyja tsonꞌ nquii ta Jesucristo, yajoꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnanꞌ, ndoꞌ majoꞌntyi quintꞌa nnꞌan vaꞌ.

32 Ndoꞌ jnanꞌneinhan juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús nnon tsanꞌñeen ndoꞌ mantyi ndëë tsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon. 33 Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen ninvaa jaanchen, tëchu jon joohan ndoꞌ tman jon yuu na tcꞌehan na chꞌohan. Ndoꞌ jndë joꞌ, jndëëꞌ jon yo xueeꞌ Jesús, juu jon ndoꞌ mantyi yo ninꞌnnꞌan vaaꞌ jon. 34 Vi jndë joꞌ, Pablo yo Silas, tëchu jonhan vaaꞌ jon, tyincyaa jon ꞌnan na tcüaꞌhan, ndoꞌ juu jon yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon, neinhan na jndë vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon.

35 Ndoꞌ vi na jndë tixuee, nque nanmꞌannꞌian juu tsjoonꞌñeen, tꞌuahan tsꞌian ndëë comisión na coquitjiꞌ nanꞌñeen Pablo yo Silas vancjo na chi ndyaahan. 36 Ngꞌe na nndaꞌ, nquii tsanꞌñeen na iquen cüenta vancjoꞌñeen, siquindyii jon Pablo jñꞌoonvaꞌ. Itso tsanꞌñeen nnon jon:

—Nque nanmꞌannꞌian jndë jnanꞌcüanonhan jñꞌoon na quitsiquindya ja ꞌoꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, vanaan na nnduiꞌhoꞌ. Cꞌohoꞌ na minꞌncüii jñuaanꞌ tsꞌon tyiꞌncꞌonhoꞌ.

37 Majoꞌ tso Pablo ndëë cominsionꞌñeen:

—Já condui já nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsjoon Roma. Majoꞌ min na nndaꞌ, tondëë tsoñꞌen nnꞌan tjaꞌhin já. Jntꞌatohan na nndaꞌ min na tyíꞌcovijndaꞌ aa vaa ꞌnan na jnanꞌtjá já. Jndë joꞌ tyiꞌhan já vancjova. Nanꞌminꞌ jntꞌahan já min na minꞌchjo tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌahan na nndaꞌ yo ncüii tsꞌan na conduihin tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ juu tsjoon Roma. Ndoꞌ naneinhin ¿Aa veꞌ ntyꞌiu na ntjiꞌ ntcüeꞌhan já? Tyiꞌcüjiꞌ yahanꞌ na nndaꞌ. Nquehan quindyoquitjiꞌhan já.

38 Ndoꞌ joo cominsionꞌñeen, tyꞌe ntcüeꞌhan, tyenanꞌquindyiihan nque nanmꞌannꞌianꞌñeen joo jñꞌoonminꞌ. Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, vi na jndë jndyehan na juu Pablo yo ninꞌSilas conduihan nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ tsjoon Roma, tyue jndyihan. 39 Mangꞌe na nndaꞌ, tyequitanhan jñꞌoon tꞌman tsꞌon ndëë nanꞌñeen na quinanꞌtꞌman nꞌon nanꞌñeen joohan. Ndë joꞌ tjiꞌhan nanꞌñeen vancjo. Ndoꞌ tanhan na quinduiꞌ ntcüeꞌ nanꞌñeen tsjoonhan. 40 Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi jndë na jnduiꞌhan vancjoꞌñeen, tyꞌehan, sque nndaꞌhan vaaꞌ Lidia. Joꞌ tonanꞌneinhan ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Tyincyahan na tꞌman nꞌon nanꞌñeen. Jndë joꞌ jnduiꞌhan tsjoon Filiposꞌñeen.

17

Tyionhanꞌ na ncꞌuaaꞌ nꞌon nnꞌan tsjoon Tesalónica

1 Pablo yo Silas jnduihan tsjoon Filipos, tyꞌehan, tenonhan tsjoon Anfípolis yo Apolonia. Ndë joꞌ squehan tsjoon Tesalónica naijon na vaa ncüii vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. 2 Ndye soana na tomꞌanhan juu tsjoonꞌñeen. Ncüii cüii jon na coveeꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, sꞌaa Pablo chaꞌxjen na ncüiixjen itsꞌaa jon. Tëtsitjonꞌhin yo nanꞌñeen quiiꞌ vatsꞌon ꞌnaanhan. Totsiꞌman jon ndëëhan nchu vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio. 3 Ndoꞌ mantyi tyincyaa jon jñꞌoon na mancüiixjen itsohanꞌ na ji vaa jndyi na ngenon nquii jon na conduihin Cristo, tsan na ndyotsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Ntꞌion nnꞌanhin tsonjnꞌaan, ngueꞌ jon, ndë joꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüandoꞌ xco jon. Ndoꞌ tsontyichen Pablo ndëë nanꞌñeen:

—Nquii Jesús na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ, manquii jon conduihin Mesías.

4 Ndoꞌ vendye nnꞌan judíosꞌñeen, tëntyja nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ jnanꞌjonhan yo Pablo yo ninꞌSilas. Mantyi nnꞌan na tachi judíos conduihan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, jndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ majoꞌntyi joo nanntcu, ntcu nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon, jndyehan tëntyja nꞌonhan. 5 Majoꞌ nque nnꞌan judíos na tyíꞌcantyja nꞌonhan jon, tonanꞌtëëꞌ jndyi nꞌonhan ngꞌe na coyꞌon nnꞌan cüenta juu jñꞌoon na tyinncyaa Pablo. Tsojnaanꞌ joꞌ, jnanꞌtjonhan ncüii tmaanꞌ nnꞌan na viꞌ nnꞌan. Jndë joꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen tyiꞌhan chon nnꞌan tsjoonhan. Joo jñꞌoon na jnanꞌneinhan sꞌaahanꞌ na quindyaꞌ jndyi ngio nnꞌan tsjoonꞌñeen, joꞌ tyꞌehan vaaꞌ tsan na jndyu Jasón. Ndoꞌ yo na ijndeiꞌhanꞌ na tyequeꞌhan juu vꞌaaꞌñeen na cojntꞌuehan Pablo yo Silas, ee ninꞌquitquenhan nanꞌñeen tondëë nnꞌan tsjoonhan. 6 Majoꞌ tajndiohan nanꞌñeen. Tsojnaanꞌ joꞌ, yo naijndeiꞌhanꞌ na tyeyꞌonhan juu Jasón yo ninꞌvendye nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Ndoꞌ tyechohan nanꞌñeen tondëë nanmꞌannꞌian tsjoonhan. Jndei tonanꞌxuaahan na totjiꞌhan jñꞌoon viꞌ nacjooꞌ Pablo yo ninꞌSilas. Jnduehan:

—Nque nannonꞌñeen na conanꞌndaaꞌhin nnꞌan na ninvaa tsonnangue, mantyi jndë squehan tsjöön. 7 Ndoꞌ juu Jasónvaꞌ, sintjooꞌ juu joohan vaaꞌ juu. Ndoꞌ tsoñꞌen nanmin contꞌahan na tanin min na tyiꞌntsiquindë tsꞌan juu jñꞌoon na iquen tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma. Ee conduehan na mꞌaan ncüiichen tsꞌan na tëquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen juu joohan na jndyu juu Jesús.

8 Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌianꞌñeen yo ninꞌnnꞌan tsjoonhan, vi na jndë jndyehan jñꞌoonmin, tyionhanꞌ na ncꞌuaaꞌ nꞌonhan. 9 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ tui, juu Jasón yo vendye nanꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, vi na jndë na tyincyahan xoquituꞌ ndëë nanmꞌannꞌianꞌñeen, jnanꞌquindyaa ntcüeꞌ nanꞌñeen joohan.

Pablo yo Silas coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Berea

10 Majuu tijaan xeeꞌñeen, nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, ninñoonꞌ jñonhan Pablo yo ninꞌSilas na cꞌohan tsjoon Berea. Ndoꞌ joohan, vi na jndë squehan tsjoonꞌñeen, tyꞌehan vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. 11 Majoꞌ nque nnꞌan judíos na mꞌanhan juu tsjoon Bereaꞌñeen, yantyichen nnꞌanhan, chichen ntyjehan na mꞌan Tesalónica. Ee yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan totquen yahan cüenta jñꞌoon na totsiꞌman Pablo yo ninꞌSilas. Ndoꞌ ꞌio ꞌio, chen jndyi tonanꞌjnꞌaanhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen na tojntꞌuehan na aa mayuuꞌ joo jñꞌoon na conincya nanꞌñeen. 12 Mangꞌe na nndaꞌ, majndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ mantyi jndye nnꞌan na tachi judíos conduihan na conanꞌneinhan jñꞌoon griego, ndoꞌ mantyi jndye nanntcu na tꞌman condui yo ninꞌnannon. 13 Majoꞌ joo nnꞌan judíos na mꞌan Tesalónicaꞌñeen, tondyehan na toninncyaa Pablo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan Bereaꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ tyꞌehan juu tsjoonꞌñeen, ndoꞌ tyenanꞌjmiinꞌhan nanꞌñeen. 14 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, nque nnꞌan tsjoonꞌñeen na vantyja nꞌonhan, maninñoonꞌ jñonhan Pablo na cja jon ꞌndyo ndaandue. Majoꞌ juu Silas yo ninꞌTimoteo, ntjo yahan juu tsjoonꞌñeen. 15 Ndoꞌ nque nnꞌan na tyenanꞌjon yo Pablo, tyequiꞌndyehan jon tsjoon Atenas. Jndë joꞌ ntcüeꞌ ntcüeꞌhan juu tsjoon Bereaꞌñeen. Tyeyꞌonhan jñꞌoon na siquichu Pablo joohan na quitsityuaaꞌ Silas yo Timoteo na contyjahan xenꞌ jon, tyiꞌnanꞌchjuhan.

Incyaa Pablo jñꞌoon ndëë nnꞌan tsjoon Atenas

16 Ndoꞌ Pablo jeꞌ, viochen xjen na tominndooꞌ jon joohan tsjoon Atenas, siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii jon ngꞌe na tquen jon cüenta na ninvaa quiiꞌ tsjoonꞌñeen, ndovanjan min ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhinhanꞌ chaꞌvijon na conduihanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 17 Joꞌ totsinin jon yo nnꞌan judíos quiiꞌ vatsꞌon ꞌnaan nanꞌñeen ndoꞌ yo vendye nnꞌan na tonanꞌjon yo nanꞌñeen na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi ꞌio ꞌio totsinin jon ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen na tëtjonhan tsꞌua tꞌman. 18 Ndoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌñeen, ve tmaanꞌ conduihan. Ncüii tmaanꞌ nanꞌñeen conanꞌquijndyu nnꞌanhan epicúreos, ndoꞌ nnꞌan ncüiichen tmaanꞌñeen conanꞌquijndyu nnꞌanhan estoicos. Joo nanꞌñeen taꞌhan na conanꞌneinhan yo Pablo. Vendyehan veꞌ toncohan taxeeꞌhan, jnduehan:

—¿Nin jñꞌoon itsinin tsanvahin na jndye jndyi jñꞌoon ntyjii juu?

Ndoꞌ vendyehan tꞌahan, jnduehan:

—Ndoꞌ ncüan itsinin juu ntyja ꞌnaan tyoꞌtsꞌon cüenta jndye na jen mañoon conduihan.

Nndaꞌ ro jñꞌoon na jnanꞌneinhan ee sinin Pablo ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús yo na vandoꞌ xco jon. 19 Ndoꞌ tyeyꞌon nanꞌñeen Pablo ncüii joo na conanꞌquijndyuhinhanꞌ Areópago, naijon na covatjon nnꞌan na condyehan jñꞌoon. Joꞌ jnduehan nnon jon:

—Cüa, juu jñꞌoon xco na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan, ninꞌquindyë́ nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. 20 Ee juu jñꞌoon na mancyaꞌ, jen mañoonhanꞌ, minꞌjon tacondyë́hanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, ninꞌcüaaꞌ nꞌö́n nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ.

21 Ee joo nnꞌan juu tsjoon Atenasꞌñeen yo nnꞌan na mañoon njoon na mꞌan yahan juu tsjoonꞌñeen, ninnquiiꞌchen na ninꞌquindyehan ndoꞌ ninꞌquinanꞌneinhan minꞌcya ro nnon jñꞌoon na xcontyichen.

22 Yajoꞌ juu Pablo tëcüentyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen naijon na covijndaꞌ jñꞌoon. Tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ta na conduihoꞌ nnꞌan tsjoon Atenas, xiꞌjndio quiiꞌ tsjoonhoꞌ covityincyo na ꞌoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na njon jndyi ngiohoꞌ ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ, 23 Ee viochen xjen na tomantyꞌi ja quiiꞌ tsjoonhoꞌ, joꞌ tquën ya cüenta joo nnontyiu naijon conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ. Joꞌ ntji ncüiihanꞌ na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ na conanꞌquijndyuhoꞌhanꞌ: Juu nnontyiuva conduihanꞌ cüentaaꞌ nquii tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquitaꞌjnꞌaan jaa. Ndöꞌ vaa na itsiquindyi juu ntjiꞌñeen. Joꞌ manquiintyi Tyoꞌtsꞌon na veꞌ conanꞌtꞌmaanꞌtohoꞌhin, min na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhoꞌ nin conduihin, mantyja ꞌnaanꞌ nquii jon na matsinën ndëëhoꞌ.

24 “Manquii jon tquen tsonnangue yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnan na min nnonhanꞌ, ndoꞌ xiaꞌntyi nquii jon icoꞌxen jon ninvaa quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue. Ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌimꞌaan jon ntꞌaa na conanꞌya nnꞌan cüentaaꞌ jon. 25 Min tyiꞌicanhanꞌ na jaa ntaꞌntyjëëꞌhin ee minꞌncüii tyiꞌitsitjahanꞌhin. Ee manquiintyi jon na incyaa jon tsoñꞌen jaa na cotantꞌö, incyaa jon jndye na cotja yo ncüii cüii nnon na itsitjahanꞌ jaa.

26 “Jaa nnꞌan tsonnangue, sꞌaa jon na ninncüii tsjan jaa min na ncüii cüii nnon tyuaa na mꞌan covejndyohanꞌ. Sꞌaa jon na nndaꞌ, chaꞌ cꞌön ninvaa nnon tsonnangue. Ndoꞌ nquii jon sijndaꞌ jon yuu xjen na ngüentyja na ncꞌoon tsꞌan ndoꞌ mantyi yo ncüii cüii joo. 27 Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ncüii cüii jaa na mꞌan nnon tsonnangue quijntꞌuëhin, chaꞌ njntyꞌia na aa ndëë nndiö jon, min na mayuuꞌ nquii jon ndyo mꞌaan jon yo ncüii cüii jaa. 28 Ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na cotantꞌö, comantyꞌi ndoꞌ cotsamꞌan. Ee jñꞌoonvahin itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na tondue vendye ntyjehoꞌ na ya conanꞌtjonꞌhan jñꞌoon. Jndue nanꞌñeen: “Jñꞌoon na mayuuꞌ condui jaa tsjan ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na jndyocahanꞌ.”

Manndaꞌ itsiquindyi jñꞌoon na jndue nanꞌñeen. Ndoꞌ tsochen Pablo: 29 “Ndoꞌ xe na aa mayuuꞌ condui jaa tsjan ꞌnaanꞌ jon na jndyocahanꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na conanꞌjöönꞌ jaa jon veꞌ vi ꞌnan na jndë yo sꞌon ijan ndoꞌ aa yo sꞌon xuee ndoꞌ aa yo ntjöꞌ, nanꞌminꞌ veꞌ ntyja na conanꞌtiu nque nnꞌan, joꞌ na conanꞌyahinhanꞌ. 30 Joo ndyu na toxenꞌchen, tontꞌa nnꞌan joo tsꞌianꞌñeen yo ntyja ꞌnaanꞌ na jndaꞌ nquen nquehan. Majoꞌ totsꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌvijon na tyíꞌquindyiaaꞌ jon na tontꞌahan joohanꞌ. Majoꞌ naneinhin iquen jon jñꞌoon nnon ncüii cüii tsꞌan na quintcüeꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 31 Ee majndaꞌ xuee na jndë sijndaꞌ jon xjen na ntcoꞌxen jon jaa nnꞌan tsonnangue ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na jndë tonanꞌtja jaa nnon jon. Juu tsꞌianꞌñeen ntsꞌaa jonhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndoꞌ majndaꞌ nquii tsꞌan na jndë tꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnon juu na quitsꞌaa juuhanꞌ. Ndoꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan itsiꞌman jndyoyu jon na mayuuꞌ na nguaa na nndaꞌ ee tyincyaa jon na vandoꞌ xco tsanꞌñeen vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin.”

32 Ndoꞌ nque nnꞌan Atenasꞌñeen, vi na jndë jndyehan na sinin Pablo ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, ñꞌenhan na veꞌ toncohan. Majoꞌ ñꞌen ntyjehan na jnduehan:

—ꞌIo cha nndyë́ na ntsininꞌntyiꞌchenꞌ juu jñꞌoonvaꞌ.

33 Joꞌ jnduiꞌ Pablo naijon tëtjon nanꞌñeen. 34 Majoꞌ vendye joo nanꞌñeen na tëntyja nꞌonhan Jesús, jnanꞌjonhan yo Pablo. Quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, joꞌ ñꞌen Dionisio, juu tsanꞌñeen na conintquehin Areópagoꞌñeen naijon na covijndaꞌ jñꞌoon. Ndoꞌ mantyi ñꞌen ncüii tsanscu na jndyu Dámaris yo ninꞌvendye ntyjehan nnꞌan tsjoonꞌñeen na tëntyja nꞌonhan Jesús.

18

Incyaa Pablo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Corinto

1 Vi na jndë tui nanꞌminꞌ, jnduiꞌ Pablo tsjoon Atenas, tja jon tsjoon Corinto. 2 Juu tsjoonꞌñeen, joꞌ ntjii jon ncüii tsꞌan judío na jndyu Aquila. Juu tsanꞌñeen tuihin ndyuaa Ponto. Juu jon yo scuuꞌ jon Priscila, tyíꞌcovijndye xuee na jnduiꞌhan ndyuaa Italia, squehan Corinto. Nndaꞌ vaa na jntꞌahan ngꞌe nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, tsan na jndyu Claudio, tquen jon jñꞌoon na tsoñꞌen nnꞌan na conduihan tsjan nnꞌan judíos quinduiꞌhan juu tsjoonꞌñeen. Tëquindyiaaꞌ Pablo joohan. 3 Ndoꞌ nanꞌñeen, tsꞌian na cotaꞌntjonhan na conanꞌyahan ntꞌaa ndiaa. Ndoꞌ juu Pablo majuuntyi tsꞌian na itsꞌaa jon chaꞌxjen joohan, joꞌ tojnaanꞌ ntjohin yo nanꞌñeen na tontꞌahan tsꞌian. 4 Ndoꞌ tyiꞌncüii ncüii xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, toca Pablo vatsꞌon ꞌnaan nanꞌñeen. Toninncyaa jon jñꞌoon ndëëhan, nquehan yo ninꞌjoo nnꞌan na mañoon tsjan conduihin na quiooꞌ nꞌonhan, na cantyja nꞌonhan Jesús.

5 Xjenꞌñeen jnan Silas yo Timoteo ndyuaa Macedonia, squehan na mꞌaan Pablo. Joꞌ taꞌ jon na totsichon yantyi jon na toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Totsinin jndyoyu jon ndëë nnꞌan judíosꞌñeen na nquii Jesús conduihin Cristo, tsan na comindooꞌhan na ndyotsinꞌman jon ñuaanhan. 6 Majoꞌ joo nanꞌñeen jnanꞌvehan nacjooꞌ Pablo, tyeꞌ tonanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ nacjooꞌ jon. Tsojnaanꞌ joꞌ sitoncüiiꞌ jon ndiaaꞌ jon tondëëhan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na quijntyꞌia nquehan nin ꞌnan ntquenonhan, ncja jon ncüiichen ntyja. Itso jon ndëëhan:

—Naneinhin min xe na aa ngitsu ñuaanhoꞌ, mancüiixjen jnan nquehoꞌhanꞌ, chito ngꞌe na tacotsiquindyi ja ꞌoꞌ. Naneinhin na tonnonchen ncjöncya jñꞌoon ndëë nnꞌan na tachito tsjan nnꞌan judíos conduihan.

7 Ndoꞌ na nndaꞌ, jntyꞌii jon nanꞌñeen quiiꞌ vatsꞌon ꞌnaanhan, tja jon vaaꞌ tsan na jndyu Ticio Justo. Tsanꞌñeen itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos. Vaaꞌ tsanꞌñeen ninncüii tꞌuiiꞌhanꞌ yo juu vatsꞌonꞌñeen. 8 Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na covancüii vatsꞌon ꞌnaan judíosꞌñeen, joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na jndyu Crispo, conintquehin ndëë nanꞌñeen. Tsanꞌñeen tëntyja tsꞌon jon Jesús, nquii jon ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon. Ndoꞌ joo nnꞌan tsjoon Corinto, jndyehan tëntyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ vi na jndë jndyehan jñꞌoon na toninncyaa Pablo, jntꞌëhan yo xueeꞌ Jesús. 9 Ndoꞌ ncüii tijaan vaa ncüii na tityincyooꞌ nnon Pablo, jndyiaaꞌ jon na itsinin ta Jesús yohin. Itso jon: “Tyiꞌntyꞌueꞌ min tyiꞌngacüentyjeꞌ na mancyaꞌ jñꞌoon naya njan. Tyiꞌntsichenꞌ ꞌndyoꞌ. 10 Ee ja mꞌaan yo ꞌuꞌ, ndoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌjeꞌncya na ntsꞌaa viꞌ juu ꞌuꞌ. Ee jndye nnꞌan na mꞌan tsjoonvahin na conduihan cüenta ja.” 11 Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ ncüii chu xoncüe ntjo Pablo tsjoon Corinto na totsiꞌman jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen.

12 Juu xjenꞌñeen nquii Galión tomꞌaan jon gobernado juu tsjoon Corintoꞌñeen na tocoꞌxen jon ninvaa ndyuaa Acaya, xjenꞌñeen nque nnꞌan judíos na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, ninncüii jnanꞌjonhan jñꞌoon yo ntyjehan na jnanꞌvehan nacjooꞌ Pablo. Tyeyꞌonhan jon nnon nquii Galiónꞌñeen. 13 Tyincyahan jnaanꞌ juu nnon jon, jnduehan:

—Juu tsanvahin, itsichon juu na quiooꞌ nꞌon nnꞌan na ñonncya vaa na quinanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, chito chaꞌxjen na tsiꞌman juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés.

14 Majoꞌ juu xjen na mantsintcüeꞌ Pablo jñꞌoon ndëë nnꞌan judíosꞌñeen, ndoꞌ sityuaaꞌntyi juu Galión. Itso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ nnꞌan judíos, xe na aa vaa ncüii nnon ꞌnan na itsꞌaa tsanvaꞌ, ndoꞌ xe na aa tꞌman jnaanꞌ juu vaa, yajoꞌ chuhanꞌ na quitsichju ja na ndyi jñꞌoon na conduehoꞌ. 15 Majoꞌ ꞌoꞌ veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na incyaa tsanvaꞌ, joꞌ na jndyo quitquenhoꞌ jñꞌoon nnön, ndoꞌ veꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu ntji na conanꞌyꞌonhoꞌ, tachi ntyja ꞌnaanꞌ ntji na tsixuan vatsꞌian njan. Mangꞌe joꞌ quijntyꞌia nquehoꞌ, ee ja tyiꞌninꞌquityiiꞌ ja yo joo jñꞌoonminꞌ.

16 Ndoꞌ tjiꞌ jon nanꞌñeen quityquiiꞌ juu vatsꞌianꞌñeen. 17 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, nque nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, tꞌuehan Sóstenes, totjaꞌhan jon na tonnon vatsꞌianꞌñeen. Majoꞌ Galión min tatyiiꞌ jon xquen jon na nndaꞌ jntꞌahan. Juu Sóstenesꞌñeen, conintquehin ndëë nnꞌan judíos quityquiiꞌ vatsꞌon ꞌnaanhan.

Siquindë Pablo tsꞌian na jndë ve na tja jon ndoꞌ siquitaꞌ jon tsꞌian na jndë ndye

18 Ndoꞌ nquii Pablo, tontjontyichenhin Corinto. Vi jndë joꞌ itso jon ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na jndë vja jon. Tua jon vꞌaandaa na tja jon Siria. Ndoꞌ juu Priscila yo ninꞌAquila, tyꞌehan yo jon. Squehan tsjoon Cencrea, ndoꞌ juu Pablo, joꞌ tinquiꞌ xquen jon. Na sꞌaa jon na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na vaa jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 19 Ndoꞌ vi na jndë na squehan juu tsjoon Efeso, juu Priscila yo Aquila, ntjohin joꞌ. Ndoꞌ juu Pablo, tja jon vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. Tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. 20 Joo nanꞌñeen tanhan nnon jon na quintjontyichenhin yohan, majoꞌ tasiuꞌ jon. 21 Tꞌman jon joohan na jndë vja jon, itso jon ndëëhan: “Xe na aa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, ndyö nntꞌa na mꞌanhoꞌ.”

Vi jndë joꞌ jnduiꞌ jon Efeso yo vꞌaandaa. 22 Xjen na tueeꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen Cesarea, jnduiꞌ jon, tëva jon nato Jerusalén, joꞌ tyincyaa jndyee jon tsꞌon joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, ndoꞌ ndë joꞌ tëntcüeꞌ nndaꞌ jon Antioquía. 23 Ndoꞌ vi na jndë tenon cüantyi xuee na mꞌaan jon tsjoonꞌñeen, jnduiꞌ ntcüeꞌ jonhanꞌ. Joꞌ tovenon jon ncüii ncüii tsjoon naijon mꞌan nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhin ndyuaa Galacia yo ninꞌFrigia. Tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na tejndeihanꞌ na tëquehin ntyja na vantyja nꞌonhan Jesús.

Tyincyaa Apolos jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Efeso

24 Juu xjenꞌñeen ncüii tsꞌan judío na jndyu Apolos, tueeꞌ jon tsjoon Efeso. Tsjoonꞌ tsanꞌñeen jndyuhanꞌ Alejandría. Ya itsinchuꞌ jon jñꞌoon ndoꞌ mantyi ivaaꞌ tsꞌon jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen. 25 Juu tsanꞌñeen jndë jnanꞌman nnꞌan nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ nato na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, ndoꞌ tojooꞌ jndyi tsꞌon jon na totsiꞌman jon ndëë nnꞌan. Totsiꞌman jon ntyja na ntyjiintyi jon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, majoꞌ xiaꞌntyi toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na totsiquindëë Juan nnꞌan. 26 Taꞌ jon na itsinin jon ndëë nnꞌan judíos quiiꞌ vatsꞌon ꞌnaanhan na minꞌncüii tyiꞌityiꞌ jon cüenta xe na aa vaa ꞌnan ntꞌa nnꞌanhin. Majoꞌ juu Priscila yo ninꞌAquila, xjen na jndyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, yajoꞌ tyeyꞌonhan tsanꞌñeen vꞌaahan. Tonanꞌnchuꞌntyichenhan jñꞌoon nnon jon ntyja na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan. 27 Ndoꞌ ya na sꞌaahanꞌ tsꞌon jon na ninꞌcja jon ndyuaa Acaya, nque nnꞌan tsjoon Efeso na vantyja nꞌonhan Jesús, jnduehan nnon jon na ya jndyi na joꞌ vja jon. Ndoꞌ tjihan ncüii tson na vjayꞌoon jonhanꞌ na mꞌan nnꞌan ndyuaa Acayaꞌñeen. Joo nanꞌñeen, ee naya na tsixuan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na jndë vantyja nꞌonhan Jesús. Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ Apolos quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, jndye vaa na totejndei jonhan. 28 Ee jaaꞌ jñꞌoon totsinchuꞌ jon ndëë tsoñꞌen nnꞌan judíos na chue nꞌonhan na cotjiꞌhan cüenta na tyiꞌyuuꞌ na nquii Jesús conduihin Mesías. Ee tijntꞌuehin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio chaꞌ ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na mayuuꞌ na joꞌ condui Jesús.

19

Incyaa Pablo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Efeso

1 Viochen xjen na juu Apolosꞌñeen tomꞌaan jon Corinto ndyuaa Acaya, nquii Pablo tomandyiꞌ jon njoon na mꞌaan quiiꞌ ntyoꞌ. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tueeꞌ jon tsjoon Efeso, naijon ntjii jon vendye nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa Juan. 2 Taxeeꞌ Pablo ndëë nanꞌñeen, itso jon:

—Nquii Espíritu Santo, ¿Aa tyꞌonhoꞌ cüenta jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ xjen na tëntyja nꞌonhoꞌ Jesús?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan:

—Taꞌnan yu ro, min tacondyë́ na aa mꞌaan Espíritu Santo.

3 Ndoꞌ taxeeꞌntyi Pablo ndëëhan:

—Juu xjen na jntꞌëhoꞌ, ¿Nin yo tsꞌan xueeꞌ na jntꞌëhoꞌ?

Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon:

—Jntꞌë́ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na toninncyaa Juan.

4 Joꞌ tꞌa Pablo, tso jon ndëëhan:

—Juan jñꞌoon na mayuuꞌ na totsiquindëëꞌ jon nnꞌan xjen na tontcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Majoꞌ totso jon ndëë nanꞌñeen na cantyja nꞌonhan Jesús, tsan na jndyontyja toxenꞌ jon. Juu jon conduihin Mesías.

5 Ndoꞌ joo nnꞌan Efesoꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonminꞌ, joꞌ jntꞌëhan yo xueeꞌ nquii ta Jesús. 6 Juu xjen na tyio Pablo ntꞌö jon cjohan, yajoꞌ mantyi tyꞌonhan cüenta nquii Espíritu Santo. Ndoꞌ ninñoonꞌ taꞌhan jnanꞌneinhan mañoon nnon jñꞌoon, tachi jñꞌoon na macüiixjen conanꞌneinhan. Ndoꞌ mantyi toninncyahan jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëëhan. 7 Nannonꞌñeen chaꞌna nchoꞌvehan.

8 Nquii Pablo chaꞌ na ndye chiꞌ tomꞌaan jon juu tsjoon Efesoꞌñeen, ninnquiꞌ toca jon vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. Minꞌncüii nnon tyiꞌquindyiiꞌ tsꞌon jon na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. Tquen yantyihin na totsiꞌman jon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan, ndoꞌ na quiooꞌ nꞌonhan na cantyja nꞌonhan Jesús. 9 Majoꞌ vendye nanꞌñeen tontꞌa yahan na tonanqueꞌ nꞌonhan, tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhan jñꞌoon na toninncyaa Pablo. Jnduehan na juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, tayuu jntꞌuehanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, jnduiꞌ Pablo quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tëchu jonhan vꞌaa scuela cüentaaꞌ tsan na jndyu Tirano. Ndoꞌ ꞌio ꞌio totsiꞌman jon ndëëhan joꞌ. 10 Jndë ve chu na totsꞌaa jon na nndaꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ, tsoñꞌen nnꞌan judíos na mꞌanhan ndyuaa Asia, mantyi yo ninꞌnnꞌan na tachi conduihan tsjan nanꞌñeen, tsoñꞌenhan jndyehan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. 11 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tyincyaa jon najndei na tsixuan Pablo na totsꞌaa jon jnꞌaan tꞌman na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan. 12 Ee ndiaa yo ninꞌpeto na jnan na mꞌaan jon, joohanꞌ tyecho nnꞌanhanꞌ na mꞌan nnꞌan vꞌi, ndoꞌ na nndaꞌ, jnꞌman nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi jndyetyia na mꞌan quiiꞌ nꞌon nnꞌan, jnduiꞌhan.

13 Majoꞌ vendye nnꞌan judíos na nanꞌxuanhan tsꞌian quinduaꞌ, tomandyiꞌhan, totjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Jndë joꞌ, jnanꞌtiu nanꞌñeen na ntꞌahan tsꞌianꞌñeen na nninjntꞌuehan xueeꞌ ta Jesús. Ncüii cüiihan taꞌhan na tonduehan ndëë jndyetyia: “Yo xueeꞌ Jesús, tsan na itsinin Pablo ntyja ꞌnaanꞌ, maꞌua ja tsꞌian na quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon tsanva.”

14 Tomꞌaan ncüii tsꞌan judío na jndyu Esceva, conduihin ncüii tyee na conintque ntyja ꞌnaanꞌ nnꞌan judíos. Juu tsanꞌñeen tomꞌan ntyqueꞌ nannon ntsinda jon na totjiꞌhan jndyetyia. 15 Majoꞌ ncüii jon xjen na jntꞌa ntsinda jon tsꞌianꞌñeen, joꞌ nquii jndyetyiaꞌñeen, tꞌa juu, itso juu ndëëhan: “Nquii Jesús, mavajnꞌan ja jon, ndoꞌ mantyi juu Pablo, ntyji nin tsꞌan conduihin, majoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Nin nnꞌan conduihoꞌ?”

16 Ndoꞌ juu tsansꞌa na ndyiiꞌ jndyetyiaꞌñeen, tjuꞌhin nacjo nanꞌñeen. Jndëë sꞌaa juu yohan. Jin vaa jndyi sꞌaa juu joohan ata jntyꞌii juuhan na ninquintsihan ndoꞌ mantyi tcꞌehan. Jndei jnduiꞌhan quiiꞌ vꞌaa, jnannonhan. 17 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan judíos na mꞌanhan tsjoon Efesoꞌñeen, yo ninꞌnnꞌan na mañoon tsjan conduihan, tycya jñꞌoon na nndaꞌ vaa ꞌnan tui. Mangꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌenhan tyue jndyihan ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌhan xueeꞌ nquii ta Jesús.

18 Ndoꞌ mantyi jndye nnꞌan na covantyja nꞌonhan Jesús, jndyoncyahan jnanhan. Joo nanꞌñeen tondue jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian tyia na contꞌahan na tyiꞌcaveeꞌ tsꞌon jonhanꞌ. 19 Ndoꞌ jndye nnꞌan na tontꞌa tsꞌian quinduaꞌ, joo tson ꞌnaanhan na toninjntꞌuehin na tontꞌahan juu tsꞌianꞌñeen, jnanꞌncüihinhanꞌ. Ndoꞌ tondëë tsoñꞌen nnꞌan, jnanꞌcohan joo tsonꞌñeen. Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌhan cüenta nchu xjen njon joo tsonꞌñeen, taaꞌ nꞌonhan na tueeꞌ na njonhanꞌ vennꞌan nchoꞌnqui min sꞌon xuee. 20 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tëvijndyentyichen nnꞌan na tyꞌonhan cüenta jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. Totsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon taquintyja najndei condui jon.

21 Ndoꞌ vi jndë tenon na tui nanꞌminꞌ, sitiu Pablo na ngacüenon nndaꞌ jon ndyuaa Macedonia yo ninꞌAcaya. Ndëcya, ncja nndaꞌ jon Jerusalén. Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ jon Jerusalén, chuhanꞌ na mantyi ncja jon tsjoon Roma. 22 Ndoꞌ juu Timoteo yo ninꞌErasto na cotejndeihan jon, jñon jonhan na ncꞌontyihan Macedonia. Majoꞌ nquii jon ntjontyichenhin ndyuaa Asia.

Nnꞌan tsjoon Efeso tyionhanꞌ na ncꞌuaaꞌ nꞌonhan

23 Juu xjenꞌñeen nque nnꞌan Efeso, tꞌman jñꞌoon jntꞌahan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian xco na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan. 24 Ndoꞌ juu tsjoonꞌñeen, joꞌ tomꞌaan ncüii tsansꞌa na jndyu Demetrio. Totsiquindyiꞌ tsanꞌñeen sꞌon xuee na totsia jon ꞌnan quijndë na totsijonhanꞌ joohanꞌ vatsꞌon cüentaaꞌ juu tyꞌö Diana na tonanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan tsjoonꞌñeen. Juu Demetrioꞌñeen yo ninꞌntyje jon na ya jñꞌoon yohin, tonanꞌyahan joo nanꞌñeen, na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ tꞌman totantjonhan. 25 Ndoꞌ juu Demetrioꞌñeen, sitjon jon nanꞌñeen yo ninꞌvendye nnꞌan na contꞌa tsꞌian na sijonhanꞌ juuhanꞌ yo tsꞌian na contꞌa nquehan. Tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë, mangiohoꞌ na juu tsꞌianva incyaahanꞌ na ya cotantjön. 26 Majoꞌ condyehoꞌ ndoꞌ cotquenhoꞌ cüenta na juu Pablovaꞌ, mandyiꞌ juu na incyaa juu jñꞌoon. Itsiꞌman juu na joo ꞌnan na conanꞌya jaa, tyiꞌyuuꞌ na conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ chito xiaꞌntyi nque nnꞌan tsjoon Efesova na vantyja nꞌonhan juu jñꞌoonvaꞌ na itsinin juu, majoꞌntyi nque nnꞌan na ninvaa ndyuaa Asia, vandyuehan na vantyja nꞌonhan jñꞌoonvaꞌ. 27 Majoꞌ chito xiaꞌntyi vaa na toncuuꞌ na nndue nnꞌan na tayuu jntꞌue tsꞌianva na contꞌa. Matꞌmanntyi vaa na toncuuꞌ na juu vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ nquii Diana na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, nndue nnꞌan na taviquinjonhanꞌ. Ndoꞌ juu na itsiquinjonhanꞌhin na ngio nnꞌan, ncjuꞌcjehanꞌ juuhanꞌ. ꞌOꞌ mangio jndaꞌhoꞌ na tsoñꞌen nnꞌan ndyuaa Asia conanꞌtꞌmaanꞌhan jon, ndoꞌ mantyi ata nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue.”

28 Ndoꞌ nque nanꞌñeen, vi na jndyehan jñꞌoonminꞌ na sinin Demetrio, tyion jndyihanꞌ na ncꞌuaaꞌ nꞌonhan. Jndei tonanꞌxuaahan, tonduehan:

—Juu Diana cüenta jaa nnꞌan Efeso, vaa tꞌman jndyi conduihin.

29 Ngꞌe na jntꞌa nanꞌñeen na nndaꞌ, joꞌ siquijñꞌeenhanꞌ nnꞌan tsjoonꞌñeen. Maquintyjachen tyequeꞌhan quiiꞌ vꞌaa naijon na covatjonhan xjen na mꞌaan junta. Xjen na cotsaqueꞌhan joꞌ, tꞌuehan juu Gayo yo ninꞌAristarco, tyechohan nanꞌñeen. Ve joo nanꞌñeen nnꞌan ndyuaa Macedoniahin na cotejndeihan juu Pablo. 30 Ndoꞌ nquii Pablo, ninꞌcaqueeꞌ jon quiiꞌ juu vꞌaaꞌñeen, majoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, tyíꞌncyahan na ntsꞌaa jon na nndaꞌ. 31 Ndoꞌ mantyi vendye joo nnꞌan na conduihan nanmꞌannꞌian ndëë joo nnꞌan ndyuaa Asia, joo nanꞌñeen ya jñꞌoonhan yo Pablo, jnanꞌcüanonhan jñꞌoon na mꞌaan jon na tyíꞌngaqueeꞌto jon joꞌ. 32 Majoꞌ nque nnꞌan na jndë tëtjon vꞌaaꞌñeen, min taxeꞌcüaaꞌ tsonꞌ nin jñꞌoon conduehan, veꞌ vi coñꞌeento jndyuehan. Ee vendyehan conanꞌxuaahan ncüii nnon jñꞌoon, ndoꞌ ndyiiꞌ ntyjehan conanꞌxuaahan ncüiichen nnon jñꞌoon. Ndoꞌ majndyentyi nanꞌñeen, min tyíꞌquindiohan nin tsꞌian na tëncüihan joꞌ. 33 Ndoꞌ nque nnꞌan judíos na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen, tꞌuahan tsꞌian nnon Alejandro na quitsinin jon ndëë nanꞌñeen, na nin tsꞌian tëtjon nnꞌan vꞌaaꞌñeen. Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ sꞌaa jon ntꞌö jon na cüichen jndyue nanꞌñeen ee vaa jñꞌoon na ntsinin jon ndëëhan ntyja ꞌnaan ntyje jon nnꞌan judíos. 34 Majoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë tquenhan cüenta na mantyi juu Alejandro tsꞌan judíohin, ninncüii jnanꞌtjonꞌhan jndyeehan. Ndoꞌ chaꞌna ve hora, ninncüii tonanꞌxuaahan, tonduehan: “Nquii Diana cüenta jaa nnꞌan Efeso, vaa tꞌman jndyi conduihin.”

35 Ndoꞌ juu tsantsintji tsjoonꞌñeen, vi na jndë sichen jon jndyue nanꞌñeen, tso jon ndëëhan: “ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan Efeso, nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue ngio yahan na jaa nnꞌan tsjoonvahin tijñön jaa na ntaꞌntyjëëꞌ juu vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ nquii Diana na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa. Nquii jon na taquintyja tꞌman conduihin. Mantyi ngio jndaꞌ nnꞌan na cotaꞌntyjëëꞌ juu ꞌndyo nnon nquii Diana na jnanhanꞌ tsjöꞌndue na jndyocuehanꞌ na mꞌan jaa. 36 Mangꞌe na nndaꞌ, taꞌnan tsꞌan na ngitso na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoonminꞌ, joꞌ tavinanꞌxuaahoꞌ, tantꞌatohoꞌ ncüii nnon na ndëcya nninncyaahanꞌ na tyia ngiohoꞌ. 37 Ee joo nannonminꞌ na jndyochohoꞌhin vꞌaavahin, tyiꞌjeꞌquindëë nduë na jndë jntyꞌueehan ꞌnan na tsixuan juu Diana, nquii jon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, min tyiꞌconanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ jon. 38 Ndoꞌ nquii Demetrio yo ninꞌnnꞌan na ya jñꞌoonhin, xe na aa va jñꞌoon na ninꞌquitquenhan cjooꞌ tsꞌan, quitsaquitquenhan jñꞌoonꞌñeen nnon jüe. Ee joo jñꞌoon na cotquen nnꞌan nacjo ntyjehan, joꞌ covijndaꞌhanꞌ. 39 Ndoꞌ mantyi xe na aa vaa ncüiichen nnon jñꞌoon na ntꞌue nꞌonhoꞌ na nninjndaꞌ, juu xjen na ncꞌoon junta, yajoꞌ nninjndaꞌhanꞌ. 40 Ee ꞌnan na jntꞌahoꞌ xeevahin, mꞌaan jaa na toncuuꞌ na ngitso gobernado nacjooꞌ nquii jon na conanꞌvë. Ee xe na aa ngüaxeeꞌ jon ndëë ndu na jntꞌahanꞌ, tajñꞌoon na nndëë nnanꞌntcüꞌë na ngüañoonꞌhanꞌ jaa na tonnon jon.” 41 Ndoꞌ vi na jndë sinin tsanꞌñeen jñꞌoonvaꞌ, tꞌua jon tsꞌian na cyahan.

20

Tja nndaꞌ Pablo ndyuaa Macedonia yo Grecia

1 Ndoꞌ vi na jndë tenoonꞌ na ticꞌuaa jndyue nanꞌñeen, yajoꞌ tqueenꞌ Pablo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Jñꞌoon na sinin jon ndëëhan tyincyaahanꞌ na tꞌman nꞌonhan. Jndë joꞌ tyincyaa jon tsꞌonhan, jnduiꞌ jon, tja ntcüeꞌ jon ndyuaa Macedonia. 2 Ninvaa ndyuaaꞌñeen tomandyiꞌ jon. Joo jñꞌoon na tonincyaa jon ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ndyuaaꞌñeen, tyincyaahanꞌ na tꞌman nꞌonhan. Jndë na siquindë jon juu tsꞌianꞌñeen, jnduiꞌ ntcüeꞌ jon joꞌ, tja jon ndyuaa Grecia. 3 Joꞌ tomꞌaan jon ndye chiꞌ. Mandyo ngua jon vꞌaandaa na chi ncja ntcüeꞌ jon ndyuaa Siria, ndoꞌ juu xjenꞌñeen jndyjii jon jñꞌoon na nque nnꞌan judíos condahan jon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, sitiu jon na yantyi nnon tyuaa ncja ntcüeꞌ jon, ngüenon nndaꞌ jon juu ndyuaa Macedonia. 4 Ndoꞌ mantyi tomꞌan vendye nnꞌan na tonanꞌjon yohin, tsan na jndyu Sópater, jon tsꞌan tsjoon Bereahin, jnda tsꞌan na jndyu Pirrohin, mantyi ñꞌen Aristarco yo Segundo, joo nanꞌñeen nnꞌan tsjoon Tesalónica, ñꞌen Gayo, juu jon tsꞌan tsjoon Derbe, ndoꞌ yo Timoteo, ñꞌen Tíquico yo ninꞌTrófimo, joohan nnꞌan ndyuaa Asia. 5 Ndoꞌ joo nanꞌñeen tyꞌentyihan, squehan tsjoon Troas. Joꞌ tominndooꞌhan Pablo yo ja Lucas. 6 Juu nguee na cocüaꞌ nnꞌan judíos tyooꞌ na tatsquentë tëqueeꞌ, joꞌ tomꞌán juu tsjoon Filipos. Ndoꞌ vi na jndë tenon juu ngueeꞌñeen, tuá vꞌaandaa. Sá, ndoꞌ xee vja ꞌon squë́ na mꞌan nanꞌñeen tsjoon Troas. Nen xuee ntjo já joꞌ.

Itsinin Pablo ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús tsjoon Troas

7 Xee na vejndyee soana, xuee nuincoꞌ, nque nnꞌan na covantyja nꞌon Jesús, tëtjonhan na ntyjehan tanꞌ tyooꞌ na covañjoonꞌ nꞌonhan jon. Ndoꞌ Pablo, sinin jon ndëëhan. Na nonco ncüiichen xuee nnduiꞌ jon, ncja jon. Ngꞌe joꞌ mavio chjo xjen na sinin jon ndëëhan, ata tueeꞌ xoncüe tsjon. 8 Juu cuarto nandye naijon na tëtjon já, jndye candi min na conanꞌxueehanꞌ chon joꞌ. 9 Juu cuartoꞌñeen vꞌaa na jndë ndye quitoꞌhanꞌ, joꞌ vequityen ncüii tsansꞌandyua ventana na vaa juu vꞌaaꞌñeen. Jndyu juu Eutico. Ndoꞌ ngꞌe mavio chjo sinin Pablo, joꞌ sijaaꞌhanꞌ tsantsjon nnon juu. Ndoꞌ xjen na tyꞌoon tsantsjonhin, mana tequintyjahin xenꞌ tyuaachen. Ndoꞌ xjen na jnanꞌve nnꞌanhin, matsꞌoohin. 10 Ndoꞌ tëcue Pablo tyuaa, tacüangio jon, jndyotsꞌaa jon tsꞌooꞌñeen. Ndoꞌ itso jon ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús:

—Tyiꞌntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ, vandoꞌ nndaꞌ juu.

11 Ndoꞌ vi jndë na tso jon na nndaꞌ, tëva nndaꞌ jon quiiꞌ vꞌaaꞌñeen. Tyjee jon tanꞌ tyooꞌ yohan na covañjoonꞌ nꞌonhan Jesús, jndë joꞌ tcüaꞌhan. Ndoꞌ sininntyichen jon yohan ata tëvixuee. Jndë joꞌ jnduiꞌ jon. 12 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na tyioohin, saquiꞌndyehanhin vaaꞌ juu. Tsoñꞌenhan tꞌman vaa sinjoonꞌhanꞌhin na vandoꞌ nndaꞌ juu.

Jnduiꞌ Pablo yo ntyje jon, tyꞌehan tsjoon Mileto

13 Já santyë́, sá yo vꞌaandaa, squë́ tsjoon Aso. Ee jndë jnanꞌjntꞌá yo Pablo na juu tsjoonꞌñeen ngancüi já yohin, ee juu jon tja ngꞌee jon. 14 Ndoꞌ vi jndë na tëncüi já yohin, vi tojnaanꞌ sá yo vꞌaandaa, squë́ tsjoon Mitilene. 15 Jntꞌuí juu tsjoonꞌñeen, ndoꞌ ncüiichen xuee tenö́n tyuaa chjo na jndyu Quío na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Ncüiichen xuee squë́ mañoon tyuaa chjo na jndyuhanꞌ Samos na mantyi mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Jndë jntꞌuí tsjoonꞌñeen, sá, squë́ ndyuaa Trogilio. Joꞌ tajndyë́. Ndoꞌ ncüiichen xuee santyë́, squë́ tsjoon Mileto. 16 Nndaꞌ vaa na jntꞌá, ee juu Pablo jndë sitiu jon na tyiꞌcacüentyjeeꞌ jon tsjoon Efeso ndyuaa Asia. Ee jndë tjiꞌ jon cüenta xe na aa ngüenon jon joꞌ, ntsichjuhanꞌhin nato na vja jon. Joꞌ na sicjehin chaꞌ na tyiꞌnan ro jndë mꞌaan jon Jerusalén ndoꞌ ngueeꞌ nguee Pentecostés.

Jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ Pablo nnꞌan na conintque vatsꞌon Efeso

17 Juu xjen na mꞌán tsjoon Miletoꞌñeen, tꞌua Pablo tsꞌian ndëë vendye nnꞌan na coquitqueenꞌhan nque nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan juu tsjoon Efesoꞌñeen. 18 Ndoꞌ xjen na sque nanꞌñeen na mꞌaan jon, itso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë, mangio jndaꞌhoꞌ nchu vaa na tomꞌan ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ntyjantyi xee na vejndyee na tyjë ndyuaa Asiava. 19 Totyentjön nnon ta Tyoꞌtsꞌon na ninquiiꞌchen tojuꞌcje ja. Na totsꞌa tsꞌianꞌñeen, jndye vaa na totsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji, ata totꞌiö. Ndoꞌ mantyi jndye vaa na toquenön na tonda nnꞌan judíos ja na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan ja. 20 Majoꞌ min na toquenön nanꞌminꞌ, tyíꞌcjöcüentyjëꞌ na chen totsinën ndëëhoꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na ngotejndeihanꞌ ꞌoꞌ. Totsiꞌman ndëëhoꞌ xjen na tovancüihoꞌ ndoꞌ mantyi xjen na tuë quiiꞌ ntꞌaahoꞌ. 21 Tsoñꞌenhoꞌ tocüjiꞌ jndyoyu ja ndëëhoꞌ, tanin min na aa nnꞌan judíos conduihoꞌ, ndoꞌ min na mañoon tsjan nnꞌan conduihoꞌ. Totsjö na quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ cantyja nꞌonhoꞌ ta Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 22 Ndoꞌ naneinhin, majndë majö riiꞌ. Jö Jerusalén ngꞌe nquii Espíritu Santo iꞌua jon tsꞌian nnön na cjö joꞌ, min tyiꞌquintji nin ꞌnan iminndooꞌhanꞌ ja joꞌ. 23 Xiaꞌntyi na macüjiꞌ ja cüenta na ncüii cüii tsjoon na mavenön, nquii Espíritu Santo itsiꞌman jon nnön na joo nnꞌan na mꞌan Jerusalén, mancüiixjen ntꞌaviꞌhan ja, ndoꞌ nntꞌahan na ncꞌön naviꞌ. 24 Majoꞌ min na nndaꞌ vaa na ngenön, taꞌnan itsꞌaahanꞌ ja. Min xe na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, taꞌnan itsꞌaahanꞌ ntyji. Ninncüii vaa na ndyiiꞌ tsꞌön, na yo na nën rö ntsiquindëë juu tsꞌian na tꞌua ta Jesús nnön na cüjiꞌ jndyoyu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

25 “Ndoꞌ naneinhin, ꞌoꞌ na jndë toninncya jñꞌoon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, ntyjiiꞌ ya tsꞌön na minꞌncüiihoꞌ tajeꞌquijntyꞌia nndaꞌhoꞌ ja. 26 Joꞌ xeevahin, macüjiꞌ jndyoyu ndëëhoꞌ min xe na aa ngitsu ñuaanꞌ tsꞌan, majoꞌ ja tajnan quichö. 27 Ee tsoñꞌen jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ, jndë siꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ, minꞌchjo tyíquityꞌiuhanꞌ ndëëhoꞌ. 28 Ngꞌe joꞌ quitquen nquehoꞌ cüenta, ndoꞌ mantyi yo ninꞌnque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ na vantyja nꞌon Jesús, ee nquii jon jndë sijnda jon joohan yo neoonꞌ jon. Manquiintyi Espíritu Santo iꞌua jon tsꞌian ndëëhoꞌ na quitaꞌntyjeeꞌhoꞌ nanꞌñeen. 29 Ndö vaa tsꞌian na maꞌua ja ndëëhoꞌ, ee ntyji ya vi na jndë jntꞌui ja, ntsaqueꞌ nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na nnanꞌndaaꞌhan nꞌonhoꞌ ntyja na conanꞌjonhoꞌ yo Cristo. Na ntꞌa nanꞌñeen na nndaꞌ, ntsijonhanꞌ chaꞌvijon xjen na cotsque lobo quiiꞌ ntꞌan quinman na conanꞌcüje choꞌñeen joo oꞌ. 30 Ata quiiꞌ ntꞌan ntyje nquehoꞌ, nnduiꞌ vendyehoꞌ na nnanꞌmanhan ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen, veꞌ quintuhanꞌ, chito jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ. Ntꞌahan na ndaꞌ chaꞌ vendye nnꞌan na vantyja nꞌon, nnanꞌjon nanꞌñeen yohan. 31 Mangꞌe na nndaꞌ, cꞌon cjehoꞌ ndoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ndye chu, naxuee ndoꞌ natsjon, tyíꞌcjöcüentyjëꞌ na totsiquiꞌmanꞌhoꞌ chaꞌ ncüii cüiihoꞌ ngavaaꞌntyichen nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ata tocüjiꞌhanꞌ ndaa nnön na totsꞌa tsꞌianꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

32 “Ndoꞌ naneinhin ꞌoꞌ ntyjë, maꞌndyi ja ꞌoꞌ ntꞌö nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ yo juu jñꞌoon naya na tsixuan nquii jon. Juuhanꞌ vaa najndei na tsixuanhanꞌ na ngaquehoꞌ tonnon jon. Mantyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ndahoꞌ tsoñꞌen na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nninncyaa jon nnon ncüii cüii tsꞌan na iquen jonhin na conduihin ñuan nquiiꞌ. 33 Ja min sꞌon xuee ꞌnaanꞌ tsꞌan, min sꞌon ijan, ndoꞌ min ndiaaꞌ tsꞌan, min ncüii nnon joo nanꞌminꞌ tacotscjaaꞌ tsꞌönhanꞌ. 34 Ata manquentyihoꞌ ngio jndaꞌhoꞌ ncö totsꞌa tsꞌian yo ntꞌö na tovantjön ꞌnan na tocanhanꞌ ja, ncö ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na tonanꞌjonhan yo ja ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianva na matsꞌa. 35 Juu xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ninnquiiꞌchen totsiꞌman ndëëhoꞌ na quintꞌahoꞌ tsꞌian chaꞌ nque nnꞌan na itsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌuehin, nndëë ntejndeihoꞌhin. Ninnquiiꞌchen cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tso ta Jesús, tso jon: Nquii Tyoꞌtsꞌon, tꞌmanntyichen ityioo jon jnꞌaan tsꞌan na itsꞌaa naya ncüiichen tsꞌan, chintyi juu tsꞌan na iyꞌoon cüentahanꞌ.”

36 Ndoꞌ Pablo, vi na jndë sinin jon jñꞌoonminꞌ, joꞌ tconxtye jon. Ndoꞌ juu jon yo ninꞌtsoñꞌen nanꞌñeen, jnanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon. 37 Tsoñꞌenhan sityiahanꞌ ngiohan, taꞌhan tyueehan, jndyoꞌtsꞌaahin jon ndoꞌ tyincyahan tsꞌonhin. 38 Ee tꞌman siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan jñꞌoon na tso jon ndëëhan na tajeꞌquijntyꞌia nndaꞌhanhin. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tyequiꞌndyehan jon naijon ventyjeeꞌ vꞌaandaa.

21

ꞌNan na tui na ñjon Pablo nato Jerusalén

1 Ndoꞌ vi jndë na tuá vꞌaandaa, joo nanꞌñeen, tyꞌonhan, totyꞌehan. Ndoꞌ já sá jndyoyú, squë́ ndyuaa Cos na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Ncüiichen xuee santyë́chën. Squë́ tyuaa Rodas na mantyi mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Joꞌ jntꞌuí, sá, squë́ tsjoon Pátara. 2 Ndoꞌ juu tsjoonꞌñeen, joꞌ tijndaꞌ ncüii vꞌaandaa na ngüetꞌiohanꞌ ndaandue na ngueeꞌhanꞌ ndyuaa Fenicia. Joꞌ tuá, sá. 3 Juu ndyuaa Chipre na mꞌaan ndaandue xiꞌjndyiohanꞌ, vi na jndë tityincyooꞌhanꞌ, xjen na savenö́nhanꞌ, ntjohanꞌ tontyjandyuaanꞌ. Sá, squë́ tsjoon Tiro ndyuaa Siria. Juu tsjoonꞌñeen, joꞌ tëcüentyjeeꞌ vꞌaandaaꞌñeen na nduiꞌ quichu na chuhanꞌ, joꞌ jntꞌuí. 4 Juu tsjoonꞌñeen jntꞌuë́ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ vi na jndë tijndaꞌ naijon mꞌanhan, nen xuee ntjo já yo nanꞌñeen. Nquii Espíritu Santo jndë siꞌman jon ndëëhan nin ꞌnan na ngenon nquii Pablo, ngꞌe joꞌ jnduehan nnon jon na tyiꞌncjato jon Jerusalén. 5 Ndoꞌ vi na jndë tenon joo nen xueeꞌñeen, nque nanꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús yo ntcuhan yo ninꞌndahan, tsoñꞌenhan tyequiꞌndyehan já ꞌndyo tsjoon. Squë́ na mꞌaan tsꞌoteiꞌ ꞌndyo ndaandue. Joꞌ tonquityë́, jnanꞌnë́n nnon Tyoꞌtsꞌon. 6 Ndë joꞌ, tyincyá nanꞌñeen tsꞌon ntyjë́ yohan. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tuá vꞌaandaa ndoꞌ nanꞌñeen, tyentcüeꞌhan ntꞌaahan.

7 Juu vꞌaandaaꞌñeen, jnduiꞌhanꞌ tsjoon Tiro. Sá, squë́ tsjoon Tolemaida. Joꞌ jntꞌuí vꞌaandaaꞌñeen. Ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan tsjoonꞌñeen, sancyá tsꞌon nanꞌñeen, ndoꞌ ntjo já yohan ncüii xuee. 8 Tonco ncüiichen xuee, jntꞌuí tsjoonꞌñeen. Sá, squë́ tsjoon Cesarea. Joꞌ squë́ vaaꞌ Felipe, tsan na toninncyaa jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. Nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan Jerusalén, jndë tꞌuahan tsꞌian ndëë ntyqueꞌ ntyjehan na quityentjon nanꞌñeen ndëëhan. Ndoꞌ juu Felipeꞌñeen, jon conduihin ncüii joo na ntyqueꞌ nanꞌñeen. Joꞌ ntjo ya chjo já. 9 Juu tsanꞌñeen mꞌan nenque nanntcu ntsinda jon na tyíꞌquitonco joo. Joo nanntcuꞌñeen conduihan nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 10 Ndoꞌ vi na jndë sꞌaahanꞌ xuee na mꞌán joꞌ, ndoꞌ ncüii tsꞌan na jndyu Agabo na jnan jon ndyuaa Judea, tyjeeꞌ jon joꞌ. Juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. 11 Tyjeeꞌ jon vꞌaa naijon na mꞌán. Tyꞌoon jon ndiaa na cotyen tsiaaꞌ Pablo, yo juuhanꞌ sityen nquii jon ngꞌee jon yo ninꞌntꞌö jon. Itso jon:

—Nquii Espíritu Santo, ndö vaa na itsiquindyi jon. Nque nnꞌan judíos na mꞌanhan Jerusalén, chaꞌxjen na matsꞌa, manndaꞌ vaa nnanꞌtyenhan juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ ndiaava. Ndoꞌ na nninncyahan cüentahin nduee nnꞌan na mañoon tsjan conduihan na quitoxen nanꞌñeenhin.

12 Xjen na jndyë́ jñꞌoonvaꞌ, já ndoꞌ mantyi nque nanꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhan Cesarea, jntꞌá tyꞌoo Pablo na tyiꞌncjato jon Jerusalén. 13 Majoꞌ tꞌa jon, itso jon:

—¿Nin tsꞌian na cotyueehoꞌ nnön? Na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, concyahoꞌ na chjooꞌ tsꞌön. Ee mancüiixjen mancyaa nquii ja na ngenön minꞌcya ro nnon ꞌnan na ninꞌquintꞌa nnꞌan Jerusalén ja. Cuaa nquii min na nnanꞌtyenhan ja ndoꞌ min xe na aa nanꞌcueeꞌhan ja ngꞌe na condui ja cüentaaꞌ ta Jesús.

14 Ndoꞌ ngꞌe na tyíꞌquindëë nntꞌá na ntsquë́ ñuaanꞌ jon na vja jon Jerusalén, joꞌ jntyꞌëtö́. Jnduë́:

—Quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii ta Tyoꞌtsꞌon yo Pablo.

15 Jndë joꞌ jnanꞌjntꞌá, savá Jerusalén. 16 Ndoꞌ vendye nnꞌan Cesareaꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, jnanꞌjonhan yo já na sá. Tyequiꞌndye nanꞌñeen já na mꞌaan Mnasón. Juu jon tsan na jnan ndyuaa Chipre na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Juu Mnasónꞌñeen tijndye xuee na vantyja tsꞌon jon Jesús. Tijndaꞌ na ntjo já vaaꞌ tsanꞌñeen.

Tëquindyiaaꞌ Pablo Santiago

17 Xjen na squë́ tsjoon Jerusalén, nque nnꞌan tsjoonꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, yo na neinhan tyꞌonhan cüenta já. 18 Ndoꞌ vi na tonco ncüiichen xuee, juu Pablo tja jon na mꞌaan Santiago, ndoꞌ mantyi sá yohin. Nque nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na vantyja nꞌon, tsoñꞌenhan jndë tëncüihan joꞌ. 19 Ndoꞌ juu Pablo, tyincyaa jon tsꞌon nanꞌñeen. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, chen jndyi sinin jon ndëëhan tsoñꞌen ntyja na totejndei Tyoꞌtsꞌonhin tsꞌian na totsꞌaa jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. 20 Ndoꞌ vi na jndë jndyehan jñꞌoon na sinin jon, taꞌhan jnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan nnon Pablo:

—Mayuuꞌ ntyjë, majoꞌ ntyjiꞌ na joo ntyjëëhë nnꞌan judíos na mꞌan tsjoonva, minchenhan na jndë vantyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ tsoñꞌenhan cotjiꞌhan cüenta na chuhanꞌ na quitsiquindë tsꞌan juu ntji na tquen Moisés. 21 Majoꞌ vaa jñꞌoon na condyehan ntyja ꞌnanꞌ. Ee conincꞌuaa jñꞌoon na matsiꞌmanꞌ ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, na joo nanꞌñeen matsiquiꞌmanꞌhan na tavinanꞌjñꞌoonꞌhan juu ntji na tquen Moisés, min tyiꞌicanhanꞌ na ntꞌahan juu costumbre na jaa nnꞌan judíos contꞌa yononꞌndaa ndaha, min tyiꞌnanꞌquindëhan joo costumbre na jnanꞌjndaꞌ ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. 22 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ndö vaa na cotjíꞌ cüenta na chuhanꞌ na quintꞌa. Ee nque ntyjëëhë na mꞌanhan tsjoonvahin na vantyja nꞌonhan Jesús, mancüiixjen nndyehan na jndë tyjeꞌ. 23 Ngꞌe na nndaꞌ, ndö quitsaꞌ chaꞌxjen na conduë́ nnonꞌ. Quiiꞌ ntꞌán mꞌan nenque nannon na vaa jñꞌoon na jndë tquenhan jndyuehan nnon Tyoꞌtsꞌon na chuhanꞌ na quinanꞌquindëhan juuhanꞌ. 24 Joꞌ quitsijon ꞌuꞌ yo nanminꞌ, quitsaꞌ tsꞌian yohan na icanhanꞌ na quitꞌahoꞌ chaꞌ ntquenhan na jiꞌua conduihoꞌ chaꞌ ndëë na nninnquiꞌ nquenhan. Ee na ntsaꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ tsoñꞌen ntyjëëhë ncüaaꞌ nꞌonhan na joo jñꞌoon na condyehan ntyja ꞌnanꞌ, min tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ndoꞌ ntjiꞌhan cüenta na mantyi ꞌuꞌ mavangueꞌ jñꞌoon na tquen Moisés. 25 Majoꞌ ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús na mañoon tsjan nnꞌan conduihan yo jaa, jndë jnanꞌcüanö́n tson na mꞌanhan na jnduë́ ndëëhan na xiaꞌntyi icanhanꞌ na tantcüaꞌhan sꞌi quiooꞌ na jndë tijntꞌue nnꞌanhanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan. Min tantquiihan neonꞌ, min sꞌi quiooꞌ na veꞌ tueꞌ jndioꞌ, min tavincꞌonhan yo ntyjehan na veꞌ ndöꞌ ro.

Tyꞌon nnꞌan Pablo quiiꞌ vatsꞌon tꞌman na ncja jon naviꞌ

26 Ndoꞌ tyꞌoon Pablo cüenta joo nenque nannonꞌñeen. Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee, jntꞌahan tsꞌian na tquenhanꞌhin na jiꞌua conduihan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tëqueeꞌ jon quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Tatsiquindyi jon ntyee ntyja ꞌnaanꞌ juu xuee na nnanꞌquindëhan juu tsꞌianꞌñeen ndoꞌ na ngueꞌ quiooꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan ncüii cüiihan.

27 Joo ntyqueꞌ xuee na ntjo jñꞌoonhin yo nanꞌñeen, mavaa xjen na ngaquindëhanꞌ. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, ñꞌen vendye nnꞌan judíos na jnanhan juu ndyuaa Asia. Ndoꞌ na nndaꞌ, jnanꞌjmiinꞌhan nnꞌan na mꞌan vatsꞌonꞌñeen, tyꞌonhan jon. 28 Taꞌhan jndei jnanꞌxuaahan, jnduehan:

—ꞌOꞌ ntyjë Israel, cüa, quitejndeihoꞌ já ee juu tsanvahin, manquiintyi juu na mandyiꞌ tsochen njoon. Itsinin juu jñꞌoon nacjö yo nacjooꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ yo juu vatsꞌon tꞌmanva. Ndoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi na nndaꞌ vaa na itsꞌaa juu, mantyi vendye nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, jndë jndyoquityiiꞌ juuhan quiiꞌ vatsꞌon tꞌmanva. Ndoꞌ na sꞌaa juu na nndaꞌ, jndë sityꞌa juuhanꞌ na jiꞌua tsixuanhanꞌ.

29 Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jndue nanꞌñeen ngꞌe tyiꞌcovivioto xjen na jntyꞌiahan Pablo quiiꞌ tsjoon yo Trófimo, tsan tsjoon Efeso, ndoꞌ juu tsanꞌñeen, tsan na mañoon tsjan conduihin. Ndoꞌ na nndaꞌ, jnanꞌtiuhan na juu Pablo tëyꞌoon jon tsanꞌñeen quiiꞌ vatsꞌon tꞌman ꞌnaanhan.

30 Ngꞌe joꞌ tsochen nnꞌan tsjoon Jerusalén jnanꞌjmiinꞌhan, jnanꞌnonhan, ndoꞌ cje jndyi tëncüihan. Tꞌuehan Pablo, tjiꞌhan jon quiiꞌ vatsꞌonꞌñeen, jndyotscaaꞌhan jon tochꞌeenꞌhanꞌ. Jndë joꞌ macantyeeꞌ ro tëꞌhan jndyuehanꞌ. 31 Ndoꞌ viochen xjen na conanꞌjndëhan na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan jon, tueeꞌ tsꞌan naijon na mꞌaan nquii tsꞌan na icoꞌxen sondaro quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Siquindyii tsanꞌñeen jon na tsochen nnꞌan tsjoonꞌñeen contsjëhan yo jñꞌoonꞌñeen. 32 Ndoꞌ juu xjen na jndyii tsanꞌñeen na nndaꞌ, quintyjachen tëchu jon sondaro yo capitán na nanꞌxuanhan ncüii cüii ciento sondaro. Ninñoonꞌ tyꞌehan naijon na mꞌan joo nanꞌñeen. Ndoꞌ nque nnꞌan na cotjaꞌhan Pablo, vi na jndë jntyꞌiahan sondaroꞌñeen, ninñoonꞌ jntyꞌehan na cotjaꞌhan jon. 33 Ndoꞌ nquii tsanꞌñeen na icoꞌxen sondaro, xjen na tyjeeꞌ jon, tꞌua jon tsꞌian na cyꞌonhan Pablo, ndoꞌ quinanꞌtyenhan jon yo ve carena. Jndë joꞌ taxeeꞌ jon, nin tsꞌan condui Pablo ndoꞌ nin ꞌnan sitjahin. 34 Ndoꞌ ñꞌen nanꞌñeen jnanꞌxuaahan ncüii nnon jñꞌoon nacjooꞌ Pablo, majoꞌ mañoon ntyjehan vandyaꞌ jñꞌoon na jnanꞌxuaahan. Ndoꞌ tsojnaanꞌ na jnanꞌjmiinꞌ nanꞌñeen, joꞌ nquii tsan na icoꞌxen sondaroꞌñeen, ndicüaaꞌ tsꞌon jon yuu vaa nquii jñꞌoon na mayuuꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitsayꞌonhan Pablo vꞌaa naijon na comꞌanhan. 35 Ndoꞌ xjen na tueeꞌ jon naijon na ngava tsꞌan na ngaqueeꞌ jon juu vꞌaaꞌñeen, nque sondaroꞌñeen chondyehan jon jnaanꞌ na nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na conchjehan jon. 36 Ee nque nnꞌan na tentyjahan tonquenꞌ sondaroꞌñeen, ninvito tonanꞌxuaahan, tonduehan: “Maninjon ro quinanꞌcueeꞌhoꞌhin.”

Itsinchuꞌ Pablo jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan

37 Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen, xjen na vi mantyiꞌhan Pablo quiiꞌ juu vꞌaaꞌñeen, yajoꞌ taxeeꞌ jon nnon nquii tsꞌan na icoꞌxen. Tso jon nnon tsanꞌñeen:

—¿Aa vanaan na ntsjö ncüii ꞌndyo jñꞌoon nnonꞌ?

Tꞌa tsanꞌñeen, taxeeꞌ jon:

—¿Aa ya ntsininꞌ jñꞌoon griego? 38 Yajoꞌ ¿Aa chi condui ꞌuꞌ juu tsan Egipto na tyiꞌcovijndye xuee na sue tsanꞌñeen nacjooꞌ nquii gobiernon? Sitjon tsanꞌñeen nenque min nnꞌan vi nnꞌan na tëchu juuhan ndyuaa na xjen ro covaꞌ.

39 Ndoꞌ joꞌ tꞌa Pablo, sitcüeꞌ jon jñꞌoon nnon tsanꞌñeen:

—Condui ja tsꞌan judío. Tui ja juu tsjoon Tarso, tsjoon tꞌman na icoꞌxenhanꞌ ndyuaa Cilicia. Majoꞌ macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ, ncyaꞌ chjo jñꞌoon na ntsinën ndëë nanminꞌ.

40 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, ntjo ntyjii jon na nndaꞌ. Yajoꞌ tcüentyjeeꞌ Pablo naijon na ngaqueeꞌ tsꞌan ꞌndyo juu vꞌaaꞌñeen. Sꞌaa jon ntꞌö jon ndëëhan na cüichen jndyuehan. Ndoꞌ vi na jndë tichen jndyuehan, taꞌ jon sinin jon ndëëhan yo jñꞌoon hebreo, jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌnein nquehan. Itso jon:

22

1 —Nndaꞌ ꞌoꞌ ta, yo ꞌoꞌ ntyjë cüajön, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na itsinchuꞌhanꞌ ntyja njan.

2 Ndoꞌ ya na jndyehan na sinin jon ndëëhan yo jñꞌoon ꞌnaanhan, jñꞌoon hebreo, chen tui jndyuehan na ntquenntyichenhan cüentahanꞌ. Itsontyichen jon ndëëhan:

3 —Ja mantyi matsꞌan judío ja chaꞌnan nquehoꞌ. Tsjoon Tarso ndyuaa Cilicia, joꞌ tui ja, majoꞌ ntjoohin Jerusalén, joꞌ tëque ja, nquii maestro Gamaliel, juu jon totsiꞌman nnön. Nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tonanꞌyꞌonhan juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Nquii Gamaliel quindë ya totsiꞌman jonhanꞌ nnön. Majooꞌ jndyi tsꞌön na ngotyentjön nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na contꞌa nquehoꞌ xeevahin. 4 Joo xee na toxenꞌchen, nque nnꞌan na mꞌan natooꞌ Jesús, tojöntyja na nquenꞌhan na totsꞌa vꞌihan, ata sꞌa na cüjehan. Min nannon ndoꞌ min nanntcu, tojöcüjahan ndoꞌ totsityënhan yo carena, 5 Ndoꞌ nquii tyee na conintque ntyja ꞌnaanhoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conintquehan ndëëhoꞌ, mangio jndaꞌhin na tyincyahan tson nnön na ncjöyꞌönhanꞌ na mꞌan ntyjëëhë na mꞌanhan tsjoon Damasco. Nque nnꞌan tsjoonꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesús, tyjëquichöhin na ntyꞌihan vancjo ntjoohin Jerusalén chaꞌ quityionhan jnanhan, tsojnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús.

Itsinin Pablo na ntcüeꞌ tsꞌon jon jnaanꞌ jon

(Hechos 9:1-19; 26:12-18)

6 Tsontyichen Pablo: “Juu xjen na ñjön nato na tyjë Damasco na mandyo nguë joꞌ, ndoꞌ chaꞌna yajminꞌ, ninjonchen tyioo chon xiꞌjndio ncꞌia. Juuhanꞌ jnanhanꞌ quiñoonꞌndue, tenonntyja xjen na xueehanꞌ. 7 Ndoꞌ na nndaꞌ ꞌnan tjön, tyioo ja tyuaa, ndoꞌ jndyi na iꞌman tsꞌan ja. Taxeeꞌ jon nnön: Nndaꞌ Saulo, ¿Ndu na mantyꞌeꞌ ja? 8 Ndoꞌ tꞌa, taxꞌë: ¿Nin tsꞌan ꞌuꞌ, ta? Ndoꞌ tꞌa jon, itso jon: Maja Jesús tsan Nazaret na mantyꞌeꞌ ja. 9 Ndoꞌ nque nnꞌan na tyenanꞌjon yo ja, jntyꞌiahan juu chonꞌñeen, majoꞌ tataaꞌ nꞌonhan juu jñꞌoon na sinin jon nnön. 10 Ndoꞌ taxꞌë nnon jon: Nndaꞌ ta, ¿Nin ꞌnan na chuhanꞌ na quitsꞌa? Ndoꞌ tꞌa ta Jesús ꞌndyö, itso jon: Quinanquintyjaꞌ, cjaꞌcyaꞌ tsjoon Damasco. Joꞌ ngitso tsꞌan nnonꞌ tsoñꞌen na jndë sijntꞌa ja na ntsaꞌ. Nndaꞌ vaa tso jon nnön. 11 Majoꞌ tsojnaanꞌ na xuee jndyi juu chonꞌñeen, joꞌ na sinchjaanꞌhanꞌ ja. Ngꞌe joꞌ, nque nanꞌñeen na tyenanꞌjonhan yo ja, tyetꞌuehan ntꞌö, veꞌ nndaꞌ vaa na tuëcya juu tsjoonꞌñeen.

12 “Joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na jndyu Ananías. Juu tsanꞌñeen yo na xoncüeeꞌ tsꞌon jon ivangueeꞌ jon juu ntji na tquen Moisés. Ndoꞌ nque ntyjë nnꞌan judíos na mꞌanhan tsjoonꞌñeen, tsoñꞌenhan njon jndyi tsanꞌñeen ngiohan. 13 Tueeꞌ jon naijon na mꞌan ja. Ndoꞌ tso tsanꞌñeen nnön: ꞌ“Uꞌ ntyjë Saulo, ncyaa xco Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ nndaꞌ.” 14 Ndoꞌ tsontyichen jon nnön: “Nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tonanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon, manquii jon na jndë tji jon ꞌuꞌ. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ncüaaꞌ tsonꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon yo ꞌuꞌ. Tji jon ꞌuꞌ chaꞌ nquii jnda jon na tajnan tsixuan, ndyiaꞌhin, ndoꞌ mantyi na ndyiꞌ jñꞌoon na ntsinin jon nnonꞌ. 15 Ee iꞌua jon tsꞌian nnonꞌ na ndui ꞌuꞌ tsꞌan na ncüjiꞌ jndyoyuꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na jndë jndyiaꞌ nnonꞌ yo jñꞌoon na jndë jndyiꞌ na tso jon nnonꞌ. 16 Ndoꞌ nanein, ¿Nin ncüiichen na minndoꞌ? Quinanquintyjaꞌ ndoꞌ quindaꞌ yo xueeꞌ ta Jesús. Canꞌ nnon jon na quitsintjuꞌ jon ꞌuꞌ yo jnan na tsixuanꞌ.”

Jñon Tyoꞌtsꞌon Pablo tondëë nnꞌan na tachi judíos

17 Ndoꞌ tsontyichen Pablo: “Ndoꞌ xjen na jndyö ntcüꞌë ntjoohin Jerusalén, tyjë vatsꞌon na tëtsinën nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen vaa ncüii nnon na jntyꞌia na siꞌmanhanꞌ nnön. 18 Quityquiiꞌ nanꞌñeen jntyꞌia nquii Jesús. Tso jon nnön: “Quitsicje ꞌuꞌ na quinduiꞌ tsjoonvahin ee nnꞌan mꞌan ntjoohin tyiꞌxeꞌquindyehan jñꞌoon na ncüjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja njan. 19 Ndoꞌ tꞌa, tsjö: Nndaꞌ ta, joohan ngio jndaꞌhan na tojöcꞌë quiiꞌ tsoñꞌen ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan. Ndoꞌ mantyi ngiohan na nque nnꞌan na vantyja nꞌon ꞌuꞌ, tocüjaꞌ jahan ndoꞌ tjuꞌhan vancjo. 20 Ndoꞌ mantyi juu xjen na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Esteban, nquii tsan na tocüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnanꞌ, mantyi ñꞌen ja yo nanꞌñeen, ndoꞌ tancꞌuë na tui na nndaꞌ, ndoꞌ ndiaa joo nanꞌñeen, maja tquën cüentahanꞌ xjen na jnanꞌcueeꞌhan jon.” 21 Majoꞌ nquii ta Jesús, tꞌa jon ꞌndyö: “Quinduiꞌ ntjoohin, ee tondëë nnꞌan na mañoon tsjan conduihan na tycya ndyuaa tsjoonhan, joꞌ majñön ꞌuꞌ.”

Mꞌaan Pablo ntꞌö tsan na icoꞌxen sondaro

22 Ndoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen na tjiꞌhin Pablo quiiꞌ vatsꞌonꞌñeen, totquenhan cüenta joo jñꞌoon na sinin jon, majoꞌ vi na jndë tso jon juu jñꞌoonvaꞌ, matavityiꞌhan nquenhan. Taꞌhan jnanꞌxuaahan, jnduehan ndëë sondaroꞌñeen: —Maninjon ro quinanꞌcueeꞌhoꞌ tsanvaꞌ ee tyiꞌquichuhanꞌ na ngüandoꞌchen juu.

23 Nanꞌñeen jndei tonanꞌxuaahan. Ndoꞌ tjiꞌhan ndiaahan ndoꞌ totjueꞌhan joohanꞌ nandye, ndoꞌ jntꞌahin na nndaꞌ siꞌmanhanꞌ na quindyaꞌ jndyi ngiohan. Ndoꞌ mantyi totjueꞌhan tsꞌojndë nandye na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon. 24 Yajoꞌ nquii tsanꞌñeen na icoꞌxen sondaro, tꞌua jon tsꞌian na quitsayꞌonhan Pablo quiiꞌ vꞌaa naijon na comꞌanhan. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian na quitjaꞌhan Pablo yo tjantsiꞌ chaꞌ nninjndaꞌ ndu na nndaꞌ vaa na jnanꞌxuaa nanꞌñeen cjooꞌ jon. 25 Majoꞌ vi na jndë na jnanꞌtyenhan jon na ntjaꞌhanhin, ndoꞌ tso jon nnon juu capitán na minntyjeeꞌ joꞌ:

—Juu ntji na icoꞌxenhan, ¿Aa ncyaahanꞌ na vanaan na ntjaꞌhoꞌ tsꞌan na conduihin tsꞌan na mꞌaan nacjeꞌ ꞌnaanꞌ tsjoon Roma na min tyiꞌcovijndaꞌ na aa vaa jnaanꞌ juu?

26 Ndoꞌ juu capitánꞌñeen, vi na jndë jndyii jon jñꞌoonvaꞌ, tëntyjaaꞌ jon na mꞌaan nquii tsanꞌñeen na icoꞌxen tsoñꞌen sondaro. Itso juu nnon tsanꞌñeen:

—¿Nchu vaa ntsaꞌ yo tsanvaꞌ? Ee conduihin tsꞌan na mꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ tsjoon Roma.

27 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, sindyooꞌhin na mꞌaan Pablo. Taxeeꞌ tsanꞌñeen nnon jon:

—¿Aa mayuuꞌ jñꞌoon na condui ꞌuꞌ tsꞌan cüentaaꞌ tsjoon Roma?

Ndoꞌ tꞌa Pablo ꞌndyo tsanꞌñeen, itso jon:

—Mayuuꞌhanꞌ.

28 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na icoꞌxen jon sondaroꞌñeen, itso jon:

—Ja maya sꞌon tyiön chaꞌ ntsixuan ja tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ Roma.

Ndoꞌ tꞌa Pablo ꞌndyo tsanꞌñeen:

—Majoꞌ ntyjantyi xjen na tui ja, condui ja tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsjoon Roma.

29 Ndoꞌ nque sondaro na mavaa xjen na ntjaꞌhan Pablo, ninñoonꞌ jntyꞌehan jon, tenaanhan nnon jon. Ndoꞌ mantyi nquii tsan na icoꞌxen joohan na tꞌua jon tsꞌian na cüityen Pablo, tyꞌue jndyi jon vi na jndë taaꞌ tsꞌon jon na condui tsanꞌñeen tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ tsjoon Roma.

Minntyjeeꞌ Pablo tondëë nanmꞌannꞌian ꞌnaan nnꞌan judíos

30 Majoꞌ nquii tsanꞌñeen na icoꞌxen sondaroꞌñeen, ninꞌcüaaꞌ jndaꞌ tsꞌon jon nin ngꞌeꞌñeen na contꞌa nnꞌan judíos jnaanꞌ Pablo. Ngꞌe joꞌ vi ya na tonco ncüiichen xuee, tꞌua jon tsꞌian na nque ntyee na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos, yo ninꞌtsoñꞌen nanmꞌannꞌian ꞌnaanhan, cancüihan. Ndoꞌ tjiꞌ jon Pablo, tëyꞌoon jonhin tondëë nanmꞌannꞌianꞌñeen.

23

1 Ndoꞌ Pablo jeꞌ, quii jndyiaaꞌ jon ndëë nanmꞌannꞌianꞌñeen. Tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë, ninvaa xuee na tëque ja, mavicjë quiiꞌ ñuan njan na ninquiiꞌchen matsꞌa chaꞌxjen na iquenhanꞌ xjen na quitsꞌaa tsꞌan na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon.

2 Ndoꞌ na tso Pablo na nndaꞌ, juu Ananías, nquii tyee na conintque, tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na minntyjeeꞌ ngiaaꞌ Pablo, na quituenꞌhan ndaꞌ ꞌndyo juu. 3 Ndoꞌ na nndaꞌ, joꞌ tso Pablo nnon juu tyeeꞌñeen:

—Nquii Tyoꞌtsꞌon mminꞌ jon ꞌnan ꞌuꞌ ee ve vaa na matsaꞌ. Ngꞌe ꞌuꞌ tsixuanꞌ na ntcoꞌxenꞌ ja chaꞌxjen na coꞌxen nquii ntji na tquen Moisés, majoꞌ saꞌ tsꞌian na quitjaꞌ nnꞌan ja min na juu ntjiꞌñeen itsiquindyihanꞌ na tyiꞌcüanaan na ntsaꞌhanꞌ.

4 Ndoꞌ joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnduehan nnon Pablo:

—Nquii tyee na conintque na ityeꞌntjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌquichuhanꞌ na matscüejnanꞌhin.

5 Ndoꞌ tꞌa Pablo, itso jon:

—ꞌOꞌ ntyjë, tyiꞌcondyi ja na conduihin tyee na conintque, ee mayuuꞌ macüiixjen vaa ntji na jndui na icoꞌxenhanꞌ na tyiꞌntsinin tsꞌan jñꞌoon na ntscüejnaanꞌhanꞌ nquii tsan na conintque ndëë nnꞌan tsjoonꞌ juu.

6 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, tquen Pablo cüenta na nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, ve tmaanꞌ conduihan. Ee ñꞌen nanꞌñeen conduihan tmaanꞌ nnꞌan judíos na jndyuhanꞌ saduceos. Ndoꞌ mañoon ntyjehan conduihan tmaanꞌ fariseos. Ndoꞌ na nndaꞌ, sue jon jndyeeꞌ jon, tso jon ndëëhan:

—Nndaꞌ ntyjë, condui ja tsꞌan fariseo, ndoꞌ mantyi tsotyë. ꞌOꞌ cotoxenhoꞌ ja veꞌ ngꞌe na vantyja tsꞌön na ntcüi nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë.

7 Ndoꞌ vi na jndë tso jon jñꞌoonvaꞌ, nque nanꞌñeen na conduihan tmaanꞌ fariseos, taꞌhan jnanꞌjndyehan jndyuehan yo ntyjehan na conduihan tmaanꞌ saduceos. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ve vaa na tomꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon. 8 Ee nque nnꞌan saduceos conduehan na joo nnꞌan na jndë tjë, tajeꞌquintcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ mantyi conduehan na taꞌnan ángel, min taꞌnan espíritu itsixuan tsꞌan. Majoꞌ nque fariseosꞌñeen, vantyja nꞌonhan na mꞌan ángeles, ndoꞌ mantyi nanꞌxuan nnꞌan espíritu, ndoꞌ nque nnꞌan na jndë tjë, mancüiixjen ntcüi nndaꞌhan. 9 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na tëncüihan joꞌ, ticꞌuaa jndyuehan ndëë ntyjehan na jnanꞌntjaꞌhan. Ndoꞌ vendye nnꞌan na conduihan tmaanꞌ fariseosꞌñeen na conanꞌmanhan jñꞌoon na tquen Moisés, jnanꞌquintyja nnonhan, jnduehan:

—Juu tsanvaꞌ, taꞌnan jnaanꞌ juu. Tyiꞌnan ro na ncüii espíritu sinin yohin oo aa ncüii ángel.

10 Ndoꞌ na nndaꞌ, tavijaaꞌntyichen na jnanꞌntjaꞌhan, ata nquii tsanꞌñeen na conintque ndëë sondaro, tyꞌue jndyi jon na mavaa xjen na nnanꞌcueeꞌ nanꞌñeen Pablo. Ngꞌe joꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na yo naijndeiꞌhanꞌ quitsaquitjiꞌhan tsanꞌñeen nduee nanꞌñeen ndoꞌ na quitsayꞌon ntcüeꞌhan jon vꞌaa naijon na comꞌanhan.

11 Tijaan ncüiichen tsjon, nquii ta Jesús tityincyooꞌhin nnon Pablo, itso jon nnon juu: “ꞌUꞌ Pablo, cyonꞌ najnduꞌ ee chaꞌxjen na jndë tjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja njan ntjoohin Jerusalén, manndaꞌ vaa na icanhanꞌ na ntsininꞌ ntyja njan ndëë nnꞌan tsjoon Roma.”

Conanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos na nnanꞌcueeꞌhan Pablo

12 Tonco ncüiichen xuee, vendye nnꞌan judíos tëncüihan yo ntyjehan, ndoꞌ jnanꞌcüejonhan jñꞌoon na nnanꞌcueeꞌhan Pablo. Jnduehan xe na aa ninvaa na tyiꞌconanꞌcueeꞌ jndyeehan jon ndoꞌ na ntcüaꞌhan oo na ncüehan ndaa, quitscüje Tyoꞌtsꞌon joohan. 13 Nnꞌan na taꞌ jndyuehan yo jñꞌoonvaꞌ, tenon vennꞌanhan. 14 Joꞌ tyꞌehan naijon mꞌaan juu tyee na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na conintque ndëë nanꞌñeen. Jnduehan:

—Já jndë jnduë́ nnon Tyoꞌtsꞌon xe na aa tyiꞌnanꞌcuë́ꞌ jndyë́ juu Pablo, ndoꞌ na ntcüꞌá oo na ncüë́ ndaa, quitscüje jon já. 15 Ndoꞌ nanein, ꞌoꞌ yo tsoñꞌen nanmꞌannꞌian njan jaa nnꞌan judíos, quitanhoꞌ nnon nquii tsan na conintque ndëë sondaro na ꞌio quitscüenon nndaꞌ jon tsanꞌñeen ndueehoꞌ. Veꞌ quitꞌa nquehoꞌ na ninꞌquitaꞌxeeꞌntyihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Majoꞌ vitjachen na ncüjeeꞌcya jon na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ já jndë mꞌan cjë́ na nnanꞌcuë́ꞌhin.

Manndaꞌ jñꞌoon na jndue nanꞌñeen.

16 Majoꞌ juu lu, jnda tsanscu tyje nquii Pablo, jndyii juu na nndaꞌ vaa ninꞌquintꞌa nanꞌñeen. Joꞌ na tëqueeꞌ juu naijon na ndyiiꞌ Pablo. Siquindyii juuhin na nndaꞌ vaa. 17 Ndoꞌ vi na jndë jndyii Pablo jñꞌoonꞌñeen, tꞌman jon ncüii capitán. Itso jon nnon tsanꞌñeen:

—Juu yusꞌa chjovahin, cayonꞌ chjohin na mꞌaan nquii tsan na conintque ndëëhoꞌ ee vaa jñꞌoon naijndeiꞌhanꞌ na quitsiquindyii juu jon.

18 Joꞌ juu capitánꞌñeen, tayꞌoon jonhin naijon na mꞌaan nquii tsan na conintque ndëëhan. Tso juu nnon tsanꞌñeen:

—Juu Pablo, tsan na mꞌaan naviꞌ, tqueenꞌ juu ja, ndoꞌ tso juu na quindyoyꞌön luva na mꞌanꞌ, ee vaa jñꞌoon na icanhanꞌ na ngitso juu nnonꞌ.

19 Ndoꞌ nquii tsan na conintqueꞌñeen, vi na jndë jndyii jon na nndaꞌ tso sondaroꞌñeen, tꞌuii jon ntꞌö luꞌñeen, sꞌaa jon vi ntyja yohin. Taxeeꞌ jon nnon juu, itso jon:

—¿Nin jñꞌoon na ninꞌquitsiquindyiꞌ ja?

20 Joꞌ tꞌa luꞌñeen, itso juu:

—Nndaꞌ ta, nque nnꞌan judíos jndë jnanꞌjndaꞌhan na ngitanhan vi nayaꞌñeen nnonꞌ na ꞌio quitscüenonꞌ Pablo nduee nanmꞌannꞌian ꞌnaanhan. Veꞌ nntꞌa nquehan na ninꞌquinanꞌjndaꞌntyihan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon. 21 Majoꞌ ꞌuꞌ ta, tyiꞌngantyjaꞌ tsonꞌ na nndaꞌ, ee nato na ncjaꞌ yo xiö Pablo, tenon vennꞌan ntyjehan na ntsaquindahin jon joꞌ. Ee nquehan jndë tquenviꞌhan na taꞌhan jndyuehan na taxeꞌcüaꞌhan min taxeꞌcüehan ndaa ata xjen na jndë jnanꞌcueeꞌhan jon. Ndoꞌ nanein jeꞌ, veꞌ vi jñꞌoon na ntsuꞌ, na cominndooꞌhan.

22 Ndoꞌ nquii tsanꞌñeen na conintque ndëë sondaro, tyꞌiu jon ꞌndyo luꞌñeen. Tso jon nnon juu: Minꞌncüii nnon tsꞌan, tyiꞌntsininꞌ jñꞌoon na siquindyiꞌ ja.

Tson na tyeyꞌon sondaro na mꞌaan gobernador Felix

23 Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na conintque ndëë sondaro, tꞌman jon ve capitán. Tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quinanꞌjndaꞌhan ve ciento sondaro na cotsacaꞌ ngꞌe, ndoꞌ mantyi ndyennꞌan nchoꞌnqui sondaro na ntaꞌntjo quitso yo maninꞌ mañoon ve ciento sondaro na ngicho ncjo lantsa. Tquen jon jñꞌoon ndëëhan na ñjen na majaan quinduiꞌhan na quitsayꞌonhan Pablo tsjoon Cesarea. 24 Ndoꞌ mantyi tꞌua jon tsꞌian na quinanꞌjndaꞌhan quitso na ngüantjo Pablo. Mantyi tquen jon jñꞌoon ndëë sondaroꞌñeen na quitquen jndyihan cüenta Pablo chaꞌ ya ngueeꞌ juu na mꞌaan nquii gobernado Felix. 25 Ndoꞌ tji jon ncüii tson na tyincyaa jonhanꞌ ndëëhan na quitsayꞌonhinhanꞌ nnon tsanꞌñeen. Ndö vaa na itsohanꞌ:

26 “Maja Claudio Lisias mancya tsꞌon njan nnonꞌ ꞌuꞌ, ta gobernado Felix, na njon jndyi condui ꞌuꞌ. 27 Nque nnꞌan judíos tyꞌonhan tsansꞌava, ndoꞌ mavaa xjen na nnanꞌcueeꞌhan juu. Majoꞌ xjen na jndyi na conduihin tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ tsjoon Roma, tyjë yo sondaro na macoꞌxën ndoꞌ tjiꞌ jahin nduee nanꞌñeen. 28 Ndoꞌ ngꞌe na ninꞌcüaaꞌ tsꞌön nin jñꞌoon na conanꞌtjaꞌhin nacjooꞌ juu, joꞌ na tëyꞌönhin ndëë nanmꞌannꞌian ꞌnaan nanꞌñeen. 29 Ndoꞌ joꞌ tyincya cüenta na veꞌ condue nanꞌñeen na itsitjahin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conanꞌyꞌonhan na icoꞌxenhanꞌhin. Majoꞌ siꞌman nquiiꞌhanꞌ na tyiꞌquitsixuan juu na cueꞌ juu min na ntjohin vancjo. 30 Majoꞌ vi na jndë jndyi na conda nanꞌñeenhin na nnanꞌcueeꞌhanhin, mangꞌe joꞌ na matscüenönhin na mꞌanꞌ. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na contꞌa jnaanꞌ juu, jndë tsjö ndëëhin na cꞌohan na mꞌanꞌ chaꞌ nnanꞌjndaꞌ yahin juu jñꞌoonꞌñeen. Ntyjantyi ndö ro jñꞌoon na matsiquindyi ꞌuꞌ.”

31 Ndoꞌ joo sondaroꞌñeen, jnanꞌquindëhan tsꞌian na tꞌua tsanꞌñeen ndëëhan. Natsjon tyeyꞌonhan Pablo ata xjen na squehan tsjoon Antípatris. 32 Ndoꞌ tonco cüiichen xuee, joo sondaro na cotsacaꞌ ngꞌe, ntcüeꞌ ntcüeꞌhan vꞌaa na macüiixjen comꞌanhan, ndoꞌ nque ntyjehan na taꞌntjo quitso, tyequiꞌndyecyahan Pablo na mꞌaan gobernador. 33 Ndoꞌ xjen na squehan Cesarea, tyincyahan juu tsonꞌñeen nnon gobernado ndoꞌ mantyi nquii Pablo. 34 Ndoꞌ vi na jndë sijnaanꞌ jon juu tsonꞌñeen, taxeeꞌ jon nnon Pablo nin ndyuaa coxenhanꞌ naijon na jnan juu. Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌon jon na jnan juu ndyuaa Cilicia, 35 Joꞌ tso jon nnon juu:

—Nque nnꞌan na contꞌa jnanꞌ, quitsque jndyeehan, yajoꞌ nndyi jñꞌoon ꞌndyoꞌ ndoꞌ ntsijntꞌahanꞌ.

Jndë joꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitquenhan cüenta Pablo quiiꞌ vatsꞌian na tꞌua Herodes tsꞌian na jndëhanꞌ.

24

Itsinchuꞌ Pablo jñꞌoon ꞌnaanꞌ nquii jon nnon Felix

1 Vi na jndë tëca ꞌon xuee, juu tyee na conintque ndëë nnꞌan judíos, tsan na jndyu Ananías, jnan jon Jerusalén, tëcue jon tsjoon Cesarea. Ndoꞌ mantyi vendye nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos tsjoon Jerusalén, tyenanꞌjonhan yo nquii jon. Ndoꞌ mantyi juu Tértulo, tsan na vajnaanꞌntyi jñꞌoon na ntsinin, tja jon yohan. Ndoꞌ vi na jndë squehan Cesarea, tyequeꞌhan nnon gobernado na ninncyahin jnaanꞌ Pablo. 2 Yajoꞌ nquii gobernadoꞌñeen, tqueenꞌ jon Pablo. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, taꞌ Tértulo tyincyaa jon jnaanꞌ Pablo. Tso jon nnon gobernado:

—Nndaꞌ ta gobernador, ngꞌe na jndaꞌ jndyi xquenꞌ, joꞌ na mꞌán na taꞌnan ndyiaꞌ quiiꞌ ntꞌán. Jndye nnon tsꞌian matsinchuꞌ na cotejndeihanꞌ nque nnꞌan na mꞌan ndyuaa tsjö́n. 3 ꞌUꞌ ta Felix na njon jndyi condui ꞌuꞌ ngiö́, cotquë́n cüenta tsoñꞌen na matejndeiꞌ já. Ndoꞌ ncya ya jndyi ꞌuꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌenhanꞌ. 4 Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na jndye jñꞌoon na nnanꞌchjú ꞌuꞌ. Macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ na quindyiꞌ chjo jñꞌoon na nnduë́ nnonꞌ min veꞌ chjoviꞌ xjen. 5 Juu Pablovahin, jndë jndiö́ na tyia jndyi tsixuan juu. Já nnꞌan judíos, ncüii ncüii ndyuaa na mꞌán, ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na incyaa juu, icꞌonhanꞌ já. Ndoꞌ manquii juu na conintquehin quiiꞌ ntꞌan ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan yo tsan na jnan Nazaret. 6 Mantyi ata ninꞌcachu juu nnꞌan na tachito judíos quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman nján. Ndoꞌ na nndaꞌ, sityꞌa juuhanꞌ. Ndoꞌ veꞌ tsojnaanꞌ joꞌ na tyꞌö́nhin na ninꞌquitoxë́nhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na conanꞌyꞌö́n. 7 Majoꞌ juu Claudio Lisias, tsan na conintque ndëë sondaro tsjö́n, tja jon ntyja ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ, tjiꞌ jonhin nduë́. 8 Ndoꞌ tso tsanꞌñeen na já na contꞌá jnaanꞌ tsanvahin, ncyö́ na mꞌanꞌ. Ndoꞌ ncuꞌ ndëë ngüajndoꞌ Pablova ntyja ꞌnaan tsoñꞌen joo jñꞌoon na cotquë́n nnonꞌ na mayuuꞌhanꞌ.

9 Ndoꞌ nque nnꞌan judíosꞌñeen na tyꞌe yo Tértulo, jnduehan na juu jñꞌoon na sinin jon mayuuꞌhanꞌ. 10 Ndoꞌ nquii gobernado, sue jon ntꞌö jon na quitsinin Pablo. Ndoꞌ taꞌ Pablo, itso jon:

—Nndaꞌ ta, ntyji ya na jndye ndyu na macoxenꞌ ndyuaa nján. Joꞌ na nën rö na incyaahanꞌ na vanaan na ntsinën ncüii ve ꞌndyo jñꞌoon nnonꞌ na ngüañoonꞌhanꞌ ja. 11 Ja xe jnda vjantyi ninnchoꞌve xuee tëva Jerusalén na tëtsitꞌmanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ꞌuꞌ ta, juu jñꞌoonꞌñeen mꞌan nnꞌan na nndëë nduehan nnonꞌ na mayuuꞌhanꞌ. 12 Ja tacotsintjaꞌ ja yo nnꞌan, min tacotyꞌi tyiaꞌ nnꞌan vatsꞌon tꞌman, min nnꞌan na covatjon ntꞌaanꞌon quijndë, min quiiꞌ ntꞌan nnꞌan quiiꞌ tsjoon, tyíꞌcotyꞌi tyiaꞌ. 13 Ndoꞌ juu jnan ja na jndë tquen nanminꞌ nnonꞌ, min jeꞌquindëë nnanꞌmanhan na mayuuꞌhanꞌ. 14 Majoꞌ xeꞌquitsiviꞌnnꞌan ꞌuꞌ, ta. Nquii Tyoꞌtsꞌon na tonanꞌtꞌmaanꞌ nque ndochi ja na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, majuuntyi jon matyentjön nnon. Majoꞌ juu nato xco na condue nanminꞌ na tyiꞌxeꞌcüijntꞌuehanꞌ, mantyja ꞌnaanꞌhanꞌ na matsijon ja. Ee tsoñꞌen jñꞌoon na tquen Moisés ndoꞌ mantyi joo jñꞌoon na tji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, tsoñꞌen mavantyja tsꞌönhanꞌ. 15 Ndoꞌ nque nanminꞌ mantyi contyja nꞌonhan na joo nnꞌan na jndë tjë, ntsintcüi nndaꞌ jonhan, min na aa conduihan nnꞌan na jndë jntꞌahan ꞌnan na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ min na aa nnꞌan na nanꞌxuan jnan. Ja cüejon vantyja tsꞌön jñꞌoonvaꞌ chaꞌxjen nque nanminꞌ. 16 Mangꞌe na nndaꞌ, tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na tondëë nnꞌan, maquen yantyi ja na juu na vicjeeꞌ ñuan njan, mꞌanhanꞌ na ntjuꞌ.

17 “Ndoꞌ na nndaꞌ na condui ja, itsꞌaahanꞌ chuchen na tacoca tsjoon na tëque ja. Ee joꞌ tyjë ntcüꞌëhanꞌ na ntejndei nnꞌan tsjoonꞌñeen yo ꞌnan na icanhanꞌhin ndoꞌ mantyi yo ꞌnan na tyincyaa cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na sitꞌmanꞌ jahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 18 Juu tsꞌianꞌñeen matsꞌahanꞌ tyquiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Chaꞌxjen costumbre na conanꞌyꞌö́n, joꞌ jndë tquen jiꞌua ja na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ chito nnꞌan jndye tꞌon yo ja, min chito conanꞌntjaꞌhan. Juu xjenꞌñeen vendye nnꞌan judíos na jnanhan ndyuaa Asia, jndiohan ja joꞌ. 19 Joo nanꞌñeen, xe na aa vaa jnan na ninꞌquitquenhan nnonꞌ, chuhanꞌ na nquehan quindyoquinduehan nnonꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 20 Ndoꞌ xe na aa joo nanꞌñeen ndiquindëë ninncyohan ntjoohin, nque nanminꞌ, quinduehan nin ꞌnan tijndaꞌ na sitja ja xjen na tomꞌan ndëë nanmꞌannꞌian nján já nnꞌan judíos. 21 Ninnquiiꞌchen xe na ¿Aa cotjiꞌhan cüenta na juu jñꞌoon na ticꞌuaa ꞌndyö tsiꞌmanhanꞌ na sitja ja? Juu xjenꞌñeen tsjö: Xeevahin minntyjëꞌ ja tondëëhoꞌ na cotoxenhoꞌ ja tsojnaanꞌ na mavantyja tsꞌön na nque nnꞌan na jndë tjë, ntandoꞌ xcohan.

Nndaꞌ jñꞌoon na sinin Pablo.

22 Ndoꞌ nquii Felixꞌñeen, mancüiixjen ntyjii jndaꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ nato xco ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Joꞌ tatyiiꞌ jon xquen jon jñꞌoon na tquenhan nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ Pablo. Tso jon ndëë nanꞌñeen:

—Juu Lisias, tsan na coꞌxen sondaro, cüjeeꞌ jndyee jon, yajoꞌ ntsijntꞌa jñꞌoon na cotquenhoꞌ nnön.

23 Ndoꞌ tꞌua Félix tsꞌian nnon juu capitán na quitaꞌntyjeeꞌhan Pablo na ntjo jnan yahin, min tyiꞌngitëꞌhan na joo ntyje tsanꞌñeen ntixeeꞌhan jon.

24 Ndoꞌ tyiꞌcovijndyeto xuee, nquii Félix tyjeeꞌ nndaꞌ jon yo scuuꞌ jon, tsan na jndyu Drusila, juu tsanꞌñeen tsanscu judía. Ndoꞌ sꞌaa Félix tsꞌian na quindyo Pablo, ndoꞌ jndyii Félix na sinin juu ntyja ꞌnaanꞌ na ngantyja tsꞌon tsꞌan Jesucristo. 25 Juu xjenꞌñeen sinin Pablo na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi quen nquii tsꞌan xjen nchu va na vamꞌaan juu, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan yo ꞌnan na conanꞌtjahan. Ndoꞌ juu Félix, xjen na jndyii jon jñꞌoonꞌñeen, tyꞌue jndyi jon. Ndoꞌ tso jon nnon Pablo:

—Nanein cjaꞌ ntcüeꞌ, njntyꞌia ndoꞌcüan nninncyaantyichenhanꞌ xjen na nnanꞌnën nntꞌa yo ꞌuꞌ.

26 Ndoꞌ mantyi nquii Félixꞌñeen, mantyja jndyi tsꞌon jon na nninncyaa Pablo sꞌon nnon jon chaꞌ ntsiquindyaa jonhin. Ngꞌe na nndaꞌ, jndye jnda toqueenꞌ jonhin na tonanꞌneinhan. 27 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, tenon ve chu na tꞌoon Pablo joꞌ. Juu xjenꞌñeen, jnduiꞌ Félix tsꞌian na totsixuan jon, tëqueeꞌ tsan na jndyu Porcio Festo. Ndoꞌ ngꞌe nquii Félix ntꞌue jndyi tsꞌon jon na nque nnꞌan judíos quitjiꞌhan cüenta na ya tsꞌanhin yo joohan, joꞌ na jntyꞌii jon Pablo na quintjohin naviꞌ.

25

Itsinin Pablo nnon Festo

1 Xuee na jndë ndye na ntjo Festo tsꞌian, yajoꞌ jnduiꞌ jon Cesarea, tja jon Jerusalén. 2 Ndoꞌ nque ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos yo ninꞌntyjehan na tꞌman conduihan quiiꞌ ntꞌanhan, tyencyahan jnaanꞌ Pablo nnon tsanꞌñeen. 3 Tanhan vi nayaꞌñeen nnon jon na cjaquindyo Pablo. Nndaꞌ vaa na tanhan ngꞌe na jnanꞌjndaꞌhan na nndahan jon nato chaꞌ nnanꞌcueeꞌhan jon. 4 Majoꞌ nquii Festo sentcüeꞌ jon jñꞌoon ndëëhan, itso jon:

—Juu Pablo mancüiixjen mꞌaan jon naviꞌ Cesarea, ndoꞌ ja mandyo na nncjö ntcüꞌë joꞌ.

5 Ndoꞌ tsontyichen jon ndëëhan:

—Joꞌ ꞌoꞌ na conintꞌmanhoꞌ quiiꞌ ntꞌan ntyjehoꞌ, cꞌohoꞌ Cesarea yo ja. Ndoꞌ vi na jndë squehoꞌ joꞌ, nninncyahoꞌ jnaanꞌ tsanꞌñeen xe na aa va nchu vaa ꞌnan na sitjahin.

6 Ndoꞌ juu Festo, ninnen oo nqui xuee ntjohin Jerusalén. Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tantcüeꞌ jon Cesarea. Ndoꞌ ya na tonco ncüiichen xuee, tëcjo jon naijon na mancüiixjen ivequityen jon ya na itsijndaꞌ jon jñꞌoon. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian na quindyoyꞌonhan Pablo joꞌ. 7 Ndoꞌ vi na jndë tueeꞌ Pablo naijon na covijndaꞌ jñꞌoon, joo nnꞌan judíosꞌñeen na jnanhan Jerusalén, sananꞌndyooꞌhan ngiaaꞌ jon. Jnduehan na jndye nnon jñꞌoon na sitjahin, na jaaꞌ jndyi jñꞌoonꞌñeen, majoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen tyiꞌcacüjiꞌhanꞌ joohanꞌ chaꞌxjen joo jñꞌoon na jnduehan. 8 Majoꞌ ndö vaa jñꞌoon na sintcüeꞌ Pablo na tañoonꞌhanꞌhin:

—Juu ntji na tquen Moisés, na conanꞌyꞌö́n já nnꞌan judíos, tacotsitja ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Min tacotsitja ja ntyja ꞌnaanꞌ vatsꞌon tꞌman nján, min ntyja ꞌnaanꞌ nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman César.

9 Majoꞌ juu Festo, ntꞌue jndyi tsꞌon jon na quitjiꞌ nnꞌan judíos cüenta na ya jñꞌoon jon yohan, joꞌ tso jon nnon Pablo:

—¿Aa ngüangueꞌ na ncꞌö Jerusalén ndoꞌ joꞌ ntsijntꞌa jñꞌoon ꞌnanꞌ?

10 Ndoꞌ sintcüeꞌ Pablo jñꞌoon, itso juu nnon jon:

—Nndaꞌ ta, nanein minntyjëꞌ na tonnonꞌ naijon na chuhanꞌ na ntcoꞌxenꞌ ja, ee ꞌuꞌ vaa najnduꞌ na tsixuanꞌ na ntsaꞌ tsꞌianva ngꞌe nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma iꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnonꞌ. Ee tacotsitja ja ndëë ntyjë́ judíos, ndoꞌ ꞌuꞌ mavaaꞌ tsonꞌ na mayuuꞌhanꞌ. 11 Xe na aa mayuuꞌ vaa jnan na tsixuan na cüꞌiö, jeꞌcüji ja. Majoꞌ ngꞌe tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na cotjiꞌ nanminꞌ cjö, tyiꞌjeꞌncya na ninncyaa tsꞌan ja ndueehan. Macꞌan na nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman na quitsijndaꞌ jon jñꞌoon njan.

12 Ndoꞌ veꞌ ngꞌe na nndaꞌ tso Pablo, sinin Festo yo nnꞌan na conanꞌquiꞌmaanꞌhin, ndoꞌ vi jndë joꞌ, tso jon nnon Pablo:

—Juu jñꞌoon na macanꞌ na nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma na quitsijndaꞌ jon jñꞌoon ꞌnanꞌ, conanꞌjntꞌa na ncjaꞌ joꞌ.

Itsinin Festo nnon Agripa ntyja ꞌnaanꞌ Pablo

13 Ndoꞌ tëca vendye xuee, ndoꞌ nquii Agripa, tsan na tꞌman conduihin na icoꞌxen jon, tyjeeꞌ jon tsjoon Cesarea yo tyje jon Berenice. Sancyahin tsꞌon ꞌnaanhin nnon nquii Festo. 14 Ndoꞌ ngꞌe na tyiꞌndyo xuee na tomꞌan yahin joꞌ, juu Festo sinin jon nnon Agripa ntyja ꞌnaanꞌ Pablo. Tso jon nnon tsanꞌñeen:

—Ntjoo mꞌaan ncüii tsansꞌa na jntyꞌii Félix naviꞌ. 15 Juu xjen na tyjë Jerusalén, nque ntyee na conintque yo ninꞌjoo ntyjehan na conintque ndëë nnꞌan judíos, tyincyahan jnaanꞌ juu nnön ndoꞌ tanhan na cꞌua tsꞌian na cueꞌ juu. 16 Majoꞌ sintcüꞌë jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na nquë́ nnꞌan na condui já cüentaaꞌ tsjoon Roma, tyiꞌconcyá na veꞌ cueꞌto tsꞌan na mꞌaan naviꞌ na tyiꞌcovijndaꞌ jnaanꞌ juu. Contꞌá na ngancüi jndyeehan vatsꞌian na nduehan nin ꞌnan sitja juu tsan na mꞌaan naviꞌ, ndoꞌ mantyi nquii juu ntsinin juu jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌhin. 17 Joꞌ ya na sque nanꞌñeen ntjoohin, tasichju ja. Tonco ncüiichen xuee, tëcüetyën naijon na mancüiixjen mavaquityën xjen na macoꞌxën jñꞌoon. Ndoꞌ tꞌua tsꞌian na caquindyo Pablo. 18 Majoꞌ xjen na taꞌ nanꞌñeen na tyincyahan jnaanꞌ juu, jñꞌoon na jnduehan, tyiꞌcacüjiꞌhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na sitiu na nduehan. 19 Tquën cüenta na xiaꞌntyi conanꞌvjehan juu ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na conanꞌtꞌmaanꞌhan. Itꞌuiihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsoJesús, majoꞌ Pablo quii ꞌndyo juu na vandoꞌ nndaꞌ tsanꞌñeen. 20 Majoꞌ ngꞌe tyiꞌquintji nchu ya ntsijntꞌa juu jñꞌoonva, taxꞌë nnon juu xe na aa ngüangueeꞌ juu na ncja ntcüeꞌ juu Jerusalén, ndoꞌ joꞌ ntsijntꞌa juu jñꞌoonꞌñeen. 21 Majoꞌ jndë tcan juu na nquii Augusto, ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma na quitsijndaꞌ jon jñꞌoon ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ jndë tꞌua tsꞌian na quintjohin naviꞌ ata na nninncyaahanꞌ xjen na ntscüenönhin na mꞌaan nquii tsanꞌñeen.

22 Ndoꞌ juu Agripa tso jon nnon Festo:

—Mantyi ja ninꞌquindyi jñꞌoon na itsinin juu.

Ndoꞌ tꞌa Festo, tso jon nnon tsanꞌñeen:

—ꞌIochen nndyiꞌ jñꞌoon ꞌndyo juu.

23 Ndö vaa ꞌnan na tui, ya na tonco ncüiichen xuee, juu Agripa yo Berenice, na njon conduihan tyequeꞌhan vꞌaa naijon covancüi nnꞌan xjen na condyehan jñꞌoon. Ndoꞌ nque nnꞌan na cotoxen sondaro yo joo nnꞌan na conintque quii tsjoon, mantyi jnanꞌjon nanꞌñeen yohan. Yajoꞌ tꞌua Festo tsꞌian na quitsacyꞌon sondaro juu Pablo. 24 Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ jon, itso Festo:

—Nndaꞌ ta Agripa na condui ꞌuꞌ rey, yo tsoñꞌenhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo jaa xjenvahin, macojntyꞌiahoꞌ tsansꞌavahin. Juu xjen na tyjë Jerusalén, nque nnꞌan judíos na mꞌanhan tsjoonꞌñeen yo ninꞌntyjehan na mꞌan tsjoonvahin, cotquenhan jnaanꞌ juu nnön. Conanꞌxuaahan yo na quii jndyuehan na cueꞌ juu. 25 Majoꞌ mavaaꞌ tsꞌön na tanin ꞌnan itsꞌaa juu na tsixuan juu na cueꞌ juu. Ndoꞌ ngꞌe nquii juu jndë tcan juu na nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman Augusto, quitsijndaꞌ jon jñꞌoon ꞌnaanꞌ juu, joꞌ sijntꞌa na ntscüanönhin na mꞌaan jon. 26 Majoꞌ tajñꞌoon jndaꞌ nchji na ncüji nnon tson na ntscüenönhanꞌ na mꞌaan nquii ta na taquintyja na conintquehin nnön. Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ na jndyoyꞌönhin na tondëëhoꞌ, ndoꞌ majndeintyichen nnonꞌ, ꞌuꞌ ta Agripa, na ndyiꞌ jñꞌoon na ntsinin juu, chaꞌ vi na jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na itsinin juu, vaa jñꞌoon na ntscüenön ntyja ꞌnaanꞌ juu. 27 Ee itsꞌaahanꞌ nchji ja ncüii tsꞌan na ntscüenon jon ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ, min tyiꞌcovijndaꞌ jnaanꞌ juu, tyiꞌquichuhanꞌ na nndaꞌ.

26

Jñꞌoon na tañoonꞌhanꞌ Pablo nnon Agripa

1 Joꞌ tso Agripa nnon Pablo:

—Vanaan na ntsininꞌ jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌ ꞌuꞌ.

Xjen na taꞌ Pablo na sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, sive jon ntꞌö jon ndëëhan. 2 Itso jon:

—Nndaꞌ ta Agripa, incyaahanꞌ na nën jndyi na ndyiꞌ juu jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na nque ntyjë́ nnꞌan judíos na cotquenhan cjö. 3 Tsoñꞌen costumbre nján já nnꞌan judíos, jndë mantyjiꞌ jndaꞌ joohanꞌ, ta. Mangꞌe na nndaꞌ, cyonꞌ na tꞌman tsonꞌ na ndyiꞌ chjo jñꞌoon na ntsjö nnonꞌ.

Ndö vaa na totsixuan Pablo vitjachen na ntcüeꞌ tsꞌon jon

4 Ndoꞌ tsontyichen Pablo: “Tsoñꞌen ntyjë́ nnꞌan judíos ngio jndaꞌhan ntyja na tojömꞌan tsjön, ndoꞌ mantyi Jerusalén, juu xjen na tondichjo ja ata xjen neinhin. 5 Xe na aa nndue nanminꞌ nnonꞌ, mangio yahan na condui ja tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ fariseos, manquë́ na cojooꞌntyichen nꞌö́n na cotaꞌntcꞌuë́ tsoñꞌen na icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon. 6 Ndyu na toxenꞌchen, nquii Tyoꞌtsꞌon tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë ndochí na nque nnꞌan na jndë tjë, ntcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ ngꞌe na mantyja tsꞌön na nndui na nndaꞌ, tsojnaanꞌ joꞌ na itꞌuiiviꞌhanꞌ ja. 7 Já nnꞌan Israel condui já nchoꞌve tmaanꞌ, ndoꞌ ncüii cüii tmaanꞌ joohan manndaꞌ contyja nꞌonhan na ntcüi nndaꞌhan vi na jndë tjëhan. Mangꞌe joꞌ naxuee ndoꞌ natsjon, tyiꞌtsacüentyjeeꞌhan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ꞌuꞌ, ta Agripa, tsojnaanꞌ na mantyja tsꞌön na ntcüi nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë, joꞌ cotquen nanminꞌ jñꞌoon cjö na vaa jnan. 8 ¿Ndu na cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌjeꞌquitsintcüi nndaꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na jndë tjë?

Icüjiꞌ jndyoyu Pablo na tontyꞌe jon nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús

9 Ndoꞌ tsontyichen Pablo: “Nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, tsan na jnan Nazaret, mancö totsitiu na tcanhanꞌ na quitsꞌavꞌi nanꞌñeen. 10 Juu tsꞌianꞌñeen totsꞌahanꞌ Jerusalén. Nque ntyee na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos, tyincyahan najndö na joo nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, totyꞌihan vancjo. Ndoꞌ xjen na tijndaꞌ na cüje nanꞌñeen, mantyi totsijon ja na quindui na nndaꞌ. 11 Majndye jnda toca tsoñꞌen ntꞌaanꞌon ꞌnaan ntyjë́ nnꞌan judíos, totsꞌavꞌihan chaꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ quitji ntcüeꞌhan na vantyja nꞌonhan Jesús. Sincꞌuaaꞌ jndyihanꞌ ja, ata tyjë mañoon njoon na tycya na tontyꞌë nnꞌan na vantyja nꞌon jon.”

Itsinin nndaꞌ Pablo ntyja na ntcüeꞌ tsꞌon jon jnaanꞌ jon

(Hechos 9:1-19; 22:6-16)

12 Ndoꞌ tsontyichen Pablo: “Quityquiiꞌ juu tsꞌianꞌñeen, nque ntyee na conintque ndë́, tꞌuahan tsꞌian nnön na cjö Damasco. 13 Ndoꞌ juu natoꞌñeen na ñjön, ta, chaꞌna yajminꞌ tyioo ncüii chon na xueentyichenhanꞌ, chichen juu ndoꞌcüjioonꞌ. Sixueehanꞌ cjö, ja ndoꞌ mantyi nnꞌan na tyenanꞌjon yo ja. 14 Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, tsoñꞌen já tycyaa tyuaa. Juu xjenꞌñeen jndyi jndyeeꞌ tsꞌan na tꞌman jon ja yo jñꞌoon hebreo. Tso jon nnön: ꞌUꞌ Saulo, ¿Ndu na mantyꞌeꞌ ja? ꞌUꞌ maꞌndyi viꞌ nquii ꞌuꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ matsaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon toro na ijuꞌ oꞌ ntsiuꞌ nnon tsontë na itsityuaaꞌ tsꞌan oꞌ. 15 Ndoꞌ juu xjen na jndyi na nndaꞌ, tsjö: ¿Nin tsꞌan ꞌuꞌ, ta? Ndoꞌ tꞌa jon ꞌndyö, itso jon: “Mancö Jesús na mantyꞌeꞌ ja.” 16 Majoꞌ quinanquintyjaꞌ, cüentyjeꞌ ee jndë tityincyo ja nnonꞌ na ncꞌua tsꞌian nnonꞌ na ntyentjonꞌ nnön ndoꞌ na ncüjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja njan yo ꞌnan na jndë jndyiaꞌ nnonꞌ, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na nnintyincyontyichen ja nnonꞌ. 17 Ndoꞌ nque ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos, tsoñꞌen naviꞌ na ninꞌquintꞌahan ꞌuꞌ, yo nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, ja ngüañönꞌ ꞌuꞌ. Ndoꞌ maꞌua ja tsꞌian nnonꞌ na cjancyaꞌ jñꞌoon naya njan ndëë nanꞌñeen. 18 Ntꞌiön tsꞌianꞌñeen ꞌuꞌ chaꞌ ntyja ꞌnanꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen juu na condui ja, chaꞌ nndëë nnduiꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na condui najan ndoꞌ na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na condui naxuee. Maꞌua tsꞌianva nnonꞌ chaꞌ nndëë ndyaahan na mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ Satanás ndoꞌ na ncꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌianva maꞌuahanꞌ nnonꞌ chaꞌ ngantyja nꞌonhan ja, ndoꞌ na nndaꞌ nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnanhan yo na ntsitjonꞌ jonhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na iquen jonhan na conduihan ñuan nquiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.”

Tsiquindë Pablo tsꞌian na tꞌua Jesús nnon jon

19 Tsontyichen Pablo: “ꞌUꞌ ta Agripa, taꞌnan siqueꞌ tsꞌön yo juu jñꞌoonꞌñeen na tso Jesús nnön xjen na tityincyooꞌhin nnön. 20 Na vejndyee ndëë nnꞌan tsjoon Damasco toninncyaa jñꞌoon na quintcüeꞌ nꞌonhan jnanhan ndoꞌ quinanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. Ndoꞌ mantyi tꞌua tsꞌian ndëëhan na quitsamꞌanhan chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na jndë ntcüeꞌ nꞌonhan. Ndë joꞌ maninjuuntyi jñꞌoon sinën ndëë nnꞌan tsjoon Jerusalén ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan judíos ninvaa ndyuaa Judea. Ndoꞌ majoꞌntyi totsjö jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan na chito tsjan nnꞌan judíos conduihan. 21 Mangꞌe na matsiquindëë juu tsꞌianva, joꞌ na tyꞌon ntyjë́ nnꞌan judíos ja quiiꞌ vatsꞌon tꞌman na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan ja. 22 Majoꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon ivañoonꞌ jon ja, joꞌ min ndëë nnꞌan na tꞌman conduihan, min tondëë nnꞌan na tyiꞌcondui tꞌmanhin, xiaꞌntyi mancya jñꞌoon na toninncyaa Moisés yo nque nanꞌñeen na toninncyahan jñꞌoon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tyíꞌcotscüantjöꞌchën jñꞌoonꞌñeen. Ata xjen neinhin itejndei Tyoꞌtsꞌon ja na matsꞌa tsꞌianva. 23 Ee tondue nanꞌñeen na juu tsan na conduihin Cristo, chuhanꞌ na ngenon jon naviꞌ, ndoꞌ na ngueꞌ jon, ndoꞌ na nnincyaa Tyoꞌtsꞌon na juu jon conduihin tsan na vejndyee na ngüandoꞌ xco jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndë tjë. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na vandoꞌ xco jon, ndëë nnꞌan judíos ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan na chito tsjan nnꞌan judíos conduihan, nninncya nnꞌan jñꞌoon na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan, ncüii na chaꞌvijon na itsixueehanꞌ chon ndëëhan.”

Itsichon Pablo na cantyja tsꞌon Agripa Cristo

24 Juu xjen na sinin Pablo jñꞌoonminꞌ na vañoonꞌhanꞌhin, jndei sixuaa Festo. Tso jon:

—ꞌUꞌ Pablo, tsanꞌ xquenꞌ. Tsojnaanꞌ na jndye sijnanꞌ, joꞌ na itsiꞌndaaꞌhanꞌ xquenꞌ.

25 Majoꞌ tꞌa Pablo ꞌndyo jon, itso juu:

—ꞌUꞌ ta Festo, na njon condui ꞌuꞌ, chito tsꞌan tsanꞌ xquen ja, jndaꞌ jñꞌoon na matsitiu ndoꞌ jñꞌoon mayuuꞌhanꞌ. 26 Nquii Agripa, tsan na conduihin rey, ndö mꞌaan jon, ndoꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ ntyjii ya jonhanꞌ, joꞌ mayꞌön najndö na matsinën nnon jon ee joohanꞌ chito veꞌ ntyꞌiu na tuihanꞌ. 27 ꞌUꞌ ta Agripa, ¿Aa vantyja tsonꞌ jñꞌoon na totji nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa? Ja ntyji na vantyja tsonꞌ jñꞌoonꞌñeen.

28 Ndoꞌ tꞌa Agripa ꞌndyo Pablo, tso jon:

—Aa xeꞌ ꞌuꞌ nndaꞌ Pablo, ꞌuꞌ matsitiuꞌ na veꞌ yo chjo jñꞌoon na matsininꞌ nnön, ntsꞌaahanꞌ na maninꞌñoonꞌ na ngantyja tsꞌön Cristo.

29 Ndoꞌ tꞌa Pablo ꞌndyo tsanꞌñeen, tso jon:

—Macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon, min na aa cje ro, ndoꞌ aa jndye xuee, ꞌuꞌ ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌenhoꞌ na condyehoꞌ na matsinën xeevahin, ngüentyja xjen na nnanꞌxuanhoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na matsixuan ja, veꞌ tyiꞌquityenhoꞌ yo carena chaꞌxjen na tyen ja.

30 Ndoꞌ vi jndë sinin Pablo jñꞌoonminꞌ, juu Agripa, tsan na conduihin rey, yo tsan na condui gobernado yo Berenice, sacüentyjeeꞌhan yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na teꞌndyuaa yohan. 31 Ndoꞌ vi na jndë jntꞌahin vi ntyja nnon Pablo, jnanꞌneinhan jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon yo ntyjehan. Jnduehan:

—Juu tsansꞌava, minncüii ꞌnan tacotsitjahin na tsixuan juu na ngueꞌ juu oo min na ntjohin naviꞌ.

32 Ndoꞌ tso Agripa nnon Festo:

—Xe na aa juuhanꞌ taꞌnan tcan juu na nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma na quitsijndaꞌ jon jñꞌoon ꞌnaanꞌ juu, ndëë ndyaahin.

27

Conanꞌcüenonhan Pablo tsjoon Roma

1 Ndoꞌ nque nanmꞌannꞌianꞌñeen, vi na jndë jnanꞌjndaꞌhan na nnanꞌcüanonhan Pablo ndyuaa Italia yo mañoon nnꞌan na mꞌan naviꞌ, tyincyahan cüentahin ntꞌö juu tsꞌan na coxen cüii tmaanꞌ sondaro. Julio jndyu tsanꞌñeen. Juu tmaanꞌ sondaro na coꞌxen jon, jndyuhanꞌ Augusto, xueeꞌ nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma. Ndoꞌ ja Lucas, tyjë yo Pablo. 2 Sacuá vꞌaandaa na jnanhanꞌ ndyuaa Adramitio na vjahanꞌ njoon na mꞌanhanꞌ ꞌndyo juu ndaandue ndyuaa Asia. Juu Aristarco, tomꞌaan jon yo já. Jon tsꞌan tsjoon Tesalónica ndyuaa Macedonia. Ndoꞌ vi na jndë tuá juu vꞌaandaaꞌñeen, matyꞌö́n, tosá. 3 Ndoꞌ cüiichen xuee squë́ tsjoon Sidón. Ndoꞌ juu Julio, sꞌaa juu na ya tsꞌanhin yo Pablo, ee tyincyaa juu na tëquindyiaaꞌ ya Pablo nnꞌan na ya jñꞌoonhin na tixeeꞌ nanꞌñeen jon. 4 Jndë joꞌ sacuá nntꞌá vꞌaandaa. Jnán Sidón, sacüenö́n tondye ndyuaa Chipre. Juu ndyuaaꞌñeen mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Tondyeeꞌ juu Chipreꞌñeen tyiꞌjndeichen totyion jndye sta vꞌaandaa. 5 Sacüenö́n tocjeeꞌ ndyuaa Cilicia yo Panfilia. Joꞌ squë́ tsjoon Mira ndyuaa Licia.

6 Juu tsjoonꞌñeen, joꞌ ntjii capitánꞌñeen ncüiichen vꞌaandaa na jnanhanꞌ tsjoon Alejandría na vjahanꞌ ndyuaa Italia. Tꞌua tsanꞌñeen tsꞌian na cuá quiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen. 7 Majndye xuee nion ro nion ro totsá. Yo ncꞌua yo ncꞌua satsquë́ tonnon tsjoon Gnido. Ee ninvaa na totyion jndye sta vꞌaandaaꞌñeen, joꞌ na tandiquindëë na ngitsácyá ndyuaa Salmón. Joꞌ na sacüenö́n tocjeeꞌ ndyuaa Creta na mantyi mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. 8 Ndoꞌ yo ncꞌua jndyi tenö́n ngiaaꞌviꞌ juu ndyuaaꞌñeen, joꞌ squë́ ncüii joo na ndyo tsjoon Lasea na jndyu Buenos Puertos naijon na tandyiiꞌ ndaandue.

9 Ndoꞌ ngꞌe na tyiꞌya mꞌaan jndye, joꞌ jndye xuee na toquiñjö́n nato yo juu vꞌaandaaꞌñeen. Ndoꞌ xjenꞌñeen jndë tentyja na toncuuꞌ na ncjantyichen vꞌaandaa, ee jndë tyꞌoonhanꞌ ngueesuaꞌ. Mangꞌe joꞌ, siquiꞌmaanꞌ Pablo nnꞌan na cotsayꞌon vꞌaandaaꞌñeen.

10 Itso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ nnꞌan, ndö jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ, xe na aa ncꞌöntyë, ngenön natëꞌ ndoꞌ tꞌman ngitsu. Ndoꞌ chito xiaꞌntyi quichu na ngitsu, mantyi ngitsu juu vꞌaandaavahin yo ninꞌnquë.

11 Majoꞌ juu capitánꞌñeen, siuꞌ jon jñꞌoon na tso tsan na vayꞌoon vꞌaandaa yo juu tsan na ꞌnaanꞌhanꞌ. Min tatyiiꞌ jon xquen jon jñꞌoon na tso Pablo. 12 Ndoꞌ ngꞌe juu tyuaaꞌñeen tyiꞌya vaahanꞌ naijon na ntsacüentyjeeꞌ ntꞌaandaa, jnaanꞌ joꞌ tyiꞌninꞌcüenon nanꞌñeen ngueesuaꞌ, ee majndyentyihan jnanꞌtiuhan na yantyi na ncꞌochenhan na tonnon, ee tontyja nꞌonhan na aa nndëë ntsquehan tsjoon Fenice naijon ya jndyi vaa na cotsacüentyjeeꞌ ntꞌaandaa, joꞌ ngüenonhan ngueesuaꞌ. Juu tsjoon Feniceꞌñeen mꞌaanhanꞌ ndyuaa Creta na xiꞌjndiohanꞌ mꞌaan ndaandue.

Jndei tyio jndye nnon ndaandue

13 Nion ro nion ro tomꞌaan jndye, joꞌ jnanꞌtiu nanꞌñeen na nndëë ntꞌahan chaꞌxjen na tjooꞌ jñꞌoonhan. Ndoꞌ juu xjo na cotjueꞌhan quityquiiꞌ ndaa chaꞌ na ngüentyjeeꞌtyen vꞌaandaa, jnanꞌvehinhanꞌ, jntꞌuí, tyꞌö́n, tosá. Sacüenö́n ngiaaꞌviꞌ juu ndyuaa Creta. 14 Majoꞌ tyiꞌcovijndye na sá, ndoꞌ tontyja na conduiꞌ ncjuu ntyqueꞌ, joꞌ jnan ncüii jndye na tenon ntyja xjen na jndei jndyohanꞌ, totyiohanꞌ juuhanꞌ cjooꞌ vꞌaandaaꞌñeen. 15 Juu jndyeꞌñeen tovayꞌoontohanꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na ndiquindëë ntꞌá na ntsayꞌö́nhanꞌ na tonnon, joꞌ jntyꞌë́tö́ na cayꞌoon nquiihanꞌ tontyja na ntꞌue tsꞌonhanꞌ. 16 Tenö́n tocjeeꞌ ncüii ndyuaa chjo na jndyuhanꞌ Cauda na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ, juu ntyjaꞌñeen tyiꞌjndeichen mꞌaan jndye, joꞌ yo ncꞌua jndyi na tꞌuë́ istjö cüentaaꞌ juu vꞌaandaa tꞌman, na tyꞌíhanꞌ joꞌ. 17 Ndoꞌ vi na jndë tjuë́ꞌ istjöꞌñeen quiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen, joꞌ jnanꞌtyë́n juu vꞌaandaa yo ntꞌua tꞌio chaꞌ tyiꞌntsityuiiꞌ ndaanduehanꞌ. Jntꞌá na nndaꞌ ee ncyá jndyí xe na aa ngacüꞌahanꞌ ncüii joo na jndyuhanꞌ Sirte naijon na jndye teiꞌ mꞌaan. Jndë joꞌ nque nnꞌan na contꞌa tsꞌian yo vꞌaandaaꞌñeen, jnanꞌcyaahan ndiaa ntuein na ityionhanꞌ jndye chaꞌ ntsixjenhanꞌ najndei ntyque jndyehanꞌ. Jndë joꞌ majntyꞌehan na tovantyqueto jndyehanꞌ. 18 Ndoꞌ vi na tonco ncüiichen xuee, nin vaa jndei na ntyque jndye juu vꞌaandaaꞌñeen. Joꞌ taꞌ nanꞌñeen na totjiꞌhan quichu, totjueꞌhinhanꞌ quiiꞌ ndaandue chaꞌ ntsixjenhanꞌ na ja vꞌaandaaꞌñeen. 19 Ndoꞌ xee na jndë ndye, nquë́ totjíꞌ ntꞌötsꞌian cüentaaꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen, totjuë́ꞌhanꞌ tyquiiꞌ ndaandue. 20 Majndye xuee na tyíꞌquijntyꞌiá min ndoꞌcüjioonꞌ min ncjuu. Ndoꞌ ninvito jndei totyionhanꞌ jndye tꞌman juu vꞌaandaaꞌñeen, ata tonanꞌtiú na mꞌán na ntꞌoo já.

21 Ndoꞌ ngꞌe jndë tijndye xuee na tacocüꞌá, joꞌ tëcüentyjeeꞌ Pablo quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen. Itso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ nnꞌan, juu xjen na ninvaa mꞌan Creta, tsjö ndëëhoꞌ na tyiꞌninncyö. Xe na aa juuhanꞌ tyiꞌhoꞌ nquenhoꞌ jñꞌoon na tsjö, tyiꞌxeꞌquitjön naviꞌva, min tyiꞌxequitsu quichu. 22 Majoꞌ naneinhin, matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ na tyiꞌndyuehoꞌ. Cꞌonhoꞌ na quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ ee minꞌncüii jaa xeꞌcüjë, xiaꞌntyi juu ro vꞌaandaa ndyuiiꞌhanꞌ. 23 Ee ja condui cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ matyeꞌntjön nnon jon. Ee tsjon jñon jon ncüii ángel cüentaaꞌ jon na mꞌan. 24 Juu ángelꞌñeen itso jon nnön: “Nndaꞌ Pablo, tyiꞌntꞌueꞌ, ee mancüiixjen ngueꞌ tsjoon Roma naijon na mꞌaan ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Ndoꞌ joo nnꞌan na ñjon nato yo ꞌuꞌ, minꞌncüiihan xeꞌncyaa Tyoꞌtsꞌon na nncüjehan.”

Ndöꞌ vaa na tso ángelꞌñeen nnön. 25 Mangꞌe joꞌ, cꞌonhoꞌ na quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ ee ja vantyja tsꞌön na ntsiquindë Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na jndë tso juu ángelꞌñeen nnön. 26 Majoꞌ ngantyqueꞌhanꞌ jaa ncüii tyuaa chjo na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ.

27 Jndë tueeꞌ chaꞌna quinꞌon xuee na ndoꞌvanjan vayꞌoon jndye juu vꞌaandaaꞌñeen na tomꞌán juu ndaandue Adriático. Ndoꞌ ndö vaa ꞌnan na tui. Chaꞌna xoncüe tsjon, nque nnꞌan na contꞌa tsꞌian yo juu vꞌaandaaꞌñeen, taaꞌ nꞌonhan na mandyo ntsquë́ ncüii tyuaa. 28 Joꞌ tjueꞌhan ꞌnan na ntjiꞌhan xjen nchu xjen na njoon juu ndaandue, ndoꞌ taaꞌ nꞌonhan na njoonhanꞌ chaꞌ vi ntcyu nchoꞌnqui vantjoꞌ yon metros. Ndoꞌ vi na jndë tyꞌentyihan, tjiꞌ nndaꞌhan xjen, ndoꞌ taaꞌ nꞌonhan na njoonhanꞌ chaꞌna ntcyu nchoꞌntyqueꞌ metros. 29 Ndoꞌ ngꞌe na ncyaa jndyihan na ngaquiñjon vꞌaandaaꞌñeen ntjöꞌ, joꞌ tjueꞌhan ninnque xjo totsꞌaan vꞌaandaaꞌñeen chaꞌ ngacüentyjeeꞌhanꞌ. Ndoꞌ ntꞌue jndyi nꞌonhan na nninxuee. 30 Ndë joꞌ nque nnꞌan na contꞌa tsꞌian yo juu vꞌaandaaꞌñeen, jnanꞌtiuhan na nnanꞌnonhan. Juu tontyja sta vꞌaandaaꞌñeen, veꞌ jntꞌa yahan na mañoon ncjo cotjueꞌhan quityquiiꞌ ndaandue na ntꞌahanꞌ na cacüentyjeeꞌchenhanꞌ. Majoꞌ tyiꞌyuuꞌ na joꞌ ntꞌahan ee istjö cotjueꞌhan nnon ndaandue chaꞌ ndëë nnanꞌnon nquehan. 31 Majoꞌ itso Pablo nnon Julio yo sondaro ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen:

—Xe joo nanminꞌ tyiꞌquintjohan quiiꞌ vꞌaandaa, min ꞌoꞌ xeꞌquindëë nꞌmanhoꞌ.

32 Ndoꞌ sondaroꞌñeen jeꞌ, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, tꞌuahan tsꞌua na tyen istjöꞌñeen, mana jntyꞌehan na tëvjahanꞌ.

33 Ndoꞌ xjen na vandixuee, siquiꞌmaanꞌ Pablo nanꞌñeen na cüaꞌhan. Itso jon:

—Jndë nginꞌon xuee ndyiiꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na aa nꞌmanhoꞌ, min tatyincyaahanꞌ xjen na ntcüaꞌhoꞌ. 34 Ngꞌe joꞌ na matsjö ndëëhoꞌ na cüaꞌhoꞌ chaꞌ nninncyaahanꞌ najndëhoꞌ ee minꞌncüiihoꞌ xeꞌcüjehoꞌ, tsoñꞌenhoꞌ nꞌmanhoꞌ quiiꞌ naviꞌva.

35 Ndoꞌ vi na jndë tso jon na nndaꞌ, yajoꞌ tyꞌon jon tyooꞌ. Tondëë tsoñꞌen nanꞌñeen tyincyaa jon na ncya ya ta Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndë joꞌ tyjee jon tanꞌhanꞌ, ndoꞌ taꞌ jon na icüaꞌ jon tondëëhan. 36 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, tjiꞌhanꞌ nanꞌñeen quiiꞌ jñꞌoontiu na tomꞌanhan, mantyi taꞌhan tcüaꞌhan. 37 Ndoꞌ tsoñꞌen já na mꞌán quiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen, quindë ve ciento vantjoꞌ ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ yon já. 38 Ndoꞌ vi na jndë tëcjohan na tcüaꞌhan, yajoꞌ juu quichu ntquen trigo, totjueꞌhinhanꞌ tyquiiꞌ ndaandue chaꞌ quitsixjenhanꞌ na jaꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen.

Tëquitycüii vꞌaandaa ndoꞌ na tiꞌndaaꞌhanꞌ

39 Ndoꞌ vi na jndë tixuee, nque nnꞌan na cotyentjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen, tyíꞌquitaꞌjnꞌaanhan juu ndyuaaꞌñeen. Majoꞌ jntyꞌiahan ncüii joo naijon tëndyiiꞌ ndaandue na mꞌaan tsꞌoteiꞌ. Jnanꞌjndaꞌhan na njntyꞌiahan na aa nndëë ngaqueeꞌhanꞌ joꞌ. 40 Ndoꞌ joo ncjoꞌñeen na jndë tjueꞌhinhanꞌ quiiꞌ ndaandue chaꞌ ngacüentyjeeꞌchenhanꞌ, tꞌua sondaroꞌñeen ntꞌua na ñjonhanꞌ, joꞌ ntjohanꞌ quiiꞌ ndaa. Ndoꞌ vi na jndë joꞌ, nque nanꞌñeen na contꞌahan tsꞌian yo vꞌaandaaꞌñeen, jnanꞌquinanꞌhan nꞌoon pala na jndë jnanꞌtyenhinhanꞌ. Joo palaꞌñeen tsꞌiaanꞌ na covijntꞌuehanꞌ na ngantyquehanꞌ vꞌaandaa yuu va na ntꞌue nꞌonhan. Ndoꞌ mantyi jnanꞌntyjahan ndiaa na tostahanꞌ na ndyionhanꞌ jndyehanꞌ chaꞌ ngantyquehanꞌ vꞌaandaa. Jndë na tui na nndaꞌ, tyeꞌ na vjahanꞌ naijon na tëndyiiꞌ ndaandue. 41 Majoꞌ tueeꞌhanꞌ ncüii joo naijon na ityionhanꞌ ndye ndaa. Mana tëquitycüii sta vꞌaandaaꞌñeen quiiꞌ teiꞌ naijon na ñjen mꞌaan ndaa. Tavijndëë sꞌiihanꞌ. Ndoꞌ tsojnaanꞌ najndei na jndyoju ndaa tꞌman, joꞌ tyeꞌ na tëtyuiiꞌ tsꞌaanhanꞌ.

42 Ndoꞌ joo sondaroꞌñeen, jnanꞌjndaꞌhan na nnanꞌcüjehan nnꞌan na mꞌan naviꞌ na chohan chaꞌ tyiꞌntsataꞌntjooꞌhan ndaa ndoꞌ nnanꞌnonhan. 43 Majoꞌ juu capitánꞌñeen, ninꞌcüañoonꞌ jon juu Pablo, joꞌ taꞌnan tyincyaa jon na nnanꞌcüje sondaroꞌñeen nnꞌan na chohan na mꞌan naviꞌ. Joꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen, tso jon ndëëhan na joo nnꞌan na ya cotaꞌntjooꞌ ndaa, joohan quitjueꞌ jndyeehan quiiꞌ ndaa chaꞌ ya ntsquehan tyuaa tcüi. 44 Ndoꞌ ndëë minndyechenhan nnꞌan na jntyꞌiihanꞌ, tso jon na cꞌohan cjooꞌ ntcaaꞌ ꞌnaanꞌ vꞌaandaa yo ntanꞌ na tyuiiꞌhanꞌ. Ndoꞌ na jntꞌá na nndaꞌ, tsoñꞌen já jnꞌmán.

28

Tomꞌaan Pablo tyuaa chjo Malta na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ

1 Ndoꞌ vi na jndë jnꞌmán já juu naviꞌñeen, yajoꞌ taaꞌ nꞌö́n na juu tyuaaꞌñeen jndyuhanꞌ Malta. 2 Nque nnꞌan ndyuaaꞌñeen jntꞌahan na ya nnꞌanhan yo já. Ee jnanꞌntjonhan chon ndoꞌ jnduehan na quitꞌö́n chon, ngꞌe tein jndyi na covaꞌ. 3 Ndoꞌ Pablo, sincüi jon cüii sëëꞌ nonjnein. Majoꞌ xjen na tëquityion jonhanꞌ nnon chon, jndiꞌnon ncüii quitsu na inannon oꞌ juu chonꞌñeen. Tyen tꞌa oꞌ ntꞌö jon. 4 Ndoꞌ nque nnꞌan ndyuaaꞌñeen, xjen na jntyꞌiahin na tyiꞌninꞌquitsiquindyaa oꞌ ntꞌö jon, jnanꞌnein nquehan yo ntyjehan. Jnduehan: “Juu tsanvahin, tyiꞌnan ro na conduihin tsꞌan na iscüje juu nnꞌan, ee min na tatueꞌ jon quiiꞌ ndaandue, majoꞌ juu na itꞌuiihanꞌ tsꞌan ntyja na itsitjahin, tyiꞌquiꞌndyiihanꞌhin na ngüandoꞌntyichen jon.”

5 Majoꞌ juu Pablo, sitoncüiiꞌ jon ntꞌö jon, mana tyioo juu choꞌñeen tyquiiꞌ chon, min taꞌnan natëꞌ tjon jon. 6 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, tominndooꞌhan na aa ndyiiꞌhanꞌ tcooꞌhin, oo aa na ngiootohin na mana ngueꞌ jon. Ndoꞌ tja xjen na cominndooꞌhan, ndoꞌ jntyꞌiahan taꞌnan tjon jon, yajoꞌ scüejndyohanꞌ na mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, taꞌhan jnduehan na conduihin ncüii tyoꞌtsꞌon.

7 Ndoꞌ naijon na totꞌö́n chon, mandyo joꞌ na mꞌan tyuaa cüentaaꞌ juu tsan na conintquehin tyuaaꞌñeen na mꞌan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Juu tsanꞌñeen jndyu jon Publio. Tyꞌoon jon cüenta já vaaꞌ jon ndoꞌ tixeeꞌ jon já chaꞌ vi ndye xuee. 8 Ndoꞌ sijonhanꞌ na nquii tye juu tsanꞌñeen, viiꞌ jon. Iyꞌoon tjuenꞌhin ndoꞌ iteiiꞌ jon neonꞌ. Joꞌ na tëquindyiaaꞌ Pablohin. Sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, ndë joꞌ tyio jon ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen, sinꞌman jonhin. 9 Ndoꞌ vi na jndë tui na nndaꞌ, mañoon nnꞌan vꞌi na mꞌanhan juu ndyuaaꞌñeen, tyꞌehan na mꞌaan Pablo ndoꞌ mantyi sinꞌman jonhan. 10 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, jndye nnon naya na jntꞌahin já, ndoꞌ juu xjen na mantꞌuí yo vꞌaandaa na ngitsá nntꞌá, tyincyahan ꞌnan na tcanhanꞌ na tijntꞌue viochen xjen na toquiñjö́n nato yo vꞌaandaa.

Tueeꞌ Pablo tsjoon Roma

11 Jndë na tënon ndye chiꞌ na squë́ juu ndyuaa Maltaꞌñeen, jntꞌuí joꞌ yo ncüiichen vꞌaandaa. Juuhanꞌ tsjoon Alejandría jnanhanꞌ. Juu ndyuaa Maltaꞌñeen, joꞌ jndë ntjo ya vꞌaandaaꞌñeen nguesuaꞌ. Stahanꞌ joꞌ chuuꞌ ndëë ntyꞌö Cástor yo Pólux. 12 Sá, squë́ tsjoon Siracusa naijon na cotsacüentyjeeꞌ ntꞌaandaa, tsjoonꞌñeen tomꞌán yá vi ndye xuee. 13 Jntꞌuí joꞌ, santyë́chë́n, ngiaaꞌviꞌ ndyuaa sacüenö́n ata squë́ tsjoon Regio. Ndoꞌ tonco ncüiichen xuee, tyioo vi jndye na jnanhanꞌ tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan. Juu jndyeꞌñeen tëntyquehanꞌ vꞌaandaa tontyja na cotsá. Ndoꞌ xee na jndë ve, squë́ tsjoon Puteoli. Joꞌ jntꞌuí vꞌaandaaꞌñeen. 14 Juu tsjoonꞌñeen, joꞌ jndiö́ vendye nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo. Jndue nanꞌñeen na quintjo ya já yohan ncüii nen xuee. Vi jndë joꞌ, santyë́chën, ndoꞌ squë́ juu tsjoon Roma. 15 Ndoꞌ nque nnꞌan Romaꞌñeen na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, xjen na jndyehan na ñjö́n nato, jnduiꞌhan, jndyoquitjonhan já xenꞌ tsjoon Foro de Apio ndoꞌ mañoon ntyjehan jndyoquitjonhan já ncüii joo na jndyu Tres Tabernas. Ndoꞌ juu Pablo, xjen na jndyiaaꞌ jonhan, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ tꞌoon jon na xoncüii tsꞌon jon. 16 Ndoꞌ juu xjen na squë́ tsjoon Roma, juu capitánꞌñeen tyincyaa jon cüenta nnꞌan na mꞌan naviꞌ ntꞌö nquii tsan na tëquintyja na coꞌxen tsoñꞌen sondaro. Majoꞌ juu Pablo, tyincyahan na vanaan na ncꞌoon ndyaꞌ jon yo ncüii sondaro na ntquen tsanꞌñeen cüentahin.

Tsjoon Roma toninncyaa Pablo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

17 Xuee na jndë ndye na squë́ Roma, ndoꞌ tqueenꞌ Pablo nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos juu tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ vi na jndë tëncüi nanꞌñeen na mꞌaan jon, tso jon ndëëhan:

—ꞌOꞌ ntyjë, minꞌncüii tacotsitja ja ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos, min ntyja ꞌnaanꞌ costumbre na tquen ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Majoꞌ min na nndaꞌ, tsjoon Jerusalén tyꞌonhan ja ndoꞌ tyincyahan cüenta ja nduee nnꞌan tsjoonvahin. 18 Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, tanhan na ncö quitsjö nin ꞌnan na sitja ja. Ndoꞌ vi na jndë jndyehan jñꞌoon na sinën, ninꞌquinanꞌquindyaahan ja, ee taaꞌ nꞌonhan na tanin ꞌnan sꞌaa na chuhanꞌ na cüꞌiö. 19 Majoꞌ nque ntyjëëhë nnꞌan judíosꞌñeen, ninvito taꞌhan na tyíꞌquintjo ngiohan na ndyaa ja. Joꞌ na tcꞌan na nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoonvahin ntsijndaꞌ jon jñꞌoon njan. Majoꞌ chito na jndyö ntjoo na ntquën nnꞌan ndyuaa tsjön nnon tsꞌian. 20 Mangꞌe joꞌ tquënꞌ ꞌoꞌ na ntyꞌia ꞌoꞌ ndoꞌ na ntsinën yohoꞌ. Ee jaa nnꞌan judíos, contyja nnꞌön na nncüjeeꞌ nquii jon na conduihin na ntsinꞌman jon ñuan njanhan. Ndoꞌ ja ndö, vantyja tsꞌön na jndë jndyo jon. Tsojnaanꞌ joꞌ na tyen tyen carenamin ntꞌö.

21 Ndoꞌ tꞌa nanꞌñeen ꞌndyo jon, jnduehan:

—Nque ntyjëëhë nnꞌan ndyuaa Judea, minꞌncüii tson taconanꞌcüenonhan ntjoohin ntyja ꞌnanꞌ, min xjen na squehan ntjoohin, minꞌncüii jñꞌoonviꞌ taconanꞌneinhan cjoꞌ. 22 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xco na vantyja nꞌonhoꞌ, já ninꞌquindyë́ nchu vaa na mavaaꞌ tsonꞌhanꞌ, ee mangiö́ na tsoñꞌen nnꞌan conduehan na juu na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, tyiꞌxeꞌcüijntꞌuehanꞌ.

23 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnanꞌjndaꞌhan nin xuee na ngancüii nndaꞌhan, ndoꞌ ya tueeꞌ juu xueeꞌñeen, jndye jndyi nanꞌñeen tëncüihan juu vꞌaa na mꞌaan ya Pablo. Vitsjoon taꞌ jon na sinin jon ndëëhan ata xjen tman. Jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ jonhan na ncyahan na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhan ntyja na cotsamꞌanhan. Sinin jon ndëëhan jñꞌoon na tquen Moisés yo jñꞌoon na toninncya nnꞌan na tonanꞌnein jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tijntꞌuehin joo jñꞌoonꞌñeen na ninꞌcüantjon jon nnꞌan judíosꞌñeen na cantyja nꞌonhan na nquii Jesús conduihin Cristo. 24 Ndyiiꞌ nanꞌñeen na tëntyja nꞌonhan jñꞌoon na sinin jon, majoꞌ vendyehan tyíꞌcantyja nꞌonhinhanꞌ. 25 Ndoꞌ tsojnaanꞌ na tyiꞌninꞌncüii na jnanꞌtiuhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na jndyehan, joꞌ na tyeꞌ na tycyahan. Majoꞌ sinin jndyee Pablo ndëëhan ncüii jñꞌoon, itso jon:

—Mayuuꞌ jñꞌoon na siꞌman Espíritu Santo nnon Isaías tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Juu tsanꞌñeen sinin jon jñꞌoonꞌñeen ndëë ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Tso jon:

26 Joo nnꞌan ndyuaavahin, ndö jñꞌoon na cjaꞌquitsuꞌ ndëëhan:

“Min na jndye jnda na condyehoꞌ jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ, majoꞌ xeꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ.

Ndoꞌ min na jndye nnon na matsꞌa na cojntyꞌia ndëëhoꞌ, majoꞌ xeꞌquitquenhoꞌ cüenta ꞌnan na itsiꞌmanhanꞌ.

27 Nndaꞌ vaa na coquenon nanminꞌ ngꞌe nquehan jndë jnanꞌqueꞌ nꞌonhan. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon nnꞌan quita, chaꞌvijon nnꞌan tëꞌ ndëë.

Nndaꞌ vaa na coquenonhan chaꞌ tyiꞌntquenhan cüenta ꞌnan na cojntyꞌiahin na matsꞌa, min na ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌhan.

Ee xee na aa ntquenhan cüenta ndoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ, yajoꞌ ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan na tonnön, ndoꞌ na ntsinꞌman ja ñuaanhan.”

28 Ndoꞌ tsontyichen Pablo ndëë nnꞌan judíosꞌñeen: —Joꞌ ꞌoꞌ ntyjë, juu jñꞌoonvahin ntyja na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na itscüenon jonhanꞌ ndëë nnꞌan na mañoon tsjan conduihan yo ꞌoꞌ. Joo nanꞌñeen nnanꞌvehinhanꞌ.

29 Ndoꞌ joo nnꞌan judíosꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonvaꞌ, jnduiꞌhan. Jndye jñꞌoon na tyíꞌcüijon na tonanꞌneinntyichenhan yo ntyjehan.

30 Ndoꞌ Pablo, quindë ve chu na tomꞌaan ya jon ncüii vꞌaa na veꞌ chiꞌ ro chiꞌ ro totyion jonhanꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na totsaquijntyꞌiahan jon, joꞌ chu jon cüentahan. 31 Toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ mantyi totsiꞌman jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesucristo. Tꞌman vaa na tyincyaahanꞌ na totsiꞌman jon jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan ndoꞌ minꞌncüii tsꞌan tasitsanꞌhin.

Romanos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tson Na Scüenon Pablo Ndëë Nnꞌan Tsjoon Roma

1

Incyaa Pablo tsꞌon ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Jesucristo

1 Ja Pablo macüji tsonvahin. Condui ja tsꞌan na ityentjon nnon Jesucristo. Nquii Tyoꞌtsꞌon tqueenꞌ jon ja, ndoꞌ iꞌua jon tsꞌian nnön na condui ja tsꞌan na ijñon jon tondëë nnꞌan na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhan.

2 Ndyu na toxenꞌchen, tomꞌan nnꞌan na toninncyahin jñꞌoonꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na nguaa. Quiiꞌ jñꞌoonꞌ jon na tji nanꞌñeen na jiꞌua conduihanꞌ, vaa jñꞌoon na siquindyi jonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon nayavahin. 3 Majuuntyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon Jesucristo. Juu jon na tuihin na tsꞌanhin, tuihin tsjan ꞌnaanꞌ David na jndyocahanꞌ, nquii David na taquintyja tonduihin tocoꞌxen jon nnꞌan Israel. 4 Ntyja ꞌnaanꞌ Jesús tjiꞌ jndyoyuhanꞌ na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na tandoꞌ xco jon vi na jndë na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Juu nanꞌñeen, tuihanꞌ ntyja ꞌnaan najndei na condui nquii Espíritu Santo.

5 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo jndë tyꞌön naya na condui jon, joꞌ na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na condui ja tsꞌan na ijñon jon ja tondëë nnꞌan yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan yo nnꞌan judíos, ngantyja nꞌon Jesucristo, ndoꞌ na nnanꞌvehan jñꞌoon na iquen jon ndëëhan. Ndoꞌ na nndaꞌ, nditꞌmaanꞌ xueeꞌ jon. 6 Ndoꞌ mantyi nquehoꞌ na mꞌanhoꞌ tsjoon Roma, ñꞌenhoꞌ na icüjiꞌ Tyoꞌtsꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen na mantyi itsꞌaa jon na conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ nquii Cristo. 7 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, mantyi tëcüjaꞌhanꞌ ꞌoꞌ na itsiviꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Nquii jon na conduihin tyëëhë yo ninꞌnquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, macꞌan ndëëhan na juu naya na conduihan, ncyahinhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ yo ninꞌjuu na cꞌonhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ tondëëhan.

Ninꞌcjaquindyiaaꞌ Pablo nnꞌan tsjoon Roma

8 Jñꞌoon najndyee na matsjö ndëëhoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na matsitꞌmanꞌ ja, mancya nayahin ntyja ꞌnaan tsoñꞌenhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Nque nnꞌan na mañoon ndyuaa, conanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 9 Yo manchaꞌchen tsꞌön matyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon na mancya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon. Ntyjii jon na manchaꞌchen xjen na matsinën nnon jon na vañjoonꞌ tsꞌön ꞌoꞌ. 10 Macꞌan nnon jon xe na aa ntꞌue tsꞌon jon, ngüentyja xjen na nninncyaa jon na nguë na mꞌanhoꞌ. 11 Ee ntꞌue jndyi tsꞌön na ntyꞌia ꞌoꞌ chaꞌ nndëë ntsiꞌman ndëëhoꞌ jñꞌoon na jndë siꞌman jon nnön, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ngaquentyichen ꞌoꞌ tyquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 12 Matsjö na nndaꞌ, chaꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo ntejndeihanꞌ ja, ndoꞌ mantyi juu na vantyja tsꞌönhin, ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ.

13 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na jndye jnda jndë sitiu na ncjöquijntyꞌiahoꞌ, majoꞌ ata xjen neinhin ninnquiiꞌchen itscuꞌhanꞌ na ntsꞌahanꞌ. Ninꞌcjö joꞌ, ee chaꞌxjen matejndei ja nnꞌan mañoon njoon na covaquehan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, majoꞌntyi ninꞌquitejndei ꞌoꞌ. 14 Mꞌan nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon griego, ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na conanꞌnein mañoon nnon jñꞌoon. Mꞌan nnꞌan na jndaꞌ nquenhan, ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan ntji. Tsoñꞌenhan chöjnan na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëëhan. 15 Mangꞌe na nndaꞌ, ntyja jndyi tsꞌön na ncjö na mꞌanhoꞌ tsjoon Roma na nninncya juu jñꞌoon nayaꞌñeen ndëëhoꞌ.

Juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, vaa najndei na tsixuanhanꞌ

16 Ee ja tyiꞌjnꞌan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo, ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiꞌman nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihanꞌ najndei na itsinꞌman jon ñuaan tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo. Sijndaꞌ jndyee jon na itsꞌaa jon na nndaꞌ yo nque nnꞌan judíos, ndoꞌ majoꞌntyi itsꞌaa jon yo nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. 17 Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon nayava, itsiꞌmanhanꞌ ndëë nchu vaa na iquen Tyoꞌtsꞌon jaa na minꞌncüii jnan tyiꞌquinanꞌxuan. Covityincyooꞌ jndyoyu na nanꞌxuan na nndaꞌ ngꞌe xiaꞌntyi ngꞌe na vantyja nnꞌönhin, taꞌnan ncüiichen nnon ꞌnan na ntquenhanꞌ jaa na tajnan nanꞌxuan. Ngꞌe jñꞌoonꞌ jon na jndui itsohanꞌ: “Juu tsan na jndë sinduuꞌ Tyoꞌtsꞌon jnaanꞌ, xiaꞌntyi ngꞌe na vantyja tsꞌon juu, joꞌ incyaa jon na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu.”

Majndaꞌ na tsoñꞌen nnꞌan conanꞌtjahan

18 Ngꞌe ata xjen quiñoonꞌnduechen itsiꞌman jon na quindyaꞌ jndyi ntyjii jon yo tsoñꞌen nnꞌan na contꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon, tsojnaanꞌ ꞌnan tyia na contꞌahan yo ntyjehan. Ngꞌe na contꞌa nanꞌmin, manque rohin cotëꞌhin juu jñꞌoon na mayuuꞌ na ntsꞌaahanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌhanꞌ quiiꞌ nꞌonhan. 19 Itsivꞌii jonhin ee juu na ndëë ncüaaꞌ tsꞌon tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conduihin, covityincyooꞌ jndyoyuuhanꞌ ndëëhan, ee nquiintyi jon itsiꞌman jndyoyu jon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 20 Ee ntyjantyi xjen na tquen jon tsonnangue, covityincyooꞌ jndyoyu na tsoñꞌen ꞌnan na sꞌaa jon, conanꞌmanhanꞌ na tëquintyja najndei conduihin, ndoꞌ na jndaꞌ itsijndaꞌ jon tsoñꞌen. Ngꞌe ꞌnan na cojntyꞌia nnꞌan na sꞌaa jon, ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ covaaꞌ nꞌonhan nchu vaa condui jon. Mangꞌe joꞌ, jeꞌquindëë nnduehan na ndicüaaꞌ nꞌonhin nin ꞌnan ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌahin. 21 Ee covaaꞌ nꞌonhan na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ min na nndaꞌ tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan jon chaꞌxjen na chuhanꞌ, min na tyiꞌninꞌncyahin na ya jon na itixeeꞌ jon joohan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu jñꞌoon na ndyiiꞌ nꞌonhan ntyja nchu vaa na conduihin, veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Ndoꞌ veꞌ ngꞌe na tyiꞌninꞌcüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, joꞌ itscuꞌhanꞌ na ndëë ntjiꞌhin cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ. 22 Ee min na tjiꞌ nquehan cüenta na conduihin nnꞌan na jndaꞌ jndyi nquen, majoꞌ juu nanꞌñeen scüaquenhanꞌ juuhanꞌ na conduihin nnꞌan nanꞌ nquen. 23 Ndoꞌ jntyꞌehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan juu Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ jon, ndoꞌ totoquityehan ndëë ꞌnan na tonanꞌya nquehan. Ñꞌenhanꞌ totsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon nnꞌan na covje, ndoꞌ mantyi yo quiooꞌ na jndui na min ntsquii yo quiooꞌ na ninnque ngꞌe ndoꞌ yo ninꞌquiooꞌ na vavaa tsiaaꞌ.

24 Tsojnaanꞌ tsoñꞌen nanꞌminꞌ, joꞌ jntyꞌii Tyoꞌtsꞌon na cotsantyjatohan natyia na ntꞌue nꞌon nquehan. Cuaa nquii na ntꞌahan minꞌcya ro nnon natyia na conanꞌtiuhan na ninꞌquintꞌahan. Mangꞌe joꞌ nquehan yo siꞌtsꞌo ꞌnaanhan tontꞌahan ꞌnan yo ntyjehan na jnaanꞌ jndyi vaahanꞌ. 25 Joꞌ jntyꞌii jon na quintꞌahan ꞌnanminꞌ ngꞌe jndë jntyꞌehan juu jñꞌoon na mayuuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon chaꞌ na ngantyja nꞌonhan jñꞌoon na veꞌ quintu. Ee tonanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na tquen jon ndoꞌ totyentjonhan ndëëhanꞌ, majoꞌ nquii jon na tquen jon tsoñꞌen, taꞌnan jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Nquii jon na vacüjaꞌhanꞌ na manchaꞌxjen cüitꞌmaanꞌhin. Quindui na nndaꞌ.

26 Majnaanꞌ joꞌ, jntyꞌii Tyoꞌtsꞌon na ncꞌoonꞌ nꞌonhan ꞌnan na ninꞌquintꞌahan na jnaanꞌ jndyi vaahanꞌ. Ata nque nanntcu, juu na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncꞌonhan yo nannon, jntyꞌehan na ntꞌahinhanꞌ. Jnanꞌcüejndyohan na ntꞌahan na nndaꞌ chaꞌ ncꞌonhin yo ntyje ntcuhan, ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen vandyaꞌhanꞌ, chito chaꞌxjen na sijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhan. 27 Ndoꞌ mantyi maninꞌ cüajon tontꞌa nannon. Jntyꞌehan na ntjonhan yo nanntcu, tonanꞌjmiinꞌhan na ninꞌcꞌonhan yo ntyje nonhan. Nque nannon, totquen yantyihan na tontꞌahinhanꞌ yo nanꞌñeen, ꞌnan na jnaanꞌ jndyi vaahanꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ, sitsꞌo ꞌnaan nquehan cotantjonhanꞌ ꞌnan na chuhanꞌ na ngenonhan ngꞌe natyiaminꞌ na contꞌahan.

28 Ndoꞌ ngꞌe na tjiꞌ nnꞌan cüenta na tyiꞌicanhanꞌ na cꞌoonꞌ nꞌonhan na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe joꞌ jntyꞌii jonhan na na quinanꞌtiuhan ꞌnan tyia, min taꞌnan tjiꞌhan cüenta na aa tyiahanꞌ. Veꞌ contꞌatohan ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌahan. 29 Ninnquiiꞌchen na contꞌahan ncüii cüii nnon na tyiꞌquichuhanꞌ, chaꞌnan natyia na conanꞌtiuhan yo ntyjehan, yo na ninꞌcüiꞌnaanhan ꞌnaan ntyjehan, yo na conanꞌtiuhan nin ncüii nnon natyia na ntꞌaviꞌhan. Ninvaa quiiꞌ nꞌonhan mꞌan na vjehan ntyjehan na min ꞌnaan, mantyi yo na conanꞌcüjehan nnꞌan, yo na conanꞌntjaꞌhan, yo na conanꞌviꞌnnꞌanhan, yo ncüii cüii nnon naviꞌ na contꞌahan nnꞌan. Min tyiꞌcotsacüentyjeeꞌhan na conanꞌneinhan quintu cjo ntyjehan. 30 Conanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ nacjo nanꞌñeen, mantyi yo na mꞌanhan na jndohan Tyoꞌtsꞌon, yo na conanꞌcüejnaanꞌhan ntyjehan, yo na conanꞌtiuhan na veꞌ xiaꞌntyi nquehan na njonhan, ndoꞌ mantyi conanꞌntsahin ntyja ꞌnaan nquehan, yo na cotquen yantyihan na ntꞌahan natyia na min taconanꞌtiu nnꞌan na ntꞌahinhanꞌ, min tyiꞌquitaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na condue nnꞌan na ndahin, 31 min nquehan tyiꞌconanꞌtiuhan yu vaa ꞌnan na ya chaꞌ ntꞌahinhanꞌ, min tyiꞌconanꞌquindëhan jñꞌoon na jndë taꞌhin jnduehan na ntꞌahan, min tyiꞌquinanꞌvengiohan nnꞌan vꞌaahan, joohan tyiꞌxequinanꞌtꞌman nꞌonhan tsꞌan na vaa na techuuꞌ ꞌndyo juu yohan, min tyiꞌcyꞌonhan na viꞌngiohan nnꞌan na coquenon naviꞌ. 32 Ndoꞌ mangio jndaꞌhan na jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na joo nnꞌan na contꞌahan ꞌnan tyiaminꞌ, mancüiixjen ngitsu ñuaanhan. Majoꞌ min na nndaꞌ covaaꞌ nꞌonhan, chito veꞌchjo ro contꞌahin joo ꞌnanminꞌ, ninvito contꞌahinhanꞌ, mantyi coquioo jndyi nꞌonhan yo joo nnꞌan na contꞌahin ꞌnanminꞌ.

2

Ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na vaa jnan nnꞌan

1 Ndoꞌ ꞌuꞌ na minꞌcya ro tsꞌan ꞌuꞌ, macüjiꞌ cüenta na nque nnꞌan na contꞌa ꞌnantyiaminꞌ, ji vaa nanꞌxuanhan, ndoꞌ majuuntyi xjen matsaꞌ chaꞌxjen joohan. Ee ya na matsuꞌ na itsitja tsꞌan na itsꞌaa juuhanꞌ, ncuꞌ matsijndaꞌ na vaa jnanꞌ, ngꞌe nincüajon matsaꞌ chaꞌxjen contꞌa joo nanꞌñeen. 2 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, xjen na icüjiꞌ jon cüenta na nque nnꞌan na contꞌa nanꞌminꞌ, vaa jnanhan, ndoꞌ mangiö na itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. 3 ꞌUꞌ na macüjiꞌ cüenta na conanꞌtja nanꞌñeen, majoꞌ ncuꞌ cüejon matsaꞌ chaꞌxjen joohan. Manchjiꞌ yaꞌ na joo nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia, icüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na conanꞌtjahin nnon jon, ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌntsitiuꞌ na tyiꞌjeꞌquitꞌuii jon ꞌuꞌ na mantyi matsaꞌhanꞌ. 4 Nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌman jndyi naya itsꞌaa jon yo ꞌuꞌ. Min na matsitja ꞌuꞌ nnon jon, tyiꞌtsivꞌiiꞌ tsꞌon jon ꞌuꞌ na ninñoonꞌ. ꞌUꞌ na tyiꞌquitsijñꞌonꞌhin, minndooꞌ jndyi jon ꞌuꞌ, ndoꞌ na matsaꞌ nanꞌminꞌ, tyiꞌcueeꞌ tsonꞌhin, min tyiꞌcovaaꞌ tsonꞌ na ya jndyi itsꞌaa jon yo ꞌuꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ ngayꞌoonhanꞌ ꞌuꞌ na ntcüeꞌ tsonꞌ yo jnan ꞌnanꞌ, 5 Majoꞌ ngꞌe na queꞌ tsonꞌ, tyiꞌninꞌquiꞌndyiꞌ na matsitja ꞌuꞌ, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, mancuꞌtoꞌ matsaꞌ na vaquintoꞌchen na quitsivꞌii jon ꞌuꞌ juu xuee na matsꞌia ya na ntsivꞌii matyen jon nnꞌan tsojnaanꞌ na conanꞌtjahin. Juu xjenꞌñeen nnintyincyooꞌ na chaꞌxjen na chuhanꞌ, joꞌ icüjiꞌ jon cüenta na vaa jnaanꞌ tsꞌan. 6 Ndoꞌ ya na ngüentyja juu xjenꞌñeen, ndyion jon xiꞌ ncüii cüii tsꞌan ntyjantyi ꞌnan na jndë totsꞌaa juu xjen na tovamꞌaan juu tsonnangue. 7 Ndö vaa na ndyion jon nnꞌan, nque nnꞌan na cojooꞌ nꞌon na ntꞌa ꞌnan na chuhanꞌ chaꞌ ntyiiꞌ jonhan naijon na mꞌaan jon na taquintyja na nancooꞌhanꞌ, na ntyja nꞌonhan na ntsitꞌmaanꞌ jonhan yo na nninncyaa jon na nnanꞌxuanhan na tavijeꞌcüjehan, ndëë nanꞌñeen nninncyaa jon na ncyꞌonhan cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. 8 Majoꞌ nque nnꞌan na ninnquiiꞌchen totsantyjahin ꞌnan na ntꞌue nꞌon nquehan, na min tyiꞌninꞌquindyehan jñꞌoon na mayuuꞌ na itsijndaꞌ jon, na conanꞌjonhan yo ꞌnan tyia, joohanꞌ ninꞌcontyjahan, ndyion jon nanꞌñeen na itsivꞌii jonhan na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin. 9 Ee tyiꞌncüii cüii tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan natyia, ntꞌuiiviꞌhanꞌhin, ndoꞌ ntsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii juu tsojnaanꞌ joo natyia na jndë totsꞌaa juu. Navejndyee nque nnꞌan Israel ngenonhan na nndaꞌ, ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, manincüajon ngenonhan. 10 Majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌjonhan yo juu na chuhanꞌ, tsoñꞌen nanꞌñeen ntyiiꞌ jonhan ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman condui nquii jon, ndoꞌ ntsitꞌmaanꞌ jon joohin ndoꞌ nninncyaa jon na nanꞌxuanhan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan na tonnon jon. Ntsꞌaa jndyee jon na nndaꞌ yo nque nnꞌan Israel, ndoꞌ majoꞌntyi yo mañoon nnꞌan na chito tuihan tsjan nanꞌñeen.

11 Nndaꞌ vaa na nguaa ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon icüjiꞌ jon cüenta yo ncüii cüii tsꞌan ꞌnan na itsitjahin nnon jon. 12 Mangiö na tsoñꞌen nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ngitsuhan na conanꞌtjahan, minꞌ xeꞌcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon jnanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan judíos na mꞌanhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ncüjiꞌ jon cüenta joo ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ. 13 Ee juu jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ, chito ngꞌe na indyii tsꞌanhanꞌ, joꞌ na iquen Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen na tajnan tsixuan juu. Majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌquindëhan juuhanꞌ, joo nanꞌñeen iquen jonhan na tajnan nanꞌxuanhan. 14 Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan nnꞌan na chito conduihan nnꞌan Israel. Juu jñꞌoon na jndui na icoꞌxenhanꞌ, taꞌnan cuaahanꞌ ndueehan. Majoꞌ xjen na contꞌahan chaꞌxjen na icoꞌxen juu jñꞌoonꞌñeen ngꞌe na quityquiiꞌ nꞌon ꞌnaanhin itsiquindyihanꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na quintꞌahan, ninꞌquitsohanꞌ na juu na mꞌaanꞌ nꞌonhan na nin ꞌnan icanhanꞌ na quintꞌahan, juu nanꞌñeen conduihanꞌ ntji na icoꞌxenhanꞌhin. 15 Ee ya na contꞌahan na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌquindëhan juu ntji na icoꞌxenhanꞌ na jndë mꞌaanhanꞌ quityquiiꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ ngiohan na icoꞌxenhanꞌhin ngꞌe ya na jndë jntꞌahan ncüii nnon natyia, covicjehin quiiꞌ ñuaanhin na jndë jnanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ya na contꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ, juu na covicjehan quiiꞌ ñuaanhan ivañoonꞌhanꞌhin. 16 Nguaa na nndaꞌ juu xuee na matsꞌia, ya na njñon ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon Jesucristo na ntcoꞌxen jon nnꞌan na jndë tontꞌahan ꞌnan natyia na veꞌ ntyꞌiu. Joo nnꞌan na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, ndöꞌ vaa jñꞌoon na matsiquindyihan.

Nnꞌan Israel ndoꞌ ntji na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés

17 Majoꞌ ꞌuꞌ matsuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan Israel. Matsiquii tsonꞌ juu ntji na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Macoꞌ sꞌa nquii ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 18 Ndoꞌ mavaaꞌ tsonꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quitsaꞌ. Ndoꞌ ngꞌe juu jñꞌoonꞌñeen jndë siꞌmanhanꞌ nnonꞌ nin ꞌnan na quitsaꞌ, joꞌ ndëë ncüjiꞌ cüenta nin ꞌnan na icüjiꞌ yahanꞌ na quitsaꞌ. 19 Ndoꞌ joo nnꞌan na tyiꞌquindiohan nchu vaa na ican Tyoꞌtsꞌon na quintꞌahan, ntyjii ya tsonꞌ na ncuꞌ condui ꞌuꞌ tsꞌan na ya ntsiꞌman jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon ndëëhin. Macüjiꞌ cüenta na joo nnꞌan na tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌ jon, ya jndyi mancyaꞌ jñꞌoon ndëëhan, chaꞌvijon na matsixueꞌ chon nato jaan na coꞌo nnꞌan. 20 Nque nnꞌan na tyiꞌcondyehan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, matsitiuꞌ na ncuꞌ condui ꞌuꞌ tsꞌan na ya ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ nque nnꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon yotsca ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, macüjiꞌ cüenta ntyja ꞌnanꞌ na ya ntsiꞌmanꞌ ndëëhan. Nndaꞌ vaa na mꞌaanꞌ tsonꞌ na ndëë ntsaꞌ ngꞌe jñꞌoon na tji Moisés na icoꞌxenhanꞌ, itsiꞌmanhanꞌ nnonꞌ tsoñꞌen na icanhanꞌ na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ mavajnanꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na quitsꞌaa tsꞌan yo ninꞌjuu na conduihanꞌ na mayuuꞌ. 21 Ndoꞌ na nndaꞌ, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, ¿Ndu na tyiꞌquitsaꞌ chaꞌxjen juu ꞌnan na itsiquindyihanꞌ? Mancyaꞌ jñꞌoon na tyiꞌnchꞌuee tsꞌan, majoꞌ ꞌuꞌ machꞌueꞌ. 22 Matsuꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na ncꞌoon ya tsꞌan yo ncüiichen tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro, majoꞌ ñꞌenhoꞌ na mꞌanhoꞌ yo ntcu ntyjehoꞌ. Joo ꞌnan na conanꞌya nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhinhanꞌ na chaꞌvijon conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon, matsuꞌ na tayuu jntꞌuehanꞌ, majoꞌ joo ꞌnan na concya nnꞌan ndëëhanꞌ quiiꞌ ntꞌaanꞌon naijon cotooꞌhanꞌ, ñꞌenhoꞌ na contyꞌueehoꞌ ꞌnan na concya nanꞌñeen ndëëhanꞌ. 23 Macüjiꞌ sꞌa ꞌuꞌ na nquehoꞌ conanꞌyꞌonhoꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. Majoꞌ ya na tyiꞌcüangueꞌ nchu vaa na icoꞌxen juuhanꞌ, matscüejnanꞌhin na mavenonꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ na quitsaꞌ. 24 ꞌUꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan Israel, tsojnaanꞌ na matsaꞌ nanꞌminꞌ, itsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “ꞌOꞌ nnꞌan Israel, veꞌ tsojnaanꞌ nanꞌminꞌ na conanꞌtjahoꞌ, joꞌ joo nnꞌan na mañoon tsjan conduihan, cotjueꞌhan jñꞌoon cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na itscüejnaanꞌhanꞌ jon.”

25 Juu tsꞌian na ꞌoꞌ nnꞌan tsjan Israel contꞌahoꞌ yo yonnon ndahoꞌ, njon jndyi ntyjii Tyoꞌtsꞌon na jndë tui tsꞌianꞌñeen yo ꞌuꞌ xe na aa mavangueeꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Majoꞌ xe na aa matsitja ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ntjiꞌñeen, jndë tquenhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyíꞌcondui tsꞌianꞌñeen yohin. 26 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii tsꞌan na chito conduihin tsꞌan Israel, xe na aa itsue juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, iyꞌoon jon cüenta tsanꞌñeen na chaꞌvijon na jndë tui tsꞌianꞌñeen yohin chaꞌxjen na contꞌa nque nannon Israel. 27 Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌcondui tsꞌianꞌñeen yo juu, ya na itsiquindë juu chaꞌxjen na ican jñꞌoon na tquen Moisés, na itsꞌaa juu na nndaꞌ, icüjiꞌ juu cüenta na ꞌuꞌ tsꞌan Israel matsitja ꞌuꞌ na tyiꞌquitsiquindëꞌ chaꞌxjen na coꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan na mana yonꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ mantyi veꞌ jnꞌaan na tui yo ꞌuꞌ juu tsꞌian na contꞌa nnꞌan Israel yo yonnon ndahan. 28 Ee chito ngꞌe na aa matsueꞌ nchu vaa na icoꞌxen jñꞌoon na tquen Moisés, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ cüentaaꞌ nquii jon min na jndë tui tsꞌianꞌñeen yo ꞌuꞌ. 29 Xiaꞌntyi iquenhanꞌ ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan judío ya na mancyaꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon icoꞌxen jon ꞌuꞌ juu na vja na vamꞌanꞌ, na mancyaꞌ na condui na nndaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon juu tsꞌianꞌñeen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin. Juu na iquenhanꞌ ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan judío chito conduihanꞌ chaꞌxjen joo jñꞌoon na coꞌxenhanꞌ na cotquenhanꞌ xjen, majoꞌ conduihanꞌ ncüii nnon na itsꞌaa nquii Espíritu Santo. Joo nnꞌan na condui na nndaꞌ ntyja ꞌnaanhan, nquii Tyoꞌtsꞌon ya jñꞌoon icüjiꞌ jon ntyja ꞌnaanhan min na tyiꞌcondue nnꞌan jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanhan.

3

Tsꞌan Israel, ¿Aa vaa naya na tsixuan juu?

1 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, juu na condui ꞌuꞌ tsꞌan Israel, ¿Aa vaa na njon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ aa vaa naya ꞌnanꞌ na yo juu siꞌ tsꞌo ꞌnanꞌ jndë tui chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yonnon ndahan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na condui ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon? 2 Mayuuꞌ, tꞌman naya ꞌnanꞌ vaa, ee joo ndochihoꞌ na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, ndëë nanꞌñeen tyincyaa jndyee Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoonꞌ jon. 3 Majoꞌ ñꞌen ntyjehoꞌ nnꞌan Israel na tyíꞌcovantyja nꞌonhan na ntsiquindë jon jñꞌoon na totso jon. Ndoꞌ ngꞌe na tyíꞌcovantyja nꞌonhan jon, ¿Aa jnaanꞌ joꞌ ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌxeꞌquitsiquindë jon jñꞌoon na jndë tso jon? 4 Tyiꞌxeꞌcuaa na nndaꞌ, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon ninnquiiꞌchen conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ, min na tsoñꞌen nnꞌan conanꞌneinhan quintu. Ee vaa jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsohanꞌ:

ꞌUꞌ Tyoꞌtsꞌon, nintyincyooꞌ ndëë nnꞌan na joo jñꞌoon na matsininꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ,

ndoꞌ juu xjen na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na tyiꞌya matsaꞌ, mancüiixjen ngüantjonꞌhan.

Juu jñꞌoonꞌñeen, nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ.

5 Majoꞌ ndëë ntsꞌaahanꞌ na ngitso tsꞌan na joo ꞌnan tyia na contꞌa jaa conanꞌnchuꞌhanꞌ na ninnquiiꞌchen itsꞌaa jon chaꞌxjen na chuhanꞌ. Xe na aa mayuuꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, itscuꞌhanꞌ na nnduë na minꞌchjo tyiꞌquichuhanꞌ na itsꞌaa jon na quityiön tsojnaanꞌ na conanꞌtja jaa nnon jon. (Matsjö na nndaꞌ ngꞌe mꞌan nnꞌan na nndaꞌ vaa jñꞌoon na conanꞌntcüeꞌhan.) 6 Tyiꞌjon quitsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe xe na aa tyiꞌquichuhanꞌ na ntcoꞌxen jon nnꞌan, yajoꞌ tyiꞌtsixuan jon na ntsijndaꞌ jon jñꞌoon na quitꞌuiihanꞌ tsoñꞌenhan.

7 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquichuhanꞌ na conanꞌnein nanꞌñeen. Conduehan na nndëë ncüaaꞌ nnꞌön na njon jndyi joo jñꞌoon na mayuuꞌ na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌon jaa. Ngꞌe vaa tꞌman jndyi tejndyo jñꞌoon na incyaa jon ndëë yo joo jñꞌoon quintu na conanꞌnën. Nndaꞌ vaa na conduehan. Mangꞌe joꞌ conduehan cuaa nquii xe na aa conanꞌnën quintu, min tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjiꞌ jon cüenta na conanꞌtja jaa nnon jon. 8 Ee conduehan: Tanin min na conanꞌtja jaa ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na mayuuꞌ. Ata conduehan na ncö nndaꞌ vaa jñꞌoon na mancya. Jñoonꞌvahin na conanꞌneinhan, minꞌchjo tyiꞌyuuꞌhanꞌ, ndoꞌ nanꞌxuanhin na quitꞌuii jonhan na quityionhan na nndaꞌ vaa conduehan.

Majndaꞌ na tsoñꞌen jaa na conanꞌtja jaa

9 Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Nin jñꞌoon na nnanꞌntcüë ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen? ¿Aa mayuuꞌ já nnꞌan judíos njonntyichen condui já na tonnon Tyoꞌtsꞌon? Minꞌchjo tojoꞌ, ngꞌe jndë jnduë́ na cüajon vaa jnán já chaꞌxjen nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. Manchaꞌñꞌen jaa nanꞌxuan jnan na tonnon jon. 10 Ngꞌe joo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, itsinin jndyoyuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ. Itsohanꞌ:

Taꞌnan tsꞌan na ndëë ngitso Tyoꞌtsꞌon na itsꞌaa juu chaꞌxjen na chuhanꞌ. Minꞌncüii minꞌncüii.

11 Minꞌncüii tsꞌan taꞌnan ivaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa na ican jon na quitsꞌaa juu.

Tanin juu na ijooꞌ tsꞌon na ntꞌue juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon.

12 Tsoñꞌenhan jndë jntyꞌehan natooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Min tyiꞌquinjonhan na tonnon jon.

Minꞌncüii minꞌncüiihan tyiꞌcꞌonhan na ya nnꞌanhan yo ntyjehan chaꞌxjen na chuhanꞌ.

13 Jñꞌoon na conanꞌneinhan tsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon jndye cꞌee na quinduiꞌ quiiꞌ tsiꞌtsꞌua na tooꞌ ꞌnan töꞌ.

Conanꞌneinhan jñꞌoon quintu.

Joo jñꞌoon na conanꞌnein nanꞌñeen conanꞌndaaꞌhanꞌ nnꞌan chaꞌxjen juu ndaa jndyue quindu vje itscueeꞌhanꞌ tsꞌan.

14 Coꞌmanjndohan ntyjehan. Ninnquiiꞌchen jñꞌoon viꞌ na cotjueꞌhan cjo nnꞌan.

15 Veꞌ chjoviꞌ jndyi jñꞌoon ndoꞌ cje ro nnanꞌcueeꞌhan tsꞌan.

16 Minyuuchen na coꞌohan, itꞌuiiviꞌhanꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanhan, tsojnan joohan viꞌ vaa na inchjehanꞌ nnꞌan.

17 Min tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan nchu vaa na ngitaꞌyahan nnꞌan na tooꞌ tyiaꞌ yo ntyjehan.

18 Minꞌchjo tyiꞌcꞌoonꞌ nꞌonhan na iquenhanꞌ xjen na cꞌonhan na cüincyaahan Tyoꞌtsꞌon.

Jñꞌoonminꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio.

19 Majoꞌ jaa nnꞌan judíos mangiö na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌ jon ndëë ntyjëëhë nnꞌan Israel chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhan nchu vaa na icanhanꞌ na cꞌonhan tsonnanguevahin. Tyincyaa jonhanꞌ ndëë chaꞌ juu tsꞌan na ninꞌquitso juu na tacotsitjahin nnon jon, ntscuꞌhanꞌ na nndaꞌ vaa mꞌaanꞌ tsꞌon juu, ndoꞌ chaꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncüaaꞌ nꞌonhan na ntsꞌaa jon na quityionhan tsojnaanꞌ na jndë tonanꞌtjahan nnon jon. 20 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, taꞌnan tsꞌan na ndëë na ngitso juu na tajnan tsixuan juu ngꞌe itsiquindë juu chaꞌxjen na itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, itsiꞌman nquiiꞌhanꞌ ndëëhë na tsoñꞌen jaa condui jaa nnꞌan na jndë conanꞌtja tonnon Tyoꞌtsꞌon.

Na vantyja tsꞌon tsꞌan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na iquen jonhin na tajnan tsixuan juu

21 Majoꞌ nanein jndë tityincyooꞌ jndyoyu nchu vaa na iquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu na tonnon jon min na aa tacotsiquindë juu jñꞌoon na tquen Moisés. Juu jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ, yo ninꞌjñꞌoon na toninncya nnꞌan na tonanꞌneinhan ntyja nchu vaa ꞌnan na nngua, cotjiꞌ jndyoyuhanꞌ na itsꞌaa jon na nndaꞌ. 22 Naneinhin xiaꞌntyi nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesucristo, joo nanꞌñeen iquen Tyoꞌtsꞌonhan na tajnan nanꞌxuanhan na tonnon jon. Nincüajon itsꞌaa jon yo tsoñꞌen nnꞌan, min na aa tsꞌan judío ndoꞌ min na aa tsꞌan na chito tuihin tsjan nnꞌan judíos. 23 Tsoñꞌen nnꞌan nanꞌxuanhan jnan. Taꞌnan ncüii nnon na tsixuan tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nninncyaahanꞌ na ntsijonhin yo juu na taquintyja na tꞌman na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. 24 Majoꞌ nanein ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui nquii jon, veꞌ yu jndë siquindyaa jon jaa jnan na nanꞌxuan. Condëë itsꞌaa jon na nndaꞌ xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo Jesús. 25 Nquii Tyoꞌtsꞌon, ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ Cristo, sijndaꞌ jon na condëë ntsitꞌman tsꞌon jon nnꞌan yo jnan na nanꞌxuanhan. Juu nanꞌñeen conduihanꞌ ya na vantyja tsꞌon tsꞌan juu Cristo. Ndoꞌ na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na conduihin chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ conduihin, joꞌ nque nnꞌan na tovantyja nꞌonhan jon ndyu na toxenꞌchen, taꞌnan tꞌuii jon nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan. 26 Totsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ naneinhin, quitquën cüenta na itsꞌaa jon chaꞌxjen na chuhanꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ, joo nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo, iquen jonhan na jndë jndyaahan yo jnan.

27 Mangꞌe na nndaꞌ, tajeꞌquindëë nnanꞌsaaꞌ nnꞌön na nnduë na itsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jaa ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na contꞌa nquë, ngꞌe chito aa ngꞌe na conanꞌquindëë jñꞌoon na tquen Moisés, joꞌ na iquen jon jaa na tajnan nanꞌxuan. Ee xiaꞌntyi ngꞌe na vantyja nnꞌön Jesús, joꞌ na iyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüenta tsꞌan na itsintjuꞌ jon ñuaanꞌ juu. 28 Manndaꞌ vaa ngꞌe jndë tsjö ndëëhoꞌ min na aa tacotsiquindë tsꞌan juu jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ, majoꞌ ngꞌe na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, joꞌ na iyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüentahin na iquen jonhin na tajnan tsixuan juu.

29 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, chito xiaꞌntyi conduihin Tyoꞌtsꞌon cüenta nnꞌan Israel, mantyi conduihin Tyoꞌtsꞌon cüenta nnꞌan na mañoon tsjan. 30 Nquii jon ninncüiihin na conduihin cüenta tsoñꞌen nnꞌan. Ndoꞌ iquen jon na tajnan tsixuan tsꞌan na tonnon jon ngꞌe na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, tanin min na aa jndë tui yo juu juu tsꞌian na contꞌa ntyjehin nnꞌan nnꞌan Israel yo yonnon ndahin chaꞌ quitsiꞌmanhan na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ min aa na tuihin tsjan mañoon nnꞌan. 31 Ndoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ¿Aa ngꞌe na vantyja nnꞌön Cristo, aa joꞌ contꞌa na tyiꞌquinjon condui juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés? Tyiꞌjon jnda. Nanein ngꞌe na vantyja nnꞌön Cristo, njonntyichenhanꞌ contꞌa.

4

Jñꞌoon na itsinchuꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Abraham

1 Chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsochiihi Abraham, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen, ¿Aa vaa naya ꞌnaanꞌ jon na tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na siquindë juu jñꞌoon na tso jon nnon juu? 2 Ee xe na aa veꞌ ngꞌe cüii nnon na siquindë tsanꞌñeen, joꞌ na tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan jon, yajoꞌ nndëë ntsintsahin na taquinjonꞌ sꞌaa jon. Majoꞌ tyiꞌxeꞌncyaahanꞌ na ngitso jon na nndaꞌ ngꞌe tyíꞌincyaa Tyoꞌtsꞌon na vanaan na ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ. 3 Ngꞌe jñꞌoonꞌ jon na jndui, nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ: “Nquii Abraham tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ, joꞌ na tquen jonhin na conduihin tsꞌan na tajnan tsixuan juu.”

Nndaꞌ vaa na tso jñꞌoonꞌñeen. 4 Ndoꞌ ncüii tsꞌan na ityentjon nnon ncüiichen tsꞌan, xoquituꞌ na ivantjon juu, tyiꞌcjaqueeꞌhanꞌ na veꞌ yu. Chito nndaꞌ, ncyꞌoon juu cüenta xoquituꞌñeen ngꞌe na sꞌaa juu tsꞌian ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. 5 Majoꞌ juu tsꞌan na minꞌncüii nnon tyiꞌquitsꞌaa juu chaꞌ quen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu, xiaꞌntyi na ivantyja tsꞌon tsanꞌñeen jon, joꞌ na iyꞌoon jon cüentahin min na conduihin tsꞌan na itsitjahin nnon jon. 6 Chaꞌna juu tsochiihi David, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen, ndöꞌ vaa na siꞌman jon. ꞌOꞌ covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ na neiinꞌ tsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu min na minꞌncüii nnon ꞌnan tacotsꞌaa juu chaꞌ ntquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnaanꞌ juu. 7 Ndö jñꞌoon na itso Davidꞌñeen:

Nnꞌan na nanꞌxuan jnan ndoꞌ jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin, nein jndyihan ngꞌe jndë tëꞌ na tonanꞌtjahin tonnon jon.

8 Juu tsꞌan na vantyja tsꞌon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ngꞌe joꞌ taxeꞌcyꞌoon jon cüenta na ninchujnan juu nnon jon, neiinꞌ jndyi tsanꞌñeen.

Nndaꞌ itsiquindyi jñꞌoon na tyincyaa Davidꞌñeen.

9 Juu na nndaꞌ vaa na incyaahanꞌ na neiinꞌ tsꞌan, ¿Aa xiaꞌntyi nque nnꞌan judíos na jndë tui tsꞌian siꞌtsꞌo ꞌnaanhan nanꞌxuanhinhanꞌ? Mantyi vacüjaꞌhanꞌ juuhanꞌ nque nnꞌan na tacondui tsꞌianꞌñeen yohan. Ee jndë jnduë́ xengꞌe na tovantyja tsꞌon Abraham Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tquen jonhin na tajnan tsixuan juu. 10 Ee juu Abraham, vitjachen na sꞌaa nquii jon juu tsꞌian na contꞌa ntyjëhin yo yonnon ndahin, juu xjenꞌñeen mancüiixjen jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu, chito na tso jon na nndaꞌ vi na jndë tui tsꞌianꞌñeen yohin. 11 Ee vi jndëcya sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitsꞌaa nquii juu tsꞌianꞌñeen . Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na condui Abrahamꞌñeen tsꞌan na tajnan tsixuan ngꞌe na tovantyja tsꞌon juu jon vitjachen na ntsꞌaa nquii juu tsꞌianꞌñeen yohin. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, conduihin tye tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhin min na tacondui tsꞌianꞌñeen yohin. Itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ chaꞌ nndëë ntquen jon nanꞌñeen na tajnan nanꞌxuanhin. 12 Mantyi juu Abraham conduihin tye cüenta nque nnꞌan na jndë tuihanꞌ yohin, chito xiaꞌntyi ngꞌe na jndë tuihanꞌ yohan, majoꞌ ngꞌe mantyi vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na totsꞌaa nquii Abraham vitjachen na sꞌaa nquii jon juu tsꞌianꞌñeen chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.

Jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham, siquindë jonhanꞌ

13 Nquii Tyoꞌtsꞌon tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon Abraham yo jnda tsanꞌñeen, yo ntsinda jnda jon na nquehan nndahin tsonnangue. Min chito na tso jon na nndaꞌ ngꞌe na siquindë Abraham juu jñꞌoon na tquen jon na icoꞌxenhanꞌ. Nndaꞌ vaa na tso jon ngꞌe na tovantyja tsꞌon juu jñꞌoon na tso jon, joꞌ na tquen jonhin na tajnan tsixuan juu. 14 Ngꞌe xe na aa mayuuꞌ na veꞌ xiaꞌntyi tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëë nnꞌan na cotsantyja ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen jon na icoꞌxenhanꞌ, yajoꞌ juu na vantyja tsꞌon tsꞌanhin, ntsꞌaahanꞌ veꞌ jnꞌaanhan. Ndoꞌ mantyi ntsiꞌmanhanꞌ na juu jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon, min tyiꞌquinjonhanꞌ. 15 Ngꞌe juu ntji na cotquen nnꞌan na icoꞌxenhanꞌ, ncüii cüii tsꞌan na itsitjahin nnonhanꞌ, ntꞌuiihanꞌhin na quityion juu ntyja ꞌnaanhanꞌ. Majoꞌ xiaꞌntyi ya na mꞌaan ntji na icoꞌxenhanꞌ, joꞌ juuhanꞌ na itsijndaꞌhanꞌ na jndë sitja tsꞌan.

16 Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌman naya na itsixuan jon, joꞌ na tso jon na veꞌ yu ntsꞌaa jon naya juu Abrahamꞌñeen, ngꞌe tëntyja tsꞌon juuhin. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mantyi vantyja nꞌonhan jon chaꞌxjen na totsꞌaa nquii Abraham, juu jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon tsanꞌñeen, mantyi itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌonhan juu nayaꞌñeen. Ngꞌe itso jon na ntsꞌaa jon naya tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, chito xiaꞌntyi ndëë nnꞌan na conanꞌquindë juu na icoꞌxen ntji na tquen Moisés. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, ivꞌaahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Abraham na conduihin tyëëhë na ninꞌtsoñꞌen jaa na vantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon, min na aa condui jaa nnꞌan judíos, ndoꞌ min na aa mañoon tsjan nnꞌan condui jaa. 17 Chaꞌxjen juu jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham na itsohanꞌ: “Joo nnꞌan na mꞌanhin jndye ndyuaa na ninvaa tsonnangue, ja ntsꞌa na nnduehan na condui ꞌuꞌ tyehan.” Ngꞌe na nndaꞌ tso jon, tsoñꞌen jaa na vantyja nnꞌön Jesús, juu Abraham conduihin xꞌee jñꞌoon ntyja njanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Nndaꞌ vaa ngꞌe tovantyja tsꞌon jon na ndëë ninncyaa Tyoꞌtsꞌon na juu tsꞌan na tsixuan chaꞌvijon tsꞌoo, na ngüandoꞌ nndaꞌ juu. Ndoꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu ꞌnan na ya ngüentyja na nnduihanꞌ, itsinin jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na chaꞌvijon na jndë tuihanꞌ.

18 Abraham ninvito tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon, min na sꞌaahanꞌ nchjii jon na tajeꞌcꞌoon jnda jon chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon juu. Tovantyja tsꞌon Abraham na nduihin xꞌee jñꞌoon ndëë jndye jndyi nnꞌan na ninvaa tsonnangue chaꞌxjen jndye jndyi ncjuu mꞌan tsjöꞌndue, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon, nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon nnon juu. 19 Min tatyiiꞌ tsanꞌñeen xquen jon na jndë tenon xjen na ncꞌoon jnda jon ngꞌe mandyo ndë ncüii ciento chuuꞌ jon, ndoꞌ mantyi scuuꞌ jon Sara, jndë tenon chu na ncꞌoon jnda jon. Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, ninvito tovantyja tsꞌon Abraham na mancüiixjen ntsiquindë Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoonꞌñeen na tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon juu. 20 Tatꞌoon jon na ve vaa na totsitiu jon na aa mayuuꞌ jñꞌoon na jndë tso Tyoꞌtsꞌon nnon jon na ncꞌoon jnda jon. Tꞌoon jon na ninncüii ntyjii jon na mancüixjen ntsiquindë Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na tꞌman conduihin, totsitꞌmaanꞌ tsanꞌñeen jon. 21 Ndoꞌ ngꞌe na taaꞌ ya tsꞌon juu na ntsiquindë jon jñꞌoon na jndë tso jon nnon juu, joꞌ tovantyja tsꞌon jon na vaa najndei na condui Tyoꞌtsꞌon na nndëë ntsiquindë jon juu jñꞌoonꞌñeen. 22 Ndoꞌ ngꞌe na tovantyja tsꞌon Abraham na ntsiquindë Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌ jon, joꞌ juu jñꞌoonꞌ jon na jndui itsohanꞌ na nquii Abraham, tquen jonhin na tajnan tsixuan juu.

23 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ Abraham na jndui jñꞌoon na conduihin tsꞌan na tajnan tsixuan jon ngꞌe na tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. 24 Mantyi juu jñꞌoonꞌñeen jnduihanꞌ ntyja njan jaa ngꞌe mantyi ityiiꞌ jon jaa na tajnan nanꞌxuan xe na aa covantyja nnꞌön na tyincyaa jon na juu Jesús na ityeꞌntjon jon jaa, tandoꞌ xco jon quiiꞌ ntꞌan ntꞌoo. 25 Tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan Jesús tsojnaanꞌ na nquëhë nanꞌxuan jnan. Ndoꞌ jndë joꞌ, tyincyaa jon na tandoꞌ xco Jesús chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ, condëë iquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan na tonnon jon.

5

Nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús, jndë jndyaahan jnan na ntꞌuiihanꞌhin

1 Ngꞌe na vantyja nnꞌön Jesucristo, joꞌ iquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan, ndoꞌ na mꞌan na tajñuaanꞌ tsꞌon jaa na tonnon jon. Nndaꞌ vaa xengꞌe nquii Jesucristo na conduihin na ityentjon jon jaa. 2 Na ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, naneinhin nanꞌxuan jaa nayavahin na condui jaa nnꞌan na tajnan nanꞌxuan ngꞌe na vantyja nnꞌön jon. Ndoꞌ ngꞌe na contyja nnꞌön na nnanꞌjön yo juu na taquintyja na tꞌman condui nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na mꞌan na nën jndyihi. 3 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ na incyaahanꞌ na nënhën. Comꞌan na nën min na contꞌa viꞌ nnꞌan jaa ngꞌe na nanꞌxuan cüentaaꞌ Cristo. Ngꞌe mangiö na joo naviꞌ na coquenön, conanꞌjndaꞌhanꞌ na nndëë nnanꞌquii nnꞌön ncüii cüii nnon ꞌnan na cotjön. 4 Ndoꞌ juu na condëë na conanꞌquii nꞌön, juuhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌvacüaaꞌ jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ juuhanꞌ incyaahanꞌ na contyja nnꞌön na ntsquë naijon na mꞌaan jon. 5 Ndoꞌ juu na contyja nnꞌön jon, tyiꞌxeꞌquintjo jnaanꞌ jaa ngꞌe quityquiiꞌ nnꞌön jndë tquen jon juu na venchjii jon jaa xengꞌe nquii Espíritu Santo na jndë tyincyaa jon na nanꞌxuanhin quiiꞌ nnꞌön.

6 Quitquenhoꞌ cüenta na majuuto xjen na minꞌncüii minꞌncüii nnon taꞌnan nndëë ntꞌa chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, majuu xjenꞌñeen tueꞌ Cristo ntyja njan na condui jaa nnꞌan jnan. 7 Ncüii tsꞌan jeꞌ na vamꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ na chuhanꞌ, jndyaaꞌ jndyi na ninjndaꞌ ncüii tsꞌan na ninncyaahin na cueꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. Majoꞌ tyiꞌnan ro na nninjndaꞌ ncüii tsꞌan na nninncyaa nquiihin na cueꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ ncüiichen tyje juu na ya tsꞌan tsanꞌñeen. 8 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, siꞌman jndyoyu jon na tꞌman vaa na venchjii jon jaa. Ee juu xjen na tonanꞌxuan jnan, xjenꞌñeen tyincyaa Cristo na tueꞌ jon ntyja njanhan. 9 Nanein ngꞌe nquii Cristo jndë tueꞌ jon ntyja njanhan, jndë tquen Tyoꞌtsꞌon jaa na taviquichöjnan nnon jon. Ngꞌe joꞌ covaaꞌ nnꞌön xengꞌe nquii Cristo, joꞌ tajeꞌquitꞌuii Tyoꞌtsꞌon jaa juu xjen na ntꞌuiiviꞌ jon nnꞌan na nanꞌxuan jnan. 10 Na toxenꞌchen tondui jaa nnꞌan na vꞌiiꞌ nnꞌön Tyoꞌtsꞌon. Majuuto xjenꞌñeen ngꞌe tueꞌ Cristo ntyja njanhan, joꞌ sitjonꞌ ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon jaa yohin. Ndoꞌ ngꞌe na jndë sꞌaa jon na nndaꞌ, majnda na ntsinꞌman jon ñuan njanhan ngꞌe na vandoꞌ xco Cristo. 11 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi na nndaꞌ vaa, mantyi mꞌan na nën quityquiiꞌ naviꞌ na coquenön ngꞌe nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon contjo ya nchjii Tyoꞌtsꞌon yo jaa.

Ntyja ꞌnaanꞌ Adán covje nnꞌan, majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo cotaꞌndoꞌ ñuaanhan

12 Juu Adán, tsan navejndyee, sitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ, tquenhanꞌhin na tsixuan juu jnan, tueꞌ juu, ndoꞌ mangꞌe na nndaꞌ, mantyi tijndaꞌ na tsoñꞌen jaa nanꞌxuan jnan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ mantyi ncüjë chaꞌxjen na tueꞌ tsanꞌñeen. 13 Na toxenꞌchen vitjachen na tquen Moisés jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, ninvaa na conanꞌtja nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tyiꞌxeꞌquityiiꞌ jon cüenta na vaa jnaanꞌ tsꞌan xe na aa taꞌnan jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ. 14 Majoꞌ juu na tonanꞌtja nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon, min na tyiꞌquitsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen juu na sitja Adán xjen na tyíꞌcüangueeꞌ jon jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon nnon jon, majoꞌ juu na itsꞌaa na covje nnꞌan, toquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ nanꞌñeen. Tyeꞌ na condui na nndaꞌ xjen na tueꞌ Adán, ndoꞌ ata xjen na jndui ntji na tquen Moisés na coꞌxenhanꞌ, ninvito jndyocahanꞌ na tovje nnꞌan. Ee chaꞌxjen juu Adán conduihin tsan na tomꞌaan jndyee na totsitjahin, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, juu jon tsan navejndyee na totsiquindë. Manquii jon na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quindyo jon tsonnangue.

15 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ꞌnan na sitja Adán, tyiꞌquitsijonhanꞌ juuhanꞌ yo juu naya na incyaa Tyoꞌtsꞌon na tajnan nanꞌxuan jaa. Ngꞌe tsojnaanꞌ na sitja tsanꞌñeen, joꞌ covje nnꞌan na ninvaa tsonnangue. Majoꞌ juu naya na tsixuan Tyoꞌtsꞌon na veꞌ yu na incyaa jon na tajnan nanꞌxuan, tꞌmanntyichen conduihanꞌ. Juuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo iveeꞌhanꞌ ndëë jndye nnꞌan. 16 Ndoꞌ juu naya na iquen Tyoꞌtsꞌonhan na tajnan nanꞌxuanhan, tꞌmanntyichen na condëë itsꞌaahanꞌ, chintyi ntyja ꞌnaan juu na sitja Adán. Ee ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na sitjahin, joꞌ nnꞌan na ninvaa tsonnangue, tꞌaa jnanhin na ngitsu ñuaanhan. Majoꞌ nein ngꞌe juu naya na condui Cristo, tꞌmanntyichen na itejndei Tyoꞌtsꞌon jaa, ee tsoñꞌen na tꞌaahanꞌ jaa ngꞌe na sitja Adán, itsinduuꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 17 Ngꞌe nquii Adán sitjahin, joꞌ juu na itsꞌaa na covje nnꞌan, tyeꞌ na coxenhanꞌ na cüjehan. Majoꞌ naneinhin ngꞌe juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon na veꞌ yuhanꞌ, tꞌmanntyichenhanꞌ, joꞌ ndëë ntquen jon jaa na tajnan nanꞌxuan na tonnon jon. Ndoꞌ xengꞌe juu nayaꞌñeen, nninncyaa jon na ntantꞌö xcö yo Jesucristo naijon na icoꞌxen jon.

18 Mangꞌe na nndaꞌ, chaꞌxjen juu na sitja Adán sijndaꞌhanꞌ na tsoñꞌen nnꞌan itꞌuii Tyoꞌtsꞌonhan tsojnaanꞌ jnan, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo. Totsiquindë jon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, iquen Tyoꞌtsꞌonhan na tajnan nanꞌxuanhan yo na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 19 Juu Adán taꞌnan tangueeꞌ jon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, tsoñꞌen nnꞌan tijndaꞌ na nanꞌxuanhan jnan. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Tovangueeꞌ jon, ndoꞌ ngꞌe joꞌ tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, iquen Tyoꞌtsꞌonhan na tajnan nanꞌxuanhan tonnon jon.

20 Jndëcya tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon Moisés na tyincyaa jon jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ ntꞌö juu. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhë na jndye jndyi nnon jnan nanꞌxuan jaa na tonnon jon. Majoꞌ min na tëvijndyechen na conanꞌtja jaa tonnon jon, juu naya na tsixuan jon, vantjochen na condëë itsꞌaahanꞌ. 21 Ee juu jnan iquenhanꞌ xjen na nque nnꞌan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon cüjehan. Machaꞌxjen juuhanꞌ nndaꞌ itsꞌaahanꞌ, mantyi juu naya na tsixuan jon iquenhanꞌ xjen na joo nnꞌan na vantyja nꞌon nquii Jesucristo na ityentjon jon jaa, condui nanꞌñeen nnꞌan na tajnan nanꞌxuan. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, condahan na tyiꞌxeꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan na tonnon jon.

6

Tsojnaanꞌ jnan, joꞌ condui jaa chaꞌvijon ntꞌoo majoꞌ cotantꞌö ntyja ꞌnaanꞌ Cristo

1 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Nchu vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ? Juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe vantjoꞌchen na condëë itsꞌaahanꞌ, ¿Aa ngꞌe joꞌ na nnanꞌtjantyichen jaa nnon jon ata xjen na ngacjöhö? 2 Minꞌchjo tojoꞌ. Ee jaa na condui ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌ jnan, taviquichuhanꞌ na ntcoꞌxenntyichenhanꞌ jaa. 3 ꞌOꞌ jeꞌ, ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ na tsoñꞌen jaa na jntꞌë ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, juu nanꞌñeen tquenhanꞌ jaa na mantyi condui jaa ntꞌoo chaꞌxjen nquii jon iscueeꞌhanꞌhin? 4 Xjen na jntꞌëhë, itsiꞌmanhanꞌ na tjë ndoꞌ tantyꞌiu ja yohin. Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin Tyëëhë ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman najndei na tsixuan jon, chaꞌxjen na tyincyaa jon na vandoꞌ xco Cristo, majoꞌntyi itsꞌaa jon yo jaa chaꞌ tsoñꞌen nchu vaa na cotsamꞌan, covixcohanꞌ.

5 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ jon, chaꞌxjen na sijonhanꞌ jaa chaꞌvijon ntꞌoo yo Cristo, manndaꞌ vaa na conanꞌjön yo juu na tandoꞌ xco jon. 6 Ngꞌe mangiö na tsoñꞌen ꞌnan ndyo na tonanꞌxuan na toxenꞌchen, tojnaanꞌ jndë tꞌionhanꞌ joohanꞌ tsonjnꞌaan yo nquii Cristo. Tui na nndaꞌ chaꞌ quitscueeꞌhanꞌ juu najndei na nanꞌxuan siꞌtsꞌo njanhan na ntꞌue jndyi nꞌonhanꞌ na quinanꞌtja jaa. Nndaꞌ tui chaꞌ ntsacüentyjëëꞌ na cotyeꞌntjön nnon jnan. 7 Ngꞌe tsꞌan na jndë tueꞌ, tajeꞌcoꞌxenntyichen jnanhin, jndë jndyaahin ntyja na icoꞌxen jnanꞌñeenhin. 8 Ndoꞌ na tꞌionhanꞌ jaa tsonjnꞌaan yo Cristo na jñon nnꞌanhin joꞌ, mantyi covantyja nnꞌön na nnanꞌjön yohin ntyja ꞌnaanꞌ juu na vandoꞌ xco jon xjen na sue ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌonhin. 9 Ngꞌe mangiö na nquii Cristo tandoꞌxco jon, joꞌ tyiꞌjeꞌcueꞌ nndaꞌ jon ngꞌe juu na itsꞌaa na covje nnꞌan taxeꞌcoꞌxenntyichenhanꞌhin. 10 Nquii Cristo, ninjon jnda tueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnan tsoñꞌen jaa. Ndoꞌ naneinhin ntyja na vandoꞌ jon, vandoꞌ jon chaꞌ cüitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ jon. 11 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, mantyi chuhanꞌ na quitjiꞌ nquehoꞌ cüenta na conanꞌxuanhoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌ jnan. Ndoꞌ na nndaꞌ, na tonnon Tyoꞌtsꞌon conduihoꞌ nnꞌan na cotaꞌndoꞌ xco ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo nquii Cristo Jesús.

12 Mangꞌe joꞌ, joo siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ na covjehanꞌ, taninncyahoꞌ na juu jnan ngaca na ntcoꞌxenntyichenhanꞌ joohanꞌ na nnanꞌtjantyichen jaa tonnon Tyoꞌtsꞌon. Tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ntaꞌngueeꞌhoꞌ joo natyia na ntꞌue jndyi tsꞌonhanꞌ yohoꞌ. 13 Joo na quiñjonꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ, minꞌncüiihanꞌ tavininncyahoꞌ na ntcoꞌxenntyichenhanꞌ ꞌoꞌ na ntꞌahoꞌ ncüii nnon na tsixuanhanꞌ jnan. Ndoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na cotaꞌndoꞌ xcohoꞌ na nintonanꞌxuanhoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo, juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ ninvaañꞌenhanꞌ ncyahoꞌhanꞌ ntꞌö Tyoꞌtsꞌon, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nntsꞌaahanꞌ ncüii cüii nnon na chuhanꞌ. 14 Ngꞌe nanein tyiꞌquichuhanꞌ na juu jnanhoꞌ ntquenntyichenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌ ꞌoꞌ, ee chito cotsamꞌanhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, ꞌoꞌ cotsamꞌanhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon.

Ncüii jñꞌoon na tyiꞌquitsiquindyi nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tyeꞌntjontyen

15 Yajoꞌ ¿Nchu vaa nduë? ¿Aa ngꞌe na tyiꞌcꞌön nacje ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, majoꞌ mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tanin min na ntꞌa ya na nnanꞌtjantyichen jaa? Tyiꞌjon quintꞌa na nndaꞌ. 16 Ngꞌe covaaꞌ jndaꞌ nꞌonhoꞌ na juu tsꞌan na cotaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na iquen jon ndëëhoꞌ, conduihoꞌ nnꞌan na cotyeꞌntjontyen nnon juu tsanꞌñeen. Ee minꞌcya ro tsꞌan na itsiquindë juu na icoꞌxen ncüiichen tsꞌanhin, conduihin tsꞌan na ityeꞌntjontyen juu nnon tsanꞌñeen. Mangꞌe joꞌ, xe na aa matsijon ꞌuꞌ yo ꞌnan natyia, condui ꞌuꞌ tsꞌan na ityeꞌntjontyen nnonhanꞌ, ndoꞌ matsꞌiañꞌen ngayꞌoonhanꞌ ꞌuꞌ na ngitsu ñuan ꞌnanꞌ. Majoꞌ xe na aa mavangueꞌ jñꞌoon na iquen Tyoꞌtsꞌon, condui ꞌuꞌ tsꞌan na ityeꞌntjontyen nnon nquii jon, ndoꞌ ngꞌe na matsaꞌ na nndaꞌ, ntquen jon ꞌuꞌ na tajnan tsixuanꞌ na tonnon jon. 17 Na toxenꞌchen tondui ꞌoꞌ nnꞌan na totyentjontyenhoꞌ nnon jnan, majoꞌ nanein, ncya ya Tyoꞌtsꞌon ngꞌe juu xjen na toninncyaa tsꞌan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëëhoꞌ, xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na totaꞌngueeꞌ ꞌoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 18 Ndoꞌ na nndaꞌ, jndë siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na totyeꞌntjontyenhoꞌ nnon jnan na tonanꞌxuanhoꞌ. Majoꞌ nanein cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ntyentjontyenhoꞌ nnon nquii jon chaꞌxjen na chuhanꞌ. 19 Juu jñꞌoonvaꞌ matsinchꞌu jahanꞌ chaꞌxjen jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan tsonnangue ngꞌe tyiꞌndiquitjiꞌ yahoꞌ cüenta. Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌhoꞌ na toxenꞌchen toninncyahoꞌ na tontꞌatohoꞌ minꞌcya ro nnon natyia na tovayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na jndyentyi natyia na totsantyjahoꞌ. Machaꞌxjen na tontꞌahoꞌ na nndaꞌ, nanein yo na ninvaa najndëhoꞌ, cjooꞌ nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ na ñuan nquiiꞌhoꞌ na tonnon jon.

20 Majoꞌ majuu xjenꞌñeen na tomꞌantyenhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ jnan, iscuꞌhanꞌ na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 21 Ndoꞌ joo natyiaꞌñeen na tonanꞌjonhoꞌ yo joohanꞌ juu xjenꞌñeen, nanein jnꞌan jndyihoꞌ ngiohoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Min minꞌncüii naya tatantjonhoꞌ yohanꞌ. Ee joo nanꞌñeen vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsu ñuaanꞌ juu. 22 Majoꞌ naneinhin jndë siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ yo juu jnan na tovayꞌoontyenhanꞌ ꞌoꞌ, nein conduihoꞌ nnꞌan na cotyentjontyen nnon nquii jon. Ndoꞌ juu nayava na cotantjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, nanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ, ndoꞌ na matsꞌia nninncyaa jon na tyiꞌxeꞌquintycüii na ntaꞌndoꞌhoꞌ yo jon quiñoonꞌndue. 23 Juu tsan na tsixuan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon, ngüantjon juu na ncja juu naijon na tyiꞌquintycüii na mꞌaan tsꞌan vꞌio. Majoꞌ joo nnꞌan, ngꞌe na vantyja nnꞌonhin Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, veꞌ yu itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon joohan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ juu Jesucristo.

7

Itsijonhanꞌ ntyja njanhan chaꞌvijon tsꞌan na jndë toco

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na tuihoꞌ tsjan nnꞌan judíos, covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés. Mangiohoꞌ na xiaꞌntyi viochen xjen na vandoꞌ tsꞌan, joꞌ na mꞌaan juu tocje ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, majoꞌ vi na jndë tueꞌ juu, jeꞌquindëë ntcoꞌxenntyichenhanꞌhin. 2 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii tsanscu na jndë toco. Juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, chuhanꞌ na mꞌaan juu nacje ꞌnaanꞌ saaꞌ juu viochen xjen na vandoꞌ tsanꞌñeen. Majoꞌ xe na aa ngueꞌ jon, juu jñꞌoonꞌñeen na tocoꞌxenhanꞌhin na quintjotyenhin yo saaꞌ juu, jndë jndyaahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndëë ngoco nndaꞌ juu. 3 Ngꞌe joꞌ xe na aa ncüꞌa juu ꞌndyo ncüiichen tsansꞌa viochen xjen na vandoꞌ saaꞌ juu, juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ itsijndaꞌhanꞌ na jndë vaa jnaanꞌ juu na veꞌ ndöꞌ ro itsitjonꞌhin yo ncüiichen tsansꞌa. Majoꞌ xe na aa ngueꞌ saaꞌ juu, jndë jndyaahin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tocoꞌxenhanꞌhin na tomꞌaan juu nacje ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, tanin min na aa ngoco nndaꞌ juu, taxeꞌquitsohanꞌ na vaa jnaanꞌ juu.

4 ꞌOꞌ ntyjë, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Nanein ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan, joꞌ conduihoꞌ ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌ juu ntji na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, naneinhin vanaan na ntꞌahoꞌ ꞌndyo ncüiichen na juu jon coꞌxen jon ꞌoꞌ, manquii jon na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon vi jndë na tueꞌ jon, joꞌ nquii Cristo. Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 5 Viochen xjen na totsantyja jaa yo ꞌnan na tontꞌue nnꞌön nquë, joo jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, majndeichen totsijmiinꞌhanꞌ na ninꞌquintꞌachën ꞌnan tyia, ndoꞌ joo ꞌnan tyiaꞌñeen, tonanꞌjndaꞌhanꞌ na ngitsu jaa. 6 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, nanein condui jaa chaꞌvijon ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu najndei na tsixuanhanꞌ, jndë jndyaa jaa na tonachutyenhanꞌ jaa. Mangꞌe joꞌ, condëë na ntyëꞌntjön xcö nnon nquii Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, chito na tyeꞌntjöntyën nnon jon chaꞌxjen na icoꞌxen juu jñꞌoonꞌñeen.

Itsichon jnan na cjuꞌcje tsꞌan nnonhanꞌ

7 Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na nduë ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ? Juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ¿Aa juuhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na quitsitja tsꞌan? Minꞌchjo tojoꞌ. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ tëvaaꞌ tsꞌön na tsixuan jnan. Ee juuhanꞌ vaa jñꞌoon na chuhanꞌ na coꞌxenhanꞌ: “Tyiꞌntscjaaꞌ tsonꞌ ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan.” Xe chito nndaꞌ vaa na icoꞌxen juu jñꞌoonꞌñeen, min tyiꞌxeꞌquën cüenta na matscjaaꞌ tsꞌön ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan. 8 Majoꞌ juu jnan, vi na jndë tquenhanꞌ cüenta na nndaꞌ vaa na itsiquindyi juu ntjiꞌñeen, tijntꞌue jnanꞌñeenhanꞌ na jndye nnon ꞌnan tyia na totsꞌa. Ee juu tsꞌan na tyiꞌquintjii juu na aa vaa jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, tyiꞌxeꞌcüaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen na ncüii cüii nnon na itsitjahin, tsixuanhanꞌ jnan. 9 Toxenꞌ xjen na tyíꞌcovajnꞌan ja jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, tomꞌan na nën, ngꞌe sitiu vaquinjonꞌ jömꞌan na tonnon jon. Majoꞌ xjen na taaꞌ ya cüii tsꞌön nchu vaa, na juu jñꞌoonꞌñeen icoꞌxenhanꞌ na tyiꞌntscjaaꞌ tsꞌön ꞌnaanꞌ tsꞌan, sꞌaahanꞌ na vichen tsꞌön na ninꞌquitsitja ja. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, taaꞌ tsꞌön na juu jnan isquioocjehanꞌ ja, ndoꞌ tëvaaꞌ tsꞌön ngꞌe na tsixuan jnan, joꞌ ngitsu ñuan njan. 10 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, totsiꞌmanhanꞌ nnön na joo jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na coꞌxenhanꞌ na itsiꞌmanhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ya ncꞌön na tonnon jon, iscüequenhanꞌ juuhanꞌ na sijndaꞌhanꞌ na ngitsu ñuan njan. 11 Juu jnan tijntꞌuehanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ juu jnanꞌñeen siviꞌnnꞌanhanꞌ ja, ee ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, tijndaꞌ na quitꞌuiihanꞌ ja na ngitsu ñuan njan.

12 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ninvaañꞌenhanꞌ conduihanꞌ na jiꞌuahanꞌ. Ncüii cüii jñꞌoonꞌñeen na iquenhanꞌ xjen tsꞌan, jiꞌua nanꞌxuanhanꞌ ndoꞌ coxenhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ ndoꞌ mantyi ya jndyihanꞌ. 13 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, ¿Aa ninꞌquitsiꞌmanhanꞌ na juu jñꞌoonꞌñeen na ya jndyihanꞌ, sijndaꞌhanꞌ na ngitsu ñuan njan? Minꞌchjo chito joꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen tijntꞌue jnanhanꞌ ndoꞌ tovayꞌoonhanꞌ ja na itsijndaꞌhanꞌ na ngitsu ja. Nndaꞌ vaa na tui chaꞌ quitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ na ji vaa tsixuan jnan. Ndoꞌ xengꞌe juu jñꞌoon na icoꞌxen, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhë na juu jnan tenonntyja xjen na ji vaa jndyi tsixuanhanꞌ.

Ve nnon na tsixuan tsꞌan quiiꞌ tsꞌon juu

14 Covaaꞌ nnꞌön na nquii Espíritu Santo tyincyaa jon juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. Majoꞌ condui ja tsꞌan na tsixuan siꞌ yo neonꞌ, ndoꞌ ngꞌe na icoꞌxen jnan ja na matsitja ja, itsijonhanꞌ ja chaꞌvijon tsꞌan na jndë sijnda ncüiichen tsꞌanhin na ityeꞌntjontyen juu nnon tsanꞌñeen. 15 Ntyja njan jeꞌ, ndicüaaꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na maquenön, ngꞌe ꞌnan na ninꞌquitsꞌa, min tyiꞌmatsꞌahanꞌ. Majoꞌ ꞌnan na jndö jndyi ntyji, majuutohanꞌ matsꞌa. 16 Ndoꞌ juu xjen na matsꞌa ncüii nnon ꞌnan natyia na tyiꞌninꞌquitsꞌa, ntyjiiꞌ ya jndyi tsꞌön na juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja njan na juu jñꞌoonꞌñeen ya jndyihanꞌ. 17 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na chito mancöntyë na matsꞌahanꞌ, majoꞌ tsoñꞌen na mꞌaan quiiꞌ tsꞌön na contꞌahanꞌ na matsiqueꞌ tsꞌön tonnon Tyoꞌtsꞌon, joohanꞌ contꞌahanꞌ na nndaꞌ vaa matsꞌa. 18 Ngꞌe mantyi condui ja tsꞌan tsonnangue, manchji na minꞌncüii nnon ꞌnan ya tyiꞌcꞌoon quityquiiꞌ tsꞌön, ndoꞌ na nndaꞌ, min na ninꞌquitsꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ, majoꞌ minꞌncüii najndei tyiꞌquitsixuan na ntsiquindëëhanꞌ. 19 Ndoꞌ joꞌ, juu ꞌnan ya na ninꞌquitsꞌa, ndiquindëë ntsꞌahanꞌ. Ninnquiꞌ ꞌnan tyia na tyiꞌninꞌquitsꞌa, joohanꞌ vacachen matsꞌa. 20 Ndoꞌ ngꞌe na matsꞌa ꞌnan na tyiꞌninꞌquitsꞌa, joꞌ covityincyooꞌ jndyoyu na chito mancöntyë na matsꞌahanꞌ. Veꞌ jnaanꞌ juu jnan na mꞌaan quiiꞌ tsꞌön, juuhanꞌ iquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ ja na quitsꞌa na nndaꞌ.

21 Mangꞌe joꞌ, ndö vaa na maquën cüenta na icoꞌxenhanꞌ ja. Xjen na ninꞌquitsꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ, juu jnan na mꞌaan quiiꞌ tsꞌön, cje mꞌaanhanꞌ na itscuꞌhanꞌ na ntsꞌa na nndaꞌ. 22 Joo ꞌnan na matsitiu ja quityquiiꞌ tsꞌön, tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ na ityentjonhanꞌ ja, nënhanꞌ. 23 Majoꞌ quityquiiꞌ siꞌtsꞌo njan maquën cüenta na vaa ncüiichen nnon na ninꞌcoꞌxenhanꞌ ja na vayꞌoonhanꞌ ja na ninꞌquitsꞌa ꞌnan na ntꞌue tsꞌonhanꞌ. Juuhanꞌ itsꞌaahanꞌ na vaa xjen na matyeꞌntjön nnon jnan yo siꞌtsꞌo njan. Ndoꞌ min na maquenön nanꞌminꞌ, yo na ntyjiiꞌ ya tsꞌön na matyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na chuhanꞌ, majoꞌ yo siꞌtsꞌo njan, condui ja chaꞌvijon tsꞌan na mꞌaan naviꞌ.

24 Ntyꞌia rö. Itsꞌaahanꞌ na tanin tsꞌan na ngüañoonꞌ juu ja chaꞌ juu siꞌtsꞌo njan tyiꞌngayꞌoonhanꞌ ja na matsitja ja, na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsijndaꞌhanꞌ na cüꞌiö. 25 Majoꞌ ncya ya jndyi Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, joꞌ itsiquindyaa jon jaa. Mangꞌe na tueꞌ jon ntyja njanhan, joꞌ mancöntyë yo na macüjiꞌ ya cüenta matyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, majoꞌ ngꞌe na condui ja tsꞌan, juu jnan ninvaa nayꞌoonhanꞌ ja chaꞌvijon tsꞌan na ityeꞌntjontyen juu nnon ncüiichen tsꞌan.

8

Itsiꞌman Espíritu Santo nchu vaa na ngotsamꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon

1 Ndö vaa na tsiꞌman jñꞌoonvaꞌ, joo nnꞌan na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, tyiꞌxeꞌquitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin yo jnanhan. Nnꞌan na nanꞌxuan na nndaꞌ, tyiꞌcotsamꞌanhan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhan, majoꞌ cotsananꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntꞌue tsꞌon nquii Espíritu Santo. 2 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xco na iquenhanꞌ xjen, nquii Espíritu Santo itsijndaꞌ jon na condui jaa nnꞌan na cotandoꞌ xco xengꞌe nquii Jesucristo, juu jñꞌoonꞌñeen jndë siquindyaahanꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ ncüiichen jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ na tovayꞌoonhanꞌ jaa na ngitsu jaa xengꞌe jnan. 3 Juu ntji na icoꞌxenhanꞌ, tsojnaanꞌ na condui jaa nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue, tyiꞌjon quindëë na ntcoꞌyahanꞌ jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë sꞌaa jonhanꞌ. Tui na nndaꞌ xjen na jñon jon jnda jon na ninncüii tsꞌonhin. Cüejon tomꞌaan jon na tsꞌanhin chaꞌxjen nquëhë nnꞌan jnan. Tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na quitsityuiiꞌ jon juu najndei na tsixuan jnan. Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, juu najndei na tsixuan jnan na icoꞌxenhanꞌ jaa, contycüihanꞌ. 4 Sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na nguaa na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon, quindë ya nanꞌxuan jaa chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌñeen icoꞌxenhanꞌ na quitsixuan tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Manquëntyë na cotsantyja ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu, chito ntyja ꞌnaanꞌ joo ꞌnan na ntꞌue nꞌon siꞌtsꞌo njanhan.

5 Joo nnꞌan na cotsamꞌanhin yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhan, ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhan natyia na conanꞌjonhan. Majoꞌ joo nnꞌan na cotsamꞌanhan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Espíritu Santo, ninnquiiꞌchen ñjontyen nꞌonhan na ntꞌahan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. 6 Juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ tsꞌon juu ꞌnan na nancooꞌ ngio nnꞌan tsonnangue, condui tsanꞌñeen tsꞌan na jndë tsu ñuaanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na itsichon na ntsꞌaa ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii Espíritu, machaꞌxjen ntsixuan tsanꞌñeen na tajñuaanꞌ tsꞌonhin na tonnon jon ndoꞌ mantyi na tyiꞌjeꞌquintycüii na vandoꞌ juu. 7 Ee juu tsꞌan na ninvito ndyiiꞌ tsꞌon juu yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, conduihin tsꞌan na vꞌiiꞌ tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tyiꞌninꞌcüangueeꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, min tyiꞌjeꞌquindëë ncjuꞌcjehin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 8 Ngꞌe na nndaꞌ, nque nnꞌan na ninnquiiꞌchen conanꞌjonhan yo ꞌnan na ntꞌue nꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhan, itscuꞌhanꞌ na caveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohan.

9 Majoꞌ xe na aa mayuuꞌ nquii Espíritu Santo mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, tyiꞌxeꞌquitsamꞌanhoꞌ yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ. Ntsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na itsiꞌman jon. Ee minninchen tsꞌan na tyiꞌtsixuan juu Espíritu cüentaaꞌ Cristo, tyiꞌcondui tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jon. 10 Ya na mꞌaan Cristo quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ, joo siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ nanꞌxuanhanꞌ ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌ jnan. Majoꞌ ngꞌe na mꞌaan Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ, nanꞌxuanhoꞌ na cotaꞌndoꞌhoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na iquen jon ꞌoꞌ na jndë jndyaahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnanhoꞌ xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo. 11 Juu Espíritu na condui Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesús vi jndë na tueꞌ jon. Xe na aa mꞌaan Espíritu quiiꞌ nꞌonhoꞌ, yajoꞌ chaꞌxjen na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na taꞌndoꞌ xco Jesús, mantyi juu Espíritu Santo na mꞌaan quiiꞌ nꞌonhoꞌ, joo siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ na covjehanꞌ, nninncyaa jon na ntaꞌndoꞌ xcohanꞌ.

12 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë, taviquichöjnan na nnanꞌjön yo ꞌnan tyia na ntꞌue nnꞌön nquë. 13 Ngꞌe xe na aa cotsantyjahoꞌ yo joo ꞌnan na ntꞌue nꞌon nquehoꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌ ngitsu ñuaanhoꞌ ngꞌe na conanꞌtjahoꞌ. Majoꞌ xe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo cotjiꞌhoꞌ cüenta na joo ꞌnan na itsꞌaa siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ, conduihanꞌ ntꞌoo, yajoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhoꞌ.

14 Ndoꞌ nque nnꞌan na cotsantyja chaꞌxjen nquii Espíritu Santo itsiꞌman jon ndëëhan na quintꞌahan, nanꞌñeen conduihan ntsinda Tyoꞌtsꞌon. 15 Ngꞌe juu xjen na tyꞌonhoꞌ cüenta Cristo quiiꞌ nꞌonhoꞌ, tquenhanꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon, chito na tquenhanꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na cotyeꞌntjontyen nnon ncüiichen. Mangiohoꞌ na toxenꞌchen tomꞌanhoꞌ na ncyaa jndyihoꞌ na ntꞌuiiviꞌ jon ꞌoꞌ jnaanꞌ na conanꞌtjahoꞌ. Majoꞌ nanein jndë tyꞌonhoꞌ Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ jon conduihoꞌ ntsinda Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na conduë nnon jon: ꞌUꞌ Tyeꞌ Tyoꞌtsꞌon. 16 Ndoꞌ manquiintyi Espíritu Santo icüjiꞌ jndyoyu jon quiiꞌ nnꞌön na mayuuꞌ condui jaa ntsinda Tyoꞌtsꞌon. 17 Ndoꞌ ngꞌe na condui jaa ntsinda jon, yajoꞌ ncüii cüii nnon na ntsiquindaaꞌ jon ntsinda jon, tsoñꞌen nnonhanꞌ ncyꞌön cüentahanꞌ yo ninꞌtsoñꞌen na ntsꞌaa jon naya nquii Cristo. Majoꞌ chaꞌxjen na toquenon Jesucristo naviꞌ, mantyi icanhanꞌ na quinanꞌjön yo juu naviꞌñeen chaꞌ mantyi nndëë nnanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ juu na nditꞌmaanꞌ jon na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon.

Minntꞌö jaa na njntyꞌia ndëë Jesús

18 Ngueemin coquenön naviꞌ nnon tsonnanguevahin. Majoꞌ macüjiꞌ ja cüenta na joo naviꞌminꞌ, minꞌchjo tyiꞌquitsijonhanꞌ joohanꞌ yo juu na nnanꞌjön na nditꞌmaanꞌ Jesús navijon na mꞌaan jon. 19 Ee tsoñꞌen nnon na tquen Tyoꞌtsꞌon, covendooꞌ tcüiihanꞌ juu xjen ya na nnintyincyooꞌ jndyoyu nchu vaa na nanꞌxuan na condui jaa ntsinda jon. 20 Ee ngꞌe juu jnan, joꞌ tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon, tjuꞌcjehanꞌ joohanꞌ, tyiꞌcüijntꞌuehanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhanꞌ, majoꞌ chito joohanꞌ ntꞌue nꞌonhanꞌ na tui na nndaꞌ. Ngꞌe nquii jon sijndaꞌ jon, joꞌ na nndaꞌ vaa na tui. Majoꞌ tsoñꞌen na tquen jon, minndooꞌhanꞌ na ntsixco jon ninvaañꞌen. 21 Tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon, juu na iquenonhanꞌ itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyen tyenhin na mꞌaan juu naviꞌ. Cominndooꞌhanꞌ na nndyaahanꞌ naviꞌ na coquenonhanꞌ nanein. Juu xjenꞌñeen, joohanꞌ nnanꞌjonhanꞌ juu naya na taquintyja na tꞌman na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon ndëëhë na condui ja ntsinda jon. 22 Ee mangiö na ata xjen neinhin, ncüii cüii nnon na tquen Tyoꞌtsꞌon, viꞌ coquenonhanꞌ. Juu ꞌnan na cotjonhanꞌ itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon naviꞌ na iquenon tsanscu xjen na ntsingui jon. 23 Ndoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon na coquenonhanꞌ na nndaꞌ. Mantyi manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na coquenön. Nquëhë na tyincyaa jon Espíritu Santo quityquiiꞌ nnꞌön, ncüii na itsiꞌmanhanꞌ na ntsiquindë jon tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë. Mantyi jaa cotcüihi viochen xjen na cominntꞌö na ntsiꞌman jndyoyu Tyoꞌtsꞌon na condui jaa ntsinda jon. Juu xjenꞌñeen ntsꞌaa jon na ndixco siꞌtsꞌo njanhan na tavininꞌquinanꞌtjantyihanꞌ. 24 Xjen na sinꞌuan Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, tondyë na ntsixco jon siꞌtsꞌo njanhan, ndoꞌ mantyi contyja tcüiiꞌ nnꞌön na nndui na nndaꞌ. Majoꞌ xe na aa jndë tyꞌön cüenta ncüii nnon ꞌnan na jndë tso tsꞌan ndëë na ncyꞌön cüentahanꞌ, taxeꞌcüentꞌöntyëchënhanꞌ. Ee ncüii ꞌnan na jndë tyꞌön cüenta, tyiꞌicanhanꞌ na ngüentꞌö tcüihanꞌ. 25 Majoꞌ veꞌ ngꞌe na tacojntyꞌia na ntsixco Tyoꞌtsꞌon siꞌtsꞌo njanhan, joꞌ icanhanꞌ na quintyja tcüiiꞌ nnꞌön na ngüentyja xjen na nnduihanꞌ.

26 Ndoꞌ juu Espíritu Santo chito xiaꞌntyi ncyaa jon na ntyja tcüiiꞌ nnꞌön na ngüentyja xjen na nndui na nndaꞌ, mantyi itejndei jon jaa quityquiiꞌ ꞌnan na tyiꞌngüiquindëë ntꞌa chaꞌxjen na icanhanꞌ. Ndoꞌ min na ndicüaaꞌ nnꞌön nin cüii nnon na ngitan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, majoꞌ juu xjen na tyiꞌquindiö nchu vaa na nduë, veꞌ cotonto nnꞌön, nquii Espíritu Santo yo juu nanꞌñeen ican jon nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja njanhan yo ncüii nnon na tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌnchꞌu joohanꞌ yo jñꞌoon na mancüiixjen conanꞌnën. 27 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, nchjii jndaꞌ jon nchu vaa na conanꞌtiuhu, ndoꞌ mantyi nchjii jon nchu vaa mꞌaanꞌ tsꞌon Espíritu Santo ntyja njanhan. Ee ican jon nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quindui yo joohan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon.

Tsoñꞌen na coquenön, nndëë ntaꞌntjön quityquiiꞌhanꞌ

28 Ndoꞌ covaaꞌ nnꞌön na ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na vengiohan Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen ꞌnan na coquenonhan, itsinchuꞌ jonhanꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌhin, manque nnꞌan na iqueenꞌ jonhan chaꞌxjen na itsijndaꞌ nquii jon. 29 Ndyu na toxenꞌchen, xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue, vitjachen na ndui jaa, juu xjenꞌñeen taaꞌ tsꞌon jon na nnanꞌxuan cüentaaꞌ jon. Ndoꞌ xjenꞌñeen sijndaꞌ jon na nnanꞌxuan chaꞌxjen nquii jnda jon Jesucristo. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nquii jnda jon conduihin tsan na conditque quiiꞌ ntꞌan jndye nnꞌan na vantyja nꞌonhin jon, nquë na condui ntyje jon. 30 Ndoꞌ joo nnꞌan na tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon na nnduihan nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon, tqueenꞌ jonhan na quinanꞌjonhan yo jon. Ndoꞌ manque nnꞌan na tqueenꞌ jon, tquen jonhan na tajnan nanꞌxuanhin. Ndoꞌ nque nanꞌñeen na tquen jonhan na tajnan nanꞌxuanhan, mantyi sijndaꞌ jon na joo nanꞌñeen nnanꞌjonhan ntyja na conditꞌmaanꞌ nquii jon.

31 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Nchu vaa na itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë? Xengꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon ntyja njanhan, tanin min xe na jndye nnon min na ninꞌcjuꞌcjehanꞌ jaa. 32 Nquii jnda jon, taꞌnan sintycüiiꞌ jonhin, ata tyincyaa jon na cueꞌ tsanꞌñeen cüenta tsoñꞌen jaa. Ndoꞌ ngꞌe na sꞌaa jon na nndaꞌ, majndaꞌ na nndëë ntyja nnꞌön na mantyi nninncyaa jon tsoñꞌen nnon na icanhanꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ nquii jnda jon. 33 Ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na jndë tji Tyoꞌtsꞌon na conduihin cüentaaꞌ jon, tanin juu na nndëë ntquen jñꞌoon nacjohan. Ee nquii jon jndë tquen jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanhin na tavijnan nanꞌxuanhin. 34 Min taꞌnan tsꞌan na vanaan na ngitso na nanꞌxuan jaa na quitꞌuiihanꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ jnan chaꞌ tyiꞌntsquë naijon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon. Mangiö na nquii Cristo Jesús tueꞌ jon ntyja njanhan. Ndoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi na tueꞌ jon, mantyi tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon ndoꞌ naneinhin mꞌaan jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya na itsintyjaaꞌ jon jñꞌoon njanhan tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 35 Mꞌaan naviꞌ na coquenön ndoꞌ min ꞌnan na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiö. Vaa xjen na contyꞌe nnꞌan jaa tsojnaanꞌ na vantyja nnꞌön Jesús. Vaa xjen na itsitjahanꞌ ꞌnan na ntcüꞌa oo ndiaa na ntcüë, ndoꞌ mꞌaan na coquenön na toncuuꞌ. Vaa xjen na conincꞌuaa jñꞌoon na nnanꞌcüje nnꞌan jaa yo xjo. Majoꞌ minꞌncüii joo nanꞌminꞌ jeꞌquindëë ntꞌiooꞌhanꞌ na mꞌaan Cristo na venchjii jon jaa. 36 Ntyja ꞌnaanꞌ na coquenön nanꞌminꞌ, itsijonhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui nnon salmo na itsohanꞌ:

Ngꞌe na condui já ntsindaꞌ, joꞌ na ꞌio ꞌio vaa na toncuuꞌ na ninꞌquinanꞌcüje nnꞌan já.

Cotjiꞌhin cüenta na condui já chaꞌvijon quinuan na conanꞌcüjehan.

Nndaꞌ vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen.

37 Majoꞌ min na coquenön naviꞌmin, quindë ya na cotantjön quityquiiꞌhanꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan nquii Cristo na venchjii jon jaa na tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon ntyja njanhan. 38-39 Mangꞌe joꞌ mantyji ya na juu na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌntyjii jon nnꞌan, minꞌncüii nnon ꞌnan jeꞌquindëë ntsꞌaahanꞌ na ntꞌiooꞌhanꞌ yo ntyja njanhan. Xeꞌquitsꞌaahanꞌ min na conanꞌcüje nnꞌan jaa, min tsoñꞌen ntyja na cotsamꞌan, min ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue tyiꞌjeꞌquindëë nntꞌahan, min ángeles tyia na conintque, tyiꞌjeꞌquindëë nntꞌahinhanꞌ, min nnꞌan na conintque tsonnangue, min joo ꞌnan na coquenön nanein, min joo ꞌnan na ngenön yandë, min nque natyia na conintque na conan tondye, min nque na conintque na mꞌaan tocjeeꞌ tsonnangue, min minꞌcya ro na tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon. Minꞌncüii minꞌncüiihanꞌ tyiꞌjeꞌquindëë na ntꞌiooꞌhanꞌ na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌntyjii jon jaa xengꞌe nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa.

9

Nnꞌan Israel, jndë tji Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ jon

1 Ngꞌe vantyja tsꞌön Cristo, joꞌ na matsinën jñꞌoon na mayuuꞌ, chito matsiꞌviꞌnnꞌan. Nquii Espíritu Santo icüjiꞌ jndyoyu jon na mavicjë quiiꞌ ñuan njan na tyiꞌmatsiviꞌnnꞌan ꞌoꞌ. 2 Ja chjooꞌ jndyi tsꞌön ndoꞌ ninvito tꞌman vaa na itsiꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ntyji ntyja ꞌnaan nque ntyjë nnꞌan Israel. 3 Ee xe na aa nndëë ncüjiꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndoꞌ min na aa ngitsu ñuan njan vꞌio, contjo ya nchji na quindui na nndaꞌ xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaan nque nnꞌan Israel. 4 Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na nanꞌxuanhan. Navejndyee tji Tyoꞌtsꞌonhan na conduihan nnꞌan ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ tyincyaa jon na conanꞌjonhan yo juu na tꞌman condui nquii jon. Ndëë joohan tyincyaa jon jñꞌoon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyohanꞌ joohanꞌ ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ totsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëëhan nchu vaa nquii quintꞌahin na quinanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Ndoꞌ mantyi ndëë joohan tyincyaa jon joo jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon. 5 Nquë́ na condui nnꞌan Israel, tui já tsjaan na jndyocahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsochí Abraham, Isaac, yo ninꞌJacob. Ndoꞌ ntyja ꞌnaan tsjan nque nanꞌñeen na jndyocahanꞌ, joꞌ nquii jon na conduihin Cristo tuihin na tsꞌanhin. Nquii jon conduihin Tyoꞌtsꞌon na taquintyja conintquehin. Tsoñꞌen nnꞌan ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Quindui na nndaꞌ.

6 Chito na ninꞌquitsjö na tasiquindë Tyoꞌtsꞌon joo jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë nnꞌan Israel. Xiaꞌntyi ninꞌquitsohanꞌ na tonnon jon tyiꞌtsoñꞌen nnꞌan na tuihan tsjan Israel na mayuuꞌ conduihan cüentaaꞌ jon. 7 Majoꞌ min chito tsoñꞌen nnꞌan na tuihan tsjan Abraham na iquen Tyoꞌtsꞌonhan na conduihan tsjan ꞌnaan tsanꞌñeen na jndyocahanꞌ, ee cjooꞌ jñꞌoonꞌ jon, ndö vaa jñꞌoon na itso jon nnon juu: “Joo nnꞌan na nduihan tsjan cüentaaꞌ jndaꞌ Isaac, xiaꞌntyi joohan ntyꞌi jahan na conduihan ntsindaꞌ.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon tso Tyoꞌtsꞌon nnon Abrahamꞌñeen. 8 Juu jñꞌoonvaꞌ itsiꞌmanhanꞌ na joo nnꞌan na tuihan ntyja ꞌnaanꞌ na siquindë Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon nquii Abrahamꞌñeen, joo nanꞌñeen ityiiꞌ jonhan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon, chito itsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe na aa tui tsꞌan tsjan juu Abraham na jndyocahanꞌ. 9 Ngꞌe juu jñꞌoonꞌñeen na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham ndyuꞌñeenchen, ndö vaa na itsohanꞌ: “Ngueemin chu ncyꞌön, xjen na nndyö nntꞌa, ndoꞌ juu Sara jndë mꞌaan yujntꞌa jnda jon ncüii yusꞌa.”

10 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ vaa na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon. Ee xjen na jndë tentyja ndyuuꞌ tsochí Isaac, toco jon yo Rebeca. Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, xjen na xejnda ñjon yonꞌein tsiaaꞌ juu, sinin Tyoꞌtsꞌon nnon juu ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ vaa na iquenon juu. 11-12 Joo yoꞌñeen, ninvaa vitjachen na nnduihin, tyuaaꞌchen sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncüji jon nin juu ncüii yoꞌñeen na ntꞌue tsꞌon jon. Ndoꞌ chuhanꞌ na nndui tsoñꞌen chaꞌxjen na jndë sijndaꞌ jon, chito ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon naya oo natyia na itsꞌaa yujntꞌa na nndui, joꞌ na icüji jonhin. Juu xjenꞌñeen itso Tyoꞌtsꞌon nnon juu Rebeca: “Juu jndaꞌ yu na nndui jndyee, ntyeꞌntjon juu nnon tyje juu.” 13 Ndoꞌ siquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen ncüiichen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ntyja ꞌnaan ve jnda Rebeca na itsohanꞌ: “Ventyji ja Jacob, majoꞌ juu Esaú, tyiꞌcueeꞌ tsꞌönhin.

Ndëë ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon minninchen na ntꞌue tsꞌon jon

14 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen, ¿Aa ninꞌquitsiquindyihanꞌ na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon ncüii nnon na tyiꞌquichuhanꞌ xjen na icüji jon ncüii tsꞌan na ityiiꞌ jonhin na conduihin cüentaaꞌ nquii jon, majoꞌ ncüiichen tsꞌan min tyiꞌxeꞌcüji jonhin na ntyiiꞌ jonhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon? Tyiꞌtsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ. 15 Vanaan na ntsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe itso jon nnon Moisés: “Minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌön, ja ncyꞌön na ndyiaꞌ ro tsanꞌñeen ntyji.” 16 Yajoꞌ chito veꞌ ngꞌe na aa nquii tsꞌan ntꞌue tsꞌon juu, joꞌ na ncꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro juu ntyjii jon, min chito veꞌ ngꞌe aa ncüii nnon na itsꞌaa tsanꞌñeen. Chito joꞌ. Ee xiaꞌntyi ncꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro tsꞌan ntyjii jon, ya na nquii jon ntꞌue tsꞌon jon. 17 Ndoꞌ mantyi nacjooꞌ jñꞌoonꞌ jon na jndui, vaa ncüii jñꞌoon na tso jon nnon tsanmꞌaantsꞌian Faraón: “Mancöntyë tꞌua tsꞌian nnonꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na coꞌxenꞌ nnꞌan Egipto, chaꞌ ntyja ꞌnanꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na ja vaa najndei na condui ja, ndoꞌ chaꞌ nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue nndyehan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na matsꞌa.” 18 Ndoꞌ itsiꞌmanhanꞌ na minꞌcya ro tsꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon na ncꞌoon jon na ndyiaꞌ ro juu ntyjii jon, ntsꞌaa jonhanꞌ. Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌon jon na ntsiqueꞌ tsꞌon juu nnon jon, incyaa jon na quitsiqueꞌ tsꞌon juu.

Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon coxen

19 Ntsꞌaahanꞌ na mꞌaan ncüii ꞌoꞌ na nnduehoꞌ nnön: “Xe na aa nndaꞌ vaa na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ninvaa icüjiꞌ jon cüenta na taconanꞌquindëë na tonnon jon, ee taꞌnan tsꞌan na jndëë ntscüejndyo ꞌnan na itsijndaꞌ jon.” 20 ꞌUꞌ na veꞌ tsꞌan ꞌuꞌ, tyiꞌtsixuanꞌ na matsintcüeꞌ jñꞌoon nnon Tyoꞌtsꞌon. Cüii ꞌnan na sia tsꞌan jeꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na juuhanꞌ ntquenhanꞌ xjen nquii tsꞌan na siahanꞌ na ngitsohanꞌ nnon juu: “Tatëquinjonꞌ siaꞌ ja.” 21 Ee juu tsꞌan na itsꞌaa tsꞌian yo tsꞌoquichu, vaa najndei na tsixuan juu na ntsꞌaa juu ncüii cüii nnon tsꞌian chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon juu. Vanaan na ntsia juu ncüii xuaa na njon tsꞌian covijntꞌuehanꞌ, ndoꞌ yo maninꞌ juuntyi tsꞌoquichuꞌñeen, ntsia juu ncüiichen nnon ꞌnan na veꞌ ninntyi ro tsꞌian na nninjntꞌuehanꞌ.

22 Ve nnon ꞌnan min na itsiꞌman Tyoꞌtsꞌon. Covityincyo na itsivꞌii matyen jon nnꞌan na conanꞌtjahin nnon jon, ndoꞌ mantyi tꞌman vaa na vendooꞌ tcüii jon na quintcüe nꞌonhan yo natyia na contꞌahan, manquehan na chuhanꞌ na cjuꞌvi jonhan na quitsu ñuaanhan. 23 Ndoꞌ sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ cje ro quitsiꞌmanhanꞌ na iyꞌoon jon na ntyꞌia ro nnꞌan ntyjii jon, ee na itsꞌaa jonhanꞌ, covitincyooꞌ juu na taquintyja na tꞌman conduihin. 24 Manquëhë na icüji jon na condui jaa cüentaaꞌ nquii jon. Ñꞌen jaa na condui tsjan nnꞌan Israel, ndoꞌ ñꞌen jaa na condui tsjan mañoon nnꞌan. 25 Chaꞌxjen juu jñꞌoon tso jon na chuuꞌ nnon tson na tji Oseas. Itsohanꞌ:

Nque nnꞌan na tatonanꞌtꞌmaanꞌhan ja na toxenꞌchen, neinhin conanꞌtꞌmaanꞌhan ja.

Ndoꞌ joo nnꞌan na tyíꞌcyꞌön jndyëë na venchjihin, nanein matsjö ndëëhan: Viꞌnchji jndyi ja ꞌoꞌ.

26 Ndoꞌ naijon na tso Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan: “ꞌOꞌ tyíꞌconduihoꞌ nnꞌan njan, maninꞌ joꞌ vijon na itsohanꞌ conduihan ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tji Oseasꞌñeen. 27 Ndyu na toxenꞌchen, sinin Isaías jñꞌoon ntyja ꞌnaan nnꞌan Israel na jaaꞌ chjohanꞌ. Itso jon: “Chaꞌxjen jndye jndyi teiꞌ na minꞌndyuaa ꞌndyo ndaandue, manndaꞌ nndijndye nnꞌan Israel, majoꞌ nincüantyi rohan na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan. 28 Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon ntsꞌaa jon na nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue, ndyionhan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌvehan cjooꞌ jon, ndoꞌ macje ro ntsiquindë jon juu tsꞌianꞌñeen. Tyiꞌxeꞌcüendooꞌchen jon.”

Ndöꞌ itsiquindyi jñꞌoon sinin Isaías. 29 Nguaa na nndaꞌ chaꞌxjen ncüiichen jñꞌoon na tji jon na itsohanꞌ:

Nquii jon na ityentjon jon tsoñꞌen ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue ndoꞌ mantyi jaa nnꞌan tsonnangue, tꞌua jon tsꞌian na tyiꞌncüjëñꞌën.

Xe tyíꞌquitsꞌaa jon na nndaꞌ, yajoꞌ jndë sijonhanꞌ yo ntyja njan chaꞌxjen na tquenon nque nnꞌan na tomꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra, tjëñꞌenhan juu xjenꞌñeen.

Tyíꞌcaquinjonꞌ tontꞌa nnꞌan Israel

30 Yajoꞌ ndö vaa na itsiquindyi jñꞌoonminꞌ. Nque nnꞌan na chito conduihan tsjan nnꞌan Israel, jndë tyꞌonhan cüenta na tajnan nanꞌxuanhan tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na vantyja nꞌonhan Cristo. 31 Majoꞌ nque nnꞌan Israel na jnanꞌtiuhan na nnanꞌquindëhan chaꞌxjen tsiꞌman juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ chaꞌ ncyꞌonhan cüenta na tajnan nanꞌxuanhan, taꞌnan tquenhanꞌhin na joꞌ conduihan. 32 Ndoꞌ ¿Ndu na taꞌnan jndëë conduihinhanꞌ? Nndaꞌ vaa ngꞌe na tacovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntyiiꞌ jonhan na tajnan nanꞌxuanhan. Ee siquijñꞌeenhanꞌ nanꞌñeen na jnanꞌtiuhan na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na contꞌa nquehan chaꞌxjen na tso juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, joꞌ na ntyiiꞌhanꞌhin na tajnan nnanꞌxuanhin. Ndoꞌ na nndaꞌ tontꞌahan, ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús, itsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon ya na ncyꞌoonꞌ tsjöꞌ ngꞌee tsꞌan ndoꞌ na nninnquehin. 33 Chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Isaías, itsiquindyihanꞌ na nquii Cristo itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsjöꞌ na ncyꞌoonꞌ ngꞌee tsꞌan. Itsohanꞌ:

Quitquenhoꞌ cüenta, tsjoon Jerusalén naijon vaa Tyoꞌ Sión, joꞌ maquën ncüii tsꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ncüii tsjöꞌ tꞌman.

Nque nnꞌan judíos ngacüaaꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jon na conduihin tsjöꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ jon ncjuꞌcjehanꞌ nanꞌñeen.

Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon juu yo nquii jon na conduihin juu tsjöꞌñeen, tyiꞌxeꞌcüjiꞌ juu cüenta na veꞌ jnꞌaanhanꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji Isaíasꞌñeen.

10

Tojntꞌue nnꞌan Israel na quityiiꞌhanꞌhin na tajnanhan

1 ꞌOꞌ ntyjë na mantyi covantyja nꞌonhoꞌ Cristo, yo na manchaꞌchen tsꞌön macꞌan vi naya nnon Tyoꞌtsꞌon na ntsinꞌman jon ñuaan ꞌnaan nque nnꞌan Israel na maninncüii tsjan na tui ja yohan. 2 Ee macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanhan na cojooꞌ jndyi nꞌonhan na ninꞌquintꞌahan juu ꞌnan na caveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohan, majoꞌ juu ꞌnan na contꞌahan, tyiꞌxoncüehanꞌ yo juu jñꞌoon na itsijndaꞌ nquii jon. 3 Ee tsojnaanꞌ na tatonanꞌjñꞌoonꞌhan juu na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon, na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquen jon nnꞌan na tajnan nanꞌxuanhan, joo nanꞌñeen tonanꞌchonhan na nnanꞌjndaꞌ nquehan ncüii nnon na ntꞌahan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntquenhanꞌhin na tajnanhin. Ndoꞌ na nndaꞌ tontꞌahin, tatjueꞌcjehan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na sijndaꞌ nquii jon. 4 Ncüii cüii tsꞌan na vantyja tsꞌon Cristo, jndë tëcüentyjeeꞌ juu na itsichon juu na itsiquindë juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntquen Tyoꞌtsꞌonhin na conduihin tsꞌan na tajnaanꞌ juu. Ee xiaꞌntyi ityiiꞌ jon tsꞌan na tajnan tsixuan juu xe na aa vantyja tsꞌon juu Cristo.

Juu na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, vacüjaꞌhanꞌ juuhanꞌ tsoñꞌen nnꞌan

5 Tivio totyentjon Moisés nnon Tyoꞌtsꞌon. Sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa na icanhanꞌ na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌ ntquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu. Icanhanꞌ na quitsiquindë juu tsoñꞌen na icoꞌxen juu jñꞌoonꞌñeen. Itso Moisés: “Juu tsꞌan na itsiquindëñꞌen chaꞌxjen na ican jñꞌoonꞌñeen, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu.” 6 Majoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, ndö vaa na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhin, ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ityiiꞌ jonhan na tajnan conanꞌxuanhin tonnon jon. Itso jñꞌoonꞌñeen: “Tyiꞌntsitiuꞌ quiiꞌ tsonꞌ, nin tsꞌan na ngava quiñoonꞌndue chaꞌ nndëë ndyoyꞌoon ntcüeꞌ juu Cristo nnon tsonnangue. 7 Min tyiꞌntsitiuꞌ nin tsꞌan na ngacue juu quiiꞌ ntꞌan ntꞌoo na ndyoyꞌoon ntcüeꞌ juu Cristo.” 8 Majoꞌ juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu tonnon jon, ndö vaa itsiquindyihanꞌ: “Tyiꞌtycya na quijntꞌuehoꞌ jñꞌoonꞌñeen ngꞌe ndyo ndyo na mꞌanhoꞌ vaahanꞌ. Majuuhanꞌ na conanꞌneinhoꞌ ndoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌhanꞌ.” Majuuto jñꞌoon na coninncyá ndëëhoꞌ na icanhanꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ Cristo. 9 Chaꞌ nndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnanꞌ, cüjiꞌ jndyoyuꞌ ndëë nnꞌan na nquii Jesús conduihin na ityeꞌntjon jon ꞌuꞌ ndoꞌ yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ cantyja tsonꞌ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco Jesucristo. 10 Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan Jesucristo, joꞌ nndëë ntyiiꞌ Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu. Ndoꞌ mantyi cüjiꞌ jndyoyu juu ndëë nnꞌan na nquii Jesús conduihin na itsinꞌman jon ñuaanꞌ juu.

11 Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ: “Minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon nquii Cristo, tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ na ndëcya ncüjiꞌ juu cüenta na veꞌ jnꞌaanhanꞌ.” 12 Ee chito ngꞌe na condui ꞌuꞌ tsꞌan judío, joꞌ ncyꞌoon jon cüenta ꞌuꞌ, majoꞌ juu tsꞌan na mañoon tsjan conduihin, tyiꞌxeꞌcyꞌoon jon cüentahin. Juu jon cüejon conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen nnꞌan. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan xueeꞌ jon, tyiꞌvacuaa xjen na ityio jon jnꞌaanhan. 13 Juu Joel sinin jon jñꞌoon na jndui na itsohanꞌ: “Nquii jon na conduihin na coꞌxen jon tsoñꞌen, ncüii cüii tsꞌan na iꞌman juuhin na quitsinꞌman jon ñuaanꞌ juu, ncyꞌoon jon cüentahin yo na xoncüeeꞌ tsꞌon jon.” 14 Majoꞌ tyiꞌxeꞌquindëë na ngitan nnꞌan nnon jon na quitsinꞌman jon ñuaan ꞌnaanhan xe na aa tyiꞌcovantyja nꞌonhan jon. Ndoꞌ min tyiꞌxeꞌquindëë ngantyja nꞌonhan jon xe na aa tyiꞌcondyehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ min tyiꞌxeꞌquindëë nndyehan ntyja ꞌnaanꞌ jon xe na aa taꞌnan tsꞌan na nninncyaa jñꞌoonꞌ jon ndëëhan. 15 Ndoꞌ min tyiꞌxeꞌcja ncyaa tsꞌan jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan xe na aa tanin juu na iꞌua tsꞌianꞌñeen nnon juu. Chaꞌxjen itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui: “Nancooꞌ jndyi ngiö yo tsꞌan na ijñon Tyoꞌtsꞌon ndëë na incyaa tsanꞌñeen jñꞌoon naya na nndyëë.”

Nndaꞌ tso jñꞌoonꞌñeen na tji Isaiás.

16 Majoꞌ nque nnꞌan Israel, min na tondyehan juu jñꞌoon nayaꞌñeen, tyiꞌjndyehan jnanꞌjñꞌoonꞌhinhanꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌna ncüiichen jñꞌoon na sinin Isaías. Itso jon: “ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌjndyechen nnꞌan covantyja nꞌonhan jñꞌoon na coninncyá ndëëhan.”

Ndöꞌ vaa na tso jon. 17 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, juu na vantyja tsꞌon tsꞌan, cotyeꞌhanꞌ na ndyii juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Maninjuuntyi jñꞌoonꞌñeen na ndyii tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

18 Majoꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nque nnꞌan Israel, ¿aa jndë tondyehan jñꞌoonvahin? Jñꞌoon na mayuuꞌ na jndë tondyehinhanꞌ, ngꞌe cjooꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui nnon tson salmos, itsohanꞌ:

Juu jñꞌoonꞌ jon, ninvaañꞌen xiꞌjndio tsonnangue jndë tycyahanꞌ.

Ndöꞌ vaa na tso juu jñꞌoonꞌñeen. 19 Ndoꞌ matsjöntyëchën, nque nnꞌan Israel min na nanꞌxuanhan na cüaaꞌ nꞌonhan jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon na ncyꞌoon jon cüenta mañoon nnꞌan na chito conduihin tsjan ꞌnaanhan, majoꞌ tataaꞌ nꞌonhin juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ itsohanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ ee nquehin cjechen siquindyi jonhan yo juu jñꞌoon na tso Moisés ndyu na toxenꞌchen. Itso jon:

ꞌOꞌ nnꞌan Israel, joo nnꞌan na cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌquinjon conduihan, ja nninjntꞌue nanꞌñeen, ndoꞌ na ntyja ꞌnaanhan ntsꞌaa na xueehoꞌ yohin

Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ,

ntsꞌa na vjehoꞌhin na conduihin nnꞌan na tyiꞌndicüaaꞌ nꞌon ꞌnan na contꞌa.

Ndöꞌ vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Moisés. 20 Jndëcya tꞌoon Isaías na sixuan jon ñuaanꞌ jon na tyincyaa jon jñꞌoonvahin na sinin Tyoꞌtsꞌon:

Nque nnꞌan na tatojntꞌuehan ja ndyu na toxenꞌchen, naneinhin cotaꞌjnꞌaanhan ja.

Ndoꞌ joo nnꞌan na tataꞌxeeꞌhan nchu vaa na ntꞌue tsꞌön, jndë siꞌman ndëëhan ntyja njan.

Ndöꞌ vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Isaías. 21 Ndoꞌ nquii Isaías sinin nndaꞌ jon ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon jon, itso jon: “ꞌIo ꞌio matsꞌa tyꞌoo nanminꞌ na quintcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhin. Majoꞌ tyíꞌquitquenhan cüenta ngꞌe ninnquiiꞌchen conanꞌvehan nacjö.”

11

Nnꞌan Israel cüantyi rohan na icüji Tyoꞌtsꞌonhan na conduihan cüentaaꞌ jon

1 Ndö vaa jñꞌoon na matsjöntyëchën ndëëhoꞌ. Nque nnꞌan Israel, ¿Aa jndë tso Tyoꞌtsꞌon na ndyiaaꞌ ndyaꞌ jonhin? Tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na nndaꞌ ngꞌe mantyi tsꞌan Israel ja. Tui ja tsjan ꞌnaanꞌ tsoAbraham na jndyocahanꞌ, tmaanꞌ cüentaaꞌ tsochí Benjamín. 2 Já nnꞌan Israel, vitjachen na nndui já ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tji jon já na conanꞌxuán cüentaaꞌ jon. Mangꞌe joꞌ, taxeꞌquiꞌndyii jon já. Mangiohoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ntyja ꞌnaanꞌ Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Nnon Tyoꞌtsꞌon tquen tsanꞌñeen jñꞌoon nacjo ntyje jon nnꞌan Israel. Itso jon: 3 “ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon, nque nnꞌan na maninncüii tsjanhan yo ja na coninncyahan jñꞌoon ꞌnanꞌ ntyja ꞌnaan nchu vaa ꞌnan na nguaa, jndë jnanꞌcüje nnꞌanhan. Ndoꞌ mantyi jndë jnanꞌtyuiiꞌ nnꞌan ndëndyiu ꞌnanꞌ naijon na conanꞌtꞌmánꞌ ꞌUꞌ. Mantyi jndë jntyꞌehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌUꞌ. Ndoꞌ ninncö tsꞌon xquën jndë jntyꞌiihanꞌ na matsitꞌmanꞌ ꞌUꞌ, ndoꞌ mantyi cojooꞌ nꞌonhan na ninꞌquinanꞌcueeꞌhan ja.” 4 Majoꞌ sintcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon nnon Elíasꞌñeen, itso jon: “Min na nndaꞌ vaa contꞌahan, jndë macüjiꞌ ntyꞌa ntyqueꞌ min nnꞌan na tacotonquityehan tonnon juu tyꞌöö Baal na jnanꞌya nnꞌan.”

Ndöꞌ vaa na tꞌa Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo Elías. 5 Ndoꞌ manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na vaa naneinhin, ngꞌe juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na cüanntyi ro nnꞌan Israel icüji jonhan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. 6 Ndoꞌ min chito yo ꞌnan na contꞌahin, joꞌ na icüji jon joohan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ngaveeꞌ nchjii jon yohan, ngꞌe xe na aa veꞌ joꞌ ꞌnan na tuaa, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui jon, joꞌ na icüji jonhan.

7 Ngꞌe na nndaꞌ, quitquen ya yahoꞌ cüenta jñꞌoon na matsjö. Tyiꞌtsoñꞌen nnꞌan Israel jntꞌuehan nchu vaa nquii ntꞌahin na ntquenhanꞌhin na tajnan nanꞌxuanhin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Xiaꞌntyi joo nnꞌan na icüji jon na tyentjon jonhin, joohin tyꞌonhin cüenta na tajnan nanꞌxuanhin. Ndoꞌ ntyjehin na jntyꞌiihanꞌ, sꞌaa jon na tonanꞌqueꞌ nꞌonhin tonnon jon, tomꞌan nanꞌñeen chaꞌvijon nnꞌan na quita. 8 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanhin, siquindëhanꞌ juu jñꞌoon na jndui na itsohanꞌ: “Sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌjeꞌquindëë ntjiꞌhin cüenta min na tojntyꞌia ndëëhin ꞌnan na totsꞌaa jon na tonanꞌmanhanꞌ juu najndei na conduihin, tataaꞌ nꞌonhinhanꞌ. Ndoꞌ min na tondyehin jñꞌoonꞌ jon na itsohanꞌ na cꞌonhin na quityuehin, majoꞌ tatyꞌonhan cüenta juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ manndaꞌ na coquenonhan ata xjen neinhin.”

Nndaꞌ tso jñꞌoonꞌñeen.

9 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoon na sinin David nnon Tyoꞌtsꞌon. Itso jon:

Tsoñꞌen nguee na contꞌa nnꞌan Israel, veꞌ jnꞌaanhanꞌ.

Tsojnaanꞌ joꞌ ntꞌuiiviꞌhanꞌhin ndoꞌ min xeꞌquindyaahin yo naviꞌñeen.

10 Quintjohin na tëꞌ ndëëhin chaꞌvijon nnꞌan nchjan na ndiquijntyꞌia,

quitsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon ya na chu tsꞌan xu na ja jndyi, itsiquixꞌenhanꞌ naxenꞌ juu.

Ndöꞌ vaa itsiquindyi jñꞌoon na sinin David.

Ndö vaa ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan na chito conduihan tsjan Israel

11 Min na nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ, tyiꞌncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na jndë iscyaa Tyoꞌtsꞌon nnꞌan Israel na majoꞌñꞌen quintyja. Chito joꞌ. Ngꞌe na tonanꞌtja nanꞌñeen nnon jon, joꞌ joo nnꞌan na mañoon tsjan na conduihan, ncyaahanꞌ na vanaan na ntsinꞌman jon ñuaanhan. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ya na ntquen nnꞌan Israel cüenta na itsinꞌman jon ñuaan nanꞌñeen, joꞌ ntsꞌaahanꞌ na ntsixueehanꞌhin na quityeꞌntjon nndaꞌ jon joohan chaꞌxjen na ityentjon jon joo nanꞌñeen. 12 Xengꞌe na tyíꞌcantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tyincyaahanꞌ na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. Ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ na tjuꞌcjehanꞌ joo nnꞌan Israel, joꞌ nque nnꞌan na mañoon tsjan, tyincyaahanꞌ na tyiiꞌhanꞌ joohan na conduihin ntsinda jon. Ndoꞌ ngꞌe nndaꞌ vaa na itsꞌaa jon, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na tꞌmanntyichen naya nnanꞌxuan nque nnꞌan judíos xjen na nninncya ntcüeꞌhin na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhin.

13 Ndoꞌ ndëë ꞌoꞌ na chito conduihoꞌ nnꞌan judíos, mantyi vaa jñꞌoon na matsjö. Ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na iꞌua Jesucristo tsꞌian nnön na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë ntyjehoꞌ. Juu tsꞌianvahin na matsꞌa, njon jndyihanꞌ. 14 Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ joo nnꞌan Israel na ninncüii tsjan na tui ja yohin, juu xjen na ntquenhan cüenta na ñꞌenhoꞌ na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌonhoꞌ cüentaaꞌ nquii jon, ntyja tsꞌön na ntsꞌaahanꞌ na nanꞌxueehin yo ꞌoꞌ na iꞌndyiihanꞌ joohin na tonnon jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, ngantyja nꞌonhan Cristo chaꞌ ntyiiꞌ joohin na ndëë ntsinꞌman jon ñuaanhan. 15 Ndoꞌ ngꞌe na jntyꞌii Tyoꞌtsꞌonhan, tyincyaahanꞌ na joo nnꞌan na mañoon tsjan conduihin, ntjo ya ntcüeꞌhan yo nquii jon. Mangꞌe na nndaꞌ sꞌaa jon, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tꞌmanntyichen na ntsꞌaahanꞌ ya na ncyꞌoon ntcüeꞌ jon cüenta nanꞌñeen. Na ntsꞌaa jon na nndaꞌ, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaan nanꞌñeen chaꞌvijon nnꞌan na jndë tjë ndoꞌ na cotaꞌndoꞌ xco nndaꞌhan. 16 Nque nnꞌan Israel, xjen na coveꞌ ntjon ꞌnaanhan, cotuahan ntquen trigo xco, ndoꞌ conanꞌyahan tyooꞌ yo juu jndë tyooꞌ xcoꞌñeen. Juu tyooꞌñeen cotquenhinhanꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu Abraham yo Isaac yo ninꞌJacob, itsijonhanꞌ joohan juu tyooꞌñeen na jiꞌua tsixuanhanꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen na jiꞌua nanꞌxuan joo nanꞌñeen, mantyi nque nnꞌan na conduihan tsjan ꞌnaan nanꞌñeen na jndyocahanꞌ, tsoñꞌenhan jiꞌua nanꞌxuanhan. Nquii Abraham conduihin nchꞌiooꞌ tsꞌoon, na juuhanꞌ conduihanꞌ na jiꞌuahanꞌ, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, mantyi ntꞌö juu tsꞌoonꞌñeen conduihanꞌ na jiꞌuahanꞌ. Nque nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon na jndyocahanꞌ, itsijonhanꞌ joo nanꞌñeen yo joo ntꞌö tsꞌoonꞌñeen.

17 Nque nnꞌan Israel itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ntꞌö tsꞌoon olivo tsjan. Ndoꞌ ꞌuꞌ na chito tsꞌan Israel condui ꞌuꞌ, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tsꞌoon olivo jndëë. Ndëë ntyjee tsꞌan ntꞌö tsꞌoon olivo tsjan ndoꞌ naijon na jnanhanꞌ, joꞌ ntsiquiñjonꞌ juu ntꞌö tsꞌoon olivo jndëë chaꞌ ncꞌuhanꞌ ntsueeꞌ tsꞌoon olivo ya, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ, nndeiꞌhanꞌ. ꞌUꞌ na vantyja tsonꞌ Cristo, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon ntꞌö tsꞌoon olivo jndëë na siquiñjonꞌ tsꞌanhanꞌ. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntꞌö juu tsꞌoon olivo tsjanꞌñeen, ñꞌen joohanꞌ na chaꞌvijon na tcon Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. Ndoꞌ ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌoon olivo jndëë, jndë tyiiꞌ jon ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 18 Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌntcoꞌ sꞌa ꞌuꞌ na tꞌmanntyichen condui ꞌuꞌ, chichen nque nnꞌan na conduihan tsjan ꞌnaanꞌ Abraham, Isaac yo ninꞌJacob. Ee xe na ninꞌcoꞌ sꞌa ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, cüa, cüaaꞌ tsonꞌ na chito ntꞌö tsꞌoon concyahanꞌ na vandoꞌ nchꞌiooꞌ tsꞌoon. Nque nchꞌiooꞌ tsꞌoon coninncyahanꞌ na condeiꞌ ntꞌöhanꞌ.

19-20 Xe cüii ꞌoꞌ ngitso juu: “Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tyjee jon ntꞌö tsꞌoonꞌñeen chaꞌ condëë ityiiꞌ jon ja ntyja ꞌnaanꞌhan”, mayuuꞌ jñꞌoon na matsininꞌ. Majoꞌ tjiꞌ jonhan ngꞌe na tyiꞌcovantyja nꞌonhan Cristo, ndoꞌ ꞌuꞌ ngꞌe na vantyja tsonꞌ jon, joꞌ ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Mangꞌe joꞌ quenꞌ cüenta na tyiꞌntcoꞌ sꞌa ꞌuꞌ na vaquinjonꞌ ꞌnan na matsaꞌ. Cꞌonꞌ na ncyaꞌ na tyiꞌncüjiꞌ ntcüeꞌhanꞌ ꞌuꞌ tonnon jon. 21 Ee joo nnꞌan judíos na conduihan ntꞌö tsꞌoon olivo tsjan, jnaanꞌ na tyíꞌcovantyja nꞌonhan jon, joꞌ na tyiꞌquitsitꞌman tsꞌon jonhin. Ndoꞌ mantyi ncuꞌ, xe na aa tyiꞌcovantyja tsonꞌ jon, mantyi min jeꞌquitsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ. 22 Mangꞌe joꞌ quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, tꞌman jndyi vaa na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌnchjii jon nnꞌan. Majoꞌ yo nque nnꞌan na conanꞌtjahan tonnon jon, jndeiꞌhanꞌ itsꞌaa jon na quityionhan. Nque nnꞌan Israel tataꞌngueeꞌhan chaꞌxjen na icoꞌxen jon, joꞌ na sꞌaa viꞌ jonhan. Majoꞌ ꞌuꞌ, xe na aa ninvito vantyja tsonꞌ Cristo, ninnquiiꞌchen ntsiꞌman jon na tꞌman vaa na viꞌntyjii jon ꞌuꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌquitsaꞌ na nndaꞌ, mantyi ncüjiꞌ ntcüeꞌ jon ꞌuꞌ, chaꞌxjen tsꞌoon ntyjee tsꞌan ntꞌöhanꞌ. 23 Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan Israel na tjiꞌ jonhan, xe na aa nntcüeꞌ nꞌonhan ndoꞌ na ngantyja nꞌonhan Cristo, yajoꞌ ntyiiꞌ nndaꞌ Tyoꞌtsꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ngꞌe condui jon najndei na nndëë ntsꞌaa jonhanꞌ. 24 Ee ꞌuꞌ na chito tsꞌan Israel condui ꞌuꞌ, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tsꞌoon olivo jndëë. Ndoꞌ ꞌnan na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon na tyjee tsꞌan ntꞌö juu tsꞌoonꞌñeen, ndoꞌ siquiñjonꞌ jon ꞌuꞌ juu tsꞌoon olivo tsjan. Ee nquii Tyoꞌtsꞌon na tsixuan jon najndei na sꞌaa jon na nndaꞌ, majndeichen nndëë ntsꞌaa jon na nque nnꞌan Israel ngoqueꞌ nndaꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, joohin na conduihin tsꞌoon olivo tsjan.

Nque nnꞌan Israel, mantyi ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan

25 ꞌOꞌ ntyjé, ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ncüii jñꞌoon na tacotsiꞌman Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ndëë nnꞌan na toxenꞌchen. Xe na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ juuhanꞌ, yajoꞌ taxeꞌcꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na vaquinjonꞌ contꞌahoꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ Cristo, majoꞌ nque nnꞌan Israel tyíꞌcaquinjonꞌ jntꞌahan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan jon. Ndyiiꞌhan na jndë jnanꞌqueꞌ nꞌonhan tonnon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na ndiquindëë na nnanꞌquindëhan tonnon jon. Manndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanhan ata xjen jndë siquindë jon tsaꞌnndaꞌ nchu xjen nnꞌan na chito conduihan nnꞌan Israel, icüji jonhan cüentaaꞌ nquii jon. 26 Ndoꞌ ya na nndë xjen nanꞌñeen, yajoꞌ tsoñꞌen nnꞌan Israel ntsinꞌman jon ñuaanhan, ngꞌe jñꞌoonꞌ jon na jndui, nndaꞌ vaa na itsohanꞌ:

Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoon Sión nnan nquii jon na ndyotsiquindyaa jon nque nnꞌan tsjoonꞌñeen.

Nntsꞌaa jon na joo nnꞌan tsjan Jacob na jndyocahanꞌ, nnanꞌtꞌmaanꞌ nndaꞌhan Tyoꞌtsꞌon.

Ndoꞌ ndö vaa na itso ncüiichen jñꞌoonꞌ jon na jndui:

27 Nque nnꞌan Israel, xjen na ntsintꞌu jnan na nanꞌxuanhan,

juu xjenꞌñeen ntsiquindëë jñꞌoon na sijntꞌa yo nque ndochihin na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen.

Nndaꞌ jñꞌoon tso Tyoꞌtsꞌon.

28 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Jesucristo, nque nnꞌan Israel conduihan nnꞌan na vꞌiiꞌ nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ jndë jntꞌahan, ꞌoꞌ na mañoon tsjan nnꞌan na conduihoꞌ, condëë iquen jon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Majoꞌ juu na icüji jon nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon, viꞌntyjii jon joo nanꞌñeen ngꞌe nquii Abraham, Isaac, yo ninꞌJacob, joohan tji jndyee jonhan na conduihan cüentaaꞌ jon. 29 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, ncüii nnon naya na itsiquindaaꞌ jon tsꞌan, tyiꞌjon xuee na ncüjiꞌ ntcüeꞌ jonhanꞌ, min ya na iqueenꞌ jon tsꞌan na quinduihin cüentaaꞌ nquii jon, tyiꞌxeꞌquitso jon quiꞌndyi ntcüeꞌhanꞌhin. 30 ꞌOꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihoꞌ, nguee na toxenꞌchen tonanꞌvehoꞌ nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ngꞌe nque nnꞌan Israel tonanꞌtjahan nnon jon, joꞌ nanein itsijndaꞌhanꞌ na mꞌaan jon na ntyꞌia rohoꞌ nchjii jon. 31 Ndoꞌ machaꞌxjen na toxenꞌchen taꞌnan totaꞌngueeꞌhoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon chaꞌ cüityincyooꞌ na ntyꞌia rohoꞌ ntyjii jon, mantyi ntyja na nndaꞌ ntyjii jon yohoꞌ, ngüentyja xjen na ntjiꞌ nndaꞌ nanꞌñeen cüenta na mantyi ntyꞌia rohan ntyjii jon. 32 Ee nquii jon cüejon icüjiꞌ jon cüenta na tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌtjahin nnon jon, chaꞌ mantyi tsoñꞌenhan cüejon ndëë ncꞌoon jon na ntyꞌia rohan nchjii jon.

Ncya ya jndyi Tyoꞌtsꞌon yo juu na jndaꞌ xquen jon

33 Nquii Tyoꞌtsꞌon, taquintyja njon jndyi condui tsoñꞌen nnon na itsꞌaa jon yo nnꞌan, tꞌman jndyi vaa na jndaꞌ xquen jon, tsoñꞌen ivaaꞌ tsꞌon jon. Ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na itsijndaꞌ jon, taminꞌncüii tsꞌan na nndëë ntsiꞌman ndëë ntyje juu ꞌnan na itsinchuꞌ jon, min jeꞌquindëë ncüaaꞌ tsꞌon tsꞌan yo ꞌnan na itsꞌaa jon. 34 Chaꞌxjen jñꞌoonꞌ jon na jndë jndui na itsohanꞌ: “Taꞌnan tsꞌan quintjii nchu vaa na itsitiu jon, min tanin juu na nndëë ntsijndaꞌ juu xquen jon. 35 Min tanin tsꞌan na jndë sꞌaa juu nayahin chaꞌ ntcanhanꞌ na quityion ntcüeꞌ jonhanꞌ.” 36 Ngꞌe nquii jon tquen jon tsoñꞌen, ndoꞌ macüentaaꞌ jonhanꞌ, ndoꞌ ivantyjeeꞌ jon joohanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii jon. Tyiꞌjon cacüentyjeeꞌ na cüitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nndaꞌ vaa na chuhanꞌ na quintꞌa nnꞌan.

12

Naya ꞌnaanꞌ tsꞌan na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon juu

1 ꞌOꞌ ntyjë, ngꞌe Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon na ntyꞌia rö nchjii jon, joꞌ maquen ja na macꞌan ndëëhoꞌ na ncyañꞌenhoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ na nninjntꞌue jonhoꞌ. Na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na jndë tjëhoꞌ chaꞌxjen quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan judíos na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jiꞌua ntyjii jon na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ndoꞌ caveeꞌ tsꞌon jon na nntꞌahoꞌhanꞌ. Manndaꞌ vaa na chuhanꞌ na quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhin. 2 Tavinanꞌjonntyichenhoꞌ chaꞌxjen nque nnꞌan tsonnangue cotsamꞌanhan. Ncyahoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon ntscüejndyo jon ꞌoꞌ tsoñꞌen na ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ nndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌahoꞌ. Ee juuhanꞌ ya jndyi tsixuanhanꞌ, ndoꞌ caveeꞌ tsꞌon jon na quintꞌahanꞌ ndoꞌ juuhanꞌ quindë jndyi conduihanꞌ.

3 Ngꞌe juu naya na condui Cristo na incyaa jon na tsixuan jahanꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na matsjö ndëëhoꞌ minꞌncüiihoꞌ tyiꞌncꞌoonꞌ tsꞌon juu na tꞌman conduihin. Ncüii cüiihoꞌ cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na iꞌua jon ndëëhoꞌ yo na ntjiꞌ yahoꞌ cüenta nchu vaa na conanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Quindui na nndaꞌ xiꞌ ncüii chaꞌxjen incyaa jon na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. 4 Siꞌtsꞌo njanhan jndye nnon quiñjonꞌhanꞌ, majoꞌ ncüii cüii na quiñjoonꞌhanꞌ covejndyo tsꞌian na nanꞌxuanhanꞌ. 5 Jaa na vantyja nnꞌön Cristo, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja njanhan. Ee min na jndye jndyi jaa, majoꞌ ninncüii siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon condui jaa ndoꞌ itsijndaꞌ jon nin tsꞌian nanꞌxuan chaꞌ quitejndeihanꞌ ntyjëëhë, chaꞌxjen ncüii cüii nnon na quiñjonꞌ siꞌtsꞌo njanhan cotejndeihanꞌ ntyjehanꞌ.

6 Xiꞌncüii nchu xjen na incyaa Tyoꞌtsꞌon juu naya na tsixuan jon ndëë ncüii cüii jaa, joꞌ mantyi covejndyo joo tsꞌian na vacüjaꞌhanꞌ na iꞌua jon ndëë. Nquii tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na iꞌua jon tsꞌian nnon juu na incyaa juu jñꞌoon na itsiꞌman jon nnon juu, chuhanꞌ na quitsiquindë tsanꞌñeen tsꞌian na tijnoonꞌ juu xiꞌ ncüii nchu xjen na vantyja tsꞌon juu. 7 Juu tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na quityeꞌntjon juu ndëë ntyje juu na vantyja nꞌonhan, quitsichon juu na quitsiquindë juu tsꞌianꞌñeen. Mantyi juu tsꞌan na tijnoonꞌ juu na quitsiꞌman juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, quitsiquindë juu tsꞌianꞌñeen yo na xoncüeeꞌ tsꞌon juu. 8 Juu tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na itsinin juu jñꞌoon na incyaahanꞌ na xoncüiiꞌ nꞌon ntyje juu, icanhanꞌ na cjooꞌ tsꞌon juu na quitsiquindë juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ juu tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na itejndei juu nnꞌan na viꞌ coquenon yo xoquituꞌ, quitsiquindë juu tsꞌianꞌñeen yo na neiinꞌ juu. Ndoꞌ juu tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na conintquehin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, cjooꞌ ya ya tsꞌon juu quityquiiꞌ juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tëcüjaꞌhanꞌhin na itejndei juu nnꞌan na viꞌ coquenonhan, quitsꞌaa juu tsꞌianꞌñeen yo na neiinꞌ juu.

Jaa nnꞌan na vantyja nnꞌön Jesús, chuhanꞌ na quitquën ya cüenta jñꞌoonmin

9 Tsoñꞌenhoꞌ cüivengiohoꞌ nnꞌan yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ min tyiꞌnanꞌvehoꞌ na tyiꞌya ngiohoꞌ yohin. Cꞌonhoꞌ na cüijndo jndyihoꞌ ꞌnan tyia na contꞌa nnꞌan. Cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ tsoñꞌen ꞌnan ya. 10 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan, quinanꞌvengio jndyihoꞌhan. Quinachonhoꞌ na nque ntyjehoꞌ nditꞌmanchen conduihan, chichen nquehoꞌ.

11 Tyiꞌnanꞌntyquenhoꞌ na cotaꞌngueeꞌhoꞌ tsꞌian na iꞌua ta Jesús ndëëhoꞌ. Ncüii cüii tsꞌian na tëcüjaꞌhanꞌhoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnon jon, yo na incyaa Espíritu Santo, quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ yo na njon jndyi Jesucristo ngiohoꞌ.

12 Cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na ntyja nꞌonhoꞌ na ntsquehoꞌ quiñoonꞌndue. Xjen na covenonhoꞌ naviꞌ, cüentyjeeꞌ tyenhoꞌ. Ndoꞌ ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon.

13 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon, xjen na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌuehan, ncyahoꞌ ꞌnan na icanhanꞌhin. Ndoꞌ nnꞌan na veꞌ cotsque ya na mꞌanhoꞌ, quitixeeꞌ yahoꞌhan.

14 Nque nnꞌan na contyꞌehan ꞌoꞌ, quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na quityio jon jnꞌaan nanꞌñeen. Tyiꞌntjueꞌhoꞌ jñꞌoonviꞌ nacjohan.

15 Joo nnꞌan na mꞌanhan na neiinꞌ nꞌonhan, cꞌonhoꞌ na neiinꞌ nꞌonhoꞌ yo nanꞌñeen. Ndoꞌ nque nnꞌan na mꞌanhan na chjooꞌ nꞌonhan ꞌnan na coquenonhan, mantyi cüichjooꞌ nꞌonhoꞌ yohan.

16 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon, tsoñꞌenhoꞌ cꞌonhoꞌ na ninncüii nnon ngiohoꞌ yohan, min tyiꞌnanꞌchonhoꞌ na nditꞌmanhoꞌ ndëëhan. ꞌOꞌ quinanꞌjonhoꞌ yo nnꞌan na tyiꞌtꞌman condui, min tyiꞌntjiꞌhoꞌ cüenta na xiaꞌntyi nquehoꞌ na jndaꞌ nquenhoꞌ.

17 Xe na aa itsꞌaa viꞌ tsꞌan ꞌuꞌ, tyiꞌntsaꞌ na njonhanꞌ. ꞌOꞌ na tondëë tsoñꞌen nnꞌan, ninnquiiꞌchen quinanꞌchonhoꞌ na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. 18 ꞌOꞌ tsoñꞌen na icanhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ, cjooꞌ nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ ncüii cüii nnon na itsohanꞌ chaꞌ ncꞌonhoꞌ na tatyiaꞌ quichohoꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan. 19 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌnchji ꞌoꞌ, juu natyia na conanꞌtja nnꞌan ndëëhoꞌ, tyiꞌntꞌahoꞌ na njonhanꞌ, quiꞌndyehoꞌhanꞌ. Ee nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii jon nchu vaa ntsꞌaa jon na njon nanꞌñeen na contꞌaviꞌhan ꞌoꞌ. Ee nacjooꞌ jñꞌoonꞌ jon na jndui vaa jñꞌoon na itsohanꞌ: “Ja tsixuan na ntsꞌa vꞌi nnꞌan na conanꞌtja, ja ndyiönhan.”

Ndöꞌ vaa na itso jon. 20 ꞌOꞌ quintꞌahoꞌ yo nanꞌñeen chaꞌxjen na itsiꞌman ncüiichen jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsohanꞌ: “Tsꞌan na vꞌiiꞌ tsꞌon juu ꞌuꞌ, xjen na ninjndoꞌ juu, ncyaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ juu, ndoꞌ xjen na ninꞌcꞌu juu ndaa, ncyaꞌ ndaa na ncꞌu juu. Ee xe na aa matsaꞌ na nndaꞌ yohin, ntsityiahanꞌ ntyjii juu na itsꞌaa viꞌ juu ꞌuꞌ.”

Juu jñꞌoonꞌñeen, nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ. 21 Natyia na contꞌa nnꞌanhoꞌ, tyiꞌninncyahoꞌ na ncjuꞌcjehanꞌ ꞌoꞌ na mantyi nnanꞌntcüeꞌhoꞌ natyia. ꞌOꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na ya yo nanꞌñeen ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntantjonhoꞌ juu natyiaꞌñeen.

13

Quinanꞌquindëë ndëë nanmꞌannꞌian

1 Ncüii cüiihoꞌ icanhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ chaꞌxjen na cotoxen nanmꞌannꞌian, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon sinchuꞌ jon na nanꞌxuanhan tsꞌianminꞌ, ndoꞌ nquii jon iꞌua jon tsꞌianꞌñeen ndëëhan. 2 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, nque nnꞌan na tyiꞌtaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na itsijndaꞌ tsanmꞌaantsꞌian na icoꞌxen jonhan, conanꞌvehan nacjooꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan. Ndoꞌ nnꞌan na tyiꞌtaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na tquen jon, nquehan ntꞌahin na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin. 3 Majoꞌ nque nnꞌan na cotaꞌngueeꞌ juu jñꞌoon na condue nanmꞌannꞌian, tyiꞌcꞌonhan na ncyaahan tondëë nanꞌñeen, xiaꞌntyi nnꞌan na conanꞌtjahin ndëë nanꞌñeen, joohan mꞌanhan na itsityꞌuehanꞌhin tondëë nanꞌñeen. Ndoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, quitsaꞌ chaꞌxjen na icanhanꞌ, min xeꞌquitsityꞌuehanꞌ ꞌuꞌ tonnon nquii tsanmꞌaantsꞌian, ndoꞌ ngitso jon na ya matsaꞌ na matsiquindëꞌ. 4 Ngꞌe nquii jon jndë conduihin tsꞌan na ityentjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌuꞌ. Majoꞌ xe na aa matsitja ꞌuꞌ nnon tsanꞌñeen, cꞌonꞌ na ncyaꞌ, ngꞌe tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vaa najndei na condui tsanmꞌaantsꞌian na quen jon naviꞌ nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia. 5 Ngꞌe na nndaꞌ, ijndeiꞌhanꞌ na quitsiquindë tsꞌan tondë nanmꞌannꞌian, chito veꞌ xiaꞌntyi na tyiꞌntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ, majoꞌ ngꞌe mavicjeꞌ quiiꞌ ñuan ꞌnanꞌ na matsiquindëꞌ tondëëhan. 6 Ndoꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian ndëëhan, joꞌ na cotyehan sꞌonndyuaa ndëëhoꞌ ngꞌe juu jon ityeꞌntjonhan. Ndoꞌ mꞌanhin na tsꞌiaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌianꞌñeen.

7 Ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen nanmꞌannꞌian, ꞌnan na vacüjaꞌhanꞌ na ninncyahoꞌ ndëëhan, ncyahoꞌhanꞌ. Ya na icanhanꞌ na ndyionhoꞌ sꞌonndyuaa ndëëhan, quityionhoꞌhanꞌ. Mantyi ncyahoꞌ tsꞌian tjon ya na cotanhinhanꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen na chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ na njonhin, cüinjonhin ngiohoꞌ.

Nanꞌmin chöjnan na quintꞌa yo ntyjëëhë

8 Cꞌonhoꞌ na minꞌncüii nnon tyiꞌngichojnanhoꞌ yo nnꞌan. Majoꞌ ncüii nnon vaa na nanꞌxuanhoꞌ na chojnanhoꞌ na tyiꞌjeꞌquitꞌio na chojnanhoꞌhanꞌ, juu na quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan. Juu tsꞌan na xoncüeeꞌ tsꞌon na venchjii juu nnꞌan, na itsꞌaa juu na nndaꞌ, itsiquindë juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. 9 Ndö vaa na cotoxen jñꞌoonꞌñeen: “Tyiꞌncꞌonꞌ yaꞌ yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tyiꞌntscueꞌ tsꞌan. Tyiꞌnchꞌueꞌ. Tyiꞌntsininꞌ quintu nacjooꞌ tsꞌan. Tyiꞌntscjaaꞌ tsonꞌ ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan.” Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na itsohanꞌ: “Cuiviꞌnchjiꞌ tsoñꞌen nnꞌan chaꞌxjen na venchji nquii ꞌuꞌ.” Ya na mavangueꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, mantyi tsoñꞌen jñꞌoonmin na icoꞌxenhanꞌ, mavangueꞌhanꞌ. 10 Ngꞌe tsꞌan na venchjii juu nnꞌan, tyiꞌxeꞌquitsꞌaa viꞌ juuhan. Mangꞌe joꞌ, xe na aa conanꞌvengiö nnꞌan, yajoꞌ cotaꞌncꞌuë joo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ.

11 Majndeichen na matsjö na quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoonvaꞌ ngꞌe cotquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu xjen na cotsamꞌan. Ee xjen na tëntyja nnꞌön Jesucristo, taaꞌ nnꞌön na vitja jndye na nndyoquichu jon jaa. Majoꞌ nanein jndë tavijndye xjen vitja na nndui na nndaꞌ. 12 Chaꞌvijon nduë nanein mꞌan natsjon ngꞌe na tyiꞌcꞌoon ta Jesús, majoꞌ ngꞌe tajndye vitja na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, itsijonhanꞌ chaꞌvijon vavixuee. Mangꞌe joꞌ, joo ꞌnan na tontꞌa vitjachen na nnanꞌjon jaa ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, chuhanꞌ na quitsacüentyjëëꞌ na contꞌahanꞌ. Tsoñꞌen nnon na ncyaa Tyoꞌtsꞌon na itejndeihanꞌ ꞌoꞌ, cüijntꞌuehoꞌ joohanꞌ na ncꞌohoꞌ nacjooꞌ ꞌnan natyia, chaꞌxjen ncüii sondaro covijntꞌuehin ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ. 13 Mangꞌe joꞌ, joo ꞌnan na chuhanꞌ na quintꞌa nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, ninnquiiꞌchen joohanꞌ quitsantyja. Cüa, quintꞌa ncüii cüii nnon na tyiꞌjeꞌncyaahanꞌ na jnꞌan na cojntyꞌia nnꞌan xjen naxuee. Min tyiꞌnanꞌjön yo nguee na contꞌa nnꞌan na cꞌuaa jndyuehan na quindyehan, min tantꞌa chaꞌxjen contꞌa nannon ndoꞌ nanntcu na veꞌ cotꞌue yahin ntyjehan, min tyiꞌncꞌön na conanꞌntjaꞌ jaa yo nnꞌan, min tyiꞌnanꞌtëëꞌ nnꞌönhan. 14 ꞌOꞌ chito yo nanꞌminꞌ nanꞌjonhoꞌ. ꞌOꞌ ncyañꞌenhoꞌ na nquii Jesucristo na conduihin ityeꞌntjon jon jaa, na ntcoꞌxenñꞌen jon juu na cotsamꞌanhoꞌ. Min tancꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na nnanꞌquindëhoꞌ joo ꞌnan tyia na ntꞌue jndyi nꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ.

14

Ntyjehoꞌ na tyiꞌjndëhan na vantyja nꞌonhan quitejndeihoꞌhin

1 Ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tyiꞌjndei juu tyquiiꞌ na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, tyiꞌngitëꞌhoꞌ na vanaan na ntsijonhin juu tmaanꞌ na condui ꞌoꞌ. Majoꞌ chito aa ncyꞌonhoꞌ cüentahin chaꞌ na nnanꞌjndyehoꞌ jñꞌoon yohin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na ndicüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa na icanhanꞌ na quen juu cüenta. 2 Chaꞌna tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesucristo na icüjiꞌ juu cüenta na tsoñꞌen ꞌnan ntcüaꞌ juu. Majoꞌ ncüiichen tsꞌan na tyiꞌjndyechen na ivaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, itsitiu juu na xiaꞌntyi ꞌnan na coveꞌ ntjon tsjan, vanaan na ntcüaꞌ juu. 3 Ndoꞌ na nndaꞌ, ꞌuꞌ na macüaꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na min, tyiꞌntsitiuꞌ na njonntyichen ntyjii Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ, chintyi juu tyꞌiuꞌ na veꞌ jndaꞌ ro ꞌnan na icüaꞌ juu. Ndoꞌ mantyi ꞌuꞌ na veꞌ jndaꞌ ꞌnan na macüaꞌ, min tyiꞌncüjiꞌ cüenta na conanꞌtja joo ntyꞌiuꞌ na cocüaꞌhan tsoñꞌen nnon ꞌnan, ngꞌe mantyi joohin jndë tyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüentahan. 4 Ee tyiꞌquichuhanꞌ na ngüajñꞌoonꞌ cüii tyꞌiuꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌonhin. Ee xiaꞌntyi nquii patrón ngitso jon na aa ya itsꞌaa tsꞌan na ityentjon juu nnon jon. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. Nquii jon ngitso na aa vaquinjonꞌ nchjii jon na itsꞌaa ncüii tsꞌan cüentaaꞌ jon, ndoꞌ aa tyiꞌya, ee vaa najndei na conduihin na ngüentyjeeꞌtyen tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jon.

5 Ee mꞌaan tsꞌan na vantyja tsꞌon juu na icüjiꞌ juu cüenta na tonnon Tyoꞌtsꞌon tꞌmanntyichen tsixuan ncüii xuee, chichen cüiichenhanꞌ, majoꞌ mꞌan ntyjehin na conduehan na cüejon nanꞌxuan tsoñꞌen xuee. Ncüii cüii tsꞌan icanhanꞌ na yo na xoncüeeꞌ tsꞌon juu cantyja tsꞌon juu na itsꞌaa juu chaꞌxjen na chuhanꞌ. 6 Juu tsꞌan na icüjiꞌ cüenta na tꞌman condui ncüii xuee, itsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe na itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tyiꞌquitsitiu na tꞌman condui ncüii xuee, itsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe na itsitꞌmaanꞌ juu jon. Mantyi juu tsꞌan na icüaꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan, icüaꞌ juu ngꞌe itsitꞌmaanꞌ juu Jesucristo, ndoꞌ incyaa juu na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Majoꞌ ncüii tsꞌan na tyiꞌicüaꞌ juu tsoñꞌen nnon ꞌnan, itsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe mantyi itsitꞌmaanꞌ juu Jesucristo, ndoꞌ incyaa juu na ya jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icüaꞌ juu.

7 Ngꞌe tanin ncüii jaa na ntquën nquë xjen nchu vaa na cotsamꞌan, min chito xjen njan nquë na covjë. 8 Joꞌ viochen xjen na incyaa Tyoꞌtsꞌon na cotantꞌö, itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ cüitꞌmaanꞌ jon ntyja njanhan. Ndoꞌ xe na aa cje ro ncüjë, nndaꞌ vaa chaꞌ ncꞌö na mꞌaan jon. Joꞌ viochen xjen na cotantꞌö, ndoꞌ mantyi vi na jndë tjë, ninnquiiꞌchen nanꞌxuan cüentaaꞌ jon. 9 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, juu tsꞌiaanꞌ na tueꞌ Cristo ndoꞌ na jnanquintyja jon na vandoꞌ xco jon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na conduihin na ityentjon jon nnꞌan na cotandoꞌ na vantyja nꞌonhan jon ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na jndë tjë na tovantyja nꞌonhan jon.

10 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ꞌuꞌ tsꞌan na veꞌ jndaꞌ ro ꞌnan na macüaꞌ, tyiꞌtsixuanꞌ na mavajñꞌoonꞌ juu ntyjehoꞌ na vantyja tsꞌon juu Jesucristo. Ndoꞌ mantyi ꞌuꞌ tsꞌan na macüaꞌ tsoñꞌen, tyiꞌntsaꞌ na tyiꞌcueeꞌ tsonꞌ juu ntyjehoꞌ na veꞌ jndaꞌ ro ꞌnan icüaꞌ juu. Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na ncüii ro ncüii jaa ngüentyjëëꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon na ntcoꞌxen jon jaa nchu vaa na jndë tontꞌa. 11 Ngꞌe jñꞌoonꞌ jon na jndë jndui, ndö vaa itsiquindyihanꞌ:

Ja Tyoꞌtsꞌon, ndö jñꞌoon na matsjö, chaꞌxjen jñꞌoon na mayuuꞌ na vantꞌö, mantyi jñꞌoon na mayuuꞌ na tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue ntonquityehan tonnön,

ndoꞌ tsoñꞌenhan nndue jndyoyuhan na xiaꞌntyi ncö na tëquintyja tꞌman condui ja.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon. 12 Mangꞌe na nndaꞌ itsiquindyihanꞌ, covaaꞌ nnꞌön na ncüii ro cüii jaa na ngüentyjëëꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon na nnduë nnon jon ꞌnan na jndë tontꞌa.

Tantꞌaha ncüii nnon na ntsꞌaahanꞌ na ngacüaaꞌ ncüii ntyjëëhë na vantyja tsꞌon

13 Mangꞌe joꞌ, joo ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Cristo, tavintaꞌjñꞌöönntyë nchu vaa na cotsamꞌanhan. Majoꞌ ncüii ro ncüiihoꞌ cꞌoonꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ ꞌnan na ntejndeihanꞌhin, chito veꞌ ntꞌatohoꞌ ncüii nnon na ngacüaaꞌhanꞌ na ntsꞌaahanꞌ na ntyiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin chaꞌ nnanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. 14 Ngꞌe na condui ja cüentaaꞌ ta Jesús, joꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon manchji ya na tsoñꞌen ꞌnan, ya ntcüaꞌ tsꞌanhanꞌ. Majoꞌ nquii tsꞌan na icüjiꞌ juu cüenta na tonnon jon na tyiꞌya na ntquii juu cüii nnon ꞌnan, ndoꞌ xe na aa ntquii juuhanꞌ, itsitjahin. 15 Ee ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Cristo, xe ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na macüaꞌ itsꞌaahanꞌ na itsityiahanꞌ ntyjii juu na nndaꞌ vaa na matsaꞌ ata ꞌndyii juu na ntsijonntyichenhin yo jon. Ndoꞌ na nndaꞌ matsaꞌ, matsitja ꞌuꞌ na tyiꞌvenchjiꞌhin. Ncüii tsꞌan na tueꞌ Cristo cüentaaꞌ juu, tyiꞌntsaꞌ ncüii nnon na ntsꞌaahanꞌ na nꞌndyii juu natooꞌ Tyoꞌtsꞌon, tsojnaanꞌ ncüii nnon ꞌnan na manchjiꞌ ncuꞌ na ya na macüaꞌhanꞌ. 16 Ndoꞌ ncüii nnon ꞌnan na nquehoꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta na yahanꞌ, tantꞌahoꞌ na juuhanꞌ ntsixuanhanꞌ ncüii nnon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nnanꞌnein nnꞌan jñꞌoontyia nacjohoꞌ. 17 Ya na nninncyaa tsꞌan na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin, chito itsiquindyihanꞌ na itsiquindë juu jñꞌoon na cotoꞌxenhanꞌ ntyja ꞌnan na ntcüaꞌ juu yo ꞌnan na tyiꞌcüanaan na ncꞌu juu. Chito ꞌnanminꞌ itsiquindyihanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin. Ya na ityeꞌntjon jon tsꞌan, itsiꞌmanhanꞌ na jndyoyu vamꞌaan juu na tonnon jon yo na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, yo na incyaa jon na neiinꞌ tsꞌon juu xengꞌe nquii Espíritu Santo. 18 Ya na nndaꞌ vaa na cotyentjön nnon Cristo, caveeꞌ nchjii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi nque nnꞌan nnanꞌneinhan jñꞌoon ya ntyja njanhan.

19 Mangꞌe joꞌ, cüa, quinanꞌchön na ntꞌa tsoñꞌen na itejndeihanꞌ na ya ro ncꞌön yo ntyjëëhë chaꞌ nquë ndoꞌ nquehin cüajon ngaque jaa na vantyja nnꞌön Cristo. 20 Vanaan na ntcüaꞌ ꞌoꞌ minꞌcya ro nnon ꞌnan na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na ntjuꞌ tsixuanhanꞌ na tonnon jon. Majoꞌ min na nndaꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue nꞌon nquehoꞌ xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ juu ntyjehoꞌ na mꞌaan jon natooꞌ Tyoꞌtsꞌon ngacüaaꞌhanꞌhin. 21 Mayantyichen na tyiꞌntquii tsꞌan siꞌ, ndoꞌ min na tyiꞌncꞌu juu vinon, min tyiꞌntsꞌaa juu minꞌncüii nnon ꞌnan xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhan ngacüaaꞌ ncüii ntyjëëhë na itsijonhin yo Cristo. 22 Ndoꞌ juu na vantyja tsonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, cuaa nquii na xiaꞌntyi ncuꞌ nchjiꞌhanꞌ yo nquii Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe minninchen ntyjëëhë na jndë sitiu ya juu ntyja ꞌnan na itsꞌaa juu, ityio jon jnꞌaan tsanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na jndë tjiꞌ ya juu cüenta ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, ndëcya tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanhanꞌ, ngꞌe quiiꞌ ñuaanꞌ juu nincjeeꞌ juu na ya itsꞌaa juu na tonnon jon. 23 Majoꞌ nquii tsꞌan na ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon juu na aa vanaan na ntcüaꞌ juu ncüii nnon ꞌnan, ndoꞌ xe na icüaꞌ juuhanꞌ, nincjeeꞌ juu quiiꞌ ñuaanꞌ juu na itsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. Nndaꞌ vaa ngꞌe chito icüaꞌ juuhanꞌ yo na vantyja tsꞌon juuhin. Ndoꞌ minꞌcya ro nnon ꞌnan itsꞌaa tsꞌan na tyiꞌvantyja tsꞌon juu jon, tsixuan juu jnan xe na aa itsꞌaa juuhanꞌ.

15

Quitsantyjahoꞌ chaꞌxjen na totsꞌaa Cristo

1 Jaa na vaque jaa na covantyja nnꞌön Cristo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, chuhanꞌ na quitejndei joo ntyjëëhë na tyiꞌcovaquehin na mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ, chito veꞌ ntꞌaha ntyja na caveeꞌ ngiö nquë. 2 Ee ncüii cüii jaa nanꞌxuan na ninnquiiꞌchen quintꞌa ꞌnan na ya ngio ntyjëëhë chaꞌ quitejndeihanꞌhin na ngaquehan tyquiiꞌ na vantyja nꞌonhan Cristo. 3 Ngꞌe min nquii Cristo tatotsꞌaa jon ꞌnan na tëveeꞌ tsꞌon nquii jon. Toquenon jon naviꞌ chaꞌxjen itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Joo nnꞌan na vꞌiiꞌ nꞌonhan ꞌUꞌ, jñꞌoon tsanꞌ na conduehan cjoꞌ, mantyi conanꞌcüejnaanꞌhanꞌ ja.”

Ndöꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen. 4 Ndoꞌ tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, jnduihanꞌ na nanꞌmanhanꞌ ndëëhë nchu vaa na ngotsamꞌan. Jnduihanꞌ na ntejndeihanꞌ na ninncüii cꞌoonꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ Cristo min na coquenön naviꞌ. Jndui joo jñꞌoonꞌñeen na nninncyaahanꞌ na tꞌman nnꞌön, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ngontyja tcüiiꞌ nnꞌön na ntsiquindë jon tsoñꞌen na jndë tso jon na ntsꞌaa jon yo jaa. 5 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin xꞌee jñꞌoon na ndëë ncꞌön na ninncüii mꞌaanꞌ nnꞌön min na coquenön naviꞌ yo na nninncyaa jon na tꞌman nnꞌön. Macꞌan vi nayaꞌñeen nnon jon na quitejndei jon ꞌoꞌ na cüejon ncꞌonhoꞌ na vengiohoꞌ ntyjehoꞌ chaꞌxjen nquii Jesucristo. 6 Nndaꞌ vaa jñꞌoon na macꞌan chaꞌ yo na ninncüii jndyeehoꞌ nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tye nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa.

Ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na mantyi quindyëë jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon

7 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta na covaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, joo ntyjehoꞌ na ninvaa vitja na ngaquehin ntyja ꞌnaanꞌ jon, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌhan. Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ na vitja na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ nque ntyjehoꞌ na covaquehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Chuhanꞌ na tjonꞌ na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe mantyi nquii Cristo tyꞌoon jon cüenta ꞌoꞌ. Na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö, nnintꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 8 Ndö vaa jñꞌoon na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ: Jndyo Jesucristo nnon tsonnanguevahin chaꞌ ntyeꞌntjon jon ndëë nnꞌan Israel. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na mayuuꞌ, ndoꞌ mantyi chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na itsiquindë jon juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. 9 Ndoꞌ mantyi jndyo Cristo chaꞌ nque nnꞌan na chito conduihan nnꞌan Israel, mantyi nduehan na tꞌman condui Tyoꞌtsꞌon ngꞌe ntyꞌia rohan nchjii jon. Ee manndaꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoon na tji nquii David ntyja ꞌnaanꞌ Cristo xjen na vitjachen na nnduihin. Itsohanꞌ:

Mantsitꞌmanꞌ ja ꞌUꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌconduihan nnꞌan tsjan Israel.

Ngita ja alabanzas na ntsitꞌmanꞌ ja ꞌUꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ.

10 Ndoꞌ vaa ncüiichen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsohanꞌ:

ꞌOꞌ nnꞌan na chito conduihoꞌ tsjan nnꞌan Israel, chaꞌxjen nque nanꞌñeen mꞌanhan na neinhan na conduihan cüentaaꞌ jon, mantyi cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ na conduihoꞌ ntsinda jon.

Ndöꞌ vaa na itso jñꞌoonꞌñeen. 11 Ndoꞌ vaa ncüiichen jñꞌoonꞌ jon na itsohanꞌ:

Tsoñꞌenhoꞌ na chito conduihoꞌ nnꞌan Israel. Quinduehoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na xiaꞌntyi nquii jon taquintyja tꞌman conduihin.

ꞌOꞌ nnꞌan tsonnangue, tsoñꞌenhoꞌ quinduehoꞌ na xiaꞌntyi nquii jon condui tꞌmanhin.

12 Ndoꞌ mantyi cjooꞌ tson na tji Isaías, vaa jñꞌoon na itsohanꞌ:

Nquii Isaí tye David, nndui ncüii tsꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon. Juu tsanꞌñeen na nndui, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌoon jntꞌa na jndeiꞌ xꞌee tsꞌoon na tꞌua tsꞌan.

Nndui jon tsjan ꞌnaanꞌ David na vacahanꞌ, ndoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌconduihan nnꞌan Israel, ntyentjon jonhan. Joo nanꞌñeen,

xiaꞌntyi nquii jon ngontyja tcüiiꞌ nꞌonhan.

13 Nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon na contyja tcüiiꞌ nnꞌön Cristo. Macꞌan na ncyaa jon na ninvaañꞌen quiiꞌ nꞌonhoꞌ, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ jon ndoꞌ cꞌonhoꞌ na minꞌncüii jñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ na tonnon jon. Macꞌan na nndaꞌ chaꞌ ncꞌonhoꞌ na tꞌmanchen na ngontyjatyen nꞌonhoꞌhin ntyja najndei na condui nquii Espíritu Santo.

Condui Pablo tsꞌan na ityeꞌntjon ndëë nnꞌan mañoon tsjan

14 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntyjiiꞌ ya tsꞌön na ꞌoꞌ conanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na icanhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌ nndëë nnanꞌjonhoꞌ yo jon, quindë ya nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ, ngꞌe joꞌ nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan, condëë conanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌhin. 15 Majoꞌ ꞌoꞌ ntyjë, ñꞌen jñꞌoon na chu tsonvahin na sinënhanꞌ ndëëhoꞌ na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ tsꞌön. Matsꞌa na nndaꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian nnön, joꞌ vaa najndö na matsixuan quityquiiꞌ tsꞌianmin. 16 Iꞌua jon tsꞌianva nnön na matyeꞌntjön nnon Jesucristo ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. Mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhan chaꞌ ngaveeꞌ nchjii jon na ncyꞌoon jon cüentahan, nquehan na conduihan cüentaaꞌ Cristo na juu Espíritu Santo jndë tjiꞌ ntcüeꞌ jonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue, ndoꞌ jndë tquen jonhan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ncüii na incyaa tsꞌan nnon jon na quichi jndyihanꞌ ntyjii jon.

17 Ngꞌe na condui ja cüentaaꞌ Cristo Jesús, joꞌ na matsiquinjon nquii ja ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsixuan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 18 Xiaꞌntyi matsinën ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na tijntꞌue Jesucristo ja. Itejndei jon ja chaꞌ joo nnꞌan na chito conduihan nnꞌan Israel covantyja nꞌonhan jon. Jntꞌahin na nndaꞌ xjen na jndyehan jñꞌoon na toninncya ndëëhan ndoꞌ ya na jntyꞌia ndëëhan ꞌnan na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhan na chito tuihanꞌ yo na jndö ncö. 19 Ngꞌe juu najndei nquii Espíritu Santo, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na totsꞌa jnꞌaan tꞌman yo tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndö ncö. Tomantyꞌi xjen Jerusalén ata xjen tuë ndyuaa Iliria. Xiꞌjndio ndyuaaminꞌ, quindë ya toninncya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nanꞌñeen. Totsjö ndëëhan xe na aa ngantyja nꞌonhan Cristo, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan. 20 Ninnquiiꞌchen matsichön na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nque nnꞌan na minꞌjon tacondyehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ee xe tyiꞌquitsꞌa na nndaꞌ, ndue nnꞌan na matyꞌi ntꞌö tsꞌian na siquitaꞌ ncüiichen tsꞌan. 21 Ndoꞌ ngꞌe na matsꞌa tsꞌianminꞌ, itsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ:

Joo nnꞌan na tyíꞌcondyehan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na njñon Tyoꞌtsꞌonhan na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan,

ntsiquindyii tsꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ jñꞌoon na nndyehan, ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ.

Ninꞌcja Pablo tsjoon Roma

22 Ngꞌe na mancya ja jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëë nnꞌan na minꞌjon tacondyehinhanꞌ, joꞌ na jndë iscuꞌhanꞌ na ncjöquintyꞌia ꞌoꞌ, min jndye jnda jndë sitiu na ninꞌcjö joꞌ. 23 Majoꞌ naneinhin, ngꞌe juu tontyjavahin taꞌnan ncüiichen joo na tacotsiquindyi nnꞌan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, ndoꞌ ngꞌe tandyo chu na ninꞌcjö na mꞌanhoꞌ, 24 Mangꞌe joꞌ, mantyja tsꞌön xjen na ncjö ndyuaa España, na ngüenön jndyëë na nntyꞌia ꞌoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë na tyincyaahanꞌ na nën ja viochen xjen na mꞌan yohoꞌ, ndëjoꞌ nndëë ntejndeihoꞌ ja nato na ncjö tonnonchen na nguë España. 25-26 Majoꞌ nanein jö jndyëë Jerusalén. Ee joo nnꞌan na mꞌan ndyuaa Macedonia na vantyja nꞌonhan Jesucristo yo ninꞌntyjëëhë na mꞌan ntjoohin ndyuaa Acaya, xoquituꞌ na jnanꞌtjonhan cüenta nnꞌan na ntyꞌia ro na mꞌanhan Jerusalén, jöquiꞌndyihanꞌ joꞌ. Ee jndë taveeꞌ ngio nanꞌñeen na conanꞌcüenonhan xoquituꞌñeen na ja ncjöquiꞌndyihanꞌ ndëë ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Jesucristo na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen. 27 Ya jndyi jnanꞌtiuhan na contꞌahan na nndaꞌ ngꞌe chojnanhan ndëë nnꞌan Israel. Chojnanhan ndëë nanꞌñeen ngꞌe ntyja ꞌnaan nanꞌñeen tyeꞌ na tondye jndyeehan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, nque nanꞌñeen na mañoon tsjan nnꞌan conduihan, chojnanhan na quitejndeihan ntyjehan nnꞌan Israel ꞌnan na itsitjahanꞌ nanꞌñeen. 28 Mangꞌe joꞌ, nque nnꞌan Jerusalén, vi na jndë tyꞌonhan cüenta joo sꞌon na jndë jnanꞌtjon nanꞌñeen, yajoꞌ ngüenön jndyëë na mꞌanhoꞌ nato na jö ndyuaa España. 29 Ndoꞌ mavaaꞌ ya cüii tsꞌön, xjen na nguë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ninncüii tꞌman ndyio Cristo jnꞌaan ꞌoꞌ yo ja.

30 ꞌOꞌ ntyjë, ngꞌe na vengiohoꞌ nquii ta Jesucristo ndoꞌ na incyaa Espíritu Santo na conanꞌvengiohoꞌ ja, joꞌ macꞌan vi nayaꞌñeen ndëëhoꞌ na quitquen yantyihoꞌ na nnanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja njan na quitejndei jon ja. 31 Ngꞌe juu ndyuaa Judea mꞌan nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan Jesucristo. Mangꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌenhoꞌ quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌninncyaa jon na ntꞌuehan ja. Ndoꞌ mantyi quitanhoꞌ nnon jon na joo ntyjëëhë na vantyja nꞌon na mꞌanhan Jerusalén, ngaveeꞌ ngiohan na ncyꞌonhan cüenta joo xoquituꞌñeen na jöyꞌön ndëëhan. 32 Ndoꞌ vi na jndë tui na nndaꞌ, xengꞌe na nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon, nguë na mꞌanhoꞌ yo na neiinꞌ jndyi tsꞌön, ndoꞌ na ncꞌön quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ntsiteinhanꞌ ñuan njan chaꞌvijon tsꞌan na ivajndyee. 33 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, macꞌan nnon jon na nninnquiiꞌchen cꞌoon jon yo tsoñꞌenhoꞌ. Mantyjantyi joꞌ ro jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ.

16

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na vajnaanꞌ jon

1 Yo ntꞌö juu ntyjëhöꞌ tsanscu Febe, matscüenön tsonvahin na mꞌanhoꞌ. Ityeꞌntjon jon nnon Jesucristo quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan tsjoon Cencrea. 2 Ngꞌe na vengiohoꞌ ta Jesús, yo xueeꞌ nquii jon cyꞌonhoꞌ cüenta Febe chaꞌxjen na chuhanꞌ na jaa nnꞌan cüentaaꞌ Cristo cyꞌön cüenta ntyjëëhë na iquen Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ jon. Quitejndeihoꞌ Febeꞌñeen minꞌcya ro ꞌnan na itsitjahanꞌhin ngꞌe mantyi nquii jon jndye nnꞌan jndë itixeeꞌ jon, ndoꞌ mantyi ncö.

3 Ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon ntyjë Priscila yo saaꞌ juu Aquila. Joohan conanꞌjonhan tsꞌian ꞌnaanꞌ Cristo Jesús yo ja. 4 Tañoonꞌhan ja ncüii naviꞌ tꞌman na tquenön na mavaa xjen na ntscueeꞌhanꞌ ja. Min chito xiaꞌntyi ninncö na mancya na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhin, ncüii cüii tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na chito conduihan tsjan nnꞌan Israel, mantyi coninncyahin na ya jon ntyja ꞌnaanꞌ Priscila yo ninꞌAquila. 5 Ndoꞌ ncyahoꞌ tsꞌon njan ndëë tmaanꞌ nnꞌan na covancüii vꞌaahin na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Mantyi juu ntyjë Epeneto na viꞌntyjii jahin, ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon juu. Manquii jon tsan na vejndyee na tëntyja tsꞌon jon Jesucristo ndyuaa Asia. 6 Ndoꞌ mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon ntyjë María, jndye vaa na totyentjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 7 Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon juu Andrónico yo ninꞌJunias. Joohin ninncüii ndyuaa ndoꞌ maninjuu tsjan na tui ja yohan. Tojnanꞌ tomꞌanhan vancjo yo ja. Tꞌman conduihan quiiꞌ ntꞌan nque nnꞌan na tji Jesucristo na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cotsayꞌonhan juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Vitjachen na ngantyja tsꞌön Cristo, ndoꞌ joohan mancüiixjen jndë vantyja nꞌonhan jon.

8 Ventyji ja juu ntyjë Ampliato na vantyja tsꞌon jon Cristo. Ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon jon. 9 Ndoꞌ mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon juu Urbano, itejndei tsanꞌñeen já tsꞌian ꞌnaanꞌ Cristo Jesús ndoꞌ mantyi nnon Estaquis na viꞌntyji jndyihin. 10 Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon nquii Apeles ngꞌe jndye jnda jndë siꞌman juu na conduihin tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Cristo. Ndoꞌ majoꞌntyi ncyahoꞌ tsꞌon njan ndëë nnꞌan vaaꞌ Aristóbulo. 11 Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon juu ntyjë Herodión. Tuihin tsjan nnꞌan na maninjuu tyuaa na tui ja. Ndoꞌ majoꞌntyi ndëë nnꞌan vaaꞌ Narciso na vantyja nꞌonhan Jesucristo. 12 Ndoꞌ mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon ntyjë tsanscu Trifena yo Trifosa. Conanꞌchonhan na cotyentjonhan nnon Cristo. Ndoꞌ mantyi nnon ntyjë tsanscu Pérsida na njon jndyihin nchji. Jndye tsꞌian ꞌnaanꞌ ta Jesús itsꞌaa jon. 13 Ndoꞌ mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon Rufo, tꞌman conduihin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesucristo. Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon ndyee jon. Totixeeꞌ jon ja na chaꞌvijon jnda nquii jon. 14 Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon Asíncrito yo Flegonte, yo Hermes, ndoꞌ nnon Patrobas yo Hermas ndoꞌ mantyi yo ninꞌnque ntyjëëhë na mꞌanhan yo joohan. 15 Mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan nnon Filólogo yo Julia. Mantyi Nereo yo tsanscu tyje nquii juu, mantyi nnon Olimpas yo ninꞌtsoñꞌen ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Cristo na mꞌanhan yo joohan.

16 Nquehoꞌ quindyotsꞌaahoꞌ ntyjehoꞌ na ncyahoꞌ tsꞌonhin. Tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joo njoonmin na cotsantyjahan yo xueeꞌ Jesucristo, conanꞌcüanonhan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo

17 ꞌOꞌ ntyjë, matsiquiꞌmanꞌhoꞌ na quitquen ya yahoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotyiꞌhan chon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Jnan joohin na tyiꞌcüejon conanꞌtiuhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Jesucristo, ata ñꞌen ntyjehoꞌ na conanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. Joo nanꞌñeen mañoon jñꞌoon conanꞌmanhin ndëëhoꞌ, chito chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tyꞌonhoꞌ cüenta. Tavinanꞌtjonꞌhoꞌ yohin. 18 Ngꞌe chito conanꞌquindë nanminꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon ta Jesucristo na cotyentjön nnon jon. Joohin xiaꞌntyi cotsamꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntꞌue nꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhin. Conanꞌneinhan jñꞌoon nanncooꞌ ndëëhoꞌ na itsiquinjonhanꞌ ꞌoꞌ, yo juu jñꞌoonꞌñeen conanꞌviꞌnnꞌanhin nnꞌan na tyiꞌjndaꞌ nquen. 19 Tsoñꞌen nnꞌan jndë macondyehin nchu vaa na conanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na conanꞌyꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, joꞌ na coquioo na nën ntyja ꞌnaanhoꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, ntꞌue tsꞌön na cꞌonhoꞌ na jndaꞌ nquehoꞌ na quintꞌahoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan naya, chito ꞌnan tyia. 20 Ee xe na aa nnanꞌvehoꞌ jñꞌoonvaꞌ, ya joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, cje ro ntsꞌaa jon na ntantjonñꞌenhoꞌ yo juu yutyia Satanás. Nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa, quitejndei jon ꞌoꞌ.

21 Juu ntyjëëhë Timoteo na itsijonhin tsꞌian ꞌnaanꞌ Jesucristo na matsꞌa, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Mantyi juu Lucio, yo Jasón yo ninꞌSosípater, coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ, joohin nnꞌan na ninncüii ndyuaa na tuihin yo ja.

22 Maja Tercio macüji tsonvahin jñꞌoon ꞌndyo Pablo. Mantyi mancya tsꞌon njan ndëëhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo.

23 Juu Gayo incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Itixeeꞌ jon ja ntjoohin vaaꞌ jon, ndoꞌ majuu vꞌaavahin covancüi tmaanꞌ nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Jesucristo. Ndoꞌ Erasto incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ, juu jon tsꞌan na itsue sꞌon cüentaaꞌ tsjoonvahin tsjoon Corinto. Ndoꞌ mantyi nquii juu ntyjë Cuarto incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. 24 Nquii Jesucristo na ityentjon jon jaa, macꞌan nnon jon na tꞌman quityio jon jnꞌaanhoꞌ. Quindui na nndaꞌ.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsitꞌmaanꞌ Pablo Tyoꞌtsꞌon

25 Nanꞌxuan jaa na quinanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon vaa najndei tsixuan jon na ninncyaa jon na ngüentyjeeꞌ tyenhoꞌ na tonnon jon xengꞌe juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Jesucristo na siꞌman jonhanꞌ nnön na mancyahanꞌ ndëë nnꞌan, nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa. Jñꞌoon nayavahin, vitjachen na nguaa tsonnangue, nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na nnanꞌnein nnꞌanhanꞌ, juu jñꞌoonꞌñeen tyíꞌcondye nnꞌanhanꞌ ndyu na toxenꞌchen. 26 Majoꞌ naneinhin, yo ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoon na tji nnꞌan tivio na tonduehan nchu vaa ꞌnan na sijndaꞌ jon na nguaa, itsiꞌman jndyoyu jon jñꞌoonꞌñeen ndëë. Condui na nndaꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na manchaꞌ xjen mꞌaan jon, icoꞌxen jon na quinduihanꞌ. Mangꞌe joꞌ juu jñꞌoon nayavahin covineinhanꞌ ndëë nnꞌan ncüii cüii tsonnangue chaꞌ ndëë ngantyja nꞌonhan Cristo ndoꞌ ndëë nnanꞌquindëhan tonnon Tyoꞌtsꞌon.

27 Nquii Tyoꞌtsꞌon ninncüiihin. Juu jon taquintyja na jndaꞌ xquen jon. Ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, tsoñꞌen nnꞌan ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Quindui na nndaꞌ.

1 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tson Navejndyee Na Scüenon Pablo Ndëë
Nnꞌan Tsjoon Corinto

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan tsjoon Corinto

1 Maja Pablo macüji tsonva. Xengꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon, joꞌ iꞌua jon tsꞌian nnön na condui ja tsꞌan na ijñon Jesucristo ndëë nnꞌan yo juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Juu ntyjëëhë Sóstenes itsijonhin yo juu jñꞌoonvahin na macüji. 2 Conanꞌcüenö́n tsonvahin ndëë ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ tsjoon Corinto na conduihoꞌ tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nquehoꞌ ngꞌe conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, joꞌ jndë iquen Tyoꞌtsꞌonhoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon, ndoꞌ mantyi yo ncüii cüii tsꞌan na minyuuchen na mꞌaan juu na njon jndyi ntyjii juu Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon nanꞌñeen ndoꞌ mantyi jaa. 3 Tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, macꞌan ndëëhan na juu naya na conduihin yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, cyahan na jndyentyichenhanꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta.

Ncyaa Pablo na ya Tyoꞌtsꞌon

4 Nquii Tyoꞌtsꞌon na matsitꞌmanꞌ ja, ꞌio ꞌio mancya na yahin ntyja ꞌnaanhoꞌ ngꞌe juu naya na condui jon na ncya jonhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. 5 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na conduihin, taquintyja na tꞌman vaa na ityio jon jnꞌaanhoꞌ, joꞌ ya jndyi conanꞌneinhoꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, ndoꞌ mantyi yo na covaaꞌ nꞌonhoꞌ tsochen jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon. 6 Ndöꞌ vaa ngꞌe jñꞌoon na tonanꞌnë́n jndyoyú ntyja ꞌnaanꞌ Cristo quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, juuhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na jndë scüejndyohanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ na contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 7 Mangꞌe joꞌ, juu naya na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsꞌan chaꞌ condëë ityentjon juu nnon jon, minꞌncüii nnonhanꞌ tyiꞌquitsitjahanꞌ ꞌoꞌ viochen xjen na cominndooꞌ tcüihoꞌ na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 8 Manquiintyi jon ntsinchuꞌ jon tsoñꞌen ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌ juu xjen ya nndyo ntcüeꞌ jon na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, ngüentyjeeꞌ ꞌoꞌ na tonnon jon na tavijnan nanꞌxuanhoꞌ. 9 Nquiintyi Tyoꞌtsꞌon na conduihin na itsiquindë jon tsoñꞌen na itsijndaꞌ jon, manquii jon iqueenꞌ jon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ yo jnda jon Jesucristo, majuu jon conduihin na ityeꞌntjon jon jaa.

Nnꞌan tsjoon Corinto na vantyja nꞌonhan Cristo, tyiꞌtjonꞌ mꞌanhan

10 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ ta Jesucristo, yo xueeꞌ jon macꞌan vi nayaꞌñeen ndëëhoꞌ na xoncüii ro quinanꞌcüejonhoꞌ jñꞌoon yo ntyjehoꞌ, ee tyiꞌquichuhanꞌ na ve vaa na mꞌanhoꞌ. Cꞌonhoꞌ na ya ngiohoꞌ yohan, ndoꞌ mantyi ninncüii quinanꞌtiuhoꞌ yo nquii jon ngꞌe nndaꞌ vaa ntꞌue tsꞌon jon. 11 ꞌOꞌ ntyjë, nndaꞌ vaa matsjö ndëëhoꞌ ee jndë jndyi jñꞌoon jndyue nnꞌan vaaꞌ Cloé na conanꞌjndyehoꞌ jñꞌoon yo joo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon. 12 Ndö vaa na matsjö ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ. Ñꞌenhoꞌ na conduehoꞌ: “Já conanꞌjö́n ntyja ꞌnaanꞌ Pablo”, Majoꞌ ñꞌen ntyjeehoꞌ conduehan: “Aa já conanꞌjö́n yo Apolos”, Ndoꞌ mañoon ntyjehoꞌ conduehan: “Aa já yo Cefas na conanꞌjö́nꞌ”, Ndoꞌ mantyi ñꞌenhoꞌ na conduehoꞌ: “Aa já xiaꞌntyi yo nquii Cristo na conanꞌjö́n.” 13 Ndoꞌ na conduehoꞌ jñꞌoonminꞌ, ¿Aa jndye Cristo mꞌaan na nndëë nnanꞌnꞌmanhan ꞌoꞌ jnan na nanꞌxuanhoꞌ? Min chito ja na jñon nnꞌan tsonjnꞌaan chaꞌ cüꞌiö ntyja ꞌnaanꞌ jnanhoꞌ. Ndoꞌ mantyi min chito yo xuë na jntꞌëhoꞌ. 14 Ncya ya Tyoꞌtsꞌon na xiaꞌntyi Crispo yo Gayo na siquintꞌë. 15 Ndoꞌ na nndaꞌ, taꞌnan tsꞌan na nndëë ngitso na jndëëꞌ juu yo xuë. 16 Ndoꞌ mantyi mavañjoonꞌ tsꞌön na siquintꞌë Estéfanas yo ninꞌnnꞌan vaaꞌ jon, majoꞌ taviquiñjonntyichen tsꞌön na aa mꞌaan ncüiichen tsꞌan na siquintꞌë. 17 Ngꞌe tyiꞌcoꞌua Cristo tsꞌian nnön na quitsiquintꞌë nnꞌan. Tꞌua jon tsꞌian nnön na incyaa jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Majoꞌ chito matsꞌa juu tsꞌianꞌñeen yo jñꞌoon na jndaꞌ xquën ncö chaꞌxjen contꞌa nnꞌan tsonnangue, ee xe na aa nndaꞌ vaa matsꞌa, ntscuꞌhanꞌ na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan na njon jndyi tsixuanhanꞌ na tueꞌ Cristo nnon tsonjnꞌaan.

Cristo conduihin najndei Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na jndaꞌ xquen jon

18 Coninncyá jñꞌoon ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ Cristo na taquiñoon jon tsonjnꞌaan chaꞌ na ntsinduuꞌ jon jnan nnꞌan. Nnꞌan na cotsu ñuaanhin cotjiꞌhin cüentaa na juu jñꞌoonꞌñeen veꞌ jñꞌoon tsanꞌhanꞌ. Majoꞌ ntyja njan nquë na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, juu jñꞌoonꞌñeen conduihanꞌ najndei na tsixuan nquii jon. 19 Chaꞌxjen jñꞌoonꞌ jon na jndui tivio itsohanꞌ:

Ja ntsityꞌui jñꞌoon na jndaꞌ nquen nnꞌan na jen ngiohan.

Ndoꞌ joo jñꞌoon na cotjiꞌhin cüenta na njon jndyihanꞌ, ntsꞌa na veꞌ jnꞌaanhanꞌ.

20 Ngꞌe na tso jon na nndaꞌ, nque nnꞌan na jndye ꞌnan ngiohin, ijuꞌcjehanꞌhin. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na jndye nnon na ndëë nduehin nchu vaa na covaaꞌ nꞌonhan, min tyiꞌxeꞌcaqueeꞌ cüentahanꞌ ntyja ꞌnaanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, min nque nnꞌan tyiꞌquinanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ee jñꞌoon na mayuuꞌ jndë siꞌman jon na tsoñꞌen na jndaꞌ nquen nnꞌan, ji veꞌ jñꞌaanhanꞌ. 21 Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon na jndaꞌ xquen jon. Ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsijndaꞌ jon na joo nnꞌan na cotjiꞌ nquehan cüenta na mꞌanhan na jndaꞌ nquenhan, tyiꞌjeꞌcüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa tsixuan jonhanꞌ. Majoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon jñꞌoon na coninncyá, tëveeꞌ nchjii jon na itsinꞌman jon ñuaanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Ndöꞌ vaa itsꞌaa jon min na mꞌan nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na juu jñꞌoonꞌñeen, veꞌ jñꞌoon tsanꞌhanꞌ.

22 Ee nque nnꞌan judíos cotanhin ndë́ na quintꞌá ncüii cüii nnon na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei nquii tsꞌan chaꞌ ngantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ joo nnꞌan na chito tsjan nnꞌan judíos conduihan, joohan cotanhin na quinanꞌnë́n jñꞌoon na ntsiꞌmanhanꞌ na jndaꞌ nquën chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngantyja nꞌonhan. 23 Majoꞌ já coninncyá jñꞌoon na tꞌion nnꞌan Cristo tsonjnꞌaan chaꞌ ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan. Majoꞌ nque nnꞌan judíos, xjen na condyehan juu jñꞌoonꞌñeen, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌvijon tsꞌan na ngaquiñjon tsjöꞌ xꞌee juu na nninnquehin. Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na chito tsjan nnꞌan judíos conduihan, cotjiꞌhin cüenta na juu jñꞌoon na conincyá, veꞌ jñꞌoon tsanꞌhanꞌ. 24 Majoꞌ ntyja njan jaa na iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon, tanin min xe na aa nnꞌan judíos condui jaa, ndoꞌ aa nnꞌan na mañoon tsjan, ñoncya cotjiꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Xiaꞌntyi conanꞌnën ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na condui jon juu najndei na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Juu jñꞌoonꞌñeen tsiꞌman jndyoyuhanꞌ na conduihin jndaꞌ jndyi xquen jon. 25 Ee juu na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na tyiꞌxeꞌcüijntꞌue ntyja na jndaꞌ xquen nquii Tyoꞌtsꞌon, juuhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na jndaꞌ xquen jon, tꞌmanntyichen conduihanꞌ chito juu na jndaꞌ nquen nnꞌan. Ndoꞌ juu na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na taꞌnan najndei conduihin na tyincyaa jon na tueꞌ Cristo nnon tsonjnꞌaan, juuhanꞌ na jndeintyichen conduihanꞌ, chintyi juu najndei na nanꞌxuan nnꞌan. 26 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tomꞌanhoꞌ navendyee xjen na tqueenꞌ Cristo ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ yohin. Ntyja ꞌnaanꞌ na cotjiꞌ nque nnꞌan cüenta, tyiꞌjndyehoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndaꞌ nquen. Mantyi min tyiꞌjndyehoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na cotoxen. Min tyiꞌjndyehoꞌ na tuihoꞌ nda nnꞌan na tꞌman condui. 27 Nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue cotjiꞌhin cüenta na tayuu jntꞌuehoꞌ. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon icüji jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ joo nnꞌan na cotjiꞌ nquehin cüenta na jndaꞌ jndyi nquenhan, ntscüejnaanꞌhanꞌhin. ꞌOꞌ na tyiꞌtꞌman conduihoꞌ, icüji jon ꞌoꞌ chaꞌ nque nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na njon jndyi conduihin, ntscüejnaanꞌhanꞌhin. 28 Nque nnꞌan na tyiꞌnjon nanꞌxuan, icüji jon na conduihan cüentaaꞌ nquii jon, yo ninꞌnnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌon nnꞌan joohan. Mantyi ꞌoꞌ na tyiꞌquindue nnꞌan ꞌnanhoꞌ, icüji jon ꞌoꞌ cüentaaꞌ nquii jon chaꞌ ntsꞌaa jon na tyiꞌnjon joo nnꞌan na cotjiꞌ nquehin cüenta na nanꞌxuan jndyihin najndëhin. 29 Manndaꞌ itsꞌaa jon chaꞌ taꞌnan ncüii tsꞌan na ndëë ntsintsahin ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu na tonnon jon. 30 Xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús. Ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon covaaꞌ nꞌonhoꞌ juu na jndaꞌ xquen jon. Nquii jon iquen jon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ jon conduihoꞌ ñuan nquiiꞌ. Ndoꞌ mantyi na conduihoꞌ nnꞌan na sijnda ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon. 31 Mangꞌe joꞌ, tyiꞌnanꞌntsa jaa ntyja njan nquëhë, majoꞌ quintꞌaha chaꞌxjen itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui. Itsohanꞌ: “Juu tsꞌan na ninꞌquitsintsahin ndëë nnꞌan, quitsinin juu ntyja ꞌnaan joo tsꞌian tꞌman na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yohin.”

2

Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na jñon nnꞌan Cristo tsonjnꞌaan

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu xjen na tyjë na mꞌanhoꞌ na ntsiquindyihoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na conduihanꞌ na mayuuꞌhanꞌ, chito totsinën ndëëhoꞌ jñꞌoon na jndyaaꞌ na ncüaaꞌ tsꞌon tsꞌan, min chito chaꞌxjen jñꞌoon na concya nnꞌan tsonnangue na conanꞌntsa nquehan nchu vaa na nanꞌxuanhin na jndaꞌ nquenhan. 2 Ee jndë sitiu ya na viochen xjen na ncꞌön yohoꞌ, xiaꞌntyi ntsinën ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, nquii jon na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. 3 Xjen na tyjë na mꞌanhoꞌ, tomꞌaanꞌ jndyi tsꞌön na aa ndëë ntsꞌa, totsincyaaꞌhanꞌ ja ata toviquijntyꞌe ja. 4 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen na toninncya jñꞌoon ndëëhoꞌ, min tatijntꞌue ja jñꞌoon na jaaꞌ jndyi. Min tatotsinën ndëëhoꞌ chaꞌxjen conanꞌnein joo nnꞌan na jndaꞌ jndyi nquen. Xiaꞌntyi toninncya jñꞌoon ndëëhoꞌ na tyincyaa Espíritu Santo nnön yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Joo jñꞌoonꞌñeen tijntꞌue jonhanꞌ quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ. 5 Totsꞌa na nndaꞌ chaꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cꞌoonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, chito veꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoon na totsinën ndëëhoꞌ yo na jndaꞌ xquën.

Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo ncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüajnaanꞌ tsꞌanhin

6 Já nnꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian ndë́, nque nnꞌan na jndë tquehin ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, conanꞌnë́n ndëë nanꞌñeen yo jñꞌoon na jndaꞌ nquë́n. Majoꞌ juu na jndaꞌ nquë́n, tyiꞌquitsixuanhanꞌ chaꞌxjen juu na jndaꞌ nquen nnꞌan tsonnangue, min chito chaꞌxjen na jndaꞌ nquen nque nnꞌan na cotoxenhin nanꞌñeen, ee juu na conduihan na cotoxenhan vantycüiihanꞌ. 7 Tivio vitjachen na ntquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue, tꞌoon jon na jndaꞌ xquen jon na ntsinꞌman jon ñuan njanhan chaꞌ ya ro ncꞌön. Majoꞌ nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, iscuꞌhanꞌ ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na itsꞌaa jon na itsinꞌman jon ñuan nnꞌan. Majoꞌ naneinhin ngiöhanꞌ, ndoꞌ conanꞌquindyí nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 8 Nque nnꞌan na cotoxen tsonnanguevahin, taꞌnan taaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ee xe na aa taaꞌ nꞌonhinhanꞌ, nquii jon na conduihin na quityentjon jon tsoñꞌen na taquintyja na tꞌman tsixuan jon, tyíꞌxeꞌquitꞌionhan jon tsonjnꞌaan. 9 Majoꞌ ntyja ꞌnaan na tui na nndaꞌ, vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio na itsohanꞌ:

Joo nnꞌan na veꞌngiohan Tyoꞌtsꞌon, jndë sijndaꞌ jon ncüii nnon naya cüentahin na minꞌjon tacondyiaaꞌ tsꞌanhanꞌ,

min taꞌnan jñꞌoon condyii tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ,

min na tacotsitiu tsꞌanhanꞌ.

10 Majoꞌ ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, juu jñꞌoonvaꞌ na ndyu na toxenꞌchen tyíꞌcondye nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndëë jaa jndë siꞌman Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. Ee nquii Espíritu Santo, chen jndyi itsiꞌman jon joo jñꞌoon na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquindio nnꞌanhanꞌ.

11 Ee tanin tsꞌan na nchjii nchu vaa na ndyiiꞌ tsꞌon ncüiichen tyje juu. Xiaꞌntyi nquii tsꞌan na iquen nquii cüenta nchu vaa na itsiquindyihanꞌ quiiꞌ ñuaanꞌ juu, juu ntyjii ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Manndaꞌ ro vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Xiaꞌntyi nquii Espíritu Santo ntyjii ya jon nchu vaa ndyiiꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. 12 Nque nnꞌan tsonnangue mꞌaanꞌ nꞌonhan nchu vaa na tsixuanhanꞌ, majoꞌ jaa tyiꞌconcyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Nquii jon jndë tyincyaa jon na coyꞌön cüenta nquii Espíritu na jndë jñon jonhin chaꞌ condëë covaaꞌ nnꞌön tsoñꞌen nnon na ncyaa jon ndëë. 13 Nque nnꞌan tsonnangue covijntꞌuehan joo jñꞌoon nchu vaa na jndaꞌ nquen nquehan chaꞌ cantyja nꞌon nnꞌan jñꞌoon na coninncyahan. Majoꞌ já tyiꞌcontꞌá na nndaꞌ. Já conanꞌnchꞌú jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nque nnꞌan na conanꞌxuanhan nquii Espíritu Santo. Ninnquiiꞌchen covijntꞌue já jñꞌoon na itsiꞌman jon na conanꞌmán ndëëhan.

14 Juu tsꞌan na tyiꞌtsixuan Espíritu Santo, tyiꞌninꞌcyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na itsijndaꞌ jon. Ee veꞌ jñꞌoon tsanꞌhanꞌ nchjii juu, min ndicüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ. Nndaꞌ vaa na iquenon juu ee xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, nndëë ncüjiꞌ tsꞌan cüenta nchu vaa itsiꞌman joo jñꞌoonꞌñeen. 15 Ngꞌe nquii tsꞌan na tsixuan juu Espíritu Santo, condëë icüjiꞌ juu cüenta ntyja ꞌnaan tsoñꞌen, majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌtsixuan Espíritu, jeꞌquindëë ncüjiꞌ juu cüenta ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌaan tsꞌan na condui nquii Espíritu. 16 Chaꞌna juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio na itsohanꞌ: “Nquii Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxen jon jaa, taꞌnan tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon nchu vaa na itsitiu jon. Tanin juu na nndëë ntsiꞌman nnon jon.”

Nndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ jaa na nanꞌxuan Espíritu Santo, nquii Cristo itscüenon jon jñꞌoontiu ꞌnaanꞌ jon nquën.

3

Condui jaa nnꞌan na cotyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, xjen na vejndyee tyjë na mꞌanhoꞌ, tatyincyaahanꞌ na chen jndyi ninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ ngꞌe tatyꞌonhoꞌ cüenta joo jñꞌoon na itsiꞌman Espíritu Santo. Tcanhanꞌ na quitsinën ndëëhoꞌ chaꞌxjen ndëë nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, chaꞌvijon ndëë yotsca na vantyja nꞌon Cristo. 2 Mangꞌe joꞌ, totsiꞌman ndëëhoꞌ jñꞌoon ntyja ya ro. Joo jñꞌoonꞌñeen itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon ndaatsu na iteiꞌ ncüii yujntꞌa ngꞌe ndiquindëë ntquii juu siꞌ. Nndaꞌ vaa totsꞌa ee jndye jñꞌoon ndiquitquen yahoꞌ cüenta, min naneinhin ninvaa na ndicyꞌonhoꞌ cüenta joo jñꞌoon na majndaꞌchen tsꞌon. 3 Mantyi naneinhin ninvaa na cotsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen contꞌa nnꞌan na nanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonnangue. Ee xjen na conanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌ ntyjehoꞌ, ndoꞌ ya na conanꞌntjaꞌhoꞌ yohan, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ quityquiiꞌ na tsixuan tsonnangue. Ninvaa na contꞌahoꞌ chaꞌxjen contꞌa minꞌcya ro nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 4 Ee ñꞌenhoꞌ na conduehoꞌ: “Ja yo Pablo matsijön”, Ndoꞌ ñꞌenhoꞌ na conduehoꞌ: “Ja matsijön yo Apolos”, Ndoꞌ na conduehoꞌ na nndaꞌ itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌxjen joo nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

5 Nquii Apolos ¿Nin conduihin? Ndoꞌ ja Pablo ¿Nin condui ja? Nquë́ xiaꞌntyi condui já nnꞌan na cotyeꞌntjon nnon Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen tëntyja nꞌonhoꞌ nquii Cristo, chaꞌxjen tꞌua jon tsꞌian ndë́ ncüii cüii já. 6 Itsijonhanꞌ ntyja nján chaꞌvijon tsꞌan na jnonꞌ ꞌnan tsjan ndoꞌ ncüiichen tsꞌan ityiiꞌ juu ndaahanꞌ. Ja jnꞌön jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ juu Apolos jndëcya chaꞌvijon tyiiꞌ jon ndaahanꞌ, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon sꞌaa na tꞌonhanꞌ ndoꞌ vaquehanꞌ. 7 Mangꞌe na nndaꞌ, juu tsꞌan na inonꞌ, min tyiꞌnjon conduihin, min juu tsꞌan na ityiiꞌ ndaahanꞌ. Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon njon conduihin ee nquii jon itsꞌaa na coꞌonhanꞌ ndoꞌ vaquehanꞌ. 8 Juu tsꞌan na inonꞌ, nincüajon conduihin yo nquii tsꞌan na ityiiꞌ ndaa, ndoꞌ ncüii cüiihan ndyion Tyoꞌtsꞌonhan xiꞌncüii tsꞌian na jndë tontꞌahan. 9 Ndoꞌ xiaꞌntyi nquii jon tꞌman conduihin. Ee ja ndö yo nquii Apolos, xiaꞌntyi condui já nnꞌan na conanꞌjö́n yo jon quityquiiꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon ncüii tyuaa na jndë sꞌaa tsꞌan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ncüii vꞌaa na condëhanꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. 10 Ntyja ꞌnaanꞌ juu vꞌaavahin, condui ja chaꞌvijon ncüii albañil na jndaꞌ xquen. Ntyjantyi naya na incyaa Tyoꞌtsꞌon nnön, matsiꞌman jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Itsijonhanꞌ juu tsꞌianꞌñeen chaꞌvijon na itsia tsꞌan tsjaanꞌ vꞌaa ndoꞌ ncüiichen tsꞌan itsivahanꞌ. Ncüii cüii tsꞌan na itsia vꞌaa, icanhanꞌ na cꞌoonꞌ ya ya tsꞌon juu nchu vaa na ngaquindëhanꞌ. Mantyi já na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na quitquë́n yá cüenta nchu vaa na conanꞌmán jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan. 11 Ndö ro jñꞌoon na matsjö, nquii Jesucristo conduihin chaꞌvijon tsjaanꞌ vꞌaa. Mangꞌe joꞌ taꞌnan ncüiichen jñꞌoon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntquenhanꞌ tsꞌan na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. 12 Juu jñꞌoonꞌñeen conduihanꞌ xꞌee jñꞌoon. Nacjooꞌhanꞌ ndëë ntsiquindë tsꞌan tsꞌian yo jñꞌoon na njonhanꞌ chaꞌna sꞌonijan oo sꞌonxuee oo yo ntjöꞌ na njon jndyi. Oo mantyi ndëë ninjntꞌue tsꞌan nꞌoon ntcaaꞌ oo yo jndë ndyueꞌ oo yo ninꞌntyu. 13 Majoꞌ ꞌio cha juu xjen na nndyo nndaꞌ Jesucristo, juu xjenꞌñeen ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon nchu vaa tsixuan tsꞌian na jndë totsꞌaa ncüii cüii tsꞌan. Juu xjenꞌñeen tsꞌian na totsꞌaa tsꞌan ngüenonhanꞌ quiiꞌ chon tꞌman ee ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen, xe na aa ntcohanꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na tatijntꞌue ꞌnan na totsꞌaa juu, majoꞌ xe na aa tyiꞌntcohanꞌ, yajoꞌ ncüaaꞌ tsꞌon juu na tijntꞌue juu tsꞌian na totsꞌaa juu. 14 Xe na aa juu tsꞌian na totsꞌaa juu, tyiꞌntsco chonꞌñeenhanꞌ, joꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ncyꞌoon juu cüenta naya ꞌnaanꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 15 Majoꞌ xe na aa ntco tsꞌian na totsꞌaa juu, juuhanꞌ ngitsuhanꞌ. Ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan tsanꞌñeen, majoꞌ chaꞌvijon veꞌ yo ncꞌua nnduiꞌ juu quiiꞌ chonꞌñeen.

16 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na conduihoꞌ vaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ juu Espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. 17 Mangꞌe na nndaꞌ, xe na aa mꞌaan nin juu na ntsiꞌndaaꞌ juu vaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ndyuiiꞌhanꞌ, ntsꞌaa jon na ngitsu tsanꞌñeen, ee vaaꞌ jon jiꞌua conduihanꞌ ndoꞌ nquehoꞌ conduihoꞌ juu vꞌaaꞌñeen.

18 Tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ. Xe na aa mꞌaan nin juu quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na itsitiu juu na jndaꞌ jndyi xquen juu, chaꞌxjen nque nnꞌan tsonnangue cotjiꞌ nquehan cüenta na mꞌanhan na jndaꞌ jndyi nquenhan, tyiꞌya na nndaꞌ mꞌaanꞌ tsꞌon juu. Cꞌoon juu na chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ xquen chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nndëë nduihin tsꞌan na mayuuꞌ na jndaꞌ xquen. 19 Ee tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoon na jndaꞌ nquen nnꞌan tsonnangue, veꞌ jñꞌoon tsanꞌhanꞌ nchjii jon. Ee vaa jñꞌoonꞌ jon na jndui tivio na itsohanꞌ: “Juu na jndaꞌ nquen nnꞌan tsonnangue, maninjuuntyihanꞌ ninjntꞌue Tyoꞌtsꞌon na quitꞌuiihanꞌ nanꞌñeen.” 20 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoonꞌ jon na jndui tivio na itsohanꞌ: “Nque nnꞌan na cotjiꞌhin cüenta na jndaꞌ nquenhan, nquii Tyoꞌtsꞌon icüjiꞌ jon cüenta na veꞌ jnꞌaan na nndaꞌ vaa na ndyiiꞌ nꞌonhan.”

Ndöꞌ vaa na conanꞌquindyi jñꞌoonminꞌ. 21 Mangꞌe na nndaꞌ, já na coninncyá jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, minꞌncüiihoꞌ tyiꞌnduehoꞌ na tꞌmanntyi condui cüii já, chichen ncüiichen ntyjë. Ee tsoñꞌen já condui já nnꞌan na cotyeꞌntjö́n ndëëhoꞌ. 22 Min na aa maja Pablo, min Apolos, min Pedro, tsoñꞌen na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon conduihan naya ꞌnaanhoꞌ. Juu tsonnangue conduihanꞌ naya ꞌnaanhoꞌ, mantyi ntyja na cotandoꞌ ꞌoꞌ ndoꞌ yo na covjehoꞌ, mantyi ꞌnan na coquenonhoꞌ nanein ndoꞌ ꞌnan na ntquenonhoꞌ ꞌio cha, tsoñꞌenhanꞌ conduihanꞌ naya ꞌnaanhoꞌ. 23 Ndoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, ndoꞌ nquii jon conduihin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

4

Tsꞌian na iꞌua Jesucristo ndëë nnꞌan

1 Já na condui nnꞌan na cotyeꞌntjö́n nnon Cristo, ndö vaa na icanhanꞌ na cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja nján. Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyíꞌcotsiꞌman jonhanꞌ ndëë nnꞌan ndyu na toxenꞌchen, nanein jndë iꞌua jon tsꞌian ndë́ na coninncyáhanꞌ ndëë nnꞌan. 2 Ndoꞌ mangiohoꞌ na itsijonhanꞌ jon chaꞌvijon ncüii patrón, ndoꞌ juu tsꞌan na ityentjon nnon patrón, icanhanꞌ na cüangueeꞌ juu tsꞌian na iꞌua jon nnon juu. 3 Ntyja njan ndö, taꞌnan itsiꞌndaaꞌhanꞌ nchji nchu vaa cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsꞌa oo mañoon vendye nnꞌan nchu vaa cotjiꞌhan cüenta ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee xiaꞌntyi nquii ta Jesús conduihin na ntcoꞌxen jon ja ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsꞌa. 4 Min xe na aa mavicjë quiiꞌ ñuan njan na matsiquindë juu tsꞌian na iꞌua jon nnön, chito ngꞌe aa na nndaꞌ, joꞌ itsiꞌmanhanꞌ na ya matsiquindëëhanꞌ. Nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon ja, nquii jon ncüjiꞌ jon cüenta na aa vaquinjonꞌ na matsꞌa. 5 Mangꞌe joꞌ, tyiꞌntꞌahoꞌ na cje ro cotjiꞌhoꞌ cüenta na aa itsiquindë ncüiichen tsꞌan. Cüendooꞌ ꞌoꞌ na cüjeeꞌ jndyee nquii ta Jesús. Yajoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tontꞌahan ꞌnan natyia na veꞌ ntyꞌiu, ntcoꞌxen jonhan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan yo ncüii cüii nnon na tyiꞌjndyoyu na tonanꞌtiuhan quiiꞌ nꞌonhan. Ndë joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndyion jon nnꞌan ncüii cüii nnon ꞌnan na jndë tontꞌahan.

6 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, jndë matsinën jñꞌoonvaꞌ ndëëhoꞌ ntyja njan yo juu Apolos, chaꞌ ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ. Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ ntsavaaꞌ nꞌonhoꞌ na tangüenoonꞌhoꞌ nchu vaa na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Minꞌncüii ꞌoꞌ tyiꞌncꞌoonꞌ tsꞌon juu na njonntyichen condui ncüii tsꞌan na ncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, chito ncüiichen tyje juu. 7 Ee tanin juu tquen ꞌuꞌ na njonntyichen tsixuanꞌ. Ee nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon tsoñꞌen na vaquinjonꞌ ntyja ꞌnanꞌ. Ndoꞌ xe na aa vaa ncüii nnon na tyincyaa jon na matsixuanꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na matsintsa ꞌuꞌ na chaꞌvijon vaa na vaquinjonꞌ ntyja ꞌnanꞌ ncuꞌ.

8 ꞌOꞌ cotjiꞌ nquehoꞌ cüenta na minꞌncüii nnon tacotsitjahanꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Cochueꞌ nꞌonhoꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta na itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon nantya. Conanꞌtiuhoꞌ na conduihoꞌ chaꞌvijon nnꞌan na cotoxen nnꞌan tsonnangue min nquë́ tyiꞌquijntꞌue já quiiꞌ jñꞌoonꞌñeen yo ꞌoꞌ. Ya jndyi xe na aa conduihoꞌ nnꞌan na cotoxenhoꞌ nnꞌan chaꞌ mantyi já nanꞌjö́n já yo ꞌoꞌ yo juu tsꞌianꞌñeen. 9 Itsꞌaahanꞌ nchji na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na njonchen tsoñꞌen nnꞌan, chichen já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Ee itsijonhanꞌ já chaꞌvijon tsꞌan na jndë tijndaꞌtyen na cueꞌ juu tondëë nnꞌan, chaꞌvijon ncüii na veꞌ cojntyꞌiato nnꞌan tsonnangue ndoꞌ mantyi nque ángeles na mꞌan tondye. 10 Ngꞌe na mꞌán já ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, cotjiꞌ nnꞌan cüenta na nanꞌ nquë́n, majoꞌ nquehoꞌ cotjiꞌ ꞌoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanhoꞌ na jndye jndyi covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. ꞌOꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta na já tyiꞌjndë́ yo juu na vantyja nꞌö́n, majoꞌ nquehoꞌ nanꞌxuanhoꞌ na mꞌan jndyihoꞌ na jndëhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Contꞌa nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan já, majoꞌ ꞌoꞌ njon jndyihoꞌ ngiohin. 11 Já ata xjen neinhin coquenö́n na itsitjahanꞌ ꞌnan na ntcüꞌá yo na ncüë́ ndoꞌ mantyi ndiaa na ntcüë́, cotjaꞌ nnꞌan já, cotsamꞌán chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ vaaꞌ. 12 Itscüejndyaaꞌhanꞌ já na contꞌá tsꞌian chaꞌ ntaꞌntjö́n ꞌnan na ntcüꞌá . Xjen na cotyiojñꞌoonꞌ nnꞌan já, majoꞌ cotán nnon Tyoꞌtsꞌon na quityio jon jnꞌaan nanꞌñeen. Xjen na contyꞌe nnꞌan já, majoꞌ conanꞌquii nꞌö́n. 13 Ndoꞌ mantyi ya na conanꞌnein nnꞌan jñꞌoon tsanꞌ ndë́, conanꞌntcüꞌë́ jñꞌoon ya ndëëhan. Ata xjen neinhin coquenö́n nanꞌminꞌ, nque nnꞌan contꞌahan na condui já chaꞌvijon toꞌ na cotyqueꞌtohinhanꞌ.

14 Chito macüji jñꞌoonmin na quitscüejnaanꞌhanꞌ ꞌoꞌ. Macüjihanꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ nchu vaa nquii ncꞌonhoꞌ ee na conduihoꞌ chaꞌvijon ntsinda ncö na tꞌman vaa na viꞌnchjihoꞌ. 15 Majoꞌ min xe na aa cꞌon chaꞌna nqui min nnꞌan na conanꞌmanhin ndëëhoꞌ nchu vaa na quitsananꞌjonhoꞌ yo Cristo, xiaꞌntyi ninncüii tsꞌan conduihin tyehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ngꞌe na tyincya ja jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo ndëëhoꞌ, joꞌ na condui ja tyehoꞌ. 16 Mangꞌe joꞌ, matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ na cha vaa na cotquenhoꞌ cüenta na jöntyja ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, majoꞌntyi quintꞌahoꞌ.

17 Mangꞌe na nndaꞌ, jndë tꞌua tsꞌian nnon Timoteo na cja jon na mꞌanhoꞌ, conduihin chaꞌvijon jnda ncö ndoꞌ njon jndyihin nchji. Xoncüe tsꞌon jon na vantyja tsꞌon jon Jesucristo. Tyiꞌncüii cüii tsjoon yuu na majöncya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, matsiꞌman ndëëhan nchu vaa na icanhanꞌ na cꞌön tsonnangue chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na vantyja nnꞌön Jesús. Tsochen ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon, manndaꞌ vaa jñꞌoon na mancya ndëëhan. Juu Timoteo ntsinin nndaꞌ juu ndëëhoꞌ jñꞌoon na matsiꞌman. 18 Ñꞌen vendyehoꞌ na cotjiꞌsꞌa nquehoꞌ na conduehoꞌ na tyiꞌxeꞌcjö nntꞌa tsjoonhoꞌ. 19 Majoꞌ xe na aa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, cje ro nguë na mꞌanhoꞌ. Ndoꞌ nque nanꞌñeen na cotjiꞌsꞌa nquehan ntyja ꞌnaanhan, ntyꞌia nin najndei na nanꞌxuanhan, chito veꞌ xiaꞌntyi yo ꞌnan na conduehan. 20 Ee chito xengꞌe ya jndyi itsitjonꞌ tsꞌan jñꞌoon, joꞌ itsiꞌmanhanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin. Ya na ityeꞌntjon jon tsꞌan, covijntꞌue jon tsanꞌñeen chaꞌ ntsiꞌman jon juu najndei na conduihin. 21 Quitjiꞌhoꞌ cüenta nin ncüii na ve jñꞌoonmin na ntꞌue nꞌonhoꞌ. ¿Aa nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ na ntsityꞌia ꞌoꞌ? Oo ¿Aa nguë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ yo jñꞌoon ya na ntsiꞌmanhanꞌ na veꞌnchji ꞌoꞌ? ¿Aa chi yantyichen na ncüan ja ꞌoꞌ yo jñꞌoon ya?

5

Juu ntyjehoꞌ na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsanscu, quitjiꞌhoꞌhin

1 Jndë jndyi jñꞌoon na ncüii ntyje nquehoꞌ mꞌaan juu yo ndyee tꞌman juu. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, tꞌman jndyi jnan na tsixuan tsanꞌñeen. Min nque nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhin Tyoꞌtsꞌon min tyiꞌquintꞌahin na nndaꞌ. 2 Majoꞌ ꞌoꞌ ninvaa na cotjiꞌsꞌahoꞌ na cotaꞌngueeꞌhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ juu na nndaꞌ vaa ꞌnan na mꞌaan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ na quitsichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhoꞌ na itsitja tsanꞌñeen. Juu tsanꞌñeen na nndaꞌ itsꞌaa juu, ijndeiꞌhanꞌ na quitjiꞌhoꞌhin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ndoꞌ min tavininncyahoꞌ na ntsijonntyichenhin yo ꞌoꞌ. 3 Ja mayuuꞌ tycya mꞌan yo ꞌoꞌ, majoꞌ matsꞌa chaꞌvijon na ninmꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Joꞌ yo xueeꞌ nquii ta Jesucristo na conduihin na ityentjon jon jaa, jndë tcoꞌxën juu tsanꞌñeen na tyia jndyi ꞌnan itsitjahin. 4 Xjen na ngatjonhoꞌ na nanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ta Jesús, juu najndei na conduihin cꞌoonhanꞌ yohoꞌ, yo juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, ndoꞌ mantyi quitjiꞌ ꞌoꞌ cüenta na mꞌan ja yo ꞌoꞌ. 5 Ndoꞌ juu xjenꞌñeen quityiohoꞌ tsanꞌñeen ntꞌö Satanás. Na ntꞌahoꞌhin na nndaꞌ, ntꞌuiiviꞌhanꞌ sitsꞌo ꞌnaanꞌ juu, majoꞌ juu xjen na nndyo nndaꞌ ta Jesús, ntsinꞌman jon ñuaanꞌ tsanꞌñeen.

6 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa na conanꞌtjahoꞌ, tyiꞌya na cotjiꞌsꞌa nquehoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na cotaꞌngueeꞌ. Juu jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na itsiꞌmanhanꞌ: “Tsquentë min na chjoviꞌhanꞌ na itsitjonꞌ tsꞌan quiiꞌ tsquen tyooꞌ, majoꞌ itsiquindëñꞌenhanꞌ ninvaa tsquen tyooꞌñeen.”

Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ juu jnan na vaa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, min na veꞌ chjoviꞌhanꞌ, majoꞌ ntsiꞌndaaꞌñꞌenhanꞌ ꞌoꞌ. 7 Ndoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ꞌoꞌ na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsquentë, quitjiꞌñꞌenhoꞌhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Ee na nnanꞌquindëhoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ntsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon juu tyooꞌ na tatsquentë taqueeꞌ na cocüaꞌ nnꞌan judíos xjen na coveeꞌ nguee pascua. Ee jndë sintjuꞌ Tyoꞌtsꞌon jnanhoꞌ yo neoonꞌ Cristo xjen na tyincyaa jon na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin nnon tsonjnꞌaan. Conduihin Quitsman Chjo ntyja njanhan chaꞌxjen juu costumbre ꞌnaan nnꞌan judíos xjen na coveeꞌ ngueeꞌñeen. 8 Joꞌ chuhanꞌ na quitsamꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon yo na jiꞌua nanꞌxuan ndoꞌ yo na mayuuꞌ chaꞌ nndëë nnanꞌxuan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon. Ee nanꞌminꞌ itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon tyooꞌ na tatsquentë tyiiꞌ tsꞌan na coninjntꞌue nnꞌan judíos xjen na coveeꞌ juu nguee pascua. Ee tyiꞌquichuhanꞌ na ncꞌoonꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan natyia oo min na ntꞌahanꞌ, ngꞌe itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna tsquentë na ityiiꞌ tsꞌan quiiꞌ tsquen tyooꞌ.

9 Tji ja tson na scüenön na mꞌanhoꞌ. Nacjooꞌhanꞌ tsjö na tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yo nnꞌan. 10 Majoꞌ chito ninꞌquitsjö na tyiꞌnanꞌneinhoꞌ yo nnꞌan na conanꞌtja, chaꞌna nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhin yo nnꞌan, oo min yo nnꞌan na conanꞌcjaaꞌ nꞌonhan ꞌnaan ntyjehan, oo min yo nnꞌan na contyꞌueehin, oo min yo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ncüii ꞌnan na sia tsꞌan na chaꞌvijon conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee xe na aa nnanꞌquindëhoꞌ na tyiꞌcꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na nndaꞌ vaa na cotsamꞌan, tanchu ya na nnanꞌjndahoꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. 11 Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonꞌñeen, ndö vaa na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ. Xe na aa mꞌaan tsꞌan na itso juu: Ja mavantyja tsꞌön Cristo, majoꞌ covityincyooꞌ na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo tsꞌan, oo xe itscjaaꞌ tsꞌon juu ꞌnaan nnꞌan, oo xe na aa itsitꞌmaanꞌ juu ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan, oo xe na itsinin juu quintu nacjo nnꞌan, oo xe na aa tsanquindyihin, oo na ichꞌuee juu, minꞌchjo tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo juu tsanꞌñeen, min na ntcüaꞌhoꞌ yohin. 12-13 Nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Cristo, tyiꞌtsixuan na ja ntcoꞌxën nanꞌñeen yo ꞌnan na conanꞌtjahin. Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na ntcoꞌxen jonhan. Majoꞌ joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon naijon na mꞌanhoꞌ, ꞌoꞌ nanꞌxuanhoꞌ na ngitoxenhoꞌhin yo ꞌnan na conanꞌtjahin. Juu tsanꞌñeen na nndaꞌ vaa na itsitjahin, quitjiꞌhoꞌhin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

6

Nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, cotquenhin ntyjehan nnon tsꞌian

1 Ncüii ꞌoꞌ jeꞌ, ya na ndyiiꞌ juu tyiaꞌ yo ncüiichen tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon tsanꞌñeen Cristo, cüa tyiꞌjnaanꞌ juu na ngaquen juu jñꞌoon nnon jüe, ndoꞌ nquii tsanꞌñeen min tyiꞌcꞌoon jon ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquii tsꞌan na vantyja tsꞌon Cristo, yantyichen na quitsiquindyii juu nque ntyje juu na vantyja nꞌonhan jon na joohan quinanꞌjndaꞌhan jñꞌoon ꞌnaanꞌ juu. 2 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na nquëhë na condui jaa nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ngitoxën nnꞌan tsonnangue. Ndoꞌ xengꞌe na ngüentyja na ngitoxenhoꞌ nnꞌan tsonnangue, ndu na ndiquindëë na ngitoxenhoꞌ jñꞌoonminꞌ na coquenonhoꞌ na min tyiꞌtꞌmanhanꞌ. 3 Mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na jaa ngitoxën ángeles ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Mangꞌe na nndaꞌ, majndeichen nndëë nnanꞌjntꞌaha joo jñꞌoon na itꞌuiihanꞌ jaa tsonnanguevahin. 4 Ndoꞌ xjen na conanꞌntjaꞌhoꞌ yo ncüiichen ntyjehoꞌ na mantyi vantyja tsꞌon juu Cristo, yantyi na quitꞌuahoꞌ tsꞌian nnon ncüii tsꞌan na tyiꞌtꞌman conduihin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na coꞌxen juu jñꞌoon na itꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ. 5 Ndöꞌ matsjö chaꞌ quitscüejnaanꞌhanꞌ ꞌoꞌ. Xeꞌcantyja tsꞌön na taꞌnan minꞌcüii tsꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na jndaꞌ xquen jon na nndëë ntsijndaꞌ jon joo jñꞌoon na itꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ yo ntyjehoꞌ. 6 Majoꞌ ꞌoꞌ mañoonchen ꞌnan contꞌahoꞌ. Ncüiihoꞌ vja juu vatsꞌian, vaquen juu jñꞌoon nacjooꞌ ncüiichen tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon. Ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen, contꞌahoꞌhanꞌ na tondëë nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon.

7 Covityincyooꞌ jndyoyu na tꞌman vaa na conanꞌtjahoꞌ na cotquenhoꞌ jñꞌoon cjo ntyjehoꞌ na mantyi vantyja nꞌonhan Cristo. ꞌUꞌ tsꞌan na maquenꞌ jñꞌoon cjooꞌ tyꞌiuꞌ na mantyi vantyja tsꞌon juu, yantyi na quintjo ntyjiꞌ min na tsu ꞌuꞌ yo jñꞌoon ꞌnanꞌ. Yantyi na quiꞌndyiꞌ na icüjiꞌ tsanꞌñeen ꞌnanꞌ. 8 Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌcuaa ya ngiohoꞌ na ngenonhoꞌ na nndaꞌ. Ata nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo, manquentyihoꞌ contꞌahoꞌ ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ yohan, ata contyꞌueehoꞌ ꞌnaan nanꞌñeen.

9 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na joo nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia tyiꞌxeꞌncyaa Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon jon. Tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ, nque nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yo nnꞌan, tyiꞌxeꞌncyaa jon na nnanꞌjon nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon jon, min nque nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, min nque nnꞌan na conda yahin yo nanntcu, min joo nannon na contꞌahinhanꞌ yo ntyje nonhan, 10 Min nnꞌan na contyꞌuee, min joo nnꞌan conanꞌcjaaꞌ nꞌonhan ꞌnaan ntyjehan, min nnꞌan na cove na condyehin, min nnꞌan na conanꞌneinhin jñꞌoon tsanꞌ nacjo nnꞌan, min joo nnꞌan na cotjiꞌhin ꞌnaan nnꞌan na veꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin nanꞌñeen, joo nnꞌan na contꞌa nanꞌminꞌ, tyiꞌxeꞌncyaa Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na icoꞌxen jon. 11 Ndoꞌ nquehoꞌ ñꞌenhoꞌ na tonanꞌjonhoꞌ yo tsꞌian tyiaꞌminꞌ, majoꞌ naneinhin juu jnan na tonanꞌxuanhoꞌ, jndë sintjuꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, jndë tquen jon ꞌoꞌ na nanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ na tonnon jon, ndoꞌ mantyi jndë tquen jon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ ngꞌe yo xueeꞌ ta Jesucristo yo nquii Espíritu Santo na conduihin Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa.

Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan conduihanꞌ vaaꞌ nquii Espíritu Santo

12 Ndëë ntsꞌaahanꞌ na ncüii ntyjehoꞌ na vantyja tsꞌon Cristo, ngitso juu cuaa nquii na ntsꞌaa juu minꞌcya ro nnon na ntꞌue tsꞌon juu na tyiꞌquitsixuanhanꞌ jnan. Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ntsꞌaa juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii juu, ee juu na ntꞌue tsꞌon juu, tyiꞌtsoñꞌenhanꞌ ntejndeihanꞌhin. Min ja tyiꞌquichuhanꞌ na nninncya na ncüii ꞌnan na matsꞌa na quenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ ja. 13 Ngitso tsꞌan na vanaan na ntcüaꞌ juu minꞌcya ro nnon ꞌnan na ntꞌue tsꞌon juu, maveꞌ joꞌ na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na vaa tsiaaꞌ juu. Mꞌan nnꞌan manndaꞌ vaa na conduehan. Majoꞌ ve joo nanꞌmin, ngüentyja xjen na ntsꞌaa jon na ntycüiihanꞌ. Ee chito na tquen jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan chaꞌ na veꞌ ndöꞌ ro na ncꞌoon juu yo nnꞌan, tquen jon siꞌtsꞌo njanhan chaꞌ ntyeꞌntjön nnon Jesús. Ndoꞌ juu na cotsamꞌan, ya na coninncya na coꞌxen jon tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, yajoꞌ ya jndyi ngiö. 14 Ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, tyincyaa jon na tandoꞌ xco ta Jesús vi na jndë na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, ndoꞌ majoꞌntyi ntsꞌaa jon yo siꞌtsꞌo njanhan.

15 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ conduihanꞌ ncüii cüii nnon na quiñjonꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ nquii Cristo. Mangꞌe joꞌ minꞌchjo tyiꞌquichuhanꞌ na ncüii tsꞌan na conduihin siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon na ntsitjonꞌhin yo tsanscuntjaaꞌ. 16 Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na juu tsꞌan na ntsitjonꞌhin yo ncüii tsanscuntjaaꞌ, ninncüii siꞌtsꞌo conduihin yo juu tsanꞌñeen. Ee jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio itsohanꞌ: “Ve nanꞌñeen ninncüii siꞌtsꞌo conduihan.” 17 Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na itsijonhin yo ta Jesús, ninncüii conduihin yo jon xengꞌe yo ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu.

18 Yajoꞌ quinanꞌtycyaaꞌhoꞌ yo ncüii cüii nnon na veꞌ ndöꞌ ro mꞌan nnꞌan yo ntyjehan. Mañoon nnon na itsitja tsꞌan tyiꞌitꞌuiihanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, majoꞌ tsꞌan na ncꞌoon juu yo ncüiichen tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro, jnaanꞌ tsanꞌñeen itꞌuiihanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu. 19 Jñꞌoon na mayuuꞌ na juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ conduihanꞌ vaaꞌ nquii Espíritu Santo na mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa na tyꞌonhoꞌ cüentahin. Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ na ntquen nquehoꞌ xjen ntyja ꞌnaanhoꞌ, 20 Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon jndë sijnda jon ꞌoꞌ yo ncüii na njon jndyihanꞌ. Mangꞌe joꞌ nanꞌxuanhoꞌ na quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ jon yo ntyja ꞌnaanꞌ juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ.

7

Cotaꞌxeeꞌhin nnon Pablo ntyja ꞌnaanꞌ na ngoco tsꞌan

1 Nanein ntsjö ncüii ve ꞌndyo jñꞌoon ntyja ꞌnaan joo jñꞌoon na tjihoꞌ nnon tson na jnancüanonhoꞌ na mꞌan. Jaa na nannon, yantyi na tyiꞌjntꞌuë ntcu. 2 Majoꞌ jnaanꞌ na jndye vaa na veꞌ ndöꞌ ro mꞌan nnꞌan yo ntyjehan, joꞌ ncüii cüii tsansꞌa coco juu yo tsꞌan na ndiscuuꞌ juu, ndoꞌ ncüii cüii tsanscu coco juu yo tsꞌan na ndisaaꞌ juu. 3 Nquii tsansꞌa, ngꞌe na conduihin saaꞌ tsanscu, chuhanꞌ na quitsiquindë tsanꞌñeen nchu vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na cꞌoon juu yo scuuꞌ juu. Ndoꞌ mantyi nquii tsanscu na mꞌaan saaꞌ juu, ngꞌe na conduihin scuuꞌ jon, chuhanꞌ na quitsiquindë juu chaꞌxjen na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na cꞌoon juu yo tsanꞌñeen. 4 Nquii tsanscu na jndë toco, tyiꞌiquen juu xjen siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, nquii saaꞌ juu iquen jon xjenhanꞌ. Min nquii tsansꞌa jeꞌ, tyiꞌiquen jon xjen siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon, nquii scuuꞌ jon iquen juu xjenhanꞌ. 5 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ꞌuꞌ tsꞌan na mꞌaan saꞌ, tyiꞌntsintycüiꞌ siꞌtsꞌo ꞌnanꞌ nnon jon. Ndoꞌ mantyi ꞌuꞌ na mꞌaan scuꞌ, min tyiꞌntsaꞌ na nndaꞌ. Majoꞌ xe na aa ninꞌquinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ncüii jñꞌoon, vanaan na ntsacüentyjeeꞌhoꞌ na ntjonꞌhoꞌ yo ntyjehoꞌ cüantyi ro xuee, ndë joꞌ ntjonꞌ nndaꞌ ꞌoꞌ. Ee xe na aa tyiꞌnanꞌvehoꞌ jñꞌoonvaꞌ, nninncyahoꞌ na vanaan na juu Satanás ntyiiꞌ juu ngꞌee juu ꞌoꞌ na nanꞌtjahoꞌ ngꞌe na tyiꞌquii nꞌonhoꞌ.

6 Chito na matsjö jñꞌoonminꞌ ngꞌe na ninꞌquën xjen ꞌoꞌ, matsjöhanꞌ ngꞌe na matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ. 7 Ntyja njan ja, ya ntyji xe tsoñꞌen ꞌoꞌ ntyjë nön mꞌanhoꞌ chaꞌna ncö, majoꞌ tyiꞌninncüii xjen itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo jaa. Cüii tsꞌan ndaaꞌ juu na ngoco juu, ndoꞌ ncüiichen tsꞌan mañoon nnon na ndaaꞌ juu. Ncüii ncüii tsꞌan cꞌoon juu chaꞌxjen na incyaa Tyoꞌtsꞌon nnon juu.

8 Majoꞌ ꞌoꞌ nannon na tacotoncohoꞌ, ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nanntcu na ninnque, ndö jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ. Yantyi na quintjohoꞌ na ninnquehoꞌ chaꞌxjen na mꞌan ja. 9 Majoꞌ xe na aa ndiquindëë na nnanꞌquii nꞌonhoꞌ, cuaa nquii na ntoncohoꞌ ee yantyi na ngoco tsꞌan, chito na ncꞌoon juu na ndiquindëë na ntsiquii tsꞌon juu.

10 Majoꞌ ndëë ꞌoꞌ na jndë toncohoꞌ, ndö jñꞌoon na maquën ndëëhoꞌ, majoꞌ chito ja tquënhanꞌ, nquii ta Jesús iquen jonhanꞌ, tyiꞌcüanaan na nꞌndyii tsanscu saaꞌ juu, 11 Majoꞌ xe na aa nꞌndyii juu saaꞌ juu, ijndeiꞌhanꞌ na quintjohin na ninnquii juu, oo coꞌ ya ntcüeꞌhin yo saaꞌ juu. Ndoꞌ mantyi nquii tsansꞌa, ijndeiꞌhanꞌ na tyiꞌntsityuiiꞌ jon tson na toncohin.

12 Ndoꞌ ndëë mañoonchen ꞌoꞌ ntyjë, ndö jñꞌoon na matsjö, majoꞌ chito aa ta Jesús tꞌua tsꞌian nnön na quitsjöhanꞌ. Xe na ꞌuꞌ na vantyja tsonꞌ, majoꞌ scuꞌ tyiꞌcovantyja tsꞌon juu, xe ninꞌquintjohin yo ꞌuꞌ, ya jndyi na nndaꞌ, tyiꞌntsityuiꞌ tson na tomaꞌcoꞌ yohin. 13 Ndoꞌ cüajon jñꞌoon na matsjö ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanscu na vantyja tsꞌon na mꞌaan saaꞌ juu na tyiꞌcovantyja tsꞌon tsanꞌñeen Jesús. Xe na aa contjo nchjii tsansꞌaꞌñeen na ncꞌoon juu yo scuuꞌ juu, ya jndyi na nndaꞌ, tyiꞌntsityuiiꞌ tsanscuꞌñeen tson na toco juu yohin. 14 Ee nquii tsansꞌa na tyiꞌcovantyja tsꞌon, ityiiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon xengꞌe nquii scuuꞌ juu vantyja tsꞌon juu. Ndoꞌ mantyi nquii tsanscu na tyiꞌcovantyja tsꞌon, ityiiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jon xengꞌe saaꞌ juu vantyja tsꞌon juu jon. Ee xe chito na nndaꞌ vaa, ntsijonhanꞌ ndahan chaꞌna joo nda nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ nda nnꞌan na chito nchaꞌ vehan vantyja nꞌonhan Jesús, ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌon joo ntyja ꞌnaanꞌ jon. 15 Majoꞌ xe juu tsanꞌñeen na tyiꞌcovantyja tsꞌon juu, tyiꞌquintjo nchjii juu na ntjohin yo saaꞌ juu oo scuuꞌ juu, nndëë nꞌndyehan ntyjehan. Ya na nndaꞌ vaa, juu ntyjëëhë na vantyja tsꞌon juu Cristo, min tsansꞌa, min tsanscu, juu jñꞌoon na tocoꞌxenhanꞌhin na toncohin, jndë jndyaahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ee iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa na tyiꞌngichö tyiaꞌ yo nnꞌan. 16 Majoꞌ ꞌuꞌ tsanscu na vantyja tsonꞌ nquii Cristo, tyiꞌquintjiꞌ na aa ngantyja tsꞌon saꞌ yo jon xengꞌe ntyja ꞌnanꞌ, ndoꞌ mantyi ꞌuꞌ tsansꞌa na vantyja tsonꞌ Cristo, min tyiꞌquintjiꞌ na aa ngantyja tsꞌon scuꞌ yo jon xengꞌe ntyja ꞌnanꞌ.

17 Majoꞌ chuhanꞌ na ncüii cüiihoꞌ quintjohoꞌ chaꞌxjen na jndë sijndaꞌ ta Jesús ntyja ꞌnaanhoꞌ xjen na tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Ndöꞌ jñꞌoon na matsiꞌman ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ncüii cüii joo naijon na maca. 18 Ya na ncüii tsꞌan Israel vantyja tsꞌon juu Cristo, tyiꞌntsichon juu na ntsinduuꞌ juu tsꞌian na tui yohin chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos yononꞌndaa ndahan na itsiꞌmanhanꞌ na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tyiꞌconduihin tsꞌan Israel, xjen na ngantyja tsꞌon juu Cristo, min tyiꞌicanhanꞌ na quinduihanꞌ yohin chaꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ. 19 Ee min tyiꞌnjon xe na aa tui tsꞌianꞌñeen yohin chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin. Juu jnꞌaanꞌñeen, taꞌnan itejndeihanꞌhin min xe na aa tuihanꞌ yohin. Xiaꞌntyi na ngüangueeꞌ tsꞌan juu jñꞌoon na iquen Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na itejndeihanꞌ juu. 20 Yajoꞌ ncüii cüii tsꞌan quintjohin chaꞌxjen na totsixuan juu xjen na tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌonhin na cantyja tsꞌon juu Cristo. 21 Xe na aa condui ꞌuꞌ tsꞌan na matyeꞌntjonꞌtyenꞌ nnon patrón ꞌnanꞌ xjen na tqueenꞌ Cristo ꞌuꞌ na cantyja tsonꞌhin, tanin. Majoꞌ xe na aa ngacjuꞌhanꞌ na nndëë nndyaa ꞌuꞌ na matyeꞌntjonꞌtyenꞌ, cüa, quindui na nndaꞌ. 22 Ee juu tsꞌan na ityeꞌntjontyen xjen na tantyja tsꞌon juu Jesús, conduihin tsꞌan na itsiquindyaa jonhin. Ndoꞌ majoꞌntyi nquii tsꞌan na minꞌjon taconduihin moso xjen na tantyja tsꞌon juu jon, conduihin tsꞌan cüentaaꞌ Cristo na ityeꞌntjontyen juu nnon jon. 23 Nquii Tyoꞌtsꞌon njon jndyi vaa na siquitsu jon na sijnda jon ꞌoꞌ. Mangꞌe joꞌ taninncyahoꞌ na joo jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan ndëëhoꞌ na ntquenhanꞌ xjen ꞌoꞌ na ntaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na ityeꞌntjontyen juu nnon patrón. 24 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ncüii ro cüiihoꞌ, chaꞌxjen na nanꞌxuanhoꞌ xjen na tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, joꞌ quintjohoꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhoꞌ.

Jñꞌoon ntyja ꞌnaan nnꞌan na tyiꞌcotonco yo nanntcu ninnque

25 ꞌOꞌ nanntcu na tacotoncohoꞌ, tajñꞌoon cotsiꞌman ta Jesús nnön ntyja ꞌnaanhoꞌ. Majoꞌ ntsjö ndëëhoꞌ juu jñꞌoon na mꞌaanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌhoꞌ. Ndoꞌ nndëë nnanꞌvehoꞌ jñꞌoon na matsjö ngꞌe tyiꞌndyiaaꞌ ndyaꞌ jon ja. 26 Ee juu xjen na cotsamꞌan neinhin majndye nnon naviꞌ min, joꞌ matsitiu yantyichen na quintjo tsꞌan chaꞌxjen na mꞌaan juu. 27 Juu tsꞌan na jndë toco, tyiꞌntsitiu juu na ntsityuiiꞌ juu tson na toco juu yo scuuꞌ. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tyíꞌcoco, tyiꞌntꞌue juu tsꞌan na ndiscuuꞌ juu. 28 Majoꞌ xe na aa ngoco ncüii tsansꞌa, tyiꞌitsitjahin, mantyi ncüii tsanscu jeꞌ xe na aa ngoco juu, tyiꞌtsitjahin. Majoꞌ matsjö joo nnꞌan na ntoncohan, jndye nnon naviꞌ na ntquenonhan, ndoꞌ ntyja jndyi tsꞌön na tyiꞌntsichjuhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌ nndëë ntyeꞌntjonhoꞌ nnon Cristo.

29 Joꞌ ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, ndö vaa na ninꞌquitsjö ndëëhoꞌ: Jndë tichjo xuee na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon. Mangꞌe joꞌ ꞌoꞌ na mꞌan ntcuhoꞌ, quityeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌvijon tsꞌan na tascuuꞌ. 30 Xe vaa ncüii na iquenon tsꞌan na itsitꞌioohanꞌhin, chuhanꞌ na cꞌoon juu chaꞌvijon na mꞌaan juu nguee. Ndoꞌ joo nnꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na mꞌaan juu nguee, chuhanꞌ cꞌon nanꞌñeen chaꞌvijon nnꞌan na mꞌanhin na chjooꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na itsijnda ꞌnan, cüjiꞌ tsanꞌñeen cüenta ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na chaꞌvijon na chito ꞌnaanꞌ jonhanꞌ, 31 Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na jndye vaa na ndyiiꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌ na tsixuan tsonnanguevahin, tyiꞌncꞌoonꞌ jndyi tsꞌon juuhanꞌ, ee ncüii cüii nnon na ntsixuanhanꞌ, vantycüii ntyja ꞌnaanhan.

32 Ja tyiꞌquintꞌue tsꞌön na vaa ncüii ꞌnan na ntscuꞌhanꞌ ꞌoꞌ na ntyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Ee ncüii tsꞌan na tascuuꞌ juu, itsichon tsanꞌñeen na ntyeꞌntjon juu nnon ta Jesús, ninꞌquitsꞌaa juu ntyja na caveeꞌ tsꞌon nquii jon yohin. 33 Majoꞌ juu tsꞌan na mꞌaan scuuꞌ, mꞌaanꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnan na icanhanꞌhin chaꞌ ngaveeꞌ tsꞌon scuuꞌ jon yohin. 34 Ndoꞌ na nndaꞌ, ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon jon. Ndoꞌ majoꞌntyi cüii tsanscu na mꞌaan juu na ninnquii juu, yo ninꞌntyja ꞌnaanꞌ ncüii tsanscu ndyua tque, ninncüii mꞌaanꞌ nꞌonhin na quindui yohin chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon ta Jesús. Conanꞌchonhin na ninvaa ntyja ꞌnaanhin nnanꞌxuanhin cüentaaꞌ jon. Majoꞌ ncüii tsanscu na vantyja tsꞌon na jndë toco, jndye nnon mꞌaanꞌ tsꞌon juu, nin ꞌnan ntsꞌaa juu chaꞌ ngaveeꞌ ntyjii saaꞌ juu yohin.

35 Tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na matsjö jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe na tyiꞌquintꞌue tsꞌön na ntoncohoꞌ. Matsjöhanꞌ ngꞌe ntꞌue tsꞌön na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌho, ndoꞌ chaꞌ ndëë ntyeꞌntjonhoꞌ nnon ta Jesús yo ninvaa ñuaanhoꞌ.

36 Juu jñꞌoon na conduehoꞌ na mꞌaan ncüiihoꞌ na mꞌaan jnda juu na yuscu ndyua tque na jndë vacüenon xjen na ngoco juu, ndoꞌ nquii tye juu mꞌaanꞌ tsꞌon jon na nninncyaa jon na ngoco jnda jon, ya xe aa ndui na nndaꞌ. Tajnan quichu jon min xe na ntonco nanꞌñeen. 37 Majoꞌ ncüii tsꞌan na mꞌaan jnda jon tsanscu na vacüenon xjen na ngoco tsanꞌñeen, na jndë sitiu ya jon ncüii na tyiꞌxeꞌncyaa jon na ngoco juu, min taꞌnan ncüii nnon na itsijaaꞌhanꞌ na ncyaa jon na ngoco tsanꞌñeen, tanin min na tyiꞌninꞌncyaa jon na ngoco juu. 38 Ndoꞌ juu tsꞌan na incyaa jon na ngoco tsanscu jnda jon, ya itsꞌaa jon, majoꞌ yantyichen itsꞌaa juu tsꞌan na tyiꞌxeꞌncyaa na ngoco tsanscu jnda.

39 Viochen xjen na ninvandoꞌ saaꞌ ncüii tsanscu, chuhanꞌ na quintjotyenhin yohin. Majoꞌ xe na aa ngueꞌ jon, ndëë ngoco nndaꞌ juu yo minꞌcya ro tsansꞌa na ntꞌue tsꞌon juu, majoꞌ xiaꞌntyi yo ncüii tsansꞌa na vantyja tsꞌon Cristo. 40 Majoꞌ ndö vaa na macüjiꞌ ja cüenta, juu tsanscu ninnquii, yantyichen itsꞌaa juu na ntjohin na ninnquii juu. Ndöꞌ vaa na mꞌaanꞌ tsꞌön, ndoꞌ mantyi matsixuan Espíritu cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na matsjöhanꞌ.

8

Ntyja ꞌnan na coninjntꞌue nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan

1 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na jnanꞌcüanonhoꞌ na mꞌan na nchu nquii ntꞌahoꞌ ntyja ꞌnaan sꞌi quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na yo juuhanꞌ conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na jnanꞌya nquehin. Vaa jñꞌoon na condue nnꞌan na tsoñꞌen jaa condui jaa nnꞌan na covaaꞌ ya nnꞌön. Juu jñꞌoonꞌñeen jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na nndaꞌ vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon, mantyi itsitiu juu na njonntyichen conduihin, chichen nque ntyje juu. Majoꞌ juu tsꞌan na venchjii juu ntyje, ntꞌue juu nchu vaa na ntejndei juuhan na ngaquehan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 2 Ee juu tsꞌan na mꞌaanꞌ tsꞌon na jndye ivaaꞌ tsꞌon juu, tꞌman vaa na itsitjahanꞌ na ncꞌoon juu na jndaꞌ xquen juu. 3 Majoꞌ juu tsꞌan na venchjii juu nquii Tyoꞌtsꞌon, vajnaanꞌ ya jonhin.

4 Ndoꞌ juu jñꞌoon na cotaꞌxeeꞌhoꞌ nnön na aa icüjiꞌ yahanꞌ na ntquiihoꞌ sꞌi quiooꞌ na covijntꞌue nnꞌan conanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌnan na jnanꞌya nnꞌanhanꞌ na cotjihan cüenta na Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, ndö jñꞌoon na matsintcüꞌë ndëëhoꞌ. Ncüii ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan, covaaꞌ nnꞌön na tyiꞌnjon conduihanꞌ. Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan, tanin ncüiichen. 5 Nnon tsonnanngue ndoꞌ quiñoonꞌndue, jndye nnon min na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na conduehin ndëëhanꞌ ta, na cotyeꞌntjonhan ndëëhanꞌ. 6 Majoꞌ ntyja njanhan, ninncüii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan, conduihin Tyëëhë. Tsoñꞌen ꞌnan na min, nquii jon tquenhanꞌ. Ndoꞌ sꞌaa jon jaa na quintꞌa nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon. Ndoꞌ mantyi ninncüii jon mꞌaan na conduihin na ityeꞌntjon jaa, nquiintyi Jesucristo. Tsoñꞌen ꞌnan na min, mꞌanhanꞌ xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon cotantꞌö.

7 Mangꞌe na nndaꞌ, joo ꞌnan na covijntꞌue nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ncüii ꞌnan na chito conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndëë ntcüꞌahanꞌ, majoꞌ joo nnꞌan na vantyja nꞌon, tyiꞌtsoñꞌenhan covaaꞌ nꞌonhan na icüjiꞌ yahanꞌ na ntcüaꞌhinhanꞌ. Ee joohin mꞌanhin na tyiꞌya covicjehin quiiꞌ ñuaanhin. Mangꞌe joꞌ juu xjen na covijntꞌuehin juu siꞌñeen, joꞌ na cotjiꞌhin cüenta na conanꞌtjahin ee na toxenꞌchen tovijntꞌuehinhanꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌnan na conanꞌya nnꞌan. 8 Majoꞌ chito ngꞌe na aa cocüꞌa ncüii ꞌnan, joꞌ na icüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na ya jndyi nanꞌxuan na tonnon jon. Min tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na yantyi nnꞌan jaa xe na aa cocüꞌa ꞌnan na covijntꞌue nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ncüii ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan, min xe na aa tyiꞌcüꞌahanꞌ, joꞌ condui jaa nnꞌan na conanꞌtja jaa. 9 Majoꞌ juu na incyaahanꞌ na vanaan na ntquii tsꞌan siꞌñeen, chuhanꞌ na tyiꞌninꞌncyahoꞌ na juuhanꞌ ntsintcüeꞌhanꞌ ncüiichen ntyjehoꞌ na taꞌnan ya najndei juu vantyja tsꞌon juu Jesús. 10 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ macüjiꞌ cüenta na condui ꞌuꞌ tsꞌan na jndaꞌ xquen. Majoꞌ xe ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌya vicjeeꞌ juu quiiꞌ ñuaanꞌ juu na ndyiaaꞌ juu na vaquityenꞌ ncüii vꞌaa naijon na tooꞌ ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, na macüaꞌ ꞌnan na covijntꞌue nanꞌñeen joꞌ, ngꞌe na nndaꞌ vaa vicjeeꞌ tsanꞌñeen quiiꞌ ñuaanꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, mantyi ntsꞌaahanꞌ ntyjii juu na ntcüaꞌ juu joohanꞌ. 11 Ndoꞌ na nndaꞌ, ꞌuꞌ na mavaaꞌ ya tsonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, matsaꞌ na ntsitja ncüiichen tsꞌan na taꞌnan ya najndei juu na vantyja tsꞌon juu jon, ndoꞌ tsanꞌñeen mantyi conduihin tsꞌan na tueꞌ Cristo cüentaaꞌ juu chaꞌ ntsinꞌman jon ñuaanꞌ juu. 12 Ndoꞌ na matsaꞌ na nndaꞌ yo tsanꞌñeen na tyiꞌya vicjeeꞌ juu quiiꞌ ñuaanꞌ juu yo jñꞌoonꞌñeen, matsitja ꞌuꞌ yohin, ndoꞌ mantyi na tonnon Cristo, chaꞌvijon na jndë squeꞌ ñuaanꞌ tsanꞌñeen. 13 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, xe ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon ꞌnan na macüꞌa itsquioohanꞌ ncüiichen ntyjë na vantyja tsꞌon juu Cristo na itsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, tajon jnda vi cüꞌa nntꞌahanꞌ chaꞌ tyiꞌntsintcüeꞌhanꞌhin.

9

Vaa najndei na tsixuan tsꞌan na vayꞌoon juu jñꞌoon na toninncyaa Jesucristo

1 Condui ja tsꞌan na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na majöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Taꞌnan minꞌncüii tsꞌan na ntyiiꞌ juu ꞌndyo ja ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na matsꞌa. Jndë jntyꞌia nnön nquii Jesucristo. Ndoꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌ jon, itsiꞌmanhanꞌ na matsichön quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na matsꞌa. 2 Ee min na mꞌan nnꞌan na conduehan na chito condui ja tsꞌan na vayꞌoon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan, majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌjeꞌquindëë nnduehoꞌ na nndaꞌ. Ee na covantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ jon na tyincyahanꞌ ndëëhoꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ condui ja tsꞌan na vayꞌoon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan.

3 Nque nnꞌan na ninꞌquitquenhin xjen na aa condui ja tsꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian nnön, ndö vaa jñꞌoon na matsintcüꞌë ndëëhan. 4 Ya na jöncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ncüii cüii tsjoon, minꞌncüii nnon taꞌnan na itscuꞌhanꞌ na ncyꞌön cüenta ꞌnan na coninncya nnꞌan na ntcüꞌa ndoꞌ na ncuꞌa. 5 Juu Pedro yo nque ntyje nquii ta Jesús, yo mañoon ntyjë na iꞌua jon tsꞌian ndëëhin na cotsayꞌonhin jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, ya na cotsacondyiꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen, cotsayꞌonhin ntcuhin. Mantyi ja icüjiꞌ yahanꞌ na ncjöyꞌön tsꞌan na ntejndei ja. 6 Mañoon ntyjë na iꞌua Cristo tsꞌian ndëëhan na cotsancyahin juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, xoquituꞌ na nque nnꞌan cüentaaꞌ Cristo coninncya ndëëhan, covijntꞌuehinhanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, mantyi ja yo juu Bernabé, ya icüjiꞌhanꞌ na joo nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo, ntixeeꞌhin já. 7 ¿Aa tyiꞌcotjiꞌhoꞌ cüenta nchu vaa ntyja ꞌnaan mancya ro nnꞌan? Chaꞌna ncüii sondaro, ivantjon juu na ityentjon juu nnon tsꞌan na iquen jon xjenhin. Mantyi tsꞌan na jnonꞌ juu ntjon tëndöꞌndyooꞌ tsjan, iquii juu të na coveꞌhanꞌ. Min tanin juu na ngitso na juu tsꞌan na ivantyjeeꞌ quinchꞌio tyiꞌncꞌuto juu ndaatsu joo choꞌñeen. 8 Min chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na matsjö na nndaꞌ ndëëhoꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen nincüajonhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na tquen Moisés. 9 Ee quityquiiꞌ jñꞌoon na tji tsanꞌñeen itsohanꞌ: “Tyiꞌntyiꞌhoꞌ ntquiꞌ jndyue ntoro xjen na contꞌahoꞌ tsꞌian yo joo oꞌ. Tyiꞌngitëꞌ ꞌoꞌ na ntcüaꞌ choꞌñeen.”

Ndöꞌ vaa na itso ntjiꞌñeen. Ndoꞌ ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na veꞌ xiaꞌntyi mꞌaanꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan ndoroꞌñeen na nndaaꞌ vaa jñꞌoon na sijndaꞌ jon? 10 ¿Aa chi mantyi tso jon na nndaꞌ ngꞌe mꞌaanꞌ tsꞌon jon ntyja njanhan? Majndaꞌ na nndaꞌ. Ee ꞌnan na jndë tueꞌ na ntyjee tsꞌanhanꞌ, nquii tsꞌan na sitiuu tyuaa nninjntꞌuehinhanꞌ, ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na icüjaꞌ ntquen. 11 Mangꞌe na nndaꞌ, nndëë ntixeeꞌ ꞌoꞌ já ngꞌe na jndë tyincyá jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, chaꞌvijon na jndë jnö́n ntjon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. 12 Mañoon nnꞌan coꞌoquijntyꞌiahin ꞌoꞌ na coninncyahin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, joo nanꞌñeen cotixeeꞌhoꞌhin. Mantyi já na jndë tonincyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo ndëëhoꞌ, chuhanꞌ na quitixeeꞌhoꞌ já ꞌnan na itsitjahanꞌ já.

Majoꞌ min na itsijndaꞌhanꞌ na nndaꞌ, tacotán na quitejndeihoꞌ já, veꞌ tonanꞌquii nꞌö́n chaꞌ tyíꞌquityiö́ xu nacjohoꞌ juu xjen na toninncyá jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ. 13 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na nque ntyee na cotyeꞌntjon quiiꞌ vatsꞌon tꞌman ꞌnaan nnꞌan judíos, quiooꞌ na conanꞌcüjehin na coninncya nanꞌñeen na conanꞌtꞌmaanhin Tyoꞌtsꞌon, nque ntyeeꞌñeen cotquiihan siꞌñeen. Ndoꞌ mantyi joo ꞌnan na cotyio nnꞌan nnon tyiu tꞌman, joo ntyeeꞌñeen, joꞌ coyꞌonhin ꞌnan na cotquiihin. 14 Mantyi juu jñꞌoon na jndë tquen nquii ta Jesús, manincüajon itsiꞌmanhanꞌ na juu tsꞌan na incyaa jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan, ncyꞌoon tsanꞌñeen cüenta ꞌnan na icanhanꞌhin. 15 Majoꞌ minꞌjon tacocꞌan na quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na coꞌxenhanꞌ na ninncyahoꞌ ꞌnan nnön. Min chito na macüji tsonvahin ngꞌe na ntꞌue tsꞌön na ninncyahoꞌ xoquituꞌ na ninjntꞌue ja. Tanin min na aa ncüꞌiö na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌue ja, majoꞌ juu na itsiquinjonhanꞌ ja na veꞌ yu na toninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, xeꞌncya na ncüjiꞌ ntcüeꞌ tsꞌan juuhanꞌ.

16 Tyiꞌmacüjiꞌ cüenta na njon jndyi condui ja ngꞌe na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo. Juu tsꞌianva conduihanꞌ ncüii xu na mꞌaanhanꞌ nacjö na chöjnan na quitsiquindëëhanꞌ, na min ndiquindyaa ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ngꞌe viꞌ jndyi ngatsꞌaahanꞌ ntyja njan xe na aa tyiꞌninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 17 Xe na aa veꞌ ngꞌe na ntꞌue tsꞌön ncö, joꞌ mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo, yajoꞌ ngitsohanꞌ na ngüantjön. Majoꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon juu tsꞌianvahin nnön, min tyiꞌcꞌoonꞌ tsꞌön na aa ngüantjön. 18 Ndö vaa ꞌnan na mavantjön, na ncyaahanꞌ na nën rö na tacotsꞌa na chojnan nnꞌan nnön ya na mancya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëëhin. Ndoꞌ na matsꞌa na nndaꞌ, tyiꞌcüijntꞌue ja juu naya na tsixuan na ngüantjön ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsꞌa.

19 Tyiꞌcondui ja moso ꞌnaanꞌ minꞌncüii tsꞌan. Majoꞌ min na nndaꞌ, ncö matsꞌa chaꞌvijon condui ja moso ndëë tsoñꞌen nnꞌan chaꞌ majndyehan ngüantjön na ngantyja nꞌonhan Cristo. 20 Xjen na mꞌan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan Israel na conduihan ntyjö ncö, matsijon ja yohan na conanꞌvehin juu jñꞌoon na iquenhanꞌ xjen na tquen Moisés. Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ majndyentyichenhan nndëë ngüantjönhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo min na tyiꞌquintyja tsꞌö́n na ncyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüenta ja xengꞌe mavancꞌuë jñꞌoonꞌñeen. 21 Ndoꞌ mantyi ndëë joo nnꞌan na tyiꞌconduihin nnꞌan Israel, matsꞌa chaꞌna na itsꞌaa ncüii nquehan na juu jñꞌoon na tquen Moisés tyiꞌiquenhanꞌ xjenhin ngꞌe tyiꞌicanhanꞌ na ntaꞌngueeꞌhinhanꞌ. Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na iquenhanꞌ xjen, ninnquiiꞌchen majuꞌcje ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tyiꞌmatsꞌa na tyiꞌquitsijñꞌönꞌhanꞌ. Nndaꞌ jömꞌan quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen chaꞌ mantyi ngüantjönhin na ngantyja nꞌonhin Cristo. 22 Ya na mꞌan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌtꞌman vantyja nꞌonhan Cristo, matsijon ja yohin na nndaꞌ nanꞌxuanhin ee ninꞌcüantjönhin na ngaquehin na vantyja nꞌon. Nndaꞌ vaa na matsꞌa ndëë tsochen nnꞌan. Minꞌninchen na conduihan, matsijon ja yohin chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ, ñꞌenhin na ntsinꞌman Cristo ñuaanhin. 23 Tsoñꞌen nanꞌminꞌ matsꞌa chaꞌ ngaveeꞌ ngio nnꞌan yo juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo chaꞌ mantyi ntsijön ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nnꞌan na itsinꞌman jon ñuaanhin.

24 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ xjen na covatjon nnꞌan na nnanꞌnonhin, tsoñꞌenhan conanꞌnonhan, majoꞌ xiaꞌntyi ninncüii tsꞌan na ngacüjaꞌhanꞌ na nndaaꞌ ꞌnan. Mantyi jaa manndaꞌ vaa na chuhanꞌ na quinanꞌchön quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na itsicje tsanꞌñeen, na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, mantyi ꞌoꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon juu naya na ngacüjaꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 25 Nque nanꞌñeen na conanꞌnonhin, cotquen nquehin xjen chaꞌ minꞌncüii nnon tyiꞌntsintcüeꞌhanꞌhin. Contꞌahin na nndaꞌ chaꞌ nndëë ngüenoonꞌhin ntyjehin. Ndoꞌ juu tsꞌan na cjentyi jnannon, ꞌnan na nndaaꞌ jon, chjo ro xjen na nancooꞌhanꞌ. Majoꞌ jaa na conanꞌchön ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon ncüii naya ndëëhë na tyiꞌxeꞌquintycüiihanꞌ. 26 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, ntyja njan ja, tyiꞌconanön na veꞌ mananöntö. Tyiꞌcotsijndö chaꞌna itsꞌaa tsꞌan na veꞌ ijuꞌto juu ndaꞌ cjooꞌ jndye. 27 Chito nndaꞌ matsꞌa, ja maquën naviꞌ juu siꞌtsꞌo njan chaꞌ cüangueeꞌhanꞌ na maquën xjenhanꞌ chaꞌ vi na jndë tyincya jñꞌoon ndëë nnꞌan, tyiꞌxeꞌquitso Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌxeꞌcüijntꞌue ntyja njan.

10

ꞌNan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ, tyiꞌnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhanꞌ

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntꞌue tsꞌön na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan ndochiihi nnꞌan judíos xjen na jnanhin juu ndyuaa Egipto. Tsoñꞌen nanꞌñeen tomandyiꞌhin nacjeeꞌ chincyu xjen na totsiꞌman Tyoꞌtsꞌon nato ndëëhan na tyecaꞌ ngꞌehin xjen na jnduiꞌhan juu ndyuaaꞌñeen ndoꞌ na tetꞌiohan juu Ndaandue Ve. 2 Juu xjenꞌñeen ya na jnanꞌjonhan yo Moisés na toquintyja chincyuꞌñeen nacjohan, ndoꞌ na tenonhin ndaandueꞌñeen, joo nanꞌminꞌ na tquenonhan, itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌ ya na contꞌë yo xueeꞌ Jesús. 3 Ndoꞌ mantyi tsoñꞌenhan tocüaꞌhan juu maná na toninncyaa Tyoꞌtsꞌon na tonanhanꞌ toquiñoonꞌndue. 4 Ndoꞌ mantyi tsoñꞌenhan tëhan ndaa na toninncyaa jon ndëëhan. Ee manchaꞌchen xjen tomꞌaan jon yohan na toquiñjonhin natoꞌñeen. Ndoꞌ sꞌaa jon na jnduiꞌ ndaa quiiꞌ tsjöꞌ tꞌman. Nquii Cristo conduihin juu tsjöꞌñeen. 5 Majoꞌ min na jndye nnon na totejndei Tyoꞌtsꞌon nanꞌñeen, tataꞌngueeꞌhin ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon yohan. Ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ, majndyentyihan tjëhin juu ndyuaaꞌñeen naijon na tyiꞌcovaꞌ ya.

6 Tsoñꞌen joo ꞌnan na toquenon nanꞌñeen nanꞌxuanhanꞌ ncüii ꞌnan na quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhë, chaꞌ quitscuꞌhanꞌ na ninꞌquinanꞌcjaaꞌ nnꞌön ꞌnan tyia chaꞌxjen na tontꞌa nanꞌñeen. 7 Ngꞌe joꞌ, joo ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na chito Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, min tyiꞌnanꞌtꞌmaanꞌ ꞌoꞌhanꞌ. Ee vaa jñꞌoon na jndui nacjooꞌ jñꞌoonꞌ jon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen na itsohanꞌ: “Tyecüendyuaahin na ntcüaꞌhan ndoꞌ na ncüehin, jndë joꞌ jnanꞌquintyjahan na jnanꞌjnonhan nnon juu quisondye chjoꞌñeen na jnanꞌyahin.” 8 Min tyiꞌncꞌön jaa yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro chaꞌxjen jntꞌa vendye joo nanꞌñeen. Ndoꞌ tsojnaanꞌ na nndaꞌ vaa na jntꞌahin, ninncüii xuee sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na tjë ntcyu nchoꞌndye minhan. 9 Min tyiꞌntꞌa ncüii nnon ꞌnan natyia chaꞌ nnintyincyooꞌ na aa ntycüii na tꞌman tsꞌon jon yo jaa, chaꞌxjen jnanꞌtja nnꞌan Israel, ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ sꞌaa jon na tjëhan na totquii quindu vjehin. 10 Min tyiꞌnanꞌncꞌuaaꞌ nnꞌön na tonnon jon chaꞌna tontꞌa vendye nanꞌñeen. Ee xjen na jntꞌahin na nndaꞌ, jñon jon ángel ꞌnaanꞌ jon na scüje tsanꞌñeen jndye jndyihan.

11 Tsoñꞌen nanꞌminꞌ na toquenon nnꞌan Israelꞌñeen, conanꞌquindyihanꞌ jaa na tananꞌjön yo ꞌnan na tontꞌa nanꞌñeen. Ee jñꞌoonminꞌ tonduihanꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëë nchu vaa ngotsamꞌan ndyu min juu na vavindyo na ngitsu tsonnangue. 12 Mangꞌe joꞌ, juu tsꞌan na itsitiu na tyiꞌxeꞌquitsitjahin ngꞌe na tꞌmanntyichen na vantyja tsꞌon juu, quitsꞌaa juu cüenta na tyiꞌntsquioocjehanꞌhin ꞌio cha. 13 Ee ꞌnan na coquenonhoꞌ na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ na quinanꞌtjahoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, maninꞌcüejonhanꞌ chaꞌxjen na coquenon tsoñꞌen nnꞌan. Majoꞌ itsiquindë jon jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon, ee xiaꞌntyi ꞌnan na ntyjii jon na nndëë nnanhoꞌ, mantyjantyi joꞌ ro na ncyaa jon na ngenonhoꞌ. Ndoꞌ ngüañoonꞌ jonhoꞌ quityquiiꞌhanꞌ, chaꞌ nndëë nnanhoꞌ yohanꞌ.

14 Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na viꞌntyji ꞌoꞌ, joo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ncüii ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan, nquehoꞌ cüingiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na inannon jndyi juu na vaa na toncuuꞌ. 15 Matsinën jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ, ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndaꞌ nquen. Nquehoꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 16 Juu xjen na covatjon jaa na concya naya Tyoꞌtsꞌon na covë juu ꞌnan na ñjon vaso, itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ juu neoonꞌ Cristo. Ndoꞌ mantyi ya na cotyjë tanꞌ tyooꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ siiꞌ jon na tenon jon naviꞌ tꞌman nnon tsonjnꞌaan ntyja njanhan. 17 Juu tyooꞌñeen, min na ninncüiihanꞌ, ya na jndë tui xjen ntanꞌhanꞌ, jndyehanꞌ condë. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja njanhan, min na jndye jaa, ninncüii siꞌtsꞌo condui jaa.

18 Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan Israel. Nque ntyee ꞌnaan nanꞌñeen na cotquiihin sꞌi quiooꞌ na coninncya nanꞌñeen na conanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon, conanꞌjon ntyeeꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu nnontyiu naijon na condui tsꞌianꞌñeen. 19 ¿Nchu vaa na ntꞌue tsꞌön na quitjiꞌhoꞌ cüenta yo jñꞌoonminꞌ na matsinën? Joo ꞌnan na conanꞌya nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhinhanꞌ na chaꞌvijon conduihanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ¿Aa ninꞌquitsjö na mayuuꞌ vaa najndei na nanꞌxuanhanꞌ? Ndoꞌ joo ꞌnan na covijntꞌue nanꞌñeen na coninncyahinhanꞌ nnon juu nanꞌñeen, ¿Aa mayuuꞌ njon jndyi conduihanꞌ na ntejndeihanꞌhin? 20 Joo ꞌnan na coninncya nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin nanꞌñeen, minꞌchjo tyiꞌquinjonhanꞌ. Ee joo nanꞌñeen na coninncyahin ndëëhanꞌ, coninncyahinhanꞌ ndëë yotyia, ndoꞌ ja min tyiꞌquintꞌue tsꞌön na ntsayꞌonhoꞌ jñꞌoon yo yotyia. 21 Juu vaso na cove nnꞌan na conanꞌjonhin ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, tyiꞌxeꞌquindëë nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ xe na aa mantyi conanꞌjonhoꞌ juu na cove nnꞌan ntyja ꞌnaan yotyia. Min tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌjonhoꞌ juu mesa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndoꞌ mantyi juu ntyja ꞌnaan yotyia. 22 Nquii Tyoꞌtsꞌon xuehin yo jaa. Tyiꞌquintꞌue tsꞌon jon na ncüii nnon ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan, ntꞌa na njonchenhanꞌ, chichen nquii jon. Mangꞌe joꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌa ncüii nnon na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ndyiaaꞌ ndyaꞌ jon jaa, ee juu jon jndeintyichen conduihin, chichen jaa.

Vanaan na ntꞌaha tsoñꞌen, majoꞌ xiaꞌntyi yo na vengiö ntyjë

23 Mꞌan nnꞌan na conduehin na ya icüjihanꞌ na ntꞌaha minꞌcya ro na ntꞌue nnꞌön. Jñꞌoonꞌñeen mayuuꞌhanꞌ majoꞌ tyiꞌtsoñꞌenhanꞌ ntejndeihanꞌ tsꞌan na ngaquehin na vantyja tsꞌon juu. 24 Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ninnquiiꞌchen ncꞌoonꞌ nnꞌön ꞌnan na ntꞌue nnꞌön nquëhë, mantyi cꞌoonꞌ nnꞌön nchu vaa nquii ntꞌaha chaꞌ ngotejndeihanꞌ nnꞌan.

25 Minꞌcya ro siꞌ na coninjntꞌua tsꞌua, ya na ntquiihoꞌhanꞌ, veꞌ tyiꞌngüaxeꞌ na aa tijntꞌuehanꞌ na jnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan ncüii nnon ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na conduihanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌya nincjehoꞌ quiiꞌ ñuaanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 26 Ee juu tsonnangue yo tsoñꞌen ꞌnan na min nnonhanꞌ, conduihanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

27 Xe ncüii tsꞌan na tyiꞌcovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon, iꞌman jon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ yohin, taꞌnan ncüii nnon na itscuꞌhanꞌ na ncꞌohoꞌ xe na aa ntꞌue nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ ya na ntcüaꞌhoꞌ minꞌcya ro ꞌnan na ninncyaa jon. Majoꞌ min tyiꞌntaꞌxeeꞌhoꞌ na juu siꞌ na cocüaꞌhoꞌ aa tijntꞌuehinhanꞌ na jnanꞌtꞌmaanꞌhan ncüii nnon ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan. Tyiꞌntsꞌaahanꞌ na tyiꞌya nincjehoꞌ quiiꞌ ñuaanhoꞌ. 28 Majoꞌ xe na aa ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ na juu siꞌñeen tijntꞌuehanꞌ na jnanꞌtꞌmaanꞌhan ncüii nnon ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan, joꞌ min tyiꞌntquiihoꞌhanꞌ. Ee xe na aa ntquiihoꞌhanꞌ, ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌya nincjeeꞌ tsanꞌñeen quiiꞌ ñuaanꞌ juu. 29 Chito matsjö na ꞌoꞌ tyiꞌya nnincjehoꞌ quiiꞌ ñuaanhoꞌ, veꞌ tyiꞌquintꞌue tsꞌön na juu tsꞌan na siquindyii jon ꞌoꞌ nchu vaa na tijntꞌue siꞌñeen, tyiꞌya nincjeeꞌ juu quiiꞌ ñuaanꞌ juu.

Majoꞌ nndëë ntsꞌaahanꞌ na ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesús mꞌaanꞌ tsꞌon juu na ndu na tyiꞌquichuhanꞌ na ntcüaꞌ juu ngꞌe na tyiꞌya nincjeeꞌ ncüiichen tsꞌan quiꞌ ñuaanꞌ juu. 30 Ee ntsitiu juu ngꞌe na incyaa juu na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icüaꞌ juu, joꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ngitso ncüiichen tsꞌan na tyiꞌya na itsꞌaa juu ee jndë tyincyaa juu na ya jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 31 Ngꞌe na nndaꞌ, xe na aa cocüaꞌhoꞌ, oo min na aa covehoꞌ, oo minꞌcya ro nnon na contꞌahoꞌ, quintꞌahoꞌhanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 32 Ndoꞌ juu na vja na cotsamꞌanhoꞌ, min ncüii nnon tavintꞌahoꞌ na ntsꞌaahanꞌ na ntsitja ncüiichen tsꞌan nnon jon, min tondëë joo nnꞌan judíos, min ndëë nque nnꞌan na chito judíos conduihin, min ndëë nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 33 Ja ntyja njan, ndö vaa na matsꞌa, matsꞌa tsoñꞌen na condëë matsꞌa chaꞌ tsoñꞌen nnꞌan ngaveeꞌ ngiohin. Tyiꞌcotsichön na juu na matsꞌa na xiaꞌntyi ncö quitejndeihanꞌ, mantꞌuë na quitejndeihanꞌ jndye nnꞌan, chaꞌ ngüentyja xjen na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan.

11

1 Chaꞌxjen na cotquenhoꞌ cüenta na majuꞌcje ja nnon Cristo, joꞌ cüꞌahoꞌ ja, ee ja jöntyja yo jon chaꞌxjen na totsꞌaa nquii jon.

Ndö vaa cꞌon nanntcu xjen na covatjon nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon

2 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, njon jndyi nchji na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ joo jñꞌoon na totsiꞌman ndëëhoꞌ min tyiꞌcoꞌndyehoꞌhanꞌ. 3 Majoꞌ ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonva. Chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon conintquehin nnon Cristo, mantyi nquii Cristo conintquehin ndëë ncüii cüii jaa. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na conintque tsꞌan nnon scuuꞌ juu. 4 Mangꞌe na nndaꞌ, ncüii tsansꞌa xjen na itsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon oo na incyaa juu jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan, juu xjenꞌñeen xe na aa ñjon ꞌnan xquen juu, itscüejnaanꞌ juu nquii jon na conduihin xquen juu. 5 Majoꞌ ncüii tsanscu, xe na aa tyiꞌquityion juu ꞌnan xquen juu xjen na itsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon oo na ncyaa juu jñꞌoonꞌ jon, itscüejnaanꞌ juu nquii jon na conintquehin nnon juu. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsijonhanꞌhin na chaꞌvijon na jndë tinquiꞌñꞌen soxquen juu. 6 Ee xe na aa tyiꞌquintꞌue tsꞌon tsanscu na ntscuꞌ juu soxquen juu, yantyi na ninnquiꞌñꞌenhanꞌ. Ndoꞌ xe na aa jnaanꞌ jndyi juu na nndaꞌ, yajoꞌ quityion juu ꞌnan xquen juu. 7 Majoꞌ tyiꞌichuhanꞌ na juu tsansꞌa ndyion juu ꞌnan xquen juu xjen na ntsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon ee jnduihin chaꞌvijon nquii jon ndoꞌ conditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ majoꞌntyi nquii tsansꞌa conditꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanscu. 8 Ee chito tsanscu tijntꞌue Tyoꞌtsꞌon na sia jon tsansꞌa, tijntꞌuehin tsansꞌa na sia jon tsanscu. 9 Min chito na sia jon tsansꞌa na quitejndeihanꞌ tsanscu, sia jon tsanscu na quitejndeihanꞌ tsansꞌa. 10 Mangꞌe na nndaꞌ, icanhanꞌ na quityion tsanscu ꞌnan xquen juu, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na mꞌaan nin juu na coꞌxenhin, ndoꞌ mantyi ngꞌe na cotquen ángeles cüenta nchu vaa na vamꞌaan juu. 11 Majoꞌ ntyja njan jaa nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ Cristo, xiaꞌntyi itsiquindëhanꞌ tsansꞌa ya na mꞌaan scuuꞌ juu, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ tsanscu, itsiquindëhanꞌhin ya na mꞌaan saaꞌ juu. 12 Ee chaꞌxjen jñꞌoon na mayuuꞌ na tijntꞌue Tyoꞌtsꞌon tsansꞌa na sia jon tsanscu, mantyi jñꞌoon na mayuuꞌ na mꞌaan tsansꞌa ngꞌe na singui tsanscuhin. Ndoꞌ ve joohin yo tsoñꞌen na tquen jon, mꞌanhin ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.

13 Manquentyihoꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta na aa cüjiꞌyahanꞌ na itsinin tsanscu nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquityion juu ꞌnan xquen juu. 14 Nnꞌan na ninvaa tsonnangue cotjiꞌhin cüenta na itscüejnaanꞌhanꞌ tsansꞌa xe na aa tonco soxquen juu. 15 Majoꞌ tsanscu, icüjiꞌ scuhanꞌhin xe na aa tonco soxquen jon. Mangꞌe na nndaꞌ, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tonco sonquenhan chaꞌ juuhanꞌ ntscuꞌhanꞌ nquenhan. 16 Majoꞌ xe na aa ñꞌenhoꞌ na ninꞌquinanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na ñjon ꞌnan nquen nanntcu, ninnquiiꞌchen nndaꞌ vaa na conanꞌjntꞌá, ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo ncüii cüii joo naijon na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon, manndaꞌ vaa conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen.

Ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ yo vaso na tquen ta Jesús

17 Jñꞌoon na macüjintyëchën, ndiquindëë na ntsjö na ya contꞌahoꞌ. Ee juu xjen na covatjonhoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌitejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ tyquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon, majndeichen itsintcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 18 Ee jndë jndyi na juu xjen na covatjonhoꞌ na nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ jon, tyiꞌxoncüii mꞌanhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon jon. Ndoꞌ vantyja tsꞌön na contꞌahoꞌ na nndaꞌ. 19 Ee itsꞌaahanꞌ na mayuuꞌ na mꞌan nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na tyiꞌninncüii jñꞌoon na conanꞌmanhin chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ nin ꞌoꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 20 Ee juu xjen na covatjonhoꞌ na nanꞌjonhoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na tueꞌ ta Jesús, covityincyooꞌ na mayuuꞌ na chito cocüaꞌhoꞌhanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ nquii jon. 21 Ee tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ yo ntyjehoꞌ ya na cocüaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Ee ñꞌenhoꞌ na tyuaaꞌ cotaꞌhoꞌ na ntcüaꞌhoꞌhanꞌ, ndoꞌ joo nnꞌan na tinioonꞌ cotsque, taꞌnan ꞌndyihanꞌ na nninjntꞌuehin. Mantyi ñꞌenhoꞌ na jndye covehoꞌ ata xjen condyehoꞌ. 22 Majoꞌ xe na aa ninjndoꞌ jndyihoꞌ, cüaꞌhoꞌ ndoꞌ cüehoꞌ ntꞌaahoꞌ, ee juu ꞌnan na contꞌahoꞌ conanꞌman nquiiꞌhoꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ nque ntyjehoꞌ na conduihin tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi conanꞌcüejnaanꞌhoꞌ joo ntyjë na mantyi vantyja nꞌon Cristo na jñenꞌ jndyihin. Ndoꞌ na nndaꞌ contꞌahoꞌ, ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na chuhanꞌ na quitsjö na ya jndyi contꞌahoꞌ? Minꞌchjo ndincyaahanꞌ na ntsꞌahanꞌ.

Na sijndaꞌ ta Jesús ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ yo vaso

(Mt 26:26-29; Mr 14:22-25; Lc 22:14-20)

23 Ee nquii ta Jesús siꞌman jon nnön juu jñꞌoon na totsiꞌman ndëëhoꞌ. Maninjuu tijaan na vitjachen na tyincyaa tsꞌan cüentahin nduee nnꞌan na tꞌuehan jon, tyꞌoon jon tyooꞌ, 24 Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, tyjee jon tanꞌhanꞌ, ndoꞌ tso jon ndëë nnꞌan na cotsayꞌonhan jñꞌoon yo jon: “Cyꞌonhoꞌ tyooꞌva, juuhanꞌ conduihanꞌ siꞌtsꞌo njan na mancya na ncüꞌiö ntyja ꞌnaanhoꞌ. Manndaꞌ vaa quintꞌahoꞌ ncüii cüii jnda na cocüaꞌhoꞌhanꞌ na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ja.” 25 Mantyi macüajon sꞌaa jon yo vaso, vi jndë na tcüaꞌhan, tyꞌoon jonhanꞌ, tso jon: “Ntyja na ncüꞌiö, juu vasova tsixuanhanꞌ jñꞌoon xco na macöꞌ ꞌndyö yo nꞌeön ncö. Manndaꞌ vaa quintꞌahoꞌ na cüehoꞌhanꞌ ncüii cüii jon na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja na matsꞌa.”

Ndö vaa jñꞌoon na siꞌman jon nnön. 26 Ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌncüii cüii jon na cocüaꞌhoꞌ juu tyooꞌva ndoꞌ na covehoꞌ na ñjon vasova, conanꞌman nquiiꞌhoꞌ ndëë nnꞌan juu na tueꞌ ta Jesús ata xjen na nndyo ntcüeꞌ nndaꞌ jon.

Tyooꞌ yo vaso na tquen ta Jesús, quitquën cüenta na conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ

27 Ee na nndaꞌ, juu jñꞌoonvaꞌ ninꞌquitsiquindyihanꞌ na minꞌninchen tsꞌan na tyiꞌcüentahin na ve itsijontohin na cotyje nnꞌan tyooꞌ ndoꞌ na covehin na ñjon vaso ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ ta Jesús, juu jnaanꞌ tsanꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna jnan nque nnꞌan na tanhin na cueꞌ ta Jesús. 28 Mangꞌe na nndaꞌ, vitjachen na nnanꞌjonhoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ juu tyooꞌñeen ndoꞌ na ncüehoꞌ na ñjon juu vasoꞌñeen, ncüii cüiihoꞌ quitjiꞌ nquehoꞌ cüenta na aa ya cotsamꞌanhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndë joꞌ ntcüaꞌhoꞌ ndoꞌ ncüehoꞌhanꞌ. 29 Ee minꞌninchen tsꞌan na itsijonhin xjen na cocüaꞌ nnꞌan ndoꞌ na covehan ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ ta Jesús, xe tyiꞌiquen ya tsanꞌñeen cüenta juu na njon jndyi condui siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ ta Jesús, ndoꞌ na icüaꞌ juu yo na iꞌu juu, itsijndaꞌ nquiihanꞌ na quitꞌuiihanꞌhin. 30 Mangꞌe na nndaꞌ vaa na contꞌahoꞌ, joꞌ majndyehoꞌ mꞌanhoꞌ na vꞌihoꞌ ndoꞌ taꞌnan na jndëhoꞌ yo siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ, ata ndyiiꞌ ntyjehoꞌ na jndë tjëhan. 31 Majoꞌ xe na aa ntjiꞌ nquë cüenta na aa xoncüeeꞌ nnꞌön na cotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon jaa. 32 Majoꞌ xe na aa ntꞌuii jon jaa ngꞌe na conanꞌtja jaa, ncyaa jon na itsꞌaaviꞌhanꞌ jaa nanein. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ya na ngueeꞌ xuee na ntcoꞌxen jon nque nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon Cristo, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na quitꞌuii jon jaa chaꞌxjen juu ꞌnan na ntsꞌaa jon yo joo nanꞌñeen.

33 Mangꞌe joꞌ ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ya na conanꞌjonhoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ juu na sijndaꞌ ta Jesús, cüendooꞌ ꞌoꞌ ntyjehoꞌ chaꞌ tojnaanꞌ nnanꞌjonhoꞌ na ntcüaꞌ ꞌoꞌ juuhanꞌ. 34 Ndoꞌ xe ncüii ꞌoꞌ mꞌaan na ninjndoꞌ juu xjen na covancüiihoꞌ na ntcüaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ ta Jesús, cüaꞌ jndyee juu vaaꞌ juu, ndë joꞌ ntsijonhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee na nndui na nndaꞌ, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na quitꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Ndoꞌ ntyja ꞌnaan joo mañoon jñꞌoon na cotaꞌxeeꞌ ꞌoꞌ nnön, cuëjndyëë na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ ntsijntꞌa jahanꞌ.

12

Naya na itsiquindaaꞌ Espíritu Santo jaa

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, vaa jñꞌoon na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii ncüii nnon na itsiquindaaꞌ Espíritu Santo jaa na ntyja ꞌnaan joohanꞌ na condëë cotyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon.

2 ꞌOꞌ mangio yahoꞌ na toxenꞌchen vitjachen na ndyehoꞌ jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, joo jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan ntyja ꞌnaan ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhan na ndiquinanꞌneinhanꞌ, tovachuhanꞌ ꞌoꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌtohoꞌ joohanꞌ. 3 Mangꞌe na nndaꞌ, juu tsꞌan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, tandincyaahanꞌ na ncjuꞌ tsanꞌñeen tsꞌonnanꞌ nacjooꞌ Jesús. Mantyi xiaꞌntyi xe na aa tsixuan tsꞌan Espíritu Santo, joꞌ na nndëë ngitso juu na nquii Jesús conduihin na ityeꞌntjon jonhin.

4 Nquii Espíritu Santo na nanꞌxuan, jndye nnon naya min na itsiquindaaꞌ jon jaa chaꞌ condëë contꞌaha tsꞌian ꞌnaanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ manquiintyi Espíritu Santo incyaa jon na conanꞌxuan ncüii cüii nnon tsꞌianꞌñeen. 5 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, jndye nnon min na itsijndaꞌ jon chaꞌ condëë cotyeꞌntjön nnon Cristo, majoꞌ juu jon ninncüiihin na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen jaa. 6 Ndoꞌ mantyi jndye nnon min na incyaa Tyoꞌtsꞌon ndëëhë na covijntꞌue jonhanꞌ na condui tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Majoꞌ ninnquii jon itsijndaꞌ jon ncüii cüii nnon na nanꞌxuan chaꞌ condëë contꞌa juu tsꞌianꞌñeen. 7 Ndëë ncüii cüii jaa na vantyja nnꞌön Cristo, incyaa Espíritu Santo nin ncüii nnon tsꞌian na nanꞌxuan chaꞌ quitejndeihanꞌ joo nnꞌan cüentaaꞌ Cristo. 8 Nnon ncüii tsꞌan incyaa Espíritu na itsinin juu jñꞌoon na itsijndaꞌ juu nquen nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, ndoꞌ nnon ncüiichen tsꞌan majuuntyi Espíritu incyaa jon na ya itsiꞌman tsanꞌñeen nchu vaa na itsiquindyi jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 9 Ndoꞌ nnon ncüiichen tsꞌan nquiintyi Espíritu incyaa jon na tꞌmanntyichen na vantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ nnon ncüiichen tsꞌan incyaa jon na condëë na itsinꞌman tsanꞌñeen nnꞌan vꞌi. 10 Nnon ncüiichen tsꞌan ncyaa Espíritu na condëë itsꞌaa tsanꞌñeen tsꞌian na tyiꞌxeꞌquinduihanꞌ na veꞌ najndei nquii juu. Ndoꞌ nnon ncüiichen tsꞌan incyaa jon na ya jndyi incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Mantyi nnon ncüiichen tsꞌan incyaa jon na ivaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na tsixuan ncüii ro cüii tsꞌan, aa ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, joꞌ na condui tsꞌianꞌñeen ndoꞌ aa ntyja ꞌnaan mañoon espíritu na conanꞌviꞌnnꞌan. Ndoꞌ mꞌan nnꞌan na incyaa jon na ya conanꞌneinhin mañoonchen nnon jñꞌoon. Ndoꞌ nnon ncüiichen tsꞌan incyaa jon na condëë itscüenon juu nchu vaa itsiquindyi joo jñꞌoonꞌñeen na vandyaꞌhanꞌ. 11 Majoꞌ xiaꞌntyi nquii Espíritu incyaa jon na condëë contꞌa nnꞌan ncüii cüii nnon joo tsꞌianminꞌ, ndoꞌ chaꞌxjen na itsijndaꞌ nquii jon, joꞌ covejndyo tsꞌian na incyaa jon nnon ncüii ncüii tsꞌan.

Tsoñꞌen jaa ninncüii siꞌtsꞌo condui

12 Siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, ninncüiihanꞌ min na jndye nnon na quiñjonꞌhanꞌ. Majoꞌ min na jndye nnon quiñjonꞌhanꞌ, ninncüii siꞌtsꞌo conduihanꞌ. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo. 13 Tsoñꞌen jaa sꞌaa Espíritu na ninncüii siꞌtsꞌo condui ngꞌe na jntꞌëhë yo xueeꞌ Jesús, min na aa nnꞌan judíos jaa oo min na aa condui jaa mañoon tsjan nnꞌan, aa nnꞌan na cotyeꞌntjontyen ndëë patrón ndoꞌ aa nnꞌan na mꞌan xjen ꞌnaan nque. Tsoñꞌen jaa itsijonhanꞌ na chaꞌvijon ninncüii tsꞌan condui jaa ngꞌe ncüii cüii jaa nanꞌxuan maninjuuntyi Espíritu na condui Tyoꞌtsꞌon.

14 Siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan chito ninncüii nnon tsixuanhanꞌ, jndye nnon na quiñjonꞌhanꞌ. 15 Joꞌ xe na aa ngitso xꞌee tsꞌan: “Ja tyiꞌtsixuan ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsanvaꞌ ngꞌe chito ntꞌö jon condui ja”, Min xe na aa ngitsohanꞌ na nndaꞌ, tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na juu xꞌee tsanꞌñeen tyiꞌtsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu. 16 Ndoꞌ xe aa juu tsöꞌnqui tsꞌan ngitsohanꞌ: “Ngꞌe na chito tënnon tsanvaꞌ ja, joꞌ na tyiꞌquitsixuan ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu.” Min xe na aa ngitsohanꞌ na nndaꞌ, tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na juu tënnon tsanꞌñeen tyiꞌquitsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu. 17 Ee xe ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan xiaꞌntyi tsixuanhanꞌ tënnon juu, yajoꞌ ¿nchu ya na nndyii juu? Ndoꞌ mantyi xe ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu tsixuanhanꞌ tsöꞌnqui juu, tyiꞌjeꞌquindëë na ncyꞌoon juu jndyeeꞌ ꞌnan. 18 Majoꞌ ncüii cüii nnon siꞌtsꞌo njanhan, jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhanꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. 19 Ee xe na aa ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, ninncüii nnon tsixuanhanꞌ, tyiꞌjeꞌquitsixuanhanꞌ na quindëhanꞌ. 20 Majoꞌ chaꞌxjen na cotquenhoꞌ cüenta, min na jndye nnon tsixuan juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, ninncüii conduihanꞌ.

21 Mangꞌe na nndaꞌ, juu tënnon tsꞌan ndincyaahanꞌ na ngitsohanꞌ nnon ntꞌö juu: “Tayuu jntꞌue ja ꞌuꞌ.” Min xquen tsꞌan ndincyaahanꞌ na ngitsohanꞌ ndëë ngꞌee tsꞌan: “Tayuu jntꞌue ja ꞌoꞌ.” 22 Majoꞌ chito na nndaꞌ vaa. Ee ncüii cüii nnon siꞌtsꞌo njanhan na cotjiꞌ cüenta na tyiꞌnjon tsixuanhanꞌ, joohanꞌ jntꞌuentyichenhanꞌ. 23 Ndoꞌ ncüii cüii nnon siꞌtsꞌo njanhan na cotjiꞌ cüenta na tyiꞌnjon nanꞌxuanhanꞌ, joohanꞌ yantyichen na cotaꞌntyjëëꞌhanꞌ. Ndoꞌ ncüii cüii nnonhanꞌ na jnꞌan ngiö na njntyꞌia nnꞌanhanꞌ, njonchenhanꞌ contꞌa na cotꞌëhanꞌ. 24 Majoꞌ joo ncüii cüii nnon siꞌtsꞌo njanhan na tanin min na aa cojntyꞌia nnꞌanhanꞌ, tyiꞌicanhanꞌ na ngitꞌëhanꞌ. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon jndë sitjonꞌ jon ncüii cüii nnon siꞌtsꞌo njanhan chaꞌ ncüii cüiihanꞌ na tyiꞌnjon nanꞌxuanhanꞌ, caquinjonhanꞌ. 25 Nndaꞌ sꞌaa jon chaꞌ tanin ncüii nnon siꞌtsꞌo na ntsitiu juu na tyiꞌcüijntꞌue ncüiichen nnonhanꞌ. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ncüii cüii nnonhanꞌ cüejon cꞌoonꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaan ntyjehan. 26 Ncüii nnon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, ya na viꞌ iquenonhanꞌ, viꞌ iquenon ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, mantyi juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan xjen na itsitꞌmaanꞌhanꞌ ncüii nnonhanꞌ, ninvaahanꞌ ya jndyi nchjiihanꞌ.

27 Nquehoꞌ manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. ꞌOꞌ conduihoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ nquii Cristo, ndoꞌ ncüii cüiihoꞌ conduihoꞌ ncüii cüii nnon na quiñjonꞌhanꞌ. 28 Quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, tꞌua jndyee jon tsꞌian ndëë nnꞌan na jñon jonhan ndëë nnꞌan yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ jndë ve iꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na coninncyahin jñꞌoon na itsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, ndoꞌ jndë ndye tquen jon nnꞌan na conanꞌmanhin nchu vaa itsiquindyi joo jñꞌoonꞌñeen. Jndë joꞌ sijndaꞌ jon nnꞌan na condëë contꞌahan tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndë nquehan. Mantyi tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na conanꞌnꞌmanhin nnꞌan vꞌi chaꞌxjen na totsꞌaa nquii Jesús, mantyi nnꞌan na coteꞌjndeihin ntyjehin. Ndoꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon, tꞌua jon tsꞌian na quinanꞌjndaꞌhan nchu vaa ncꞌoon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ na matsꞌia sijndaꞌ jon nnꞌan na condëë conanꞌneinhan mañoonchen nnon jñꞌoon, chito jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌneinhan. 29 Chito tsoñꞌenhan conduihan nnꞌan na jñon jonhan ndëë nnꞌan yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo. Min chito tsoñꞌenhan conduihan nnꞌan na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na coꞌo ncyahin juu jñꞌoon naya. Mantyi chito tsoñꞌenhan na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quinanꞌmanhin nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen. Min chito tsoñꞌenhan tyincyaa jon na condëë contꞌahan ncüii cüii nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja najndë nquehan. 30 Mantyi chito tsoñꞌenhan tyincyaa jon na condëë conanꞌnꞌmanhin nnꞌan vꞌi chaꞌxjen na totsꞌaa nquii ta Jesús, min chito tsoñꞌenhan tyincyaa jon na condëë conanꞌneinhan mañoonchen nnon jñꞌoon. Min chito tsoñꞌenhan condëë conanꞌcüenonhan jñꞌoon nchu vaa ninꞌquitsiquindyi joo jñꞌoonꞌñeen na conanꞌnein nanꞌñeen. 31 Majoꞌ yo manchaꞌchen nꞌonhoꞌ quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na ntsiquindaaꞌ jon ꞌoꞌ ncüii nnon tsꞌian na njonntyichenhanꞌ.

Ndoꞌ naneinhin mantsiꞌman ndëëhoꞌ ncüii nnon na cꞌonhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon na juuhanꞌ njonntyichenhanꞌ, chintyi joo tsꞌianminꞌ.

13

Njon jndyi tsixuanhanꞌ na quinanꞌveꞌngiö nnꞌan

1 Min xe na aa condëë matsinën mañoonchen nnon jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan, na chito jñꞌoon na mancüiixjen na matsinënhanꞌ, ndoꞌ aa mantyi jñꞌoon na conanꞌnein ángeles, majoꞌ xe na aa tyiꞌquitsiviꞌntyji nnꞌan, itsijonhanꞌ ntyja njan chaꞌvijon ncüii xjo na cꞌuaatohanꞌ oo chaꞌna ncjo quintsein na cꞌuaa. 2 Ndoꞌ min xe na aa incyaa Tyoꞌtsꞌon na condëë mancya jñꞌoon na itsiꞌman jon nnön, ndoꞌ xe na aa condëë mavaaꞌ tsꞌon tsoñꞌen jñꞌoon na minꞌjon tacotsiꞌman jonhanꞌ ndëë nnꞌan, ndoꞌ xe aa mavaaꞌ tsꞌön tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ min xe aa tꞌman mavantyja tsꞌön jon ata ndëë ntscüejndyö naijon na minntyjeeꞌ ntyoꞌ tꞌman, xe na aa tyiꞌveꞌnchji nnꞌan, tyiꞌquinjon ja. 3 Ndoꞌ mantyi min xe na aa tsoñꞌen ꞌnan na manayꞌön, mancyahanꞌ ndëë nanninñenꞌ, ndoꞌ ata xe na aa mancya na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja yo chon, majoꞌ xe tyiꞌtsiviꞌntyji nnꞌan, minꞌchjo tyiꞌquinjon ja.

4 Juu tsꞌan na viꞌntyjii juu nnꞌan, jeꞌquityioonꞌ tsꞌon juu yohan. Tsꞌan na viꞌntyjii juu nnꞌan, ya tsꞌanhin yohan, tyiꞌxeꞌquitsitëëꞌ tsꞌon juuhan, tyiꞌtsisꞌahin, tyiꞌtsiscuhin, tyiꞌcꞌoonꞌ tsꞌon juu na nquii juu taquintyja na tꞌman conduihin. 5 Ya na viꞌntyjii tsꞌan nnꞌan, tyiquitsꞌaa juu na cüejnaanꞌ ncüiichen tsꞌan, tyiꞌquitsichon juu na quindui ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii juu, tyiꞌtsitoncuuꞌhin yo nnꞌan, tyiꞌitsue juu natyia na contꞌa nnꞌanhin. 6 Tsꞌan na mꞌaan na viꞌnchjii juu nnꞌan, tyiꞌcꞌoon juu na neiinꞌ jndyi juu natyia na contꞌa nnꞌan, majoꞌ neiinꞌ jndyi tsanꞌñeen na cotsamꞌan nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ. 7 Tsꞌan na viꞌntyjii juu nnꞌan, tyijeꞌquiꞌtsinin juu ndëë nnꞌan jñꞌoon na tyiꞌya ntyjii juu ntyja ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan, ninnquiiꞌchen juu jñꞌoon ya na ndyii juu ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, juuhanꞌ ngantyja tsꞌon juu. Ntyja tsꞌon juu na yantyichen ncꞌoon tsanꞌñeen na tonnonchen, ndoꞌ tyiꞌndyii juu na minndooꞌ juu na yantyichen ntquenon tsanꞌñeen.

8 Juu na viꞌnchjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, tyiꞌjon quintycüiihanꞌ. Majoꞌ mangüentyja xjen na ntycüii na conanꞌnein nnꞌan jñꞌoon na itsiꞌman jon ndëëhan, ndoꞌ mantyi ntycüii na conanꞌnein nnꞌan mañoon nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌneinhan. Mantyi juu na covaaꞌ nꞌon nnꞌan ntycüii ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 9 Ee joo jñꞌoon na covaaꞌ nnꞌön, veꞌ nintanꞌhanꞌ, ndoꞌ majoꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na coninncya, veꞌ nintanꞌhanꞌ. 10 Majoꞌ juu xjen na ncüjeeꞌ nquii jon na conduihin na quindë condui jon, yajoꞌ juu na veꞌ nintanꞌhanꞌ ntycüiihanꞌ, tajeꞌcantyichenhanꞌ juuhanꞌ.

11 Xjen na tichjo ja, totsinën chaꞌxjen ncüii yuchjo, tomꞌaanꞌ tsꞌön chaꞌna ncüii joo yoꞌñeen. Totsitiu chaꞌxjen joo joo. Majoꞌ neinhin na jndë tque ja, tavijömꞌanntyëchën chaꞌna ncüii yuchjo. 12 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ jaa na mꞌan nnon tsonnanguevahin. Chjo ro covaaꞌ nnꞌön jñꞌoon na condyëë. Itsijonhanꞌ ntyja njanhan chaꞌvijon tsꞌan na indyiaaꞌ juu nnon yo jnon na tsë nnonhanꞌ. Naneinhin tyiꞌjndye vaa na mavaaꞌ tsꞌön, majoꞌ ndëcya ncüaaꞌ ya tsꞌön chaꞌxjen na vajnaanꞌ ya Tyoꞌtsꞌon ja.

13 Ndye nnon min na jeꞌquintycüii na mꞌaanhanꞌ, juu na covantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon, yo juu na contyja tycüiiꞌ nnꞌön na yantyichen nncꞌön na tonnonchen, ndoꞌ yo ninꞌjuu na itsiviꞌnchjii jon nnꞌan, majoꞌ quiiꞌ ntꞌan na ndye nnon nanꞌminꞌ, juu na itsiviꞌntyjii jon nnꞌan, juuhanꞌ njonntyichenhanꞌ.

14

Vaa ncüii na njonntyichen, chito na itsinin tsꞌan mañoon nnon jñꞌoon

1 Joꞌ cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan. Ndoꞌ yo na manchaꞌchen nꞌonhoꞌ quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na nquii Espíritu Santo ntsiquindaaꞌ jon ncüii ncüii nnon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ꞌoꞌ. Matꞌmanntyichen quintꞌue nꞌonhoꞌ na nndëë nninncyahoꞌ jñꞌoon ndëë nnꞌan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quindyehan. 2 Ee minninchen tsꞌan na itsinin juu jñꞌoon na vandyaꞌhanꞌ yo jñꞌoon na mancüiixjen itsinin juu, nnon Tyoꞌtsꞌon itsinin juuhanꞌ, chito ndëë nnꞌan ngꞌe tanin tsꞌan ivaaꞌ tsꞌon nin ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo itsinin juu jñꞌoon na minꞌjon tyiꞌcotsiquindyi Tyoꞌtsꞌonhanꞌ nnꞌan. 3 Majoꞌ juu tsꞌan na ncyaa jñꞌoon ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quindyehan, na itsꞌaa tsanꞌñeen na nndaꞌ itejndeihanꞌ joohan na ngaquehin ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan, ee itsijndaꞌhanꞌ nquenhan nchu vaa na ngomꞌanhan na tonnon jon, ndoꞌ mantyi ntsinjoonꞌhanꞌhin quityquiiꞌ ꞌnan na coquenonhan. 4 Majoꞌ juu tsꞌan na itsinin mañoonchen nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen itsinin juu, xiaꞌntyi itejndei nquiihin. Majoꞌ juu tsꞌan na incyaa jñꞌoon ndëë nnꞌan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quindyehan, juu jñꞌoonꞌñeen covijntꞌuehanꞌ na joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo na ngaquehin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

5 Ya jndyi ntyji xe ncüii cüii ꞌoꞌ nndëë nnanꞌneinhoꞌ mañoonchen nnon jñꞌoon yo jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌneinhoꞌ, majoꞌ yantyichen nchji xe na coninncyahoꞌ jñꞌoon ndëë nnꞌan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quindyehan. Ee juu tsꞌan na incyaa jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon jon na quindye nnꞌan, tꞌmanntyichen conduihin, chichen juu tsꞌan na itsinin mañoonchen nnon jñꞌoon, xiaꞌntyi xe na aa ntscüenon tsanꞌñeen jñꞌoon nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen chaꞌ ntejndeihanꞌ nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo. 6 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon, xe na nguë na mꞌanhoꞌ, taꞌnan ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ xe na aa ntsinën mañoonchen nnon jñꞌoon. Xiaꞌntyi ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ xe na aa ntsiꞌman ndëëhoꞌ ncüii jñꞌoon na itsiꞌman xco Tyoꞌtsꞌonhanꞌ nnön, oo na ntsiꞌman ndëëhoꞌ jñꞌoon na ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ncüaaꞌ yantyichen nꞌonhoꞌ jñꞌoonꞌ jon, oo xe na aa nninncya jñꞌoon ndëëhoꞌ na ntꞌue tsꞌon jon na quindyehoꞌ, oo xe na aa ntsiꞌmanntyëchën ndëëhoꞌ nchu vaa na ncꞌonhoꞌ juu natooꞌ Cristo.

7 Min ꞌnan na cotjaꞌ nnꞌan chaꞌna tsman flauta oo arpa. Majoꞌ icanhanꞌ na jndaꞌ cüjaꞌ tsꞌanhanꞌ chaꞌ cüaaꞌ nꞌon nnꞌan nin son icüjaꞌ juu. 8 Ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan sondaro jeꞌ, xe na aa ncüii ntyjehan tyiꞌjndaꞌ icüjaꞌ juu ndu, tyiꞌxeꞌcüaaꞌ nꞌonhan na ngitaꞌ yahan na ncꞌohin tyiaꞌ. 9 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ, tyiꞌxeꞌcüaaꞌ nꞌon nnꞌan jñꞌoon na coninncyahoꞌ xe na aa tyiꞌquinanꞌneinhoꞌ ndëëhan yo jñꞌoon na mancüiixjen ngiohan. Ee xe na ndicüaaꞌ nꞌonhan jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ ndëëhan, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na conanꞌxuaatohoꞌ nnon jndye. 10 Jñꞌoon na mayuuꞌ jndye nnon jñꞌoon min na covejndyo na conanꞌnein nnꞌanhanꞌ nnon tsonnangue. Ndoꞌ ncüii cüiihanꞌ, jndaꞌ nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 11 Majoꞌ ya na ndicüaaꞌ tsꞌön jñꞌoon na itsinin ncüiichen tsꞌan, tonnon tsanꞌñeen itsijonhanꞌ ja chaꞌvijon tsꞌan na veꞌ venon ya, ndoꞌ majoꞌntyi itsijonhanꞌhin yo ntyja njan. 12 Ntyji na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ na nquii Espíritu Santo ntsiquindaaꞌ jon ncüii cüii nnon tsꞌian na quintꞌahoꞌ, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, icanhanꞌ na cjooꞌ nꞌonhoꞌ na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na nntꞌahoꞌ ncüii cüii nnon na ntejndeihanꞌ nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo chaꞌ ngaquehan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

13 Yajoꞌ xe ncüii ꞌoꞌ na ntsinin juu mañoonchen nnon jñꞌoon ndëë ntyjehoꞌ na chito jñꞌoon na mancüiixjen itsinin juu, can juu nnon Tyoꞌtsꞌon na ncyaa jon na nndëë ntscüenon juu ꞌnan na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ cüaaꞌ nꞌon nnꞌanhanꞌ. 14 Ee xe na aa matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon yo mañoon nnon jñꞌoon, mayuuꞌ matsinën nnon jon yo ñuan njan, majoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌquitejndeihanꞌ. 15 Ngꞌe na nndaꞌ, ndö vaa ntsꞌa, ntsinën nnon Tyoꞌtsꞌon yo ñuan njan ndoꞌ mantyi yo na mavaaꞌ ya tsꞌön nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na matsinën. Ngita ja alabanzas yo ñuan njan ndoꞌ mantyi yo na mavaaꞌ ya tsꞌön nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na mata. 16 Ee xe ncüii ꞌoꞌ itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon yo mañoon nnon jñꞌoon, ndoꞌ joꞌ mꞌaan ncüiichen tsꞌan na ndicüaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoon na matsininꞌ, ꞌuꞌ min na taquinjonꞌ na tyincyaꞌ naya Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ itscuꞌhanꞌ na ntcan juu nnon jon na quindui ꞌnan na macanꞌ, ngꞌe tataaꞌ tsꞌon juu jñꞌoon na sininꞌ. 17 Ntsꞌaahanꞌ na taquinjonꞌ na tyincyaꞌ naya Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ tana tejndeihanꞌ juu tsanꞌñeen na ngaquehin ntyja na vantyja tsꞌon juu. 18 Mancya naya Tyoꞌtsꞌon na ncyaa jon na majndyentyi jñꞌoon matsinën yo mañoon nnon jñꞌoon, chinchen chaꞌxjen na conanꞌnein nquehoꞌ. 19 Majoꞌ juu xjen ya na mꞌan ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo, yantyi nchji na ninꞌon ꞌndyo jñꞌoon na ntsinën ndëëhan na ntejndeihanꞌhin na ngaquehan ntyja ꞌnaanꞌ jon, chito na ntsinën nqui min jñꞌoon na mañoonchen nnon jñꞌoonhanꞌ.

20 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, juu na covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, cꞌonhoꞌ chaꞌna nnꞌan na jndë tque, chito chaꞌ yotsca. Majoꞌ ya na ninꞌquenhanꞌ xjen ꞌoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ ꞌnan tyia, quitsantyjahoꞌ chaꞌna contꞌa yoquijndë. 21 Ee nacjooꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon vaa jñꞌoon na itsohanꞌ: “Yo nnꞌan na jnan mañoon ndyuaa na conanꞌneinhin mañoon nnon jñꞌoon, yo jñꞌoon jndyue joohan ntsinën ndëë nanmin. Majoꞌ min na nndaꞌ, tyiꞌxeꞌquitquenhin cüenta.”

Manndaꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen na sinin Isaiás. 22 Incyaa Tyoꞌtsꞌon na ntsinin ncüii tsꞌan jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen tsinin juu. Juu tsꞌianꞌñeen tsixuanhanꞌ jnꞌaan tondëë nque nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan jon. Majoꞌ ya na nninncyaa tsꞌan jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon jon na quitejndeihanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, juu tsꞌianꞌñeen tsixuanhanꞌ jnꞌaan tondëë nanꞌñeen, chito ndëë nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon. 23 ꞌOꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo, quinanꞌtiuhoꞌ na nin ꞌnan ntsꞌaahanꞌ xe juu xjen na covatjonhoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ jon, ndoꞌ ncüii cüiihoꞌ ngitaꞌhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ mañoonchen nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen na conanꞌneinhoꞌ. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen xe na aa ngaqueeꞌ ncüii tsꞌan na tyiꞌcovaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, oo na tyiꞌcovantyja tsꞌon juu jon, ndoꞌ na nndyii juu na nndaꞌ vaa na conanꞌneinhoꞌ, ¿Aa chi ncüjiꞌ juu cüenta na jndë tinanꞌ ꞌoꞌ? 24 Majoꞌ xe juu xjen na coninncyahoꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ngaqueeꞌ ncüii tsꞌan na mꞌanhoꞌ na tyiꞌcovaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonꞌ jon oo na tyiꞌcovantyja tsꞌon juuhin, ntsꞌaahanꞌ na ntsityiahanꞌ nchjii juu ntyja ꞌnaanꞌ jnaanꞌ juu, ee jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ nnon juu na vaa jnaanꞌ juu. 25 Juu xjenꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan natyia na mꞌaan quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen na veꞌntyꞌiu, ntsiquinaan jñꞌoonꞌñeenhanꞌ, yajoꞌ ntconxtye juu na ntsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ncüjiꞌ jndyoyu juu na mayuuꞌ nquii jon mꞌaan jon yo ꞌoꞌ.

Quintꞌahoꞌ tsoñꞌen na ntejndeihanꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon

26 ꞌOꞌ ntyjë, juu xjen na covatjonhoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ juu Cristo, ndö vaa na chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ. Ncüii ntyjehoꞌ quitejndei jon yo alabanzas, ncüiihan nninncyaa jon jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ tsꞌon juu. Ncüiichenhin ntsinin jon ncüii jñꞌoon xco na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon jon. Ncüiichenhin ntsinin jon mañoon nnon jñꞌoon na tyincyaa Espíritu Santo nnon jon, yo na quitscüenon jon nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. Tsoñꞌen tsꞌianminꞌ quintꞌahoꞌhanꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌ na ngaque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon. 27 Ndoꞌ xe na aa mꞌaan nin juu na ntsinin mañoonchen nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen na itsinin juu, xiaꞌntyi ve oo ndye tsꞌan na ntsinin, ncüii ncüiihan nnanꞌneinhan. Ndoꞌ mantyi icanhanꞌ na mꞌaan nin juu na quitscüenon juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ cüaaꞌ nꞌon nnꞌan nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. 28 Majoꞌ xe na aa tanin juu na nndëë ntscüenon juu jñꞌoonꞌñeen, yajoꞌ tyiꞌntsinin juu quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tëtjonhan na conanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon, veꞌ quitsinin juu quiiꞌ ñuan ꞌnaanꞌ juu ndoꞌ yo nnon Tyoꞌtsꞌon. 29 Ninve oo ninndye tsꞌan quinanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan ndoꞌ tsoñꞌenhoꞌ quitquenchenhoꞌ cüenta juu jñꞌoon na coninncya nanꞌñeen, na aa itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen jñꞌoon jndyoyu na jndë macondyehoꞌ. 30 Ndoꞌ xe na aa ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ncüii jñꞌoon xco nnon ncüii tsꞌan na vaquityen joꞌ, yajoꞌ juu tsan na incyaa jñꞌoon, cje ro quitsindë juu jñꞌoon chaꞌ mantyi ntsiquinaanhanꞌ na ntsinin ncüiichen tsanꞌñeen. 31 Tsoñꞌenhoꞌ na vaa jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na nninncyahoꞌ ndëë ntyjehoꞌ, ya xe na aa ncüii ro cüiihoꞌ nnanꞌneinhoꞌ ndëëhan chaꞌ tsoñꞌenhan nndëë ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na itsiꞌman jon ndëëhan, ndoꞌ na nndaꞌ ngaquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 32 Ndoꞌ joo nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, xe na aa nnon ncüiichen ntyjehin ntsiꞌman jon jñꞌoon na ntꞌue tsꞌon jon na quindye nnꞌan, nquii tsꞌan na sinin jndyee, ndëë ntquen nquiihin xjen na ntsichen juu ꞌndyo juu. 33 Quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö ee nquii Tyoꞌtsꞌon juu tsꞌian na itsꞌaa jon, tyiꞌquijñꞌeenhanꞌ. Nquii jon itsꞌaa jon ncüii cüii nnon na itejndeihanꞌ nnꞌan.

Jaa na condui ncüii cüii tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Cristo, mandö vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌaha. 34 Xjen na covatjon nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Cristo, tyiꞌcüanaan na ncüii tsanscu ncꞌoon juu na tonnon, tyiꞌcacüjaꞌhanꞌ na nnanꞌneinhan xjenꞌñeen. Icanhanꞌ na cꞌonhan nacje ꞌnaan nnonhan chaꞌxjen juu jñꞌoon na conanꞌyꞌon nnꞌan Israel na iquenhanꞌ xjen. 35 Ndoꞌ xe na aa vaa jñꞌoon na ninꞌcüaaꞌ nꞌon nanntcu na mꞌan joꞌ, vi na jndë sque ntcüeꞌhan ntꞌaahan, joꞌ quitaꞌxeeꞌhan ndëë nnonhan. Ee tyiꞌquichuhanꞌ na ncüii tsanscu na ntsinin juu xjen na covatjon nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin Cristo.

36 ¿Aa tyiꞌquintjo ngiohoꞌ yo jñꞌoonvaꞌ? Icanhanꞌ na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ xjen na tyeꞌ na conincꞌuaa jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, chito quiiꞌ ntꞌanhoꞌ jnan juu jñꞌoonꞌñeen. Min chito xiaꞌntyi ninnquehoꞌ na jndë tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. 37 Xe na aa ndyiiꞌ ncüii ꞌoꞌ na icüjiꞌ juu cüenta na iꞌua Jesús tsꞌian nnon juu na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, oo vaa ncüii nnon tsꞌian na nquii Espíritu Santo itsiquindaaꞌ jonhin, joꞌ chuhanꞌ na quitsiꞌman tsanꞌñeen na juu jñꞌoonvaꞌ na jndë tsjö, juuhanꞌ conduihanꞌ jñꞌoon ꞌndyo nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 38 Majoꞌ xe na aa tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ tsanꞌñeen jñꞌoonvaꞌ, min tyiꞌnanꞌjñꞌoonꞌhoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu.

39 Joꞌ ꞌoꞌ ntyjë, quitquen yantyihoꞌ na ninncyahoꞌ jñꞌoon ndëë nnꞌan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quindyehan, min tyiꞌngitëꞌhoꞌ nnꞌan na conanꞌneinhan mañoon nnon jñꞌoon na chito jñꞌoon na mancüiixjen conanꞌneinhan. 40 Majoꞌ ya na covatjonhoꞌ, nchuꞌ quintꞌahoꞌ tsoñꞌen yo chaꞌxjen na chuhanꞌ.

15

Jñꞌoon na mayuuꞌ na tandoꞌ xco Cristo

1 Nanein, ꞌoꞌ ntyjë, ntꞌue tsꞌön na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon naya na toninncya ndëëhoꞌ na tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ xeeꞌñeen, ndoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na contjotyenhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ xjen nein. 2 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na toninncya ndëëhoꞌ, itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ xe na aa tyiꞌcotji ntcüeꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na tentyja nꞌonhoꞌhanꞌ, yajoꞌ ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan.

3 Ndö ro jñꞌoon na tꞌmanntyichen tsixuanhanꞌ na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnön ndoꞌ totsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen itsiꞌquindyihanꞌ na tueꞌ Cristo ntyja ꞌnaan jnan tsoñꞌen jaa chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tondui itsiquindyihanꞌ, 4 Na tyꞌiu nnꞌanhin, ndoꞌ xee na jndë ndye tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ jon na tondui na itsiquindyihanꞌ. 5 Jndë joꞌ tityincyooꞌhin nnon Pedro, ndoꞌ ndëcya ndëë nque nnꞌan nchoꞌve na tꞌua jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndëëhan. 6 Jndë joꞌ tenon ꞌon ciento nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, tityincyooꞌhin ndëë nanꞌñeen na ninvi xjen. Jndyentyi nanꞌñeen ninvaa vandoꞌhan xjen neinhin majoꞌ ñꞌenhan na jndë tjë. 7 Jndë joꞌ tityincyooꞌhin nnon juu Santiago, ndoꞌ jndëcya tityincyooꞌhin ndëë tsoñꞌen nnꞌan na tꞌua jon tsꞌian ndëëhin na totsayꞌonhan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan.

8 Ndoꞌ na matsꞌiañꞌen, mantyi tityincyooꞌhin nnön. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ja chaꞌvijon ncüii yujntꞌa na veꞌ jnduiꞌ. 9 Ee ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nanꞌñeen na tji jon na tꞌua jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndëëhin, min tyiꞌquitsixuan na ndue nnꞌan na condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnön ngꞌe tontyꞌë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 10 Majoꞌ ngꞌe juu naya na condui jon, joꞌ na iꞌua jon tsꞌianva nnön, min tyiꞌveꞌjnꞌaan na sꞌaa jon na nndaꞌ yo ja. Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu nayaꞌñeen, joꞌ matꞌmanntyichen na matsichön quityquiiꞌ tsꞌianva, chito nque nnꞌan na tji Cristo na tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na cotsayꞌonhan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Majoꞌ chito ncö matsꞌahanꞌ, xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na condëë matsꞌahanꞌ. 11 Majoꞌ tanin, nin juu tsꞌan na incyaa jñꞌoon, aa ja ndoꞌ aa joohan, ninncüiixjen jñꞌoon na coninncyá, ndoꞌ majuu jñꞌoonvaꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ.

Ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë

12 Coninncyá jñꞌoon na vandoꞌ xco Cristo vi na jndë na tueꞌ jon. Majoꞌ ñꞌen ntyjehoꞌ na conduehan na joo nnꞌan na jndë tjë taxeꞌquitaꞌndoꞌ xcohan. Ndoꞌ na nndaꞌ, cochueꞌ nꞌonhan na mꞌaanꞌ nꞌonhan. 13 Ee xe na aa tyiꞌyuuꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, yajoꞌ min nquii Cristo taꞌnan tandoꞌ xco jon. 14 Ndoꞌ xe na aa tyiꞌcovandoꞌ xco jon, yajoꞌ juu jñꞌoon na coninncyá, veꞌ jnꞌaanhanꞌ ndoꞌ mantyi veꞌ jnꞌaan na covantyja nꞌonhoꞌhin. 15 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ, mantyi joo jñꞌoon na cotjíꞌ jndyoyú na conduë́ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco Cristo, covityincyooꞌ jndyoyu na conanꞌviꞌnnꞌán xe na aa mayuuꞌ na tyiꞌquitaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë. 16 Ee xe na aa tyiꞌyuuꞌ na incyaa Tyoꞌtsꞌon na cotaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, yajoꞌ min nquii Cristo tyíꞌcüandoꞌ xco jon. 17 Ndoꞌ xe aa tyíꞌcüandoꞌ xco jon, yajoꞌ veꞌ jnꞌaan na vantyja nꞌonhoꞌ jon, ninvaa nanꞌxuanhoꞌ na jndë tsu ñuaanhoꞌ ngꞌe yo jnan. 18 Ndoꞌ na nndaꞌ, mantyi xe na aa tyíꞌcüandoꞌ xco nquii Cristo, itsiquindyihanꞌ na joo nnꞌan na tovantyja nꞌonhan jon ndoꞌ na jndë tjëhin, jndë tsu ñuaanhan. 19 Ee xe veꞌ xiaꞌntyi xjen na cotaꞌntꞌö yo siꞌtsꞌo njanhan na incyaahanꞌ na tꞌman qui nnꞌön Cristo, condui jaa nnꞌan na ntyꞌiantyichen na tsoñꞌen nnꞌan.

20 Majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌntyichen na jndë vandoꞌ xco Cristo na tueꞌ jon, ndoꞌ ngꞌe juu jon tandoꞌ xco na vejndyee, tsiꞌman nquiihanꞌ ndëëhë na mantyi mangüentyja xjen na nninncyaa jon na ntaꞌntꞌö xcö vi na jndë tjë. 21 Ee chaꞌxjen ntyja ꞌnaanꞌ nquii Adán covje tsoñꞌen nnꞌan, mantyi ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon jon ntaꞌndoꞌ xcohin. 22 Joo nnꞌan na nanꞌxuanhin tsjan ꞌnaanꞌ Adán na jndyocahanꞌ, tsoñꞌenhan covjehan. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, ntaꞌndoꞌxcohin yo siꞌtsꞌo ꞌnaanhin. 23 Ndö vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, navejndyee tyincyaa jon na taꞌndoꞌ xco Cristo, ndëcya ya na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, jaa na condui cüentaaꞌ jon, ntaꞌntꞌö xcö. 24 Joꞌ juu xjenꞌñeen ntycüii tsonnangue. Ndoꞌ vi na jndë sityuiiꞌ jon tsoñꞌen nnon na cotoxen, yo minꞌcya ro na tꞌman condui, min ángeles, min nnꞌan na conanꞌvehan nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu na tꞌman na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen, nninncyaa jonhanꞌ ntꞌö tye jon. 25 Ee condui jon na coꞌxen jon ata ngueeꞌ xjen na nquii Tyoꞌtsꞌon ncjuꞌcje jon tsoñꞌen na conanꞌvehan nacjooꞌ Cristo. 26 Juu na itsꞌaa na covje nnꞌan, vꞌiiꞌ tsꞌonhanꞌ jaa. Na matsꞌia juu najndei na tsixuanhanꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon ntsityuiiꞌ jonhanꞌ. 27 Ee na xjen neinhin juu na iquen jon xjen, jndë tyincyaa jonhanꞌ ntꞌö nquii jnda jon, chaꞌ nditquehin ndëë tsoñꞌen. Vaa jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsiquindyihanꞌ na iquen jon tsoñꞌen nacje ꞌnaanꞌ nquii Cristo. Majoꞌ ya na itso jñꞌoonꞌñeen na nndaꞌ, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na tyiꞌcyꞌoonhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na nquii jon tquen jon tsoñꞌen nacje ꞌnaanꞌ Cristo. 28 Ndoꞌ vi na matsꞌiañꞌen, xjen na jndë tantjon Cristo tsoñꞌen joo na conanꞌvehan nacjooꞌ jon, yajoꞌ manquiintyi jon na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, ncꞌoon jon nacje ꞌnaanꞌ tye jon, ndoꞌ na ntsꞌaa jon na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon ntquenhanꞌhin na taquintyja na tꞌman conduihin.

29 Majoꞌ xe na aa mayuuꞌ na tyiꞌxeꞌquitaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, yajoꞌ veꞌ jnꞌaan na contꞌë nnꞌan ntyja ꞌnaan ntꞌoo. Ee xe na aa tyiꞌyuuꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan, tayuu jntꞌue na contꞌëhin ntyja ꞌnaan nque ntꞌooꞌñeen. 30 Ndoꞌ mantyi nquë́, xe tyiꞌxeꞌquitaꞌndoꞌ xco nnꞌan, veꞌ jnꞌaan na manchaꞌchen xjen na ncꞌö́n na mꞌan ꞌnan na toncuuꞌ nacjö́. 31 Nën jndyi na ꞌoꞌ vaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. Ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌquityꞌi cüenta min na ꞌio ꞌio ninꞌquitscueeꞌhanꞌ ja. 32 Nnꞌan ntjoohin tsjoon Efeso, tꞌman naviꞌ na jntꞌahin ja. Juu naviꞌñeen, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na tꞌui ja yo quiooꞌ vje. Majoꞌ taꞌnan naya njan na nndaꞌ tquenön xe na aa mayuuꞌ na tyiꞌjeꞌquitaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë. Ee xe na aa tyiꞌyuuꞌhanꞌ, yantyi na quintꞌaha chaꞌna juu jñꞌoon na condue nnꞌan: “Cüa ꞌoꞌ, ntcüꞌa ndoꞌ ncüë chjo ee ꞌio cha mancüjëhë.”

33 Tyiꞌninncyahoꞌ na joo jñꞌoonminꞌ na condue nnꞌan nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. Ee mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na conduehan: “Juu xjen na conanꞌjön yo nnꞌan na mancüiixjen contꞌa ꞌnan natyia, ntsityuiiꞌhanꞌ joo tsꞌian ya na tui jndyihi na contꞌa.” 34 Cꞌoonꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quinanꞌtiuhoꞌ ndoꞌ quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. Quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na conanꞌtjahoꞌ, ee ñꞌenhoꞌ ninvaa mꞌanhoꞌ na tëꞌ nquenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Matsjö na nndaꞌ chaꞌ quitscüejnaanꞌ jndyihanꞌhoꞌ.

Ndö vaa na nnanꞌxuan siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan vi na jndë taꞌndoꞌ xcohan

35 Ntsꞌaahanꞌ na mꞌaan nin juu na tyiꞌcantyja tsꞌon juu na joo nnꞌan na jndë tjë, na ntaꞌndoꞌ xcohan na ngüaxeeꞌ juu: “Nque nnꞌan na jndë tjë, ¿Nchu vaa ntsꞌaahanꞌ na ntaꞌndoꞌ xcohin? Ndoꞌ juu siꞌtsꞌo xco ꞌnaanhin, ¿Nin ncüii nnon na nnanꞌxuanhanꞌ?” 36 Tsanꞌ ꞌuꞌ na nndaꞌ vaa mavaxeꞌ. ꞌNan tsjan na nnonꞌ tsꞌan, nquiihanꞌ chaꞌvijon ngueꞌhanꞌ quiiꞌ tsꞌo, jndahanꞌ, juuhanꞌ coꞌon. 37 Chito tsꞌoon jntꞌa na inonꞌ tsꞌan, juu ꞌnan tsjan na nnonꞌ tsꞌan, tanin aa ntquen trigo ndoꞌ aa nnan. 38 Majoꞌ vi na jndë jnonꞌ tsꞌanhanꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon ncyaa jon na cuaahanꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon, ndoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan tsjan, majndaꞌ na sijndaꞌ jon nchu vaa vaa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 39 Ncüii cüii nnon sitsꞌo, covejndyo na tsixuanhanꞌ. Ee joo siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan, tyiꞌcüejonhanꞌ yo siꞌtsꞌo ꞌnaan quiooꞌ. Ee ncüii nnon siꞌtsꞌo na nanꞌxuan nnꞌan, ndoꞌ siꞌtsꞌo nanꞌxuan quiooꞌ na maꞌntyja, vandyaꞌhanꞌ, ndoꞌ quiooꞌ na mꞌaan quiiꞌ ndaa, mañoon nnon siꞌtsꞌo nanꞌxuan joo oꞌ. 40 Mantyi ꞌnan na mꞌaan na tondye, tyiꞌcüejonhanꞌ yo ꞌnan na min nnon tsonnanguevahin. ꞌNan na min na tondye, ncüii nnon na nancooꞌ na nanꞌxuanhanꞌ, ndoꞌ joo ꞌnan na min nnon tsonnanguevahin, vandyaꞌ na nancooꞌ nanꞌxuanhanꞌ. 41 Juu ndoꞌcüjioonꞌ covejndyo ntyja na quixueehanꞌ yo juu na quixuee na tsixuan chiꞌ, ndoꞌ mantyi vandyaꞌ na quixuee ncjuu. Ndoꞌ nque ncjuu covejndyo na quixueehanꞌ yo ntyjehanꞌ.

42 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ juu siꞌtsꞌo na nnanꞌxuan jaa xjen na ntaꞌntꞌö xcö. Juu xjen na vantyꞌiu tsꞌoo quiiꞌ tyuaa, conduihanꞌ ꞌnan na ngitöꞌ, majoꞌ ya na ngüandoꞌ xcohanꞌ, ntsixuanhanꞌ ncüii na tyiꞌjeꞌcüiꞌndaaꞌ nndaꞌhanꞌ. 43 Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan na vantyꞌiuhanꞌ, minꞌchjo tyiꞌnjon tsixuanhanꞌ. Majoꞌ ya na ngüandoꞌ xcohanꞌ ntsixuanhanꞌ ncüii najndei ndoꞌ na nancooꞌ. 44 Siꞌtsꞌo na ngantyꞌiu tsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangueva, majoꞌ juu siꞌtsꞌo na ngüandoꞌ xco ntsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu. Ngꞌe mꞌaan siꞌtsꞌo na tsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangueva, ndoꞌ mantyi mꞌaan siꞌtsꞌo na tsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu.

45 Vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Adán, tsan na tquen jndyee Tyoꞌtsꞌon, sꞌaa jon na tsꞌan na vandoꞌ tsanꞌñeen.”

Nndaꞌ vaa itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen. Tëca ndyu ndoꞌ sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncüjeeꞌ ncüiichen tsꞌan chaꞌxjen na tomꞌaan jndyee juu Adán, joꞌ nquii Cristo. Vandyaꞌ conduihin yo Adán, ee ncyaa jon na cotaꞌndoꞌ nnꞌan tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe cüejon conduihin yo nquii jon. 46 Navejndyee cotaꞌntꞌö ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonnangue, ndoꞌ na jndë ve ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 47 Juu tsan na tomꞌaan jndyee, sia jonhin yo tsꞌo, majoꞌ tsan na conduihin Adán na jndë ve, joꞌ nquii ta Jesús, jnan jon quiñoonꞌndue. 48 Nque nnꞌan na nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue, itsijonhanꞌhin chaꞌna nquii Adán na sia Tyoꞌtsꞌonhin yo tsꞌo. Majoꞌ nque nnꞌan na nanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue, itsijonhanꞌhin chaꞌna nquii Jesús na jnan jon joꞌ.

49 Ndoꞌ juu siꞌtsꞌo njanhan na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen juu siꞌtsꞌo na totsixuan Adán, mantyi manndaꞌ vaa ntsijonhanꞌ jaa chaꞌna nquii jon na jnan quiñoonꞌndue.

50 ꞌOꞌ ntyjë, ndö vaa na matsjö ndëëhoꞌ, joo siꞌtsꞌomin na conduihanꞌ siꞌ ndoꞌ neoonꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌjonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon, min ꞌnan na cotöꞌ tyiꞌjeꞌquindëë ntsijonhanꞌ juuhanꞌ yo ꞌnan na tyiꞌjeꞌcüiꞌndaaꞌ. 51 Ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ncüii jñꞌoon na tyiꞌcondye nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tyiꞌtsoñꞌen jaa ncüjë, majoꞌ ninjonto ntsiñoonhanꞌ juu siꞌtsꞌo njanhan, 52 Cje ro na nndui na nndaꞌ chaꞌxjen na nchoonꞌ tsꞌan, juu xjen na nnincꞌuaa ndu na matsꞌia, ee nnincꞌuaa ndu ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na jndë tjë ntandoꞌ xcohin na tyiꞌjon vi ncüje nndaꞌhan, ndoꞌ siꞌtsꞌo njanhan ntsiñoon jonhanꞌ. 53 Ee juu siꞌtsꞌo njanhan na covjehanꞌ na cotöꞌhanꞌ, icanhanꞌ na nninñoonhanꞌ ndoꞌ ntscüequenhanꞌ juuhanꞌ siꞌtsꞌo xco, ndoꞌ vi jndë na tui na nndaꞌ, tyiꞌjon cüiꞌndaaꞌ nndaꞌhanꞌ, ninnquiiꞌchen nnanꞌxuan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌntꞌö. 54 Ndoꞌ juu na itsꞌaa na cotöꞌ siꞌtsꞌo njanhan, vi jndë tenoonꞌ na nndaꞌ iquenonhanꞌ, min tyiꞌxeꞌcüje nndaꞌhanꞌ. Juu xjenꞌñeen ntsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Jndë sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na cacüentyjeeꞌ na covje nnꞌan. Jndë sityuiiꞌ jon juu na itsꞌaa na covjehan. 55 Naneinhin tyiꞌjeꞌquindëë ngüantjonhanꞌ yo jaa. Naneinhin juu najndei na tquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ na tovjë, jndë tyuiiꞌhanꞌ.”

Jñꞌoonꞌñeen nndaꞌ vaa itsiquindyihanꞌ. 56 Juu jnan na nanꞌxuan, itsꞌaaviꞌhanꞌ jaa na covjë, ndoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, itsijndaꞌhanꞌ na conanꞌxuan jnan. 57 Majoꞌ ncya ya jndyi ta Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon ncyaa jon na condëë na cotantjön yo juu na itsꞌaa na covjëhë ngꞌe nquii ta Jesucristo na conduihin ityentjon jon jaa.

58 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na viꞌntyji jndyi ja ꞌoꞌ, ngꞌe na nndaꞌ vaa, quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Minꞌncüii nnon tyiꞌninncyahoꞌ na ntsitsꞌiihanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ. Cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ tsꞌian na iꞌua ta Jesús ndëëhoꞌ, ngꞌe mangio jndaꞌhoꞌ na tyiꞌveꞌjnꞌaan na cotyentjonhoꞌ nnon jon.

16

Sꞌon na conanꞌtjonhan na ntaꞌñoonꞌhanꞌ ntyjehin na vantyja nꞌon Cristo

1 Jndë scüenön jñꞌoon ndëë ntyjëëhë, tmaanꞌ nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ta Jesús na mꞌanhin ndyuaa Galacia. Nnon tsonꞌñeen tsjö ndëëhin nchu vaa na quintꞌahin na conanꞌtjonhin sꞌon na ntejndeihanꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. Ntyja ꞌnaan joo sꞌon na conanꞌtjonhoꞌ na ntaꞌñoonꞌhoꞌ ntyjëëhë na mꞌanhan ndyuaa Judea, manincüajon quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na tsjö ndëë nanꞌñeen. 2 Tyiꞌncüii xuee nuincoꞌ, ncüii ro ncüiihoꞌ quinanꞌvehoꞌ xiꞌ ncüii nchu xjen na tantjonhoꞌ suana na ntycüii. Tyiꞌnanꞌquitsuhoꞌ juuhanꞌ, yajoꞌ juu xjen na nguë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na nnanꞌtjonhoꞌ xoquituꞌ ee joo sꞌonꞌñeen jndë vaa cjehanꞌ. 3 Yajoꞌ xjen na nguë na mꞌanhoꞌ, quinduehoꞌ nnön nin joo vendye ntyjehoꞌ na cotjihoꞌ na ngoyꞌonhan joo xoquituꞌñeen ndëë ntyjëëhë na jñenꞌ jndyihin na mꞌanhan Jerusalén. Ndoꞌ ja ncüji tson na ngoyꞌonhan ndëë ntyjëëhë nanꞌñeen chaꞌ ncyꞌonhan cüentahan. 4 Ndoꞌ xe na aa mantyi icanhanꞌ na ncjö, ncꞌohan yo ja.

Itsijndaꞌ Pablo na vjaquindyiaaꞌ nndaꞌ jon nnꞌan Corinto

5 Ndoꞌ vi na jndë tenön ndyuaa Macedonia, yajoꞌ ngüenön nntꞌa na mꞌanhoꞌ tsjoon Corinto. 6 Ndoꞌ nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntjo ja yo ꞌoꞌ cüantyi ro xuee, oo ata ninvaa ngueetein, ndoꞌ ya na ndëcya, nndëë ntejndeihoꞌ ja ya na jndë tijndaꞌ va ntyja na ncjö. 7 Ee tyiꞌquitsꞌaahanꞌ tsꞌön na veꞌ ngüenön ntyja na ntyꞌia ꞌoꞌ. Ee matsitiu na mavio chjo ntjo ja yo ꞌoꞌ xe na aa nquii jon na ityeꞌntjon jon ja ntꞌue tsꞌon jon na nndaꞌ. 8 Majoꞌ ntjontyichen ja ntjoohin Efeso ata ngueeꞌ nguee Pentecostés. 9 Ee tꞌman vaa na itsiquinaanhanꞌ na matsꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ ta Jesús tsjoonvahin ee jndye nnꞌan ninꞌquindyehin jñꞌoon na mancya, majoꞌ majndye nnꞌan conanꞌchonhin na ninꞌquitëꞌhin ja na matsꞌa tsꞌianva.

10 Majoꞌ xe na aa ngueeꞌnon juu Timoteo na mꞌanhoꞌ, cyꞌonhoꞌ cüentahin yo na neinhoꞌ chaꞌ tyiꞌncꞌoon jon na chjooꞌ tsꞌon jon viochen xjen na mꞌaan jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ee ityeꞌntjon jon nnon ta Jesús chaꞌxjen na matsꞌa. 11 Ndoꞌ minꞌncüiihoꞌ tyiꞌntꞌahoꞌ na tyiꞌquinjonhin. Xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌ jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na nndyo ntcüeꞌ jon na mꞌan ja, quitejndeihoꞌhin ꞌnan na icanhanꞌhin. Minntꞌö na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon ntjoohin yo joo ntyjëëhë na nninncyo yohin.

12 Majndye jnda jndë tsjö nnon juu ntyjëëhë Apolos na juu xjen na coꞌontcüeꞌ ntyjëëhë na mꞌanhoꞌ na cja jon yohan, na caquindyiaaꞌ jon ꞌoꞌ, majoꞌ tyiꞌquitsꞌaahanꞌ tsꞌon jon na ncja jon na ninñoonꞌ. Ncja jon ya na nninncyaahanꞌ xjen.

Ncyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

13 Quitquen ya yahoꞌ cüenta nchu vaa na cotsamꞌanntyichenhoꞌ. Cꞌoonꞌtyen nꞌonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Cꞌonhoꞌ na conanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Quinanꞌchonntyichenhoꞌ na mꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 14 Ndoꞌ tsoñꞌen na contꞌahoꞌ, quinanꞌmanhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan.

15 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, mangiohoꞌ na ninvaa ndyuaa Acaya, nquii Estéfanas yo nnꞌan vaaꞌ jon, joohan tëntyja jndyee nꞌonhan Jesús. Ninncüii cotquenhan na cotejndeihan nnꞌan na vantyja nꞌon jon. 16 ꞌOꞌ ntyjë, matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ na quitquenyahoꞌ cüenta jñꞌoon na conanꞌman nanꞌñeen ndëëhoꞌ, joohan ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na conanꞌjonhan tsꞌian ꞌnaanꞌ ta Jesús yohan.

17 Nën jndyi na jndë tyjeeꞌnon juu Estéfanas na mꞌan ja yo Fortunato yo ninꞌAcaico, na jndë squehin ntjoo, itsijonhanꞌ ntyji chaꞌvijon na mantyꞌia ndëë nquehoꞌ na tycya mꞌanhoꞌ Corinto. 18 Ee ntyja ꞌnaanhan icüjiꞌhanꞌ na jndye nnon na tomꞌaanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanhoꞌ ndoꞌ mantyi na jndye vaa tomꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na jnanꞌcüanonhoꞌ na mꞌan. Nque nnꞌan na nanꞌxuan chaꞌna joohin, ninnquiiꞌchen quintꞌahoꞌ na njonhin.

19 Nque ntyjëëhë ncüii cüii tmaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús na mꞌanhin ntjoohin ndyuaa Asia, coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ. Mantyi juu Aquila yo scuuꞌ jon Prisca, jndye tsꞌon coninncyahin ndëëhoꞌ yo xueeꞌ ta Jesús, ndoꞌ mantyi juu tmaanꞌ nnꞌan na covatjon vꞌaahan. 20 Tsoñꞌen ntyjëëhë na mꞌan ntjoohin coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ. Juu xjen na covatjonhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon, quitanhoꞌ ndueehin na nninncyahoꞌ tsꞌon joohin.

21 Mancö Pablo macüji xuë nnon tsonvahin na mancya tsꞌon njan ndëëhoꞌ.

22 Minninchen ntyjehoꞌ na tyiꞌnjon ta Jesús ntyjii juu, cjuꞌviꞌ ta Tyoꞌtsꞌonhin. Cje ro nndyoꞌ nndaꞌ ta Jesús.

23 Quityio ta Jesucristo jnꞌaan na tsoñꞌenhoꞌ. 24 Juu na viꞌntyji ja ꞌoꞌ ngꞌe Cristo Jesús, cꞌoonhanꞌ yohoꞌ.

2 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tson Na Jndë Ve Na Scüenon Pablo
Ndëë Nnꞌan Tsjoon Corinto

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan

1 Maja Pablo matscüenön tsonvahin ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhoꞌ tsjoon Corinto. Yo na ntꞌue tsꞌon jon, condui ja tsꞌan na iꞌua Jesucristo tsꞌian nnön na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Juu ntyjëëhë Timoteo itsijonhin yo jñꞌoonvahin na macüji. Nque ntyjëëhë na mꞌanhan ndyuaa Acaya na mantyi conduihin tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntꞌue nꞌö́n na tsoñꞌenhan quinanꞌjnꞌaanhinhanꞌ. 2 Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, macꞌan ndëëhin na juu naya na conduihan yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, quinanꞌjndyentyichenhinhanꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta.

Tsoñꞌen naviꞌ na toquenon Pablo yo ntyje jon, itsinjoonꞌ Tyoꞌtsꞌonhan

3 Conanꞌtꞌmánꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon na ntyꞌia ro nnꞌan ntyjii jon. Chaꞌxjen na itsinjoonꞌ tsꞌan jnda juu, manndaꞌ vaa itsꞌaa jon na itsinjoonꞌ jon jaa quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenön. Condui jon tye nquii Jesucristo na juu jon ityentjon jon jaa. 4 Tsoñꞌen naviꞌ na coquenö́n, itsinjoonꞌ Tyoꞌtsꞌon já, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ, mantyi nndëë nnanꞌnjö́nꞌ nnꞌan minꞌcya ro nnon naviꞌ na coquenonhin. 5 Ee chaꞌxjen jndye nnon min nchu vaa na conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ naviꞌ na toquenon Cristo, ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon incyaahanꞌ na tꞌman vaa na na condëë na conanꞌnjö́nꞌ já nnꞌan quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenonhan. 6 Ee ya na incyaa Tyoꞌtsꞌon na coquenö́n naviꞌ, itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ntsinjoonꞌhanꞌ ꞌoꞌ quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenonhoꞌ yo na ncyꞌonhoꞌ cüenta na ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ. Ee itsinjoonꞌ jon já chaꞌ condëë na conanꞌnjö́nꞌ ꞌoꞌ quityquiiꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ. Juu na itsinjoonꞌhanꞌ ꞌoꞌ, incyaahanꞌ na ncyꞌonchenhoꞌ na jndëhoꞌ na ntjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenonhoꞌ na cüejon juuhanꞌ chaꞌna joo naviꞌ na coquenö́n. 7 Ndoꞌ contyja tcüiiꞌ nꞌö́n tonnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ, ee mangiö́ chaꞌxjen na conanꞌjonhoꞌ yo joo naviꞌ na coquenö́n, mantyi conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na itsinjoonꞌ jon já.

8 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntꞌue nꞌö́n na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌ tꞌman na tquenö́n xjen na tomꞌán ndyuaa Asia. Juuhanꞌ jaaꞌ jndyihanꞌ ata sꞌaahanꞌ nꞌö́n na tandiquindëë nnanꞌquii nꞌö́n quityquiiꞌhanꞌ. Ata tondyiiꞌ nꞌö́n na ntscueeꞌhanꞌ já. 9 Tꞌoonꞌ nꞌö́n na chaꞌvijon jndë tijndaꞌtyen jñꞌoon na cüjë́. Nndaꞌ vaa na tui chaꞌ tyiꞌnanꞌqui nꞌö́n yo na nndëë ntꞌá nquë́. Xiaꞌntyi quinanꞌqui nꞌö́n nquii Tyoꞌtsꞌon na itsintcüi jon nnꞌan na jndë tjë. 10-11 Siquindyaa jon já quiiꞌ juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen na ninꞌquitscueeꞌhanꞌ já, ndoꞌ ninvaa na itsiquindyaa jon já naviꞌ na coquenö́n naneinhin. Ndoꞌ ninmꞌán na conanꞌqui nꞌö́nhin na ntsiquindyaantyichen jon já viochen xjen na cotejndeihoꞌ já na cotanhoꞌ nnon jon na quityio jon jnꞌaan joo tsꞌian na contꞌá. Ngꞌe ya na jndye nnꞌan cotanhin na quitejndei jon já, mantyi majndye nnꞌan nnanꞌtꞌmaanꞌhin jon na ninncyahin na ya jon na indyii jon jñꞌoon na cotanhin nnon jon.

Nanꞌminhin jnanꞌtsanꞌhanꞌ Pablo na tatja jon Corinto na macje

12 Vaa ncüii nnon ntyja nján na conanꞌntsá já chjo ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee quiiꞌ ñuan nján covicjë́ na yo na jiꞌua conanꞌxuán ndoꞌ mantyi yo na xoncüeeꞌ nꞌö́n na cotsamꞌán quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen nnꞌan, ndoꞌ majndeichen quiiꞌ ntꞌan nquehoꞌ. Mantyi ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na cotyentjö́n nnon jon yo ndëëhoꞌ, chito contꞌáhanꞌ chaꞌxjen juu na jndaꞌ nquen joo nnꞌan na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhin jon. 13 Ee joo tson na cotjí na conanꞌcüanö́n na mꞌanhoꞌ, xiaꞌntyi nchu vaa na conanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na chuhanꞌ, joꞌ conanꞌquindyiihanꞌ, taꞌnan ncüiichen nnon. Ndoꞌ ntyja jndyi tsꞌön na nndaꞌ vaa na ntjiꞌhoꞌ cüenta ata na ntycüii na conanꞌjnꞌaanhoꞌhanꞌ 14 Ntyji na ñꞌenhoꞌ na covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja nján nquë́, joꞌ na mꞌanhoꞌ na neinhoꞌ na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, chaꞌxjen mantyi na ncꞌö́n na neiinꞌ nꞌö́n ntyja ꞌnaanhoꞌ na tonnon jon juu xuee xjen na nndyo nndaꞌ nquii ta Jesús.

15-16 Ndoꞌ ngꞌe na ntyja jndyi tsꞌön na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ꞌnan na matsꞌa, joꞌ na sitiu xjen na ngitsá ndyuaa Macedonia, ngüenö́n jndyë́ na njntyꞌiá ꞌoꞌ, ndoꞌ xjen na ngitsántyëchën ndyuaa Judea, ngüenö́n nntꞌá na mꞌanhoꞌ. Ndoꞌ na nntꞌá na nndaꞌ, ve jnda nnincyaa Tyoꞌtsꞌon na neinhoꞌ. Ndoꞌ mantyi ndëë ntejndeihoꞌ já nato na ngitsá Judea. 17 Majoꞌ vi na siꞌjntꞌá na nndaꞌ, tatëcjuꞌhanꞌ na ncjö na mꞌanhoꞌ. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na veꞌ matsꞌatö? ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na sinën juu xjen na tsjö na ntsquë́ na mꞌanhoꞌ? ¿Aa ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ na juu jñꞌoon na tsjö itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan Jesucristo, na veꞌ conduehin ncüii jñꞌoon nnon ncüii ntyjehin, majoꞌ ya na conanꞌneinhin jñꞌoonꞌñeen nnon ncüiichen tsꞌan, ñoncya vaa conduehinhanꞌ? 18 Majoꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon itsiquindë jon jñꞌoon na icoꞌ jon ꞌndyo jon, majoꞌ tyiꞌconduë́ jñꞌoon ndëëhoꞌ na mꞌaanꞌ nꞌö́n na aa nnanꞌquindë́hanꞌ oo aa tyiꞌnanꞌquindë́hanꞌ. 19 Ja yo juu Silvano yo ninꞌTimoteo, toninncyá jñꞌoon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús na nquii jon conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. Juu jñꞌoonꞌñeen, chito ncüii jon tsixuanhanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ndoꞌ ncüiichen jon chitojoꞌ. Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon ninnquiiꞌchen conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. 20 Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, tsoñꞌen jñꞌoon na icoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon, itsiquindë jon joohanꞌ. Mangꞌe joꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, conanꞌtꞌmaanꞌ jaa jon ya na conduë na quindui chaꞌxjen joo jñꞌoon na icoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë. 21 Ja ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon na conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Nquii jon iꞌua jon tsꞌian ꞌnaanꞌ Cristo ndë́. 22 Ndoꞌ ngꞌe na incyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nnꞌön, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na condui jaa ntsinda jon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ itsꞌaa jon, itsiꞌmanhanꞌ na ntsiquindë jon tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na ncyꞌön cüenta.

23 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon ndu na tatyjë nntꞌa tsjoonhoꞌ Corinto chaꞌxjen sijntꞌa jndyë na ntsꞌa, tatyjë chaꞌ tyiꞌcanhanꞌ na ntsityꞌia ꞌoꞌ. Cüjiꞌ jndyoyu Tyoꞌtsꞌon xe tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ ntyja na nndaꞌ sitiu. 24 Chito na ninꞌquinanꞌjndeiꞌ jndyuë́ ndëëhoꞌ na nin jñꞌoon na icanhanꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ. Ngꞌe mantyji na tꞌman vantyja nꞌonhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ninꞌquitejndei ꞌoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo Cristo chaꞌ ncꞌonhoꞌ na nein jndyihoꞌ.

2

1 Mangꞌe joꞌ sitiu yantyi na tyíꞌcjö nntꞌa na mꞌanhoꞌ, ngꞌe xe na aa tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ntsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ jnaanꞌ na ntsityꞌia ja ꞌoꞌ. 2 Ee xe ntyja njan na ntsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ, yajoꞌ ¿Nin tsꞌan na ꞌndyiihanꞌ na nninncyaa juu na nën? Ee xiaꞌntyi ntyja ꞌnaan nquehoꞌ na ncꞌön na nën. 3 Mangꞌe na nndaꞌ, tji tsonꞌñeen na scüenönhanꞌ na mꞌanhoꞌ chaꞌ tyiꞌncꞌön na chjooꞌto tsꞌön xjen na nguë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ee xiaꞌntyi ntyja ꞌnaan nquehoꞌ incyaahanꞌ na neiinꞌ tsꞌön. Ngꞌe mavaaꞌ ya tsꞌön xjen na mꞌan na nën, mantyi ꞌoꞌ ncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ. 4 Vi na jndë tji juu tsonꞌñeen, tꞌman jndyi vaa na siꞌndaaꞌhanꞌ ntyji ata tjiꞌhanꞌ ndaa nnön. Ee taaꞌ tsꞌön na joo jñꞌoonꞌñeen ntsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ. Majoꞌ chito scüenön tsonꞌñeen na mꞌanhoꞌ chaꞌ quitsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ, scüenönhanꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na tꞌman vaa na venchji ꞌoꞌ.

Quinanꞌtꞌman nꞌonhin juu tsꞌan na sitjahin

5 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii tsanꞌñeen na tsojnaanꞌ juu na sichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ, chito xiaꞌntyi ja na sichjooꞌhanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ juu, mandyo tsoñꞌenhoꞌ tꞌonhoꞌ na tyia ngiohoꞌ jnaanꞌ na nndaꞌ vaa na sitjahin. Majoꞌ tyiꞌninꞌquitsijndyë jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. 6 Mayato na mandyo tsoñꞌenhoꞌ jnanꞌjndaꞌhoꞌ na quinduiꞌ tsanꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 7 Majoꞌ naneinhin chuhanꞌ na quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌhin ndoꞌ quitaꞌñoonꞌhoꞌhin, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ntsichjooꞌñꞌenhanꞌ tsꞌon juu ndoꞌ na nꞌndyii juu na vantyja tsꞌon juu Jesucristo. 8 Ngꞌe joꞌ matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ na quinanꞌman nndaꞌhoꞌ nnon juu na conanꞌvengiohoꞌhin. 9 Ee majuu tsꞌian na tji tsonꞌñeen na scüenönhanꞌ na mꞌanhoꞌ na quinanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌ juu tsanꞌñeen na sitjahin, ee ninꞌquintyꞌia na aa ntaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na tquën ndëëhoꞌ. 10 Ndoꞌ xe na aa conanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ ncüii tsꞌan, mantyi ja matsitꞌman tsꞌönhin. Ngꞌe xe na aa vaa ncüii nnon na sitja tsꞌan na icanhanꞌ na quitsitꞌman tsꞌön, tonnon Cristo matsitꞌman tsꞌönhin chaꞌ juu tmaanꞌ na conduihoꞌ ntjo ya ntcüeꞌhanꞌ. 11 Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ ngitꞌë na ninꞌcüantjon Satanás jaa ngꞌe mangiö ya manyan na tsixuan juu na ninꞌquitsiꞌndaaꞌ juu jaa.

Ve vaa nchjii Pablo xjen na tomꞌaan jon tsjoon Troas

12 Tyjë tsjoon Troas na nninncya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan tsjoonꞌñeen. Xjenꞌñeen tꞌman vaa na tyincyaahanꞌ na totyentjön nnon jon. 13 Majoꞌ tyíꞌcꞌön na xoncüiiꞌ tsꞌön na tomꞌan joꞌ ngꞌe tantji juu ntyjëëhë Tito. Ngꞌe na nndaꞌ, tyincya tsꞌon njan ndëë nanꞌñeen, jntꞌui na tondëëhin. Tyjë ndyuaa Macedonia.

Condëë contꞌa ngꞌe nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo

14 Ncya ya jndyi Tyoꞌtsꞌon na ninnquiiꞌchen itsꞌaa jon na condui já nnꞌan na conanꞌjö́n yohin ngꞌe mꞌaan Cristo quiiꞌ nꞌö́n. Mangꞌe joꞌ minyuuchen na coninncyá juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, coyꞌon nnꞌan cüentahin. Xjen na condye nnꞌan juu jñꞌoonꞌñeen, itsijonhanꞌ ngiohan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌvijon tseonsu na quichi jndyihanꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon itsꞌaa jon na cocya jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen na condyiꞌ tseonsu. 15 Caveeꞌ nchjii jon na concyá jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan. Ya na itsco tsꞌan su, quichi condyiꞌ jndyeeꞌhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon na concyá juu jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan na condyehinhanꞌ. Nque nnꞌan na coyꞌonhin cüenta Cristo na ntsinꞌman jon ñuaanhin ndoꞌ mantyi nincüajon itsꞌaahanꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na cotsu ñuaanhan. 16 Ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotsuhin, juu jñꞌoonꞌñeen na condyehin na concyá, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii jndye na tsiꞌmanhanꞌ na coꞌohan vꞌio. Majoꞌ ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na conanꞌqui nꞌonhin Cristo na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhin, joo jñꞌoonꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii jndye quichi na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ cotandoꞌ xcohin. Ninnquiiꞌchen ngꞌe na incyaa Tyoꞌtsꞌon na jndaꞌ nquë́n, joꞌ na condëë contꞌá tsꞌianmin na jaaꞌ jndyihanꞌ. 17 Jndye nnꞌan mꞌan na conanꞌmanhin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan chaꞌ ntantjonhin xoquituꞌ. Majoꞌ juu jñꞌoon na coninncyahin, quijñꞌeenhanꞌ, tyiꞌcüjiꞌhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ já tyiꞌcontꞌá chaꞌna contꞌa joo nanꞌñeen, ngꞌe tonnon Tyoꞌtsꞌon xoncüeeꞌ nꞌö́n na cotyentjö́n nnon Cristo, ndoꞌ nquiintyi jon tꞌua jon tsꞌianmin ndë́.

3

Itsiꞌman Pablo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon xco na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Ya na matsjö na nndaꞌ, ¿Aa cotjihoꞌ cüenta na conanꞌquinjon nque já yo tsꞌian na contꞌá? ¿Aa condyiiꞌ nꞌonhoꞌ na icanhanꞌ na quintꞌá chaꞌxjen na contꞌa mañoon nnꞌan, na quitji nnꞌan tson na ntsayꞌö́nhanꞌ na mꞌanhoꞌ na conduehan na taquinjonꞌ tsꞌian na tontꞌá quiiꞌ ntꞌanhin? Ndoꞌ ¿Aa mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na chuhanꞌ na quitán ndëëhoꞌ na quitjihoꞌ tson na ntsayꞌö́n tondëë nnꞌan mañoon njoon na nduehoꞌ na taquinjonꞌ tsꞌian na contꞌá quiiꞌ ntꞌanhoꞌ? 2 Majoꞌ tyiꞌicanhanꞌ ncüii tson na ntsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ. Ee ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon tson na tji nquii Cristo quityquiiꞌ nꞌö́n na tsiꞌmanhanꞌ nchu vaa tsixuan juu tsꞌian na tontꞌá quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Ya na cotquen nnꞌan cüenta nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ naneinhin, juu nanꞌñeen conduihanꞌ ncüii tson na itsiquinjonchenhanꞌ juu tsꞌian na tontꞌá quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 3 Covityincyooꞌ jndyoyu na nquii Cristo tji jon tsonva na itscüenon jonhanꞌ ndëë nnꞌan yo nduë́. Majoꞌ chito tijntꞌue ndaa tinta na jnduihanꞌ chaꞌ nnanꞌjnꞌaan nnꞌanhanꞌ. Min chito tji jon ntji nacjooꞌ ntcaaꞌ ntjöꞌ chaꞌxjen na sꞌaa Moisés. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ, itsꞌaa jon juu tsꞌianꞌñeen quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu na conduihin.

4 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, joꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon mꞌán na conanꞌqui nꞌö́n na condëë contꞌá na concyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. 5 Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon najndë́ chaꞌ condëë contꞌá tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Tyiꞌjeꞌquindëë ntꞌáhanꞌ na veꞌ na jndaꞌ nquii nquë́n. 6 Ee nquii jon incyaa jon najndei na tsixuan jon chaꞌ condëë conanꞌquindyí nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xcovahin na tquentyen jon. Juuhanꞌ vandyaꞌhanꞌ yo jñꞌoon na tquen Moisés na jndui juu jñꞌoonꞌñeen cjo ntcaaꞌ ntjöꞌ. Ee nnꞌan na mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, cotsu ñuaanhan. Majoꞌ joo nnꞌan na mꞌanhin nacje ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, incyaa Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan.

7 ꞌOꞌ mangiohoꞌ na juu jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ na jnduihanꞌ nacjooꞌ ntcaaꞌ ntjöꞌ, ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ covijndaꞌ na tsu ñuaan nnꞌan Israel, tsojnaanꞌ tataꞌngueeꞌhinhanꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ vaa, juu xjen na tueeꞌ ntcüeꞌ Moisés quiiꞌ ntꞌan nnꞌan Israel na chu jon ntcaaꞌ ntjöꞌñeen, juu na quixuee na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë tꞌahanꞌ nnon tsanꞌñeen, ata ndincyaahanꞌ na quii njntyꞌia nanꞌñeen nnon jon ngꞌe tojuꞌhanꞌ nduiiꞌhanꞌ ndëëhan. Juu na quixueeꞌñeen nion ro nion ro tanduuꞌhanꞌ nnon jon. 8 Majoꞌ min na nndaꞌ tovaa, juu jñꞌoon na concyá na icoꞌxen Espíritu Santo ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, njonntyichen tsꞌianꞌñeen. 9 Ee juu jñꞌoon na tquen Moisés sijndaꞌhanꞌ na cotsu ñuaan nnꞌan tsojnaanꞌ na tyíꞌcotaꞌngueeꞌhinhanꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ, juu nnon jon tꞌoon na quixuee jndyihanꞌ xjen na tyꞌoon jon cüenta juu jñꞌoonꞌñeen ntꞌö Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ min tui na nndaꞌ, quitjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xco na iquenhanꞌ jaa na tajnan nanꞌxuan, njonntyichenhanꞌ, chichen juu jñꞌoonꞌñeen. 10 Ee juu na njon na totsixuan jñꞌoon na tovaa jndyee, minꞌchjo tyiꞌtsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon naya na concyá naneinhin, juuhanꞌ taquintyja na njonchen conduihanꞌ. 11 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés, min na njon totsixuanhanꞌ ndoꞌ nion ro tantycüii na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na coninncyá, njonntyichen tsixuanhanꞌ ngꞌe manchaꞌxjen mꞌaanhanꞌ, tyiꞌjeꞌquintycüii na njon tsixuanhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés, tantycüii na njonhanꞌ.

12 Ncüii nnon na njonchen tsixuanhanꞌ, vatscüejndyohanꞌ ncüiichen nnon na njonntyiꞌchenhanꞌ. Ngꞌe na cotjíꞌ cüenta na njonntyichen tsixuan juu jñꞌoon xcovahin, joꞌ na conanꞌnë́n jñꞌoon nquiiꞌ chaꞌ cüaaꞌ nꞌon nnꞌan na nndaꞌ vaa tsixuanhanꞌ. 13 Min tacontꞌá chaꞌxjen na totsꞌaa nquii Moisés. Juu jon scuꞌ jon nnon jon yo ndiaa ngꞌe tyíꞌquintꞌue tsꞌon jon na njntyꞌia nnꞌan Israel na vantycüii na quixuee nnon jon na tojuꞌhanꞌ nduiiꞌhanꞌ ndëëhin. 14 Chaꞌxjen nque nnꞌan Israelꞌñeen tyíꞌquindëë jntyꞌia nnon Moisés ngꞌe na tëꞌ ndiaa nnon jon, joo tsjan nnꞌan Israelꞌñeen, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌxjen nnꞌan na mꞌan nanein, ngꞌe xjen na conanꞌjnꞌaanhin juu jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés, ndicüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ tsojnaanꞌ na jndë jnanꞌqueꞌ nꞌonhin, ngꞌe ninnquiiꞌchen xjen na cantyja tsꞌon tsꞌan Cristo, joꞌ na nndëë ncüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa na itsiꞌman juu jñꞌoonꞌñeen. 15 Nque nnꞌan Israel ata xjen neinhin ya na conanꞌjnꞌaanhin juu jñꞌoon na tquen Moisés, vaa ncüii nnon na itscuꞌhanꞌ na jndaꞌ nquenhan, ndicüaaꞌ nꞌonhin nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ. 16 Majoꞌ juu xjen ya na ntcüeꞌ tsꞌon tsꞌan jnaanꞌ juu tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na ngantyja tsꞌon juu Jesucristo, joꞌ nninncyaahanꞌ na ncüaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, itsijonhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na jndë siquinanꞌ juu ndiaa na tëꞌ nnon juu. 17 Nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa, conduihin Espíritu ndoꞌ naijon na mꞌaan Espíritu na conduihin na icoꞌxen jon jaa, itsꞌaahanꞌ na jndë jndyaa jaa ntyja ꞌnaanꞌ jnan na totyentjonhanꞌ jaa. 18 Majoꞌ nanꞌxuan jaa chaꞌvijon tsꞌan na jndë siquinanꞌ juu ndiaa na toquitëꞌ nnon juu, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, cotquën yantyëchën cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu na njon jndyi na condui Jesús. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ꞌio ꞌio vatscüejndyontyichenhanꞌ jaa na conanꞌjönntyëchën ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman conduihin. Nquii jon conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen jaa, juu jon itsꞌaa jon tsꞌianꞌñeen, na mantyi conduihin Espíritu.

4

Condui jaa nnꞌan na cotyeꞌntjön nnon Cristo

1 Condui Tyoꞌtsꞌon na ntyꞌia ro nnꞌan nchjii jon. Ngꞌe joꞌ iꞌua jon tsꞌianmin ndë́ na coninncyá juu jñꞌoon naya xco ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Min na jndye nnon min na ninꞌquitsichjooꞌhanꞌ nꞌö́n, majoꞌ tyiꞌcoꞌndyë́hanꞌ. 2 Juu natyia na contꞌa nnꞌan na veꞌ ntyꞌiu, tyiꞌquinanꞌjö́n yohanꞌ, min tyiꞌcontꞌá ncüii nnon na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ na ntscüejnaanꞌhanꞌ já. Min tyiꞌconanꞌjö́n yo jñꞌoon na itsiviꞌnnꞌanhanꞌ tsꞌan. Ncüii nnon na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌconanꞌcüejndyö́ nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. Ntyjii jon na ninnquiiꞌchen jñꞌoon na mayuuꞌ concyá. Ndoꞌ na nndaꞌ, tsoñꞌen nnꞌan nincjehin quiiꞌ ñuaanhan na juu jñꞌoon na concyá conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. 3 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na concyá na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, xe na aa mꞌan nnꞌan na ndicüaaꞌ nꞌonhin juuhanꞌ, nndaꞌ cotjonhin ngꞌe ñjonhan nato na coꞌo nnꞌan na ngitsu ñuaanhin. 4 Nnꞌan tsonnangue na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu yutyia conduihin tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan. Juu juu jndë sinchjaanꞌ juuhan, joꞌ na ndicüaaꞌ nꞌonhin juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo, na taquintyja tꞌman conduihin ndoꞌ na cüejon conduihin yo nquii Tyoꞌtsꞌon. 5 Chito concyá jñꞌoon na quitsiquinjon nquiihanꞌ já. Concyá jñꞌoon na nquii Jesucristo conduihin na icoꞌxen jon, ndoꞌ nquë́ xiaꞌntyi condui já nnꞌan na cotyeꞌntjö́n ndëëhoꞌ ngꞌe na veꞌngiö́ Jesús. 6 Juu tsonnangue xjen na tovaahanꞌ najaan, nquii Tyoꞌtsꞌon tso jon: “Cüixuee naijon najaan.” Majuuntyi jon na sꞌaa na tixuee, jndë tyincyaa jon na covaaꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Na sꞌaa jon na nndaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌvijon na jndë sixuee jon quiiꞌ nnꞌön. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na incyaahanꞌ na covaaꞌ nnꞌön na nquii jon taquintyja na tꞌman conduihin ngꞌe juu naquixuee na conduihin, covityincyooꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo.

Xiaꞌntyi nndëë ntsantyja Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na vantyja nnꞌön Jesucristo

7 Majoꞌ chaꞌxjen ꞌnan na njon jndyi na conanꞌve nnꞌanhanꞌ quityquiiꞌ nguaa na jndë yo tsꞌoquindyu, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja nján. Nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian ndë́ na coninncyá jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëë nnꞌan. Nnꞌan na tyiꞌtꞌman condui, tji Tyoꞌtsꞌonhan chaꞌ quitsiꞌman jndyoyuhanꞌ na condëë condui tsꞌianmin ngꞌe juu najndei na taquintyja na condui nquii jon, chito conduihanꞌ xengꞌe yo na jndaꞌ nquii nquë́n. 8 Jndye jnda coquenö́n naviꞌ, majoꞌ itejndei Tyoꞌtsꞌon já na condëë contꞌuí quityquiiꞌhanꞌ. Ndoꞌ min na jndye jnda na ndicüaaꞌ nꞌö́n nin ꞌnan icanhanꞌ na quintꞌá, majoꞌ tyiꞌcoꞌndyë́tö́. 9 Contyꞌe nnꞌan já, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌcoꞌndyii jon já. Ndoꞌ min na jndye jnda cotyiiꞌ yantyi nnꞌan na ninꞌquinanꞌcüjehan já, majoꞌ nquii jon itsinꞌman jon já nduee nanꞌñeen. 10 Minyuuchen na cotsá, ninnquiiꞌchen ninꞌquinanꞌcüje nnꞌan já chaꞌxjen na jnanꞌcueeꞌhan nquii Jesús. Majoꞌ ngꞌe tyiꞌcovjë́, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan xengꞌe na vandoꞌ xco jon, joꞌ na itejndei jon já. 11 Viochen xjen na cotsamꞌán, ꞌio ꞌio ninꞌquinanꞌcüje nnꞌan já ngꞌe na conanꞌjö́n yo Jesús ndoꞌ na concyá jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon, chaꞌ juu na vandoꞌ xco jon ndityincyooꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu siꞌtsꞌo nján na conduihanꞌ ꞌnan na covje. 12 Juu na iquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ na cüje nnꞌan, itsichon yantyihanꞌ na quitꞌuiihanꞌ já, majoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, incyaahanꞌ na yantyichen condyehoꞌ juu jñꞌoon na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ xcohoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

13 Quityquiiꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio, vaa jñꞌoon na sinin David, itso jon: “Mavantyja tsꞌön Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe joꞌ na sinën ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.”

Ndöꞌ jñꞌoon na tso jon. Mantyi ngꞌe na vantyja nꞌö́n, joꞌ contꞌá chaꞌxjen na sꞌaa jon. Coninncyá jñꞌoon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo 14 Ee mangiö́ yá na nquii Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, tyincyaa ta Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Mangꞌe na nndaꞌ, mantyi covaaꞌ nꞌö́n na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ntantꞌö́ xcö́ vi na jndë tjë́ ngꞌe na conanꞌjö́n yo Jesucristo. Ndoꞌ ninncüii tmaanꞌ ngachu jon já yo ꞌoꞌ na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 15 Majoꞌ tsoñꞌen na incyaa jon na coquenö́n, cotjö́nhanꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ, chaꞌ majndyentyi nnꞌan ntaꞌjnꞌaanhin juu naya na conduihin, ndoꞌ na nndaꞌ majndyentyichen nnꞌan ninncyahin na ya jon, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ, tꞌmanntyichen nditꞌmaanꞌ jon.

Juu na qui tsꞌon Pablo incyaahanꞌ na tꞌman tsꞌon jon

16 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, joꞌ tyiꞌcꞌö́n na chjooꞌ nꞌö́n ata na nꞌndyë́tö́. Min na vantycüii najndei siꞌtsꞌo nján ngꞌe ꞌnan na coquenö́n, majoꞌ ꞌio ꞌio incyaa Tyoꞌtsꞌon na coyꞌö́n najndë́ ntyja ꞌnaan ñuan nján. 17 Ngꞌe ꞌnan na coquenö́n naneinhin, tyiꞌcüentyja na jaaꞌhanꞌ min tyiꞌviooꞌhanꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ ncyꞌön cüenta ncüii nnon naya na tyiꞌxeꞌquintycüiihanꞌ quiñoonꞌndue, na joo naviꞌ na coquenön nein, minꞌchjo tyiꞌtsijonhanꞌ joohanꞌ yo juu nayaꞌñeen. 18 Mangꞌe joꞌ, tyiꞌquityꞌí cüenta naviꞌmin na coquenö́n. Jndyentyichen na mꞌaanꞌ nꞌö́n ꞌnan na tyiꞌcovityincyooꞌ na ndëcya nninncyaa Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ndëë. Ngꞌe naviꞌ na iquenon tsꞌan vacüenonhanꞌ, majoꞌ joo ꞌnan njon na condui Tyoꞌtsꞌon na ndëcya na nninncyaa jonhanꞌ ndëë, joohanꞌ tyiꞌjon quintycüiihanꞌ.

5

Quiñoonꞌndue vaa cje vꞌaa cüentaha

1 Joo siꞌtsꞌo njanhan, nanꞌxuanhanꞌ chaꞌvijon ntꞌaa naijon na comꞌan jaa. Mangiö na joo siꞌtsꞌo njanhan vaquehanꞌ ndoꞌ ncüjë, majoꞌ quiñoonꞌndue jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon siꞌtsꞌo xco na ncyꞌön cüentahanꞌ vi na jndë tjë. Joohanꞌ manchaꞌxjen mꞌaanhanꞌ, tyiꞌjon quintycüiihanꞌ, ee nquii Tyoꞌtsꞌon iquen jonhanꞌ. 2 Viochen xjen na mꞌan tsonnanguevahin na chö siꞌtsꞌomin, itsꞌaahanꞌ na coton nnꞌön ngꞌe ntꞌue nnꞌön jndyihi na ncꞌön yo Tyoꞌtsꞌon quiñoonꞌndue naijon na nninncyaa jon siꞌtsꞌo xco njanhan. 3 Ngꞌe juu xjen na ntcüëhë siꞌtsꞌo xco na nninncyaa jon, tyiꞌxeꞌquinanꞌxuan na chaꞌvijon na ninquintsi jaa xjen na jndë tjë. 4 Viochen xjen na cotantꞌö yo joo siꞌtsꞌomin, coton nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngꞌe na ntꞌue nnꞌön jndyihi na ntcüëhë juu siꞌtsꞌo xco, majoꞌ chito ngꞌe ntꞌue nnꞌön na juu xjen na jndë tjë na ntjo jaa na chaꞌvijon tsꞌan na tandiaa cüe, jaa ninꞌcüë jndyihi juu siꞌtsꞌo xco na tyiꞌjeꞌcueꞌhanꞌ. Juu xjenꞌñeen siꞌtsꞌo na ngueꞌhanꞌ, ntscüejndyohanꞌ juuhanꞌ siꞌtsꞌo na tyiꞌjon cueꞌ. 5 Nquii Tyoꞌtsꞌon jndë sijndaꞌ jon na ncyꞌön juu siꞌtsꞌo xco. Ndoꞌ jndë ncyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nnꞌön chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ ntsiquindë jon juu jñꞌoonꞌñeen.

6 Mangꞌe na nndaꞌ, ninnquiiꞌchen coyꞌö́n na qui nꞌö́n Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe na ngiö́ viochen xjen na cotantꞌö́ yo siꞌtsꞌomin, ninvaa na tacotsquë́ na mꞌaan nquii ta Jesús. 7 Viochen xjen na cotsamꞌán, tyiꞌcovityincyooꞌ nchu min na itsijndaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ covantyja nꞌö́n jñꞌoon na incyaa jon ndë́. 8 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, coyꞌö́n na tꞌman qui nꞌö́n na ntsquë́ naijon mꞌaan nquii ta Jesús, chito na ngüantꞌö́ntyë́chén tsonnanguevahin yo joo siꞌtsꞌomin. 9 Ngꞌe joꞌ viochen xjen na cotantꞌö́, conanꞌchö́n na ntꞌá ꞌnan na caveeꞌ nchjii jon, tanin min na aa cotantꞌö́ntyë́chën yo siꞌtsꞌo nján oo min na ncüjë́ na ngitsá naijon na mꞌaan jon. 10 Ngꞌe mangiö́ na ngüentyja xjen na tsoñꞌen jaa na vantyja nnꞌön Cristo, ngüentyjëëꞌhë na tonnon jon na ngocoꞌxen jon ncüii ncüii jaa ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na tontꞌa xjen na totantꞌö. Juu xjenꞌñeen xiꞌ ncüii nchu vaa ꞌnan na tontꞌa nnon tsonnanguevahin, ndyion jon jaa, aa ꞌnan ya, ndoꞌ aa ꞌnan tyia, majuuhanꞌ ncyꞌön.

Contjo nchjii Tyoꞌtsꞌon yo jaa xengꞌe Cristo

11 Ndoꞌ ngꞌe na nguaa na nndaꞌ, ndoꞌ xengꞌe itsityꞌue jndyihanꞌ tsꞌan na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌonhin, joꞌ conanꞌchö́n na quiooꞌ nꞌonhan yo jon. Covityincyooꞌ jndyoyu nnon jon na xoncüeeꞌ nꞌö́n na contꞌá tsꞌianvaꞌ, ndoꞌ mantyi ntyjaꞌ tsꞌön na ndicje ya ñuan ꞌnaanhoꞌ na nndaꞌ vaa ntyja nján. 12 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conduë́ ndö, tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na veꞌ conduë́tö́hanꞌ chaꞌ na nduehoꞌ na vaquinjonꞌ juu tsꞌian na contꞌá. Conduë́ na nndaꞌ chaꞌ ndëë ncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ntyja nján ndoꞌ mantyi chaꞌ ndëë nanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon ndëë nque nanꞌñeen na conanꞌntsahin tyquiiꞌ na contꞌa nquehin. Joohin veꞌ cotjiꞌ nquehin cüenta ntyja ꞌnaanꞌ na covaaꞌ nꞌonhan, chito cotjiꞌhan cüenta nchu vaa tsixuan tsꞌan quityquiiꞌ tsꞌon juu. 13 Nque nnꞌan na conduehin na nanꞌ nquë́n yo ꞌnan na contꞌá, nndaꞌ vaa ngꞌe na conanꞌchö́n na cüitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na contꞌá. Ndoꞌ xe na aa conduehan na quindë ya na jndaꞌ nquë́n, nndaꞌ vaa ngꞌe na conanꞌchö́n quityquiiꞌ joo tsꞌian na contꞌá chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ. 14 Covaaꞌ nꞌö́n na chuhanꞌ na quintꞌá na nndaꞌ ngꞌe itsiviꞌntyjii Cristo nnꞌan. Mangiö́ na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan ntyja njanhan chaꞌ ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na tjon jon, tsoñꞌen jaa nanꞌxuan chaꞌvijon na jndë tjë. 15 Tueꞌ jon cüenta tsoñꞌen jaa chaꞌ jaa na vantyja nnꞌön jon nanein, chito na ncꞌön chaꞌxjen na ntꞌue nnꞌön nquëhë, majoꞌ cꞌön ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, nquiintyi jon na tueꞌ jon ntyja njanhan ndoꞌ na tandoꞌ xco jon. 16 Mangꞌe joꞌ nanein na tonnon, taxeꞌquitjíꞌ cüenta nchu vaa tsixuan tsꞌan chaꞌxjen nque nnꞌan cotjiꞌhan cüenta ntyja ꞌnaan ntyjehin. Nguee na toxenꞌchen totjíꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ Cristo chaꞌxjen joo nnꞌan tsonnangue cotjiꞌhan cüenta ntyja ꞌnaan ntyjehin, majoꞌ naneinhin ñooncya cotjíꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ jon. 17 Mangꞌe joꞌ, juu tsꞌan na mꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na conduihin tsꞌan xco. Naneinhin jndë tejndyo ntyja nchu vaa na totsꞌaa jndyee juu. Ntyja na vamꞌaan juu, condixco tsoñꞌenhanꞌ.

Juu ꞌnan na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ntjo ya ntcüeꞌ nnꞌan yohín.

18 Juu tsꞌianvaꞌ xiaꞌntyi ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na conduihanꞌ. Juu xjen na tomꞌán na jndö́ jndyihin, xjenꞌñeen tquen jon já na ntjo ya nchjii jon yo já. Ndoꞌ mantyi jndë tꞌua jon tsꞌian ndë́ na nque nnꞌan na jndohan jon, quinduë́ ndëë nanꞌñeen na quintjohan na ya jñꞌoonhan yo jon. 19 Juu tsꞌianꞌñeen, ndö vaa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, joꞌ nque nnꞌan tsonnangue, iquen Tyoꞌtsꞌonhan na contjo ya ntcüeꞌhin yo nquii jon. Nein tyiꞌquityiiꞌ jon cüenta joo jnan na jndë tonanꞌtjahan nnon jon. Juu jñꞌoonꞌñeen iꞌua jon tsꞌian ndë́ na ncyáhanꞌ ndëë nnꞌan. 20 Ndoꞌ na nndaꞌ vaa tsꞌian na iꞌua jon ndë́, yo najndei na condui nquii Cristo na cotsacontyꞌí chaꞌ cüaaꞌ nꞌon nnꞌan nchu vaa ꞌnan ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintꞌahin. Na contꞌá tyꞌoohin na quintcüeꞌ nꞌonhin, chaꞌvijon nquii jon itsꞌaa jon juu tsꞌianꞌñeen yo jñꞌoon jndyuë́. Yo xueeꞌ nquii Cristo, joꞌ contꞌá tyꞌoohoꞌ na quintjo ya jñꞌoonhoꞌ yo Tyoꞌtsꞌon. 21 Nquii Cristo minꞌncüii jnan tyiꞌtsixuan jon. Jaa nnꞌan tsonnangue, joo jnan na nanꞌxuan, ninncüii nacjooꞌ Cristo tyio Tyoꞌtsꞌon joohanꞌ, ndoꞌ joꞌ tyion quindë jonhanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, naneinhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, joꞌ iquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan na tonnon jon.

6

Tsꞌan na ityentjon nnon Cristo, nanꞌmin chuhanꞌ na quitsixuan juu

1 Juu tsꞌian na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon, conanꞌjö́n yohin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Mangꞌe joꞌ, contꞌá tyꞌoo ꞌoꞌ na juu naya na condui jon, tyiꞌntjiꞌ ꞌoꞌ cüenta na tyiꞌnjonhanꞌ. 2 Ngꞌe nacjooꞌ jñꞌoonꞌ jon na jndui itso jon:

Majuu xjen na sitiu na ncyꞌön na viꞌntyji ja ꞌuꞌ, majuuto xjenꞌñeen tquën cüenta jñꞌoon na tcanꞌ nnön.

Majuu xuee na sitiu na ntsinꞌman ñuan ꞌnanꞌ, majuuto xueeꞌñeen sijntꞌa na tejndei ꞌuꞌ.

Nndaꞌ vaa na tso jon. Naneinhin quitquenhoꞌ cüenta, xjenvahin na mꞌanhoꞌ naneinhin, majuuto xjen na viꞌntyjii jon ꞌoꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta, naneinhin xjen na mꞌanhoꞌ, majuu xjen na itsinꞌman jon ñuaanhoꞌ.

3 Tyiꞌquintꞌue nꞌö́n na ncüii nnon ntyja ꞌnaanꞌ na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon na ntsquioohanꞌ tsꞌan na ngitso juu na tyiꞌquijntꞌue jñꞌoonꞌ jon na concyá. 4 Ee já vandyaꞌ cotsamꞌán ntyja ꞌnaanꞌ na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon. Covityincyooꞌ jndyoyu na nndaꞌ ngꞌe tyiꞌconanꞌntyquen já quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon min na coquenö́n naviꞌ, min na itꞌuiityenhanꞌ já ndoꞌ ndiquindëë ntꞌuí. 5 Nndaꞌ cotsamꞌán min na jndye jnda jndë tjaꞌ nnꞌan já, ndoꞌ mantyi jndye jnda jndë tyiꞌhan já vancjo. Nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌon tsꞌian na contꞌá, tonanꞌjndyehan jndyuehan na tonanꞌvehin nacjö́. Jndye jnda na itscüejndyaaꞌ jndyihanꞌ já tsꞌianmin na contꞌá, vaa xjen na covejntꞌö́ tsantsjon, ndoꞌ vaa xjen na ndicüinon ꞌnan na cocüꞌá. 6 Joo na ntjuꞌ na cotsamꞌán yo joo na ndyiiꞌ nꞌö́n na ntyja ꞌnaanꞌ joohanꞌ covityincyooꞌ na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi yo na covaaꞌ nꞌö́n ntyja ꞌnaanꞌ jon yo Cristo, na incyaa jon na conanꞌvengiö́ nnꞌan, mantyi yo na coyꞌö́n na tꞌman nꞌö́n nnꞌan, ndoꞌ na contꞌa ꞌnan na ya yo nnꞌan, nanꞌminꞌ conanꞌmanhanꞌ na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi ngꞌe nquii Espíritu Santo itejndei jon já ndoꞌ incyaa jon na xoncüeeꞌ nꞌö́n na vengiö́ nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, joꞌ na condëë contꞌá nanꞌminꞌ. 7 Itsiꞌmanhanꞌ na cotyeꞌntjö́n nnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ jon na coninncyá. Contꞌá tsꞌianminꞌ yo naijndei na condui nquii jon. Chaꞌxjen ncüii tsꞌan na ica juu tyiaꞌ coninjntꞌuehin ntꞌö tsꞌian ndyiaꞌ, majoꞌntyi já coninjntꞌue já ncüii cüii nnon na ntejndeihanꞌ na ngitsá nacjooꞌ ꞌnan tyia ndoꞌ na ntaꞌñoonꞌhanꞌ já na ninꞌquitsquioo yutyia já. 8 Vaa xjen na contꞌa nnꞌan na njon já, ndoꞌ vaa xjen na conanꞌcüejnaanꞌhin já. Mꞌan nnꞌan na ya jñꞌoon conduehin ntyja nján, ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na tyia jñꞌoon conduehin nacjö́. Mꞌan nnꞌan na conduehin na veꞌ conanꞌviꞌnnꞌán nnꞌan, majoꞌ já ninnquiiꞌchen jñꞌoon na mayuuꞌ na conanꞌnë́n ndëë nnꞌan. 9 Mꞌan nnꞌan na conduehin na tyiꞌjndaꞌto yuu jon jnán, majoꞌ jndye nnꞌan cotaꞌjnꞌaan yahin na condui já nnꞌan na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian ndë́. Min na jaaꞌ jndyi naviꞌ na nchjehanꞌ já na ninꞌquitscüjehanꞌ já, ninꞌjoꞌ cotantꞌö́. 10 Min na min ꞌnan na itsichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌö́n, majoꞌ tyiꞌcontycüii na incyaa Tyoꞌtsꞌon na neiinꞌ nꞌö́n. Min nanninñenꞌ já, majoꞌ majndye nnꞌan conduihin na tyahin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ngꞌe jñꞌoon na conanꞌmán ndëëhin, Min na taꞌnan ntꞌá, min tandyuaa nján, majoꞌ tsoñꞌen na njonntyichen nanꞌxuanhanꞌ conduihanꞌ ꞌnan nján.

11 ꞌOꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ tsjoon Corinto na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, jndë jnanꞌmanñꞌë́n nchu vaa na mꞌaanꞌ nꞌö́n ntyja ꞌnaanhoꞌ yo na conanꞌvengiö́hoꞌ. 12 Majoꞌ chito tsojnán nquë́ na tyiꞌninꞌcyꞌonhoꞌ cüenta já, jnan nquehoꞌ na tyiꞌquinjon já ngiohoꞌ. 13 ꞌOꞌ conduihoꞌ ntsinda ncö. Matsinën ndëëhoꞌ chaꞌxjen na itsinin tsꞌan ndëë ntsinda nquii jon, tyiꞌjntyꞌia ndyaꞌhoꞌ já.

Jaa na vantyja nnꞌön Cristo, condui jaa vaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon vandoꞌ

14 Tyiꞌntsquiihoꞌ yo nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhin juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe nquii tsꞌan na jndë tquen jonhin na tajnan tsixuan juu, min tyiꞌquichuhanꞌ na ntsijonhin yo tsꞌan na vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ na condui natyia. Ee chaꞌxjen juu naxuee vandyaꞌhanꞌ yo natsjon, nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na tyiꞌcüejon na cotsamꞌan ve nanꞌñeen. 15 Juu Cristo tyiꞌjeꞌquindëë na ntsijonhin yo Satanás, min juu tsꞌan na vantyja tsꞌon Cristo, tyiꞌquichuhanꞌ na ntsquiihin yo tsꞌan na tyiꞌcovantyja tsꞌon. 16 Ngꞌe jaa condui vaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ, joꞌ joo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na conanꞌya nnꞌan, tyiꞌquichuhanꞌ na nnanꞌquii jaa yo nanꞌñeen, ngꞌe itso jon ndëëhë:

Ja ncꞌön quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌanhin ntyja njan, ndoꞌ ntyja ꞌnaanhin nditꞌmaanꞌ ja.

Ja condui Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌhin ndoꞌ joohin conduihan nnꞌan njan.

17 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌon jaa. Tso jon:

Mangꞌe joꞌ quinduiꞌhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌnan na conanꞌya nquehin. Minꞌchjo tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo ꞌnan na contꞌahin.

Ndö vaa jñꞌoon tsinin nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa:

ꞌNan na matsjö na tyiꞌjiꞌua tsixuanhanꞌ, quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na cotꞌuehoꞌhanꞌ.

Ndoꞌ ncyꞌön cüenta ꞌoꞌ.

18 Na ntꞌahoꞌ ꞌnan na matsjö, yajoꞌ ja ndui tyehoꞌ,

ndoꞌ ꞌoꞌ nduihoꞌ ntsinda nannon ndoꞌ yo ninꞌnanntcu.

Ja Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen condëë matsꞌa, ndöꞌ jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ.

7

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na viꞌntyji ꞌoꞌ, joo jñꞌoonminꞌ na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëë, nanꞌxuanhanꞌ ꞌnan njanhan. Mangꞌe joꞌ, tyiꞌndyiicje jaa ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na itsiꞌndaaꞌhanꞌ siꞌtsꞌo njanhan yo ñuan njanhan, chuhanꞌ na cꞌön na ntjuꞌ nanꞌxuan ntyja ꞌnaan tsoñꞌen. Ndoꞌ ngꞌe na njon jndyihin ngiö, quinanꞌchön na nnanꞌxuan ñuan nquiiꞌ na tonnon jon.

Neiinꞌ Pablo na jndë ya ngio nnꞌan tsjoon Corinto yo jon

2 Ncya nndaꞌ ꞌoꞌ na ninncüii ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ yo já. Minꞌncüii tyíꞌconanꞌtja já ndëëhoꞌ. Minꞌncüiihoꞌ taconanꞌmán jñꞌoon nnon juu na siꞌndaaꞌhanꞌhin. Min tanin juu ntyjehoꞌ na jnanꞌviꞌnnꞌán chaꞌ ntjo ꞌnaanꞌ juu nduë́. 3 Chito matsjö jñꞌoonvahin chaꞌ quitꞌuiihanꞌ jnanhoꞌ. Jndë tsjöhanꞌ ndëëhoꞌ na yo manchaꞌchen nꞌö́n na vengiö́hoꞌ tsochen xuee na cotantꞌö́ ata xjen na ncüjë́. 4 Mantyji jntꞌa na nnanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na jndë tsjö ndëëhoꞌ. Jndë matsinën ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu ꞌnan na xoncüe contꞌahoꞌ. Ndoꞌ min na jndye nnon naviꞌ na coquenö́n, majoꞌ ya na vañjoonꞌ tsꞌön ꞌnan na contꞌahoꞌ, incyaahanꞌ na tꞌman tsꞌön ndoꞌ na nën jndyi.

5 Juu xjen na squë́ ntjoohin ndyuaa Macedonia, tyíꞌcꞌö́n na ya ngiö́ ngꞌe xiꞌjndio tomꞌaan jñꞌoon na itꞌuiihanꞌ já. Tomꞌán tyiaꞌ yo nnꞌan na coꞌohin nacjooꞌ Cristo ndoꞌ totsityꞌuehanꞌ ñuan njan na mꞌaanꞌ jndyi nꞌö́n ntyja ꞌnaan joo ntyjëëhë na conduihin cüentaaꞌ jon na ve vaa na cotsamꞌanhin. 6 Majoꞌ min na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na itsinjoonꞌ jon nnꞌan na chjooꞌ nꞌonhin na coquenonhin naviꞌ, juu xjenꞌñeen sinjoonꞌ jon já na tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu ntyjëëhë Tito na mꞌán. 7 Ndoꞌ min chito xiaꞌntyi na tyincyaahanꞌ na në́n xengꞌe na tyjeeꞌ ntcüeꞌ jon na mꞌán, tꞌmanntyichen na tyincyaahanꞌ na në́n ya na tso jon ndë́ na totquen ya yahoꞌ cüenta jñꞌoon na totsiquiꞌmaanꞌ jon ꞌoꞌ xjen na tomꞌaan jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Siquindyii jon já na ninꞌquijntyꞌia nndaꞌhoꞌ já ndoꞌ na tꞌman vaa na sichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsanꞌñeen na sitjahin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Tso jon nnön na cojooꞌ ya nꞌonhoꞌ na ntaꞌngueeꞌhoꞌ juu jñꞌoon na chu juu tsonꞌñeen na scüenön ndëëhoꞌ. Ndoꞌ xjen na jndyi na nndaꞌ, tyincyaantyichenhanꞌ na nën jndyi.

8 Majoꞌ min na ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonꞌñeen na scüenönhanꞌ ndëëhoꞌ na sichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ, majoꞌ tyiꞌquitsiꞌndaaꞌhanꞌ nchji na tjihanꞌ. Mayuuꞌ navejndyee tyincyaahanꞌ na tyia ntyji, ya na taaꞌ tsꞌön na siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ vi na jndë na tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ, majoꞌ veꞌ tyiꞌviochen. 9 Majoꞌ naneinhin, nën jndyi na scüenönhanꞌ ndëëhoꞌ. Chito matsjö na nën ngꞌe na tyincyaahanꞌ natyia ngiohoꞌ. Nën ngꞌe juu na sityiahanꞌ ngiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, tayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na jnanꞌchonhoꞌ na jnanꞌjonhoꞌ ꞌnan na tsjö na quintꞌahoꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen, tijntꞌue Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu natyia na tovaa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na juu tsonꞌñeen tejndeihanꞌ ꞌoꞌ, tyiꞌveꞌjnꞌaan na tjihanꞌ. 10 Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌan na itsichjooꞌhanꞌ tsꞌon juu ntyja na tyiꞌya na vamꞌaan juu, ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintcüeꞌ tsꞌon juu ndoꞌ cüji ntcüeꞌhin ntyja ꞌnan natyia na itsꞌaa juu. Xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, min tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ ntyjii juu na veꞌ jnꞌaan na sꞌaa juuhanꞌ. Juu na itsichjooꞌhanꞌ tsꞌon tsꞌan chaꞌxjen ꞌnan na coquenon nnꞌan tsonnangue, ꞌnan na coveꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, joꞌ na ngueꞌ tsꞌan. 11 Juu tsonꞌñeen na scüenönhanꞌ na mꞌanhoꞌ, quitquenhoꞌ cüenta nchu vaa na tijntꞌue Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na sꞌaahanꞌ na tyioo natyia ngiohoꞌ vi jndë na jnanꞌjnꞌaanhoꞌhanꞌ. Ee tojooꞌ nꞌonhoꞌ na jnanꞌjndaꞌ yahoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ tyiꞌntjojnaanꞌhoꞌ. Totsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ na nndaꞌ vaa na sitja tsanꞌñeen, ata sityꞌuehanꞌ ꞌoꞌ xe na aa ntꞌuii Tyoꞌtsꞌonhoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na sꞌaa juu. Ndoꞌ tontyja nꞌonhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na quitsjö na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon. Mantyi tquen yantyihoꞌ na tijndaꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tꞌuiihanꞌ tsanꞌñeen yo ꞌnan na sitjahin. Tsoñꞌen nanꞌminꞌ na jntꞌahoꞌ itsiꞌmanhanꞌ na taconanꞌjonhoꞌ yo ꞌnan na sitjahin. 12 Juu tsonꞌñeen na scüenönhanꞌ na mꞌanhoꞌ, chito tjihanꞌ ngꞌe na ntꞌue tsꞌön na quitꞌuiiviꞌhanꞌ juu tsanꞌñeen na sitjahin, min chito tjihanꞌ chaꞌ cüañoonꞌhanꞌ nquii tsꞌan na sitja tsanꞌñeen nnon. Ntyjii Tyoꞌtsꞌon na tjihanꞌ chaꞌ nquehoꞌ ndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na conanꞌchonhoꞌ na contꞌahoꞌ chaꞌxjen na conduë́. 13 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tyincyaahanꞌ na xoncüiiꞌ nꞌö́n.

Majoꞌ chito na xiaꞌntyi joꞌ ꞌnan na sꞌaahanꞌ, mantyi incyaahanꞌ na në́n ngꞌe ya na tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu ntyjëëhë Tito ntjoohin, neiinꞌ tsꞌon jon ee xjen na tja jon na mꞌanhoꞌ, tꞌman vaa na tondyiiꞌ tsꞌon jon na aa ncyꞌonhoꞌ cüentahin. Ndo ngꞌe na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na tyꞌonhoꞌ cüentahin, siteinhanꞌ tsꞌon jon juu xjen na tomꞌaan jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 14 Vitjachen na ncja jon na mꞌanhoꞌ, jndye jñꞌoon ya totsjö nnon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ndoꞌ taꞌnan jntꞌahoꞌ na ngüejnꞌan na nndaꞌ vaa tsjö. Ndoꞌ chaꞌxjen joo jñꞌoon na tonanꞌmán ndëëhoꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ. Mantyi joo jñꞌoonꞌñeen na jnduë́ nnon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, covityincyo na mayuuꞌhanꞌ. 15 Mangꞌe na nndaꞌ, nanein tꞌmanntyichen na venchjii Tito ꞌoꞌ ngꞌe vañjoonꞌ tsꞌon jon na totquen yahoꞌ cüenta tsoñꞌen jñꞌoon na totsinin jon ndëëhoꞌ. Tonanꞌndyiaꞌhoꞌ ndoꞌ tojooꞌ yantyi nꞌonhoꞌ na tonanꞌvehoꞌ jñꞌoon na tso jon ndëëhoꞌ. 16 Ndoꞌ na nndaꞌ, nën jndyi ngꞌe na mavaaꞌ tsꞌön na ninꞌquinanꞌquindëhoꞌ joo jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ.

8

Ntyja ꞌnaanꞌ na nanꞌtjonhin xoquituꞌ na ntꞌahin naya nnꞌan na itsitjahanꞌ ꞌnanhin

1 Ndoꞌ naneinhin ꞌoꞌ ntyjë, ntꞌue nꞌö́n na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo nque ntyjë na vantyja nꞌon Jesucristo na mꞌanhin ntjoo njoon cüentaaꞌ ndyuaa Macedonia. 2 Nquehin min na jaaꞌchen naviꞌ na inchjehanꞌhan, majoꞌ cotsamꞌanhin na nein jndyihin. Joohin min na jñenꞌ jndyihin, majoꞌ conanꞌtjonhin xoquituꞌ na chaꞌvijon na tyahin na nnanꞌcüanonhinhanꞌ na mꞌan nque nnꞌan judíos na vantyja nꞌon Jesús na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌue nanꞌñeen. 3 Macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanhin, min na tyiꞌjndye xoquituꞌ minhin, majoꞌ tyincyahin xiꞌ ncüii nchu xjen na jndëë jntꞌahin. Ata tenonchen na toninncyahin, chintyi chaꞌxjen na ntsitiu tsꞌan na ntꞌahin. Ndoꞌ nquehin jnanꞌtiuhan na jntꞌahin na nndaꞌ. 4 Majoo ntyjëëhë nanꞌñeen na mꞌanhin ntjoo Macedonia, yo na manchaꞌchen nꞌonhin totanhin ndë́ na ninncyá na nnanꞌjonhan na ntejndeihin joo nanꞌñeen na icüji Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ jon na mꞌanhin juu tsjoon Jerusalén. 5 Min tajnanꞌtiú na ntꞌahin chaꞌxjen na jntꞌahin. Ee navejndyee nquehin tquenhin ntꞌö Tyoꞌtsꞌon na cüijntꞌue jon joohin xiꞌ ncüii nchu xjen na ntꞌue tsꞌon jon, ndoꞌ vi ndëcya jnduehin na quinduë́ na nin ꞌnan ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌahin. 6 Ndoꞌ ya na jntyꞌiá na nndaꞌ, yajoꞌ tsjö nnon juu ntyjëëhë Tito na cja nndaꞌ jon na mꞌanhoꞌ. Ndoꞌ juu naya na conanꞌtjonhoꞌ xoquituꞌñeen, quinanꞌquindëhoꞌ juu tsꞌianꞌñeen chaꞌxjen na jnanꞌquitaꞌhoꞌhanꞌ yohin. 7 Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, ꞌoꞌ tꞌmanntyichen covantyja nꞌonhoꞌ jon, ndoꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na conanꞌman jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, ꞌoꞌ yantyichen conanꞌmanhoꞌhanꞌ, quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na covaaꞌ nꞌonhin jñꞌoonꞌñeen, ꞌoꞌ yantyi covaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiquindyihanꞌ. ꞌOꞌ cojooꞌntyichen nꞌonhoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na tꞌman vaa na conanꞌvengiohoꞌ já. Mangꞌe tsꞌianminꞌ na nanꞌxuanhoꞌ, mantyi cjooꞌ nꞌonhoꞌ na jndye xoquituꞌ na nnanꞌtjonhoꞌ.

8 Chito matsjö jñꞌoonvaꞌ ngꞌe ninꞌquityꞌi ꞌndyö ꞌoꞌ, chito joꞌ. Xiaꞌntyi matsiꞌman ndëëhoꞌ na joo mañoon ntyjehoꞌ cojooꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen. Matsꞌahanꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na vengiohoꞌ Jesucristo. 9 Ngꞌe jndë mangiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui ta Jesucristo. Juu jon ncüii cüii nnon na min tsonnangue yo quiñoonꞌndue, maꞌnaanꞌ jonhanꞌ. Majoꞌ ngꞌe na viꞌntyjii jndyi jon ꞌoꞌ, sꞌaa nquii jon na jñenꞌntyichenhin, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na jñenꞌhin, ntquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na conduihoꞌ na tyahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.

10 Ndö vaa na matsijntꞌa nquenhoꞌ na itsohanꞌ na quintꞌahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ. Chu tenönhöꞌ, ꞌoꞌ tomꞌaanꞌ jndyee nꞌonhoꞌ na ninꞌquitejndeihoꞌ joo nanꞌñeen na itsitjahanꞌ ꞌnaanhin, ndoꞌ manquehoꞌ taꞌ jndyeehoꞌ na conanꞌtjonhoꞌ xoquituꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌhin. 11 Mangꞌe joꞌ, naneinhin quinanꞌquindëhoꞌ juu tsꞌianꞌñeen. Ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na chaꞌxjen na cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ juu nayaꞌñeen, manndaꞌ quinanꞌquindëhoꞌhanꞌ xiꞌ ncüii nchu xjen ꞌnaanhoꞌ na min. 12 Ngꞌe ya na ninꞌquitejndei tsꞌan ncüii tyje juu ꞌnan na itsitjahanꞌ tsanꞌñeen, caveeꞌ nchjii Tyoꞌtsꞌon yo tsanꞌñeen na incyaa juu ꞌnan na min ntꞌö juu, tyiꞌican jon na ncyaa tsꞌan ꞌnan na tacuen.

13 Chito na ninꞌquinduë́ na quitsijaaꞌchenhanꞌ xu nacjohoꞌ ngꞌe na cotejndeihoꞌhin chaꞌ tyiꞌicanhanꞌ na ntꞌahin tsꞌian. 14 Ntꞌue nꞌö́n na cüejon cuen ꞌnan na ninjntꞌuehin chaꞌxjen nquehoꞌ. Naneinhin ꞌnan na min ndueehoꞌ coninnonhanꞌ, taviꞌnan itsitjahanꞌ ꞌoꞌ. Joꞌ joo ꞌnaanhoꞌ ntsinonhanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ nanꞌñeen. Ndoꞌ ꞌio cha xe na aa ntsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌuehoꞌ, ndoꞌ joohan min ꞌnaanhin, ndëë ninncyahin ꞌnan na ntsinonhanꞌ na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na cüejon nguaa ꞌnan na covijntꞌue joohin ndoꞌ mantyi nquehoꞌ. 15 Na ndui na nndaꞌ ntsijonhanꞌ chaꞌxjen na itsiquindyii juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ntyja ꞌnaan nnꞌan Israel na itsohanꞌ: “Juu tsꞌan na jndye maná jñenꞌ, taꞌnan na jntyꞌiichenhanꞌ ntꞌö juu. Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌjndyehanꞌ jñenꞌ, tyíꞌquitsitjahanꞌ juu.”

Ndöꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen.

Jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Tito yo nnꞌan na cotejndeihin tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon

16 Ncya ya Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na cüejon mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon Tito ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌxjen ja. 17 Ee ya na tsjö nnon jon na ntꞌue tsꞌön na ngaquindyiaaꞌ nndaꞌ jon ꞌoꞌ, neiinꞌ jndyi jon na jndyii jon na nndaꞌ, ngꞌe nquii jon tyiiꞌ yantyihin na ninꞌcja nndaꞌ jon na mꞌanhoꞌ.

18 Yo juu jon conanꞌcüenö́n ncüiichen ntyjëëhë na vantyja tsꞌon juu Jesucristo. Tsoñꞌen ntyjëëhë na mꞌan ndyuaaminhin, ya jñꞌoon conduehin ntyja ꞌnaanꞌ tsanvanhin ngꞌe ya jndyi na itsꞌaa jon na incyaa jon jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. 19 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanꞌ jon. Mantyi nque nnꞌan na ncüii ncüii tmaanꞌ na vantyja nꞌon Jesucristo, jndë tjihin juu ntyjëëhë tsanvahin ndoꞌ tꞌuahan tsꞌian nnon jon na cja jon yo já Jerusalén xjen na ntsaquiꞌndyë́ xoquituꞌñeen. Ntyja nꞌö́n na ninncyahin na ya Jesucristo ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianva na conanꞌtjonhoꞌ xoquituꞌ ndoꞌ na cüaaꞌ nꞌonhin na ꞌoꞌ ndoꞌ já mꞌan na neiinꞌ nnꞌön na cotejndeihoꞌ joohin. 20 Conanꞌjntꞌá na nntꞌá na nndaꞌ chaꞌ quitscuꞌhanꞌ na aa ntsitiu tsꞌan na nin ntyjiito aa nquë́ coninjntꞌue já joo sꞌonꞌñeen na mayahanꞌ na ꞌoꞌ coninncyahoꞌhanꞌ yo nnꞌan mañoon tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo. 21 Ngꞌe chito xiaꞌntyi na tonnon Tyoꞌtsꞌon conanꞌchö́n na ntꞌá chaꞌxjen na chuhanꞌ, maninꞌ cüejon contꞌá tondëë nnꞌan.

22 Mantyi ncüiichen ntyjëëhë na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, cojñö́nhin na mꞌanhoꞌ yo joo nanꞌñeen. Jndye jnda jndë siꞌman juu ndë́ na ityeꞌntjon juu nnon Tyoꞌtsꞌon yo manchaꞌchen tsꞌon juu. Mantyi neiinꞌ juu na chi ncja juu na mꞌanhoꞌ ngꞌe ivaaꞌ tsꞌon juu na ya jndyi contꞌahoꞌ na ntejndeihoꞌ joo ntyjëëhë nanꞌñeen. 23 Xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndu na cojñö́n Tito na mꞌanhoꞌ, quinduehoꞌ na itsijonhin yo ja tsꞌian na matsꞌa ndoꞌ na conduihin na ityeꞌntjon jon ndëëhoꞌ. Ndoꞌ xe na aa mantyi na ntaꞌxeeꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaan joo ve ntyjëëhë na ntsquehin na mꞌanhoꞌ yo juu Tito, quinduehoꞌ na nque ntyjëëhë nnꞌan na mꞌan ntjoohin, tjihin ve nanꞌñeen ndoꞌ tꞌuahin tsꞌian ndëëhin na quinanꞌjonhan yo juu Tito na ncꞌohin na mꞌanhoꞌ. Nquii Cristo coninꞌtmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanhin. 24 Mangꞌe joꞌ, ya na ntsquehin na mꞌanhoꞌ, quinanꞌmanhoꞌ ndëëhin na conanꞌviꞌngiohoꞌhin. Yajoꞌ ndëë nnꞌan na mañoon ntmaanꞌ na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nintyincyooꞌ na mayuuꞌ jñꞌoon na jndë jnduë́ ndëëhin na ꞌoꞌ tꞌman vaa na conanꞌviꞌngiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhin Jesucristo.

9

Nnanꞌtjonhan sꞌon na ntejndeihanꞌ ntyjehan na vantyja nꞌon Jesucristo Jerusalén

1 Tyiꞌicanhanꞌ na ncüjintyëchën jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ntejndeihoꞌ nnꞌan na mꞌanhin Jerusalén na conduihin ntyjehoꞌ na mantyi vantyja nꞌonhan Jesucristo, 2 Ngꞌe mantyji na mꞌancjehoꞌ na ntejndeihoꞌhin. Viochen xjen na mantyꞌi ja ntjoohin ndyuaa Macedonia, jndë macꞌösꞌahoꞌ ndëë ntyjehoꞌ na mantyi mꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, na ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Acaya, machuꞌchen taꞌhoꞌ na conanꞌtjonhoꞌ xoquituꞌ na ntejndeihoꞌ ntyjëëhë nanꞌñeen. Ndoꞌ na nndaꞌ mꞌaan jñꞌoon na contꞌahoꞌ, joo ntyjëëhë na mꞌan ntjoohin, majndyentyihan mantyi conanꞌchonhin na nnanꞌtjonhin sꞌon na ntejndeihin nanꞌñeen chaꞌxjen na contꞌahoꞌ. 3 Majoꞌ min na nndaꞌ, majñön ntyjëëhë nanmin na mꞌanhoꞌ chaꞌ tyiꞌntsꞌaahanꞌ na veꞌ cꞌuaa nquii ꞌndyö na matsjö na jndë mꞌan cjehoꞌ yo xoquituꞌñeen. Ee ntꞌue tsꞌön na vitjachen na nguë na mꞌanhoꞌ ndoꞌ jndë jndë jnanꞌtjonhoꞌ joo sꞌonꞌñeen. 4 Chito ntsꞌaahanꞌ na juu xjen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ yo vendye ntyjëëhë nnꞌan ndyuaa Macedonia, ndoꞌ na nnintyincyooꞌ na tyiꞌcꞌoncjehoꞌ yohanꞌ. Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ ngacjuꞌhanꞌ, yajoꞌ ntjo jnaanꞌ já na jndë jnduë́ na mꞌancjehoꞌ yo juuhanꞌ, ndoꞌ majndeichen mantyi nquehoꞌ ntjo jnaanꞌhoꞌ ngꞌe na jndë jnduë́ na jndë jnanꞌjndaꞌhoꞌhanꞌ. 5 Ngꞌe joꞌ, jndë sitiu na yantyichen na tsjö ndëë ntyjë nanmin, na quintꞌahin vi nayaꞌñeen na quitsaquijntyꞌiahin ꞌoꞌ vitjachen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ chaꞌ caquindëñꞌen juu tsꞌianꞌñeen. Yajoꞌ nnintyincyooꞌ jndyoyu na coninncyahoꞌhanꞌ yo na neiinꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ tyiꞌjeꞌquindëë ndue nnꞌan na veꞌ ngꞌe na jndeiꞌ ꞌndyö, joꞌ na tyincyahoꞌhanꞌ, min na tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ.

6 Majoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvahin: Juu tsꞌan na tyiꞌjndye ꞌnan tsjan na nnonꞌ, chjo ꞌnan na ngueꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na jndyehanꞌ nnonꞌ, jndyehanꞌ ngueꞌ. 7 Yajoꞌ ncüii ncüiihoꞌ ntyjantyi ꞌnan jndë jnanꞌtiuhoꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ, chuhanꞌ na nninncyahoꞌ xoquituꞌñeen. Chito na nninncyahoꞌhanꞌ na veꞌ yo ncꞌuaaꞌchen, min chito yo najndeiꞌhanꞌ. Ngꞌe juu tsꞌan na neiinꞌ juu na incyaa juu ꞌnan na icanhanꞌ na ninjntꞌue ntyje juu, nquii Tyoꞌtsꞌon venchjii jon tsanꞌñeen. 8 Nquii Tyoꞌtsꞌon vaa najndei na conduihin na vantjoꞌchen na ndëë ninncyaa jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Manndaꞌ vaa chaꞌ tsoñꞌenhanꞌ ndinonhanꞌ. Ata mantyi ꞌndyiihanꞌ ꞌnan na ntꞌahoꞌ naya mañoon nnꞌan. 9 Chaꞌna itso jñꞌoonꞌ jon na jndui:

Juu tsꞌan na tyiꞌntycüiiꞌ juu ꞌnan na minhin na itsꞌaa juu naya nanninñenꞌ,

tyiꞌxeꞌquitsuuꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon naya na itsꞌaa tsanꞌñeen.

Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ. 10 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon ꞌnan tsjan na conon nnꞌan chaꞌ ngueꞌhanꞌ na ntcüaꞌhan, mantyi nninncyaa jon tsoñꞌen ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ ntsꞌaa jon na nninjndyehanꞌ chaꞌ jndye vaa na nndëë ntejndeihoꞌ nnꞌan na tyiꞌcüijndeiꞌ ꞌnan na nninjntꞌuehin. 11 Ndoꞌ na majndyentyichen ꞌnan na incyaa Tyoꞌtsꞌon na ityio jon jnꞌaanhoꞌ, matꞌmanntyichen incyaahanꞌ na ntꞌahoꞌ naya nnꞌan. Ndoꞌ juu nanꞌñeen na concyahoꞌ ndë́ na nninncyáhanꞌ ndëë mañoon nnꞌan, ntyja ꞌnaan joohanꞌ jndyechen nnꞌan nnanꞌtꞌmaanꞌhan jon na ncya ya jon. 12 Ngꞌe juu nayavahin na contꞌahoꞌ, chito xiaꞌntyi itsinonhanꞌ ꞌnan na itsitjahanꞌ ntyjehoꞌ nanꞌñeen na vantyja nꞌon Cristo. Mantyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jndye nnꞌan nnanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon na nnduehin na ncya ya jndyi jon. 13 Ndoꞌ ngꞌe na cotejndeihoꞌhin, conanꞌmanhoꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ yo Cristo. Joꞌ na nnanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tsiꞌmanhanꞌ na chaꞌxjen na conanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo, joꞌ conanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Nnduehin na ncya ya jon na cotejndeihoꞌ joohin, ndoꞌ majoꞌntyi ntꞌa joo ntyjehoꞌ na mꞌan mañoon njoon na mantyi vantyja nꞌonhin jon. 14 Ndoꞌ na nndaꞌ, xjen na conanꞌneinhin nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ, ntsꞌaahanꞌ nꞌonhan na ninꞌquijntyꞌia jndyihan ꞌoꞌ ndoꞌ na ntaꞌjnꞌaanhin ꞌoꞌ ngꞌe tꞌman naya itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon joohin yo ntyja ꞌnaanhoꞌ. 15 Ncya ya jndyi Tyoꞌtsꞌon ngꞌe juu naya na jndë sꞌaa jon na jñon jon jnda jon tsonnanguevahin. Juu nayaꞌñeen taquintyja na tꞌman conduihanꞌ, min taꞌnan jñꞌoon na ndë ntsiꞌman jndaꞌhanꞌ nchu vaa na njonhanꞌ.

10

Vaa najndei na tsixuan Pablo ngꞌe conduihin tsꞌan na vayꞌoon jñꞌoon yo Cristo

1 Cristo conduihin na ya ñuan tsixuan jon ndoꞌ mꞌaan jon na ncjohin yo nnꞌan. Yo ntyja ꞌnaanꞌ joohanꞌ, macꞌan ntyꞌia ndëëho, mancö Pablo, xjen na mꞌan quityquiiꞌ ntꞌanhoꞌ, covicꞌuaa jñꞌoon na condui ja tsꞌan xuanꞌ, majoꞌ ya na tycya na mꞌan yo ꞌoꞌ, saaꞌ tsꞌön. 2 Majoꞌ macꞌan ndëëhoꞌ na tyiꞌntꞌahoꞌ na jndeiꞌhanꞌ na quitsiꞌman na saaꞌ tsꞌön ndëëhoꞌ xjen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ, ngꞌe mayuuꞌ na nndisaaꞌ tsꞌön ndëë joo nnꞌan na conanꞌtiuhan na já contꞌá chaꞌxjen na contꞌa nque nnꞌan na nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue. 3 Ee min na mayuuꞌ mannꞌan já chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan, majoꞌ chito cotsananꞌve já nacjooꞌ natyia chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan tsonnangue yo na jndaꞌ nquen nquehin. 4 Ngꞌe ntꞌö tsꞌian na covijntꞌue já na cotsananꞌve já nacjooꞌ juu natyia, chito nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan tsonnangue. Joo ntꞌö tsꞌianmin na covijntꞌue já quityquiiꞌ tsꞌianvahin, nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei na incyaa nquii Tyoꞌtsꞌon ndë́ chaꞌ nnanꞌtyꞌuí juu tsꞌian na contꞌa nnꞌan na conanꞌvehin nacjooꞌ jon. 5 Conanꞌtyꞌuí tsoñꞌen jñꞌoon na cotjiꞌ nnꞌan na taquintyja nquehin tꞌman conduihin na juuhanꞌ itscuꞌhanꞌ na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Conanꞌchö́n na quitsindyiaꞌ tsꞌan ntyja na itsitiu nquii juu, xjen joꞌñeen ntsiquindë juu chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Jesucristo. 6 Ndoꞌ xjen na nndityincyooꞌ na cotaꞌngueeꞌhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ mꞌancjë́ na ntꞌá na quitꞌuiihanꞌ joo nanꞌñeen na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhan tonnon nquii jon.

7 ꞌOꞌ veꞌ ntyja ꞌnan na covityincyooꞌ, joꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta. Majoꞌ tyiꞌya na nndaꞌ conanꞌtiuhoꞌ. Minꞌcya ro tsꞌan na nchjii ya juu na condui juu cüentaaꞌ Cristo, cüjiꞌ juu cüenta na chaꞌxjen na ityeꞌntjon juu nnon jon, majoꞌntyi nanꞌxuán. 8 Juu najndei na condui nquii Jesús, tyincyaa jon na tsixuanhanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngaquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌhin. Min xe na aa macoꞌsꞌa ja na tsixuanhanꞌ, majoꞌ taꞌnan ncüii nnon ꞌnan na totsꞌa xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jndë ntjo jnaanꞌ ja. 9 Ndoꞌ na nndaꞌ matsjö, matsjöhanꞌ chaꞌ tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na ninꞌquitsityꞌuë jahoꞌ yo joo tson na matscüenön na mꞌanhoꞌ. 10 Ee mꞌan nnꞌan na tyiꞌya jñꞌoon conduehin na jaaꞌ jndyi jñꞌoon na chuuꞌ joo tsonꞌñeen na matscüenön na mꞌanhoꞌ. Majoꞌ conduehin juu xjen na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndiquindëë ntsitjönꞌ jñꞌoon na mancya ndëëhoꞌ ndoꞌ tsꞌan na tyiꞌngüi ja. 11 Nque nnꞌan na nndaꞌ vaa na conduehin, icanhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhin na vi na jndë squë́ nntꞌá quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, cüejon nntꞌá chaꞌxjen juu jñꞌoon na conduë́ ndëë joo tsonꞌñeen na jnanꞌcüanö́n na mꞌanhoꞌ.

12 Já tyiꞌxeꞌquinanꞌchö́n na cüejon condui já chaꞌnan ve ndye nnꞌan na condue nquehan na juu jñꞌoon na coninncyahan taquintyja na quindëhanꞌ, min xeꞌquitjíꞌ cüenta na aa tsijonhanꞌ já yohin. Ee joohin ntyja ꞌnaan na jndaꞌ nquenhin cotjiꞌ nquehin cüenta ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na contꞌahin yo ntyjehin. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌjndaꞌ nquenhin. 13 Majoꞌ tyiꞌxeꞌquitaꞌntycꞌë́ ntyja ꞌnaanꞌ na vanaan na ngitaꞌsꞌá já. Xiaꞌntyi cotaꞌsꞌá já ntyja ꞌnaanꞌ juu na jndë sijndaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ntyja nján, Ee juuhanꞌ mantyi itꞌuiihanꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na contꞌá quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 14 Nquë́ squë́ jndyë́ na mꞌanhoꞌ yo juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo, ngꞌe na nndaꞌ, taꞌnan ncüii tsꞌan na ndëë ngitso juu na juu najndei na nanꞌxuán, tantycꞌë́hanꞌ na conduë́ nin ꞌnan na quintꞌahoꞌ. 15 Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsꞌaa ncüiichen tsꞌan, xe na aa conduë́ tsꞌian njánhanꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na juu najndei na incyaa jon na nanꞌxuán, cotaꞌntycꞌë́hanꞌ. Majoꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo, contyja nꞌö́n na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, chaꞌ juu tsꞌian na jndë siꞌjndaꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ngavitꞌmanntyichenhanꞌ. 16 Ndoꞌ na nndaꞌ, ndëcya nndëë ngitsá na tonnonchen na ninncyá jñꞌoon naya ndëë joo nnꞌan ndyuaaꞌñeen. Majoꞌ tsꞌian na jndë sꞌaa ncüiichen tsꞌan jeꞌquitaꞌsꞌá já ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

17 Yajoꞌ juu tsꞌan na icoꞌsꞌa nquiihin na vaquinjonꞌ tsꞌian na itsꞌaa juu, cüa, coꞌsꞌa tsanꞌñeen nquii Jesús na conduihin na icoꞌxen jonhin. 18 Ngꞌe chito nquii tsꞌan na itso juu na vaquinjonꞌ tsꞌian na itsꞌaa juu na tsiꞌmanꞌhanꞌ na mayuuꞌ yahanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na itso Tyoꞌtsꞌon na taquinjonꞌ tsꞌian na sꞌaa juu, juu tsꞌianꞌñeen na mayuuꞌ taquinjonꞌhanꞌ.

11

Mꞌan nnꞌan na conduehin na jñon Cristohin, majoꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin

1 Ya jndyi nchji xe na aa ncꞌonhoꞌ chjo na tꞌman nꞌonhoꞌ yo ja viochen xjen na matsinën chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ tsinin, min na chito aa joꞌ tsixuan. Cüa, quitaꞌngueeꞌhoꞌ na ntsꞌa na nndaꞌ. 2 Xue ja ꞌoꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan na xuehin jaa. Ee tcꞌö ꞌndyö nnon Cristo na nquii jon nduihin sꞌahoꞌ. Sꞌa na nndaꞌ chaꞌ ndëë ninncya jahoꞌ ntꞌö jon na ntsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ncüii yuscundyua na tacomꞌaan juu yo tsansꞌa. 3 Juu quitsu yo na jndaꞌ xquen juu, siꞌviꞌnnꞌan juu Eva. Mantyi itsityꞌuehanꞌ ja na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na coquenonhoꞌ. Ee ntsꞌaa juu na tyiꞌninncüii ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo na nꞌndyehoꞌ na xiaꞌntyi nquii jon na njonhin ngiohoꞌ. 4 Ngꞌe xe na aa ncüjeeꞌ ncüii tsꞌan na mꞌanhoꞌ na nninncyaa juu jñꞌoon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús na vandyaꞌhanꞌ, chito chaꞌxjen joo jñꞌoon na toninncyá na tentyja nꞌonhoꞌ, majoꞌ conanꞌvehoꞌ jñꞌoon ꞌndyo tsanꞌñeen. Ndoꞌ xe na incyaa tsanꞌñeen jñꞌoon ndëëhoꞌ na chito nquii Espíritu na conduihin Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌhanꞌ, cje ro coyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Ndoꞌ na nndyoyꞌoon tsanꞌñeen mañoon jñꞌoon na itso juu conduihanꞌ jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, min juu jñꞌoonꞌñeen chito conduihanꞌ chaꞌxjen joo jñꞌoon na toninncyá ndëëhoꞌ, majoꞌ conanꞌvehoꞌ jñꞌoon na incyaa juu. 5 Yo ntyja njan, tyiꞌquitsꞌaahanꞌ nchji na tyiꞌcüentyja na tꞌman condui ja yo ntyja ꞌnaan joo nanꞌñeen na coninncyahin jñꞌoon ndëëhoꞌ na conduehan na nquehin na conduihin nnꞌan njonntyichen na iꞌua Cristo tsꞌian ndëëhan. 6 Ee min xe na aa mayuuꞌ na ndiquitsinchꞌu ja jñꞌoon xjen na matsinën ndëë nnꞌan chaꞌna nque nanꞌñeen, majoꞌ tanin, jndye jñꞌoon mavaꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na jndë siꞌmanꞌhanꞌ ndëëhoꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌianꞌñeen, jndë siꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhoꞌ na nndaꞌ vaa ntyja nján.

7 Juu xjen na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, veꞌ tsꞌian ndyiaꞌ totsꞌa chaꞌ ninjndaꞌ ꞌnan na tocanhanꞌ ja. Totsꞌa na nndaꞌ chaꞌ nditꞌmanhoꞌ ndoꞌ chaꞌ minꞌncüii tyíꞌquichojnanhoꞌ nnön. ¿Aa sitja ja ndëëhoꞌ na tatyꞌön xoquituꞌ ndueehoꞌ? 8 Xjen na totsiꞌman jñꞌoon naya ndëëhoꞌ, joo ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhin mañoon njoon, nduee joo nanꞌñeen tyꞌön cüenta xoquituꞌ na tijntꞌue ja na totsijnda ꞌnan na tocanhanꞌ ja, joꞌ na jndëë totyeꞌntjön ndëëhoꞌ. 9 Mantyi juu xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ na tatijndeiꞌ xoquituꞌ njan, taꞌnan tyiö xu nacjohoꞌ ngꞌe nque ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo na mꞌanhin ndyuaa Macedonia, juu xjenꞌñeen squehin na mꞌan, ndoꞌ tyincyahin sꞌon na tijntꞌue ja. Juu xjenꞌñeen min taꞌnan tyiö xu nacjohoꞌ, min jeꞌquitsꞌa na nndaꞌ na tonnonchen. 10 Juu jñꞌoon na mayuuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo mꞌaanhanꞌ quiiꞌ tsꞌön ya na matsjö na tyiꞌjon ncya na ncüii ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Acaya na nndëë nnanꞌtsanꞌhoꞌ ja na matsjö nquiꞌ na matsꞌa na nndaꞌ. 11 Ndoꞌ na nndaꞌ matsjö ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌviꞌntyji ꞌoꞌ? Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii jndaꞌ jon na viꞌntyji jahoꞌ.

12 Ndoꞌ na tonnonchen, ninncüii xjen ntsꞌa chaꞌxjen na totsꞌa xjen na tomꞌan yohoꞌ. Ntsꞌahanꞌ chaꞌ joo nanꞌñeen na conduehin na nincüajon contꞌahin tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na contꞌá, ntscuꞌhanꞌ na conanꞌntsa nquehin. 13 Joo nanꞌñeen na matsinën ntyja ꞌnaanhin ndöꞌ, conduehin ndëëhoꞌ na conduihin nnꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndëëhan, majoꞌ tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Veꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin ꞌoꞌ, veꞌ contꞌa nquehin na joꞌ conduihin. 14 Ndoꞌ na nndaꞌ contꞌahin, tyiꞌtsiñoonhanꞌ na tsixuanhanꞌ ngꞌe mantyi juu yutyia Satanás itscüequenhin chaꞌ ncüii ángel na nancooꞌ jndyi quixuee. 15 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa itsꞌaa juu, covaaꞌ nnꞌön na joo nnꞌan na cotyentjon nnon juu, tsꞌian na contꞌahin, ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌian na contꞌa nnꞌan na cotsamꞌanhin chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ juu xuee na matsꞌiañꞌen, ntꞌuiityenhanꞌ nanꞌñeen tsojnaanꞌ na chito joꞌ na contꞌahan.

Naviꞌ na toquenon Pablo ngꞌe na conduihin tsꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian nnon jon

16 Ncüiichen jon matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na condui ja tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ tsinin. Majoꞌ tanin, xe na aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na joꞌ condui ja, cꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ yo ja chaꞌ nndëë ncüjiꞌsꞌa chjo ja ntyja njan, chaꞌxjen na coyꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ yo tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ itsinin. 17 Jñꞌoonvaꞌ na matsinën na matsꞌa ncö na tꞌman condui ja, chito ta Jesús na sijndaꞌ xquën na quitsjöhanꞌ. Veꞌ matsinëntö chaꞌna tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ xquen. 18 Jndye nnꞌan cotsque na mꞌanhoꞌ na conanꞌsaaꞌ nquehin nchu vaa na conduihin chaꞌxjen contꞌa nque nnꞌan tsonnangue. Mangꞌe na nndaꞌ contꞌahin, mantyi ja ncüjiꞌsꞌa chjo ja. 19 ꞌOꞌ na jndaꞌ jndyi nquenhoꞌ, ntyjiiꞌ ya jndyi tsꞌön na ndëë nnanꞌquii nꞌonhoꞌ yo ja na condui ja tsꞌan na tsanꞌ xquen. 20 Ata contjo ngiohoꞌ min na contꞌa nanꞌñeen na jndeiꞌhanꞌ na quityentjonhoꞌ ndëëhin. Contꞌahin na nquehoꞌ quinanꞌquitsuhoꞌ chaꞌ ntcüaꞌhan, jndë tꞌuehin ꞌoꞌ yo jñꞌoon na conanꞌneinhin, contꞌa nquehin na tꞌman conduihin ndëëhoꞌ, ata cotuenꞌhin ndaꞌ jndyuehoꞌ. Majoꞌ min na contꞌahin nanꞌminꞌ yo ꞌoꞌ, contjo ngiohoꞌ. 21 Jnꞌan jndyi ja na macjüjiꞌ jndyoyu ndëëhoꞌ na tatisaaꞌ tsꞌön xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, na ntsꞌa yohoꞌ chaꞌxjen contꞌa nanminꞌ. Cüa, cuaa nquii na ngitaꞌsꞌahan ntyja ꞌnaanhan ndëëhoꞌ. Majoꞌ tanin, cüejon condui ja yohan. Quitquenhoꞌ cüenta na matsinën chaꞌxjen itsinin ncüii tsꞌan na tsanꞌ xquen.

22 Conanꞌntsahin ndëëhoꞌ na conduihin nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon hebreo. Tanin, mantyi ja majuu jñꞌoonꞌñeen matsinën. Conanꞌntsahin na conduihin nnꞌan tsjan ꞌnaan Israel, mantyi joꞌ condui ja. Conanꞌntsahin na conduihin tsjan ꞌnaanꞌ nquii Abraham na jndyocahanꞌ, majoꞌntyi ja. 23 Conduehin ndëëhoꞌ na nnon nquii Cristo cotyentjonhin, majoꞌ ja tꞌmanntyichen tsꞌian ꞌnaanꞌ jon matsꞌa, chito chaꞌ na contꞌahin. Matsinën chaꞌvijon tsꞌan na tsanꞌchen xquen. Ja jaaꞌntyichen tsꞌian matsꞌa na matsiquindyi nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, chito chaꞌxjen na contꞌahin. Jndyentyichen jnda jndë tyiꞌ nnꞌan ja vancjo, chintyi na cotjon joohin. Ndoꞌ jndyentyi jnda jndë tjaꞌ nnꞌan ja jnaanꞌ na mancya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ jndyentyi nnon na maquenön na ninꞌquitscueeꞌhan ja. 24 Nque nnꞌan na conintque ndëë ntyjë́ nnꞌan Israel, ꞌon jnda tjaꞌhan ja yo tjantsiꞌ, tyiꞌncüii na ꞌon jndaꞌñeen, ntycu nchoꞌnqui vantyjoꞌ ñjen tjantsiꞌ na totuenꞌhin ja. 25 Ndoꞌ nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan Romanos, ndye jnda tjaꞌhan ja yo nꞌoon. Ncüii jon tuenꞌ nnꞌan ntjöꞌ ja. Ndye jnda tyuiiꞌ vꞌaandaa naijon na ñjön. Ncüii xuee ndoꞌ ncüii tsjon na toquiñjön quityquiiꞌ ndaandue ngꞌe na jndë tyuiiꞌhanꞌ. 26 Jndyechen na toncuuꞌ na maquenön na mantyꞌi na mancya jñꞌoon naya, toncuuꞌ na mavetꞌiö jndaahinꞌ. Toncuuꞌ na ncyꞌon nanntyꞌuee ja. Toncuuꞌ yo nnꞌan tsjan na tui ja na ninꞌquinanꞌcueeꞌhin ja, ndoꞌ majoꞌntyi nnꞌan na conduihin mañoon tsjan. Ncüii ncüii tsjoon yuu na mancya jñꞌoon naya, mꞌaan na toncuuꞌ na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan tsjoonꞌñeen ja. Mꞌaan na toncuuꞌ na mantyꞌi nato jndëë ndoꞌ mantyi nnon ndaandue. Ndoꞌ mantyi mꞌaan na toncuuꞌ ntyja ꞌnaan joo ntyjë nnꞌan judíos na veꞌ contꞌa nquehin na conduihin nnꞌan na vantyja nꞌonhin Jesucristo. 27 Itscüejndyaaꞌ jndyihanꞌ ja na matsiquindëë tsꞌian na iꞌua Cristo nnön, ndoꞌ jndye nnon naviꞌ jndë maquenön ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndye jnda mavejntꞌö tsantsjon, jndye jnda itsitjahanꞌ ꞌnan na ntcüꞌa. Jndye jnda taꞌnan tocüꞌa. Vaa xjen na toviquijntꞌe ja na tën jndyi na tatotsinonhanꞌ ndiaa na ntcüë.

28 Ndoꞌ vandyaꞌ nanꞌmin, minchen mañoon nnon ꞌnan na maquenön. Nque nnꞌan na ncüii ncüii tmaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesucristo, ꞌio ꞌio mꞌaanꞌ jndyi tsꞌön nchu vaa na coquenonhan. 29 Ncüii ntyjë na vantyja tsꞌon juu Cristo, na tyiꞌjndei ya juu ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon juu, chaꞌvijon ncö maquenönhanꞌ ntyji. Ndoꞌ mantyi ncüii ntyjë na vantyja tsꞌon juu jon, xe na aa itsitjahin nnon jon, mantyi itsiquindyaꞌhanꞌ ntyji na nndaꞌ vaa iquenon juu. 30 Majoꞌ xe na aa icanhanꞌ na cüjiꞌsꞌa ja ntyja njan, ncüjiꞌsꞌa ja ntyja ꞌnaan joo nanꞌminꞌ na maquenön na conanꞌmanhanꞌ na ja tsꞌan na tyiꞌjndei ja ntyja na vantyja tsꞌön. 31 Tyoꞌtsꞌon nchjii jon na mayuuꞌ jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ, chito jñꞌoon quintuhanꞌ. Condui jon tye nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa. Chuhanꞌ na manchaꞌ xjen quinanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan jon. 32 Juu xjen na tomꞌan tsjoon Damasco, nquii Aretas conduihin rey juu tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ juu tsan na mꞌaan nacje ꞌnaanꞌ reyꞌñeen na conduihin gobernado, tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quindahin ja ꞌndyo tsjoonꞌñeen na ncyꞌonhin ja. 33 Mangꞌe joꞌ, nque nnꞌan tsjoonꞌñeen na vantyja nꞌonhan Jesucristo, jnanꞌjndaꞌhan ncüii tsque tꞌman, tua quityquiiꞌhanꞌ, ndoꞌ jnanꞌcüenonhan ja ncüii ventana vaaꞌ ncüii ntyjehin, joꞌ jnanꞌquioohin ja tyuaa toxenꞌ teonntjöꞌ ꞌndyo juu tsjoonꞌñeen. Manndaꞌ vaa na jnꞌuan ja ntꞌö juu tsanꞌñeen.

12

Min ꞌnan tityincyooꞌ nnon Pablo na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon jon

1 Tayuu jntꞌue na macüjiꞌsꞌa ja ntyja njan ncö. Majoꞌ tanin, ntsinënntyëchën ntyja ꞌnaan joo ꞌnan na tityincyooꞌ nnön na jntyꞌia, yo jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnön na tyiꞌcüanaan na ntscüenönhanꞌ ndëë nnꞌan. 2 Mavajnꞌaan ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu nquii Cristo. Jndë jndë nqui nchoꞌ nenque chu na tayꞌoonhanꞌhin quiñoonꞌndue na vja ndye. Majoꞌ tyiꞌquintji na aa yo ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na tayꞌoonhanꞌhin joꞌ ndoꞌ aa chito joꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii. 3 Ndoꞌ manchji na tayꞌoonhanꞌ tsanꞌñeen joꞌ, veꞌ tyiꞌquintji na aa yo siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu ndoꞌ aa chito joꞌ, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii. 4 Tayꞌoonhanꞌ juu naijon na nancooꞌ jndyi na jndyuhanꞌ paraíso. Ndoꞌ joꞌ jndyii tsanꞌñeen jñꞌoon na min tyiꞌcüanaan na ntscüenon juuhanꞌ ndëë nnꞌan. 5 Ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ tjon tsanꞌñeen, macüjiꞌsꞌa chjo ja, majoꞌ ntyja njan ninnquiiꞌchen macüjiꞌsꞌa ja ntyja ꞌnaan joo ꞌnan na maquenön na conanꞌman jndyoyuhanꞌ na tsꞌan na tyiꞌngui ndëë ntsꞌa. 6 Ee min xe na aa ntsꞌaahanꞌ na ninꞌcüjiꞌsꞌa ja ntyja njan, tyiꞌxeꞌquitsiꞌmanhanꞌ na tsanꞌ xquën ngꞌe ninquiiꞌchen jñꞌoon mayuuꞌ matsinën. Majoꞌ tyiꞌxeꞌcüjiꞌsꞌa ja ntyja njan, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ncüjiꞌ tsꞌan cüenta na tꞌmanntyichen condui ja, chichen juu na iquen juu cüenta ntyja ꞌnaan joo tsꞌian na matsꞌa ndoꞌ yo joo jñꞌoon na mancya. 7 Ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaan joo ꞌnanꞌñeen na njon jndyi na jntyꞌia nnönhanꞌ, juu xjenꞌñeen tyjeeꞌnon ncüii ángel na ityeꞌntjon nnon Satanás na mꞌan. Joꞌ sꞌaa juu na toquiihanꞌ ja chaꞌvijon na cocja tseon. Juu na nndaꞌ tjön, itscuꞌhanꞌ na ncüjiꞌsꞌa ja ntyja ꞌnaan joo ꞌnanꞌñeen na jntyꞌia nnön. 8 Joꞌ ndye jnda tcꞌan nnon ta Jesús na quenaanꞌ jon juu nanꞌñeen na itsꞌaa viꞌhanꞌ ja. 9 Majoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon nnön, itso jon: “Juu naya na condui ja, covinonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ, ngꞌe ya na tyiꞌngui ndëë ntsꞌaa tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu, yantyichen itsiꞌmanhanꞌ na condëë itsꞌaa juu ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui ja.” Mangꞌe na nndaꞌ tso jon nnön, nën rö na ncüjiꞌsꞌachen ja nchu vaa na tsixuan na tyiꞌjndö, chaꞌ juu najndei na tsixuan jon, cüityincyooꞌhanꞌ yo ntyja njan. 10 Ngꞌe joꞌ, nën na tsiꞌmanhanꞌ na tsꞌan na tyiꞌngui ja, tanin min na conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan ja, min na vaa xjen na tyiꞌcüijndeiꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ja, min na conanꞌve nnꞌan nacjö na mancya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, min na viꞌ maquenön ngꞌe tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na matsꞌa, majoꞌ nën rö ngꞌe mavaaꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ joo nanꞌminꞌ, covityincyooꞌ jndyoyu na nquii Cristo incyaa jon najndei na condui nquii jon chaꞌ condëë matsꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ jon.

Nnꞌan Corinto na vantyja nꞌon Cristo, jndye vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon Pablo ntyja ꞌnaanhin

11 Mantyji na matsinën ndëëhoꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tsanꞌchen xquen. Majoꞌ juu ꞌnan na contꞌahoꞌ itsꞌaahanꞌ na ijndeiꞌhanꞌ na ndöꞌ vaa na matsinën. Min na tyiꞌnjonchen condui ja, majoꞌ tyiꞌcje tsixuan ja yo nanꞌñeen na condue nquehin na joohan conduihin nnꞌan na conanꞌquindyiihin nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, njonntyichenhan. Majoꞌ ꞌoꞌ chojnanhoꞌ na quinduehoꞌ ndëë nanꞌñeen ntyja njan na vaquinjonꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na matsꞌa. 12 Xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tsꞌian na totsꞌa totsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ condui ja tsꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian nnön na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan, min jndye nnon naviꞌ toquenön na ninꞌquitsitsanꞌhanꞌ ja yo tsꞌian na totsꞌa. Majoꞌ yo na tꞌman tsꞌön, jndye nnon tsꞌian na totsꞌa na joohanꞌ tyiꞌxeꞌquinduihanꞌ xe na aa veꞌ ntyja najndö ncö, ndoꞌ mantyi yo jnꞌaan tꞌman na tyincyaahanꞌ na vacue mꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanhanꞌ, yo mañoon nnon tsꞌian na totsꞌa na tonanꞌmanhanꞌ najndei na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon. 13 Ndoꞌ ngꞌe tsꞌianminꞌ na totsꞌa, yajoꞌ ¿Ndu na cotjiꞌhoꞌ cüenta na njonntyichen ntyji yo mañoon ntmaanꞌ nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Cristo, chichen nquehoꞌ? ¿Aa jnaanꞌ na tatyincya na ntixeeꞌhoꞌ ja xjen na tomꞌan yo ꞌoꞌ, aa ngꞌe joꞌ itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ vaa na ngiohoꞌ yo ja? Quinanꞌtꞌman chjo nꞌonhoꞌ ja na nndaꞌ vaa na sitja ja ndëëhoꞌ.

14 Naneinhin ndë ndye jnda na matsijntꞌa na ncjöquintyꞌiahoꞌ. Majoꞌ tyiꞌxeꞌquityiö xu nacjohoꞌ na quitiꞌxeeꞌhoꞌ ja, ngꞌe chito ꞌnaanhoꞌ na ninꞌcüantjön, nquehoꞌ ninꞌcüantjön cüentaaꞌ nquii Cristo. Ee cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na chito chuhanꞌ na nque yotsca ntquen joo ꞌnan na ninjntꞌue tye joo yo ndyee joo, nque nantque ntquenhin ꞌnan na ninjntꞌue ndahin. 15 Majoꞌ ntyja njan, nën rö min xe na aa tsoñꞌen ꞌnan na min ja, ntsiquitsuhanꞌ na ntejndei jahoꞌ. Contjo ya nchji min xe na aa ntscueeꞌhanꞌ ja chaꞌ ndëë ntjo yahoꞌ tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Min na icüan nchji na matsiviꞌntyjintyëchën ꞌoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ chjo jndyi na conanꞌveꞌngiohoꞌ ja.

16 Tanin, cuaa nquii. Mangio yahoꞌ na juu xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tana sꞌa na quitixeeꞌhoꞌ ja. Majoꞌ ꞌoꞌ mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na condui ja tsꞌan na jndaꞌ xquen na itsiviꞌnnꞌan juu nnꞌan chaꞌ quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii juu. 17 Ndoꞌ na nndaꞌ conanꞌtiuhoꞌ, ¿Ndu? ¿Aa mꞌaan ncüii ntyjë na tꞌua tsꞌian nnon juu na cja juu na mꞌanhoꞌ na tijntꞌue jahin chaꞌ ngüantjön ntyꞌiu xoquituꞌ ꞌnaanhoꞌ? 18 Tꞌua tsꞌian nnon Tito na cja jon na mꞌanhoꞌ yo ncüiichen ntyjëëhë na tja juu yo jon. Ndoꞌ na nndaꞌ sꞌa, ¿Aa yo na jndaꞌ xquën siviꞌnnꞌan ja ꞌoꞌ na tjiꞌ xoquituꞌ ꞌnaanhoꞌ? Tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na nndaꞌ ee ve já cüajon mꞌán nacje ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, ninncüii xjen totsꞌaa Tito ya na tomꞌaan jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ chaꞌxjen totsꞌa ncö.

19 ꞌOꞌ ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ na matsinën jñꞌoonminꞌ chaꞌ ngüañoonꞌhanꞌ ja. Majoꞌ chito joꞌ, ee iquen Tyoꞌtsꞌon cüenta na matsꞌahanꞌ ngꞌe nquii Cristo. ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji ja ꞌoꞌ, nndaꞌ vaa chaꞌ ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 20 Ndöꞌ matsjö ndëëhoꞌ ngꞌe mꞌan na ncya juu xjen ya na nguë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tyiꞌnan ro na aa nnintyincyooꞌ na tyiꞌcotsantyjahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo chaꞌxjen na mantyja tsꞌön, ndoꞌ mantyi na njntyꞌiahoꞌ na tyiꞌcꞌön tondëëhoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhoꞌ. Mꞌaanꞌ jndyi tsꞌön na aa chi mꞌanhoꞌ na conanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yo ntyjehoꞌ, ndoꞌ na ninꞌquinanꞌcjaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan. Ncya na nintyincyooꞌ na conanꞌvje jndyihoꞌ ntyjehoꞌ. Mꞌaanꞌ tsꞌön aa chi cojntꞌuehoꞌ na conanꞌquinjon nquehoꞌ, chito cojntꞌuehoꞌ nchu vaa ntꞌahoꞌ na quitejndeihoꞌ nnꞌan. ¿Aa chi nnintyincyooꞌ na conanꞌneinhoꞌ jñꞌoon cjo ntyjehoꞌ na conanꞌcüejnaanꞌhoꞌhin? ¿Aa chi ñꞌenhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ jñꞌoon nchu vaa condue nnꞌan nacjo ntyjehin? ¿Aa chi nnintyincyooꞌ na conanꞌntsahoꞌ nchu vaa na condui nquehoꞌ, na tyiꞌcüejon jñꞌoonhoꞌ yohin? Ndoꞌ xe na aa nnintyincyooꞌ na nndaꞌ vaa mꞌanhoꞌ, taxeꞌncyaahanꞌ na ntsinën ndëëhoꞌ chaꞌxjen na ntyja nꞌonhoꞌ. 21 Mꞌaanꞌ tsꞌön xjen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na matsitꞌmanꞌ ja, ntsꞌaa jon na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, ntsitꞌioohanꞌ ja na ninmꞌan vendye ntyjehoꞌ na tyiꞌcontcüeꞌ nꞌonhan natyia na tontꞌahin juu xeeꞌñeenchen ya na tyjë jndyëë na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ ninvaa na mꞌanhoꞌ yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro ndoꞌ yo joo ꞌnan na ji min na contꞌahoꞌ yo nnꞌan.

13

Jñꞌoon na matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo

1 Nanein ndë ndye jnda na majöquintyꞌia ja ꞌoꞌ. Nacjooꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohanꞌ: “Chaꞌ na nninjndaꞌ ncüii ncüii ꞌndyo jñꞌoon na ninꞌquitꞌuiihanꞌ tsꞌan, icanhanꞌ na cꞌoon ve ndoꞌ aa ndye tsꞌan na ntjiꞌ jndyoyuhin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen.” Manndaꞌ ntsꞌa chaꞌxjen na itsijndaꞌ jñꞌoonꞌñeen. 2 Ya na tyjë na mꞌanhoꞌ na vja ve, tsoñꞌenhoꞌ totsjöhanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ nanein matsjö nntꞌahanꞌ vitjachen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ. Xjen na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ, joo ntyjehoꞌ na contꞌa natyiaminꞌ, minnchuchen ntsꞌa na quitꞌuiihanꞌhin tsojnaanꞌ na nndaꞌ cotsamꞌanhin. 3 ꞌOꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na nnintyincyooꞌ ndëëhoꞌ ncüii nnon na quitsiꞌmanhanꞌ na nquii Cristo itsiquiꞌmaanꞌ jon ꞌoꞌ yo juu jñꞌoon na mancya ndëëhoꞌ. Ngꞌe nquii jon na iqueenꞌ jon ꞌoꞌ, chito na tyiꞌjndei conduihin na ntꞌuii jon nque nnꞌan na contꞌa ꞌnan natyia. 4 Ee chito ngꞌe na tueꞌ jon na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌjndei condui jon. Majoꞌ vandoꞌ xco jon ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi já na conanjö́n yo ntyja ꞌnaanꞌ jon, itsijonhanꞌ ntyja nján chaꞌna nquii jon. Tyiꞌquinanꞌxuán najndë́ ngiohoꞌ, majoꞌ min na nndaꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta, cotantꞌö́ yo jon ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ incyaa jon na nndaꞌ nanꞌxuán chaꞌ quitejndeí ꞌoꞌ.

5 Juu na cotsantyjahoꞌ yo Tyoꞌtsꞌon, quitjiꞌ nquehoꞌ xjen na aa xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Quitquen nquehoꞌ cüenta na aa mayuuꞌ cotsantyjahoꞌ yo jon ndoꞌ aa min tyiꞌyuuꞌ. Ndoꞌ mantyi quitjiꞌhoꞌ cüenta na aa mayuuꞌ mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ee xe tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ jndë tacüaaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jnda Tyoꞌtsꞌon. 6 Majoꞌ mantyja tcüiiꞌ tsꞌön na ntjiꞌ yahoꞌ cüenta na tacovacüaaꞌ já ntyja ꞌnaanꞌ juu Cristo. 7 Cotán nnon Tyoꞌtsꞌon na quitejndei jon ꞌoꞌ na tantꞌahoꞌ natyia na ntsijndaꞌhanꞌ na quitꞌui ja ꞌoꞌ. Chito xiaꞌntyi na cotán na nndaꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ya conanꞌquindë́ juu tsꞌian na iꞌua Cristo ndë́. Chito joꞌ, ntꞌue nꞌö́n na ꞌoꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na chuhanꞌ, min na aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na jndë tëcüaaꞌ já. 8 Tsꞌian na nanꞌxuán já na quitejndeihanꞌ joo nnꞌan na quinanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, chito na nanꞌjon já yo ꞌnan natyia na vjahanꞌ nacjooꞌ juu na conduihanꞌ na mayuuꞌ. 9 Në́n jndyi já na mꞌán na tyiꞌjndë́ xe joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na ꞌoꞌ mꞌanhoꞌ najndëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Jñꞌoon na contyja tcüiiꞌ nꞌö́n ntyja ꞌnaanhoꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 10 Mangꞌe joꞌ matscüenön tsonvahin na mꞌanhoꞌ vitjachen na nguë ncö, chaꞌ vi na jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ntsijndeiꞌ ꞌndyö ndëëhoꞌ yo juu najndei na tyincyaa ta Jesús na condui ja. Tyincyaa jon na tsixuanhanꞌ chaꞌ quitejndei ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, chito na ndyuiiꞌ ntyja na vantyja nꞌonhoꞌ jon.

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhin

11 ꞌOꞌ ntyjë, jñꞌoon na matsꞌia na matsinën ndëëhoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon quitejndei jon ꞌoꞌ. Quinanꞌchonhoꞌ na quitsantyjahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ya. Quitquen yahoꞌ cüenta chjo jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ yo juu tsonvahin. Cꞌonhoꞌ na ninncüii conanꞌtiuhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon nquii Cristo, ndoꞌ min tancꞌon tyiaꞌhoꞌ yohan. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na venchjii jon nnꞌan ndoꞌ na incyaa jon na tsixuan tsꞌan tajñuaanꞌ tsꞌonhin na tonnon jon, ncꞌoon jon yo ꞌoꞌ. 12 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Jesucristo, ncyahoꞌ tsꞌonhin yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon. 13 Tsoñꞌen ntyjëëhë na mꞌan tsjoonvahin na vantyja nꞌonhin Cristo, conanꞌcüanonhin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ.

14 Juu naya na condui nquii Jesucristo, yo juu na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌntyjii jon nnꞌan, yo ninꞌjuu na itsijon Espíritu Santo yo tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesús, cꞌoon joohanꞌ yo tsoñꞌenhoꞌ. Majuu ñꞌen jñꞌoonminꞌ na matsjö.

Gálatas

1

2

3

4

5

6

Tson Na Scüenon Pablo Ndëë Nnꞌan Ndyuaa Galacia

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan ndyuaa Galacia

1 Ja Pablo matsꞌa tsꞌian na condui tsonvahin. Condui ja tsꞌan na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na cjöyꞌön juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Juu tsꞌianva, chito tsꞌan iꞌuahanꞌ nnön. Nquii Jesucristo yo tye jon ta Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na tandoꞌ xco Jesús. Joohan tꞌion tsꞌianva ja. 2 Tsoñꞌen ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo na mꞌanhin ntjoohin yo ja, conanꞌjonhan yo juu jñꞌoonva na macüji na matscüenönhanꞌ ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ ncüii cüii tmaanꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Galacia na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 3 Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, macꞌan ndëëhan na juu naya na conduihan yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, quinanꞌjndyentyichenhinhanꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta. 4 Tyincyaa nquii Jesucristo na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan ngꞌe nanꞌxuan jaa jnan. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ntsiquindyaa jon jaa tsoñꞌen nnon natyia na tsixuan juu tsonnanguevahin. Nndaꞌ tui ngꞌe nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, nndaꞌ vaa na ntꞌue tsꞌon jon. 5 Ninvito cüitꞌmaanꞌhin. Quindui na nndaꞌ.

Taꞌnan ncüiichen nnon jñꞌoon na nndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan

6 Jndye jndyi mꞌaanꞌ tsꞌön na cje ro conanꞌtycyaaꞌhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Cristo, joꞌ na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na nduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon. Majoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, cje ro conanꞌjonhoꞌ yo ncüiichen jñꞌoon na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaanhoꞌ. 7 Majoꞌ tyiꞌyuuꞌ na vaa ncüiichen jñꞌoon naya. Veꞌ mꞌan vendye nnꞌan na conanꞌquijñꞌeenhan ꞌoꞌ yo juu jñꞌoonꞌñeen. Joo nanꞌñeen conanꞌcüejndyohan juu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 8 Majoꞌ min xe na aa ncüii já ndoꞌ aa ncüii ángel na nnan quiñoonꞌndue nninncyaa juu ncüii jñꞌoon na tejndyohanꞌ yo juu jñꞌoon na toninncyá jndyë́ ndëëhoꞌ ntyja nchu vaa na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, cjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen. 9 Ncüiichen jon matsjö nntꞌa chaꞌxjen na jndë tsjö ndëëhoꞌ na toxenꞌchen, xe na aa incyaa tsꞌan jñꞌoon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan na ñooncya vaahanꞌ yo juu jñꞌoon na tyꞌonhoꞌ cüenta, cjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen.

10 Ja chito matsichön na joo nnꞌan caveeꞌ ngiohan ntyja njan. Mantꞌuë na nquii Tyoꞌtsꞌon ngaveeꞌ ntyjii jon yo ja. Ee xe na aa mantꞌuë na joo nnꞌan cüingiohan na nndaꞌ yo ja, tyiꞌjeꞌquitsixuan na condui ja tsꞌan na ityeꞌntjontyen nnon Cristo.

Nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnon Pablo na incyaa jon jñꞌoon naya

11 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ, juu jñꞌoon naya na toninncya ndëëhoꞌ, chito nnꞌan jnanꞌjndaꞌhanꞌ. 12 Ee juuhanꞌ min chito veꞌ jñꞌoon na jndyi jndyue nnꞌanhanꞌ, min tyíꞌconanꞌjnꞌaan nnꞌanhanꞌ ja. Nquii Jesucristo ninjon siꞌman jonhanꞌ nnön, joꞌ na tyꞌön cüentahanꞌ.

13 Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na tëque ja quityquiiꞌ juu jñꞌoon na vantyja nꞌon nnꞌan judíos, jndë jndyehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tojömꞌan. Totsijaaꞌ ja na tontyꞌë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nque nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Cristo, na tꞌman qui nꞌonhan jon, totsichön na ntsityꞌuiñꞌën juu tsꞌianꞌñeen. 14 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na conanꞌtꞌmaanꞌ ntyjë́ nnꞌan judíos, joo ntyjë́ na cüejon tque yo ja, tovenꞌön jahin tyquiiꞌ na tovanguëëꞌntyëchën ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, chintyichen nquehin. Ee tojooꞌ yantyichen tsꞌön na ntsivë tsoñꞌen jñꞌoon na nque ndochí já nnꞌan judíos jnanꞌjndaꞌhan nchu vaa na tonanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. 15 Majoꞌ vitjachen na ndui ja, nquii Tyoꞌtsꞌon tji jon ja na ntsixuan cüentaaꞌ nquii jon, ndoꞌ ngꞌe juu naya na condui jon, joꞌ tqueenꞌ jon ja na matyeꞌntjön nnon jon. 16 Ndoꞌ tëveeꞌ nchjii jon na ntyja njan ntsiꞌman jon na condui jnda jon. Iꞌua jon tsꞌian nnön na ninncya juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jnda jon ndëë nnꞌan na chito conduihan tsjan nnꞌan judíos. Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌön na nndaꞌ, taꞌnan sꞌa chaꞌxjen ntsitiu tsꞌan. Taꞌnan nnon tsꞌan na tcꞌan na quitsiꞌman juu nnön nin jñꞌoon na ninncya ndëë nnꞌan. 17 Vitjachen na nquii ta Jesús tji jon ja na ntsixuan juu tsꞌianva, tsjoon Jerusalén, joꞌ mꞌan nque nnꞌan na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quitsayꞌonhan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Majoꞌ min tatyjë joꞌ na ncjöquintyꞌiahin. Ninꞌñoonꞌ jntꞌui tsjoon Damasco, tyjë ndyuaa Arabia, ndoꞌ ya na jntꞌui ntcüꞌë joꞌ, tyjë ntcüꞌë Damasco.

18 Jndë na tëca ndye chu, ndoꞌ tyjë ntcüꞌë Jerusalén, tëquintyꞌia juu Pedro. Ndoꞌ ntjo ja yohin vi quinꞌon xuee. 19 Majoꞌ juu xjenꞌñeen, ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na iꞌua Jesús tsꞌian ndëëhan na cotsayꞌonhan juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan, tanin ncüiichen nanꞌñeen na jntyꞌia, xiaꞌntyi juu Santiago, tyje nquii ta Jesús. 20 Jñꞌoonva na macüji na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ, macüjiꞌ jndyoyu tonnon Tyoꞌtsꞌon, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ.

21 Vi jndëcya, tyjë ntꞌö ndyuaa Siria yo Cilicia. 22 Majoꞌ juu xjenꞌñeen ntmaanꞌ nnꞌan judíos na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ndyuaa Judea, tacotajnꞌaanhan ja. 23 Xiaꞌntyi tondyehan jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan. Ee tondue nnꞌan: “Majuuto tsanꞌñeen na toxenꞌchen tontyꞌe jon joo nnꞌan na vantyja nnꞌon Cristo, naneinhin manquii jon na incyaa jon juu jñꞌoon na cantyja nꞌon nnꞌan Cristo, ndoꞌ juu xjenꞌñeen totsichon yantyi tsanꞌñeen na ntsityuiiꞌ jon juu tsꞌianꞌñeen.”

Nndaꞌ ro jñꞌoon na tondue nanꞌñeen. 24 Ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na covijntꞌue jon ja yo tsꞌian ꞌnaanꞌ jon.

2

Nnꞌan na jñon Jesucristo, tyꞌonhan cüenta Pablo

1 Jndë na tëca nqui nchoꞌninque chu, ndoꞌ tyjë nntꞌa Jerusalén. Tja Bernabé yo ja ndoꞌ mantyi juu Tito. 2 Tyjë ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon jndë siꞌman jon nnön na ntꞌue tsꞌon jon na cjö joꞌ. Tëncüi já joꞌ yo nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo. Sinën na ninnquëchë́n yohan. Siꞌman ndëëhan nchu vaa jñꞌoon naya na mancya ndëë nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos. Sꞌa na nndaꞌ ee tyiꞌquintꞌue tsꞌön na ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jñꞌaan na totsichön quiiꞌ juu tsꞌian na jndë sꞌa yo tsꞌian na ninmatsꞌa. 3 Majoꞌ juu ntyjëëhë Tito na tomꞌaan juu yo ja, min na chito conduihin tsꞌan judíohin, taꞌnan jndue nanꞌñeen na ijndeiꞌhanꞌ na quindui yohin chaꞌxjen já nnꞌan judíos contꞌá yo yononꞌndaa ndá. 4 Min tajeꞌcanhanꞌ na ntꞌuiihanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen xe chito mꞌan vendye nnꞌan joꞌ na tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan na vantyja nꞌonhan Cristo. Tyentyjaaꞌ nanꞌñeen na tyequitquenhin cüenta na aa conanꞌquindë́ juu costumbreꞌñeen. Ee tyíꞌcaveeꞌ ngiohan na jaa nnꞌan na vantyja nnꞌön Cristo, jndë jndyaa jaa yo juu jñꞌoonꞌñeen. Joꞌ tonanꞌchonhan na ngonanꞌchutyen costumbreꞌñeen jaa. 5 Majoꞌ minꞌ chjo tyíꞌcotjueꞌcje já ndëë nanꞌñeen na tonanꞌchonhan na ninꞌquitquenhan xjen já. Ee ntꞌue jndyi nꞌö́n na juu jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na condyehoꞌ, na tyiꞌntscüejndyohanꞌ juuhanꞌ ee xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan, joꞌ na ntsinꞌman jon ñuaanꞌ juu, chito ngꞌe na aa itsiquindë juu costumbreꞌñeen.

6 Majoꞌ nque nanꞌñeen na conintquehin tondëë nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na mꞌanhin juu tsjoon Jerusalén, tontjo ngiohan yo jñꞌoon na mancya ja, taviꞌnan jnduehan na aa icanchenhanꞌ ncüiichen nnon na ntscüantjöꞌntyëchën jñꞌoon. Min tyiꞌquityꞌi cüenta ntyja nin condui nanꞌñeen, ee nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌquityiiꞌ jon cüenta nin condui tsꞌan. 7 Ee taaꞌ nꞌon nnanꞌñeen na chaꞌxjen na jndë iꞌua jon tsꞌian nnon Pedro na incyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaan Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan judíos, mantyi jndë iꞌua jon tsꞌian nnön na cjö ncyahanꞌ ndëë nnꞌan na chito conduihan tsjan nnꞌan judíos. 8 Ee manquiintyi Tyoꞌtsꞌon na covijntꞌuehin juu tsꞌian na itsꞌaa Pedro na conduihin tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnon juu na cayꞌoon juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan judíos, mantyi covijntꞌuehin juu tsꞌian na matsꞌa na condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na cjöyꞌön jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos.

9 Juu Santiago, yo Pedro yo ninꞌJuan, conintquehin ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Jerusalén. Jndë na taaꞌ nꞌonhan na nquii Tyoꞌtsꞌon jndë incyaa jon na matsixuan ja tsꞌianmin na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na chito tsjan nnꞌan judíos conduihan, yajoꞌ yo na neinhan tꞌuehan ntꞌö yo Bernabé. Ndoꞌ na jntꞌahan na nndaꞌ, jnanꞌmanhan na conanꞌjonhan yo já juu tsꞌian na iꞌua jon ndë́ na quitsayꞌö́n juu jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan na chito judíos conduihan, viochen xjen joohin ngoyꞌonhinhanꞌ ndëë nque nnꞌan judíos. 10 Xiaꞌntyi jnduehan ndë́ na tyiꞌngitsuuꞌ nꞌö́n nnꞌan na ntyꞌia ro mꞌanhan. Ndoꞌ mancüiixjen jndë sꞌaahanꞌ xuee na matsichön na matsꞌa na nndaꞌ.

Tsjoon Antioquía, joꞌ siquiꞌmaanꞌ Pablo juu Pedro

11 Majoꞌ juu xjen na tueeꞌ Pedro tsjoon Antioquía, siquiꞌmanꞌ jahin, ee juu ꞌnan na sꞌaa jon, siꞌman jndyayuhanꞌ na xuenꞌon yo ꞌnan sꞌaa jon. 12 Ee juu xjenꞌñeen nquii Santiago tꞌua jon tsꞌian ndëë mañoon ntyjehin na tyꞌehan na mꞌan nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús juu tsjoonꞌñeen. Vitjachen na sque nanꞌñeen, joꞌ nquii Pedro tocüaꞌ jon yo nque nnꞌan na vantyja nꞌon na chito conduihin tsjan nnꞌan judíos. Majoꞌ nque nanꞌñeen na tꞌua Santiago tsꞌian ndëëhin, vi na jndë squehin joꞌ, juu Pedro tji ntcüeꞌhin na icüaꞌ jon yo nanꞌñeen ngꞌe na ncyaaꞌ jon na nque nanꞌñeen na jnanhan Jerusalén, nnanꞌquindyiihan ntyjehan nnꞌan judíos na vantyja nꞌon na mꞌanhin tsjoon Jerusalén, na itsitjahin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés, xengꞌe na icüaꞌ jon yo nnꞌan na chito nnꞌan judíos conduihan. 13 Ndoꞌ na tji ntcüeꞌ Pedro na tocüaꞌ jon yo nanꞌñeen na vantyja nꞌon na mꞌan Antioquía, mantyi mañoon vendye nnꞌan judíos na vantyja nꞌon, jnanꞌjonhan yo na ve nnon ꞌnan vaa na sꞌaa jon. Ata mantyi juu Bernabé sijonhin yo ꞌnan na jntꞌa nanꞌñeen. 14 Ndoꞌ vi jndë tquën cüenta na nndaꞌ vaa na jntꞌahin, tyiꞌtsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌhanꞌ, joꞌ siꞌquiꞌmanꞌ ya Pedro tondëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan juu tsjoonꞌñeen. Tsjö nnon jon: “ꞌUꞌ mancüiixjen tsꞌan judío ꞌuꞌ. Majoꞌ ntjoohin ntyja na vamꞌanꞌ, matsaꞌ na chaꞌvijon na condui ꞌuꞌ tsꞌan mañoon tsjan ꞌuꞌ. Ndoꞌ naneinhin ¿Ndu na matsichonꞌ na joo ntyjëëhë na chito judíos conduihin, na quinanꞌquindëhan juu costumbre njanhan?”

Xiaꞌntyi ngꞌe na vantyja tsꞌon tsꞌan Cristo, joꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu

15 Tsjöntyëchen nnon Pedro: “ꞌUꞌ yo ja tui jaa tsjan nnꞌan judíos, chito tsjan nnꞌan na ninnquiꞌchen na conanꞌtja tonnon ntji na icoꞌxenhanꞌ. 16 Jaa mangiö xiaꞌntyi iquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu xengꞌe na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, chito ngꞌe na aa ivangueeꞌ juu nchu vaa na icoꞌxen jñꞌoon na tquen Moisés. Mangꞌe na nndaꞌ, mantyi jaa vantyja nnꞌön Jesucristo chaꞌ nndëë ntquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan na tonnon jon. Naneinhin chito ngꞌe na aa cotaꞌncꞌuëë juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, joꞌ na contyja nnꞌön na ntquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan, ee tyiꞌjon quenhanꞌ tsꞌan na tajnan tsixuan juu na tonnon jon xengꞌe na itsꞌaa juu chaꞌxjen na iquen juu jñꞌoonꞌñeen xjen.

17 “Majoꞌ viochen xjen na cojntꞌuë na quenhanꞌ jaa na tajnan nanꞌxuan na tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na vantyja nnꞌön Cristo, ndoꞌ xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nnintyincyooꞌ na mantyi condui jaa nnꞌan jnan, yajoꞌ ¿Aa ninꞌquitsiquindyihanꞌ na juu na vantyja nnꞌönhin itsijndaꞌhanꞌ na condui jaa nnꞌan jnan? Minꞌchjo chitojoꞌ. 18 Ee juu jñꞌoon na jndë sityꞌui na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na tajnan tsixuan tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, xe na aa matsꞌa na ninjntꞌue nndaꞌhanꞌ, ncö matsiꞌman jndyoyu na condui ja tsꞌan na itsitjahin na tonnon juu jñꞌoonꞌñeen. 19 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu ntji na tquen Moisés, itsijndaꞌhanꞌ na condui ja tsꞌoo. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, joꞌ condëë na mavantꞌö ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 20 Tojnaanꞌ tꞌionhanꞌ ja nnon tsonjnꞌaan yo Cristo, neinhin chito na mavantꞌö ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na tsixuan ncö, nquii Cristo vandoꞌ jon quiiꞌ tsꞌön. Ndoꞌ nanein juu na jömꞌanntyë, mavantꞌö ngꞌe na vantyja tsꞌön nquii jnda Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon tyꞌoon jndyee jon na viꞌntyjii jon ja ndoꞌ tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon ntyja njan. 21 Tyiꞌcotsꞌa na tayuu jntꞌue juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon. Ee xe na aa ngꞌe ivangueeꞌ tsꞌan ntji na tquen Moisés, joꞌ na nndëë ntquenhanꞌhin na tajnan tsixuan juu, yajoꞌ veꞌ jñꞌaan na tueꞌ Cristo.

Ndöꞌ jñꞌoon na siquiꞌmanꞌ ja Pedro.

3

Ntyja ꞌnaanꞌ ntji na icoꞌxenhanꞌ ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan Jesucristo

1 ꞌOꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ ndyuaa Galacia, nanꞌxuanhoꞌ na nanꞌ nquenhoꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ na chaꞌvijon jndë sindaaꞌ tsanquindyuaꞌ ꞌoꞌ. Ee na ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na toninncyá ndëëhoꞌ, sꞌaahanꞌ chaꞌvijon jntyꞌia ndëëhoꞌ na jñon nnꞌan Jesús tsonjnꞌaan. 2 Ninncüii vaa na ntꞌue tsꞌön na quinduehoꞌ nnön. Na tyꞌonhoꞌ cüenta nquii Espíritu Santo, ¿Aa tui na nndaꞌ ngꞌe na tontꞌahoꞌ chaꞌxjen na itsiꞌman juu ntji na tquen Moisés? Oo ¿Aa ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon naya na tondyehoꞌ, joꞌ tyꞌonhoꞌ cüenta Espíritu Santo? 3 ¿Aa nndëë ntsꞌaahanꞌ na nanꞌ nquenhoꞌ? Xjen na tyeꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ, taaꞌ nꞌonhoꞌ na xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo ncꞌonhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon. Ndoꞌ naneinhin, ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na ncꞌonhoꞌ na tonnon jon ntyja ꞌnaanꞌ na jndaꞌ nquen nquehoꞌ? Ndoꞌ naneinhin, ¿aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na ntquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na quindë conduihoꞌ tonnon jon ngꞌe na conanꞌjñꞌoonꞌ ꞌoꞌ nchu vaa na icoꞌxen juu ntjiꞌñeen ? 4 Tsoñꞌen naviꞌ na toquenonhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaanhanꞌ? Tyiꞌquitsꞌaahanꞌ nchji na veꞌ jñꞌaanhanꞌ. 5 Incyaa Tyoꞌtsꞌon nquii Espíritu na conduihin quiiꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ mantyi itsꞌaa jon tsꞌian tꞌman quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na tyiꞌjon quindëë nnduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndei nquii tsꞌan. Majoꞌ chito itsꞌaa jonhanꞌ ee ngꞌe na conanꞌquindëhoꞌ nchu vaa icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés. Itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon tsꞌianꞌñeen xengꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na jndë macondyehoꞌ.

6 Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii Abraham. Tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ngꞌe joꞌ tquen jonhin na tajnan tsixuan juu. 7 Mangꞌe na nndaꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na xiaꞌntyi nque nnꞌan na vantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, joohan conduihin ntsinda Abraham. 8 Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, tyuaaꞌntyichen siꞌmanhanꞌ na joo nnꞌan na chito judíos condui, ntquen jonhan na tajnan nanꞌxuanhan. Ee ndö vaa jñꞌoon naya na tso jon nnon juu Abrahamꞌñeen: “Yo ntyja ꞌnanꞌ ꞌuꞌ ndyiö jnꞌaan tsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue.” 9 Yajoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ na joo nnꞌan na vantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, cüejon ityio jon jnꞌaanhan chaꞌxjen totyio jon jnꞌaan nquii Abraham, tsan na tovantyja tsꞌon.

10 Majoꞌ nque nnꞌan na tꞌman qui nꞌonhan juu ntjiꞌñeen na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, na cojooꞌ nꞌonhan na ntaꞌngueeꞌhinhanꞌ, ncjuꞌ Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonviꞌ nacjo nanꞌñeen ee vaa jñꞌoonꞌ jon na jndui. Itsohanꞌ: “Minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌitsiquindë juu tsoñꞌen jñꞌoon na jndui nnon tson na chuhanꞌ ntji na icoꞌxenhanꞌ, ncjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen.” 11 Ndoꞌ min xe na aa itsiquindë tsꞌan chaꞌxjen na coꞌxen juu ntjiꞌñeen, covityincyooꞌ jndyoyu na tyiꞌxeꞌquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu. Ee cüiichen jñꞌoonꞌ jon na jndui tivio itsiquindyihanꞌ: “Xiaꞌntyi na vantyja tsꞌon tsꞌan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na iquen jonhin na tajnan tsixuan juu. Ngꞌe na vantyja tsꞌon juu, joꞌ na ncyꞌoon juu cüenta na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu.”

Ndöꞌ vaa na tso juu jñꞌoonꞌñeen. 12 Majoꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, tyiꞌitꞌuiihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan. Juuhanꞌ itsiꞌmanhanꞌ na minninchen tsꞌan na vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, icanhanꞌ na cüangueeꞌ juu ꞌnan na coꞌxen jñꞌoon na tquen jon.

13 Juu jñꞌoon na tquen Moisés, minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌcüangueeꞌ juuhanꞌ, iꞌndyiiviꞌhanꞌhin. Majoꞌ jndë sijnda ntcüeꞌ jon jaa na tomꞌan nacje ꞌnaanꞌ naviꞌ ngꞌe na tonanꞌtja jaa tonnon juu ntjiꞌñeen. Ee juu naviꞌñeen na tyꞌoonhanꞌ jaa, tꞌahanꞌ nquii jon, ngꞌe vaa jñꞌoon na jndë jndui na itsiquindyihanꞌ: “Ncüii cüii tsꞌan na cotꞌion nnꞌan tsonjnꞌaan, iꞌndyiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen.”

Nndaꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen. 14 Juu naviꞌñeen na tꞌahanꞌ Cristo, tjon jonhanꞌ chaꞌ juu nayaꞌ na tyio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan Abraham, nque nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, mantyi nndëë ncyꞌonhan cüenta juuhanꞌ. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ condëë coyꞌön cüenta nquii Espíritu Santo na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesucristo ndahin jon.

Ntyja ꞌnaanꞌ ntji na tquen Moisés yo jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham

15 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, chaꞌ ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na ntsjö, ntsinën ndëëhoꞌ ncüii jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan contꞌa nnꞌan. Mangiohoꞌ ya na itsijon tsꞌan ncüii jñꞌoon yo ncüiichen tyje juu, vi na jndë tyio juu xueeꞌ juu nnon tson na jndui juu jñꞌoonꞌñeen, contjotyenhanꞌ, min tyiꞌcüanaan na ntscüejndyo tsꞌanhanꞌ. Min tyiꞌcüanaan na ndëcya na ntscüantjoꞌchen tsꞌan jñꞌoon. Nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonva. 16 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon Abraham na ndëcya nndui ncüii jnda tsanꞌñeen na ntyja ꞌnaanꞌ tsjan ꞌnaanꞌ jon na vacahanꞌ. Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta na tyíꞌquitso Tyoꞌtsꞌon na ntsiquindë jon juu jñꞌoonꞌñeen ndëë ntsinda nquii Abraham. Xiaꞌntyi tso jon na ntsiquindë jon juuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii jnda nquii Abraham, joꞌ itsiquindyihanꞌ nquii Cristo. 17 Ndö vaa na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ. Nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon jñꞌoon yo Abraham na tyiꞌxeꞌquitscüejndyohanꞌ juuhanꞌ ndoꞌ tcoꞌ jon ꞌndyo jon na ntsiquindë jonhanꞌ. Ndoꞌ vi na jndë tëca ninque ciento vantjoꞌ ntycu nchoꞌnqui ndyu, nnon Moisés tyincyaacya jon juu ntji na icoꞌxenhanꞌ. Majoꞌ juuhanꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë na ntsityuiiꞌhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon nquii Abraham. 18 Ee xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ na itsiquindë tsꞌan juu ntji na tquen Moisés na ncyꞌoon juu cüenta na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, yajoꞌ chito ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon, joꞌ na ncyꞌoon tsꞌan cüentahanꞌ. Majoꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na juu Abraham tsixuan jon juu nayaꞌñeen ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tco ꞌndyo jon nnon juu.

19 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu ntjiꞌñeen na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ¿Nin tsꞌiaanꞌhanꞌ? Nquii Tyoꞌtsꞌon jndëcya tyincyaa jonhanꞌ chaꞌ quitsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan na tꞌman vaa na conanꞌtjahan nnon jon. Sijndaꞌ jon na cuaa juu jñꞌoonꞌñeen ata xjen na ncüjeeꞌ nquii jon na jndë siꞌman juu jñꞌoonꞌñeen, manquii jon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nndyo. Nque ángeles tyincyahin jñꞌoonꞌñeen nnon Moisés, ndoꞌ tyquiiꞌhanꞌ tonduihin tsꞌan na tondijntꞌuehin na tomꞌaan jon tonnon Tyoꞌtsꞌon yo tondëë nnꞌan Israel. 20 Majoꞌ ya na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham, sꞌaa jonhanꞌ na ninnquiintyi jon, min taꞌnan tijntꞌuehin tsꞌan quiiꞌ ntꞌan jon yo na tonnon tsanꞌñeen.

Tsꞌiaanꞌ na tsixuan juu ntji na tquen Moisés

21 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Aa ninꞌquitsiquindyihanꞌ na juu ntji na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, vjahanꞌ nacjooꞌ joo jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon? Tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na nndaꞌ. Ee xe na aa vaa ncüii nnon jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na nndaaꞌ tsꞌan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu, yajoꞌ ntquenhanꞌhin na jndyoyu conduihin ngꞌe yo na ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 22 Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, itsijndaꞌhanꞌ na tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ jnan. Itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ chaꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌon Jesucristo, ncyꞌonhan cüenta juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na ndyio jon jnꞌaan nnꞌan.

23 Vitjachen na tityincyooꞌ juu jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ na cantyja nnꞌön jon, juu ntjiꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ tonanꞌyꞌoontyenhanꞌ jaa na chaꞌvijon nnꞌan na mꞌan naviꞌ. Manndaꞌ vaa tomꞌan jaa ata xjen na tityincyooꞌ na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan ngꞌe na vantyja nꞌonhan Jesucristo. 24 Juu ntjiꞌñeen na tquen Moisés totsixuanhanꞌ ncüii na toquenhanꞌ xjen jaa na tsotsiꞌmanhanꞌ ndëëhë nchu vaa quintꞌaha ata xjen na ncüjeeꞌ nquii Cristo. 25 Majoꞌ naneinhin, ngꞌe na vantyja nnꞌönhin, joꞌ jndë jndyaa jaa na tocoꞌxen ntjiꞌñeen.

26 Majoꞌ naneinhin ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo Jesús, tsoñꞌenhoꞌ conduihoꞌ ntsinda Tyoꞌtsꞌon. 27 Ndoꞌ ngꞌe na jndë jntꞌëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, juu na tsixuan jon, mantyi jndë conanꞌxuanhoꞌhanꞌ. 28 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, nincüejon conduihoꞌ. Taꞌnan itscüejndyohanꞌ na conduihoꞌ min xe na aa tsꞌan judío ꞌuꞌ, oo min mañoon tsjan nnꞌan ꞌuꞌ, min xe na aa tsꞌan na ityeꞌntjon nnon patrón ꞌuꞌ, ndoꞌ aa mꞌanꞌ xjen ꞌnanꞌ ncuꞌ, min xe na aa tsansꞌa ꞌuꞌ oo tsanscu ꞌuꞌ. Tsoñꞌenhoꞌ cüejon conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 29 Ndoꞌ ngꞌe na conanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ jon, yajoꞌ conduihoꞌ tsjan ꞌnaanꞌ nquii Abraham na jndyocahanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, joo jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon nquii Abrahamꞌñeen, tsoñꞌen joohanꞌ ntsiquindaaꞌ jonhanꞌ ꞌoꞌ.

4

Xiaꞌntyi ngꞌe nquii Jesucristo, joꞌ na condëë iyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüenta jaa

1 Ndö vaa na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ. Ncüii yuchjo na tyiꞌcoveeꞌ ndyuuꞌ juu na ncyꞌoon juu cüenta ꞌnaanꞌ tye juu xjen na ngueꞌ jon, itsijonhanꞌ yuꞌñeen chaꞌxjen ncüii moso na ityeꞌntjontyen juu nnon jon, min na tsixuan yuchjoꞌñeen na ncyꞌoon juu cüenta tsoñꞌen ꞌnaanꞌ tye juu. 2 Viochen xjen na tyiꞌcoveeꞌ ndyuuꞌ juu, mꞌaan juu tocje ꞌnaan nnꞌan na sijndaꞌ tye juu na quitquenhan cüentahin ndoꞌ quinanꞌjndaꞌhan na nndui tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ juu. 3 Ndoꞌ manndaꞌ vaa, itsijonhanꞌ ntyja njanhan chaꞌna juu yuchjoꞌñeen. Totsijonhanꞌ jaa chaꞌvijon yoquijndë na tyiꞌcoventyja ndyu joo, ndoꞌ viochen xjen na tonanꞌxuan na nndaꞌ, joo costumbre na jndë tquen nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhin, tovayꞌoontyenhanꞌ jaaha. 4 Majoꞌ ya na tueeꞌ nquii xjen na siquindëhanꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon, jñon jon jnda jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. Tuihin jnda ncüii tsanscu. Tomꞌaan jon nacje ꞌnaanꞌ juu ntjiꞌñeen na tquen Moisés na tocoꞌxenhanꞌ nnꞌan. 5 Tui na nndaꞌ chaꞌ jaa na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu ntjiꞌñeen, ntsiquindyaa jon jaa. Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen, ndëë ncyꞌoon jon cüenta jaa na ndui jaa ntsinda nquii jon. 6 Ndoꞌ chaꞌ na quitsiꞌmanhanꞌ na condui jaa ntsinda Tyoꞌtsꞌon, joꞌ nqui Espíritu na condui jnda jon, jñon jonhin quii nnꞌön. Xengꞌe nquii Espíritu, joꞌ na njon jndyi ngiö na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na conduëhë: “Tyeꞌ Tyoꞌtsꞌon.” 7 Ndoꞌ na nndaꞌ na matsitꞌmanꞌhin, itsiꞌmanhanꞌ na condui ꞌuꞌ jnda jon, chito moso na ityentjonꞌtyen ꞌuꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na jnda jon ꞌuꞌ, iquen jon ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na ngyonꞌ cüenta tsoñꞌen nnon na itsꞌaa jon naya nque nnꞌan na conduihan ntsinda nquii jon.

Ndyiiꞌ jndyi tsꞌon Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan ndyuaa Galacia

8 Toxenꞌchen xjen na tyíꞌquitajnꞌaanhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, totyeꞌntjontyenhoꞌ ndëë ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na min chito nquii jon conduihanꞌ. 9 Ndoꞌ naneinhin na cotajnꞌaanhoꞌ jon, oo yantyi nduë na ivajnaanꞌ jon ꞌoꞌ, ¿Ndu na contcüeꞌ nndaꞌ ꞌoꞌ na contꞌahoꞌ na njon joo ꞌnan na jndë siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ? Joo costumbre na jndë tquen nnꞌan na min tanajndei nanꞌxuanhanꞌ na nnanꞌnꞌmanhanꞌ ñuaanhoꞌ, ¿Aa vacüjaꞌ nndaꞌhanꞌ na ntyeꞌntjonhoꞌ ndëëhanꞌ? 10 ꞌOꞌ veꞌ ndyiiꞌ xuee na contꞌahoꞌ na njonhanꞌ na ntyja nꞌonhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na quitsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaanhoꞌ. Ndoꞌ mantyi mꞌan ndyiꞌ na njonhanꞌ ngiohoꞌ, ndoꞌ mantyi min nguee na juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ nnꞌan judíos, sijndaꞌhanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan, ndoꞌ mantyi yo na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ xjen na covejndyo ndyu. 11 Ndoꞌ na nndaꞌ cotsamꞌanhoꞌ, juu tsꞌian na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, itsꞌaahanꞌ na maquityꞌuë na aa veꞌ jnꞌaan na tojooꞌ tsꞌön na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ.

12 Yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, matsꞌa tyꞌohoꞌ na cꞌonhoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndë jndyaahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee min na tsꞌan judío ja, itsijonhanꞌ ntyja njan yo juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌna nquehoꞌ, jndë jndyaa ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. ꞌOꞌ minꞌncüii naviꞌ taꞌnan jntꞌahoꞌ ja. 13 Ee mangio yahoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon tycu na toquenön, joꞌ na tëcjuꞌhanꞌ na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ. 14 Juu tycu na tquenön juu xjenꞌñeen, sꞌaahanꞌ na jndyaaꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta ja. Majoꞌ min na nndaꞌ, tatꞌonhoꞌ na tyꞌahoꞌ ja, min tajntꞌahoꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ ja. ꞌOꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ tyꞌonhoꞌ cüenta ja, chaꞌvijon na ngiohoꞌ na condui ja ncüii ángel na ityeꞌntjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon, oo chaꞌvijon nquii Cristo. 15 Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Aa jndë tsuuꞌ tycya nꞌonhoꞌ na tondineinhoꞌ na tomꞌan ja yohoꞌ? Ndoꞌ naneinhin ¿Nin ꞌnan cotjonhoꞌ na jndë scüejndyohanꞌ na ngiohoꞌ ntyja njan na tavineinhoꞌ ja? Ee macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanhoꞌ, xe na aa jndëë jntꞌahoꞌ, jndë tjiꞌhoꞌ tëndëë nquehoꞌ na ntꞌahoꞌ nayahanꞌ ja. 16 Ndoꞌ naneinhin, ngꞌe na matsinën jñꞌoon na mayuuꞌ ndëëhoꞌ, ¿Aa cotjiꞌhoꞌ cüenta na condui ja tsꞌan na jndo jndyi ꞌoꞌ?

17 Mꞌan nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na cojooꞌ nꞌonhan chaꞌ nnanꞌjonhoꞌ tmaanꞌ na nanꞌxuanhan. Majoꞌ juu ꞌnan na ndyiiꞌ nꞌonhan na quinduihanꞌ yo ꞌoꞌ, tyiꞌxoncüehanꞌ, ee ntꞌue nꞌonhan na tyiꞌnduehoꞌ conduihoꞌ nnꞌan nján. Ndoꞌ xjen na conanꞌjonhoꞌ yohin, yajoꞌ xiaꞌntyi nquehin na ntyja nꞌonhoꞌ. 18 Mꞌan nnꞌan na cojooꞌ nꞌonhan na quinanꞌjon nnꞌan yo jñꞌoon na coninncyahan. Ya jndyi na contꞌahan na nndaꞌ xe tanin ncüiichen nnon na mꞌaanꞌ nꞌonhan, na xiaꞌntyi na ninꞌquitejndeihan ꞌoꞌ na cotsantyjantyihoꞌ yo Cristo, majndeichen na quintꞌahinhanꞌ xjen na tyiꞌcꞌoon ja yo ꞌoꞌ. 19 ꞌOꞌ ntyjë, conduihoꞌ na chaꞌvijon ntsinda na viꞌntyjihoꞌ. Ncüiichen jon iquiihanꞌ ja ntyja ꞌnaanhoꞌ, juu na maquenön itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna iquenon tsanscu na iquiihanꞌhin na itsingui juu. Manndaꞌ vaa itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji ata ncüii ncüiihoꞌ nninncyahoꞌ na ntyeꞌntjon Cristo ꞌoꞌ. 20 Ya jndyi xe na juuhanꞌ aa mꞌan yohoꞌ naneinhin chaꞌ nndëë ntscüejndyö jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ, ee jñꞌoon na mayuuꞌ, tꞌman vaa ndicüaaꞌ tsꞌön nin jñꞌoon na ntsitiu ja ntyja ꞌnaanhoꞌ.

Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Agar yo Sara, vaa na itsiquindyihanꞌ

21 ꞌOꞌ nnꞌan na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na chuhanꞌ na quitaꞌngueeꞌtyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ntji na icoꞌxenhanꞌ, ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na itsiquindyihanꞌ? 22 Juu ntjiꞌñeen itsiquindyihanꞌ na tui ve ntsinda Abraham. Ncüiihin jnda Agar, juu tsanscuꞌñeen na totyeꞌntjontyen nnon Sara. Ndoꞌ ncüiichenhin jnda nquii Sara, majoꞌ juu jon chito tsꞌan na ityeꞌntjontyenhin, conduihin scuuꞌ nquii Abraham. 23 Juu jnda Abraham na singui tsanscu na totyeꞌntjon, tuihin chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan. Majoꞌ nquii jnda jon na singui juu tsanscu na conduihin nquii scuuꞌ Abraham, tui yuꞌñeen ngꞌe juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon nquii Abrahamꞌñeen. 24 Ndoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ ntyja ꞌnaan ve nanntcuꞌñeen, tsixuanhanꞌ jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ. Ee tsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin ve jñꞌoon na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. Ncüii jñꞌoonꞌñeen tyincyaa jonhanꞌ nnon Moisés, juuhanꞌ tsijonhanꞌ juu Tyoꞌ Sinaí. Juuhanꞌ itsijonhanꞌ Agar, tsanscu na totyeꞌntjon nnon Sara. Ndoꞌ nnꞌan na tꞌman qui nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndiquitsiquindyaahanꞌhin, mꞌantyenhin xjen ꞌnaanꞌhanꞌ. 25 Juu Agarꞌñeen itsijonhanꞌhin juu Tyoꞌ Sinaí na mꞌaanhanꞌ ndyuaa Arabia. Ndoꞌ juu Sinaíꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ tsjoon Jerusalén na mꞌan nnꞌan judíos. Joohan mꞌantyenhan nacje ꞌnaanꞌ juu ntji na tquen Moisés. 26 Majoꞌ nquë na vantyja nꞌön Cristo, condui jaa juu Jerusalén na mꞌaanhanꞌ na ndye. Mꞌan na jndë jndyaa jaa ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ. Juu Jerusalén conduihanꞌ nquii ndyëëhë. 27 Nndaꞌ vaa ee vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ:

ꞌUꞌ tsanscu na tatꞌon ntsindaꞌ, minꞌchjo tyiꞌquintjiꞌ nchu vaa na ntquiihanꞌ tsanscu na ntsingui juu.

Majoꞌ neinhin cꞌonꞌ na neiinꞌ tsonꞌ. Quitsixuaꞌ na tꞌman vaa na incyaahanꞌ na neinꞌ.

Ee ꞌuꞌ na taꞌnan ntsindaꞌ, jndyentyi ntsindaꞌ ncꞌon, chichen juu tsꞌan na mꞌaan yo saaꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji Isaías.

28 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, chaꞌxjen na tui Isaac ngꞌe siquindë Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon Abraham, mantyi ꞌoꞌ conduihoꞌ ntsinda Tyoꞌtsꞌon ngꞌe na itsiquindë jon jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon. 29 Majuu xjenꞌñeen juu jnda Agar na cüejon tuihin chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan, ninvito totsꞌaa viꞌ juu jnda Sara na tuihin yo najndei na condui nquii Espíritu Santo. Manndaꞌ vaa ntyja njanhan naneinhin. 30 Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui, ¿Nchu vaa icoꞌxenhanꞌ? Itso Tyoꞌtsꞌon nnon Abraham: “Juu tsanscu na ityeꞌntjontyen nnon scuꞌ, quintyꞌeꞌhin yo jnda juu, ee jnda juu tyiꞌxeꞌcyꞌoon juu cüenta ꞌnan ꞌnanꞌ min na tye juu ꞌuꞌ. Xiaꞌntyi jnda scuꞌ ncuꞌ, juu tsanꞌñeen ncyꞌoon juu cüenta joo ꞌnanꞌ na min.”

Nndaꞌ tso Tyoꞌtsꞌon nnon Abraham. 31 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, nquë chito condui jaa ntsinda tsanscuꞌñeen na totyeꞌntjontyen juu. Chitojoꞌ. Jaa condui ntsinda nquii tsanscu na chito conduihin tsꞌan na sijnda Abraham.

5

Ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, jndë jndyaa ꞌoꞌ

1 Nquii Cristo siquindyaa jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, chaꞌ na tavincꞌönntyëchën nacje ꞌnaanꞌhanꞌ na ntcoꞌxenntyichenhanꞌ jaa.

2 Quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na matsjö. Ja Pablo matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ, xe na aa cotaꞌngueeꞌhoꞌ na nndui yo ꞌoꞌ chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ contyja nꞌonhoꞌ na ntquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ, yajoꞌ tyiꞌjeꞌncyaahanꞌ na ntquen Cristo ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ. 3 Ncüiichen jon matsjö nntꞌa ndëëhoꞌ, minꞌcya ro ncüii ꞌoꞌ na nninncyaa juu na nndui juu nanꞌñeen yohin, ijndeiꞌhanꞌ na cüangueeꞌ tsanꞌñeen ninvaañꞌen joo jñꞌoon na icoꞌxen ntjiꞌñeen na tquen Moisés. 4 Ñꞌenhoꞌ na conanꞌchonhoꞌ na nnanꞌquindëhoꞌ juu ntjiꞌñeen chaꞌ ntquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ na tonnon jon. Ndoꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, jndë jnanꞌtycyaaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, jndë jntyꞌehoꞌ juu naya na condui jon. 5 Jaa contyja tcüiiꞌ nnꞌön na ntquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan tonnon jon ngꞌe na vantyja nnꞌön Jesús. Nquii Espíritu Santo itejndei jon jaa na coventꞌö na ngüentyja na nnduihanꞌ. 6 Ee vi na jndë mꞌaan tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús, min xe na aa jndë tui yohin chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, taꞌnan itejndeihanꞌhin, min tyiꞌitsitjahanꞌhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌconduihanꞌ yohin. Na tonnon jon xiaꞌntyi itejndeihanꞌ tsꞌan na cantyja tsꞌon juu jon ndoꞌ quitsiꞌman juu na tsixuan juu na itsiviꞌntyjii juu nnꞌan.

7 ꞌOꞌ ya jndyi tyeꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. ¿Nin tsꞌan cꞌiooꞌ ndëëhoꞌ na coꞌndyehoꞌ na conanꞌquindëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na conduihanꞌ na mayuuꞌhanꞌ? 8 Nquii Tyoꞌtsꞌon tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoonꞌ jon na conduihanꞌ na mayuuꞌ. Joꞌ tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na nquii jon sꞌaa jon na taaꞌ nꞌonhoꞌ na icanhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ juu ntji na tquen Moisés chaꞌ nndëë ntquen jon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ. 9 Mangiohoꞌ na chjoviꞌ tsquentë itsiquindëhanꞌ ninvaa tsquen tyooꞌ. 10 Majoꞌ ngꞌe na mꞌan ja ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na conduihin na ityeꞌntjon jon ja, na mantyja jndyi tsꞌön na tajeꞌquinanꞌjonntyichenhoꞌ yo ncüiichen jñꞌoon na vandyaꞌhanꞌ yo juu jñꞌoon na totsiꞌman ndëëhoꞌ. Majoꞌ juu tsan na itsiquijñꞌeen ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, tanin min nin tsꞌan conduihin, ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndyion juu jnaanꞌ na nndaꞌ vaa na itsiꞌman juu ndëëhoꞌ.

11 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, xe na aa ninvaa mancya jñꞌoon na icanhanꞌ na quintꞌa nnꞌan chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu, yajoꞌ joo nanꞌñeen na contyꞌehan ja, juu na mꞌanhan na tyiꞌya ngiohan yo juu jñꞌoon na mancya na tueꞌ Cristo nnon tsonjnꞌaan, nꞌndyehan na quindyaꞌ ngiohan yo ja. 12 Nque nanꞌñeen na conanꞌquijñꞌeenhan ꞌoꞌ yo juu jñꞌoonꞌñeen, ntyja tsꞌön na quityjeñꞌenhan ntyja na nannonhin.

13 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, jndë tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndë siquindyaa jon yo ntyja ꞌnaanꞌ jnan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa jon, tyiꞌndijntꞌuehoꞌ juuhanꞌ na ntsananꞌjonhoꞌ yo joo ꞌnan tyia na ntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan. ꞌOꞌ vandyaꞌ quintꞌahoꞌ. Ngꞌe na jndë siquindyaa jon ꞌoꞌ, quityeꞌntjonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan yo na quinanꞌveꞌngiohoꞌhin. 14 Ee ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, juu jñꞌoonva ivꞌañꞌenhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na itsohanꞌ: “Quitsiviꞌntyjiꞌ tsoñꞌen nnꞌan chaꞌxjen na viꞌntyjii nquii ꞌuꞌ.”

Nndaꞌ vaa tsiꞌman juu jñꞌoonꞌñeen. 15 Majoꞌ xe ninnquiiꞌchen na cotquiihoꞌ nquen ntyjehoꞌ, ndoꞌ na conanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌhin, quitquen jndyihoꞌ cüenta, ee na nndaꞌ vaa na contꞌahoꞌ, nnanꞌtyuiiꞌhoꞌ ncüii ro ncüii ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon.

Nquii Espíritu Santo, mꞌaan tyiaꞌ jon yo ꞌnan tyia na ntꞌue jndyi nnꞌön

16 Mangꞌe na nndaꞌ, ndö jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌ jahoꞌ. Ncyahoꞌ na nquii Espíritu Santo ngotsiꞌman jon ndëëhoꞌ nchu vaa vja na mꞌanhoꞌ ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, joo ꞌnan natyia na cotquen jndyihoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ, tyiꞌxeꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌonhanꞌ. 17 Ee joo ꞌnan natyiaꞌñeen, conanꞌvehanꞌ nacjooꞌ Espíritu, ndoꞌ mantyi nquii Espíritu, itsuehin nacjooꞌ joo ꞌnan natyiaꞌñeen. Ndoꞌ ve joohan cotaꞌhin ndëë ntyjehan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, joꞌ ndiquindëë ntꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue nꞌon nquehoꞌ. 18 Majoꞌ xe na aa ninvito coninncyahoꞌ na nquii Espíritu ngayꞌoon jon ꞌoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, juu ntji na tquen Moisés na icoxenhanꞌ, tavijeꞌcoꞌxenntyichenhanꞌ ꞌoꞌ.

19 Joo ꞌnan tyia na ntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan, covityincyooꞌ jndyoyu nchu vaa nanꞌxuanhanꞌ. Comꞌanhan yo ntyjehan na veꞌndöꞌ ro. Mantyi min ꞌnan na ji vaa na contꞌahan yo ntyjehan. Ndoꞌ conanꞌjontohan yo ntyjehan na contꞌahan ncüii cüii nnon ꞌnan min na tyiꞌjnꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 20 Conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na chito Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, ndoꞌ coninjntꞌuehan tsꞌian quinduaꞌ. Ndoꞌ mꞌanhan na jndohan nnꞌan, ndoꞌ na conanꞌntjaꞌhan yo nnꞌan, ndoꞌ mꞌanhan na xueehin yo ntyja ꞌnaan ntyjehan, ndoꞌ min veꞌ ninntyi jñꞌoon, majoꞌ conanꞌquitoꞌ ntjeinhan yo nnꞌan. Cojooꞌ nꞌonhan chaꞌ quindui tꞌman nquehin, tanin ngiohan min na contꞌahan ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanhan cotꞌon nnꞌan yo ntyjehan, ndoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjon yo joohan, tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan nanꞌñeen. 21 Ndoꞌ conanꞌtëëꞌ nꞌonhan ntyjehan na min ꞌnan. Covehin, condyehan. Ndoꞌ comandyiꞌtohan ya na quindyehan, ndoꞌ minchen mañoon nnon natyia na itsijonhanꞌ yo natyiaminꞌ na contꞌahan. Nque nnꞌan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaan ꞌnan tyiaminꞌ, tyiꞌjeꞌcacüjaꞌhanꞌ joohan ntyja nchu vaa na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon. Toxenꞌchen na totsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ naneinhin matsiquiꞌmanꞌ nntꞌahoꞌ.

22 Majoꞌ nque nnꞌan na cotsamꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, tsꞌian na itsꞌaa jon yo nanꞌñeen itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon coveꞌ të. Vengiohan nnꞌan. Neinhin na cotaꞌjnꞌaanhan Tyoꞌtsꞌon. Nanꞌxuanhan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan na tonnon jon. Quii nꞌonhan naviꞌ na contꞌa nnꞌanhan. Mꞌanhan na ya nnꞌanhin yo nnꞌan na itsitjahanꞌ ꞌnanhin. Conanꞌquindëhan jñꞌoon na cotaꞌhin jndyuehan ndëë nnꞌan. 23 Min na contꞌaviꞌ nnꞌanhan, majoꞌ tyiꞌconanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon sꞌa, jñꞌoon scu. Cotquen nquehan xjen ntyja nchu vaa na ntꞌue nꞌonhan. Tsꞌan na incyaa juu na itsꞌaa Espíritu tsꞌianminꞌ yohin, juu ntjiꞌñeen na icoꞌxenhanꞌ, taviꞌnan itsijndaꞌhanꞌ na aa itsitja tsanꞌñeen. 24 Nque nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Jesucristo, tsoñꞌen ꞌnan na tondineiinꞌ tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhan na yo manchaꞌchen nꞌonhan ninꞌquintꞌa jndyihinhanꞌ, jndë tꞌionhanꞌ joohanꞌ nnon juu tsonjnꞌaan naijon na tueꞌ Cristo chaꞌ juu najndei na nanꞌxuanhanꞌ cüjehanꞌ. 25 Xengꞌe na cotaꞌntꞌö ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu, cüa, mantyi ncya na cayꞌoon jon jaa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon na quitsamꞌan.

26 Min tyiꞌnanꞌquinjon nque jaa ndëë nnꞌan. Ee nnꞌan na contꞌa na nndaꞌ, conanꞌxuehan yo ntyjehan ndoꞌ ngꞌe joꞌ, conanꞌtëëꞌ nꞌonhan yo nanꞌñeen.

6

Quitejndei jaa ntyjëëhë na vantyja nꞌon Cristo

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ya na covityincyooꞌ na itsitja ncüii ntyjehoꞌ, nquehoꞌ na cotsamꞌanhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ Espíritu, quitejndeihoꞌhin na ncjuꞌ nndaꞌhanꞌhin nato ꞌnaanꞌ Cristo. Majoꞌ tyiꞌnanꞌsꞌahoꞌ, tyiꞌnanꞌntcuhoꞌ nnon juu na cotejndeihoꞌhin. Ncüii cüiihoꞌ quitquen nquehoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanhoꞌ, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na mantyi nquehoꞌ ntyiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ. 2 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo, quitejndeihoꞌhin ncüii cüii nnon na iñchjehanꞌhin. Ya na contꞌahoꞌ ꞌnanꞌminꞌ, conanꞌquindëhoꞌ juu jñꞌoon na tquen jon na icoꞌxenhanꞌ.

3 Ee ncüii tsꞌan na ndyiiꞌ tsꞌon juu na njon conduihin, min na taꞌnan conduihin yu ro, itsiviꞌnnꞌan nquiihin. 4 Xiꞌ ncüii cüiihoꞌ quitjiꞌ nquehoꞌ cüenta nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Xe na aa juu ꞌnan na contꞌahoꞌ yahanꞌ, yajoꞌ nincjehoꞌ na neinhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, min tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ntjiꞌhoꞌ cüenta na aa yantyichen conanꞌquindëhoꞌ, chichen ncüiichen ntyjehoꞌ. 5 Ee ncüii cüii ꞌoꞌ icanhanꞌ na cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na aa conanꞌquindëhoꞌ ndoꞌ aa conanꞌtjahoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

6 Nque nnꞌan na coninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, joo nnꞌan na condyehanꞌ, chuhanꞌ na joohin ninncyahin ꞌnan na icanhanꞌ nanꞌñeen.

7 Tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌjon quindëë ntonco tsꞌanhin. Ee minꞌcya ro nnon ꞌnan na nnonꞌ tsꞌan, majuuhanꞌ ngueꞌ na ntyjee juu. 8 Ee juu tsꞌan na incyaahin na itsꞌaa juu ꞌnan tyia na ntꞌue jndyi tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, joo natyiaꞌñeen ngoyꞌonhanꞌhin na ngitsu ñuaanꞌ juu. Majoꞌ juu tsꞌan na incyaahin na coꞌxen Espírituhin, manquii Espíritu ntsiquindaaꞌ jon tsanꞌñeen na conduihin tsꞌan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 9 Tyiꞌquichuhanꞌ na nnanꞌntquen jaa na nntꞌaha ꞌnan na ya na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ee ngüentyja xjen na ntyjii jon na ncyꞌön cüenta na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuan njanhan xe na aa tyiꞌquiꞌndyi cje jaa. 10 Ngꞌe na nndaꞌ, ncüii cüii jon na incyaahanꞌ na nntꞌaha naya nnꞌan, quintꞌaha na nndaꞌ, majndeichen yo nque ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Jesucristo.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo nnꞌan ndyuaa Galacia

11 Quitquen yahoꞌ cüenta na tꞌman ntji na macüji ncö ncüii ve ꞌndyo jñꞌoon na vantycüii juu tsonvahin. 12 Joo nanꞌñeen na conanꞌchonhan na quitaꞌngueeꞌhoꞌ na nndui yohoꞌ chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahan, conanꞌchonhan na quintꞌahoꞌ juu nanꞌñeen chaꞌ ntjiꞌhoꞌ cüenta na joohan vaquinjonꞌ contꞌahan. Majoꞌ xiaꞌntyi contꞌahan na nndaꞌ, chaꞌ cüiya ngio nnꞌan yo joohan, ndoꞌ chaꞌ tyiꞌntꞌaviꞌ nnꞌanhan tsojnaanꞌ juu jñꞌoon na tꞌion nnꞌan Cristo nnon tsonjnꞌaan. 13 Ee min nque nanꞌñeen na coninncyahan jñꞌoon na quinanꞌquindë nnꞌan chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, min tyiꞌquinanꞌquindëhan jñꞌoon na icoꞌxen juu ntjiꞌñeen na tquen Moisés. Xiaꞌntyi ntꞌue nꞌonhan na quindui yo ꞌoꞌ chaꞌxjen na contꞌa nquehan, chaꞌ vi na jndë tyincyahoꞌ na tuihanꞌ yo ꞌoꞌ, nndëë nnanꞌsꞌahin na tyincyahoꞌ na tui chaꞌxjen na ntꞌue nꞌon nquehan. 14 Majoꞌ tyiꞌjon cüjiꞌsꞌa ja ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na matsꞌa ncö. Xiaꞌntyi ncüjiꞌsꞌa ja ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ Cristo ntyja njan xjen na tꞌion nnꞌanhin nnon tsonjnꞌaan. Ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ tjon jon, tsoñꞌen natyia na tsixuan tsonnangue, jndë ñoonhanꞌ nnon tsonjnꞌaan, ntyja njan tavinanꞌxuanhanꞌ na vandoꞌhanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ mantyi ja condui ja tsꞌoo ntyja ꞌnaan joo ꞌnan tyiaꞌñeen. 15 Ee tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, tanin min xe na aa jndë tui yohin chaꞌxjen juu ꞌnan na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin oo aa tyiꞌconduihanꞌ. Xiaꞌntyi xe na aa tui xco tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, joꞌ na njonchen. 16 Tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌjonhan yo jñꞌoonvaꞌ, macꞌan na juu na condui Tyoꞌtsꞌon na tajñuaanꞌ tsꞌonhin yo ninjuu na mꞌaan jon na ntyꞌia ro nnꞌan nchjii jon, cyꞌonhan cüenta joohanꞌ. Nquehan ndoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon.

17 Naneinhin na tonnonchen, minꞌncüii tsꞌan tyiꞌntscüetëꞌ juu ja na aa condui ja tsꞌan na iꞌua Cristo tsꞌian ꞌnaanꞌ jon nnön. Ee jndye quitsan chu siꞌtsꞌo njan na conanꞌmanhanꞌ na condui ja tsꞌan na ityeꞌntjontyen nnon nquii Jesús.

18 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ ta Jesucristo, juu naya na conduihin, macꞌan nnon jon na nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Quindui na nndaꞌ.

Efesios

1

2

3

4

5

6

Tson Na Scüenon Pablo Ndëë Nnꞌan
Tsjoon Éfeso

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan Éfeso

1 Ja Pablo matscüenön tsonvahin ndëëhoꞌ. Ngꞌe na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na jöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Matscüenön tsonvahin ndëë ꞌoꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na mꞌanhoꞌ tsjoon Éfeso na conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ jon. 2 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin tyëëhë ndoꞌ nquii Jesucristo conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Juu naya na nanꞌxuanhan yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, macꞌan ndëëhan na jndyentyichenhanꞌ ninncyahan na ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ.

Jndye nnon min na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan jaa ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu Santo

3 Cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tye Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Ee na condui jaa nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, joꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Espíritu Santo, nquii Tyoꞌtsꞌon ityio jon jnꞌaan jaa xengꞌe na mꞌaan Cristo quiñoonꞌndue. 4 Vitjachen na ntquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue, ndoꞌ juu xjenꞌñeen tji jon jaa na condui jaa cüentaaꞌ nquii jon ngꞌe juu tsꞌian na siquindë Cristo. Sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ chaꞌ nnanꞌxuan ñuan nquiiꞌ yo na tajnan nanꞌxuan na tonnon jon. Ngꞌe na viꞌnchjii jon jaa, 5 Joꞌ na tivio sijndaꞌ jon na jaa na vantyja nnꞌön Jesucristo, iquen jon na condui jaa ntsinda nquii jon. Sꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe tëveeꞌ nchjii jon, ndoꞌ mantyi ngꞌe na ntꞌue tsꞌon jon. 6 Nndaꞌ vaa itsꞌaa jon chaꞌ ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌ jaahin ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsixuan jon na juuhanꞌ tëquintyja na njon jndyi conduihanꞌ. Tyiꞌvacuaa xjen na incyaa jon naya na tsixuan jon ngꞌe na viꞌnchjii jndyi jon nquii Jesús. 7 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon sijnda ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa yo neoonꞌ Cristo. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, itsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jaa tsoñꞌen nnon jnan na nanꞌxuan. Itsꞌaa jonhanꞌ ngꞌe juu naya na condui jon, njon jndyi conduihanꞌ. 8 Juu nayaꞌñeen, vantjoꞌchen itsiquindaaꞌ jonhanꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ juu na jndaꞌ xquen jon na tëquintyja na njon tsixuanhanꞌ, ndoꞌ yo na ivaaꞌ tsꞌon jon nin ꞌnan na icanhanꞌ jaa. 9 Tivio tyíꞌquindio nnꞌan nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌahan chaꞌ ndëë ntsinꞌman jon ñuaanhan. Majoꞌ naneinhin jndë siꞌman jonhanꞌ ndëë xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, joꞌ na tëveeꞌ nchjii jon na sijndaꞌ jonhanꞌ. 10 Ntyjantyi na nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon, tsoñꞌen na mꞌan quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue, ncjuꞌcje jon joohan nacje ꞌnaanꞌ nquii Cristo. Ya na ntyjii jon na jndë tentyja xjen, ntsiquindëñꞌenhanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ jon.

11 Tivio jndyi tji Tyoꞌtsꞌon jaa ndoꞌ tquen jon na condui jaa cüentaaꞌ nquii jon. Sꞌaa jon na nndaꞌ ntyjantyi na ntꞌue tsꞌon jon na cuaa. 12 Sꞌaa jonhanꞌ chaꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin, nditꞌmaanꞌ jon ntyja nján já na tyeꞌ jndyee na conanꞌqui nꞌö́n Cristo. 13 Ndoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan na tyiꞌconduihoꞌ tsjan já nnꞌan judíos, mantyi tyiiꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo xjen na tondyehoꞌ juu jñꞌoon naya na conduihanꞌ na mayuuꞌ, jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Juu xjen na tantyja nꞌonhoꞌhin, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tyꞌonhoꞌ cüenta Espíritu Santo chaꞌxjen na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 14 Nquii jon incyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhoꞌ, ncüii na tyuaaꞌ ya coyꞌön cüenta viochen xjen na coventꞌö na ntsiquindyaa jon jaa na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ jnan chaꞌ nndui jaa nnꞌan na itsijnda jon. Juu ꞌnanꞌñeen na itsiquindaaꞌ jon jaa, taquintyja nditꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Jñꞌoon na ican Pablo nnon Tyoꞌtsꞌon

15 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, ntyjantyi xjen na jndë jndyi na vantyja nꞌonhoꞌ ta Jesús, yo na conanꞌveꞌngiohoꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, 16 Joꞌ tyiꞌcjöcüentyjëꞌ na mancya na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ, ndoꞌ xjen na matsinën nnon jon, macꞌan na quitejndei jon ꞌoꞌ. 17 Nquii Tyoꞌtsꞌon na totyeꞌntjon Jesucristo nnon jon, nquii jon na conduihin Tyëëhë, mꞌaan jon naijon na taquintyja na nancooꞌ, macꞌan nnon jon na ncyaa jon na jndaꞌ nquenhoꞌ chaꞌ juu ꞌnan na ntyjii jon, ntscüenon jonhanꞌ quiiꞌ ñuaan ꞌnaanhoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na itsiꞌmanhanꞌ. Ndoꞌ na yantyichen ntaꞌjnꞌaanhoꞌhin. 18 Nndaꞌ vaa na macꞌan chaꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ ndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Espíritu na quintꞌahoꞌ ndoꞌ mantyi chaꞌ nndëë ntjiꞌhoꞌ cüenta na juu na tꞌman qui nꞌonhoꞌhin, njon jndyihanꞌ, ndoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na juu na ntsiquindaaꞌ jon joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon, njon jndyihanꞌ. 19 Nquë na vantyja nnꞌön Cristo, nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei conduihin, juuhanꞌ taquityja tꞌman tsixuanhanꞌ, macꞌan na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Juu najndeiꞌñeen mayo juuntyihanꞌ 20 na tyincyaa jon na tandoꞌ xco Cristo vi na jndë na tueꞌ jon. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cacjo Cristo tongiaaꞌ jon quiñoonꞌndue naijon tsoñꞌen conanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 21 Naijon na mꞌaan jon, tꞌmanntyichen conduihin, chichen ncüii cüii nnon na cotoxen, min ángeles na nanꞌxuan najndë, min joo na conditque na cotoxenhan joꞌ. Tꞌmanntyichen condui Cristo, chichen chaꞌxjen na ncüii cüii na tꞌman condui nnon tsonnanguevahin, min xjen neinhin, min ꞌnan na ngueꞌntyja na tonnonchen. 22 Ndoꞌ tsoñꞌen nnon na mꞌan, jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhan na cꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ nquii Cristo. Ndoꞌ jndë tꞌua jon tsꞌian na nquii Cristo conduihin xquen jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen, chaꞌ quitejndeihanꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. 23 Jaa tmaanꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon, condui jaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Cristo, juu tmaanꞌñeen na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiquindëhanꞌ nquii jon. Manquiintyi jon na ntyja ꞌnaanꞌ jon itsiquindëhanꞌ tsoñꞌen.

2

Itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan ngꞌe tꞌman vaa na viꞌntyjii jonhan

1 Na toxenꞌchen tonduihoꞌ ntꞌoo tsojnaanꞌ na tonanꞌtjahoꞌ ndoꞌ na tomꞌanhoꞌ nacje ꞌnaanꞌ jnan. 2 Juu xjenꞌñeen totsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na cotsamꞌan nnꞌan tsonnangue Tonanꞌjonhoꞌ yo juu yutyia na conduihin na coꞌxen juu tyquiiꞌ jndye, nquii juu na iquen juu xjen nnꞌan na conanꞌvehan nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon. 3 Ndoꞌ nguee na toxenꞌchen, mantyi tsoñꞌen jaa tonanꞌxuan chaꞌna joo nanꞌñeen. Ntyjantyi ꞌnan na toquen siꞌtsꞌo njanhan xjen, joohanꞌ tontꞌa. Tonanꞌjön yo minꞌcya ro nnon ꞌnan tyia na ntꞌue tsꞌonhanꞌ, ndoꞌ yo minꞌcya ro nnon natyia na tonanꞌtiu nquë. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tondui jaa nnꞌan na quitꞌuii Tyoꞌtsꞌon jaa chaꞌxjen mantyi itꞌuii jon mañoon nnꞌan na conanꞌtjahan nnon jon. 4 Majoꞌ nquii jon tenon ntyja xjen mꞌaan jon na ntyꞌia ro jaa nchjii jon ndoꞌ na tꞌman vaa na viꞌntyjii jon jaa, 5 Ngꞌe na nndaꞌ, viochen xjen na tonanꞌxuan jaa ntꞌoo ngꞌe jnan, majuu xjenꞌñeen tyincyaa jon na nanꞌxuan jaa na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö xengꞌe Cristo. Ngꞌe juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na jndë sinꞌman jon ñuan njanhan. 6 Ndoꞌ ngꞌe na vantyja nnꞌön Cristo Jesús, joꞌ xjen na tondui jaa ntꞌoo, nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jon na cotaꞌntꞌöxcö xengꞌe Cristo, ndoꞌ iꞌua jon tsꞌian na conanꞌjön yo Jesús quiñoonꞌndue naijon na vequityen jon na icoꞌxen jon. 7 Itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ chaꞌ joo ndyu na vacachen na mꞌaanhanꞌ, ndëë tsoñꞌen na jndë tquen jon, ntsiꞌman jon na juu naya na conduihin na mꞌaan jon na viꞌntyjii jon jaa ngꞌe Cristo Jesús, tëquintyja na tꞌman conduihanꞌ. 8 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na itsinꞌman jon ñuaanhoꞌ, ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Min chito itsꞌaa jon na nndaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon na nanꞌxuan nquehoꞌ. Nquii jon itsiquindaaꞌ jonhanꞌ ꞌoꞌ. 9 Min chito itsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe ncüii nnon na contꞌa nquehoꞌ. Itsꞌaa jonhanꞌ chaꞌ quitscuꞌhanꞌ na ntsiquinjon tsꞌan ntyja nchu vaa na itsꞌaa nquii juu. 10 Ndoꞌ na conanꞌxuan na nndaꞌ ngꞌe tsꞌian na sꞌaa nquii jon, ee tquen jon jaa na ntejndei jaa nnꞌan ngꞌe Cristo Jesús. Tivio jndyi sijnda jon na cuaa na nndaꞌ ntyja njanhan.

Ninncüii condui jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe Cristo

11 Ñꞌenhoꞌ na chito tuihoꞌ tsjan nnꞌan judíos. Tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tonanꞌxuanhoꞌ xjen na tyíꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nque nnꞌan judíos conduehan na ꞌoꞌ tyiꞌconduihoꞌ cüentaaꞌ jon ngꞌe na tacontꞌahoꞌ juu tsꞌian na contꞌa nquehan yo yononꞌndaa ndahin. 12 Majoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na juu xjenꞌñeen, ꞌoꞌ tyíꞌcꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Ntyja ꞌnaan nnꞌan Israel na icüji Tyoꞌtsꞌonhan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon, jntyꞌiihanꞌ ꞌoꞌ, tyíꞌcacüjaꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëëhan. Min tatꞌonhoꞌ na qui nꞌonhoꞌ jon, min tyíꞌcꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 13 Majoꞌ nanein, ꞌoꞌ na toxenꞌchen na tycya tomꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, jndë tyiiꞌ jon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon ngꞌe na jnduiꞌ neoonꞌ Cristo na tyincyaa jon na tꞌion nnꞌanhin tsonjnꞌaan. 14 Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, joꞌ condui jaa na tajñuaanꞌ tsꞌon na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, jaa nnꞌan judíos yo ꞌoꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihoꞌ, sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na ninncüii tmaanꞌ condui jaa, jndë sityuiiꞌ jon juu jñꞌoon na tovachuhanꞌ tsoñꞌen jaa na tyíꞌtjonꞌ tomꞌan na tonanꞌvjë ntyjë. 15 Sꞌaa jon na nndaꞌ juu xjen na nquii Cristo na tsꞌanhin, tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ, itsꞌaahanꞌ na juu jñꞌoon na tquen Moisés yo joo mañoon jñꞌoon na tocanhanꞌ na quitaꞌncꞌuëëhanꞌ tavi ntcoꞌxenntyichenhanꞌ jaa. Sꞌaa Cristo na nndaꞌ chaꞌ ve tmaanꞌ jaa ninjntꞌuehin na ntquen jon ninncüii tmaanꞌ xco cüentaaꞌ nquii jon. Ndoꞌ ngꞌe na sꞌaa jon na nndaꞌ, joo na ve tmaanꞌ jaa jndë ntycüii na mꞌan na tyiꞌquijntꞌö ntyjëëhë. 16 Ngꞌe ntyja ꞌnaan na tyincyaa Cristo na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan, joꞌ sintycüii jon na tyiꞌya tomꞌan nnꞌan judíos yo nnꞌan na mañoon tsjan conduihan. Ndoꞌ na nndaꞌ, ntjo ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohan. Sꞌaa jon na ninncüii siꞌtsꞌo conduihan tonnon jon.

17 Ndëë ꞌoꞌ na tyíꞌcacüjaꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, jndyo Cristo ndoꞌ tyincyaa jon jñꞌoon naya chaꞌ ndëë nanꞌxuanhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌon cꞌonhoꞌ na tonnon jon. ꞌOꞌ ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan judíos na ndyontyi tomꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 18 Ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo, tsoñꞌen jaa, tanin min na aa condui nnꞌan judíos ndoꞌ aa condui jaa nnꞌan na mañoon tsjan, naneinhin condëë conanꞌndyooꞌ jaa na mꞌaan tyëëhë Tyoꞌtsꞌon ngꞌe nquii Espíritu cüentaaꞌ jon. 19 Mangꞌe na nndaꞌ, naneinhin na tonnon jon taviquinanꞌxuanntyichenhoꞌ chaꞌvijon nnꞌan na cotsque ya, oo chaꞌna nnꞌan na veꞌ mꞌan yahan tsjoon mañoon nnꞌan. Naneinhin na tonnon jon, cüejon conduihoꞌ yo nnꞌan cüentaaꞌ jon chaꞌxjen mañoon nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo, maninnquiiꞌ conduihoꞌ nnꞌan vaaꞌ jon. 20 Nque nnꞌan na jñon Jesucristo yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, yo ninꞌnque nnꞌan na tonanꞌneinhan juuhanꞌ ndëëhoꞌ, ntyja na vantyja nꞌonhoꞌ jon, joo nanꞌñeen conduihan chaꞌvijon tsjaanꞌ vꞌaa. Ndoꞌ quityquiiꞌ juu tsꞌianꞌñeen, nquii Cristo Jesús conduihin tsjöꞌ nqui vꞌaa. 21 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, juu vaaꞌ jon na condui jaa, vandëhanꞌ. Vanditꞌmanhanꞌ na conduihanꞌ ncüii vatsꞌon na jiꞌua tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon naijon na mꞌaan jon. 22 Ndoꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo Cristo, mantyi itsitjonꞌhanꞌhoꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon jon. Ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ conduihoꞌ ncüii vꞌaa naijon mꞌaan Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ nquii Espíritu na conduihin na mꞌaan jon quityquiiꞌ juu vꞌaaꞌñeen.

3

Chu Pablo tsꞌian na incyaa jon jñꞌoon naya ndëë nnꞌan na tachito judíos

1 Mangꞌe na nndaꞌ vaa na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ja Pablo ntyꞌi vancjo naneinhin ngꞌe na mancya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús ndëë ꞌoꞌ na chito conduihoꞌ tsjan nnꞌan judíos. 2 Mꞌaanꞌ tsꞌön na jndë condyehoꞌ na ngꞌe juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na iꞌua jon tsꞌianvahin nnön chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ. 3 Juu jñꞌoon na tyiꞌquindio nnꞌan ndyu na toxenꞌchen, joꞌ siꞌman jndyoyu jonhanꞌ nnön. Juu jon incyaa jon na mavaaꞌ tsꞌönhanꞌ, juuhanꞌ jndë tji jaa vendye ꞌndyo jñꞌoon nnon tsonvahin. 4 Vi na jndë jnanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoonva na macüji, ndëë ntjiꞌhoꞌ cüenta na mavaaꞌ tsꞌön juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, jñꞌoon na tacondye nnꞌanhanꞌ ndyuꞌ na toxenꞌchen. 5 Ee joo ndyu na jndyocahanꞌ, tyíꞌquitsiquindyi Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu jñꞌoonva. Majoꞌ naneinhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo, jndë siꞌman jonhanꞌ ndëë joo nnꞌan na nchoꞌve nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús na conduihan ñuan nquiiꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon yo maninꞌ nque nnꞌan na coninncyahin jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan. 6 Juu jñꞌoonvahin na tyíꞌquindye nnꞌanhanꞌ, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ. Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Jesucristo, joꞌ nque nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, cüejon coyꞌonhan cüenta juu naya na incyaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen juu naya na itsiquindaaꞌ jon joo nnꞌan judíos. Nque nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, cüejon conduihan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Cristo chaꞌxjen nque nnꞌan judíos conduihinhanꞌ. Nincüejon coyꞌonhan cüenta jñꞌoon na icoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon na ndyio jon jnꞌaan nque nnꞌan na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús.

7 Min ncüii tyiꞌtsixuan ja na ncꞌua jon tsꞌian nnön, majoꞌ tyiiꞌ jon ja quityquiiꞌhanꞌ na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na conduihin. 8 Min na tyiꞌnjon condui ja chaꞌna condui vendye nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ iꞌua jon tsꞌian nnön na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, na quitsiquindyihan ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoon na taquintyja na njon conduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 9 Iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na joo nnꞌan na mꞌan ncüii cüii joo, quitsꞌa na ngovaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na sijndaꞌ jon na ntsinꞌman jon ñuaan nque nnꞌan na chito judíos conduihan. Nndaꞌ vaa sinchuꞌ nquii jon na tquen jon tsoñꞌen na min, majoꞌ ata ngueemin siꞌman jon na ndui na nndaꞌ. 10 Itsꞌaa jon na nndaꞌ, chaꞌ neinhin xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon, ndëë joo ángeles na cotoxen quiñoonꞌndue yo mañoon nnon na conintque na mꞌanhan joꞌ, ntsiꞌman jon ndëëhan ncüii cüii nnon na conduihin na jndaꞌ xquen jon. 11 Juu xjen na vitjachen na tquen jon tsonnangue, sijndaꞌ jon na ndui na nndaꞌ. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, joꞌ siquindë jonhanꞌ. 12 Nein nquii jon incyaa jon na qui nnꞌönhin ndoꞌ ngꞌe joꞌ, itsijndaꞌ jon nquën na quinanꞌndyooꞌ jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yo na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nnꞌön na nntꞌa na nndaꞌ ngꞌe na vantyja nnꞌönhin. 13 Mangꞌe na nndaꞌ, macꞌan ndëëhoꞌ na tyiꞌntsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌva na maquenön na ntyꞌi ja vancjo ntyja ꞌnaanhoꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiquinjonhanꞌ ꞌoꞌ.

Viꞌntyjii Cristo jaa

14-15 Ya na ndyiiꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ juu na jndaꞌ xquen Tyoꞌtsꞌon na sijndaꞌ jon na ntsinꞌman jon nnꞌan, macoꞌxtyë tonnon nquii jon na conduihin Tye tondëë tsoñꞌen na tquen jon, ñꞌen joohan na mꞌan quiñoonꞌndue ndoꞌ mantyi ñꞌenhan na mꞌan nnon tsonnanguevahin. 16 Tsoñꞌen joo na conanꞌmanhanꞌ na taquintyja na njon conduihin, macꞌan nnon jon na ntyja ꞌnaan joohanꞌ nninncyaa jon na ntsayꞌonhoꞌ na jndëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na conduihin ngꞌe nquii Espíritu Santo. 17 Nndaꞌ vaa na macꞌan chaꞌ ninvito ncꞌoon Cristo quiiꞌ nꞌonhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Mantyi macꞌan na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na juu na mꞌaan jon na viꞌntyjii jon ꞌoꞌ, quintjotyen na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ. 18 Nndaꞌ vaa na macꞌan chaꞌ ꞌoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ngaquehoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ tsaꞌnndaꞌ tꞌman tsixuan juu na viꞌntyjii Cristo ꞌoꞌ. Juuhanꞌ tꞌmanntyichen tsixuanhanꞌ, chintyi na veꞌ ntyja ꞌnaan juu na tuen nnon tsonnangue. Ntyja na viꞌntyjii jon ꞌoꞌ tcontyichenhanꞌ, chintyi xueechuuꞌ tsꞌan. Ndyentyihanꞌ, chito veꞌ chaꞌna nandye tsjöꞌndue. Ndoꞌ ndaandue min na njoonhanꞌ, juu na viꞌntyjii jon nnꞌan tjantyichen na njoonhanꞌ, chichen ndaandue. 19 Mantyi macꞌan na juu na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na nnintyincyooꞌ yahanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Juuhanꞌ ivenoonꞌhanꞌ nchu vaa na nndëë ncüaaꞌ nnꞌön. Nndaꞌ vaa na macꞌan chaꞌ quindë ya nnanꞌxuanhoꞌ tsoñꞌen na condui Tyoꞌtsꞌon.

20 Nquii jon jndyentyichen ndëë ntsꞌaa jon, chintyi na cotan na quitsꞌaa jon oo na ndyiiꞌ nnꞌön na aa ndëë ntsꞌaa jon. Condëë itsꞌaa jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na conduihin na mꞌaanhanꞌ quityquiiꞌ nnꞌön. 21 Cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon, ndoꞌ mantyi cüitꞌmaanꞌ Cristo Jesús. Manchaꞌxjen quindui na nndaꞌ ndoꞌ min tyiꞌjon cacüentyjeeꞌ na quinduihanꞌ.

4

Ninncüii tmaanꞌ condui jaa ngꞌe Espíritu Santo

1 Ngꞌe na matyeꞌntjön nnon Jesucristo, joꞌ na mꞌan vancjo ntjoohin. Joꞌ macꞌan vi nayaꞌñeen ndëëhoꞌ na viochen xjen na cotsamꞌanhoꞌ, cꞌonhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ ngꞌe na tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ yo Cristo. 2 Quinanꞌndyiaꞌ nꞌonhoꞌ tondëë nnꞌan. Cꞌonhoꞌ na cüiya ngiohoꞌ yo nnꞌan. Cꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na tyiꞌya na contꞌa nnꞌan ꞌoꞌ. Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo, yo na conanꞌvengiohoꞌhin quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌhin yo ꞌnan na contꞌahinhoꞌ. 3 Quitaꞌngueeꞌhoꞌ na nquii Espíritu Santo ngotsiꞌman jon ndëhoꞌ nchu vaa na quitsamꞌanhoꞌ, yajoꞌ ya ncꞌonhoꞌ yo ntyjehoꞌ. 4 Ee jaa na vantyja nnꞌön Jesucristo, ninncüii siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon condui jaa. Ndoꞌ ninncüii Espíritu mꞌaan, chaꞌxjen na ninncüii vaa na tꞌman qui nnꞌön Tyoꞌtsꞌon xjen na tqueenꞌ jon jaa na quinanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen jon. 5 Tondëë jaa na vantyja nnꞌön Cristo, xiaꞌntyi nquii jon conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen jaa, ndoꞌ ninncüii jñꞌoon na vantyja nnꞌön na nquii jon conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan, ndoꞌ juu na contꞌëhë yo xueeꞌ jon, ninncüiihanꞌ. 6 Tondëë tsoñꞌen jaa, ninncüii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë ngꞌe na vantyja nnꞌön Cristo. Xiaꞌntyi nquii jon coꞌxen jon tsoñꞌen. Itsꞌaa jon yo tsoñꞌen chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, ndoꞌ mꞌaan jon yo ncüii ro ncüii jaa.

7 Majoꞌ ncüii cüii jaa, nquii Cristo itsiquindaaꞌ jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na quintꞌahanꞌ chaꞌxjen na jndë sijndaꞌ jon. 8 Ngꞌe na nndaꞌ, nnon tson salmos vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ:

Xjen na tëva ntcüeꞌ Cristo quiñoonꞌndue vi jndë na tandoꞌ xco jon jndë na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin,

tsoñꞌen joo na conduihan na jndë tjuꞌ cje jon, tëchu jonhan, ndoꞌ itsiquindaaꞌ jon jaa ncüii cüii nnon na itejndeihanꞌ jaa.

Manndaꞌ itsiquindyi tson salmos.

9 Ndoꞌ ngꞌe na itso jñꞌoonꞌñeen na tëva ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue, mantyi itsiquindyihanꞌ na joꞌ jnan jon, na jndyocue jon nnon tsonnangueva. 10 Nquii jon na jnan quiñoonꞌndue na jndyocue jon nnon tsonnanguevahin, manquiintyi jon tëva ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue na ndyentyichen, chaꞌ condëë cꞌoon jon na ninvaañꞌen. 11 Jaa na vantyja nnꞌönhin, manquii jon itsiquindaaꞌ jon ncüii cüii nnon tsꞌian jaa chaꞌ condëë cotyeꞌntjön nnon jon, chaꞌ ntejndeihanꞌ nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon. Ñꞌen já na condui nnꞌan na iꞌua jon tsꞌian ndë́ na cotsayꞌö́n jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan, ndoꞌ ñꞌen vendye nnꞌan na coninncyaa jñꞌoonꞌ jon ndëë nnꞌan nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ ñꞌen vendye nnꞌan na comandyiꞌhan ndëë nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Ndoꞌ ñꞌen vendyehan na itsiquindaaꞌ jon tsꞌianhan na coninncyahan jñꞌoonꞌ jon yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman yahin juuhanꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon, cha ngaquehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 12 Tsꞌianminꞌ iꞌua Cristo ndëë nanꞌñeen chaꞌ cüijndaꞌ ncüii cüii nnon tsꞌian na cotyeꞌntjon nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon nnon jon, chaꞌ ntyja njan jaa na condui sitsꞌo ꞌnaanꞌ Cristo, ngaque jaa quityquiiꞌ na vantyja nnꞌönhin. 13 Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ tsoñꞌen jaa cüejon cꞌön na vantyja nnꞌön yo nquii jon na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ chaꞌ cüejon cüaaꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ na condui jnda jon. Yajoꞌ nnanꞌxuan jaa nnꞌan na jndë tque ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na quindë ya nanꞌxuan jaa chaꞌxjen na tsixuan nquii jon. 14 Ya na nanꞌxuan nanꞌmin, taxeꞌquitsijonhanꞌ jaa chaꞌna yotsca, ee joo yoꞌñeen majndye jnda conanꞌcüejndyo joo nchu vaa na mꞌaanꞌ nꞌon joo. Min tyiꞌxeꞌquinanꞌjñꞌöönꞌ jaa ncüii cüii nnon jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan na ndyiiꞌ manyan nquenhan na yo joo jñꞌoonꞌñeen conanꞌviꞌnnꞌanhan ntyjehan. 15 Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na nndaꞌ vaa nncꞌön. Icanhanꞌ na quinanꞌnën jñꞌoon na mayuuꞌ ndëë nnꞌan ndoꞌ mantyi quinanꞌman na conanꞌviꞌngiöhan. Ya na contꞌaha na nndaꞌ, yajoꞌ ngaque jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na nquii jon conduihin xquen ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ jaa na vantyja nnꞌön jon. 16 Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, itꞌuiiꞌhanꞌ jndye nnon ndui, yo jndye nnon quinjonꞌhanꞌ. Ncüii cüiihanꞌ itejndeihanꞌ ntyjehanꞌ. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja njanhan na condui jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Ncüii cüii jaa, vaa ncüii cüii nnon na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ cotejndei ntyjëëhë na vantyja nꞌon Cristo. Ya na contꞌa na nndaꞌ, yajoꞌ tsoñꞌen jaa covaque jaa ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mꞌan na conanꞌviꞌngiö ntyjë na vantyja nꞌon.

Cüixco ntyja na cotsamꞌan

17 Mangꞌe na nndaꞌ, ndö ro jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ ndoꞌ maquënhanꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe juu najndei na condui nquii ta Jesús. Quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee joohan veꞌ jnꞌaan jñꞌoontiu ꞌnaanhan nchu vaa na cotsamꞌanhan. 18 Ee juu na covaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na condui Tyoꞌtsꞌon, tsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon juu najaan tsueꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ nanꞌxuanhin, joꞌ jndë sitycyaaꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ na ntsixuan tsꞌan na vandoꞌ ñuaanꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndöꞌ vaa na coquenonhan ngꞌe na mꞌanhan na queꞌ nꞌonhan na tonnon jon. 19 Ndoꞌ jnaanꞌ joꞌ, tyiꞌtyia ngiohan nin ncüii nnon natyia na ninꞌquintꞌahan. Coninncyatohan na ntꞌahan minꞌcya ro nnon na itsꞌaa jndyihanꞌ nꞌonhan na ninꞌquintꞌahan. Min tyiꞌquinanꞌxjen nꞌonhan, mꞌanhan na cotquenhan na chaꞌchen nꞌonhan na ninꞌquintꞌantyichenhan natyia. 20 Majoꞌ ꞌoꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, chito nanꞌminꞌ na tonanꞌman nnꞌan ndëëhoꞌ na ntsananꞌjonhoꞌ. 21 Ee ꞌoꞌ tondye yahoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, ndoꞌ jndë tonanꞌman nnꞌan ndëëhoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon na conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. 22 Ee ntyja ꞌnaanꞌ na totsamꞌanhoꞌ na toxenꞌchen, jndyehoꞌ jñꞌoon na quitji ntcüeꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ee xe na aa ngacachen na nndaꞌ mꞌanhoꞌ, ndiꞌndaaꞌñꞌen nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ, ee joo nanꞌñeen conanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ. 23 Chuhanꞌ na ncyahoꞌ na ntsixco Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen nchu vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ. 24 Quityquiiꞌ na cotsamꞌanhoꞌ, chuhanꞌ na nnintyincyooꞌ na conduihoꞌ nnꞌan xco, tsꞌian na nquii Tyoꞌtsꞌon itsꞌaa jonhanꞌ, na cüityincyooꞌhanꞌ nchu vaa na itsꞌaa tsꞌan ꞌnan na chuhanꞌ ndoꞌ na vamꞌaan juu na ñuaan nquiiꞌhin chaꞌxjen condui nquii jon.

25 Mangꞌe na nndaꞌ, tavinanꞌneinntyihoꞌ jñꞌoon quintu ndëë nnꞌan. Xiaꞌntyi quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. Ee jaa nnꞌan na vantyja nnꞌön Cristo, ninncüii tmaanꞌ condui jaa chaꞌxjen ninncüii tsixuan tsꞌan min na jndye vaa na quiñjonꞌhin.

26 Xe na aa conanꞌvjehoꞌ ncüii tsꞌan, taninncyahoꞌ na juuhanꞌ ngayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na nnanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Vitjachen na ngua ndoꞌcüjioonꞌ, quintꞌahoꞌ na quintycuii na conanꞌvjehoꞌ nnꞌan. 27 Ee xe na aa mavio na conanꞌvjehoꞌ tsꞌan, nninncyahoꞌ xjen nnon juu yutyia na ntquen juu xjen ꞌnaanꞌ juu ꞌoꞌ.

28 Minninchen tsꞌan na tochꞌuee juu, tanchꞌueentyichen juu. Quitsꞌaa juu tsꞌian chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ nninjndaꞌ ꞌnan na icanhanꞌhin, ndoꞌ mantyi chaꞌ nndëë ntejndei juu nnꞌan yo ꞌnan na itsitjahanꞌhin.

29 Tananꞌneinhoꞌ jñꞌoon tsanꞌ. Ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoon ya na ntejndeihanꞌ nnꞌan ntyjantyi na icanhanꞌhin. Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngaquehan na conanꞌjonhan yo Cristo. 30 Minꞌncüii nnon ꞌnan tantꞌahoꞌ na ntsichjooꞌhanꞌ tsꞌon nquii Espíritu Santo. Ee incyaa Tyoꞌtsꞌon jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, chaꞌ juu xuee ya na quindë ya nndyotsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, vaa na tsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ jon.

31 Tantꞌantyihoꞌ na ntjiꞌhoꞌ jñꞌoonviꞌ nacjo nnꞌan na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Tananꞌjmiinꞌtohoꞌ ndëëhan min tananꞌvjehoꞌhin. Tancꞌonhoꞌ na veꞌ cꞌuaato jndyuehoꞌ ndëëhan. Tananꞌneinhoꞌ jñꞌoon tsanꞌ na itscüejnaanꞌhanꞌhin. Min minꞌncüii nnon tyiꞌnanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌ nnꞌan. 32 ꞌOꞌ cꞌonhoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ yo nnꞌan. Ncüii cüiihoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ, cꞌonhoꞌ na ntyꞌia rohan ngiohoꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon jndë sitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ xengꞌe Cristo, mantyi quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ joo nanꞌñeen.

5

Jaa na condui ntsinda Tyoꞌtsꞌon, ndö vaa na ichuhanꞌ na quitsamꞌan

1 Ngꞌe na conduihoꞌ ntsinda Tyoꞌtsꞌon na viꞌntyjii jonhoꞌ, quitsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na condui nquii jon. 2 Tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ, quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan chaꞌxjen nquii Cristo mꞌaan jon na viꞌntyjii jon ꞌoꞌ, na tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon ntyja njanhan. Na tyincyaa jon na tui na nndaꞌ, itsijonhanꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon yo jon chaꞌvijon ya na conanꞌcueeꞌ nnꞌan judíos quitsman chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen ntsitꞌman tsꞌon jon jnanhan. Juu na nndaꞌ sꞌaa Cristo, tsixuanhanꞌ chaꞌvijon cüii jndye quichi na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

3 Ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tyiꞌjon ninncyahoꞌ na nincꞌuaa jñꞌoon na ncüiihoꞌ mꞌaan juu yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tantꞌahoꞌ minꞌncüii nnon ꞌnan na tyiꞌjiꞌua tsixuanhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌnanꞌcjaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan. 4 Min tyiꞌquichuhanꞌ na nnanꞌneinhoꞌ ntyja ꞌnaan nanꞌminꞌ. Min tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ na nnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon na jnaanꞌ jndyi vaahanꞌ oo jñꞌoon tsanꞌ, min jñꞌoon na nninncyaahanꞌ natyia ngio nnꞌan na condyehinhanꞌ. Jñꞌoonminꞌ tyiꞌya na ntsinin tsꞌanhanꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoon na ntsitꞌmaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon na yo concyahoꞌ na ya jon. 5 Ee ngio yahoꞌ ncüii tsꞌan na mꞌaan ya juu yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro, jeꞌquindëë ntsijonhin tyquiiꞌ juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon yo Cristo nchu vaa na cotsamꞌan nnꞌan. Min joo nnꞌan na conanꞌjonhan yo ꞌnan na ji vaahanꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon, jeꞌquindëë nnanꞌjonhan yohanꞌ, min nnꞌan na conanꞌcjaaꞌ nꞌonhin ꞌnaan mañoon nnꞌan. Ee tsꞌan na itsꞌaa na nndaꞌ, conduihin tsꞌan na itsitꞌmaanꞌ juu ꞌnan, chito nquii Tyoꞌtsꞌon. 6 Minꞌncüii tsꞌan tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiviꞌnnꞌan juu ꞌoꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ, na ngitso juu na tanin, cuaa nquii na jaa na vantyja nnꞌön Cristo na ntꞌaha nanꞌminꞌ. Ee tsojnaanꞌ joohanꞌ na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joo nnꞌan na tyiꞌninꞌquitañgueeꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen jon. 7 Mangꞌe na nndaꞌ, minꞌchjo tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo nnꞌan na contꞌahin joo jnanminꞌ.

8 Ndyu na toxenꞌchen, tonanꞌjonhoꞌ yo nanꞌminꞌ na conduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najaan, majoꞌ naneinhin conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naxuee na condui nquii Jesucristo. Quinanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 9 Ee tsꞌan na vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ jon na conduihin naxuee, itsꞌaa juu ꞌnan ya, yo ꞌnan na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. ꞌNan na itsꞌaa juu yo juu ꞌnan na ndyiiꞌ tsꞌon juu, mꞌaanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na mayuuꞌ. 10 ꞌOꞌ quinanꞌchonhoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na ntꞌahoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan na nquii Cristo ngaveeꞌ tsꞌon jonhanꞌ. 11 Tananꞌjonhoꞌ yo joo ꞌnan na tyiꞌcüijntꞌue na veꞌ jnꞌaanhanꞌ na nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon conanꞌjonhin yohanꞌ. Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ, mantyi quinanꞌquinaanhoꞌ joo ꞌnan tyiaꞌñeen. 12 Ee itscüejnaanꞌhanꞌ xe na aa nnanꞌnën ntyja ꞌnaan joo natyia na veꞌ ntyꞌiu contꞌa nanꞌñeen. 13 Ee nquii Cristo condui jon naxuee. Joꞌ ncüii cüii nnon natyia, vi na jndë itsiquinaan jon ntyja nchu vaa na tsixuanhanꞌ, covityincyo jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 14 Ee juu naxuee itsiquinaanhanꞌ na ji vaa na tsixuan natyiaꞌñeen. Mangꞌe joꞌ vaa jñꞌoon na jndui na itsohanꞌ:

ꞌUꞌ tsꞌan na matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon tsꞌan na itso ndoꞌ chaꞌna tsꞌoo.

Ngꞌe na tsixuanꞌ nanꞌminꞌ, quinaquintyjaꞌ.

Ndoꞌ nninncyaa Cristo na ncüaaꞌ tsonꞌ, chaꞌvijon na incyaa jon naxuee ntyja na vamꞌanꞌ.

Nndaꞌ itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen.

15 Mangꞌe joꞌ nquehoꞌ quitquen yahoꞌ cüenta nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ, tyiꞌncꞌonhoꞌ chaꞌna nnꞌan na veꞌ cotsamꞌantohan. ꞌOꞌ tyquiiꞌ na cotsamꞌanhoꞌ, quitsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndaꞌ nquen. 16 Ncüii cüii jon na incyaahanꞌ na ntꞌahoꞌ ꞌnan na chuhanꞌ, cüijntꞌue yahoꞌ juuhanꞌ, ee joo ndyumin tyia jndyi ꞌnan na condui. 17 Ndoꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ chaꞌ na nque nnꞌan na nanꞌ contꞌahan. ꞌOꞌ cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintꞌahoꞌ. 18 ꞌOꞌ tyiꞌncüehoꞌ ntajminꞌ, ee juuhanꞌ vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsu ñuaanꞌ juu. Majoꞌ ꞌio ꞌio ncyahoꞌ na juu Espíritu Santo ntquen jon xjen ꞌoꞌ na ninvaañꞌen quiiꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌxjen juu ntajminꞌ iquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ juu tsanquindyi. 19 Xjen na conanꞌneinhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan Cristo, cüijntꞌuehoꞌ jñꞌoon na chuuꞌ tson salmos. Ndoꞌ mantyi quitahoꞌ alabanzas na cüitꞌmaanꞌ Cristo ntyja ꞌnaanhanꞌ, yo mañoon nnon na contꞌahoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ nditꞌmaanꞌhin. Quintꞌahoꞌhanꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ, 20 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin Tyëëhë, ninquiiꞌchen quinduehoꞌ nnon jon na ncya yahin ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen yo xueeꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa.

Nanꞌmin chuhanꞌ na cꞌoon tsanscu tonnon saaꞌ juu ndoꞌ na cꞌoon tsansꞌa tonnon scuuꞌ jon

21 Yo na njon ngiö nquii Cristo, joꞌ quitjueꞌcjehoꞌ ndëë ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon.

22 ꞌOꞌ nanntcu na jndë toncohoꞌ, quitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na condue nnonhoꞌ ndëëhoꞌ chaꞌxjen na cotjueꞌcjehoꞌ nnon nquii Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 23 Ee nquii tsansꞌa conduihin xquen jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ scuuꞌ jon chaꞌxjen nquii Cristo conduihin xquen jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nque nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquii Cristo conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nanꞌñeen na conduihan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. 24 Ndoꞌ chaꞌxjen jaa nnꞌan na condui tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon mꞌan nacje ꞌnaanꞌ Cristo, manndaꞌ chuhanꞌ na nque nanntcu na jndë tonco, quitjueꞌcjehan tondëë nnonhan ntyja ꞌnaan tsoñꞌen.

25 Chaꞌxjen nquii Cristo tꞌoon jon na viꞌntyjii jon jaa nnꞌan na condui tmaanꞌ cüentaaꞌ jon, ndoꞌ tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon chaꞌ ndëë ntsinꞌman jon jaa, manndaꞌ quinanꞌvengiohoꞌ ntcuhoꞌ. 26 Sꞌaa Cristo na nndaꞌ chaꞌ ntquen jon na ntjuꞌ condui jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon xengꞌe juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ yo na jntꞌë jaa yo ndaa yo ntyja ꞌnaanꞌ xueeꞌ jon. 27 Tueꞌ jon chaꞌ nquëhë na condui tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nndëë ncyꞌoon jon cüenta jaa chaꞌxjen juu tsansꞌa ncyꞌoon jon cüenta yuscu yo na icoco jon. Ndoꞌ chaꞌxjen juu yuscuꞌñeen na tëquintyja na nancooꞌ na tycüiꞌhin na minꞌncüii nnon ꞌnan tityꞌa na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ndiaaꞌ juu, ndoꞌ chaꞌxjen tijntyꞌui ya ndiaaꞌ juu, min tavi ꞌnan ncüiichen nnon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌnancooꞌhin na minntyjeeꞌ juu na tongiaaꞌ tsꞌan na nndui saaꞌ juu, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ jaa tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngüentyjëꞌ na tonnon jon na ninvaañꞌen ntyja njanhan cüentaaꞌ jon, na minncüii taꞌnan itsiꞌndaaꞌhanꞌ jaa na tonnon jon. 28 Ndoꞌ chaꞌxjen na viꞌntyjii tsansꞌa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ nquii jon, manndaꞌ ro chuhanꞌ na cꞌoon jon na viꞌntyjii jon scuuꞌ jon. Juu tsꞌan na viꞌntyjii scuuꞌ, viꞌntyjii nquiihin. 29 Ee taꞌnan tsꞌan na jndooꞌ jndyi juu yo siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ. Chito joꞌ. Intꞌue juu ꞌnan na ntquii juu ndoꞌ ivantyjeeꞌ ya juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu. Manndaꞌ vaa itsꞌaa Cristo yo tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, 30 Ee jaa na vantyja nnꞌön jon condui jaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ncüii cüii jaa itsijonhanꞌ ntyja njanhan ncüii cüii nnon na itsiquiñjonꞌhanꞌ jon. 31 Chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsiquindyihanꞌ: “Ngꞌe na nndaꞌ vaa, juu tsansꞌa nꞌndyii juu tye juu ndyee juu na ncꞌoon jon yo scuuꞌ jon, ndoꞌ ve joohan ninncüii siꞌtsꞌo nduihan.” 32 Jñꞌoonvaꞌ na matsjö, tꞌman tsiꞌmanhanꞌ. Ndëë nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, juu jñꞌoonꞌñeen vantyꞌiu tomꞌaanhanꞌ. Majoꞌ ja mavaaꞌ tsꞌön na vacyꞌoonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo yo juu tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon. 33 Ngꞌe na nndaꞌ, mantyi ꞌoꞌ ntyjënnön, ncüii cüiihoꞌ quinanꞌvengiohoꞌ ntcuhoꞌ chaꞌxjen na conanꞌvengio nquehoꞌ. Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nanntcu na mꞌan nnonhoꞌ, ncüii cüiihoꞌ icanhanꞌ na quintꞌahoꞌ na njon sꞌahoꞌ.

6

Ndö vaa icanhanꞌ na cꞌon nda nnꞌan na vantyja nꞌon

1 ꞌOꞌ yotsca, quitaꞌngueeꞌhoꞌ ꞌnan na condue tyehoꞌ yo ndyeehoꞌ, ee tonnon Cristo ya icüjiꞌhanꞌ na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ. 2 Ee quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés, vaa jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon na itsohanꞌ: “Juu tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ, cüinjonhan ntyjiꞌ.” 3 Quitsaꞌhanꞌ chaꞌ nninjndaꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ, ndoꞌ chaꞌ tco xeechuꞌ nnon tsonnangueva.” Juu jñꞌoonꞌñeen ndöꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ.

4 ꞌOꞌ nannon na mꞌan ndahoꞌ, chito ninnquiiꞌchen ntꞌahoꞌ na conanꞌtyiaꞌtohoꞌhin ee xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ncꞌon yoꞌñeen na vje joo ꞌoꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ quinanꞌquehoꞌhin yo jñꞌoon na nnanꞌjndaꞌhanꞌ nquen joo nchu vaa na nnanꞌjonhin yo Cristo.

Jñꞌoon na itsiquiꞌmaanꞌhanꞌ nnꞌan na cotyeꞌntjon ndëë patrón

5 ꞌOꞌ nnꞌan na conduihoꞌ moso ndëë patrón ꞌnaanhoꞌ, yo na xoncüiiꞌ nꞌonhoꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌ tsꞌian na cotꞌua nanꞌñeen ndëëhoꞌ. Quintꞌahoꞌ na njonhin, ndoꞌ cjooꞌ ya nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen ꞌnan na ntꞌue nꞌonhan. Quintꞌahoꞌhanꞌ na chaꞌvijon nnon nquii Cristo na cotyeꞌntjonhoꞌ. 6 Min chito xiaꞌntyi na contꞌahoꞌ na nndaꞌ ya na cotquenhan cüenta nchu vaa na contꞌahoꞌ, chaꞌ ngaveeꞌ ngiohan yo ꞌoꞌ. ꞌOꞌ quityeꞌntjonhoꞌ ndëëhan yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na cotyeꞌntjontyen nnon nquii Cristo. Na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, mantyi ntꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. 7 Joo patrón ꞌnaanhoꞌ, quityeꞌntjonhoꞌ ndëëhan yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ, chaꞌvijon na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon nquii Cristo. 8 Ee mangio yahoꞌ na ncüii cüii nnon tsꞌian ya na contꞌahoꞌ, ndyion ta Jesús ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, tanin min na aa tsꞌan na mꞌaan tyen juu moso ndoꞌ aa tsꞌan na mꞌaan juu xjen ꞌnaanꞌ nquii.

9 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ na mꞌan nnꞌan na cotyeꞌntjonhan ndëëhoꞌ, ninncüii xjen quintꞌahoꞌ yohan chaꞌxjen na jndë tsjö na quintꞌahan na tondëëhoꞌ. Min tavintꞌa yahoꞌ na nnanꞌtyꞌuehoꞌhin na nnduehoꞌ jñꞌoon viꞌ ndëëhan. Quiñjontyen nꞌonhoꞌ na juu Cristo na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, xiaꞌntyi nquii jon conduihin tyꞌoohoꞌ, nquehoꞌ ndoꞌ mantyi joohan. Min tyiꞌquitsꞌaa jon na njon nchjii jon ncüii tsꞌan, majoꞌ ncüiichenhin xeꞌquitsꞌaa jonhanꞌ.

Min ntꞌö tsꞌian na ninjntꞌue jaa na ncꞌö cjooꞌ juu yutyia

10 ꞌOꞌ ntyjë, ndö jñꞌoon na matsꞌia na matsjö ndëëhoꞌ. Nquii ta Jesús conduihin na taquintyja najndei jon, joꞌ cꞌonhoꞌ najndëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ. 11 Incyaa Tyoꞌtsꞌon ncüii cüii nnon na icanhanꞌ jaa chaꞌ nndëë nnanꞌtyꞌui joo ꞌnan na itsijndaꞌ juu yutyia na ninꞌquitsiꞌndaaꞌ juu jaa. Cüijntꞌuehoꞌhanꞌ chaꞌ nndëë ngüentyjeeꞌtyenhoꞌ quityquiiꞌ tsoñꞌen na itsijndaꞌ juu na ninꞌcjuꞌcjehanꞌ ꞌoꞌ. 12 Juu tyiaꞌ na mꞌan, chito yo nnꞌan mꞌanhanꞌ, Juuhanꞌ mꞌanhanꞌ nacjoo joo yotyia na cotoꞌxen na vaa najndë na conduihan, joohan na cotoꞌxenhan nnꞌan tsonnanguevahin na conduihanꞌ na jaan. Juu tyiaꞌ na cotsamꞌan mꞌaanhanꞌ yo joo natyia na mꞌan ntjöꞌndue. 13 Ngꞌe na nndaꞌ vaa, cüijntꞌuehoꞌ tsoñꞌen ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ na incyaa Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, chaꞌ juu xjen na vja yutyia cjohoꞌ yo ntyje yotyiahin, nndëë ntaꞌntjonhoꞌhin. Ndoꞌ vi na jndë tenon tyiaꞌ na coꞌohoꞌ cjohan, nnintyincyooꞌ na coventyjeeꞌtyenhoꞌ.

14 Chaꞌxjen ncüii sondaro itsityen juu tsiaaꞌ, mantyi ꞌoꞌ quintjotyenhoꞌ yo jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ chaꞌxjen juu coton xjo na cüe sondaro ivañoonꞌhanꞌhin na tyiꞌntqueeꞌ juu, mantyi cüijntꞌuehoꞌ juu na iquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na tajnan nanꞌxuanhoꞌ na cüañoonꞌhanꞌhoꞌ. 15 Ndoꞌ chaꞌxjen ncüii sondaro mꞌaan cje jon na ñjon ntcoonꞌ jon ngꞌee jon, mantyi ninnquiiꞌchen cꞌoncjehoꞌ na nnanꞌquindyiihoꞌ nnꞌan juu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na incyaahanꞌ na ntjo ya ntyjii ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon yohan. 16 Ndoꞌ vantjoꞌchen nanꞌminꞌ, cantyjatyen nꞌonhoꞌ jon ee juuhanꞌ ntsityuiiꞌhanꞌ tsoñꞌen naviꞌ na ijuꞌ yutyia nacjohoꞌ, chaꞌxjen juu tjan tꞌman na ñooncjehanꞌ ntꞌö sondaro, itsinduuꞌhanꞌ chon na ntjo nnon ncjo isaaꞌ chaꞌ tyiꞌntjon sondaroꞌñeen natëꞌ. 17 Cüijntꞌuehoꞌ juu na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ na ngüañoonꞌhanꞌ nquenhoꞌ yo joo jñꞌoon na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ mantyi cüijntꞌuehoꞌ juu jñꞌoonꞌ jon na incyaa Espíritu na juuhanꞌ conduihanꞌ xjotë. 18 Tsoñꞌen na coquenonhoꞌ, ncyahoꞌ na nquii Espíritu ntsiꞌman jon ndëëhoꞌ nin jñꞌoon na ngitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Quinduehoꞌ nnon jon ꞌnan na coquenonhoꞌ yo ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ tyiꞌntsacüentyjeeꞌhoꞌ na quitanhoꞌ na quitejndei jon tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 19 Ndoꞌ mantyi quitanhoꞌ nnon jon ntyja njan na ya ntsixuan ñuan njan, na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, juu jñꞌoonꞌñeen ndyu na toxenꞌchen, vantyꞌiuuꞌ tomꞌaanhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndoꞌ mantyi quitanhoꞌ na ntejndei jon ja na ya ntsitjönꞌ jñꞌoon na mancya ndëëhan. 20 Ndoꞌ mantyi juu xjen na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ja chaꞌ na minꞌcya ro xjen na ntsiquinaanhanꞌ na ntsinën ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan, ntsꞌahanꞌ yo na ntsixuan ñuan. Juu jñꞌoonꞌñeen na vantyꞌiuuꞌ tomꞌaanhanꞌ ndyu na toxenꞌchen.

Jñꞌoon na matsꞌia na incyaa Pablo

21 Juu ntyjëëhë Tíquico vayꞌoon jon tsonvahin na mꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ na njon jndyihin ngiohoꞌ ndoꞌ mantyi ja. Xoncüeeꞌ tsꞌon jon quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ ta Jesús. Chen chen ntsiquindyi jon ꞌoꞌ tsoñꞌen ntyja njan chaꞌ ncüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa ꞌnan na maquenön yo juu na jömꞌan. 22 Majuu tsꞌianvaꞌ na majñönhin na mꞌanhoꞌ, chaꞌ nndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na coquenö́n, chaꞌ nninncyaahanꞌ na xoncüiiꞌ nꞌonhoꞌ.

23 Nquii tyëëhë ta Tyoꞌtsꞌon yo Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, macꞌan ndëëhan na cꞌoonhanꞌ yo ꞌoꞌ, ndoꞌ mantyi yo na quinanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, yo juu na covantyja nꞌonhoꞌ jon. 24 Juu naya na condui ta Tyoꞌtsꞌon, cꞌoonhanꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan na tyiꞌquintycüii na conanꞌvengiohan nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaaha.

Filipenses

1

2

3

4

Tson Na Scüenon Pablo Ndëë Nnꞌan
Tsjoon Filipos

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

1 Ja Pablo yo Timoteo condui já nnꞌan na cotyeꞌntjö́n nnon Cristo Jesús. Conanꞌcüanö́n tsonvahin ndëë ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon na mꞌanhoꞌ tsjoon Filipos, ndoꞌ mantyi ndëë ꞌoꞌ na conintquehoꞌ quityquiiꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ mantyi ndëë nquehoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ juu tmaanꞌñeen. 2 Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na nanꞌxuanhan yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, macꞌan ndëëhan na ncyahan na jndyentyichenhanꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta.

Ican Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan na vantyja nꞌon

3 Ncüii cüii jon na vañjoonꞌ tsꞌön ꞌoꞌ, mancya naya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 4 Ndoꞌ ncüii ncüii jnda na macꞌan na quitejndei jon ꞌoꞌ, matsꞌahanꞌ yo na nën rö, 5 Ngꞌe conanꞌjonhoꞌ yo ja yo juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon xee na vejndyee tyeꞌ na tondyehoꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ata xjen nein. 6 Ee ntyjiiꞌ ya tsꞌön, nquii Tyoꞌtsꞌon taꞌ jon juu tsꞌian yavahin quiiꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ ngüantyjeeꞌ jonhanꞌ ata xjen na jndë siquindëhanꞌ juuhanꞌ juu xuee ya na nndyo nndaꞌ Jesucristo. 7 Chuhanꞌ na nndaꞌ vaa na mꞌaanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanhoꞌ ngꞌe na tꞌman vaa na viꞌntyji ꞌoꞌ. Ee conanꞌjonhoꞌ yo ja ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsixuan Tyoꞌtsꞌon min na aa vancjo ntyꞌi ja oo min na minntyjëꞌ tondëë nanmꞌannꞌian na macüjiꞌ jndyoyu ndëëhan juu jñꞌoon naya na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan. 8 Ee ntyjii ya Tyoꞌtsꞌon na viꞌntyji jndyi ja ꞌoꞌ yo maninꞌjuu na viꞌntyjii Cristo ꞌoꞌ. 9 Ndö vaa jñꞌoon na macꞌan nnon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, na juu na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan, nninncyaahanꞌ na yantyichen ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon yo tsoñꞌen na icanhanꞌhoꞌ na ntjiꞌhoꞌ cüenta ꞌnan na chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ ndoꞌ yo ꞌnan na tyiꞌquitsohanꞌ, 10 Chaꞌ nndëë ntjiꞌhoꞌ cüenta nin ꞌnan na yantyichen, ndoꞌ chaꞌ juu na cotsamꞌanhoꞌ, ncꞌonhanꞌ na ntjuꞌhanꞌ, yo na taꞌnan ncüii nnon na ntsꞌaahanꞌ na vaa jnan ꞌoꞌ xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ Cristo, 11 Chaꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ jndye nnon naya nnintyincyooꞌ na contꞌahoꞌ, xengꞌe Jesucristo, na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan joohanꞌ.

Viochen xjen na vantꞌö ntyeꞌntjön nnon Cristo

12 ꞌOꞌ ntyjë, ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na juu naviꞌ na maquenön na ntyꞌi vancjo, itejndeintyichenhanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiquinaanntyichenhanꞌ na covineinntyichen jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. 13 Ata tsoñꞌen sondaro na cotaꞌntyjeeꞌhan vatsꞌian ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, conanꞌneinhan xengꞌe na condui ja cüentaaꞌ Cristo, joꞌ na covityen ja yo carena. 14 Ndoꞌ min na mꞌan ja vancjo, nque ntyjë na vantyja nꞌon Jesús, majndyentyihan coyꞌonhan na tꞌman nꞌonhan na coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon yo na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nꞌonhan ndo na minꞌncüii tyiꞌtsityꞌuehanꞌhin.

15 Mavaaꞌ tsꞌön na ñꞌen nanꞌñeen na coninncyahan juu jñꞌoonꞌñeen veꞌ ngꞌe na tëëꞌ nꞌonhan ja, na tyiꞌquintjo ya ngiohan na condijntꞌue Tyoꞌtsꞌon tsꞌian na matsꞌa. Majoꞌ minndyechenhan xoncüeeꞌ nꞌonhan na contꞌahan tsꞌianꞌñeen. 16 Contꞌahinhanꞌ na ya ngiohan ngꞌe na vengiohan ja, ee covaaꞌ nꞌonhan na nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon ja ntjoohin na ngüentyjëꞌ tondëë nanmꞌannꞌian na cüjiꞌ jndyoyu ndëëhan jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌ juu jñꞌoon nayava. 17 Majoꞌ minndyechen nanꞌñeen na tëëꞌ nꞌonhan ja, coninncyahin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na contyja nꞌonhan na nndue nnꞌan na nquehin njonhin, tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan na contꞌahan tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ ndyiiꞌ nꞌonhan na ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na contꞌahan, nchjentyichenhanꞌ ja na mꞌan vancjo. 18 Majoꞌ tyiꞌcotsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji min na contꞌahan na nndaꞌ. Ata incyaahanꞌ na nën na nndaꞌ vaa na maquenön, ee minninchen na contꞌahan, min na aa xoncüeeꞌ nꞌonhan ndoꞌ min na aa veꞌ contꞌa nquehan, majoꞌ juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo vja na condye nnꞌanhanꞌ.

Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ninvito ncꞌön na nën rö, 19 Ee mavaaꞌ ya tsꞌön na ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nanꞌminꞌ, ndyaa ja vancjo ngꞌe na cotejndeihoꞌ ja na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja njan, ndoꞌ yo na nninncyaa Jesucristo na nquii Espíritu Santo ntejndei jon ja. 20 Ee manchaꞌxjen ndyiiꞌ tsꞌön na tyiꞌxeꞌquitsꞌa ncüii nnon na ncjuꞌcjehanꞌ Cristo na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntjo jnaanꞌ ja. Ndoꞌ ntyja vichen tsꞌön nanein yo na matsixuan ñuan, ntsinën ndëë nnꞌan chaꞌxjen jndë totsꞌa na toxenꞌchen, chaꞌ nnintꞌmaanꞌ Cristo ntyja njan, tanin min xe na aa ngüantꞌöntyëchën, oo min xe na aa nnanꞌcueeꞌhan ja. 21 Ee ntyja njan, viochen xjen na vantꞌö, Cristo macꞌö na tonnön. Ndoꞌ min xe na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, majoꞌ yantyi ncꞌön ee na ncjö naijon na mꞌaan jon. 22 Majoꞌ xe na aa ngüantꞌöntyëchën, nninncyaantyichenhanꞌ xjen na nntyeꞌntjön nnon ta Jesús, majoꞌ ndicüaaꞌ tsꞌön nin ncüii na ve nanꞌminꞌ na ncüji. 23 Ee ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌön, min ndicüjiꞌ cüenta nin ncüii na ve nanꞌminꞌ na yantyichen. Ee ncüii ntyja cuaa nquii min xe na aa nnanꞌcueeꞌhan ja chaꞌ ncjö na mꞌaan Cristo. Ntyja na macüjiꞌ ja cüenta, juuhanꞌ yantyichen. 24 Majoꞌ cüiichen ntyja matꞌmanntyi icanhanꞌ na ntjontyichen ja chaꞌ ntejndeintyëchën ꞌoꞌ. 25 Ndoꞌ ngꞌe ntyjiiꞌ ya tsꞌön na xeꞌcüꞌiö tyꞌua, mancüiixjen ngüantꞌöntyë chaꞌ ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na ncꞌonhoꞌ na neinntyichenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 26 Ndoꞌ na nndaꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo, ninncyaahanꞌ na nein jndyihoꞌ na nguë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.

27 Majoꞌ minꞌcya ro na ve nanꞌminꞌ ngenön, quitquenhoꞌ cüenta na ngomꞌanhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na jndë sintjuꞌ Jesucristo quiiꞌ tsꞌon juu. Yajoꞌ min xe na aa nguë ntcüꞌë na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ aa veꞌ nndyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanhoꞌ, majoꞌ ncüaaꞌ tsꞌön na tyen ventyjeeꞌhoꞌ na ninncüii mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, ninncüii jñꞌoontiu nanꞌxuanhoꞌ na conanꞌchonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon naya, 28 Min tyiꞌnanꞌtyuehoꞌ nchu vaa nntꞌa nnꞌan na jndohan ꞌoꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe na tyiꞌconanꞌtyuehoꞌ tondëë nanꞌñeen, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhan na ñjonhan nato na vaquitsu ñuaanhan, majoꞌ nquehoꞌ vayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. 29 Ee nquehoꞌ chito xiaꞌntyi incyaa Tyoꞌtsꞌon juu naya ꞌnaanhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, mantyi incyaa jon na contꞌaviꞌ nnꞌan ꞌoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 30 Maninjuu naviꞌ na jntyꞌiahoꞌ na tquenön xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, nanein majuuntyihanꞌ covenon nquehoꞌ. Ndoꞌ mantyi tsjoonva mꞌan nnꞌan na conanꞌchonhan na quinchjentyichenhanꞌ ja chaꞌxjen juu jñꞌoon na condyehoꞌ ntyja njan.

2

Nquii Cristo sindyiaꞌhin, ndoꞌ mantyi taquintyja tꞌman conduihin

1 ꞌOꞌ na ninncüii conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, juuhanꞌ xe na aa incyaahanꞌ na jndëhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ¿Aa ntejndeihoꞌ ja ngꞌe na viꞌnchjii jon ꞌoꞌ? ¿Aa njon jndyi ngiohoꞌ na condui jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na nquii Espíritu Santo itsitjonꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ jon? ¿Aa conanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon? ¿Aa mꞌanhoꞌ na ntyꞌia rohan ngiohoꞌ? 2 Xe conanꞌxuanhoꞌ nanꞌminꞌ, yajoꞌ ncyahoꞌ na nën rö na quinanꞌmanhoꞌ na vengiohoꞌ ntyjehoꞌ ndoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yohan, na ninncüii ꞌnan ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ ninncüii na ntyja nꞌonhoꞌ na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 3 Min minꞌncüii nnon ꞌnan tavintꞌahoꞌ na ntsiquinjonhanꞌ nquehoꞌ min chaꞌna nanꞌsꞌahoꞌ oo na nanꞌntcuhoꞌ, tsoñꞌen ꞌnan, quintꞌahoꞌhanꞌ yo na ndyiaꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ ncüii cüiihoꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta na nque ntyjehoꞌ njonchenhin chichen nquehoꞌ. 4 Ncüii cüiihoꞌ chito xiaꞌntyi ncꞌoonꞌ tsꞌon juu nchu vaa na ntejndeihanꞌ nquii, mantyi cꞌoonꞌ tsꞌon juu nchu vaa ntsꞌaa juu chaꞌ quitejndeihanꞌ ntyje juu.

5 Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan ntyjehoꞌ chaꞌxjen totsꞌaa nquii Cristo Jesús xjen na tomꞌaan jon. 6 Ee nquii jon min na Tyoꞌtsꞌon conduihin, majoꞌ tyiꞌquitsichon jon na nnintyincyooꞌ na cüejon conduihin na coꞌxen jon chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon,

7 Majoꞌ tji nquiihin juu na totsixuan jon. Sꞌaa nquii jon na conduihin tsꞌan na ityeꞌntjon jon ndëë nnꞌan, ndoꞌ tuihin chaꞌxjen na tui jaa.

8 Ndoꞌ vi na jndë tuihin na tsꞌanhin, mantyi tjuꞌcjentyichenhin nnon tye jon, ndoꞌ na siuꞌ jon na tꞌua tye jon tsꞌian nnon jon, tyincyaa jon na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na jñon nanꞌñeen jon tsonjnꞌaan.

Juu nanꞌñeen na tquenon jon, itscüejnaanꞌntyichenhanꞌ, chito chaꞌna ncüiichen nnon na conancüje nnꞌan ntyjehan.

9 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa jon, joꞌ jndë sitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌonhin na tëquintyja na tꞌman conduihin. Ndoꞌ jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na njonntyichen tsixuan xueeꞌ Jnda jon, chichen xueeꞌ minꞌcya ro tsꞌan. Taꞌnan tsꞌan na njonntyichen xueeꞌ chaꞌna xueeꞌ nquii Jesucristo.

10 Ndöꞌ vaa sꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌ tsoñꞌen na mꞌaan quiñoonꞌndue, yo ninꞌnnꞌan na mꞌan nnon tsonnangue, yo nnꞌan na jndë tjë, xjen na ndyehan xueeꞌ Jesús, ninncüii ngitaꞌhan ngitongityehan tonnon jon na nnanꞌtmaanꞌhan jon,

11 Ndoꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhan na nquii Jesucristo conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌenhan. Na ndui na nndaꞌ, ntsitꞌmaanꞌhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë.

Manndaꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

Nanꞌxuan jaa chaꞌvijon chon na coninxuee ndëë nnꞌan

12 Joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na venchji ja ꞌoꞌ, ya na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tojooꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na totaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na totsjö ndëëhoꞌ. Ndoꞌ majndeichen nanein na taja cꞌoon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ quitquenntyichenhoꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na matsjö. Ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ, quinanꞌmanhoꞌ na njon jndyihin ngiohoꞌ yo na incyaahoꞌ na nnanꞌtjahoꞌ nnon jon. 13 Ndëë ntꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon itsꞌaa jon na conanꞌnꞌonhoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ ꞌnan na caveeꞌ tsꞌon jon, ndoꞌ ninncyaa jon najndëhoꞌ na nnanꞌquindëhoꞌhanꞌ.

14 Tsoñꞌen ntyja na cotsamꞌanhoꞌ, tyiꞌnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon cjo nnꞌan, min tyiꞌnanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yohin. 15 Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ chaꞌ nnanꞌxuanhoꞌ nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtja na jiꞌua conduihoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. ꞌOꞌ conduihoꞌ ntsinda jon ndoꞌ icanhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia na covineiinꞌ nꞌonhan na contꞌahinhanꞌ. Quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ncjuu na coninxuee ndëëhan na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu najaan na tsixuan tsonnangue. 16 Nndaꞌ vaa na chuhanꞌ na quitsamꞌanhoꞌ viochen xjen na conanꞌquindyiihoꞌ nnꞌan juu jñꞌoon na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. Na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ juu xuee na nndyo nndaꞌ Cristo, nninncyaahanꞌ na nën jndyi ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee ntsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌveꞌ jnꞌaan na sichön na totsꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 17 Nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntscueeꞌhanꞌ ja jnaanꞌ na toninncya jñꞌoon ꞌnaanꞌ Cristo na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Xe na aa ntscueeꞌhanꞌ ja, ntsijonhanꞌ na condui ja chaꞌvijon quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan judíos na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Na nndui na nndaꞌ, ntsiquindëhanꞌ juu na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon jon na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Majoꞌ tanin, mꞌan na nën rö xe na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ mantyi nën rö na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ. 18 Ngꞌe na nndaꞌ, mantyi chuhanꞌ na cüineiinꞌ nꞌonhoꞌ yo ja.

Xoncüeeꞌ tsꞌon Timoteo yo Epafrodito

19 Xe na aa nquii ta Jesús ntꞌue tsꞌon jon, ntyja ntcüiiꞌ tsꞌön na cje nndëë ncꞌua tsꞌian nnon Timoteo na ngaquindyiaaꞌ jon ꞌoꞌ. Ndoꞌ ya na nndyo ntcüeꞌ jon, jñꞌoon na nndyoyꞌoon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, nninncyaahanꞌ na ya ntyji. 20 Ee xiaꞌntyi nquii jon mꞌaan jon na xoncüeeꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, taꞌnan ncüiichen tsꞌan na mꞌaanꞌ tsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌxjen ja. 21 Ee tsochen nnꞌan na mꞌan ntjoohin, xiaꞌntyi mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian ꞌnaanhan, min tyiꞌcjooꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ nquii Cristo Jesús. 22 ꞌOꞌ mangio yahoꞌ nchu vaa na siꞌmanhanꞌ na tꞌman coninjntꞌue Timoteo na totyeꞌntjon juu na toninncyaa juu jñꞌoon naya yo ja. Totsꞌaa juu tsꞌian yo ja chaꞌvijon itejndei tsꞌan tye nquii juu. 23 Ya na ncüaaꞌ jndaꞌ tsꞌön nchu vaa ꞌnan ngenön, yajoꞌ njñön nntꞌahin na mꞌanhoꞌ. 24 Mantyi incyaa ta Jesús na qui tsꞌönhin na cje ro na nndëë ncjöquintyꞌia nntꞌa ꞌoꞌ.

25 Min na nndaꞌ, jndë taaꞌ tsꞌön na chuhanꞌ na quitscüenön ntcüꞌë juu ntyjëëhë Epafrodito na mꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ tꞌuahoꞌ tsꞌian nnon jon na quitejndei jon ja yo tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsꞌa. Totsichon jon yo ja na totyeꞌntjö́n nnon Jesucristo. Manquehoꞌ jñonhoꞌhin na quindyoyꞌoon jon xoquituꞌ na ndijntꞌue ja. 26 Ntꞌue jndyi tsꞌon jon na ndyiaaꞌ nndaꞌ jon ꞌoꞌ, ndoꞌ siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii jon na jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tiviiꞌ jon. 27 Ee mayuuꞌ mioon jndyi tiviiꞌ jon ata mavaa xjen na ntscueeꞌhanꞌhin. Majoꞌ mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon ndoꞌ sinꞌman jonhin. Ndoꞌ na tꞌoon jon na ndyiaꞌ juu ntyjii jon, mantyi tꞌoon jon na ntyꞌia rö ntyjii jon, ee xe na aa tueꞌ tsanꞌñeen, ntsichjooꞌntyichenhanꞌ tsꞌön. 28 Mangꞌe joꞌ, cje matscüenön ntcüꞌëhin na mꞌanhoꞌ chaꞌ nninncyaahanꞌ na neinhoꞌ na njntyꞌia nndaꞌhoꞌhin, yajoꞌ tavijeꞌcꞌönntyëchën jñuaanꞌ tsꞌön. 29 Cyꞌon ntcüeꞌhoꞌ cüentahin yo na nein jndyihoꞌ ngꞌe na conduihin ncüii ntyjë na vantyja tsꞌon jon ta Jesús. Quintꞌahoꞌ na njonhin, ndoꞌ mantyi yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na cotyentjonhan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌna juu jon. 30 Machjontyi ntscueeꞌhanꞌhin ngꞌe na totsichon jndyi jon yo tsꞌian na tꞌua Cristo nnon jon. Ninvito tquenhin quityquiiꞌ tsꞌianꞌñeen min na tovaa na toncuuꞌ na ntscueeꞌhanꞌhin ngꞌe na totejndei jon ja, majoꞌ tsꞌian na tꞌuahoꞌ nnon jon, itsiquindë jonhanꞌ yo ja.

3

Njon jndyi na vajnaanꞌ tsꞌan Cristo

1 Nanein ꞌoꞌ ntyjë, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na nanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ nquii ta Jesús. Juu jñꞌoon na jndë tji na toxenꞌchen, tyiꞌtscüetëꞌhanꞌ ja na matsjö nntꞌahanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ na matsꞌa na nndaꞌ, ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na tyiꞌntsiviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. 2 Taninncyahoꞌ na joo nnꞌan na tyiꞌconduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌviꞌnnꞌanhan ꞌoꞌ. Joo nanꞌñeen conanꞌmanhan na ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ juu costumbre chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, ndoꞌ conduehan xe na aa tyiꞌcontꞌahoꞌhanꞌ, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na conduihin cüentaaꞌ nquii jon. 3 Ee nquë condui nnꞌan na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ nquii jon, manquëhë na conanꞌtꞌmanꞌ jaahin ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu na conduihin. Jaa tyiꞌcꞌön na qui nnꞌön yo ꞌnan na contꞌa nquëhë na chaꞌ ntyiiꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 4 Majoꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na njon jndyihan, xe na aa nndaꞌ vaa, ja tꞌmanntyichen ndëë ntsiqui tsꞌön na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ja ntyja ꞌnaanꞌ na matsixuan ncö. Taꞌnan ncüiichen tsꞌan na ndëë ntsiquintyichen tsꞌon juu nchu vaa na tsixuan nquii juu, chichen ja. 5 Jndë nen xuee na tui ja ndoꞌ tui yo ja chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yononꞌndaa ndahin. Tui ja tsjan Israel na jndyocahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon Benjamín. Condui ja tsꞌan hebreo ndoꞌ majoꞌntyi tsotyë yo tsondyö. Totsijön yo jñꞌoon na tquen nquii Moisés chaꞌxjen juu jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan tmaanꞌ fariseos. 6 Jaaꞌ jndyi totsꞌa na tyiꞌquintꞌue tsꞌön na nꞌndye nnꞌan judíos jñꞌoon na tquen juu Moisés, ata nnꞌan na tentyja nꞌonhan Cristo, totyꞌihan vancjo. Ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na coꞌxen jñꞌoonꞌñeen na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌ ntquenhanꞌhin na jndyoyu conduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan minꞌncüii tsꞌan na ndëë ntsiꞌman na matsitja ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 7 Tsoñꞌen nanminꞌ, na toxenꞌchen tocüjiꞌ cüenta na njon jndyihanꞌ, majoꞌ nanein macüjiꞌ cüenta na veꞌ jnꞌaanhanꞌ, jeꞌcüijntꞌuehanꞌ na ntyiiꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 8 Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ. Nein tsoñꞌen nnon ꞌnan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na ntquenhanꞌhin na nduihan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, macüjiꞌ cüenta conduihanꞌ ꞌnan na veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Matsꞌa na nndaꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ na ngüajnꞌan Cristo, juuhanꞌ taquintyja na njonchenhanꞌ. Minꞌcya ro ncüiichen nnon ꞌnan na ntsitiu tsꞌan na ngüañoonꞌhanꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌenhanꞌ macüjiꞌ cüenta na conduihanꞌ toꞌ. 9 Maquen ja na ntsiꞌmanhanꞌ na condui ja tsꞌan na jndë tyiiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na chito condui ja tsꞌan na tajnan tsixuan juu ngꞌe na itsiquindë juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Iquenhanꞌ ja na tajnan tsixuan ngꞌe na vantyja tsꞌön Cristo. Maninjuuntyihanꞌ na covijntꞌue Tyoꞌtsꞌon na iquen jon tsꞌan na taꞌnan jnan tsixuan juu ngꞌe na vantyja tsꞌon juuhin. 10 Xiaꞌntyi ntꞌue tsꞌön na ya ya ngüajnꞌanchën Cristo, yo maninjuu najndei na tsixuan nquii jon juu xjen na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon. Ndoꞌ mantyi na ntsijön yohin yo joo naviꞌ na toquenon jon chaꞌ joo na ntꞌue jndyi tsꞌön na tyiꞌcaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon joohanꞌ, ntsixuan ja tsꞌoo ntyja ꞌnaanhanꞌ chaꞌxjen nquii Cristo tueꞌ jon. 11 Nndaꞌ vaa na maquen ja ee ntyja tsꞌön vi na jndë tꞌiö, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüantꞌö xcö chaꞌxjen na tyincyaa jon na tandoꞌ xco nquii Cristo.

Quinanꞌchonhoꞌ chaꞌ ya ntsquehoꞌ nquii na vijon na mꞌaan Cristo

12 Chito na matsjö na jndë matsixuan tsochen nanꞌminꞌ, min chito matsiquindëëñꞌën tonnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ matsichön yantyë na ntsixuan ntyja ꞌnaanꞌ na sijndaꞌ Cristo Jesús na ntꞌue tsꞌon jon yo ja xjen na tji jon ja na ntsixuan cüentaaꞌ jon. 13 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon, joo na jndë sijndaꞌ jon na ntꞌue tsꞌon jon yo ja, chito macüjiꞌ cüenta na matsixuanhanꞌ. Xiaꞌntyi ncüii vaa na ntꞌue tsꞌön. Matsꞌa ya na cotsuuꞌ tsꞌön nchu vaa na totsixuan na toxenꞌchen. Ndoꞌ cojooꞌ ya ya tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ na quitsꞌa na tonnonchen. 14 Juu ꞌnan na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌ ngueeꞌ juu na mꞌaan jon, matsichön yantyë na nguë joꞌ. Joꞌ iquenꞌ jon jaa na ninncyaa jon na ncyꞌön cüenta ncüii na njon jndyi conduihanꞌ ngꞌe nquii Cristo Jesús.

15 Tsoñꞌenhoꞌ na conduihoꞌ na vaquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntyja tsꞌön na nnanꞌjonhoꞌ yo ja ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonminꞌ. Majoꞌ xe chito na nndaꞌ vaa ngiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ntyji na ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌñeen ndëëhoꞌ, 16 xe na aa cotaꞌngueeꞌhoꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ na jndë tyꞌonhoꞌ cüenta.

17 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, quitsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na matsꞌa. Mꞌan nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na coꞌomꞌanhan chaꞌxjen na tojntyꞌiahoꞌ na tontꞌá juu xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan nanꞌñeen chaꞌ ncüꞌahoꞌ nchu vaa na cotsamꞌanhan. 18 Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe jndye nnꞌan mꞌan na tyiꞌquijndooꞌhan juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan. Jndë tijndye jnda na totsjöhanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ cocyaa ndaa nnön na matsjö nntꞌahanꞌ. 19 Majoꞌ ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na quitꞌuiiviꞌhanꞌ nanꞌñeen tyquiiꞌ vꞌio. Ee tyiꞌquintꞌue nꞌonhan na ntꞌahan ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii jon, xiaꞌntyi ninꞌquintꞌahan ꞌnan na juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhan ntꞌue tsꞌonhanꞌ. Min tyiꞌcꞌonhan na tyia ngiohan ntyja ꞌnaan ꞌnan na contꞌahan, ata conanꞌsaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ninꞌnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhan ꞌnan tyia na min nnon tsonnangue. 20 Majoꞌ jaa nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue. Nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, coventꞌö tycüiihi na nnan jon joꞌ na ntsinꞌman jon ñuan njanhan. 21 Ee joo siꞌtsꞌo ndyiaꞌ na nanꞌxuan jaa nnon tsonnanguevahin, ntscüejndyo jonhanꞌ chaꞌ nnanꞌxuanhanꞌ chaꞌna siꞌtsꞌo na tsixuan nquii jon quiñoonꞌndue. Ntsꞌaa jon na nndaꞌ xengꞌe juu najndei na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen.

4

Manchaꞌxjen cꞌön na nën na condui jaa cüentaaꞌ ta Jesús

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, ntꞌue jndyi tsꞌön na ncjöquintyꞌia nntꞌahoꞌ. Viꞌntyji jndyi ja ꞌoꞌ ndoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon ncüii nnon na njon jndyihanꞌ na ncyꞌön cüenta. Ngꞌe na conduihoꞌ cüentaaꞌ ta Jesús, matsijntꞌa ja nquenhoꞌ na quitsamꞌantyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌxjen na jndë totsjö ndëëhoꞌ.

2 Juu Evodia yo Síntique, matsꞌa tyꞌoohin na quinanꞌntycüiihan jñꞌoon yo ntyjehan ngꞌe conduihan ntyjehan na vantyja nꞌonhan ta Jesús. 3 Ndoꞌ mantyi macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ, ꞌuꞌ ntyjë na xoncüeeꞌ tsonꞌ na jndë saꞌ tsꞌian yo ja, quitejndeiꞌ ve nanntcuminꞌ na quintjo ya ntcüeꞌhan. Ee ve joohan tonanꞌjonhan yo ja na ninncüii tꞌoonꞌ nꞌonhan na tonanꞌquindyiihan nnꞌan jñꞌoon naya, mantyi Clemente yo mañoon vendye ntyjë na tonanꞌjonhan yo juu tsꞌianꞌñeen yo ja. Joohan jndë jndui ngueehan nnon tson ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsiquindyihanꞌ nin joo nnꞌan na conduihan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan.

4 Manchaꞌchen xjen cüineinhoꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo ta Jesús. Matsjö nntꞌa, cüineinhoꞌ. 5 Quintꞌahoꞌ tsoñꞌen na ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na ya ñuan nanꞌxuanhoꞌ. Ee mavaaviꞌ xjen na nndyo nndaꞌ ta Jesús.

6 Minꞌncüii jñuaanꞌ tsꞌon tancꞌonhoꞌ. Tsoñꞌen ꞌnan na coquenonhoꞌ, ncyahoꞌ cüentahanꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ quitanhoꞌ nnon jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ mantyi quinduehoꞌ na ncya ya jon. 7 Juu na incyaa Tyoꞌtsꞌon na cꞌoon tsꞌan na tajñuaanꞌ tsꞌonhin na tonnon jon, taꞌnan tsꞌan na ndëë ncüaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ncyahoꞌ na juuhanꞌ ngüantyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ yo ninꞌjoo na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ.

Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na ya

8 Jñꞌoon na matsꞌia na matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ ntyjë, ninnquiiꞌchen cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ, yo tsoñꞌen na ntyja ꞌnaanhanꞌ nditꞌmaanꞌ cüiichen tsꞌan, yo tsoñꞌen na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, yo tsoñꞌen na condui na ntjuꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yo tsoñꞌen na ntsꞌaahanꞌ na nque nnꞌan ndiveꞌngiohan ꞌoꞌ, yo tsoñꞌen na ninncyaahanꞌ na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na ya ñuan nanꞌxuanhoꞌ. Minꞌninchen jñꞌoonminꞌ na nanꞌxuanhanꞌ na njonhanꞌ, na chuhanꞌ na cüitꞌmaanꞌ ncüiichen tsꞌan, cꞌoonꞌtyen nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ.

9 Min jñꞌoon na jndë totsiꞌman ja ndëëhoꞌ na jndë tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen na jndë tondyehoꞌhanꞌ ndoꞌ na jndë tojntyꞌia ndëëhoꞌ ꞌnan na totsꞌa, joo jñꞌoonminꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon tsꞌan na tonnon jon, ncꞌoon jon yohoꞌ.

Ncya ya ꞌoꞌ na tejndeihoꞌ ja

10 Ngꞌe na matsijon ja yo ta Jesús, nën jndyi na cüiichen jon itsiꞌmanhanꞌ na ñjon nꞌonhoꞌ ja. Manchji na tyiꞌcotsuuꞌ nꞌonhoꞌ ja, veꞌ tyiꞌitsijonhanꞌ na nninncyaahanꞌ xjen na ntejndeintyihoꞌ ja. 11 Chito na matsjö jñꞌoonvaꞌ ngꞌe vaa ncüii nnon na itsitjahanꞌ ja na mantyja tsꞌön na quintꞌahoꞌ naya ja, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon jndë siꞌman jon nnön na quintjo nchji yo tsoñꞌen ꞌnan na maquenön. 12 Ntyji nchu vaa ncꞌön min na maya ꞌnan yꞌön ndoꞌ min na aa chjohanꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ, jndë siꞌmanhanꞌ nnön nchu vaa ncꞌön na nën rö minꞌcya ro ncüii nnon ꞌnan na maquenön, min na aa nndinon ꞌnan na macüꞌa, ndoꞌ min na aa ninꞌjntꞌö, min na aa covinon ꞌnan na mana chö oo min na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌue ja. 13 Minꞌcya ro na maquenön, condëë manan yohanꞌ ngꞌe nquii Cristo incyaa jon na condëë matsꞌa. 14 Majoꞌ min na nndaꞌ, ya jndyi jntꞌahoꞌ na tejndei nndaꞌhoꞌ ja juu xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌue ja.

15 ꞌOꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ tsjoon Filipos, mangiohoꞌ na ninnquehoꞌ totejndeihoꞌ ja xjen na tëncya jñꞌoon naya ndëë nnꞌan mañoon njoon. Ee taꞌnan ncüiichen tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo na tejndeihan ja, xiaꞌntyi nquehoꞌ tonanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na totejndeihoꞌ ja yo juu tsꞌianꞌñeen vi na jndë jntꞌui ndyuaahoꞌ ntꞌö Macedonia. 16 Ndoꞌ juu xjen na tomꞌan tsjoon Tesalónica, chito ninjon jnda jnanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na totejndeihanꞌ ja xjen na totsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌue ja. 17 Tyiꞌndyiiꞌ nꞌonhoꞌ na xiaꞌntyi mꞌaanꞌ tsꞌön na nnanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na ntejndeihoꞌ ja. Jñꞌoon na mꞌaanꞌ tsꞌön na tꞌman naya na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na ngaqueeꞌ cüenta ꞌnaanhoꞌ na tonnon jon ngꞌe na cotejndeihoꞌ ja. 18 Jndë tyꞌönñꞌën cüenta ꞌnan na jnanꞌcüanonhoꞌ. Ata vantjoꞌchen na tinonhanꞌ. Yo xoquituꞌ na jndyoyꞌoon juu Epafrodito, mayahanꞌ yꞌön. Juu xoquituꞌñeen na jnanꞌcüanonhoꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii na ntyja jndye na quichihanꞌ, ncüii na coninncyahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na caveeꞌ nchjii jonhanꞌ. 19 Ndoꞌ nquii jon na matsitꞌmanꞌhin, ntsinon jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na itsitjahanꞌ ꞌoꞌ ntyjantyi joo na taquintyja na njon conduihanꞌ na tsixuan jon ngꞌe Cristo Jesús. 20 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë, ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin naneinhin ndoꞌ na tonnonchen. Quindui na nndaꞌ.

Ndëë tsoñꞌenhan incyaa Pablo tsꞌon

21 Mancya tsꞌon njan ndëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjonhan yo Jesucristo. Nque ntyjë na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ntjoohin tsjoon Roma yo ja, mantyi coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ. 22 Ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ, majndeichen nque nnꞌan na cotyentjonhan vaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoonvahin.

23 Nquii ta Jesucristo quityio jon jnꞌaanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsixuan jon. Mantyjantyi ndöꞌ ro jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ.

Colosenses

1

2

3

4

Tson Na Scüenon Pablo Ndëë Nnꞌan
Tsjoon Colosas

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan tsjoon Colosas

1 Ja Pablo matsꞌa tsꞌian na condui tsonvahin. Ngꞌe na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na mancya juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Juu ntyjëëhë Timoteo itsijonhin yo juu jñꞌoonvahin. 2 Nquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na conduihoꞌ tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhoꞌ tsjoon Colosas, ndëë ꞌoꞌ matscüenön tsonvahin. Nnon nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon macꞌan na juu naya na condui jon yo ninꞌjuu na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, ncyaa jon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ.

Jñꞌoon na ican Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan na vantyja nꞌon

3 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin tye Jesucristo ndoꞌ juu jon conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Xjen na conanꞌnë́n nnon Tyoꞌtsꞌon, machaꞌchen xjen coninncyá na yahin ntyja ꞌnaanhoꞌ. 4 Contꞌá na nndaꞌ ntyjantyi xjen tyeꞌ na condyë́ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo Jesús. Ndoꞌ mantyi na conanꞌvengiohoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 5 Juu na vantyja nꞌonhoꞌhin, yo juu na conanꞌveꞌngiohoꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon, joohanꞌ nanꞌxuanhoꞌhanꞌ xengꞌe ntyja nꞌonhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu na vantyja nꞌonhoꞌ jon vavehanꞌ quiñoonꞌndue. Jndë macondyehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ xengꞌe juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. 6 Juu jñꞌoon nayavahin na coninncya nnꞌan ndëëhoꞌ, jndë vjacyahanꞌ ninvaa tsonnangue. Ndoꞌ minyuuchen na iveeꞌhanꞌ, jndye nnon covityincyooꞌ na icoꞌyahanꞌ nnꞌan. Ndoꞌ mantyi nquehoꞌ, xjen na tyeꞌ condyehoꞌhanꞌ ata xjen neinhin, covityincyooꞌ na jndye nnon itsꞌaahanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ 7 Juu nayaꞌñeen, nquii ntyjëëhë Epafras totsiꞌman jon ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Juu jon vengiö́ jndyihin, conduihin na ityeꞌntjontyen jon nnon Cristo yo já. Xoncüeeꞌ tsꞌon jon na itsꞌaa jon tsꞌianꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 8 Nquii jon jndë siquindyi jon já ntyja ꞌnaanhoꞌ, na incyaa Espíritu Santo na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan.

9 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa jñꞌoon na condyë́, xjen na vejndyee na jndyë́hanꞌ ata xjen neinhin, ninnquiiꞌchen conanꞌnë́n nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Cotán na nquii jon ntsijndaꞌ jon nquenhoꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quitsamꞌanhoꞌ na tonnon jon, yo na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ ndoꞌ nin ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ. 10 Ndöꞌ vaa na cotán chaꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ nndëë ncꞌonhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ na cꞌon nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Cristo, chaꞌ ngaveeꞌ ntyjii jon nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ ndoꞌ na nntꞌahoꞌ jndye nnon naya viochen xjen na covaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 11 Ndoꞌ mantyi cotán na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na conduihin na tëquintyja na tsixuanhanꞌ, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nndëë ncꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ tsoñꞌen naviꞌ na coquenonhoꞌ, min tyiꞌxeꞌquityiꞌhoꞌ cüenta yo ꞌnan na contꞌa nnꞌanhoꞌ. Ata nninncyaahanꞌ na neinhoꞌ juu xjen na covenonhoꞌ joo naviꞌñeen. 12 Ndoꞌ na nninncyahoꞌ na ya nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon na sijndaꞌ jon na ngacüjaꞌhanꞌ jaa na ncyꞌön cüenta juu naya na itsiquindaaꞌ jon tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon, naijon naxuee na ityeꞌntjon Jesucristo. 13 Juu naijon icoꞌxen nquii yutyia, jaan jndyihanꞌ. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë siquindyaa jon jaa na tomꞌan nacje ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ tyiiꞌ jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityentjon jnda nquii jon na viꞌntyjii jndyi jonhin, na nnanꞌjön yo juu na ityeꞌntjon jon. 14 Ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon, joꞌ jndë siquindyaa jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ jnan, ndoꞌ jndë sitꞌman tsꞌon jon jaa na nndaꞌ nanꞌxuan.

Cristo taquintyja na tꞌman conduihin

15 Cristo conduihin na jnduihin nquii Tyoꞌtsꞌon na nquii jon ndiquijntyꞌia nnꞌan jon. Quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon, nquii Jesús taquintyja na tꞌman conduihin. 16 Ee ntyja ꞌnaanꞌ jon, joꞌ tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen na min quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue, ꞌnan na covityincyooꞌ yo na tyiꞌcovityincyooꞌ. Mantyi yo ncüii cüii nnon na cotandoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon na cotoxen, yo mañoon nnon na conintque na chito conduihan nnꞌan. Ntyja ꞌnaanꞌ Cristo tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen joohan, chaꞌ ntyja ꞌnaanhan nditꞌmaanꞌ nquii Cristo. 17 Vitjachen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, mancüiixjen mꞌaan Cristo, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon, contjo na mꞌanhanꞌ chaꞌxjen na tquen jon. 18 Ndëë jaa tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nnꞌön, Cristo conduihin tsöꞌxquenhanꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon tyeꞌ tsoñꞌen. Manquii jon na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon na vejndyee quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen nnꞌan na jndë tjë. Sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ chaꞌ quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen na mꞌan, ncꞌoon Cristo na tëquintyja na tꞌman conduihin. 19 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon taveeꞌ ntyjii jon na tsoñꞌen na condui nquii jon, mantyi juu jnda jon Cristo, cüejon quinduihin. 20 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ jon na jnduiꞌ neoonꞌ jon na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan, joꞌ na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntjo ya ntcüeꞌ nchjii jon yo tsoñꞌen. Itsꞌaa jon na nndaꞌ, yo manquëntyë na mꞌan tsonnanguevahin, ndoꞌ majoꞌntyi yo nque joo na mꞌan quiñoonꞌndue.

21 Xjen na toxenꞌchen tatomꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu xjenꞌñeen tonduihoꞌ nnꞌan na vꞌiiꞌ nꞌonhoꞌhin nchu vaa na tonanꞌtiuhoꞌ, ndoꞌ yo ntyja ꞌnaan natyia na tontꞌahoꞌ. 22 Majoꞌ naneinhin ngꞌe na tquiihanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Cristo na tueꞌ jon, joꞌ jndë ntjo nchjii Tyoꞌtsꞌon yohoꞌ. Tyincyaa jon na tennon Cristo na nndaꞌ, chaꞌ nndëë ntquen jon ꞌoꞌ na ñuan nquiiꞌ ꞌoꞌ na tonnon jon na minꞌncüii jnanhoꞌ, na taꞌnan tsꞌan na nndëë ngitso na vaa ncüii nnon ntyja ꞌnaanhoꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 23 Ndoꞌ na nndaꞌ, icanhanꞌ na ninvito cantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ndoꞌ na quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ. Min tyiꞌnanꞌveeꞌ nꞌonhoꞌ yo juu jñꞌoon naya na condyehoꞌ na incyaahanꞌ na tꞌman qui nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ. Maninjuu jñꞌoon naya na jndë macondyehoꞌ na coninncya nnꞌanhanꞌ ndëë nnꞌan tsonnangue. Ndoꞌ mantyi ja Pablo, iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na matyeꞌntjön nnon jon na mancya jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan.

Ityeꞌntjon Pablo ndëë nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon

24 Mꞌan na nën quityquiiꞌ joo naviꞌ na maquenön ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ vaa na maquenön yo siꞌtsꞌo njan, itsiquindëhanꞌ joo naviꞌ na iquenon Cristo ntyja ꞌnaan naviꞌ na coquenon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon. 25 Nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian nnön na condui ja tsꞌan na matyeꞌntjön ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ juu jñꞌoonꞌ jon, quindë ya ndyehoꞌhanꞌ, ndoꞌ na ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ. 26 Juu jñꞌoonva, nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, tyíꞌquindyehan juuhanꞌ, majoꞌ naneinhin jndë itsiꞌman jndyoyu Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na iquen jon na conduihan cüentaaꞌ jon. 27 Juu jñꞌoonꞌñeen, nquii jon jndë sijndaꞌ jon na ntsiꞌman jonhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos. Juu jñꞌoonva na tyíꞌcondye nnꞌanhanꞌ, taquintyja njon jndyi conduihanꞌ. Ndö vaa na itsiquindyihanꞌ, nquii Cristo mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Juuhanꞌ incyaahanꞌ na tꞌman qui nꞌonhoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yo Tyoꞌtsꞌon naijon na tëquintyja na tꞌman conduihin.

28 Mangꞌe joꞌ, minꞌcya ro naijon na cotsá, coninncyá jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Yo na jndaꞌ nquë́n conanꞌquiꞌmánꞌ nnꞌan na cantyja nꞌonhan jon ndoꞌ mantyi yo na conanꞌmán ndëëhan nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Contꞌá na nndaꞌ chaꞌ ncüii cüiihan ntquenhanꞌhin na quindë conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 29 Ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, joꞌ matsichön yantyë yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na taquintyja na condui Cristo na incyaa jon na matsixuan jahanꞌ. Cüityincyooꞌntyichenhanꞌ yo ntyja njan.

2

Mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan Colosas

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na yo na ninvaa najndö, maquen yantyi ja ntyja ꞌnaanhoꞌ, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan nque ntyjëëhë na mꞌanhan tsjoon Laodicea. Ndoꞌ majoꞌntyi ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo min na tyiꞌquitajnꞌaanhan ja. 2 Matsꞌa na nndaꞌ chaꞌ quitsayꞌonhan na jndëhan ndoꞌ na quinanꞌvengiontyichenhan ntyjehan na vantyja nꞌon Cristo. Matsꞌahanꞌ chaꞌ ngüentyja na nanꞌxuanhan tsoñꞌen nnon na ntquenhanꞌhin na chaꞌvijon na tyahin ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na quindë ya ncüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tacotsiꞌman Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ndëë nnꞌan ndyu na toxenꞌchen. Juuhanꞌ itsiquindyihanꞌ na nquii Cristo mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. 3 Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, tsoñꞌen na njon jndyi conduihanꞌ na jndaꞌ xquen Tyoꞌtsꞌon yo juu na ivaaꞌ tsꞌon jon, vantyꞌiuuꞌ mꞌanhanꞌ. 4 Matsjö na nndaꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ joo jñꞌoon na conanꞌnchuꞌ nnꞌan na coninncyahan ndëëhoꞌ, tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ, tanin min na aa itsꞌaahanꞌ ngiohoꞌ na njon jndyi nanꞌxuan joo jñꞌoonꞌñeen. 5 Ee min na tyiꞌcꞌoon ja quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, nndëë ntjiꞌhoꞌ cüenta na chaꞌvijon na mꞌan yohoꞌ. Ndoꞌ incyaahanꞌ na nën rö na maquën cüenta na nchuꞌ vja ꞌnan na contꞌahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, ndoꞌ na cotsananꞌchonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌhin.

Ngꞌe na vantyja nnꞌön, joꞌ juu na cotsamꞌan covixcohanꞌ

6 Ndoꞌ chaꞌxjen na tyꞌonhoꞌ cüenta Cristo Jesús na ityeꞌntjon jon ꞌoꞌ, ninvito quitsamꞌanhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yohin. 7 Quitsamꞌantyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, chaꞌxjen na tyen tooꞌ nchꞌiooꞌ tsꞌoon quiiꞌ tyuaa. Ndoꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌhin, ncyahoꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌxjen jñꞌoon na totsiꞌman Epafras ndëëhoꞌ. Ndoꞌ na ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncya ya jon ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen.

8 Ndoꞌ quintꞌahoꞌ cüenta na tanin tsꞌan ngachu juuhoꞌ na chaꞌvijon tsꞌan na mꞌaan naviꞌ yo jñꞌoon na incyaa juu. Ee ninꞌquinanꞌviꞌnnꞌan nanꞌñeen ꞌoꞌ yo jñꞌoon na cotjiꞌhan cüenta na juuhanꞌ veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Ee juu jñꞌoon na coninncyahin, xꞌeehanꞌ na mꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan nchu vaa na icanhanꞌ na quintꞌahan chaꞌ ntjo ya ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohan, majoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen vatꞌio vjahanꞌ, chito chaꞌxjen juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

9 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen na conduihin, mantyi nquii Cristo quindë ya condui jonhanꞌ xjen na tomꞌaan jon tsonnangue na tsꞌanhin. 10 Ndoꞌ juu na quindë na condui Cristo, nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Ee nquii Cristo tëquintyja na tꞌman conduihin tondëë tsoñꞌen na conintque quiñoonꞌndue yo mañoon nnon na cotoxen, majoꞌ chito conduihan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnanguevahin. 11 Ntyja ꞌnaanꞌ jon jndë tui yohoꞌ ncüii nnon na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon juu tsꞌian na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin. Juu natyia na toquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ ꞌoꞌ xjen na tyíꞌcovantyja nꞌonhoꞌ Cristo, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌvijon na jndë jnanhanꞌ. Xiaꞌntyi nquii Cristo itsꞌaa jon tsꞌianꞌñeen quiiꞌ nꞌonhoꞌ. 12 Juu xjen na jntꞌëhoꞌ yo xueeꞌ jon, sijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo, tantyꞌiuhoꞌ yohin. Ndoꞌ yo najndei na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na tandoꞌ xco Cristo, mantyi incyaa jon na cotandoꞌ xcohoꞌ yo Cristo ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌhin. 13 Na toxenꞌchen tonduihoꞌ ntꞌoo ngꞌe juu jnan na tonanꞌxuanhoꞌ. Xjenꞌñeen juu ꞌnan na toquiooꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na tontꞌahoꞌ jnan, chaꞌvijon tacotyjehoꞌhanꞌ. Majuu xjenꞌñeen tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na cotaꞌndoꞌhoꞌ xengꞌe Cristo, ndoꞌ sitꞌman tsꞌon jonhoꞌ tsoñꞌen jnanhoꞌ. 14 Juu ntji ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na tocoꞌxenhanꞌ jaa, yo joo jñꞌoon na tonanꞌjndaꞌhanꞌ nin ꞌnan na quintꞌaha, nquii Cristo sityuiiꞌ jonhanꞌ. Joohanꞌ jndë tyiiꞌ jon coꞌhanꞌ nnon tsonjnꞌaan. 15 Ndoꞌ tsoñꞌen na tonditque na tocoꞌxenhanꞌ na conanꞌtja jaa, sityuiiꞌ jon najndë na tonanꞌxuanhanꞌ. Ndoꞌ ndëë tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon, siꞌman tyincyo jon na nquii jon tantjon jonhanꞌ xjen na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan.

Quijntꞌuë yantyë jaa na ncyꞌön cüenta tsoñꞌen na min na mꞌaan Cristo

16 Mangꞌe na sꞌaa Cristo na nndaꞌ, tyiꞌnanꞌjñꞌoonꞌhoꞌ joo jñꞌoon na ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ na conanꞌtjahoꞌ yo ꞌnan na cocüaꞌhoꞌ yo ꞌnan na covehoꞌ. Min tyiꞌntyiꞌhoꞌ cüenta ya na conduehan na conanꞌtjahoꞌ tsojnaanꞌ na tyiꞌcontꞌahoꞌ na njon ncüii xuee na condue nnꞌan judíos na tꞌman tsixuanhanꞌ, oo ya na coveeꞌ chiꞌ jntꞌa, oo xuee na cotaꞌjndyee nanꞌñeen. 17 Ee tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, veꞌ chaꞌvijon ncüanꞌhanꞌ, chito ꞌnan nquiiꞌhanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen tonanꞌmanhanꞌ ꞌnan na nguaa vi na jndë tyjeeꞌ Cristo. Majoꞌ juu ꞌnan na mayuuꞌ na conanꞌman jñꞌoonꞌñeen, itsiquindëhanꞌ joohanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo. 18 Ndoꞌ mꞌan nnꞌan na contꞌa ya na conduihan nnꞌan na ntyꞌia jndyi na conanꞌtꞌmaanꞌhan ángeles. Taninncyahoꞌ na ngitëꞌ nanꞌñeen ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na nanꞌxuanhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Nnꞌan na nndaꞌ vaa nanꞌxuan, jndye jñꞌoon conanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na jndë jntyꞌiahan quiiꞌ tsantsjon, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ conanꞌquinjon nquehan. 19 Ndoꞌ na nndaꞌ xjen nnꞌanhin, jndë tꞌiooꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii Cristo na conduihin tsöꞌxquen na coꞌxen jon jaa. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, nquë na condui siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon, tsoñꞌen jaa na quiñjonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, covaque jaa chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon.

20 Ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ Cristo, mantyi itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon na jndë tjëhoꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, joo jñꞌoon na cotjiꞌ nanꞌñeen cüenta na cotoxenhanꞌ na nin ꞌnan na quintꞌaha chaꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, conduihoꞌ ntꞌoo ntyja ꞌnaan joo jñꞌoonꞌñeen. Joꞌ ndö vaa jñꞌoon na mavaxꞌë ndëëhoꞌ: ¿Ndu na cotsamꞌanhoꞌ na chaꞌvijon ninvaa nanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue? Ndoꞌ ¿Ndu na ninvaa na conanꞌvehoꞌ jñꞌoon na condue nanꞌñeen? 21 Chaꞌna conduehan: “Tyiꞌcüanaan na ntꞌuiꞌ ꞌnanvaꞌ. Nanꞌmin tyiꞌcüanaan na ntquiꞌhanꞌ ee tꞌman xuee. Min tyiꞌninncyuꞌ ꞌnanvahin ee ntsivꞌii Tyoꞌtsꞌon.” Joo jñꞌoonminꞌ jñꞌoon na njon jndyi ngio nanꞌñeen. 22 Ee joo ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan ndoꞌ na iꞌu juuhanꞌ, contycüiihanꞌ na covijntꞌue tsꞌanhanꞌ. Majoꞌ jñꞌoonminꞌ na cotquenhin na icoꞌxenhanꞌ, veꞌ jñꞌoon na cotquen nquehinhanꞌ na conanꞌmanhin joohanꞌ ndëë nnꞌan. 23 Itsꞌaahanꞌ ntyjii tsꞌan na jndaꞌ jndyi nquen nanꞌñeen na nndaꞌ vaa jñꞌoon na cotquenhan na cotoxenhanꞌ. Ee cojooꞌ nꞌonhan yo ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhan na conanꞌquindëhan jñꞌoon na cotquenhan. Contꞌa nquehan na ndyiaꞌ jndyi nꞌonhan ndoꞌ jaaꞌ mꞌaanhanꞌ na cotquen nquehan xjen siꞌtsꞌo ꞌnaanhan ntyja nchu vaa na cotsamꞌanhan. Majoꞌ jñꞌoonꞌñeen minꞌchjo tyiꞌquitejndeihanꞌ tsꞌan na ntquen juu xjen siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu na juuhanꞌ ninꞌquitsꞌaahanꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌonhanꞌ.

3

Jñꞌoon na cotoxenhanꞌ chaꞌ ncꞌön na ñuan nquiiꞌ jaa tonnon Tyoꞌtsꞌon

1 ꞌOꞌ conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco Cristo. Quiñoonꞌndue naijon vequityen Cristo silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ tontyjaya ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, jndye nnon min na condui jon na ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ. Joꞌ quijntꞌue yantyihoꞌ tsoñꞌen nnon na itsijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 2 Ninvito quindyiꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan joo naya na mꞌanhanꞌ naijon mꞌaan nquii jon. Tyiꞌntyiꞌhoꞌ cüenta ꞌnan na coquenonhoꞌ nnon tsonnanguevahin. 3 Ee ngꞌe na tueꞌ Cristo, nein nanꞌxuanhoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo tondëë ꞌnan na itsixuan tsonnangue. Ndoꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo Cristo, juu na cotsamꞌanhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, vantyꞌiuuꞌ mꞌanhanꞌ tondëë nnꞌan tsonnangue. 4 Nquii Cristo conduihin na cotandoꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ. Juu xjen na nndyo nndaꞌ jon, ndoꞌ mantyi tojnaanꞌ ncꞌonhoꞌ yohin naijon na taquintyja na tꞌman conduihin.

Juu na totsamꞌanhoꞌ tejndyohanꞌ yo na cotantꞌö xcö

5 Yajoꞌ tsoñꞌen natyia na ntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan tsonnangue, quitjiꞌhoꞌ cüenta na nanꞌxuanhanꞌ ntꞌoo ntyja ꞌnaanhoꞌ. Chaꞌna juu ꞌnan tyia na ninꞌcꞌoon ya tsꞌan yo ncüiichen tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro, ndoꞌ na iquen tsꞌan na itsitiu ya juu ꞌnan tyia na ninquitsꞌaa jndyi juu yo ncüiichen tsꞌan, yo juu ꞌnan tyia na incyaatohin yo ꞌnan na ntꞌue jndyi tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, tyiꞌninꞌquen nquiihin xjen ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, yo na itscjaaꞌ tsꞌon juu ꞌnaanꞌ tsꞌan, ee juu tsꞌan na nndaꞌ vaa na itsitjahin, jnaanꞌ juu cüejon tsixuanhanꞌ chaꞌxjen jnaanꞌ tsꞌan na itsitꞌmaanꞌ juu ꞌnan na jnanꞌya nnꞌan na chito Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. 6 Joo ꞌnan tyiaminꞌ jndë tso Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌntꞌa nnꞌanhanꞌ. Majoꞌ jnaanꞌ na contꞌa yahin na contꞌahinhanꞌ, joꞌ ntꞌuii matyen jon nque nnꞌan na tyiꞌcotaꞌngueeꞌhin na tonnon jon. 7 Mantyi ꞌoꞌ na toxenꞌchen cüejon totsantyjahoꞌ ntyja ꞌnaan joo jnanꞌñeen chaꞌxjen contꞌa mañoon nnꞌan. 8 Majoꞌ naneinhin ijndeiꞌhanꞌ na quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na contꞌahoꞌ nanꞌmin. Nein tyiꞌnanꞌvje matyenhoꞌ nnꞌan, min tyiꞌnanꞌvjehoꞌhin na ninjonto. Min tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na ntꞌaviꞌhoꞌ nnꞌan. Min tyiꞌnanꞌcüejnaanꞌhoꞌhin. Min tyiꞌnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ ncüiichen tsꞌan. 9 Tavi nnanꞌneinhoꞌ quintu ndëë ntyjehoꞌ. Ee joo natyia na tonanꞌjonhoꞌ yohan vitjachen na ngantyja nꞌonhoꞌ Cristo, jndë siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. 10 Ndoꞌ ncyahoꞌ na nquii Cristo ntsixco jon tsoñꞌen nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ. Juuhanꞌ ninvito quindixcohanꞌ chaꞌ ncüaaꞌntyichen nꞌonhoꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na ntsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon. 11 Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian xco na itsꞌaa jon, tanin min na aa condui tsꞌan tsꞌan judío oo min na aa conduihin tsꞌan na mañoon tsjan. Na mꞌaan tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, tanin min na aa jndë tui yo siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, ndoꞌ tanin min na aa tyiꞌconduihanꞌ. Tanin min na aa conduihin tsꞌan na jndaꞌ jndyi xquen, oo min na tyiꞌjndaꞌ xquen juu. Tanin min na aa conduihin tsꞌan na ityeꞌntjonhin nnon patrón ꞌnanꞌ juu oo aa mꞌaan juu xjen ꞌnaanꞌ nquii. Na mꞌaan Cristo, xiaꞌntyi juuhanꞌ taquintyja njon conduihanꞌ, ndoꞌ juu jon mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ.

12 Ngꞌe na icüji Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan ꞌnaanꞌ jon, na iquen jon ꞌoꞌ na ñuan nquiiꞌ conduihoꞌ ndoꞌ na viꞌ ntyjii jndyi jon ꞌoꞌ, joꞌ cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohoꞌ, ndoꞌ quitejndeihoꞌhin. Tyiꞌnanꞌntsahoꞌ na njonchen conduihoꞌ, chichen mañoon nnꞌan. Quinanꞌndyiaꞌ nꞌonhoꞌ ndëë nnꞌan. Nque nnꞌan na conanꞌcüejnaanꞌhan ꞌoꞌ, tyiꞌnanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌhin. Ndoꞌ min tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ ya na conanꞌvje nnꞌanhoꞌ. 13 Nque ntyjehoꞌ na mantyi vantyja nꞌonhan Cristo, tyiꞌndyioonꞌ nꞌonhoꞌ ya na conanꞌtjahan ndëëhoꞌ. Ndoꞌ quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌhin ya na vaa ncüii nnon na tyiꞌquichuhanꞌ na jntꞌahin yo ꞌoꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen nquii Cristo Jesús sitꞌman tsꞌon jonhoꞌ, manndaꞌ ro quinanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nanꞌñeen. 14 Ndoꞌ ndö jñꞌoon na njonntyichen quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, quinanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo ee juu na conanꞌvengiohoꞌhin itsiquindëhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 15 Nquii Cristo condui jon na tajñuaanꞌ tsꞌonhin. Ncyahoꞌ na juuhanꞌ coꞌxenhanꞌ tsoñꞌen ntyja na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ. Ee ngꞌe na nndaꞌ tsixuan jon, joꞌ tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ na ninncüii tmaanꞌ cüentaaꞌ nquii jon, ndoꞌ ntꞌue tsꞌon jon na quitsamꞌanhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ yo ntyjehoꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon. Ndoꞌ ninvito ncyahoꞌ na yahin.

16 Quintꞌahoꞌ na juu jñꞌoon na tyincyaa Cristo, quintjo tyenhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ yo tsoñꞌen na taquintyja na njon tsixuanhanꞌ. Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ viochen xjen na conanꞌmanhoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon ndoꞌ yo na jndaꞌ nquenhoꞌ na conanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌhin nchu vaa na ngonanꞌjonhan yo jon. Quintꞌahoꞌhanꞌ viochen xjen na cotahoꞌ salmos yo alabanzas na njon jndyi ngiohoꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ yo mañoon nnon jñꞌoon na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhin. Ndoꞌ na concyahoꞌ na ncya ya jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 17 Ndoꞌ tsoñꞌen na contꞌahoꞌ, min xe na aa jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ oo aa ncüii nnon ꞌnan na contꞌahoꞌ, tsoñꞌenhanꞌ quintꞌahoꞌhanꞌ na concyahoꞌ naya nquii Tyëëhë Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Ngꞌe na condui xco jaa, icanhanꞌ na quinanꞌvëhë jñꞌoonmin

18 ꞌOꞌ nanntcu na jndë toncohoꞌ, quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na condue sꞌahoꞌ ndëëhoꞌ, ee na tonnon nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa, ya icüjiꞌhanꞌ na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ. 19 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nannon na mꞌan ntcuhoꞌ, quinanꞌvengiohoꞌhin. Tantꞌahoꞌ na veꞌ vatꞌio na mꞌanhoꞌ yo joohan.

20 ꞌOꞌ yotsca, nque nnꞌan na ndahin ꞌoꞌ, quitaꞌngueeꞌhoꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na conduehan ndëëhoꞌ, ee nquii Tyoꞌtsꞌon caveeꞌ tsꞌon jon na quintꞌahoꞌhanꞌ. 21 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nannon na mꞌan ndahoꞌ, tyiꞌntꞌahoꞌ na ninnquiiꞌchen conduehoꞌ ndëë yoꞌñeen na tyiꞌcüijntꞌue ꞌnan na contꞌa joo, ee xe na aa contꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na tajeꞌquinanꞌchonhan na ntꞌahan ꞌnan na caveeꞌ nꞌonhoꞌ yohan.

22 Ndoꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na cotyeꞌntjonhoꞌ ndëë patrón ꞌnaanhoꞌ, tsoñꞌen na condue nanꞌñeen ndëëhoꞌ, quinanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Mꞌan nnꞌan na xiaꞌntyi xjen na cotquen patrón cüenta, joꞌ cotaꞌngueeꞌhan tsꞌian na cotꞌua nanꞌñeen ndëëhan chaꞌ ngaveeꞌ nꞌon nanꞌñeen yohan. Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌntꞌahoꞌ na nndaꞌ. ꞌOꞌ, ngꞌe na njon jndyi Cristo ngiohoꞌ, yo manchaꞌchen nꞌonhoꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌ tsꞌian na cotꞌuahan ndëëhoꞌ. 23 Minꞌcya ro nnon ꞌnan na contꞌahoꞌ, quintꞌahoꞌhanꞌ yo na manchaꞌchen nꞌonhoꞌ. Quintꞌahoꞌhanꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta na nnon nquii ta Jesús cotyeꞌntjonhoꞌ, chito xiaꞌntyi ndëë nnꞌan. 24 Ee mangiohoꞌ na nquii Jesucristo ntsiquindaaꞌ jonhoꞌ ncüii na njon jndyihanꞌ. Manquiintyi jon na conduihin na iꞌua jon tsꞌian ndëëhoꞌ, nnon jon cotyeꞌntjonhoꞌ. 25 Majoꞌ mincya ro tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan natyia, ndyion Tyoꞌtsꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ee nincüajon ntcoꞌxen jon tsoñꞌen jaa, chito veꞌ jndaꞌ ro tsꞌan na vayꞌoon jon jñꞌoon yohin, majoꞌ yo ncüiichen tsꞌan tyiꞌcueeꞌ tsꞌon jon.

4

1 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ na mꞌan nnꞌan na cotyeꞌntjonhan ndëëhoꞌ, tyiꞌnanꞌtjahoꞌ ndëë nanꞌñeen, quintꞌahoꞌ yohan chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na joo ꞌnan na contꞌahoꞌ na mantyi nninncyahoꞌ cüenta nnon nquii jon na conduihin tyꞌööhö na mꞌaan jon quiñoonꞌndue.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo joohan

2 Ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌndintyquenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Cꞌoonꞌ ya nꞌonhoꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ ndoꞌ ninvito ncyahoꞌ na ya jon. 3 Ndoꞌ mantyi nquë́, quitanhoꞌ nnon jon ntyja nján na ntsiquinaan jon na nninncyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Juu jñꞌoonꞌñeen ndyu na toxenꞌchen, sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan xengꞌe Cristo, majoꞌ naneinhin itsiꞌman jndyoyu jonhanꞌ ndëë nnꞌan. Ee tsojnaanꞌ na tsixuan tsꞌianva, joꞌ na ntyꞌi ja vancjo ntjoohin. 4 Quitanhoꞌ nnon jon na ntejndei jon ja na ntsinën jñꞌoon nayaꞌñeen chaꞌxjen na chuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ ngovaaꞌ nꞌon nnꞌanhanꞌ.

5 Cꞌonhoꞌ na jndaꞌ nquenhoꞌ na cotsamꞌanhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan Cristo, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ncüii nnon ntyja ꞌnaanhoꞌ ntscuꞌhanꞌ na ngantyja nꞌonhan jon. Ndoꞌ cüijntꞌuehoꞌ ncüii cüii jon na incyaa Tyoꞌtsꞌon na vanaan na nnanꞌneinhoꞌ ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. 6 Ya na covatjonhoꞌ yo nanꞌñeen, ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ ndëëhan jñꞌoon na ntsiꞌmanhanꞌ na mꞌanhoꞌ na neinhoꞌ na conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Ya na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsijndaꞌhanꞌ nquenhoꞌ nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan xjen na cotaꞌxeeꞌhan ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon.

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

7 Juu ntyjëëhë Tíquico ntsiquindyi jon ꞌoꞌ nchu vaa na maquenön. Viꞌntyji jndyi jahin. Yo manchaꞌchen tsꞌon jon na itejndei jon ja na ityeꞌntjon jon nnon ta Jesús. 8 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, maꞌua ja tsꞌian nnon jon na chi ncja nndaꞌ jon na mꞌanhoꞌ chaꞌ ncüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na jömꞌan, ndoꞌ yo joo jñꞌoon na ntsiquindyi jon ꞌoꞌ nninncyaahanꞌ na jndëhoꞌ. 9 Mantyi yo juu jon vja Onésimo. Juu juu ncüii tsꞌan tsjoonhoꞌ. Viꞌnchji jndyihin ndoꞌ yo manchaꞌchen tsꞌon juu na vantyja tsꞌon juu ta Jesús. Chen chen nnanꞌneinhan ndëëhoꞌ tsoñꞌen na maquenön ntjoohin tsjoon Roma.

10 Aristarco mꞌaan jon naviꞌ vancjo ntjoohin yo ja. Incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Ndoꞌ mantyi juu Marcos, tsꞌan chuuꞌhin yo Bernabé. Jndë jndyehoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Marcos xe na aa ngueeꞌ jon na mꞌanhoꞌ, cyꞌonhoꞌ cüentahin yo na njon jndyihin ngiohoꞌ. 11 Ndoꞌ mantyi juu Jesús, tsan na xueeꞌ juu vja ve Justo, incyaa juu tsꞌon ꞌnaanꞌ juu ndëëhoꞌ. Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan judíos na covantyja nꞌonhan Cristo, xiaꞌntyi ndye nanminꞌ conanꞌjonhan yo ja na coninncyá jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌaanhan. Ntyja ꞌnaan joo nanꞌñeen tꞌman vaa na itsinjoonꞌ jon ja quityquiiꞌ ꞌnan na maquenön. 12 Mantyi ncüii nquehoꞌ, juu Epafras, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Conduihin tsꞌan na ityeꞌntjon juu nnon Cristo Jesús. Iquen yantyihin na ican juu nnon Tyoꞌtsꞌon na ncyaa jon na ngaquehoꞌ tonnon jon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, ndoꞌ mantyi yo na covaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na quindë ya nanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 13 Macüjiꞌ jndyoyu ja ntyja ꞌnaanꞌ juu na ijooꞌ jndyi tsꞌon juu tsꞌian na itsꞌaa juu ntyja ꞌnaan nquehoꞌ na mꞌanhoꞌ Colosas ndoꞌ yo nque ntyjëëhë na vantyja nꞌon na mꞌanhan tsjoon Laodicea yo tsjoon Hierápolis. 14 Nquii Lucas, tsan na incyaa nasi nnꞌan, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Viꞌ nchji jndyi jahin. Ndoꞌ mantyi juu Demas incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ.

15 Ncyahoꞌ tsꞌon njan ndëë nque ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Cristo na mꞌanhan tsjoon Laodicea, ndoꞌ mantyi nnon juu Ninfa yo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na covatjonhan vaaꞌ tsanscuꞌñeen na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 16 Ndoꞌ vi na jndë jnanꞌjnꞌaanhoꞌ tsonva, yajoꞌ quinanꞌcüenonhoꞌhanꞌ na mꞌan nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhin tsjoon Laodicea, na quinanꞌjnꞌaan nanꞌñeen juuhanꞌ. Ndoꞌ mantyi juu tson na matscüenön ndëëhan, quinanꞌjnꞌaanhoꞌhanꞌ. 17 Ndoꞌ nnon nquii Arquipo, quinduehoꞌ na matsjö quenhin na quitsiquindë jon tsꞌian na iꞌua ta Jesús nnon jon.

18 Maja Pablo macüji jñꞌoonva na mancya tsꞌon njan ndëëhoꞌ. Cañjoonꞌ ya nꞌonhoꞌ na tyen mꞌan ja vancjo ntjoohin. Nquii Tyoꞌtsꞌon quityio jon jnꞌaanhoꞌ.

1 Tesalonicenses

1

2

3

4

5

Tson Na Vejndyee Na Scüenon Pablo Ndëë
Nnꞌan Tsjoon Tesalónica

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

1 Maja Pablo matscüenön tsonvahin ndëë ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ tsjoon Tesalónica na conduihoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Juu Silvano yo Timoteo conanꞌjonhan na conduihanꞌ. Coninncyá tsꞌon nján ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Juu naya na conduihan yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, cotán ndëëhan na cyꞌonhoꞌ cüenta joohanꞌ.

Ncya ya Tyoꞌtsꞌon ngꞌe nnꞌan Tesalónica vantyja nꞌonhan Jesucristo

2 Tsoñꞌenhoꞌ, ꞌio ꞌio coninncyá na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Cotán nnon jon na quitejndei jon ꞌoꞌ. 3 Conanꞌtꞌmánꞌ Tyoꞌtsꞌon, nquii jon na conduihin Tyëëhë na ninnquiiꞌchen covañjoonꞌ nꞌö́n nchu vaa na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon jon ngꞌe na covantyja nꞌonhoꞌ Jesús. Min tyiꞌcotsuuꞌ nꞌö́n na vengiohoꞌ jon na conanꞌchonhoꞌ quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ngꞌe na tꞌman qui nꞌonhoꞌhin min na coquenonhoꞌ naviꞌ, majoꞌ contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 4 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ nquii Jesús, mangiö́ na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, ndoꞌ mantyi covityincyooꞌ jndyoyu na nquii jon jndë tji jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ jon. 5 Ee xjen na squë́ na mꞌanhoꞌ na toninncyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ, chito ngꞌe jñꞌoon na tonanꞌnë́n, joꞌ na tantyja nꞌonhoꞌ. ꞌOꞌ tantyja nꞌonhoꞌ xengꞌe juu najndei na condui nquii Espíritu Santo. Juu jon sꞌaa tsꞌian na taaꞌ ya nꞌonhoꞌ na juu jñꞌoonꞌñeen, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ. Totquenhoꞌ cüenta nchu vaa na tonanꞌxuán xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌhoꞌ.

6 Ndoꞌ min na tꞌman naviꞌ na toquenonhoꞌ na tontꞌa nnꞌanhoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ tyeꞌ na cotsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na cojntyꞌiahoꞌ na cotsamꞌán já, ndoꞌ mantyi yo ntyja ꞌnaanꞌ nquii ta Jesús. Ndoꞌ yo na tyincyaa Espíritu Santo na nein jndyihoꞌ, joꞌ na tyꞌonhoꞌ cüenta joo jñꞌoon na toninncyá. 7 Ndoꞌ na nndaꞌ, tondëë tsoñꞌen nnꞌan ndyuaa Macedonia yo ninꞌAcaya na vantyja nꞌonhan, conduihoꞌ ncüii na itsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen nchu vaa na quinanꞌjonhan yo Jesucristo. 8 Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús jnanhanꞌ na mꞌanhoꞌ, tëcyahanꞌ ndëë nnꞌan na mꞌan ndyuaahoꞌ, juu ndyuaa Macedonia, ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan ndyuaa Acaya, yo ninꞌnque nnꞌan na mꞌan xiꞌjndio. Naijon na cotsacontyꞌí, conanꞌnein nanꞌñeen ndë́ nchu vaa na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, min tyiꞌicanhanꞌ na quinanꞌnë́n ndëëhan ntyja ꞌnaanhoꞌ. 9 Ee nquehan conanꞌneinhan ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ na tyꞌonhoꞌ cüenta já xjen na squë́ na mꞌanhoꞌ. Conduehan ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa navejndyee na tonanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ꞌnan na tonanꞌya nnꞌan na chito Tyoꞌtsꞌonhanꞌ. Majoꞌ ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ chaꞌ ntyeꞌntjonhoꞌ nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ na conduihin na mayuuꞌ. 10 Ndoꞌ na covendooꞌhoꞌ na nndyo ntcüeꞌ jnda jon na nnan juu quiñoonꞌndue, manquii Jesús na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon jndë na tueꞌ jon. Manquiintyi jon na ntsiquindyaa jon jaa quiiꞌ naviꞌ tꞌman juu xjen ya na ngüentyja na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan.

2

Totyeꞌntjon Pablo nnon Tyoꞌtsꞌon tsjoon Tesalónica

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, mangiohoꞌ na tyiꞌveꞌjnꞌaan na squë́ na mꞌanhoꞌ. 2 Ee mangiohoꞌ juu xjen na tomꞌán tsjoon Filipos, nque nnꞌan tsjoonꞌñeen tenonntyja xjen jntꞌa viꞌhan já, ndoꞌ na jnanꞌcüejnaanꞌhin já. Majoꞌ vi na jndë squë́ na mꞌanhoꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ, tyincyaa jon na xoncüiiꞌ nꞌö́n na toninncyá jñꞌoon naya ꞌnaan jon ndëëhoꞌ min na jndye jndyi nnꞌan tyꞌehan nacjö́. 3 Ee juu jñꞌoon na coninncyá, tyiꞌconduihanꞌ ncüii na ngachuhanꞌ nnꞌan ncüii nato na tyiꞌcüijntꞌue, min chito coninncyáhanꞌ ngꞌe na ninꞌquintꞌá ncüii nnon ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ oo na ninꞌquinanꞌviꞌnnꞌán nnꞌan. 4 Majoꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tjiꞌ jon cüenta na conanꞌquindë́ tsꞌian na iꞌua jon ndë́, joꞌ conanꞌchö́n na coninncyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Min chito contꞌáhanꞌ chaꞌ ngaveeꞌ ngiohan yo já, contꞌáhanꞌ chaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ngaveeꞌ tsꞌon jon, ee nquii jon ntquen jon cüenta na aa contꞌá tsꞌianꞌñeen yo manchaꞌchen nꞌö́n. 5 Ee mangio yahoꞌ na minꞌjon taconanꞌnë́n jñꞌoon na veꞌ nnon jndyuë́ na quinanꞌjonhoꞌ yo já, min tyiꞌcontꞌá ꞌnan na veꞌntyꞌiu chaꞌ ntaꞌntjö́n ꞌnaanhoꞌ, ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ncüjiꞌ jndyoyu jon na mayuuꞌ na nndaꞌ. 6 Min taconanꞌchö́n na ntsiquinjonhanꞌ já tondëëhoꞌ, oo tondëë mañoon nnꞌan. 7 Majoꞌ ngꞌe na condui já nnꞌan na ijñon Cristo yo juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, vaa najndë na condui já na ngitán na quitixeeꞌhoꞌ já. Majoꞌ tyíꞌquintꞌá na nndaꞌ. Ee juu xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tomꞌán chaꞌvijon ncüii tsanscu na ya ñuan tsixuan jon na itixeeꞌ jon ntsinda jon. 8 Ngꞌe na në́n jndyihoꞌ ngiö́, joꞌ chito xiaꞌntyi na tomꞌán cjë́ na nninncyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, majoꞌ ngꞌe na viꞌngiö́hoꞌ, mantyi tanin min xe na aa ncüjë́ na cotyeꞌntjö́n ndëëhoꞌ, majoꞌ contjo ngiö́. 9 ꞌOꞌ ntyjë, covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na tꞌman vaa totscüejndyaaꞌhanꞌ já na tontꞌá tsꞌian, chjo ro xjen na totaꞌjndyë́. Tontꞌáhanꞌ chaꞌ tyiꞌquityiö́ xu nacjohoꞌ na quitixeeꞌhoꞌ já viochen xjen na toninncyá jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ. Joꞌ naxuee ndoꞌ natsjon tontꞌá tsꞌian chaꞌ ntaꞌntjö́n ꞌnan na tocanhanꞌ já.

10 Nquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo, conduihoꞌ nnꞌan na cotjiꞌ jndyoyuhoꞌ nchu vaa na totsamꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ mantyi nquii Tyoꞌtsꞌon jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ tonanꞌxuán. Tomꞌán na jiꞌua tonanꞌxuán tondëëhoꞌ. Tontꞌá chaꞌxjen na chuhanꞌ, min minꞌncüii nnon tatonanꞌtja já ndëëhoꞌ. 11 Ncüii cüiihoꞌ mangiohoꞌ na chaꞌxjen ncüii tsansꞌa na incyaa jon jñꞌoon ya ndëë ntsinda jon, manndaꞌ vaa totsamꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 12 Juu xjenꞌñeen na tontyꞌe nnꞌan ꞌoꞌ, toninncyá na tꞌonhoꞌ na nanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ. Ndoꞌ xjen na siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ ngꞌe ꞌnan na toquenonhoꞌ, toninncyá na tꞌman nꞌonhoꞌ. Tonanꞌjntꞌá nquenhoꞌ na cꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoonhoꞌ ncüii cüii nnon na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ, nquii jon na iqueenꞌ jon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon jon naijon na taquintyja na quixuee na mꞌaan jon.

13 Ndoꞌ mantyi tyíꞌquitsacüentyjë́ꞌ na coninncyá na ya Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe juu xjen na toninncyá jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ, tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ na mayuuꞌ conduihanꞌ jñꞌoonꞌ jon, chito veꞌ jñꞌoon na tonanꞌjndaꞌ nnꞌan. Juuhanꞌ mayuuꞌ conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, na ꞌoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ na itsꞌaahanꞌ yo ꞌoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. 14 Mantyi nquehoꞌ, ꞌoꞌ ntyjë, cüejon toquenonhoꞌ chaꞌxjen na toquenon ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na mꞌanhan ndyuaa Judea. Ee nque nnꞌan ndyuaahoꞌ, mantyi tontꞌaviꞌhan ꞌoꞌ chaꞌxjen joo nnꞌan judíosꞌñeen tontꞌahan yo nque ntyjehan na vantyja nꞌon Jesucristo. 15 Ee manque nnꞌan judíosꞌñeen jnanꞌcueeꞌhan nquii ta Jesús. Ndoꞌ manincüajon tontꞌahan yo nque ntyjehan na ndyu na toxenꞌchen toninncya nanꞌñeen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ mantyi jntyꞌehin já. Ndoꞌ juu na nndaꞌ contꞌa nnꞌan judíosꞌñeen, tyiꞌcaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, ndoꞌ mantyi mꞌanhan na conanꞌvehan cjo tsochen nnꞌan. 16 Ata ninꞌquitëꞌhin já na tavinanꞌnë́n jñꞌoon naya ndëë nnꞌan na mañoon tsjan conduihan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaan nanꞌñeen. Ndoꞌ na contꞌa nnꞌan judíos na nndaꞌ, covaquintooꞌchen jnanhan. Ndoꞌ naneinhin, juu na itsivꞌii Tyoꞌtsꞌonhan, quindë ya itꞌuiihanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin nnon jon.

Nnꞌan Tesalónica na vantyja nꞌon, ninꞌquindyiaaꞌ nndaꞌ Pablohin

17 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, min na veꞌ chjoviꞌ xjen na tjiꞌhanꞌ já tondëëhoꞌ, majoꞌ taꞌnan cotsuuꞌ tsꞌön ꞌoꞌ. Ee sꞌaahanꞌ na ntꞌue jndyi nꞌö́n na njntyꞌiá nntꞌáhoꞌ, joꞌ jndye jnda tonanꞌchö́n na ntsquë́ nntꞌá na mꞌanhoꞌ. 18 Tojooꞌ nꞌö́n na ngitsá nntꞌá, ja Pablo jndye jnda totsichö́n na nguë nntꞌa na mꞌanhoꞌ, majoꞌ iscuꞌ Satanás na nntꞌáhanꞌ. 19 Ee juu xjen ya na nndyo nndaꞌ ta Jesús, ntsitꞌmaanꞌ jon já ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee xengꞌe ntyja ꞌnaanhoꞌ, joꞌ na incyaahanꞌ na ntyja nꞌö́n na ntsitꞌmaanꞌ jon já yo na incyaahanꞌ na në́n rö́ na tonnon jon. Juu xjenꞌñeen ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na taquinjonꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na tontꞌá quii ntꞌanhoꞌ. 20 Jñꞌoon na mayuuꞌ, ngꞌe ntyja ꞌnaanhoꞌ, joꞌ na itsiꞌmanhanꞌ na taquinjonꞌ tsꞌian na contꞌá, ndoꞌ na incyaahanꞌ na në́n ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

3

Mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan na vantyja nꞌon

1 Ndoꞌ juu xjen na tandiquindëë na nnanꞌquiintyichen nꞌö́n na iscuꞌhanꞌ na ntsaquijntyꞌiá ntꞌahoꞌ, sijntꞌa na ntjo nquii ja tsjoon Atenas. 2 Joꞌ tꞌua tsꞌian nnon juu ntyjëëhë Timoteo na cja jon na mꞌanhoꞌ. Conduihin tsꞌan na itsꞌaa jon tsꞌian yo já na ityeꞌntjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon na coninncyá jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëë nnꞌan. Tꞌua tsꞌian nnon jon na cja jon na mꞌanhoꞌ chaꞌ quitejndei jon ꞌoꞌ na ngaquentyichenhoꞌ quityquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ta Jesús yo na nninncyaahanꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 3 Jntꞌá na nndaꞌ chaꞌ joo naviꞌ na coquenonhoꞌ na contyꞌe nnꞌanhoꞌ, tyiꞌntjiꞌ ntcüeꞌhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ. Ee mangioyahoꞌ na joo naviꞌminꞌ na coquenön, coquenönhanꞌ xengꞌe ntꞌue tsꞌon jon. 4 Covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na viochen xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tonanꞌquindyíhoꞌ na mayuuꞌ ntquenön naviꞌ, ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen jndë tiyuuꞌhanꞌ. 5 Mangꞌe na nndaꞌ, ngꞌe na tajñꞌoon jndyi ntyja ꞌnaanhoꞌ, xjen na tandiquindëë na ntsiquiintyichen tsꞌön, joꞌ jñön Timoteo na caquindyiaaꞌ jon na aa ninvaa na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Ee tomꞌan ja na ncya na aa ndëë ntsꞌaahanꞌ na nquii yutyia jndë tyiiꞌ juu ngꞌee juu ꞌoꞌ, ndoꞌ xe na aa nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan na toninncyá jñꞌoon ndëëhoꞌ.

6 Majoꞌ naneinhin, jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ juu Timoteo na tja jon na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ na ya jndyi jñꞌoon na jndyoyꞌoon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee tso jon na ninvaa na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús ndoꞌ na conanꞌvengiohoꞌ jon. Mantyi tso jon na neinhoꞌ na covañjoonꞌ nꞌonhoꞌ já ndoꞌ na ninꞌquijntyꞌia nndaꞌhoꞌ já chaꞌxjen mantyi nquë́ ninꞌquitsaquijntyꞌiáhoꞌ. 7 ꞌOꞌ ntyjë mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ coyꞌö́n na tꞌman nꞌö́n ntyja ꞌnaanhoꞌ min na jndye nnon naviꞌ na coquenö́n, juu na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo incyaahanꞌ na xoncüiiꞌ nꞌö́n. 8 Ngꞌe na contjotyenhoꞌ tyquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ta Jesús, joꞌ chaꞌvijon na incyaahanꞌ na vantꞌö́ xcö́. 9 Xeꞌcüinon chaꞌxjen na ntyji na ninncya na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ, ngꞌe na nën jndyi tonnon jon. 10 Naxuee ndoꞌ natsjon, cotquen já na cotán vi naya nnon jon na nninncyaa jon na njntyꞌiá ntꞌáhoꞌ na ntejndeintyë́hoꞌ ncüii nnon na icanchenhanꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús.

11 Nquii tyëëhë ta Tyoꞌtsꞌon yo ninꞌnquii ta Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, cotán ndëëhan na nquehan nnanꞌjndaꞌhan nato chaꞌ nndëë ntsaquijntyꞌiá nntꞌáhoꞌ. 12 Ncyaa ta Jesús na cüitꞌmanntyichen na veꞌngiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon ndoꞌ na vantjoꞌchen na quinanꞌxuanhoꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnꞌan. Nndaꞌ cotán chaꞌ nnanꞌveꞌngiohoꞌ nnꞌan chaꞌxjen na conanꞌvengiö́hoꞌ. 13 Ncyaa jon na quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌ juu xjen ya na nndyo nndaꞌ jon yo tsoñꞌen nnꞌan na conduihan ñuan nquiiꞌ, minꞌncüii jnan tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ na tonnon nquii tyëëhë ta Tyoꞌtsꞌon.

4

Nanꞌmin quintꞌa chaꞌ ngaveeꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yo jaa

1 Ndoꞌ naneinhin ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, coꞌnanꞌmán ndëëhoꞌ ndoꞌ conanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌ nchu vaa na icanhanꞌ na cꞌonhoꞌ na tondëë nnꞌan chaꞌ ngaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohoꞌ. Ndoꞌ mayuuꞌ na conanꞌquindëhoꞌ juuhanꞌ. Majoꞌ naneinhin yo xueeꞌ ta Jesús cotyꞌí jndyꞌuë́hoꞌ na quintꞌantyichenhoꞌhanꞌ.

2 Ee mangio yahoꞌ jñꞌoon na toninncyá ndëëhoꞌ yo juu najndei na condui nquii jon. 3 Juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yohoꞌ, na cꞌonhoꞌ na ñuan nquiiꞌhoꞌ na tonnon jon, chito na veꞌ ndöꞌ ro na ncꞌonhoꞌ yo ncüiichen tsꞌan. 4 ꞌOꞌ nannon na mꞌan ntcuhoꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na chuhanꞌ na cꞌonhoꞌ yohan yo na jiꞌuahoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ yo na tꞌman ngiohoꞌ yohin na conduihin ntcuhoꞌ. 5 Min chito na ncꞌonhoꞌ yohan na jen venonchen na itsꞌaa jndyihanꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌxjen contꞌa nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 6 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, ꞌoꞌ nannon, minꞌncüiihoꞌ tyiꞌntꞌa viꞌhoꞌ ncüiichen ntyje nnonhoꞌ, na ntsitjonꞌ ꞌuꞌ yo scuuꞌ tsanꞌñeen. Ee jaaꞌ jñꞌoon na tonduë́ ndëëhoꞌ na ntꞌuiiviꞌ ta Jesús nque nannon na contꞌa na nndaꞌ. 7 Ee chito tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa na ncꞌön yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tqueenꞌ jon jaa na quinanꞌxuan ñuan nquiiꞌ nchu vaa na cotsamꞌan na tonnon jon. 8 Ndoꞌ minꞌninchen tsꞌan na tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ juu jñꞌoonvaꞌ na conanꞌmán, chito já itsꞌaa tsanꞌñeen na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu. Itsꞌaa juu na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu nquii Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nnꞌön.

9 Nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan, tyiꞌicanhanꞌ na cüji nntꞌa jñꞌoon na quinanꞌvengiohoꞌhan, ee nquii Tyoꞌtsꞌon jndë siꞌman jon ndëëhoꞌ na quinanꞌvengiohoꞌhin, ndoꞌ jndë macontꞌahoꞌhanꞌ. 10 Ndoꞌ na mayuuꞌ, ꞌoꞌ conanꞌvengiohoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na mꞌanhan ndyuaa Macedonia. Majoꞌ cotyꞌí jndyꞌuë́ ꞌoꞌ na cüiveꞌngiontyichenhoꞌhin. 11 Quinanꞌchonhoꞌ na ya ro cꞌonhoꞌ yo nnꞌan chaꞌ ndiya ngiohan yohoꞌ. Ndoꞌ ꞌoꞌ quintꞌahoꞌ tsꞌian chaꞌ nninjndaꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌxjen jñꞌoon na tonduë́ ndëëhoꞌ xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 12 Ee xe na aa nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ joo nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon ntꞌahan na njonhoꞌ. Min tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ngitanhoꞌ ndëë nnꞌan na quitejndeihanhoꞌ.

Mandyo nndaꞌ ta Jesús

13 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntꞌue jndyi nꞌö́n na cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa na mayuuꞌ na coquenon nnꞌan na jndë tjë, chaꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ na chjooꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ na coquenon joo nnꞌan na tyiꞌquintyja nꞌonhin na nntaꞌndoꞌ xcohin. 14 Jaa vantyja nnꞌön na tueꞌ Jesús ndoꞌ na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ xco jon. Mangꞌe na nndaꞌ, mantyi covantyja nnꞌön xjen na nndyo nndaꞌ jon, ndoꞌ nque nnꞌan na jndë tjë na tovantyja nꞌonhan jon, juu xjenꞌñeen nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ntandoꞌ xcohan.

15 Maninjoo jñꞌoon na toninncyaa ta Jesús, joohanꞌ conduë́ ndëëhoꞌ na jaa nnꞌan na ninvaa na cotaꞌntꞌö xjen na nndyo nndaꞌ jon, chito jaa na ncjuꞌ jndyeehanꞌ na tondëë joo ntyjëëhë na jndë tjë. 16 Ee nndye nnꞌan jndyeeꞌ nquii jon na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen, ndoꞌ yo jndyeeꞌ nquii ángel na conintque ndoꞌ na nnincꞌuaa ndu ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu xjenꞌñeen nnan ta Jesús quiñoonꞌndue, nndyocue jon, ndoꞌ joo nnꞌan na jndë tjë na tovantyja nꞌonhan na nquii jon conduihin Cristo, joohan ntandoꞌ xcohan navejndyee. 17 Ndë joꞌ jaa nnꞌan na ninvaa mꞌan, ntsitjon Tyoꞌtsꞌon jaa na ngancüi jaa yo joo nanꞌñeen quityquiiꞌ chincyu naijon na ntjon jaa yo Jesús, ndoꞌ ninnquiiꞌchen na ntjo jaa yo jon. 18 Mangꞌe na nndaꞌ, joo ntyjehoꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhan ntyja ꞌnaan ntyjehan na jndë tjë, quinanꞌnjoonꞌhoꞌhin yo jñꞌoonminꞌ.

5

Cꞌön cjëhë na ncüjeeꞌ nndaꞌ ta Jesús

1 ꞌOꞌ ntyjë, tyiꞌicanhanꞌ na cüji ja jñꞌoon na ntsiꞌman ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ndoꞌcüan oo nin xuee na itsijndaꞌhanꞌ na nndyo nndaꞌ ta Jesús. 2 Ee nquehoꞌ ngio yahoꞌ na chaꞌxjen na tyiꞌquintjii tsꞌan yuu xjen na nndyoqueeꞌ tsanchꞌuee vaaꞌ juu, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na tyiꞌquindiö ndoꞌcüan na nndyo nndaꞌ jon. 3 Ee majuuto xjen na conanꞌtiu nnꞌan na taꞌnan na toncuuꞌ, ya ro mꞌanhan, juu xjenꞌñeen ninjonto nntꞌuii naviꞌ tꞌmanhin, ndoꞌ min tanchu ya nntꞌahan na tyiꞌntꞌuiityenhanꞌhin. Juu nanꞌñeen na ntquenonhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na ninjonto na ngityeꞌ na iquiihanꞌ tsanscu na ntsingui jon. 4 Majoꞌ oꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najaan. Joo nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, tyiꞌcjehin yuu xjen na nncüjeeꞌ nndaꞌ jon. Ntyja na nndaꞌ ngenonhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ntjon tsꞌan na ninjonto ncüjeeꞌ tsanchꞌuee vaaꞌ juu. 5 Ee ꞌoꞌ conduihoꞌ ntsinda nquii jon na conduihin naxuee. Jaa chito condui jaa chaꞌna nnꞌan na cotsamꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ najaan. 6 Mangꞌe na nndaꞌ, nanꞌxuan na quitquën ya cüenta chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌtso. Ee mꞌan nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, veꞌ mꞌantohan, min tyiꞌcꞌoonꞌ nꞌonhan na aa nndyo nndaꞌ jon. 7 Ngꞌe natsjon conda nnꞌan, ndoꞌ natsjon condyehan. 8 Majoꞌ ngꞌe condui jaa nnꞌan na cotsamꞌan ntyja naanꞌ juu naxuee, icanhanꞌ na quitquën ya cüenta tsoñꞌen yo nquë. Cꞌön na tꞌman covantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon yo na conanꞌvengiö nnꞌan ee joohanꞌ ntaꞌñoonꞌhanꞌ jaa na ninꞌquitsiꞌndaaꞌ yutyia jaa. Ndoꞌ ngꞌe na coventꞌötyën na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, juuhanꞌ ivañoonꞌhanꞌ juu na mꞌaanꞌ nnꞌön. 9 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, chito tji jon jaa chaꞌ ntꞌuiiviꞌ jon jaa. Tjiꞌ jon jaa quiiꞌ naviꞌ tꞌman. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ cyꞌön cüenta juu na itsinꞌman jon ñuan njanhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 10 Tueꞌ jon ntyja njanhan chaꞌ ntaꞌntꞌö yo nquii jon, tanin min xe na aa jndë tjëhë oo aa ninvaa na cotaꞌntꞌö xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon. 11 Mangꞌe na nndaꞌ, nque ntyjehoꞌ na jndë tjë nnꞌan ꞌnaanhin, yo joo jñꞌoonminꞌ quinanꞌnjoonꞌhoꞌhin, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngaquehan quityquiiꞌ na vantyja nꞌonhan, chaꞌxjen na mancüiixjen contꞌahoꞌ.

Jñꞌoon ma matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo joohan

12 ꞌOꞌ ntyjë, joo nnꞌan na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na cojooꞌ nꞌonhan na contꞌahan tsꞌian ꞌnaanꞌ ta Jesús, quinanꞌnjonhoꞌ nanꞌñeen. Ee iquen jon joohan na conintquehin ndëëhoꞌ na conanꞌquiꞌmaanꞌhinhoꞌ nchu vaa na ngomꞌanhoꞌ na tonnon jon. 13 Quintꞌa jndyihoꞌ na njonhin yo na conanꞌvengiohoꞌhin ngꞌe contꞌahin tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi quitsamꞌan yahoꞌ yo tsoñꞌen ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon.

14 ꞌOꞌ ntyjë, jñꞌoonmin conduë́ ndëëhoꞌ, joo nnꞌan na conanꞌntyquen, quinduehoꞌ ndëëhan na quintꞌahan tsꞌian. Joo nnꞌan na mꞌanhan na chjooꞌ nꞌonhan na coquenonhan naviꞌ, ncyahoꞌ na tꞌman nꞌonhan. Joo nnꞌan na min ꞌnan na nchjehanꞌhin na iꞌndyiihanꞌ joohan na tavijndëhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, quitejndeihoꞌhin na ntjo tyenhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ cꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan.

15 Xe ncüii tsꞌan ntsꞌaa viꞌ juu ꞌoꞌ, tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌ naviꞌ cjooꞌ tsanꞌñeen. Ninnquiiꞌchen quintꞌahoꞌ na ya nnꞌanhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnꞌan.

16 Ninnquiiꞌchen cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ. 17 Ndoꞌ manchaꞌchen xjen quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen na coquenonhoꞌ. 18 Minꞌninchen na coquenonhoꞌ, quinduehoꞌ na ncya ya jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ee nquii jon nndaꞌ vaa na ntꞌue tsꞌon jon na quitsamꞌanhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo Jesús.

19 Tyiꞌquitëꞌhoꞌ juu Espíritu yo ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na itsꞌaa jon. 20 Min tyiꞌntꞌahoꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan na conduehin na Tyoꞌtsꞌon tyincyaa jñꞌoon na conanꞌmanhin ndëëhoꞌ. 21 Quitjiꞌhoꞌ cüenta na aa mayuuꞌ na nquii jon incyaa jon jñꞌoon na conanꞌneinhan, ndoꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na itejndeihanꞌhoꞌ, quinanꞌvehoꞌhanꞌ. 22 Ndoꞌ mantyi quinanꞌtycaaꞌhoꞌ yo tsoñꞌen nnon natyia.

23 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, ncyaa jon na quindë ya na nanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ. Juu na ndyiiꞌ na vandoꞌ ꞌoꞌ, yo juu ñuaan ꞌnaanhoꞌ yo ninꞌjuu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ, cüantyjeeꞌ jon tsoñꞌenhanꞌ. Quindui na nndaꞌ, chaꞌ juu xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, taꞌnan minꞌncüii nnon jñꞌoon na ntsꞌaahanꞌ jnanhoꞌ. 24 Nquii Tyoꞌtsꞌon na iqueenꞌ jon ꞌoꞌ, conduihin na itsiquindë jon, juu jon ntsꞌaa jon tsoñꞌen jñꞌoon na icoꞌ jon ꞌndyo jon.

Coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhin

25 ꞌOꞌ ntyjë, ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja nján.

26 Xjen na covatjonhoꞌ yo ntyjehoꞌ na covantyja nꞌonhan, ncyahoꞌ tsꞌonhin na conanꞌmanhoꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌhin.

27 Nquii ta Jesús tyincyaa jon juu najndei na matsixuan ja. Mangꞌe joꞌ matꞌiön tsꞌianhoꞌ na quinanꞌjnꞌaanhoꞌ tsonva ndëë tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan.

28 Quityio ta Jesucristo jnꞌaanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui jon.

2 Tesalonicenses

1

2

3

Tson Na Jndë Ve Na Scüenon Pablo
Ndëë Nnꞌan Tsjoon Tesalónica

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

1 Ja Pablo matscüenön tsonvahin ndëë ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ tsjoon Tesalónica na conduihoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Juu Silvano yo ninꞌTimoteo conanꞌjonhan juu tsonvahin. Coninncyá tsꞌon nján ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ tyëëhë ta Tyoꞌtsꞌon yo ta Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 2 Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na nanꞌxuanhan yo ninꞌjuu na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, cotán ndëëhan na na cyꞌonhoꞌ cüenta joohanꞌ.

Xjen na nndyo nndaꞌ Cristo ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan

3 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ꞌio ꞌio chuhanꞌ na concyá na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Chuhanꞌ na contꞌá na nndaꞌ ngꞌe na vanditꞌmanntyi na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo ndoꞌ na ncüii cüiihoꞌ conanꞌvengiontyichenhoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon. 4 Mangꞌe joꞌ ncüii cüii tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, conanꞌnë́n jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanhoꞌ ndëëhan. Cotjiꞌsꞌa já ndëëhin ntyja ꞌnaanhoꞌ na conanꞌquii nꞌonhoꞌ min na contyꞌe nnꞌanhoꞌ ndoꞌ mantyi yo naviꞌ na coquenonhoꞌ. Conduë́ ndëëhan na contjotyenhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús min na itꞌuiiviꞌ nanꞌminꞌ ꞌoꞌ. 5 Ndoꞌ na conanꞌquii nꞌonhoꞌ quityquiiꞌ naviꞌminꞌ, joohanꞌ conanꞌman jndyoyuhanꞌ na juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, itsꞌaa jonhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndoꞌ joo naviꞌminꞌ na coquenonhoꞌ, covijntꞌue jonhanꞌ na itsijndaꞌhanꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon jon nnꞌan.

6 Condui Tyoꞌtsꞌon na itsꞌaa jon ꞌnan na chuhanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, nque nnꞌan na contꞌaviꞌhan ꞌoꞌ, ntsꞌaa jon na quityion nanꞌñeen na mantyi quenonhan naviꞌ. 7 Ndoꞌ ꞌoꞌ na coquenonhoꞌ naviꞌ, ntsiquindyaa jon ꞌoꞌ na nnduiꞌhoꞌ quityquiiꞌhanꞌ, nquehoꞌ ndoꞌ mantyi yo nquë́, nguaa na nndaꞌ juu xjen na nnaan jon quiñoonꞌndue yo tsachon tꞌman na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon yo ángeles ꞌnaanꞌ jon na jndë jndyi conduihan. 8 Juu xjenꞌñeen nntꞌuiiviꞌ jon joo nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan juu jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ nquii ta Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. 9 Juu na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joohan, tyiꞌjon quintycüiihanꞌ ndoꞌ ntscuꞌhanꞌ na ncꞌonhan naijon na mꞌaan nquii jon na taquintyja najndei conduihin. 10 Juu xuee tꞌmanꞌñeen, xjen na nndyo nndaꞌ jon, tsoñꞌen nnꞌan na nanꞌxuan ñuan nquiiꞌ, nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanhin. Tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon jon, jndye jndyi ncꞌoonꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ ivꞌahanꞌ ꞌoꞌ yo nanꞌñeen ee jndë tantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na tonanꞌquindyíhoꞌ.

11 Ndoꞌ ngꞌe na nndui nanꞌminꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ chaꞌ nanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ jon, manchaꞌ xjen cotán nnon jon na ninnquiiꞌchen ngotsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na caveeꞌ nchjii jon. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na conduihin, mantyi cotán na nndëë nntꞌahoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan ya tondëë nnꞌan ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnon na contꞌahoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo. 12 Ndöꞌ vaa jñꞌoon na cotán chaꞌ cüitꞌmaanꞌ xueeꞌ ta Jesús ntyja ꞌnaanhoꞌ ndoꞌ mantyi nquii jon ntsiquinjon jonhoꞌ. Nguaa na nndaꞌ ngꞌe juu naya na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa yo nquii ta Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa.

2

Nquii tsꞌan na nninncyaañꞌenhin yo jnan

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, conanꞌntcüí nntꞌá jñꞌoonva ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nndyo nndaꞌ ta Jesucristo na ntsitjon jon jaa naijon na mꞌaan jon. 2 Cotán ndëëhoꞌ na tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiquijñꞌeenhanꞌhoꞌ na conincꞌuaa jñꞌoon na jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ jon. Min tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohoꞌ ya na condyehoꞌ jñꞌoonminꞌ. Min xe aa cotsque nnꞌan na mꞌanhoꞌ na conduehan na ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo na siꞌman Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌñeen ndëëhan, oo min na aa conduehan na jndë tji jahanꞌ nnon tson, majoꞌ tyiꞌnanꞌjñꞌoonꞌhoꞌ jñꞌoon na condue nanꞌñeen. 3 Minchjo tyiꞌninncyahoꞌ na nanꞌviꞌnnꞌan nnꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na aa jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ ta Jesús. Ee vitjachen na nndyo ntcüeꞌ jon, jndye nnꞌan ncyꞌon tanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi nnintyincyooꞌ nquii tsꞌan na nninncyaañꞌenhin yo jnan. Nquii Tyoꞌtsꞌon ncjuꞌ jon tsanꞌñeen quiiꞌ vꞌio ngꞌe tsixuan juu na ngitsuhin. 4 Juu tsanꞌñeen ngitso jon na minꞌchjo tayuu jntꞌue na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌquinjon ꞌnan na cotjiꞌhin cüenta na njon jndyihanꞌ. Ndoꞌ mantyi ngitso tsanꞌñeen na njonntyichen condui nquii jon, chichen tsoñꞌen na conanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan. Ata ntquen jon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon quityquiiꞌ vꞌaa tꞌman vaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ngacjo jon joꞌ, ndoꞌ ngitso jon na manquii jon conduihin nquii Tyoꞌtsꞌon.

5 Mangiohoꞌ viochen xjen na tomꞌan yohoꞌ, totsjö ndëëhoꞌ na nguaa nanꞌminꞌ, ndoꞌ ntꞌue tsꞌön na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. 6 Majoꞌ naneinhin mꞌaan nquii jon na itscuꞌ na ncüjeeꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na itscuꞌhanꞌ na tyiꞌcüjeeꞌnon juu ata na jndë tentyja xjen na ngacüjaꞌhanꞌ na nndyo juu. 7 Juu natyia na vantyꞌiu mꞌaanhanꞌ, vaa najndei na tsixuanhanꞌ. Juuhanꞌ itsꞌaahanꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌonhanꞌ quiiꞌ nꞌon nnꞌan, majoꞌ nquii jon na itscuꞌ jon na juu natyiaꞌñeen ntsꞌaañꞌenhanꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌonhanꞌ, ninvito ntscuꞌ jonhanꞌ ata ngueeꞌ xjen na ncüjiꞌ Tyoꞌtsꞌonhin. 8 Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ jonhin, yajoꞌ nnintyincyooꞌ juu tsanꞌñeen na vja nacjo tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tso Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ nndaꞌ ta Jesús, ntscueeꞌ jonhin yo jndye ꞌndyo jon ndoꞌ yo juu na nancooꞌ na quixuee na conduihin. Ndoꞌ juu najndei na tsixuan tsanꞌñeen, ntsityuiiꞌñꞌen jonhanꞌ. 9 Ya na ncüjeeꞌ juu na conduihin natyiaꞌñeen, nquii Satanás nninncyaa na quitsixuan tsanꞌñeen najndei na conduihin. Mangꞌe joꞌ ngondëë ngotsꞌaa tsanꞌñeen ncüii cüii nnon tsꞌian tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ yo najndei na tsixuan tsꞌan. Mantyi ntsꞌaa tsanꞌñeen jnꞌaan tꞌman yo ꞌnan na nntsꞌaahanꞌ na vacue ncꞌoonꞌ nꞌon nnꞌan, joo tsꞌianꞌñeen chito conduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ata ntsꞌaahanꞌ na nnanꞌtiuhin na mꞌaan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 10 Ndoꞌ mantyi ntsꞌaa tsanꞌñeen ncüii cüii nnon tsꞌian tyia na ngonanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ nque nnꞌan na mancüiixjen cotsuhan. Nndaꞌ vaa na ngenonhan ngꞌe tyiꞌcyꞌonhan cüenta jñꞌoon na mayuuꞌ, tyiꞌnjonhanꞌ ngiohan chaꞌ na ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaanhin. 11 Mangꞌe na nndaꞌ, njñon jon ncüii nnon na ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ nanꞌñeen na ntsꞌaahanꞌ na ngantyja nꞌonhan juu quintu na itsiꞌman juu tsantyiaꞌñeen. 12 Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon jñꞌoon na mayuuꞌ, majoꞌ tovineiinꞌ nꞌonhan yo ꞌnan tyia, ntcoꞌxen jonhan na vaa jnan nanꞌxuanhan na ngitsuhan.

Tji Tyoꞌtsꞌonhoꞌ na ntsinꞌman jon ñuan ꞌnaanhoꞌ

13 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyjii ta Jesús, chuhanꞌ na ninnquiiꞌchen concyá na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Itsohanꞌ na contꞌá na nndaꞌ ngꞌe juu xjenꞌñeen na tyeꞌ tsoñꞌen, nquii jon tji jon ꞌoꞌ na ntsinꞌman jon ñuan ꞌnaanhoꞌ. Ee ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu iquen jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon xengꞌe juu jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ jon na vantyja nꞌonhoꞌhanꞌ. 14 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya na toninncyá ndëëhoꞌ, joꞌ tqueenꞌ jonhoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nndëë nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ntsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon nquii ta Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jaa.

15 Yajoꞌ ꞌoꞌ ntyjë, quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ. Tyiꞌndyehoꞌ juu jñꞌoon naya na tonanꞌmán ndëëhoꞌ xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ mantyi yo juu tsonꞌñeen na jnanꞌcüanö́n jndyë́ ndëëhoꞌ. 16 Nquii Jesucristo conduihin na ityeꞌntjon jon jaa ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin Tyëëhë. Juu jon mꞌaan na veꞌnchjii jon jaa, na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ conda na tyiꞌquintycüii na itsinjoonꞌ jon jaa ndoꞌ mantyi ngꞌe juu naya na condui jon incyaa jon na coyꞌön juu na contyja nnꞌönhin na ya jndyihanꞌ. 17 Macꞌan na ninncyaa jon na tꞌman nꞌonhoꞌ quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenonhoꞌ, ndoꞌ ntyja ꞌnaan nquehan ntsayꞌonhoꞌ najndëhoꞌ chaꞌ tsoñꞌen na nnanꞌneinhoꞌ ndoꞌ na nntꞌahoꞌ, nnduiꞌ yahanꞌ.

3

Quitanhoꞌ na quitejndei Tyoꞌtsꞌon já

1 ꞌOꞌ ntyjë, jñꞌoon na matsꞌia na conduë́ ndëëhoꞌ, quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja nján. Quitanhoꞌ na cje ro ngocya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ ta Jesús ndoꞌ na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, chaꞌxjen na sꞌaahanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 2 Mꞌan nnꞌan na tyia jndyi nanꞌxuanhan. Mantyi quitanhoꞌ na tyiꞌninncyaahanꞌ na ntꞌa viꞌ nanꞌñeen já, ee tyiꞌtsoñꞌen nnꞌan vantyja nꞌonhan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús. 3 Majoꞌ nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa conduihin na itsiquindë jon. Ntsꞌaa jon na ntsayꞌonhoꞌ na jndëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌhin ndoꞌ mantyi ngüañoonꞌ jonhoꞌ quityquiiꞌ tsoñꞌen nnon naviꞌ na ninꞌquitsꞌaa yutyia ꞌoꞌ. 4 Incyaa ta Jesús na coyꞌö́n na tꞌman qui nꞌö́n na cotaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na conduë́ ndëëhoꞌ, ndoꞌ mantyi na ninvito ngotsamꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 5 Quitejndei ta Jesús ꞌoꞌ na nanꞌveꞌngiohoꞌ nnꞌan chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon itsiviꞌntyjii jonhan. Ndoꞌ na nnanꞌxuanhoꞌ na ntsayꞌonhoꞌ najndëhoꞌ quityquiiꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ chaꞌxjen totsꞌaa Cristo.

Chuhanꞌ na quintꞌa ya tsꞌian njanhan

6 ꞌOꞌ ntyjë, minꞌninchen ntyjehoꞌ na vantyja tsꞌon juu Cristo na tyiꞌninꞌquitsꞌaa juu tsꞌian, min tyiꞌninꞌquitsindë juu jñꞌoon na tonanꞌmán ndëëhoꞌ, yo xueeꞌ ta Jesucristo cotyꞌí jndyꞌuë́ ꞌoꞌ na tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo juu tsanꞌñeen. 7 Ee nquehoꞌ mangiohoꞌ na icanhanꞌ na cꞌonhoꞌ chaꞌxjen na tojntyꞌiahoꞌ na tontꞌá xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Ee juu xjenꞌñeen, chito tꞌö́n na tatsꞌian tontꞌá. 8 Min chito tocüꞌá ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan na tyíꞌquityiö́nhanꞌ, min tyiꞌjndye xjen na totaꞌjndyë́. Xjenꞌñeen vaa xjen naxuee ndoꞌ natsjon na tontꞌá tsꞌian chaꞌ na tyíꞌquityiö́ xu cjo minꞌncüiihoꞌ. 9 Min chito tontꞌá na nndaꞌ ngꞌe na tyiꞌcüanaan na ninncyahoꞌ ꞌnan na nninjntꞌue já. Tontꞌáhanꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na tontꞌá. 10 Ee viochen xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, totquë́n jñꞌoonvaꞌ ndëëhoꞌ, xe na aa mꞌaan nin juu na tsinchqueenꞌhin, tanin, min tyiꞌcüaꞌ juu. 11 Majoꞌ naneinhin condyë́ na ñꞌen ntyjehoꞌ na jndë jntyꞌehan na contꞌahin tsꞌian chaꞌ nnanꞌjndaꞌhin ꞌnan na icanhanꞌhin, majoꞌ comaꞌndyiꞌtohan na cotꞌiooꞌhin tsꞌian na contꞌa ntyjehin. 12 Cotquë́n jñꞌoon ndëë nanꞌñeen yo xueeꞌ ta Jesucristo, ndoꞌ conanꞌjntꞌá nquenhin, ijndeiꞌhanꞌ na quintꞌahin tsꞌian chaꞌ cuen ꞌnan na nninjntꞌuehin na ntixeeꞌhin nnꞌan ꞌnaanhin. Ndoꞌ mantyi cꞌonhin quiiꞌ ntꞌan ntyjehin chaꞌxjen na chuhanꞌ, min tyiꞌntyiiꞌhin na ntꞌiooꞌhin nchu vaa na mꞌan nanꞌñeen.

13 Ndoꞌ ndëë mañoonchen ꞌoꞌ ntyjë, maninjuu tmaanꞌ na mꞌanhoꞌ, tyiꞌnanꞌntyquenhoꞌ na contꞌahoꞌ ꞌnan ya. 14 Mantyi quitquenhoꞌ cüenta xe na aa mꞌaan nin juu na tyiꞌninꞌcüangueeꞌ juu jñꞌoon na conduë́ nnon tsonvahin, min tyiꞌnanꞌquiihoꞌ yohin chaꞌ cꞌoon juu na jnaanꞌ juu. 15 Majoꞌ tyiꞌntꞌahoꞌ yohin chaꞌvijon na conduihin tsꞌan na jndohoꞌhin. ꞌOꞌ quinanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌhin xengꞌe na conduihin ntyjehoꞌ na vantyja tsꞌon juu Jesús.

Jñꞌoon na matsꞌia na tji Pablo tsonva

16 Nquii ta Jesús conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin. Manchaꞌxjen ncyaa jon na cꞌonhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na coquenonhoꞌ. Ninnquiiꞌchen cꞌoon jon yo tsoñꞌenhoꞌ.

17 Ncö Pablo macüji jñꞌoonva na mancya tsꞌon njan ndëëhoꞌ. Ndö vaa na maquën xuë ncüii cüii tson na macüji, chaꞌ quitaꞌjnꞌaanhoꞌ na ja matscüenönhanꞌ. 18 Macꞌan nnon ta Jesucristo na quityio jon jnꞌaanhoꞌ na tsoñꞌenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsiꞌxuan jon.

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

Tson Navejndyee Na Scüenon Pablo
Na Mꞌaan Timoteo

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnon Timoteo

1-2 Ja Pablo macüji tsonvahin na mancya tsꞌon njan nnonꞌ ꞌuꞌ Timoteo. Condui ꞌuꞌ jnda ncö ngꞌe na vantyja tsonꞌ Jesucristo. Ja condui tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na jöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan njanhan, nquii jon iꞌua jon tsꞌianvahin nnön yo Jesucristo na nquii jon conduihin na contyja nnꞌön na ntsquë na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon.

Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Cristo Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, macꞌan ndëëhan na juu naya na conduihan yo juu na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohan, yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ.

Quen Timoteo xjen nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon conanꞌman

3 Juu jñꞌoon na tsjö nnonꞌ xjen na jntꞌui tsjoon Éfeso na tyjë ndyuaa Macedonia, matsintcüi nntꞌahanꞌ. Xjenꞌñeen tcꞌan na quintjo ꞌuꞌ joꞌ chaꞌ joo vendye nnꞌan na conanꞌman mañoon nnon jñꞌoon na tyiꞌyuuꞌhanꞌ, quenꞌ jñꞌoon ndëëhan na tantꞌahan na nndaꞌ. 4 Quitsuꞌ ndëë nanꞌñeen na min tancꞌoonꞌ nꞌonhan joo jñꞌoon na veꞌ cüentohanꞌ, min joo jñꞌoon na tyiꞌcontycüii ntyja ꞌnaan nguee ndochiihi nnꞌan judíos na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Ee ya na mꞌaanꞌ nꞌonhan jñꞌoonminꞌ, veꞌ conanꞌjndyehan jndyuehan yo nnꞌan, tyiꞌtejndeihanꞌ nanꞌñeen na nnanꞌnchuꞌhan nchu vaa na ngomꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan.

5 Joꞌ tsꞌian na siquichu jñꞌoon ꞌuꞌ na quitsiꞌmanꞌ jñꞌoon ndëë nnꞌan tsjoon Éfeso na quinanꞌveꞌngiohan nnꞌan chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon viꞌnchjii jonhan. Quintꞌahan na nndaꞌ yo na ntjuꞌ conanꞌtiuhan yo ntyjehan ndoꞌ na mantyi nanꞌxuanhan na ya covicjehan quiiꞌ ñuaanhan, ndoꞌ mantyi na xoncüeeꞌ nꞌonhan na vantyja nꞌonhan Jesús. 6 Ee mꞌan cüanntyi nnꞌan na tyiꞌconanꞌjñꞌoonꞌhan chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ jndë jntyꞌehan na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, veꞌ cotsantyjatohan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na veꞌ jnꞌaanhanꞌ na itsiquijñꞌeenhanꞌhin. 7 Joo nanꞌñeen ntꞌue nꞌonhan na quitjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanhan na conduihan nnꞌan na ya jndyi conanꞌmanhan jñꞌoon na tquen Moisés, majoꞌ min nquehan tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhan jñꞌoon na conanꞌmanhan ndëë nnꞌan, min ndicüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa conanꞌquindyi jñꞌoonꞌñeen na jen conanꞌchonhan ntyja ꞌnaanhanꞌ.

8 Mangiö juu jñꞌoon na tquen Moisés, njon jndyihanꞌ xe na aa nninjntꞌue tsꞌanhanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tsixuanhanꞌ. 9 Majoꞌntyi icanhanꞌ na cañjoonꞌ nnꞌön na chito sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌñeen ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na contꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ. Tsꞌiaanꞌ na sijndaꞌ jonhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na conanꞌqueꞌto nꞌonhan tonnon jñꞌoon na iquenhanꞌ xjen ndoꞌ na quitꞌuiihanꞌhin na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhin jon. Sijndaꞌ jonhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na conanꞌvehan nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ yo ntyja ꞌnaan nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan jon, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan nnꞌan na conanꞌtjahan nnon jon. Sijndaꞌ jonhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ joo nnꞌan na tyiꞌnjon ngiohan juu na covantyja nꞌon nnꞌan Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan nnꞌan na concohan joo ntyjehan na vantyja nꞌon jon. Sijndaꞌ jon jñꞌoonꞌñeen na quitꞌuiihanꞌ joo nnꞌan na conanꞌcüjehan tyehan, ndyeehan oo minꞌcya ro tsꞌan. 10 Mantyi sijndaꞌ jonhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yo nnꞌan, ndoꞌ na quitꞌuiihanꞌ nannon na mꞌanhan yo ntyje nnonhan. Sijndaꞌ jonhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na contyꞌueehan nnꞌan ndoꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na veꞌ quintu na conanꞌneinhan cjooꞌ ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na conduehan na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ ncüii jñꞌoon, majoꞌ ngio yahan na veꞌ quintuhanꞌ, ndoꞌ yo minꞌcya ro mañoon nnon na vjahanꞌ nacjooꞌ jñꞌoon na taquintyja na ya tsixuanhanꞌ na conanꞌman nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 11 Nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja na ya conduihin, iꞌua jon tsꞌian nnön na nninncya juu jñꞌoonva, majuu jñꞌoon naya na tëquintyja na tꞌman conduihanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan.

Ncyaa Pablo na ya Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon

12 Mancya na ya nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa na incyaa jon na condëë matsꞌa tsꞌianva. Ncya ya jon na tjiꞌ jon cüenta na tsixuan ja tsꞌan na itsiquindë, joꞌ na sijndaꞌ jon na matyeꞌntjön nnon jon. 13 Itsꞌaa jon na nndaꞌ min na toxenꞌchen totsinën jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ jon, ndoꞌ tontyꞌëhin ndoꞌ totsitëëꞌ tsꞌönhin na totsꞌa vꞌi nnꞌan na vantyja nꞌon jon. Majoꞌ min nanꞌminꞌ totsꞌa, tomꞌaan jon na ntyꞌia rö ntyjii jon ngꞌe veꞌ totsꞌatöhanꞌ ee juu xjenꞌñeen taꞌnan taaꞌ tsꞌön min tyíꞌcovantyja tsꞌönhin. 14 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na totsixuan, joꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui jon, tyiꞌvacuaa xjen na tyio jon jnꞌaan ja. Mantyi incyaa jon na vantyja tsꞌön Jesús na viꞌnchji ja jon yo nnꞌan ngꞌe na mꞌan jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús.

15 Juu jñꞌoonvahin, jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ ndoꞌ icanhanꞌ na tsoñꞌen nnꞌan cantyja nꞌonhinhanꞌ, na jndyo Cristo Jesús tsonnanguevahin chaꞌ itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan na nanꞌxuan jnan. Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen nnꞌan, mancö na vejndyee na vaa jnan. 16 Ngꞌe min na nndaꞌ, tyꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ntyꞌia rö nchjii jon chaꞌ nndëë ntsiꞌman Cristo Jesús na tyiꞌquintycüii na mꞌaan jon na tꞌman tsꞌon jon yo nnꞌan. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ nchu vaa ntsꞌaa jon yo nque nnꞌan na ngantyja nꞌonhan jon na tonnonchen na nninncyaa jon na nnanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanhan. 17 Nquii Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na coꞌxen jon, nquii jon na manchaꞌchen xjen mꞌaan jon, na minꞌncüii tsꞌan ndiquindëë ndyiaaꞌ juuhin, xiaaꞌntyi nquii jon conduihin Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan ncüiichen. Ninvaa na vjahanꞌ na tonnonchen cüitꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaan tsoñꞌen. Quindui na nndaꞌ.

18 ꞌUꞌ Timoteo na condui ꞌuꞌ jnda ncö, ndö vaa na matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌuꞌ. Matyiö xu ꞌuꞌ na quenꞌ xjen nnꞌan chaꞌxjen na jndë totsjö nnonꞌ. Xueeꞌñeenchen nque nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, jnduehan jñꞌoon nchu vaa na ntsixuanꞌ quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Juu jñꞌoonꞌñeen cañjoonꞌ tsonꞌhanꞌ chaꞌ nndëë ntsijonhanꞌ ꞌuꞌ ncüii sondaro ꞌnaanꞌ ta Jesús na itsꞌaa juu tyiaꞌ ꞌnaanꞌ jon. 19 Ndoꞌ viochen xjen na matsijon ꞌuꞌ juu tyiaꞌñeen, quintjotyen ꞌuꞌ na vantyja tsonꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ndoꞌ xiaꞌntyi quitsaꞌ ꞌnan na mavicjeꞌ quiiꞌ ñuan ꞌnanꞌ ꞌnan na chuhanꞌ. Ñꞌen nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan jñꞌoonvaꞌ, ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ jndë tyuiiꞌ juu na covantyja nꞌonhan. 20 Manndaꞌ vaa totsꞌaa Himeneo yo Alejandro. Mangꞌe joꞌ jndë tyiöhan ntꞌö Satanás chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëëhan na tananꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ Tyoꞌtsꞌon.

2

Jñꞌoon na conanꞌmanhanꞌ nchu vaa na nanꞌtꞌmaanꞌ jaa Tyoꞌtsꞌon

1 Ndö vaa jñꞌoon na matsiquiꞌmanꞌ jndyëë ꞌuꞌ, na tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon, quinanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen na coquenonhan. Quitanhan nnon jon ꞌnan na icanhanꞌhin, ndoꞌ na ncyahan na ya jon yo na quitanhan na quityio jon jnꞌaan tsoñꞌen nnꞌan. 2 Quitanhan na quitejndei jon nanmꞌannꞌian tꞌman yo ninꞌtsoñꞌen nanmꞌannꞌian na cotsantyja, quindui na nndaꞌ chaꞌ nndëë ncꞌön na tatyiaꞌ yo nnꞌan. Ee na ntꞌahanꞌ, yajoꞌ ntsꞌaahanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon njon jndyihin ngiö, yo na ncꞌön na ñuan nquiiꞌ jaa na tonnon jon. 3 Ya jndyi na ntꞌaha na nndaꞌ, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na itsinꞌman jon ñuan njanhan, caveeꞌ tsꞌon jon na ncꞌön na nndaꞌ. 4 Ee nquii jon ntꞌue jndyi tsꞌon jon na tsoñꞌen nnꞌan ncyahan na ntsinꞌman jon ñuaanhan. Ndoꞌ mantyi ngüentyja xjen na tsoñꞌenhan ncyꞌonhan cüenta juu jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ jon. 5 Jñꞌoonvaꞌ vacüjaꞌhanꞌ tsoñꞌen nnꞌan ndoꞌ ngꞌe ninncüii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan cüenta tsoñꞌenhan ndoꞌ mantyi ninncüii tsꞌan na ivꞌa jon nnꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, manquiintyi Cristo Jesús na mantyi tsꞌanhin. 6 Juu jon tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon. Na sꞌaa jon na nndaꞌ tyionñꞌen jon na chöjnan jaa nnon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ndëë ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Juu jñꞌoonvahin siꞌman Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ndëë nnꞌan vi na taaꞌ tsꞌon jon na jndë tueeꞌxjen na ndyehinhanꞌ. 7 Mangꞌe na nndaꞌ, tꞌua jon tsꞌian nnön na condui ja tsꞌan na ijñon jon ja yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon na mancyahanꞌ ndëë joo nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos. Jñꞌoon na mayuuꞌ na nndaꞌ, chito quintu matsinën. Condui ja na quitsiꞌman ndëë nanꞌñeen juu jñꞌoon na mayuuꞌ yo jñꞌoon na cantyja nꞌonhan.

8 Minyuuchen joo naijon na covatjon nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, ntꞌue tsꞌön na nque nannon quinanꞌneinhan nnon jon, na nnanꞌvehan ndueehan na tonnon jon na jiꞌua ntyja na cotsamꞌanhan, min chito conanꞌvjehan nnꞌan, min chito conanꞌntjaꞌhan yo ntyjehan. 9 Mantyi ntyja ꞌnaan nanntcu, ntꞌue tsꞌön na cüehan ndiaa na ya ro xjenhan juuhanꞌ, ndoꞌ quitjiꞌ yahan cüenta nchu vaa na cotsamꞌanhan, min tyiꞌngüenonchen na conanꞌtycüiꞌhan sonquenhan, min tyiꞌngüenonchen na covijntꞌuehan ꞌnan na jndë yo sꞌon ijan ndoꞌ yo tëꞌ perlas, min ndiaa na jnda jndyi. 10 Majoꞌ quintꞌahan ncüii cüii nnon ꞌnan naya na conduihan nanntcu na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan. Ee na ntꞌahan na nndaꞌ, joohanꞌ ntsꞌaahanꞌ chaꞌvijon na conanꞌtycüiꞌhan. 11 Viochen xjen na incyaa tsꞌan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, icanhanꞌ na joo nanntcu cꞌonhan na machen jndyuehan. Quitjueꞌcjehan ntyja ꞌnaan jñꞌoon na condyehan. 12 Ee tyiꞌmancya ja na ncüii tsanscu na ntsiꞌman juu ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, min na ntcoꞌxen jon nannon, xiaꞌntyi na cꞌonhan na machen jndyuehan joꞌ. 13 Matsjö na nndaꞌ ee Adán sia jndyee Tyoꞌtsꞌon, jndë joꞌ sia jon Eva. 14 Ndoꞌ min chito Adán siviꞌnnꞌan Satanás, juu Eva siviꞌnnꞌan juu. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, sitja tsanscuꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon. Joꞌ sijndaꞌhanꞌ na vaa jnaanꞌ juu. 15 Majoꞌ itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon nanntcu na conanꞌnguihan ndahan xe na aa ninvito covantyja nꞌonhan jon, ndoꞌ cꞌonhan na conanꞌveꞌngiohan nnꞌan, ndoꞌ mantyi cꞌonhan tonnon jon chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, ndoꞌ na quitquen nquehan cüenta ntyja nchu vaa na cotsamꞌanhan.

3

Nnꞌan conditque quiiꞌ tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nanꞌmin quinanꞌxuanhan

1 Jñꞌoon na mayuuꞌ na minninchen tsꞌan na ntꞌue jndyi tsꞌon jon na ngüantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ya jndyi tsꞌian na ninꞌcꞌoon tsanꞌñeen. 2 Mangꞌe na nndaꞌ, nquii tsꞌan na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na tsoñꞌen ntyja na vamꞌaan jon, cꞌoon jon na itsiquindë jon, na ninncüii scuuꞌ jon, ndoꞌ na conduihin tsꞌan na jndaꞌ itsitiu, ndoꞌ tque itsꞌaa jon quityquiiꞌ na vamꞌaan jon. Icanhanꞌ na quitejndei jon nnꞌan na cotsque ya na mꞌaan jon na cotsancyahan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, ndoꞌ mantyi na conduihin tsꞌan na ya itsiꞌman jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 3 Tyiꞌquichuhanꞌ na tsanquindyihin, min tsꞌan na icüjaꞌ jon nnꞌan. Icanhanꞌ na tyiꞌndyioonꞌ tsꞌon jon yo nnꞌan, chito na itsintjaꞌhin yo nanꞌñeen, min chito na ninꞌquitsitꞌue jndyi jon xoquituꞌ. 4 Icanhanꞌ na conduihin tsꞌan na ya icoꞌxen jon nnꞌan vaaꞌ jon, ndoꞌ na quitaꞌngueeꞌ ntsinda jon tonnon jon na quintꞌa joo na njonhin ntyja ꞌnaan tsoñꞌen. 5 Icanhanꞌ na cuaa na nndaꞌ ee xe na ndiquindëë na ntquen nquii jon xjen nnꞌan vaaꞌ jon, majndeichen xeꞌquindëë ntquen jon xjen joo nnꞌan na conduihin tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 6 Ncüii tsꞌan na tyiꞌcovijndye xuee na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, tyiꞌquichuhanꞌ na ngaqueeꞌ juu tsꞌianꞌñeen, ee xe na aa nndaꞌ, nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntsintsahin, ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ ntꞌuii Tyoꞌtsꞌonhin chaꞌxjen na sꞌaa jon yo juu yutyia. 7 Ndoꞌ mantyi icanhanꞌ na joo nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, mantyi ya jñꞌoon conanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, chaꞌ tyiꞌntscüejnaanꞌhanꞌhin tondëë nanꞌñeen, ee xe na aa ndui na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na chaꞌvijon tyioohin xiuꞌ na sijndaꞌ yutyia na quitꞌuiihanꞌhin.

Nnꞌan na cotejndei tsꞌian quiiꞌ tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nanꞌmin chuhanꞌ na quinanꞌxuanhin

8 Mantyi joo nnꞌan na cotejndei tsꞌian quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na quinduihan nnꞌan na tque contꞌahin na cotsamꞌanhan, ndoꞌ na ninncüii tjonꞌ jñꞌoon conanꞌneinhan ndëë nnꞌan. Min tyiꞌquichuhanꞌ na jndye vinon na ncüehan, min tyiꞌncꞌonhan na jen ninꞌquitaꞌntjonhan xoquituꞌ yo ncüii nnon tsꞌian na tyiꞌcüjiꞌ yahanꞌ na ntꞌahinhanꞌ. 9 Joo nnꞌan nanꞌxuanhan juu tsꞌianꞌñeen, icanhanꞌ na quintjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na vantyja nnꞌön na minꞌncüii nnon tyiꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌya covicjehan quiiꞌ ñuaanhan. 10 Icanhanꞌ na joo nnꞌan na vantyja nꞌon, quitquen jndyeehan cüenta na aa conanꞌquindë nanꞌñeen jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ xe covityincyooꞌ na contꞌahan chaꞌxjen na tsjö ndöꞌ, joꞌ vanaan na ntejndeihan tsꞌian quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 11 Ndoꞌ mantyi ntcu nanꞌñeen icanhanꞌ na quinduihan nnꞌan na tque contꞌahan quityquiiꞌ na cotsamꞌanhan, chito na conanꞌneintohan ninntyi jñꞌoon na condyehan na conanꞌnein nnꞌan. Ndoꞌ mantyi icanhanꞌ na jndaꞌ na quinanꞌtiuhan ndoꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhan tsoñꞌen ꞌnan na contꞌahan. 12 Ndoꞌ nquii tsansꞌa na conduihin na itejndei jon yo juu tsꞌian na vaa quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na ninncüii scuuꞌ jon. Ndoꞌ mantyi na iquen ya jon xjen ntsinda jon yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan vaaꞌ jon. 13 Ngꞌe joo nanꞌñeen na cotejndeihin yo tsꞌianꞌñeen, xe na aa ya tsꞌian contꞌahan, yajoꞌ itsiquinjonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan, yo na tꞌman nꞌonhin nninncyaahanꞌ na nnanꞌnein jndyoyuhan ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Cristo Jesús.

Ndyu na toxenꞌchen veꞌ ntyꞌiu tomꞌan jñꞌoon na njon tsixuanhanꞌ

14 Macüji tsonva na matscüenönhanꞌ nnonꞌ, majoꞌ mantyja tsꞌön na cje ncjöquintyꞌia ꞌuꞌ. 15 Majoꞌ xe na aa ntsichjuhanꞌ ja na tyiꞌnguë tyꞌua, tanin, mancüiixjen ncüaaꞌ tsonꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na ngomꞌan nque nnꞌan na condui cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Joohan conduihan tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ na conanꞌvehan jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ na cotaꞌntyjeeꞌhinhanꞌ. 16 Juu jñꞌoon na vantyja nnꞌön na veꞌ ntyꞌiu tomꞌaanhanꞌ, tanin juu na nndëë ngitso juu na tyiꞌnjon tsixuanhanꞌ. Ndö vaa na itsohanꞌ:

Tui Cristo tsonnangue na tsꞌanhin,

Nquii Espíritu Santo siꞌman jon na siquindë Cristo tsoñꞌen chaꞌxjen na itsohanꞌ.

Nque ángeles chen chen tondoꞌnjoonhan na tojntyꞌianhan ꞌnan ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon toninncya nnꞌanhanꞌ ndëë nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

Mꞌan nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon,

ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyꞌoon ntcüeꞌ jonhin quiñoonꞌndue.

4

Nnꞌan na cotji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na vantyja nꞌonhin

1 Nquii Espíritu Santo itsiꞌman jndyoyu jon na joo nguee na matsꞌia, ncꞌon nnꞌan na ngotji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na vantyja nꞌonhan. Ndoꞌ nnanꞌjonhan yo jñꞌoon na conanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ na conanꞌman joo nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaan yotyia. 2 Nque nnꞌan na ve vaa na cotsamꞌanhan nnanꞌmanhan joo jñꞌoonꞌñeen na conanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ. Joo nanꞌñeen min tyiꞌtsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan na contꞌahinhanꞌ. 3 Cotëꞌhin na nnonnco nnꞌan ndoꞌ conanꞌjaaꞌhan jñꞌoon na tyiꞌntcüaꞌ nnꞌan minndye ꞌnan. Majoꞌ nanꞌñeen cochueꞌ nꞌonhan ee nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na joo nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na conanꞌvehan jñꞌoon na mayuuꞌ, ntcüaꞌhan joohanꞌ yo na concyahan na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ. 4 Ee tsoñꞌen ꞌnan na tquen jon, tëquintyja na ya tsixuanhanꞌ. Taninꞌnan na chuhanꞌ na tyiꞌndijntꞌue jaahanꞌ xe na aa ncyꞌön cüentahanꞌ yo na conincya na ya jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 5 Ee joo ꞌnan na cocüꞌa, iquen jon na jiꞌuahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ jon ndoꞌ mantyi ngꞌe na incyaa tsꞌan na ya jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Tsꞌan na ya ityeꞌntjon nnon Jesucristo

6 Joo jñꞌoonminꞌ xe na aa ntsiꞌmanꞌhanꞌ ndëë ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Cristo, ndui ꞌuꞌ tsꞌan na ya ityeꞌntjon juu nnon Jesucristo chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ngaque ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon yo joo jñꞌoon na vantyja nnꞌön yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na jndyoyu conduihanꞌ na matsijon ꞌuꞌ yohanꞌ.

7 ꞌUꞌ tyiꞌntsijñꞌoonꞌ joo cüento na veꞌ conanꞌneinto nnꞌan nchu vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhan na icanhanꞌ na quitꞌahan chaꞌ ncyꞌon Tyoꞌtsꞌon cüentahan, ee conduihanꞌ jñꞌoon tsanꞌ. ꞌUꞌ quitsichonꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na mꞌaan na jnduꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 8 Ee juu na itsichon tsꞌan chaꞌ ndëë ntsixuan juu najndei juu yo siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, itejndei chjohanꞌhin. Majoꞌ juu tsꞌan na iquen yantyihin na quinduihin tsꞌan na mꞌaan jndyi na jndei juu chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon yohin, nanein vaa naya ꞌnaanꞌ juu na itsꞌaa juuhanꞌ ndoꞌ mantyi na ngüandoꞌ juu na mꞌaan jon. 9 Jñꞌoonvaꞌ jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ ndoꞌ chuhanꞌ na tsoñꞌen nnꞌan cyꞌonhan cüentahanꞌ. 10 Mangꞌe na nndaꞌ, conanꞌcüejndyaaꞌ jaa na conanꞌchön na contꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ee conanꞌquityën nnꞌön jon, nquii jon conduihin Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ ee xiaꞌntyi nquii jon condui jon na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan, majndeichen nque nnꞌan na jndë vantyja nꞌonhan Cristo.

11 Jñꞌoonminꞌ, ninnquiiꞌchen quitsiꞌmanꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon. Quitsuꞌ ndëëhin na quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ. 12 Tyiꞌninncyaꞌ na ntjiꞌ nnꞌan cüenta na tyiꞌquinjon condui ꞌuꞌ ngꞌe na tyiꞌtque ꞌuꞌ. ꞌUꞌ ntyja na vamꞌanꞌ, quitsaꞌ na juu jñꞌoon na matsininꞌ, yo juu na vamꞌanꞌ, yo juu na viꞌntyjiꞌ nnꞌan, yo juu na vantyja tsonꞌ Tyoꞌtsꞌon, yo ninꞌjuu na ntjuꞌ ntyja ꞌnanꞌ, tsoñꞌen nanꞌminꞌ quinanꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo, nchu vaa na ngomꞌanhan. 13 Ndoꞌ viochen xjen na minndoꞌ na nguë na mꞌanꞌ, quen ya ꞌuꞌ na matsijnanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, cüijntꞌue ꞌuꞌ juuhanꞌ na ncyaꞌ jñꞌoon ndëëhan ndoꞌ na matsiꞌmanꞌhanꞌ ndëëhan. 14 Nque nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu xueeꞌñeen xjen na tyiohan ndueehan cjoꞌ, jnduehan nin ncüii nnon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na iꞌua jon nnonꞌ. Cjooꞌ tsonꞌ na cüijntꞌue ꞌuꞌ juu nayaꞌñeen na itsiquindaaꞌ jon ꞌuꞌ.

15 Ninnquiiꞌchen quitsaꞌ nanꞌminꞌ, cjooꞌ ya ya tsonꞌ na ninvito mꞌaanꞌ tsonꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌ ntquen nnꞌan cüenta na vjaꞌ tonnonchen na condui ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. 16 Quen nquii ꞌuꞌ cüenta ntyja nchu vaa na vamꞌanꞌ ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan. Ninvito juuhanꞌ quitsaꞌ ee ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnanꞌ ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na condyehan jñꞌoon na mancyaꞌ.

5

Ndö vaa cꞌoon tsꞌan quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon

1 Ncüii ntyjehoꞌ tsantque na vantyja tsꞌon jon, tyiꞌndicꞌuaa ꞌndyoꞌ nnon jon, majoꞌ quitsiquiꞌmanꞌhin na chaꞌvijon conduihin tyeꞌ, chaꞌ yantyichen ntsijonhin yo Cristo. Ndoꞌ nque nannon ndyua na vantyja nꞌonhan na conduihan chaꞌvijon ntyꞌiuꞌ ncuꞌ, quitsinchuꞌ ndëëhan nchu vaa na chuhanꞌ na quitsamꞌanhan. 2 Ndoꞌ mantyi nque nanntcu tque na vantyja nꞌonhan, ncyaꞌyaꞌ na jndaꞌ nquenhan na chaꞌvijon na conduihan ꞌndyoꞌ. Ndoꞌ joo yontcu ndyua na mantyi vantyja nꞌonhan, cꞌonꞌ quiiꞌ ntꞌanhan na chaꞌvijon conduihan ntyꞌiuꞌ ncuꞌ. Ninquiiꞌchen cꞌonꞌ na ntjuꞌ na mꞌaanꞌ tsonꞌ ntyja ꞌnaanhan na tonnon ta Jesús.

3 Joo nanntcu ninnque na ndicüijndaꞌ ꞌnan na ndijntꞌuehan, quitejndeihoꞌhan. 4 Majoꞌ ncüii tsanscu ninnquii, xe na aa mꞌan ntsinda jon oo ntsindantyjo jon, chuhanꞌ na joo nanꞌñeen cüaaꞌ jndyee nꞌonhan na quinanꞌmanhan na vantyja nꞌonhan Jesucristo na quitixeeꞌhan ndyeehan oo chiꞌtanhan. Ee xe na nntꞌahan na nndaꞌ, ntꞌiohan na chojnanhan ndëë nnꞌan na ndahan. Caveeꞌ nchjii Tyoꞌtsꞌon na nndyiaaꞌ jon na nndaꞌ contꞌa. 5 Majoꞌ nquii tsanscu ninnquii na tanchu ya na ntixeeꞌ nquiihin, xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon itsiquii tsꞌon juu. Naxuee ndoꞌ natsjon itsixuaa juuhin na quitixeeꞌ jonhin. 6 Majoꞌ juu tsanscu ninnquii na vamꞌaan juu yo ꞌnan na neiinꞌ nꞌon nnꞌan tsonnangue, min na vandoꞌ juu, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌoo na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 7 Ninnquiiꞌchen quenꞌ jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon na quinanꞌquindëhinhanꞌ chaꞌ tanin juu na ngitso na vaa jnanhan. 8 Ee tsꞌan na vantyja tsꞌon Cristo, majoꞌ tyiꞌninꞌquitixeeꞌ juu nnꞌan ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ majndeichen nque nnꞌan vaaꞌ juu, conduihin tsꞌan jndë tji ntcüeꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na vantyja nnꞌön. Juu tsanꞌñeen viꞌntyichen tsixuan juu, chichen nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon.

9 Juu tson na chuhanꞌ nguee nanntcu ninnque, ndö vaa na icanhanꞌ chaꞌ ndëë ntyiꞌhoꞌ ngueehan nnon juu tsonꞌñeen. Najndë tënonhan ndyennꞌan chu ndoꞌ na ninncüii jnda na jndë toncohan. 10 Mantyi icanhanꞌ na vaa jñꞌoon na ngio nnꞌan na ya jndyi totsꞌaa tsanscuꞌñeen, chaꞌ na aa sque jon ntsinda jon, ndoꞌ na totsintjooꞌ jon nnꞌan na totsque ya vaaꞌ jon, ndoꞌ na aa totyeꞌntjon jon ndëë nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Cristo na minꞌcya ro nnon na tocanhanꞌ nanꞌñeen, ndoꞌ na aa totejndei jon nnꞌan na coquenon naviꞌ, ndoꞌ na aa totsꞌaa jon tsoñꞌen na tondëë ntsꞌaa jon na ntejndei jon nnꞌan.

11 Majoꞌ joo nanntcu ninnque na tyiꞌtquechenhin, tyiꞌntyiꞌtoꞌ ngueehan nnon juu tsonꞌñeen ngꞌe xjen na itsꞌaa jndyi nꞌonhan na ninꞌquitonco nndaꞌhan, ndoꞌ na contꞌahan na nndaꞌ, conanꞌtycyaaꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 12 Ee xe na aa ndonco nndaꞌhan, vaa jnanhan na jndë jnanꞌtyuiiꞌ ntcüeꞌhan juu jñꞌoon na taꞌhan jndyuehan nnon Cristo na nntꞌahan. 13 Ndoꞌ mantyi xe mꞌaan ngueehan nnon juu tsonꞌñeen, ndoꞌ na taꞌnan tsꞌian ꞌnaanhan, veꞌ comandyiꞌtohan, veꞌ vꞌaa ndoꞌ vꞌaa nnꞌan covenonhan, ndoꞌ na nndaꞌ conanꞌntyquenhan. Ndoꞌ chito ve xiaꞌntyi na mꞌantohan, mantyi veꞌ conanꞌneintohan ninntyi jñꞌoon na condyehan jndyue nnꞌan, cotyiiꞌhan ntyja nchu vaa na cotsamꞌan nnꞌan min tyiꞌquichuhanꞌ na nntꞌahan na nndaꞌ. 14 Mangꞌe na nndaꞌ, matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌuꞌ na joo nanntcu ninnque na tyiꞌtquechen, quitonco nndaꞌhan na ncꞌon ndahin, ndoꞌ na quitaꞌntyjeeꞌ yahin ntꞌaahan, ndoꞌ minꞌncüii nnon tyiꞌntꞌahan na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nninncyaahanꞌ na joo nnꞌan jndohan jaa nnduehan jñꞌoon tsanꞌ nacjö. 15 Ndöꞌ vaa na matsjö ngꞌe vendye nanntcu ninnque na tyiꞌtquechen, jnduiꞌhan natooꞌ Cristo ndoꞌ conanꞌjonhin ntyja ꞌnaanꞌ Satanás.

16 Ndoꞌ minninchen tsanscu na vantyja tsꞌon Cristo, xe aa mꞌaan cüii nnꞌan ꞌnaanꞌ juu na tsanscu ninnquii, chuhanꞌ na nquii juu quitixeeꞌ juu tsanꞌñeen. Tyiꞌndyio juu xu cjo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitixeeꞌhan tsanscuꞌñeen. Xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, yajoꞌ joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon nndëë ntixeeꞌhan nque nanntcu ninnque na taꞌnan ncüiichen tsꞌan na ya ntixeeꞌhan.

17 Chuhanꞌ na joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nque ntyjehan na conintque ndëëhan, yo na tꞌman ngiohan, quintꞌahan na njon nanꞌñeen, ndoꞌ joo nanꞌñeen ncyꞌonhan cüenta xoquituꞌ ntyjantyi na contꞌahan tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, majndeichen nque nnꞌan na coninncyahan jñꞌoonꞌ jon yo maninꞌ joo nnꞌan na conanꞌmanhinhanꞌ ndëë nnꞌan. 18 Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio, ndö vaa na coꞌxenhanꞌ: “Tyiꞌntyiꞌhoꞌ tsquiꞌ ꞌndyo toro xjen na itsꞌaa oꞌ tsꞌian.” Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na nincüajon na itsiquindyihanꞌ: “Tsꞌan na mꞌaan tsꞌian ntjon, chuhanꞌ na cyꞌoon juu cüenta ꞌnan na ivantjon juu.”

Ndöꞌ vaa conanꞌquindyi joo jñꞌoonꞌñeen.

19 Ya na vaa jñꞌoon na iquen tsꞌan nacjooꞌ tsꞌan na conintque tondëë nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌntsijñꞌonꞌ jñꞌoonꞌñeen xe chito ve ndoꞌ aa ndye tsꞌan na ngiohan nchu vaa na ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen.

20 Nque nnꞌan na ninvito conanꞌtjahan, quitsiꞌquiꞌmanꞌ nanꞌñeen na tondëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, chaꞌ ntsityꞌuehanꞌ mañoon ntyjehan na vantyja nꞌon na tyiꞌnanꞌtjahin.

21 ꞌUꞌ Timoteo, yo na ndyiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo Cristo Jesús ndoꞌ mantyi tondëë nque ángeles na icüji Tyoꞌtsꞌonhan na cotyeꞌntjonhan nnon jon, maꞌua ja tsꞌian nnonꞌ na quitsiquindëꞌ jñꞌoonmin na matsjö. Ncüii jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii tsꞌan na conintque, tyiꞌntsijndaꞌhanꞌ vitjachen na nndyiꞌ chu vaa jñꞌoon na ntsintcüeꞌ nquii jon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na cotquen nnꞌan cjooꞌ jon. Tyiꞌncjaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, min ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na cotquen jñꞌoon nacjooꞌ jon. 22 Tyiꞌntsicje ꞌuꞌ na ntyioꞌ ntꞌöꞌ cjooꞌ ncüii tsꞌan na ncꞌuaꞌ tsꞌian nnon juu na nnditquehin tondëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee xe cje ro ntsaꞌ na nndaꞌ, ndoꞌ xe na aa vaa na itsitja tsanꞌñeen, yajoꞌ ntꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ na matsijon ꞌuꞌ yo juu ꞌnan na itsitjahin. Mantyi na tonnon Tyoꞌtsꞌon quenꞌ cüenta na tyiꞌntsitja ꞌuꞌ nchcu vaa na vamꞌanꞌ.

23 Ngꞌe na jndye jnda viꞌ tsiaꞌ ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan mañoon ntycu na maquenoonꞌ, tyiꞌntsaꞌ na xiaꞌntyi ndaa maꞌuaꞌ. Cꞌuaꞌ chjo vinon.

24 Mꞌan nnꞌan covityincyo jndyoyu na conanꞌtjahan ndoꞌ vitjachen na ntcoꞌxen tsꞌanhan, majndaꞌ ꞌnan na conanꞌtjahan. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na veꞌ ntyꞌiu na conanꞌtjahan na tyiꞌxeꞌvityincyooꞌ na joꞌ contꞌahan ata na jndë tjiꞌ tsꞌan cüenta ntyja ꞌnaanhan. 25 Manincüajon vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na covityincyo na contꞌa ꞌnan na ya, ndëë nnꞌan tsiꞌman jndyoyuhanꞌ na nndaꞌ. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan min na contꞌahan ꞌnan na ya, tacovityincyooꞌhanꞌ, majoꞌ joo tsꞌian ya na contꞌahan tyiꞌxeꞌquintjohanꞌ na veꞌ ntyꞌiu.

6

Icanhanꞌ na joo nnꞌan na cotyentjon, quintꞌahan na njon patrón ꞌnaanhin

1 Joo nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na conduihan nnꞌan na cotyentjonhan ndëë patrón ꞌnaanhin, tsoñꞌen ꞌnan na condue nanꞌñeen, quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ. Icanhanꞌ na quintꞌahan na nndaꞌ chaꞌ tyiꞌndue nnꞌan na veꞌ jnꞌaan na vantyja nꞌonhan yo xueeꞌ Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌndue nnꞌan na tayuu jntꞌue jñꞌoon na coninncya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 2 Nque nnꞌan na cotyentjon na mantyi vantyja nꞌon patrón ꞌnaanhin, ijndeiꞌhanꞌ na quitaꞌngueeꞌhin jñꞌoon na condue patrónꞌñeen ngꞌe conduihin ntyjehin na cüejon na vantyja nꞌonhin Cristo. Ata chuhanꞌ na cjooꞌ ya ya nꞌonhan na cotyentjonhan ndëë nanꞌñeen ngꞌe joohan na contꞌahan tsꞌian ꞌnaanꞌ patrónꞌñeen, condui nanꞌñeen ntyjehan na vantyja nꞌon ndoꞌ mantyi venchjii Tyoꞌtsꞌon joo patrónꞌñeen. Quitsiꞌmanꞌ jñꞌoonmin ndëë nnꞌan. Ndoꞌ quitsichonꞌ na quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ.

Ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na conanꞌman

3 Minninchen tsꞌan na itsiꞌman juu mañoon nnon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo na ityentjon jon jaa, na juu jñꞌoonꞌñeen tyiꞌitsijonhanꞌ juuhanꞌ yo jñꞌoon na toninncyaa jon min tyiꞌitsijonhanꞌ yo jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ ndëë nchu vaa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na cꞌön na tonnon jon. 4 Tsan na nndaꞌ vamꞌaan, conduihin tsꞌan na itsintsa nquiihin, min na tyiꞌcovaaꞌ tsꞌon juu minꞌchjo. Veꞌ na ninꞌquitsijndye juu jñꞌoon ntyja nchu vaa na icüjiꞌ juu cüenta na ninꞌquitso ncüii cüii ꞌndyo jñꞌoon. Ndoꞌ na nndaꞌ tsixuan tsanꞌñeen, ityiiꞌ juu tyiaꞌ nnꞌan. Ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na conanꞌtëëꞌ nꞌon nnꞌan ntyjehan, ndoꞌ na cotjueꞌhan jñꞌoonviꞌ cjo ntyjehan ndoꞌ conanꞌtiuhan na ninꞌquintꞌaviꞌhan ncüiichen tsꞌan. 5 Juu tsanꞌñeen, ngꞌe na tsixuan juu na nndaꞌ, tyiꞌcontycüii na conanꞌntjaꞌhin yo nnꞌan ngꞌe na tiꞌndaaꞌ ntyja na mꞌaanꞌ nꞌonhan. Jndë tsu na tonanꞌyꞌonhan jñꞌoon na mayuuꞌ. Conanꞌtiuhan na veꞌ incyaa tsꞌan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ya ngüantjon juu. 6 Majoꞌ juu tsꞌan na vamꞌaan chaꞌxjen na caveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon, tꞌman naya ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen vaa na ntjo ya nchjii juu yo ꞌnaanꞌ juu na min. 7 Ee juu xjen na tui jaa nnon tsonnangue, minncüii ꞌnan tajndyoyꞌön, ndoꞌ mantyi xjen na ncüjë, minꞌncüii ꞌnan jeꞌquitsayꞌön. 8 Yajoꞌ xe na aa vaa ꞌnan na ntcüꞌa ndoꞌ yo ndiaa na ntcüë, quintjo ngiö. 9 Majoꞌ ñꞌen nnꞌan na ninꞌcüityahin, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin na nnanꞌtjahan, chaꞌvijon na tꞌuii xiuꞌhan. Jndye nnon ntꞌue nꞌonhan na nguaahanꞌ ndueehan na tsanꞌ nanꞌxuanhanꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ conanꞌndaaꞌhanꞌhin ata cotsu ñuaanhan. 10 Ee juu na njon ntyjii tsꞌan na ninꞌquitsitꞌue juu xoquituꞌ, conduihanꞌ xꞌee jñꞌoon jndye nnon naviꞌ. Ñꞌen nnꞌan ngꞌe na cojooꞌ nꞌonhan na nnanꞌtꞌuehan xoquituꞌ, jndë jntyꞌehan na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ, ndoꞌ tsojnaanꞌ sꞌonꞌñeen, jndye nnon naviꞌ jndë coquenonhan.

Iꞌua Pablo tsꞌian nnon Timoteo

11 Majoꞌ ꞌuꞌ ntyjë na condui ꞌuꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitsitycyaaꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nanꞌminꞌ na tyiꞌntꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ. Ninvito quitsijon ꞌuꞌ yo ꞌnan na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, cꞌonꞌ chaꞌxjen na nquii jon, cꞌonꞌ na manchaꞌ xjen na vantyja tsonꞌhin. Ninnquiꞌ cüivenchjiꞌ nnꞌan ndoꞌ quintjotyen ꞌuꞌ minꞌninchen na maquenoonꞌ yo na matsindyiaꞌ tsonꞌ ndëë nnꞌan. 12 Quitsichonꞌ quityquiꞌ na matyeꞌntjonꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Nquii jon tqueenꞌ jon ꞌuꞌ na tsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ. Quintjotyen ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee jndye nnꞌan jndyehan jñꞌoon na tjiꞌjndyoyuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 13 Mantyi nquii Jesucristo tjiꞌ jndyoyu jon jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon nnon Poncio Pilato. Na tonnon Jesucristo yo nnon Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon na cotandoꞌ tsoñꞌen, ndö vaa tsꞌian na matꞌiön ꞌuꞌ, Timoteo. 14 Juu jñꞌoonvaꞌ na icoꞌxenhanꞌ, cüangueꞌhanꞌ ata xuee na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa. Minꞌncüii tyiꞌntsitja ꞌuꞌ ntyja ꞌnaan tsꞌianꞌñeen chaꞌ tanin tsꞌan nndëë ngitso juu na tyiꞌya matsaꞌ. 15 Vi na jndë tentyja xjen na ntyjii Tyoꞌtsꞌon, nquii jon ntsinchuꞌ na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ Cristo. Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na ityio jon jnꞌaan nnꞌan ndoꞌ na coꞌxen jon tsoñꞌen. Mantyi nquii jon conduihin na taquintyja na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen nnꞌan na tꞌman condui na cotoxen ndoꞌ joo nanmꞌannꞌian na cotoxenhan, ityeꞌntjon jonhan, 16 Xiaꞌntyi nquii jon conduihin na tyiꞌjon cueꞌ jon. Naijon na mꞌaan jon taquintyja na quixueentyichenhanꞌ, ata tanin juu na nndëë ntsindyooꞌhin joꞌ. Minꞌjon tacondyiaaꞌ tsꞌanhin min tyiꞌxeꞌquindëë na ndyiaaꞌ tsꞌan jon. Ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin. Tyiꞌjon ntycüii na icoꞌxen jon. Quindui na nndaꞌ.

Jñꞌoon na itsiquiꞌmaanꞌhanꞌ nantya

17 Cꞌuaꞌ tsꞌian ndëë nantya na tyiꞌnanꞌntsahin min tyiꞌncꞌonhan na tꞌman qui nꞌonhan yo joo ꞌnan na conanꞌtyahanꞌhin ngꞌe tyiꞌjeꞌquindëë ncüaaꞌ tsꞌon tsꞌan tsaꞌnndaꞌ xuee na nguenhanꞌ. Majoꞌ icanhanꞌ na tꞌman quinanꞌquichen nꞌonhan nquii Tyoꞌtsꞌon ee nquii jon tyiꞌvacuaa xjen na incyaa jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na icanhanꞌ jaa chaꞌ ncꞌön na nën rö. 18 Cꞌuaꞌ tsꞌian ndëëhan na quintꞌahan naya nnꞌan. Ndoꞌ mantyi quijntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan chaꞌ nninjndyentyi nnon naya na ntꞌahan. Tyiꞌnanꞌntycüiiꞌhan ꞌnaanhan, ndoꞌ cꞌoncjehan na quintꞌahan naya nnꞌan. 19 Ee na nntꞌahan na nndaꞌ, conanꞌvehan naya ꞌnaanhan na njonntyichen tsixuanhanꞌ, chito sꞌon. Juuhanꞌ itsijonhanꞌ chaꞌvijon tsjanꞌ vꞌaa. Juu nanꞌñeen na njonntyichenhanꞌ contjotyenhanꞌ na ngüañoonꞌhanꞌhin na tonnonchen. Quintꞌahanhanꞌ chaꞌ cüityincyooꞌ na mayuuꞌ conduihin nnꞌan na nanꞌxuanhan na vandoꞌ ñuan ꞌnaanhan.

Jñꞌoon na matsꞌia na siquichu Pablo Timoteo

20 ꞌUꞌ Timoteo, cüantyjeꞌ yaꞌ juu tsꞌian na iꞌua Tyoꞌtsꞌon nnonꞌ. Tyiꞌntsijñꞌonꞌ joo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan na veꞌ jñꞌoon yuhanꞌ, joo jñꞌoonꞌñeen tyiꞌquitejndeihanꞌ tsꞌan na ncja juu na tonnon ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Condue nanꞌñeen na ya covaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, majoꞌ cochue nꞌonhan. 21 Matsjö na nndaꞌ ngꞌe mꞌan vendye nnꞌan na contꞌa nquehan na jndye jñꞌoon ngiohan ndoꞌ jndë tji ntcüeꞌhan na vantyja nꞌonhan.

Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ na tsoñꞌenhoꞌ.

2 Timoteo

1

2

3

4

Tson Na Jndë Ve Scüenon Pablo
Na Mꞌaan Timoteo

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnon Timoteo

1 Ja Pablo matscüenön tsonvahin. Condui ja tsꞌan na iꞌua Jesucristo tsꞌian nnön na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan ngꞌe na nndaꞌ ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Tcoꞌ jon ꞌndyo jon na joo nnꞌan na vantyja nꞌon Jesucristo, nnanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhan. 2 ꞌUꞌ Timoteo na condui ꞌuꞌ jnda na viꞌ ntyji jndyi ꞌuꞌ, mancya tsꞌon njan nnonꞌ. Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Cristo Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na nanꞌxuanhan yo juu na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohan, ndoꞌ mantyi yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌon conduihan, cyahan na ntsixuanꞌhanꞌ.

Siquiꞌmaanꞌ Pablo Timoteo

3 Xjen na matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon, min na aa naxuee ndoꞌ aa natsjon, mancya na yahin ntyja ꞌnanꞌ. Matyentjön nnon jon na minꞌncüii tyiꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌya vicjeeꞌ ñuan njan, chaꞌxjen mantyi nque ndochi tsjan nnꞌan na tui ja na tomꞌanhan na tonnon jon. 4 Ninꞌquintyꞌia jndyi ꞌuꞌ chaꞌ nninncyaahanꞌ na neiinꞌ tsꞌön ee vañjoonꞌ tsꞌön na juu xjen na jntyꞌi ꞌuꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ nchjiꞌ ata tjiꞌhanꞌ ndaa nnonꞌ. 5 Vañjoonꞌ tsꞌön na xoncüeeꞌ tsonꞌ na vantyja tsonꞌ Jesucristo. ꞌUꞌ ndoꞌ mantyi chitanꞌ Loida yo ꞌndyoꞌ Eunice, joohan tëntyja jndyee nꞌonhan jon. Ndoꞌ nanein ntyjiiꞌ ya jndyi tsꞌön na mantyi ꞌuꞌ vantyja tsonꞌ jon chaꞌxjen joohan.

6 Mangꞌe na vantyja tsonꞌ, matsintcüi ja jñꞌoonva nnonꞌ na cjooꞌ ya ya tsonꞌ na matyeꞌntjonꞌ nnon Jesucristo. Ee ya na tyiö ntꞌö cjoꞌ, juu xjenꞌñeen siquindaaꞌ jon ꞌuꞌ ncüii nnon naya chaꞌ condëë matsaꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. 7 Ee chito incyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuan na ncyaaꞌ nꞌön. Incyaa jon na nanꞌxuan najndei na condui nquii jon. Incyaa jon na conanꞌvengiö nnꞌan ndoꞌ na cotquën nquë xjen nchu vaa na cotsamꞌan. 8 Ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌndyijnanꞌ na ncüjiꞌ jndyoyuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, min tyiꞌndyijnanꞌ na ntyꞌi vancjo ngꞌe na mancya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Mantyi ꞌuꞌ, quitsijon ꞌuꞌ yo ja naviꞌ na maquenön. Nndëë ntsaꞌ na nndaꞌ ngꞌe na incyaa jon na matsixuanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii jon. 9 Nquii Tyoꞌtsꞌon tjiꞌ jon jaa quiiꞌ naviꞌ, joꞌ sinꞌman jon ñuan njanhan, ndoꞌ tqueenꞌ jon jaa na nnanꞌxuan nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon. Chito sꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe vaa ncüii nnon na contꞌa na caveeꞌ nchjii jon. Sꞌaa jonhanꞌ ngꞌe nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon ndoꞌ ngꞌe na viꞌnchjii jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo Jesús. Vitjachen na nguaa tsonnangue, ndoꞌ mꞌaan jon na viꞌnchjii jon jaa. 10 Majoꞌ nanein juu naya na conduihin, jndë tityincyooꞌ jndyoyuhanꞌ ndëëhë ngꞌe na jndyo Cristo Jesús na conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan. Ee juu najndei na itsijndaꞌhanꞌ na covje nnꞌan, jndë sityuiiꞌ jonhanꞌ, ndoꞌ totsiꞌman jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ coyꞌön cüenta na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö.

11 Ndoꞌ iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ mantyi iquen jon na condui ja tsꞌan na ijñon jon ja ndëë nnꞌan yo juu jñꞌoonꞌñeen, na quitsiꞌman jahanꞌ ndëëhan. 12 Ndoꞌ ngꞌe juu tsꞌianꞌñeen na matsꞌa, joꞌ na maquenön naviꞌminꞌ. Majoꞌ tanin, minꞌchjo tyiꞌjnꞌan na nndaꞌ itsꞌaahanꞌ ee ntyjiiꞌ ya jndyi tsꞌön na nquii jon na vantyja tsꞌön, ndoꞌ mantyi nchji jntꞌa na tsoñꞌen tsꞌian na iꞌua jon nnön, nquii jon ngüantyjeeꞌhanꞌ yo juu najndei na conduihin ata juu xuee na nndyo ntcüeꞌ jon.

13 Joo jñꞌoon na mayuuꞌ na jndë siꞌman nnonꞌ, quintjotyen ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ncyaꞌ na nnanꞌxuan joohanꞌ ncüii na ntsijndaꞌhanꞌ nchu vaa na vamꞌanꞌ. Tyiꞌntsiquindyaa ꞌuꞌ na vantyja tsonꞌ Cristo Jesús yo ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌnchjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. 14 Yo na ntejndei Espíritu Santo na mꞌaan jon quiiꞌ nnꞌön, cüantyjeꞌtyenꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, na juu tsꞌianꞌñeen tꞌua jon nnonꞌ, juuhanꞌ cüii na njon jndyihanꞌ.

15 Mantyjiꞌ na tsochen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na mꞌanhin ndyuaa Asia, tji ntcüeꞌhin na tonanꞌjonhan yo ja, quiiꞌ ntꞌan joohan ñꞌen Figelo yo Hermógenes. 16 Joo nnꞌan vaaꞌ Onesíforo, quitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na ntyꞌia rohan nchjii jon. Ee ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, jndye jnda tyincyaahanꞌ na tondineiinꞌ tsꞌön quityquiiꞌ naviꞌ na toquenön, min tyiꞌjnaanꞌ jon na tyen ja ntyꞌi vancjo. 17 Ee xjen na tyjeeꞌ jon tsjoon Roma, jntꞌue vichen tsꞌon jon ja ata xjen ntjii jon ja. 18 Juu xuee ya na nndyo nndaꞌ ta Jesús na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan, quitsꞌaa ta Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro juu Onesíforoꞌñeen nchjii jon. Ndoꞌ mantyjiꞌ yaꞌ na jndye nnon tejndei tsanꞌñeen ja xjen na tomꞌan Éfeso.

2

Tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesucristo, conduihin sondaro ꞌnaanꞌ jon

1 Ntyja ꞌnanꞌ ꞌuꞌ ntyjë na condui ꞌuꞌ jnda ncö, cayonꞌntyiꞌ najnduꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ xengꞌe Cristo Jesús. 2 Tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tondyiꞌ na toninncya quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, joo jñꞌoonꞌñeen ncyaꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon na quitquenhan cüentahanꞌ, na joohin mantyi nnanꞌmanhinhanꞌ ndëë mañoon nnꞌan.

3 Nque sondaro conanꞌquii nꞌonhan naviꞌ na coquenonhan. Mantyi ꞌuꞌ quintjo ntyjiꞌ yo naviꞌ na coquenön xengꞌe na condui ꞌuꞌ sondaro ꞌnaanꞌ Jesucristo. 4 Tanin tsꞌan na mꞌaan juu tsꞌian sondaro na ityiiꞌhin tsꞌian na contꞌa minꞌcya ro nnꞌan. Ee juu sondaro na ivangueeꞌ juu na ityeꞌntjon juu, itsichon juu na nquii comandante ꞌnaanꞌ juu ngaveeꞌ tsꞌon jon yohin, mangꞌe joꞌ tyiꞌityiiꞌhin yo ninntyi tsꞌian na contꞌa minꞌcya ro nnꞌan. 5 Mantyi tsꞌan na itsijonhin xjen na conanon nnꞌan na coꞌohan xꞌiaaꞌ, joo nanꞌñeen njntyꞌiahan nin ncüii joohan na jndeichen inannon. Ndoꞌ min na jndeintyichen jnannon ncüiihan, majoꞌ xe na aa tasiquindë jon jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ jndyeehan, tyiꞌxeꞌcyꞌoon jon cüenta ꞌnan na tantjon jon. 6 Mantyi ntyja ꞌnaanꞌ nquii tsꞌan na yo manchaꞌchen tsꞌon itsꞌaa tsꞌian jndëë, chuhanꞌ na juu jon nninjntꞌue jndyeehin ꞌnan na tueꞌ. 7 Cꞌoonꞌ ya tsonꞌ nchu vaa conanꞌman jñꞌoonminꞌ na matsinën nnonꞌ ee nquii ta Jesús nninncyaa jon na ncüaaꞌ ya tsonꞌ nchu vaa na conanꞌquindyihanꞌ.

8 Nquii Jesucristo na tuihin tsjan David na jndyocahanꞌ, cañjoonꞌ tsonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon vi jndë na tueꞌ jon. Ndöꞌ jñꞌoon naya na mancya ndëë nnꞌan. 9 Ndoꞌ jnaanꞌ na mancya jñꞌoonvahin, joꞌ na maquenön naviꞌ, ata tyen tyen ja yo carena chaꞌna tsꞌan na tꞌman jnaanꞌ vaa. Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tyiꞌcꞌoonhanꞌ na tyenhanꞌ chaꞌna tyen mꞌaan ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ. 10 Mangꞌe na nndaꞌ, matsiquii tsꞌön tsoñꞌen ꞌnan na maquenön chaꞌ joohanꞌ ntejndeihanꞌ joo nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon na conduihan cüentaaꞌ jon. Ee ntꞌue tsꞌön na mantyi nnanꞌxuanhan juu na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo Jesús, na ncꞌonhan yo jon naijon na quixuee na tyiꞌquintycüii na conditꞌmaanꞌ jon.

11 Jñꞌoonvahin jñꞌoon na mayuuꞌhanꞌ:

Xe na aa conanꞌjön ntyja ꞌnaanꞌ na iscueeꞌhanꞌhin, mantyi nnanꞌjön yo jon yo juu na vandoꞌ jon.

12 Ndoꞌ xe aa conanꞌquii nnꞌön naviꞌ na coquenön, mantyi nnanꞌjön yo jon ntyja ꞌnaanꞌ na ntyeꞌntjon jon nnꞌan tsonnangue.

Majoꞌ xe na aa conduë na tyiꞌnanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ jon, mantyi nquii jon ngitso jon na tyiꞌcondui jaa ntyja ꞌnaanꞌ jon.

13 Mantyi jaa, xe na aa tyiꞌcꞌön na vantyja nnꞌönhin, majoꞌ nquii jon conduihin na itsiquindë jon.

Ee ntyja ꞌnaanꞌ na condui nquii jon, tyiꞌjeꞌquindëë ncüjihin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Manndaꞌ vaa itsiquindyi jñꞌoonvaꞌ.

Tsꞌan na vaquinjonꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ityeꞌntjon juu nnon jon

14 Nque nnꞌan na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë, quitsintcüiꞌ jñꞌoonminꞌ ndëëhan. Ngꞌe na ndyiaaꞌ jon tsoñꞌen, joꞌ tonnon jon quitsuꞌ ndëëhan na tananꞌjndyehan jndyuehan ntyja ꞌnaan jñꞌoon, ee veꞌ jnꞌaan na nndaꞌ vaa contꞌahan, ee juu tsꞌianꞌñeen ninnquiiꞌchen itsityuiiꞌhanꞌ nnꞌan na condyehinhanꞌ. 15 Quitsichonꞌ quityquiiꞌ na vamꞌanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngaveeꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ, na condui ꞌuꞌ ncüii mosooꞌ jon na taꞌnan ncüii nnon na ncüjiꞌ jnaanꞌhanꞌhin na tonnon jon, ngꞌe jndyoyu matsinchuꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. 16 Joo jñꞌoon na veꞌ jnꞌaan na conanꞌnein nnꞌan na coñꞌeento jndyuehan, cüji ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ ee tsꞌan na iquen juu cüenta jñꞌoonꞌñeen, ngayꞌoonhanꞌhin na ntsꞌaantyichen juu ꞌnan tyia. 17 Ee jñꞌoon na conanꞌmanhan tsixuanhanꞌ chaꞌvijon cüii chjeꞌ na vacahanꞌ. Manndaꞌ vaa nanꞌxuan jñꞌoon na tsiꞌman Himeneo yo Fileto. 18 Joo nanꞌñeen jndë jntyꞌehan jñꞌoon na mayuuꞌ. Conduehan juu na ninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ntandoꞌ nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë, jndë tenonhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ conduehin, conanꞌndaaꞌhin nꞌon vendye ntyjëëhë na vantyja nꞌon. 19 Majoꞌ min na nndaꞌ, vaa jñꞌoon na jndë tquentyen Tyoꞌtsꞌon chaꞌvijon tsjaanꞌ vꞌaa, juu jñꞌoonꞌñeen tyiꞌxeꞌquityuiiꞌhanꞌ. Ndö vaa na itsiquindyihanꞌ: “Vajnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon nin nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii jon”. Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na itsohanꞌ: “Ncüii cüii tsꞌan na tso juu na Cristo conduihin na ityeꞌntjon jonhin, quitsitycyaaꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ ncüii cüii nnon natyia.” Manndaꞌ vaa na conanꞌquindyi jñꞌoonꞌñeen.

20 Ncüii vꞌaa tꞌman jeꞌ, jndye nnon ꞌnan min na covijntꞌue joꞌ. Ñꞌenhanꞌ na jndë yo sꞌonijan ndoꞌ mantyi yo sꞌonxuee. Ndoꞌ mañoon ntꞌö tsꞌian na min vꞌaaꞌñeen na jndë yo ntcaaꞌ yo tsꞌoquichu. Ñꞌenhanꞌ na covijntꞌuehanꞌ tsꞌian na njon ndoꞌ ñꞌenhanꞌ na veꞌ ninntyi ro na coninjntꞌuehanꞌ. 21 Joo ꞌnan natyia nanꞌxuan, xe na aa ncüji tsꞌan ntyja ꞌnaanhanꞌ, na ntquenhin na jiꞌuahin, yajoꞌ nduihin ncüii nnon ntꞌö tsꞌian na ninjntꞌue nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa. Ndui tsanꞌñeen ncüii nnon ntꞌö tsꞌian na jiꞌuahanꞌ na vacjeꞌhanꞌ na ninjntꞌue Tyoꞌtsꞌonhanꞌ ncüii cüii nnon na ntyja ꞌnaanhanꞌ na nditꞌmaanꞌ jon.

22 Tsoñꞌen nnon ꞌnan natyia na ninꞌcꞌontyja nanndyua, quitsicje ꞌuꞌ na quitsitycaaꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. ꞌUꞌ cjooꞌ tsonꞌ na ngantyjaꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntsaꞌ ꞌnan na chuhanꞌ. Cꞌonꞌ na ninvito vantyjatyen tsonꞌ Cristo. Quitsiviꞌntyjiꞌ nnꞌan. Cꞌonꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌon ꞌuꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan. Ee tsoñꞌen nnꞌan na contcüiiꞌhan xueeꞌ ta Jesús, contꞌahin nanminꞌ yo na jiꞌua nanꞌxuanhan. Joꞌ mantyi ꞌuꞌ quitsaꞌhanꞌ. 23 Majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌnein jñꞌoon tsanꞌ na tayuu ntejndeihanꞌ tsꞌan, min tyiꞌntsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoonꞌñeen ee veꞌ conanꞌquijñꞌeentohanꞌ nnꞌan. Nnꞌan na conanꞌjonhan yo jñꞌoonꞌñeen conanꞌntjaꞌhan yo nnꞌan. 24 Ee juu tsꞌan na ityeꞌntjon nnon ta Jesús, tyiꞌquichuhanꞌ na ntsintjaꞌhin yo tsꞌan. Icanhanꞌ na conduihin tsꞌan na vaquinjonꞌ na itsiꞌman jon ndëë nnꞌan. Min na conanꞌtja nanꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌndyioonꞌ tsꞌon juu chaꞌ nndëë ntsiquindyi jon joohin nchu vaa tsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 25 Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na coꞌo cjooꞌ jon, icanhanꞌ na quiꞌman ya jon nanꞌñeen yo na ndyiaꞌ tsꞌon jon na tꞌman qui tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon na nninncyaa jon na ntcüeꞌ nꞌon nanꞌñeen chaꞌ ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa tsixuan jñꞌoon na mayuuꞌ. 26 Yajoꞌ ngioo nndaꞌ na jndaꞌ nquenhan ndoꞌ nnduiꞌhan juu xiuꞌ na sijndaꞌ yutyia na tꞌuii juuhan na ntꞌahan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon juu, chaꞌvijon tsꞌan na mꞌaan naviꞌ.

3

Ndyu na matsꞌia, ndö vaa nnanꞌxuan nnꞌan

1 Ndö vaa icanhanꞌ na cüaaꞌ tsonꞌ. Joo ndyu na matsꞌia, ji vaa jndyi ꞌnan na nguaa. 2 Xiaꞌntyi ncꞌoonꞌ nꞌon nnꞌan na nquehan njon jndyihan, ncꞌonhan na nein jndyihan xoquituꞌ, nnanꞌntsahin nchu vaa na nanꞌxuanhan, ncꞌoonꞌ nꞌonhan na taꞌnan ncüiichen tsꞌan na njon conduihin, xiaꞌntyi nquehin. Nnanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ na vjahanꞌ cjooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Tyiꞌxeꞌquitaꞌngueeꞌhan nchu vaa ꞌnan na itso tyehin ndyeehin. Min tyiꞌncyahan na ya Tyoꞌtsꞌon na ivantyjeeꞌ jonhan, min ndëë nnꞌan. Tyiꞌquinjon ngiohan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 3 Tyiꞌxeꞌcꞌonhan na nanꞌviꞌngiohan tyehan ndyeehan, ndahan. Tyiꞌxeꞌquintjo ya ngiohan yo nnꞌan na tooꞌhan tyiaꞌ. Nnanꞌneinhan quintu nacjo nnꞌan. Nntꞌahan ꞌnan na caveeꞌ nꞌon nquehan, tyiꞌxeꞌquitquen nquehan xjen ntyja ꞌnaanhan. Ngüenonchen na nntꞌaviꞌhan nnꞌan, chaꞌxjen ncüii quiooꞌ vꞌii na ivenonchen na itꞌuii oꞌ cüiichen tyje vꞌii oꞌ. Nanꞌñeen tyiꞌneinhan nnꞌan na contꞌa ꞌnan ya. 4 Nntꞌa yahan na quitꞌuiiviꞌhanꞌ nnꞌan na ya jñꞌoon yohan. Veꞌ na nntꞌatohan nchu vaa na ninꞌquintꞌahan, tyiꞌxeꞌquinanꞌtiuhan na aa ntsiꞌndaaꞌhanꞌhin. Conanꞌtiuhan na taꞌnan cüiichen tsꞌan na tꞌman conduihin chaꞌxjen nquehan. Joo ꞌnan na incyaahanꞌ na neinhan, viꞌngiontyichenhinhanꞌ, chichen nquii Tyoꞌtsꞌon. 5 Nntꞌahan na quitquen nnꞌan cüenta na njon jndyi jon ngiohan, majoꞌ ꞌnan na contꞌahin itsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ na mꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui jon.

Tsꞌianminꞌ nnanꞌxuan nnꞌan ndyu na matsꞌia.

Majoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, min tyiꞌntsijon ꞌuꞌ yo nnꞌan na nanꞌxuan nanꞌminꞌ. 6 Ee quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen mꞌan nnꞌan na cotsquehin ntꞌaa nnꞌan yo jñꞌoon na itsiviꞌnnꞌanhanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon xiuꞌ na nntꞌuiihanꞌ nanntcu na ndiquitjiꞌ yahan cüenta na itsꞌaahanꞌ ngiohan na juu jnan na nanꞌxuanhan, tsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon xu ja. Ndoꞌ joo jnanꞌñeen vachuhanꞌhin quiiꞌ xiꞌjnduiꞌ nnon ꞌnan tyia na ntꞌue tsꞌonhanꞌ. 7 Nque nanntcuꞌñeen ninnquiiꞌchen condyehin jñꞌoon, majoꞌ ndicüentyja na ncüaaꞌ nꞌonhan yuu va nquii jñꞌoon na mayuuꞌ. 8 Juu tsanquinduaꞌ Janes yo tyjequinduaꞌ jon Jambres, jnduehan na juu najndei na tondui Moisés, chito ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon tovaahanꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen joo nanꞌñeen jnanꞌvehan nacjooꞌ Moisés, majoꞌntyi nque nnꞌan na conanꞌmanhin jñꞌoonminꞌ ndëë nanntcuꞌñeen, coꞌohan nacjooꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. Nnꞌan na conanꞌtiu jñꞌoonminꞌ, jndë siꞌndaaꞌ yutyiahan, ndoꞌ juu na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, jndë tacüaaꞌhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 9 Majoꞌ joo nanꞌñeen na conanꞌmanhan ndëë nanntcuꞌñeen, tyiꞌjndye nnꞌan na ntantjonhan ee ncüaaꞌ ya nꞌon nnꞌan na joo veꞌ nnꞌan nanꞌhin chaꞌxjen juu Janes yo Jambres.

Tsꞌian na matsꞌia na siquichu Pablo Timoteo

10 Majoꞌ ꞌuꞌ ntyjë, ꞌuꞌ jndë tquenꞌ yaꞌ cüenta jñꞌoon na matsiꞌman. Mantyjiꞌ jndaꞌ nchu vaa na jömꞌan. Mantyjiꞌ nchu vaa na matsijntꞌa na ntsꞌa. Mantyjiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na mavantyja tsꞌön Tyoꞌtsꞌon. Mantyjiꞌ na mayꞌön na tꞌman tsꞌön yo nnꞌan. Maquenꞌ cüenta na viꞌntyjihan. Maquenꞌ cüenta na contjotyen ja minꞌñeenchen nnon naviꞌ na maquenön. 11 Mantyjiꞌ ꞌnan na toquenön na tontyꞌe nnꞌan ja, tsoñꞌen naviꞌ na toquenön na tontꞌa nnꞌan tsjoon Antioquía ja, Iconio yo ninꞌListra, na tꞌman jndyi naviꞌ tontꞌa nnꞌan ja. Majoꞌ siquindyaa ta Jesús ja quiiꞌ tsꞌoñꞌen joo naviꞌñeen. 12 Ee jñꞌoon na mayuuꞌ ncüii cüii tsꞌan na ninꞌquitsijonhin yo Jesucristo chaꞌ na ngaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohin, ntꞌa viꞌ nnꞌanhin. 13 Majoꞌ joo nnꞌan na tyia contꞌa na conanꞌviꞌnnꞌanhin nnꞌan, nnduihin nnꞌan na tyiantyichen nnꞌanhan. Nnanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan ndoꞌ mantyi nquehin nnanꞌviꞌnnꞌan nanꞌñeenhan.

14 Majoꞌ ꞌuꞌ, joo jñꞌoon na jndë tonanꞌman nnꞌan nnonꞌ, quintjotyen ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngꞌe mantyjiꞌ yaꞌ na mayuuꞌhanꞌ. Manchjiꞌ nin nnꞌan na tonanꞌmanhanꞌ nnonꞌ. 15 Ee xjen chjo ꞌuꞌ tajnanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio na nanꞌxuanhanꞌ na conanꞌjndaꞌhanꞌ xquenꞌ na vantyja tsonꞌ Jesucristo na tsinꞌman jon ñuan ꞌnanꞌ. 16 Nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon nquen nnꞌan na tjihan tsoñꞌen jñꞌoonꞌ jon. Juuhanꞌ covijntꞌuehanꞌ na ntsiꞌman jon ndëëhë ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon na cüaaꞌ nnꞌön nchu vaa na ncꞌön na tonnon jon, covijntꞌuehanꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan yo ꞌnan na conanꞌtjahan. Mantyi covijntꞌuehanꞌ na juu tsꞌan na jndë jntyꞌii juu jñꞌoon na mayuuꞌ, ntquen ya ntcüeꞌhanꞌhin. Ndoꞌ covijntꞌuehanꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ ndëëhë nchu vaa na ncꞌön tonnonchen chaꞌxjen na chuhanꞌ. 17 Nndaꞌ vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na covijntꞌue jñꞌoonꞌ jon chaꞌ minꞌninchen tsꞌan na condui cüentaaꞌ jon, quindëꞌ ya na ntsixuan juu na conduihin tsꞌan na ntsꞌaa juu tsꞌian ꞌnaanꞌ jon.

4

Cyaꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan

1 Mangꞌe na nndaꞌ, na tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi na tonnon Cristo Jesús, ndö vaa jñꞌoon na matsiquichu ja ꞌuꞌ. Juu xjen na nndyo ntcüeꞌ jon, ntcoꞌxen jon nnꞌan na cotandoꞌ yo ninꞌnnꞌan na jndë tjë ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tonanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ na ngityeꞌ na ntyeꞌntjon jon nnꞌan tsonnangue. 2 Ngꞌe na nndaꞌ, ncyaꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, cjooꞌ tsonꞌ na ntsaꞌ tsꞌianꞌñeen, min na aa ncyaahanꞌ xjen ndoꞌ min na aa ndincyaahanꞌ. Cüijntꞌue ꞌuꞌ juuhanꞌ na juu tsꞌan na chue nꞌon juu, ntyiiꞌ nndaꞌhanꞌhin natooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌan na itsiqueꞌ tsꞌon, cüijntꞌue ꞌuꞌ jñꞌoonꞌñeen na ntsityiaꞌhin, ndoꞌ mantyi cüijntꞌue ꞌuꞌ juuhanꞌ na nninncyaꞌ na tꞌman tsꞌon tsꞌan na chjo vantyja tsꞌon juu. Tsoñꞌen tsꞌianminꞌ quitsaꞌhanꞌ yo na tsixuan ñuanꞌ na matsiꞌmanꞌ ndëëhin. 3 Ee mangüentyja xjen ya na tyiꞌxeꞌquinanꞌjñꞌoonꞌ nnꞌan jñꞌoon na jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Ngꞌe na nndaꞌ, ngontyjahan yo ꞌnan na ntꞌue nꞌon nquehan, nnanꞌtjonhan nnꞌan na nnanꞌman nanꞌñeen ndëëhan jñꞌoon na caveeꞌ nꞌon nquehan. 4 Ndoꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ tavixeꞌquinduehan ꞌnanhanꞌ, ndoꞌ ngonanꞌjonhan yo jñꞌoon na conanꞌjndaꞌ nque nnꞌan na veꞌ jnꞌaanhanꞌ. 5 Majoꞌ ꞌuꞌ, ninnquiiꞌchen cüjiꞌ yaꞌ cüenta nchu vaa na vamꞌanꞌ. Quitsiquii tsonꞌ naviꞌ na maquenoonꞌ ngꞌe na mancyaꞌ jñꞌoon naya. Ninnquiiꞌchen cayonꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ncüii cüii joo. Quitsiquindëꞌ tsochen tsꞌian na iꞌva jon nnonꞌ na matyeꞌntjonꞌ nnon jon.

6 Ntyja njan ja, ntꞌö Tyoꞌtsꞌon maꞌndyiñꞌën juu na vantꞌö. Jndë tichjoviꞌ xuee na vi ncꞌön, ee mantꞌui ja tsonnanguevahin. 7 Chaꞌxjen ncüii sondaro itsichon yantyi juu na itsꞌaa juu tyiaꞌ, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja njan. Jndë jndëë sꞌa na matsichön quityquiiꞌhanꞌ. Jndë matsiquindëëñꞌën ntyja ꞌnaanꞌ na mavantyja tsꞌön Cristo. 8 Naneinhin xiaꞌntyi minndooꞌhanꞌ na juu Cristo na ityeꞌntjon jon ja na ntcoꞌxen jon jñꞌoon ntyja njan na aa jndë totsꞌa chaꞌxjen na tso jon, na nninncyaa jon cüii corona nnön na nditꞌmaanꞌ ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Nndui na nndaꞌ juu xuee xjen na nndyo nndaꞌ jon. Ndoꞌ chito xiaꞌntyi nnön nninncyaa jonhanꞌ, mantyi nninncyaa jonhanꞌ nnon ncüii ro cüii tsꞌan na ntyja jndyi tsꞌon juu na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon.

Nanꞌmin quitsꞌaa Timoteo

9 Quitsichonꞌ na macje na quindyoꞌ na mꞌan, 10 Ee juu Demas jndë jntyꞌii juu ja. Ee joo ꞌnan na tsixuan tsonnanguevahin, neiinꞌntyi jonhanꞌ, joꞌ tja jon Tesalónica. Crescente tja jon ndyuaa Galacia. Ndoꞌ juu Tito jndë tja jon ndyuaa Dalmacia. 11 Ninnquiintyi Lucas na vi mꞌaan jon yo ja. Quindyoyonꞌ Marcos ya na nndyoꞌ ee nndëë ntejndei jon ja tsꞌian ꞌnaanꞌ Cristo na vaa. 12 Juu Tíquico, tꞌua ja tsꞌian nnon jon na tja jon Éfeso. 13 Jntyꞌi ja ndiaatco njan vaaꞌ Carpo tsjoon Troas, quindyoyonꞌhanꞌ xjen na nndyoꞌ. Ndoꞌ mantyi joo tson njan, na tentcüiihanꞌ na chuhanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi quindyochuꞌhanꞌ.

14 Juu Alejandro, tsan na icüjaꞌ ncjo, tꞌman naviꞌ sꞌaa juu ja. Nndyion Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 15 Ya ya quenꞌ ꞌuꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu, ee jen vaa jndyi na sijndei vichen tsꞌon juu cjooꞌ jñꞌoon na concya.

16 Najndyee na tyjë vatsꞌian tondëë nanmꞌannꞌian na ntsinchꞌu ja jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌ ja, minꞌncüii tsꞌan tasijonhin yo ja chaꞌ na ntejndeihanꞌ ja. Tsoñꞌenhin jntyꞌehan ja. Macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌntyiiꞌ jon cüenta na nndaꞌ jntꞌa joohan. 17 Majoꞌ nquii ta Jesús tëntyjeeꞌ jon ncꞌia ndoꞌ tyincyaa jon na sixuan ja juu najndei na conduihin chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ tsochen nnꞌan na chito conduihan nnꞌan judíos, jndëë tyincya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëëhan. Ndoꞌ na nndaꞌ, tjiꞌ Tyoꞌtsꞌon ja quiiꞌ naviꞌ na mavaa xjen na ngenön, jnꞌman quityquiiꞌhanꞌ. 18 Ndoꞌ ncüii cüii nnon na conanꞌjndaꞌ nnꞌan na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ja, ntsiquindyaa jon ja quityquiiꞌhanꞌ. Ndoꞌ ngüantyjeeꞌ jon ja chaꞌ nndëë ntsijon ja yohin naijon na icoꞌxen jon quiñoonꞌndue. Ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin. Quindui na nndaꞌ.

Ncyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan

19 Mancya tsꞌon njan nnon Prisca yo saaꞌ jon Aquila, ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan ꞌnaanꞌ Onesíforo. 20 Juu Erasto ntjohin tsjoon Corinto ndoꞌ nquii Trófimo tyꞌoon tycuhin, jntyꞌihin tsjoon Mileto. 21 Quitsichonꞌ na ncüjeꞌ ntjoohin vitjachen na ntsacꞌë ngueetein. Eubulo incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnonꞌ, mantyi Pudente, Lino, Claudia yo ninꞌtsoñꞌen ntyjëëhë na mꞌan tsjoonvahin na vantyja nꞌon Jesús.

22 Macꞌan na cꞌoon ta Jesucristo yo ꞌuꞌ. Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan tsoñꞌenhoꞌ.

Tito

1

2

3

Tson Na Scüenon Pablo Nnon Tito

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnon Tito

1 ꞌUꞌ Tito, ja Pablo, matscüenön tsonvahin nnonꞌ. Condui ja tsꞌan na ityeꞌntjon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi condui ja tsꞌan na iꞌua Jesucristo tsꞌian nnön na ninncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Itsꞌaa jon na nndaꞌ, chaꞌ nque nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon, ngantyjantyichen nꞌonhan Jesucristo, ndoꞌ mantyi chaꞌ ngayꞌoonhanꞌhin na quindë ya ncüaaꞌ nꞌonhan juu jñꞌoon mayuuꞌ na juuhanꞌ vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ncüꞌahin ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 2 Chuhanꞌ na quintꞌa na nndaꞌ ngꞌe contyja tcüiiꞌ nnꞌön na ncyꞌön cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌntꞌö yo ñuan njanhan. Nquii jon, vitjachen na tquen jon tsonnangue, tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nque nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ jon, ncyꞌonhan cüentahanꞌ. Ndoꞌ nquii jon min tyiꞌxeꞌquitsiviꞌnnꞌan jon. 3 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan, ninꞌjuu xjen na taaꞌ tsꞌon jon na chuhanꞌ, joꞌ siꞌman jon juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan, majuu jñꞌoonꞌñeen na tꞌua jon tsꞌian nnön na mancyahanꞌ ndëë nnꞌan. 4 ꞌUꞌ ntyjë Tito, xengꞌe juu jñꞌoonvahin na covantyja nnꞌön Jesús, joꞌ condui ꞌuꞌ jnda. Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin tyëëhë ndoꞌ juu Jesucristo conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan. Macꞌan ndëëhan na juu naya na nanꞌxuanhan, yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, cꞌoonhanꞌ yo ꞌuꞌ.

Tsꞌian na tꞌua Pablo nnon Tito

5 Juu tsꞌiaanꞌ na jntyꞌi ja ꞌuꞌ ndyuaa Creta na mꞌaan ndaandue xiꞌjndio ngiaaꞌhanꞌ, na quitsijndaꞌ joo tsꞌian na vitja ndui, ndoꞌ na nninjndaꞌ nnꞌan na nnintquehin ndëë nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús ncüii cüii tsjoon. 6 Nquii tsꞌan na nnintquehin ndëë nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, chuhanꞌ na quinduihin tsꞌan na vaa jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanꞌ juu na tyiꞌcotsitjahin, na ninncüii scuuꞌ jon, na mantyi ntsinda jon vantyja nꞌon, min chito vaa jñꞌoon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen na conanꞌjonhan yo ꞌnan na tsixuan tsonnangue, min chito mꞌanhin na conanꞌqueꞌ nꞌonhan nnon nquii tyehan. 7 Ee nquii tsꞌan na conintquehin tondëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nquii jon xuuꞌ jon juu tsꞌianꞌñeen. Ngꞌe joꞌ chuhanꞌ na itsiquindë jon tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi tondëë nnꞌan. Icanhanꞌ na chito conduihin tsꞌan na itsichon jon na xiaꞌntyi ꞌnan na ngitso jon, joꞌ na nndui, min chito conduihin tsꞌan na cje ro na itsivꞌii, min chito tsꞌan na quindyihin, min chito conduihin tsꞌan na ityio jon ꞌnan nnꞌan. Mantyi ngꞌe na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, joo sꞌon na vantjon jon, cüantjon jonhanꞌ yo ncüii nnon tsꞌian na chuhanꞌ. 8 Juu jon, nque nnꞌan na cotsque yahan na mꞌaan jon na cotsacondyiꞌhan yo tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, cꞌoon cje jon na cyꞌoon jon cüentahin na ntixeeꞌ jonhan. Chuhanꞌ na conduihin tsꞌan na neiinꞌ jon na itejndei jon nnꞌan, na mantyi conduihin tsꞌan na iquen nquii jon xjen ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌaan jon, na conduihin tsꞌan na jndaꞌ ꞌnan na itsitiu jon na tonnon Tyoꞌtsꞌon yo na tondëë nnꞌan, na conduihin tsꞌan na itsꞌaa jon ꞌnan na caveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon, mantyi na conduihin tsꞌan na itsiquindë juu na tonnon jon. 9 Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na conintquehin ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na quintjotyenhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na conanꞌmán, chaꞌ mantyi nndëë nninjntꞌuehinhanꞌ, chaꞌ nque nnꞌan na condyehan jñꞌoon na ncyaa jon, nnanꞌjonhan yo jñꞌoon na mayuuꞌ, ndoꞌ mantyi yo juu jñꞌoonꞌñeen ngüantjon jon joo nnꞌan na coꞌmanjndo juu jñꞌoon na coninncyá.

10 Ee jndye nnꞌan mꞌan na coꞌmanjndohin, na nanꞌ jñꞌoon na conanꞌneinhan na yo joo jñꞌoonꞌñeen conanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan. Majndeichen nque nnꞌan na quii jndyuehan na conduehan na juu tsꞌan na vantyja tsꞌon Jesús na icanhanꞌ na quitsiquindë juu costumbre na contꞌa nnꞌan judíos yononꞌndaa ndahin. 11 Icanhanꞌ na quitsichenꞌ jndyue nanꞌñeen xengꞌe ntyja ꞌnaan joo jñꞌoon na conanꞌneinhan, jndye nnꞌan conanꞌndaaꞌhanꞌ. Manndaꞌ vaa na contꞌahin ngꞌe na cotquen yantyihin na ninꞌquitaꞌntjonhan xoquituꞌ, min tajnꞌanhan na contꞌahin tsꞌianꞌñeen.

12 Ncüii nquehin, tsan na tuihin juu ndyuaa Creta, na tonduihin tsꞌan na tonincyaa juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na nndui, tso juu na tsoñꞌen ntyjehin nnꞌan na mꞌan juu ndyuaaꞌñeen, mancüiixjen conduihan nanquintu, itsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon quiooꞌ vje na viꞌ jndyi ꞌnan contꞌahin. Itso tsanꞌñeen na condui nanꞌñeen nanntyquen na ninꞌcüaꞌ quintcuhin min tatsꞌian contꞌahan. 13 Juu jñꞌoon na tso tsanꞌñeen, mayuuꞌhanꞌ. Ngꞌe joꞌ cüanꞌ yantyi ndëë nnꞌan Creta na vantyja nꞌon Jesús, chaꞌ quen yantyihanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌon. 14 Cüanꞌ ndëëhan na quitsacüentyjeeꞌhan na conanꞌjñꞌoonꞌhan joo jñꞌoon na conanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos yo joo jñꞌoon na nque nnꞌan conanꞌjndaꞌhan na cotoꞌxenhanꞌ. Nnꞌan na contꞌa na nndaꞌ, conduihan nnꞌan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan juu jñꞌoon na mayuuꞌ.

15 Nque nnꞌan na jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhan na conduihin na ntjuꞌ ñuaanhan, ntyja ꞌnaan joohan tsoñꞌen nnon conduihanꞌ na ntjuꞌ. Majoꞌ ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na mꞌaanꞌ nꞌonhan ꞌnan natyia, min tyiꞌcantyja nꞌonhan Cristo, juu na cotjiꞌhan cüenta, min ncüii nnon tyiquitsixuanhanꞌ na ntjuꞌ. Ata juu na mꞌaanꞌ nꞌonhan yo ninꞌjuu na vicjeeꞌ ñuaanhan, mꞌaanhanꞌ na tyꞌahanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 16 Joo nanꞌñeen yo na saaꞌ nꞌonhan, conduehan na cotaꞌjnꞌaanhin Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ juu na cotsamꞌanhan, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na cotjihan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Ji vaa jndyi ntyjii jon ntyja ꞌnaanhin. Min tyiꞌninꞌquinanꞌquindëhan na tonnon jon. Minꞌncüii nnon tsꞌian na ya tyiꞌxeꞌcüijntꞌuehin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

2

Chuhanꞌ na quitsiꞌman tsꞌan jñꞌoonmin

1 Majoꞌ ntyja ꞌnanꞌ, ninvito quitsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan na ꞌuꞌ vamꞌanꞌ tyquiiꞌ joo jñꞌoon na itejndeihanꞌ na conanꞌnchuꞌhanꞌ nchu vaa na icanhanꞌ na cꞌon nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo Jesús. 2 Nque nannon tque, quitsuꞌ ndëëhan na quitquen nquehin xjen ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, cꞌonhan na conduihan nnꞌan na tque contꞌa chaꞌ ngiooꞌ ngio nnꞌan ntyja ꞌnaanhan, quinduihan nnꞌan na jndaꞌ ꞌnan na cotjiꞌhan cüenta. Mantyi cꞌonhan na xoncüiiꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na vantyja nꞌonhan, ndoꞌ mantyi cüivengiohan nnꞌan, ndoꞌ mantyi cꞌonhan na tꞌman nꞌonhan quityquiiꞌ joo naviꞌ na coquenonhan. 3 Ndoꞌ majoꞌntyi nanntcu tque, quitsiꞌmanꞌ ndëëhin na quitsamꞌanhin yo na xoncüiiꞌ nꞌonhan, min chito conanꞌtjaꞌhan quintu nnꞌan, min chito na conduihan nanntcu na nanꞌcüenonhan xjen na covehan. Ndoꞌ ndëë ntyjentcuhin na tyiꞌtquechen, quinanꞌmanhan ndëë nanꞌñeen ꞌnan na chuhanꞌ na quintꞌahan. 4 Quintꞌa nanntcu tque nanꞌmin chaꞌ nque ntyjentcuhan na tyiꞌtquechen, ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen na quinanꞌvengiohan sꞌahin yo ndahin. 5 Nque nanntcu tque, quinanꞌmanhan ndëë nanꞌñeen na quitquen nquehin xjen ntyja nchu vaa na cotsamꞌanhin. Na cꞌonhan na ntjuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na conanꞌtiuhan, ndoꞌ mantyi quityiꞌxeeꞌ yahan sꞌahin yo ndahin, ndoꞌ cꞌonhan na ya ñuan nanꞌxuanhan yo tsoñꞌen. Ndoꞌ mantyi quinanꞌman nanntcuꞌñeen ndëë ntyjentcuhan na quitjueꞌcjehin ndëë sꞌahan, chaꞌ ntscuꞌhanꞌ na nndue nnꞌan na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tyiꞌquijntꞌuehanꞌ.

6 Machaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tsjö, mantyi nque nnꞌan ndyua, quitsijndaꞌ nquenhan na quitsamꞌanhan na xoncüiiꞌ nꞌonhan. 7 Majoꞌ ncuꞌ tyquiiꞌ tsoñꞌen na vamꞌanꞌ, quitsaꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na icanhanꞌ na cꞌonhan na cotquenhan cüenta ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌanꞌ. Xjen na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, quitsaꞌhanꞌ yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyi na matsaꞌ na juu tsꞌian na tsixuanꞌ njon jndyi conduihanꞌ. 8 Joo jñꞌoon na matsiꞌmanꞌ ndëë nanꞌñeen, quitsininꞌ jñꞌoon na ntejndeihanꞌhin na ngaquehan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan, ncüii jñꞌoon na tyiꞌxeꞌncyaahanꞌ na nnduehan na tyiꞌcüijntꞌue juu jñꞌoon na matsininꞌ. Na ntsaꞌ na nndaꞌ, juu tsꞌan na tyiꞌcüjiꞌ yahanꞌ jñꞌoon na incyaa, ngüejnaanꞌ juu ndoꞌ ntsichenhanꞌ ꞌndyo juu na taꞌnan jñꞌoon tyia na nndëë ntsinin juu nacjoꞌ.

9 Ndoꞌ nque nnꞌan na cotyeꞌntjontyenhan ndëë patrón ꞌnaanhin, quitsuꞌ ndëëhan na quitaꞌngueeꞌhan tsoñꞌen ꞌnan na condue nanꞌñeen, cjooꞌ nꞌonhan na ngaveeꞌ ngio nanꞌñeen yo joohan, min tyiꞌnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. 10 Min tyiꞌntyꞌueehin ꞌnaan nanꞌñeen, majoꞌ quinanꞌmanhan na conanꞌquindëhin tondëë nanꞌñeen. Quintꞌahin chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, ee na aa ntꞌahinhanꞌ, ntyja ꞌnaanhin ntsiquinjonhanꞌ juu jñꞌoon na conanꞌman ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa na conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan.

11 Ee juu naya na tsixuan jon, jndë tityincyooꞌ jndyoyuhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na itsinꞌman jon ñuan ꞌnaanꞌ minninchen tsꞌan. 12 Juu nayaꞌñeen itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë na quitji ntcüeꞌ jaa ntyja ꞌnaan minꞌcya ro nnon natyia na itsuehanꞌ nacjooꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ tsoñꞌen nnon na cojooꞌ nꞌon nnꞌan na ninꞌquinanꞌjonhan yo juu na tsixuan tsonnangue, quitquen nque jaa xjen ntyja ꞌnaanꞌhan, yo na quintꞌaha tsoñꞌen chaꞌxjen na chuhanꞌ na tondëë nnꞌan, yo nchu vaa na quitsamꞌan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnanguevahin. 13 Ndoꞌ viochen xjen na cotsamꞌanntyëhë, cominntꞌö tcüihi na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ nquii Jesucristo na conduihin Tyoꞌtsꞌon na taquintyja na tꞌman conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan. 14 Tyincyaa nquiihin na tueꞌ jon ntyja njanhan, chaꞌ ncüjiꞌ ntcüeꞌ jon jaa quiiꞌ tsoñꞌen ꞌnan tyia, ndoꞌ chaꞌ ntquen jon jaa na ntjuꞌ cüentaaꞌ nquii jon, ndoꞌ na icüji jon jaa yo na ntquen jon nquë na condui jaa nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ na quitquen yantyi jaa na ntꞌaha tsꞌian na ntyja ꞌnaanhanꞌ na nditꞌmaanꞌ jon.

15 Ninnquiiꞌchen quitsiꞌmanꞌ jñꞌoonminꞌ ndëë nanꞌñeen yo juu najndei na matsixuanꞌ. Tyiꞌntsinchqueenꞌ ꞌuꞌ na mancyaꞌhanꞌ ndëëhin. Joo nnꞌan na tyiꞌninꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan jñꞌoon ꞌndyoꞌ, cuanꞌ ndëëhin, min tyiꞌninncyaꞌ na ncüjiꞌ tsꞌan cüenta na tyiꞌquinjon condui ꞌuꞌ.

3

Tsꞌianmin icanhanꞌ na quintꞌa

1 Nque nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, quitsaꞌ na cañjoonꞌ nꞌonhan na quitjueꞌcjehin tondëë nanmꞌannꞌian yo ninꞌndëë nnꞌan na cotsantyja nanquenꞌ nanꞌñeen, quitaꞌngueeꞌhin ntyja ꞌnaan tsoñꞌen, ndoꞌ na cꞌon cjehan na ntꞌahin minninchen tsꞌian na ya na conanꞌjndaꞌ nanmꞌannꞌianꞌñeen. 2 Min tananꞌneinhan jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ minꞌncüii tsꞌan. Majoꞌ joo nnꞌan na chohan tyiaꞌ yo ntyjehan, quinanꞌchonhan na nanꞌntycüiihan tyiaꞌ ꞌnaan nanꞌñeen ndoꞌ na quintꞌahan ncüii cüii nnon naya yo nnꞌan. Ndoꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan quinanꞌmanhan na ya ñuan nanꞌxuanhan.

3 Ee mantyi jaa ndyu na toxenꞌchen tomꞌan na tataaꞌ nnꞌön nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na cꞌön, tatotaꞌncꞌuë ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon. Jñꞌoon na tonanꞌman nnꞌan ndëëhë, tjuꞌndyaꞌhanꞌ jaa nato na tyiꞌya. Joo natyia na tovineiinꞌ nnꞌön yohanꞌ yo cüii nnon natyia na ntꞌue jndyi tsꞌon tsꞌan na ninꞌquitsꞌaa juu, totyeꞌntjöntyën ndëëhanꞌ, ninnquiiꞌchen tonanꞌjön yo tsoñꞌen nnon ꞌnan tyia. Tonanꞌtëëꞌ nnꞌön nnꞌan, tondijndö joohan ndoꞌ mantyi nquehan tondijndohan jaa. 4 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan, juu xjen na sꞌaa jon na tityincyooꞌ na ya ñuan tsixuan jon yo ntyja njanhan, yo juu na viꞌnchjii jon nnꞌan, 5 juu xjenꞌñeen sinꞌman jon ñuan njanhan. Min chito sꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe jaa jndë jntꞌa ꞌnan na ya jndyi na tonnon jon. Sꞌaa jonhanꞌ xengꞌe ntyꞌia ro nnꞌan nchjii jon. Sꞌaa jonhanꞌ juu xjen na tyincyaa jon na tui xco jaa na tman jon jaa, yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii Espíritu Santo. 6 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan, joꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌvacuaa xjen na incyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nnꞌön. 7 Ngꞌe juu naya na condui Jesucristo, joꞌ na iquen Tyoꞌtsꞌon jaa na tajnan nanꞌxuan. Ndoꞌ na nndaꞌ, incyaahanꞌ na itsiquindaaꞌ jon jaa na tyiꞌquintycüii na cotaꞌntꞌö yo ñuan njanhan, ꞌnan na contyjatycüiiꞌ nnꞌön na ncyꞌön cüentahanꞌ.

8 Joo jñꞌoonminꞌ conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, ndoꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, ntꞌue tsꞌön na jaaꞌ quitsininꞌhanꞌ ndëëhan chaꞌ nnanꞌchonhan na ntꞌahan ncüii cüii nnon tsꞌian na ya. Ee joo jñꞌoonminꞌ njon jndyihanꞌ, ndoꞌ tꞌman naya nanꞌxuanhanꞌ na ntejndeihanꞌ tsoñꞌen nnꞌan. 9 Majoꞌ juu jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan na vayꞌoonhanꞌ nnꞌan na icꞌonhanꞌhin yo ntyjehan, oo na conanꞌnchuꞌhan nin nnꞌan tsjan na jndyocahanꞌ na tuihan, oo na conanꞌntjaꞌhin yo ntyjehan nchu vaa na itsiꞌman ncüii ꞌndyo jñꞌoon na tquen Moisés, ꞌuꞌ tyiꞌntyiiꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotjiꞌ nanꞌñeen cüenta. Ee joo jñꞌoonminꞌ tyiꞌquitejndeihanꞌ tsꞌan, veꞌ jnꞌaanhanꞌ.

10 Ncüii tsꞌan na incyaa jñꞌoon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na icꞌonhanꞌ nnꞌan yo ntyjehan na vantyja nꞌon, ncüii oo aa ve jnda na quitsiquiꞌmanꞌhin, ndoꞌ xe aa tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ juu jñꞌoon na matsuꞌ nnon juu, cüjiꞌhin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 11 Ee ndëë ncüjiꞌ cüenta na juu tsanꞌñeen tyiꞌndyoyu nato na mꞌaan juu, juu jnan na itsꞌaa juu, itꞌuiihanꞌhin.

Jñꞌoon na itsiquiꞌmaanꞌ Pablo Tito

12 Ya na njñön juu ntyjëëhë Artemas oo Tíquico na mꞌanꞌ, quitsichonꞌ na ngaquindyiaꞌ ja tsjoon Nicópolis, ee jndë sijntꞌa na juu tsjoonꞌñeen, joꞌ nguenön ngueetein. 13 Juu Zenas, tsan na tsintyjaaꞌ jñꞌoon ꞌnaan nnꞌan, yo juu Apolos, xjen na nnduiꞌhan na mꞌanhoꞌ, ncyahoꞌ tsoñꞌen na icanhanꞌhin chaꞌ ndëë ncꞌohan na tonnonchen nato na ñjonhan, na minꞌcüii ꞌnan tyiꞌquitsitjahanꞌhin. 14 Ee nque ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesús, icanhanꞌ na cjooꞌ nꞌonhan na quintꞌahan ncüii cüii nnon ꞌnan naya, ndoꞌ quitejndeihin nque nnꞌan na itsitja jndyihanꞌ ꞌnan na ninjntꞌuehan, ee xe na aa tyiꞌquintꞌahan na nndaꞌ, juu na vantyja nꞌonhan itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌoon na tatë coveꞌ.

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

15 Tsoñꞌen ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo na mꞌanhan ntjoohin yo ja, concyahin tsꞌon ꞌnaanhan nnonꞌ. Ndoꞌ mantyi ncyaꞌ tsꞌon njan ndëë nque nnꞌan na conanꞌvengiohan já ngꞌe na mantyi vantyja nnꞌön jon. Juu naya na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon, ncyaa jon na nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ.

Filemón

Tson Na Scüenon Pablo Na Mꞌaan Filemón

1

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon nnon Filemón

1 Maja Pablo macüji tsonvahin na matscüenönhanꞌ na mꞌanꞌ Filemón, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na matsijon ꞌuꞌ yo tsꞌian na matsꞌa. Mꞌan ja vancjo ngꞌe na condui ja tsꞌan cüentaaꞌ Jesucristo. Juu ntyjëëhë Timoteo itsijonhin yo juu jñꞌoonva na macüji. 2 Ndoꞌ mantyi mancya tsꞌon njan nnon juu ntyjëëhë tsanscu Apia yo nnon juu ntyjëëhë Arquipo na mantyi conduihin sondaro ꞌnaanꞌ Jesucristo, ndoꞌ yo ndëë nnꞌan na conduihin tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na covatjonhan vaꞌ. 3 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë, yo ninꞌnquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na conduihan yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, ncyahan na nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ.

Viꞌnchjii jndyi Filemón nnꞌan

4 ꞌUꞌ ntyjë, xjen na matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon, ninquiiꞌchen na mancya naya jon na mavañjoonꞌ tsꞌön ꞌuꞌ. 5 Condue nnꞌan nnön ntyja ꞌnaanꞌ juu na vantyja tsonꞌ nquii Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa yo na viꞌnchjiꞌhin, ndoꞌ mantyi matsaꞌhanꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan na iquen jonhin na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. 6 Macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na juu na mavantyja tsonꞌ Cristo ngayꞌoonhanꞌ ꞌuꞌ na yantyichen ncüaaꞌ tsonꞌ ntyja ꞌnaan joo na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan na coyꞌön cüentahanꞌ ngꞌe na condui jaa cüentaaꞌ nquii Jesucristo. 7 ꞌUꞌ ntyjë, juu na viꞌntyjiꞌ nnꞌan, tꞌman vaa na ncyaahanꞌ na nën yo na mayꞌön na tꞌman tsꞌön na nndaꞌ tsixuanꞌ, ee ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌntyjiꞌ nnꞌan, joꞌ itsiteinhanꞌ ñuaan ꞌnaan nque ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo, yo tsoñꞌen ꞌnan na matsaꞌ ntyja ꞌnaanhin.

Ican Pablo vi nayaꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Onésimo

8 Mangꞌe juu jñꞌoon yaꞌñeen na conanꞌnein nnꞌan nnön ntyja ꞌnanꞌ, min na vaa najndö na ncyaa Cristo na condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na cjöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon na ntsjö na quitsaꞌ ꞌnan na chuhanꞌ, 9 majoꞌ min na nndaꞌ, yantyi ntyji na ntcꞌan na quitsaꞌ vi nanꞌñeen ngꞌe na viꞌntyjiꞌ nnꞌan. Mancö Pablo, nein na tsantque ja ndoꞌ na mꞌan vancjo xengꞌe na condui ja tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. 10 Juu naya na macꞌan nnonꞌ, ivꞌaahanꞌ nquii Onésimo. Ee viochen xjen na mꞌan vancjo ntjoohin, siuꞌ juu jñꞌoon na totsinën nnon juu. Nein vantyja tsꞌon juu Jesucristo, ndoꞌ na nndaꞌ, joꞌ condui ja tye juu.

11 Juu juu nguee na toxenꞌchen sꞌaahanꞌ ntyjiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na conduihin tsꞌan na tyiꞌcüijntꞌuehin quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnanꞌ. Majoꞌ naneinhin ntyja njan ve jaa, mancuꞌ ndoꞌ mantyi ncö, tꞌman nninjntꞌuehin. 12 Majñön ntcüꞌëhin na mꞌanꞌ, ndoꞌ macꞌan nnonꞌ na cyonꞌ cüentahin na chaꞌvijon ncö na mayonꞌ cüenta. 13 Vi jndë vantyja tsꞌon juu Cristo, sꞌaahanꞌ na ntꞌue jndyi tsꞌön na ntsintjöꞌhin. Nndaꞌ matsitiu chaꞌ ntyja na ndiquindëë na ntejndeiꞌ ncuꞌ ja juu xjen na ntyꞌi vancjo tsojnaanꞌ na mancya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, juu juu nndinonhin na ntyeꞌntjon juu nnön. 14 Majoꞌ min tyiꞌninꞌquitsintjöꞌhin na chito yo jñꞌoon ꞌnanꞌ, chito na nninncyaꞌhin na ntejndei juu ja ngꞌe na maju ꞌuꞌ, majoꞌ na ntsaꞌhanꞌ xengꞌe ncuꞌ ntꞌue tsonꞌ. 15 Ndëë ntsꞌaahanꞌ na veꞌ vitanꞌ xjen na sitycyaaꞌhin nnonꞌ, majoꞌ naneinhin na ngyonꞌ ntcüeꞌ cüentahin, manchaꞌchen xjen ntjohin yo ꞌuꞌ. 16 Nanein chito xiaꞌntyi na conduihin ncüii tsꞌan na ityeꞌntjon juu nnonꞌ, nein conduihin ncüii tyꞌiuꞌ na veꞌnchjii Tyoꞌtsꞌonhin. Ja viꞌnchji jndyihin, majoꞌ ꞌuꞌ chuhanꞌ na matꞌmanntyichen nchjiꞌ yohin, navejndyee ngꞌe na conduihin tsꞌan na ityeꞌntjon juu nnonꞌ, ndoꞌ na jndë ve na mantyi conduihin tsꞌan na cüajon vantyja tsꞌon juu Jesús chaꞌxjen ncuꞌ.

17 Mangꞌe na nndaꞌ, xe na aa macüjiꞌ cüenta na condui ja tsꞌan na ninꞌncüii matyeꞌntjön nnon Jesucristo yo ꞌuꞌ, yajoꞌ cyonꞌ ntcüeꞌ cüenta juu Onésimo na chaꞌvijon ncö na mayonꞌ cüenta. 18 Ndoꞌ mantyi xe na aa vaa ꞌnan na tyíꞌquichuhanꞌ na sꞌaa juu ntyjiꞌ, oo xe na aa chujnan juu xoquituꞌ nnonꞌ, quityiꞌ cüenta xoquituꞌñeen na ncö chöjnanhanꞌ nnonꞌ. 19 Ja Pablo, ndöhin matyiö xuë, ja nndyiön na chujnan juu. Min tyiꞌicanhanꞌ na ntsꞌa na cañjoonꞌ tsonꞌ na tꞌmanntyi chuꞌjnanꞌ nnön, ee ntyja na condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na chuꞌjnanꞌ nnön. 20 Joꞌ nanein, ꞌuꞌ ntyjë, ngꞌe na condui ꞌuꞌ tsꞌan na vantyja tsꞌon, quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na macꞌan nnonꞌ ngꞌe na viꞌntyjiꞌ Cristo, juuhanꞌ nninncyaahanꞌ na tein ro quityquiiꞌ ñuan njan. Joꞌ ntyja ꞌnanꞌ ncyꞌön na jndö quityquiiꞌ joo ꞌnan na maquenön.

21 Ndöꞌ vaa jñꞌoon na macüji ngꞌe ntyjiiꞌ ya tsꞌön na jndyentyichen ꞌnan na ntsaꞌ, chito veꞌ xiaꞌntyi chaꞌxjen juu ꞌnan na macꞌan. 22 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen naya na ninꞌcꞌan nnonꞌ. Ntyja tsꞌön na ncjöquintyꞌia ja ꞌoꞌ. Joꞌ vi nayaꞌñeen quitsijndaꞌ ncüii vꞌaa naijon na ncꞌön ya yo ꞌoꞌ. Joꞌ quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoonvahin nnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌ xe na aa ntꞌue tsꞌon jon nninncyaa jon na nguënön na mꞌanhoꞌ.

Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan

23 Juu Epafras, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Ntjoo mꞌaan jon vancjo yo ja jnaanꞌ na incyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo Jesús. 24 Ndoꞌ mantyi Marcos, Aristarco, Demas yo ninꞌLucas, coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ. Joohin conanꞌjonhin yo ja quityquiiꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon.

25 Nquii ta Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, quityio jon jnꞌaanhoꞌ na ncüii cüii ꞌoꞌ.

Hebreos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tson Na Tyꞌon Nnꞌan Hebreos Cüenta

1

Tyoꞌtsꞌon siꞌman jon ndëë nnꞌan nchu condui jnda jon

1 Ndyu na toxenꞌchen, jndye jnda totsinin Tyoꞌtsꞌon ndëë ndochihi yo jndyue nque nnꞌan na toninncyahan jñꞌoon ꞌnan na xejnda ngüentyja na nguaa. Jndye vaa nnon na totsiquindyi jonhan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itsijndaꞌ jon na ntsꞌaa jon. 2 Majoꞌ nanein ndyu na matsꞌia, yo jñꞌoon ꞌndyo jnda nquii jon, itsiꞌman jon ndëë ntyja nchu vaa conduihin. Nquii jnda jon tquen jon tsjöꞌndue yo tsonnangue, yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnan na mꞌaan. Ndoꞌ tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian na tsoñꞌen nnon na jndë tquen jon, macüentaaꞌ jnda jonhanꞌ. 3 Nquii Tyoꞌtsꞌon maninꞌ conduinduiꞌ na quixueehin, ndoꞌ Jnda jon cüajon conduihin. Tsoñꞌen na condui nquii Tye jon, cüajon conduihin. Nquii jon ivantyjeeꞌ jon tsoñꞌen na tquen Tye jon yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ jon na tꞌman najndei conduihanꞌ. Vi najndë na tueꞌ jon na sꞌaa jon tsꞌian chaꞌ ndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan, tacjo jon tontyjaya ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin.

Njonntyichen condui jnda Tyoꞌtsꞌon chichen ángeles

4 Ngꞌe na nndaꞌ, iquenhanꞌhin na njonntyichen conduihin, chichen ángeles, chaꞌxjen xueeꞌ jon na siquindaaꞌ tye jonhin, njonntyichen tsixuanhanꞌ, chintyi nguee joo ángelesꞌñeen. 5 Ee vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na tso jon nnon jnda jon:

Xiaꞌntyi nquii ꞌuꞌ condui ꞌuꞌ jnda,

xeevahin maꞌua tsꞌian nnonꞌ na cüejon matyentjonꞌ yo ja.

Majoꞌ minjon tacotso jon jñꞌoon nnon ncüii ángel chaꞌna juu jñꞌoonꞌñeen na tso jon nnon jnda jon. Itso jon:

Ja ntsꞌa na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan na condui ja tye jon, ndoꞌ juu jon conduihin jnda.

6 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon xjen na jñon jon jnda jon na ninncüii tsꞌonhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌan nnon tsonnangue, tso jon:

ꞌOꞌ ángeles, tsoñꞌenhoꞌ quitongityehoꞌ nnon jnda.

7 Majoꞌ ya na itsinin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan joo ángeles ꞌnaanꞌ jon, itso jon:

Matsꞌa na joo ángeles njan cje rohan chaꞌxjen na cje ro mꞌaan jndye.

Cotyeꞌntjonhan nnön ndoꞌ itsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsachon.

8 Majoꞌ nnon nquii jnda jon ñoncya tso jon. Itso jon:

ꞌUꞌ jnda, Tyoꞌtsꞌon condui ꞌuꞌ.

ꞌUꞌ ntyja na matyeꞌntjonꞌ, tyiꞌxeꞌquintycüiihanꞌ.

ꞌUꞌ matyeꞌntjonꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.

9 ꞌUꞌ neinꞌ na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌxjen ꞌnan na chuhanꞌ.

Majoꞌ jndoꞌ joo tsꞌian tyia na contꞌa nnꞌan.

Mangꞌe joꞌ, ja Tyoꞌtsꞌon na matyeꞌntjön ꞌuꞌ,

mancya na tꞌmanntyichen na neinꞌ ꞌuꞌ yo ntyꞌiuꞌ na vantyja nꞌonhan ja.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso jon nnon jnda jon. 10 Mantyi ndö vaa ncüiichen jñꞌoon na itso Tyoꞌtsꞌon nnon jnda jon:

ꞌUꞌ na matyeꞌntjonꞌ tsoñꞌen, xjen na tyeꞌ tsoñꞌen, tquenꞌ tsonnangue.

Mantyi tsoñꞌen na covityincyooꞌ tsjöꞌndue,

maꞌUꞌ tquenꞌhanꞌ.

11 Nngueꞌntyja xjen na juu tsonnangue yo tsjöꞌndue, ntscüejndyohanꞌ juuhanꞌ, majoꞌ ꞌUꞌ mꞌanꞌ ndoꞌ mꞌanꞌ.

Joohanꞌ ndiꞌndaaꞌñꞌenhanꞌ chaꞌvijon ndiaa ntsa.

12 Ndoꞌ chaꞌxjen tsꞌan na itscüejndyo juu ndiaaꞌ juu na ntcüe juu ndiaa xco,

manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na ntscüejndyoꞌ tsonnangue yo tsjöꞌndue.

Majoꞌ ngꞌe na manchaꞌxjen na mꞌanꞌ,

mangꞌe joꞌ tyiꞌjeꞌcanhanꞌ na ngüejndyo ꞌuꞌ.

Nndaꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon jnda jon.

13 Majoꞌ minꞌjon tatso jon ncüii jñꞌoon nnon cüii ángel chaꞌxjen juu jñꞌoon na tso jon nnon jnda jon. Itso jon nnon juu:

Quijmanꞌ ndöhin ncꞌia ntyjaya naijon na tojnaanꞌ na ngitoxën viochen xjen na nque nnꞌan yo ninꞌyotyia na conanꞌvehan nacjoꞌ, ncjuꞌcjëhin.

Jñꞌoonminꞌ tso Tyoꞌtsꞌon nnon jnda jon. 14 Yajoꞌ joo ángeles, ¿Nchu vaa na nanꞌxuanhan? Joohan ninnquiiꞌchen conduihin na cotyeꞌntjonhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Iꞌua jon tsꞌian nndëëhan na condyotejndeihan joo nnꞌan na itsiquindaaꞌ jonhan na tyiꞌjon quintycüii na cotandoꞌ ñuan ꞌnaanhan.

2

Juu na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, toncuuꞌ jndyi xe na aa tyiꞌquinanꞌjñꞌöönꞌhanꞌ

1 Mangꞌe juu jnda Tyoꞌtsꞌon njonntyichen conduihin, chichen ángeles, joꞌ chuhanꞌ na quitquënntyëchën cüenta joo jñꞌoon na condyëë na tyincyaa jnda jon, ngꞌe xe na aa tyiꞌnanꞌjñꞌöönꞌhanꞌ, ngitsuuꞌ nnꞌönhanꞌ, ndoꞌ nꞌndyëëhanꞌ. 2 Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ na tyincya ángeles joohanꞌ ndëë nnꞌan, njon jndyi tonduihanꞌ. Ndoꞌ ncüii ncüii nnon jñꞌoonꞌñeen na totsitja tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, min tyiꞌcüangueeꞌ juuhanꞌ, totꞌuiihanꞌhin chaꞌxjen na chuhanꞌ. 3 Mangꞌe na nndaꞌ, xe na aa tyiꞌcotquën ya cüenta juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, tanchu ya ntꞌaha na ngitꞌë na tyiꞌntꞌuii Tyoꞌtsꞌon jaa. Ee nquii Jesucristo tyincyaa jndyee jon jñꞌoon na njonntyichenhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan. Ndoꞌ nque nnꞌan na tondye jndyee juu jñꞌoonꞌñeen, tonanꞌquindyiihan jaa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 4 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon jndye nnon min na totsiꞌman jon na juu jñꞌoonꞌñeen na toninncya nanꞌñeen conduihanꞌ na mayuuꞌhanꞌ. Ee tontꞌahan tsꞌian tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najndë nquehan, yo jndyechen nnon na tontꞌahan na totsꞌaahanꞌ na vacue tomꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan na jntyꞌiahinhanꞌ. Tui na nndaꞌ ngꞌe tyincyaa Tyoꞌtsꞌon juu najndei na condui nquii jon ndëëhan. Ndoꞌ nquii Espíritu Santo, itsiquindaaꞌ jon ncüii cüii nnon tsꞌianꞌñeen nanꞌñeen na tondëë tontꞌahan jndye nnon tsꞌian na ya chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon.

Jesucristo totsixuan jon chaꞌna condui jaa ndö

5 Majoꞌ tsonnangue xco ya na nguaahanꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na conanꞌnë́n, chito na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na joo ángeles ngitoxenhan. 6 Ngꞌe vaa jñꞌoon nnon tson Salmos na sinin David nnon Tyoꞌtsꞌon, itso jon.

Já nnꞌan min tyiꞌquinjon condui já. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ ¿Ndu na jen mꞌaanꞌ tsonꞌ ntyja nján?

Ndicüaaꞌ tsꞌön nin ꞌnan condui já nnꞌan na mavantyjeꞌ já.

7 Chjochen xjen sijndaꞌ na tꞌmanntyi condui ángeles, chintyi já nnꞌan,

majoꞌ chito na ninnquiiꞌchen na nguaa na nndaꞌ.

Ee ndëcya nntsaꞌ na nnditꞌmaanꞌ já,

ndoꞌ mantyi jndë sijndaꞌ na já ngitoxë́n tsoñꞌen na jndë tquenꞌ.

8 ꞌUꞌ jndë sijndaꞌ na já ntyeꞌntjö́n tsoñꞌen na jndë tquenꞌ.

Nndaꞌ jñꞌoon na tji David. Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta na tso jon na jaa nnꞌan ntyeꞌntjön tsoñꞌen na min. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, itsiquindyihanꞌ taꞌnan ꞌnan jntyꞌiihanꞌ na tyiꞌcꞌoonhanꞌ nacje ꞌnaan nnꞌan. Majoꞌ ata xjen nein tacojntyꞌia na nguaa na nndaꞌ. 9 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, cotquën cüenta na chjoviꞌxjen tquen Tyoꞌtsꞌon na tyíꞌtꞌman tonduihin yo ntyja ꞌnaan joo ángeles. Majoꞌ naneinhin, nquii Jesús, taquintyja itsiquinjonhanꞌhin yo na itsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌonhin ngꞌe na tyincyaahin na tquiihanꞌhin na tueꞌ jon. Tui na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tꞌuiihanꞌ jon na tueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan.

10 Ee ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen nnon na min na tquen jon, mꞌan ndoꞌ mꞌanhanꞌ. Ntꞌue jndyi tsꞌon jon na nque nnꞌan na conduihan ntsinda jon, nnanꞌjonhan juu na conditꞌmaanꞌ jon. Ngꞌe na nndaꞌ, tcanhanꞌ na cꞌua jon tsꞌian nnon Jesús na quenon jon naviꞌ tman, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ ntquenhanꞌhin na quindë conduihin na ntsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. 11 Ee nquii jon na iquen nnꞌan na conduihan ñuan nquiiꞌ, ndoꞌ mantyi yo ninꞌnque nnꞌan na conduihan ñuan nquiiꞌhan, vehan ninncüii tyehan. Mangꞌe joꞌ neiinꞌ Jesús na tso jon na condui jaa ntyje nquii jon. 12 Ee chaꞌvijon nquii Jesús sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon juu jñꞌoon na jndui, itso jon:

ꞌUꞌ Tyeꞌ, ntsinën ndëë ntyjö ncö ntyja ꞌnanꞌ,

quiiꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌuꞌ,

ngita alabanza na matsꞌa na njon ꞌuꞌ.

13 Ndoꞌ ndö vaa ncüiichen jñꞌoon jndui, itso jon:

Ja nquii Tyoꞌtsꞌon mantyja tsꞌön. Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na jndui, itso jon:

Ndö mꞌan ja yo nnꞌan na incyaa Tyoꞌtsꞌon na conduihin ntsinda.

Nndaꞌ tso joo jñꞌoonꞌñeen.

14 Jaa na condui ntsinda jon, nanꞌxuan siꞌtsꞌo ndoꞌ neonꞌ. Mangꞌe joꞌ, mantyi nquii Jesús tuihin na tsꞌanhin na chu jon siꞌtsꞌo ndoꞌ neonꞌ. Tyincyaa nquiihin na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ jon, ndëë ntsityuiiꞌ jon juu najndei na tsixuan yutyia na itsꞌaa juu na covjë. 15 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌqui nꞌonhan jon, itsiquindyaa jonhan na mꞌanhan na coviquityuehan na ncüjehan. Majoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌquinanꞌqui nꞌonhan jon, joohan manchaꞌchen xjen mꞌanhan na ncyaahan na ncüjehan. 16 Majoꞌ nquii Jesús, chito tyjeeꞌ jon tsonnanguevahin na ntejndei jon joo ángeles na cotyeꞌntjonhan nnon Tyoꞌtsꞌon. Jndyo jon na ntejndei jon jaa nnꞌan na vantyja nnꞌön jon na condui jaa tsjan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ. 17 Mangꞌe joꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen, tcanhanꞌ na nquii Jesús, cüejon ntsixuan jon chaꞌxjen jaa ntyje jon chaꞌ ndëë nduihin tyee tque na taquintyja na tꞌman tondëëhë, ncüii tyee na ntyꞌia rö ntyjii jon ndoꞌ na itsiquindë jon tsoñꞌen jñꞌoon na itsinin jon. Ndoꞌ ngꞌe na conduihin na nndaꞌ, joꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon, nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan na nanꞌxuanhan, ngꞌe nquii Jesús tyincyaa jon na tueꞌ jon ntyja ꞌnaanhan. 18 Ngꞌe na toquenon jon naviꞌ xjen na sichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ jon, joꞌ nndëë ntejndei jon jaa mincya ro xjen na itsichon yutyia na ityiiꞌ juu ngꞌee juu jaa na quinanꞌtja jaa.

3

Njonntyichen condui Jesús, chichen Moisés

1 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ jon ndoꞌ na iqueenꞌ jon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ yo jon quiñoonꞌndue, chuhanꞌ na chen jndyi cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ee jñon Tyoꞌtsꞌonhin ndëë nnꞌan tsonnanguevahin, ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian nnon Jesús na quitsiquindyi jon jaa juu jñꞌoon naya na vantyja nnꞌön, ndoꞌ na conduihin tyee na taquintyja na tꞌman tondëëhë. 2 Tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌianminꞌ nnon Cristo, ndoꞌ siquindë jonhanꞌ chaꞌxjen nquii Moisés siquindë jon tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon nnon jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan Israel na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 3 Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na condui Jesús, njonntyichen conduihin, chichen Moisés. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa na tsixuan jon, itsijonhanꞌhin chaꞌna tsꞌan na itsia vꞌaa. Nquii tsanꞌñeen njonntyichen conduihin, chichen juu vꞌaa na sia jon. 4 Ndoꞌ mꞌan nnꞌan na contꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, chaꞌna totsꞌaa Moisés, majoꞌ tsoñꞌen tsꞌianꞌñeen, nquii Tyoꞌtsꞌon itsijndaꞌ jonhanꞌ. 5 Juu Moisésꞌñeen tonduihin chaꞌvijon tsꞌan na ityeꞌntjon na siquindë jon quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌian na totsꞌaa jon na tocüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja nchu vaa na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon ndëcyachen. 6 Majoꞌ nquii Cristo, conduihin chaꞌvijon jnda tsꞌan na tꞌua jon tsꞌian nnon juu na coꞌxen juu vaaꞌ jon. Ndoꞌ jaa condui juu vꞌaaꞌñeen xe na aa yo na xoncüeeꞌ nnꞌön na contjotyen jaa na vantyja nnꞌön ata xjen na nndyo nndaꞌ Cristo. Ndoꞌ yo na nën rö na mantyja nnꞌön na nguaa na nndaꞌ.

Sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na nque nnꞌan cüentaaꞌ jon ntaꞌjndyee ñuaanhan

7 Icanhanꞌ na cꞌoonꞌ nnꞌön juu jñꞌoon na jndui na tso Espíritu Santo, na itsiquindyihanꞌ:

Xeevahin, xe aa condyehoꞌ na itsiquiꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ,

8 Yajoꞌ tananꞌqueꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na itsiquindyi jon ꞌoꞌ chaꞌxjen tontꞌa ndochiihoꞌ juu xjen na tomandyiꞌhan juu ndyuaa na xjen covaꞌ.

Juu xjenꞌñeen totquenhin xjen ꞌnaanhin Tyoꞌtsꞌon na njntyꞌiahan na aa ntycüii na tꞌman tsꞌon jon yohan.

9 Ngꞌe na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon sinin jon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen:

Vennꞌan ndyu na totquenhan xjen ꞌnaanhan na njntyꞌiahan na aa ntycüii na tꞌman tsꞌönhan. Nndaꞌ tontꞌahan min na tojntyꞌia ndëëhin ncüii ncüii nnon tsꞌian tꞌman na totsꞌa na totsiꞌmanhanꞌ ndëëhan na tꞌman condui ja.

10 Mangꞌe joꞌ tꞌön na vꞌi nanminꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ tsjö: “Manchaꞌchen xjen contꞌahan ncüii ncüii nnon na tyiꞌquintꞌue tsꞌön,

min tyiꞌninꞌquitquenhan cüenta nato na sijntꞌa cüentahan.”

11 Ndoꞌ jnaanꞌ na jndë sivꞌihan,

joꞌ jaaꞌ jñꞌoon tsjö na xeꞌquitscüejndyöhanꞌ na tyiꞌjon xuee ninncya na ncꞌoqueꞌhan naijon na jndë sijntꞌa na ntaꞌjndyeehan.

Jñꞌoonminꞌ na sinin Tyoꞌtsꞌon.

12 Veꞌ ngꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, quitquen ya yahoꞌ cüenta na tanin ncüii ꞌoꞌ mꞌaan juu na tyia jndyi ñuan tsixuan juu na tyiꞌcovantyja tsꞌon juu nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ, na ntsitycyaaꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jon. 13 Majoꞌ nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon, ꞌoꞌ ñoncya vaa quintꞌahoꞌ. ꞌOꞌ ꞌio ꞌio quinanꞌquiꞌmaanꞌhoꞌhin viochen xjen na incyaa Tyoꞌtsꞌon na vanaan na ntquën cüenta jñꞌoon na itsiꞌman jon ndëë. Ee xe na aa nntꞌa na nndaꞌ, yajoꞌ joo tsꞌianꞌñeen ntscuꞌhanꞌ na juu ꞌnan natyia ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ jaa ndoꞌ min tajeꞌquinanꞌqueꞌ nnꞌön na tonnon jon. 14 Ee xe na aa ntjotyen jaa na conanꞌqui nnꞌön Cristo chaꞌxjen tontꞌa xjen najndyee na tyeꞌ na covantyja nnꞌönhin, yajoꞌ tsoñꞌen na itsixuan jon, nnanꞌjön yohin ntyja ꞌnaanhanꞌ.

15 Itsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ ngꞌe ncüiichen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, nndaꞌ vaa na itsiquindyihanꞌ. Itsohanꞌ:

“Nanein iꞌman Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, quitquen ya yahoꞌ cüenta jñꞌoon na itsiquindyi jon ꞌoꞌ.

Xe na aa condyehoꞌ jñꞌoon na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌonhoꞌ nanein,

tyiꞌnanꞌqueꞌ nꞌonhoꞌ nnon jon chaꞌxjen tontꞌa nque nnꞌan Israelꞌñeen na jnanꞌvehan cjooꞌ jon.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon sinin Tyoꞌtsꞌon. 16 Ndoꞌ ¿Nin nnꞌan nanꞌñeen na tondyehin jñꞌoon na totso jon, majoꞌ tonanꞌqueꞌ nꞌonhin nnon jon? Manqueto nnꞌan na totsantyja toxenꞌ Moisés xjen na tjiꞌ jonhin ndyuaa Egipto. 17 Vennꞌan ndyu totsivꞌii Tyoꞌtsꞌon joo nanꞌñeen na tonanꞌqueꞌ nꞌonhan na tatyiꞌhan nquenhan jñꞌoon na totsiquindyi jonhan. Joꞌ tyincyaa jon na ncüii ro ncüii rohan tovjehan viochen xjen na tomaꞌndyiꞌhin juu ndyuaaꞌñeen. 18 Ndoꞌ ¿Nin nnꞌan nanꞌñeen na sinin Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon nquiiꞌ ndëëhan na tyiꞌjon xuee ninncyaa jon na ncꞌoqueꞌhan naijon na jndë sijndaꞌ jon na ntaꞌjndyeehan? Manquentyi nnꞌan na tyíꞌquitaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na tquen jon. 19 Yajoꞌ itsiꞌman nquiiꞌhanꞌ ndëëhë, tsojnaanꞌ na tyíꞌcantyja nꞌonhan jñꞌoon na siquindyi Tyoꞌtsꞌonhan, joꞌ na tatincyaa jon na ntsaqueꞌhan juu ndyuaa na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na ntsiquindaaꞌ jonhanꞌ joohan.

4

Jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na nque nnꞌan cüentaaꞌ jon ntaꞌjndyeehan

1 Mangiö na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon na nndëë ncꞌön na mꞌaan jon naijon na nancooꞌ na ntaꞌjndyëë. Mangꞌe joꞌ icanhanꞌ na quitquën jndyi cüenta na tyiꞌnanꞌqueꞌ nnꞌön na tonnon jon chaꞌxjen na tontꞌa joo nanꞌñeen, ee xe na aa contꞌa na nndaꞌ, jeꞌncyaa jon na ntsacꞌë na mꞌaan jon. 2 Mantyi jaa macondyëë jñꞌoon naya chaꞌxjen nque nnꞌan Israelꞌñeen tondyehin nchu vaa na ncꞌonhan naijon na mꞌaan jon. Majoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tatejndeihanꞌhin ngꞌe tatëntyja nꞌonhan juuhanꞌ. 3 Majoꞌ jaa na covantyja nnꞌön jñꞌoon na incyaa Tyoꞌtsꞌon, jndë cotsacꞌë naijon na mꞌaan nquii jon na ntaꞌjndyëë. Majoꞌ nque nnꞌan Israel, taꞌnan jndëë tyequeꞌhan naijon na itso jon na ntaꞌjndyeehan, ee vaa jñꞌoon na tso jon ntyja ꞌnaanhin:

Jnaanꞌ na jndë sivꞌi jahin, joꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tsjö na tyiꞌjeꞌquitscüejndyöhanꞌ na tyiꞌjon xuee ninncya na ncꞌoqueꞌhan naijon na jndë sijntꞌa na ntaꞌjndyeehan.

Ndöꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nanꞌñeen. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, vi na jndë tquen jon quiñoonꞌndue yo ninꞌtsonnangue, tyincyaahanꞌ na neiinꞌ jon, chaꞌvijon tsꞌan na vajndyee. 4 Ee quiiꞌ jñꞌoonꞌ jon na jndui, vaa jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu xuee na jndë ntyqueꞌ. Itsohanꞌ na ninꞌyon xuee tquen jon quiñoonꞌndue, tsonnangue, nnꞌan yo quiooꞌ yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnan na min. Ndoꞌ xee na jndë ntyqueꞌ taꞌnan ncüiichen nnon ꞌnan na tcanhanꞌ na quitsꞌaa jon, joꞌ taꞌjndyee jon. 5 Ndoꞌ mantyi quiiꞌ jñꞌoonꞌñeen na jndui, sinin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan nnꞌan Israel na tonanꞌjonhin yo Moisés. Itsohanꞌ:

Tyiꞌjon xuee ninncya na ngoqueꞌ nanminꞌ navijon na jndë sijntꞌa na ntaꞌjndyeehan.

6 Yajoꞌ ninvaa na vanaanchen na nnanꞌjon nnꞌan yo Tyoꞌtsꞌon naijon na ntaꞌjndyeehan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Majoꞌ joo nnꞌan na tyenanꞌjonhan yo Moisés, tatyincyaahanꞌ na ntaꞌjndyeehan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tataꞌngueeꞌhan jñꞌoon na tso jon. 7 Mangꞌe na nndaꞌ, covityincyooꞌ jndyoyu na nndaꞌ vaa ngꞌe jndye ndyu jndyocahanꞌ ndoꞌ sijndaꞌcya jon ncüiichen xjen na ntaꞌjndyee nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Juu xjenꞌñeen itsiquijndyu jonhanꞌ xeeva, chaꞌxjen jñꞌoon na sinin nquii David. Itso jon:

Xeeva iꞌman Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ.

Majoꞌ tyiꞌnanꞌqueꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na itsiquindyi jon ꞌoꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tji David. 8 Ndoꞌ vi na jndë na tueꞌ Moisés, tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon Josué na tachu jon joo nnꞌan Israelꞌñeen na tyequeꞌhan ndyuaa na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon cüentahan naijon ntaꞌjndyeehan. Majoꞌ xe na aa tyincyaa Josué na taꞌjndyee joo nnꞌan Israelꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jon, jeꞌcyꞌooncya Tyoꞌtsꞌon ncüiichen xjen na nninncyaahanꞌ na ntaꞌjndyee nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 9 Mangꞌe joꞌ, nanein itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na ninvaa na ninncyaa jon xjen na jaa nnꞌan na vantyja nnꞌönhin, ntaꞌjndyëë ntyja ꞌnaanꞌ jon. 10 Ee minꞌninchen tsꞌan na ntsijonhin yo juu na ivajndyee Tyoꞌtsꞌon, mantyi jndë jntyꞌii juu na iquenhin na ninꞌquitsꞌaa juu ncüii nnon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ntsinꞌman jon ñuaanꞌ juu. Ntyja na vamꞌaan juu, itsijonhanꞌhin chaꞌ ya na tajndyee jon vi na jndë tquen jon tsoñꞌen. 11 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, chuhanꞌ na tsoñꞌen jaa quinanꞌchönhön chaꞌ ya ro ntsquë naijon na incyaa jon na cotaꞌjndyee nnꞌan. Tyiꞌntsijonhanꞌ jaa yo nque nnꞌan Israelꞌñeen na tonanꞌqueꞌ nꞌonhan na tajnanꞌjñꞌoonꞌhin jñꞌoon na totso Tyoꞌtsꞌon ndëëhan.

Vaa najndei na condui jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

12 Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, conduihanꞌ na vandoꞌhanꞌ ndoꞌ tꞌman najndei tsixuanhanꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii xjotë ve ntyjaquio. Juuhanꞌ tëntyichenhanꞌ vequindyiꞌhanꞌ quityquiiꞌchen ñuaanꞌ tsꞌan yo na njoonntyichen na ndyiiꞌ na vandoꞌ juu, itsiquinaanhanꞌ ꞌnan na xiaꞌntyi nquii tsꞌan ntyjii, icoꞌxenhanꞌ tsoñꞌen na ndyiiꞌ tsꞌon tsꞌan yo joo ꞌnan na itsitiu juu na ninꞌquitsꞌaa juu. 13 Tsoñꞌen na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon, minncüiihanꞌ jeꞌquindëë ngüantyꞌiuhanꞌ na tonnon jon. Ndoꞌ ncüii cüii jaa ninncyaa cüenta ntyja njanhan nnon nquii jon na tsoñꞌen vanaan ntꞌëëhanꞌ na tonnon jon.

Condui Jesús tyee na taquintyja tꞌman

14 Juu Jesús jnda Tyoꞌtsꞌon, taqueeꞌ jon quiñoonꞌndue. Nanein conduihin tyee na taquintyja tꞌman ntyja njanhan. Ngꞌe joꞌ icanhanꞌ na quintjotyen na vantyja nnꞌönhin. 15 Nquii jon na conduihin tyee na taquintyja tꞌman ntyja njanhan, ndëë ntsijonhin yo jaa quityquiiꞌ joo ꞌnan na coquenön na conanꞌmanhanꞌ na taꞌnan najndë na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe ncüii cüii ꞌnan na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ jaa, nincüajon jndë tjon jonhanꞌ, majoꞌ tatyincyaa jon na juuhanꞌ ngüantjonhanꞌhin. 16 Mangꞌe na tantjon Jesús, joꞌ yo na qui nnꞌön quitsquë tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ vaa naya na conduihin. Quintꞌa na nndaꞌ chaꞌ ncyꞌön cüenta juu na mꞌaan jon na ntyꞌia rö nnꞌan ntyjii jon, ndoꞌ mantyi na ntquën cüenta na itejndei jon jaa xjen na vaa ncüii nnon na coquenön.

5

1 Ndyu na toxenꞌchen, nque nnꞌan Israel quiiꞌ ntꞌan ntyjehan totjihan ncüii tsꞌan na nduihin tyee na taquintyja tꞌman tondëëhan. Joo ntyeeꞌñeen viochen xjen na tomꞌaan ncüiihan, tocan juu na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ntyjehin nnꞌan Israelꞌñeen. Ndoꞌ mantyi toninncyaa tsanꞌñeen quiooꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na tonanꞌcüje nanꞌñeen cüentaaꞌ jon, chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon jon jnanhan. 2 Ncüii ncüii tyeeꞌñeen viochen xjen na tomꞌaan ncüiihan, cüejon na tsꞌanhin chaꞌxjen nque nnꞌan Israel na tꞌuahan tsꞌianꞌñeen nnon jon. Ndoꞌ juu jon mantyi conduihin tsꞌan na totsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe joꞌ jeꞌquityioonꞌ tsꞌon jon yo ntyje jon nnꞌan Israel xjen na tonanꞌtjahan tonnon Tyoꞌtsꞌon na tyíꞌquitsanjonhin nato na siꞌman jon ndëëhan. 3 Ngꞌe na mantyi juu tyeeꞌñeen conduihin tsꞌan na totsitjahin, joꞌ nquii jon totscueeꞌ jndyee juu quiooꞌ na toninncyaa juu nnon Tyoꞌtsꞌon na quitsitꞌman tsꞌon jon jnaanꞌ nquii juu. Majoꞌntyi tsꞌian totsꞌaa juu chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon jon tsoñꞌen nnꞌan Israel jnan na nanꞌxuanhan. 4 Minꞌncüii tsꞌan Israel, taꞌnan sitiu nquii juu na ncꞌoon juu tsꞌian tyee na taquintyja na tꞌman conduihin. Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon tji jon nin tsꞌan ntsixuan juu tsꞌianꞌñeen chaꞌxjen na tji jon Aarón ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 5 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, itsijonhanꞌ juuhanꞌ yo ꞌnan na tui ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, ee chito sitiu nquii jon na ncꞌoon jon tyee na taquintyja na tꞌman conduihin. Nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon Cristo chaꞌna juu jñꞌoon na jndui na itso Tyoꞌtsꞌon:

ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda, xeevahin maꞌua tsꞌian nnonꞌ na ntsijon ꞌuꞌ na macoꞌxenꞌ yo ja.

Ndöꞌ vaa tso Tyoꞌtsꞌon nnon Cristo. 6 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na jndui na itso jon nnon Cristo. Itsohanꞌ:

ꞌUꞌ tyiꞌjeꞌquintycüii na condui ꞌuꞌ tyee na taquintyja tꞌman,

tsꞌian na maꞌua nnonꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu tsꞌian na tꞌiön Melquisedec.

Manndaꞌ vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 7 Viochen xjen na tomꞌaan Cristo tsonnangue, ninꞌnquiiꞌchen tocan jon na quitejndei Tyoꞌtsꞌonhin ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon na nquii Tyoꞌtsꞌon taquintyja najndei na conduihin na ntsinꞌman jonhin min na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Totsichon yantyi jon na tocan jon nayaꞌñeen, ata xiꞌ tocüjiꞌhanꞌ ndaa nnon jon. Ndoꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na tcan jon, ngꞌe na tjuꞌcjehin na taꞌngueeꞌ jon ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon. 8 Ndoꞌ nquii Cristo, min na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ntyja ꞌnaan joo naviꞌ na toquenon jon, quityquiiꞌhanꞌ tonanꞌmanhanꞌ nnon jon na viiꞌ ngenon juu tsꞌan na vangueeꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 9 Ndoꞌ ngꞌe ꞌnan na sꞌaa Cristo, tquenhanꞌhin na quindë ya conduihin, mangꞌe joꞌ na incyaa Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon jon, conanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 10 Ndoꞌ ngꞌe na siquindë jon, nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jonhin na conduihin tyee na taquintyja na tꞌman ntyja njanhan, chaꞌxjen juu tsꞌian na totsixuan Melquisedec.

Cjooꞌ nnꞌön na ngaque jaa nchu vaa na vantyja nnꞌön

11 Mꞌanchen jñꞌoon na ninꞌquitsinën ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na condui Jesús tyee na taquintyja na tꞌman condui. Majoꞌ ndicüjiꞌ cüenta nchu vaa ntsjöhanꞌ ndëëhoꞌ ee ꞌoꞌ jndyaaꞌ jndyi na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan tsiꞌmanhanꞌ. 12 ꞌOꞌ tandyo xuee na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Ngꞌe joꞌ, nanein chuhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na conanꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌcꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na nndaꞌ, ꞌoꞌ ninvaa icanhanꞌ na quitsiꞌman nndaꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ joo xꞌee jñꞌoon na tondye jndyeehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon yoꞌndaa na coteiꞌ na ndiquindëë ntcüaꞌ joo ꞌnan na cocüaꞌ nnꞌan na jndë tijndaꞌ nꞌon. 13 Ngꞌe mangiohoꞌ na yuchjo na ninnquiiꞌchen iteiꞌ juu, ninvaa jntꞌahin, ndoꞌ tsꞌan na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu, tyiꞌcoquehin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌjeꞌquindëë ncüjiꞌ juu cüenta ꞌnan na chuhanꞌ na quitsꞌaa juu yo ꞌnan na tyiꞌya. 14 Majoꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jaaꞌntyichenhanꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ꞌnan na cocüaꞌ nnꞌan na jndë tijndaꞌ nꞌon. Ngꞌe ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhin juu jñꞌoonꞌñeen, covaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na itsohanꞌ na ngomꞌanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo na tyiꞌntꞌahan ꞌnan na tyiꞌya nchjii jon.

6

1 Mangꞌe na nndaꞌ, cüaaꞌ yantyichen nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ na condui Cristo tyee na taquintyja na tꞌman ntyja njanhan, chito xiaꞌntyi na ntjo ja yo joo jñꞌoon na conduihanꞌ xꞌee jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan. Ee tyiꞌquichuhanꞌ na ninnquiiꞌchen ntsiꞌman tsꞌan ndëëhoꞌ juu xꞌee jñꞌoon na quintcüeꞌ nndaꞌ nꞌonhoꞌ yo joo ꞌnan na vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsu ñuaanꞌ juu. Min tyiꞌquichuhanꞌ na ninnquiiꞌchen quitsiꞌman ja ndëëhoꞌ na icanhanꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon. 2 Min yo na ntsiꞌman tsꞌan ndëëhoꞌ juu xꞌee jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na contꞌë nnꞌan yo xueeꞌ Jesucristo. Min tyiꞌquichuhanꞌ na quindye nndaꞌhoꞌ juu xꞌee jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na cotyio nnꞌan na vantyja nꞌon ndueehan nacjo ntyjehan na cotanhin na cüijntꞌue Tyoꞌtsꞌon nanꞌñeen quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. Min tyiꞌquichuhanꞌ na quitsiꞌman nndaꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ juu xꞌee jñꞌoon na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, min tyiꞌquichuhanꞌ na ntsiꞌman tsꞌan ndëëhoꞌ na joo nnꞌan na jndë tcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon jnanhin, na tyiꞌquintycüii na ncꞌoon ñuaanhin naviꞌ. 3 Ndoꞌ nanein, xe na aa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, njntꞌuë nin ncüii nnon ꞌnan na ntejndeihanꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

4 Mꞌan nnꞌan na jndë jndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ coyꞌonhan cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan, ndoꞌ na mꞌaan Espíritu Santo quityquiiꞌ nꞌonhan. 5 Mangiohan na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ya jndyi tsixuanhanꞌ. Ndoꞌ jndë tjihan cüenta ntyja ꞌnaan joo najndë ntsixuan juu tsonnangue na ya na ndëcya na nguentyja na nguaahanꞌ, 6 Ndoꞌ vi na jndë totsamꞌanhan quiiꞌ jñꞌoonminꞌ, xe na aa ntji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndoꞌ na ꞌndyehan jñꞌoonꞌ jon, yajoꞌ tajeꞌquindëë ntcüeꞌ nndaꞌ nꞌonhan, ngꞌe vi na jndë jntꞌahinhanꞌ, cüajon contꞌahan chaꞌna jntꞌa nnꞌan na tꞌionhan Jesús tsonjnꞌaan, ee itscüejnaanꞌhanꞌhin tondëë nnꞌan na nndaꞌ contꞌa nanꞌñeen. 7 Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhan chaꞌvijon tyuaa. Ncüii ncüii jon na covaꞌ, coꞌuhanꞌ tyuaa, yajoꞌ ntjon na conon nnꞌan, coꞌonhanꞌ. Ndoꞌ ya na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ntjonꞌñeen, coveꞌhanꞌ. 8 Majoꞌ xe na aa coꞌndyë na conanꞌvë jñꞌoonꞌ jon, itsijonhanꞌ ntyja njanhan chaꞌvijon ncüii tyuaa na tayuu jntꞌuehanꞌ na veꞌ neon yo tscojndëë na coꞌon nnonhanꞌ. Juu tyuaa na nndaꞌ vaa na tsixuanhanꞌ, taꞌnan ngüantjon tsꞌan na ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ na matsꞌia njñoon tsanꞌñeen chonhanꞌ.

Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na contyja nnꞌön, itejndeihanꞌ na contjotyen jaa na tonnon jon

9 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji jndyihoꞌ, min na jndë tsjö jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ, ntyjiiꞌ ya tsꞌön na conduihoꞌ chaꞌvijon tyuaa ya yo jndye nnon ntyja ꞌnaanhoꞌ na conanꞌmanhanꞌ na jndë sinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. 10 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe na tyiꞌitsꞌaa jon ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ, joꞌ na tyiꞌjeꞌquitsuuꞌ tsꞌon jon na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon jon na totejndeihoꞌ mañoon ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon, ndoꞌ ninvaa na cotejndeihoꞌ nanꞌñeen ngꞌe na vengiohoꞌ jon. 11 Ntꞌue nꞌö́n na ncüii ro ncüiihoꞌ cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na caveeꞌ tsꞌon jon ata xjen na nndyo nndaꞌ Cristo, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na contyja nꞌonhoꞌ jon. 12 Ee tyiꞌquintꞌue nꞌö́n na nanꞌntyquenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Cꞌonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon chaꞌna tontꞌa nnꞌan na tomꞌan tivio. Ee joohan min chito maninñoonꞌ tyꞌonhan cüenta joo ꞌnan na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëëhan na ntsꞌaa jon nayahin, majoꞌ tasacüentyjeeꞌhan na tovendooꞌhin na nndui chaꞌxjen na tso jon ndëëhan. Ninvito tovantyja nꞌonhan jon.

Joo jñꞌoon na icoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon tsoñꞌenhanꞌ itsiquindë jonhanꞌ

13 Ee xjen na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham, ngꞌe na taꞌnan ncüiichen nin juu na tꞌman conduihin chaꞌxjen nquii jon, ngꞌe joꞌ tijntꞌue nquiihin xueeꞌ jon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntsiquindë jon jñꞌoonꞌñeen. 14 Itso jon nnon juu: “Jñꞌoon na mayuuꞌ na tꞌman ndyiö jnꞌaan ꞌuꞌ, ndoꞌ joo ntsindaꞌ na ncꞌon na tonnonchen, ntsꞌa na nninjndyehin.” 15 Abrahamꞌñeen yo na tꞌman tsꞌon juu, tovendooꞌ juu na ngueꞌntyja na nndui chaꞌxjen jñꞌoon na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon juu, ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tyꞌoon jon cüentahanꞌ. 16 Nque nnꞌan jeꞌ, xjen na conanꞌneinhan jñꞌoon nquiiꞌ, coninjntꞌuehin xueeꞌ ncüiichen na tꞌmanntyichen conduihin, chichen nquehan. Ndoꞌ ya na conanꞌjndaꞌhan jñꞌoon yo ntyjehan, contycüii jñꞌoon na conanꞌneinhan vi na jndë jnduehan na nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin, ndyiaaꞌ jon na nnanꞌquindëhan jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌhan. 17 Chaꞌxjen na nndaꞌ vaa na contꞌa nnꞌan, mantyi nquii Tyoꞌtsꞌon manndaꞌ itsꞌaa jon. Ngꞌe ndëë nnꞌan na nndahan juu na tcoꞌ jon ꞌndyo jon, ntꞌue tsꞌon jon na quitsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌxeꞌquitscüejndyo jon nchu vaa na itsijndaꞌ jon, joꞌ sinin jon jñꞌoon nquiiꞌ. 18 Yajoꞌ mꞌaan ve nnon na tyiꞌjeꞌquitsiviꞌnnꞌan Tyoꞌtsꞌon jaa na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jonhanꞌ. Juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndoꞌ yo ninꞌjuu na tijntꞌue nquiiꞌ jonhin xueeꞌ jon na tsiꞌmanhanꞌ na ntsiquindë jonhanꞌ. Toxenꞌchen tovaa na ninꞌquitꞌuiihanꞌ jaa na ngitsu ñuan njanhan. Majoꞌ nein ntyja ꞌnaan ve joo jñꞌoonꞌñeen, mꞌan na qui nnꞌön na ncyꞌoon jon cüenta jaa quiñoonꞌndue. 19 Juu na qui nnꞌön jon, ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na contjotyen ñuan njanhan. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ, tyiꞌjeꞌquiꞌndyiihanꞌ jaa na ngitsu ñuan njanhan. Juu na qui nnꞌönhin jndë tëqueeꞌhanꞌ naijon mꞌaan nquii jon. 20 Nquii Jesús, joꞌ vijon na jndë taqueeꞌ jon na itsiꞌman jon nato na vachuhanꞌ jaa. Nanein tyiꞌquintycüii na conduihin tyee na taquintyja tꞌman ntyja njanhan chaꞌxjen juu tsꞌian na totsixuan juu Melquisedec.

7

Jesús cüejon conduihin tyee, chaꞌxjen na totsixuan Melquisedec

1 Juu Melquisedecꞌñeen tonduihin tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Salem ndoꞌ mantyi tonduihin tyee ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja tꞌman najndei na conduihin. Xjen na jndyo ntcüeꞌ Abraham vi na jndë tantjon jon joo rey na jntꞌahan tyiaꞌ yo nnꞌan tsjoon Sodoma, juu tyee Melquisedecꞌñeen, taquitjonhin jon. Ndoꞌ tcan Melquisedec na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan tsanꞌñeen. 2 Ndoꞌ juu Abraham, tsoñꞌen ꞌnan na tjiꞌ jon nduee joo reyꞌñeen, ꞌnan na itsiquindëhanꞌ nquihanꞌ, joꞌ tyincyaa jon ncüii ncüii nnonhanꞌ nnon juu tyee Melquisedecꞌñeen. Juu xueeꞌ Melquisedec itsiquindyihanꞌ na icoꞌxen jon nnꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndoꞌ xueeꞌ tsjoon naijon na tocoꞌxen jon itsiquindyihanꞌ na joo nnꞌan tsjoonꞌñeen ya tomꞌanhan, tatyiaꞌ quichohan ngꞌe ya tocoꞌxen jon. 3 Juu Melquisedecꞌñeen, tyiꞌjndaꞌ nchu jndyu tsotye jon min tsondyee jon, ndoꞌ min tyiꞌjndaꞌ nin nnꞌan tsjan na tuihin, min yuu xjen na tuihin ndoꞌ nonꞌcüan na tueꞌ jon. Yajoꞌ juu tsanꞌñeen manchaꞌxjen conduihin tyee chaꞌxjen nquii jnda Tyoꞌtsꞌon.

4 Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman jndyi totsixuan juu Melquisedecꞌñeen. Ngꞌe nquii tachiihi Abraham, vi na jndë tantjon jon yo joo nnꞌan na sꞌaa jon tyiaꞌ, tjiꞌ jon ꞌnan nduee nanꞌñeen. Ndoꞌ ꞌnan na condë nqui na tjiꞌ jon nduee nanꞌñeen, ꞌnan na yantyichen tyincyaa jon ncüii ncüii nnonhanꞌ nnon juu Melquisedecꞌñeen. 5 Jñꞌoon na mayuuꞌ nque nnꞌan tsjan Leví na jndyocahanꞌ, tacüjaꞌhanꞌ na tonduihin ntyee ndëë ntyjehin nnꞌan Israel. Juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, coꞌxenhanꞌ na nque ntyjehan nnꞌan Israel, ncüii cüii nnon na condë nqui ꞌnaanhin na min, ncyahinhanꞌ ndëë ntyeeꞌñeen. Nndaꞌ vaa na tcoꞌxen juu jñꞌoonꞌñeen min na nque ntyeeꞌñeen conduihan tsjan ꞌnaanꞌ Abraham na jndyocahanꞌ. 6 Majoꞌ nquii Melquisedec, chito tuihin tsjan Leví. Ndoꞌ min na nndaꞌ, joo ꞌnan na condë nqui ꞌnan na tjiꞌ Abraham nduee joo reyꞌñeen, tyꞌoon tsanꞌñeen cüenta ncüii ncüii nnonhanꞌ. Ndoꞌ juu Abraham conduihin nquii tsan na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon juu na nndijndye ntsinda juu, majoꞌ min na nndaꞌ conduihin, Melquisedec tcan jon na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii Abrahamꞌñeen. 7 Ndoꞌ mangiö na nquii tsꞌan na ican na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ncüiichen ntyje juu, tꞌmanntyichen conduihin, chichen juu tsanꞌñeen na ican jon ntyja ꞌnaanꞌ juu. 8 Ntyja ꞌnaan nque ntyeeꞌñeen na tuihan tsjan Leví, coyꞌonhan cüenta ncüii ncüii nnon na condë nqui ꞌnan na coninncya nnꞌan Israel, ndoꞌ nque ntyeeꞌñeen conduihan nnꞌan na covje. Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Melquisedecꞌñeen, vaa jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon na ninvaa vandoꞌ jon. 9 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ndëë ncüaaꞌ nnꞌön na tsoñꞌen nnꞌan tsjan Leví na jndyocahanꞌ na conduihan ntyee ndëë nnꞌan Israel, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin na chaꞌvijon nquehan na tyionhan diezmo nnon Melquisedecꞌñeen. 10 Mantyi juu Levíꞌñeen, min na tyíꞌconduihin juu xjenꞌñeen, majoꞌ chaꞌvijon nquii jon tyion jonhanꞌ.

Nquii Jesús itsijonhanꞌhin chaꞌvijon nquii Melquisedec

11 Nque ntyee ntyja ꞌnaan tmaanꞌ nnꞌan Israel na conduihan tsjan Leví, juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés tyꞌonhan cüentahanꞌ. Nque ntyeeꞌñeen, tsꞌian na tonanꞌxuanhan, cüejonhanꞌ chaꞌxjen juu tsꞌian na totsixuan Aarón. Majoꞌ xe na aa ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na tontꞌa ntyeeꞌñeen, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na ninjndaꞌ ncüiichen tyee na ntsixuan juu tsꞌian chaꞌna na totsixuan juu Melquisedecꞌñeen. 12 Ngꞌe xjen na covejndyo tsꞌian na nanꞌxuan ntyee, mantyi juu ntji na icoꞌxenhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na nanꞌxuan nanꞌñeen, chuhanꞌ na cüejndyohanꞌ. 13 Ndoꞌ juu tyee na taquintyja na tꞌman conduihin ntyja njanhan, nquii Jesús, tuihin tsjan na jndyocahanꞌ tmaanꞌ Judá, ndoꞌ minꞌncüii jon tatso Moisés na ncüii tsꞌan tsjan Judá quitsixuan juu tsꞌian tyee cüenta nnꞌan Israel. 14 Ee siꞌman nquiiꞌhanꞌ na nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa, tuihin tsjan tmaanꞌ Judá. Ndoꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés, taꞌnan siquindyihanꞌ na ncüii tsꞌan tsjan tmaanꞌñeen na caqueeꞌ juu tsꞌian tyee.

15 Ndoꞌ itsiꞌman nquiiꞌchenhanꞌ na nndaꞌ vaa ngꞌe na jndë tityincyooꞌ ncüiichen tyee na tsixuan jon tsꞌian chaꞌna juu tsꞌian na totsixuan Melquisedecꞌñeen. 16 Ee chito mꞌaan Jesús tsꞌian tyee ngꞌe ncüii jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na tquen Moisés na sijndaꞌhanꞌ. Juu jñꞌoonꞌñeen tocoꞌxenhanꞌ na joo nnꞌan tsjan Leví ncꞌonhan tsꞌian tyee. Majoꞌ nquii Jesús, mꞌaan jon tsꞌian tyee ngꞌe na vaa najndei na conduihin na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ jon. 17 Ngꞌe ndö vaa na tsiꞌman jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon Jesús. Itsohanꞌ:

ꞌUꞌ condui tyee na tyiꞌjon quintycüii na vandoꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌna nquii tyee Melquisedec.

Nndaꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon Jesús. 18 Nque ntyee na tuihan tsjan Leví na jndyocahanꞌ, covityincyooꞌ jndyoyu na jndë jntyꞌiihanꞌhin yo tsꞌian na tonanꞌxuanhin. Nndaꞌ tui ngꞌe juu ntji na conanꞌyꞌonhan, tanajndei tsixuanhanꞌ na ntquenhanꞌ nnꞌan Israel na tajnan nanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na tontꞌa nque ntyeeꞌñeen. 19 Ngꞌe juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ndiquenhanꞌ nnꞌan na tajnan nanꞌxuanhan. Mangꞌe joꞌ sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon ncüiichen jñꞌoon na incyaahanꞌ na tꞌmanntyichen na contyja nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ naneinhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen condëë conanꞌndyooꞌ jaa na mꞌaan jon.

20 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tijntꞌue nquii Tyoꞌtsꞌon xueeꞌ jon, siꞌman jndyoyu jon na mayuuꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ joo nnꞌan tsjan Leví, ya na tyequeꞌhan juu tsꞌian ntyee, taꞌnan tijntꞌue nquiihin xueeꞌ jon chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na juu jñꞌoonꞌñeen ntjotyenhanꞌ. 21 Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na quinduihin tyee na taquintyja na tꞌman ntyja njanhan, ndoꞌ tijntꞌue nquii Tyoꞌtsꞌon xueeꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ee itso jon nnon juu:

Ja ta Tyoꞌtsꞌon, covijntꞌue nquii ja xuë chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌxeꞌquitscüejndyö jñꞌoon na matsjö.

“ꞌUꞌ tyiꞌjon quintycüii na matsixuanꞌ tsꞌian tyee chaꞌna juu tsꞌian na totsixuan Melquisedec.”

Ndöꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon jnda jon. 22 Mangꞌe joꞌ, naneinhin yantyichen jñꞌoon na vaa ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, chichen juu jñꞌoon na tovaa jndyee ntyja ꞌnaan ntyee na tyequeꞌhan tsꞌianꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés. 23 Joo ntyee na tomꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, ncüii ro ncüiihan totsaqueꞌhan juu tsꞌianꞌñeen, tovjehan, ndoꞌ mañoon ntyjehan toꞌoqueꞌ. Mangꞌe joꞌ jndyechenhan toꞌonanꞌxuanhan juu tsꞌianꞌñeen. 24 Majoꞌ nquii Jesús, manchaꞌxjen vandoꞌ jon, ndoꞌ ngꞌe joꞌ tyiꞌicanhanꞌ ncüiichen tsꞌan na nninnon ntyja ꞌnaanꞌ jon. 25 Mangꞌe joꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌquitsindyooꞌhin na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, ndëë ntsinꞌman Jesús ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Ndëë ntsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe ninnquiiꞌchen vandoꞌ jon. Joꞌ tyiꞌcacüentyjeeꞌ na ican jon na quitejndei Tyoꞌtsꞌon jaa.

26 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, nquii Jesús, ya jndyi tacüjiꞌhanꞌ na conduihin tyee na taquintyja tꞌman chaꞌxjen nquii tyee na icanhanꞌ ntyja njanhan. Condui jon ñuan nquiiꞌ, minꞌjon tyiꞌquitsitjahin, min nnon tsꞌan, min nnon nquii Tyoꞌtsꞌon, vandyaꞌ conduihin yo joo ꞌnan tyia na nanꞌxuan nnꞌan. Ndoꞌ jndë tayꞌoon Tyoꞌtsꞌonhin quiñoonꞌndue naijon na ntsitꞌmaanꞌ jonhin. 27 Nque ntyee na taquintyja na tꞌman conduihin ntyja ꞌnaan nnꞌan Israel, joohin ꞌio ꞌio tocanhanꞌ na tonanꞌcueeꞌhan quiooꞌ na toninncyahan joo choꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon. Tontꞌa jndyeehan na nndaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnan nquehan, ndoꞌ jndë joꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ jnan nnꞌan. Majoꞌ nquii Jesús, ñoncya vaa ntyja ꞌnaanꞌ jon. Tyíꞌquitsꞌaa jon chaꞌxjen tontꞌa joo ntyeeꞌñeen. Ee jon ninjon tyincyaahin na tueꞌ jon ntyja ꞌnaan jnan tsoñꞌen jaa xjen na taquiñoon jon nnon tsonjnꞌaan, tyiꞌicanhanꞌ na ngueꞌ nndaꞌ jon. 28 Ee jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, sijndaꞌhanꞌ na veꞌ nnꞌan na tonanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, na tyequeꞌhan juu tsꞌianꞌñeen na taquintyja na tꞌman tonduihan. Majoꞌ vi na jndë na tquen Moisés juu jñꞌoonꞌñeen, tëca jndye ndyu ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tijntꞌue nquiihin xueeꞌ jon xjen na tꞌua jon tsꞌian nnon jnda jon na quinduihin tyee. Ntyja ꞌnaanꞌ na tijntꞌue nquii Tyoꞌtsꞌon xueeꞌ jon, joꞌ tquenhanꞌ jnda jon na conduihin tyee na quindë tsꞌian na tsixuan jon.

8

Condui Jesús tyee na taquintyja ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon xco na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Ndö jñꞌoon na manjonntyichen na tsoñꞌen na jndë tsjö. Jaa mꞌaan ncüii tyee njanhan chaꞌxjen na jndë jnduë na icanhanꞌ jaa. Jndë tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue. Nein vaquityen jon ngiaaꞌ silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na vaquityen nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja na tꞌman conduihin. 2 Joꞌ ijon na conduihin tyee na taquintyja na tꞌman na ityeꞌntjon jon quiiꞌ vatsꞌon na jiꞌuantyichenhanꞌ na vaahanꞌ quiñoonꞌndue. Quiñoonꞌndue itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii vatsꞌon na sia nquii Tyoꞌtsꞌon, na chito nnꞌan jnanꞌyahanꞌ.

3 Jñꞌoon na tquen Moisés na tocoꞌxenhanꞌ, iuꞌahanꞌ tsꞌian nnon nquii tyee na taquintyja tꞌman conduihin, na joo ꞌnan na condyoyꞌon nnꞌan na ntꞌahan naya Tyoꞌtsꞌon, incyaa tyeeꞌñeen joohanꞌ nnon jon. Ndoꞌ mantyi ntscueeꞌ jon quiooꞌ na juu jñꞌoonꞌñeen coꞌxenhanꞌ na nninncya nnꞌan chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan nanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa tsꞌian na tontꞌa ntyeeꞌñeen, mantyi coꞌxenhanꞌ na nquii Jesús vaa ncüii nnon na nninncyaa jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 4 Ndoꞌ nquii Jesús, xe na aa ninvaa mꞌaan jon tsonnanguevahin, tyiꞌxeꞌquitsixuan jon tyee ngꞌe ninmꞌan ntyee na coninncyahan ꞌnan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na icoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés. 5 Juu vatsꞌon naijon contꞌa ntyeeꞌñeen tsꞌian na nanꞌxuanhan, jnduihanꞌ juu vatsꞌon na vaahanꞌ quiñoonꞌndue. Ngꞌe na nndaꞌ, siquiꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon Moisés juu xjen na ngitaꞌ jon na ntsia jon vatsꞌon ndiaa. Tso jon nnon juu: “Quenꞌ yaꞌ cüenta na ntsiaꞌ tsoñꞌen ꞌnan cüentaaꞌ vatsꞌon chaꞌxjen na siꞌman nnonꞌ xjen na ninmꞌanꞌ juu tyoꞌ Sinaí.”

Ndöꞌ vaa na tso Tyoꞌtsꞌon nnon Moisés. 6 Majoꞌ juu tsꞌian tyee na tsixuan Jesús, njonntyichen conduihanꞌ, chichen juu tsꞌian na tonanꞌxuan ntyee na totyeꞌntjonhan quityquiiꞌ vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos. Nndaꞌ tsixuan jon ee condëë itsitjonꞌ jon jaa yo nquii Tyoꞌtsꞌon xengꞌe juu jñꞌoon na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo jaa, njonntyichenhanꞌ, chichen juu jñꞌoon jndyo na sijndaꞌ jndyee jon. Ee juu jñꞌoon xcova contjotyenhanꞌ na cjooꞌ jñꞌoon na njonntyichenhanꞌ na tcoꞌ jon ꞌndyo jon.

7 Ee juu jñꞌoon na sijndaꞌ jndyee Tyoꞌtsꞌon yo ntyjëëhë nnꞌan Israel, xe na aa tquenhanꞌ joohan na tajnan nanꞌxuanhan, yajoꞌ min tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na quitsijndaꞌ jon ncüiichen jñꞌoon na jndë ve. 8 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tatyincyaahanꞌ na ntjo ya ntyjii jon yo joo nnꞌan na tomꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés ngꞌe tyíꞌquitaꞌngueeꞌhinhanꞌ. Ngꞌe joꞌ tso jon:

Mangüentyja xjen ya na ntquën jñꞌoon xco yo nnꞌan ndyuaa Israel ndoꞌ yo ninꞌntyjehin nnꞌan ndyuaa Judá.

9 Juu jñꞌoon xcoꞌñeen tyiꞌjeꞌquitsijonhanꞌ juuhanꞌ yo jñꞌoon na sijntꞌa yo nque ndochihan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen xjen na jndyochöhan,

ya na tomꞌanhan ndyuaa Egipto.

Majoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, juu jñꞌoon na tquën ndëëhan, tataꞌngueeꞌhinhanꞌ, ndoꞌ jnaanꞌ joꞌ,

ja Tyoꞌtsꞌon na matyeꞌntjön tsoñꞌen, jntyꞌihan.

10 Ndoꞌ mantyi tsontyichen Tyoꞌtsꞌon:

Ndö vaa jñꞌoon na ntquën yo ꞌoꞌ nnꞌan Israel ya na ngüentyja juu xjenꞌñeen:

Ja ntsꞌa na ncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ joo jñꞌoon na macoꞌxënhoꞌ na quintꞌahoꞌhanꞌ,

ndoꞌ ntsꞌa na ncꞌonhoꞌ na neinhoꞌ na ntjotyen jñꞌoonꞌñeen quiiꞌ nꞌonhoꞌ.

Yajoꞌ ja na condui Tyoꞌtsꞌon,

xiaꞌntyi ninncö na nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ndoꞌ ꞌoꞌ nnduihoꞌ ntsinda.

11 Juu xjenꞌñeen min tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na nnanꞌmanhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ chaꞌ ntaꞌjnꞌaanhin ja,

ee tsoñꞌen nnꞌan ntaꞌjnꞌaanhin ntyja njan,

tanin min na aa tsꞌan na ndicüaaꞌ tsꞌon ndoꞌ aa tsꞌan na tꞌman conduihin.

12 Ndoꞌ ya na ngueeꞌntyja juu xjenꞌñeen, taxeꞌcꞌoonꞌntyichen tsꞌön ꞌnan tyia na jndë tonanꞌtjahin nnön,

ngꞌe jndë sitꞌman tsꞌönhin.

Jñꞌoonminꞌ jñꞌoon na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon. 13 Xjen na tso jon na nguaa ncüii jñꞌoon xco na ntejndeihanꞌ nnꞌan, tsiꞌmanhanꞌ na iquen jon jñꞌoon na juu jñꞌoon na tovaa jndyee, vantycüii najndei na tsixuanhanꞌ ndoꞌ min tavijaaꞌhanꞌ, jñꞌoon jndyohanꞌ, jndë tenoonꞌ na tovijntꞌuehanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ, jndë vaꞌndyiihanꞌ juuhanꞌ.

9

Tsꞌian tyee na tsixuan Cristo quiñoonꞌndue, mañoonhanꞌ

1 Juu jñꞌoon na sijndaꞌ jndyee Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan Israel, totsiꞌmanhanꞌ nchu vaa na quinanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Siꞌman jon ndëëhin na quinanꞌyahin vatsꞌon ndiaa, joꞌ vijon na tonanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 2 Ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌon ndiaaꞌñeen, juu cüarto na vejndyee, jnanꞌquijndyuhinhanꞌ na jiꞌua tsixuanhanꞌ, joꞌ tominntyjeeꞌ xjo na toquintyjo chon na tonanꞌxueehanꞌ, ndoꞌ mantyi yo ncüii mesa. Nnon juu mesaꞌñeen, nque ntyeeꞌñeen totyiohan tyooꞌ na joo nnꞌan Israel totquenhinhanꞌ na conduihanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 3 Ndoꞌ naijon na tjonꞌ cuartoꞌñeen yo cuarto na jndë ve, joꞌ toquintyja ndiaa tco ata xjen tyuaachen. Juu cuartoꞌñeen jndyuhanꞌ na taquintyja na jiꞌua tsixuanhanꞌ naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. 4 Quityquiiꞌ juu cuartoꞌñeen tovaa nnontyiu na ninvaañꞌenhanꞌ tcüe sꞌon ijan, nquii tyee na taquintyja na tꞌman conduihin, joꞌ vijon na totsco jon su. Mantyi joꞌ tovaa ncüii iston na tcüe sꞌon ijanhanꞌ. Quityquiiꞌ juu istonꞌñeen, jnanꞌve nnꞌan ncüii xuaa na jndë yo sꞌon ijan na jnanꞌquitooꞌhinhanꞌ yo maná, ndoꞌ mantyi joꞌ jnanꞌvehan juu tsonjntꞌei ꞌnaanꞌ Aarón na jnduiꞌ tsco jntꞌahanꞌ. Mantyi joꞌ jnanꞌvehan ve ntjöꞌ na su ndëëhanꞌ na tji Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na icoꞌxen jon nanꞌñeen. 5 Tscaaꞌ na tëꞌ ꞌndyo juu istonꞌñeen tcüe sꞌon ijanhanꞌ. Cjooꞌhanꞌ jndui ve ángeles na jndyuhan querubines na nancooꞌ jndyi na quixuee na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. Itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanhin na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. Ndoꞌ ntsquii joo querubinesꞌñeen, tsincüanꞌhanꞌ nacjooꞌ juu tscaaꞌñeen na nquii tyee na taquintyja na tꞌman conduihin, joꞌ ijon totsindë jon nꞌeon quiooꞌ na tonanꞌcüje joo ntyee na cotsantyja chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan. Joo jñꞌoonꞌñeen jndye nnon min na itsiꞌman ncüii ncüiihanꞌ, majoꞌ nanein tyiꞌicanhanꞌ na chen chen quitsinën ntyja ꞌnaanhanꞌ.

6 Ndoꞌ vi na jndë tijndaꞌ tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌon ndiaaꞌñeen chaꞌxjen na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon Moisés, yajoꞌ joo ntyee, ꞌio ꞌio toꞌtsaqueꞌhan cuarto na vejndyee naijon na tonanꞌquindëhan tsoñꞌen tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon ndëëhin nchu vaa na tonanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan jon. 7 Majoꞌ juu tyee na taquintyja na tꞌman conduihin, xiaꞌntyi nquii jon vanaan na tovaqueeꞌ jon juu cuarto na jndë ve. Ninjon jnda na tovaqueeꞌ jon joꞌ na ncüii chu. Ncüii ro cüii jon na tovaqueeꞌ jon joꞌ, tovayꞌoon jon nꞌeon quiooꞌ na totsindë jonhanꞌ cjooꞌ tscaaꞌñeen chaꞌ quitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnaanꞌ nquii jon, ndoꞌ mantyi jnan ntyje jon nnꞌan Israel xjen tsoñꞌen na tyíꞌquitquenhan cüenta na conanꞌtjahin. 8 Ngꞌe na tovaa na nndaꞌ, viochen xjen na tovaa vatsꞌon ndiaaꞌñeen, nquii Espíritu Santo totsiꞌman jon ndëëhë na tyiꞌcüanaan na ngoqueꞌ nnꞌan naijon na taquintyja na jiꞌua na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. 9 Juu vatsꞌonꞌñeen conduihanꞌ ncüii na itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë ntyja ꞌnaanꞌ ndyu na mꞌan jaa nanein. Tsꞌian na tondui joꞌ na toninncya nnꞌan ꞌnan na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ, yo na tonanꞌcüjehan quiooꞌ chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon jonhan jnanhan, majoꞌ juu tsꞌianꞌñeen, ndiquindëë ntquenhanꞌhin na ya ndicjehin quiiꞌ ñuaanhin na tonnon jon. 10 Ee tsꞌian na tondui ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌonꞌñeen, itꞌuiihanꞌ ꞌnan na tocüaꞌhan yo ꞌnan na tovehan ndoꞌ yo ncüii nnon na tontꞌahan na totquenhanꞌhin na jiꞌua nanꞌxuanhan tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanhin. Majoꞌ juu tsꞌianꞌñeen, xiaꞌntyi tonduihanꞌ ata xjen na jñon Tyoꞌtsꞌon Cristo na sijndaꞌ jon ncüii tsꞌian na njonntyichen tsixuanhanꞌ.

Neoonꞌ Cristo, itsinchuꞌhanꞌ jñꞌoon xco

11 Nquii Cristo conduihin tyee na taquintyja tꞌman conduihin ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na quindëntyichen na vaahanꞌ tondëëhë nanein. Juu xjen ya na taꞌ jon tsꞌianꞌñeen, taqueeꞌ jon juu vatsꞌon na tꞌmanntyichen tsꞌian tsixuanhanꞌ ndoꞌ njonntyichenhanꞌ, chintyi juu ꞌnan na tovaa jndyee. Juuhanꞌ tyiꞌtsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnanguevahin. 12 Ndoꞌ juu vatsꞌon naijon na itsꞌaa jon tsꞌian, min chito incyaa jon nꞌeon quinchꞌio yo ntoro quijndë. Juu jon ninjon taqueeꞌ jon naijon na condue nnꞌan na taquintyja na jiꞌua conduihanꞌ. Tayꞌoon jon neoonꞌ nquii jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, ityionñꞌen jon na chöjnaan nnon Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ conda na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö. 13 Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tocoꞌxenhanꞌ na toxenꞌchen, xe na aa vaa ncüii nnon na tquenhanꞌ tsꞌan na tyiꞌjiꞌuahin, yajoꞌ chaꞌ ntquen ntcüeꞌhanꞌhin na jiꞌuahin chaꞌxjen na tcan juu jñꞌoonꞌñeen, chuhanꞌ na quitsindë tyee neoonꞌ ncüii toro yo quinchꞌio cjooꞌ tsanꞌñeen yo tsjaaꞌ na tco ncüii quisondye cu chjo nnon tyiu. Ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌianꞌñeen tquen ntcüeꞌhanꞌ tsanꞌñeen na jiꞌuahin na jndë tityꞌahin. 14 Xe nanꞌminꞌ toquenhanꞌ nanꞌñeen na jiꞌua tonduihan tonnon Tyoꞌtsꞌon, juu neoonꞌ Cristo majndeintyichen ntquenhanꞌ na ntjuꞌ covicjëhë quiiꞌ ñuan njan na ntyja ꞌnaanꞌ joo ꞌnan na tontꞌaha na tovachuhanꞌ jaa na ngitsu ñuan njanhan, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na cotaꞌntꞌö xcö ndëë ntyëꞌntjön nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu na manchaꞌxjen mꞌaan jon, joꞌ tyincyaa Cristo na cueꞌ jon ntyja njanhan, ncüii na quindëhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon.

15 Ngꞌe na nndaꞌ, nquii Cristo conduihin tsꞌan na itsijndaꞌ jon ncüii jñꞌoon xco, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tueꞌ jon, ndëë ndyaa joo nnꞌan na tonanꞌtjahin tonnon juu ntji na tovaa jndyee, chaꞌ nque nnꞌan na iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌonhan ndëë ncyꞌonhan cüenta tsoñꞌen na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na ntsiquindaaꞌ jonhin, ncüii na tyiꞌjon quintycüiihanꞌ. 16 Ya na itsijndaꞌ tsꞌan na ndë tson nin nnꞌan nduee na ntjo ꞌnaanꞌ jon vi na jndë na tueꞌ jon, chaꞌ nndëë ncyꞌonhan cüenta ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, jndeiꞌhanꞌ na ngüendooꞌhan ata xjen na jndë tueꞌ jon, xjenꞌñeen nndui chaꞌxjen na sijndaꞌ jon. 17 Nndaꞌ vaa ngꞌe tyiꞌjeꞌquindëë ntsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na sijndaꞌ tsanꞌñeen viochen xjen na ninvaa vandoꞌ jon. Majoꞌ vi na jndë na tueꞌ jon, yajoꞌ ntsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 18 Mangꞌe na nndaꞌ, xjen na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na tquen jndyee jon yo ndochiihi jaa nnꞌan Israel, tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quinanꞌcueeꞌhan quiooꞌ na jnduiꞌ nꞌeon oꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na contjotyen juu jñꞌoonꞌñeen. 19 Na vejndyee joo jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, tsoñꞌenhanꞌ sinin Moisés joohanꞌ ndëë ndochiihi nanꞌñeen. Ndë joꞌ sitjonꞌ jon nꞌeon quitsondye quijndë ndoꞌ yo nꞌeon quinchꞌio yo ndaatioo. Ndoꞌ tyꞌoon jon vi sëëꞌ tscondaꞌ hisopo, yo sooꞌ quitsman sove. Yo joohanꞌ sindë jon juu neonꞌñeen nnꞌan Israelꞌñeen, ndoꞌ majoꞌntyi sꞌaa jon juu tson na chuuꞌ jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ joohin. 20 Ndoꞌ tso jon: “Ntyja ꞌnaanꞌ neonꞌva, itsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ na juu jñꞌoon na itsijndaꞌ jon yohoꞌ, contjotyenhanꞌ. Iquen jon jñꞌoon ndëëhoꞌ na quitaꞌngueeꞌhoꞌ juuhanꞌ”. 21 Ndë joꞌ mantyi sindë Moisés neonꞌ juu vatsꞌon ndiaaꞌñeen yo tsoñꞌen ntꞌö tsꞌian cüentaaꞌhanꞌ na toninjntꞌue nanꞌñeen na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 22 Ndoꞌ jñꞌoonꞌñeen na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, mandyo tsoñꞌen ꞌnan quinanꞌndë nnꞌan neonꞌhanꞌ chaꞌ ntsijiꞌuahanꞌ joohanꞌ na ninjntꞌuehinhanꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ee xeꞌquindëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan xe na tyiꞌntcüeꞌ neonꞌ.

Na tyincyaa Cristo na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, joꞌ contjuꞌ jnan nnꞌan

23 Mangꞌe na nndaꞌ, joo ꞌnan na toninjntꞌue nnꞌan Israel na tonanꞌtꞌmaanꞌhan quityquiiꞌ juu vatsꞌon ndiaa ꞌnaanhan na jnduihanꞌ ꞌnan na min quiñoonꞌndue, tcanhanꞌ na quen jiꞌuahanꞌ joohanꞌ yo nꞌeon quiooꞌ. Majoꞌ joo ꞌnan na min quiñoonꞌndue na jndui joo nanꞌñeen, tcanhanꞌ na cueꞌ ncüii na njonntyichen conduihin chaꞌ quen jiꞌuahanꞌ joohanꞌ. 24 Jnanꞌya nnꞌan juu vatsꞌon ndiaaꞌñeen. Quityquiiꞌhanꞌ totyentjon ntyee nnon Tyoꞌtsꞌon. Juuhanꞌ jnduihanꞌ juu vatsꞌon jiꞌua na mꞌaan quiñoonꞌndue. Majoꞌ ya na tueꞌ Cristo ntyja njanhan, tyíꞌcaqueeꞌ jon juu vatsꞌon ndiaaꞌñeen. Taqueeꞌ jndyoyu jon quiñoonꞌndue, ndoꞌ nanein mꞌaan jon tonnon Tyoꞌtsꞌon, na ivꞌa jon jaa. 25 Juu tyee ꞌnaan nnꞌan judíos na taquintyja na tꞌman conduihin, chu ro chu ro tovaqueeꞌ jon cuarto na taquintyja na jiꞌua tsixuanhanꞌ. Tovayꞌoon jon nꞌeon quiooꞌ na totsindë jonhanꞌ nnontyiu quiiꞌ juu cuartoꞌñeen. Majoꞌ Cristo, ninjon taquinjon tyincyaa jon na tueꞌ jon chaꞌ ndyion quindë jon jnan njanhan. 26 Ngꞌe xe na aa sꞌaa jon chaꞌ na tontꞌa joo ntyeeꞌñeen, yajoꞌ ntyjantyi xjen na jndyocahanꞌ na mꞌaan tsonnangue, jndye jnda ntcanhanꞌ na quiihanꞌhin na ngueꞌ jon. Majoꞌ chito nndaꞌ sꞌaa jon. Ninjon tyincyaahin na tueꞌ jon chaꞌ ntsintjuꞌ jon jnan nnꞌan. Ngueemin na vantycüii na mꞌaan tsonnangue, ninjon tyincyaa jon na tueꞌ jon ntyja ꞌnaan jnan nnꞌan chaꞌ ndëë ntsityuiiꞌ jon juu najndei na tsixuanhanꞌ. 27 Majndaꞌ na ninncüii jon na ngueꞌ tsꞌan, ndoꞌ ndë joꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhin na aa ntꞌuiiviꞌhanꞌhin ndoꞌ aa ncꞌoon juu naijon na mꞌaan jon. 28 Ndoꞌ chaꞌxjen ninncüii jnda na ngueꞌ tsꞌan, mantyi nquii Cristo ninjon tyincyaa nquiihin na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon. Ndoꞌ ngueꞌntyja xjen na nndyo nndaꞌ jon na ndë ve, chito chaꞌ nngueꞌ nndaꞌ jon na ndyion jon jnan nnꞌan. Nndyo jon chaꞌ nque nnꞌan na vantyja nꞌonhan jon ntsinꞌman jon ñuaanhan.

10

Ninjon tyincyaa Cristo na tueꞌ jon cüenta jnan nnꞌan

1 Juu jñꞌoon na tocoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, xiaꞌntyi tsiꞌmanhanꞌ ndëëhë joo ꞌnan ya jndyi na ndëcya nguaahanꞌ na tonnonchen, chito ꞌnan nquiiꞌhanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ vaa, juu tsꞌianꞌñeen na maninjuu maninjuuhanꞌ na tontꞌahin na chu ro chu ro tonanꞌcüjehan quiooꞌ, joo nanꞌñeen na nndaꞌ vaa na tonanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌjeꞌquenhanꞌhin na tajnan nanꞌxuanhan na tonnon jon. 2 Ndoꞌ joo quiooꞌ na tonanꞌcüje nanꞌñeen na toninncyahan nnon jon, xe na aa ngꞌe na tontꞌahan juu tsꞌianꞌñeen jndëë tquenhanꞌhin na ntjuꞌhanꞌ yo jnan na tonanꞌxuanhan, yajoꞌ jndë sacüentyjeeꞌhan na tonanꞌcüjehan quiooꞌ. 3 Majoꞌ ngꞌe nndaꞌ vaa na tontꞌahan, tyiꞌcacüentyjeeꞌ na totsiquindyihanꞌhin na ninvaa nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon. 4 Ngꞌe chito veꞌ yo nꞌeon ntoro yo quinchꞌio na conanꞌcüje nnꞌan, joꞌ na ntsintjuꞌ Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan.

5 Mangꞌe na nndaꞌ, xjen na jndyo Cristo tsonnangue, tso jon nnon tye jon ta Tyoꞌtsꞌon:

Conanꞌcüje nnꞌan quiooꞌ chaꞌ quitsitꞌman tsonꞌhin,

ndoꞌ min ꞌnan na coninncyahan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ꞌuꞌ.

Majoꞌ taꞌnan tëveeꞌ ntyjiꞌ yo juu tsꞌianꞌñeen.

Ngꞌe joꞌ matsaꞌ na tsꞌan ja na nninncya na ncüꞌiö chaꞌ ndyiön jnan nnꞌan.

6 Ee neinꞌntyichenꞌ na quitsꞌa na nndaꞌ,

chintyi na conanꞌcüje nnꞌan quiooꞌ na conanꞌcohan chaꞌ na ngaveeꞌ ntyjiꞌ yohan ndoꞌ yo nꞌeon oꞌ na conanꞌndëhan na cotanhan na quitsitꞌman tsonꞌ jnanhan.

7 Joꞌ tsjö nnonꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndui ntyja njan nacjooꞌ tson na jndui jñꞌonꞌ na itsohanꞌ:

ꞌUꞌ tyeꞌ Tyoꞌtsꞌon, jndë jndyö na ncüꞌiö ntyja ꞌnaan jnan nnꞌan chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ.

8 Tso Cristo na ntyjii jon na nquii Tyoꞌtsꞌon tyiꞌndincyaahanꞌ na ya ntyjii jon na conanꞌcüje nnꞌan quiooꞌ na coninncyahan choꞌñeen nnon jon chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon jonhan, min tyiꞌquintꞌue tsꞌon jon na conanꞌcohan choꞌñeen chaꞌ ntsintjuꞌ jon ñuaanhan. Nndaꞌ tso Cristo min na juu jñꞌoon na tquen Moisés coꞌxenhanꞌ na quinanꞌquindë nnꞌan Israel joo tsꞌianꞌñeen. 9 Tsontyichen jon jñꞌoonꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon: “ꞌUꞌ tyeꞌ, ndö mꞌan, jndë jndyö na quitsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ”. Juu jñꞌoonvahin itsiꞌmanhanꞌ na icüjiꞌ ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon tsꞌian na tocoꞌxen juu jñꞌoon na tquen Moisés na tonanꞌcüje nnꞌan quiooꞌ chaꞌ quitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnanhan. Tui na nndaꞌ chaꞌ ntjotyen juu jñꞌoon na tso Cristo. 10 Ndoꞌ ngꞌe na sꞌaa Jesucristo chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na jndë tquen jon na nanꞌxuan jaa ñuan nquiiꞌ. Itsꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe na ninjon tyincyaa Jesucristo na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Tyiꞌicanhanꞌ na cueꞌ nndaꞌ jon.

11 Joo ntyee ꞌnaan nnꞌan Israel, tyiꞌncüii xuee yu tonanꞌcüjehan quiooꞌ chaꞌ quitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon ntyjehan nnꞌan Israel. Tontꞌahan na nndaꞌ min na juu nꞌeon quiooꞌñeen tyiꞌjeꞌquenaanꞌhanꞌ jnan nnꞌan. 12 Majoꞌ nquii Cristo ninjon tyincyaahin na tueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnan njanhan. Ngꞌe joꞌ tyiꞌicanhanꞌ na cueꞌ nndaꞌ jon. Ndoꞌ vi jndë na tueꞌ jon, tacüetyen jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya naijon na covitꞌmaanꞌhin. 13 Joꞌ ncꞌoon jon ata xjen tsoñꞌen na jndohan jon, ncjuꞌcje Tyoꞌtsꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ nquii Cristo. 14 Manndaꞌ vaa ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na tyincyaa jon na tueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnan nnꞌan, juu tsꞌianꞌñeen ityiiꞌhanꞌ joo nnꞌan na iquen Tyoꞌtsꞌonhan na jiꞌua conduihin, icüjiꞌ jon cüenta ntyja ꞌnaanhan na minꞌncüii nnon tyiꞌquitsitjahan nanꞌñeen na tonnon jon. 15 Ndoꞌ mantyi nquii Espíritu Santo itsinin jon jñꞌoon jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvahin chaꞌ ncüaaꞌ nnꞌön na mayuuꞌhanꞌ. Tso jon:

16 Ja Tyoꞌtsꞌon, ndö vaa jñꞌoon na ntsijntꞌa yo nanminꞌ ya na ngüentyja xjen.

Joo jñꞌoon njan na cotoꞌxenhanꞌ, ntquënhanꞌ quiiꞌ nꞌonhan,

ndoꞌ ntyꞌi joo jñꞌoonꞌñeen quityquiiꞌ na jndaꞌ nquenhan.

17 Ndoꞌ tsontyichen jon:

Min tyiꞌxeꞌcañjoonꞌ tsꞌön jnan na conanꞌxuanhan,

min joo tsꞌian tyia na jndë tontꞌahan.

Ndöꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon. 18 Yajoꞌ vi na jndë sitꞌman tsꞌon jon jnan na nanꞌxuan nnꞌan, tyiꞌicanhan na cueꞌ ncüiichen chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ quitsitꞌman tsꞌon jon jaa.

Nanꞌxuan na quinanꞌndyooꞌ jaa na tonnon Tyoꞌtsꞌon

19 Ndoꞌ nanein ꞌoꞌ ntyjë, ngꞌe na tueꞌ Jesucristo ndoꞌ tcüeꞌ neoonꞌ jon chaꞌ condëë itsintjuꞌ Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan, mꞌan jaa na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nnꞌön na ntsacꞌë jndyoyu na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na tajñuaanꞌ tsꞌon jaa. 20 Na sꞌaa jon na nndaꞌ, tsixuanhanꞌ ncüii nato xco na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ cotantꞌö xcö. Na toxenꞌchen tyquiiꞌ vatsꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos, toquintyja ncüii ndiaa tco na iscuꞌhanꞌ na ntsquehan na naijon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ naneinhin ntyja ꞌnaanꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesucristo na tueꞌ jon ntyja njanhan, joꞌ siquinaanhanꞌ na cotsacꞌë jndyoyu na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon quiñoonꞌndue. 21 Jesús conduihin tyee na taquintyja tꞌman ntyja njanhan na condui jaa nnꞌan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 22 Ngꞌe joꞌ, yo na xoncüeeꞌ nnꞌön quinanꞌndyooꞌ jaa na mꞌaan jon yo na covaaꞌ ya nnꞌön na ncyꞌoon jon cüenta jaa ngꞌe na vantyja nnꞌönhin. Quintꞌa na nndaꞌ ngꞌe jndë sintjuꞌ jon ñuan njanhan ncüii cüii nnon na tovicjëhë na tonanꞌtja ja tonnon jon, ndoꞌ na jndë jntꞌë yo ndaatioo ninnquiiꞌ. 23 Juu na cotjiꞌ jndyoyu jaa na mantyja nnꞌön Jesucristo, quintjotyen jaa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ee jñꞌoon na icoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëëhë itsiquindë jonhanꞌ. 24 Ndoꞌ quinanꞌchön na cüicjë yaha ntyja ꞌnaan ntyjëëhë na mantyi vantyja nꞌonhan Jesucristo, na juu ꞌnan na contꞌaha ntsiꞌmanhanꞌ na conanꞌvengiöhan yo na ntꞌaha ncüii cüii nnon na ntejndeihanꞌhin. 25 Tyiꞌntsacüentyjëëꞌ na covancüi jaa na conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ñꞌen ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan Cristo na jndë jntyꞌehan na covancüihan yo ntyjehan. Nanꞌxuan na nninncya na jndëhan tyquiiꞌ na ngantyja nꞌonhan jon. Majndeichen na chuhanꞌ na quintꞌa na nndaꞌ, ngꞌe jndë tindyo na ncüjeeꞌ nndaꞌ jon.

Jñꞌoon ntyja ꞌnaan nnꞌan na contꞌa yahan conanꞌtjahin

26 Ee vi na jndë covaaꞌ ya nnꞌön juu jñꞌoon na mayuuꞌ, xe na aa veꞌ contꞌa yaha na conanꞌtja jaa tonnon jon, taꞌnan ncüiichen nnon na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ndëë ntsitꞌman tsꞌon jon jaa. 27 Nnꞌan na contꞌa na nndaꞌ, xiaꞌntyi ivendooꞌhanꞌ na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan ꞌnan na itsityꞌue jndyihanꞌ tsꞌan na ncꞌoonꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ee tsoñꞌen nnꞌan na coꞌohan nacjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ntsiquitsu jonhan yo chon na ji vaa tsixuanhanꞌ. 28 Ndoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ na itsohanꞌ xe aa ve oo ndye nnꞌan Israel na ngio jndaꞌhan na ncüii ntyjehin sꞌaa ya juu na sitjahin nnon jñꞌoonꞌñeen, icanhanꞌ na quinanꞌcueeꞌhanhin. Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tyiꞌxeꞌcyꞌoonhanꞌ na ndyiaꞌ ro tsanꞌñeen ntyjiihanꞌ. 29 Ngꞌe na nndaꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na juu tsꞌan na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, itsꞌaa juu na juu neonꞌñeen na sijndaꞌhanꞌ na vaa najndei juu jñꞌoon xco na tquen Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquinjonhanꞌ, majuuntyi neonꞌ na yo na tquen jonhin na conduihin cüentaaꞌ nquii jon, majoꞌ juu juu itsꞌaa juu na juu neonꞌñeen na veꞌ minncya ꞌnan conduihanꞌ. Ndoꞌ itscüejnaanꞌ tsanꞌñeen nquii Espíritu na conduihin nquii Tyoꞌtsꞌon. Tsꞌan na nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanꞌ, jaaꞌntyichen ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na quitꞌuiihanꞌhin. 30 Ngꞌe cotaꞌjnꞌaan jaa nquii Tyoꞌtsꞌon na itso jon: “Ncö vacüjaꞌhanꞌ na ntsꞌa ꞌnan na chuhanꞌ yo nnꞌan na conanꞌtjahin nnön, ndoꞌ ntsꞌa na quityionhin.” Mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na itso jon: “Nnꞌan njan na contꞌa yahin na conanꞌtjahin nnön, ja ntcoꞌxënhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ”. 31 Ngꞌe na nndaꞌ vaa na itso jon, juu tsꞌan na itsitjahin, ji vaa jndyi ꞌnan na ngenon juu na ngioohin ntꞌö nquii Tyioꞌtsꞌon na vandoꞌ na ntꞌuiiviꞌ jonhin.

32 Majoꞌ cañjoonꞌ ya nꞌonhoꞌ juu xjen ya na tyeꞌ na tondye jndyeehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, tajntyꞌi cjehoꞌ min na jndye nnon naviꞌ na tontꞌa nnꞌanhoꞌ. 33 Juu xjenꞌñeen ñꞌenhoꞌ na tonanꞌcüejnaanꞌ nnꞌanhoꞌ tondëë nnꞌan, tontyꞌehan ꞌoꞌ, ndoꞌ ñꞌenhoꞌ na tonanꞌjonhoꞌ yo ntyjehoꞌ na nndaꞌ vaa na toquenonhan. 34 Joo ntyjehoꞌ na tyiꞌ nnꞌanhin vancjo, tꞌonhoꞌ na ntyꞌia rohan ngiohoꞌ na totyixeeꞌhoꞌhin. Ndoꞌ nque nnꞌan, xjen na tjiꞌhan ꞌnaanhoꞌ yo naijndeiꞌhanꞌ, tomꞌanhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe taaꞌ ya nꞌonhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, joꞌ quiñoonꞌndue min ꞌnaanhoꞌ na njonntyichen nanꞌxuanhanꞌ na tyiꞌjeꞌquintycüiihanꞌ. 35 Juu na conanꞌqui nꞌonhoꞌhin, tyiꞌndyehoꞌhanꞌ ngꞌe njon jndyi tsixuan juu naya na ngayꞌoon Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ naijon na mꞌaan nquii jon. 36 Icanhanꞌ na quinanꞌquii nꞌonhoꞌ tsoñꞌen naviꞌ na coquenonhoꞌ chaꞌ nntꞌahoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, yajoꞌ ncyꞌonhoꞌ cüenta juu na tcoꞌ jon ꞌndyo jon na nninncyaa jonhanꞌ ndëëhoꞌ. 37 Ngꞌe vaa jñꞌoon na jndui ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na itsohanꞌ:

Nquii tsꞌan na ncꞌua tsꞌian nnon na cja jon na mꞌanhoꞌ,

mavaaviꞌ xjen na ncüjeeꞌ jon, matajeꞌquitsichjuntyichen jon.

38 Juu tsꞌan na jndë tquën na tajnan tsixuan, icanhanꞌ na camꞌaantyen juu na vantyja tsꞌon juu ja.

Majoꞌ xe na aa ncüji ntcüeꞌ tsꞌan yo na vantyja tsꞌon juu ja,

tyiꞌxeꞌcaveeꞌ tsꞌön yo tsanꞌñeen.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon. 39 Majoꞌ nquë na covantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon, chito condui jaa nnꞌan na cotji ntcüeꞌ jaa. Ee joo nanꞌñeen cotsu ñuaanhan. Majoꞌ jaa ninvito covantyja nnꞌönhin, joꞌ condui jaa nnꞌan na itsinꞌman jon ñuan njanhan.

11

Nnꞌan na tovantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, jndye nnon ꞌnan tui ntyja ꞌnaanhan

1 Tsꞌan na vantyja tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, juu na minndooꞌ juu, nchjii jndaꞌ juu na ncyꞌoon juu cüentahanꞌ, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ juu na vantyja tsꞌon juu, joꞌ itsiꞌmanhanꞌ nnon juu na tsoñꞌen nnon na tyiꞌcovityincyooꞌ, minnchuchen mꞌaanhanꞌ. 2 Nquii Tyoꞌtsꞌon, tovaveeꞌ nchjii jon yo nque ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen ngꞌe na tovantyja nꞌonhan jon.

3 Ngꞌe na vantyja nnꞌön, joꞌ covaaꞌ nnꞌön ngꞌe na tso jon cꞌoon tsjöꞌndue yo tsonnangue, ndoꞌcüjioonꞌ yo ninꞌncjuu, ngꞌe joꞌ na minhanꞌ, min tatijntꞌuehin ꞌnan na covityincyo na tquen jon joohanꞌ.

4 Juu Abel tovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon, yantyichen tsꞌian sꞌaa juu na iscueeꞌ juu quitsman na tyincyaa juu oꞌ nnon jon. Majoꞌ xio juu Caín, siqueꞌ tsꞌon juu na tyiꞌxeꞌquitsꞌaa juu na nndaꞌ, ngꞌe joꞌ tyíꞌcaveeꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yohin. Majoꞌ juu Abelꞌñeen ngꞌe na tovantyja tsꞌon jon, joꞌ tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu. Ndoꞌ naneinhin, min na jndë tueꞌ juu, ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na sꞌaa juu, itsiꞌmanhanꞌ ndëë na cantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen nquii juu.

5 Juu Enoc mantyi tovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe joꞌ tayꞌoon jonhin, tatueꞌ juu. Matavitityincyooꞌhin ndëë nnꞌan. Ee itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na vitjachen na ngayꞌoon jonhin, taveeꞌ tsꞌon jon yo juu. 6 Ndoꞌ chaꞌ na ncꞌoon Tyoꞌtsꞌon na caveeꞌ nchjii jon yo tsꞌan, icanhanꞌ na cantyja tsꞌon juuhin. Ee minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌquitsitꞌmaanꞌ juuhin, icanhanꞌ na cantyja tsꞌon juu na vandoꞌ jon ndoꞌ mantyi minninchen tsꞌan na intꞌuehin yo na xoncüeeꞌ tsꞌon, ityion jon tsanꞌñeen chaꞌxjen na chuhanꞌ.

7 Ndoꞌ nquii Noé, tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. Siquindyii jonhin na ntsiquitsu jon tsonnangue. Siꞌman juu na njon jndyihin ntyjii juu. Sia Noéꞌñeen ncüii vꞌaandaa na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jnꞌman nnꞌan vaaꞌ jon. Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, joꞌ joo nnꞌan na mꞌan juu xjenꞌñeen, siꞌman jon na chuhanꞌ na quitꞌuii Tyoꞌtsꞌonhan, ndoꞌ ngꞌe na siquindë jon juu tsꞌianꞌñeen, tquen Tyoꞌtsꞌonhin na conduihin tsꞌan jndyoyuhin ngꞌe na tovantyja tsꞌon juu jon.

8 Ndoꞌ mantyi Abraham tovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ya na itso jon nnon juu na cja juu ncüiichen ndyuaa na tycya, juu ndyuaaꞌñeen ntsiquindaaꞌ jonhanꞌhin, joꞌ taꞌngueeꞌ juu jñꞌoon na tso jon. Jnduiꞌ tsanꞌñeen ndyuaa tsjoonꞌ jon, tyꞌoon jon, toꞌtja jon min na tyiꞌquintjii jon yuu vaa tontyja mꞌaanhanꞌ. 9 Ndoꞌ ngꞌe na tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon xjen na tueeꞌ jon joꞌ, tonduihin tsꞌan na veꞌ tomꞌaan ya jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan juu ndyuaaꞌñeen, ndoꞌ juuhanꞌ tyuaa na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon na ntsiquindaaꞌ jonhanꞌhin. Juu jon yo jnda jon Isaac ndoꞌ mantyi jnda ntyjo jon Jacob, veꞌ vꞌaa ndiaa tomꞌan yahan juu ndyuaaꞌñeen. Mantyi tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëëhan na ntsꞌaa jon naya juu ndyuaaꞌñeenhan. 10 Juu Abraham taꞌnan siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon na veꞌ vꞌaa ndiaa tomꞌaan jon, ngꞌe tominndooꞌ jndyi jon na ngüentyja xuee na chi ncja jon juu tsjoon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu tsjoonꞌñeen nquii jon tquen xjenhanꞌ ndoꞌ sia jonhanꞌ.

11 Ngꞌe na tovantyja tsꞌon Abraham Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tyincyaa jon najndei juu chaꞌ ncꞌoon jnda juu yo Sara. Ndoꞌ juu juu tsanndueꞌhin. Nndaꞌ vaa naya na sꞌaa Tyoꞌtsꞌon Abraham ngꞌe tovantyja tsꞌon juu na ntsiquindë jon jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon juu. 12 Ndoꞌ ngꞌe na tovantyja tsꞌon jon, min na mavaa xjen na ngueꞌ jon na jndë tquehin, majoꞌ totsijndyehanꞌ nnꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon chaꞌxjen na jndye ncjuu na mꞌan tsjöꞌndue ndoꞌ chaꞌvijon na jndye teiꞌ ꞌndyo ndaandue, taꞌnan tsꞌan na nndëë ntsꞌaa cüenta nchu xjen jndyehanꞌ.

13 Nquii Abraham, Isaac yo ninꞌJacob, juu xjen na tjëhin, ninvaa na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, min na tatyꞌonhan cüenta ꞌnan na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëëhan. Majoꞌ min na nndaꞌ, taꞌnan siveeꞌhanꞌ nꞌonhan. Tovantyja nꞌonhan na ntsꞌaa jon chaꞌxjen na jndë tso jon. Ee taaꞌ ya nꞌonhan na viochen xjen na tomꞌanhan tsonnanguevahin, totsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan na veꞌ mꞌaan ya juu quiiꞌ ntꞌan nnꞌan ncüiichen ndyuaa. Ee taaꞌ nꞌonhan na conduihin nnꞌan na veꞌ covenon yahin tsonnanguevahin. 14 Ndoꞌ ngꞌe na taaꞌ nꞌonhin na taꞌnan tsonnangue cüentahin ntjoohin, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ na tojntꞌue jndyihan ncüiichen ndyuaa naijon na ncꞌonhan. 15 Ee xe na aa tëñjoonꞌ nꞌonhan tsjoonhan naijon jnanhan, tyiꞌnan ro vanaan na ncꞌo ntcüeꞌhan joꞌ. 16 Majoꞌ tontꞌue jndyi nꞌonhin na ntsquehin ncüii ndyuaa na yantyichen, majoꞌ juu quiñoonꞌndue. Mangꞌe joꞌ, tyiꞌcꞌoon Tyoꞌtsꞌon na jnaanꞌ jon ntyja ꞌnaanhin na tonduehin na nquii jon conduihin Tyoꞌtsꞌon na connanꞌtꞌmaanꞌhin ee nquii jon jndë sijndaꞌ jon ncüii tsjoon cüentahin.

17 Nquii Tyoꞌtsꞌon ninꞌquindyiaaꞌ jon na aa ntsiquindë Abraham. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tꞌua jon tsꞌian nnon tsanꞌñeen na quitsꞌaa jon yo jnda jon Isaac chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos na conanꞌcüjehan quiooꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu Abrahamꞌñeen tovantyja tsꞌon jon, tangueeꞌ jon na ntscueeꞌ jon nquii jnda jon na ninncüii tsꞌonhin, min na ntyja ꞌnaanꞌ Isaacꞌñeen na tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon nnon Abraham na ncüii tsꞌan tsjan ꞌnaanꞌ jon na nndui, joꞌ ndyio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nnꞌan na ninvaa tsonnangue. 18 Manquii tsanꞌñeen na jndë tso Tyoꞌtsꞌon nnon jon: “Xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ jndaꞌ Isaac, joꞌ ntyꞌi cuenta tsjan ꞌnanꞌ”.

Manndaꞌ jñꞌoon tso Tyoꞌtsꞌon. 19 Ee juu Abraham, taaꞌ tsꞌon jon na nquii Tyoꞌtsꞌon vaa najndei na conduihin na condëë ncyaa jon na ntandoꞌ nndaꞌ joo nnꞌan na jndë tjë. Ndoꞌ taꞌngueeꞌ Abraham jñꞌoonꞌñeen na tso Tyoꞌtsꞌon nnon juu, itsꞌaahanꞌ chaꞌvijon na tueꞌ jnda juu, ndoꞌ ndë joꞌ ntcüi nndaꞌ tsanꞌñeen.

20 Ndoꞌ mantyi juu Isaac, tovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joꞌ tcan jon na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ntsinda jon Jacob yo Esaú.

21 Ndoꞌ mantyi nquii Jacob, tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, xjen na vivaveꞌ jon, tcan jon na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ntsinda ntyjo jon, ntsinda José. Veꞌ vi yo tsonnchꞌio ꞌnaanꞌ jon na iyꞌoon jon najndei jon na ventyjeeꞌ jon xjenꞌñeen na sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon.

22 Ndoꞌ mantyi juu José, tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joꞌ, ya na mavaa xjen na ngueꞌ jon, tso jon ndëë nnꞌan ꞌnaanꞌ jon nnꞌan Israel, na ndëcya na nndyaahin naviꞌ na cotyentjontyenhan ndëë nnꞌan Egipto na ngontcüeꞌ nndaꞌhan Canaán. Joꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëëhan xjen na nnduiꞌhan joꞌ, quitsachohan ndeiiꞌ jon na ntyꞌiuhinhanꞌ ndyuaa Canaán.

23 Ndoꞌ nque nnꞌan na nda Moisés, mantyi tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joꞌ vi na jndë na tui ndahin Moisésꞌñeen, ndye chiꞌ tꞌoon ntyꞌiu juu tontꞌahan. Ee taaꞌ nꞌonhin na juu ndahin tꞌman conduihin, tyiꞌtsijonhanꞌhin chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan. Joꞌ min nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ndyuaa Egipto tquen jon jñꞌoon na quinanꞌcüje nnꞌan Israel ndahin, nnꞌan na nda Moisés, tyíꞌquityuehin, min tajnanꞌjñꞌoonꞌhin juu jñꞌoonꞌñeen na itso nquii tsan na coxenꞌñeen.

24 Ndoꞌ mantyi nquii Moisés, tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe ya na tueeꞌ jon na xoncüe tsꞌan, tasiuꞌ jon na juu tsanscu jnda tsanmꞌaantsꞌian Faraón, na ndue nnꞌan na condui tsanꞌñeen ndyee jon. 25 Nndaꞌ sꞌaa jon ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon na njonntyichen tsixuanhanꞌ na quenon jon naviꞌ chaꞌxjen na toquenon ntyje jon nnꞌan Israel, chichen na ntcoꞌxen jon nnꞌan Egipto xjen na ngueꞌ Faraónꞌñeen, xe aa ntyja na ntcoꞌxen jon nanꞌñeen nꞌndyii jon Tyoꞌtsꞌon. 26 Ee tjiꞌ jon cüenta na njonntyichen tsixuanhanꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌon nnꞌanhin chaꞌxjen na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhin nquii Cristo, chito na njon tsixuanhanꞌ min xe na aa ntcoꞌxen jon nnꞌan ninvaa ndyuaa Egipto. Nndaꞌ tjiꞌ jon cüenta ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon na ngüentyja xjen na ncꞌoon jon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon.

27 Ngꞌe na tovantyja tsꞌon Moisés Tyoꞌtsꞌon, tyíꞌquitsityꞌuehanꞌhin min na vꞌii jndyi tsanmꞌaantsꞌianꞌñeenhin xuee na jnduiꞌ jon ndyuaa Egipto. Sisaaꞌ tsꞌon jon tontjotyenhin quiiꞌ tsꞌian na tyiiꞌ Tyoꞌtsꞌonhin ngꞌe nchjii juu na nquii jon na tyiꞌndyiaaꞌ juuhin mꞌaan jon yohin. 28 Ndoꞌ ngꞌe na tovantyja tsꞌon juu jon, joꞌ na tꞌua jon tsꞌian ndëë ntyje jon nnꞌan Israel na quinanꞌcüjehan quinman ndoꞌ quinanꞌndëhan nꞌeon choꞌñeen jndyue ntꞌaahan. Ngꞌe na ntꞌahin na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitscüje ángel ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndahin yonon na tui jndyee.

29 Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan Israel, ngꞌe na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ xjen na tëtꞌiohan Ndaandue Ve, sꞌaahanꞌ ncüii nato tcan chaꞌ jndëë tenonhan joꞌ. Majoꞌ nque nnꞌan Egipto, xjen na tetꞌiohan juuhanꞌ, ntjon ntcüeꞌ ndaaꞌñeen cjohan, mana tjëhin na tëhin ndaa.

30 Mantyi nnꞌan Israel, totantconhan ntyqueꞌ xuee xiꞌjndio tsjoon Jericó. Ndoꞌ ngꞌe na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, juu teonntjöꞌndye toquindyiiꞌ juu tsjoonꞌñeen, sꞌaa jon na tyuiiꞌhanꞌ. 31 Juu tsjoonꞌñeen tomꞌaan ncüii tsanscuntjaaꞌ na jndyu juu Rahab na tovantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon. Sque ve nnꞌan Israel juu tsjoonꞌñeen na tyequitquenhan cüenta nchu vaahanꞌ ndoꞌ tyꞌoon Rahab cüenta nanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, xjen na jnanꞌcüje sondaro Israel joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, tyíꞌquinanꞌcueeꞌhan juu yo ninꞌnnꞌan vaaꞌ juu.

32 Tsoñꞌen nanminꞌ jndye jñꞌoon jndë tsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ ndincyaahanꞌ xjen na ntsinënntyëchën ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel ndoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na tonanꞌneinhan jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon ndëëhin yo ꞌnan na ndëcya nguaa. 33 Ngꞌe na tovantyja nꞌonhin jon, ñꞌenhin na tantjonhan sondaro ꞌnaan mañoon nanmꞌannꞌian tꞌman, totoꞌxenhan nnꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndoꞌ mantyi tyꞌonhan cüenta naya chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tcoꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌndyo jon ndëëhin. Ndoꞌ ñꞌenhan ngꞌe na tovantyja nꞌonhan jon, iscuꞌhanꞌ jndyue lión na tyíꞌntquii oꞌhan. 34 Ndoꞌ ñꞌen joohan ngꞌe na tovantyja nꞌonhin Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan iscüje chonhin xjen na tjueꞌ nnꞌanhin quityquiiꞌ ntonꞌ na tinonchen na jminꞌhanꞌ. Ndoꞌ ñꞌenhan ngꞌe na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ jnꞌmanhin xjen na mavaa xjen na nnanꞌcüje nnꞌanhin yo xjo. Ndoꞌ ñꞌenhin min na tandiquinanhin, majoꞌ ngꞌe na tovantyja nꞌonhin Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tyincyaa jon najndëhin, tantjonhan sondaro ꞌnaan mañoon nanmꞌannꞌian na sque ndyuaahin na jnanꞌquitaꞌ nanꞌñeen tyiaꞌ yo joohin. 35 Mantyi tomꞌan nanntcu xjen na tjë nnꞌan ꞌnaanhin, tandoꞌ nndaꞌ nanꞌñeen ngꞌe na tovantyja nꞌon nanntcuꞌñeen Tyoꞌtsꞌon.

Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan min na tovantyja nꞌonhin jon, tjëhan na totjaꞌ nnꞌanhin yo nonnchꞌio. Tondue nnꞌan ndëëhan xe na aa ntji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, ya joꞌ ndyaahan naviꞌ na contꞌa nanꞌñeenhan. Majoꞌ tatjihan ngꞌe taaꞌ nꞌonhin na ntsue nndaꞌ jonhin na ntaꞌndoꞌ xcohin naijon na mꞌaan nquii jon. 36 Ñꞌen ntyjehin na tonanꞌcüejnan jndyi nnꞌan joohin, ndoꞌ ñꞌenhin na tonanꞌtjaꞌ nnꞌan tjantsiꞌhin, ndoꞌ mantyi ñꞌenhin na jnanꞌtyen nnꞌanhin yo carena ndoꞌ ñꞌen ntyjehin na tyiꞌ nnꞌanhin vancjo. 37 Ndoꞌ mantyi ñꞌen ntyjehin na tonanꞌcüje nnꞌanhin yo ntjöꞌ, ñꞌen ntyjehan na tanꞌ xoncüe nnꞌanhin yo xjo na itanꞌ nꞌoon, ñꞌenhin na tenonntyja xjen na tontꞌa viꞌ nnꞌanhin chaꞌ quitjihan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ñꞌenhan na jnanꞌcüje nnꞌanhin yo xjo espada. Ñꞌenhan na tontyꞌe nnꞌanhin, joꞌ ndovanjan tomaꞌndyiꞌhin, veꞌ ntjan quinman tocüehin yo ntjan quinchꞌio na minꞌchjo taꞌnan ꞌnan cuen na ya ninjntꞌuehin. Ninnquiiꞌchen tontꞌaviꞌ nnꞌanhin ngꞌe na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. 38 Tomaꞌndyiꞌto nanꞌñeen ndyuaa na tannꞌan cꞌoon, yo quityquiiꞌ työ ntjöꞌ naijon na tantyꞌiuhan quityquiiꞌ ndueꞌ yo ninꞌndueꞌ na cotooꞌ quiooꞌ jndëë. Tsoñꞌen naviꞌminꞌ toquenon nanꞌñeen na tovantyja nꞌonhin Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ joo nnꞌan tsonnangue, min tyiꞌquinanꞌxuanhan na tomꞌan nanꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhan.

39 Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, tëveeꞌ ntyjii jon yohan. Majoꞌ min na nndaꞌ, juu naya na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon, tajndahinhanꞌ. 40 Ee ndyiiꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon ncüii nnon na njonntyichenhanꞌ na ntsꞌaa jonhanꞌ yo jaa. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nque nanꞌñeen yo ninꞌyo jaa ntquen jon na quindë condui jaa.

12

Quitquën ya cüenta nchu vaa ntꞌue tsꞌon Jesús yo jaa

1 Ngꞌe na cotquën cüenta na xiꞌjndio na mꞌan jndye jndyi nanꞌñeen na tovantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, mantyi jaa quinanꞌchön na quitji jaa ntyja ꞌnaanꞌ minꞌcya ro nnon na itsintcüeꞌhanꞌ na ngantyjantyichen nnꞌön jon, yo minꞌcya ro nnon ꞌnan natyia na tajndyaaꞌ na ngayꞌoonhanꞌ jaa na quinanꞌtja jaa. Ndoꞌ yo na contjotyen na ninncüii na mꞌaanꞌ nnꞌön, quinanꞌchön na ntsquë naijon na jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii ncüii jaa. 2 Tyiꞌtsacüentyjëëꞌ na quitꞌiön tëndëë yo nquii Jesús, ee nquii jon conduihin xꞌee jñꞌoon na vantyja nnꞌön Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ mantyja ꞌnaanꞌ jon itsiquindëhanꞌ juuhanꞌ. Tyincyaahin na tꞌion nnꞌanhin tsonjnꞌaan min tyíꞌquityiiꞌ jon cüenta na itscüejnaanꞌ jndyihanꞌ tsꞌan na ngueꞌ juu nnon tsonjnꞌaan. Sꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon vi na jndë tenon jon juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen, ninncyaahanꞌ na neiinꞌ jon ntyja njan jaa na vantyja nnꞌönhin. Ndoꞌ vi na jndë na siquindë jon juu tsꞌianꞌñeen, tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue, joꞌ vijon vequityen jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na covitꞌmaanꞌhin.

3 Mangꞌe na nndaꞌ, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na toquenon Jesús. Juu jon totsiquii tsꞌon jon yo ꞌnan na tontꞌa nnꞌan jnanhin na tonanꞌvehan nacjooꞌ jon. Xe na aa ntꞌahoꞌ ꞌnan na matsjö, yajoꞌ xeꞌncyaahanꞌ na nꞌndicjehoꞌ, min tyiꞌntsiveeꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ. 4 Ngꞌe tanin ncüii ꞌoꞌ na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin ngꞌe na itsichon juu na juu jnan tyiꞌngayꞌoonhanꞌhin xjen ꞌnaanꞌhanꞌ. 5 ꞌOꞌ jndë tsuuꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na itsiquiꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na incyaahanꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ na itsohanꞌ:

ꞌUꞌ jnda, xjen na matsitja ꞌuꞌ nnön, tyiꞌntsitiuꞌ na veꞌ jnꞌaan na macoxën ꞌuꞌ,

min tyiꞌninꞌncyaꞌ na ntsiveeꞌhanꞌ tsonꞌ juu xjen na matsiquiꞌmanꞌ ꞌuꞌ ngꞌe condui ja tyeꞌ.

6 Ee nque nnꞌan na venchji, macoꞌxënhan xjen na conanꞌtjahin nnön.

Ndoꞌ juu tsꞌan na conduihin jnda na mayꞌön cüentahin,

xjen na tyiꞌquitsiquindë juu jñꞌoon na matsjö, macüjaꞌhin.

Ndöꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon. 7 Yajoꞌ joo naviꞌ na coquenonhoꞌ, cyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ yo na cotjiꞌhoꞌ cüenta na nquii Tyoꞌtsꞌon coꞌxen jon ꞌoꞌ, ee na nndaꞌ coquenonhoꞌ itsiquindyihanꞌ na iquen jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ ntsinda jon. Ee taꞌnan ncüii tsꞌan na venchjii juu ntsinda na tyiꞌcoꞌxen juu yoꞌñeen. 8 Majoꞌ xe ꞌuꞌ condui ꞌuꞌ tsꞌan na tyiꞌcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon ꞌuꞌ xjen na matsitja ꞌuꞌ nnon jon chaꞌxjen na itsꞌaa jon yo ntsinda jon, yajoꞌ tsiꞌman nquiihanꞌ na chito condui ꞌuꞌ jnda jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsꞌaahanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ tye. 9 Ndoꞌ nque nnꞌan na nda jaa, tonanꞌquehan jaa ndoꞌ totoxenhan jaa minꞌcya ro xjen na taaꞌ nꞌonhin na tocanhanꞌ, ndoꞌ toꞌndyiicje jaa ndëëhin. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, matꞌmanntyichen itsohanꞌ na quiꞌndyiicje jaa nnon nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ntaꞌntꞌö ntyja ꞌnaanꞌ jon. 10 Xjen na tovaque jaa, nque nnꞌan na nda jaa totoxenhin jaa ndyu na tomꞌan nacje ꞌnaanhin xiꞌ ncüii cüii na taaꞌ nꞌonhan na tocanhanꞌ. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, icoꞌxen jon jaa na ntejndeihanꞌ jaa chaꞌ juu na conduihin ñuan nquiiꞌ, mantyi nnanꞌxuaanhanꞌ. 11 Jñꞌoon na mayuuꞌ, xjen na icoꞌxen tsꞌan jnda juu, tyiꞌneiinꞌ yuꞌñeen na nndaꞌ itjon juu, viꞌ ntyjii jndyi juu. Majoꞌ ndëcya ivaaꞌ tsꞌon juu ngꞌe ya ꞌnan tui yohin, joꞌ na tjuꞌhanꞌhin na itsꞌaa juu ꞌnan na chuhanꞌ ndoꞌ incyaahanꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

Toncuuꞌ xe na aa tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ tsꞌan jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon

12 Cüa jeꞌ, joo nduehoꞌ na tycyaahanꞌ, quinanꞌnquehoꞌhanꞌ, ndoꞌ cüentyjeeꞌtyenhoꞌ yo ndiꞌquityehoꞌ na coviquijntyꞌehanꞌ. 13 Quitaꞌyuhoꞌ ngꞌehoꞌ nato na ñjonhoꞌ chaꞌ juu tsꞌan na ntjein vaca, tyiꞌxeꞌcacüaaꞌhin nato na ñjon juu, majoꞌ ntcoꞌyahanꞌhin.

14 Cjooꞌ nꞌonhoꞌ na tavingichohoꞌ tyiaꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan. Mantyi cjooꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ ee tsꞌan tyiꞌtsixuanhanꞌ, jeꞌquindëë na ngueeꞌ juu naijon mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. 15 Quitquenhoꞌ cüenta na taꞌnan nin ncüii ntyjehoꞌ na ntsitycyaaꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon. Tyiꞌntsꞌaahanꞌ na nnduihin chaꞌvijon ntꞌöö ja, ee na nndaꞌ ntsixuan juu, ntsiꞌndaaꞌ juu ntyje juu na vantyja nꞌon Cristo, chaꞌxjen juu tsꞌöö ja itsiꞌndaaꞌhanꞌ tsꞌan. 16 Minꞌncüiihoꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Juu ꞌnan na njon nchjii Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌntꞌahoꞌ na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ chaꞌxjen na sꞌaa nquii Esaú. Juu jon tui jndyee, ndoꞌ ngꞌe joꞌ tovaa naya ꞌnaanꞌ jon na njon jndyihanꞌ na tonnon tye jon. Majoꞌ veꞌ ncüii xio ndaanan, joꞌ jndëë jon juu nayaꞌñeen nnon tyje nquii jon. 17 Ndoꞌ mangiohoꞌ na jndëcya ntꞌue jndyi tsꞌon jon na ncyꞌoon ntcüeꞌ jon cüenta juu nayaꞌñeen. Majoꞌ tanchu ya na nguaa nndaꞌhanꞌ min na tꞌioo jndyi jon na sꞌaa jon tyꞌoo tye jon.

18 Majoꞌ ya na conanꞌndyooꞌhoꞌ na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌcoquenonhoꞌ chaꞌna ndochihi nnꞌan Israel ya na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na coꞌxenhanꞌ joohan. Ee ngiohoꞌ juu xjenꞌñeen na jndyocue jon xquen tyoꞌ Sinaí, juu tyuaaꞌñeen tꞌahanꞌ yo chon ndoꞌ tondinon neoon nton ñon, sijaanhanꞌ na mꞌan nanꞌñeen, ndoꞌ tyioo jndye tꞌman. 19 Ndoꞌ mantyi juu xjenꞌñeen jndye nanꞌñeen na ticꞌuaa ndu ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ nquii jon sinin jon yohan. Ndoꞌ na nndaꞌ, tyue jndyihin ata tanhin nnon Moisés na quitso jon nnon Tyoꞌtsꞌon na tavintsininntyichen jon ndëëhan. 20 Nndaꞌ vaa jñꞌoon tanhin ngꞌe jndë tso jon ndëëhin min xe veꞌ na aa ncꞌoon quiooꞌ na ngava oꞌ juu tyoꞌñeen, jndeiꞌhanꞌ na quinanꞌcueeꞌ nnꞌan oꞌ yo ntjöꞌ ndoꞌ aa yo xjo lantsa. 21 Juu ꞌnan na tityincyooꞌ ndëëhin, sityꞌue jndyihanꞌhin, ata nquii Moisés tso jon: “Mantyi coviquijntyꞌe ja na maquityꞌuë.”

22 Majoꞌ ꞌoꞌ, juu ꞌnan na coquenonhoꞌ vandyaꞌhanꞌ, chito chaꞌna tjon nque nanꞌñeen. ꞌOꞌ cotsquehoꞌ na mꞌaan juu Tyoꞌ Sión, juu tsjoon cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. Juuhanꞌ conduihanꞌ Jerusalén ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue, naijon na mꞌan minchen ángeles ꞌnaanꞌ jon na covatjonhan na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 23 ꞌOꞌ jndë saqueꞌhoꞌ quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nnꞌan na conduihan nnꞌan navejndyee na jndë jndui ngueehan quiñoonꞌndue. Jndë saqueꞌhoꞌ naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ na conduihin na coꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin. Jndë saqueꞌhoꞌ naijon na mꞌan nque nnꞌan na jndë tyꞌentyihan quiñoonꞌndue, nque nanꞌñeen na jndë tyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüentahan na jndë tquen jonhan na tavijnan nanꞌxuanhan tonnon jon. 24 ꞌOꞌ jndë saqueꞌhoꞌ na mꞌaan Jesús, nquii jon na ivañoonꞌ jon jaa yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon xco na sijndaꞌ jon. Cotsaqueꞌhoꞌ joꞌ ngꞌe neoonꞌ jon sintjuꞌhanꞌ ꞌoꞌ. Juu neonꞌñeen njonntyichen jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ, chito juu neoonꞌ Abel na tcüeꞌ. Ee neoonꞌ juu tsanꞌñeen tsiquindyihanꞌ na ntꞌuiihanꞌ xio juu na iscueeꞌ jonhin.

25 Ngꞌe joꞌ icanhanꞌ na quinanꞌvë juu jñꞌoon na incyaa Tyoꞌtsꞌon ndëë. Ee mangiö na totsꞌaaviꞌ jon ndochiihi ya na tatonanꞌquindëhin jñꞌoonꞌ jon na totsiquiꞌmaanꞌ Moisés joohan. Mantyi nquëhë min xeꞌquindyaa jaa juu naviꞌ na nndyo xe na aa tyiꞌntaꞌncꞌuë chaꞌxjen na itsiꞌman joo jñꞌoon na itsinin jnda Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. 26 Juu jñꞌoon na sinin Tyoꞌtsꞌon xjen na jndyocue jon Tyoꞌ Sinaí, sꞌaahanꞌ na sitoncüiiꞌhanꞌ juu tyuaaꞌñeen. Majoꞌ nanein itsininntyichen jon: “Mangüentyja xjen ya na chito veꞌ tsonnangue na ntsitoncüꞌi jahanꞌ, mantyi juu tsjöꞌndue ntsitoncüꞌihanꞌ.”

Nndaꞌ vaa na itso jon. 27 Ndoꞌ ngꞌe jndë itso jon na ntsitoncüiiꞌ nndaꞌ jon juu tsonnangue yo tsjöꞌndue, itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë na tsoñꞌen ꞌnan na tquen jon na cojntyꞌiahanꞌ, ndiꞌndaaꞌñꞌenhanꞌ. Ndoꞌ joo ꞌnan na cojntyꞌia naneinhin, ya na tavicuenhanꞌ majoꞌ nquii jon na iquen jon ꞌnan na tyiꞌjeꞌcüitoncüiiꞌhanꞌ, ninvaa mꞌaan jon. 28 Ncya ya jndyi jon na jndë incyaa jon na conanꞌjön yo juu na icoꞌxen jon, ncüii nnon na tyiꞌjon quinditoncüiiꞌhanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, chuhanꞌ na quinanꞌtꞌmaanꞌ jaa jon yo na xoncüeeꞌ nnꞌön, ndoꞌ yo na ncyaaꞌ nnꞌön na tantꞌa ꞌnan na tyiꞌcaveeꞌ nchjii jon. 29 Ngꞌe juu Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon chon na icüaꞌñꞌenhanꞌ tsoñꞌen.

13

Nanꞌmin quintꞌa chaꞌ ngaveeꞌ nchjii Tyoꞌtsꞌon yo jaa

1 Manchaꞌchen xjen quinanꞌvengiö ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo. 2 Joo ntyjehoꞌ na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhoꞌhin, xjen na cotsque yahin na mꞌanhoꞌ, tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌ na ntixeeꞌhoꞌhin. Ichuhanꞌ na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe ñꞌen nnꞌan na tixeeꞌhin ángeles xjen na sque ya nanꞌñeen na mꞌanhin min na tataaꞌ nꞌonhin na condui nanꞌñeen ángeles.

3 Ndoꞌ nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Jesucristo na jndë tyiꞌ nnꞌanhin vancjo, tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌhin. Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhin na chaꞌvijon nquehoꞌ tooꞌhoꞌ vancjo yohin na tyenhoꞌ yo carena. Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyjehoꞌ na contꞌa viꞌ nnꞌanhin. Quintꞌahoꞌ nayahin chaꞌxjen contyja nꞌonhoꞌ na ntejndei nnꞌan ꞌoꞌ xe na aa contꞌa viꞌ nnꞌanhoꞌ.

4 Juu na jndë toncohoꞌ, cüinjonhanꞌ ngiohoꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, ninnquiiꞌchen cꞌoon tsꞌan yo scuuꞌ nquii juu, saaꞌ nquii juu. Ee minꞌcya ro tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsꞌan, ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen, min tsꞌan na jndë toco, oo min tsansꞌa oo aa tsanscu na veꞌ cotjon yahin yo ntyjehin.

5 Tyiꞌncꞌonhoꞌ na tꞌman ngiohoꞌ yo sꞌon, cꞌonhoꞌ na contjo ya ngiohoꞌ yo tsaꞌnndaꞌntyi ꞌnan minhoꞌ ngꞌe itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon nquenhoꞌ yo jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsohanꞌ: “Manchaꞌxjen nnincya ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Tyiꞌjon xuee nꞌndyi ja ꞌoꞌ, ninnquiiꞌchen mꞌan yo ꞌoꞌ.”

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon. 6 Mangꞌe joꞌ, yo na tꞌman qui nnꞌön ndëë nduë:

“Nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa,

itejndei jon ja. Taxeꞌcꞌön na ncya na nin ꞌnan na ninꞌquintꞌa nnꞌan ja.”

Manndaꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen.

7 Tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan nque nnꞌan na jndë tonanꞌmanhin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ. Quiñjontyen nꞌonhoꞌ nchu vaa na tomꞌanhin na tovantyja nꞌonhan jon. Ndoꞌ cantyja nꞌonhoꞌ jon chaꞌxjen na tontꞌa joo nanꞌñeen.

8 Nquii Jesucristo, chaꞌxjen na totsixuan jon ndyu na toxenꞌchen, macüajon conduihin naneinhin yo na tonnonchen. 9 Jndye nnꞌan mañoon jñꞌoon na conanꞌmanhin ndëë nnꞌan na vandyaꞌhanꞌ ndoꞌ tejndyohanꞌ yo jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu Cristo. Tyiꞌninncyahoꞌ na joo jñꞌoonꞌñeen nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. Ee joo ñuan njanhan coquehanꞌ yo juu naya na tsixuan Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ joo ꞌnan na cotquii nnꞌan judíos xjen na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon, tyiꞌquitejndeihanꞌ nanꞌñeen na tonnon jon.

10 Jaa na vantyja nnꞌön Jesús, vaa ncüii nnontyiu na nanꞌxuan na nque nnꞌan na cotsantyja yo jñꞌoon na tquen Moisés, ndincyaahanꞌ na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 11 Juu tyee na taquintyja tꞌman conduihin tondëë nnꞌan judíos, vi na jndë iscueeꞌ jon quiooꞌ na coninncya nanꞌñeen nnon Tyoꞌtsꞌon, vayꞌoon jon neoonꞌ quiooꞌñeen quityquiiꞌ juu cuarto na taquintyja na jiꞌua tsixuanhanꞌ chaꞌ ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnaanꞌ nquii jon yo ninꞌnque nanꞌñeen. Majoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaan joo choꞌñeen tonanꞌcohan joohanꞌ ꞌndyo tsjoon. 12 Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ juu ꞌnan na tquenon Jesús. ꞌNdyo tsjoon jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Tui na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ neoonꞌ jon na tcüeꞌ, joo nnꞌan na vantyja nꞌonhin jon, nndëë ntquen Tyoꞌtsꞌonhin na nanꞌxuanhan ñuan nquiiꞌ tonnon jon. 13 Ngꞌe joꞌ nanꞌxuan na quinanꞌjon jaa yo Jesús yo juu na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Nanein tavinanꞌjon jaa yo juu jñꞌoon na contyja nꞌon ntyjëëhë judíos min xe na aa nnanꞌvjehan jaa. 14 Quintꞌa na nndaꞌ ngꞌe viochen xjen na cotantꞌö, taꞌnan tsjöön ntjoohin na ntjotyen jaa. Cominntꞌö na ntsquë ncüii tsjoon na ntjotyenhanꞌ, juu quiñoonꞌndue, na joꞌ vijon ncꞌön. 15 Yajoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, cüa, ninvito quinanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo tsoñꞌen na conanꞌnën. Ninnquiiꞌchen quinduë na ncya ya jon. 16 Ndoꞌ min tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌ na quintꞌahoꞌ jndye nnon naya yo nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhin Jesucristo. Xiꞌ ncüii na ndëë ntꞌahoꞌ, quitejndeihoꞌhin yo ꞌnan na icanhanꞌhin. Nquii Tyoꞌtsꞌon neiinꞌ jon na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ. Ee na ntꞌahoꞌhanꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu ꞌnan na contꞌa nnꞌan Israel na conanꞌcüjehan quiooꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon.

17 Joo nnꞌan na conintquehin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na conduehin ndëëhoꞌ. Quitjueꞌcjehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nanꞌxuanhan na cotquenhan xjenhoꞌ. Nndaꞌ quintꞌahoꞌ ngꞌe joohin cotquenhin cüenta ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌ yantyichen ngantyja nꞌonhoꞌ jon. Icanhanꞌ na quintꞌahoꞌhanꞌ ngꞌe ntcan Tyoꞌtsꞌon na nninncyahin cüenta nnon jon yo tsoñꞌen tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na contꞌahin. Ndoꞌ xe na aa tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ chaꞌxjen na conduehan, xuꞌñeen ntsijaaꞌhanꞌ nacjohan, ndoꞌ ncꞌonhan na chjooꞌ nꞌonhan, chito na neinhan, ndoꞌ joꞌ min tyiꞌxeꞌquitejndeihanꞌ ꞌoꞌ.

18 Tyiꞌntsacüentyjeeꞌhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja njan ja. Juu na mavicjë quiiꞌ ñuan njan, manchji jntꞌa na matsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon jon, ngꞌe ntꞌue jndyi tsꞌön na ninnquiꞌchen quitsꞌa na nditꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na matsijntꞌa. 19 Matꞌmanntyichen na macꞌan vi nayaꞌñeen ndëëhoꞌ na quitanhoꞌ nnon jon na cje ro ntsiquinaanhanꞌ na ncjö nntꞌa naijon na mꞌanhoꞌ.

Nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon na tajñꞌoontiu cꞌoon quiiꞌ nꞌon nnꞌan

20 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin. Nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Juu Jesús na taquintyja tꞌman conduihin na vantyjeeꞌ jon nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyincyaa jon na tueꞌ jnda jon chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ neoonꞌ juu, juu jñꞌoon xco na sijndaꞌ jon, mantjotyenhanꞌ. 21 Macꞌan vi naya nnon jon na nninncyaa jon tsoñꞌen na icanhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌ ndëë ntꞌahoꞌ ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon. Quitsꞌaa jon yo jaa minꞌcya ro na caveeꞌ nchjii jon xengꞌe juu najndei na condui nquii Jesucristo. Ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌ jaa jon. Mandöꞌ ro jñꞌoon na macꞌan.

22 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo, tyiꞌjndye jñꞌoon na tji ja na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ. Macꞌan vi nayaꞌñeen ndëëhoꞌ na quindye yahoꞌ juu jñꞌoonvahin na matsijntꞌa nquenhoꞌ. 23 Matsiquindyi jahoꞌ na jndë jndyaa juu ntyjëëhë Timoteo vancjo. Xe na aa cje ncüjeeꞌ jon na mꞌan, yajoꞌ ncja jon na ntsaquijntyꞌiá ꞌoꞌ.

24 Ncyahoꞌ tsꞌon njan ndëë tsoñꞌen nnꞌan na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian ndëëhin na conanꞌmanhin jñꞌoonꞌ jon ndëëhoꞌ ndoꞌ na cotaꞌntyjeeꞌhin ꞌoꞌ na tonnon jon. Tsoñꞌen ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan jon na mꞌanhin tsjoonhoꞌ, mantyi ncyahoꞌ tsꞌon njan ndëëhin. Nque ntyjehoꞌ na mꞌan ntjoohin ndyuaa Italia na vantyja nꞌonhan Jesucristo, mantyi concyahin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ.

25 Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan na tsoñꞌenhoꞌ. Mantyjantyi ndöꞌ ro jñꞌoon na macüji.

Santiago

1

2

3

4

5

Tson Na Tji Santiago

1

Incyaa Santiago tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan Israel na jndë tycyahin

1 Ja Santiago macüji tsonvahin. Condui ja tsꞌan na ityeꞌntjon nnon Tyoꞌtsꞌon yo nnon Jesucristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Mancya tsꞌon njan ndëë ꞌoꞌ na conduihan nchoꞌve tmaanꞌ jaa nnꞌan Israel na jndë tycyahoꞌ ninvaa tsonnangue.

Cꞌoon tsꞌan na neiinꞌ juu min vaa ꞌnan iquenon juu

2 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, vaa xjen jndye nnon min na iquenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌ ꞌoꞌ na ninꞌquitscyaahanꞌ ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Ya na nndaꞌ vaa, cꞌonhoꞌ na cüineiinꞌ jndyi nꞌonhoꞌ. 3 Ee juu na vantyja nꞌonhoꞌ, xjen na vaa ꞌnan na iquenhanꞌ xjen juuhanꞌ, juu nanꞌñeen na coquenonhoꞌ vayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 4 Majoꞌ juu na ntjotyenhoꞌ quityquiiꞌ joo naviꞌñeen, ncyahoꞌ na quindë ya na ngayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon, na quindë ya na nanꞌxuanhoꞌ na conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

5 Ndoꞌ xe na aa ndyiiꞌ ncüiihoꞌ ndicüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa quitsꞌaa juu quityquiiꞌ joo na iquenhanꞌ xjenhin, can juu na ncyaa Tyoꞌtsꞌon na jndaꞌ xquen juu. Na ntsꞌaa juu na nndaꞌ, yajoꞌ nninncyaa jon jñꞌoon na ican tsanꞌñeen ee juu jon tyiꞌvacuaa xjen na ncyaa jon ndëë nnꞌan, min tyiꞌtsityiaꞌ jon tsꞌan na icanhanꞌ. 6 Majoꞌ ya na itsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon, cantyja tsꞌon juu na nninncyaa jon juu jñꞌoon na ican juu. Min tyiꞌncꞌoon juu na ve vaa na itsitiu juu. Ee tsꞌan na ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon xjen na ican juu vi naya nnon Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen itsijonhanꞌhin chaꞌvijon juu ndaandue xjen na ijuuhanꞌ na ntyque jndyehanꞌ ncüii cüii ntyja. 7 Tsꞌan na nndaꞌ vaa mꞌaanꞌ tsꞌon, tyiꞌndyiiꞌ tsꞌon juu na ncyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na ican juu nnon jon. 8 Ee xeevahin ncüii nnon na mꞌaanꞌ tsꞌon juu, ndoꞌ ncüiichen xuee mañoon nnon ꞌnan na mꞌaanꞌ tsꞌon. Tyiꞌcüejon itsꞌaa juu.

Ntyja ꞌnaanꞌ tsanndyiaꞌ yo tsantya

9 Juu ntyjëëhë na vantyja tsꞌon Cristo na tsanndyiaꞌhin, chuhanꞌ na cüicjeeꞌ juu na njon conduihin ngꞌe na itsue Tyoꞌtsꞌonhin na conduihin jnda jon. 10 Majoꞌ juu ntyjëëhë na tyahin na mantyi vantyja tsꞌon juu Cristo, xjen na conanꞌcüejnaanꞌ ntyje tya juuhin ngꞌe na conduihin cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi cüineiinꞌ jndyi juu. Ee chaꞌxjen ntjaaꞌ jndëë na tyiꞌviooꞌhanꞌ, cje coꞌuaahanꞌ, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na ngenon tsantya. 11 Ee xjen na ndyova ndoꞌcüjioonꞌ na jminꞌ jndyihanꞌ, coꞌuaa tsco jndëë, ndoꞌ cocyaa ntjaaꞌ ꞌnaanhanꞌ, juu na nancooꞌ ntjaaꞌñeen, cotsuhanꞌ. Mandöꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsantya, ntycüii ntyja ꞌnaanꞌ jon viochen xjen na itsichon jon na nnintyantyichenhin.

Juu na iquenhanꞌ xjen tsꞌan yo juu na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin

12 Juu tsꞌan na minntyjeeꞌtyen quityquiiꞌ joo na iquenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌhin na ninꞌquitsquioohanꞌhin, min tyiꞌvacüaaꞌhin ntyja ꞌnaanhanꞌ, neiinꞌ tsanꞌñeen, ee vi na jndë tenonhanꞌ ndoꞌ tyiꞌquiꞌndyicjehin nnonhanꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon ntsiquindaaꞌ jonhin na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Ee jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na joo nnꞌan na veꞌngiohan jon, ncyꞌonhan cüentahanꞌ. 13 Ya na vaa ncüii nnon na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ tsꞌan na quitsitjahin, tyiꞌncꞌoonꞌ tsꞌon juu na nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian na quitsꞌaa juuhanꞌ. Ngꞌe nquii jon, minꞌncüii nnon natyia tyiꞌxeꞌquindëë ngayꞌoonhanꞌhin na ntsitjahin, min tyiꞌxeꞌquitsꞌaa jon ncüii nnon na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsitja tsꞌan. 14 Ee ncüii cüii tsꞌan ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin xjen na nquii juu ncyaa juu na juu ꞌnan natyia na ntꞌue jndyi tsꞌon juu na ninꞌquitsꞌaa juu, vayꞌoonhanꞌhin xjen ꞌnaanꞌhanꞌ. 15 Ndoꞌ juu na vayꞌoonhanꞌ tsanꞌñeen na quitsitjahin, vi na jndë tantjonhanꞌhin, itsijndaꞌhanꞌ na vaa jnaanꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ juu jnanꞌñeen, vi na jndë siquindëñꞌenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu chaꞌvijon tsꞌoo.

16 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌnchjihoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ na nnanꞌtiuhoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon itsꞌaa jon na vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na quitsitjahin. 17 Ee nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen ncyaa jon tsoñꞌen ꞌnan na coyꞌön cüenta na coteꞌjndeihanꞌ jaa. Tsoñꞌen ꞌnan na cojntyꞌia na conanꞌxueehanꞌ tsjöꞌndue, nquii jon tquenhanꞌ. Majoꞌ nquii jon min tyiꞌtsijonhanꞌhin yo joohanꞌ, ee covejndyo na conanꞌxueehanꞌ, majoꞌ nquii jon tyiꞌjon quitscüejndyo jon ntyja ꞌnaanꞌ na itsꞌaa jon yo jaa. 18 Ntyjantyi na ntꞌue tsꞌon jon, tyincyaa jon na cotaꞌntꞌö xcö ya na tantyja nnꞌön juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon na mayuuꞌhanꞌ. Nndaꞌ vaa na sꞌaa jon chaꞌ njonntyichen iquenhanꞌ jaa quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen na tquen jon.

Quitaꞌnguëëꞌ nchu vaa na icoꞌxen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon

19 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonmin. Tsoñꞌenhoꞌ cꞌoncjehoꞌ na quindyehoꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tyiꞌnanꞌcjehoꞌ na jen ninꞌquinduehoꞌ nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ, ndoꞌ mantyi cꞌonhoꞌ na nion mꞌanhoꞌ na conanꞌvjehoꞌ nnꞌan. 20 Ee xjen na conanꞌvjëëhë ntyjëëhë, itscuꞌhanꞌ na quintꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ na quitsamꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 21 Mangꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen na itsiꞌndaaꞌhanꞌ tsꞌan na tonnon jon, ndoꞌ mantyi yo ninꞌjoo ꞌnan tyia jndyi nanꞌxuanhanꞌ, quitjiñꞌenhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ndoꞌ yo na ndyiaꞌ nꞌonhoꞌ, cyꞌonhoꞌ cüenta juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon na conduihanꞌ najndei na yo juuhanꞌ nndëë ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ.

22 Majoꞌ quinanꞌmanhoꞌ ndëë nnꞌan na conanꞌquindëhoꞌ nchu vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee xe na aa veꞌ condye nguehoꞌhanꞌ min tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ, veꞌ conanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ. 23 Ee minninchen jaa na veꞌ condyëë nguë jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ tyiꞌquitaꞌnguëëꞌhanꞌ, itsijonhanꞌ ntyja njanhan chaꞌvijon tsꞌan na veꞌ ndyiaaꞌ ngue juu nnon yo jnon. 24 Ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ juu nchu vaa nnon juu yo jnonꞌhin, vja juu, ndoꞌ maninñoonꞌ ngitsuuꞌ ntcüeꞌ tsꞌon juu nchu vaa nnon juu. 25 Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon jnon. Juu jñꞌoonꞌñeen na taquintyja na quindë conduihanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jndë jndyaa jaa na tomꞌan nacje ꞌnaanꞌ jnan. Xe na aa cotquën cüentahanꞌ ndoꞌ ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ min tyiꞌcotsuuꞌ nnꞌön na ntꞌaha chaꞌxjen na coꞌxenhanꞌ, yajoꞌ tꞌman vaa na ndyio jon jnꞌaan jaa.

26 Minninchen tsꞌan na itsitiu nquii na quindë ya na itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ tyiꞌiquen nquii juu xjen tsa juu, itsiviꞌnnꞌan nquiihin. Veꞌ jnꞌaan ntyja na itsitꞌmaanꞌ juu jon. 27 Ntyja na icüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na aa quindë ya na itsitꞌmaanꞌ tsꞌan jon, ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ. Nque yotsca na jndë tjë tye yo ndyee, quitejndei tsꞌan yoꞌñeen naviꞌ na coquenon joo, ndoꞌ majoꞌntyi joo nanntcu ninnque. Ndoꞌ mantyi quen nquii tsꞌan cüenta na tyiꞌntsijonhin natyia na contꞌa nnꞌan na conanꞌjonhan nchu vaa na tsixuan tsonnangue.

2

Cüejon quintꞌahoꞌ yo nnꞌan, min nanninñenꞌ, min nantya

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa na taquintyja na tꞌman conduihin, tantꞌahoꞌ na njon ngiohoꞌ ncüii tsꞌan, majoꞌ ncüiichenhin tyiꞌquinjon ngioho. 2 Cüa, nnduë xe na aa ntsque ve nnꞌan naijon na covatjonhoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ncüii joohin tsantyahin na cüe jon ndiaa na yantyichen, ndoꞌ ñjon tsiꞌxꞌee sꞌon ijan ntꞌö jon. Majoꞌ ncüiichen tsanꞌñeen tsanjñenꞌhin, veꞌ ndiaa tjaaꞌ cüe juu. 3 Majoꞌ juu tsanꞌñeen na cüe jon ndiaa na yantyichen, xe na aa conanꞌjñꞌoonꞌhoꞌhin ndoꞌ nnduehoꞌ nnon jon: “Nndaꞌ ta, quijmanꞌ chjo ndöhin naijon na yantyichen.” Majoꞌ nnon juu tsanjñenꞌ nnduehoꞌ: “Ndö cüentyjeꞌ”, Oo xe na aa nnduehoꞌ nnon juu: “Quijmanꞌ tyuaa ndyo na vequityën.” 4 Ya na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ tyiꞌcüejon contꞌahoꞌ yo nnꞌan. Ñꞌenhan na njonhin ngiohoꞌ, majoꞌ ndyiiꞌ nnꞌan na tyiꞌquinjonhan ngiohoꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na tyia conanꞌtiu na tyiꞌjndyoyu cotjiꞌhoꞌ cüenta nchu vaa na njon condui ncüii cüii tsꞌan.

5 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ na viꞌntyjihoꞌ, quindyehoꞌ chjo jñꞌoon na matsjö. Covaaꞌ nnꞌön na icüji Tyoꞌtsꞌon nanninñenꞌ na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. Itsꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan jon ntsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon tsantya na minꞌncüii nnon tyiꞌitsitjahanꞌhin. Ndoꞌ joo nnꞌan na conanꞌviꞌngiohan jon, jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon na tsoñꞌen na condui jon na ityeꞌntjon jon, ntsiquindaaꞌ jonhanꞌ joohan. 6 Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na tyiꞌquinjon nque nanninñenꞌ. Ndoꞌ mangiohoꞌ na nque nantyaꞌñeen contꞌaviꞌhan ꞌoꞌ. Manquehin cotsachohinhoꞌ ntꞌö jüe chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌhoꞌ. 7 Ndoꞌ manquentyi nantya na conanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ xueeꞌ Cristo, nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin ntyja ꞌnaanhoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ xueeꞌ jon njon jndyihanꞌ ngiohoꞌ, manquii jon na tyiiꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon.

8 Vaa jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na taquintyja na tꞌman icoꞌxenhanꞌ. Itsohanꞌ: “Cüiviꞌntyjiꞌ minninchen tsꞌan chaꞌxjen na viꞌntyji nquii ꞌuꞌ.” Juu jñꞌoonvaꞌ xe na aa mavangueeꞌhanꞌ vaquinjonꞌ matsaꞌ. 9 Majoꞌ xe veꞌ cotjihoꞌ nin nnꞌan na contꞌahoꞌ na njon, yajoꞌ itsijndaꞌhanꞌ na conanꞌxuanhoꞌ jnan, ee jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, juuhanꞌ itsinchuꞌhanꞌ na jndë conanꞌtjahoꞌ. 10 Ee xe na aa vangueeꞌ tsꞌan tsochen jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ xe na aa itsitjahin ntyja ꞌnaanꞌ min veꞌ ninncüiihanꞌ, condui tsanꞌñeen tsꞌan na taꞌnan siquindë juu joo jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ, chujnan juu nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan tsoñꞌen jñꞌoonꞌ jon na icoꞌxenhanꞌ. 11 Ee manquiintyi jon na itso jon: “Tyiꞌncꞌonꞌ yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro”, mantyi itso jon: “Tyiꞌntscueꞌ tsꞌan.” Ndoꞌ xe na aa mavangueꞌ na tyiꞌcomꞌanꞌyaꞌ yo tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro, majoꞌ xe na aa iscueꞌ tsꞌan, jndë chujnanꞌ ndëë tsoñꞌen ntji ꞌnaanꞌ jon na icoꞌxenhanꞌ. 12 Vaa jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiquindyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ majuuntyihanꞌ, joꞌ ntcoꞌxen jon ꞌoꞌ na aa conanꞌvehoꞌhanꞌ, ndoꞌ aa taꞌnan. Mangꞌe joꞌ quintꞌahoꞌ cüenta nin jñꞌoon na nanꞌneinhoꞌ ndoꞌ nin ꞌnan na ntꞌahoꞌ. 13 Ee xe naneinhin na tyiꞌcꞌön na ntyꞌia ro nnꞌan ngiö, yajoꞌ juu xjen na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, min tyiꞌxeꞌcꞌoon jon na ntyꞌia rö ntyjii jon. Majoꞌ xe naneinhin mꞌan na ntyꞌia ro nnꞌan ngiö, yajoꞌ mantyi ncyꞌoon jon na ntyꞌia rö jaa ntyjii jon juu xjen na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan.

ꞌNan na itsꞌaa tsꞌan, tsiꞌmanhanꞌ na aa vantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon

14 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, xe na aa conduë na vantyja nnꞌönhin, majoꞌ xe tyiꞌquitejndei jaa tsꞌan ꞌnan na itsitjahanꞌhin, xe na aa nndaꞌ vaa na contꞌa, juu na vantyja nnꞌönhin, veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ¿Aa ntsinꞌman jon ñuan njanhan veꞌ ngꞌe na conduë na nndaꞌ? Tyiꞌjeꞌquindëë. 15 Cüa, nduë, xe na ncüii ntyjëëhë tsansꞌa, oo ncüii tsanscu na vantyja tsꞌon juu Cristo, juu xjen na itsitjahanꞌ ndiaa na ntcüe juu oo ꞌnan na ntcüaꞌ juu, 16 Ndoꞌ xe ncüiihoꞌ ngitso juu nnon tsanꞌñeen: “Ya ntyjë, cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ. Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌuꞌ na nninjndaꞌ ndiaa na ntcüeꞌ yo ꞌnan na ntcüaꞌ.” Ndoꞌ na nndaꞌ jñꞌoon tsuꞌ nnon tsanꞌñeen, xe tyiꞌninncyaꞌ ꞌnan na icanhanꞌhin, ¿Yuu vaa na itejndeihanꞌhin? 17 Ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja tsꞌon tsꞌan Cristo, majoꞌ tyiꞌninꞌncyaa juu ꞌnan na itsitjahanꞌ ncüiichen tsꞌan, juu na vantyja tsꞌon tsanꞌñeen, veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Nnꞌan na vantyja nꞌonhan na contꞌa na nndaꞌ, juu na vantyja nꞌonhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌoo.

18 Majoꞌ mꞌaan tsꞌan na ntsintcüeꞌ juu jñꞌoon nnön na ngitso juu: “ꞌUꞌ xiaꞌntyi na vantyja tsonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ja matejndei nnꞌan ꞌnan na icanhanꞌhin.” ꞌUꞌ na nndaꞌ vaa na matsuꞌ, quitsiꞌmanꞌ nnön nchu vaa na vantyja tsonꞌhin na tyiꞌcotejndeiꞌ nnꞌan ꞌnan na icanhanꞌhin, ndoꞌ ja yo na matejndei nanꞌñeen, ntsiꞌman nnonꞌ na vantyja tsꞌön jon. 19 Matsuꞌ na vantyja tsonꞌ na ninncüii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan. Juu jñꞌoonꞌñeen mayuuꞌhanꞌ, majoꞌ itsiquijñꞌeenhanꞌ ꞌuꞌ na mꞌaanꞌ tsonꞌ na xiaꞌntyi joꞌ ꞌnan icanhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ. Ee nque yotyia na cotyentjonhan nnon yutyia tque, mantyi vantyja nꞌonhan na ninncüii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan, ndoꞌ na nndaꞌ cotjiꞌhin cüenta, coquityuehin ata coviquijntyꞌehin. 20 Condui ꞌuꞌ tsꞌan na tsanꞌ xquenꞌ. Aa icanhanꞌ na quitsiꞌman nnonꞌ na ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu, majoꞌ min tyiꞌcotejndei juu nnꞌan, juu na vantyja tsꞌon tsanꞌñeen veꞌ jnꞌaanhanꞌ. 21 Chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsochiihi Abraham. Juu jnda jon Isaac, tyincyaa jonhin nnon Tyoꞌtsꞌon na tyio juuhin cjooꞌ ncüii nnontyiu chaꞌvijon na ninncyaa tsꞌan quiooꞌ nnon jon. Ndoꞌ ngꞌe na siquindë tsanꞌñeen jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon juu, joꞌ tquen jonhin na tajnan tsixuan juu. 22 Yajoꞌ quitquenhoꞌ cüenta na juu na tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon, juuhanꞌ siꞌmanhanꞌ yo ꞌnan na sꞌaa jon. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu na vantyja tsꞌon jon, tquenhanꞌ juuhanꞌ na quindëhanꞌ. 23 Ndoꞌ na nndaꞌ, juu jñꞌoon na tji Moisés, siquindëhanꞌ juuhanꞌ. Itsohanꞌ: “Nquii Abraham, tovantyja tsꞌon jon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ tquen jonhin na conduihin tsꞌan na tajnan tsixuan.” Ndoꞌ mantyi na itsininhanꞌ na condui tsanꞌñeen tsꞌan na ya jñꞌoonhin yo Tyoꞌtsꞌon.

24 Yajoꞌ itsiꞌmanhanꞌ na tquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na tajnan tsixuan juu xengꞌe ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itsꞌaa juu, chito veꞌ xiaꞌntyi ngꞌe na vantyja tsꞌon juuhin. 25 Ndoꞌ majoꞌntyi itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanscuntjaaꞌ Rahab. Ee nque nnꞌan na jñon Josué tsjoonꞌ tsanscuꞌñeen na tyequitquenhan cüenta nchu vaa juu tsjoonꞌñeen, tejndei juu nanꞌñeen ndoꞌ jñon ntcüeꞌ juuhan ncüiichen nato, chaꞌ nque sondaro tsjoonꞌ juu tyíꞌnanꞌcüjehan joo nanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa ꞌnan sꞌaa juu, tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu na tonnon jon. 26 Juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, vi na jnde jnduiꞌ juu na ndyiiꞌ na vandoꞌ juu, conduihanꞌ tsꞌoo. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ juu tsꞌan na veꞌ vantyja ngue tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ tyiꞌquitejndei juu ncüiichen tsꞌan yo ꞌnan na icanhanꞌhin, juu na vantyja tsꞌon tsanꞌñeen, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌoo.

3

Ntyja ꞌnaanꞌ tsa tsꞌan

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, nque nnꞌan na conanꞌmanhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, jantyichen na ntcoꞌxen jon joo nanꞌñeen. Ngꞌe joꞌ, yantyichen na tyiꞌjndyehoꞌ na ntsaqueꞌhoꞌ juu tsꞌianꞌñeen. 2 Tsoñꞌen jaa jndye nnon min na tyiꞌcaquinjoonꞌ ꞌnan contꞌaha. Majoꞌ xe na aa tyiꞌcotsitja tsꞌan ntyja ꞌnaan jñꞌoon na itsinin jon, conduihin tsan na tque itsꞌaa, ee xe na aa iquen jon cüenta ꞌndyo jon, nndëë ntquen jon xjen ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. 3 Chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ quitso, cotyꞌi frenon jndyue oꞌ chaꞌ ntquën xjen oꞌ na cꞌo oꞌ yuu va na ntꞌue nnꞌön, ndoꞌ yo joo frenonꞌñeen cotquën xjen ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaan oꞌ. 4 Ndoꞌ mantyi cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntꞌaandaa. Tꞌmanhanꞌ ndoꞌ jndei mꞌaan jndye na vantyquehanꞌ joohanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na vayꞌoonhanꞌ, chjo tscaaꞌ pala ꞌnaanꞌhanꞌ, majoꞌ yo juuhanꞌ itsꞌaa jon na cjahanꞌ minꞌcya ro yuu va na ntꞌue tsꞌon jon. 5 Mantyi ntyja ꞌnaanꞌ tsa tsꞌan. Chjohanꞌ quityquiiꞌ siꞌtsꞌo njanhan, majoꞌ yo joohanꞌ conanꞌsꞌa jaa, conanꞌntcu jaa, na jndye nnon ꞌnan na vaquinjonꞌ contꞌa. Ndoꞌ mantyi ncüii ntqueenꞌchon chjo, min na chjohanꞌ, majoꞌ nndëë ntscüꞌahanꞌ ninvaa ncüii jndëë tque. Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ natëꞌ na contꞌa ya na conanꞌnën jñꞌoon tyia cjooꞌ ncüiichen tsꞌan. 6 Ntyja ꞌnan na itsꞌaa tsa tsꞌan natëꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon chon. Ee joohanꞌ matꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhanꞌ, chito minꞌcya ro ncüiichen nnon siꞌtsꞌo njanhan. Ndoꞌ joohanꞌ contꞌahanꞌ na ninvaa siꞌtsꞌo njanhan nanꞌxuanhanꞌ jnan. Ee yo joohanꞌ conanꞌjmiinꞌ jaa ndëë nnꞌan tso xuee na cotsamꞌan. Joo yotyia na mꞌanvꞌio, joohan cotyiꞌhan chon jaa na conanꞌnën jñꞌoon tyia. 7 Nque nnꞌan condëë conanꞌxionꞌhan ncüii cüii nnon quiooꞌ na cotsacaꞌ yo ncüii cüii nnon quintsa yo tsoñꞌen quiooꞌ na cotsamanꞌ tsia, yo ninꞌquiooꞌ na mꞌan quityquiiꞌ ndaandue, ndoꞌ tondëë tonanꞌxionꞌ nanꞌñeen joo quiooꞌñeen. 8 Majoꞌ juu tsa tsꞌan, taꞌnan tsꞌan na nndëë ntsixionꞌhanꞌ chaꞌ na tyiꞌnanꞌnën jñꞌoon tsanꞌ. Juu tsa tsꞌan itsichonntyichenhanꞌ, ndiquindëë ntquen tsꞌan xjenhanꞌ. Itsiꞌndaaꞌhanꞌ nnꞌan, itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon ndaa ꞌndyo quitsu ntscueeꞌhanꞌ tsꞌan. 9 Yo ndaha conanꞌtꞌmaanꞌ jaa nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë, ndoꞌ mayo joontyihanꞌ conduë jñꞌoon tsanꞌ cjo nnꞌan na mantyi sia jonhan na jndui joohan chaꞌna nquii jon. 10 Conanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo jndyuë, ndoꞌ mantyi mayo joohanꞌ conanꞌnën jñꞌoon tsanꞌ cjo nnꞌan. ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, taviquichuhanꞌ na contꞌaha na nndaꞌ. 11 Ndaa ya yo ndaa jaquitson, mangiö na jeꞌquinduiꞌhanꞌ na maninꞌjuuntyi tsuiꞌ. 12 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, mangiohoꞌ tyiꞌjeꞌquitꞌuiiꞌ tëquichi tsꞌoon tëmanco, min tyiꞌjeꞌquitꞌuiiꞌ tëndëꞌ tsꞌoon tëndë. Mantyi ndaa ya yo ndaaja quitson, min tyiꞌxeꞌquinduiꞌhanꞌ na maninꞌjuuntyi tsuiꞌ.

Juu na jndaꞌ nquen nnꞌan, ve nnonhanꞌ min

13 Xe na aa mꞌaan tsꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na jndaꞌ xquen juu ndoꞌ tꞌman vaa na ivaaꞌ tsꞌon juu, cꞌoon juu na ntyꞌia ro nnꞌan nchjii juu, ndoꞌ quitsꞌaa juu tsoñꞌen chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ cüityincyooꞌ na conduihin tsꞌan na jndaꞌ xquen. 14 Majoꞌ xe na aa conanꞌtëëꞌ jndyi nꞌonhoꞌ nnꞌan, ndoꞌ yo na conanꞌquinjon nquehoꞌ, chintyi ntyjehoꞌ, yajoꞌ tyiꞌnanꞌntsahoꞌ na conanꞌtiuhoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na jndaꞌ nquen. Ee ya na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, nnintyincyooꞌ jndyoyu na conanꞌviꞌnnꞌan nquehoꞌ na conduehoꞌ na mayuuꞌ na jndaꞌ nquenhoꞌ. 15 Tsꞌan na nndaꞌ tsixuan, juu na jndaꞌ xquen juu, chito nquii Tyoꞌtsꞌon tyincyaahanꞌ, cüejonhanꞌ juuhanꞌ tsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangueva. Cüejonhanꞌhanꞌ yo chaꞌxjen juu na jndaꞌ nquen nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu na nndaꞌ vaa na jndaꞌ nquenhan, nquii yutyia incyaa juu na nanꞌxuanhinhanꞌ. 16 Ee minninchen tsꞌan na itsitëëꞌ jndyi tsꞌon juu ntyje, ndoꞌ na itsiquinjon nquiihin, chito nque ntyje juu, tsojnaanꞌ joꞌ conanꞌntjaꞌ nnꞌan ndoꞌ contꞌahan tsoñꞌen nnon natyia. 17 Majoꞌ juu na incyaa Tyoꞌtsꞌon na jndaꞌ xquen tsꞌan, nein min ꞌnan na itsꞌaahanꞌ. Navejndyee juu tsꞌan na tsixuanhanꞌ, mꞌaan juu na ntjuꞌ ꞌnan na itsitiu juu. Jndë joꞌ majuuntyihanꞌ itsꞌaahanꞌ na intꞌue juu nchu vaa chaꞌ joo nnꞌan na conanꞌntjaꞌhan, quintjo ya ntcüeꞌhan yo ntyjehan. Ndoꞌ mantyi conduihin tsꞌan na ya ñuan tsixuan juu yo ntyje juu, ndoꞌ min vandyaꞌ ntyjii ncüii tsꞌan yo juu, majoꞌ itsꞌaa juu na njon nchu vaa na ntyjii tsanꞌñeen. Tꞌman vaa na mꞌaan juu na ntyꞌia nnꞌan ntyjii juu. Tyiꞌquitsꞌaa juu na vayꞌoon juu jñꞌoon yo ncüii tsꞌan, majoꞌ ncüiichen tsanꞌñeen, min tyiꞌquitsue juu nnon juuhin. Ndoꞌ mantyi tyiꞌquitsꞌaa juu na ve vaa ntyja na vamꞌaan juu. Mantyi jndye vaa na itejndei juu nnꞌan. 18 Chaꞌxjen ncüii tsꞌan innonꞌ juu ꞌnan chaꞌ ngueꞌ ntjon, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na itsichon juu na quintjo ya ntcüeꞌ nnꞌan na conanꞌntjaꞌhin yo ntyjehan. Juu na itsichon tsanꞌñeen, tsꞌian na itsꞌaa juu na quintjo ya nanꞌñeen, jndye nnon ꞌnan ya coveꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌianꞌñeen.

4

Quitjueꞌcjehoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon

1 ¿Ndu ñꞌenhoꞌ na conanꞌquinanhoꞌ ndyiaꞌ yo ntyjehoꞌ, conanꞌntjaꞌhoꞌ yohan? ¿Nin tsꞌiaanꞌ na nndaꞌ vaa mꞌanhoꞌ? Aa chi nndaꞌ vaa ngꞌe na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ na cuaa ꞌnan ndueehoꞌ. Joohanꞌ cotquenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌhoꞌ na conanꞌquitaꞌhoꞌ tyiaꞌ yo ntyjehoꞌ. 2 Min ꞌnan na conanꞌcjaaꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na cuenhanꞌ ndueehoꞌ, majoꞌ ngꞌe na nndiquindëë ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, joꞌ nnanꞌcueeꞌhoꞌ tsanꞌñeen chaꞌ ꞌnaanꞌ juu ntjohanꞌ ndueehoꞌ. Ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ na cuen ꞌnaan nnꞌan ndueehoꞌ, ndoꞌ jnaanꞌ na tacuenhanꞌ, joꞌ conanꞌquinanhoꞌ ndyiaꞌ yo nnꞌan, conanꞌntjaꞌhoꞌ yohan. Ndoꞌ ꞌnan na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ, tyiꞌcuenhanꞌ ndueehoꞌ ngꞌe na tyiꞌcotanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na nninncyaa jonhanꞌ na ninjntꞌuehoꞌ. 3 Ndoꞌ xjen na cotanhoꞌ nnon jon na ꞌnan na ntꞌue nꞌonhoꞌ, itscuꞌhanꞌ na ninncyaa jonhanꞌ ngꞌe cochueꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotanhoꞌhanꞌ. Ee veꞌ cotanhoꞌ na quitejndei jonhoꞌ, chaꞌ nguein ꞌnan na nninjntꞌuehoꞌhanꞌ chaꞌxjen na caveeꞌ nꞌonhoꞌ. 4 Ndoꞌ na nndaꞌ xjen nnꞌanhoꞌ, itsijonhanꞌhoꞌ chaꞌvijon nanntcu na mꞌan sꞌahan, majoꞌ cotꞌahan jndyue mañoon nannon. ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ na joo nnꞌan na neiinꞌ jndyi nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na tsixuan tsonnangue, conduihan nnꞌan na tyiꞌquijndooꞌhan Tyoꞌtsꞌon? Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, minninchen tsꞌan na ntꞌue tsꞌon juu na ntsijonhin yo juu ꞌnan na tsixuan tsonnangue, nquii juu itsꞌaa juu na conduihin tsꞌan na jndooꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. 5 Oo ¿Aa mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na veꞌ jnꞌaan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itso jon: “Juu Espíritu Santo na tyincya Ja na cꞌoon Jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, tꞌman vaa na viꞌntyjii Jon ꞌoꞌ, ndoꞌ ntꞌue jndyi tsꞌon Jon na xiaꞌntyi Ja quinanꞌvengiohoꞌ?”

Nndaꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen. 6 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌman vaa na itejndei jon jaa chaꞌ nndëë ntji jaa ntyja ꞌnaan ꞌnan na ntꞌue jndyi nnꞌön na tyia nanꞌxuanhanꞌ. Ee mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon na jndui na sinin Salomón na itsohanꞌ: “Joo nnꞌan na conanꞌntsahin, icoꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen, majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌndyiaꞌhin na tonnon jon, itejndei jonhan.” 7 Mangꞌe na nndaꞌ itsiquindyihanꞌ, joꞌ quitjueꞌcjehoꞌ nnon jon. Juu xjen na itsichon yutyia na quinanꞌtjahoꞌ, quitaꞌhoꞌ nnon juu. Ee xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ nnannon juu ꞌoꞌ. 8 Quinanꞌndyooꞌhoꞌ na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ mantyi nquii jon ntsindyooꞌhin yohoꞌ. ꞌOꞌ na nanꞌxuanhoꞌ jnan, quitjihoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ chaꞌ nduihoꞌ na ntjuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ na ve vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo Tyoꞌtsꞌon, quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ nndëë nanꞌxuanhoꞌ na jiꞌuahoꞌ na tonnon jon. 9 Ngꞌe na ngiohoꞌ na conanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ncyahoꞌ na quitsichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhoꞌ, quityueehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. ꞌNan na incyaahanꞌ na neinhoꞌ ndoꞌ na concohoꞌ natyia na conanjonhoꞌ, quitsityia jndyihanꞌ ngiohoꞌ ata na ntycyaa ndaa ndëëhoꞌ. 10 Quitjueꞌcjehoꞌ nnon Cristo, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa. Quindue jndyoyuhoꞌ nnon jon ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ, yajoꞌ ntsiquinjon jonhoꞌ.

ꞌUꞌ tyiꞌncüjiꞌ cüenta na aa itsitja tsꞌan na vantyja tsꞌon

11 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, tananꞌneinhoꞌ jñꞌoon tyia nacjo ntyjehoꞌ. Ee na itsinin tsꞌan jñꞌoon tyia nacjo ntyje juu na mantyi vantyja nꞌonhan Cristo, ndoꞌ na icüjiꞌ juu cüenta na conanꞌtja nanꞌñeen, icüjiꞌ tsanꞌñeen jñꞌoon tyia nacjooꞌ jñꞌoon na iquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ itsꞌaa nquii juu na conduihin jüe na icüjiꞌ juu cüenta nin jñꞌoon na coꞌxenhanꞌ, chito conduihin tsꞌan na itsiquindë juu jñꞌoonꞌñeen. 12 Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ na manquiintyi jon ntcoꞌxen jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtja jaa na tonnon jon. Juu jon tsixuan jon na ntsinꞌman jon ñuan njanhan oo na aa ncjuꞌ jon jaa vꞌio. Ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ na ngitoxenhoꞌ ntyjehoꞌ na aa conanꞌtjahin tonnon nquii jon.

Joo ꞌnan na conanꞌjntꞌa na nntꞌa, min tyiꞌjndaꞌ na aa nnduihanꞌ

13 Vaa jñꞌoon na ninꞌquitsjö ndëë ꞌoꞌ na conduehoꞌ na xeevahin oo ꞌio cha ncꞌohoꞌ ncüiichen tsjoon, na ntjohoꞌ joꞌ ncüii chu na nntꞌahoꞌ jnda sꞌon. 14 Ndoꞌ min tyiꞌquindiohoꞌ nin ꞌnan na ngenonhoꞌ ꞌio cha. Ee itsijonhanꞌ ntyja na cotsamꞌan chaꞌvijon chincyutsꞌo na chjoviꞌ xjen covityincyooꞌhanꞌ, ndë joꞌ cotsu ntcüeꞌhanꞌ. 15 Yantyichen na quinduehoꞌ: “Xe na aa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ xe na aa nninncyaa jon na cotsamꞌanntyë, ntꞌa ꞌnan na mꞌaanꞌ nnꞌön.” 16 Majoꞌ ya na conanꞌjndaꞌhoꞌ na nin ncüii nnon ꞌnan na nntꞌahoꞌ na min tyiꞌcotan jndyeehoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na aa ntꞌue tsꞌon jon na nnduihanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ xjen nnꞌanhoꞌ, conanꞌntsa nquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na nntꞌahoꞌ. Ndoꞌ juu nanꞌñeen tyia tsixuanhanꞌ. 17 Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, itsiquindyihanꞌ na juu tsꞌan na ntyjii juu nin ꞌnan na chuhanꞌ na quitsꞌaa juu, min tyiꞌquitsꞌaa juuhanꞌ, majndaꞌ na vaa jnaanꞌ juu.

5

Nantya na vatꞌio contꞌa, quitquenhan cüenta

1 ꞌOꞌ nantya, quitquen yahoꞌ cüenta jñꞌoon na mantsjö ndëëhoꞌ. Quitsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ jndei quityueehoꞌ ngꞌe jndë mangüentyja xjen na ngenonhoꞌ naviꞌ. 2 Ee ꞌnan na conanꞌtjonhoꞌ na itsityahanꞌhoꞌ, jndë vandiꞌndaaꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi joo ndiaa ya ꞌnaanhoꞌ, cocüaꞌ quintyꞌuahanꞌ. 3 Ndoꞌ mantyi joo sꞌon ꞌnaanhoꞌ, sꞌon ijan yo sꞌon xuee, coꞌon tscüahanꞌ, ndoꞌ juu tscüaꞌñeen icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na conanꞌtycüiiꞌ ꞌoꞌ sꞌonꞌñeen ndëë nnꞌan. Mangüentyja xjen na viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ndoꞌ juu naviꞌñeen ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon chon na ntscohanꞌ ninvaa siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ. Majoꞌ ngueemin na matsꞌia conanꞌjndyentyichenhoꞌ sꞌon ndoꞌ naneinhin jndë tindyo na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan. 4 Majoꞌ matsjö ndëëhoꞌ, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa tontꞌahoꞌ yo moso ꞌnaanhoꞌ na totyjehan ꞌnaanhoꞌ na tueꞌ. Tonanꞌviꞌnnꞌanhoꞌ nanꞌñeen na tyiꞌquindë xoquituꞌ na totyionhoꞌhin. Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen najndei na conduihin, jndë indyii jon na conanꞌxuaa nanꞌñeen ndëëhoꞌ na nndaꞌ contꞌahoꞌ. 5 ꞌOꞌ taquintyja na ya mꞌanhoꞌ tsonnanguevahin. Coninncyatohoꞌ yo minninchen nnon ꞌnan na caveeꞌ ngiohoꞌ. Chaꞌxjen conanꞌquiꞌmën quiooꞌ na ndëcya nnanꞌcuëëꞌ juu oꞌ, manndaꞌ ro itsijonhanꞌ ꞌoꞌ na coninncyañꞌenhoꞌ yo tsoñꞌen nnon ꞌnan na ntꞌue nꞌonhoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌquitquenhoꞌ cüenta na mavaaviꞌ xjen na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. 6 Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na nque nanmꞌannꞌian quityiꞌhan joo nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon vancjo chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌhin, ata contꞌahoꞌ na quinanꞌcüje nanꞌñeen joohan, ndoꞌ min tanchu ya na nndëë ngitaꞌhin na tyiꞌntꞌahoꞌ natëꞌhin.

Cꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ quityquiiꞌ na inchjehanꞌ ꞌoꞌ

7 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, cüendooꞌhoꞌ na mancüjeeꞌ nndaꞌ jon, tyiꞌndyioonꞌ nꞌonhoꞌ na coquenonhoꞌ nanꞌminꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na inonꞌ ntjon. Juu tsanꞌñeen iminndooꞌ jon ndaatsuaꞌ na ngioo jndyee yo ndaatsuaꞌ na matsꞌia chaꞌ ngueꞌ ntjon ꞌnaanꞌ jon na ntyjee jonhanꞌ na nninjntꞌuehinhanꞌ. 8 Ngꞌe na tajndye xjen vitja na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ ta Jesús, joꞌ yo na tꞌman nꞌonhoꞌ cüendooꞌtyenhoꞌhin, chaꞌxjen juu tsanꞌñeen na iminndooꞌ jon na ngueꞌ ntjon ꞌnaanꞌ jon.

9 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, tyiꞌntyiooꞌ jnan ntyjehoꞌ yo ꞌnan na coquenonhoꞌ, ee xe na aa contꞌahoꞌ na nndaꞌ, ncüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na nquehoꞌ vaa jnanhoꞌ. Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na nquii jon na conduihin na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja na conanꞌtjahan, mavaaviꞌ xjen na nndyo ntcüeꞌ jon. 10 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, joo nnꞌan na toninncya jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëëhin ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na nguaa, tomꞌanhan na tꞌman nꞌonhan quityquiiꞌ joo naviꞌ na toquenonhan. Mantyi nquehoꞌ ncyahoꞌ na joo jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na toquenon nanꞌñeen, nnanꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ na mantyi cꞌonhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ quiiꞌ ꞌnan na coquenonhoꞌ. 11 ꞌOꞌ mangiohoꞌ na nque nnꞌan na contjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon min na coquenonhin naviꞌ, joo nanꞌñeen conduihin nnꞌan na mꞌanhan na neinhan. Jndë jndyehoꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu Job, na tontjotyenhin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon min na jndye nnon naviꞌ na toquenon jon. Ndoꞌ mantyi cotquenhoꞌ cüenta na joo ꞌnan ya na totsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yohin vi na jndë tenon naviꞌñeen. Ee nquii jon, ya ñuan tsixuan jon ntyja ꞌnaan nnꞌan ndoꞌ ntyꞌia rohan ntyjii jon.

12 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ndö jñꞌoon na tꞌmanntyichen na matsjö ndëëhoꞌ. Ya na ncüiihoꞌ ninꞌquitsiꞌman nquiiꞌ juu na mayuuꞌ cüii jñꞌoon na itso juu, tyiꞌngitso juu na ntyjii Tyoꞌtsꞌon. Min tyiꞌngitso juu na nquii jon na mꞌaan quiñoonꞌndue ndyiaaꞌ jon na nndaꞌ vaa chaꞌxjen na tso juu. Min tyiꞌngitso juu na nquii jon na tquen tsonnangue ntyjii jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itso juu. Xjen na itso juu na mayuuꞌ ncüii jñꞌoon, cüiyuuꞌhanꞌ. Ndoꞌ xe na aa itso juu na tyiꞌyuuꞌ ncüii jñꞌoon, cüityincyooꞌ na tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ya na conanꞌneinhoꞌ chaꞌna tsjö ndöꞌ, tana itsijndaꞌhanꞌ na quitꞌuii Tyoꞌtsꞌonhoꞌ.

Jndye nnon itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon xengꞌe na conanꞌnën nnon jon

13 Xe na aa ndyiiꞌ ncüii ꞌoꞌ na vaa ncüii nnon ꞌnan na nchjehanꞌhin, quitsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quitejndei jonhin. Ndoꞌ mantyi xe na aa ndyiiꞌ ncüii ꞌoꞌ na neiinꞌ juu, quitsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon na ita juu alabanzas. 14 Ndoꞌ xe na aa mꞌaan nin ꞌoꞌ na viiꞌ juu, queenꞌ juu nnꞌan na conintquehan ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na cꞌohan na mꞌaan juu. Ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, quitanhan nnon Tyoꞌtsꞌon na quitsinꞌman jonhin, ndoꞌ yo xueeꞌ ta Jesús quityeehin nchenꞌhin. 15 Ndoꞌ juu jñꞌoon na cotan nanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu ngꞌe na vantyja nꞌonhan jon, ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ ntsinꞌman jon tsanviiꞌñeen ndoꞌ ntsue jonhin. Ndoꞌ mantyi juu tsanꞌñeen, xe na aa vaa jnaanꞌ juu, ntsitꞌman tsꞌon jonhin. 16 Mangꞌe na nndaꞌ, joo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon jon, ncüii ro ncüiihoꞌ quitjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ. Ndoꞌ mantyi nque ntyjehoꞌ na itꞌuii tycuhin, ninnquiiꞌchen quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhin na quitsinꞌman jonhan. Juu tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Cristo na jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan tsixuan juu, nquii najndei na condui jon, tꞌman vaa na covityincyooꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na ican tsanꞌñeen nnon jon. 17 Nquii Elías tonduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndyu na toxenꞌchen totsinin jon jñꞌoon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Matsꞌanhin chaꞌxjen minꞌcya ro jaa. Nquii jon yo manchaꞌchen tsꞌon jon tcan jon na tyíꞌnguaꞌ, ndoꞌ siquindë Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na tcan jon ee ndye chu xoncüe tatuaꞌ. 18 Ndoꞌ vi ndëcya, tcan jon na quitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na cuaꞌ nndaꞌ, ndoꞌ tuaꞌ, ndoꞌ ntjon na jnon nnꞌan tueꞌhanꞌ.

19 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, xe ncüiihoꞌ na vajnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ ndoꞌ ntsitycyaaꞌhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ ncüiichen ntyjehoꞌ ntejndei jonhin na ntcüeꞌ juu, 20 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ na minninchen ncüii ꞌoꞌ na itsintcüeꞌ juu tyje juu nato na tyiꞌya na njon tsanꞌñeen na itsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, tsinꞌman jonhin na tyiꞌquitsu ñuaanꞌ juu. Ndoꞌ xengꞌe na nndaꞌ sꞌaa tsanꞌñeen yohin, itsꞌaa jon na juu jnan na nintotsixuan juu, jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin.

1 Pedro

1

2

3

4

5

Tson Navejndyee Na Tji Pedro

1

Incyaa Pedro tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan na jndë tycya

1 Ja Pedro macüji tsonva. Condui ja tsꞌan na iꞌua Jesucristo tsꞌian nnön na jöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon, matscüenön tsonvahin ndëëhoꞌ xengꞌe juu naviꞌ na coquenonhoꞌ na jndë tycyahoꞌ, ndoꞌ naneinhin veꞌ mꞌan yahoꞌ ndyuaa Ponto, yo Galacia, yo Capadocia, ndoꞌ Asia yo ninꞌBitinia. 2 Vitjachen na tquen tyëëhë Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, ndoꞌ ntyjii ya jon na ncüji jon ꞌoꞌ na nnduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon. Ndoꞌ neinhin, majndë conduihoꞌ cüentaaꞌ jon ngꞌe nquii Espíritu Santo ityiiꞌ jon ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Condui na nndaꞌ chaꞌ nnanꞌquindëhoꞌ tonnon jon ndoꞌ na ntsintjuꞌ jon ñuaanhoꞌ yo neoonꞌ Jesucristo. Macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na juu naya na tsixuan jon, jndyentyichenhanꞌ cyꞌonhoꞌ cüenta yo ninꞌjuu na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin.

Ncya ya Tyoꞌtsꞌon juu na contyja nnꞌönhin vandoꞌhanꞌ

3 Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tye nquii Jesucristo na juu jon conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, cüitꞌmaanꞌhin. Juu jon taquintyja na tꞌman vaa na ntyꞌia ro jaa ntyjii jon. Ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ, joꞌ jndë tyincyaa jon na tui xco jaa ngꞌe na tandoꞌ xco Jesucristo. Ngꞌe na nndaꞌ, joꞌ juu na contyja nnꞌön, mantyi vandoꞌhanꞌ. 4 Na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ ninncyaa Tyoꞌtsꞌon na nndahoꞌ ncüii naya na vavehanꞌ quiñoonꞌndue na ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Juu na ntsiquindaaꞌ jonhoꞌ, jeꞌquintycüiihanꞌ, min jeꞌcüiꞌndaaꞌhanꞌ, ndoꞌ juu na nanncooꞌ tsixuanhanꞌ, manchaꞌ xjen mꞌanhanꞌ. 5 Ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo, joꞌ ivantyjeeꞌ Tyoꞌtsꞌonhoꞌ yo maninjuu najndei na conduihin. Ngꞌe na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ. Ntsiꞌman jon na ntsꞌaa jonhanꞌ juu xuee na matsꞌia.

6 Mangꞌe na ngiohoꞌ na ntsinꞌman jon ñuaanhoꞌ, joꞌ tꞌman incyaahanꞌ na neinhoꞌ, min na chjo ro xjen itsichjooꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ ngꞌe jndye nnon naviꞌ na coquenonhoꞌ. 7 Ee juu na vantyja nꞌonhoꞌ itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen tsꞌian na condui yo sꞌon ijan. Conanꞌco nnꞌan juuhanꞌ quityquiiꞌ chon na jminꞌntyichen chaꞌ ntsixuan sꞌonꞌñeen na njonntyichenhanꞌ. Majoꞌ juu na covantyja nnꞌön Cristo xjen na covenön ꞌnan na ninꞌquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ jaa, juuhanꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, chichen sꞌon ijan, ꞌnan na ndëë ntycüii na njonhanꞌ. Juu na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús, vi na jndë covityincyooꞌ na ya jnduiꞌ ꞌoꞌ quityquiiꞌ joo naviꞌminꞌ na coquenonhoꞌ, juu xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ Jesucristo, ntsiquinjon Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, ndoꞌ ntsꞌaa jon na nnanꞌjonhoꞌ yo Cristo naijon conditꞌmaanꞌ jon.

8 Nquii Jesucristo, min na tacojntyꞌia ndëëhoꞌhin, majoꞌ conanꞌviꞌngiohoꞌhin. Ndoꞌ min nanein tacojntyꞌiahoꞌhin, mancüiixjen covantyja nꞌonhoꞌhin, ndoꞌ juuhanꞌ incyaahanꞌ na nein jndyihoꞌ ngiohoꞌ ata ndicüijndaꞌ nchu vaa nquii jñꞌoon na nnduehoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na taquintyja na njon jndyihin ngiohoꞌ, ndoꞌ nditꞌmaanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 9 Ee ngꞌe juu na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo, joꞌ na coyꞌonhoꞌ cüenta juu na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ.

10 Ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen, nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen na toninncyahan jñꞌoonꞌ jon ntyja ꞌnaan ꞌnan na nguaa, tojooꞌ yantyi nꞌonhan na ninꞌcüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Chen jndyi tonanꞌjnꞌaanhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na nincüaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. 11 Nquii Espíritu na condui nquii Cristo na itscüenon jonhin quiiꞌ nnꞌön, tomꞌaan jon yo nanꞌñeen. Mantyi totsiꞌman jon ndëëhan joo naviꞌ tꞌman na ngenon Cristo, ndoꞌ mantyi yo ntyja ꞌnaanꞌ na ndëcya nditꞌmaanꞌ nquii jon. Tonanꞌchon jndyi nanꞌñeen na ninꞌcüaaꞌ ya nꞌonhan nin tsꞌan tsiꞌmanhanꞌ na ntsixuan juu tsꞌianꞌñeen ndoꞌ cüan na nnduihanꞌ. 12 Majoꞌ totsiꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen na joo jñꞌoon na toninncyahan, tyíꞌvacüjaꞌhanꞌ joohan. Joo jñꞌoonꞌñeen na jndë macondyehoꞌhanꞌ nanein, macüenta nquehoꞌhanꞌ. Nque nnꞌan na jndë tonanꞌneinhan jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Cristo ndëëhoꞌ, tonanꞌquindyihan ꞌoꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ yo maninjuu najndei na tsixuan nquii Espíritu Santo. Joo jñꞌoonminꞌ, nque ángeles ninꞌcüaaꞌ jndyi nꞌonhinhanꞌ.

Iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa na quinanꞌxuan ñuan nquiiꞌ na tonnon jon

13 Ngꞌe na nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ, quitquen xoncüehoꞌ ꞌnan na mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ yo na jndaꞌ nquenhoꞌ. Juu na cotsamꞌanhoꞌ, quitquen nquehoꞌ xjenhanꞌ. Xiaꞌntyi cꞌonhoꞌ na cüendooꞌ tcüihoꞌ juu naya na ntsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ xjen na nndyo nndaꞌ Jesucristo. 14 Ndoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntsinda Tyoꞌtsꞌon, joꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌ na tonnon jon. Min tyiꞌnanꞌjonhoꞌ yo joo ꞌnan tyia na tonanꞌjontohoꞌ yohanꞌ juu xjen na tyíꞌquitajnꞌaanhoꞌhin. 15 Nquii Tyoꞌtsꞌon na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ, conduihin ñuan nquiiꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen ntyja na cotsamꞌanhoꞌ, mantyi ꞌoꞌ quinanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ na tonnon jon. 16 Ee jndui jñꞌoonꞌ jon na itsohanꞌ: “Ngꞌe na condui Ja ñuan nquiiꞌ, mantyi ꞌoꞌ quinanꞌxuanhoꞌhanꞌ.”

17 Ya na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, conduehoꞌ tyehoꞌhin ndoꞌ na ngiohoꞌ na cüejon ntcoꞌxen jon ncüii cüii tsꞌan nchu vaa na itsꞌaa juu. Mangꞌe na nndaꞌ, xuee na tonnonchen na veꞌ mꞌan yahoꞌ ncüii cüii tyuaa naijon jndë tycyahoꞌ, joꞌ cꞌonhoꞌ na cüincyaaꞌ nꞌonhoꞌ jon. 18 Ee mangiohoꞌ na nque ndochihoꞌ tonduehan jñꞌoon nchu vaa ꞌnan na quintꞌahoꞌ chaꞌ ntsiquindyaa Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. Majoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen tyiꞌcüijntꞌue jonhanꞌ, veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Ee mangio yahoꞌ na chito sinꞌman jon ñuaanhoꞌ yo sꞌon ijan oo yo sꞌon xuee, joohanꞌ contycüii na njonhanꞌ. 19 Sinꞌman jon ñuaanhoꞌ yo juu neoonꞌ nquii Cristo, na taquintyja na njon conduihanꞌ. Nquii jon conduihin Quitsman Chjo na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na minꞌncüii jnaanꞌ jon, minꞌncüii nnon taꞌnan itsꞌaahanꞌ na tyiꞌntjuꞌ conduihin. 20 Vitjachen na ntquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue, ndoꞌ jndë tꞌua jon tsꞌian nnon Cristo na ngenon jon na nndaꞌ. Majoꞌ ata ndyumin na matsꞌia, tyincyaa jon na jndyo Cristo na ntejndei jon ꞌoꞌ. 21 Naneinhin ntyja ꞌnaanꞌ jon na vantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquiintyi jon tyincyaa jon na vandoꞌ xco Cristo vi na jndë tueꞌ jon ndoꞌ sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na cüitꞌmaanꞌhin. Ndoꞌ ngꞌe na sꞌaa jon na nndaꞌ, ninnquiiꞌchen ntyja ꞌnaanꞌ Cristo mꞌanhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na tꞌman qui nꞌonhoꞌhin.

22 Nein na coꞌndyiihoꞌ na juu jñꞌoon na mayuuꞌ coꞌxenhanꞌ ꞌoꞌ, juuhanꞌ jndë tquenhanꞌ na ntjuꞌ ñuaanhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan Jesucristo, joꞌ cjooꞌ yaya nꞌonhoꞌ na cüivengiohoꞌhin yo na xoncüii nꞌonhoꞌ. 23 Ee chito jndë tui xcohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ncüii nnon tsjan na contycüiihanꞌ. ꞌOꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌhanꞌ na jeꞌquintycüii na mꞌaanhanꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ jndë tui xcohoꞌ. 24 Chaꞌna jñꞌoonꞌ jon na tji Isaías na itsohanꞌ:

Itsijonhanꞌ ncüii cüii tsꞌan chaꞌvijon tsco jndëë.

Ndoꞌ tsoñꞌen ntyja ꞌnaanhan na njon conduihanꞌ itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ntjaaꞌ jndëë,

ee vi na jndë tꞌuaa tsco jndëë,

cocyaa ntjaaꞌ ꞌnaanhanꞌ.

25 Majoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon,

tyiꞌjon quintycüi mꞌaanhanꞌ.

Ndöꞌ vaa itsiquindyi jñꞌoon na tji Isaías. Ndoꞌ majuuntyi jñꞌoonꞌñeen, conduihanꞌ jñꞌoon na toninncya nnꞌan ndëëhoꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ.

2

1 Mangꞌe joꞌ, tsoñꞌen nnon natyia yo ninꞌtsoñꞌen na itsiviꞌnnꞌanhanꞌ nnꞌan, quinanꞌtcyaaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. Mꞌan nnꞌan na contꞌa nquehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quitscuꞌhanꞌ ncüii nnon natyia na contꞌahan, majoꞌ ꞌoꞌ tavintꞌahoꞌhanꞌ. Tyiꞌnanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌ joo nnꞌan na min ꞌnaan, ndoꞌ ꞌoꞌ na taꞌnanhanꞌ. Quitsacüentyjeeꞌhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ jñꞌoonviꞌ nacjo nnꞌan. 2 Yoꞌndaa na xe jnda xco na tuihin, ninnquiiꞌchen ndaatsu ndyee yoꞌñeen na ninꞌquiteiꞌ joo. Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ ndaatsu ninnquiiꞌ. Quitquen yantyihoꞌ na cüijntꞌuehoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ ngaquehoꞌ ntyja na itsinꞌman jon ñuaanhoꞌ. 3 Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ xe na aa mayuuꞌ cotquen yahoꞌ cüenta na nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon ꞌoꞌ, tꞌman vaa na ntyꞌia rohoꞌ nchjii jon.

Condui Cristo tsjöꞌ na vandoꞌ

4 Ninnquiiꞌchen quinanꞌndyooꞌhoꞌ na mꞌaan Jesucristo, nquii jon na conduihin tsjöꞌ na vandoꞌ. Nque nnꞌan tjiꞌhan cüenta na tyíꞌcüijntꞌue jon, majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tji jonhin na conduihin tsjöꞌ na njon jndyi. 5 Mantyi nquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, conduihoꞌ ntjöꞌ na cotaꞌndoꞌ. Ngꞌe joꞌ ncyahoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon ninjntꞌue jon ꞌoꞌ na ntsia jon vꞌaa naijon na ncꞌoon nquii jon. Quityquiiꞌhanꞌ iꞌua jon tsꞌian ndëëhoꞌ na conduihoꞌ ntyee na jiꞌua nanꞌxuanhan na xiaꞌntyi nnon jon na cotyeꞌntjonhoꞌ, yo na ninncyahoꞌ na nquii Espíritu Santo ntcoꞌxen jon ꞌoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ. Joo tsꞌianminꞌ na caveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon ngꞌe Jesucristo. 6 Mangꞌe joꞌ nacjooꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tji Isaías vaa jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ:

Quitquenhoꞌ cüenta, quityquiiꞌ juu tsjoon Sión, joꞌ maquën tsjöꞌ naijon na tjiꞌhanꞌ nqui tsjaanꞌ vꞌaa, ncö tji tsjöꞌñeen ntyja njan, ndoꞌ njon jndyi conduihin.

Minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon juu jon, tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ na ncüjiꞌ tsanꞌñeen cüenta na veꞌ jnꞌaanhanꞌ.

7 Ntyja ꞌnaan ꞌoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ, nquii jon na conduihin tsjöꞌvaꞌ, njon jndyihin ngiohoꞌ. Majoꞌ ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon, itsiquindëhanꞌ ncüiichen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsohan:

Nque nnꞌan na conanꞌva vꞌaa, tyqueꞌhan tsjöꞌ, jnduehan na tyiꞌjeꞌcüijntꞌuehanꞌ.

Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon na conduihin tsjöꞌ nqui tsjaanꞌ vꞌaa.

8 Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ na itsohanꞌ:

Juu tsjöꞌvahin conduihin ncüii na ntyja ꞌnaanꞌ jon itscyaahanꞌ nnꞌan.

Ee jnaanꞌ na tyíꞌcantyja nꞌonhan nchu vaa na itso juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin juu tsjöꞌñeen, joꞌ na itscyaahanꞌhin. Nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon na ntquenonhan ngꞌe tajnanꞌquindëhan chaꞌxjen juu jñꞌoon na tquen jon.

Nnꞌan na condui cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon

9 Majoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ nquii jon. Ndoꞌ mantyi conduihoꞌ ncüii tmaanꞌ ntyee na cotyentjon nnon nquii jon na taquintyja na conintquehin, joꞌ nquii Cristo. Ndoꞌ mantyi conduihoꞌ ncüii tmaanꞌ nnꞌan na iquen Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuan ñuan nquiiꞌ. Conduihoꞌ nnꞌan na sijnda jon cüentaaꞌ nquii jon. Nquii jon na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ, nanꞌminꞌ itsꞌaa jon yohoꞌ chaꞌ quitjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëë nnꞌan na taquintyja nquii jon tꞌman conduihin. Nquii jon tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na jnduiꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ najaan na tsixuan jnan ndoꞌ na saqueꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naxuee na condui nquii Cristo na taxjen ya jndyi conduihanꞌ. 10 Ndyu na toxenꞌchen tyíꞌconduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ naneinhin manquehoꞌ conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon. Toxenꞌchen tyíꞌquindiohoꞌ na ntyꞌia rohoꞌ ntyjii jon, majoꞌ naneinhin covaaꞌ nꞌonhoꞌ na nndaꞌ vaa nchjii jon yo ꞌoꞌ.

Ndö vaa cꞌonhoꞌ tondëë nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon

11 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na viꞌntyji ꞌoꞌ, conduihoꞌ nnꞌan na veꞌ mꞌan yahoꞌ ndyuaaminꞌ naijon jndë tcyahoꞌ. Matsꞌa tyꞌohoꞌ na taninncyahoꞌ xjen ndëë joo ꞌnan na tyia na ntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan. 12 Juu na cotsamꞌanhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ min na aa conanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ, joꞌ mancüiixjen ntquenhan cüenta na cotsamꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ na nndaꞌ, juu xuee na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, nnanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen jon xengꞌe na jndyoyu na totsamꞌanhoꞌ quiiꞌ ntꞌanhan.

Quitjueꞌcje jaa ndëë nanmꞌannꞌian

13 Ngꞌe na conduihoꞌ cüentaaꞌ ta Jesús, joꞌ quitjueꞌcjehoꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan nanmꞌannꞌian. Navejndyee nnon nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, ee nquii jon taquintyja tꞌman conduihin na icoꞌxen jon. 14 Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na coꞌontyja na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na mantyi conduihan nanmꞌannꞌian yo jon. Ee iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quitꞌueviꞌhan joo nnꞌan na tyiꞌya contꞌa, ndoꞌ nnanꞌneinhan jñꞌoon ya ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotsamꞌanhan chaꞌxjen na chuhanꞌ. 15 Ee Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon na quintꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsichenhanꞌ jndyue nnꞌan na tyiꞌjndaꞌ nquen na veꞌ jñꞌoon tsanꞌ na conduehan cjohoꞌ.

16 ꞌOꞌ conduihoꞌ nnꞌan na jndë siquindyaa Tyoꞌtsꞌon quityquiiꞌ juu ꞌnan natyia. Majoꞌ tyiꞌntjiꞌhoꞌ cüenta na sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ nninncyaahanꞌ na vanaan na nntꞌachenhoꞌ ꞌnan natyia. Quintꞌahoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na ntsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na cotyentjontyenhoꞌ nnon jon. 17 Ncüii cüii tsꞌan, quinanꞌmanhoꞌ nnon juu na njonhin ngiohoꞌ. Quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Jesús. Ninnquiiꞌchen quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitsincyaaꞌhanꞌ nꞌonhoꞌ na nntꞌahoꞌ ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ ntyjii jon. Ndoꞌ mantyi nquii ta tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, quintꞌahoꞌ na njonhin.

Juu naviꞌ na tenon Cristo, vaa na itsiꞌmanhanꞌ ndëë

18 ꞌOꞌ na conduihoꞌ moso ndëë patrón ꞌnaanhoꞌ, yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ quitjueꞌcjehoꞌ ndëëhan na quitaꞌngueeꞌhoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na conduehan. Chito xiaꞌntyi na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ ndëë joo nanꞌñeen na ya nnꞌanhan ndoꞌ na viꞌngiohan ꞌoꞌ, majoꞌntyi quintꞌahoꞌhanꞌ yo joo patrón na tëëꞌ nꞌonhan ꞌoꞌ. 19 Ee nquii Tyoꞌtsꞌon caveeꞌ nchjii jon xe na aa nan tsꞌan joo naviꞌ na iquenon juu min na tyiꞌyuuꞌ na sitjahin ngꞌe na ntyjii juu na nquii jon mꞌaan jon yohin. 20 Ee tyiꞌtsitꞌmaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon xe na aa conanꞌquii nꞌonhoꞌ na cotjaꞌ patrón ꞌoꞌ jnaanꞌ na jnanꞌtjahoꞌ ndëëhan. Majoꞌ xe na aa cotjaꞌhan ꞌoꞌ ngꞌe ncüii nnon ꞌnan naya na contꞌahoꞌ, ndoꞌ na conanꞌquii nꞌonhoꞌ na nndaꞌ coquenonhoꞌ, juu nanꞌñeen na contꞌahoꞌ caveeꞌ ntyjii jonhanꞌ. 21 Ee nquehoꞌ na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ, sijndaꞌ jon na ntquenonhoꞌ naviꞌminꞌ, ngꞌe mantyi nquii Cristo tquenon jon naviꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ tjon jon, itsiꞌmanhanꞌ na cotsananꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na totsꞌaa nquii jon. 22 Juu jon minꞌncüii tacotsitjahin min tacotsinin jon jñꞌoon quintu. 23 Ee juu xjen ya na tonanꞌcüejnaanꞌ nnꞌanhin, tajñꞌoon jnaanꞌ sintcüeꞌ jon. Min juu xjen na tontꞌaviꞌ nnꞌanhin, taꞌnan tso jon na ndyionhan nnon jon. Jntyꞌii jon na nquii Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxen jon tsoñꞌen chaꞌxjen na chuhanꞌ, quitsijndaꞌ jon tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ juu chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. 24 Manquiintyi Cristo, tëchu jon jnan jaa juu xjen na tꞌion nnꞌan jon nnon tsojnꞌaan, chaꞌ nndëë nnanꞌxuan jaa ntꞌoo ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ndoꞌ ngotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndyoyu condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Cüii cüiii nnon joo na tqueeꞌ Cristo, yo joohanꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. 25 Ee ntyja ꞌnaan nquehoꞌ, totsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon quinman na ꞌio ꞌio cocya oꞌ, majoꞌ naneinhin jndë ntcüeꞌhoꞌ yo nquii Cristo. Conduihin na ivantyjeeꞌ jon ꞌoꞌ ndoꞌ icꞌiooꞌ jon ndëëhoꞌ chaꞌ na itsꞌaa tsꞌan na ivantyjeeꞌ quinman.

3

Ndö vaa na icanhanꞌ na cꞌon nnꞌan na jndë tonco

1-2 Mantyi ꞌoꞌ nanntcu na mꞌan sꞌahoꞌ, quitaꞌngueꞌhoꞌ ꞌnan na nꞌonhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, xjen na cotquenhan cüenta nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ tondëëhan na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ jon yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ, joꞌ ntcüeꞌ nꞌonhan ndoꞌ ngantyja nꞌonhan ta Jesús min na tatyꞌoo contꞌahoꞌhin. 3 Chito xiaꞌntyi yo ꞌnan na cojntꞌue nquehoꞌ na cüinancooꞌhoꞌ ndëëhan, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtycüiꞌhoꞌ sonquenhoꞌ, oo na conanꞌtycüiꞌhoꞌ yo ꞌnan na jndë yo sꞌon ijan, oo na cocüehoꞌ ndiaa na ya jndyi. 4 Chuhanꞌ na quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ quinanꞌxuanhoꞌ ncüii nnon na tyiꞌcovityincyooꞌhanꞌ ndëë nnꞌan. Juu nanꞌñeen na cꞌonhoꞌ na nancooꞌhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon na vengiohoꞌ nnꞌan, min tyiꞌnanꞌtëëꞌ nꞌonhoꞌhin, ya na nndaꞌ vaa na conduihoꞌ na nancooꞌ ꞌoꞌ, juuhanꞌ njon jndyihanꞌ ntyjii jon. 5 Ndyu na toxenꞌchen nque nanntcu na yo jiꞌua tonanꞌxuanhin na tonanꞌqui nꞌonhan jon, manndaꞌ vaa tontꞌahan na sinancooꞌhanꞌhin. Totjueꞌcjehan ndëë nnonhan. 6 Nquii Sara, manndaꞌ vaa totsꞌaa jon. Tovangueeꞌ jon jñꞌoon na totso Abraham. Totso juu ntyja ꞌnaanꞌ jon na conduihin na tocoꞌxen jonhin. Ndoꞌ naneinhin ꞌoꞌ nanntcu, conduihin chaꞌvijon ndyeehoꞌ xe na aa contꞌahoꞌ ꞌnan ya min tyiꞌcꞌonhoꞌ na ncyaaꞌ nꞌonhoꞌ.

7 Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nannon na mꞌan ntcuhoꞌ, manincüajon quitsamꞌanhoꞌ yohan yo na jndaꞌ nquenhoꞌ. Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhan ngꞌe na tyiꞌjndëchenhan chaꞌna nquehoꞌ, ngꞌe joꞌ cüinjonhin ngiohoꞌ chaꞌ tyiꞌntscuꞌhanꞌ na nndyii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ nnon jon. Ee cüejon incyaa jon naya na cotaꞌndoꞌ xcohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌxjen incyaa jon na conanꞌxuanhinhanꞌ.

Coquenon nnꞌan naviꞌ ngꞌe na contꞌahin ꞌnan ya

8 Jñꞌoon na matsꞌia na matsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonmin, nque ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Jesús na viꞌ coquenonhan, tsoñꞌenhoꞌ cꞌonhoꞌ na ninncüii mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan nanꞌñeen. Juu ꞌnan na coquenonhan, quintꞌahoꞌ na conduihanꞌ chaꞌvijon xu na cho nquehoꞌ. Mantyi quinanꞌvengiohoꞌhin. Cꞌonhoꞌ na conanꞌndyiaꞌ nꞌonhoꞌ ndëë nnꞌan. Min tyiꞌnanꞌsꞌahoꞌ, tyiꞌnanꞌntcuhoꞌ ndëëhan. 9 Natyia na contꞌa nnꞌanhoꞌ, tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌhanꞌ, min na cotjueꞌhan jñꞌoon tsanꞌ nacjohoꞌ, tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌhanꞌ. ꞌOꞌ vandyaꞌ ꞌnan quintꞌahoꞌ, quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na quityio jon jnꞌaan joo nanꞌñeen. Ee joꞌ tsꞌian na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ chaꞌ tsoñꞌen nnon na ninꞌquitsiquindaaꞌ jonhoꞌ na ndyio jon jnꞌaanhoꞌ, ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. 10 Ee nnon tson Salmos vaa jñꞌoon na itsohanꞌ:

Minninchen tsꞌan na ntꞌue tsꞌon juu na ya ngamꞌaan juu, ndoꞌ na ninꞌcꞌoon juu na neiinꞌ juu,

chuhanꞌ na quen nquii jon xjen tsa juu,

min tyiꞌntsinin juu quintu.

11 Chuhanꞌ na cüjihin ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan tyia ndoꞌ quitsꞌaa juu ꞌnan ya.

Ndoꞌ quintꞌue juu

na cꞌoon juu na tatyiaꞌ quichu juu yo nnꞌan. Ninnquiiꞌchen nndaꞌ quitsꞌaa juu.

12 Ee nque nnꞌan na jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhin na tajnan nanꞌxuanhan,

iquen jon cüenta ꞌnan na coquenonhan.

Ndoꞌ mantyi iquen jon cüenta jñꞌoon na conduehan nnon jon.

Majoꞌ nque nnꞌan na contꞌa ꞌnantyia, vja jon nacjo nanꞌñeen yo ꞌnan na contꞌahan.

Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen.

13 Xe cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ntꞌahoꞌ ꞌnan ya, taꞌnan tsꞌan ntsꞌaa viꞌ ꞌoꞌ. 14 Majoꞌ min xe na aa contꞌaviꞌ nnꞌanhoꞌ ngꞌe na contꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, majndaꞌ ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ. Tyiꞌndyuehoꞌ na nin ꞌnan na nndëë nntꞌa nanꞌñeen ꞌoꞌ, min tyiꞌninncyahoꞌ na ntsiquijñꞌeenhanꞌ ꞌoꞌ na nndaꞌ vaa na coquenonhoꞌ. 15 Majoꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ quitquenhoꞌ Cristo na nquii jon conduihin na ityeꞌntjon jonhoꞌ. Ndoꞌ nque nnꞌan na cotaꞌxeeꞌhan ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na contyja tycüiiꞌ nꞌonhoꞌ Cristo, cꞌoncjehoꞌ na nnduehoꞌ jñꞌoonꞌñeen ndëëhan. 16 Majoꞌ quintꞌahoꞌhanꞌ yo na ndyiaꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ yo na contꞌahoꞌ na njonhin min taꞌnan ncüii nnon na itsiꞌndaaꞌhanꞌ na covicjehoꞌ quiiꞌ ñuaanhoꞌ. Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ chaꞌ nque nnꞌan na conanꞌtjaꞌhan quintu cjohoꞌ, ntscüejnaanꞌhanꞌhin na cotquenhan cüenta na cotsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Cristo.

17 Ee yantyichen na njntyꞌiahoꞌ naviꞌ na ngüejnꞌanhoꞌ ngꞌe na contꞌahoꞌ ncüii nnon naya xe na aa nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon na nndaꞌ, chito na ngüejnꞌanhoꞌ jnaanꞌ ncüii nnon natyia na jndë jnanꞌtjahoꞌ. 18 Ee mantyi nquii Cristo ninjon tquenon jon naviꞌ na tueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnan na nanꞌxuan. Nquii jon conduihin tsꞌan na minꞌncüii jnaanꞌ. Jaa na condui nnꞌan jnan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, tueꞌ jon ntyja njanhan. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ndëë ngachu jon jaa na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon. Ntyja ꞌnaanꞌ na tsꞌanhin, jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu, joꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon. 19 Ndoꞌ vitjachen na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu, tja jon naijon na mꞌantyen ntꞌoo. Joꞌ tyincyaa jon jñꞌoon ndëëhan. 20 Joo nanꞌñeen, ndyu na toxenꞌchen, tominndooꞌchen Tyoꞌtsꞌon na ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Juu Noé, viochen xjen na totsia jon vꞌaandaa tꞌman, toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. Xjen na siquitooꞌhanꞌ tsonnangue yo ndaa, tyiꞌjndye nnꞌan jnꞌman quiiꞌ juu naviꞌñeen, ninnenhan. 21 Juu ndaaꞌñeen vatꞌuiihanꞌ juuhanꞌ yo ndaa na contꞌë, na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ naneinhin itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan. Chito ngꞌe na itsintjuꞌhanꞌ juu na tyꞌa na chuuꞌ siꞌtsꞌo njanhan, majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ mantyi incyaahanꞌ na ya covicjëhë quiiꞌ ñuan njanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ntyja ꞌnaanꞌ na contꞌëhöꞌ itsinꞌman jon ꞌoꞌ ngꞌe na tyincyaa jon na vandoꞌ xco Jesucristo. 22 Naneinhin jndë tjantcüeꞌ jon quiñoonꞌndue. Joꞌ mꞌaan jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya naijon nque ángeles yo ninꞌnque na conintque ndëë ángeles tyia, yo ninꞌtsoñꞌen na cotoxenhin joꞌ, cotjueꞌcjehan nnon nquii jon.

4

Xiaꞌntyi chaꞌxjen na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa, joꞌ condëë na cotyeꞌntjön nnon jon

1 Ngꞌe nquii Cristo tyincyaahin na tquenon jon naviꞌ ata iscueeꞌhanꞌhin, mantyi ꞌoꞌ quintjo ya ngiohoꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ. Ee juu tsꞌan na jndë tquenon naviꞌ yo siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ, juu najndei na tsixuan jnan, jndë ntycüii na icoꞌxenhanꞌhin. 2 Mangꞌe na nndaꞌ, viochen xjen na mꞌanntyë, cꞌön chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon, chito chaꞌxjen juu ꞌnan natyia na njntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan ntyja nchu vaa na tsixuan tsonnangue. 3 Nque nnꞌan tsonnangue, jndye nnon min na contꞌahan na tyiꞌcuaa ya ntyjii Tyoꞌtsꞌon yohanꞌ. Mantyi ꞌoꞌ ndyu na toxenꞌchen, majndye xjen na tacahanꞌ na tonanꞌjonhoꞌ yo joo natyia na contꞌa nanꞌñeen. Chaꞌna totquenhan na ninꞌcꞌonhan yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Ninꞌquintꞌa jndyihan ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ. Tondyehoꞌ na tovehoꞌ. Xjen na tocüaꞌ quintcu nnꞌan ndoꞌ na tove quintcuhan, tonanꞌjonhoꞌ yohan. Ndoꞌ mantyi tonanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ꞌnan na chito Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, ndoꞌ juu nanꞌñeen, jndë tquen jon jñꞌoon na tavinduihanꞌ. 4 Majoꞌ naneinhin nque nanꞌñeen ndicüaaꞌ nꞌonhan ndu na cotji ntcüeꞌhoꞌ na toninncyañꞌenhoꞌ na tonanꞌjonhoꞌ yo ꞌnantyia na contꞌahan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ contꞌahoꞌ, joꞌ na conanꞌcüejnaanꞌhan ꞌoꞌ. 5 Majoꞌ ngüentyja xjen na yo na ijndeiꞌhanꞌ ntjiꞌ jndyoyuhan nnon nquii jon na mꞌaan cje jon na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, min na aa cotandoꞌhan ndoꞌ min na aa jndë tjëhan. 6 Mangꞌe na nndaꞌ, joꞌ sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na joo nnꞌan na jndë tjë, jndyehan juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌxuanhan xjen na tomꞌanhan, nincüajon ntcoꞌxen jonhan chaꞌxjen na ntcoꞌxen jon minꞌcya ro tsꞌan. Nndaꞌ vaa na sꞌaa jon chaꞌ nndëë nnanꞌjonhan yo juu na incyaa jon na tsixuan tsꞌan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu yo ntyja ꞌnaanꞌ espíritu ꞌnaanhan.

7 Jndë vavindyo na ntycüii tsoñꞌen. Mangꞌe na nndaꞌ, quinanꞌxuanhoꞌ na xoncüiiꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ na conanꞌchonhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. 8 Ndoꞌ na tꞌmanntyichen na tsoñꞌen, yo na manchaꞌchen nꞌonhoꞌ, cüivengiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌonhan Cristo, ee ya na contꞌaha na nndaꞌ, itsiquinaanhanꞌ na conanꞌtꞌman nnꞌönhan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin ndëëhë. 9 Nque ntyjëëhë na cotsque yahin na mꞌanhoꞌ, ncüii ro cüiihoꞌ quitixeeꞌhoꞌhin, yo na xoncüiiꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhan. 10 Minninchen nnon tsꞌian na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ, cüijntꞌuehoꞌ joohanꞌ na ntejndeihanꞌ ntyjehoꞌ. Ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na cotaꞌntyjeeꞌ yahoꞌ juu naya na condui Tyoꞌtsꞌon. 11 Minꞌninchen tsꞌan na jndaaꞌ juu na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, quitscüenon juuhanꞌ chaꞌxjen na itsinin nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minꞌninchen tsꞌan na jndaaꞌ juu na ityentjon juu ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon, quitsiquindë juu tsꞌianꞌñeen yo najndei na condui nquii jon. Xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, tsoñꞌen nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. Xiaꞌntyi nquii jon vacüjaꞌhanꞌhin na manchaꞌchen xjen cüitꞌmaanꞌhin. Taquintyja nquii jon conduihin tsoñꞌen najndei. Quindui chaꞌxjen na conduë.

Juu tsꞌan na vantyja tsꞌon na contyꞌe nnꞌanhin, ndö vaa quitsꞌaa juu

12 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji ꞌoꞌ, naneinhin coquenonhoꞌ ncüii nnon na jaaꞌ jndyihanꞌ ngiohoꞌ na itsichonhanꞌ na ngacüaaꞌ ꞌoꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na covenonhoꞌ quiiꞌ chon. Majoꞌ tyiꞌncꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na jen mañoonhanꞌ. 13 Majoꞌ cüineiinꞌ nꞌonhoꞌ na coquenonhoꞌ na nndaꞌ, ee ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ conanꞌjonhoꞌ juu naviꞌ na tquenon Cristo, chaꞌ juu xjen na ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon na taquintyja na tꞌman condui nquii Cristo, mantyi ꞌoꞌ juu xjenꞌñeen ncꞌonhoꞌ na nein jndyihoꞌ. 14 Xjen na conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan ꞌoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Cristo, vaa tꞌman jndyi na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ. Ee na coquenonhoꞌ na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na nquii Espíritu na condui jon na taquintyja na njon conduihin, mꞌaan jon yohoꞌ. 15 Xe na aa ngüejnꞌaan ncüii ꞌoꞌ, chito ntjon juu na nndaꞌ ngꞌe conduihin tsꞌan na iscueeꞌ juu tsꞌan, oo ngꞌe na xꞌuee juu ꞌnaanꞌ tsꞌan, oo ngꞌe ncüiichen nnon na sitjahin ndëë nanmꞌannꞌian, oo na ityiiꞌ yahin nchu vaa na tsixuan ncüiichen tsꞌan. 16 Majoꞌ xe na aa ngꞌe na condui tsꞌan cüentaaꞌ Cristo, ndoꞌ ngꞌe joꞌ contꞌaviꞌ nnꞌanhin, tyiꞌncꞌoon juu na jnaanꞌ jndyi juu na nndaꞌ vaa iquenon juu. Quitsitꞌmaanꞌ juu nquii Tyoꞌtsꞌon yo ncya juu naya jon na condui juu ntyja ꞌnaanꞌ Cristo.

17 Ee jndë tentyja xjen na quitꞌuiihanꞌ jaa nnꞌan na condui cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ xe aa yo jaa cotyeꞌhanꞌ, yajoꞌ jantyichen ꞌnan na ntquenon joo nnꞌan na tyiꞌtaꞌngueeꞌhan jñꞌoonꞌ jon. 18 Chaꞌna juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui na itsohanꞌ: “Juu tsꞌan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌonhin na jndë tquen jonhin na tajnan tsixuan juu, xe veꞌ yo ncꞌua na nꞌman ñuan ꞌnaanꞌ juu, yajoꞌ juu tsꞌan na tyia tsꞌanhin yo ninꞌjuu tsꞌan na vaa jnaanꞌ, viꞌntyichen ngenon tsanꞌñeen.”

Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 19 Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ na coquenonhoꞌ naviꞌ ntyjantyi yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, ninvito quintꞌahoꞌ ꞌnan ya ndoꞌ juu na cotsamꞌanhoꞌ, quiꞌndyehoꞌhanꞌ ntꞌö nquii jon na tquen jon ꞌoꞌ. Ee joo jñꞌoon na jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindë jonhanꞌ.

5

Itsiquiꞌmaanꞌ Pedro nnꞌan na conintque quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Naneinhin, ꞌoꞌ ntyjë na conintquehoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ. Ee mantyi ja ndö, cüejon condui ja tsꞌan na conintque yohoꞌ. Ncö jntyꞌia nnön juu naviꞌ tꞌman na tquenon Cristo na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. Ndoꞌ juu xjen na nndityincyoo nndaꞌhin, mantyi ntsijon ja yo na ntsitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon jon. 2 Nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian ndëëhoꞌ na cotaꞌntyjeeꞌhoꞌ nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon, ee nquii jon ntꞌue tsꞌon jon na nndaꞌ. Quinanꞌquindëhoꞌ juu tsꞌianꞌñeen yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ, chito yo na ijndeiꞌhanꞌ, min chito ngꞌe na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ na ngioo xoquituꞌ ndueehoꞌ. 3 ꞌOꞌ na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian ndëëhoꞌ na quitquenhoꞌ cüenta nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ nquii jon, tyiꞌnanꞌquinjon nquehoꞌ ndëë nanꞌñeen. Juu na cotsamꞌanhoꞌ, quinduihanꞌ ꞌnan na ntsiꞌmanhanꞌ ndëëhin nchu vaa ncꞌonhan. 4 Nquii Cristo conduihin na taquintyja na conintquehin na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Xjen na nndyo nndaꞌ Jesús, nquehoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnon jon ncyꞌonhoꞌ cüenta na tyiꞌxeꞌquintycüii na ntsitꞌmaanꞌ jon ꞌoꞌ.

5 Mantyi ꞌoꞌ nnꞌan ndyua, quitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na conanꞌjndaꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitjueꞌcjehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌjndaꞌhan. Tsoñꞌenhoꞌ cꞌonhoꞌ na ndyiaꞌ nꞌonhoꞌ yo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ jon. Ee vaa jñꞌoonꞌ jon na itsiquindyihanꞌ:

Joo nnꞌan na conanꞌquinjon nquehin, nquii Tyoꞌtsꞌon icoꞌhin ndëë nanꞌñeen,

majoꞌ nque nnꞌan na conanꞌndyiaꞌ nꞌonhan, incyaa jon juu naya na condui jon ndëëhan.

Nndaꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 6 Nquii Tyoꞌtsꞌon vaa najndei na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen, mangꞌe joꞌ, quinanꞌndyiaꞌhoꞌ na tonnon jon. Ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ntsiquinjon jon ꞌoꞌ juu xjen na ivaaꞌ tsꞌon jon na jndë tentyja xjen. 7 Tsoñꞌen ꞌnan na ndyiiꞌ jndyi nꞌonhoꞌ, ncyahoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon ngichu jonhanꞌ ee ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ jndyi tsꞌon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ ndoꞌ iquenchen jon cüenta tsoñꞌen ꞌnan na coquenonhoꞌ.

8 Quitquen nquehoꞌ xjen nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ ndoꞌ ninnquiiꞌchen quitquen ya yahoꞌ cüenta, ee mꞌaan ncüiichen na ninnquiiꞌchen vꞌiiꞌ tsꞌon juuhoꞌ, nquii yutyia. Imandyiꞌ juu na intꞌue juu nin tsꞌan na ntsiꞌndaaꞌ juu. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon lión na itsixuaa oꞌ, na imandyiꞌ oꞌ na intꞌue oꞌ quiooꞌ na ntquii oꞌ. 9 Xjen na ninꞌquen yutyia xjen ꞌoꞌ, tyiꞌndyicjehoꞌ nnon juu, tyen cüentyjeeꞌhoꞌ quityquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ. Yajoꞌ xeꞌquindëë ngüantjon juu yohoꞌ. Nque ntyjehoꞌ na mꞌanhin ninvaa tsonnangue na mantyi vantyja nꞌonhan Cristo, mangiohoꞌ cüejon viꞌ coquenonhan chaꞌxjen juu ꞌnan na coquenonhoꞌ. 10 Nquii Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen naya tsixuan jon, nquii jon tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na quinanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na tyiꞌquintycüii na ntsitꞌmaanꞌ jon Cristo. Chjo ro xjen na coquenonhoꞌ naviꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ manquiintyi jon ntsꞌaa jon na ntcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ. Nninncyaa jon najndëhoꞌ chaꞌ nnanhoꞌ yo tsoñꞌen nnon na coquenonhoꞌ ndoꞌ chaꞌ ntjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 11 Xiaꞌntyi nquii jon tsixuan jon na iquen jon xjen nanein ndoꞌ na ninvaa na tonnonchen. Quindui na nndaꞌ.

Incyaa Pedro tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan

12 Majñön tsonvahin na mꞌanhoꞌ yo ntꞌö Silvano. Yo na macüjiꞌ cüenta, conduihin tsꞌan na xoncüeeꞌ tsꞌon jon na vantyja tsꞌon jon Jesucristo. Nnonhanꞌ jndë tsjö ncüii ve ꞌndyo jñꞌoon na ntejndeihanꞌ na ngüentyjeeꞌtyenhoꞌ quityquiiꞌ juu naviꞌ na coquenonhoꞌ. Ndoꞌ na macüjiꞌ jndyoyu na juu nayavahin na condui Tyoꞌtsꞌon na jndë conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, conduihanꞌ na mayuuꞌ. Quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

13 Joo nnꞌan na mꞌan tsjoon Babilonia na mantyi icüji Tyoꞌtsꞌonhan na conduihan cüentaaꞌ jon, coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ. Ndoꞌ mantyi nquii Marcos. Conduihin jnda. 14 Ncüii cüiihoꞌ ncyahoꞌ tsꞌon ntyjehoꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na conanꞌmanhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌhan.

Tsoñꞌenhoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yo Cristo, ncyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuanhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ na tonnon jon.

2 Pedro

1

2

3

Tson Na Jndë Ve Na Tji Pedro

1

Incyaa Pedro tsꞌon ꞌnaanꞌ jon

1 Ja Simón Pedro macüji tsonva. Condui ja tsꞌan na ityeꞌntjon nnon Jesucristo ndoꞌ mantyi na iꞌua jon tsꞌian nnön na jöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. Matscüenön tsonva ndëë ꞌoꞌ na mantyi conduihoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ chaꞌxjen já. Juu na vantyja nnꞌön, njon jndyi conduihanꞌ. Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, condui jon na jndyoyuhin, joꞌ conincyahan na nanꞌxuan juu na vantyja nnꞌön. 2 Nquii Tyoꞌtsꞌon yo ninꞌnquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na nanꞌxuanhan yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, macꞌan ndëëhan na nninncyahin na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ.

Tsꞌan na itsijonhin yo Jesucristo, nanꞌmin icanhanꞌ na quitsixuan juu

3 Ee viochen xjen na cotsataꞌjnꞌaanhoꞌhin, yo juu najndei na taquintyja na conduihin, nninncyaa jon tsoñꞌen na icanhanꞌhoꞌ chaꞌ ntaꞌndoꞌ ꞌoꞌ na tonnon jon na nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. Nguaa na nndaꞌ ngꞌe na cotaꞌjnꞌaanhoꞌ nquii Jesús na tqueenꞌ jon ꞌoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ na nditꞌmaanꞌhin yo ninꞌjuu na taquintyja na quindë tsixuan jon. 4 Ntyja ꞌnaan joo nanꞌminꞌ incyaa Cristo jñꞌoon na icoꞌ jon ꞌndyo jon ndëë. Joo jñꞌoonꞌñeen njon jndyihanꞌ, ndoꞌ taquintyja na tꞌman nanꞌxuanhanꞌ. Incyaa jon joo jñꞌoonꞌñeen chaꞌ condëë conanꞌjonhoꞌ yo juu na condui Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ nndëe nndyaahoꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na min tsonnangue na conanꞌndaaꞌhanꞌ nnꞌan ngꞌe na ninꞌquintꞌa jndyihan ꞌnan tyia. 5 Majoꞌ chito xiaꞌntyi icanhanꞌ na cantyja nꞌonhoꞌ Cristo. Mantyi chuhanꞌ na quinanꞌchonhoꞌ na quintꞌahoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan ya. Ndoꞌ yo joohanꞌ quinanꞌquiñjonꞌhoꞌ na ntsavaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yohoꞌ, 6 Ndoꞌ yo juuhanꞌ mantyi quinanꞌquiñjonꞌhoꞌ nchu vaa na ntquen nquehoꞌ xjen ncüii cüii nnon na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ na ninꞌquintꞌahanꞌ. Ndoꞌ yo juuhanꞌ chuhanꞌ na quinanꞌquiñjonꞌhoꞌ na quinanꞌquii nꞌonhoꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ. Ndoꞌ yo juuhanꞌ chuhanꞌ na quinanꞌquiñjonꞌhoꞌ na nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na chuhanꞌ, 7 Ndoꞌ yo juuhanꞌ mantyi chuhanꞌ na quinanꞌquiñjonꞌhoꞌ na mꞌanhoꞌ na neinhoꞌ nnꞌan, ndoꞌ yo juuhanꞌ na quinanꞌvengiohoꞌ tsoñꞌen nnꞌan.

8 Ee ya na conanꞌxuanhoꞌ joo nanꞌminꞌ, ndoꞌ na vandyijndyentyichen joohanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ, nninncyaahanꞌ na ya nninjntꞌue Jesucristo ꞌoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon jon. Ndoꞌ mantyi jndye nnon nnintyincyooꞌ na nnanꞌmanhanꞌ na covaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa. 9 Majoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌquitsixuan juu joo nanꞌminꞌ, tonnon Tyoꞌtsꞌon itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu chaꞌvijon tsꞌan na tsë tënnon, jndë ntjohin na nchjaanꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ jndë tsuuꞌ tycya tsꞌon juu na sintjuꞌ jon jnan na totsixuan juu. 10 Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, quinanꞌchon yantyihoꞌ na juu na cotsamꞌanhoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na jndë tqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ ndoꞌ jndë tji jon ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ nquii jon. Ee xe na aa ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, tyiꞌxeꞌcüjiꞌ ntcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. 11 Xe na aa contꞌahoꞌ nanꞌminꞌ, joꞌ neiinꞌ jndyi Tyoꞌtsꞌon na nninncyaa jon tsꞌon ꞌoꞌ juu xjen ya na ntsquehoꞌ naijon na tyiꞌjon quintycüii na ityeꞌntjon nquii Jesucristo tsoñꞌen, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa ndoꞌ na itsinꞌman jon ñuan njanhan.

Tsꞌiaanꞌ na tji Pedro tsonva

12 Mangꞌe joꞌ, ninvito ntsintcüi jñꞌoonminꞌ ndëëhoꞌ min na mangiohoꞌ joohanꞌ, ndoꞌ na contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na jndë tyꞌonhoꞌ cüenta. 13 Ee macüjiꞌ cüenta na chuhanꞌ na quitsintcüintyëchënhanꞌ ndëëhoꞌ viochen xjen na ninvaa vantꞌö chaꞌ tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. 14 Ngꞌe mantyji ya na tajndye vitja ndoꞌ ncüꞌiö, chaꞌxjen nquii Jesucristo na ityeꞌntjon jon jaa jndë siꞌman jon nnön. 15 Ndoꞌ ntsichön yantyë na ntsijntꞌa nchu ya na ntsꞌa chaꞌ vi na jndë tꞌiö, tyiꞌngitsuuꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonminꞌ.

Pedro ñꞌenhin xjen na sitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon Jesucristo

16 Ee juu xjen na jnanꞌquindyíhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, ndoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, juu jñꞌoonꞌñeen na jnanꞌquindyíhoꞌ, chito veꞌ cüento na conanꞌjndaꞌ nnꞌanhanꞌ. Ee nquë́ jntyꞌiá ndë́ juu na tꞌman conduihin. 17 Ñꞌen já yo jon juu xjenꞌñeen na nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon sitꞌmaanꞌ jonhin. Ndoꞌ jndyë́ jndyeeꞌ nquii jon na jnanhanꞌ naijon na taquintyja na quixuee na mꞌaan jon, xjen na tso jon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús: “Tsanvahin conduihin jnda na viꞌntyji jahin. Caveeꞌ jndyi nchji yohin.” 18 Ndoꞌ manquë́ntyë́ jndyë́ juu jndyeꞌñeen na jnanhanꞌ quiñoonꞌndue xjen na ninmꞌán yo Jesús juu tyoꞌñeen na jiꞌuahanꞌ.

19 Ndoꞌ na jndyë́ juu jñꞌoonꞌñeen, itsinchuꞌhanꞌ na mayuuꞌ joo jñꞌoon na toninncya nque nanꞌñeen na tonanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Mangꞌe joꞌ, joo jñꞌoonꞌñeen quitquen yahoꞌ cüenta nchu vaa conanꞌquindyihanꞌ. Ee joohanꞌ conduihanꞌ chaꞌvijon ncüii lámpara na itsixueehanꞌ chon naijon najaan ata xjen na nnonnco. Nquii Cristo na conduihin quixjuu nco, ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, ndoꞌ na nninncyaa jon na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen. 20 Ee joo jñꞌoon na toninncya nanꞌñeen nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndö vaa na icanhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ, na chito nque nanꞌñeen tonanꞌjndaꞌhan nchu vaa na conanꞌman jñꞌoon na tjihan. 21 Ee joohan chito tonanꞌneinhan nchu vaa na tontꞌue nꞌon nquehan. Joo jñꞌoonꞌñeen na ninꞌquitsiquindyi Tyoꞌtsꞌonhan, nquii Espíritu Santo totsinchuꞌ jonhanꞌ quiiꞌ nꞌonhan, jndë joꞌ tonanꞌneinhan joohanꞌ ndëë nnꞌan.

2

Ntyja ꞌnaan nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na conanꞌman

(Judas 4—13)

1 Ndyu na toxenꞌchen quiiꞌ ntꞌan nnꞌan Israel tomꞌan nnꞌan na toninncyahan jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, majoꞌ tyiꞌyuuꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌianꞌñeen ndëëhan. Manndaꞌ ro itsijonhanꞌ na nncꞌon nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na nnanꞌmanhan ndëëhoꞌ. Cüenta cüenta ro ntsatyiꞌhan jñꞌoonꞌñeen ndëëhoꞌ na joohanꞌ nnanꞌtyuiiꞌhanꞌ juu na vantyja nꞌonhoꞌ. Ata nnduehan na tyiꞌyuuꞌ na sijnda ta Jesús joohan yo neoonꞌ jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, nquehin nntꞌahan na ninjonto na quitꞌuiityen Tyoꞌtsꞌonhin na ngitsuhan. 2 Nanꞌñeen nnduehan na taꞌnan jnan tsixuan tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo mañoon tsꞌan. Ndoꞌ juu jnanꞌñeen, jndye nnꞌan nnanꞌjonhan yohanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nntꞌahan na nndaꞌ, nnanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan juu nato na mayuuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 3 Ndoꞌ joo nanꞌñeen na veꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin, ngꞌe na conanꞌcjaaꞌ jndyi nꞌonhan na ntaꞌntjonhan sꞌon ꞌnaanhoꞌ, joꞌ na nnanꞌmanhin ndëëhoꞌ jñꞌoon na nnanꞌjndaꞌ nquehan min na tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Majoꞌ tivio ndyu tso Tyoꞌtsꞌon na ntꞌuiityen jonhan ntyja ꞌnaanꞌ na nntꞌahan na nndaꞌ. Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen vaa cjehanꞌ na ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ.

4 Ee joo ángeles na jnanꞌtjahin nnon jon, taꞌnan sitꞌman tsꞌon jonhan, ata tyiiꞌ jonhan quityquiiꞌ vꞌio naijon najaan tsueꞌ, tyen tyenhan yo carena. Sijndaꞌ jon na quintjotyenhan joꞌ ata juu xuee ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen jon tsoñꞌen nnon jnan. 5 Min taꞌnan sitꞌman tsꞌon jon nque nnꞌan na tomꞌanhan xjen na sꞌaa jon na tsu tsonnangue, isquioo jon ndaatsuaꞌ na tuaꞌ tyꞌa. Yo juuhanꞌ siquitsu jon nanꞌñeen na tyíꞌquintꞌahan na njon jon. Juu xjenꞌñeen tomꞌaan Noé. Conduihin tsꞌan na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na cꞌonhan na jndyoyuhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Xiaꞌntyi nquii jon sinꞌman Tyoꞌtsꞌonhin yo ntyqueꞌ nnꞌan ꞌnaanꞌ jon quityquiiꞌ juu naviꞌñeen. 6 Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra, sijndaꞌ jon na tꞌuiityenhanꞌ nanꞌñeen na iscohanꞌhin. Ninnquiiꞌ tsjaaꞌ scüequenhanꞌ joo njoonꞌñeen jnaanꞌ na tenon ntyja xjen na ji vaa ꞌnan natyia na tontꞌahan. Ndoꞌ na nndaꞌ tui, itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë nin ꞌnan na ntquenon nnꞌan na conanꞌjonhan yo ꞌnan tyia. 7 Majoꞌ juu tsan na jndyu Lot, sinꞌman Tyoꞌtsꞌonhin quityquiiꞌ juu naviꞌñeen. Ee tsanꞌñeen tonduihin tsꞌan na jndyoyuhin na tonnon jon. Totsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii juu ntyja ꞌnaanꞌ natyia jndyi na tontꞌa joo nanꞌñeen yo ntyjehan.

8 Juu Lotꞌñeen tonduihin tsꞌan na jndyoyuhin. Tomꞌaan ya jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan juu tsjoonꞌñeen. ꞌIo ꞌio tondyiaaꞌ jon ꞌnan tyia na tontꞌa nanꞌñeen ndoꞌ tondyii jon jñꞌoon tsanꞌ na tonanꞌneinhan, ndoꞌ na nndaꞌ, totsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon. 9 Ngꞌe na nndaꞌ conanꞌquindyi jñꞌoonminꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ntsꞌaa jon yo nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ nquii jon na ntsiquindyaa jonhan quityquiiꞌ naviꞌ na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin. Ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaan joo nnꞌan na contꞌa ꞌnan natyia, nchjii jndaꞌ jon nchu vaa ntsꞌaa jon yo nanꞌñeen ee juu na ntꞌuiiviꞌhanꞌhin, mꞌaan cjehanꞌ. Nndui na nndaꞌ juu xuee ya na ntcoꞌxen jon nnꞌan na ninvaa tsonnangue ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin. 10 Majndeichen ntsꞌaa jon na nndaꞌ yo joo nnꞌan na veꞌ coninncyatohin yo ꞌnan natyia jndyi na ntꞌue nꞌonhan. Min tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan na quen jon xjenhan. Ee joo nanꞌñeen na veꞌ quintu jñꞌoon na coninncyahin, tyiꞌncyaahan min nquii Tyoꞌtsꞌon, majndeichen nnꞌan. Tyiꞌjeꞌncyahin na ntsixjen tsꞌan ꞌnan na contꞌahan. Min tyiꞌtsityꞌuehanꞌhin na conanꞌcüejnaanꞌhin joo ángeles na tꞌman jndyi conduihin na mꞌanhin naijon na nancooꞌ na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. 11 Majoꞌ nque ángeles na cotaꞌngueeꞌhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, min na tꞌmanntyi conduihin ndoꞌ jndëntyichenhan, chito joo nanꞌñeen, joo ángelesꞌñeen tyiꞌcꞌonhan na saaꞌ nꞌonhan, min tyiꞌconanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ nacjo ntyjehan na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon.

12 Majoꞌ joo nanꞌñeen na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahin, tanin min jñꞌoon na ndicüaaꞌ nꞌonhan, conanꞌcüejnaanꞌhinhanꞌ. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quiooꞌ na tyiꞌjndaꞌ nquen oꞌ, ee quiooꞌ veꞌ contꞌato oꞌ. Tui oꞌ na veꞌ na ncyꞌon nnꞌan oꞌ ndoꞌ na nnanꞌcüjehan oꞌ. Ndoꞌ chaꞌna conanꞌcüje nnꞌan quiooꞌ, manndaꞌ vaa ntꞌuiityenhanꞌ joo nanꞌñeen na ngitsu ñuan ꞌnaanhan. 13 Juu naviꞌ na coquenon nnꞌan tsojnan nanꞌñeenhanꞌ, ndyionhinhanꞌ. Ee joohan xiaꞌntyi mꞌaanꞌ nꞌonhan na ninncyatohan yo minꞌcya ro nnon ꞌnan na itsꞌaahanꞌ na neiinꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanhan min na aa naxuee. Ndoꞌ na nndaꞌ xjen nnꞌanhin, joꞌ ya na tojnaanꞌ na cocüaꞌhoꞌ yo ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo, ndoꞌ na ñꞌen nanꞌñeen quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, itsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon ndiaa na jndë tꞌa ꞌnan tyꞌahanꞌ.

14 Joo nanꞌñeen veꞌ na njntyꞌiahan nanntcu, ninꞌcꞌon jndyihan yo nanꞌñeen. Tyiꞌcꞌocüentyjeeꞌhan na conanꞌtjahan. Yo jñꞌoon na conanꞌneinhan, cotꞌuehan nnꞌan na tyiꞌtyen mꞌanhan natooꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, chaꞌvijon na jndë tyꞌoon xiuꞌ quiooꞌ. Conanꞌcjaaꞌ jndyi nꞌonhan ꞌnaan nnꞌan na cojntꞌue nchu vaa nquii nntꞌahan chaꞌ nninꞌnaanhinhanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ xjen nnꞌanhan, mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ na ijuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌonhan. 15 Juu nato jndyoyu na ntsiquindë tsꞌan na tonnon jon, jndë jntyꞌe nanꞌñeenhanꞌ. Vatꞌio contꞌahan, veꞌ cotsantyjatohan ntyja ꞌnaanꞌ juu natyia na sꞌaa juu Balaam, tsan na totso nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tye juu tsan na jndyu Beor. Juu Balaamꞌñeen ntꞌue jndyi tsꞌon juu na ngüantjon juu sꞌon na ncjuꞌ juu jñꞌoonviꞌ nacjo nnꞌan ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 16 Ndoꞌ ngꞌe na tyíꞌquintꞌue tsꞌon Balaamꞌñeen na ntsiquindë juu jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon nnon juu, joꞌ na sityiaꞌ jonhin yo jñꞌoon ꞌndyo snon tsjuenꞌ juu, quiooꞌ na ndiquitsinin. Ee ticꞌuaa jndyeeꞌ tsꞌan ꞌndyo juu choꞌñeen. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, sitsanꞌhanꞌ juu Balaamꞌñeen na tsanꞌ sitiu juu yo ꞌnan na ninꞌquitsꞌaa juu.

17 Nque nanꞌñeen na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahin, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon nduiꞌ na tandaa quinduiꞌ, chaꞌvijon chincyu na itscyaato jndyehanꞌ na minꞌchjo ndaa tsuaꞌ taquichuhanꞌ. Nquii Tyoꞌtsꞌon jndë sijndaꞌ jon na ntyiiꞌ jon nanꞌñeen naijon na taquintyja najaan. 18 Joo nanꞌñeen, jñꞌoon na conanꞌneinhan, minꞌncüii taꞌnan itejndeihanꞌ tsꞌan. Conanꞌquinjon nquehin nchu vaa na conduihan. Tsoñꞌen ꞌnan tyia na ntꞌue tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, covijntꞌuehin joohanꞌ. Nndaꞌ vaa na contꞌahan chaꞌ nque nnꞌan na tyiꞌcovijndye xuee na jnduiꞌhan quiityquiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌcꞌonhin nacje ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitsintcüeꞌ nndaꞌhanꞌ nanꞌñeen. 19 Joo nanminꞌ na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na conaneinhan, conduehan xe na aa ntsijon tsꞌan yo jñꞌoon na coninncyahin, vanaan na cꞌoon juu chaꞌxjen na caveeꞌ ntyjii nquii juu. Ndoꞌ na nndaꞌ jñꞌoon na conanꞌmanhin, ninvaa na cotyeꞌntjonhan nnon jnanhan. Ndoꞌ minꞌcya ro ncüii nnon na vayꞌoonhanꞌ tsꞌan xjen ꞌnaanꞌhanꞌ, condui tsanꞌñeen tsꞌan na ityeꞌntjontyen juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 20 Ee vi na jndë tajnaanꞌ tsꞌan Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon tsꞌan, ndoꞌ na itsinꞌman jon ñuaanꞌ juu, na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ jndë jndyaahin joo ꞌnan tyꞌa na tsixuan tsonnangue, xe na aa ntsijon nndaꞌhin yo nanꞌminꞌ na ji minhanꞌ, ndoꞌ na nninncyaa juu na joohanꞌ ntyeꞌntjon nndaꞌhanꞌhin, jen vantyichen ntsixuan tsanꞌñeen, chichen na totsixuan juu vitjachen na tëntyja tsꞌon juu Jesús. 21 Ee na nndaꞌ nanꞌxuan nanꞌñeen, juu jñꞌoon na iquenhanꞌ tsꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yantyichen xe na aa tatajnꞌaan nanꞌñeenhanꞌ, chito vi na jndë tajnꞌaanhin juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ na ntji ntcüeꞌhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 22 Ndoꞌ na nndaꞌ contꞌahan, itsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ juu jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na itsohanꞌ: “Juu quitsëꞌ, ꞌnan na jndë tan oꞌ, iꞌu ntcüeꞌ oꞌhanꞌ. Ndoꞌ quitscu xque, vi na jndë siquindëëꞌ tsꞌan oꞌ, ivantcüeꞌ oꞌ quiiꞌ ndooꞌ.”

3

Ntyja ꞌnaanꞌ na nndyo nndaꞌ Jesucristo

1 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na viꞌntyji jahoꞌ, ndö tson na jndë ve na matscüenön na mꞌanhoꞌ. Yo vehanꞌ na matsꞌa na ninvito quinanꞌchonhoꞌ na ninncüii quitquenhoꞌ na cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoonminꞌ. 2 Tivio tomꞌan nnꞌan na tji Tyoꞌtsꞌonhan na tonanꞌxuanhan ñuan nquiiꞌ na toninncyahin jñꞌoonꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Joo jñꞌoonꞌñeen ntꞌue tsꞌön na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi icanhanꞌ na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na toninncyaa Jesucristo, nquii jon na ityeꞌntjon jon ꞌoꞌ yo na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan. Nque nnꞌan na jñon jon yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, jnanꞌmanhan joo jñꞌoonꞌñeen ndëëhoꞌ.

3 Ndö ꞌnan quitquen jndyeehoꞌ cüenta, nguee na matsꞌia ncꞌon nnꞌan na ngomꞌanhan yo natyia na ntꞌue nꞌon nquehan. Nnanꞌcüejnaanꞌhan ꞌoꞌ. 4 Nndue nanꞌñeen ndëëhoꞌ na juu jñꞌoon na tcoꞌ ta Jesús ꞌndyo jon ndëëhoꞌ na nncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, tyiꞌxeꞌquitsiquindëhanꞌ juuhanꞌ. Ee conduehan na nque nnꞌan na tovantyja jndyee nꞌonhan jon, tovjehan, ndoꞌ cüejon vja tsoñꞌen chaꞌxjen na jndyocahanꞌ xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue, ndoꞌ maninjuu ro xjen vacahanꞌ xjen nein.

Nndaꞌ nndue nanꞌñeen. 5 Majoꞌ ya na conduehan na nndaꞌ, contꞌa yahan na cotsuuꞌ nꞌonhan na tiviontyichen na tquen Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na cuaa ntjöꞌndue yo tsonnangue. Quityquiiꞌ ndaa ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, joꞌ sia jon tyuaa tcüi. 6 Ndoꞌ mantyi yo ndaa na tovaꞌ tyꞌa, joꞌ siquitooꞌhanꞌ juu tsonnangue na tovaa juu xjenꞌñeen, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ndaaꞌñeen, tsu tsonnangueꞌñeen. 7 Ndoꞌ mantyi joo ntjöꞌndue yo tsonnangue na vaahanꞌ nanein, iquen Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na cꞌoonntyichenhanꞌ ata na ngueeꞌ xjen na jndë sijndaꞌ jon na ntcohanꞌ. Ntsco chonhanꞌ juu xuee ya na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tonanꞌtjahin ndoꞌ na ntꞌuiivihanꞌ nanꞌñeen na ngitsuhin.

Xuee na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ ta Jesús

8 Mantyi ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na viꞌntyji jahoꞌ, ntꞌue tsꞌön na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonva. Nquii Tyoꞌtsꞌon, mavio ncüii xuee ntyjii jon chaꞌxjen na ngiö na mavio ncüii min ndyu, ndoꞌ ncüii min ndyu itsijonhanꞌ juuhanꞌ na nchjii jon chaꞌna ngiö na vio ncüii xuee. 9 Mꞌan minndye nnꞌan na cotjiꞌhin cüenta na jen nion na itsiquindë Cristo jñꞌoon na tcoꞌ jon ꞌndyo jon ntyja ꞌnaanꞌ na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon. Majoꞌ tyiꞌtsichju jon na ntsiquindë jon jñꞌoonꞌñeen. Juu jon tꞌman vaa na ivendooꞌ jon na ntcüeꞌ nꞌon nnꞌan yo jnan na nanꞌxuanhan. Ee minꞌchjo tyiꞌquintꞌue tsꞌon jon na ngitsu ñuaanꞌ tsꞌan.

10 Majoꞌ ya na ngüentyja xuee na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ ta Jesús, itsijonhanꞌ juu xueeꞌñeen chaꞌ ya na icüjeeꞌ tsanchꞌuee. Juu xjenꞌñeen nnincꞌuaa vi na jndei na ntycüii ntjöꞌndue, chaꞌvijon na cꞌuaa chon tꞌman na coco ncüii jndëë tque. Ndoꞌ ꞌnan na sinchuꞌ Tyoꞌtsꞌon na tijntꞌuehin na tquen jon tsonnangue, nndyiꞌñꞌenhanꞌ yo ncüii chon na tenonntyja xjen na jminꞌhanꞌ, ntcohanꞌ. Ndoꞌ tsonnangue yo tsoñꞌen na tquen jon na min nnonhanꞌ, nndyuiiꞌñꞌenhanꞌ.

11 Ngꞌe na nndaꞌ vaa na jndë sijndaꞌ jon na nndyuiiꞌ tsoñꞌen nanꞌminꞌ, chuhanꞌ na joo xuee na tonnonchen, quitsamꞌanhoꞌ na cotaꞌngueeꞌhoꞌ na conanꞌxuanhoꞌ ñuan nquiiꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon yo na contꞌahoꞌ na njon ngiohoꞌ jñꞌoonꞌ jon. 12 Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ viochen xjen na cominndooꞌtyenhoꞌ na ngüentyja xuee ya na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ ta Jesús. Tsoñꞌen na icoꞌxen jñꞌoonꞌ jon, quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ chaꞌ ntsityuaaꞌhanꞌ na ngüentyja juu xueeꞌñeen. Juu xjenꞌñeen nnincꞌuaa ntjöꞌndue ndoꞌ ntcoñꞌenhanꞌ, ndoꞌ ꞌnan na sinchuꞌ jon na yo na tquen jon tsonnangue, nndyiꞌhanꞌ na tenon ntyja xjen na jminꞌ juu chonꞌñeen. 13 Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tcoꞌ jon ꞌndyo jon ndëehë na nguaa ntjöꞌndue xco yo tsonnangue xco. Cominntꞌö joohanꞌ yo na tꞌman qui nnꞌön. Ndoꞌ joo na nncꞌon juu quiñoonꞌndue xco yo tsonnangue xco, tsoñꞌenhan ninnquiiꞌchen nncꞌonhan chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon jon.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsiquiꞌmaanꞌ Pedrohin

14 Mangꞌe joꞌ ꞌoꞌ ntyjë na viꞌntyjihoꞌ, viochen xjen na cominndooꞌ ꞌoꞌ na ngüentyja joo nanꞌminꞌ, quinanꞌchon yantyihoꞌ na juu na tsixuan tsonnangue tyiꞌncüꞌahanꞌ ꞌoꞌ, min minꞌncüii nnon na ntsꞌaahanꞌ na va jnaanhoꞌ, chaꞌ ncꞌonhoꞌ na tajñuaanꞌ tsꞌonhoꞌ na tonnon jon. 15 Cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na iminndooꞌ ta Jesús na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, ngꞌe na nndaꞌ vaa incyaahanꞌ na jndyentyi nnꞌan ntsinꞌman jon ñuaanhan. Juu tsanntyjëëhë Pablo, chaꞌxjen na incyaa Tyoꞌtsꞌon na jndaꞌ xquen jon, manndaꞌ ro jñꞌoon na tji jon na scüenon jonhanꞌ na mꞌanhoꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tsjö ndöꞌ. Juu Pabloꞌñeen, veꞌngiö́ꞌ jndyihin. 16 Tsoñꞌen tson na icüji jon na itscüenon jon ndëë nnꞌan na vantyja nꞌon, itsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ na nndyo nndaꞌ ta Jesús na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin. Joo tsonꞌñeen, ñꞌen jñꞌoon na chuhanꞌ na jndyaaꞌ na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌanhanꞌ. Joo nnꞌan na tyiꞌcovaaꞌ nꞌon nin tsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, yo joo nnꞌan na chjo vantyja nꞌon, joo nanꞌñeen vandyaꞌ cotjiꞌhan cüenta na conanꞌman joo jñꞌoonꞌñeen, cüajon contꞌahan chaꞌxjen contꞌa yo vendyechen jñꞌoonꞌ jon. Ndoꞌ na contꞌahan na nndaꞌ, nquehin contꞌahan na quitꞌuiihanꞌhin.

17 Ngꞌe joꞌ ꞌoꞌ ntyjë na viꞌntyjihoꞌ, mangiohoꞌ na ncꞌon nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahin. Mangꞌe joꞌ, ninvito quitquen jndyihoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanhoꞌ, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na joo jñꞌoonꞌñeen na coninncya nanꞌñeen na tyia nnꞌanhin na conanꞌviꞌnnꞌanhan, ntscyaahanꞌ ꞌoꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ ntjiꞌ ntcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na tyen mꞌanhoꞌ yo Jesucristo. 18 Macꞌan na nninncyaa jon na ngaquentyichenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na condui nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, yo na itsinꞌman jon ñuan njanhan. Ncyaa Tyoꞌtsꞌon na tꞌmanntyichen na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. Cüitꞌmaanꞌ jon nanein, ndoꞌ manchaꞌxjen quinduihanꞌ. Quindui na nndaꞌ.

1 Juan

1

2

3

4

5

Tson Navejndyee Na Tji Juan

1

Ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin jñꞌoon na incyaahanꞌ na vandoꞌ tsꞌan

1 Ja Juan macüji jñꞌoonvahin ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin jñꞌoon na incyaahanꞌ na cotandoꞌ ñuan njanhan. Mancüiixjen mꞌaan jon xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. Nquë́ tondyë́ jñꞌoon na toninncyaa nquii jon na conduihin juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ tojntyꞌiá ndë́ nchu vaa na totsꞌaa jon. Mantyi totquë́n cüenta nchu vaa na totsixuan jon ndoꞌ totꞌuë́ nduee ntyjë́ yohin. 2 Manquii jon na incyaa na cotandoꞌ ñuan njanhan, tityincyooꞌhin tondëë nnꞌan, ndoꞌ totsiꞌman jon ntyja ꞌnaanꞌ na conduihin. Tojntyꞌiá na matsꞌanhin ndoꞌ cotjíꞌ jndyoyú ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na incyaa jon na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnaanꞌ tsꞌan. Tomꞌaan jon yo tyëëhë nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ vi jndëcya, tyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. 3 Tojntyꞌiá ndë́ joo ꞌnan na totsꞌaa jon ndoꞌ tondyë́ jñꞌoon na toninncyaa jon. Ndoꞌ conanꞌquindyí ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌ ndëë nnanꞌjonhoꞌ yo já ee já conanꞌjö́n yo tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii jnda jon Jesucristo. 4 Ngꞌe joꞌ macuji jñꞌoonmin na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ quindëya na cotsamꞌán na në́n.

Tyoꞌtsꞌon conduihin naxuee

5 Ndö vaa jñꞌoon na toninncyaa Jesucristo na conanꞌmánhanꞌ ndëëhoꞌ. Tso jon na nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin naxuee. Juu jñꞌoonvaꞌ tsiꞌmanhanꞌ na taquintyja na ya conduihin, minꞌchjo tyiꞌquitsixuan jon ntyja ꞌnaanꞌ juu na condui najaan. 6 Majoꞌ xe na aa conduë na conanꞌjön yohin, ndoꞌ cotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu na jaanꞌñeen, condui jaa nanquintu. Ndoꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ min tyiꞌquitaꞌncꞌuë nchu vaa na icoꞌxenhanꞌ. 7 Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin naxuee. Majoꞌ xe na aa cotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu naxuee na conduihin, ya joꞌ conanꞌjön yo ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo na conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ juu neoonꞌ Jesús, ninnquiiꞌchen itsintjuꞌhanꞌ ncüii cüii nnon jnan na nanꞌxuan.

8 Majoꞌ xe na aa conduë taconanꞌtja jaa nnon Tyoꞌtsꞌon, conanꞌviꞌnnꞌan nque jaa, min tyiꞌconanꞌjön yo jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ. 9 Majoꞌ juu jnan na nanꞌxuan, xe na aa cotjiꞌ jndyoyu jaahanꞌ nnon jon, nquii jon na conduihin na itsiquindë jon ndoꞌ na itsꞌaa jon chaꞌxjen na chuhanꞌ, ntsitꞌman tsꞌon jon ndoꞌ ntsintjuꞌ jon ñuan njanhan tsoñꞌen nnon ꞌnan na conanꞌtja jaa. 10 Majoꞌ xe na aa conduë na taꞌnan conanꞌtja jaa nnon jon, contꞌa na nquii jon conduihin tsanquintu, ndoꞌ jñꞌoonꞌ jon min tyiꞌquitaꞌncꞌuëhanꞌ.

2

Condui Cristo na ivꞌa jon jaa tonnon Tyoꞌtsꞌon

1 ꞌOꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda na viꞌntyjihoꞌ, macüji jñꞌoonnmin na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ na tavinanꞌtjahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ xjen na aa conanꞌtjahoꞌ nnon jon, mꞌaan ncüii jon na ivꞌa jaa tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, manquii Jesucristo na jndyoyu conduihin 2 Chaꞌ ntjo nchjii Tyoꞌtsꞌon na jndë tonanꞌtja jaa nnon jon, tcanhanꞌ na cueꞌ ncüiichen ntyja njanhan. Nquii Jesucristo tinonhin na siquindë jon juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ chito xiaꞌntyi na tueꞌ jon ntyja ꞌnaan jnan njanhan, mantyi ivꞌahanꞌ nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

3 Ndëë ntjiꞌ jaa cüenta na cotaꞌjnꞌaan Tyoꞌtsꞌon xe na aa cotaꞌncꞌuë juu jñꞌoonꞌ jon na icoꞌxenhanꞌ. 4 Majoꞌ minninchen tsꞌan na ngitso: “Ja vajnꞌanhin”, majoꞌ xe tyiꞌcüangueeꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxen jon, juu tsanꞌñeen, veꞌ tsanquintuhin, min tyiꞌcꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ. 5 Majoꞌ minninchen tsꞌan na vangueeꞌ juu chaꞌxjen na coꞌxen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu na viꞌntyjii jon nnꞌan, quindë ya itsꞌaahanꞌ quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii jon. Ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ ndëëhë na aa mayuuꞌ cotsamꞌan yo Cristo. 6 Minninchen tsꞌan na itso juu na itsijonhin yo Cristo, chuhanꞌ na cꞌoon tsanꞌñeen chaꞌxjen na tomꞌaan nquii jon.

Jñꞌoon xco na iquenhanꞌ xjen

7 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji ꞌoꞌ, jñꞌoonva na macüji na iquenhanꞌ xjen na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ, chito jñꞌoon xcohanꞌ, jñꞌoon jndyohanꞌ. Maninꞌjuuntyihanꞌ na jndë tondyehoꞌ na toxenꞌchen na quinanꞌvengiö ntyjëëhë. 8 Majoꞌ juu jñꞌoon na macüji na iquenhanꞌ xjen jaa, conduihanꞌ jñꞌoon xco. Ee juu na tovamꞌaan Cristo, yo ninꞌjuu na conanꞌvehoꞌ jñꞌoonꞌñeen, conanꞌmanhanꞌ na mayuuꞌhanꞌ. Nndaꞌ matsjö ngꞌe juu na condui najaan, jndë tyeꞌ na vacüenon juu na icoꞌxenhanꞌ quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ juu na condui naxuee na mayuuꞌ, condixueehanꞌ.

9 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na itso juu na vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na nquii jon conduihin naxuee, majoꞌ jndooꞌ juu ncüiichen tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon, ninvaa tsixuan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ najaan. 10 Majoꞌ minninchen tsꞌan na viꞌntyjii juu tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon tsanꞌñeen Cristo, ninnquiiꞌchen vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ juu na condui naxuee. Ndoꞌ na nndaꞌ, taviꞌnan ncüii nnon jnan na ntsꞌaahanꞌ na ngacüaaꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon. 11 Majoꞌ juu tsꞌan na jndooꞌ juu tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon Cristo, ninmꞌaan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ najaan, ndoꞌ vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe juu najaanꞌñeen jndë sinchjaanꞌhanꞌhin, joꞌ ndincyaahanꞌ na ncüaaꞌ tsꞌon yuu va nato na vja juu.

12 ꞌOꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda na viꞌntyjihoꞌ, macüji tsonvahin ngꞌe na jndë sitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhoꞌ jnan na nanꞌxuanhoꞌ, ngꞌe na njon jndyi xueeꞌ Cristo ngiohoꞌ. 13 ꞌOꞌ ta na conintquehoꞌ, macüji jñꞌoonvahin na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe cotsataꞌjnꞌaanntyihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Juu jon mancüiixjen mꞌaan jon xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. ꞌOꞌ ntyjë nnꞌan ndyua, macüji jñꞌoon nnon tsonvahin na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe condëë cotaꞌntjonhoꞌ juu yutyia.

14 ꞌOꞌ na conduihoꞌ ntsinda ncö, macüji jñꞌoonva na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ, ngꞌe jndë cotsataꞌjnꞌaanhoꞌ nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon. ꞌOꞌ ta na conintquehoꞌ, macüji jñꞌoonva na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe cotsataꞌjnꞌaanntyihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na juu jon mancüiixjen mꞌaan jon xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. Ndëë ꞌoꞌ ntyjë nnꞌan ndyua, macüji jñꞌoonva na matscüenönhanꞌ na mꞌanhoꞌ ngꞌe na nanꞌxuanhoꞌ najndëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ jñꞌoonꞌ jon mꞌaanhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ na condëë cotantjonhoꞌ juu yutyia.

Tyiꞌnanꞌvengiö juu na tixuan tsonnangue

15 Tyiꞌnanꞌvengiohoꞌ juu na tsixuan tsonnangue min ꞌnan na min nnonhanꞌ. Ee xe na aa itsiviꞌntyjii tsꞌan joo ꞌnan na itsixuanhanꞌ, itsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌyuuꞌ na viꞌntyjii juu tyëëhë Tyoꞌtsꞌon. 16 Ee tsoñꞌen na tsixuan juu tsonnangue, chaꞌna juu na ntꞌue jndyi tsꞌon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan, yo juu na itsꞌaahanꞌ na conanꞌcjaaꞌ nnꞌön ꞌnan na ninꞌcüinjanhanꞌ, yo ninꞌjuu na conanꞌntsa jaa yo ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na nanꞌxuan, ninnquiiꞌchen juu na tsixuan tsonnangueva itsꞌaahanꞌ na cojooꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ nanꞌminꞌ, chito nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon itsꞌaahanꞌ. 17 Majoꞌ juu na tsixuan tsonnangue yo tsoñꞌen natyia na ntꞌue jndyi nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, vantycüiihanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na itsꞌaa ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, jeꞌquintycüii na mꞌaan juu.

Nquii na conduihin natyia na itsuehin cjooꞌ Cristo

18 ꞌOꞌ ntyjë, conduihoꞌ ntsinda ncö. Joo ndyumin, ndyu na matsꞌiahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na tsixuan juu tsonnangue. Ndoꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na nnintyincyooꞌ nquii juu na tyiꞌquindoꞌ juu Cristo. Ndoꞌ naneinhin jndye nnꞌan mꞌan na conduihan na tyiꞌquijndooꞌhan Cristo. Mangꞌe na nndaꞌ, covaaꞌ nnꞌön na xjen neinhin juu na tsixuan tsonnangue vantycüiihanꞌ. 19 Joo nanꞌñeen, tjihan quiiꞌ ntꞌan jaa, min tyiꞌyuuꞌ na tonduihan tmaanꞌ na condui jaa. Ee xe na aa mayuuꞌ na vantyja nꞌonhan jon chaꞌxjen na chuhanꞌ, jeꞌquitjihan quiiꞌ ntꞌan. Majoꞌ jntyꞌehan jaa chaꞌ quitsiꞌman jndyoyuhanꞌ na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tmaanꞌ na condui jaa.

20 Majoꞌ ꞌoꞌ jndë tyincyaa Jesucristo na nanꞌxuanhoꞌ Espíritu Santo, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌenhoꞌ cotsataꞌjnꞌaanhoꞌ nin jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ. 21 Chito macüji jñꞌoonvahin na matscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ ngꞌe na tyiꞌquindiohoꞌ nchu vaa tsixuan jñꞌoon na mayuuꞌ, matscüenönhanꞌ ngꞌe mancüiixjen cotaꞌjnꞌaan juu jñꞌoonꞌñeen. Matsꞌa na nndaꞌ ee mangiohoꞌ na juu jñꞌoon na mayuuꞌ jeꞌquitscüequenhanꞌ juuhanꞌ jñꞌoon quintu, 22 ¿Nin tsꞌan conduihin tsan quintu? Manquiintyi tsꞌan na icüjiꞌ juu jñꞌoon na Jesús, chito conduihin Cristo. Tsan na nndaꞌ vaa jñꞌoon na incyaa, conduihin tsꞌan na tyiꞌquindoꞌ juu Cristo ee incyaa juu jñꞌoon na nquii Jesús, chito jnda Tyoꞌtsꞌonhin, yo ninꞌjñꞌoon na icüjiꞌ tsanꞌñeen na nquii Tyoꞌtsꞌon chito conduihin tye Jesús. 23 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na incyaa juu jñꞌoon na nquii Jesús chito conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen min tyiꞌcꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon na conduihin Tyëëhë. Majoꞌ juu tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu na nquii Jesús conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ tyëëhë Tyoꞌtsꞌon.

24 Majoꞌ nquehoꞌ, quitquen ya yahoꞌ cüenta joo jñꞌoon na tondye jndyeehoꞌ, quinanꞌveyahoꞌhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ee xe na aa contꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ninnquiiꞌchen conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo nquii jon na conduihin Tyëëhë. 25 Ee ndö vaa jñꞌoon na jndë tcoꞌ Jesucristo ꞌndyo jon ndëëhë na nninncyaa jon na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö yo ñuan njanhan.

26 Macüji jñꞌoonmin ngꞌe mꞌan nnꞌan na ninꞌquitjueꞌhan ꞌoꞌ juu nato na itsiviꞌnnꞌanhanꞌ. 27 Majoꞌ ꞌoꞌ jndë tyꞌonhoꞌ cüenta Espíritu Santo. Nquii jon imꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, tyiꞌicanhanꞌ ncüiichen tsꞌan na ntsiꞌman ndëëhoꞌ nchu vaa na icanhanꞌ na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintꞌahoꞌ. Ee nquii Espíritu Santo itsiꞌman jon ndëëhoꞌ tsoñꞌen ngꞌe conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ, chito itsiviꞌnnꞌan jon. Joꞌ chuhanꞌ na quinanꞌjontyenhoꞌ yo Cristo, chaꞌxjen jndë siꞌman Espíritu Santo ndëëhoꞌ.

28 Ndoꞌ ꞌoꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda na viꞌntyji ꞌoꞌ, cꞌontyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, chaꞌ juu xjen ya na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon, ncꞌön na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nnꞌön na tonnon jon, min jeꞌcꞌön na jnꞌan. 29 ꞌOꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ na nquii Jesucristo jndyoyu conduihin. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, mantyi covaaꞌ nꞌonhoꞌ na ncüii cüii tsꞌan na vamꞌaan juu ntyja ꞌnan na chuhanꞌ, condui tsanꞌñeen tsꞌan na tui ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.

3

Nnꞌan na condui ntsinda Tyoꞌtsꞌon

1 Vaa tꞌman jndyi na njon juu na viꞌntyjii Tyëëhë jaa. Xe ngꞌe juuhanꞌ, joꞌ na itsiquijndyuhanꞌ jaa ntsinda nquii jon. Ndoꞌ mancüiixjen joꞌ condui jaa. Majoꞌ joo nnꞌan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu na tsixuan tsonnangue, ndiquitjiꞌhin cüenta na nndaꞌ condui jaa ngꞌe min nquii jon tataaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ na condui jon. 2 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ na viꞌntyji ꞌoꞌ, naneinhin condui jaa ntsinda nquii Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ vitjachen na ntsiꞌman jon nchu vaa nnanꞌxuan na tonnonchen. Majoꞌ covaaꞌ nnꞌön xjen na nnintyincyooꞌ nndaꞌ Cristo, yajoꞌ ntsijonhanꞌ jaa yo nquii jon ngꞌe njntyꞌia ndëë nchu vaahin. 3 Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na nndaꞌ vaa na ntyja tsꞌon juu Cristo, iquen nquiihin na jiꞌua conduihin, chaꞌxjen nquii Cristo conduihin na jiꞌuahin.

4 Majoꞌ ncüii cüii tsꞌan na itsꞌaa ya juu na itsitjahin, tyiꞌninꞌcüaꞌngueeꞌ tsanꞌñeen juu ntji na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ee juu ntjiꞌñeen itsijndaꞌhanꞌ na juu tsꞌan na itsꞌaa na nndaꞌ, vaa jnaanꞌ juu. 5 Ndoꞌ ꞌoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndyo Cristo na tuihin na tsꞌanhin chaꞌ quitsinduuꞌ jon jnan na nanꞌxuan, ndoꞌ juu jon minꞌncüii jnan tyiꞌquitsixuan jon. 6 Minninchen tsꞌan na ninnquiiꞌchen vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ jon, chito na ninnquiiꞌchen itsitjahin. Majoꞌ juu tsꞌan na iꞌndyii nquiihin na itsitjahin, tyiꞌcocüjiꞌ juu cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, min tyiꞌcovaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌ jon. 7 ꞌOꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda, taninncyahoꞌ na ntsiviꞌnnꞌan tsꞌanhoꞌ na ngitso juu cuaa nquii na itsitja tsꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsꞌaa juu ꞌnan na chuhanꞌ chaꞌxjen na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitsamꞌan, condui tsanꞌñeen na jndyoyuhin na tonnon nquii jon chaꞌxjen na condui nquii Cristo. 8 Majoꞌ juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsꞌaa ꞌnan na tsixuanhanꞌ jnan, mꞌaan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ yutyia. Ee ntyjantyi xjen na tyeꞌ tsoñꞌen, itsixuan yutyia jnan. Mangꞌe na nndaꞌ, nquii jnda Tyoꞌtsꞌon jndyo jon chaꞌ ntsityuiiꞌ jon joo ꞌnan itsꞌaa yutyia.

9 Minninchen tsꞌan na tui xcohin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen tyiꞌxeꞌncyaahin na vi ntyja ngaca na ntsitjahin ncüii cüii nnon jnan, ngꞌe nquii jon mꞌaan jon quiiꞌ tsꞌon juu. Joꞌ ngꞌe na jndë tui xcohin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, xeꞌncyaahin na ninvito ntsitjahin. 10 Ndö vaa na ncüaaꞌ nnꞌön nin nnꞌan na condui ntsinda Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ nin nnꞌan conduihan ntsinda juu yutyia. Juu tsꞌan na tyiꞌvamꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na chuhanꞌ, min tyiꞌviꞌntyjii juu ntyje juu na vantyja nꞌonhan Cristo, chito jnda Tyoꞌtsꞌon condui tsanꞌñeen.

Tyiꞌntꞌaaha na veꞌ conduë nquë na conanꞌvengiö ntyjë na vantyja nꞌon Cristo

11 Ndö vaa jñꞌoon na tondye jndyeehoꞌ xjen na tëntyja nꞌonhoꞌ Cristo, na chuhanꞌ na cüivengiö ntyjë na vantyja nꞌonhan jon. 12 Min tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌ na sꞌaa Caín. Juu tsanꞌñeen tomꞌaan jon ntyja ꞌnaanꞌ yutyia, mangꞌe joꞌ iscueeꞌ jon tyje jon. Ndoꞌ ¿Ndu na iscueeꞌ jonhin? Sꞌaa jon na nndaꞌ ngꞌe tovamꞌaan jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan tyia, majoꞌ tyje jon tovamꞌaan juu chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon.

13 Mangꞌe joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na jen ñoncya na coquenonhoꞌ na joo nnꞌan na nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue mꞌanhan na jndohan ꞌoꞌ. 14 Ee covaaꞌ nnꞌön na jndë jntꞌui jaa nato na cotsu nnꞌan ndoꞌ jndë sacꞌë juu nato na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na cotaꞌndoꞌ ñuan njanhan. Nndaꞌ vaa na covaaꞌ nnꞌön ngꞌe conanꞌveꞌngiö ntyjë na vantyja nꞌonhan Jesús. Minninchen tsꞌan na tyiꞌviꞌntyjii juu nnꞌan, ninvaa mꞌaan juu nacje ꞌnaanꞌ na cotsu ñuaan nnꞌan. 15 Majoꞌ minninchen tsꞌan na itso na vantyja tsꞌon juu Jesús, majoꞌ ninmꞌaan juu na jndooꞌ juu ncüii tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon, juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan na itscüje nnꞌan. Ndoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ ncüii tsꞌan na itscüje nnꞌan, ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu tyiꞌitsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 16 Ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ na viꞌntyjii Jesucristo jaa ee tyincyaa nquiihin na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin ntyja njanhan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, icanhanꞌ na quinanꞌvengiö ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan jon, cuaa nquii min xe na aa nnanꞌcüje nnꞌan jaa ntyja ꞌnaanhanꞌ. 17 Majoꞌ xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu Jesucristo, ndoꞌ min ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ iquen jon cüenta na ncüiichen tyje jon na mantyi vantyja tsꞌon juu na itsitjahanꞌ ꞌnanhin, majoꞌ tyiꞌninꞌncyaa jon ꞌnan na icanhanꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ, juu na viꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, taꞌnan covitincyooꞌ na icoꞌxenhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌaan juu. 18 ꞌOꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda na viꞌntyjihoꞌ, chito veꞌ xiaꞌntyi na nduë na conanꞌvengiö nnꞌan, mantyi quinanꞌman na nndaꞌ nchu vaa na vja na cotsamꞌan.

Ndö vaa na nninncyaahanꞌ na tꞌman qui nnꞌön Tyoꞌtsꞌon.

19 Ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjön yo juu jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ mꞌan na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nnꞌön na tonnon Tyoꞌtsꞌon, 20 Ee minꞌcya ro na covicjë quiiꞌ ñuan njanhan na conanꞌtja jaa na tonnon jon, covaaꞌ nnꞌön na nquii jon tꞌmanntyichen conduihin, chichen joo jñꞌoonꞌñeen na mꞌaanꞌ nnꞌön, ndoꞌ joo na covicjë, tsoñꞌenhanꞌ ntyjii jndaꞌ jonhanꞌ. 21 Yajoꞌ ꞌoꞌ ntyjë na viꞌntyjihoꞌ, xe tyquiiꞌ ñuan njanhan covicjë na tyiꞌconanꞌtja jaa, itsiꞌmanhanꞌ condëë conanꞌndyooꞌ jaa na tonnon jon yo na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nnꞌön. 22 Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, nninncyaa jon jñꞌoon na cotan nnon jon ngꞌe na cotaꞌncꞌuë joo jñꞌoon na iquen jon ndëë na cotoxenhanꞌ, ndoꞌ mantyi yo joo ꞌnan na contꞌa na caveeꞌ nchjii jon. 23 Ndoꞌ ndö vaa jñꞌoon na iquen jon ndëë na iquenhanꞌ xjen jaa, na cantyja nnꞌön yo nquii jnda jon Jesucristo. Tquen jon jñꞌoon na quintꞌa na nndaꞌ ndoꞌ cüivengiö ntyjëëhë na mantyi vantyja nꞌon jon, chaꞌxjen nquii Jesucristo tquen jon na quintꞌahanꞌ. 24 Minninchen tsꞌan na ivangueeꞌ juu jñꞌoon na icoꞌxen jon, itsijon tsanꞌñeen yo nquii Tyoꞌtsꞌon, nquii jon mꞌaan jon quiiꞌ tsꞌon juu. Ndoꞌ ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na mꞌaan jon quiiꞌ nnꞌön ngꞌe na incyaa jon na nanꞌxuan nquii Espíritu Santo.

4

Vaa na itsijndaꞌhanꞌ nin jñꞌoon conduihanꞌ na mayuuꞌ, ndoꞌ nin jñꞌoon na tyiꞌyuuꞌ

1 ꞌOꞌ ntyjë na viꞌntyji ꞌoꞌ, mꞌan minꞌndye nnꞌan na comaꞌndyiꞌhan na conduehan na joo jñꞌoon na coninncyahan, nquii Espíritu Santo itsiꞌman jonhanꞌ ndëëhan. Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌngantyja nꞌonhoꞌhanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen, quitquen jndyeehoꞌ cüenta na aa itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌxjen joo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë tyꞌoonhoꞌ cüenta. Icanhanꞌ na quintꞌahoꞌ na nndaꞌ, ngꞌe jndye nnꞌan comaꞌndyiꞌhan na conanꞌviꞌnnꞌanhin na conduehin na nquii Tyoꞌtsꞌon incyaa jon jñꞌoon na conanꞌmanhan. 2 Ndö vaa na ndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na aa mayuuꞌ na nquii Espíritu Santo itsiꞌman jon jñꞌoon na incyaa tsꞌan. Minninchen tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu juu na nquii Jesús conduihin Cristo, ndoꞌ na tuihin na tsꞌanhin, itsixuan tsanꞌñeen Espíritu na conduihin nquii Tyoꞌtsꞌon. 3 Majoꞌ minninchen tsꞌan na itso juu na nquii Jesús tyiꞌyuuꞌ na conduihin Cristo, min chito na tuihin na tsꞌanhin chaꞌxjen nquë, tsixuan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu na itsuehin cjooꞌ Cristo, tyiꞌcꞌoon tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ juu Espíritu na conduihin Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ꞌoꞌ jndë macondyehoꞌ na nquii juu na itsuehin cjooꞌ Cristo ncüjeeꞌ nnon juu, ndoꞌ naneinhin jndë mꞌaan juu ntjoohin tsonnangue.

4 ꞌOꞌ ntyjë na conduihoꞌ ntsinda, nanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ jndë tejndei jon ꞌoꞌ chaꞌ joo nnꞌan na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncya, taꞌnan jndëë jnanꞌviꞌnnꞌan nanꞌñeen ꞌoꞌ. Ee nquii Espíritu Santo na mꞌaan jon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, tꞌmanntyichen najndei conduihin, chichen nquii yutyia na mꞌaan juu yo nanꞌñeen na nanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue. 5 Joo nanꞌñeen na conanꞌviꞌnnꞌanhan na conduehan na coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, nanꞌxuanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsonnangue. Mangꞌe na nndaꞌ, conanꞌneinhan ntyja na tsixuanhanꞌ, ndoꞌ ngꞌe joꞌ joo nnꞌan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, neinhan na condyehan jñꞌoon na coninncya nanꞌñeen. 6 Majoꞌ nquë condui jaa nnꞌan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ jon, indyii tsanꞌñeen jñꞌoon na coninncya. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌcꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon, min tyiꞌninꞌquindyii tsanꞌñeen jñꞌoon na conduë, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa, ndëë ncüaaꞌ nnꞌön na juu jñꞌoon na coninncya nnꞌan, aa conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ ndoꞌ aa jñꞌoon na itsiviꞌnnꞌanhanꞌ.

Tyoꞌtsꞌon conduihin na viꞌntyjii jon nnꞌan

7 ꞌOꞌ na viꞌntyji jahoꞌ, nque ntyjë na covantyja nꞌonhan Jesucristo, chuhanꞌ na quinanꞌvengiöhan. Ee juu na conanꞌvengiöhan, conanhanꞌ na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Minꞌcya ro tsꞌan na viꞌntyjii juu nnꞌan, condui tsanꞌñeen jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ vajnaanꞌ juu jon. 8 Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌviꞌntyjii juu nnꞌan, min tyiꞌcüajnaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon ee nquii jon ninnquiiꞌchen conduihin na viꞌntyjii jon nnꞌan. 9 Nquii Tyoꞌtsꞌon, juu jnda jon na ninncüii tsꞌonhin, jñon jonhin na mꞌan jaa nnꞌan tsonnangue. Sꞌaa jon na nndaꞌ chaꞌ ndëë ncꞌön na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö yo ñuan njanhan. Nndaꞌ vaa na siꞌman jon na viꞌntyjii jon jaa. 10 Ndö vaa na cotsavaaꞌ nnꞌön ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon jaa, chito jaa tyꞌön jndyëë na vengiöhin. Nquii jon tyꞌoon jndyee jon na viꞌnchjii jon jaa, ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian nnon jnda jon Jesús na cueꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ jnan na nanꞌxuan, ngꞌe joꞌ ndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jaa.

11 ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ na viꞌntyji ꞌoꞌ, ngꞌe na nndaꞌ vaa na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon jaa, joꞌ mantyi chuhanꞌ na quinanꞌvengiö ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan jon. 12 Minꞌncüii tsꞌan taꞌnan condyiaaꞌ juu Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ ya na ninvito mꞌaan na conanꞌvengiö nnꞌan, itsiꞌmanhanꞌ na mꞌaan jon quiiꞌ nnꞌön ndoꞌ juu na viꞌntyjii jon nnꞌan, itsiquindëhanꞌ juuhanꞌ ntyja njanhan. 13 Ndö vaa na tsiꞌmanhanꞌ na cotsamꞌan jaa yo Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na mꞌaan jon quiiꞌ ñuan njanhan ngꞌe jndë tyincyaa jon Espíritu Santo quiiꞌ nnꞌön. 14 Ndoꞌ jndë tojntyꞌiá ndë́ nquii jnda Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ cotjíꞌ jndyoyú na jñon jonhin quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue chaꞌ ntsinꞌman Jesús ñuaan nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan. 15 Minninchen tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu na nquii Jesús conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, mꞌaan Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen ndoꞌ juu tsanꞌñeen ityiiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon.

16 Joꞌ jndë cotsavaaꞌ nnꞌön na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na viꞌnchjii jon jaa ndoꞌ vantyja nnꞌön na nndaꞌ. Nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na viꞌnchjii jon nnꞌan. Yajoꞌ minninchen tsꞌan na viꞌntyjii juu nnꞌan, vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ mantyi mꞌaan jon quiiꞌ tsꞌon juu. 17 Juu na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, ndö vaa na tsiꞌmanhanꞌ na itsiquindëhanꞌ juuhanꞌ ntyja njanhan. Ya na ngueꞌntyja xjen na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan nnon jon, tyiꞌjeꞌquindyiiꞌ nnꞌön na mantyi ntꞌuii jon jaa, ngꞌe covaaꞌ nnꞌön na chaꞌxjen na viꞌntyjii Cristo nnꞌan, manndaꞌ vaa cotsamꞌan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. 18 Ya na vantyja nnꞌön na viꞌntyjii Tyoꞌtsꞌon jaa, icüjiꞌhanꞌ na coviquityuë na ntcoꞌxen jon jaa ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan. Ee ya na mꞌan na ncyaa na ntꞌuii jon jaa tsojnaanꞌ na conanꞌtja jaa, tsiꞌmanhanꞌ na juu na conduihin na viꞌntyjii jon nnꞌan, tyiꞌquindë conanꞌxuanhanꞌ.

19 Ee navejndyee nquii Tyoꞌtsꞌon tyꞌoon jon na viꞌntyjii jon jaa, mangꞌe joꞌ conanꞌvengiö nnꞌan. 20 Ncüii tsꞌan, xe na aa ngitso juu na viꞌntyjii juu nquii Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu ncüiichen tyje juu na mantyi vantyja tsꞌon, veꞌ tsꞌan quintuhin. Ee xe tyiꞌviꞌntyjii juu tyje juu na ninnquiiꞌchen indyiaaꞌ juuhin, majndeichen jeꞌquitsiviꞌntyjii juu nquii Tyoꞌtsꞌon na min tyiꞌcondyiaaꞌ juuhin. 21 Ndö vaa jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tyincyaa Cristo ndëë jaa. Itsohanꞌ na minninchen tsꞌan na viꞌntyjii juu Tyoꞌtsꞌon, chuhanꞌ na cüiviꞌntyjii juu tyje juu na vantyja tsꞌon juu jon.

5

Ndö quintꞌa chaꞌ ntantjön yo juu na tsixuan tsonnangue

1 Tyiꞌncüii cüii tsꞌan na vantyja tsꞌon juu na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnon Jesús na conduihin na itsinꞌman jon ñuaan nnꞌan, iquen Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen na conduihin jnda nquii jon. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na viꞌntyjii juu Tyoꞌtsꞌon na condui jon Tyëëhë, mantyi viꞌntyjii tsanꞌñeen ntsinda Tyoꞌtsꞌon. 2 Xe na aa conanꞌvengiö Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ cotaꞌncꞌuë jñꞌoon na icoꞌxen jon, covityincyooꞌ na mayuuꞌhanꞌ ya na conanꞌvengiö nnꞌan na condui ntsinda jon. 3 Ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ na condui jaa nnꞌan na conanꞌvengiö Tyoꞌtsꞌon, na quitaꞌncꞌuë jñꞌoon na icoꞌxen jon jaa. Ndoꞌ joo jñꞌoonꞌñeen, tyiꞌjahanꞌ chaꞌxjen na ja xu. 4 Minninchen tsꞌan na jndë tui xcohin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, condëë ivantjon juu yo ꞌnan tyia na tsixuan tsonnangue. Juu na tsixuanhanꞌ, condëë cotantjönhanꞌ ngꞌe juu na vantyja nnꞌön Jesucristo. 5 ¿Nin tsꞌan na nndëë ngüantjon yo juu ꞌnan tyia na tsixuan tsonnangue chaꞌ tyiꞌngüantjonhanꞌhin? Xiaꞌntyi juu tsꞌan na vantyja tsꞌon na nquii Jesús conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen ngüantjon juu yo ꞌnan tyiaꞌñeen.

Jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon

6 Nquii Jesucristo tyjeeꞌ jon tsonnangue. Jndëëꞌ jon quiiꞌ ndaa, ndoꞌ manquiintyi jon tyincyaahin na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na tcüeꞌ neoonꞌ jon, chito xiaꞌntyi na jndëëꞌ jon quiiꞌ ndaa, mantyi tyincyaa jon na tueꞌ jon na tcüeꞌ neoonꞌ jon nnon tsonjnꞌaan. Majuuntyi Espíritu Santo conduihin na icüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ nquii jon ninnquiiꞌchen conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ. 7 Ee mꞌaan ndye nnon na cotjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo ndëëhë, 8 Manquiintyi Espíritu Santo, yo ndaatioo na jndëëꞌ Jesús, yo neoonꞌ jon na tcüeꞌ na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. Ndoꞌ ncüii ncüii na ndye nnon jñꞌoonꞌñeen, covijntꞌue Tyoꞌtsꞌonhanꞌ na icüjiꞌ jndyoyu jon na juu Jesucristo conduihin jnda jon. 9 Joo jñꞌoon na cotjiꞌ jndyoyu nnꞌan ndëë ntyjehan, coyꞌon nanꞌñeen cüentahanꞌ. Majoꞌ juu jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu Tyoꞌtsꞌon ndëëhë, njonntyichen conduihanꞌ, ee juuhanꞌ itꞌuiihanꞌ yo juu jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌ jnda nquii jon. 10 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na vantyja tsꞌon juu na Jesús conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon, juu jñꞌoonvaꞌ conduihanꞌ na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ quiiꞌ tsꞌon juu. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌcantyja tsꞌon juu jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon, itsꞌaa tsanꞌñeen na nquii Tyoꞌtsꞌon quintuhin, ngꞌe tyiꞌcovantyja tsꞌon juu juu jñꞌoonꞌñeen. 11 Ndoꞌ ndö vaa jñꞌoon na icüjiꞌ jndyoyu Tyoꞌtsꞌon ndëë na incyaa jon na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuan njanhan, ndoꞌ juuhanꞌ nanꞌxuan jaahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jnda jon. 12 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na nquii jnda Tyioꞌtsꞌon mꞌaan jon quiiꞌ tsꞌon juu, tsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na tyiꞌcꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen na vandoꞌ ñuaanꞌ juu.

Naneinhin nanꞌxuan na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö

13 Macüji jñꞌoonmin na matscüenönhanꞌ ndëë ꞌoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ nquii jnda Tyoꞌtsꞌon chaꞌ cüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhoꞌ na nanꞌxuanhoꞌ na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaanhoꞌ.

14 Ndö vaa na incyaahanꞌ na tꞌman qui nnꞌön Tyoꞌtsꞌon na conanꞌndyooꞌ jaa na tonnon jon. Xjen na cotan cüii jñꞌoon nnon jon, xe na aa juu jñꞌoonꞌñeen mꞌaanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ntꞌue tsꞌon jon, mangiö jntꞌaha na ndyii jonhanꞌ. 15 Ndoꞌ ngꞌe covaaꞌ nnꞌön na iquen jon cüenta jñꞌoon na cotan nnon jon, mantyi ngiö yaha na nninncyaa jonhanꞌ. 16 Xe ncüiihoꞌ ndyiaaꞌ juu ncüiichen tyje juu na itsitja tsanꞌñeen ncüii nnon jnan na tyiꞌxeꞌcayꞌoonhanꞌhin na ngitsuhin, chuhanꞌ na can juu nnon Tyoꞌtsꞌon na ntcüeꞌ tsꞌon tsanꞌñeen. Ndoꞌ nninncyaa jon na ntsixuan tsanꞌñeen na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Mꞌaan jnan na vayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsu ñuaanꞌ juu. Tyiꞌquitsjö na can tsꞌan na quitejndei Tyoꞌtsꞌon tsanꞌñeen. 17 Ncüii cüii nnon ꞌnan na itsitja tsꞌan, tsixuanhanꞌ jnan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ min jnan na xeꞌquitsu ñuaanꞌ tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

18 Juu tsꞌan na jndë tui xcohin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, mangiö na juu tsanꞌñeen tavi ꞌnan itsitjahin nnon jon na ninvito. Ee nquii jnda Tyoꞌtsꞌon ivantyjeeꞌ jon tsanꞌñeen ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu yutyia ndiquindëë ntꞌuii juu tsanꞌñeen. 19 Mangiö na condui jaa ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na cotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu na tsixuan tsjonnangue, mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ juu yutyia. 20 Ndoꞌ mantyi mangiö na nquii jnda Tyoꞌtsꞌon jndë jndyo jon. Ndoꞌ incyaa jon na jndaꞌ nquën, joꞌ na cotaꞌjnꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na mayuuꞌ. Nanein cotsamꞌan yo nquii jon na conduihin na mayuuꞌ ngꞌe na cotsamꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. Juu jon conduihin Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ. Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon nanꞌxuan na tyiꞌquintycüii na cotantꞌö. 21 ꞌOꞌ na conduihoꞌ ntsinda na viꞌntyjihoꞌ, min jñꞌoon na coninncya nnꞌan na min tyiꞌyuuꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joo ꞌnan na conanꞌtꞌmaanꞌhan. Taninncyahoꞌ na joohanꞌ ntquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ ꞌoꞌ

2 Juan

Tson Na Jndë Ve Na Tji Juan

1

Ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ yo na quitsiviꞌntyjii tsꞌan tyje juu

1 Mancö na conintque ja quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, macüji tsonva na matscüenönhanꞌ ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na icüji jonhoꞌ cüentaaꞌ nquii jon yo ninꞌnque nnꞌan na conanꞌjon yo ꞌoꞌ. Viꞌntyji ja ꞌoꞌ yo na xoncüeeꞌ tsꞌön, ndoꞌ min chito xiaꞌntyi ncö, mantyi tsoñꞌen nnꞌan na conanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ. 2 Mayuuꞌ na viꞌntyji jndyi ja ꞌoꞌ ee juu jñꞌoon na mayuuꞌñeen mꞌaanhanꞌ quiiꞌ nnꞌön ndoꞌ manchaꞌchen xjen ncꞌoonhanꞌ yo jaa. 3 Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin jnda jon, macꞌan ndëëhan na nnanꞌquindaaꞌhin ꞌoꞌ juu naya na conduihan yo juu na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohan, yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhan. Ncyahan na nanꞌxuanhoꞌ joo nanꞌminꞌ viochen xjen na cotsamꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ yo na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan.

4 Tꞌman incyaahanꞌ na nën jndyi jntyꞌia vendye ntyjehoꞌ na cotsamꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ chaꞌxjen nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon tquen jon jñꞌoon na quintꞌa. 5 Ndoꞌ nanein ꞌoꞌ ntyjë na viꞌntyjihoꞌ, vaa jñꞌoon na ninꞌquitsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ na quinanꞌvengiö ntyjë na vantyja nꞌonhan Jesús. Juu jñꞌoonva chito jñꞌoon xcohanꞌ, majoꞌ maninjuuntyihanꞌ na jndë tondyehoꞌ xjen na tyeꞌ na condyehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo. 6 Ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ na viꞌntyjii tsꞌan Tyoꞌtsꞌon, na vangueeꞌ juu jñꞌoon na iquen jon na icoꞌxenhanꞌ. Ndoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen cüejonhanꞌ chaꞌxjen juu jñꞌoon na tondye jndyeehoꞌ na quinanꞌvengiö nnꞌan.

Nnꞌan na conanꞌviꞌnnꞌan

7 Nndaꞌ matsjö ndëëhoꞌ ngꞌe jndye nnꞌan mꞌan na comaꞌndyiꞌhan tsonnangue na conduehan na nquii Jesucristo tyiꞌyuuꞌ na jndyo jon na tsꞌanhin chaꞌxjen nquë. Majoꞌ minꞌninchen tsꞌan na itsiꞌman juu jñꞌoonvaꞌ, itsiviꞌnnꞌan tsanꞌñeen nnꞌan. Conduihin tsꞌan na vꞌiiꞌ tsꞌon juu Cristo. 8 Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌnanꞌviꞌnnꞌan jñꞌoonꞌñeen ꞌoꞌ. Ee xe nndaꞌ vaa ꞌnan na ntquenonhoꞌ, juu tsꞌian na jndë jntꞌaha, ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Quinanꞌchonhoꞌ na quindë ya ncyꞌonhoꞌ cüenta tsoñꞌen nnon na ntsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ.

9 Minꞌninchen tsꞌan na ninꞌcüenoonꞌ juu nchu vaa na itsiquindyi jñꞌoon na siꞌman Cristo, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ minninchen tsꞌan na contjohin yo jñꞌoonꞌñeen, condui tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ tyëëhë Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ yo jnda nquii jon. 10 Xe na aa ngueeꞌ tsꞌan na mꞌanhoꞌ na ngitso juu na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ juu jñꞌoon na incyaa juu ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, xe na aa tyiꞌcüejonhanꞌ chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, yajoꞌ min tyiꞌntixeeꞌhoꞌhin ntꞌaahoꞌ, min tyiꞌninncyahoꞌ tsꞌonhin. 11 Ee xe na aa ngitso tsꞌan nnon tsanꞌñeen: ꞌUꞌ ntyjë, cüenoonꞌ, xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, itsijonhin yo juu tsꞌian tyia na tsixuan tsanꞌñeen.

Jñꞌoon na matsꞌia na chu tsonva na tji Juan

12 Jndye jñꞌoon min na icanhanꞌ na quitsjö ndëëhoꞌ, majoꞌ xiaꞌntyi jñꞌoonminꞌ na macüji nanein. Ee ntyja tsꞌön na ncjö quintyꞌiahoꞌ, yajoꞌ nnanꞌnën yo ntyjë, ndoꞌ na nndaꞌ, nninncyaahanꞌ na nën jndyihi.

13 Nque nnꞌan na mantyi icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ nquii jon na mꞌanhin ntjoohin, mantyi coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ.

3 Juan

Tson Na Jndë Ndye Na Tji Juan

1

Itsiquinjon Juan Gayo

1 Maja Juan na conintque ja, macüji tsonva na matscüenönhanꞌ na mꞌan ꞌuꞌ ntyjë Gayo. Yo na xoncüeeꞌ tsꞌön viꞌntyji ꞌuꞌ.

2 ꞌUꞌ ntyjë na viꞌntyji, macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌndiviꞌ. Ncyaa jon na ya ro ngamꞌanꞌ tyquiiꞌ tsoñꞌen chaꞌxjen na vjaꞌ na tonnonchen yo nquii jon yo ntyja ꞌnaanꞌ ñuan ꞌnanꞌ. 3 Minndye ntyjëëhë na vantyja nꞌon Cristo, sque ntcüeꞌhan na mꞌan. Ndoꞌ conduehan nnön na xoncüeeꞌ tsonꞌ na vamꞌanꞌ na vantyja tsonꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ, vamꞌanꞌtyenꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ vaa na mandyi, incyaahanꞌ na nën jndyi. 4 Ee taꞌnan ncüiichen nnon na incyaahanꞌ na nënntyëchën chaꞌ ya na mandyi na joo nnꞌan na tantjön cüentaaꞌ Cristo na conduihin ntsinda, na cotsamꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na mayuuꞌ.

Ya itsꞌaa Gayo

5 ꞌUꞌ ntyjë Gayo na viꞌntyji, joo ntyjëëhë na vantyja nꞌonhan na veꞌ cotsque yahan na mꞌanꞌ, ya jndyi matsaꞌ na matixeꞌhin, min na toxenꞌchen tyíꞌcüajnanꞌhan. 6 Minndyehan na jndë jnduiꞌ ntcüeꞌhan naijon na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ jnanꞌneinhan ndëë nque nnꞌan na condui tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ na matsiꞌmanꞌ na viꞌntyjiꞌhan. Ndoꞌ quitsaꞌ vi nayaꞌñeen xjen na ntsque nndaꞌhan na mꞌanhoꞌ, mantyi quitejndeiꞌntyichenꞌhan ꞌnan na icanhanꞌhin na cotsacondyiꞌhan juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee nndaꞌ vaa na icanhanꞌ na quitejndei jaa ntyjëëhë na cotsananꞌneinhan jñꞌoonꞌ jon. 7 Ee jnduiꞌ nanꞌñeen tsjoonhan, tyencyahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, min tatyꞌonhan cüenta xoquituꞌ nduee nnꞌan na tyiꞌcovantyja nꞌon. 8 Mangꞌe joꞌ, icanhanꞌ na jaa quitixꞌënhin ee na ntꞌaha na nndaꞌ, ntsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjön yo tsꞌian na cotsancyahin juu jñꞌoon na mayuuꞌ.

Sitsanꞌ Diótrefes nnꞌan na cotyeꞌntjon nnon Tyoꞌtsꞌon

9 Tji ja ncüii tson na scüenönhanꞌ na mꞌan nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Cristo. Majoꞌ juu Diótrefes tyiꞌquitsijñꞌoonꞌ juu na vaa najndö na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon yo jñꞌoon na tsjö, ngꞌe ya jndyi nchjii juu na ityiiꞌ juu ꞌndyo joohan. 10 Mangꞌe joꞌ, juu xjen ya na nguë na mꞌanhoꞌ, yajoꞌ ntsintcüi ja ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itsꞌaa juu. Ee iꞌman jndooꞌ juu já. Min tyiꞌquintjo nchjii juu na itsꞌaa juu na nndaꞌ, mantyi min tyiꞌcyꞌoon juu cüenta nque ntyjëëhë na cotsquehin na mꞌanhoꞌ na comandyiꞌhan na concyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ joo ntyjëëhë na ninꞌcyꞌonhan cüenta nanꞌñeen, mantyi itsiꞌndaaꞌ juu nꞌonhan, ata icüjiꞌ juuhin quiiꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Cristo.

11 ꞌUꞌ ntyjë Gayo na viꞌntyji ja ꞌuꞌ, joo nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia, tyiꞌncüꞌa ꞌuꞌ yo nanꞌñeen. Majoꞌ joo nnꞌan na cotsantyja ꞌnan naya, cüꞌa ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhan. Ee tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsijonhin yo ꞌnan ya, mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsꞌaa juu ꞌnan tyia, tyiꞌcꞌoon tsanꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ jon.

Ya itsꞌaa Demetrio

12 Tsoñꞌen nnꞌan ya jñꞌoon conduehan ntyja ꞌnaanꞌ Demetrio. Covityincyooꞌ na itsijonhin yo juu jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ. Ndoꞌ mantyi ncö matsjö na itsiquindë juu. Ndoꞌ ꞌuꞌ mantyjiꞌ na juu jñꞌoon na matsinën, mayuuꞌhanꞌ.

Jñꞌoon na matsꞌia na icüji Juan

13 Jndye jñꞌoon min na ninꞌquitsjö nnonꞌ majoꞌ xiaꞌntyi ndöꞌ ro na macüji naneinhin, 14 Ee ntyja tsꞌön na cje ro nntyꞌia ja ꞌuꞌ, yajoꞌ nnanꞌnën yo ntyjë.

15 Nquii Tyoꞌtsꞌon ncyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon ꞌuꞌ na tonnon jon. Nque ntyjëëhë na mꞌan ntjoohin na vantyja nꞌon Cristo, coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan nnonꞌ. Ncyaꞌ tsꞌon njan ndëë tsoñꞌen ntyjëëhë na mꞌanhin joꞌ.

Judas

Tson Na Tji Judas

1

Incyaa Judas tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Ja Judas condui ja tsꞌan na ityeꞌntjon nnon Jesucristo. Xiö Santiago. Macüji tsonva na matscüenönhanꞌ ndëë ꞌoꞌ nnꞌan na iqueenꞌ tyëëhë Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ chaꞌ nnduihoꞌ ntsinda nquii jon, nquehoꞌ na viꞌntyjii jon na ivantyjeeꞌ jon ꞌoꞌ ngꞌe Jesucristo. 2 Juu na ntyꞌia ro nnꞌan na ntyjii Tyoꞌtsꞌon, yo juu na incyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon tsꞌan na tonnon jon, yo ninꞌjuu na viꞌntyjii jon nnꞌan, ncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ.

Tsꞌiaanꞌ na tji Judas tsonva

(2 Pedro 2:1-17)

3 Totsꞌaa jndyihanꞌ tsꞌön na ncüji ncüii tson na ntscüenönhanꞌ ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na conanꞌxuan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan njanhan. Sꞌaahanꞌ tsꞌön na jndeiꞌ icanhanꞌ na quityꞌi ꞌndyöhoꞌ na cüentyjeeꞌtyenhoꞌ quityquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo. Juuhanꞌ ninjon tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na nque nnꞌan na ityiiꞌ jonhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, nanꞌxuanhinhanꞌ. 4 Mꞌan nnꞌan na jndë squehin tyquiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Joohan conduihan nnꞌan na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Joohan conanꞌcüejndyohan juu naya na condui nquii jon na conanꞌmanhan na tanin min na veꞌ ndö ro mꞌaan tsꞌan yo ncüiichen tyje juu. Tivio jndui jñꞌoon ntyja ꞌnaan nanꞌñeen na ntꞌuiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joo nnꞌan na contꞌa na nndaꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ conduehan, cotji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na conduihin tyꞌöhö yo na coꞌxen jon jaa.

Min jñꞌoon na conanꞌmanhanꞌ nchu vaa ntquenon nnꞌan na conanꞌqueꞌto nꞌonhan

5 Juu ꞌnan na sꞌaa Tyoꞌtsꞌon tivio, mangio yahoꞌhanꞌ, majoꞌ min na nndaꞌ, matsꞌa na cañjoonꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Siquindyaa jon nnꞌan Israel naviꞌ na tomꞌanhan ndyuaa Egipto, majoꞌ ndëcya jndyehan iscüje jonhan tsojnaanꞌ na tatovantyja nꞌonhan jon. 6 Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tjon minndye ángeles, tyíꞌquintjohin quityquiiꞌ juu tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon ndëëhan, jntyꞌehin naijon na sijndaꞌ jon cüentahan. Joꞌ na jndë tyiiꞌ jonhan ncüii joo na chaꞌvijon vancjo na taquintyja najaanhanꞌ. Sijndaꞌ jon na quintjotyenhan joꞌ ata juu xuee tꞌman ya na ntcoꞌxen jon ángeles yo nque nnꞌan xengꞌe na tonanꞌtjahan nnon jon. 7 Ndoꞌ mantyi cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra yo ninꞌnjoon tomꞌaan xiꞌjndio. Chaꞌxjen joo ángeles tyiaꞌñeen tonanꞌtjahin, mantyi joo nnꞌan njoonꞌñeen tonanꞌtjatohan na veꞌ ndöꞌ ro tomꞌanhan yo ntyjehan, ata nannon tomꞌanhan yo ntyje nonhan. Ndoꞌ tsojnaanꞌ joꞌ, siquitsu Tyoꞌtsꞌonhan yo chon. Ndoꞌ juu ꞌnan na tquenon nanꞌñeen, ata xjen nein conduihanꞌ ꞌnan na itsiꞌmanhanꞌ ndëë na nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌuiiviꞌ jon nnꞌan na nanꞌxuan jnan yo chon na tyiꞌjeꞌquinduuꞌ.

8 Min na nndaꞌ vaa, joo nanꞌñeen na tyiꞌxoncüe jñꞌoon na conanꞌmanhin ndëëhoꞌ, nquehan conanꞌtyꞌahan siꞌtsꞌo ꞌnaanhan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yo nnꞌan. Ndoꞌ juu najndei na condui ta Jesús na coꞌxen jon, tyiꞌquitjueꞌcjehan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ ata conanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ nacjo ángeles na conditque na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon. 9 Min tyiꞌquintꞌa nanꞌñeen chaꞌxjen sꞌaa juu ángel na conditque, tsan na jndyu Miguel. Sijndeiꞌ ꞌndyo yutyia tque nnon juu Miguelꞌñeen na ninꞌcayꞌoon juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Moisés. Majoꞌ tyíꞌquitsinin Miguel jñꞌoon tsanꞌ nnon yutyia tqueꞌñeen na quitscüejnaanꞌhanꞌhin. Xiaꞌntyi tso jon: “Nquii Tyoꞌtsꞌon quitsityiaꞌ jon ꞌuꞌ.”

Manndaꞌ jñꞌoon tso jon nnon juu. Tyíꞌcꞌoonꞌ tsꞌon jon na ntscüejnaanꞌ jonhin na ngitso jon na tyiꞌya itsꞌaa juu. 10 Majoꞌ nanminꞌ na mꞌanhin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahan, conanꞌmanhan jñꞌoon na itscüejnaanꞌhanꞌ minꞌninchen jñꞌoon na ndicüaaꞌ nꞌonhan joohanꞌ. Tyquiiꞌ na covaaꞌ nꞌon nanꞌñeen joo jñꞌoonminꞌ, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quiooꞌ na veꞌ contꞌato oꞌ, na ndiquindëë ntjiꞌ oꞌ cüenta ꞌnan na chuhanꞌ. Ndoꞌ jnaanꞌ na nndaꞌ vaa na contꞌa nanꞌñeen, tyiꞌjeꞌquintycüii na itꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌonhan.

11 Joo nanminꞌ na conanꞌviꞌnnꞌanhan ꞌoꞌ yo jñꞌoon na conanꞌmanhan ndëëhoꞌ, ntꞌuiiviꞌ jonhan ee cüejon contꞌahan chaꞌxjen totsꞌaa Caín. Ndoꞌ chaꞌxjen juu Balaam ninꞌcüantjon jon xoquituꞌ yo juu natyia na siꞌman jon ndëë nnꞌan Israel, majoꞌntyi contꞌa nanminꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen tꞌuiiviꞌhanꞌ Coré na suehin cjooꞌ Moisés, mantyi ntꞌuiiviꞌhanꞌ nanminꞌ na cüajon conanꞌvehan cjooꞌ Tyoꞌtsꞌon. 12 Nanminꞌ ñꞌenhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ xjen covancüihoꞌ na tojnaanꞌ cocüaꞌhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌngiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon Cristo. Ndoꞌ na conanꞌjon nanꞌñeen yohoꞌ, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ꞌnan tyꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ joꞌ itscüejnaanꞌhanꞌhoꞌ. Majoꞌ nanꞌñeen min tyiꞌjnꞌanhin na cocüaꞌhin ndoꞌ covehin yohoꞌ. Joohan conduihan chaꞌvijon quito na veꞌ xiaꞌntyi na mꞌan nꞌonhin na cotixeeꞌ nquehan. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon chincyu na itscyaa jndyehanꞌ na tandaatsuaꞌ quichuhanꞌ. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon nꞌoon na tatë coveꞌ, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon ꞌnan ve jnda jndë tjëhanꞌ, cüii nnon na jndë tye tsꞌanhanꞌ. 13 Mantyi itsijonhanꞌhin chaꞌna ndaandue na ndicüichen na ijuuhanꞌ. ꞌNan na contꞌa nanꞌñeen, jnaanꞌ jndyi vaahanꞌ, itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna chonꞌ tyꞌa na icüjiꞌ ndaandue xjen na ijuuhanꞌ. Ndoꞌ mantyi itsijonhanꞌ nanꞌñeen chaꞌna ncjuu na tajndaꞌto yuu jon coꞌohanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ xjen nnꞌanhin, jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntꞌuiiviꞌ jonhan. Ntyiiꞌ jonhan yuu jon na taquintyja najaan na quintjotyenhan joꞌ. Tyiꞌjon vi nnduiꞌhan joꞌ.

14 Nquii Adán, jon tsꞌan na tomꞌaan jndyee. Ndoꞌ Enoc conduihin tsꞌan na jndë ntyqueꞌ jnda na jndyocahanꞌ tsjan ꞌnaanꞌ juu Adán. Juu Enocꞌñeen sinin jon jñꞌoon na siꞌman Tyoꞌtsꞌon nnon jon ntyja ꞌnaan nanminꞌ na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Tso jon: “Quitquenhoꞌ cüenta, nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen, jndë ndyo jon yo jndye min ángeles cüentaaꞌ jon na ñuan nquiiꞌ conduihin. 15 Ndyocoꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌtjahan. Nntsꞌaa jon na quitꞌuiityenhanꞌ nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, tsojnaanꞌ tsoñꞌen nnon na tontꞌahan na tonanꞌvehan cjooꞌ jon. Ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen jñꞌoon tsanꞌ na tonduehan cjooꞌ jon.”

Ndöꞌ vaa jñꞌoon sinin Enocꞌñeen. 16 Nanminꞌ na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahan, ninꞌquiiꞌchen conanꞌncyjooꞌhin, cotaꞌjñꞌoonhan ꞌnan na contꞌa nnꞌan, joo nnꞌan na conduihan nnꞌanjnan na tyiꞌxeꞌncyahan na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan. Cotsamꞌanhan yo ntyja ꞌnaanꞌ natyia na ntꞌue jndyi nꞌonhan. Ndoꞌ conanꞌntsa jndyihin nchu vaa na conduihin. Mantyi conanꞌneinhan jñꞌoon ntyja ꞌnaan nquehin ndëë nnꞌan chaꞌ quitjiꞌ nanꞌñeen cüenta na tꞌmanntyichen na vaquinjonꞌ ꞌnan contꞌahan. Nndaꞌ contꞌahan chaꞌ nninncya nanꞌñeen yo ꞌnan na ninjntꞌuehan.

Itsiquiꞌmaanꞌ Judas nnꞌan na vantyja nꞌon

17 Majoꞌ ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo na viꞌntyji jahoꞌ, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ joo jñꞌoon na jndë tondyehoꞌ. Nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na tji jon, tyꞌecyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. 18 Jndue nanꞌñeen ndëëhoꞌ na joo ndyu na matsꞌia ncꞌon nnꞌan na nnanꞌcüejnaanꞌhan nnꞌan na vantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon. Joohan xiaꞌntyi na ntaꞌngueeꞌhan yo ꞌnan natyia na ntꞌue jndyi nꞌonhan.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tonanꞌquindyii nanꞌñeen ꞌoꞌ. 19 Joo nanminꞌ na tyiꞌyuuꞌ jñꞌoon na coninncyahin, contꞌahin na joo nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo, cotꞌon nanꞌñeen yo ntyjehan. Cotsamꞌan nanminꞌ chaꞌxjen na ntꞌue jndyi nꞌon sꞌihan, min tyiꞌcꞌoon Espíritu Santo quiiꞌ nꞌonhan.

20 Majoꞌ ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na viꞌ ntyji jndyi ꞌoꞌ, juu na vantyja nꞌonhoꞌ jon na jiꞌuahanꞌ, caquehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Xjen na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, nquii Espíritu Santo quitsiꞌman jon ndëëhoꞌ nin jñꞌoon nduehoꞌ. 21 Nquii Tyoꞌtsꞌon mꞌaan jon na viꞌntyjii jon ꞌoꞌ. Ninnquiiꞌchen quintjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Viochen xjen na covendooꞌ tcüiihoꞌ juu xuee na yo na ntyꞌia rohoꞌ ntyjii Jesucristo na nndyoyꞌoon jon na nnanꞌxuanhoꞌ na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhoꞌ. Nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa.

22 Mꞌan nnꞌan na ve vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhan yo juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro nanꞌñeen ngiohoꞌ. 23 Ñꞌen ntyjehan na juu ꞌnan na conanꞌtjahin itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na jndë tyioohin quityquiiꞌ chon. Juu na vayꞌoonhanꞌhin na itsiꞌndaaꞌhanꞌ joohan, quitjiꞌ ntcüeꞌhoꞌhan quityquiiꞌhanꞌ chaꞌ ndëë ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhan. Ndoꞌ ndëë mañoon ntyjehan na tꞌman jndyi na jndë jnanꞌtjahan, quinanꞌmanhoꞌ na ntyꞌia rohan ngiohoꞌ, majoꞌ quitsincyaaꞌ jndyihanꞌ nꞌonhoꞌ na juu jnan na nanꞌxuanhan, tyiꞌngachuhanꞌhoꞌ. Tsoñꞌen nnon ꞌnan na itsiꞌndaaꞌhanꞌhin yo ꞌnan na itsityꞌahanꞌhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, cüijndoꞌ jndyihoꞌhanꞌ.

Jñꞌoon na matsꞌia na itsitꞌmaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon

24 Nquii Tyoꞌtsꞌon vaa najndei na conduihin na ngüantyjeeꞌ jon ꞌoꞌ na juu jnan tyiꞌntscyaahanꞌhoꞌ. Na mayo juu najndeiꞌñeen nninncyaa jon na ncꞌonhoꞌ naijon na nancooꞌ jndyi na mꞌaan jon na minꞌncüii jnan tyiꞌnanꞌxuanhoꞌ. Na nndui na nndaꞌ, nninncyaahanꞌ na nein jndyihoꞌ. 25 Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan, cüitꞌmaanꞌhin. Ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, quitjiꞌ nnꞌan cüenta na nquii Tyoꞌtsꞌon taquintyja tꞌman conduihin. Juu jon tsoñꞌen najndei conduihin. Xiaꞌntyi nquii jon conduihin na coꞌxen jon. Vitjachen na tui tsoñꞌen, nanꞌminꞌ conduihin, ndoꞌ macüajon conduihin nanein yo ninvaa na tonnonchen. Quindui na nndaꞌ.

Apocalipsis

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

ꞌNan Na Tityincyooꞌ Nnon Juan Na Siꞌman
Jesucristo

1

Jñꞌoon na siꞌman Jesucristo ꞌnan na xejnda ngüentyja

1 Jñꞌoonmin chuhanꞌ jñꞌoon na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon nnon Jesucristo na quitsiꞌman jonhanꞌ ndëë nnꞌan na cotyentjonhan nnon jon. Joo jñꞌoonmin conanꞌquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na cje ro na ngüentyja. Ja Juan na matyeꞌntjön nnon Cristo, tꞌua jon tsꞌian nnon ángel ꞌnaanꞌ jon na tyjeeꞌ tsanꞌñeen na mꞌan na quitsiquindyi tsanꞌñeen jñꞌoonmin ja. 2 Macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen ꞌnan na tityincyooꞌ nnön. Tsonvahin chuhanꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon yo jñꞌoon na mayuuꞌ na siꞌman nquii Jesucristo.

3 Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii tsꞌan na itsijnaanꞌ joo jñꞌoon na chu tsonva. Ndoꞌ mantyi ityio jon jnꞌaan joo nnꞌan na condyehinhanꞌ ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhin nchu vaa tsiꞌmanhanꞌ. Ee jndë mavaa xjen na nndui chaꞌxjen na conanꞌquindyi jñꞌoonmin.

Incyaa Juan tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyuaa Asia

4 Ja Juan matscüenön jñꞌoonmin ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na mꞌanhoꞌ ndyuaa Asia. Nquii Tyoꞌtsꞌon mancüiixjen mꞌaan jon, mantyi tomꞌaan jon ndyu na toxenꞌchen vitjachen na ncꞌoon tsonnangue, ndoꞌ ngüentyja xjen na nncüjeeꞌnon jon. Macꞌan na nninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüenta juu naya na tsixuan jon, yo ninꞌjuu na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin. Ndoꞌ mantyi joo ntyqueꞌ espíritus na mꞌanhan tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon, ncyahan na nanꞌxuanhoꞌ joo nayaminꞌ. 5 Ndoꞌ mantyi nquii Jesucristo ncyaa jon na nndahoꞌ joo nayaminꞌ, nquii jon na conduihin na tocüjiꞌ jndyoyuhin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Manquii Jesús na conduihin tsꞌan navejndyee na jnanquintyja jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndë tjë na tandoꞌ xco jon. Conintquentyichenhin ndëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan nanmꞌannꞌian na cotoxenhan nnꞌan tsonnangue. Viꞌntyjii jndyi jon jaa, ndoꞌ ngꞌe na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na tcüeꞌ neoonꞌ jon, joꞌ juu jnan na tonanꞌxuan, jndë siquindyaa jon jaa na tonanꞌyꞌoonhanꞌ jaa. 6 Ndoꞌ nquii Cristo jndë tquen jon na condui jaa tmaanꞌ nnꞌan na ityeꞌntjon jon. Mantyi jndë tquen jon na condui jaa ntyee na cotyeꞌntjön nnon tye jon, nquii ta Tyoꞌtsꞌon. Ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin xengꞌe juu najndei na conduihin yo ninꞌjuu na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen. Ninnquiiꞌchen quindui na nndaꞌ.

7 Quitquenhoꞌ cüenta, jndë mandyo Cristo quityquiiꞌ chincyu.

Tsoñꞌen nnꞌan njntyꞌiahan jon yo nque nnꞌan na jnanꞌjonhan na cueꞌ jon, ndoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

Juu xjen na njntyꞌiahan jon, jndei nnanꞌxuaahan na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan.

Mayuuꞌ na nndui chaꞌxjen na matsjö.

Nndaꞌ vaa na tso tsanꞌñeen.

8 Nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei conduihin, itso jon:

“Ja mꞌan vitjachen na tui tsoñꞌen, ndoꞌ ncꞌönntyëchën vi na jndë tenon tsoñꞌen.” Ndöꞌ vaa tso nquii jon na mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na nguaa tsonnangue yo tsjöꞌndue, ndoꞌ mantyi ngüentyja xjen na ncüjeeꞌnon jon.

Nnon Juan tityincyooꞌ Cristo na quixueehin

9 Ja Juan na macüji tsonvahin, condui ja ntyjehoꞌ na mavantyja tsꞌön Jesucristo. Matsijon ja yohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen jon. Mantyi condui ja tsꞌan na itsijonhin yo naviꞌ na coquenonhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús. Ndoꞌ mantyi yo ninꞌjuu na contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon yo na tꞌman nꞌonhoꞌ minninchen nnon ꞌnan na inchjehanꞌ ꞌoꞌ. Tomꞌan ja tyuaa chjo na jndyu Patmos na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Tyiiꞌ gobiernon ja joꞌ tsojnaanꞌ na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na tocüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús. 10 Juu xuee na covañjoonꞌ nnꞌön na tandoꞌ xco Jesús, tomꞌan ja nacje ꞌnaanꞌ Espíritu Santo. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen toxꞌën jndyi na chaꞌvijon jndyeeꞌ tsꞌan na cꞌuaa jndyi tsinin. Itsijonhanꞌ na cꞌuaahanꞌ chaꞌvijon ya na icüjaꞌ tsꞌan ndu. 11 Jndyi na itso jon nnön:

—Joo ꞌnan na mandyiaꞌ, chen jndyi cüjiꞌhanꞌ nnon ncüii tson. Quitscüenonꞌhanꞌ ndëë joo ntyqueꞌ ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon ja na mꞌanhan ndyuaa Asia, juu tsjoon Éfeso, yo Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, ndoꞌ yo ninꞌLaodicea.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jndyi.

12 Tequën chaꞌ ntyꞌia nin nquii jon na itsinin yo ja. Yajoꞌ jntyꞌia ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chonhanꞌ. 13 Ndoꞌ xoncüe quiiꞌ ntꞌanhanꞌ jntyꞌia minntyjeeꞌ ncüii chaꞌ vaa tsꞌan. Cüe jon ncüii ndiaa tco xjen tyuaachen. Ndoꞌ tsiꞌjndya jon, tyen ncüii ꞌnan na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. 14 Soxquen jon quichiꞌtyenhanꞌ chaꞌvijon sooꞌ quitsman quichiꞌ, chaꞌvijon quichiꞌ tein. Ndoꞌ tënnon jon quixueehanꞌ chaꞌvijon tsachon tꞌman. 15 Mantyi ngꞌee jon quixuee jndyihanꞌ chaꞌna colo tsixuan sꞌon ve xjen na jndë jnduiꞌhanꞌ quityquiiꞌ tonꞌ na conein ncjo na sijntyꞌui ya tsꞌanhanꞌ. Ndoꞌ jndyeeꞌ jon cꞌuaahanꞌ chaꞌvijon na cꞌuaa vja ndaa jndaa. 16 Ntꞌö jon tontyjaya tooꞌ ntyqueꞌ ncjuu, ndoꞌ quiiꞌ ꞌndyo jon jnduiꞌ xjo na të ve ntyjaquio. Ndoꞌ xuee jndyi nnon jon chaꞌxjen naxuee ndoꞌcüjioonꞌ na yajminꞌ.

17 Ndoꞌ xjen na jntyꞌiahin, jnaanꞌ na tyꞌuë jndyi, tyiooto ja tongꞌee jon chaꞌvijon tsꞌoo. Yajoꞌ ntꞌö jon ntyjaya tyio jonhanꞌ nacjö. Itso jon nnön:

—Tyiꞌntyꞌueꞌ. Ja condui nquii jon na tomꞌaan navejndyee vitjachen na nguaa tsonnangue ndoꞌ min na quintycüiihanꞌ, majoꞌ ja ninvaa mꞌan. 18 Ja ninnquiiꞌchen mavantꞌö. Ndoꞌ min na jndë tꞌiö, majoꞌ naneinhin mꞌan na tyiꞌquintycüii na mavantꞌö. Ndoꞌ juu na coꞌxenhanꞌ na covje nnꞌan, condui ja na matyeꞌntjönhanꞌ, juuhanꞌ ndoꞌ mantyi naijon na mꞌan nnꞌan na jndë tjë na tyíꞌcꞌonhan ntyja njan. 19 Ndoꞌ itsontyichen jon nnön: ꞌNan na jndë jndyiaꞌ na tityincyooꞌ nnonꞌ yo mantyi tsoñꞌen nnon na nnintyincyooꞌntyi na minhanꞌ nanein yo ꞌnan na xejnda ndui, cüjiꞌhanꞌ. 20 Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na vantyꞌiu mꞌaanhanꞌ na tacovaaꞌ nꞌon nnꞌanhanꞌ, ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ. Joo ntyqueꞌ ncjuu na jndyiaꞌ na tooꞌ ntꞌö ntyjaya, conduihanꞌ joo ntyqueꞌ ángeles na cotquenhan cüenta joo ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi joo ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chon, joohanꞌ conduihanꞌ joo ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

2

Jñꞌoon na tyincyaa Jesucristo ntyja ꞌnaan ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Éfeso

1 Tsochen Jesús nnön: “ꞌUꞌ Juan, cüjiꞌ jñꞌoon na matsjö nnonꞌ ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan nquii ángel na ivantyjeeꞌ jon tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüenta na mꞌanhan tsjoon Éfeso. Quitsuꞌ ndëëhan: Ndö vaa na matsjö ncö na tooꞌ ntyqueꞌ ncjuu ntꞌö ntyjaya. Mancö na mantyꞌi quiiꞌ ntꞌan joo ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chonhanꞌ. 2 Ja ntyji ya ncüii cüii nnon na contꞌahoꞌ ntyja njan, ndoꞌ mantyi yo na conanꞌjonhoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnön. Ndoꞌ mantyi ntyji na contjotyenhoꞌ ntyja njan. Ntyji na tyiꞌquintjo ya ngiohoꞌ yo joo nnꞌan na conanꞌjonhan yo ꞌnan tyia. Ndoꞌ mantyi maquën cüenta na joo nnꞌan na conduehan na nquii Jesucristo jñon jonhan ndëë nnꞌan yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, cotjiꞌhoꞌ cüenta na condui nanꞌñeen nnꞌan na veꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin. 3 ꞌOꞌ ngꞌe na njon jndyi ngiohoꞌ yo xuë, mꞌanhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ conanꞌquii nꞌonhoꞌ quityquiiꞌ tsoñꞌen naviꞌ na coquenonhoꞌ, min tyiꞌquiꞌndyehoꞌ ntyja njan. 4 Majoꞌ ndö vaa na tyiꞌcaveeꞌ ntyji ntyja ꞌnaanhoꞌ. ꞌOꞌ tyiꞌconanꞌvengiohoꞌ ja chaꞌxjen na vejndyee. 5 Ngꞌe na nndaꞌ, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tomꞌanhoꞌ na tonnön na toxenꞌchen, nanein jndë tycyaahoꞌ na nndaꞌ tonanꞌxuanhoꞌ. Joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ ndoꞌ quintꞌa nndaꞌhoꞌ chaꞌxjen na tontꞌa jndyeehoꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ, yajoꞌ ncüjenön ndoꞌ ncüjiꞌ ntcüꞌë juu xjo cüentahoꞌ na ntyjo chonhanꞌ. 6 Majoꞌ min na nndaꞌ, vaa ncüii nnon na nanꞌxuanhoꞌ na caveeꞌ ntyji. Mꞌanhoꞌ na jndohoꞌ joo tsꞌian na contꞌa nnꞌan tmaanꞌ nicolaítas. Ndoꞌ mantyi ja jndö jndyi ꞌnan na contꞌa nanꞌñeen.

7 “Minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌan na condëë itsꞌaa yo natyia, ninncya ja na ntquii juu tëëꞌ tsꞌon na incyaahanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Juu tsꞌoonꞌñeen minntyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ paraíso naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon.”

Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Esmirna

8 Tsontyichen Jesús nnön: “Juu jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Esmirna. Quitsuꞌ ndëëhan: Jñꞌoonmin matsinën ncö, ja na mancüiixjen mꞌan navejndyee ndoꞌ na matsꞌiañꞌen. Mancö na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, majoꞌ vantꞌö xcö. 9 Joo naviꞌ na coquenonhoꞌ, nchji jntꞌa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi nchji na jñenꞌ jndyihoꞌ. Majoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon conduihoꞌ na tyahoꞌ. Manchji jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌnein minndye nnꞌan nacjohoꞌ. Nanꞌñeen tuihan tsjan nnꞌan judíos, majoꞌ ngꞌe na contꞌa viꞌhan ꞌoꞌ, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na chito conduihan nnꞌan judíos, conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Satanás. 10 Tyiꞌnanꞌtyuehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌ na mavaa xjen na ntquenonhoꞌ. Ee juu yutyia ntsꞌaa juu na ntyiꞌ nnꞌan vendyehoꞌ vancjo chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na aa mayuuꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja. Juu naviꞌñeen, nincüanntyi ro xuee na ngenonhoꞌhanꞌ, majoꞌ quintjotyenhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja min xe na aa nanꞌcüje nnꞌanhoꞌ, ndoꞌ nninncya na ncyꞌonhoꞌ cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhoꞌ, na juuhanꞌ tsixuanhanꞌ chaꞌvijon corona na njon jndyihanꞌ. 11 Minninchen tsꞌan na nincüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquii tsꞌan na condëë itsꞌaa yo ꞌnan tyia, juu na covje nnꞌan na vja ve, tyiꞌjeꞌquitꞌuiihanꞌ tsanꞌñeen”.

Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Pérgamo

12 Tsontyichen Jesús nnön ja Juan: “Joo jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Pérgamo. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö vaa jñꞌoon na matsjö ncö na yꞌön xjo na të ve ntyjaquio. 13 Mantyji ya ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ xoncüe quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌan tocje ꞌnaanꞌ Satanás. Majoꞌ min na nndaꞌ, contjotyenhoꞌ ntyja njan. Tacotjihoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja min na xoncüe quiiꞌ tsjoonhoꞌ jnanꞌcueeꞌ nnꞌan juu ntyjehoꞌ Antipas. Juu tsanꞌñeen yo manchaꞌchen tsꞌon jon tocüjiꞌ jndyoyu jon ntyja njan ndëë nnꞌan tsjoonhoꞌ na mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ Satanás. 14 Majoꞌ mꞌaan cüanntyi ro jñꞌoon na nchji na tyiꞌcotsamꞌanhoꞌ na tonnön chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndyiiꞌ ntyjehoꞌ na tyiꞌninꞌquiꞌndyehan jñꞌoon na totsiꞌman Balaam. Tsanꞌñeen siꞌman jon nnon Balac jñꞌoon na sꞌaahanꞌ na tonanꞌtja nnꞌan Israel nnon Tyoꞌtsꞌon. Ee juu Balaamꞌñeen itso juu na ya quinanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen ꞌnan na veꞌ tonanꞌya nnꞌan. Ndoꞌ tanin min na aa ntquiihan sꞌi quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan juu nanꞌñeen. Min tanin xe na aa mꞌanhan yo ntyjehan na veꞌ ndöꞌ ro.

Ndöꞌ ro jñꞌoon na totsiꞌman juu Balaamꞌñeen. 15 Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Mantyi vaa ncüiichen ꞌnan na ntyji yohoꞌ, na ñꞌen ntyjehoꞌ na conanꞌjontyenhan yo juu jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan tmaanꞌ nicolaítas. 16 Mangꞌe joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ nanꞌminꞌ, ee xe tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ, cje na nguënön ndoꞌ ntsiquitꞌa ja tyiaꞌ yo nanꞌñeen yo xjo na ndyiiꞌhanꞌ quiiꞌ ꞌndyö. 17 Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon joo jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ncüii ncüii tsꞌan na xeꞌncyaa juu na juu ꞌnan tyia ntcoꞌxenhanꞌhin, nninncya na ntcüaꞌ juu ꞌnan na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon maná, ncüii nnon na tyiꞌcovaaꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi nnon tsanꞌñeen nninncya ja ncüii tsjöꞌ chjo na quichiꞌ. Nnonhanꞌ nnintyincyooꞌ xueeꞌ tsanꞌñeen na xcohanꞌ na tji ja na xiaꞌntyi nquii juu ncüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa tsiꞌmanhanꞌ.

Jñꞌoon cüenta nnꞌan Tiatira

18 Tsontyichen Jesús nnön: “Joo jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Tiatira. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö jñꞌoon na matsinën ncö na condui ja jnda Tyoꞌtsꞌon. Maja na quixuee jndyi tënnön chaꞌvijon tsachon, mantyꞌia ata quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ quixuee ngꞌë chaꞌvijon colo sꞌon ve xjen na jndë jnduiꞌhanꞌ quiiꞌ tonꞌ na conein ncjo ndoꞌ na sijntyꞌui ya tsꞌanhanꞌ. 19 Chen jndyi ntyji ꞌnan na contꞌahoꞌ. Mantyji ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan yo juu na vantyja nꞌonhoꞌ ja. Ndoꞌ maquën ya cüenta na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnön na conanꞌquii nꞌonhoꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ. Mantyi maquën cüenta nchu vaa na conanꞌjonhoꞌ yo ja, majndyentyi nnon ꞌnan na contꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, chito chaꞌxjen na tomꞌan jndyeehoꞌ. 20 Majoꞌ vaa ꞌnan na ntyji na tyiꞌquichuhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee tyquiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌaan ncüii tsanscu na itsiꞌman juu jñꞌoon tsanꞌ ndëëhoꞌ. Veꞌ itso nquii juu na conduihin tsꞌan na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ veꞌ itsꞌaa juu chaꞌ totsꞌaa tsanscu na jndyu Jezabel, ndoꞌ na nndaꞌ joo nnꞌan na vantyja nꞌon ja, itsiviꞌnnꞌan juu nanꞌñeen. Ee itsiꞌman juu na tanin min na veꞌ ndöꞌ ro mꞌan nnꞌan yo ntyjehan, ndoꞌ na cuaa nquii min na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na conanꞌya nnꞌan, ndoꞌ mantyi ya min xe na aa cotquiihan sꞌi quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtmaanꞌhin joo nanꞌñeen. 21 Jndë tyincya xjen nnon juu tsanscuꞌñeen na quintcüeꞌ tsꞌon juu na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo nnꞌan, majoꞌ tyiꞌninꞌquiꞌndyii juu na nndaꞌ vaa na vamꞌaan juu. 22 Majnaanꞌ joꞌ ntsquiö tycu vꞌii nacjooꞌ juu. Ndoꞌ ntsꞌa na nque nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yohin, xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhan ꞌnan na jndë contꞌahan na siꞌman juu ndëëhan, cüejon tꞌman naviꞌ ntquenonhan chaꞌxjen nquii tsanscuꞌñeen. 23 Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na conduihan chaꞌvijon ntsinda juu ngꞌe na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na incyaa juu, ntscüjëhan. Yajoꞌ nque nnꞌan na conduihan ncüii ncüii tmaanꞌ na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ nquii jon, ncüaaꞌ nꞌonhan na chen chen ntyji ja nchu vaa ꞌnan itsitiu tsꞌan yo nchu vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon juu. Ja ndyiön ncüii ncüii ꞌoꞌ xiꞌ ncüii nchu vaa ꞌnan na contꞌahoꞌ. 24 Majoꞌ mꞌan minndyehoꞌ tsjoon Tiatira na tyiꞌconanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoon na itsiꞌman juu tsanscuꞌñeen. Joo nanꞌñeen na conanꞌjonhin yo juu, conduehin na min jñꞌoon na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Satanás. Majoꞌ ꞌoꞌ na tyiꞌconanꞌjonhoꞌ yo jñꞌoonꞌñeen, taviꞌnan ncüiichen xu na matyiö nacjohoꞌ. 25 Xiaꞌntyi na quintjotyenhoꞌ tyquiiꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja ata xjen na nguëntcüꞌë na mꞌanhoꞌ. 26 Ntyja ꞌnaan nque ntyjehoꞌ na contꞌahin ꞌnan na ntꞌue tsꞌön, na tyiꞌxeꞌncyahan na juu natyia ntquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌhin, ja nninncya na nditquehin ndëë tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue. 27 Joohan ngitoxenhan nanꞌñeen yo naijndeiꞌhanꞌ, ndoꞌ ya na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌ nanꞌñeen, nanꞌtyuiiꞌhan joo nanꞌñeen chaꞌvijon ya na itsityuiiꞌ tsꞌan xuaa na jndëhanꞌ yo tsꞌoquichu. Nquii Tyëhöꞌ jndë tyincyaa jon najndei na tsixuan ja na ntcoꞌxën. Ndoꞌ chaꞌxjen na sꞌaa jon na nndaꞌ, mandaꞌ vaa na ninncya na quinanꞌxuan nanꞌñeen na jndëꞌhan na quitoxenhan. 28 Ndoꞌ mantyi nninncya na nndahan quixjuunco. 29 Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo ntmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon”.

3

Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Sardis

1 Tsontyichen Jesús nnön: “Cüjiꞌ jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan tsjoon Sardis. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö jñꞌoon matsjö, ncö na matsixuan ntyqueꞌ Espíritu cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo joo ntyqueꞌ ncjuuꞌñeen. Ntyji ꞌnan na contꞌahoꞌ ndoꞌ ntyji na condue nnꞌan na ꞌoꞌ tꞌman cojooꞌ nꞌonhoꞌ ntyja njan, majoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo. 2 Joꞌ quintcüihoꞌ ndoꞌ quinanꞌchonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja, na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na vaveꞌ. Ee juu na cotsamꞌanhoꞌ, maquën cüenta na ncüii cüii nnon ntyja ꞌnaanꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌquindëhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. 3 Joꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tyꞌonhoꞌ cüenta. Quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ ndoꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. Majoꞌ xe tyiꞌnanꞌjñꞌoonꞌhoꞌ ꞌnan na matsjö ndëëhoꞌ, ninjonto ncüjënön chaꞌvijon na icüjeeꞌ tsanchꞌuee, min tyixeꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌ yuu xjen nguë. 4 Majoꞌ tsjoonhoꞌ Sardis mꞌan vendye ntyjehoꞌ na tyiꞌcovꞌahan yo juu ꞌnan tyia ee cotsamꞌanhan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön. Mangꞌe joꞌ nninncya ndiaa quichiꞌ na ntcüehan na nnanꞌjonhan yo ja ee nanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüenta juu nayaꞌñeen. 5 Nque ntyjehoꞌ na tyiꞌxeꞌncyahan na ntcoꞌxen ꞌnan tyiahan, joohan ntcüehan ndiaa quichiꞌ. Min tyiꞌxeꞌquitsintꞌu ngueehan nnon tson na chuhanꞌ nguee nnꞌan na incyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanhan. Ndoꞌ nnon Tyëhöꞌ yo ndëë ángeles ꞌnaanꞌ jon, ncüjiꞌ jndyoyu na condui nanꞌñeen nnꞌan na mꞌanhin ntyja njan. 6 Minꞌninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo ntmaanꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon na conduihan cüentaaꞌ nquii jon.”

Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Filadelfia

7 Tsontyichen Jesús nnön: “Cüjiꞌ jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan tsjoon Filadelfia. Quitsuꞌ ndëëhan: Condui ja ñuan nquiiꞌ, ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon na mayuuꞌ. Nquii David totsixuan jon najndei na tocoxen jon ninvaa ndyuaa ꞌnaanꞌ jon. Chaꞌxjen na totsixuan jon, mantyi ja vaa najndö na nninncya na vanaan na ngaqueeꞌ tsꞌan quiñoonꞌndue oo aa tyiꞌcüanaan. Ncö matsiquinan ndoꞌ tanin tsꞌan nndëë ntscuꞌtyen, oo matscꞌutyën ndoꞌ taꞌnan tsꞌan na ndëë ntsiquinaan. 8 Ntyji nchu vaa na cotsamꞌanhoꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta, jndë siquinan tondëëhoꞌ chaꞌvijon ncüii ꞌndyo vꞌaa chaꞌ ndëë ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ntyja njan. Ndoꞌ juu na jndë siquinan, taꞌnan tsꞌan na nndëë ntscuꞌhanꞌ. Ee min na tyiꞌtꞌman najndei na nanꞌxuanhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, majoꞌ conanꞌvehoꞌ jñꞌoon njan ndoꞌ min tyiꞌcotji ntcüeꞌhoꞌ ntyja njan. 9 Ndö vaa na ntsꞌa. Tsjoonhoꞌ mꞌan nnꞌan judíos na conduehan na joohan mayuuꞌ judíos conduihan. Majoꞌ ꞌnan na contꞌahan tsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ. Ee ninnquiiꞌchen quintu conanꞌneinhan. Joohan conduihan tmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ juu Satanás. Quitquenhoꞌ cüenta, ntsꞌa na ngonanꞌndyooꞌhan na mꞌanhoꞌ na ntonquityehan tondëëhoꞌ. Ndoꞌ na ntsavaaꞌ nꞌonhan na viꞌntyji ja ꞌoꞌ. 10 Ngꞌe ꞌoꞌ jndë jnanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na tsjö ndëëhoꞌ, ndoꞌ yo na tꞌman nꞌonhoꞌ conanꞌquii nꞌonhoꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan na coquenonhoꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, mantyi ja ngüantyjëꞌ ꞌoꞌ juu xjen na nndyohanꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ nnꞌan. Juu xjenꞌñeen nnꞌan na ninvaa tsonnangue na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, vaa tꞌman jndyi naviꞌ na ntquenonhan chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ nchu vaa na nanꞌxuanhan tonnon jon. 11 Cje ro nguë ntcüꞌë na mꞌanhoꞌ. Tsoñꞌen naya na jndë tyꞌonhoꞌ cüenta, quitaꞌntjeeꞌ yahoꞌhanꞌ na juuhanꞌ tsijonhanꞌ chaꞌvijon corona na njon jndyihanꞌ, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na ncüjiꞌ tsꞌanhanꞌ ndueehoꞌ. 12 Ndëë joo ntyjehoꞌ na tyiꞌxeꞌncyahan na ntquen juu natyia xjen ꞌnaanꞌhanꞌhin, nninncya na nntjotyenhan na tongiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ntsijonhanꞌ joohan chaꞌvijon nontꞌeiiꞌ juu vatsꞌon quiñoonꞌndue. Ndoꞌ tyiꞌjon ncüjiꞌhanꞌhin na mꞌanhan joꞌ yo jon. Ndoꞌ nacjohan ncüji xueeꞌ nquii Tyëhöꞌ Tyoꞌtsꞌon yo xueeꞌ Jerusalén xco, tsjoonꞌ nquii jon na nnanhanꞌ quiñoonꞌndue na nndyocuehanꞌ. Ndoꞌ mantyi ncüji xuë na xcohanꞌ nacjo nanꞌñeen. 13 Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.”

Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Laodicea

14 Tsontyichen Jesús nnön: “Joo jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Laodicea. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö jñꞌoon na matsjö na condui ja jñꞌoon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyohanꞌ juuhanꞌ. Condui ja jñꞌoon na macüjiꞌ jndyoyu ja, mancö na matsiquindëë, ncö na condui ja jñꞌoon na nndëë ngantyja tsꞌon tsꞌan. Ndoꞌ condui ja xꞌee jñꞌoon ntyja ꞌnaan tsoñꞌen na tquen Tyoꞌtsꞌon. 15 Chen jndyi ntyji ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen na cotyentjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. ꞌOꞌ min tyiꞌquitsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna ndaatioo tein, min chaꞌna ndaatioo jminꞌ. Ntꞌue jndyi tsꞌön na ncüii na ve nanꞌminꞌ na ntsijonhanꞌ ꞌoꞌ. 16 Majnaanꞌ joꞌ, ngꞌe na itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ndaatioo na ngue ro vi, min chito na tein nanꞌxuanhoꞌ, min chito na jminꞌ nanꞌxuanhoꞌ, joꞌ na ncüjiꞌ ꞌoꞌ ntyja njan, chaꞌxjen ya na itan tsꞌan. 17 Ee conduehoꞌ: Condui jaa nnꞌan tya ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo ntyja ꞌnaanꞌ tsonnangue. Jndë tijndye ꞌnan nján. Tanin ꞌnan vi itsitjahanꞌ já. Ndöꞌ vaa na conduehoꞌ. Majoꞌ ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na ntyꞌiachen, naninñenꞌ jndyihoꞌ. Itsijonhanꞌ ꞌoꞌ na chaꞌvijon nannchjan, chaꞌvijon na ninquintseihoꞌ. 18 Mangꞌe joꞌ matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ na quijntꞌuehoꞌ naya na tsixuan. Ee na ntꞌahoꞌ na matsjö, chaꞌvijon na conanꞌjndahoꞌ sꞌon ijan na jndantyi njonhanꞌ, yajoꞌ nnanꞌxuanhoꞌ na tyahoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ nnön quijntꞌuehoꞌ ndiaa quichiꞌ na ntcüehoꞌ, chaꞌ ntscuꞌhanꞌ na jnꞌanhoꞌ na ninquintseihoꞌ. Ndoꞌ mantyi nnön quijntꞌuehoꞌ na chaꞌvijon nchenꞌ nasi na ndyionhoꞌhanꞌ tëndëëhoꞌ chaꞌ xuee njntyꞌiahoꞌ. 19 Tsoñꞌen nnꞌan na viꞌntyji, ya na conanꞌtjahin nnön, jaaꞌ jñꞌoon na mamanhan ndoꞌ macꞌöyuhan. Mangꞌe joꞌ, cjooꞌ ya ya nꞌonhoꞌ na quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ. 20 Quitquenhoꞌ cüenta, minntyjëꞌ toꞌndyo vꞌaa ndoꞌ matsicüꞌahanꞌ. Xe na aa mꞌaan nin juu na nndyii juu jndyëë ndoꞌ ntsiquinaan juuhanꞌ, ncjöcꞌë na mꞌaan juu. Ndoꞌ ntsijon ja yohin na icüaꞌ juu, ndoꞌ mantyi ntsijonhin yo ja. 21 Ja tantjön yo juu ꞌnan tyia na ninꞌcoꞌxenhanꞌ ja. Mangꞌe joꞌ jndë taquijman ngiaaꞌ Tyëhöꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon naijon na icoꞌxen jon. Ndëë joo ntyjehoꞌ na mantyi tyiꞌxeꞌncyahan na juu ꞌnan tyia quenhanꞌ xjen ꞌnaanhanꞌhin, nninncya na ntsacüendyuaahan juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ njan naijon na macoꞌxën.”

22 Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.”

4

ꞌNan na min quiñoonꞌndue, tityincyooꞌhanꞌ nnon Juan

1 Vi na jndë jndyi jñꞌoonminꞌ, tityincyooꞌ ncüiichen nnon ꞌnan na jntyꞌia. Jntyꞌia ncüii ꞌndyo vꞌaa quiñoonꞌndue na vanaanhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na tꞌman jndyee ja na jndyi jndyeeꞌ jon na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na icüjaꞌ tsꞌan ndu, sinin nndaꞌ jon nnön. Itso jon:

—Quindyovaaꞌ ntjoohin, ndoꞌ ntsiꞌman nnonꞌ ꞌnan na majndaꞌ na ngüentyja na nnduihanꞌ vi na jndë na tenoonꞌ joo nanꞌminꞌ.

2 Ndoꞌ vi na jndë jndyi jñꞌoonminꞌ, ninñoonꞌ tꞌön ja nacje ꞌnaanꞌ nquii Espíritu. Ndoꞌ quityquiiꞌ quiñoonꞌndue, joꞌ jntyꞌia na ventyjeeꞌ ncüii silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ, ndoꞌ mꞌaan ncüii juu na vequityenhanꞌ. 3 Quixuee jndyihin. Itsijonhanꞌ na nancooꞌhin chaꞌvijon tsjöꞌ jaspe yo tsjöꞌ cornalina na vandoꞌ jndyi colohanꞌ. Ndoꞌ xiꞌjndio juu sillaꞌñeen ntyjo quitsujnꞌan na itsijonhanꞌ colo ꞌnaanꞌhanꞌ chaꞌna tsjöꞌ esmeralda na nancooꞌhanꞌ. 4 Ndoꞌ mantyi xiꞌjndio juu sillaꞌñeen ventyjeeꞌ mañoon ntcyu nchoꞌ nenque silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ. Ndoꞌ nacjohanꞌ vendyuaa ntcyu nchoꞌ nenque nnꞌan na conintque. Cüehan ndiaa quichiꞌ ndoꞌ nquenhan ñjon corona na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. 5 Juu silla na minntyjeeꞌ xoncüe, conduiꞌ chonntsuee ndoꞌ cꞌuaa na coꞌmanhanꞌ. Ndoꞌ tonnon juu sillaꞌñeen ventyjeeꞌ ntyqueꞌ lámparas na conanꞌxueehanꞌ. Joohanꞌ conduihanꞌ ntyqueꞌ espíritu cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. 6 Mantyi tonnon juu sillaꞌñeen vaa ncüii na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ndaandue na quixuee jndyihanꞌ chaꞌvijon ndioo.

Ndoꞌ xiꞌjndio na nennque ngiaaꞌ juu sillaꞌñeen, ncüii ncüii ntyjaaꞌhanꞌ mꞌan nenque na cotaꞌndoꞌ. Tondëëhan ndoꞌ na tonquenꞌhin, tooꞌchen na tꞌuiiꞌ tëndëëhan. 7 Juu na vejndyee na nenque na cotandoꞌñeen, itsijonhanꞌhin chaꞌna lión. Ndoꞌ juu na jndë ve, itsijonhanꞌhin chaꞌna ncüii toro. Ndoꞌ juu na jndë ndye, itsijonhanꞌ nnon jon chaꞌna nnon tsꞌan. Ndoꞌ juu na jndë nenque, itsijonhanꞌhin chaꞌna quichi na mantyja. 8 Ncüii ncüii joo na nenque na cotaꞌndoꞌñeen, min yon yon ntsquiihin, ndoꞌ ninvaañꞌenhan chuuꞌ tëndëëhan. Naxuee ndoꞌ natsjon tyiꞌquitsacüentyjeeꞌhan na conduehan:

Ñuan nquiiꞌ, ñuan nquiiꞌ, ñuan nquiiꞌ condui nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei na conduihin.

Mꞌaan ndoꞌ mꞌaan jon, mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na nguaa tsonnangue yo tsjöꞌndue ndoꞌ mantyi ngüentyja xjen na ncüjeeꞌnon jon.

9 Ndoꞌ nque joo na cotandoꞌñeen, ncüii ncüii jon na contcüiiꞌhan, conanꞌtꞌmaanꞌhan ndoꞌ coninncyahan na ya nnon nquii jon na mꞌaan ndoꞌ mꞌaan jon na vaquityen jon juu sillaꞌñeen. 10 Juu xjen na contꞌahin na nndaꞌ, yajoꞌ joo ntcyu nchoꞌ nenque nnꞌan na conditqueꞌñeen, cotongityehan tonnon nquii jon na mꞌaan ndoꞌ mꞌaan jon na vaquityen jon juu sillaꞌñeen na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ. Conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii jon na tayuu ntycüii na vandoꞌ jon. Mantyi cotyiohan corona ꞌnaanhan tonnon juu sillaꞌñeen. Conduehan:

11 ꞌUꞌ na condui ꞌuꞌ na matyeꞌntjonꞌ já,

mancuꞌ na condui ꞌuꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ, tsoñꞌen na tquenꞌ chuhanꞌ na quinditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ, chuhanꞌ na caquinjon ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Ee ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui ꞌuꞌ, joꞌ na tquenꞌ tsoñꞌen.

Ntyja ꞌnaanꞌ na ntꞌue tsonꞌ, joꞌ na tquenꞌhanꞌ ndoꞌ na ninmꞌanhanꞌ. Maquenꞌ xjen já. Tsoñꞌen na tquenꞌ tsixuanꞌ na quintcüiiꞌhanꞌ ꞌuꞌ.

ꞌUꞌ tsoñꞌen najndei na condui ꞌuꞌ. ꞌUꞌ tquenꞌ tsoñꞌen na min.

Tuihanꞌ chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ, ndoꞌ ninvaa mꞌaanhanꞌ ngꞌe ntyja ꞌnanꞌ.

5

Tson na tyꞌoon Quitsman Chjo cüenta

1 Yajoꞌ jntyꞌia nquii jon na vaquityen jon sillaꞌñeen na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ, ndyiiꞌ ncüii tson ntꞌö jon ntyjaya na tentcüiihanꞌ na nchaꞌ ve ntyjaquiohanꞌ chuuꞌ ntji. Ntyqueꞌ joo na tëꞌtyenhanꞌ. 2 Ndoꞌ jntyꞌia ncüii ángel na mꞌaan jndyi najndei jon, jndei ticꞌuaa ꞌndyo jon, taxeeꞌ jon: “¿Nin tsꞌan chuhanꞌ na ntyjee na ntyqueꞌ joo na tëꞌtyen tsonvahin?” 3 Majoꞌ min juu quiñoonꞌndue, min nnon tsonnangue, min na quiiꞌ ntꞌan ntꞌoo, minꞌncüii tatijndaꞌ na vaa najndei na conduihin na ntsiquinaan juu tsonꞌñeen, min na ntsijnaanꞌ juuhanꞌ. 4 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, totꞌiö jndyi jnaanꞌ na minꞌncüii tsꞌan tatijndaꞌ na chuhanꞌ na ntsiquinaan juu tsonꞌñeen, min na ntsijnaanꞌ juuhanꞌ. 5 Yajoꞌ ncüii joo nantqueꞌhin, tso jon nnön: “Nndaꞌ, tantꞌioꞌ, ee nquii jon na jndë tjuꞌcje jon juu natyia, conduihin lión cüenta nnꞌan tmaanꞌ Judá, ndoꞌ conduihin tsjan nquii David na jndyocahanꞌ. Ngꞌe joꞌ tsixuan jon na nquii jon ntyjee jon na ntyqueꞌ joo naijon na tëꞌtyen tsonꞌvaꞌ ndoꞌ na ntsijnaanꞌ jonhanꞌ.”

Nndaꞌ jñꞌoon tso tsanꞌñeen nnön.

6 Ndoꞌ jntyꞌia ncüii tsꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon Quitsman Chjo na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌan. Ventyjeeꞌ jon na tonnon juu sillaꞌhin quiiꞌ ntꞌan joo nenque na cotaꞌndoꞌñeen yo tondëë nanꞌñeen na conditque. Min ntyqueꞌ ndiꞌndyeeꞌ jon ndoꞌ ntyqueꞌ tënnon jon. Joo ntyqueꞌ tënnon jon conduihanꞌ ntyqueꞌ espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na contꞌahan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na ninvaa tsonnangue. 7 Ndoꞌ juu Quitsman Chjoꞌñeen sindyooꞌhin na mꞌaan nquii jon na vaquityen jon juu sillaꞌñeen. Tsonꞌñeen na ndyiiꞌhanꞌ ntꞌö jon ntyjaya, tyꞌoon Quitsman Chjo cüentahanꞌ. 8 Ndoꞌ vi na jndë tyꞌoon jon cüentahanꞌ, yajoꞌ joo nenque na cotaꞌndoꞌñeen yo ninꞌnque ntcyu nchoꞌ nenque nantqueꞌñeen, tongityehan na tonnon jon. Tsoñꞌen nantqueꞌñeen tyꞌonhan arpa, ndoꞌ yꞌonhan ngio na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na tooꞌchenhanꞌ yo su. Juu suꞌñeen conduihanꞌ jñꞌoon jndyue nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na conanꞌneinhan nnon jon. 9 Ndö vaa alabanza xco na tahan nnon jon:

ꞌUꞌ tsixuanꞌ na cyonꞌ cüenta tsonvaꞌ ndoꞌ na ntyjeꞌ naijon na tëꞌtyenhanꞌ.

Ee jnanꞌcueeꞌ nnꞌan ꞌuꞌ ndoꞌ yo neonꞌ sijnda ntcüeꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na ncüii ncüii tmaanꞌ na mꞌanhan nnon tsonnangue,

ndoꞌ mantyi nnꞌan na ncüii ncüii nnon jñꞌoon na conanꞌnein yo maninꞌ nnꞌan na ncüii cüii tyuaa.

10 ꞌUꞌ jndë tquenꞌ joohan ncüii tmaanꞌ nnꞌan na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon,

ncüii tmaanꞌ nnꞌan na conduihan ntyee na cotyeꞌntjonhan nnon jon,

ndoꞌ mantyi ngitoxenhan nnꞌan tsonnangue yo nquii jon.

11 Ndoꞌ viochen xjen na jntyꞌia, jndyi na cꞌuaa jndyue ángeles na camꞌanhan xiꞌjndio juu sillaꞌñeen yo nque nenque na cotaꞌndoꞌñeen ndo yo maninꞌ joo nnꞌan na conditque. Joo ángelesꞌñeen, tenonntyjachen na jndye minhin ata vantjoꞌchen minhan. 12 Cꞌuaa na conanꞌxuaa ángelesꞌñeen, jnduehan:

Juu Quitsman Chjo na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan,

condui jon na coꞌxen jon tsoñꞌen.

Condui jon na taquintyja cyꞌoon jon cüenta tsoñꞌen na quinanꞌtꞌmaanꞌhanꞌ jon,

condui jon na jndaꞌ xquen jon.

Condui jon najndei na siquindë jon tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon nnon jon.

Mantyi tsixuan jon na quindue nnꞌan jñꞌoon ya ntyja ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ na ncꞌoon jon naijon na conditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon,

tsoñꞌen jaa, ninnquiiꞌchen quinduë na ya jndyi condui jon.

13 Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ncüii ncüii nnon na tquen jon na mꞌan quiñoonꞌndue, yo nnon tsonnanguevahin, yo naijon na mꞌaan ntꞌoo, yo tsoñꞌen na mꞌan ndaandue, tsoñꞌen na tquen jon na mꞌan joohanꞌ, ndö vaa jñꞌoon na jndyi na jnduehan:

Conduë na taquintyja na ya condui nquii jon na vaquityen juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ yo nquii jon na conduihin Quitsman Chjo.

Conanꞌtꞌmaanꞌ jaa joohan.

Xiaꞌntyi nquehan na taquintyja tꞌmanntyichen conduihan.

Ninnquehan conduihan na cotoxenhan nanein ndoꞌ ninvaañꞌen na tonnonntyichen.

14 Ndoꞌ joo nenque na cotandoꞌñeen jnduehan: “Ninnquiiꞌchen quindui na nndaꞌ.” Mantyi joo ntcyu nchoꞌ nenque nantqueꞌñeen, tongityehan na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon.

6

Ityjee Quitsman Chjo naijon na tëꞌtyen tson

1 Ndoꞌ jntyꞌia na nquii Quitsman Chjo tyjee jon naijon na vejndyee na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Yajoꞌ ncüii joo na nenque na cotaꞌndoꞌñeen, sinin jon, ticꞌuaa jndyeeꞌ jon chaꞌna ya na coꞌman ntsuee. Jndyi na tso jon nnön:

—Quindyoꞌ ndoꞌ quindyiaꞌ.

2 Joꞌ tëquintyꞌia, ndoꞌ jntyꞌia ncüii quiso quichiꞌ. Vantjo tsꞌan juu oꞌ. Juu tsanꞌñeen yꞌoon jon ncüii isaaꞌ. Ndoꞌ jndë tyꞌoon jon cüenta ncüii corona. Tomandyiꞌ jon na jndë tantjon jon na sꞌaa jon tyiaꞌ yo nnꞌan ncüii cüii tsonnangue, ndoꞌ ntꞌue jon yuu vijon minchen ndyuaa na ntsꞌaantyichen jon tyiaꞌ.

3 Jndë joꞌ juu Quitsman Chjo tyjee jon naijon na jndë ve na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Ndoꞌ joo nenque na cotaꞌndoꞌñeen, nquii jon na jndë ve, tso jon nnön:

—Quindyoꞌ ndoꞌ quindyiaꞌ.

4 Ndoꞌ jndiꞌnon ncüiichen quiso quiooꞌ ve. Ndoꞌ tsꞌan na vantjo oꞌ, tyꞌoon juu cüenta na tsixuan juu na quityiiꞌ juu tyiaꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue chaꞌ quintycüii na ya mꞌanhan yo ntyjehan, chaꞌ quinanꞌcüjehan ntyjehan. Tꞌman jndyi xjo espada na tyꞌoon tsanꞌñeen cüenta.

5 Ndë joꞌ juu Quitsman Chjo tyjee jon naijon na jndë ndye na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Yajoꞌ joo nenque na cotaꞌndoꞌñeen, juu jon na jndë ndye tso jon nnön:

—Quindyoꞌ ndoꞌ quindyiaꞌ.

Jntyꞌia nntꞌa, ndoꞌ minntyjeeꞌ ncüii quiso nton. Juu tsan na vantjo oꞌ yꞌoon jon ncüii tsöꞌxjo. 6 Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan joo nenque na cotaꞌndoꞌñeen, jndyi na ticꞌuaa chaꞌvijon jndyeeꞌ tsꞌan na tsohanꞌ:

—Sꞌon na ivantjon tsꞌan na ncüii xuee, xiaꞌntyi nninnonhanꞌ na ntsijnda juu ncüii kilo ntquen trigo, oo ninndye kilos ntquen cebada. Majoꞌ tyiꞌntsaꞌ na ntsitjahanꞌ nchenꞌ nꞌoon olivo yo vinon.

7 Jndë joꞌ juu Quitsman Chjo tyjee jon naijon na jndë nenque na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Ya joꞌ nquii juu na jndë nenque na cotaꞌndoꞌñeen, tso jon nnön:

—Quindyoꞌ ndoꞌ quindyiaꞌ.

8 Tëquintyꞌia nntꞌa ndoꞌ jntyꞌia ncüii quiso colo ijan chioo. Ndoꞌ tsꞌan na vantjo oꞌ, jndyu jon nquii na vaa najndei na covje nnꞌan. Ndoꞌ yo jon itsijon nquii juu na coꞌxen naijon na cotooꞌ ntꞌoo. Ve joohan tyꞌonhan najndëhan na ncüii ncüii na nenque nnꞌan tsonnangue, cueꞌ ncüii tsanꞌñeen yo tyiaꞌ, oo aa yo jndoꞌ tꞌman, oo aa yo ntycu na vꞌiichenhanꞌ ndoꞌ yo na nnanꞌcüje quiooꞌ vjehan.

9 Ndë joꞌ juu Quitsman Chjo tyjee jon naijon na jndë ꞌon na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Yajoꞌ tocje nnontyiu, joꞌ jntyꞌia ñuan ꞌnaan nque nnꞌan na jnanꞌcüje nnꞌanhin ngꞌe na tontjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ ngꞌe na totjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 10 Jndei ticꞌuaa jndyuehan, jnduehan:

—ꞌUꞌ ta, xiaꞌntyi ncuꞌ macoꞌxenꞌ tsoñꞌen, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ ñuan nquiiꞌ ndoꞌ na matsiquindëꞌ jñꞌoon na macoꞌ ꞌndyoꞌ. ¿Tsaꞌnndaꞌ xjen na ngacahanꞌ ata ngueeꞌ xjen na ntcoꞌxenꞌ nnꞌan tsonnangue tsojnaanꞌ na jnanꞌcüjehan já? ¿Yuu xjen ntsaꞌ na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin tsojnaanꞌ na nndaꞌ tontꞌahan?

11 Ndoꞌ ncüii ncüii nanꞌñeen, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon ndiaa quichiꞌ ndëëhan na toncohanꞌ. Ndoꞌ tso jon ndëëhan na cüendooꞌ yahan chjo. Ee tyiꞌcotsiquindëhanꞌ xjen na tsaꞌnndaꞌ ntyjehan na cotyeꞌntjonhan nnon Cristo na mantyi nnanꞌcüje nnꞌan nanꞌñeen chaꞌxjen na tonanꞌcüje nnꞌan nquehan.

12 Nquii Quitsman Chjo, jntyꞌia xjen na tyjee jon naijon na jndë yon na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Yajoꞌ jndei sꞌii. Ndoꞌ sꞌaahanꞌ na nton nnon ndoꞌcüjioonꞌ chaꞌna ncüii ndiaa nton, ndoꞌ chiꞌ jeꞌ, sꞌaahanꞌ na ve nnonhanꞌ chaꞌna neonꞌ. 13 Ndoꞌ ncjuu, jnan oꞌ tsjöꞌndue, tycyaa oꞌ tsonnangue. Sijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ chaꞌvijon ya na jndei mꞌaan jndye na itscyaahanꞌ të higo ꞌnda. 14 Ndoꞌ juu tsjöꞌndue tquenaanꞌhanꞌ, itsijonhanꞌ na tjonhanꞌ chaꞌna ya na itsintcüii tsꞌan tsue na tyen tëntcüiihanꞌ. Ndoꞌ ncüii ncüii tyoꞌ yo ncüii cüii tyuaa chjo na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ, tquenaanꞌhanꞌ naijon na mancüii xjen mꞌaanhanꞌ. 15 Yajoꞌ joo nnꞌan na tꞌmanntyi condui na cotoxenhan nnꞌan, yo tsoñꞌen ntyjehan na condui nanmꞌannꞌian yo nnꞌan na cotquen xjen sondaro, yo nque nantya, yo joo nnꞌan na jnꞌaan jndyi, yo nnꞌan na cotyeꞌntjontyen ndëë patrón, yo nnꞌan na mꞌanhin xjen ꞌnaan nquehan, tantyꞌiuhan quityquiiꞌ ndëꞌntjöꞌ ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan ntjöꞌ ngiaꞌ ntyoꞌ. 16 Tonanꞌxuaahan ndëë ntyoꞌñeen yo ndëë ntjöꞌtyꞌa, tonduehan:

—Cüa, maninjon ro cyahoꞌ nacjö́ chaꞌ nndëë ntaꞌntyꞌiu nnon nquii jon na vequityen jon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ yo nnon nquii Quitsman Chjo na tꞌman vaa itsivꞌii jon já. 17 Ee juu xuee tꞌman na conanꞌvjehan, jndë tueeꞌ xjenhanꞌ. Ndoꞌ taꞌnan tsꞌan na nndëë ncüjihin quityquiiꞌhanꞌ chaꞌ tyiꞌntꞌuiihanꞌhin.

7

Tꞌion ángeles sello ndöꞌquita nnꞌan Israel

1 Juu Quitsman Chjo, vi na jndë tenon na tyjee jon yon joo naijon na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen, yajoꞌ jntyꞌia nenque tontyja tsonnangue, joꞌ minꞌntyjeeꞌ nenque ángeles. Cotëꞌhan joo nenque jndye chaꞌ tyiꞌngioohanꞌ nnon tsonnangue, min nnon ndaandue min nacjo nꞌoon. 2 Joohan jndë tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na vaa najndëhan na quintꞌahan natëꞌ tsonnangue yo ndaandue. Ndoꞌ mantyi jntyꞌia ncüiichen ángel na jnan jon tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. Tava jon na mꞌan nenque ángelꞌñeen, yꞌoon jon sello ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. Jndei sixuaa jon ndëë joo nenque ángelꞌñeen. 3 Tso jon ndëëhan:

—Tyiꞌntꞌahoꞌ natëꞌ juu tsonnangue, min ndaandue min nꞌoon, ata na jndë tꞌiö́n sello ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndöꞌquita joo nnꞌan cüentaaꞌ jon na cotyeꞌntjonhan nnon jon.

4 Ndoꞌ jndyi nchu xjen jndye nnꞌan na tꞌionhan sello ndöꞌquita. Nanꞌñeen tueeꞌ ncüii ciento min vantjoꞌ vennꞌan vantjoꞌ nenque minhan quiiꞌ ntꞌan na nchoꞌve tmaanꞌ nnꞌan Israel. 5 Nchoꞌve min nnꞌan tsjan Judá tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Rubén tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Gad tꞌionhan sello. 6 Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Aser tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Neftalí tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Manasés tꞌionhan sello. 7 Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Simeón tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Leví tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Isacar tꞌionhan sello. 8 Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan Zabulón tꞌionhan sello. Ndoꞌ nchoꞌve min nnꞌan tsjan José tꞌionhan sello. Mantyi yo ninꞌtsjan Benjamín tꞌionhan sello nchoꞌve minhan.

Tmaanꞌ nnꞌan jndye jndyi na cüehan ndiaa quichiꞌ

9 Vi jndë na tenon nanꞌminꞌ, jntyꞌia ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi na tanin tsꞌan na nndëë ntsꞌaa cüentahan. Ñꞌen nanꞌñeen na jnanhan ncüii ncüii tsonnangue, ncüii ncüii tsjan nnꞌan yo ncüii cüii nnon jñꞌoon na conanein nnꞌan. Minntyjeeꞌhan tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ naijon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon yo nquii Quitsman Chjo. Cüehan ndiaa quichiꞌ na toncohanꞌ, ndoꞌ ndueehan tooꞌ njon ntsqui tëncyꞌa. 10 Jndei jnanꞌxuaahan, jnduehan:

Nquii Tyoꞌtsꞌon cüenta jaa na vaquityen jon silla na maninꞌtsꞌiaanꞌ yo nquii Quitsman Chjo,

xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanhan nanꞌxuan na nꞌman ñuan njanhan. 11 Ndoꞌ xiꞌjndio juu sillaꞌñeen ventyjeeꞌ tsoñꞌen ángeles, yo joo na conintque ndoꞌ yo joo na nenque na cotaꞌndoꞌ. Tsoñꞌenhan tyetangiohan tonnon juu sillaꞌñeen. Tqueꞌ ndöꞌquitahan tyuaa. Jnanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 12 Jnduehan:

Quindui chaꞌxjen na conduë.

Tsoñꞌen na jndë tquen Tyoꞌtsꞌon quinduehan na taquintyja na ya itsꞌaa jon.

Tsoñꞌenhan quinanꞌtꞌmaanꞌhin nquii jon.

Tsoñꞌenhan quitquenhan cüenta na taquintyja na jndaꞌ xquen jon.

Tsoñꞌenhan quinduehan na ncya ya jon yo na cüitꞌmaanꞌhin.

Tsoñꞌenhan quinduehan na quitsiquinjonhanꞌ nquii jon; mantyi tsoñꞌenhan quitquenhan cüenta na nquii jon taquintyja najndei conduihin.

Tyiꞌjon cjacüentyjeeꞌ na condui nanꞌminꞌ chaꞌxjen na conduë.

Quindui chaꞌxjen na conduë.

Ndöꞌ ro jñꞌoon na jnduehan.

13 Ndoꞌ ncüii nque na conintqueꞌhin, taxeeꞌ jon nnön, tso jon:

—Joo nanminꞌ na cüehan ndiaa tonco na quichiꞌhanꞌ, ¿Nin nnꞌanhin, ndoꞌ yuu jon jnanhan?

14 Joꞌ tꞌa, tsjö nnon jon:

—Aa ja tyiꞌquintji ta, ꞌuꞌ nchjiꞌ.

Ndoꞌ tso jon nnön:

—Nanminꞌ nnꞌan na jnꞌman na jnduiꞌhan quityquiiꞌ juu naviꞌ na tꞌmanntyichenhanꞌ. Ngꞌe na vantyja nꞌonhan nquii Quitsman Chjo, joꞌ na jndë sintjuꞌ jonhan yo neoonꞌ jon. Mangꞌe joꞌ na cüehan ndiaa quichiꞌ na ntjuꞌhanꞌ. 15 Mangꞌe joꞌ mꞌanhan na tonnon juu silla maninꞌ tsꞌiaanꞌñeen na vequityen nquii Tyoꞌtsꞌon, naxuee ndoꞌ natsjon cotyeꞌntjonhan nnon jon, tyquiiꞌ vatsꞌon na mꞌaan jon, ndoꞌ nquii jon na vequityen juu sillaꞌñeen, ninnquiiꞌchen mꞌaan jon yohan na ivantyjeeꞌ jonhan. 16 Ndoꞌ joo nanꞌñeen tavijon jnda na ncꞌon nndaꞌhan na ninꞌjndoꞌhan oo na ninꞌcüehan ndaa, min tyiꞌxeꞌquindyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ nacjohan, min na ntscohanꞌhin. 17 Ee nquii Quitsman Chjo na mꞌaan jon tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ, ngüantyjeeꞌ jonhan chaꞌxjen ivantyjeeꞌ tsꞌan quinman, ngachu jon joohan naijon na mꞌaan tënnon ndaa na nninncyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌhan, ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon nngueꞌ jon ndaa ndëëhan.

8

Sello na jndë ntyqueꞌ

1 Nquii Quitsman Chjo tyjee jon juu sello na jndë ntyqueꞌ na tëꞌtyen juu tsonꞌñeen. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tsoñꞌen na mꞌan quiñoonꞌndue, chaꞌ na xoncüe hora tichen jndyuehan. 2 Jndë joꞌ jntyꞌia nntꞌa nque ntyqueꞌ ángelesꞌñeen na ventyjeeꞌhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, tyꞌonhan cüenta ntyqueꞌ ndu. 3 Ndoꞌ mantyi tyjeeꞌ ncüiichen ángel. Tacüentyjeeꞌ jon na tonnon nnontyiu. Yꞌoon jon ncüii xiosu na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. Ndoꞌ juu jon jndye su tyꞌoon jon cüenta, na ntsco jonhanꞌ nnon nnontyiuꞌñeen na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na minntyjeeꞌhanꞌ na tonnon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na vequityen nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu suꞌñeen tijntꞌue ángelꞌñeenhanꞌ yo jñꞌoon jndyue nnꞌan cüenta Tyoꞌtsꞌon na conanꞌneinhan nnon jon na yo joohanꞌ itsitꞌmaanꞌ ángelꞌñeen jon. 4 Ndoꞌ na sꞌaa ángelꞌñeen juu tsꞌianꞌñeen, ninncüii tojnaanꞌ tava tseonsuꞌñeen yo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon nnon jon. 5 Ndoꞌ siquitooꞌ ángelꞌñeen xiosu yo ñon na covꞌa na ntyjohanꞌ nnontyiuꞌñeen. Jndë joꞌ tjuꞌ jonhanꞌ xjen nnon tsonnanguechen, ndoꞌ na nndaꞌ tui, ticꞌuaa na coꞌman ntsuee, conduinduiꞌ choonꞌ tsuee ndoꞌ sꞌii.

Ntyqueꞌ ndu na conanꞌcho ntyqueꞌ ángeles

6 Ndoꞌ joo ntyqueꞌ ángelesꞌñeen na chohan ntyqueꞌ ndu, jnanꞌjndaꞌhan na ntjaꞌhinhanꞌ.

7 Juu ángel na vejndyee tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ tuaꞌ tsan yo chon, tjonꞌhanꞌ yo neonꞌ, tycyaahanꞌ nnon tsonnangue. Ndoꞌ ncüii ncüii ndyuaa, quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen na min, joo na vja ndye na nanꞌxuanhanꞌ, quiiꞌ ntꞌanhanꞌ iscohanꞌ ncüii cüiihanꞌ. Ndoꞌ ncüii ncüii na ndye tsꞌoon, iscohanꞌ ncüiihanꞌ ndoꞌ majoꞌntyi sꞌaahanꞌ yo ninꞌtsoñꞌen jndëë ndei.

8 Yajoꞌ juu ángel na jndë ve, mantyi tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ ncüii na itsijonhanꞌ tyoꞌ tꞌman na jndë tꞌahanꞌ yo chon, tjuꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ quiiꞌ ndaandue. Yajoꞌ juu ndaandueꞌñeen, xjen joo ninvaañꞌen quityquiiꞌhanꞌ scüaquenhanꞌ neonꞌhanꞌ. 9 Ndoꞌ na nndaꞌ tui, ncüii ncüii na ndye quiooꞌ na mꞌan juu ndaandue, tueꞌ ncüii oꞌ, ndoꞌ mantyi ncüii ncüii na ndye ntꞌaandaa na min joꞌ, sityuiiꞌhanꞌ ncüii joohanꞌ.

10 Ndoꞌ juu ángel na jndë ndye, mantyi tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon, joꞌ jnan ncüii quixjuu tꞌman tsjöꞌndue. Covꞌahanꞌ chaꞌvijon ncüii sca tꞌman. Ndoꞌ ncüii ncüii na ndye ndaa jndaa yo tënnon ndaa na ninvaa tsonnangue, tycyaa quixjuuꞌñeen nacjooꞌ ncüii joohanꞌ. 11 Juu quixjuuꞌñeen jndyuhanꞌ Ndaa Ja. Ndoꞌ yuu na tacyaa quixjuuꞌñeen, ncüii cüii na ndye ndaatiooꞌñeen scüaquenhanꞌ na ja ncüiihanꞌ, ndoꞌ joo nnꞌan na tijntꞌuehan ndaaꞌñeen, jndyehan tjë.

12 Ndoꞌ juu ángel na jndë nenque, tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ juu ndoꞌcüjioonꞌ, quiiꞌ ntꞌan na ndye tanꞌhanꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ ncüii tanꞌ nnonhanꞌ, majoꞌntyi sꞌaahanꞌ yo chiꞌ yo ninꞌncjuu. Sꞌaahanꞌ na tyiꞌcüentyja na conanꞌxueehanꞌ. Juu ndoꞌcüjioonꞌ, sꞌaahanꞌ na chaꞌna nenque hora na ncüii ncüii xuee na tyiꞌcüixueehanꞌ, ndoꞌ majoꞌntyi chiꞌ, tyiꞌquixueehanꞌ nenque hora natsjon.

13 Ndoꞌ jndë joꞌ jntyꞌia ncüii quichi na mantyja oꞌ xoncüe tontyja na mꞌaan ndoꞌcüjioonꞌ xjen na yajminꞌ. Jndei sixuaa oꞌ, itso juu:

—Manndyo na ntjaꞌ minndyechen ángeles ndu ꞌnaanhan. Ndoꞌ na nndaꞌ, ji vaa viꞌ jndyi ntquenon nnꞌan tsonnangue.

9

Ncüiichen ángel tjaꞌ jon ndu

1 Ndoꞌ juu ángel na jndë ꞌon tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ jntyꞌia ncüii quixjuu na jnan tsjöꞌndue na tyioohanꞌ nnon tsonnangue. Ndoꞌ nnon juu quixjuuꞌñeen, tyincyaa Tyoꞌtsꞌon ntꞌö vꞌaa cüentaaꞌ ncüii tsëꞌtsjoon na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ. 2 Siquinaan juu quixjuuꞌñeen ꞌndyo tsëꞌtsjoonꞌñeen. Yajoꞌ jnduiꞌ neonhanꞌ chaꞌvijon ya na conduiꞌ neon tonꞌ tꞌman. Ndoꞌ jnaanꞌ joo neonꞌñeen, sijaanhanꞌ tsjöꞌndue na ndicüityincyooꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. 3 Ndoꞌ quityquiiꞌ joo neonꞌñeen jndye jndyi quintycaa ndyueꞌ jnanꞌ. Tcyaa oꞌ nnon tsonnangue. Tyꞌon oꞌ cüenta najndë oꞌ na quintꞌa viꞌ oꞌ nnꞌan chaꞌxjen contꞌa quintjö na mꞌan nnon tsonnangue. 4 Tyꞌon oꞌ cüenta tsꞌian na xiaꞌntyi quintꞌa viꞌ oꞌ joo nnꞌan na taꞌnan tëquiñoon sello ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndöꞌquitahan. Tyiꞌntcüaꞌ oꞌ jndëë na min nnon tsonnangue, min ntjon, min tsco nꞌoon. 5 Mantyi tꞌua tsꞌian ndëë choꞌñeen na vanaan na quintꞌa oꞌ na quiihanꞌ nanꞌñeen ncüii ꞌon chiꞌ. Juu na ntquiihanꞌ nanꞌñeen, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ya na icoꞌ quitsjö tsꞌan. Majoꞌ choꞌñeen tyiꞌcüanaan na nnanꞌcüje oꞌ joo nanꞌñeen.

6 Viochen xjen joo na ꞌon chiꞌñeen, njntꞌue jndyi nnꞌan nchu ya nntꞌahan chaꞌ na ncüjetohan, majoꞌ tyiꞌjeꞌquindiohan nchu vaa nntꞌahan. Ntꞌue jndyi nꞌonhan na ninꞌcüjehan, majoꞌ tajeꞌquindëë ncüjehan.

7 Ndoꞌ joo quintcaaꞌñeen na jntyꞌia, itsijonhanꞌ joo oꞌ chaꞌna quitso na mꞌan chenjnaanꞌ oꞌ na ncꞌo oꞌ tyiaꞌ. Juu ꞌnan ñjon nquen oꞌ, sijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon corona na jndë yo sꞌon ijan, ndoꞌ itsijonhanꞌ ndëë oꞌ chaꞌna ndëë nnꞌan. 8 Ndoꞌ sonquen oꞌ itsijonhanꞌ chaꞌna sonquen nanntcu. Ndoꞌ ndiꞌnꞌon oꞌ itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna ndiꞌnꞌon lión. 9 Ndiꞌndya oꞌ tëꞌhanꞌ yo ncjo ntuen. Ndoꞌ cꞌuaa jndyi ntsquii oꞌ, chaꞌvijon na jndye jndyi carreta cꞌuaahanꞌ xjen najndei conanꞌnon quitso na contyja oꞌhanꞌ na coꞌo oꞌ tyiaꞌ. 10 Ndoꞌ nꞌaan joo quintcaaꞌñeen, itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna nꞌaan quintjö. Ndoꞌ ndaa xꞌioon oꞌ vje jndyihanꞌ. Vaa najndei na nanꞌxuan quiooꞌñeen na vanaan na nntꞌa viꞌ oꞌ nnꞌan ncüii ꞌon chiꞌ. 11 Mꞌaan ncüii ángel na taquintyja na tꞌman conduihin na coꞌxen jon joo quintcaaꞌñeen. Tsixuan jon na iquen jon cüenta juu tsëꞌtsjoon na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ. Xueeꞌ ángelꞌñeen, yo jñꞌoon hebreo jndyu jon Abadón, majoꞌ yo jñꞌoon griego Apolión. Xueeꞌ jon tsiꞌmanhanꞌ nquii na ntyja ꞌnaanꞌ juu cotsu nnꞌan.

12 Jndë tenon juu naviꞌ tꞌman na vejndyee, majoꞌ ninmꞌaan ve nnon naviꞌ tꞌman na xejnda ngüentyja.

Angel na jndë yon tjaꞌ jon ndu

13 Ndoꞌ juu ángel na jndë yon, tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon. Jndë joꞌ jndyi jndyeeꞌ tsꞌan. Jnanhanꞌ tontyja nenque nqui juu nnontyiuꞌñeen na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na mintyjeeꞌhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 14 Juu ángelꞌñeen na jndë yon na yꞌoon jon nduꞌñeen, itso tsanꞌñeen nnon juu:

—Joo nenque ángeles na mꞌantyenhan tontyja jndaa tꞌman Eufrates, quitsiquindyaꞌhin.

15 Ndoꞌ juu ángelꞌñeen, tatsiquinanꞌ jon joo nenque ángelesꞌñeen chaꞌ ncüii ncüii na ndye nnꞌan na ninvaa nnon tsonnangue, nnanꞌcueeꞌhan ncüii joo nanꞌñeen. Jndë tijndaꞌ na cꞌon chenjnaanꞌ ángelesꞌñeen na nntꞌahan tsꞌianꞌñeen juu horavaꞌ, ndoꞌ yo xueevaꞌ, ndoꞌ yo chiꞌvaꞌ, yo ninꞌchuvaꞌ. 16 Ndoꞌ jndyi ntyja ꞌnaan sondaro ꞌnaanhan na tantjohan quitso, joo nanꞌñeen jndë ve ciento minyonhan.

17 Ndoꞌ quityquiiꞌ ꞌnan na tityincyooꞌ nnön, jntyꞌia quitsoꞌñeen yo sondaro na tantjohan joo oꞌ. Ndiꞌndya nanꞌñeen cüe ncjo na ivañoonꞌhanꞌhin na tyiꞌntcꞌehan. Chu ncjoꞌñeen colo chon ve, yo colo su chaꞌna colo tsjöꞌ jacinto yo colo ijan chaꞌna sufre. Ndoꞌ quitsoꞌñeen, nquen oꞌ itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna nquen lión. Quiiꞌ jndyue oꞌ conduiꞌ chon yo neon yo sufre. 18 Ntyja ꞌnaan joo ndye nnon naviꞌñeen na jnduiꞌ quiiꞌ jndyue quitsoꞌñeen, chon yo neon yo sufre, joꞌ ncüii ncüii na ndye nnꞌan na ninvaa nnon tsonnangue, tjë ncüii joo nanꞌñeen. 19 Juu najndei na nanꞌxuan quitsoꞌñeen na nnanꞌcüje oꞌ nnꞌan, mꞌaanhanꞌ quiiꞌ jndyue oꞌ yo nꞌaan oꞌ. Ee tontyja na tantycüii nꞌaan oꞌ, joꞌ ntyjo nquen quindu. Yo joohanꞌ contꞌa oꞌ natëꞌ nnꞌan.

20 Majoꞌ joo nnꞌan na jntyꞌiihanꞌ na tatjëhan yo naviꞌñeen, taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhan. Min tatecüentyjeeꞌhan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na tonanꞌya nquehan. Ninvito conanꞌtꞌmaanꞌhan yotyia yo ꞌnan na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan, sꞌon xuee, sꞌon ve, ntjöꞌ, yo ninꞌtsꞌoon. Nanꞌminꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan ndiquijntyꞌiahanꞌ min ndiquindyehanꞌ, min na ndicondyiꞌhanꞌ. 21 Majoꞌ min na nndaꞌ, taꞌnan ntcüeꞌ nꞌon nanꞌñeen na conanꞌcüjehan ntyjehan. Min taꞌnan jntyꞌehan tsꞌian quinduaꞌ na contꞌahan, min juu na mꞌanhin yo nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro, min na contyꞌueehan.

10

Ángel na yꞌoon tson chjo na tëntcüiihanꞌ

1 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüiichen ángel na tꞌman jndyi conduihin. Jnan jon quiñoonꞌndue. Ninvaahin ndyiiꞌ jon chincyu. Xquen jon ntyjo nduiiꞌ quitsujnꞌan chaꞌvijon tjan na ñjon xquen tsꞌan. Xuee nnon jon chaꞌxjen naxuee ndoꞌcüjioonꞌ, ndoꞌ ngꞌee jon itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon colo tsachon na toncohanꞌ. 2 Ndoꞌ ncüii ntꞌö jon, ndyiiꞌ ncüii tson chjo na jndë sinueenꞌ jonhanꞌ. Xꞌee jon ntyjaya tcoꞌ jonhanꞌ nnon ndaandue, ndoꞌ xꞌee jon ntyjatymaanꞌ, juuhanꞌ tcoꞌ jonhanꞌ tyuaa tcüi. 3 Jndei sixuaa jon chaꞌna itsixuaa lión. Ndoꞌ vi na jndë sixuaa jon, yajoꞌ joo ntyqueꞌ ntsuee, ticꞌuaa coꞌmanhanꞌ. 4 Ndoꞌ vi na jndë na tꞌman joo ntyqueꞌ ntsueeꞌñeen, sijntꞌa na ncüji juu jñꞌoon na jnduehan, majoꞌ ticꞌuaa ncüiichen jndye na jndyi na jnanhanꞌ quiñoonꞌndue. Itsohanꞌ:

—Joo jñꞌoon na jndyiꞌ na jnanꞌnein joo ntyqueꞌ ntsueeꞌñeen, min tyiꞌntsiꞌmanhanꞌ, min tyiꞌncüjiꞌhanꞌ.

5 Ndoꞌ juu ángelꞌñeen na jntyꞌia na minntyjeeꞌ ncüii xꞌee jon nnon ndaandue ndoꞌ ncüiichenhanꞌ nnon tyuaa tcüi, sue jon ntꞌö jon ntyjaya toquiñoonꞌndue. 6 Tjiꞌ jon xueeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na tayuu ntycüii mꞌaan jon na tquen jon quiñoonꞌndue yo tsonnangue yo tsoñꞌen na min nnonhanꞌ, yo ndaandue yo tsoñꞌen na min joꞌ. Ndö jñꞌoon na tso jon:

—Taxeꞌcüendooꞌntyichen Tyoꞌtsꞌon. 7 Ee ya na ngüentyja xjen na juu ángel na jndë ntyqueꞌ ncüjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon, yajoꞌ ntsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na ntyjii Tyoꞌtsꞌon, chaꞌxjen joo jñꞌoon na siquindyii jon nnꞌan na totyeꞌntjonhan nnon jon na toninncyahan jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa na itsijndaꞌ jon na nguaa.

8 Jndë joꞌ jndyi nntꞌa jndyeeꞌ nquii jon na cꞌuaahanꞌ toquiñoonꞌndue. Tso jon nnön:

—Cjaꞌ, cacyonꞌ juu tson chjo na minnueenꞌhanꞌ na ndyiiꞌhanꞌ ntꞌö juu ángelꞌñeen na minntyjeeꞌ jon nnon ndaandue yo nnon tyuaa tcüi.

9 Ndoꞌ tyjëntyjꞌa nnon juu ángelꞌñeen. Tsjö nnon jon na nninncyaa jon tson chjoꞌñeen nnön. Yajoꞌ tso jon nnön:

—Cyonꞌ cüentahanꞌ ndoꞌ cüaꞌhanꞌ, ntsꞌaahanꞌ na chi quiiꞌ ꞌndyoꞌ, majoꞌ ndëcya ntsꞌaahanꞌ na ja quitson quiiꞌ tsiaꞌ.

Ndöꞌ jñꞌoon na tso jon nnön.

10 Ndoꞌ tyꞌön cüenta juu tson chjoꞌñeen na ndyiiꞌhanꞌ ntꞌö juu ángelꞌñeen, ndoꞌ vi na jndë tcüꞌahanꞌ, sꞌaahanꞌ na chi quiiꞌ ꞌndyö, majoꞌ ndëcya sꞌaahanꞌ na ja quitson quiiꞌ tsia. 11 Ndoꞌ jndyi na icanhanꞌ na quitsinën nntꞌa jñꞌoon na itsiquindyi Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ngenon nnꞌan na ninvaa tsonnangue. Quitsinën ntyja ꞌnaan jndye nnon gobiernon na mꞌan nnꞌan ndoꞌ jndye nnon jñꞌoon na conanꞌneinhan, ndoꞌ ntyja ꞌnaan jndye nnꞌan na conditquehan ndëë nanꞌñeen.

11

Ve tsꞌan na tjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon

1 Ndoꞌ tyꞌön cüenta ncüii tsꞌoon. Tsꞌiaanꞌ na covijntꞌuehanꞌ na icüjiꞌ tsꞌan xjen ꞌnan. Ndoꞌ jndyi na cjö cüjiꞌ xjen juu vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo nnontyiu ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi na quitsꞌa cüenta nchu xjen jndye nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon joꞌ. 2 Ndoꞌ viochen xjen na macüjiꞌ ja xjen juu vatsꞌonꞌñeen, tyíꞌncüjiꞌ ja xjen tochꞌeenꞌhanꞌ, ee jndë tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na joo nnꞌan na chito nnꞌan judíos conduihan, vanaan na ngondyiꞌhan juu tsjoonꞌñeen vennꞌan vantjoꞌ ve chi. Ndoꞌ na ntquenhan xjen ꞌnaanhan juu tsjoonꞌñeen, tsjoon na jiꞌua cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon 3 Ndoꞌ tso jon na ncꞌua jon tsꞌian ndëë ve tsꞌan na ntjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ jon ncüii min vantjoꞌ ve ciento vantjoꞌ ndyennꞌan xuee. Nanꞌñeen ntcüehan ndiaa nton na të.

4 Ve joo nanꞌñeen ninnquiiꞌchen mꞌanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Conduihan ve tsꞌoon olivo ndoꞌ yo ve ncjo na ntyjo chon na minntyjeeꞌhanꞌ tonnon nquii jon na iquen jon xjen ninvaa tsonnangue. 5 Ndoꞌ xe na aa mꞌaan nin juu na ninꞌquitsꞌaa natëꞌ ve joo nanꞌñeen, yajoꞌ nnduiꞌ chon jndyuehan na ntscohanꞌ tsꞌan na jndooꞌhan. Manndaꞌ ro vaa na ntscueeꞌhanꞌ minninchen tsꞌan na ntsichon juu na ntsꞌaa juu natëꞌhan. 6 Joo nanminꞌ viochen xjen na conincyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, vaa najndei na conduihan na ngitëꞌhan tsjöꞌndue na tyiꞌnguaꞌ. Ndoꞌ mantyi vaa najndëhan na juu ndaatioo ngüequen neonꞌhanꞌ. Ndoꞌ minꞌcya ro xjen na ntꞌue nꞌonhan, nndëë nnanꞌquioohan mincya ro nnon naviꞌ nacjo nnꞌan tsonnangue.

7 Vi jndë jndë joo tsꞌian na tꞌua Tyoꞌtsꞌon ndëëhan na cotjiꞌ jndyoyuhan, yajoꞌ juu quiooꞌjndyi tꞌman na mꞌaan oꞌ tsëꞌtsjoon na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ, nnduiꞌ oꞌ joꞌ, ntsiquitaꞌ oꞌ tyiaꞌ yo ve joo nanꞌñeen. Ndoꞌ ngüantjon oꞌ joohan ndoꞌ ntscüje oꞌ nanꞌñeen. 8 Ndoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanhan ngüendyuaatohanꞌ nata quiiꞌ tsjoon tꞌman naijon na tꞌion nnꞌan ta Jesucristo tsonjnꞌaan. Nquii jon conduihin na ityeꞌntjon jon joo ve nanꞌñeen. Yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ itsiquijndyuhanꞌ juu tsjoonꞌñeen Sodoma ndoꞌ Egipto. 9 Ndoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaan ve nanꞌñeen, ndye xuee xoncüe ngüendyuaahanꞌ quiiꞌ tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ nque nnꞌan tsonnangue na ncüii cüii tsjan condui, ndoꞌ nnꞌan na ncüii cüii nnon tmaanꞌ na nanꞌxuan, ndoꞌ nnꞌan na ncüii cüii nnon jñꞌoon na conanꞌnein yo ninꞌnnꞌan na ncüii cüii tyuaa, veꞌ na njntyꞌiatohan siꞌtsꞌo ꞌnaan nanꞌñeen, min tyiꞌjeꞌncyahan na ngantyꞌiu nanꞌñeen. 10 Ndoꞌ nque nnꞌan tsonnangue ncꞌonhan na nein jndyihan na jndë iscüje quiooꞌ tꞌmanꞌñeen ve nanꞌñeen. Nnanꞌtꞌmaanꞌhan ndoꞌ nntꞌahan naya ntyjehan ngꞌe conduehan na ve joo nanꞌñeen na tyincyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, tꞌman vaa na tonanꞌcüetëꞌhan nnꞌan tsonnangue.

11 Majoꞌ vi na jndë ndye xuee xoncüe na minndyuaato siꞌtsꞌo ꞌnaan nanꞌñeen, ndoꞌ sꞌaa Tyoꞌtsꞌon na tja nndaꞌhin jndyee na tyincyaahanꞌ na tandoꞌ xcohan. Ndoꞌ quintyjachen sacüentyjeeꞌhan. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tyue jndyihan. 12 Ndoꞌ joo ve nanꞌñeen jndyehan ncüii jndye na jndei ticꞌuaahanꞌ tondye quiñoonꞌndue, itsohanꞌ:

—Quindyovahoꞌ ntjoohin.

Ndoꞌ joo nnꞌan na vjehan nanꞌñeen, viochen xjen na cojntyꞌiahan, teva ntcüeꞌ nanꞌñeen quiñoonꞌndue quiiꞌ chincyu. 13 Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, jndei jndyi sꞌii, ndoꞌ ncüii cüii na nqui ntꞌaa nnꞌan na minntyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ tsjoonꞌñeen, tyuiiꞌñꞌen ncüiihanꞌ. Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen, tjë ntyqueꞌ minhan. Ndoꞌ nnꞌan na jntyꞌihanꞌ, tyue jndyihan. Taꞌhan na ntcüiiꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue.

14 Juu naviꞌ tꞌman na jndë ve, jndë tenonhanꞌ. Majoꞌ cje ro ngüentyja naviꞌ tꞌman na jndë ndye.

Tjaꞌ ndu na jndë ntyqueꞌ

15 Ndoꞌ juu ángel na jndë ntyqueꞌ, tjaꞌ jon ndu ꞌnaanꞌ jon. Yajoꞌ quityquiiꞌ quiñoonꞌndue jndei ticꞌuaa na condinein. Conduehan:

Ndyu na toxenꞌchen,

nque nnꞌan na ncüii cüii tsonnangue totoxenhan ntyjehan.

Naneinhin nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ,

yo nquii Cristo na conduihin ntyja ꞌnaanꞌ jon,

joohan ncyꞌonhan cüenta juu tsꞌianꞌñeen.

Ndoꞌ nquii Cristo tyiꞌjon quintycüii na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen. 16 Yajoꞌ joo ntcyu nchoꞌ nenque nnꞌan na conintque na minndyuaahan silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, tyetangiohan, ndoꞌ tqueꞌ ndöꞌquitahan nnon tyuaa, ndoꞌ mantyi tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. 17 Jnduehan:

ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen najndei na matsixuanꞌ, ꞌUꞌ mꞌanꞌ na toxenꞌchen ndoꞌ mꞌanꞌ nanein,

ꞌUꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na matsixuanꞌ.

Joꞌ jndë tyeꞌ na matyeꞌntjonꞌ.

Ncya ya ꞌuꞌ na nndaꞌ vaa.

18 Nnꞌan tsonnangue tonanꞌvjehan ꞌuꞌ,

majoꞌ jndë tentyja xjen na ntsivꞌiꞌhan,

ndoꞌ na ntcoꞌxenꞌ nnꞌan na jndë tjë nchu vaa na tonanꞌtjahan nnonꞌ.

Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na totyentjonhan nnonꞌ na toninncyahan jñꞌoon ꞌnanꞌ ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndyionꞌhan.

Joohan yo nque nnꞌan na maquenꞌhan cüentaꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhan xueꞌ,

nque nnꞌan na tyiꞌtque ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na jndë tque,

yo maninꞌ joo nnꞌan na conanꞌndaaꞌhin nnꞌan na ninvaa tsonnangue,

nanein jndë tentyja xjen na ntsityuiꞌhan.

19 Yajoꞌ juu vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌaanhanꞌ quiñoonꞌndue jnaanhanꞌ, ndoꞌ quityquiiꞌhanꞌ tityincyooꞌ juu iston na jiꞌua tsixuanhanꞌ. Jñꞌoon na sijndaꞌ jon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jonhanꞌ, joꞌ vavehanꞌ. Yajoꞌ totaꞌ ntsuee chon ndoꞌ toꞌmanhanꞌ. Sꞌii tyuaa ndoꞌ tycyaa tsan tman.

12

Juu tsanscu yo quitsoontyia colo ve

1 Yajoꞌ quiiꞌ tsjöꞌndue tityincyooꞌ ncüii jnꞌaan tꞌman na sꞌaahanꞌ na vacue na mꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan. Jntyꞌia ncüii tsanscu, cüe ndoꞌcüjioonꞌhin, chaꞌvijon na cüe tsꞌan ndiaa. Minntyjeeꞌ juu nacjooꞌ chiꞌ ndoꞌ corona na ñjon xquen juu chuꞌ nchoꞌve ncjuuhanꞌ. 2 Ndoꞌ ñjon jnda juu. Taꞌ juu na itsixuaa juu na iquiihanꞌhin na mavaa xjen na ntsingui juu. 3 Ndoꞌ quenꞌ cüenta, juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ncüiichen jnꞌaan tꞌman tsjöꞌndue. Mantyi jntyꞌia ncüii quitsoontyia na tꞌman oꞌ ndoꞌ ve oꞌ chaꞌ colo chon. Vaa ntyqueꞌ xquen oꞌ ndoꞌ nqui ndiꞌndyeeꞌ oꞌ. Ndoꞌ ncüii cüii na ntyqueꞌ xquen oꞌ ñjon corona. 4 Ya na tueinꞌ oꞌ tsꞌaan oꞌ tsjöꞌndue, ncüii cüii na ndye ncjuu na mꞌan joꞌ, ncüii quixjuuꞌñeen tatyjohanꞌ, ndoꞌ tjuꞌ oꞌ joohanꞌ tyuaa. Jndë joꞌ juu quitsoontyiaꞌñeen, tacüentyjeeꞌ oꞌ na tonnon tsanscuꞌñeen na mavaa xjen na ntsingui juu, chaꞌ vi na jndë tui jnda juu, maquintyjachen ntquii oꞌ juu yujntꞌaꞌñeen. 5 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, yujntꞌa na singui juu, yusꞌahin. Juu yujntꞌaꞌñeen, tsixuan jon na quityeꞌntjon jon nnꞌan ncüii cüii tsonnangue yo jñꞌoon najndeiꞌhanꞌ, chaꞌvijon na yꞌoon jon tsonjntꞌei xjo. Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon tjiꞌ jon juu yujntꞌaꞌñeen ntꞌö tsanscuꞌñeen. Tayꞌoon jonhin naijon na vaa silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon. 6 Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, jnannon jon ncüii joo na tojndëë naijon na jndë sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntjohin. Joꞌ mꞌan nnꞌan na ntixeeꞌhan jon ncüii min vantjoꞌ ve ciento vantjoꞌ ndyennꞌan xuee.

7 Ndë joꞌ tyeꞌ tyiaꞌ tsjöꞌndue. Nquii Miguel yo ángeles ꞌnaanꞌ jon jntꞌahan tyiaꞌ yo juu quitsoontyiaꞌñeen. Ndoꞌ mantyi juu quitsoontyiaꞌñeen yo ángeles na icoꞌxen juu, jnanꞌchonhan, jntꞌahan tyiaꞌ yo nquii Miguel yo ángeles ꞌnaanꞌ jon. 8 Majoꞌ juu quitsoonꞌñeen yo ángeles ꞌnaanꞌ juu, taꞌnan jndë sꞌaa juu, min tajndëë na ntjontyichenhin tsjöꞌndue yo ángelesꞌñeen. 9 Ndoꞌ tjiꞌhan juu joꞌ, jnanꞌquioohanhin nnon tsonnanguechen. Mantyi jnanꞌcyaahan ntyje yotyia juu. Xjen na tyeꞌ tsoñꞌen, itsiquijndyuhanꞌhin quitsu tque, yutyia ndoꞌ Satanás. Itsiviꞌnnꞌan juu nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

10 Jndë joꞌ jndyi na jndei ticꞌuaa na conanꞌnein nnꞌan na mꞌan quiñoonꞌndue. Ninncüii tjonꞌ jndyeehan, jnduehan: Nquii Tyoꞌtsꞌon cüenta jaa, nanein jndë siquindë jon na itsinꞌman jon ñuan njanhan quiiꞌ najndei na totsixuan juu yutyia tque. Na sꞌaa jon na nndaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ juu najndei na conduihin yo ninꞌntyja na ityentjon jon, yo juu na conduihin Cristo. Ee nquehan jndë tjiꞌhan juu yutyia tque. Majuu juu naxuee ndoꞌ natsjon na totsꞌaa juu tsꞌian toninncyaa juu jnan ntyjëëhë na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 11 Joo nnꞌan cüentaaꞌ jon jndë tantjonhan juu yutyia yo ntyja ꞌnaanꞌ neoonꞌ nquii Quitsman Chjo na tovantyja nꞌonhan jon, ndoꞌ mantyi yo jñꞌoon na totjiꞌ jndyoyuhan ndëë nnꞌan nchu vaa na sꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo joohan. Tomꞌanhan na tanin ngiohan min na jnanꞌcüje nnꞌanhin. 12 Mangꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌenhoꞌ na mꞌanhoꞌ quiñoonꞌndue, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ, nnꞌan na mꞌanhoꞌ nnon tsonnangue, yo ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ ndaandue, ntyꞌia jndyihoꞌ ee juu yutyia jndë isquioohanꞌhin na mꞌanhoꞌ. Vꞌii jndyi juu ngꞌe nchjii ya juu na jndë tichjo xuee ntyja ꞌnaanꞌ juu.

13 Ndoꞌ juu quitsoontyiaꞌñeen, vi na jndë jndyiaaꞌ juu na tjueꞌhanhin nnon tsonnangue, yajoꞌ tantyja juu toxenꞌ juu tsanscuꞌñeen na singui jon yujntꞌa na yusꞌa. 14 Majoꞌ tyincyaa Tyoꞌtsꞌon ve ntsquii quichi tꞌman nnon juu tsanscuꞌñeen chaꞌ nndëë nnanva jon na nnannon jon juu quitsu tqueꞌñeen. Yajoꞌ juu tsanscuꞌñeen, tja jon ncüii joo ndyuaa naijon taꞌnan nnꞌan cꞌoon naijon na ndiquindëë na ntsꞌaa quitsu tqueꞌñeen natëꞌhin. Joꞌ ntixeeꞌ Tyoꞌtsꞌon jon ndye chu xoncüe. 15 Ndoꞌ juu quitsu tqueꞌñeen, sꞌaa juu na jnduiꞌ ndaa jndye jndyi ꞌndyo juu na tantyjahanꞌ toxenꞌ juu tsanscuꞌñeen. Sꞌaahanꞌ chaꞌvijon ncüii jndaahanꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngavja tsanscuꞌñeen. 16 Majoꞌ nquii tyuaa tejndeihanꞌ juu tsanscuꞌñeen na sinueenꞌhanꞌ ꞌndyohanꞌ, na tꞌuhanꞌ jndaaꞌñeen na jnduiꞌhanꞌ ꞌndyo juu quitsoontyiaꞌñeen 17 Mangꞌe na nndaꞌ, juu quitsoontyiaꞌñeen, tyionhanꞌ na quindyaꞌ ntyjii juu ntyja ꞌnaanꞌ nquii tsanscuꞌñeen. Jndë joꞌ tja juu, tëquitsꞌaa juu tyiaꞌ nacjo tsoñꞌen nnꞌan na conduihan tsjan ꞌnaanꞌ tsanscuꞌñeen na conanꞌquindëhan jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ na contjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na toninncyaa Jesús.

13

1 Yajoꞌ juu quitsoontyiaꞌñeen tacüentyjeeꞌ juu ꞌndyo ndaandue. Ndoꞌ jntyꞌia quityquiiꞌ ndaandue, joꞌ vanduiꞌ ncüii quiooꞌjndyi tꞌman. Min nqui ndiꞌndyeeꞌ oꞌ yo ntyqueꞌ xquen oꞌ. Ndoꞌ ncüii cüii tsiꞌjndyeeꞌ oꞌ ñjon ncüii corona. Ndoꞌ cjooꞌ ncüii cüii xquen oꞌ, jndë jndui jñꞌoon tsanꞌ na itscüejnaanꞌhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.

Ve quiooꞌjndyi tꞌman na jnduiꞌ quiiꞌ ndaandue

2 Juu quiooꞌjndyi tꞌmanꞌñeen na jntyꞌia, itsijonhanꞌ juu oꞌ chaꞌvijon ncüii quitsian ntji. Majoꞌ ngꞌee oꞌ chaꞌvijon ngꞌee oso, ndoꞌ ꞌndyo oꞌ chaꞌvijon ꞌndyo lión. Ndoꞌ juu quitsoontyiaꞌñeen, tyincyaa juu juu najndei na tsixuan juu nnon quiooꞌjndyi tꞌmanꞌñeen. Mantyi tyincyaa juu na ngüaquityen oꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ yo ninꞌjuu na tꞌman conduihin na coꞌxen juu. 3 Ncüii xquen juu quiooꞌjndyi tꞌmanꞌñeen, mioon jndyi tqueeꞌhanꞌ ata mavaa xjen na ngueꞌhanꞌ, sꞌaahanꞌ na tyiꞌjeꞌcüiyahanꞌ. Majoꞌ jndë ntyjaaꞌ naijon na mioon tqueeꞌ xquen juu oꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ na mioon jndyi na tqueeꞌ juu choꞌñeen, majoꞌ taꞌnan tueꞌ oꞌ. Ndoꞌ tëveeꞌ jndyi ngio nanꞌñeen, ndoꞌ tonanꞌjonhan yo juu quiooꞌjndyi tꞌmanꞌñeen. 4 Ndoꞌ juu quitsoontyiaꞌñeen, tonanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌanhin na chaꞌvijon nquii Tyoꞌtsꞌonhin na ngiohan ngꞌe na jndë tyincyaa juu juu najndei na tsixuan juu nnon juu quiooꞌ jndyiꞌñeen. Mantyi tonanꞌtꞌmaanꞌhan juu quiooꞌñeen. Tonduehan ndëë ntyjehan na tanin juu na itsijonhanꞌ na tꞌman conduihin chaꞌxjen nquii quiooꞌjndyi tꞌman. Tanin juu na nndëë ntsuehin nacjooꞌ oꞌ.

5 Mantyi jntyꞌii Tyoꞌtsꞌon na vanaan na quitsinin oꞌ jñꞌoon tsanꞌ nacjooꞌ nquii jon yo jñꞌoon na icüjiꞌ sꞌa nquii oꞌ. Ndoꞌ jndaaꞌ oꞌ na quitsꞌaa oꞌ nin ꞌnan na ninꞌquitsꞌaa juu ncüii vennꞌan vantjoꞌ ve chiꞌ. 6 Ndoꞌ juu quiooꞌjndyiꞌñeen, taꞌ juu na itsinin juu jñꞌoon ji vaa nacjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ nacjooꞌ xueeꞌ jon yo nacjooꞌ quiñoonꞌndue naijon na mꞌaan jon yo ninꞌtsoñꞌen joo na mꞌan joꞌ. 7 Ndoꞌ mantyi jndaaꞌ oꞌ na vanaan na quitsꞌaa juu tyiaꞌ nacjo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na ngüantjon oꞌ joohan. Ndoꞌ mantyi jndaaꞌ oꞌ na coꞌxen juu ncüii ncüii tmaanꞌ tsjan nnꞌan tsonnangue, yo ncüii cüii nnon nnꞌan na mꞌan ncüii ncüii ndyuaa yo ncüii cüii tmaanꞌ nnꞌan na mañoon jñꞌoon na conanꞌnein ndoꞌ yo nnꞌan na ncüii cüii tsonnangue. 8 Tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue na tyiꞌquinanꞌxuanhan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, nnanꞌtꞌmaanꞌhan juu quiooꞌjndyi tꞌmanꞌñeen na chaꞌvijon nquii Tyoꞌtsꞌonhin na ngiohan. Manque nnꞌan na tajndui ngueehan nnon tson ꞌnaanꞌ juu Quitsman Chjo na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan. Ee ntyjantyi xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, vaa tson na jndui nguee nnꞌan na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhan.

9 Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon juu, cüa, quindyii juu jñꞌoonvahin: 10 Ncüii cüii tsꞌan na tijndaꞌ na quitꞌuiiviꞌhanꞌhin, majndaꞌ na nndui na nndaꞌ, ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na tijndaꞌ na ngueꞌ yo xjo, mayo xjo ngueꞌ juu. Mangꞌe na nndaꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ, joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na quinanꞌquii nꞌonhan naviꞌ na ngoquenonhan ndoꞌ yo na xoncüeeꞌ nꞌonhan cantyjatyen nꞌonhan jon.

Quiooꞌjndyi tꞌman na jnduiꞌ oꞌ quiiꞌ tyuaa

11 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüiichen quiooꞌjndyi tꞌman na vanduiꞌ oꞌ quiiꞌ tyuaa. Juu quiooꞌñeen ntyjo ve ndiꞌndyeeꞌ oꞌ chaꞌna ndiꞌndyeeꞌ ncüii quitsman chjo. Majoꞌ sinin oꞌ chaꞌna itsinin nquii juu quitsoontyia. 12 Tsoñꞌen najndei na totsixuan juu quiooꞌjndyi tꞌman na vejndyee, majuuntyihanꞌ tsixuan juu oꞌ na mꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ quiooꞌjndyi tque tꞌmanꞌñeen. Yo naijndeiꞌhanꞌ itsꞌaa oꞌ na joo nnꞌan na ninvaa tsonnangue na quinanꞌtꞌmaanꞌhan juu quiooꞌjndyi tque, majuu quiooꞌñeen na mioon jndyi tqueeꞌ xquen na jndë jnꞌman ntcüeꞌ. 13 Ndoꞌ jndye jndyi nnon tsꞌian tꞌman na totsꞌaa oꞌ na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. Mantyi yo jnꞌaan tꞌman na totsꞌaahanꞌ na vacue tomꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan. Ata sꞌaa oꞌ na jntyꞌia nnꞌan na jnan chon tsjöꞌndue, tyioohanꞌ tyuaa. 14 Ndoꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaan joo tsꞌian tꞌmanꞌñeen na totsꞌaa oꞌ na tonnon juu quiooꞌjndyi tꞌman na vejndyee, joꞌ totsiviꞌnnꞌan oꞌ joo nnꞌan tsonnangue. Mantyi tꞌua oꞌ tsꞌian na quinanꞌya nnꞌan ncüii ꞌndyonnon juu quiooꞌjndyi tque tꞌmanꞌñeen na quinanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌanhanꞌ na chaꞌvijon conduihanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Majuuntyi quiooꞌ na mioon jndyi tqueeꞌ xquen yo xjo, majoꞌ ninvaa vandoꞌ juu. 15 Ndoꞌ vi na jndë jnanꞌya nnꞌan juu ꞌndyonnon quiooꞌjndyi tque tꞌmanꞌñeen, juu quiooꞌjndyi na jndë ve jndaaꞌ oꞌ najndei oꞌ chaꞌ nninncyaa oꞌ na ndëë ncüjahanꞌ jndye ndoꞌ na ntsininhanꞌ. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌninꞌquitsitꞌmaanꞌ juu ꞌndyonnon juu quiooꞌjndyi tque tꞌmanꞌñeen, itsꞌaa juu quiooꞌ jndyi na jndë ve na cueꞌ tsanꞌñeen. 16 Ndoꞌ mantyi tyincyaahanꞌ na tsixuan oꞌ na yo naijndeiꞌhanꞌ ncüii cüii tsꞌan quiñoon jnꞌaan ntꞌö juu ntyjaya oo tsöꞌsta juu. Tanin min xe na aa tsꞌan tyiꞌtquehin oo min na aa jndë tquehin. Tanin min na aa tyahin oo min na aa jñenꞌhin. Tanin min xe na aa tsꞌan na ityentjontyen juu nnon patrón, oo min xe na aa nquii patrón. 17 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌcoñoon jnꞌaanꞌñeenhin, jeꞌquindëë ntsijnda juu oo na njndëë juu ꞌnan. Juu jnꞌaanꞌñeen tsiꞌmanhanꞌ xueeꞌ juu quiooꞌjndyi tque tꞌman oo juu número na tsixuan xueeꞌ oꞌ. 18 Juu jñꞌoonva icanhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na jndaꞌ xquen juu. Ncüii cüii tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu, cüjiꞌ juu cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu número na tsixuan juu quiooꞌjndyiꞌñeen, ee tsiꞌmanhanꞌ xueeꞌ ncüii tsꞌan. Juu número ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen ndö vaahanꞌ, yon ciento vantjoꞌ ndyennꞌan vantjoꞌ yon.

14

Alabanza xco na cota minchen nnꞌan

1 Jndë joꞌ jntyꞌia nnon tyoꞌ Sión, joꞌ ventyjeeꞌ juu Quitsman Chjo. Yo nquii jon tojnaanꞌ mꞌan ncüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyihan. Tueeꞌ número joo nanꞌñeen ncüii ciento min vantjoꞌ vennꞌan vantjoꞌ nenque minhan. Quitahan, joꞌ jndë jndui xueeꞌ nquii jon yo xueeꞌ Tye jon. 2 Ndoꞌ tondye quiñoonꞌndue jndyi na ticꞌuaa. Juuhanꞌ sijonhanꞌ chaꞌvijon na coquioo jndaa tꞌman ndoꞌ chaꞌvijon na jndei coꞌman ntsuee. Juu jndyeꞌñeen na jndyi, sijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna na cotjaꞌ nnꞌan jndye jndyi arpa. 3 Joo nanꞌñeen minntyjeeꞌhan na tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na vaquityen nquii Tyoꞌtsꞌon yo na tondëë nenque na cotaꞌndoꞌñeen yo joo na conditque. Cotahan ncüii alabanza xco. Ndoꞌ xiaꞌntyi nque joo nnꞌan na ncüii ciento min vantjoꞌ vennꞌan vantjoꞌ nenque min na sijnda Tyoꞌtsꞌonhan quityquiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue, joohan vanaan na nnanꞌjnꞌaanhan juu alabanzaꞌñeen, tanin ncüiichen tsꞌan. 4 Joo nanminꞌ nnꞌan na tyiꞌconanꞌndaaꞌhin na ncꞌonhan yo nanntcu na veꞌ ndöꞌ ro, totaꞌntyjeeꞌ nquehan chaꞌ nanꞌxuanhan ñuan nquiiꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Coꞌonanꞌjonhan yo nquii jon na conduihin Quitsman Chjo minyuuchen na vja jon. Sijnda Tyoꞌtsꞌon nanꞌñeen quiiꞌ ntꞌan nnꞌan ndoꞌ tquen jonhan na conduihan nnꞌan navejndyee cüentaaꞌ nquii jon yo cüentaaꞌ juu Quitsman Chjo. 5 Nanꞌñeen taconanꞌneinhan jñꞌoon quintu. Ndoꞌ minꞌncüii nnon taconanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon.

Jñꞌoon na coninncya ndye ángeles

6 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüiichen ángel. Mantyja jon na tondye. Yꞌoon jon juu jñꞌoon naya na tyiꞌquintycüii na mꞌanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jonhanꞌ vitjachen na tquen jon tsoñꞌen. Incyaa ángelꞌñeenhanꞌ ndëë nnꞌan tsonnangue, mantyi ndëë joo nnꞌan na ncüii cüii tsonnangue, yo joo nnꞌan na xiꞌjnduiꞌ nnon tsjan, ndoꞌ yo joo nnꞌan ncüii cüii nnon jñꞌoon na conanꞌneinhan. 7 Jndei sinin jon, itso jon:

—Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon cüinjonhin ngiohoꞌ. Quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhin, ee jndë tentyja xjen na ntcoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan nnon jon. Quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhin na nquii jon na tquen ntjöꞌndue yo tsonnanngue yo ndaandue yo ninꞌncüii cüii joo naijon na mꞌaan tëndëë ndaa.

8 Ndoꞌ ncüiichen ángel, tsan na jndë ve, tantyja jon toxenꞌ juu ángelꞌñeen. Tso jon:

—Tsjoon tꞌman Babilonia, jndë tyuiiꞌ, jndë tyuiiꞌhanꞌ. Ntyja ꞌnaan joo natyia na contꞌa nnꞌan juu tsjoonꞌñeen, jndë conanꞌndaaꞌhan nnꞌan na ninvaa tsonnangue. Juu natyiaꞌñeen tsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon vinon na totscꞌu jon nnꞌan na siꞌndaaꞌhanꞌhin, sꞌaahanꞌ joohan chaꞌvijon na quindyehan.

9 Jndë joꞌ ncüiichen ángel na jndë ndye, tëntyja jon na nquenꞌ ve joo ángelꞌñeen. Jndei sinin jon, tso jon:

—Minninchen tsꞌan na ntsitꞌmaanꞌ juu quiooꞌjndyi tque yo ꞌndyonnon oꞌ, viꞌ jndyi ngenon tsanꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi ngenon juu tsꞌan na ninncyaa na nñoon jnꞌaan tsöꞌsta juu oo ntꞌö juu ntyja ꞌnaanꞌ juu quiooꞌñeen. 10 Ee xe na aa nñoon jnꞌaanhin, majndaꞌ na ntꞌuiityen Tyoꞌtsꞌonhan, na juuhanꞌ ji vaa tsixuanhanꞌ. Juu na itsivꞌii matyen jonhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon vinon nquiiꞌ na ntsiquitooꞌ jon vaso yohanꞌ na ntscꞌu jonhanꞌ joo nanꞌñeen. Tꞌman jndyi naviꞌ na ngenon nanꞌñeen na ntcohin quiiꞌ chon yo sufre tondëë ángeles cüentaaꞌ jon na jiꞌua nanꞌxuanhan ndoꞌ mantyi na tonnon nquii Quitsman Chjo. 11 Quiiꞌ chon na ñjon nanꞌñeen na cojntyꞌiahan naviꞌ, ninvito cotsava neonhanꞌ. Min naxuee ndoꞌ min natsjon, tyiꞌjeꞌncyaahanꞌ na ntaꞌjndyeehan chjo, jnaanꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhan juu quiooꞌ jndyi tqueꞌñeen yo ꞌndyonnon oꞌ, joohan ndoꞌ mantyi minninchen tsꞌan na nñoon jnꞌaan xueeꞌ quiooꞌ jndyiꞌñeenhin.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso nquii ángelꞌñeen.

12 Mangꞌe na nndaꞌ vaa, joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, icanhanꞌ na quitaꞌngueeꞌhan jñꞌoon na iquen jon na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ quintjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ yo na tꞌman nꞌonhan, quinanꞌquii nꞌonhan naviꞌ na coquenonhan.

13 Ndoꞌ jndyi ja ncüii jndye na jnanhanꞌ toquiñoonꞌndue, itsohanꞌ nnön:

—Ndö ro jñꞌoon cüjiꞌ: “Nanein na tonnonchen, joo nnꞌan na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ ta Jesucristo xjen na ncüjehan, ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nanꞌñeen.”

Ndoꞌ nquii Espíritu Santo sintcüeꞌ jon jñꞌoon. Itso jon: Mayuuꞌ nndaꞌ ee ntaꞌjndyeehan quiñoonꞌndue ngꞌe na tonanꞌchonhan quityquiiꞌ joo tsꞌian na iꞌua Tyoꞌtsꞌon ndëëhan. Min tyiꞌcoꞌtsuuꞌ tsꞌon jon nchu vaa na totyentjonhan nnon jon.

Contꞌa ángeles chaꞌna tsꞌan na ityjee juu ntjon na jndë tueꞌ

14 Jndë joꞌ jntyꞌia ndoꞌ na tonnön tityincyooꞌ ncüii chincyu quichiꞌ. Nacjooꞌhanꞌ vequityen ncüii chaꞌvijon tsꞌan. Xquen jon ñjon ncüii corona na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan ndoꞌ ntꞌö jon ndyiiꞌ ncüii xjo quixꞌen na të ꞌndyohanꞌ. 15 Jndë joꞌ quiiꞌ vatsꞌon quiñoonꞌndue naijon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ jnduiꞌ ncüiichen ángel. Juu ángelꞌñeen jndei sixuaa juu nnon nquii jon na vequityen nacjooꞌ chincyuꞌñeen. Itso juu:

—Cüa jeꞌ, cjuꞌ xjo quixꞌen ꞌnanꞌ. Quityjeꞌ ntjonminꞌ, ee jndë tentyja xjen na ntꞌuiihanꞌ nque nnꞌan tsonnangue tsojnaanꞌ na conanꞌtjahan. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌvijon ntjon na jndë tman.

16 Ndoꞌ nquii jon na vequityen nacjooꞌ juu chincyuꞌñeen, tjuꞌ jon xjooꞌ jon nnon tsonnangue, joꞌ tyjee jon ntjon na min joꞌ, juu nanꞌñeen, conduihanꞌ nnꞌan.

17 Jndë joꞌ jnduiꞌ ncüiichen ángel quityquiiꞌ juu vatsꞌon quiñoonꞌndue. Mantyi yꞌoon juu ncüii xjo quixꞌen na të ꞌndyohanꞌ. 18 Ndoꞌ mantyi jnduiꞌ ncüiichen ángel na ivantyjeeꞌ juu chon na ntyjo nnontyiu quiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Jndei ticꞌuaa ꞌndyo juu nnon nquii jon na yꞌoon xjoꞌñeen. Itso juu:

—Cüa, cjuꞌ xjo quixꞌen ꞌnanꞌ. Quityjeꞌ nꞌein tëndöndyooꞌ tsjan, joo ntꞌöö na ventyjeeꞌ nnon tsonnangue, ee të na chuuꞌhanꞌ, jndë jndëëhanꞌ.

19 Ndoꞌ taꞌ juu ángelꞌñeen na ijuꞌ jon xjoꞌñeen nnon tsonnangue. Sitjon jon nꞌein tëndöndyooꞌ tsjanꞌñeen, joo ntꞌöö na ventyjeeꞌ joꞌ. Ndoꞌ tyion jon tëꞌñeen nnon ncüii tsjöꞌ na quinjoon yuu na nnduiꞌ ndaaꞌhanꞌ. Tsꞌianꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ juu naviꞌ tꞌman jndyi na ntquenon nnꞌan na itsivꞌii Tyoꞌtsꞌonhan. 20 ꞌNdyo tsjoon, joꞌ mꞌan joo na tondyuehan tëndöndyooꞌ tsjanꞌñeen. Ndoꞌ na tui tsꞌianꞌñeen, joꞌ jnduiꞌ nꞌeon nnꞌan ata sijonhanꞌ juu neonꞌñeen chaꞌvijon ncüii jndaa. Njoonhanꞌ ata tueeꞌhanꞌ frenon jndyue quitso. Ndoꞌ tycya tanoonhanꞌ, tueeꞌ ndye ciento kilómetros na tjahanꞌ.

15

Ntyqueꞌ naviꞌ tꞌman na conanꞌcyaa ntyqueꞌ ángeles

1 Ndoꞌ jntyꞌia ncüiichen jnꞌaan tꞌman quiñoonꞌndue. Sꞌaahanꞌ na vacue mꞌaanꞌ tsꞌön na ndicüaaꞌ tsꞌönhanꞌ. Jntyꞌia ntyqueꞌ ángeles na conanꞌyꞌonhan ntyqueꞌ nnon naviꞌ tꞌman. Joohanꞌ nanꞌxuanhanꞌ naviꞌ na matsꞌia, ee ya na ngüenon na nnduihanꞌ, mana contycüii na itsivꞌii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan.

2 Mantyi jntyꞌia ncüii ndaandue na sijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ndioo na tjonꞌhanꞌ yo chon. Toꞌndyohanꞌ, joꞌ jntyꞌia ventyjeeꞌ nnꞌan na jndë tantjonhan yo juu quiooꞌ jndyi tque yo ꞌndyonnon juu oꞌ ndoꞌ yo número na tsixuan xueeꞌ oꞌ. Nduee nanꞌñeen, joꞌ tooꞌ arpa na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon ndëëhan. 3 Cotahan alabanza ntyja ꞌnaan na sinꞌman jon ñuaanhan. Juu jñꞌoonꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoon na siꞌman Moisés ndëë nnꞌan Israel xjen na totyeꞌntjon jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Mantyi juu alabanzaꞌñeen itsitꞌmaanꞌhanꞌ nquii Quitsman Chjo. Conduehan:

ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen najndei condui ꞌuꞌ.

Joo tsꞌian na matsaꞌ,

tꞌman jndyi nanꞌxuanhanꞌ,

ndoꞌ caveeꞌ jndyi ngiöhanꞌ.

ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ na matyeꞌntjonꞌ nnꞌan na ninvaa tsonnangue.

ꞌUꞌ ninnquiiꞌchen matsaꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ,

tsoñꞌen ntyja ꞌnanꞌ conduihanꞌ na mayuuꞌ.

4 ꞌUꞌ ta, taꞌnan tsꞌan cꞌoon na tyiꞌncyaaꞌ juu ꞌuꞌ, tsoñꞌen nnꞌan nnanꞌtꞌmaanꞌhan xueꞌ.

Ee xiaꞌntyi ncuꞌ condui ꞌuꞌ ñuan nquiiꞌ.

Nnꞌan ncüii cüii tsonnangue nninncyohan na nnanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌuꞌ,

ee ndëë tsoñꞌen nnꞌan covityincyooꞌ na matsaꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na ta nanꞌñeen.

5 Vi jndë na tenon nanꞌminꞌ, yajoꞌ jntyꞌia na jndë vanaan quityquiiꞌ juu vatsꞌon quiñoonꞌndue na quiñoonꞌntyichen naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Majuuhanꞌ yuu na tonanꞌve nnꞌan Israel ntjöꞌ na jndui joo nqui jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ xjen na tonanꞌyꞌonhan juu vatsꞌon ndiaa. 6 Quityquiiꞌ juu vatsꞌonꞌñeen jnduiꞌ ntyqueꞌ ángelesꞌñeen. Conanꞌchohan ntyqueꞌ nnon naviꞌ tꞌman na ntquenon nnꞌan. Joo ángelesꞌñeen cüehan ndiaa ntjuꞌ na jndëhanꞌ yo tsan lino quichiꞌ jndyi. Ndoꞌ ndiꞌndyahan tyen ncüii ꞌnan na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. 7 Ndoꞌ ncüii joo na nenque na cotaꞌndoꞌñeen, ndëë joo ángelesꞌñeen tyincyaa jon ntyqueꞌ xio na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. Ngioꞌñeen tooꞌchenhanꞌ na ñjon naviꞌ tꞌman na ntquenon nnꞌan tsonnangue ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na ninnquiiꞌchen vandoꞌ jon, itsivꞌii matyen jonhan. 8 Ndoꞌ juu vatsꞌon naijon na mꞌaan jon, siquitooꞌhanꞌ juuhanꞌ yo neon ntyja ꞌnaanꞌ na quixuee jndyi na condui nquii jon yo na taquintyja najndei na tsixuan jon. Ndoꞌ ata xjen na jndë tenon joo na ntyqueꞌ naviꞌ tꞌmanꞌñeen na conanꞌcho joo ntyqueꞌ ángelesꞌñeen, tanin juu na nndëë ngaqueeꞌ naijon na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon.

16

Ntyqueꞌ ngio na tooꞌhanꞌ ñjon juu na vꞌii jndyi Tyoꞌtsꞌon

1 Ndoꞌ jndyi ja na jndei itsinin Tyoꞌtsꞌon quityquiiꞌ vatsꞌon quiñoonꞌndue. Tso jon ndëë joo ntyqueꞌ ángelesꞌñeen:

—Joo ntyqueꞌ ngio na chohoꞌ na tꞌman vaa na matsivꞌi nnꞌan tsonnangue, cꞌohoꞌ na quitsananꞌcüetanhoꞌhanꞌ joꞌ.

2 Ndoꞌ juu ángel navejndyee tja jon, ndoꞌ xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nnon tsonnangue. Ndoꞌ na nndaꞌ, joo nnꞌan na ñoon jnꞌaan ꞌnaanꞌ juu quiooꞌjndyi tqueꞌñeen oo nnꞌan na tonanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌndyonnon oꞌ, joo nanꞌñeen, jnanꞌ ntyjeꞌhan. Tsojnaanꞌ ntyjeꞌñeen, mioon jndyi toquiihanꞌhin.

3 Ndoꞌ juu ángel na jndë ve, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nnon ndaandue, ndoꞌ ndaandueꞌñeen scüequenhanꞌ chaꞌvijon tyoncüe neonꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen na cotaꞌndoꞌ quityquiiꞌ ndaandueꞌñeen, tjëhan.

4 Ndoꞌ juu ángel na jndë ndye, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, mantyi tatscüetan jonhanꞌ nacjo ndaa jndaa yo tsoñꞌen joo naijon na mꞌaan tëndëë ndaa. Ndoꞌ ndaaꞌñeen, scüaquenhanꞌ neonꞌhanꞌ. 5 Ndoꞌ jndyi na itsinin juu ángel na tsixuan juu na ivantyjeeꞌ juu ndaa. Itso juu nnon Tyoꞌtsꞌon:

—ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon, condui ꞌuꞌ ñuan nquiiꞌ. ꞌUꞌ mꞌanꞌ ndoꞌ mꞌanꞌ. Vitjachen na ngityeꞌ tsoñꞌen, mancüiixjen mꞌanꞌ. ꞌUꞌ matsaꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ ndoꞌ ngꞌe na conanꞌtja nnꞌan nnonꞌ, joꞌ na macoꞌxenꞌhan yo joo nanviꞌminꞌ. 6 Ee nque nnꞌan na tjiꞌhan cüentaꞌ, yo joo nnꞌan na tonanꞌneinhan jñꞌoon na totsiꞌmanꞌ ndëëhan ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, jndë jnanꞌcüje nnꞌanhin. Ndoꞌ na nndaꞌ tontꞌahin yo nanꞌñeen, nanein mancyaꞌ nꞌeon nnꞌan na covehinhanꞌ. Cuaa nquii ee chuhanꞌ na nndaꞌ quitjonhan. Nndaꞌ tso ángelꞌñeen.

7 Ndoꞌ nquii ángel na iquen cüenta chon na ntyjo nnontyiu, jndyi na itsinin jon. Tso jon:

—ꞌUꞌ ta Tyoꞌtsꞌon na matyeꞌntjonꞌ na taquintyja najndei na condui ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na mayuuꞌ ndoꞌ yo na chuhanꞌ na macoꞌxenꞌ nnꞌan ngꞌe na conanꞌtjahin nnonꞌ.

8 Jndë joꞌ juu ángel na jndë ninque, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nnon ndoꞌcüjioonꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na jminꞌntyichen ndoꞌcüjioonꞌ na iscohanꞌ nnꞌan. 9 Ata siquineinhanꞌhin. Majoꞌ min na nndaꞌ, tyiꞌquintcüeꞌ nꞌonhan min tyíꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan jon. Majndeichen totjiꞌhan jñꞌoon ntjein, jñꞌoon tsanꞌ, nacjooꞌ xueeꞌ nquii jon na vaa najndei jon na tyiꞌntꞌuii naviꞌminꞌhan.

10 Jndë joꞌ juu ángel na jndë ꞌon, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nacjooꞌ silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ naijon na vequityen nquii quiooꞌjndyi tqueꞌñeen. Ndoꞌ sijaanhanꞌ ninvaañꞌen naijon na iquen jon xjen. Ndoꞌ joo nanꞌñeen totquiihan ndahan ngꞌe na viꞌ jndyi na coquenonhan. 11 Majoꞌ min na nndaꞌ, taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhan ꞌnan natyia na contꞌahan. Ndoꞌ jnaanꞌ joo ntyjeꞌñeen yo na iquii jndyihanꞌhin, joꞌ totjiꞌntyichenhan jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue.

12 Jndë joꞌ juu ángel na jndë yon, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nacjooꞌ juu jndaa tꞌman Eufrates. Mana iscanhanꞌ juu jndaaꞌñeen. Nndaꞌ tui chaꞌ joo nnꞌan na cotoxenhan nnꞌan ndyuaa tontyja na ndyova ndoꞌcüjioonꞌ, ndëë ngüetꞌiohinhanꞌ.

13 Ndoꞌ jntyꞌia ndye jndyetyia. Cüiihanꞌ jnduiꞌ ꞌndyo juu quitsoontyia. Ncüiichenhanꞌ jnduiꞌ ꞌndyo juu quiooꞌjndyi tque, ndoꞌ ncüiichenhanꞌ jnduiꞌ ꞌndyo juu tsan na incyaa jñꞌoon quintu ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Itsijonhanꞌ joo espírituꞌñeen chaꞌvijon quinda. 14 Joo jndyetyiaꞌñeen conduihanꞌ yotyia na condëë contꞌahan jnꞌaan tꞌman. Cotsananꞌndyooꞌhan na mꞌan nque nnꞌan na conditquehin na cotoxenhan nnꞌan na ninvaañꞌen tsonnangue. Nquii Tyoꞌtsꞌon na tsoñꞌen najndei na conduihin, nnguaa ncüii xuee na taquintyja na tꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Joo jndyetyiaꞌñeen conanꞌncüihan nanꞌñeen na ntꞌahan tyiaꞌ cjooꞌ jon.

15 Ndoꞌ jndyi na tso nquii Jesucristo: “Quitquenhoꞌ cüenta, ninjonto ncüjënön na mꞌanhoꞌ chaꞌ na itsꞌaa tsanchꞌuee. Neiinꞌ jndyi juu tsꞌan na mꞌaan chenjnaanꞌ juu xjenꞌñeen na ivantyjeeꞌ ya juu ndiaaꞌ juu. Ee xe na aa nnduiꞌ ndiaaꞌ juu, ncꞌoon juu na jnaanꞌ juu na cojntyꞌia nnꞌan na ninquisihin.” 16 Yajoꞌ joo ndye espírituꞌñeen, jnanꞌncüihan nque nnꞌan na cotoxenhan nnꞌan ncüii cüii tsonnangue ncüii joo na yo jñꞌoon hebreo jndyuhanꞌ Armagedón.

17 Jndë joꞌ, juu ángel na jndë ntyqueꞌ, xio ꞌnaanꞌ jon na ñjon naviꞌ, tatscüetan jonhanꞌ nacjooꞌ jndye. Ndoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na vequityen jon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ quityquiiꞌ vatsꞌon quiñoonꞌndue, jndei ticꞌuaa na sinin jon. Tso jon:

—Jndë siquindëhanꞌ tsoñꞌen.

18 Ndoꞌ cotaꞌ chon ntsuee ndoꞌ chen toꞌmanhanꞌ, cꞌuaa jndyi sꞌaahanꞌ ndoꞌ jndei jndyi sꞌii. Ntyjantyi xjen na mꞌan nnꞌan nnon tsonnangue, minꞌjon tacotsꞌii chaꞌxjen na sꞌii juu xjenꞌñeen. 19 Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ tui, juu tsjoon tꞌman tjiꞌhanꞌ ndye tanꞌhanꞌ na tiuuhanꞌ. Ndoꞌ joo njoon na mꞌaan xiꞌjndio tsonnangue, tyuiiꞌhanꞌ. Majoꞌ tañjoonꞌ tsꞌon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsjoon tꞌman Babilonia. Ndoꞌ sꞌaa jon na joo nanꞌñeen cüeñꞌenhan juu vinon na ñjon vaso ꞌnaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ na tꞌman vaa na itsivꞌii jonhan. 20 Ndoꞌ ncüii cüii tyuaa chjo na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ, tsuhanꞌ. Ndoꞌ tsoñꞌen ntyoꞌ tyuiiꞌhanꞌ. 21 Ndoꞌ totsjöꞌndue jnan tsan tꞌman na tycyaahanꞌ cjo nnꞌan. Joo tsanꞌñeen, tenon vennꞌan kilos xjen na ja na ncüiihanꞌ. Ndoꞌ jnaanꞌ na tycyaahanꞌ nacjohan, joꞌ tonanꞌneinhan jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, ee juu naviꞌñeen ji vaa jndyihanꞌ.

17

Itꞌuiiviꞌhanꞌ tsanscuntjaaꞌ na ji vaa itsꞌaa

1 Ndoꞌ ncüii joo na ntyqueꞌ ángelesꞌñeen na tonanꞌchohan ntyqueꞌ xioꞌñeen, tyjeeꞌnon jon na mꞌan. Tso jon nnön:

—Cja yo ja ndoꞌ ntsiꞌman nnonꞌ na ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joo nnꞌan na mꞌanhan tsjoon tꞌman na vequityenhanꞌ naijon na jndye ndaa mꞌan. Itsijonhanꞌ juu tsjoonꞌñeen chaꞌvijon ncüii tsanscuntjaaꞌ na ji vaa jndyi itsꞌaa juu. 2 Chaꞌxjen nque nnꞌan na veꞌ ndö ro mꞌanhan yo ncüii tsanscuntjaaꞌ, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na conanꞌntjein nanmꞌannꞌian tꞌman tsonnangue yo na conanꞌjonhan yo juu tsjoon tꞌmanꞌñeen. Cotsantyjahan tsoñꞌen nnon jnan na cotquenhan cüenta na contꞌa joo nnꞌan tsjoonꞌñeen. Nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue na conanꞌjonhan yo ꞌnan natyia jndyi na tsixuan juu tsjoonꞌñeen, itsꞌaahanꞌ na chaꞌvijon na jndë jndyehan na tëhin vinon.

3 Yajoꞌ quityquiiꞌ juu na tityincyooꞌ nnön, yo ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu, tayꞌoon juu ángelꞌñeen ja ncüii joo naijon na tannꞌan cꞌoon, joꞌ jntyꞌia ncüii tsanscu na ntjo juu ncüii quiooꞌ jndyi na ve oꞌ. Ninvaa oꞌ chuuꞌ jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌcüejnaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu choꞌñeen min ntyqueꞌ xquen oꞌ ndoꞌ nqui ndiꞌndyeeꞌ oꞌ. 4 Juu tsanscuꞌñeen jeꞌ, cüe juu ndiaa colo venton yo colo ve, ndoꞌ tycüiꞌhin yo sꞌon ijan yo jndye nnon tëꞌ ntjöꞌ na njon jndyihanꞌ, yo tëꞌ perlas. Ntꞌö juu ndyiiꞌ ncüii vaso na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. Tooꞌchen juu vasoꞌñeen na ñjon ꞌnan tyꞌa vaa yo na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo nnꞌan. 5 Ndoꞌ tsöꞌsta juu tsanscuꞌñeen, joꞌ jndui jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja nchu vaa na tsixuan juu. Ndö vaa na itsohanꞌ: “Ndö juu tsjoon tꞌman Babilonia. Juu tsjoonꞌñeen conduihanꞌ ndyee nanntcuntjaaꞌ ndoꞌ mantyi xꞌee tsoñꞌen nnon ꞌnan na ji vaa na condui nnon tsonnangue.” 6 Ndoꞌ tquën cüenta na itsijonhanꞌ juu tsanscuꞌñeen chaꞌvijon ncüii tsanquindyi jnaanꞌ na jndye jndyi nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na totscüje juuhin ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na totjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús.

Ya na jntyꞌiahin, tꞌman vaa na vacue mꞌaanꞌ tsꞌön. 7 Ndoꞌ taꞌxeeꞌ ángelꞌñeen nnön:

—¿Ndu na vacue mꞌaanꞌ tsonꞌ? Ja ntsiꞌman nnonꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na vantyꞌiu mꞌaanhanꞌ na tsixuan tsanscuvaꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu quiooꞌjndyi na ntjo juu na min ntyqueꞌ xquen oꞌ ndoꞌ nqui ndiꞌndyeeꞌ oꞌ. 8 Juu quiooꞌjndyiꞌñeen na jndyiaꞌ, nintovandoꞌ oꞌ ndoꞌ naneinhin tyiꞌcüandoꞌ oꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na nnduiꞌ nndaꞌ oꞌ quiiꞌ tsëꞌtsjoon na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ, ndoꞌ ncjuꞌ Tyoꞌtsꞌon juu oꞌ naijon na cotsu ñuaan nnꞌan. Ee ntyjantyi xjen na tui tsonnangue, vaa tson na jndui nguee nnꞌan na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. Majoꞌ nque nnꞌan na tacondui ngueehan nnon juu tsonꞌñeen, ntsꞌaahanꞌ vacue ncꞌoon nꞌonhin na ndicüaaꞌ nꞌonhan na njntyꞌiahan quiooꞌjndyiꞌñeen na tomꞌaan oꞌ ndyu na toxenꞌchen, ndoꞌ tyiꞌcüandoꞌ ꞌoꞌ nanein, majoꞌ nnintyincyooꞌ nndaꞌ oꞌ.

9 “Jñꞌoonvaꞌ icanhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na jndaꞌ xquen juu. Joo ntyqueꞌ xquen juu quiooꞌ jndyiꞌñeen, tsiꞌmanhanꞌ ntyqueꞌ ntyoꞌ naijon na vequityen juu na conduihin tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tsiꞌmanhanꞌ ntyqueꞌ rey na cotoxen. 10 ꞌOn nanꞌñeen yo na ijndeiꞌhanꞌ tjiꞌhanꞌhin na cotoxenhan, ncüiihan ninvaa na icoꞌxen jon, ndoꞌ ncüiichenhin xejnda ncꞌoon jon. Majoꞌ ya na ncꞌoon jon, tyiꞌjndye xjen na ntcoꞌxen jon. 11 Ndoꞌ juu quiooꞌjndyiꞌñeen na tovandoꞌ oꞌ ndyu na toxenꞌchen, majoꞌ tyiꞌcüandoꞌ oꞌ nanein, juu oꞌ condui ncüiichen tsꞌan na condë nen na coꞌxen ndoꞌ mantyi conduihin ncüii joo na ntyqueꞌ joo nanꞌñeen. Majoꞌ ncjuꞌ Tyoꞌtsꞌon juu naijon na cotsu ñuaan nnꞌan.

12 “Ndoꞌ joo nqui ndiꞌndye na jndyiaꞌ na ntyjo xquen oꞌ, conduihanꞌ nqui nnꞌan na ndëcya na ngüentyja xjen na ngotoxenhan nnꞌan. Majoꞌ tojnaanꞌ ncyꞌonhan cüenta na ntoxenhan nnꞌan yo juu quiooꞌjndyiꞌñeen, majoꞌ tyiꞌvio xjen, ninꞌncüii hora. 13 Joo nqui nanꞌñeen ninncüii nnon ꞌnan conanꞌjndaꞌhan. Tsoñꞌen juu najndei na conduihan na mꞌanhan tsꞌian, nninncyahinhanꞌ nnon nquii quiooꞌjndyiꞌñeen. 14 Ndoꞌ joo nqui nanꞌñeen yo nquii quiooꞌjndyi, nntꞌahan tyiaꞌ nacjooꞌ nquii jon na conduihin Quitsman Chjo, majoꞌ ngüantjon jon joohan. Ngüantjon jonhin ngꞌe nquii jon conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian yo na taquintyja conduihin na icoꞌxen jon nanmꞌannꞌian na njonchenhan. Nque nnꞌan na iqueenꞌ jon na icüji jonhan cüentaaꞌ nquii jon na contjotyenhan ntyja ꞌnaanꞌ jon, nnanꞌjon nanꞌñeen yo jon.”

15 Ndoꞌ tsontyichen ángelꞌñeen nnön:

—Joo ndaa jndye jndyi na jndyiaꞌ naijon na vequityen tsanscuntjaaꞌñeen, conduihanꞌ nnꞌan na jndye jndyi na mꞌanhan ncüii cüii tsonnangue, yo xiꞌjnduiꞌ nnon tsjan nnꞌan, yo nnꞌan na ncüii cüii jñꞌoon na conanꞌnein. 16 Ndoꞌ joo ndiꞌndye na jndyiaꞌ na ntyjo xquen quiooꞌ jndyiꞌñeen, conanꞌmanhanꞌ nqui nnꞌan na cotoxen, ngüentyja xjen na ncꞌonhan na jndohan juu tsanscuntjaaꞌñeen. Nnanꞌtyuiiꞌhan juu ndoꞌ nꞌndyehanhin na quisihin. Nntquiihan siiꞌ juu ndoꞌ nnanꞌcohanhin yo chon. 17 Ee nanꞌñeen na cotoxen, sꞌaa Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ nꞌonhan na nntaꞌngueeꞌhan chaꞌxjen na sijndaꞌ jon na nguaa. Mangꞌe joꞌ, nque ntyjehan na mantyi cotoxenhan ncüii cüii tsonnangue, jnanꞌjonhan jñꞌoon yo nanꞌñeen na nninncyahan juu najndei na conduihan nnon juu quiooꞌ jndyiꞌñeen. Manndaꞌ nguaa ata xjen na jndë siquindëhanꞌ tsoñꞌen na tso Tyoꞌtsꞌon. 18 Ndoꞌ juu tsanscuntjaaꞌñeen na jndyiaꞌ, itsiꞌmanhanꞌ juu tsjoon tꞌmanꞌñeen na iquenhanꞌ xjen tsoñꞌen nnꞌan na taquintyja na tꞌman conduihan na cotoxenhan nnꞌan tsonnangue.

18

Juu tsjoon Babilonia tyuiiꞌhanꞌ

1 Jndë tenon na tui nanꞌminꞌ, jntyꞌia ncüiichen ángel na jnan jon quiñoonꞌndue, jndyocue jon. Tꞌman jndyi najndei na tsixuan jon. Ndoꞌ juu na nancooꞌ quixueeꞌhin, sixueehanꞌ nnon tsonnangue. 2 Jndei sinin jon, tso jon:

—Juu tsjoon tꞌman Babilonia, ji vaa na jndë tjonhanꞌ, jndë tyuiiꞌhanꞌ. Nanein tsixuanhanꞌ vꞌaa cüenta yotyia yo naijon na mꞌan tsoñꞌen jndyetyia na ji min. Naijon na contjo ncüii cüii nnon quintsa na jen nꞌian oꞌ. 3 Ee tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue jndë tëhan vinon na tsixuan jon, jnaanꞌ na veꞌ ndö ro mꞌanhan yo jon na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ itsintjeinhanꞌhin. Nque nnꞌan tsonnangue na taquintyja na tꞌman conduihan na cotoxenhan, juu na tonanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌ Babilonia, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na veꞌ ndö ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ joo nnꞌan ncüii cüii tsonnangue, na contꞌahan jnda sꞌon, tityahan ngꞌe nque nnꞌan tsjoonꞌñeen jnanꞌjndahan ꞌnan na taquintyja na yahanꞌ, min tajntꞌahan xjen. Ndöꞌ jñꞌoon na tso ángelꞌñeen.

4 Jndë joꞌ jndyi jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na itsinin jon toquiñoonꞌndue, itso jon:

—ꞌOꞌ nnꞌan na conduihoꞌ ntyja njan, quinduiꞌ ꞌoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoonvaꞌ chaꞌ tyiꞌngacüjaꞌhanꞌ ꞌoꞌ jnanhan, ee xe tyiꞌntꞌahoꞌ ꞌnan na matsjö, juu naviꞌ tꞌman na ntquenonhan, mantyi ntꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ 5 Ee ata quiñoonꞌnduechen jndë taquintoꞌ jnanhan, ndoꞌ vañjoonꞌ tsꞌön tsoñꞌen natyia na jndë contꞌahan. 6 Joꞌ quityionhoꞌ joo nnꞌan tsjoonꞌñeen chaꞌxjen na tyincyahan na tjon nnꞌan. Ve jnda ncyahoꞌ na quitjon joo nanꞌñeen chaꞌxjen na tontꞌahan yo nnꞌan. Quiiꞌ vaso na concya nanꞌñeen na cove nnꞌan, quinanꞌtjonꞌhoꞌ ꞌnan na ncüehan na ve veeꞌ jnda na vꞌiichenhanꞌ. 7 Ntyjantyi na tontꞌa nanꞌñeen na tonditꞌmaanꞌhin, ndoꞌ chaꞌxjen na taquintyja na ya tomꞌanhan min tyiꞌquintꞌa nquehan xjen, manndaꞌ ro quintꞌahoꞌ na quii jndyihanꞌhin yo na quitsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Ee jnanꞌtiu nanꞌñeen chaꞌxjen na itsitiu tsꞌan quiiꞌ tsꞌon juu: Ndö mavaquityën, condui ja tsanscu na macoxën, tyicꞌön na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji chaꞌna ncüii tsanscu na jndë tueꞌ saaꞌ. Tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ na ntsitꞌioohanꞌ ja na ncüje ntsinda. 8 Mangꞌe na nndaꞌ na itsiscuhin, joꞌ na ninncüii xuee ntꞌuii joo naviꞌñeenhin, ncüje ntsinda juu ndoꞌ ntsitꞌioohanꞌhin. Ndoꞌ jndoꞌ tꞌman ntꞌuiihanꞌhin, ndoꞌ ntcohin yo chon, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxen jon jnaanꞌ juu, tëquintyja najndei conduihin.

9 Ndoꞌ nque nnꞌan na taquintyja na tꞌman conduihan na cotoxenhan nnꞌan tsonnangue, mantyi veꞌ ndöꞌ ro tomꞌanhan yo juu na conduihin tsanscuꞌñeen. Mantyi tonanꞌjonhan yohin yo juu na tëquintyja na ya tovamꞌaan jon. Xjen na njntyꞌiahan na cotsava neon na coco juu tsjoonꞌñeen, nndyueehan ndoꞌ nnanꞌchjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan. 10 Tcya ngüentyjeeꞌhan ngꞌe mꞌanhan na coquityuehan xe juu naviꞌ tꞌman na iquenon juu, mantyi aa na nntꞌuiihanꞌ joohan. Nnanꞌxuaahan, nnduehan:

—ꞌUꞌ tsjoon tꞌman Babilonia, ay, ay, ji vaa jndyi maquenoonꞌ. ꞌUꞌ na tꞌman jndyi najndei na totsixuanꞌ. Taxjen jndye jndë tyjeeꞌ na itꞌuiihanꞌ ꞌuꞌ.

Manndaꞌ ro jñꞌoon na nnanꞌxuaahan.

11 Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan tsonnangue na contꞌahin jnda sꞌon, nndyueehan ndoꞌ ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsjoonꞌñeen. Nntꞌahan na nndaꞌ ngꞌe tanin ncüiichen tsꞌan na ntsijnda joo quichu tꞌman na condëëhan. 12 Quichu sꞌon ijan, yo sꞌon xuee, ntjöꞌ na njon jndyihanꞌ, ndoꞌ yo tëꞌ perlas. Quichu ndiaa lino na tëquintyja na yahanꞌ yo ndiaa seda, yo ndiaa colo venton yo ndiaa ve. Yo ncüii cüii nnon quichu nꞌoon na quichi, yo ꞌnan na jndëhanꞌ yo tsiꞌ ꞌndyo elefante, yo ꞌnan na jndëhanꞌ yo nꞌoon na njon jndyihanꞌ, yo ꞌnan na jndëhanꞌ yo sꞌon ve, yo xjo hierro, ndoꞌ yo tsjöꞌ mármol, 13 Quichu ntcüa canela yo jndye nnon ꞌnan na quichi, ndoꞌ yo su, yo ntsue nꞌoon mirra ndoꞌ yo ndaa quichi, ndoꞌ yo quichu vinon, ndoꞌ yo aceite, ndoꞌ yo quichu jndë tyooꞌ na yantyichen, ndoꞌ yo quichu ntquen trigo. Yo quichu quitsondye yo quinman, quitso yo carreta na contyja joo oꞌ ndoꞌ yo quichu nnꞌan na condëëhan na ntyeꞌntjontyen nanꞌñeen ndëë nnꞌan na juu tsꞌianꞌñeen itsijonhanꞌ juuhanꞌ na chaꞌvijon condëëhan ñuaan nque nnꞌan. 14 Joo nanꞌñeen na contꞌahin jnda sꞌon, nnduehan nnon juu tsjoonꞌñeen:

—Tsoñꞌen të na taquintyja na ya jndyihanꞌ na ntꞌue jndyi tsonꞌ na cuenhanꞌ, tsoñꞌen ꞌnan na toquiꞌ na tëquintyja na yahanꞌ, jndë tiꞌndaaꞌhanꞌ.

Ndoꞌ mantyi tsoñꞌen ꞌnan na njon jndyi na totsitycüiꞌ ꞌuꞌ, tajon jnda na nguaa nndaꞌhanꞌ ntꞌöꞌ.

Nndaꞌ ro jñꞌoon na jndue nanꞌñeen.

15 Ndoꞌ nque nanꞌñeen na contꞌahin jnda sꞌon yo nanꞌminꞌ, jndë tityahin na tondëëhan joohanꞌ ndëë nnꞌan juu tsjonꞌñeen, tycya ngüentyjeeꞌhan ngꞌe mantyi ncyaahan juu naviꞌ tꞌman na coquenon nnꞌan juu tsjoonꞌñeen. Nndyueehan ndoꞌ nnanꞌxuaahan na ntsichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan. 16 Ndoꞌ mantyi nnduehan:

—ꞌUꞌ tsjoon tꞌman, ay, ay, ji vaa jndyi matjonꞌ. Totsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌvijon ncüii tsanscu na tocüe jon ndiaa lino na yantyichen. Tocüeꞌ ndiaa colo venton yo ndiaa colo ve. Totsintycüiꞌ ꞌuꞌ yo sꞌon ijan yo tëꞌ perlas yo ntjöꞌ na njon jndyi. 17 Majoꞌ ninvitanꞌ xjen jndë tsu tsoñꞌen ꞌnan na sꞌaahanꞌ na tya jndyi ꞌuꞌ.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na nndue nanꞌñeen ndëë nnꞌan juu tsjoonꞌñeen.

Ndoꞌ cüii cüii nnꞌan na conanꞌchohan ntꞌaandaa, yo tsoñꞌen nnꞌan na ñjonhinhanꞌ, yo nanntjon cüentahanꞌ, yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na cotaꞌntjon ntyja ꞌnaanhanꞌ, tycya tentyjeeꞌhan. 18 Ndoꞌ viochen xjen na cojntyꞌiahan neon na coco juu tsjoonꞌñeen, tonanꞌxuaahan, tonduehan:

—Minꞌncüii tsjoon tacovaahanꞌ chaꞌna juu tsjoon tꞌmanvahin.

Ndöꞌ ro jñꞌoon na jndue nanꞌñeen. 19 Totyiohan tsꞌojndë nquenhan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Totyueehan na chjooꞌ nꞌonhan. Tonanꞌxuaahan, tonduehan:

—Joo nnꞌan tsjoon tꞌman, ay, ay, viꞌ jndyi coquenonhan. Ngꞌe na tya jndyi nnꞌan tsjoonvahin, joꞌ tsoñꞌen jaa na cotantjön yo ntꞌaandaa, mantyi sꞌaahanꞌ na titya jaa ntyja ꞌnaan nque nnꞌan juu tsjoonꞌñeen. Majoꞌ ninvitanꞌ xjen jndë tsuñꞌen ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jnanꞌxuaa nanꞌñeen.

20 Ndoꞌ mantyi jndyi ja ncüiichen jñꞌoon na itsohanꞌ: ꞌOꞌ na mꞌanhoꞌ quiñoonꞌndue, yo ꞌoꞌ na conduihoꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, yo ꞌoꞌ nnꞌan na tꞌua Jesucristo tsꞌian ndëëhoꞌ na cotsancyahoꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, yo ninꞌoꞌ na toninncyahoꞌ jñꞌoonꞌ jon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, cüineiinꞌ nꞌonhoꞌ, ee xengꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon jndë itꞌuiiviꞌ jon joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, jndë sijndaꞌ jon jñꞌoon ꞌnaanhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.

Nndaꞌ vaa jñꞌoon na jndyi.

21 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüii ángel na mꞌaan jndyi najndei jon. Sue jon ncüii tsjöꞌ tꞌman na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tosu tꞌman na cotua. Tjuꞌ jonhanꞌ quityquiiꞌ ndaandue. Tso jon:

—Juu tsjoon tꞌman Babilonia, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Chaꞌxjen na tjuꞌ tsjöꞌva, min tajeꞌcüityincyooꞌ nndaꞌhanꞌ. 22 Quiiꞌ tsjoon ꞌnaanhoꞌ tajeꞌcüicꞌuaa nndaꞌ na icüjaꞌ tsꞌan arpa, oo tsman, oo ndu. Minꞌncüii tsꞌan tajeꞌcꞌoon tsjoonhoꞌ na ntsꞌaa ncüii nnon tsꞌian, min tajeꞌcüicꞌuaa nndaꞌ na cotua yo tosu tꞌman. 23 Tajon jnda na nninxuee nndaꞌ chon lámpara quiiꞌ tsjoonhoꞌ. Ndoꞌ min taxeꞌcüicꞌuaa nndaꞌ joꞌ na conintꞌmaanꞌ na cotonco nnꞌan. Nnꞌan tsjoonhoꞌ na tontꞌahan jnda sꞌon, tomꞌanhan na tꞌman tonduihan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. Ndoꞌ joo tsꞌian quinduaꞌ na tontꞌahoꞌ, yo juuhanꞌ tonanꞌviꞌnnꞌanhoꞌ nnꞌan na ninvaa tsonnangue. Ndöꞌ vaa itsiquindyi jñꞌoon na sinin juu ángelꞌñeen.

24 Ee joo nnꞌan tsjoonꞌñeen, jnanꞌcüjehan nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ jon. Nque nnꞌan tsjoonꞌñeen, nntꞌuiihanꞌhin ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nnꞌan na vantyja nꞌon Cristo na jnanꞌcüje nnꞌan tsonnanguehan.

19

Joo na mꞌan quiñoonꞌndue, conanꞌtꞌmaanꞌhin

1 Jndë na tenon nanꞌminꞌ, jndyi na jndei ticꞌuaa quiñoonꞌndue chaꞌvijon jndyee ncüii tmaanꞌ tꞌman nnꞌan. Jnduehan:

Cüitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon,

conduihin na itsinꞌman jon ñuan njanhan.

Nquii jon tsixuan jon na conanꞌvë xueeꞌ jon.

Xiaꞌntyi nquii jon taquintyja najndei conduihin.

2 Icoꞌxen jon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan chaꞌxjen na chuhanꞌ ndoꞌ yo jñꞌoon na mayuuꞌ.

Nanein jndë tꞌuiityen jon juu tsanscuntjaaꞌñeen na tꞌman vaa na totsitjahin.

Nquii juu na jndë totsiꞌndaaꞌ juu nnꞌan tsonnangue yo tsꞌian ꞌnaanꞌ juu natyia jndyihanꞌ.

Ndoꞌ nanein itsꞌaa Tyoꞌtsꞌon yohin chaꞌxjen na totscüje juu joo nnꞌan na totyeꞌntjonhan nnon jon, manndaꞌ vaa quitꞌuiihanꞌhin na quityion juuhanꞌ.

3 Ndoꞌ ncüiichen jon jnduehan:

Cüitꞌmaanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon.

Tyiꞌcaminntyjeeꞌ na cotsava neon na coco juu tsjoonꞌñeen.

4 Ndoꞌ joo ntcyu nchoꞌ nenque nnꞌan na conintque yo ninꞌjoo nenque na cotaꞌndoꞌñeen, tyetangiohan tonnon nquii jon na vequityen jon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌñeen. Jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon, jnduehan:

—Quindui na nndaꞌ. Cüitꞌmaanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon.

5 Ndoꞌ tonnon juu sillaꞌñeen ticꞌuaa jndyeeꞌ ncüii na itso:

Tsoñꞌenhoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌhin.

Tsoñꞌenhoꞌ na njon jndyihin ngiohoꞌ,

ꞌoꞌ na tyiꞌtquehoꞌ,

ndoꞌ ꞌoꞌ na tquehoꞌ,

quinanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ nquii jon.

Nguee na ngoco nquii Quitsman Chjo

6 Ndoꞌ jndyi ncüii na itsijonhanꞌ chaꞌna conanꞌnein ncüii tmaanꞌ nnꞌan, chaꞌvijon na cꞌuaa yuu na coquioo ndaa jndaa tꞌman ndoꞌ chaꞌvijon na jndei coꞌman ntsuee. Jnduehan:

Cüitꞌmaanꞌ nquii ta Tyoꞌtsꞌon. Ee juu jon conduihin Tyoꞌtsꞌon ntyja njanhan, ndoꞌ nquii jon taquintyja najndei na conduihin. Jndë tyeꞌ na icoꞌxen jon.

7 Cüa, cꞌön na nën, tyiꞌncꞌön na chjooꞌ nnꞌön. Quinanꞌtꞌmaanꞌ jaa nquii jon, ee jndë tentyja xjen na ngoco nquii jon na conduihin Quitsman Chjo.

Ee nquii juu na conduihin scuuꞌ jon jndë sijndaꞌ juu.

8 Cüe juu ndiaa lino na ya jndyihanꞌ na quixueehanꞌ ndoꞌ ntjuꞌ jndyihanꞌ.

Juu ndiaa linoꞌñeen tsiꞌmanhanꞌ joo tsꞌian na contꞌa nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na totsamꞌanhan chaꞌxjen na chuhanꞌ.

9 Ndoꞌ itso ángelꞌñeen nnön:

—Joo jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ: “Nque nnꞌan na iqueenꞌ Tyoꞌtsꞌon na quinanꞌjonhan na ngoco nquii Quitsman Chjo, nein jndyihan.”

Ndoꞌ mantyi tsontyichen ángelꞌñeen nnön:

—Jñꞌoonminꞌ conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na itsinin nquii Tyoꞌtsꞌon.”

10 Ndoꞌ tëcoꞌxtyë tongꞌee juu ángelꞌñeen na ntsitꞌmanꞌhin. Majoꞌ tso jon nnön:

—Tyiꞌntsaꞌ na nndaꞌ, ee mantyi nnon nquii Tyoꞌtsꞌon matyeꞌntjön chaꞌxjen ncuꞌ, ꞌuꞌ ndoꞌ mantyi nque ntyꞌiuꞌ na contjotyenhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon quitsitꞌmanꞌ.

Ee juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús conduihanꞌ jñꞌoon na totsijndaꞌhanꞌ nquen joo nnꞌan na toninncyahin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa na nguaa.

Tsꞌan na ntjo quiso quichiꞌ

11 Ndoꞌ jntyꞌia na vanaan quiñoonꞌndue ndoꞌ tityincyooꞌ ncüii quiso quichiꞌ. Ndoꞌ nquii jon na ntjo oꞌ, itsiquijndyuhanꞌhin nquii jon na ivangueeꞌ jon ndoꞌ mantyi na conduihin jñꞌoon na mayuuꞌ. Nque nnꞌan na conanꞌtjahan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, icoꞌxen jonhan chaꞌxjen na chuhanꞌ, ndoꞌ mantyi itsꞌaa jon tyiaꞌ yo nque nnꞌan na conanꞌvehan nacjooꞌ jon. 12 Xuee tënnon jon chaꞌxjen tsachon ndoꞌ jndye corona na ñjon xquen jon. Vaa ncüii xueeꞌ jon na jnduihanꞌ na xiaꞌntyi nquii jon ntyjii nchu vaa tsiꞌmanhanꞌ. 13 Cüe jon ncüii ndiaa tco na tcooꞌ neonꞌhanꞌ. Ndoꞌ xueeꞌ jon na cotajnꞌaan nnꞌan jon, joꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 14 Ndoꞌ nque na conduihan sondaro quiñoonꞌndue tentyjahan toxenꞌ jon, tantjohan quitso quichiꞌ. Cüehan ndiaa lino ya, na quichiꞌhanꞌ ndoꞌ na ntjuꞌhanꞌ. 15 Quiiꞌ ꞌndyo jon conduiꞌ ncüii xjo na të jndyihanꞌ, yo juuhanꞌ itsꞌaaviꞌ jon nnꞌan tsonnangue. Ntcoꞌxen jonhan yo naijndeiꞌhanꞌ. Chaꞌxjen na condyue nnꞌan tëndöndyooꞌ tsjan chaꞌ cüjiꞌhanꞌ ndaaꞌhanꞌ, manndaꞌ ro itsijonhanꞌ na ntsꞌaa jon yo nnꞌan na tyiꞌninꞌquitjueꞌcjehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ee nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei conduihin, ntyjantyi xjen na itsivꞌii jndyi jon nnꞌan, manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ na ntsꞌaa jon na quitꞌuiiviꞌhanꞌ joo nanꞌñeen. 16 Ndoꞌ cjooꞌ ndiaaꞌ jon yo cjooꞌ tcüiꞌ jon, joꞌ jndë jndui xueeꞌ jon na itsohanꞌ: “Ncö condui tsan na taquintyja na coxen tsoñꞌen nnꞌan na cotoxen. Tëquintyja na tꞌman condui ja ndëë tsoñꞌen nnꞌan na tꞌman condui.”

17 Jndë joꞌ, jntyꞌia ncüii ángel na minntyjeeꞌ jon nnon ndoꞌcüjioonꞌ. Jndei itsixuaa jon ndëë quintsa na maꞌntyja oꞌ tsjöꞌndue. Itso jon:

—Ncyohoꞌ, cancüihoꞌ na ntquiihoꞌ jndye nnon siꞌ na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon cüentahoꞌ. 18 Ncyohoꞌ na ntquiihoꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan na taquintyja na tꞌman conduihan na cotoxenhan, yo siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan na tꞌman condui na cotquenhan xjen sondaro, yo siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan na taxjen vaa mꞌaan jndyi na jndëhan. Ndoꞌ yo siꞌtsꞌo ꞌnaan quitso yo nque nnꞌan na tantjohan joo oꞌ, siꞌtsꞌo ꞌnaan nnꞌan na cotyeꞌntjontyen ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na mꞌanhan xjen ꞌnaan nquehan. Nnꞌan na quijndë ndoꞌ mantyi nnꞌan na jndë tque.

19 Ndoꞌ jntyꞌia juu quiooꞌjndyi tqueꞌñeen yo joo nnꞌan na taquintyja na cotoxenhan nnꞌan tsonnangue ndoꞌ yo ninꞌsondaro ꞌnaanhan. Tëncüihan na nntꞌahan tyiaꞌ yo nquii jon na ntjo juu quiso quichiꞌñeen ndoꞌ yo sondaro ꞌnaanꞌ jon. 20 Ndoꞌ tꞌuehan juu quiooꞌjndyi tqueꞌñeen yo juu tsanꞌñeen na toninncyaa jñꞌoon quintu na tonnon nquii jon. Totsꞌaa tsanꞌñeen jnꞌaan tꞌman yo najndei nquii quiooꞌ jndyi tqueꞌñeen. Ntyja ꞌnaan joo jnꞌaan tꞌmanꞌñeen, totsiviꞌnnꞌan juu joo nanꞌñeen na tyincyahan na tëquiñoon jnꞌaan ꞌnaanꞌ quiooꞌñeen ndöꞌquitahan oo ndueehan, ndoꞌ na tonanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌndyonnon juu choꞌñeen. Yajoꞌ nquii jon na ntjo jon quiso quichiꞌñeen, joo ve nanꞌñeen, ninvaa vandoꞌhan, tjuꞌ jonhan quityquiiꞌ ndaandue chon na coco sufre. 21 Ndoꞌ nquii jon na ntjo quiso quichiꞌñeen, iscüje jon tsoñꞌen sondaro ꞌnaan nanꞌñeen yo xjo të na jnduiꞌhanꞌ ꞌndyo jon. Ndoꞌ tsoñꞌen quintsa tcüaꞌ quintcu oꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaan joo nanꞌñeen.

20

Tꞌuiityenhanꞌ Satanás ncüii min ndyu

1 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüii ángel na jnan jon quiñoonꞌndue, jndyocue jon. Yꞌoon jon ntꞌö vꞌaa cüentaaꞌ tsëꞌtsjoon na tyiꞌquintycüii na njoonhanꞌ ndoꞌ mantyi yꞌoon jon ncüii carena tꞌio. 2 Ndoꞌ tꞌuii jon juu quitsoontyiaꞌñeen na mantyi jndyu juu nquii quitsu tque na tivio jndyi mꞌaan juu joꞌ, nquii yutyia ndoꞌ Satanás. Sityen jon juu yo carenaꞌñeen na quintjotyenhin ncüii min ndyu. 3 Ndoꞌ tjuꞌ jonhin quiiꞌ tsëꞌtsjoonꞌñeen na tayuu ntycüii na njoonhanꞌ. Jndë joꞌ iscuꞌtyen jonhanꞌ ndoꞌ chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na vaa najndei na conduihin, tꞌion jon sello ꞌndyo juu tsëꞌtsjoonꞌñeen, chaꞌ tanin juu na ntsiquinaanhanꞌ ndoꞌ na nnduiꞌ ntcüeꞌ juu yutyia na ntsiviꞌnnꞌanntyichen juu nnꞌan tsonnangue. Ya na nndë ncüii min ndyuꞌñeen, yajoꞌ chuhanꞌ na quindyaa yahin chjo ro xjen.

4 Jndë joꞌ jntyꞌia silla cüenta jndye na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ nque joo na vendyuaahan joo sillaꞌñeen, jndë tyꞌonhan cüenta na jndëhan na ngitoxenhan nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tontꞌa nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi jntyꞌia ñuaan nque nnꞌan na jndë tyje nnꞌan nquenhan tsojnaanꞌ na totjiꞌ jndyoyuhan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús ndoꞌ mantyi ngꞌe na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nanꞌñeen tajnanꞌtꞌmaanꞌhan juu quiooꞌ jndyiꞌñeen, min ꞌndyonnon juu. Min tatyincyahan na nñoon jnꞌaan ꞌnaanꞌ juu quiooꞌñeen ndöꞌquitahan oo ndueehan. Jntyꞌia na taꞌndoꞌ nndaꞌhan ndoꞌ tonanꞌjonhan yo nquii Cristo na ngocoxen jon nnꞌan ncüii min ndyu. 5 Nanꞌvaꞌ tsixuanhanꞌ juu navejndyee na cotaꞌndoꞌ xco nndaꞌ nnꞌan. Majoꞌ mañoon nnꞌan na jndë tjë, tyiꞌcontcüi nndaꞌhan ata xjen jndë tenoonꞌ joo ncüii min ndyuꞌñeen. 6 Joo nnꞌan na conanꞌjonhan yo nnꞌan na cotandoꞌ xco navejndyee, nein jndyihan ee jndë tquen Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ nquii jon. Juu na itsꞌaa na covje nnꞌan na jndë ve, min taxeꞌcacüjaꞌhanꞌhin, ee juuhanꞌ tavinajndeihanꞌ na ntꞌuiihanꞌhan. Joohan conduihan ntyee cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo nquii Cristo. Ndoꞌ mantyi ngitoxenhan yo jon ncüii min ndyu.

Ijuꞌcjeñꞌenhanꞌ Satanás

7 Vi na jndë tenon joo ncüii min ndyuꞌñeen, nndyaa ntcüeꞌ Satanás na jndë tꞌuiityenhanꞌhin. 8 Ndoꞌ ngondyiꞌ juu quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na ninvaa tsonnangue na ntsiviꞌnnꞌanntyichen juuhan yo nque nnꞌan Gog yo Magog. Ntsꞌaa juu na ngancüi nanꞌñeen na nntꞌahan tyiaꞌ. Tenonntyja xjen vaa jndye jndyi nanꞌñeen, chaꞌvijon na jndye teiꞌ ꞌndyo ndaandue.

9 Jnan nanꞌñeen ninvaa tsonnangue, jntꞌahan tjon joo nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo juu tsjoon na viꞌntyjii jon. Majoꞌ isquioo jon chon nacjo nanꞌñeen, iscoñꞌenhanꞌhin. 10 Ndoꞌ juu yutyia na siviꞌnnꞌan juuhan, tjuꞌ Tyoꞌtsꞌonhin quityquiiꞌ ndaandue chon na coco sufre. Joꞌ mꞌaan quiooꞌjndyi tque yo juu tsan na toninncyaa jñꞌoon quintu. Joꞌ naxuee ndoꞌ natsjon, ninvito coquenonhan naviꞌ.

Nnꞌan na jndë tjë, icoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhan xengꞌe na tonanꞌtjahan

11 Jndë joꞌ jntyꞌia ncüii silla quichiꞌ na maninꞌ tsꞌiaanꞌ na tꞌman jndyi najndei tsixuanhanꞌ, ndoꞌ mantyi jntyꞌia nquii jon na vaquityen jon nacjooꞌhanꞌ. Ndoꞌ juu tsonnangue yo tsjöꞌndue, tsuhanꞌ na tonnon jon. Tavi tityincyooꞌntyichenhanꞌ. 12 Ndoꞌ mantyi jntyꞌia ntꞌoo, joo nnꞌan na tꞌman tonduihan yo joo nnꞌan na cje tonanꞌxuanhan. Tsoñꞌenhan minntyjeeꞌhan na tonnon juu silla quichiꞌñeen na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ sinueenꞌ Tyoꞌtsꞌon joo tson na chohanꞌ jñꞌoon na tsiquindyihanꞌ xiꞌ ncüii ꞌnan na tontꞌa ntꞌooꞌñeen. Ndoꞌ ntyja ꞌnaan joo jñꞌoon na cho tsonꞌñeen, joꞌ ntcoꞌxenhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na jndë tonanꞌtjahin. Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen tson na sinueenꞌ jon na chuhanꞌ nguee nnꞌan na nanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌhan. 13 Ndoꞌ nnꞌan na tjëhan quityquiiꞌ ndaandue, mantyi taꞌndoꞌ nndaꞌhan. Tëntyjeeꞌhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na jndë tjë na covendooꞌhan na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌonhin. Ncüii cüii nanꞌñeen tcoꞌxen jonhan yo xiꞌ ncüii cüii nnon ꞌnan na jndë tontꞌahan. 14 Jndë joꞌ juu na itsꞌaa na covje nnꞌan, yo ninꞌjuu naijon na contjo ntꞌoo na vitjachen na ntsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan, mantyi tjuꞌ jonhin quiiꞌ ndaandue chon. Juu ndaandue chonꞌñeen tsixuanhanꞌ juu na jndë ve na covje nnꞌan. 15 Ndoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌcondui xueeꞌ juu nnon juu tson na chuhanꞌ nguee nnꞌan na nanꞌxuanhan na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan, mantyi tjuꞌhanꞌ nanꞌñeen quiiꞌ ndaandue chonꞌñeen.

21

Tsjöꞌndue xco yo tsonnangue xco

1 Ndoꞌ jntyꞌia tsjöꞌndue xco yo tsonnangue xco. Ee juu tsjöꞌndue yo tsonnangue na tomꞌaan jndyeehanꞌ, jndë tsu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ min tavindaandue cuaa. 2 Ndoꞌ mantyi jntyꞌia juu tsjoon Jerusalén xco, tsjoon cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon jnanhanꞌ tondye na mꞌaan nquii jon, jndyocuehanꞌ. Tycüiꞌhanꞌ chaꞌvijon na tycüiꞌ ncüii yuscundyua na ngoco juu yo tsꞌan na ndisaaꞌ juu. 3 Ndoꞌ jndyi na jndei ticꞌuaa chaꞌvijon jndyeeꞌ tsꞌan tontyja na minntyjeeꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌñeen na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, itso:

—Nanein mꞌaan Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. Ncꞌoon jon yohan ndoꞌ joohan nnanꞌxuanhan nnꞌan cüentaaꞌ nquii jon. Ntjohin yo nanꞌñeen ndoꞌ nnduihin Tyoꞌtsꞌon cüentahan. 4 Ncüii cüiihan ngueꞌ jon ndaa ndëëhan. Juu xjenꞌñeen taviꞌnan tsꞌan na ngueꞌ, min tajeꞌcꞌonhan na chjooꞌ nꞌonhan. Tajeꞌquityueehan min tajeꞌquiihanꞌhin. Ee tsoñꞌen na tomin navejndyee, jndë tenonhanꞌ.

5 Ndoꞌ nquii jon na vequityen juu sillaꞌñeen na maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ, sinin jon. Tso jon:

—Matsixcö ja tsoñꞌen.

Ndoꞌ mantyi jndyi na tso jon nnön:

—Cüjiꞌ jñꞌoonmin ee conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na nndëë ngantyja tsꞌon tsꞌanhanꞌ.

6 Jndë joꞌ tsontyichen jon nnön:

Jndë jndë tsoñꞌen chaꞌxjen na tijndaꞌ. Tsoñꞌen nnon na min, vitjachen na nduihanꞌ, ja mancüiixjen mꞌan ndoꞌ ninmꞌan ja xjen na ntycüiihanꞌ. Mancö na condui ja navejndyee ndoꞌ ncꞌönntyëchën na ntycüii tsoñꞌen. Minninchen tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu na ja matejndeihin, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na nincꞌu juu ndaa. Ja veꞌ yu nninncyahanꞌ na ncꞌu tsanꞌñeen. Juu ndaaꞌñeen conanhanꞌ tsuiꞌ na incyaahanꞌ na tyiꞌquintycüii na cotandoꞌ ñuaan nnꞌan. 7 Minninchen tsꞌan na condëë ivantjon juu yo ꞌnan natyia, ntsiquindahin tsoñꞌen joo jñꞌoonminꞌ. Ndoꞌ nndui ja Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ juu ndoꞌ juu juu nduihin jnda. 8 Majoꞌ joo nnꞌan na ncyaahin na ntꞌuiiviꞌhanꞌhin na nnanꞌjonhan ntyja njan, ncjuꞌhanꞌhin quiiꞌ ndaandue chon na coco sufre. Majoꞌntyi ngenon joo nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhan ja, joohan ndoꞌ mantyi yo tsoñꞌen nnꞌan na tyiꞌntjuꞌ nanꞌxuanhan na tonnön. Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌcüjehan ntyjehan, majoꞌntyi ntjonhan, ndoꞌ majoꞌntyi nnꞌan na veꞌ ndö ro mꞌanhan yo nnꞌan. Ndoꞌ nque nnꞌan na contꞌahan tsꞌian quinduaꞌ, majoꞌntyi ncjuꞌhanꞌhin joꞌ, ndoꞌ mantyi yo joo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na chito Tyoꞌtsꞌon conduihanꞌ, ndoꞌ maninꞌ yo nnꞌan na conanꞌneinhan quintu. Tsoñꞌen nanꞌñeen majndaꞌ na ncjuꞌhanꞌhin quiiꞌ ndaandue chonꞌñeen. Juu nanꞌñeen tsixuanhanꞌ na jndë ve na covje nnꞌan.

Tsjoon Jerusalén xco

9 Ndoꞌ ncüii joo na ntyqueꞌ ángelesꞌñeen na nintonanꞌchohan ntyqueꞌ xio na toquiñjon joo ntyqueꞌ nnon naviꞌ na matsꞌia, tyjeeꞌnon jon na mꞌan. Ndoꞌ tso jon nnön:

—Quindyoꞌ ndöhin, ndoꞌ ntsiꞌman ja nnonꞌ nquii jon na nduihin scuuꞌ Quitsman Chjo.

10 Yajoꞌ quityquiiꞌ na tityincyooꞌ na sꞌaa nquii Espíritu na jntyꞌia, tayꞌoon ángelꞌñeen ja na mꞌaan ncüii tyoꞌ tꞌman na ndyehanꞌ. Ndoꞌ juu tsjoon Jerusalén na conduihanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ siꞌman ángelꞌñeenhanꞌ nnön. Quiñoonꞌndue jnanhanꞌ, jndyocuehanꞌ. 11 Juu tsjoonꞌñeen quixuee jndyihanꞌ yo juu na quixuee na condui nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu na quixueehanꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsjöꞌ jaspe, tsjöꞌ na njon jndyihanꞌ, ndoꞌ juu tsjoonꞌñeen, quixueehanꞌ chaꞌvijon ndioo cristal. 12 Xejndio juu tsjoonꞌñeen vaa teonntjöꞌ tꞌman na ndye jndyihanꞌ. Ndoꞌ mꞌaan nchoꞌve ꞌndyohanꞌ, ndoꞌ ncüii cüii ꞌndyohanꞌ minntyjeeꞌ ncüii cüii ángel na cotaꞌntyjeeꞌhan joohanꞌ. Ncüii cüii ꞌndyo juu teonꞌñeen jndë jndui ncüii cüii nguee na nchoꞌve ntsinda Israel. 13 Ndye jndyuentꞌaaꞌñeen cojntyꞌiahanꞌ tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, ndoꞌ ndyehanꞌ cojntyꞌiahanꞌ tontyja na mꞌan ncjuu ntyqueꞌ, ndoꞌ ndyehanꞌ cojntyꞌiahanꞌ tontyja na mꞌan ncjuu tsonjnꞌaan, ndoꞌ ncüiichen ndyehanꞌ cojntyꞌiahanꞌ tontyja na vacue ndoꞌcüjioonꞌ. 14 Ndoꞌ juu tsjaanꞌ teonntjöꞌ tsjoonꞌñeen, tequeeꞌ nchoꞌve tsjöꞌ tꞌman. Nacjo joo ntjöꞌñeen jndui nguee nque nchoꞌve nnꞌan na juu Quitsman Chjo tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon.

15 Nquii ángelꞌñeen na sinin jon yo ja, yꞌoon jon tsꞌoon na conduiꞌ xjen na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. Yo juuhanꞌ ncüjiꞌ jon xjen juu tsjoonꞌñeen yo teonntjöꞌ na ndyiiꞌ xiꞌjndiohanꞌ, ndoꞌ yo jndyuentꞌaa ꞌnaanꞌhanꞌ. 16 Juu tsjoonꞌñeen nincüajon xjen na ninque nquihanꞌ, ninncüii xjen na tcohanꞌ yo na tuenhanꞌ. Ya na tjiꞌ jon xjen ncüii ntyjaaꞌ juu tsjoonꞌñeen yo juu tsꞌoonꞌñeen, tueeꞌ chaꞌna ve min vantyjoꞌ ve ciento kilómetros na tcohanꞌ. Ninncüii xjen na tcohanꞌ yo na tuenhanꞌ yo na ndyehanꞌ. 17 Mantyi tjiꞌ jon xjen juu teonntjöꞌñeen tsaꞌnndaꞌ xjen na ndyehanꞌ. Ndoꞌ tueeꞌ ndyennꞌan nchoꞌnqui vantjooꞌ ꞌon metros na ndyehanꞌ. Juu tsꞌoonꞌñeen na conduiꞌ xjen na tijntꞌue ángelꞌñeen, itsijonhanꞌ na tcohanꞌ chaꞌxjen tsꞌoon na coninjntꞌue nnꞌan na cotjiꞌhan xjen.

18 Juu teonntjöꞌñeen, jndëhanꞌ yo tsjöꞌ jaspe, ndoꞌ nquii tsjoon jeꞌ, jndëhanꞌ yo sꞌon ijan nquiiꞌ. Itsijonhanꞌ juu sꞌon ijanꞌñeen chaꞌvijon ndioo na quixuee. 19 Ndoꞌ juu tsjaanꞌ teonntjöꞌ juu tsjoonꞌñeen, tycüiꞌhanꞌ yo jndye nnon ntjöꞌ na njon jndyi. Tsjöꞌ navejndyee na tequeeꞌhanꞌ tsjaanꞌ juu teonntjöꞌñeen, joꞌ tsjöꞌ quichuiiꞌ na jndyuhanꞌ jaspe. Tsjöꞌ tꞌman na jndë ve na tequeeꞌhanꞌ joꞌ, juuhanꞌ tsjöꞌ zafiro. Tsjöꞌ tꞌman na jndë ndye, joꞌ tsjöꞌ ágata. Tsjöꞌ tꞌman na jndë nenque, joꞌ tsjöꞌ esmeralda. 20 Tsjöꞌ tꞌman na jndë ꞌon, juuhanꞌ tsjöꞌ ónice. Tsjöꞌ tꞌman na jndë yon, joꞌ tsjöꞌ cornalina. Tsjöꞌ tꞌman na jndë ntyqueꞌ, juuhanꞌ tsjöꞌ crisólito. Tsjöꞌ tꞌman na jndë nen, joꞌ tsjöꞌ berilo. Tsjöꞌ tꞌman na jndë ñjen, juuhanꞌ tsjöꞌ topacio. Tsjöꞌ tꞌman na jndë nqui, joꞌ tsjöꞌ crisoprasa. Tsjöꞌ tꞌman na jndë nqui nchoꞌ ncüii, juuhanꞌ tsjöꞌ jacinto. Ndoꞌ juu tsjöꞌ tꞌman na jndë nchoꞌve, joꞌ tsjöꞌ amatista. 21 Joo nchoꞌve jndyue ntꞌaa na min juu teonntjöꞌñeen, jndëhanꞌ yo tëꞌ perlas. Ncüii cüii ꞌndyo vꞌaa jndëhanꞌ yo ncüii tëꞌ perla tꞌman. Ndoꞌ juu nata tꞌman quiiꞌ juu tsjoonꞌñeen, jndëhanꞌ yo sꞌon ijan nquiiꞌ. Itsijonhanꞌ juu sꞌon ijanꞌñeen chaꞌvijon ndioo na quixuee.

22 Majoꞌ juu tsjoonꞌñeen, tavi vatsꞌon na jntyꞌia tyquiiꞌhanꞌ ee nquii ta Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei na conduihin yo nquii Quitsman Chjo, joohan conduihan juu vatsꞌon cüentaaꞌ juu tsjoonꞌñeen. 23 Ndoꞌ tsjoonꞌñeen min tyiꞌicanhanꞌ ndoꞌcüjioonꞌ min chiꞌ, ee juu na quixuee na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, itsixueehanꞌ joꞌ. Ndoꞌ mantyi nquii Quitsman Chjo na conduihin chaꞌvijon lámpara, incyaa jon naxuee joꞌ. 24 Joo nnꞌan tsonnangue ncꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ juu naxuee chon juu tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ mantyi nque nnꞌan na taquintyja na cotoxenhan tsonnangue, ninnquiiꞌchen na ncꞌohan tsjoonꞌñeen chaꞌ juu na njon conduihin, cüitꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan. 25 Juu tsjoonꞌñeen, taviꞌnan natsjonhanꞌ, min tyiꞌquitëꞌ jndyue ntꞌaa teonntjöꞌ xiꞌndiohanꞌ, ee quiiꞌ tsjoonꞌñeen manchaꞌ xjen xueehanꞌ. 26 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncꞌohan juu tsjoonꞌñeen na nnanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen juu na tonditꞌmaanꞌhan, nntꞌahan na nquii jon cüitꞌmaanꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. 27 Minꞌncüii ꞌnan na tyiꞌntjuꞌ tsixuanhanꞌ, tyiꞌjeꞌcaqueeꞌhanꞌ juu tsjoonꞌñeen, min minꞌncüii tsꞌan na itsꞌaa juu ncüii nnon na ji vaahanꞌ, min tsꞌan na itsiviꞌnnꞌan. Vaa tson cüentaaꞌ Quitsman Chjo na jndui na chuhanꞌ nguee nnꞌan na conanꞌxuanhan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhan. Xiaꞌntyi nque nanꞌñeen ngoqueꞌhan juu tsjoonꞌñeen.

22

Jndaa na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na cotaꞌndoꞌ nnꞌan

1 Ndoꞌ juu ángelꞌñeen siꞌman jon nnön juu ndaa jndaa na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ ñuaan nnꞌan. Quixuee jndyihanꞌ chaꞌvijon ndioo. Juuhanꞌ jnanhanꞌ naijon vaa silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo nquii Quitsman Chjo. 2 Juu jndaaꞌñeen vjahanꞌ xoncüe nata tꞌman quiiꞌ tsjoonꞌñeen. Ncüii cüii ntyjaaꞌ jndaaꞌñeen, joꞌ minntyjeeꞌ juu tsꞌoon na incyaahanꞌ na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ nnꞌan. Juu tsꞌoonꞌñeen tꞌuiiꞌ nchoꞌve nnon tëhanꞌ, ndoꞌ ncüii cüii nnon tëꞌñeen condëëhanꞌ ncüii cüii chiꞌ. Ndoꞌ tsco juu tsꞌoonꞌñeen conduihanꞌ nasi na itsinꞌmanhanꞌ nnꞌan tsonnangue. 3 Nquii Tyoꞌtsꞌon tajeꞌquitsquioontyichen jon naviꞌ chaꞌxjen na sꞌaa jndyee jon. Ndoꞌ juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon yo Quitsman Chjo, quiiꞌ tsjoonꞌñeen, joꞌ mꞌaanhanꞌ, ndoꞌ nque nnꞌan na cotyeꞌntjonhan nnon jon, nnanꞌtꞌmaanꞌhan jon joꞌ. 4 Njntyꞌia ndëëhan jon ndoꞌ xueeꞌ jon, nñoonhanꞌ ndöꞌquitahan. 5 Min tajeꞌcꞌoonntyichen natsjon, ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ, tajeꞌcanhanꞌ chon lámpara min ndoꞌcüjioonꞌ, xe ngꞌe nquii ta Tyoꞌtsꞌon conduihin chon na tsixueehanꞌ ndëëhan. Min jeꞌquintycüii na conanꞌjonhan na cotoxenhan yo jon.

Manndyo na nndyo nndaꞌ Jesucristo

6 Ndoꞌ tsontyichen ángelꞌñeen nnön:

—Jñꞌoonminꞌ conduihanꞌ jñꞌoon na ngatsiquindëhanꞌ joohanꞌ. Conduihanꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ. Nquii ta Tyoꞌtsꞌon incyaa jon Espíritu na condui jon quiiꞌ nꞌon nnꞌan na coninncyahan jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa nguaa na tonnonchen. Ngꞌe joꞌ, jndë tꞌua jon tsꞌian nnon ángel cüentaaꞌ jon na quitsiꞌman juu ndëë nnꞌan na cotyeꞌntjonhan nnon jon joo ꞌnan na mavaa xjen na ndui.

7 Itso Jesucristo:

—Quitquenhoꞌ cüenta, macje ncüjënön na mꞌanhoꞌ. Juu tsꞌan na itsue jñꞌoon na jndui nnon tsonvahin ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa, neiinꞌ jndyi tsanꞌñeen.

8 Maja Juan, tsoñꞌen nanꞌminꞌ tityincyooꞌhanꞌ nnön. Ndoꞌ vi na jndë jntyꞌia ndoꞌ jndyi, joꞌ tëcoꞌxtyë na tonnon ángelꞌñeen na ntsitꞌmanꞌ jahin ngꞌe na siꞌman jonhanꞌ nnön. 9 Majoꞌ tso jon nnön:

—Tyiꞌntsaꞌ na nndaꞌ ee mantyi condui ja na matyeꞌntjön nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen ꞌuꞌ. ꞌUꞌ ndoꞌ mantyi nque ntyꞌiuꞌ na coninncyahan jñꞌoonꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conanꞌvehan joo jñꞌoon na chu tsonvahin. ꞌUꞌ xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon quitsitꞌmanꞌ.

10 Mantyi itsontyichen jon nnön:

—Joo jñꞌoon na chu juu tsonvahin ntyja ꞌnan na xejnda na nguaahanꞌ, ncyaꞌ na cꞌoon tyincyohanꞌ ndëë nnꞌan, ee ngꞌe jndë tichjo xjen na ntsiquindëñꞌehanꞌ joohanꞌ. 11 Juu tsꞌan na itsꞌaa natyia, quitsꞌaatochen juu ꞌnan natyia. Ndoꞌ juu tsꞌan na minꞌcyantyi vamꞌaan, quintjohin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na vamꞌaan juu ntyja ꞌnaanꞌ na ya, ninvito cꞌoon juu ntyja ꞌnaanꞌhan. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na itsijiꞌua Tyoꞌtsꞌonhin, ninvito camꞌaan jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.

12 Itso Jesucristo:

—Quitquenhoꞌ cüenta macje ncüjënön. Ndoꞌ na ncjöyꞌön naya na ngacüjaꞌhanꞌ ncüii cüii tsꞌan xiꞌ ncüii yo ꞌnan na totsꞌaa juu. 13 Ja mancüiixjen mꞌan vitjachen na nguaa tsoñꞌen, ndoꞌ ncꞌön xjen na jndë tenon tsoñꞌen. Ja mꞌan navejndyee ndoꞌ mantyi juu xjen na matsꞌia, ninvaa mꞌan. Condui ja xꞌee tsoñꞌen ndoꞌ mantyi ntyji nchu vaa contycüiihanꞌ.”

Nndaꞌ jñꞌoon na tso jon nnön.

14 “Nein jndyi joo nnꞌan na cotmanhan ndiaahan chaꞌ na nnincyaahanꞌ na vanaan na ngüenonhan jndyuentꞌaa na ngoqueꞌhan quiiꞌ juu tsjoon Jerusalén xco naijon na mꞌaan juu tsꞌoon na nninncyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌhan, na ntquiihan tëëꞌhanꞌ. 15 Majoꞌ na toxenꞌ teonntjöꞌ juu tsjoonꞌñeen, joꞌ mꞌan joo nnꞌan na ntjein contꞌahan yo ntyjehan yo joo nnꞌan na contꞌa tsꞌian quinduaꞌ, yo joo nnꞌan na veꞌ ndö ro mꞌanhan yo nnꞌan, ndoꞌ nnꞌan na conanꞌcüjehan ntyjehan, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na chito Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na conanꞌviꞌnnꞌanhan ntyjehan ndoꞌ na conanꞌneinhan jñꞌoon quintu.

Jñꞌoon na matsꞌia na icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ

16 —Ja Jesús jndë jñön juu ángel cüenta na mꞌanhoꞌ na quitsiꞌman jon tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ nquii jon. Ja condui tsjan ꞌnaanꞌ David na jndyocahanꞌ. Ndoꞌ mantyi condui ja quixjuunco na quixuee jndyihanꞌ.

17 Nquii Espíritu Santo yo joo nnꞌan na conduihan scuuꞌ Quitsman Chjo conduehan:

—ꞌUꞌ ta Jesús, quindyoꞌ.

Ndoꞌ minninchen tsꞌan na indyii juu jñꞌoonminꞌ, mantyi quitso juu:

—Quindyoꞌ ta Jesús.

Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌcꞌu juu ndaa, quitsindyooꞌhin. Na veꞌ yu quindyocꞌu juu ndaa na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ nnꞌan.

18 Tsonvahin chuhanꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Nnon ncüii cüii tsꞌan na indyiihanꞌ, macüjiꞌ jndyoyu ja jñꞌoon na toncuuꞌ. Xe na aa ntscüantjoꞌ juu jñꞌoon na itsiquindyi jñꞌoonminꞌ, yajoꞌ nacjooꞌ tsanꞌñeen ntscüantjoꞌ Tyoꞌtsꞌon ncüii cüii nnon naviꞌ na itsiquindyi tsonvahin. 19 Ndoꞌ mantyi xe na aa ncüjiꞌ ndyaꞌ tsꞌan minndye jñꞌoon na chu tsonvahin ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, taxeꞌncyaa Tyoꞌtsꞌon na vanaan na ntquii tsanꞌñeen tëëꞌ juu tsꞌoon na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ nnꞌan, min tyiꞌjeꞌncyaa jon na vanaan na ngaqueeꞌ tsanꞌñeen quiiꞌ tsjoon cüentaaꞌ jon. Juu tsonvahin itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaan ve nnon jñꞌoonminꞌ.

20 Manquiintyi Jesús na icüjiꞌ jndyoyu jon jñꞌoonminꞌ, itso jon:

—Jñꞌoon na mayuuꞌ, cje na ncüjënön na mꞌanhoꞌ.

Quindui na nndaꞌ. Quindyoꞌ ꞌuꞌ ta Jesús.

21 Juu naya na condui nquii ta Jesús, cꞌoonhanꞌ yo nque nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌꞌon.