^

Aú-aai símai kááísamakain-aai

The New Testament in the Awiyaana language of Papua New Guinea

Nupela Testamen long tokples Awiyaana

copyright © 1984 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Awiyaana
Translation by: Wycliffe Bible Translators

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2013-08-17

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 31 Aug 2023
eBible.org certified

0dda5aa4-c019-59cf-b9ee-e1fd4762d49c

FRT

Aú-aai símai kááísamakain-aai

The New Testament in the Awiyaana language of Papua New Guinea

Nupela Testamen long tokples Awiyaana

Aú-aai símai kááísamakain-aai

The New Testament in the Awiyaana language of Papua New Guinea

Translation by Wycliffe Bible Translators

© 1984, Wycliffe Bible Translators, Inc.

Print publication 1984 by Christian Communications Limited, Hong Kong

Print version ISBN 0 86893 137 3

http://www.Wycliffe.org

http://pngscriptures.org

http://www.ScriptureEarth.org

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons license (Attribution-Noncommercial-No Derivative Works).

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0

Your are free to share — to copy, distribute and transmit the text under the following conditions:

• Attribution. You must attribute the work to Wycliffe Bible Translators (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work).

• Noncommercial. You may not use this work for commercial purposes.

• No Derivative Works. You may not alter, transform, or build upon this work.

• In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you don’t change any of the text or punctuation of the Bible.

Notice — For any reuse or distribution, you must make clear to others the license terms of this work.

Tok Orait

Dispela Buk Baibel i kam wantaim tok orait na lo bilong Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works license. Em i tok olsem yu ken givim kopi long narepela manmeri. Yu ken wokim kopi na givim long husat i laikim. Tasol, yu mas tok klia dispela samting i kam long http://tokplesbaibel.org. Yu no ken kisim mani na salim dispela. Yu mas givim nating. Na tu, yu no ken senisim Tok.

Ol piksa i kam wantim ol Baibel na narapela buk i stap long dispela sait i gat tok orait long usim wantaim dispela samting tasol. Sapos yu laik narapela tok orait, yu mas askim husat i papa bilong copyright long dispela ol piksa.

Sapos yu laik stretim samting i no orait long dispela tok orait, stretim tok, salim Buk Baibel, o tainim Tok bilong God long nupela tok ples, yu ken askim mipela.

Olgeta tok orait na lo long tok ples English i stap long http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode.

Sapos yu gat askim long dispela, plis askim mipela.

Mátíyu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Mátíyu

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Mátíyu siyáánkai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Ísun-aai agaimakáiye. Ísuni kísau-waasima sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Mátíyu moórá-awiꞌa Rífái wemá maanáúfáí agaimakáiye. Maníkó séna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba faútíyukaiye siyóntemba ááéraan-aai símai kááísamakon-aufai-wandaaifimba agáúmba Ísuntafesa siyáawe. Yúndaa-waasi Ísuntafesa sésa Maníkómó íyáfasinankaiwai Mésíyaan-iye síwae séna maanáúfáífímbá agaiyáiye. Ísu fasiꞌaémbá tokéna Maníkóní ámútankoni áwáuma simátimena Maníkó wení waási wégarawin-aai simátímaꞌmae iyáiye. Mátíyu miyán-ááí maanáúfáífímbá agaimakáiye.

1

Rúku 3:23-28

1 Ísu Káráísitini akúníꞌo uráan-aai. Ísun-aíwáꞌná Téfítin-iye. Téfítin-aíwáꞌná Émbaramun-iye.

2 Émbaramu Áísáakimba maꞌankówana

Áísáaki Yékopumba maꞌankówana

Yékopu Yúndaa-iyai afarawainonda matinkówana

3 Yúndaa Pérésinte Sáraante matínkaraimba

tinówa Témaan-iye.

Pérési Éséronimba maꞌankówana

Éséroni Árámumba maꞌankówana

4 Árámu Ámínándapumba maꞌankówana

Ámínándapu Násonimba maꞌankówana

Násoni Sáómonimba maꞌankówana

5 Sáómoni Póásimba maꞌánkaraimba

anówa Réꞌapimaniye.

Póási Ópétimba maꞌánkaraimba

anówa Rútimaniye.

Ópéti Yésimba maꞌankówana

6 Yési Téfítimba maꞌankówana

Téfítimo káráwiyaiwai Soromonimbá

maꞌánkaraimba anówani aifaráán-kwánkón-áwíꞌa

Yúráya úwana ánaaen-kwamba Téfítin-iye.

7 Soromoní Ríyapoamumba maꞌankówana

Ríyapoamu Ápáísaamba maꞌankówana

Ápáísaa Ésaamba maꞌankówana

8 Ésaa Yíósafatimba maꞌankówana

Yíósafati Yórámumba maꞌankówana

Yórámu Ásáyaamba maꞌankówana

9 Ásáyaa Yótámumba maꞌankówana

Yótámu Éꞌásaamba maꞌankówana

Éꞌásaa Ésékayaamba maꞌankówana

10 Ésékayaa Mánásaamba maꞌankówana

Mánásaa Émósimba maꞌankówana

Émósi Yósáyaamba maꞌankówana

11 Yósáyaa Yékónaya-iyai afarawainonda matinkówasa

minkánááfímbá Pépíróni-naopakewi Ísareri-waasi tatíꞌmaesa Pépírónifaꞌa ándáfaꞌa mátínkaraawe.

12 Pépírónifaꞌa mátinkon-kanaafimba

Yékónaya Síátiomba maꞌankówana

Síátio Sérápáperimba maꞌankówana

13 Sérápáperi Ápáyatimba maꞌankówana

Ápáyati Éráyakimumba maꞌankówana

Éráyakimu Ésomba maꞌankówana

14 Éso Sétókomba maꞌankówana

Sétóko Ékímumba maꞌankówana

Ékímu Éráyatimba maꞌankówana

15 Éráyati Éríesaamba maꞌankówana

Éríesaa Mátánaamba maꞌankówana

Mátánaa Yékopumba maꞌankówana

16 Yékopu Yósepimba maꞌankówana

Yósepi Máríyaan-awaaikó úwana Máríyaa

Ísun-anówan-iye. Ísuntafesa Maníkó íyáfasinankaraiwaiye sésa Káráísitiye wésewe.

17 Émbaramumo méronkaꞌa sísamaifakemba éíyaimba kumbaimái-waasi 14 waasi agaiyówasa Téfítimo paápé urénamo méronkaꞌa sísamaifakemba éíyaimba kumbaimái-waasi 14 waasi agaiyówasa Pépírónifakewi tatíꞌmaesa Pépírónifaꞌa ándáfaꞌa mátínkarowasa méron-kanaafimba sísamaifakemba éíyaimba kumbaimái-waasi 14 waasi agaiyówana minkáꞌá Máríyaa Ísu Káráísitimba maꞌánkaraiye.

Ísumbo maꞌánkarain-aai.

Rúku 2:1-7

18 Ísu Káráísitimba maꞌankómba maará uráiye. Ísun-anówamba Yósepinkaꞌa aaí símakowana Yósepi ímba weséꞌa kurónkaꞌa ámúꞌa paápé uráiye. Ufaen-ámútánkó Máríyaan-arumpi túwana ámúꞌa paápé úwana 19 awaaikó kaweꞌá wéuwai séna waási túrankaꞌa aiꞌmáráanana Máríyaa aigaesáféna

ifáímpóꞌa aúpáꞌá aiꞌmátuwanaumne-imayaa uráiye.

20 Miyá imáyáa wéena aún-kwérowana Fasiꞌaénkó kísau-waasigo wíyómpakewi kaainampáꞌá simámena séna Yósepiyo Téfítin-andafaken-kwaasi óne. Máríyaamo ámúꞌo káúfímba Ufaen-ámútánkó aantemba ámúꞌa kauwánkáímba po wembá úwoi máínompo ímba ááꞌa íno. 21 Iyámpóímo maꞌankáínda áwíꞌa Ísuwe simánkaao siyáiye. Mináwíkóní áwáuma wení waási sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútinkainiye siyáiye.

22 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi siyónkaꞌa póna miyán-tántááꞌá paápé uráiye. 23 Wemá agaimaréna séna

moórá-inaamarugo waaí ímba maiyéna ámúꞌa

kaumái iyámpói maꞌankáínasa miníyámpóígón-

áwíꞌa Émániyueriye sénááwe

agaimaréna siyáimba mináwíkóní áwáuma Maníkó keséta méraiye siyáiye.

24 Yósepi aúfínkémbá íyáfasinena Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo wíyómpakewi siyóntemba awaainínkómbá maiyéna 25 ímba weséꞌa kúmba úwoi ména káráwiyowana iyámpói maꞌankówana áwíꞌa Ísuwe simánkaraiye.

2

Aafáúmó íyáúsupaken-kwaasimo taawánaraan-aai.

1 Yúndiyaa-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti méron-kanaafimba Pétaremu-naopaꞌa Máríyaa Ísumba maꞌánkarowasa némpakemba aafáúmó íyáúsupaken-kwaasi kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí témesa Yérúsaremu-naopaꞌa tésa 2 sésa Yúndaa-waasiyaꞌa káráwiyiniye sénamo maꞌánkáín-iyampoi nááfara ánkaraao. Aafáúmó íyáúsipaꞌa méta awánáúndasa moórá-oꞌa paápé isatá awánéta séta iyámpói maꞌánkaraimba póta awánéta wenáwíꞌa mósá maránae séta témeta túne siyáawe.

3 Suwaná marará-káwáágó Éroti minááí isówana arunkó sáwíꞌa úwasa Yérúsaremu-naopakewiwaraꞌa ísówana tirunkó sáwíꞌa úwana 4 Éroti óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé táántowasa túwaandu uwaná séna Maníkómó aiꞌmaráíndawimba Káráísitimba maꞌankáínda nááfara maꞌankáíníyo súwasa 5 sésa Yúndiyaa-marafaꞌa Pétaremu-naopaꞌa maꞌankáíníye. Maníkón-aaimo simátímakowi agaimaréna séna

6 Yúndiyaa-marafaꞌa Pétaremu-naopaken-kwaasisono. Yúndiyaa-marafaꞌa káráwiyaiwaifimba kentí naaópaꞌo káráwiyaiwai ímba tínaaempaꞌa méraawe. Kentí naaópakemba moóráwigo paápé uréna kesí waási Ísareri-waasiyaꞌa kaweꞌá úmai káráwiyiniye

agaimaréna siyáiye suwaná 7 Éroti iséna aafáúmó íyáúsupaken-kwaasi aúpáꞌá táántowasa tuwaná tísai ena séna nóran-kanaawa minóꞌá paápé isará awánaraao súwasa simámúwana 8 Éroti séna Pétaremufaꞌa miníyámpóí koayaafáí úmai awánéꞌa tasimásimiyaꞌa keséꞌa kuréꞌa wenáwíꞌa mósá máráano súwasa 9 isésa kumbá aafáúmó íyáúsupaꞌo mésamo awánaraan-oꞌa awánowana minókó aifaꞌá wéwena miníyámpóímó méronkaꞌa kowaúwasa 10 áfááraumai aamoí ésa 11 mindáúmpáꞌá iyésa anówane miníyámpóíyé tuwánésa kífaesa miníyámpóígón-áwíꞌa mósá marésa unáámbá óin-tokésa kawe-tántááꞌá korí-óntámbá fóimai amésa kaweꞌ-úmúmbó í-tántááꞌá fóimai amésa asaa-wiyúm-básáwénkwáráꞌá fóimai ámakaawe.

12 Ámatuwesa tún-kwáúwana Maníkó kaainampáꞌá simátimena séna Érotimba ímba kosimáméro súwasa fíꞌon-ampakemba kentí naaópaꞌa kuráawe.

Ísumba áíꞌmaesarai Ísípifaꞌo kurááyan-aai.

13 Kúwana wíyómpakemba Fasiꞌaénkóní kísau-waasigomba Yósepi kaainampákémbá awánówana séna Éroti miníyámpóí tufuwíndasafena wésaafa-ifo íyáfasine anówane miníyámpóíyé tíꞌmae Ísípi-marafaꞌa koménaꞌa aánoꞌa simámeꞌa áíꞌmae tiyó sénaumne súwana 14 mindóꞌwáámbá íyáfasinena anówane miníyámpóíyé tíꞌmaena Ísípi-marafaꞌa wémena 15 mifáꞌá komérowana Éroti pukáiye. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi siyónkaꞌa póna miyá uráiye. Wemá agaimaréna séna Fasiꞌaénkó séna

Ísípi-marafakemba kesáánimba

mérainaꞌa áántaanana kouweráíníye

siyáiye agaimaréna siyónkaꞌa póna miyá uráiye.

Iyámpóímo tínkankaan-aai.

16 Éroti awánómba aafáúmó íyáúsupaken-kwaasi karoꞌá simánkesa kóuwana Érotin-arunko áyámba úwana aafáúmó íyáúsupaken-kwaasimo simámakon-aaisafenawe oꞌá paápé uráiyemo siyón-aaisafenawe imáyáa éna tuwímbai tiꞌmaréna séna Pétaremu-naoꞌ-aempaꞌ-naopimpaꞌa kaeꞌ-áátáímó uwásúwén-iyampoiye ímbo kaeꞌ-áátáímó uwásúwén-iyampoiye saafá úmai tínkantuwaaro súwasa miyá uráawe.

17 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Yérémaya siyónkaꞌa póna miyá uráiye. Wemá agaimaréna séna

18 Ráma-waasi áfááraumaimo ifiꞌó taráamba ísaraawe. Réserin-aísaafitantamba uráan-kwaasi miwítí iyámpóísafesa ifiꞌá taawasá iyámpóímo

pukáantafesa timambá faráátamai tínkaraawasa úwoi ifiꞌá támaesa iyáawe

agaimaréna siyáiye.

Ísípifakembo tiyáan-aai.

19 Éroti puwúmba Yósepi Ísípi-marafaꞌa ména wíyómpakemba Fasiꞌaénkóní kísau-waasigomba kaainampákémbá awánówana séna 20 miníyámpóígómbá tufuwónaemo sen-kwáásí éꞌa púwófo íyáfasine anówane miníyámpóíyé tíꞌmae Ísareri-marafaꞌa waaó súwana 21 íyáfasinena awaainínkóné ááninkonte tíꞌmaena Ísareri-marafaꞌa kúmba 22 Érotin-ááninkon-awiꞌa Ákéreasi afowán-ánóndáá Yúndiyaa-aempaꞌa kawáá-kísáú wémauwana Yósepi iséna mináémpáꞌó wíndasafena inkaisúwana kaainampáꞌá Maníkó simámuwana Káríri-aempaꞌa 23 Násareti-naopaꞌa tíꞌmaena koméraiye. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi siyónkaꞌa póna miyá uráiye. Wemá Ísuntafena séna

Násaretifaken-kwaasin-iye sénááwe

agaimaréna siyónkaꞌa póna miyá uráiye.

3

Yónimo simátímakain-aai.

Mááka 1:2-8, Rúku 3:1-18, Yóni 1:19-28

1 Minkánááfímbá moóráwigon-awiꞌa Yóni ména nombó maitinkówi póna Yúndiyaa-marafaꞌa kúmba máásai-marafaꞌa koména simátimena séna 2 Maníkó wení waási kawáánimba ómbaraifo kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá teró simátímaꞌmaena iyáiye. 3 Naaófáꞌá Yóni ímbo méronkaꞌa Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya Yónimo paápé índasafena imáyáa éna agaimaréna séna

moóráwigo máásai-marafaꞌa ména aaemáíyakemba séna Fasiꞌaénkóní aambó wiꞌankáíyamba wení aambá arupíse íyana minámpáꞌá wíno

Áísáya agaimaréna siyónkaꞌa póna Yóni paápé úwana minááí paápé uráiye.

4 Yóni káámeri-poigoni áyáu-watoi iyéna ásisamba áꞌwáánkau uréna faꞌnóríné wantáámíkóní aúwé mintón-aantemba wénena 5 aaí simátímaꞌmaena iyúwasa Yérúsaremu-naopaken-kwaasiye Yúndiyaa-aempaken-kwaasiye Yóndani-nonkoni menáípákéné maanáípákén-kwáásíyé miyáumai-waasi tóso ésa 6 miwítí sáwí-awauma kufíyúwana Yóni Yóndani-nompimba nombá maitínkaraiye.

7 Yóni nombá maitinkéna awánómba ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasiye sáwífaꞌa nombá maisinkáínkwae sésa wempáꞌá tóso uwaná simátimena séna iyánkó póígon-araaꞌan-owe. Maníkó kentí sáwí-meyamba timínífo nááwa simátímísara iséra inkaiséra wéteo. 8 Kentí sáwí-kisau tuwéꞌo Maníkómpáꞌó téꞌo éꞌa kawe-kísáú maíyaꞌa tuwánánaumne. 9 Émbaramu kentáá síwáꞌná imbá póta Maníkóní kaweꞌ-wáásísá úne séꞌa miyán-ímáyáá ímba oro. Maníkó Émbaramun-aísaafitantamba ónááwe sénaraantaasi maanóntámpínkémbá kanaámpóꞌa waási úráaro sisaꞌá úráawaisino. Émbaramun-aísaafitantamba uráundawi póta kaweꞌ-wáásísá úne séꞌa miyán-ímáyáá ímba oro. 10 Ímba kaweꞌ-árámbá íyáín-taima áwáufimba wéayaisuwesamo iyafímbó agaisúwáántemba Maníkó miyáumai kentí sáwí-meyamba timíníye Yóni siyáiye.

11 Yóni simátimena séna kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌó tewí nombá wémaitinkaundanifo kesínaaembo tíndawi Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmaráínana kuména kempímbá óraaꞌa uwátinkainiye. Iyamó agáéntemba íníye. Wemá óraako kembá íyáákaraifo wemó aaí síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye. 12 Aawinkwínaumo sipetifímbó mósá marésamo mentúwááwanamo anómbo marapáꞌó kúmísanamo ásimo fiyúndágomo tiyútúwáísasamo kámakamaꞌo índai-iyafimbo uwááígomo agaisuwésamo anómbo naaúmpaꞌo mósá máráántemba waási miyáráámbá íníye Yóni siyáiye.

Ísumba nombó maiyánkarain-aai.

Mááka 1:9-11, Rúku 3:21-22

13 Minkánáá Ísu Káríri-aempakemba Yóndani-nompaꞌa téna Yóni nombá maisinkáínkwae séna túwana 14 Yóni séna ímbanifo emó nombó maisinkénda kanaán-ifo kentáfémo sémo nombá maisinkaaómó séndawe súwana 15 Ísu séna ifátuwe súndantemba miyán-uwo. Miyámó ékaimo ékai Maníkó siyáiniꞌa óyauye súwana ewé séna 16 nombá maiyankówana nompínkémbá íyáfasinowana kampúaran-tawaai tuwínkaaꞌ-úwana Yóni awánómba Maníkóní ámútanko mááufuꞌ-numaraamba úmaena Ísu aneꞌá kumbérowana 17 aaigó aantemba wíyómpakemba séna maawá kesáánimba isaꞌá wen-ímáyáá wéeꞌa áfááraumai aamoí uwánkaumne siyáiye.

4

Waántáwanko Ísumba maꞌmáímo awánarain-aai.

Mááka 1:12-13, Rúku 4:1-13

1 Súwana waántáwanko Ísumba áísai úmai isáíndasafena Maníkóní ámútanko Ísumba simámuwana máásai-marafaꞌa 2 koména tómbá ímba néna ayáátáákaꞌa 40 noꞌwaamba waúwana áfááran-aai tówana 3 waántáwanko Ísu sáwíꞌo índa awánánae séna Ísumpaꞌa téna séna emá Maníkón-ááninko úne wésempo maanóntánkóntáfé tómbá úrénaꞌa naanó siyó súwana 4 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

tómbó náíyawi aantemba waási ímba fasiꞌátinkainifo Maníkó siyáintemba

seyaafáꞌá íyana fasiꞌátinkainiye

siyáifo emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 5 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena Yérúsaremu-naopaꞌa wéna óraaꞌ-amaan-dankoni amifaꞌá móankena 6 séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

Maníkó wíyómpakemba wení kísau-waasisomba tiꞌmaráínasa enkáꞌá káráwiyesa pósa óntankaꞌa aísamai turaráanafo sésa tiyáántandesa faramónááwe

siyáiye. Mindásafe emá Maníkón-ááninko úne wésempo maankákémbá ásáfenasa wíyómpakewi farámbaesa marapáꞌá múankanaawe waántáwanko súwana 7 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba

éꞌa miyá siyéna moórá-aaiwaraꞌa séna

kentí Fasiꞌaénkó Maníkómbá

áísai úmai isánae ímba seró

siyáimba emó séndantembo miyámó ékaa Maníkómbá áísai úmai isáúsino. Mindásafemo emó sénda ímba miyá ónaumne Ísu súwana 8 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena óraaꞌ-omapaꞌa iyéna móankena seyaafáꞌ-máráfáꞌá káráwiyon-kwaasiye miwítí óraa-fasiꞌaene aráánamena 9 séna kenkáꞌó kífaemo ken-ímáyáámó mósá márénaꞌo éꞌa káráwiyi-kisau áména káráwiyinone waántáwanko súwana 10 Ísu séna waántáwanko kóuwo. Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

kentí Fasiꞌaénkó Maníkómpáꞌá imáyáa éꞌa wenáwíꞌ-aantemba mósá maréꞌa wení kísau aantemba máéro

siyáifo emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 11 waántáwanko auwéna kúwasa wíyómpakemba Maníkóní kísau-waasi kumésa Ísumba áwaꞌnai uráawe.

Ísu wení kísaumo ómbakain-aai.

Mááka 1:14-15, Rúku 4:14-15

12 Yóni marará-káwáágón-áwíꞌa Érotintafena séna sáwíꞌa uráiye siyóntafena ándáfaꞌa máankowana méron-aai Ísu iséna Káríri-aempaꞌa wéna 13 Násareti-naopaꞌa ímba koména Kápaneamu-naopaꞌa koméraiye. Mindáópaꞌa Káríri-nonkwaaunkoni áwáífaꞌ-naopaꞌa Sépiyuraaniye Náfataraiye tísaafitantambo uráawiti mararáꞌó wéron-daopaꞌaniye. 14 Ísu Kápaneamu-naopaꞌa koméromba naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna siyónkaꞌa póna miyá uráiye. Wemá agaimaréna séna

15 Sépiyuraaninte Náfatarainte mindárai tísaafiti marafáꞌá nonkwaaúnkóní áwáífaꞌa Yóndani-nonkoni menáípáꞌ-márágón-áwíꞌa Káríri-marafaꞌa méraawi fíꞌo-fiꞌon-kwaasisafeꞌa súnda 16 minkwáásí túnáín-aempaꞌa mésa sámo kaipaꞌá awánánááwe. Maníkóní némpaꞌo túnáín-aempaꞌo méraawi sán-kátinkainiye

agaimaréna siyónkaꞌa póna Ísu paápé éna miyá uráiye. 17 Minkánáá Ísu simátimindasafena ómbarena simátimena séna Maníkó wení waási kawáánimba ómbaraifo kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá

teró siyáiye.

Ísu éíyain-kwaasimo táántarain-aai.

Mááka 1:16-20

18 Ísu Káríri-waaunkoni áwáífakafamba kúmba kaeꞌ-wáásíyáí mésarai awaaón-áwíꞌa Sáímoni moórá-awiꞌa Pítaa úwana áfákon-awiꞌa Énduruweꞌa mésarai miwítí kísau pósarai mófááꞌa to-tímapaꞌa wénesarai mareꞌmareꞌ-únámbá nompí tukésarai méroyana 19 Ísu simátimena séna keséꞌa tekaiyó. Mófááꞌo toꞌmáímo tímapaꞌo wénoyantemba aú-kisau tíménakai wénekai kesáái simátímapaꞌa wéniyasa kempáꞌá teró súwasarai 20 mimbáréꞌmáréꞌ-únámbá tuwésarai weséꞌa kurááye.

21 Weséꞌa kuyaná Ísu maréna kúmba kaeꞌ-wáásíyáí mésarai Sépétin-ááninkai awaaón-áwíꞌa Yémísi úwana áfákon-awiꞌa Yóniye tifowámpín-kwimái nompín-táómpimba méresa mareꞌmareꞌ-únámbá toꞌmayaa wéuwana Ísu minkáéꞌnárai táántowasarai 22 minúwóíyáámbá tifowámbá mindómpín-táómpimba auwésarai Ísuweꞌa kurááye.

Ísu sáwífaꞌ-waasifimba kísaumo maiyáin-aai.

Rúku 6:17-19

23 Ísu Káríri-aempaꞌa naaóꞌ-naoꞌa wénena ámáán-daumpimpaꞌa Maníkó wení waási kawáánin-aai minásé-ááí kosimátímapaꞌa wénena fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo

ún-kwaasi asófatinkafaꞌa kúwana 24 wenááigo

Síriyaa-marafaꞌa naaóꞌ-naoꞌa wété úwasa fíꞌo-

fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasiye sáwí-amutanko tirumpimbó méron-kwaasiye tíyayaambo táúnkon-kwaasiye tíyayaambo pukón-kwaasiye miyámó un-kwáásí taawiyaꞌmaésa Ísumpaꞌa mátínkówana asófatinkena 25 aambó wénumba sáwífaꞌnanka Káríri-aempakene Tékáporisi-aempakene Yérúsaremu-naopakene Yúndiyaa-aempakene Yóndani-nonkoni menáípákén-kwáásíyé miyáumai-naopaken-kwaasi wempáꞌá tóso uráawe.

5

Ísu omápaꞌa iménamo simátímakain-aai.

Rúku 6:20-23

1 Ísu mérowasa sáwífaꞌ-waasimo tóso umbá tuwánéna omápaꞌa imérowasa wení waásisomba túwaandu uwaná 2 simátimena séna 3 Maníkó súwaꞌnai ínkwae sewí Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena miwíyáꞌá wégawaaniye. 4 Miwífímbá sáwí-imayaa wéraisana tirunkó umbaí wétaiwai Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena fetóí wéuwatinkaiye. 5 Kentúmo ímbo maimaésa wéiyowi Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkaimba pósa siyáim-barama maénááwe. 6 Maníkó siyáintemba miyámó ónaemo wésewi Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena kaweꞌó úmaimo méraiyantafena kaweꞌ-íꞌa uwátinkainiye. 7 Tirumbó wéuwatinkaawi Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena arumbá uwátinkainiye. 8 Tirumpinkémbó kaweꞌ-ááí aantemba wésewi Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkaimba pósa Maníkómbá awánánááwe. 9 Waásifimbo farumó uwátinkaiyantafesa kísau wémaewi Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena kesí iyámpóín-owe síníye. 10 Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo arupíse úmaimo méraantafesa sáwíꞌa wéuwatinkaawe. Maníkó miwí kaweꞌá wéuwatinkena miwí wení waási-iꞌo ombá póna wégawaaniye. 11 Kembiwímó kentáféꞌo fasiꞌámaimo méraantafesa mindásafesa sáwí-aai simátinkesa sáwíꞌa uwátinkesa fíꞌo-fiꞌon-karoꞌ-aai simátínkáámba Maníkó kembiwí kaweꞌá wéuwatinkaiye. 12 Naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowimo sáwíꞌo uwátínkaraantemba káféꞌa sáwíꞌa wéuwatinkaamba tirunkó kaweꞌá wéinaꞌa aamoí éꞌa wíyómpakemba kentí kaweꞌ-méyámbá maénááwe Ísu siyáiye.

Ságon-aaiye uwígón-aaiyemo Ísu siyáin-aai.

Mááka 9:50, Rúku 14:34-35

13 Ísu simátimena séna marapáꞌó méraan-kwaasifimba méꞌa uwígómó ásémo intenkáámbá wéowe. Miyá wéombanifo uwímó sáwíꞌo énamo imbá ímba kaweꞌá úmai kéna ímba áséma éna sáwísankaamba isasá aampaꞌá tukésa wénowe.

14 Marapáꞌó méraan-kwaasifimba méꞌa sámo kaintenkáámbá wéowe. Omápaꞌo wérain-daopaꞌo mósá awánaantemba kembiwí méraawini áwáuma wéawanaawe. 15 Iyamá ómbá kúraꞌmaresa ímba aúpáꞌá maráíyamba aforaꞌá makésa mindáópaken-kwaasi awánánááwe. 16 Miyáumai sámo kaintembá waásifimba méꞌa sán-kátinkaiyasa kentí kawe-kísáú tuwánésa kentifo wíyómpaꞌo méraiwain-awiꞌa mósá maránááwe Ísu siyáiye.

Ísu ámáámbo siyáin-aai.

17 Ísu minááí simátimena séna ímba kentáféꞌa séꞌa Mósese siyáin-aine Maníkón-aai simátímakaawi siyáan-aine ifáꞌá túwáíwaiye ímba seró. Maníkón-aai siyáan-aai ímba tuwánáúmpo siyáanteniꞌo úmaimo paápé índasafeꞌa kunkáumne. 18 Simátíménda ísáaro. Wíyómba maramá wéraisana póna Maníkón-aai waéꞌwaeꞌa wéiye. Maníkón-aaigo seyaafáꞌá waéꞌwaeꞌa wéimba póna minááígómó siyáinten-úmai seyaafá-tántááꞌá paápé íníye. 19 Miyáumai Maníkón-aaifinkembo karoꞌ-ááímó taraisésamo fíꞌowantafesamo sésamo wéundantemba miyá índa mindá kanaán-iye síyanamo éna Maníkó séna kesí waási kawáánúnda-waasifinkemba ímba fasiꞌaén-kwáásín-owe sínífo Maníkón-aaimo taawiyafésamo simátimesamo sésa Maníkón-aai ísáaro wésewisafena Maníkó séna kesí waási kawáánúnda-waasifinkemba óraaꞌ-waasin-owe síníye. 20 Moórá-aai simátíménda ísáaro. Ámáán-kawaa-waasiye ámáámba sen-kwáásíyé sésa Maníkómó siyáintemba úmai méraumnemo sembá karoꞌá wésewe. Miwímó ontembó kembiwímó éꞌa Maníkómó kawáánipaꞌa ímba méꞌa Maníkómó siyáintemba éraiꞌa miyámó éꞌo éꞌa Maníkómó kawáánipaꞌa ménaawe Ísu siyáiye.

Tínkamon-aaimo siyáin-aai.

Rúku 12:57-59

21 Ísu maarán-ááíwáráꞌá siyáiye. Naaófáꞌá Mósese kentíwáꞌnásafena simátímakain-aai ísaraamba maará siyáiye. Ímba tínkamiyasa púwóro. Miyámó íyasamo ésa aaifimbá maitinkánááwe siyáimbanifo 22 simátimeꞌa súne. Miwítí waásisafesa aaisambá wétiyiyawi aaifimbá maitinkáíyamba mindá kanaán-iye. Miwítí waásisafesa sáwí-aai simátínkááwi tíꞌmaesa aaimó ísááwitopaꞌa tíyasa aaifimbá maitinkáíyamba mindá kanaán-iye. Miwítí waásisafesa uwó-wáásíyáꞌó úwoi-waasiyaꞌo sésa símai sáwíꞌa wéiyawi ónkaifaꞌo iyamó wégaipaꞌa méraiyamba mindá kanaán-iye. 23 Miyán-ááí imáyáa ombá Maníkóntáféꞌo imáyáamo éꞌo moórá-tantaaꞌo aménaeꞌo óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo koméꞌo éꞌa kentí waási aaí taꞌótokaiyaꞌo táákaꞌo makéꞌo éꞌa 24 Maníkómbó amíyan-tantaaꞌa óntan-taaregoni ewaaꞌá mámareꞌa minááí koísámai arupíse uwásuweꞌa kouweréꞌa Maníkómbá áméro. 25 Aaimó simátinkanae síyawimo tíꞌmae wíyasa aampaꞌá mósimai paápé uwásuwesa koró. Óraaꞌ-waasimo mátimiyasamo ésa

i-wáásí timíyasa ándá-naumpaꞌa tinkánááwe. 26 Ímbo miyámó íyasamo ésa ándá-naumpaꞌa mótinkaiyasa ímba ááéma taiꞌánaumne sésa seyaafáꞌ-méyámbá tímatuwaiyasa faútinkanaawe Ísu siyáiye.

Aarakwáꞌó tasáén-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 19:9, Mááka 10:11-12, Rúku 16:18

27 Ísu minááí simátimena séna naaófáꞌá Mósese simátímakain-aai ísaraamba maará siyáiye. Fíꞌowi tuwaainíntóné tuwaaiꞌwainté ímba nóro siyáimbanifo 28 simátimeꞌa súne. Moóráwigo moórá-inimbo awánénamo tafisénae sénamo índa ímba aforaꞌá ínífo imáyáa aantemba tafisínana Maníkó séna imáyáafinkemba éꞌa wétafisiye síníye. 29 Túrankomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-turamba fitúwáaro. Kae-túrántámbó awánéꞌo éꞌa ónkaifaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráinda maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 30 Tiyáánkomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-tiyaamba arátúwáaro. Kae-tíyáámbó wérainaꞌo éꞌa sáwí-marupaꞌo iyamó wégaipaꞌa wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráinda maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye.

31 Naaófáꞌá Mósese maará siyáiye. Moóráwigo awaainínkómbá aiꞌmátuwaindawi aúfáífimba agaimaréna séna kesuwaainímbá aiꞌmátuwaumne séna agaimái amíno siyáimbanifo 32 simátimeꞌa súne. Awaainínkó ímba moórá-waasigoe wénisana awaaikó aiꞌmátuwaisana minínínkó kówéna moórá-waasi komaiyéna minínínkó aú-waasigoe wénimba sáwí-ankaꞌa wéniye. Aifaꞌ-áwááíkómó aiꞌmátukaintafena miyá wéiye. Moórá-waasigo aiꞌmátukain-inimbo wémaimba wewáráꞌá umémbá wémaiye Ísu siyáiye.

Seyaafá-tántáápímbá ímba matuwéꞌa seró-ááí.

33 Ísu maarán-ááíwáráꞌá siyáiye. Naaófáꞌá Mósese simátímakain-aai ísaraamba maará siyáiye. Fasiꞌaénkómpátá miyá ónaumne síyamba karoꞌá sefáínifo éraiꞌa séꞌa miyán-oro siyáimbanifo 34 simátimeꞌa súne. Kemó miyá ónaumnemo síyambo éꞌa éraiꞌa miyán-oro. Kemó ímbo miyá ónaumnemo síyambo éꞌa éraiꞌa ímba miyán-oro. Maníkó káráwiyaiwi wíyómpaꞌa méraifo Maníkón-áwíkaꞌa ímba matuwéꞌa seró. 35 Maníkó marapáꞌá káráwiyaipaꞌan-ifo ímba mararáꞌá matuwéꞌa seró. Yérúsaremu-naopaꞌa Maníkó káráwiyain-daopaꞌan-ifo ímba mindáópaꞌa matuwéꞌa seró. 36 Fafután-áꞌnóntáúráꞌá kaantún-aꞌnontau ímba kanaán-ureꞌa kaantún-aꞌnontauraꞌa fafután-áꞌnóntáú ímba kanaán-uránááfo tiꞌnónkáꞌá ímba matuwéꞌa seró. 37 Kemó miyá ónaumnemo síyambo éꞌa maarán-ááí aantemba seró. Ewé miyá ónaumne seró. Kemó ímbo miyá ónaumnemo síyambo éꞌa maarán-ááí aantemba seró. Aꞌáo ímba miyá ónaumne seró. Simátimunda-aai waántáwankon-imayaafinkeniꞌa wéowe Ísu siyáiye.

Anondáámo ímbo tínkamiyan-aai.

Rúku 6:29-30

38 Ísu minááí simátimena séna Mósese simátímakain-aai ísaraamba maará siyáiye. Moóráwigomo moóráwigoni aúrambo fituwáínasamo ésa wen-ánóndáá wenaúramba fituwánááwe. Moóráwigomo moóráwigoni áwááyaamba pótuwainasamo ésa wen-ánóndáá wenáwááyaamba pótuwanaawe siyáimbanifo 39 simátimeꞌa súne. Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌa ímba anondáá miwí sáwíꞌa uwátínkáaro. Tááꞌo tuwaumíyaꞌo éꞌa ímba anondáá tínkameꞌa anekaꞌá waé-timiyasa tuwaumónááwe. 40 Kentí unáánkwátóisafesamo maénae sésamo tíꞌmaesamo aaimó ísáín-waasigompaꞌa kurésamo síyaꞌo éꞌa ímba aꞌáo síyamba paákákén-únánkwátóiwaraꞌa tíméro. 41 Aampaꞌó taꞌótoresamo sésa kentáásí moparáwímbá kárikaꞌa súwaꞌnai orómó síyaꞌo éꞌa ímba aꞌáo síyamba úwoima ayáátáákaꞌa túwaꞌnai oro. 42 Moórá-tantaaꞌa simiyó síyaꞌo éꞌa úwoi tíméro. Moórá-tantaaꞌa wááu simiyó síyaꞌo éꞌa miyán-oro Ísu siyáiye.

Namuro-wáásí kaweꞌá uwátínkáaro-aai.

Rúku 6:27-28,32-36

43 Ísu minááí simátimena séna naaófáꞌá simátímakain-aai ísaraamba maará siyáiye. Kentí waási-imayaan-oro. Kentí namuro-wáásí tíyámba uwátínkáaro siyáimbanifo 44 simátimeꞌa súne. Kentí namuro-wáásí imáyáa timéꞌa sáwíꞌo uwátínkááwisafeꞌa túwaꞌnai úmai Maníkómpáꞌá inaí seró. 45 Miyámó ombá wíyómpaꞌo kentifo méraiwaini iyámpóí-iꞌa wéowe. Maníkó miyáumai kaweꞌá uwátinkena aaí sisaná aaꞌá kaisaná kaweꞌ-wáásíyáꞌé sáwí-waasiyaꞌe aaꞌá kaisaná Maníkó aaí sisaná aaꞌá tisaná arupísemo on-kwáásíyáꞌé ímbo arupísemo on-kwáásíyáꞌé aaꞌá wétiye. 46 Seyaafáꞌnánká kentí waási-imayaamo wéowasamo ombá anondáá miwí-ímáyááwáráꞌá wéowe. Taakisimó máén-umen-kwaasi ímba kaweꞌ-wáásí ombánifo miwítí waási-imayaamo owasamó ombá anondáá miwí-ímáyáá wéowe. Miyáumaimo kentí waási-imayaa aantembo íyanamo éna Maníkó ímba kaweꞌ-méyámbá timínífo kentí namuro-wáásíwáráꞌá imáyáa tíméro. 47 Seyaafáꞌnánká kentí waási-iꞌa úmai kaweꞌá wéuwatinkaawe. Maníkóní ambó ímbo wéaraaiwaewiwaraꞌa miyá wéowe. Miyámó onten-úmai kentí waási aantemba ímbanifo kentí namuro-wáásíwáráꞌá kaweꞌá uwátínkáaro. 48 Kentifo wíyómpakewi kaweꞌ-íꞌa úmai méraimba mindásafeꞌa imáyáa éꞌa kaweꞌ-íꞌa úmai méraaro

Ísu siyáiye.

6

Wétuwaꞌnai-on-aai.

1 Ísu minááí simátimena séna tuwímbaisafeꞌa tirumbá uwátinkeꞌa túwaꞌnai íyamba ímba maarán-ímáyáá éꞌa waási méraiyankaꞌa wétuwaꞌnai-onasa óraaꞌ-waasin-iye síwae-imayaa ímba íyamba úwoi túwaꞌnai oro. Miyán-ímáyáámó wéeꞌo túwaꞌnai íyanamo éna kentifo wíyómpakewi kaweꞌ-méyámbá ímba timíníye. 2 Óntamo ímbo makáawimo túwaꞌnai íyamba waási aamoí uwásinkaiwae-imayaa ímba éꞌa ímba óraakaꞌ-oraakaꞌa síyamba úwoi túwaꞌnai ónááwe. Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí ámáán-daumpaꞌe aampaꞌé toruparésa óraakaꞌo sembá óntamo ímbo makáawimo tímémba ímba miwí-ímáyáá ombá wétimesa kesúwíꞌa mósá maráíwae sésa wétimewe. Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Mindámo tímén-anondaa miwí túwíꞌo mósá máráámba éꞌa mimbéyámbá wémaewe. 3-4 Óntamo ímbo makáawimo túwaꞌnai íyamba kesí waási suwánaafo séꞌa waásimo ímbo méraiyankaꞌa túwaꞌnai oro. Miyámó ombá kentifo aúpáꞌó wéomba tuwánaiwai póna kaweꞌ-méyámbá timíníye Ísu siyáiye.

Maníkómpáꞌá inaimó sen-ááí.

Rúku 11:2-4

5 Ísu minááí simátimena séna Maníkómpáꞌó inaimó síyamba kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó sentembá ímba miyán-oro. Miwí sésa waási suwánésa aamoí uwásinkaiwae-imayaa ésa ámáán-daumpaꞌa mésa waásimo tóso on-áémpáꞌá mésa inaí wésewe. Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Miwímó miyámó wéon-anondaa miwí túwíꞌo mósá wémaraamba mimbéyámbá wémaewe. 6 Miwí miyá wéofo Maníkómpáꞌá inaí síyamba kentí naaúmpaꞌa kembiwí aantemba iméꞌa kentifombó ímbo aneꞌó awánaawimpaꞌa inaí síyana aúpáꞌó wéomba tuwánaiwai póna iséna kaweꞌá úmai túwaꞌnai íníye. 7 Maníkómpáꞌá inaí síyamba úwoi-aaiyaamba ímba símai tafisénááwe. Maníkóní aambó ímbo arááíwáéwi sésa tafisímai-aaisa senanasá súwaꞌnai íníye sésa úwoi-aaiyaamba símai wétafisefo 8 ímba miyán-oro. Kentifombó Maníkómpáꞌó miyám-baaran-aaisafeꞌo wéaisai-eꞌo súwaꞌnai íníyemo síyamba éꞌa awánaraimba póna túwaꞌnai íníye. 9 Maníkómpáꞌó aaimó síyamba maará seró.

Kentáásifowao wíyómpaꞌo méraandawi enáwíꞌa íyáákarain-awita mósá wémaraumne. 10 Ení nombaragó seyaafá moórá-mora-waasi tirumpimbá kumíno. Wíyómpakewimo ení ámáámbo arááíwáéntemba marapátá méraundawisa miyáumai arááíwáéno. 11 Káfé-kanaa-tomba kentáá simiyó. 12 Waásimo aoisaambó uwásinkaiyata anondáá ínta miyásá uwátinketa miwítí aoisaambá maitiyúwáana miyáumaisa kentáásí aoisaambá maisiyuwaaó. 13 Sáwí-yantaakomo kentáá maꞌmáímo awánáíndasafenamo ínamo e wasiyuwaaó. Seyaafáꞌ-máꞌú-yántáákó kentááfímbá tifó sé maisiyuwaaó. [ Ení waási kawáánúmae wéiyonana ení fasiꞌaémbá waéꞌwaeꞌa úmae wéiyisana enáwíꞌa óraaꞌa úmae wéiyimba éraiꞌ-aain-iye. ] Miyán-ááí Maníkómpáꞌá seró.

14 Sáwíꞌo uwátínkaraamba ímbo anondáámo sáwíꞌo éꞌo ifátuwaiyanamo éna kentifo wíyómpakewi kembiwímó sáwíꞌo wéomba túwaꞌnai ena maitiyuwáínífo 15 sáwíꞌo uwátínkaraamba úwoimo imáyáamo úmae iyéꞌo ímbo ifátuwaiyanamo éna kentifo wíyómpakewi kembiwímó sáwíꞌo wéomba ímba maitiyuwáíníye Ísu siyáiye.

Tómbó aawentamó on-ááí.

16 Ísu minááí simátimena séna Maníkómpáꞌó inaí aantembo séꞌa tómbá wéawentan-omba aasásóíꞌ-wáásímó ontembá ímba miyán-oro. Miwí sésa waási suwánésa sésa kaweꞌá ésa tómbá wéawentan-owe síwae sésa tómbó ímbo naanten-tóíꞌá matuwésa méraawe. Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Miwítí méyámbá miwí túwíꞌa mósá wémaraam-beyamba éꞌa maiyáawe. 17 Miwí ésa miyá wéofo kembiwí tómbá wéawentan-omba tóiꞌa wisukéꞌa tiꞌnóntáu paaséꞌa túmai kaweꞌá úmaraiyasa 18 waási tuwánésa tómbá wéawentan-owe ímba síyana kentifo tuwánéna kaweꞌ-méyámbá timíníye. Kentifon-aneꞌó ímbo awánaawi aúpáꞌó ombá awánaiwai kaweꞌ-méyámbá timíníye Ísu siyáiye.

Wíyómpaken-kawe-tantaakon-aai.

Rúku 12:33-34

19 Ísu minááí simátimena séna marapáꞌó méraamba sáwífaꞌ-ontama ímba máráaro. Maráíyan-ontama ufóíyaraamba ínana waígo náínana táúkaaꞌa ínasa mindámbá sáwíꞌa uwásuwesa umémbá maénááfo sáwífaꞌ-ontama ímba maréꞌa 20 kawe-kísáú maíyana kentí kawe-tántááꞌá wíyómpaꞌa wéíniye. Wíyómpaꞌa wéraimba ufóíyaraamba ímba ínana waígo ímba náínana táúkaaꞌa ímba ínasa waási ímba umémbá maíyana úwoi wéíniye. 21 Marapáꞌó kentí óntamo wérainanamo éna marapátáféna tinkáínífo wíyómpaꞌo kentí óntamo wérainanamo éna wíyómpatafena tinkáíníye Ísu siyáiye.

Túranko kentí imáyáafimbo sámo kain-ááí.

Rúku 11:34-36

22 Ísu minááí simátimena séna túranko kentí imáyáafimbo sámo kain-tántááꞌán-iye. Túrankomo kaweꞌó úmaimo awánáínanamo éna seyaafáꞌ-ímáyáá sáma káínífo 23 túrankomo ímbo kaweꞌó úmaimo awánáínanamo éna seyaafáꞌ-ímáyáá tuwinkáíníye. Marapá-tántááꞌ-ímáyáá aantembo íyanamo éna kempímbó sámo kain-tántááꞌó ímbo wénamo éna kumeuꞌó í-tántáákó óraaꞌa úmai wéíniye Ísu siyáiye.

Óntantafena Maníkóntáfénamo siyáin-aai.

Rúku 16:13

24 Ísu minááí simátimena séna ímba kanaaꞌá kae-káwáá-wáásítí kísau wémaewe. Miyámó ésamo ésa moóráwigomba aamoí ésa moóráwigomba ímba aamoí uwánkanaawe. Miyámó ésamo ésa moóráwigoni kísau kaweꞌá úmai maésa moóráwigoni kísau tuwesaraí ónááwe. Miyáumai Maníkóní kísaumo maéꞌo éꞌa sáwífaꞌ-ontamba maénaumne-imayaa ímba úmae iyónááwe. Sáwífaꞌ-ontamba maénaumne-imayaamo éꞌo éꞌa Maníkóní kísau ímba maénááwe Ísu siyáiye.

Méraantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa oró-ááí.

Rúku 12:22-31

25 Ísu minááí simátimena séna minááí imáyáa éꞌa simátimeꞌa súne. Méraamba ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa tómbó náíyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa kentúraꞌo unáánkwátóimo íyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. Tómbó náíyamba úwoisambanifo waásimo méraamba óraa-tantaaꞌan-iye. Unáánkwátói íyamba úwoisambanifo waási túma óraa-tantaaꞌan-iye. 26 Numagómpáꞌá imáyáan-oro. Numagó ímba kísau éna tómbá fákáꞌmai naaúmpaꞌa makéna wénaifo kentifo wíyómpakewi miwítí tómbá tímísasa wénaawe. Maníkón-aúrankaꞌa kemá waási numagómbá íyáákaraamba póna kentí tómbó éna timíníye. 27 Kembiwímó óraaꞌ-imayaamo

éꞌo éꞌa maíyan-kanaa ímba kanaaꞌá ayáátáákaꞌa méranaawe.

28 Unáánkwátói íyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa waiwandáánkáꞌá imáyáan-oro. Waiwandáánkó ímba kísau éna ímba wení unáánkwátói makáifo 29 simátimeꞌa súne. Naaófáꞌá Yúndaa-waasiti óraakon-awiꞌa Soromoní sáwífaꞌ-unankwatoiye koꞌnaariríyé makówi úwasa waási awánésa kaweꞌán-iye sumbánifo waiwandáán-aramba awánésa óraa-kaweꞌan-iye wésewe. 30 Ufáꞌá koꞌnaarirí-tántááꞌé séna waiwandáámbá Maníkó makáiye. Umá ímba waéꞌwaeꞌa ínífo káféꞌa ínasa aafáyáa waási agaisuwáíyamba Maníkó mintántááꞌá imáyáa éna koꞌnaarirí-tántááꞌá makáiye. Miyáumai Maníkó waásisafena imáyáa éna kentí unáánkwátói timínífo kembiwí Maníkóntáféꞌa ímba kanaaꞌá wésuwaꞌnai-iwain-iye ímbo seráámbá wésewe. 31 Maníkó wétuwaꞌnai-imba póꞌa tóné nonémó náíyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa unáánkwátóimo íyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. 32 Maníkóní aambó ímbo arááíwáéwi tóné nonémó náíyantafesa óraaꞌ-imayaa wéowe. Tómbó nombó ímbo wéneꞌo éꞌa púwófo séna kentifo imáyáa éna wétimifo imáyáa ímba óraaꞌ-imayaa wéeꞌa 33 Maníkómó wení waásimo kawáánintafeꞌa aifaꞌá imáyáa éꞌa wembó arááímo tainíꞌo wéontafeꞌa imáyáa éꞌa miyámó owaná mintántááꞌá wétimiye. 34 Aúnkáwe aafáyáawe paápé índa-tantaatafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa íyana tirunkó umbaí táíno. Káféꞌa wérain-tantaatafeꞌa imáyáa éꞌa aafáyáamo paápé índa-tantaaꞌa awánéꞌa imáyáa éꞌa moórá-kanaa moórá-kanaamo paápé índa-tantaaꞌo awánaantemba imáyáan-oro Ísu siyáiye.

7

Ímba sáwí-aai simátíméro-aai.

Rúku 6:37-38,41-42

1 Ísu minááí simátimena séna tuwánéꞌo éꞌa sáwí-waasiye siyanamó éna Maníkó kentáfénawaraꞌa miyá sínífo tuwánéꞌo éꞌa sáwí-waasiye sefó. 2 Kaweꞌ-ááí wésimatimeꞌa sáwí-aai wésimatimeꞌa íyantafena Maníkó kembá miyá íníye. Tíménteniꞌa úmai Maníkó miyáumai timíníye. 3 Kentúrampimba iya-arumbá wéraisaꞌo ombá ímba awánaamba kentí waási tuwánéꞌa enaúrampimba ayaantambá wéraiye wésefo ímba miyá seró. 4 Kentúrampimbo iya-arumbó ímbo awánaamba nóra séra kentí waási túrampinkemba tiyaantambá maitiyuwánae wéseo. 5 Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-ofo kentúrampinkemba iya-arumbá maisukéꞌa tuwánéꞌa kentí waási túrampinkemba tiyaantambá kanaaꞌá maitiyuwánááwe Ísu siyáiye.

6 Kawe-tántááꞌó iyánkómbó ímbo áméntemba Maníkón-aai taraisíyawi ímba simátíméro. Simátimiyasamo ésa karaánááꞌa simátinkanaawe. Kawe-tántááꞌó póígombo ímbo áméntemba Maníkón-aai ímba sínkáíye wésewi ímba simátíméro. Simátimiyanamo éna minááígó fiyúndáraamba toꞌwíníye.

Maníkómpáꞌó inaimó sen-ááí.

Rúku 11:9-13

7 Ísu séna Maníkómpáꞌó inaimó wésemba áísai úmae wéiyiyana timíníye. Áántamaeꞌo wéiyiyana kentáái isáíníye. Wésaafa úmae iyíyana Maníkó aráátiminiye. 8 Áísai íyanamo éna Maníkó timíníye. Wéaantewanamo éna Maníkó kentáái isáíníye. Saafámo íyanamo éna Maníkó aráátiminiye. 9 Kemá iyámpóíwaraꞌ-waasi kentáánintombo kisaamá simiyómó síyaꞌo éꞌa ímba óntamba timíyamba kisaamá timénááwe. 10 Mófááꞌa simiyómó síyaꞌo éꞌa ímba iyaankafayaambá timénááwe. 11 Énifo sáwí-waasi ombánifo kentáánintomba kawe-tántááꞌá wétimefo wíyómpakemba kentáásifowa kaweꞌ-aantemba iwáí póna áísai íyawimo éna kawe-tántááꞌá timíníye.

12 Kembó tirááímo táínda-iꞌo úmaimo wétuwaꞌnai-iyaꞌa miwí miyáumai túwaꞌnai oro. Minááímó simátimunda Mósese siyáin-aaiye Maníkón-aai simátímakowi siyáan-aaiye minkáéꞌ-ááígóní áwáuma wésimatimune Ísu siyáiye.

Káriꞌ-ontagon-aai.

Rúku 13:24

13 Ísu séna kaeꞌ-óntámá wéraisaꞌa káriꞌ-ontafimba íyáféráaro. Óraaꞌ-ontama óraaꞌ-ankoni ontamán-iye. Maníkóní némpaꞌo maéꞌmaeꞌo íyan-aempaꞌa minórááꞌ-ámpáꞌá wéwesa sáwífaꞌ-waasi minóntáfímbá wégowe. 14 Káriꞌ-ontama umbai-ánkóní ontamán-iye. Aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo íyan-aempaꞌa minúmbáí-ámpáꞌá wéwesa sesimáí-waasi aantemba minóntámá saafá úmai awánésa wéiyaferaawe Ísu siyáiye.

Karoꞌ-ááímó sen-kwáásí táái.

Rúku 6:43-44, Rúku 13:25-27

15 Ísu minááí simátimena séna tuwímbai karoꞌá simátimesa sésa Maníkón-aai simátimunda-waasi úne wésewi miwí káráwimai méraaro. Sipisípi-poigomo aáno úmaimo máíntemba miwí karoꞌ-ááwéyáá úmai wénombanifo kaweꞌ-ímáyáá sáwíꞌa wéuwatinkaan-kwaasin-owe. 16 Miwítí áwáumo awánánaeꞌo éꞌa miwítí kísau awánéꞌa miwímó méraawini áwáuma awánaaro. Fekómó éna ímba áwíyanda-arankaamba iyáínífo feꞌ-arambá iyáíníye. Antirígómá afoꞌafááꞌ-arankaamba ímba iyáínífo antirí-aramba iyáíníye. 17 Miyáumai kawe-táígó kaweꞌ-árámbá íyáísana sáwí-taigo sáwí-aramba wéiyaiye. 18 Kawe-táígó ímba sáwí-aramba íyáísana sáwí-taigo ímba kaweꞌ-árámbá íyáísasa 19 kaweꞌ-árámbó ímbo íyáín-taima ayáímai iyafímbá wéagaisuwaawe. 20 Miyáumai minkáróꞌ-wáásítí kísau awánéꞌa miwítí áwáuma miyáráán-úmai awánánááwe.

21 Kentáfésa kesí Fasiꞌaénkón-iye wésewiwaraꞌa Maníkó ímba seyaafáꞌnánká káráwinda póna kesifo wíyómpakewimbo arááímo tainíꞌo wéowi aantenkaꞌa káráwiyiniye. 22 Maníkó seyaafáꞌnánká méraawini áwáusafesa tísai índa-kanaa tíndaraꞌa kentáfésa sáwífaꞌ-waasi sésa Fasiꞌaénkóo ení fasiꞌaéntámbá Maníkón-aai simátímakaumne. Ení fasiꞌaéntámbá waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyukaumne. Ení fasiꞌaéntámbá fíꞌo-fiꞌon-kawe-kisau ímbo awánaraan-kisau maiyáumne síyambanifo 23 simátimeꞌa súne. Ímba kesí waási éꞌa sáwí-kisau wémaen-kwaasin-ofo kóro kemá sénaumne Ísu siyáiye.

Naambó urááyawi-taai.

Rúku 6:47-49

24 Ísu minááí simátimena séna kesáái isésa wéaraaiwaewi miyán-kwáásímó simátíméndaraꞌa ísáaro. Kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí fasiꞌaén-dámbá ónae sésa maiꞌá uꞌmaésa kumémesa óntankaꞌa naamayáámba múfaimai naambá úmaraiyana 25 aaꞌá téna óraaꞌ-nomba fínana mindámbá ímba tawisínda fasiꞌámai wéena óntankaꞌ-namba póna úwoi wéíniye. 26 Énifo kesááimo isésamo ímbo kaweꞌó úmaimo wéisaiyawi miyán-kwáásímó simátíméndaraꞌa ísáaro. Naambá ónae sésa ímba maiꞌá ukésa íyamba nonáámááíyaꞌa paákáꞌá úmakaiyana 27 óraaꞌ-aꞌa téna nombá fiyéna mindámbá tawísísuwainana sáwíꞌa íníye Ísu siyáiye.

28 Ísu minááí simátimuwasa túwaandu urón-kwaasi isésa 29 ámáámba sen-kwáásímó sentembá ímba sifó óraaꞌ-waasigoraamba siyé sésa táátafesa uráawe.

8

Ísu námombo kón-kwaasi kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mááka 1:40-44, Rúku 5:12-14

1 Táátafesa uwaná Ísu minómápákémbá kumúwasa sáwífaꞌnanka ánaaemba arááíwáúwana 2 moóráwigo námombo kón-kwaasi Ísumpaꞌa téna óraakon-iye séna aísamaifimba takífaena séna kentáfénamo ankáínamo e kanaaꞌá aúíꞌa uwásinkainone súwana 3 Ísu ayáámba aneꞌá taꞌótorena séna miyá ónaumpo enáúraꞌa karefóꞌa kawáúwiye súwana minúwóíyáámbá kawáúguwana 4 Ísu séna enáúraꞌo uwánkaunda-aai simátimenafo enáúraꞌa kawáúwifo naaófáꞌó Mósesemo siyáintemba ámáán-kisau-waasifaꞌa wéma enáúma máaraatime póíma tímínasa Maníkóntáfésa ísámai tufúꞌmai agaíyasa seyaafáꞌnánká awánésa áúrakemba kawáúwiye sénááwe Ísu siyáiye.

Rómu-i-waasigon-aai.

Rúku 7:1-10

5 Ísu minááí simásuwena Kápaneamu-naopaꞌa kúwana Rómu-i-waasiti kawáágó ména Ísumpaꞌa téna óraaka séna 6 óraakoo kesí kísau-waasi naaúmpaꞌa ména óraaꞌ-aiꞌa isaná áúwawaako ímba úwaauwa wéisana méraiye súwana 7 Ísu séna koasófankanaumne súwana 8 wemá séna kemá káriꞌ-waasi úmpo emá óraaꞌ-waasi ómpo kesí naaúmpaꞌa íyínda uwófíꞌa ínompo ifátuwe aaí aantemba sinaná kesí kísau-waasi asófáíno. 9 Kewáráꞌá kawáá-kísáúgóní áwáuma awánaraunda kesí kawáágó sisaꞌá wení kísau wémaeꞌa kesí i-wáásísáféꞌa súnasa kesí kísau wémaewe. Moóráwigontafeꞌa séꞌa waaó súnana wéwisaꞌa moóráwigontafeꞌa séꞌa tiyó súnana wétisaꞌa kesí kísau-waasisafeꞌa miyá uwómó súndantemba miyá wéofo úwoi aaí aantemba sinaná kesí kísau-waasi asófáíno súwana 10 Ísu minááí iséna áátafena éna wembó arááíwaꞌmaesamo kun-kwáásísóntáféna séna simátimeꞌa súne. Minkwáásí Rómu-waasigo kentáféna súwaꞌnai í-fásíꞌáémbá tokáiye wésifo kesí waási Ísareri-waasifinkene fíꞌon-kwaasifinkene ímba miyán-ááí wésewe. 11 Simátíménda ísáaro. Aafáúmó íyáúsipakene kúwáféráípakene fíꞌo-fiꞌon-aempakene sáwífaꞌnanka tóso ésa Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa mésa kentíwáꞌná Émbaramuwe Áísáakiye Yékopuwe tómbá náíyambanifo 12 mindárau tísaafitantambo uráawi miwí túma maimaé wéiyesa sésa Maníkó kawáánipata ménaumne wésewi tíꞌmaena kumeuꞌó in-áémpáꞌá tiyuwáínasa ifiꞌá wétesa sáwíꞌa úmai mésa túwááyaamba umpufuwónááwe Ísu simátimena 13 Rómu-i-waasiti kawáágóntáféna séna emó kentáfémo séndantemba miyá onaná asófainifo ení naaúmpaꞌa waaó súwana minkánáá wení kísau-waasi asófankaraiye.

Ísu tíꞌo ún-kwaasimo asófatinkarain-aai.

Mááka 1:29-34, Rúku 4:38-41

14 Ísu Pítaani naaúmpaꞌa iména awánómba Pítaan-áráandaomba áuiya kówana mérowana 15 ayáánkaꞌa taꞌótorowana mináúíyá tasí úwana íyáfasinkena

tómbá kúfuꞌa uwátímakaiye.

16 Úwasa fenómpinkaꞌa sáwí-amutamba tirumpimbó méron-kwaasi tíꞌmaesa Ísumpaꞌa túwana aaí séna sáwí-amutamba tirumpinkémbá maitiyuwówasa kóuwana tíꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye. 17 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna Ísuntafena séna

síꞌo wéimba asófasinkena

síꞌo wéimba tasí uwásínkaraiye

agaimaréna siyónkaꞌa póna Ísu miyá uráiye.

Ísumba arááíwaenaemo siyáan-aai.

Rúku 9:57-60

18 Moórá-kanaa sáwífaꞌnanka tóso ésa Ísun-amándáraꞌa mérowana tuwánéna wení waásisafena séna nonkwaaúnkóní menáípátá kónae súwana 19 moóráwigo ámáámba sún-kwaasigo téna séna seyaafáꞌ-náópaꞌo níndafaꞌa eséꞌa nónaumne súwana 20 Ísu minkwáásígómbá áísai ena séna emó sénda súnda-aai imáyáan-uwo. Waankó taaiyaifimbá wáísana numagó ánáamba úmarena wéwaifo kemá waási úranko ímba naambá úmareꞌa wéwaumne súwana 21 moóráwigo wembó arááíwauwai séna óraakoo méraanana kesifo puwína utámareꞌa embá arááíwaenaumne súwana 22 Ísu séna ímbanifo kesáái ímbo isésamo pukáan-kwaasiyaamba owí puwíyan-kwaasi utátinkanaafo emá kembá sirááíwauwo Ísu siyáiye.

Óraa-fiyunda torówanamo Ísu mafaimakáin-aai.

Mááka 4:36-41, Rúku 8:22-25

23 Ísu minááí simámena wení kísau-waasiye nompín-táómpimba íyátesa nonkwaaúnkóní menáípáꞌá kumbá 24 Ísu aún-kwaigurówana minkwaaúmpáꞌá óraa-fiyunda torówana nonkó tufántááfan-éna nompín-táómpimba ówitowasa kúwáfekunafo sésa 25 inkaisésa Ísumba koaúsésa sésa Fasiꞌaénkó puwúnafosa súwaꞌnai uwo suwaná 26 nóintafera wéinkaisoo. Kentimankúnkúmba káriꞌan-iye séna íyáfasinena fiyúndágonte nonkóntétafena óraaka séna mafáékaiyo súwasarai fiyúndágoe nonkóeꞌa mafáúyana nonkó karáꞌnáguwana 27 tááꞌa úwasa keáímbá sésa nóran-kwaasiyaꞌiyo. Fiyúndágoe nonkóeꞌa wenáái isaíyó sésa tiyáámba ufakésa táátafesa ésa siyáawe.

Sáwí-amutambo maitíyukain-aai.

Mááka 5:1-17, Rúku 8:26-37

28 Simásuwesa mindómpín-táómpimbo kumbá Káríri-marama tínaaempaꞌa wérowana Kégésaa-marama túrampaꞌa wérowasa mimbáráfáꞌá kumbá Ísu mindómpín-táómpinkemba kumúwasarai kaeꞌnárai wempáꞌá tiyááye. Minkáéꞌnárai sáwí-amutamba tirumpimbá mérowasarai waásimo utátínkón-ontan-aifaꞌa mésarai túwáífiya wéuyasa waási inkaisésa minkáéꞌnáraimo méroyapaꞌa ímba kuwasaráí minkáéꞌnárai Ísumpaꞌa tésarai 29 óraaka sésarai Maníkón-ááninkoo sínkami-kanaa ímba tiyáisa sínkaminiyerai wétene suyasá 30 ewaaꞌá sáwífa-poima mésa umá wénowasa 31 minkáéꞌnárai tirumpinké-sáwí-ámútántómbá Ísuntafesa sésa siꞌmátuwesaamo e mimpóí tirumpimbá siꞌmaraaó suwaná 32 miyán-oro súwasa sáwí-amutantomba minkáéꞌnárai tirumpinkémbá kárúwesa póí-tirumpimba koférówasa mimpóísómbá seyaafáꞌá ámémpakemba tuwaantantésa nonkwaaúmpímbá kúwáférómba putásowasa 33 póíyaꞌo tafíkówi awánésa minúwóíyáán-úmai naaópaꞌa wésa póígomo úne Ísumo minkáéꞌnáraimo uwátinkone mósimatim-besimati uwasá 34 isésa koawánánae sésa kumbá koawánésa Ísuntafesa sésa maambáráfáꞌá ifá siyuwésa kóuwo siyáawe.

9

Ísu aísamaimo pukówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mááka 2:1-12, Rúku 5:17-26

1 Suwaná Ísu wení kísau-waasiye nompín-táómpimba íyátesa kumbá wení naaópaꞌa marapáꞌá kúmúwasa 2 tuwímbai aísamaimo pukówimba wandaaifímbá marésa taawiyaꞌmaésa tésa Ísumpaꞌa máánkówana Ísu tuwánéna taawiyaꞌmaésamo tun-kwáásímó éraiꞌa kaweꞌá uwánkainiye-imayaamo umbá Ísu tuwánéna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna kesí waásiyo ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne súwasa 3 ámáámbo sun-kwáásí keáímbá sésa Maníkó weyáá sáwí-imayaa maitiyuwáínífo minkwáásígó Maníkómbá karaánááꞌa wéankaiye suwaná 4 Ísu miwítí imáyáa tuwánéna nóra séra miyá-sáwí-ímáyáá wéoo. 5 Moóráwigo aísamaimo pukáindawintafenamo séna ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne sínasamo ésa éraira sí karorá síyó sénááwe. Énifo moóráwigomo aísamaimo pukáindawintafenamo séna íyáfasine eyááríkaꞌa waaó sínasamo ésa éraira sí karorá síyó sésa awánánááwe. 6 Kemá waási úranko marapáꞌó méraunda waásiti sáwí-imayaa maitiyuwáúnda-fasiꞌaemba tokáumpo aráátíménda awánánááwe séna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna íyáfasinke ení wandaaimá maimaé ení naaópaꞌa waaó súwana 7 íyáfasinena wení naaópaꞌa kúwasa 8 mérowi Ísumo úmba awánésa táátafesa ésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa Maníkó minkwáásígómbá fasiꞌaémbá ámísana póna miyá uráiye sésa táátafesa ésa tiyáámba tóipimba fáákaawe.

Ísu Mátíyumbo áántarain-aai.

Mááka 2:13-17, Rúku 5:27-32

9 Suwaná Ísu tuwéna wéna awánómba moóráwigon-awiꞌa Mátíyu taakisimó máún-daumpaꞌa mérowana awánéna séna íyáfasine keséꞌa tiyó súwana íyáfasinena wembá arááíwaꞌmaena kúwasa 10 Ísu wení kísau-waasiye Mátíyuni naaúmpaꞌa imésa tómbá wénowasa sáwífaꞌnanka taakisimó máún-kwaasiye sáwíꞌo un-kwáásíyé mindáúmpáꞌá imésa nowasá 11 ámáán-kawaa-waasi awánésa Ísuni kísau-waasisafesa tísai esa sésa kentí óraako nóra sénawa taakisimó máén-umen-kwaasiye sáwíꞌo on-kwáásíséꞌa tómbá wénaiyo suwaná 12 Ísu iséna séna tíyofaan-kwaasi kaweꞌ-úmaimo méraan-kwaasi ímba wétuwaꞌnai-ofo tíꞌo in-kwáásí wétuwaꞌnai-owe. 13 Mindásafeꞌa arupíse úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa ímba kunkáumpo sáwíꞌo úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa kunkáumne. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó séna

póímo tufúꞌmaimo agaimáímo símémba kanaán-ifo tirumbó wéuwatinkaamba óraaꞌ-aamoi wéune

siyáimba mindásafeꞌa imáyáa éꞌa miyá wéumpo minááígóní áwáuma iséꞌa miyán-oro Ísu siyáiye.

Tómbó aawentamó on-ááí.

Mááka 2:18-22, Rúku 5:33-39

14 Súwasa Yóni nombó maitínkáíwaini kísau-waasi Ísumpaꞌa tésa áísai esa sésa keséta ámáán-kawaa-waasiye moórá-mora-kanaa Maníkóntáféta imáyáa éta tómbá ímbo náúnda inaí aantemba wésumpo ení kísau-waasi ímba miyá ombá tómbá úwoi wénaawe. Nóra sésawa miyá wéoo suwaná 15 Ísu séna moóráwigo aaremó maíndawi amááraasomba tanómbo kautimínda miwíséꞌa mérainasa aamoí ésa mintómbá ímba aꞌáo sénááfo úwoi nánááwe. Ánaaemba minkwáásígómbá aíꞌmae kóíyasa minkánáá amááraasomba tirunkó sáwíꞌa ínasa tómbá aꞌáo sénááwe Ísu séna wemó ánaaemba tiyuwénamo iyíndasafena minááí siyáiye.

16 Ísu minááí simátimena séna ááéraan-ampantamo afaaꞌó wéraisasamo ombá aú-ampanta ímba kárámai wéfaruwowe. Miyámó íyanamo éna aú-ampantago sáwíꞌa ínana ááéraan-ampantago aú-ampantaraamba ímba íníye. 17 Aú-anda-aran-domba ááéraa-sipisipi-asi-anafeumpimba ímba wéfatimaraawe. Miyámó íyanamo éna aú-anda-aran-donko óraaꞌa éna ááéraan-anafeumba kafaména sáwíꞌa ínana mindómbá úwoifaꞌa fatíwiniye. Mindásafesa aú-anda-aran-domba aú-sipisipi-asi-anafeumpimba wéfatimaraawana minándá-árán-dóné misípísípí-ási-anafeune kaweꞌá úmai wéraiye Ísu siyáiye.

Inaamarúgóe aaregónté-taai.

Mááka 5:22-43, Rúku 8:41-56

18 Ísu minááí wésimatimuwana moóráwigo ámáán-dankaꞌo káráwiyowi téna Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena séna kesiyáámúmba puwínena wéifo tiyé aneꞌá kotaꞌótorenana íyáfasinaino súwana 19 Ísu íyáfasinena wení kísau-waasiye miwá-íyáíseꞌa kumbá 20 moórá-ininkomba áíꞌa ún-ininko sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aatai naaeyámba ankówana minínínkó Ísumba arááíwaꞌmaena wéwena wení unáánkwátói áráíyaꞌa kotaꞌótorena 21 imáyáa éna séna wení unáánkwátói áráíyaꞌa kotaꞌótóráánanama síꞌa ésinkainiye-imayaa éna kotaꞌótorowana 22 Ísu faéꞌmai awánéna séna kesímánaako ááꞌa ímba íno. Kentáfé sé éraiꞌa súwaꞌnai índawin-iye sénda póna áíꞌa éꞌánkáíye súwana minkánáá kaweꞌá úmai méraiye.

23 Kaweꞌá úmai mérowana Ísu wéna ámáán-dankaꞌo káráwiyowini naambó wéronkaꞌa wéna awánómba túwaandu úmaimo méron-kwaasi uwíyemba wétufuwesa óraaꞌ-ifiꞌa wétowana Ísu tuwánéna 24 séna máápaꞌa kúmóro. Minárásígó ímba pukáifo úwoi aúmá wéraiye súwasa Ísun-awíyáái uwaná 25 Ísu tiꞌmátuwowasa máápaꞌa kúwákárúwowana minárásígó pukópaꞌa iyéna ayáánkaꞌa taꞌótorowana minárásígó íyáfasinowana 26 Ísumo ún-aai wété uráiye.

Ísu túramba kafíkóndarai kaweꞌó uwátínkarain-aai.

27 Minááí wété úwana minkákémbá Ísu aampaꞌá kúmba kaeꞌnárai túramba kafíkóndarai wembá arááíwaꞌmaesarai wésarai óraaka sésarai Téfítini

akún-ándáfákéwí ómpo arunkáí uwásinkaao suyaná 28 maréna naaúmpaꞌa imérowasarai minkáéꞌnárai weséꞌa iméroyana Ísu tísai ena séna kentáfékai sékai súramba kanaaꞌá kaweꞌá uwásinkainiyewa wéseyo Ísu súwasarai óraakoo kanaámpó miyá ínone suyaná 29 kentáfékai miyásáfékai éraiꞌe séyamba póna túramba kaweꞌá íno súwasarai 30 túramba awánamai kaweꞌá uyaná Ísu óraaka simátimena séna kemó únda ímba simátímékaiyo súwasarai 31 ifátuwesarai wemó úmba mósimatim-besimatimba uyaná wété uráiye.

Ísu amóíkaratan-kwaasi kaweꞌó uwánkarain-aai.

32 Minkáéꞌnárai kuyasá tuwímbai moóráwigomba áíꞌmaesa Ísumpaꞌa tuwaná wenarumpimbá sáwí-amutamba mérontafena minkwáásígó ímba aaí wésuwasa áíꞌmaesa Ísumpaꞌa máánkówana 33 Ísu maiyauwówana kóúwana minkwáásígó aaí súwasa sáwífaꞌnanka awánésa táátafesa ésa sésa Ísareri-waasisa éta naaófáꞌá miyán-kísáú ímba awánaraundasa káféꞌwarata ímba wéawanaumne sumbánifo 34 ámáán-kawaa-waasi sésa sáwí-amutantonti kawáágó fasiꞌaémbá ámísana tokéna póna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiye siyáawe.

Ísumo arumbó uwátínkarain-aai.

35 Ísu naaóꞌ-naoꞌa óraaꞌ-naopaꞌe káriꞌ-naopaꞌe wénena ámáán-daumpimpaꞌa iména Maníkó wení waásimo kawáánin-aai ásé-aai simátímaꞌmaena iyéna fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye.

36 Ísu miyá wéuwasa sáwífaꞌnankaꞌo tóso umbá tuwánéna séna sipisípiyaꞌo ímbo káráwiyaawimo ímbo méraisasamo sipisípimo sáwíꞌo úmaimo nóntemba miyá owasá ímba túwaꞌnai úmae wénowasa sáwíꞌa wéowe séna arumbá uwátinkena 37 waásima Maníkómpáꞌá tíwae-imayaa éna wení kísau-waasisafena séna kísaufaꞌa sáwífa-tomba áfu karáisasa mintómbá fakaráíyan-kwaasi sesimáí-waasi méraamba póꞌa 38 kísaugoni afowámpáꞌá inaí síyana kísau-waasi tiꞌmaráínasa mintómbá fakaránááwe Ísu siyáiye.

10

Ísu wení waási kísauraꞌo tiꞌmákain-aai.

Mááka 3:13-19, 6:7-13, Rúku 6:12-16, 9:1-5

1 Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi táántowasa tuwaná waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmaeꞌa nóro-fasiꞌaemba tiména fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasi

asófatinkai-fasiꞌaemba tímakaiye.

2 Fasiꞌaémbá tiména wení kísauraꞌa tiꞌmaréna séna kesí aantá-waasin-owe súwai túwíꞌa moóráwigo Sáímoniye séna aú-awiꞌa Pítaawe simánkena moóráwigo Pítaan-áfáko Énduruni moóráwigo Sépétin-ááninko Yémísini moóráwigo Yémísin-áfáko Yónini moóráwigo 3 Fírípini moóráwigo Pátóromiyuni moóráwigo Tómaasini moóráwigo Mátíyu wemá taakisimó maúwaini moóráwigo Áráfíásin-ááninko Yémísini moóráwigo Tándiyasini 4 moóráwigo Sáímoni wemá Rómu-kamani-waasi tiꞌmátuwanae siyáiwaini moóráwigo Yúndasi-Ísakerioti wemá ánaaemba Ísumba wení namuro-wáásímó aráátímakaiwai miyáumai-waasi Ísuni kísau-waasin-owe.

5 Ísu minkwáásí sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tiꞌmaréna séna kosimátímaꞌmae nóro. Fíꞌonkaa-waasiti naaópaꞌe Sámériyaa-waasiti naaópaꞌe ímba néꞌa 6 kentí waási Ísareri-waasiti naaópimpaꞌa nóro. Sipisípiyaꞌo ímbo káráwiyaiwaimo ímbo méraisasamo sipisípimo sáwíꞌo úmaimo nóntemba Ísareri-waasi miyámó wéomba 7 kosimátimeꞌa séꞌa Maníkó wení waásimo kawáánimba wéombaraiye kosimátímaꞌmaeꞌa nóro. 8 Tíꞌo in-kwáásí asófatinkeꞌa púwón-kwaasi íyáfasintinkeꞌa námombo karáin-kwaasi túma kaweꞌá uwátinkeꞌa sáwí-amutamba tirumpimbá méraan-kwaasi maitiyúwáanasa kónááwe. Minkísáúgóní fasiꞌaémbá úwoi timúnaꞌa ímba óntamba méyámbakaafo úwoi kaweꞌá uwátínkáaro. 9 Aampaꞌó wíyamba ímba moórá-tantaaꞌa maimaé koró. Óntamba ímba unáámpímbá fáítumaeꞌa wéꞌa 10 tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa tísamai ánáamba ímba maimaé wéꞌa táúmba ímba maimaé koró. Moórá-mora unáánkwátói timantentén-úmai kuféꞌmaeꞌa koró. Túwaꞌnai íyawi káráwiyonaafo tuwímbai-tantaaꞌa ímba maíyamba úwoi koró.

11 Maníkón-aaimo simátimiyantafeꞌa moórá-naopaꞌo wíyamba kembiwímó naambó timíndawimba saafá éꞌa mindáúmpáꞌ-aantemba méꞌa kentí kísau maimái taiꞌéꞌa mindámbá tuwéꞌa fíꞌon-daopaꞌa koró. 12 Moórá-naumpaꞌo iyíyamba méraiyan-kwaasisafeꞌa séꞌa kaweꞌá úmai méraaro síyasa 13 kembiwímó káráwiyiyanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainifo ímbo káráwiyiyanamo éna Maníkó kembiwí aantemba kaweꞌá uwátinkainiye. 14 Moórá-naopaꞌo wíyambo naambá ímbo timésamo kentáái ímbo isáíyanamo éna Maníkó mindáópaken-kwaasi ímba aamoí uwátinkainifo aaraámbareꞌa aiyowáíꞌa éꞌa tísamaifakem-baramo uwáéntenkaaniꞌa oro. Mindáúmpáráꞌi mindáóparaꞌiyo tuwéꞌa koró. 15 Simátíménda ísáaro. Maníkó waási méraawini áwáusafenamo tísai índa-kanaa tínda naaófáꞌó Sóndómu-naopaꞌe Kómóraa-naopaꞌe méraan-kwaasi sáwíꞌo uráantafena sáwí-meyamba timíníye. Kembiwímó tínaaembo uwátimiyan-kwaasi sáwí-meyamba timíníye. Minkwáásísóntí sáwí-meyanko Sóndómu-naopakewiye Kómóraa-naopakewiyeti sáwí-meyankomba íyáákainiye Ísu siyáiye.

Sáwíꞌo uwátinkaiyan-aai.

16 Ísu minááí simátimena séna simátíménda ísáaro. Sipisípimo wisanamó áwáífiyaaseꞌo in-íyánkómó intenkáámbó on-kwáásífímbá tiꞌmaránaumne. Kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásíyáámbá úmai méꞌa sáwíꞌo uwátinkaiyambo éꞌa ímba anondáá sáwíꞌa íyamba aáno úmai méraaro. 17 Káráwiyoro. Óraaꞌ-amaan-kisau-waasi kembiwí tíꞌmaesa óraaꞌ-waasifaꞌa mótinkesa aaifimbá maitinkésa ámáán-daumpaꞌa mótinkesa túwiyonkuꞌ-nésa 18 kentáféꞌo fasiꞌámaimo méraantafesa taꞌótoꞌmai tíꞌmaesa kámáni-oraaꞌ-waasifaꞌe kawáánon-kwaasifaꞌe mátinkesa aaifimbá maitinkáíyaꞌa miwí kesáái simátimeꞌa fíꞌonkaa-waasisonte kesáái simátimenaawe. 19-20 Aaimó simátínkénkaꞌa nóran-aaiya sénaumno-imayaa ímba óraaꞌa éꞌa ímba kentí imáyáafinken-aai sénááfo kentifoní ámútanko

íyan-aai úwoi tááka tinkáínaꞌa sénááwe.

21 Tuwímbai tífáꞌawaawi tíꞌmai fíꞌowiyaꞌa tinkáíyasa tínkamiyasa puwónááwe. Tifoísáímo ésa tíráámarimba tíꞌmai fíꞌowiyaꞌa tinkáíyasa tínkamiyasa puwónááwe. Iyámpóísombo ésa tinófoima tíꞌmai fíꞌowiyaꞌa tinkáíyasa tínkamiyasa puwónááwe. 22 Kentáféꞌo fasiꞌámaimo méraantafesa tíyámba uwátinkesa miyámó wéomba ímbo ifátuwesamo kentáfésamo fasiꞌámaimo méwi Maníkó kawepáꞌá métinkainiye.

23 Moórá-naopaꞌo méwasamo sáwíꞌo uwátínkéwaꞌo éꞌa tiyuwéꞌa tuwaantantéꞌa fíꞌon-daopaꞌa koró. Simátíménda ísáaro. Ísareri-waasiti naaóꞌ-naoꞌa simátímaꞌmaeꞌa wéniyana minkísáú ímba taíꞌáraindaraꞌa kemá waási úranko anekaꞌá kumónaumne. 24 Ifóꞌ-wáásígó uwáítáíꞌ-iwáímbá ímba wéiyaakaiye. Kísau-waasigo wení óraaꞌ-waasi ímba wéiyaakaiye. 25 Ifóꞌ-wáásígó uwáítáíꞌ-in-kwáásígómó índantemba íníye. Kísau-waasigo wení óraaꞌ-waasigomo índantemba íníye. Miyáumai kemá óraako únasa símai sáwíꞌa uwásinkesa sésa sáwí-amutantonti kawáágón-áwíꞌa Píyésepuri iyémá wésewe. Miyá wésemba pósa kesí waási símai áfááraumai sáwíꞌa uwátinkanaawe Ísu siyáiye.

26 Ísu simátimena séna minááí imáyáa éꞌa waási táároi ímba inkaiséꞌa méraaro. Aúpáꞌó wérain-tantaaꞌa seyaafáꞌá aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. Kumeupáꞌá wérain-tantaaꞌa aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. Mindásafeꞌa waási táároi ímba inkáísóro. 27 Aúpáꞌó simátíménda aforaꞌá simátíméro. Kembiwímó simátíménda-aai sáwífaꞌ-waasimo túwaandu íyaꞌa simátíméro. 28 Tínkamiyaꞌo puwíyan-kwaasi táároi ímba inkáísóro. Miwí kentimambá ímba tínkambai taiꞌánááfo Maníkón-áároi aantemba inkáísóro. Wemó éna ónkaifaꞌa túwaraꞌe timankwáráꞌé tuwáínasa méranaawe. 29 Maarán-ááí imáyáan-oro. Káriꞌa téntémpaaran-dumama kaeꞌ-númámá káriꞌ-ontankakemba siyáánkai-toyaaraamba wémeyanofo Maníkó kíyaan-dumama káráwiyena ímbo kanaán-iyemo sínanamo éna ímba puwéna marapáꞌá kumínífo 30-31 sáwífaꞌ-numama Maníkón-aúrankaꞌa ímba óraa-tantaaꞌan-ifo waási óraa-tantaaꞌa owaná póna káráwiyena seyaafá-tántááꞌá wéawanena kentiꞌnótáuwaraꞌa wétoraumai wéawanaifo ímba

tááꞌa íno Ísu siyáiye.

Ísun-awiꞌa aforatáámó senda-ááí.

Rúku 12:8-9

32 Ísu minááí simátimena séna seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa kentáfésa sésa kesí óraakon-iye síyawisafeꞌa kesifo wíyómpakewin-aúrankaꞌa séꞌa kesí waásin-owe sénaumne. 33 Énifo waási túrankaꞌa kembá tínaaemba uwásiyawisafeꞌa kesifo wíyómpakewin-aúrankaꞌa sínaaemba uwátinkanaumne Ísu siyáiye.

34 Ísu minááí simátimena séna kentáféꞌa maarán-ímáyáá ímba oro. Waási seyaafáꞌá aáno úmai méraantafena marapáꞌá kunkáiye. Ímbanifo marapáꞌó kunkáunda maarán-iye. Waási tuwínkaaꞌ-ésa tuwímbai kesáái isáíyasa tuwímbai aaisambá sénááwe. 35 Káféꞌwara aánoꞌwaraꞌa kesááisafesa maará ónááwe. Afowá moórá-imayaa ínana ááninko fíꞌon-imayaa íníye. Anówa moórá-imayaa ínana ayáámúnko fíꞌon-imayaa íníye. Anááfúkowe fíꞌo-fiꞌon-imayaa óyááye. 36 Moóráwigo wenamáárawi wení namuro-wáásíyáámbá úmai ónááwe. Kesááisafesa miyáumai miwítí imáyáa tuwínkaaꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

37 Ísu minááí simátimena séna kesí waási-iꞌa ónae síyawi aifaꞌá tinófoiye táánine tiyáámúne tirumbá timésa ánaaemba kembá tirumbá símémba uwófíꞌan-owe. 38 Kemó púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmaeꞌo kondantembá kesí waási-iꞌa íyawi umbai-tántááꞌá timíyasa minúmbáí-tántááꞌá ímba maimaésa kembó sirááíwaiyamba uwófíꞌa ónááwe. 39 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌá úmai méranaafo kentáfésa imáyáa ésamo tirááímo táínda-tantaaꞌa tuwésa puwésa aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

40 Ísu minááí simátimena séna tiꞌmáráandawi kentáái isáíyawi kesááiwaraꞌa isánááwe. Kesáái isáíyawi siꞌmákaiwain-aaiwaraꞌa isánááwe. 41 Maníkón-aai simátimindawi tuwímbaifaꞌa wínasa sésa Maníkón-aai wésimatimendawi ónda póꞌa enáái isánaumne síyawi wésimatimiwaimba Maníkó kaweꞌ-méyámbá aména wéisaiyawiwaraꞌa miyám-béyámbá timíníye. Arupíse úmai méraiwai tuwímbaifaꞌa wínasa sésa arupíse úmai méraandawi ónda póꞌa enáái isánaumne síyawi arupíse úmai mérainda-waasigomba Maníkó kaweꞌ-méyámbá aména wéisaiyawiwaraꞌa miyám-béyámbá timíníye. 42 Kesí waási awánésa sésa úwoisan-kwaasi imbánifo Ísuni waási-iꞌa uráamba póꞌa áwaꞌnai ónae sésa kári-tantaaꞌa nombá amíyana Maníkó kaweꞌ-méyámbá timíníye Ísu siyáiye.

11

Yóni nombó maitínkáíwain-aai.

Rúku 7:18-35

1 Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi mináyáátááꞌ-ááí simátimena mimbáráfáꞌá tuwéna fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa wenáái kouwáítáíꞌ-úmae wénena wenáái simátímakaiye.

2 Simátimuwana Yóni ándá-naumpaꞌa méronkaꞌa Maníkómó íyáfasinankaiwai Káráísiti ún-aai iséna wení kísau-waasi tiꞌmarówasarai Ísumpaꞌa tésarai 3 áísai esarai sésa kumínonemo siyáawiyaꞌo. Fíꞌowawa ónómpo kumíndawinta amuꞌmaránaumne suyaná 4 Ísu séna tauwerékai isááyane awánááyane Yónimba kosimámekai sékai 5 túrambo kafíkáiwai túramba awánaawana tááꞌo káúnkaiwai tááꞌa ísááwana tísamaimo pukáiwai kaweꞌ-úmai tín-taawaná námombo kaiwáí kaweꞌá uwátinkena pukáan-kwaasi íyáfasintinkena úwoi-waasi ásé-aai simátimena séna 6 kentáféna ímba kaeꞌ-ímáyáá íyawi tirunkó kaweꞌá wéiye siyé Yónimba kosimámékaiyo Ísu súwasarai kurááye.

7 Yónini kísau-waasiyai tauwerésarai kuyaná Ísu Yónin-aai seyaafáꞌ-wáásí simátimena séna Yóni máásai-marafaꞌa méraisaꞌa koawánéꞌa nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Fiyúndá toréna umó mómaꞌmemaꞌo intenkáán-kwáásí Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Yóni ímba miyán-kwáásín-ifo fasiꞌaén-kwáásín-iye. 8 Nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Kaweꞌ-únánkwátói úmakain-kwaasi Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Ímbanifo miyán-kwáásí kaweꞌ-únánkwátóiwaraꞌ-waasi óraaꞌ-waasiti naaúmpaꞌa méraawe. 9 Nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Maníkón-aaimo siwáí Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Ewé Maníkón-aaimo siwáín-iye. Éraiꞌa simátime súne. Wemá Maníkón-aaimo siyáawai íyáákaraiye. 10 Maníkón-aai aúfáífimba Yónin-aai símai agaimaréna séna

Maníkó séna isaaó. Moóráwigomba aiꞌmáráanana kesáái maimaéna ení aifaꞌá

wéna ení aambá wiyíníye siyáiye gaimaréna siyáimba Yónintafena siyáiye. 11 Simátíménda ísáaro. Yóni nombó maitínkáíwaini kísaugo seyaafáꞌ-wáásítí kísaugomba íyáákaisana Maníkó kaweꞌá uwánkaraifo Maníkó wení waásiyaꞌo kawáánin-kwaasi óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye óraa-kaweꞌa uwátinkainiye. 12 Yóni nombó maitínkáíwai Maníkón-aai simátimindasafena ómbakainkemba káféꞌwaraꞌa tuwímbai Maníkó kawáánipaꞌa íyófo sésa aambá faiyónae sésa óraa-kisau máéwasa tuwímbai aamoí ésa Maníkó kenkáꞌá kawáánínkwae wésewe. 13 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowiye Mósesewe Maníkó wení waásimo kawáánínda paápé íníye-aai suwaná ánaaemba Yóni paápé uráiye. 14 Naaófáꞌá Íráiyaa maéꞌéíwai anekaꞌá paápé íníye-aai suwaꞌá minááímó siyáan-aaisafeꞌa éraiꞌe sewaꞌá kemá séꞌa Íráiyaantafesamo siyáamba Yónintafesa siyáawe wésunda minááísáféꞌa éraiꞌe seró. 15 Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

16 Ísu minááí simátimena moórá-aaiwaraꞌa simátimena séna káféꞌo méraan-kwaasi nóran-kwaasiyaanewa sénaumno. Miyán-kwáásíyáámbán-owe. Iyámpóísomba naaópaꞌa marupímbá mésa ááféma wétesa moórá-aempaꞌo méraan-iyampoi táántesa sésa tiyéꞌa imá seró. 17 Moórá-isa súnaꞌa ímba táásái uráawe. Tirumbó in-ísá súnaꞌa ímba ifiꞌá taráawe siyáawe. Énifo miníyámpóímó uráantemba maaméraan-kwaasi miyá wéowe. 18 Yóni nombá maitínkáíwai ména ándá-aran-domba ímba wénena Maníkóntáféna imáyáa éna tónkwáráꞌá ímba wénaisasa wentáfésa sésa sáwí-amutamba arumpimbó méraiwain-iye wésewe. 19 Kemá waási úranko méꞌa ándá-aran-donkwara tónkwáráꞌá náúnasa kentáfésa sésa ándá-aran-done tóntéꞌo naiwáí póna taakisimó máén-umen-kwaasiye sáwíꞌo on-kwáásítí waásin-iye wésewe. Énifo Maníkó simátímakaintembo owí sésa Maníkó kaweꞌ-ímáyááwáráwín-iye wésewe Ísu siyáiye.

Ímba aaimó ísaraan-aai.

Rúku 10:13-15

20 Moórá-mora-kanaa Ísu naaóꞌ-naoꞌa kawe-kísáú ímbo awánaraan-kisau wémauwasa awánésa sáwí-awauma ímba tuwésa Maníkómpáꞌó ímbo tuntáféna Ísu óraaka séna 21 kembiwí Kórási-naopaken-kwaasiye Pétésáíta-naopaken-kwaasiye sáwí-meyamba kentópaꞌa tíníye. Naaófáꞌó Táyaa-naaopaken-kwaasiye Sáíndóni-naopaken-kwaasiye Maníkón-aaimo ímbo ísaraawifimbo kawe-kísáú ímbo awánaraan-kisaumo maéwándamo awánarekaa miwítí sáwí-awauma tukáawisino. Sáwí-awaumo tuwésamo úwoi-unankwatoimo úmaesamo kanamó aꞌmakáankakaa Maníkó tuwánaraisino. 22 Mindásafeꞌo simátíménda ísáaro. Maarán-ímáyáá wéeꞌa Maníkó waási méraawini áwáusafena tísai índa-kanaamo tínda Maníkó Táyaa-naopaken-kwaasiye Sáíndóni-naopaken-kwaasiye sáwí-meyamba óraaꞌa timíníye-imayaa wéowe. Énifo kentí sáwí-meyanko minkáéꞌ-náópakewiti sáwí-meyankomba íyáákamai-sawi-meyamba timíníye. 23 Kápaneamu-naopaken-kwaasisono. Kentúwíꞌa mósá maréꞌa séꞌa wíyómpaꞌa iyónaumne sembánifo púwón-aempaꞌa kónááwe. Naaófáꞌá Sóndómu-naopaken-kwaasifimbo kawe-kísáú ímbo awánaraan-kisaumo maéwándamo awánarekaa miwítí sáwí-awauma túwówana póna Maníkó mindáóꞌa ímba taíꞌásuwowana káféꞌa úwoi wéraisino. 24 Mindásafeꞌo simátíménda ísáaro. Maarán-ímáyáán-oro. Maníkó waási méraawini áwáusafena tísai índa-kanaamo tínda Maníkó Sóndómu-naopaken-kwaasi sáwí-meyamba óraaꞌa timíníye-imayaa wéowe. Énifo kentí sáwí-meyanko Sóndómu-naopakewiti sáwí-meyankomba íyáákamai-sawi-meyamba timíníye Ísu siyáiye.

Kempáꞌá terómó siyáin-aai.

Rúku 10:21-22

25 Minkánáá Ísu Maníkóntáféna séna kesifóo wíyómpaꞌwara mararáꞌwáráꞌó káráwiyaandawi óne. Seyaafá-tántááꞌá isáúmne sen-kwáásí ímba simátime úwoi-waasi simátime 26 miyámó íyantafena ánkáísaꞌa póꞌa enáwíꞌa mósá maráúmne Ísu Maníkóntáféna siyáiye.

27 Ísu minááí simámena séna kesifo seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyuwo séna símakaiye. Seyaafáꞌnánká kesí áwáuma ímba suwánaraafo kemá kesifoní áwáugo únana póna kesí áwáuma suwánaraiye. Seyaafáꞌnánká kesifoní áwáuma ímba awánaraafo kesifombá póꞌa keyáá wení áwáuma awánaraumne. Kesifoní áwáuma simátimenae únda-waasi kanaaꞌá kesifoní áwáuma wéawanaawe.

28 Kentí kísau umbai-kísáú wémaewana kentópaꞌa umbai-tántááꞌá wéraiwai kesópaꞌa tíyaꞌa kentí imáyáa aúíꞌa uwátínkáanaꞌa faru úmai méranaawe. 29 Kemá kesúma ímba maimaé iyéꞌa farumó uwátinkaundawi únaꞌa póꞌa kesí aambá kaweꞌ-úmai awánéꞌa kesáái taawiyafíyaꞌa kentí imáyáa aúíꞌa uwátínkáanaꞌa faru úmai méranaawe. 30 Kesááimo taawiyafíyamba ímba umbaí táínana tíménda-kisau kawe-kísáún-iye Ísu siyáiye.

12

Ísu sambaatisáfénamo siyáin-aai.

Mááka 2:23-28, Rúku 6:1-5

1 Minkánááfímbá Yúndaa-waasimo saagaan-kánááráꞌá Ísuwe wení kísau-waasiye kísaufaꞌa wíti-ton-kisaufaꞌa wéguwana wení kísau-waasi táái tówasa wíti-aramba kútúmai ásima pítuwesa nowasá 2 ámáán-kawaa-waasi tuwánésa Ísuntafesa sésa tuwánaao. Saagaan-kánáá aambá fáíꞌmakaawasa miyá wéowe suwaná 3 Ísu séna naaófáꞌó Téfítimo uráimba aúfáífimbo agaimakáin-aaigoni áwáu ímba ísaraawe. Téfítiye wení waásiye táái tówana 4 Téfíti Maníkóní ámáán-daumpaꞌa iyéna Maníkón-aúrankaꞌo makón-tomba imaiyéna wénena wení waási timúwasa naráawe. Mintómbá úwoi-waasi ímbo néꞌómbanifo ámáán-kisau-waasi aantembo néꞌómbaniye. Téfíti mintómbá imaiyéna timúwasa nonkáꞌá Maníkó ímbo aaisambá siyáimbanifo kesí waási miyá owaꞌá aaisambá ímbo seráámbá wésewe. 5 Naaófáꞌá Mósese simátímakain-aai aúfáífinkemba awánaraawe. Maníkóntáfésamo ísámaimo póímo tufúꞌmaimo agáén-kwaasi óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa kísau wémaesa saagaan-kánááwáráꞌá kísau máéwasa miyámó ontáfésa ímba aaí simátinkesa sésa sáwíꞌa wéowe ímba wésewe. 6 Simátimeꞌa súne. Kempímbá wémaunda-kisaugo óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo wémaen-kisaugomba íyáákaraifo saagaan-kánáá ámáán-kisau-waasi kísau máéntafeꞌo ímba sáwíꞌa owémó senkákémbá kesí kísau-waasisafeꞌa sáwíꞌa wéowe ímba seró. 7 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó séna

póímo tufúꞌmaimo agaimáímo símémba kanaán-ifo tirumbó wéuwatinkaamba óraaꞌ-aamoi wéune

siyáimba minááígóní áwáumo iséꞌo arááíwaekaa ímbo sáwíꞌo uráan-kwaasi aaifimbá ímba maitínkááwaisino. 8 Wíyómpakemba waási úranko póꞌa saagaan-kánááráꞌó káráwiyaundawi úmpo saagaan-kánááráꞌó waásimo kísau máémba kendén-iye Ísu siyáiye.

Ayáámbo kemporaráin-kwaasigon-aai.

Mááka 3:1-6, Rúku 6:6-11

9 Ísu mifáꞌá tuwéna ámáán-daumpaꞌo iyúwana 10 moóráwigo ayáámbo kemporarón-kwaasi mérowasa aaifimbá maenkánae sésa Ísumba áísai esa sésa saagaan-kánáá kísau aambá fáíꞌmakaan-kanaa póna áíꞌo in-kwáásí asófankai-kisau maínda ámáámba taraisíni ína taraisíníyo suwaná 11 Ísu tísai ena séna kempínkémbá kentí sipisípi-poraaꞌo saagaan-kánááráꞌó maipímbó kúwáfekainaꞌo éꞌa ááéma mósá farántuwanaao. Ewé éꞌa miyá íyamba 12 waásigo sipisípi-poigomba íyáákaraimba póna saagaan-kánáá áíꞌo índa-waasi asófankaiyamba kaweꞌá éna ámáámba ímba taraisíníye simátimena 13 ayáámbo kemporarón-kwaasigontafena séna enayáámba fárútuwaao súwana ayáámba fárútuwowana kaweꞌá uwánkowana fíꞌon-ayaankaamba úwasa 14 ámáán-kawaa-waasi ámáán-daumpakemba kumésa Ísumba tufuwíyanamo puwínda-aai siyáawe.

Ísu Maníkóní kísau-waasigon-aai.

15 Tufuwíyanamo puwínda-aaimo sumbá Ísu iséna mimbáráfáꞌá tuwówasa sáwífaꞌnanka wembá arááíwáúwana tíꞌo ún-kwaasi seyaafáꞌá asófatinkena 16 óraaka séna kemó uwátinkaunda-aai ímba simátíméro siyáiye. 17 Miyámó úmba naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya siyónkaꞌa póna Ísu miyá uráiye. Áísáya agaimaréna séna Maníkó séna

18 wembá íyáfasinankaraunana kesí kísau-waasi isaꞌá wen-ímáyáá wéeꞌa aamoí wéuwankeꞌa aaí senaná kesí ámútanko weséꞌa mérainana fíꞌo-fiꞌon-kwaasi seyaafáꞌnánká kesí arupíse-aai simátimena 19 ímba aaisambá tiyéna ímba óraaka séna naaópaꞌa wénena ímba óraaka séna 20 Maníkómpáꞌó ímbo fasiꞌámaimo méraan-kwaasi ímba tiyuwéna kaweꞌá uwátinkainiye. Miyá úmae iyéna kísau maimaé iyéna ímba ifátuwainana kesí arupíse-aaigo íyáákena wérainasa 21 fíꞌonkaa-waasi wenáwíꞌa isésa sésa

éraiꞌa súwaꞌnai índawin-iye sénááwe

Maníkó siyáiye siyónkaꞌa póna Ísu miyá uráiye.

Ísunte Píyésepurinte-taai.

Mááka 3:20-30, Rúku 11:14-23, 12:10, Rúku 6:43-45

22 Moóráwigomba wenarumpimbá sáwí-amutamba mérowana póna minkwáásígó ímba aaí wésuwana aúramba kafíkówasa áíꞌmaesa Ísumpaꞌa máánkówana Ísu maisuwéna minkwáásígómbá kaweꞌá uwánkowana wemá aaí súwana aúramba awánówasa 23 sáwífaꞌnanka táátafesa ésa sésa miwá Téfítin-andafakemba paápé íníyemo siyáawiyaꞌi fíꞌowawaꞌiyo suwasá 24 ámáán-kawaa-waasi minááí isésa karoꞌá sésa ímbanifo sáwí-amutantonti kawáágón-áwíꞌa Píyésepuri fasiꞌaémbá ámísana tokéna póna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiye siyáawe.

25 Suwaná Ísu miwímó un-ímáyáá iséna simátimena séna moórá-andamo tiyésamo ésa tuwínkaaꞌ-urésa mésa ímba fasiꞌámai méranaawe. Moórá-naoparaꞌi moórá-akunaꞌi aaimó tuwíntáán-akumba pósa tuwínkaaꞌ-urésa ímba fasiꞌámai méranaawe. 26 Waántáwankoni waásimo tiyésamo tuwínkaaꞌo ésamo ésa ímba fasiꞌámai méranaawe. Kentáféꞌo sembá Píyésepuri fasiꞌaémbá ámísana tokéna póna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiyemo sembá 27 énifo Píyésepurini fasiꞌaénkáꞌó sáwí-amutambo wémaitiyuwaundarakaa kentí waásiwaraꞌa Píyésepurini fasiꞌaénkáꞌá sáwí-amutamba maitiyúwáísino. Miyán-ááímó síyasamo ésa kentí waási karoꞌá sewé sénááwe. 28 Énifo kemá Maníkóní ámútankoni fasiꞌaénkáꞌá sáwí-amutambo maitiyuwáúndasafena Maníkóní fasiꞌaémbá kempímbá paápé isaꞌá wéawanaawe.

29 Moórá-aai imáyáan-oro. Moóráwigo moórá-nankoni afowámó fasiꞌaéwímó mérainanamo éna mindáúmpákén-úmémbó maíndasafenamo éna ímba úwoi íyáferainifo miwá mindánkóní afowámbá ándá káráꞌumankenamo éna kanaaꞌá íyáfekena wení moparáwímbá umémbá máíníye.

30 Kembá ímba súwaꞌnai esa kesí namuro-wáásíyáámbán-owe. Ímba súwaꞌnai esa waási túwaandu úmai símémba moórá-mora uwáguraawe.

31 Mindásafeꞌo simátíménda ísáaro. Waási sáwí-kisau wémaesa símai sáwíꞌo uwátínkáámba mindá Maníkó maitiyuwáínífo Maníkóní ámútankontafesa símai sáwíꞌo uwánkaiyamba mindá Maníkó ímba maitiyuwáíníye. 32 Kembá waási úrankomba símai sáwíꞌo uwásinkaiyamba mindá Maníkó maitiyuwáínífo Ufaen-ámútánkóntáfésa símai sáwíꞌo uwánkaiyamba mindá Maníkó ímba maitiyuwéna káféꞌwara ánaaenkwaraꞌa ímba maitiyuwáíníye.

33 Kawe-táígó kaweꞌ-árámbá íyáísana sáwí-taigo sáwí-aramba wéiyaifo taaéramba awánésa kawe-táígón-aramban-iye. Sáwí-taigon-aramban-iye wésewe. 34 Iyánkó póígon-araaꞌan-owe. Sáwíꞌ-aantembo

on-kwáásí méꞌa póꞌa ímba kanaaꞌá kaweꞌ-ááí wésewe. Tirumpimbá wérain-imayaasamba wésewe. 35 Kaweꞌ-wáásí kaweꞌ-ímáyááfínkémbá kawe-kísáú máéwasa sáwí-waasi sáwí-imayaafinkemba sáwí-kisau wémaefo sáwí-waasi éꞌa sáwí-aai wésewe.

36 Simátíménda ísáaro. Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai índa-kanaa tínda úwoi-aaimo fíꞌo-fiꞌon-aaimo siyáantafena tísai íníye. 37 Kaweꞌ-ááímó siyáan-kwaasisafenamo éna arupíse-waasin-owe Maníkó séna sáwí-aaimo siyáan-kwaasisafenamo éna sáwí-waasin-owe síníye Ísu siyáiye.

Ímbo awánáúnda-kisau mauwómó siyáan-aai.

Mááka 8:12, Rúku 11:29-32

38 Súwasa tuwímbai ámáán-kawaa-waasiye ámáámba sun-kwáásíyé Ísumo sáwí-aaimo sínda isánae sésa óraakoo éraira Maníkómpákéná kunkáanai ímbo awánáúnda-kisau máínata awánaano suwaná 39 Ísu séna káféꞌo méraan-kwaasi sáwí-waasi éꞌa Maníkóntáféꞌa ímba imáyáa éꞌa kentáféꞌa wéseꞌa Maníkómó aiꞌmákainamo e ímba awánáúnda-kisau máínata awánaanomo sembá naaófáꞌá Maníkó Yónaambo uráintemba kembá miyá ínífo minááí imáyáan-oro. 40 Naaófáꞌó óraaꞌ-mofaako Yónaambo nawíkowanamo kaumbo-kánáámó arumpimbó méraintemba kemá waási úranko kaumbo-kánáá maipímbá ménaumne. 41 Yónaa kaumbo-kánáá óraaꞌ-mofaako arumpimbá mérowana mín-kwituwówana minkákémbá Nínéfa-naopaꞌa Maníkón-aai kosimátimuwasa isésa sáwí-awauma tuwésa Maníkón-aai ísaraawe. Káféꞌa Yónaambo íyáákaraundawi méraunaꞌa kesáái ímba wéisaamba póna ánaaemba Maníkó waásimo méraawini áwáusafenamo tísai índa-kanaamo tínda Nínéfa-naopaken-kwaasi kembiwí aaifimbá maitinkésa sésa Yónaan-aai iséta sáwí-awauma tukáundasaanifo Yónaamba íyáákaraiwai kentí naaópaꞌa mérowaꞌa wenáái ímba iséꞌa sáwí-awauma ímba tukáawe Nínéfa-naopaken-kwaasi sénááwe. 42 Naaófáꞌá kentíwáꞌnáraꞌa káráwiyowin-awiꞌa Soromoní kaweꞌ-ímáyááfínkémbá aaí wésimatimuwana moórá-ininko némpaken-kawaa-ininko Soromonin-áái koisánae séna wémena kuráiye. Káféꞌa kemá Soromonimbá íyáákaraundawi méraunaꞌa kesáái ímba ísáámba póna ánaaemba Maníkó waásimo méraawini áwáusafenamo tísai índa-kanaamo tínda minínínkó kembiwí aaifimbá maitinkéna séna kemá némpakemba Soromonin-áái taísaraumpo Soromonimbó íyáákaraiwai kempáꞌá mérowaꞌa wenáái ísómba ímba ísámai kaweꞌá uráawe síníye Ísu siyáiye.

Sáwí-amutanko kouwékáin-aai.

Rúku 11:24-26

43 Ísu minááí simátimena séna waási arumpinkémbá sáwí-amutanko auwéna máásai-marafaꞌa nombá ímbo wéraipaꞌa kowénena séna nááfara ménaumno séna saafá uwááena 44 séna tauweréꞌa kesí naambá waásigon-arumpimba póꞌa koménaumne simásuwena téna taawánaimba mindánkómbá kankambá wiyúꞌmai kaweꞌá uwásukaisana taawánéna 45 tauweréna afakaeté-sawi-amutamba miwítí sáwí-kisau óraaꞌa uráawi tíꞌmaena minkwáásígón-arumpimba taméraawana moórá-sawi-amutanko arumpimbá méraisana minkwáásígó sáwíꞌa úmai méraisasa ánaaemba sáwífa-sawi-amutamba méraawana wemá óraa-sawiꞌa úmai méraiye. Miyáumai káféꞌo méraan-kwaasi sáwí-kisau wémaesa óraa-sawiꞌa úmaesa iyónááwe Ísu siyáiye.

Ísun-anówawe áfárawaisai-taai.

Mááka 3:31-35, Rúku 8:19-21

46 Ísu wésimatimuwasa Ísun-anówawe Ísun-áfárawaisaiye tésa aaimó simámiyantafesa máápaꞌa tamérowana 47 moóráwigo Ísuntafena séna enanówe enáfárawaisaiye aaí simámenaesa máápaꞌa taméraawe súwana 48 Ísu séna kesinó nááwaꞌiyo. Kesífárawaisai nááwiyaꞌo séna 49 ayáántamba wení kísau-waasi aráátimena séna kesinó kesífárawaawi méraawe. 50 Kesifo wíyómpakewi siyáintemba wéowi kesinówe kesúnafaraawinen-owe Ísu siyaíye.

13

Moóráwigo ánáuntumbo tuꞌmakáin-aai.

Mááka 4:1-20, Rúku 8:4-15

1 Minkánáá Ísu naaúmpaꞌa tuwéna Káríri-nonkwaaunkoni áwáífaꞌa koména aaimó simátimindasafena kúwasa 2 sáwífaꞌnanka tóso ésa ewaaꞌá tamérontafena nompín-táómpimba íyátena imérowasa minkwáásísómbá nonkwaaúnkóní áwáífaꞌa mérowana fíꞌo-fiꞌon-aai waéꞌmai simátímakaiye. 3 Moórá-aai simátimena séna moóráwigo ánáuntumba maimaéna kísaufaꞌa wéwena 4 mátuꞌmaraisana tuwímbai-anauntumba aampaꞌá kuwéraisana numagó fáíꞌnasukaiye. 5 Tuwímbai-anauntumba óntankwaraꞌ-marafimba kuwéna paákáꞌ-máráfímbá póna minúwóíyáán-úmai óraaꞌa isaná 6 aaꞌá kaisaná amímá yáátáákaꞌa ímba kunkéna aáénkaguraiye. 7 Tuwímbai-anauntumba karaampaꞌá kuwéna kárúraisana karaan-tantáákó fandundupásukaiye. 8 Tuwímbai-anauntumba kaweꞌ-máráfímbá kuwéna karuwéna óraaꞌa éna arambá imái sáwífaꞌ-aramba iyéna tuwímbai íyáákarain-aramba íyáísana tuwímbai imaimái-aramba iyáiye. 9 Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

10 Ísu súwasa wení kísau-waasi wempáꞌá tésa taáísai esa sésa wésimatimenda nóra séwa waéꞌmai-aai wésimatimeno suwaná 11 Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aaigoni áwáumo simátimunda Maníkó kembiwí imáyáa tímísaꞌa wéisaafo miwí imáyáa ímba tímakaisasa wéisaantafeꞌa waéꞌmai-aai wésimatimune. 12 Maníkón-aaimo ísámaimo kaweꞌó íyawi Maníkó túwaꞌnai ínasa moórá-aaiwaraꞌa isésa miyámó wéiyanamo éna Maníkó túwaꞌnai ínasa seyaafáꞌ-ááíwáráꞌá isánááwe. Maníkón-aaimo ímbo ísámaimo kaweꞌó ésa karoꞌá sésa kaweꞌ-úmai wéisaumne síyawi tirumpinkémbá minááí maimaínana ímba wérainiye. 13 Ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. Awánaambanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe. Miyámó ontáféꞌa simátimunda waéꞌmai-aai wésimatimune. 14 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya siyáimba miwí miyá wéowe. Áísáya séna

ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. Awánaambanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe. 15 Miwítí imáyáago umbaí wétaisana tááko aaimó isáísáféna awesaraí isaná túranko awánaisafena awesaraí ifo ímbo miyámó ésamo ésa tááꞌo isésamo túrambo awánésamo kesááimo isésamo

miwítí sáwí-imayaamo tuwésamo kempáꞌó tenkakaa sáwí-imayaa maitiyuwéꞌa kaweꞌá uwátinkausino

Maníkó siyáiye Áísáya agaimaréna siyáimba Ísu siyáiye.

16 Ísu minááí simátimena séna simátimeꞌa súne. Kembiwí kaweꞌ-úmaimo awánaamba Maníkó kaweꞌá wéuwatinkaiye. Kaweꞌó úmaimo ísáámba Maníkó kaweꞌá wéuwatinkaiye. 17 Simátíménda ísáaro. Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowiye arupíse úmai mérowiye sáwífaꞌ-waasi kembiwímó wéunda-kisau awánaanten-úmai awánánae sésa umbá ímba awánaraawe. Miwí kembiwímó wéisaanten-úmai isánae sésa umbá ímba ísaraawe Ísu siyáiye.

18 Ísu wení kísau-waasisafena simátimena séna moóráwigo ánáuntumba tuꞌmakáin-aaigoni áwáuma súnda ísáaro. 19 Maníkó wení waásimo kawáánin-aai isésa ímba ísámai kaweꞌá owaná waántáwanko téna tirumpinkémbá tamaimái úwoifaꞌa wétiyuwaiye. Minkwáásí aampaꞌó kuwérain-anauntunkaamba wéowe. 20 Ánáuntumbo óntankwaraꞌ-marafimbo kúmímba maarán-áwáún-iye. Maníkón-aai isésa aamoí ombánifo 21 ímba tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá owasá Maníkón-aaisafesa umbaí tátínkáíntafesa Maníkón-aai ifátukaawe. 22 Ánáuntumbo karaampimbó kúmímba maarán-áwáún-iye. Maníkón-aai ísáámbanifo marapáꞌ-úmbáí-tántáátáfésa imáyáa úmae nésa ónta-imayaa úmae wénesa miyán-ímáyáágó Maníkón-aai faráátasuwaisasa ímba Maníkóní kísau wémaewe. 23 Ánáuntumbo kaweꞌ-máráfímbó kúmímba maarán-áwáún-iye. Maníkón-aai isésa tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá ésa fasiꞌámai mésa Maníkóní kísau maésa wétuwaꞌnai-owasa tuwímbai íyáákamai-kisau maésa wétuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Sáwí-anauntumbo uꞌmakáin-aai.

24 Ísu minááí simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-ááín-iye. Moóráwigo wení kísaufaꞌa kaweꞌ-ánáúntúmbá áwíꞌa wíti uꞌmakáisana 25 moórá-noꞌwaamba ánaoraawaraꞌa

tún-kwaiguráawana namuro-wáásígó téna arambó ímbo íyáí-witiyaan-anauntumba sáwí-anauntumba afufumpimpáꞌá tuꞌmakáisana 26 wíti óraaꞌa éna arambá íyáísana wítiyaan-damaiwaraꞌa óraaꞌa isasá 27 kísau-waasi awánésa kísaugoni afowámpáꞌá tésa sésa kaweꞌ-ánáúntúmbá tuꞌmakáandafimba wítiyaan-damai nááfakena mimpímbá wéraiyo sewaná 28 séna namuro-wáásígó mátuꞌmakaiye sisasá áísai esa sésa káúsuwanaumne sewaná 29 séna ímbanifo wíti káúsuwaafainifo ifátúwéwana 30 wérainana ánaaemba wíti aumbákáínaꞌa tómbó fakaráíyawisafeꞌa senasá misáwí-wítíyáán-dámáí káúmai asááúmai iyamá wégaindafaꞌa tuwésa wíti úramba fákáꞌmai kesí

tón-dáúmpáꞌá maránááwe Ísu siyáiye.

Taaérankon-aai.

Mááka 4:30-34, Rúku 13:18-21

31-32 Ísu maarán-ááíwáráꞌá simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-iye. Moórá kári-taerankon-awiꞌa másítáti mintáígón-aramba ímbo aneꞌó awánaraan-taeramba kísaufaꞌa uꞌmakáawana óraaꞌa éna amaimá mófarena wété uráisana numagó mimpímpáꞌá ánáamba úmarena wémaiye Ísu siyáiye.

33 Ísu maarán-ááíwáráꞌá simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-ááín-iye. Moórá-ininko péréti-tomba agaénae séna kanaráán-tántáákón-áwíꞌa páráwaaꞌa maéna intoráínda-tantaaꞌa kári-tantaaꞌa káúmaraisana wéna intoréna óraaꞌa wéiye

Ísu siyáiye.

34 Ísu waásisomba aaí simátimenae sénamo úmba ímba aforaꞌá siyáifo waéꞌmai-aai aantemba simátímakaiye. 35 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi siyónkaꞌa póna Ísu miyá uráiye.

Wemá agaimaréna séna

simátíménda waéꞌmai-aai simátimenaumne. Maníkó maramá úmaronkaꞌa aúpáꞌó wéron-kisaugon-aai ímbo ísaraan-aai

simátimenaumne siyáiye

agaimaréna siyáimba Ísuntafena siyáiye.

Sáwí-anauntumbo uꞌmakáin-aaigoni áwáu-aai.

36 Ísu minááí simátimena tiyuwéna naaúmpaꞌa iyúwasa wení kísau-waasi wempáꞌá tésa sésa namuro-wáásígómó moóráwigoni kísaufaꞌo sáwí-anauntumbo tuꞌmáráíwaini áwáuma simásimiyo suwaná 37 Ísu séna kaweꞌ-ánáúntúmbó tuꞌmakáiwaini áwáuma kemá waási úranko úne. 38 Kísaugoni áwáuma maramán-iye. Kaweꞌ-ánáúntúnkóní áwáuma Maníkó wení waásimo kawáánin-kwaasin-owe. Sáwí-anauntunkoni áwáuma waántáwankoni waásin-owe. 39 Namuro-wáásígó sáwí-anauntumba tuꞌmakáiwaini áwáuma waántáwankon-iye. Tómbó fakaráíyan-kanaagoni áwáuma maramó taiꞌáínda-kanaan-iye. Tómbó fakaráíyawaini áwáuma Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewin-owe. 40 Námáímo toꞌmáímo iyafímbó agaisuwáíyantemba ánaaen- kanaamo tínda miyá ónááwe. 41 Waási úranko kumpaápé uráundawi kesí kísau-waasi wíyómpakemba tiꞌmáráanasa kesí waásifinkemba sáwí-waasiye fíꞌowimo sáwí-imayaamo timíyasamo sáwí-ambo wéaraaiwaiwiye kuntíꞌmai 42 iyamó wégaipaꞌa tiyuwáíyasa mésa ifiꞌá tésa túwááyaamba umpufuwésa méraiyasa 43 arupísemo úmaimo méraawi Maníkó kentifo kawáánipaꞌa mésa aaꞌó wégaintemba miyá ónááwe. Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

Maníkó waásimo kawáánin-aai.

44 Ísu maarán-ááíwáráꞌá simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-ááín-iye. Fíꞌonkaꞌmaꞌmai-ontamba marafímbá utámarena pukáisana moóráwigo téna taawánéna aamoí éna káátamarena mimbárámá méyámbá índasafena wení óntama maimái tímatuwena óntamba maiyéna mimbárámá koméyánéna mifíꞌónkáꞌmáꞌmáí-óntámbá kofasímbai maiyáiye.

45 Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-ááín-iye. Moóráwigo akaaroróma méyámbaraindasafena naaóꞌ-naoꞌa wénena 46 awánáínda moóráwigo fíꞌonkaꞌmaꞌmai-akaaroroma makáinana awánéna wení óntama maiyéna wétimena óntamba maiyéna mifíꞌónkáꞌmáꞌmáí-ákáárórómá koméyánúmai wémaiye.

47 Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-ááín-iye. Mareꞌmareꞌ-únánkáámbá moóráwigo nompímbá túwáísana fíꞌo-fiꞌom-bofaaꞌa 48 minúnámpímbá ówitawisana fasináíndasafena úmai wéawanaisasa tuwímbai áwaꞌnai úmai fasímbai áámááífaꞌa makésa kaweꞌ-mófááꞌá unáámpímbá fáítesa sáwí-mofaaꞌa ifáꞌá wétuwaawe. 49 Ánaaen-kanaamo tínda miyá íníye. Wíyómpaken-kisau-waasi kaweꞌ-wáásífínkémbá sáwí-waasisomba tíꞌmai 50 iyamó wégaindafaꞌa tuwáíyasa ifiꞌá tésa tíꞌo índasafesa túwááyaamba umpufuwónááwe simásuwena 51 wení kísau-waasisafena tísai ena séna simátimunda-aaigoni áwáuma éra isááo súwasa ewé suwaná 52 Ísu simátimena séna ísáámba simátimunda-aai simátíméro. Moóráwigo naankón-afowá wení naaúmpaꞌa ááéraan-tantaaꞌe aú-tantaaꞌe wéraisana tuwímbai wení waási wétimiye. Miwání afowámó wétimintemba miyáumai ááéraan-amaampinkene Maníkó wení waásimo kawáánin-aaifinkene simátíméro Ísu siyáiye.

Násaretifakewi Ísumba tínaaembo uwánkaraan-aai.

Mááka 6:1-6, Rúku 4:16-30

53 Ísu minááí simátimena mimbáráfáꞌá tuwéna 54 wenamáápaꞌa kúmba miwítí ámáán-daumpaꞌa iyéna aaí simátimuwasa táátafesa ésa sésa nááfakena kaweꞌ-ímáyáá maiyénawa kaweꞌ-ááí wésimasimenasaawa nááwawa fasiꞌaémbá ámísanawa kawe-kísáú ímbo awánáúnda-kisau wémaiyo. 55 Kesáámó awánáúnda wení kísau taaisambó tuwímbai-tantaaꞌo wéiwain-aaninkon-iye. Máríyaan-áánimba éna Yémísiye Yósepiye Sáímoniye Yúndasi-iyai tuwaaón-iye. 56 Wenáúnafaꞌa maankáꞌá méraawe. 57 Maankákéwí éna úwoi-waasin-ifo nááfakena minááí isénawa mifásíꞌáémbá maiyénawa wésiyo sésa kaorésa tínaaemba uwámúwana Ísu simátimena séna Maníkón-aai simátímíwai fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa wénisasa wenáwíꞌa mósá wémaraafo wení naaópaꞌo koméraimba wenamááraa sésa kesáámó úndanten-kwaasin-iye

sésa wenáwíꞌa ímba mósá makáawe Ísu siyáiye.

58 Kesáámó úndanten-kwaasi éna ímba súwaꞌnai íníye suntáféna ímbo awánon-kisau moórá-mora-kisau aantemba maiyáiye.

14

Yóni nombó maitínkaraiwai pukáin-aai.

Mááka 6:14-29, Rúku 3:19-20, Rúku 9:7-9

1 Minkánáá Ísuni kísaugon-aai símae íyúwana Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti minááí iséna 2 wení kísau-waasisafena séna minkwáásígó Yóni nombó maitínkaraiwain-iye. Pukáimpinkemba íyáfasinkena póna fasiꞌaémbá wempímbá wéraisana miyán-kísáú wémaiye siyáiye. 3-4 Ááéma Éroti wenáfákon-awaaininkon-awiꞌa Érótíyasimba maiyówana Yóni séna enáfákon-awaainimba aambá fáíꞌmakaawa maiyáane símasimaꞌa wéuwana Éroti tiꞌmarówasa Yónimba koáíꞌmaesa ándáfaꞌa máánkarowana 5 Éroti Yónimba tufuwónae súmba waási táároi inkaiséna ímba tufukáiye. Waási Yónintafesa sésa Maníkón-aai simátímíwain-iye suwaná Éroti séna Yónimba tufúwónasa aaisambá siyónááwe séna ímba tufuwéna mérowana 6 wembó maꞌánkaron-kanaamo túwana óraa-tanomba kaumái sáwífaꞌ-waasi tímúwasa nowaná Érótíyasin-ayaamunko téna túrankaꞌa araimá marówana Éroti aamoí uwánkena 7 minárásígóntáféna séna nóin-tantaatafenawa wéankaiya simásímínaꞌa áméno. Éraiꞌa súmpo sísai inaꞌá áméno súwana 8 anówamba koáísai ena súwana anówama aaí súwana Érotimpaꞌa téna séna Yóni nombó maitínkáíwai anuwarambá kambísámai aꞌnómbá táúfapimba maꞌmái simiyó súwana 9 iséna arumbá wéumbanifo aifaꞌá fasiꞌaén-ááí siyáin-aai imáyáa éna tómbó naan-kwáásíwáráꞌá ísaraantafenawe séna ímba aꞌáo sénae séna 10 moóráwigomba aiꞌmarówana ándáfakemba Yónimba anuwarambá kambísámai aꞌnómbá 11 táúfapimba maimaéna minárásígómbá máamuwana maimaéna anówamba máamuwasa 12 Yónini kísau-waasi isésa anómba komaimái utánkesa Ísumpaꞌa tésa tasimámakaawe.

Ánaaemba Éroti Ísuni kísaugon-aai iséna séna minkwáásígó Yóni nombó maitínkaraiwai éna pukáimpinkemba íyáfasinkena póna fasiꞌaémbá wempímbá wéraisana miyán-kísáú wémaiye Éroti siyáiye.

Ísu sáwífaꞌ-waasi tómbó tímakain-aai.

Mááka 6:31-44, Rúku 9:10-17, Yóni 6:1-13

13 Yóni puwúmba wení kísau-waasi Ísumba simámúwana iséna tuwéna wení kísau-waasiye nompín-táómpimba íyátena waásimo ímbo méraiyapata kónae séna kúmba naaóꞌ-naokewi minááí isésa marapáꞌá tóso uwaná nompín-táómpimba wéna 14 marapáꞌá kumúmba misáwífáꞌ-wáásí tuwánéna arumbá uwátinkena tíꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye.

15 Ísu asófatinkowasa fenómpinkaꞌa wení kísau-waasi wempáꞌá tésa sésa ímba sáwífaꞌ-waasi méraapaꞌan-ifo fenáíndafinkaꞌa tiꞌmárénasa ewaaꞌ-náópimpaꞌa wénesa tómbá méyámbáráaro suwaná 16 Ísu séna tóntááꞌa ímba wíyamba tómbá tíméro súwasa 17 miwí sésa kári-tomba séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá wéraifo sáwífaꞌ-waasifimba ímba kanaán-íníye suwaná 18 Ísu maimaéꞌa másíméro séna 19 sáwífaꞌ-waasisafena maraꞌá méraaro séna séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá maisoréna wíyómpaꞌa kararéna Maníkóntáféna súwi simásuwena mintómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa misáwífáꞌ-wáásí tímúwasa 20-21 seyaafáꞌnánká nowaná tímúꞌa fówasa sáwífaꞌa 5,000 waaima uwasá aarewé iyámpóíwaraꞌe miyáumai-waasi nowaná tímúꞌa fówasa Ísuni kísau-waasi mintón-ayai sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampimba fáítuwana ówitaraiye.

Ísu non-afóforaꞌo kuráin-aai.

Mááka 6:45-52, Yóni 6:16-21

22 Fáítuwana ówitowana minkákémbá Ísu wení kísau-waasi tiꞌmaréna séna kesí aifaꞌá nompín-táómpimba íyáteꞌa menáípáꞌ-náópaꞌa koró. Misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmaré séꞌa kentí naaóꞌ-naoꞌa koró simátimenaumne séna 23 misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmarówasa miwítí naaóꞌ-naoꞌa kuwaná Maníkómpáꞌó inaimó síndasafena omápaꞌa imérowana nóꞌwaamba túnkúwana Ísu weyáá mérowasa 24 wení kísau-waasi nompín-táómpimba non-afufumpá mérowana maramá nénkaꞌa wérowana óraa-fiyunda toꞌmaé téna mintáómba tataꞌótoꞌmarowasa ímba kumbá 25 siyarónkaꞌa Ísu non-afóforaꞌa maréna wení kísau-waasimo méronkaꞌa túwasa 26 non-afóforaꞌo wénumba awánésa táátafesa ésa tinekembá tataꞌá wéuwasa sésa waántágo wéniye suwaná 27 Ísu minúwóíyáán-úmai séna tááꞌa ifó aánoꞌa méraaro. Kemá úne súwana 28 Pítaa simámena séna emó Fasiꞌaénkó úrambo éma sinaꞌá non-afóforaꞌa emó méraandafaꞌa konó súwana 29 Ísu séna kanaán-ifo tiyó súwana nompín-táómpinkemba ásáfena non-afóforaꞌa Ísumo méropaꞌa kúmba 30 kaweꞌá úmaena kúmba óraa-fiyundamo toróntafena imáyáa éna inkaisúmba nompímbá kúwáfekoraꞌnara wéena óraakaꞌa séna Fasiꞌaénkóo kembá taꞌótoraao súwana 31 Ísu minúwóíyáán-úmai ayáámba fárúꞌmai taꞌótorena séna óraa-fiyundamo tóráíntafe sáwí-imayaa e kesí fasiꞌaéntáfémo ímbo imáyáamo óndasafe kúwáferaane. Kesí fasiꞌaéntáfé ímba kaeꞌ-ímáyáán-uwo séna 32 mindárai nompín-táómpimba íyátoyana óraa-fiyundago mafaúwasa 33 nompín-táómpimba mérowi Ísun-imayaa mósá marésa sésa éraiꞌa Maníkón-ááninko óne siyáawe.

Ísu Kénésárétifaꞌa tíꞌo ún-kwaasimo asófatinkarain-aai.

Mááka 6:53-56

34 Éraiꞌa Maníkón-ááninko óne sésa waaúnkóní menáípáꞌá Kénésáréti-marafaꞌa kumbá marapáꞌá kúmúwasa 35 mimbápákén-kwáásí Ísumba awíyésa Ísun-iye sésa naaóꞌ-naoꞌa simátimesa Ísumo tamaún-aai isésa tíꞌo ún-kwaasi tíꞌmaesa tóso ésa 36 sésa ení unáánkwátóigoni áráíyaꞌa taꞌótoraiyana tíꞌa étinkainkwae suwasá taꞌótórówana tíꞌa étínkaraiye.

15

Tíwáꞌnáti ámáámbo siyáan-aai.

Mááka 7:1-13

1 Ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yérúsaremu-naopakemba Ísumo méropaꞌa tésa sésa 2 ení kísau-waasi nóra isasawá kentáá síwáꞌnáti ámáámba ímba arááíwaesawa tiyáámba ímba non-kwiyésawa tómbá wénaao suwaná 3 Ísu séna kentíwáꞌnámo simátímakaan-amaamba arááíwaeꞌa Maníkóní ámáámba wétaraisomba nóra séra miyá wéoo. 4 Maníkó séna kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌan-oro. Énifo anófoimo sáwíkaambo simátinkaindawimba tufuwíyana puwíníye Maníkó siyáifo 5 kembiwímó siyáamba moóráwigo anófoisafena simátimena séna moórá-tantaaꞌa Maníkóndén-ifo ímba kanaaꞌá timénaumne siyéna anófoi ímba wétuwaꞌnai-iye. Miyámó ontáféꞌa kanaán-iye wésewe. 6 Miyá-sáwíꞌó ontáféꞌa Maníkón-aai tuwéꞌa kentíwáꞌnáti ámáámba wéaraaiwaewe. 7 Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-owe. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya kembiwísáféna éraiꞌ-aai agaimaréna séna Maníkó séna

8 maawí kesúwíꞌa tóikaken-aantemba sésa ken-ímáyáá ímba tirumpimbá wéraiye. 9 Waásiti ámáámba símai paápé ombánifo Maníkóní ámáámban-iye karoꞌó sembá miyáráán-úmai ken-ímáyáá karoꞌ-ímáyáá mósá wémaraawe

Maníkómó siyáiye Áísáya símai agaimakáiye Ísu siyáiye.

Waásimo sáwíꞌo uwátínkáín-tantaakon-aai.

Mááka 7:14-23

10 Ísu minááí simátimena waásisafena teró súwasa wempáꞌá tuwaná séna simátíménda iséꞌa kaweꞌán-oro. 11 Máápaken-tantaaꞌo naawáí ímba waási sáwíꞌa wéuwatinkaifo tirumpinkén-ááígó aantemba waási sáwíꞌa wéuwatinkaiye siyáiye.

12 Súwasa Ísuni kísau-waasi wempáꞌá tésa sésa ámáán-kawaa-waasi emó simátimenda-aai isésa aaisambá aéésa kaóráámba ína isaánó suwaná 13 Ísu séna kesifo wíyómpakewi ímbo uꞌmakáin-anauntumbo éna káúsuwainiye. 14 Ámáán-kawaa-waasi-taaisafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. Miwí ímbo aambó awánaankakemba tóikakemba karoꞌá simátimesa sésa aambá aráátimenaumne wésewe. Moórá aúgafitawi moórá aúgafitawimba ayáán-toꞌmaesarai ímba kanaaꞌá kóyááfo miyámó ésaraimo ésarai maipímbá kotanaa fáyááye súwana 15 Pítaa séna waéꞌmai-aaimo simátimenda-aaigoni áwáuma simásimiyo súwana 16 Ísu séna kenkwáráꞌá ímba tááko péé wésisaꞌa ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá uráawe. 17 Máápaken-tantaaꞌo naawí tindáámpáꞌá kúwátúsúwinifo 18 aaimó wésemba tirumpinkén-ímáyáágó éna mindá waási sáwíꞌa wéuwatinkaiye. 19 Tirumpin-ímáyááfínkémbá sáwí-imayaa ésa tínkamiyasamo puwíyasamo ésa aare-úmémbá ésa waai-úmémbá ésa seyaafá-tántááꞌá umémbá ésa karoꞌ-ááí simátinkesa símai sáwíꞌa uwátinkesa 20 miyá-sáwíꞌó wéomba tirumpinkén-ímáyáágó waási sáwíꞌa wéuwatinkaifo tiyáámbo ímbo non-kwiyésamo tómbó wénaamba miwá ímba waási sáwíꞌa wéuwatinkaiye Ísu siyáiye.

Kénaani-marafaken-ininkon-aai.

Mááka 7:24-30

21 Ísu minááí simátimena wení kísau-waasi tíꞌmaena Táyaa-naopaꞌe Sáíndóni-naopaꞌe mináémpáꞌó kúmba 22 mináémpákén-ínínkó ímba Yúndaa-inimba póna Kénaani-ininko Ísumpaꞌa téna óraaka séna óraakoo Téfítin-andafakewi arumbá uwásinkaao. Sáwí-amutamba kesiyáámúnkon-arumpimba méraisana sáwíꞌa úmai méraiye súwana 23 Ísu iséna ímba aaí súwasa wení kísau-waasi wempáꞌá tésa óraaka sésa aiꞌmátuwaao. Aasiyaasí miyá sifáínifo suwaná 24 Ísu séna Maníkó siꞌmákaisaꞌa Ísareri-waasi aantemba túwaꞌnai eꞌa Ísareri-waasimo sipisípi-poiyaan-úmaimo wété wéowi wétuwaꞌnai-une súwana 25 minínínkó Ísun-amándáraꞌa maraꞌá kumbaéna séna óraakoo súwaꞌnai uwo súwana 26 Ísu séna iyámpóíti tómbá maimái iyámbá timúnafo miyáumai Ísareri-waasimo túwaꞌnai úndantemba emá fíꞌonkaa-inimba ónda póꞌa áwaꞌnai únafo súne súwana 27 minínínkó séna óraakoo éraiꞌa sémpo iyánkón-afowá ewé sínana tón-ayai tawémandaiye. Miyáumai fíꞌonkaa-ininkon-iye sínana kanaán-ína súwaꞌnai ínono súwana 28 Ísu séna kentáfé fasiꞌámai méraanda-ininko sénda póꞌa miyá ónaumne séna minkánáá ayáámúnkomba asófankaraiye.

Ísu sáwífaꞌnanka asófatinkarain-aai.

29 Asófankena kúmba Káríri-waaunkoni áwáífaꞌa kógáramai omápaꞌa maraꞌá imérowasa 30 sáwífaꞌ-waasi wemó méropaꞌa kumbá tísamaimo táúnkon-kwaasiye tiyáántámbo káénkuron-kwaasiye túrambo kafíkón-kwaasiye aaimó ímbo sun-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo

ún-kwaasi tíꞌmaesa wenaísamaifimba mótinkowana asófatinkowasa 31 tísamaimo táúnkon-kwaasi kaweꞌá uwasá tiyáántámbo káénkuron-kwaasi kaweꞌá uwasá túrambo kafíkón-kwaasi kaweꞌ-úmai awánowasa aaimó ímbo sun-kwáásí aaí suwasá misáwífáꞌnánká awánésa áfááraumai tááꞌa úwasa Ísareri-waasiti Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá makáawe.

Ísu anekaꞌá tómbó tímakain-aai.

Mááka 8:1-10

32 Maníkón-áwíꞌa mósá marówana Ísu wení kísau-waasi táántowasa tuwaná séna maankwáásísómbá kaumbo-kánáá keséꞌa taméraawana tómbó maimaé tiyáamba taíꞌáísaꞌa sirumbá uwátinkaumne. Tiꞌmáráanasa miwítí naaóꞌ-naoꞌa kónááfo aampaꞌó wíyamba táái táínasa púwófainiye súwasa 33 wení kísau-waasi sésa máásai-marafaꞌa sáwífaꞌ-waasin-ofo nááfaken-tona maimáíya timénaumno suwaná 34 Ísu tísai ena séna nóraumai-tona wéraiyo súwasa afakaeté-tomba wéraisana sesimáí-mofaaꞌwaraꞌa wéraiye suwaná 35 minkwáásísóntáféna séna maraꞌ-méraaro séna 36 afakaeté-tone mófááꞌe maisoréna Maníkóntáféna súwiyo séna mintómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa minkwáásísómbá tímúwasa 37-38 seyaafáꞌnánká nowaná tímúꞌa fówasa sáwífaꞌ-waasi 4,000 waaima uwasá aarewé iyámpóíwaraꞌe miyáumai-waasi nowaná tímúꞌa fówasa wení kísau-waasi mintón-ayaimo túwómba afakaeté-unampimba fáítuwana ówitowana 39 Ísu misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmaréna wení kísau-waasiyeꞌa nompín-táómpimba íyátesa Mágátani-aempaꞌa kuráawe.

16

Ímbo awánáúnda-kisau mauwómó siyáan-aai.

Mááka 8:11-13, Rúku 12:54-56

1 Mifáꞌá Ísu mérowasa ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasiye Ísumo sáwí-aaimo sínda isánae sésa Ísumpaꞌa tésa sésa éraira Maníkómpákéná kunkáanai ímbo awánáúnda-kisau máínata awánaano suwaná 2 Ísu séna fénáímpinkaꞌo awánaamba aafáúmá naaeríríꞌa isaꞌá séꞌa aafáyáa aaꞌá káíníye séꞌa 3 aafáyáaraꞌa awánaamba ainánkó aafáúmá káátasuwaisaꞌa séꞌa káféꞌa aaꞌá tíníye wésewe. Wíyómpaꞌo awánéꞌo ombá séꞌa aaꞌá káíníye. Aaꞌá tíníye wésemba miyán-tántáákóní áwáuma awánaambanifo Maníkómó káféꞌo wéin-tantaakoni áwáuma ímba awánaraawe. 4 Káféꞌo méraan-kwaasi sáwí-waasi éꞌa Maníkóntáféꞌa ímba imáyáa éꞌa kentáféꞌa wéseꞌa Maníkómó aiꞌmákainamo e ímba awánáúnda-kisau máínata awánaanomo wésemba naaófáꞌá Maníkó Yónaambo uráintemba kembá miyá ínífo minááí imáyáan-oro. Naaófáꞌó óraaꞌ-mofaako Yónaambo nawíkowanamo kaumbo-kánáámó arumpimbó méraintemba kemá kaumbo-kánáá maipímbá ménaumne Ísu séna tiyuwéna kuráiye.

Ímba kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí-iꞌa orómó siyáin-aai.

Mááka 8:14-21

5 Tiyuwéna kúmba Ísu wení kísau-waasiye nonkwaaúnkóní menáípáꞌó kumbá marapáꞌá kumésa wení kísau-waasi péréti-tomba ímbo máúmba tuwinkésa kuwaná 6 Ísu ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí owé-ímáyáá éna wení kísau-waasi simátimena séna intóráín-tantaaꞌa kári-tantaaꞌa moórá-tonkon-awiꞌa péréti mimpímbá márááwanamo intoréna óraaꞌo intembá ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasisafeꞌa imáyáa éꞌa kentúma káráwiyoro súwasa 7 keáímbá sésa nóra sénawa miyá wésiyo. Péréti-tomba ímba maimaéta túnanasa miyá wésiye suwaná 8 Ísu keáímbó wésun-aai iséna nóra séra tómbá ímba wéraiye-aai wéseo. Kári-timankunkumban-ifo kentáféꞌa timankúnkúmba oro. 9 Kanaaꞌá tómbá timénaumpo ááémo uráundawini áwáuma ímba tááko péé wésiye. Séfataase-tombo tafántafan-úmaimo sáwífaꞌa 5,000 waasi timéwánasa naráamba mintón-ayai nóraumai-unampina fáíturaawara kemó uráundawini áwáuma ímba awánaraawe. 10 Afakaeté-tombo tafántafan-úmaimo sáwífaꞌa 4,000 waasi timéwánasamo naráamba mintón-ayai nóraumai-unampina fáíturaawara kemó uráundawini áwáuma ímba awánaraawe. 11 Ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasisafeꞌa imáyáa éꞌa pérétimo intóráín-tantaatafeꞌa kentúma káráwiyoro-aaimo súnda ímba péréti-tontafeꞌa wésumpo nóra séra ímba ísaraao súwana 12 tááko péé súwasa minááígóní áwáuma ísówana péréti-tontafena ímba siyáifo ámáán-kawaa-waasiye Sátúsi-amaan-kawaa-waasiye tááisafena séna káráwiyeꞌa méraaro siyáiye.

Pítaa Ísuni áwáumo siyáin-aai.

Mááka 8:27-30, Rúku 9:18-21

13 Ísu Sísááríya Fírípái-naoꞌ-aempaꞌo kúmba wení kísau-waasi tísai ena séna seyaafáꞌnánká kembá waási úrankontafesa nóran-kwaasiyewa wéseo súwasa 14 miwí tuwímbai sésa emá Yóni nombó maitinkáándawi óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawin-awiꞌa Íráiyaa óne sewasá tuwímbai naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawin-awiꞌa Yérémaya óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakaawifinkemba moóráwigo óne wésewe suwaná 15 Ísu séna kembiwí kentáféꞌa nóran-kwaasiyewa wéseo súwana 16 Sáímoni Pítaa séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba Yúndaa-waasisa wéamuꞌmaraundawisa óne. Maníkó fasiꞌaénkwáráwín-ááninko óne Pítaa súwana 17 Ísu séna Sáímoni Yónaan-ááninko ónana Maníkó kaweꞌá wéuwankaiye. Kesí ááinkoni áwáumo sénda waási ímba simáméfo kesifo wíyómpakewi minááí embá simámísa isáánda póna Maníkó embá kaweꞌá wéuwankaiye. 18 Simátimeꞌa súne. Enáwíꞌa Pítaawemo wésemba mináwíkóní áwáuma óntamban-iye. Óraaꞌ-ontankaꞌa kesí naankáámbá ondá mindánkáámbá kesí waási-iꞌa owaná púwó-fasiꞌaenko ímba íyáákainiye. 19 Maníkó wení waásimo wégarawi-fasiꞌaemba áména marapáꞌó méraanda sáwíꞌo ombá aambó fasiyóndanten-úmai Maníkó wíyómpaꞌa ména éꞌa aambá fásíꞌmakaiye. Kaweꞌó ombá ímbo aambó fasiyóndanten-úmai Maníkó wíyómpaꞌa ména éꞌa miyá uráiye simásuwena 20 wení kísau-waasisafena óraaka séna Maníkómó íyáfasisinkaiwai Yúndaa-waasi wésimuꞌmaraawi úne-aai ímba simátíméro Ísu siyáiye.

Ísu pukéꞌa íyáfasinanaumnemo siyáin-aai.

Mááka 8:31–9:1, Rúku 9:22-27

21 Minkánáá Ísu wemó puwínda-aai ómbarena wení kísau-waasi simátimena séna Yérúsaremu-naopaꞌa kondá Yúndaa-oraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé síꞌo índa-iꞌa uwásinkesa sínkamiyaꞌo púwóndanifo kaumbo-kánáá maisúwáanana Maníkó íyáfasisinkainiye súwana 22 Pítaa áíꞌmaena weyááfaꞌa máankena séna Fasiꞌaénkóo miyán-ááí sénafo Maníkó ímba ewé sínasa séndantemba ímba uwánkanaawe súwana 23 Ísu waeréna Pítaantafena óraaka séna waántáwanko siyuwé kóuwo. Waásiti imáyáafinkemba wésempo ímba Maníkóní imáyáafinkemba wésempo kesí aambá ímba faiyuwó Ísu siyáiye.

24 Ísu minááí simámena wení kísau-waasi simátimena séna kembó sirááíwaenae síyawi tirááímo táínda-tantaaꞌa ímba taꞌótóráaro. Kemó púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmae kondantembá kembó sirááíwaiyawi umbai-tántááꞌá timíyasa minúmbáí-tántááꞌá úwoi maimaésa sirááíwaenaawe. 25 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai méranaafo kentáfésa ísámaimo tirááímo táínda-tantaaꞌo tuwésamo puwésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 26 Mararáké-séyááfá-tántááꞌó maésamo puwíyanamo éna mintántáákó ímba túwaꞌnai íníye. Puwíyamba marapáꞌó makáan-tantaatamba ímba méyámbátuwesa anekaꞌá ayáátááka méranaawe. 27 Kemá waási úranko kesí kísau-waasi wíyómpakewiye kesifoní fasiꞌaénkwáráꞌá kuméꞌa seyaafáꞌ-wáásímó miyámó úmae wéiyomba imáyáa éꞌa miwítí méyámbá timénaumne. 28 Éraiꞌa simátime súne. Tuwímbai maankáꞌó méraan-kwaasi ímba aifaꞌá pukénkaꞌa kemá waási úranko kesí waásimo kawáánúnda suwánéꞌa ánaaemba puwónááwe Ísu siyáiye.

17

Ísu fíꞌon-kuwawaaꞌo faúkáin-aai.

Mááka 9:2-13, Rúku 9:28-36

1 Ísu minááí simátimena afaꞌmóráe-noꞌwaamba waéna Pítaane Yémísine wenáfáko Yónine tíꞌmaena omápaꞌo iyúmba miwí aantemba imésa 2 miwí túrankaꞌa Ísu fíꞌon-auma faufúwana óipakemba aafáúgómó inten-úwana wení unáánkwátóiyakemba sán-kena waéníꞌa kówasa 3 awánomba kaeꞌ-wáásíyáí wíyómpakemba paápé ésarai mindárai-tuwiꞌa Mósesee Íráiyaaeꞌa Yúndaa-waasi tíwáꞌnárai Ísuweꞌa aaí wésuyana 4 Pítaa Ísuntafena séna Fasiꞌaénkóo maankáꞌó méraundasa kaweꞌá imbá póta emó sinatáámó éta wááu-namba kaumbosáámó ondasá moórá endé éta moórá Mósesende éta moórá Íráiyaande éta miyásá onó siyáiye.

5 Miyá wésunkaꞌa ainánkó sán-kámaena waéníꞌa kámae kuména kunkáátowana mináínámpínkémbá aaigó aantemba séna miwá kesáánimba isaꞌá wen-ímáyáá wéeꞌa óraaꞌ-aamoi uwánkaumne. Wenáái ísáaro súwasa 6 wení kísau-waasiyau minááí isésa táátafesa ésa marapáꞌá kífaesa tinekembá tataꞌá úwana 7 Ísu miwímó méropaꞌa téna tineꞌá taꞌótorena séna tááꞌa ifó íyáfasinaaro súwasa 8 awánomba mindárai wíyómpaꞌa íyúyana Ísu aantemba méraiye.

9 Úwasa omápakemba kúmúmba Ísu óraaka simátimena séna awánaamba ímba simátíméro. Kemá waási úranko púwóndafinkembo íyáfasinaandaraꞌa awánaamba kanaaráꞌá simátímaꞌmae íyóro súwasa 10 wení kísau-waasiyau Ísumba áísai esa sésa ámáámba sen-kwáásí Íráiyaa aifaꞌá paápé ínana Maníkó íyáfasinankaiwai Yúndaa-waasisa amuꞌmakáundawisa ánaaemba paápé íníyemo sembá nóra sésawa minááí wéseo suwaná 11 Ísu séna aifaꞌá Íráiyaa paápé éna toꞌmayaa íníye-aai éraiꞌ-aain-iye. 12 Simátimeꞌa súne. Íráiyaa éꞌa paápé úwasa ímba Íráiyaan-iye sésa sáwíꞌa uwánkanae sésa sáwíꞌa uwánkesa miyá uráantemba kembá waási úrankomba sáwíꞌa uwásinkanaawe súwana 13 tááko péé súwasa Íráiyaa siyáimba Yóni nombó maitínkaraiwaintafena siyáiye siyáawe.

Ísu sáwí-amutambo maiyáúkain-aai.

Mááka 9:14-29, Rúku 9:37-42

14 Simátimesa omápakembo kúmúmba sáwífaꞌ-waasi túwaandu urówasa awánomba moóráwigo Ísumpaꞌa téna aísamaifimba kífaena séna 15 óraakoo kesáánimba arumbá uwánkaao. Sáwíꞌa uwáwéna ména tanaambá fágufagu isaná aigaregó nonkááníꞌa isaná aíyayaamba kuꞌwisaná nompíné iyafíné tanaambá wéfamaena wénisaꞌa 16 ení kísau-waasi méraapaꞌa máankaunasa ímba kanaaꞌá kaweꞌá uwánkaraawe súwana 17 Ísu séna kentí imáyáa kaentaén-ímáyáá isaꞌá kentáféꞌa ímba imáyáa owaná póna sirunkó umbaí wétaifo nóraumai-kanaarara keséꞌa ménaumno. Enáánimba áíꞌmae tiyó súwana áíꞌmae túwana 18 Ísu sáwí-amutankontafena séna auwé kóuwo súwana arumpinkémbá auwéna kóúwana miníyámpóí kaweꞌá uwánkowana kaweꞌá úmai méraiye.

19 Kaweꞌá uwánkowasa ánaaembo Ísu weyáámo méronkaꞌa wení kísau-waasi tésa sésa nóra sétaawa misáwí-ámútámbá ímba kanaatá maiyáúkaumno suwaná 20 Ísu séna Maníkóntáféꞌo maiyauwáíníyemo séꞌo timankúnkúmbo onkakaa maiyaúwáísino. Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Moórá-taigon-awiꞌa másítáti káriꞌ-aramba íyáísana áruma wíkéna óraa-tainambo wéintemba kentáféꞌa timankúnkúmba kárikaꞌa uréꞌa ánaaemba óraakaꞌa timankúnkúmba éꞌa omátafeꞌo séꞌo faiwíꞌmae fíꞌon-aempaꞌa kóuwomo síyanamo éna miyá íníye. 21 Maníkómpáꞌá inaí síyantafesa tómbá aawentamó ombá minánkó aantemba miyá-sáwí-ámútámbá maisuwáíníye siyáiye.

Ísu puwínda-aaimo siyáin-aai.

Mááka 9:30-32, Rúku 9:44-45

22 Ísu wení kísau-waasi Káríri-aempaꞌa túwaandu uwaná Ísu simátimena séna kembá waási úrankomba fíꞌon-kwaasi timíyasa 23 sínkamiya puwéꞌa kaumbo-kánáá maisúwáanana íyáfasisinkainiye simátimuwana miwí tirunkó umbaí taráiye.

Taakisi-óntámbó tukáan-aai.

24 Tirunkó umbaí tówasa Ísu wení kísau-waasiye Kápaneamu-naopaꞌa kumbá óraaꞌ-amaan-dankontafesa taakisi-óntámbá wémauwai Pítaampaꞌa tésa sésa ení óraako óraaꞌ-amaan-dankontafena taakisi-óntámbá wétuwai ína wétuwaiyo suwaná 25 Pítaa séna wétuwaiye simátimena naaúmpaꞌa iyúwana taakisi-ááímó siyónkaꞌa Ísu Pítaamba áísai ena séna Sáímoniyo marapákén-órááꞌ-wáásí timááraawifakemba taakisi-óntámbá maésa fíꞌonkaafakemba maésawa wéompo nóran-imayaamo wéemo e simásimiyo súwana 26 Pítaa séna taakisi-óntámbá fíꞌonkaafakemba wémaewe súwana Ísu séna miyáumai Maníkóní waásisa póta óraaꞌ-amaan-dankoni taakisi-óntámbá ínta tuwánáúmpo 27 aaisambá sefáímpóta úwoi tuwánáúmpo nonkwaaúmpáꞌá kuré ándá túwénana kumína aifaꞌó tawáínda-mofaaꞌa maiyé óipimbo óntambo wéraina maimaé minóntántámbá esáféwe kendéwe taakisi máuwo Ísu súwana miyá uráiye.

18

Nááwa íyáákaiyomo siyáan-aai.

Mááka 9:33-37, Rúku 9:46-48

1 Minkánáá Ísuni kísau-waasi wempáꞌá tésa taáísai esa sésa Maníkó wení waásimo kawáánin-kwaasifinkemba nááwa íyáákesawa óraaꞌ-waasi-iꞌa wéiyo suwaná 2 Ísu moórá-iyampoi áántowana túwana afufumpimbá íyáfasinankena 3 séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Sen-ímáyáámó ímbo tuwéꞌo iyámpóímo ímbo íyáákanae-imayaamo ontembó kembiwí miyán-ímáyáámó ímbo íyanamo éna Maníkó kenkáꞌá ímba kawááníníye. 4 Miníyámpóígómó tísamaifimbo máíntemba miyámó wéowi Maníkó wení waásimo kawáánin-kwaasifinkemba wéiyaakaawe. 5 Kentáfésa imáyáa ésa iyámpóímo áwaꞌnai onten-úmai wésuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Sáwíꞌo on-aai.

Mááka 9:42-48, Rúku 17:1-2

6 Ísu minááí simátimena séna iyámpóímo kesááisafesamo timankúnkúmbo onten-úmai tuwímbai timankúnkúmba wéowe. Tuwímbai tésa kesááisafesamo éraiꞌemo wésewi karoꞌ-ááí tasimátimiyasa isésa sáwí-ampaꞌa kóíyasa Maníkó karoꞌó síyawi sáwí-meyamba óraaꞌa timínífo miwímó tinuwarampimbó óraaꞌ-ontambo fáríꞌwimaresamo nompímbó túwááwasamo kumpuwésaraa karoꞌ-ááí ímba simátíméwasa sáwí-ampaꞌa ímba kowisinó. Mindá kanaán-iye. 7 Marapáꞌó méraankaꞌa kesáái tuwésa sáwí-ampaꞌa wíyantafena fíꞌo-fiꞌon-tantaako wétafisiye. Miyá-sáwí-tántáákó waéꞌwaeꞌa wéimba pósa sáwí-ambo fíꞌowimo aráátíméwi sáwí-meyamba maénááwe. 8 Tiyáánkowaꞌi tísamaigowaꞌi sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-tiyaanaꞌi moórá-tisamaiyaꞌi kambísásúwáaro. Kae-tíyáánáꞌi kae-tísámáíyáꞌi wérainaꞌo éꞌa sáwí-marupaꞌo iyamó wégaipaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráimbo maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 9 Túrankomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-turamba fitúwáaro. Kae-túrántámbó awánéꞌo éꞌa ónkaifaꞌo iyamó wégaipaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráimbo maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye Ísu siyáiye.

Sipisípi-poimo áwiyokain-aai.

Rúku 15:3-7

10 Ísu séna úwoi-waasisafeꞌa sáwísamban-owe

ímba síyamba káráwiyoro. Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi miwíyáꞌá káráwiyaawai kesifo wíyómpakewini ewaaꞌá mésa miwí táái wésimamefo káráwiyoro Ísu siyáiye.

11 Ísu minááí simátimena séna kemá waási úranko Maníkóní aampaꞌó ímbo wéaraaiwaen-kwaasisafeꞌa saafá úmai sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métínkáandasafeꞌa kunkáumne. 12 Sipisípiyaꞌa káráwiyowi on-ááí ísáaro. Moóráwigo sáwífaꞌa 100 sipisipiyaꞌa káráwiyaisana moórá-sipisipi áwiyoꞌwisana misáwífá-sípísípímó umó wénaamba tiyuwéna moórámo áwiyoꞌwimba kosaafá émena 13 awánénamo imbá aamoí éna séna kesí sipisípimo áwiyoꞌwimba áíkaumne séna mimbóráwígóntáféna óraaꞌ-aamoi éna sáwífa-sipisipimo ímbo áwiyokombo úwoimo méraawiti aamoí kárikaꞌa wéiye. 14 Sipisípiyaꞌo káráwiyowimo áwiyoꞌwi-sipisipisafenamo arunkómó umbaimó taintembá kentifo wíyómpakewi wení aampaꞌó ímbo wéaraaiwaen-kwaasisafena arunkó umbaí

wétaiye Ísu siyáiye.

Kentí waási sáwíꞌo uwátínkáán-aai.

15 Ísu minááí simátimena séna ení waási Maníkóní waásigomo embó sáwíꞌo uwánkainamo e wempáꞌá minááísáfé kosimámínana we aantemba méraindaraꞌa kosimámínana enáái isénamo arupísemo uwánkainamo ékai wesé eséꞌa kaweꞌá úmai méraakaiyo. 16 Enáái ímbo isáínamo e moóráwigonaꞌi kaekónáꞌi kotíꞌmai weséꞌa mé simámuwo. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna moóráwigomba aaifimbá maenkánae séna minááímó ísaraawi kaeráꞌi kaumbowáꞌi tíꞌmaena mátinkena áísai úmai isáíníye siyáimba mindásafena ení waási enáái isáíndasafena moóráwigonaꞌi kaekónáꞌi kotíꞌmai wenkáꞌá méꞌa simámiyana kentáái isáíno. 17 Énifo ímbo isáínamo e Maníkóní waási torupátinke enáái simátímínasa mésa simámiyana wemó miwí tááimo ímbo isáínamo e imáyáa e sé Maníkóní aambó ímbo arááíwáén-kwaasiyaamba éna taakisi-úmén-kwáásíyáámbá wéiye siyó Ísu siyáiye.

18 Ísu séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Marapáꞌó méraankaꞌa sáwíꞌo ombá aambó faíyónten-úmai Maníkó wíyómpaꞌa ména éꞌa aambá fáíꞌmakaiye. Kaweꞌó ombá ímbo aambó faíyónten-úmai Maníkó wíyómpaꞌa ména éꞌa miyá uráiye Ísu siyáiye.

19 Ísu minááí simátimena séna moórá-aai simátíménda ísáaro. Marapáꞌó méraankaꞌa kaeꞌ-wáásígóráímó moórá-aaisafesaraimo mimbórá-ímáyáámó ésaraimo kesifo wíyómpakewimo áísai íyanamo éna miyá uwátinkainiye. 20 Kaumbo-kaeꞌ-wáásí kentáfésa imáyáa ésa túwaandu ombá túwaꞌnai ondasáféꞌa miwíséꞌa ménaumne Ísu siyáiye.

21 Ísu minááí súwana Pítaa Ísumpaꞌa téna séna Fasiꞌaénkóo kesí waásimo sáwíꞌo uwásínkáfaꞌo wéiyomba mindásafeꞌa nóraumai-kanaawa ímba aaifimbá maenkéra ímba imáyáa éra ifátuwanaumno. Afakaeté-kanaa sáwíꞌa uwásínkáímba ímba aaifimbá maenkéꞌa ímba imáyáa éꞌa ifátuwaunda póꞌa moórá-kanaamo sáwíꞌo uwásinkaindaraꞌa aaifimbá ína maenkéra ína imáyáa éra ifátuwanaumno súwana 22 Ísu séna ímba afakaeté-kanaa aantembanifo úwoi miyá úmae iyuwó Ísu siyáiye.

Óntambo ámakaintafena ímba ifátuwaaomo siyáin-aai.

23 Ísu séna sáwíꞌo uwátínkáámba ímba imáyáa éꞌa ifátúwáaromo súnda maarásáféꞌa súne. Maníkó wení waásimo kawáámó in-ááí maarán-ááín-iye. Moórá óraaꞌ-waasigo wení kísau-waasi óntamba wááu tímakena 24 tísai ónae wéimba óraaꞌ-ontamba 10,000,000 ontamba wááumo ámakaiwaimba moóráwigo áíꞌmaena móaminkwae séna íyísana 25 ímba móamintafena óntan-anafo wení kísau-waasisafena séna wembá aiyéꞌa awaainínkómbá aiyéꞌa wení iyámpóíye wení póíye wení óntawe maimaéꞌa fíꞌon-kwaasiti kísaumo maíndasafeꞌa miwí wétimeꞌa óntamba maimaéꞌa kemó tukáunda-ontankaamba úmai másíméro sisaná 26 wení kísau-waasigo aísamaifimba kífaena séna arumbá uwásinkema simuꞌmakénaꞌa óntamba saafá éꞌa seyaafáꞌá áméno sisaná 27 wení óraaꞌ-waasigo arumbá uwánkena séna kanaán-ifo wááumo ámakaunda-ontamba ímba imáyáa ónaumpo ifátuwaao sisaná 28 kísau-waasigo máápaꞌa kuména moórá kísau-waasigomba awánéna káriꞌ-ontamba 100 ontamba ámakaiwaimba awánéna amóísáúmba kuntaraména óraaka séna wááumo ámakaunda-ontamba minúwóíyáámbá simiyó sisaná 29 wenaísamaifimba kífaena séna arumbá uwásinkema simuꞌmakénaꞌa óntamba saafá éꞌa áméno sisaná 30 ímba iséna áíꞌmaena ándáfaꞌa móankena séna wááumo ámakaunda-ontamba símínasa faútúwáaro sisasá 31 kísau-waasisomba awánésa tirumbá uwánkesa miwítí óraaꞌ-waasigomba kosimáméwana 32 óraaꞌ-waasigo iséna wení kísau-waasigo sáwífaꞌ-ontamba 10,000,000 ontamba maiyáiwaimba áántaisana tisaná séna sáwí-kisau-waasi óne. Kentáfé arumbá uwásinkaao séndasafeꞌa miyá éꞌa óraaꞌ-ontamba wááu ámakaunda-ontamba ímba imáyáa ónaumpo ifátuwe ímba simiyó séꞌa 33 sirumbó uwánkaraundantemba moórá-kisau-waasigomba arumbá uwánkááraamba sáwíꞌa óne séna 34 arumbá óraa-sawiꞌa uwánkena ándáfaꞌo káráwiyaiwaikaꞌa móankena séna wááumo ámakaunda-ontamba seyaafáꞌá simína faúꞌauwaao sisaná ándáfaꞌa ánkaraiye 35 Ísu simátimena wení kísau-waasisafena séna kentí waásimo sáwíꞌo uwátínkáámbo ímbo ifátuweꞌo imáyáamo úmaeꞌo wéiyiyanamo éna kesifo wíyómpakewi kentí sáwí-imayaa ímba maitiyuwáíníye. Óntan-anafomo intembá kesifo miyá uwátinkainiye Ísu siyáiye.

19

Aarakwáꞌó tuwínáán-aaimo siyáin-aai.

Mááka 10:1-12, Rúku 16:18

1 Ísu mináyáátááꞌ-ááí simátimena Káríri-aempaꞌa tuwéna Yúndiyaa-aempaꞌa Yóndani-nonkoni menáípáꞌ-áémpáꞌá komérowasa 2 sáwífaꞌ-waasi tóso uwaná tíꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye.

3 Asófatinkowasa ámáán-kawaa-waasi sésa Ísumo sáwí-aaimo sínda isánae sésa Ísumpaꞌa tésa sésa moórá-waasigo maanááísáfénawaꞌi fíꞌo-fiꞌon-aaisafenawaꞌi awaainínkómbá kanaará auwáíníyo. Miyámó énamo éna ámáán-aai taraisíni ína taraisíníyo suwaná 4 Ísu séna naaófáꞌó Mósesemo agaimakáin-aai toráumai awánaraawe. Maarán-ááí agaimaréna séna Maníkó wíyóne marawémó úmaronkaꞌa aarewárá waaiwáráꞌá úmakaiye. 5 Úmarena séna aarewárá waaiwáráꞌá úmakaundasafesa tinófoi tiyuwésa awaaikóe awaainínkóeꞌa tagááísamai mimbórá-túmá maꞌmái méranaawe Maníkó siyáiye. 6 Mindásafesa awaaikóe awaainínkóeꞌa ímba kaeꞌ-wáásíyáámbá ésa mimbóráíꞌa wéowe. Maníkó aare-waaí mimbóráíꞌa uwátínkaraintafesa ímba tuwínáaro Ísu súwasa 7 miwí sésa naaófáꞌá Mósese maará siyáiye. Moóráwigo awaainínkómbá aiꞌmátuwaindawi aúfáífimba agaimaréna séna kesuwaainímbá aiꞌmátuwaumne séna agaimái amíno siyáiye. Nóra sénawa miyán-ááí siyáiyo suwaná 8 Ísu séna kentíwáꞌná tirumbó makáamba pósa Maníkón-aai ímbo ísóntafena mindásafena Mósese minámáámbá siyáimbanifo Maníkó wíyóne marawémó úmaronkaꞌa ímba miyá siyáiye. 9 Simátimeꞌa súne. Moóráwigomo awaainínkó ímba moórá-waasigoeꞌa wénisana awaaikó fíꞌon-aaisafena aiꞌmátuwenamo fíꞌon-inimbo wémaimba umémbá wémaiye Ísu siyáiye.

10 Ísu minááí simátimena mérowasa wení kísau-waasi sésa aaremó máémba sénda-aai wérainkaꞌa pósa miyá wéofo ímbo aaremó maésamo úwoimo máémba kaweꞌá wéowe suwaná 11 Ísu séna sen-ááí seyaafáꞌnánká ímba kaweꞌá úmai ísááwasa aaremó ímbo maíyantafesa Maníkó fasiꞌaémbá tímakaiwai minááí wéisaawe. 12 Tuwímbai moórá-mora-aaisafesa ímba aaré máéwasa tuwímbai tinófoi uwó-wáásí matínkaraawi aaré ímba máéwasa tuwímbai túmo sáwíꞌo uwátínkaraawi aaré ímba máéwasa tuwímbai Maníkó wení waásimo kawáánin-aai isésa Maníkóntáfésa imáyáa ésa aaré ímba wémaewe. Kanaaꞌá miyá ónaumnemo sewí minááí isánááwe

Ísu siyáiye.

Ísu iyámpóímo ayááfúmbo tátínkarain-aai.

Mááka 10:13-16, Rúku 18:15-17

13 Ísu simátimuwasa tuwímbai Ísu taꞌótorena kaweꞌá uwátinkena Maníkómpáꞌá inaí sínkwae sésa iyámpói tíꞌmae tuwasá wení kísau-waasi sésa tíꞌmae kóro suwaná 14 Ísu simátimena séna ímba kóro síyamba tiyuwáíyasa kempáꞌá iyámpói úwoi teró. Miníyámpóímó kempáꞌó tentembá Maníkó wení waásimo kawáánimba miyáráán-úmai wégawaanimba iyámpóímo kempáꞌó tíyan-amba ímba aambá faíyóro séna 15 miníyámpóí taꞌótokena ayááfúmba tátinkena tíyukaiye.

Óntawaraꞌ-waasigon-aai.

Mááka 10:17-31, Rúku 18:18-30

16 Tiyuwówana moóráwigo ifóꞌ-wáásígó Ísumpaꞌa téna séna óraakoo nóran-kawera éra aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumno súwana 17 Ísu séna nóra séwa kawe-kísáúsáfé sísai ónó. Mimbóráwígó Maníkó weyáá kawekón-iye. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónaemo sémo e Maníkóní ámáámba kaweꞌá úmai arááíwauwo súwana 18 miwá áísai ena séna nóin-amaana arááíwaenaumno súwana Ísu séna ímba tínkamiyasa púwóro. Ímba aare-úmémbán-oro. Ímba umémbá máéro. Karoꞌ-ááí ímba simátínkáaro. 19 Kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌ-iꞌan-oro. Kesáfé-ímáyáámó onten-úmai kentí waási-imayaawaraꞌa oro. Miyáumai-amaamba arááíwauwo Ísu súwana 20 miwá séna minámáámbá arááíwaꞌmaeꞌa wéiyumpo nóran-amaankona ímba kaweꞌá wéuno súwana 21 Ísu séna seyaafá-tántááꞌó kanaaꞌó émo e ení moparáwímbá fíꞌon-kwaasi wétime óntamba maiyé ímbo makéwi tímínana ení kaweꞌ-méyámbá Maníkó wíyómpaꞌa ankáíníye. Tímatuwemo e kembá sirááíwainone súwana 22 minááí iséna sáwífaꞌ-moparawimbo makóntafena óraaꞌ-imayaa úwana arunkó sáwíꞌa úwana kuráiye.

23 Kúwana Ísu wení kísau-waasisafena séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Sáwífaꞌ-ontamo makén-kwaasi Maníkómó wení waásimo kawáánipaꞌo wíyamba umbaí táíníye. 24 Moórá-poigon-awiꞌa káámeri mimpóígó waigóní afaapimbá ímba kanaaꞌá kóferainiye. Káámeri-poigomo waigóní afaapimbó kóféráínkakaa sáwífaꞌ-ontamo makén-kwaasi Maníkómó kawáánipaꞌa kowisinó Ísu súwasa 25 wení kísau-waasi minááí isésa táátafesa ésa sésa umbaí taifó nóran-kwaasiya Maníkómó kawáánipaꞌa ménaao suwaná 26 Ísu tuwánéna séna waási miwítí kísausamba ímba méyámbaresa kónááfo Maníkó seyaafá-tántááꞌá úwoi kanaaꞌá wéiye súwana 27 Pítaa séna isaaó. Kentáásí seyaafá-tántááꞌá tuwéta entá wéaraaiwaumpo

nóram-beyana maénaumno súwana 28 Ísu séna éraiꞌa simátime súne. Maníkó seyaafá-tántááꞌá aúíꞌa úmaraindaraꞌa kemá waási úranko fasiꞌaénkwáráwí méꞌa káráwiyonaꞌa kembiwí sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi kembó wésiraaiwaewi Ísareri-waasi méraan-aaisafeꞌa tísai ónááwe. Ísareri sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái matínkaraiwain-andafakewi méraan-aaisafeꞌa tísai ónááwe. 29 Kentáfésa imáyáa ésa Maníkón-aai kosimátimiyantafesa naaópaꞌa tuwésa tuwaaísáiye tífáꞌe tímánaaꞌe tinófoiye táánine tiyáámúne tiyuwésa miwítí maramó túwááwin-anondaa túwáán-tantaaꞌa miyán-tántááꞌá sáwífaꞌa maésa aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe. 30 Ánaaemba aifarááwífínkémbá tuwímbai tínaaeniꞌa íyasa tínaaenkewifinkemba tuwímbai aifaríꞌa ónááwe

Ísu siyáiye.

20

Ándá-aran-kisaufaꞌo kísaumo máéwi-taai.

1 Ísu minááí simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáámó in-ááí maarán-iye. Moóráwigo ándá-aran-kisaugoni afowá kesí kísau máíwae séna ááéma íyáfasinkena waási saafá úmai tuwánéna 2 séna kesí kísau wémaiyaꞌa moórá-kanaa-kisaugoni óntamba tíméno sisasá ewé sewaná tíꞌmaena wení ándá-aran-kisaufaꞌa mótinkaisasa kísau wémaewana 3 aafáyáara fíꞌonkwaraꞌa kísau máíwae séna kísaumo maénae sésamo túwaandu opaꞌá wéna tuwánéna 4 séna kesí kísau wémaiyaꞌa kanaaráꞌ-óntámbá tíméno sisasá 5 ewé sésa minkísáú wémaewana wááwái miyáumai fíꞌonkwaraꞌa wétiyena fénáímpinkaꞌa fíꞌonkwaraꞌa wétiyena 6 kísau taíꞌén-kanaa kárikaꞌa tisaná kísaumo maénae sésamo túwaandu opaꞌá wéna tuwímbai tuwánéna séna nóra séra úwoi méraꞌo sisasá 7 sésa ímba moóráwigo kesí kísau máéro siyáawata méraumne sewaná tiyéꞌa kesí ándá-aran-kisaufaꞌa kísau máéro sisasá miyá uráawe.

8 Miyá owaná fénáímpinkaꞌa kísaugon-afowá kísau-waasiyaꞌo káráwiyaiwaintafena séna kísau-waasi táántare miwítí méyámbá timé ánaaembo tiyáawi aifaꞌá timé aifaꞌó tiyáawi ánaaemba timiyó sisaná 9 iséna miyá éna kísau taiꞌáíníye wéinkaꞌo tiyáawi moórá-kanaa-kisaugoni óntamba tiména miyáumai tímatuwena 10 ááéma aafáyáaraꞌo tiyáawiti méyámbá timíne wéisasa miwí imáyáa ésa kentáásí méyámbá óraaꞌan-iye wésewana moórá-kanaa-kisaugoni óntamba tímísasa 11 maimaésa kísaugoni afowámbá íꞌai simánkesa 12 sésa ánaaembo tiyáan-kwaasi kári-kisau maiyáafo kesáá aifaꞌó tiyáundawisa óraaꞌ-aꞌa wégaisata umuꞌnáán-araaꞌa méta óraa-kisau maiyáundasa mimbóráíꞌa úmaisa méyámbá símakaandasa nóra séwa kentáámó siméndantem-beyamba miwí tímakaano sewaná 13 kísaugon-afowá miwífínkémbá moóráwigontafena séna kesí waásiyo kemá séꞌa kesí kísau wémaewaꞌa moórá-kanaa-kisaugoni óntamba tíméno súnaꞌa ewé séꞌa kísau maiyáawaꞌa mindásafeꞌa ímba sáwí-meyamba wétimumpo 14 kentí méyámbá maimaéꞌa koró. Kembó timúndantem-beyamba ánaaembo tiyáawi miyám-béyámbá timénaeꞌa wéune. 15 Kesí óntambo tuwímbareꞌo timúnda mindá kendén-iye. Kári-kisaumo maiyáawi óraaꞌ-ontamba timúnaꞌa ímbo kaórááraamba wégaoraawe kísaugon-afowá siyáiye Ísu siyáiye.

16 Ísu minááí simátimena séna miyáráán-úmai Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa aifaꞌó kowí íyasa ánaaembo kowíséꞌa mimbóráíꞌa úmai aasiyaasí aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

Ísu wemó puwíndasafenamo siyáin-aai.

Mááka 10:32-34, Rúku 18:31-33

17 Ísu séna Yérúsaremu-naopaꞌa kónae séna aampaꞌá wéwena wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tíꞌmaena moórá-aempaꞌa tínkarena 18 simátimena séna ísáaro. Yérúsaremu-naopaꞌa konanasá moóráwigo kembá waási úrankomba óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé aráátiminasa kembó sínkamiyan-aai símai káráꞌumaresa 19 síꞌmai fíꞌonkaa-waasi timíyasa karaánááꞌa sinkésa súwiyonkuꞌ-nésa aaraa-táíyáꞌá sínkamiyaꞌa púwónasa utámaraiyaꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa íyáfasinanaumne Ísu siyáiye.

Kaeꞌnárai tinówamo Ísumbo áísai uráin-aai.

Mááka 10:35-45

20 Minkánáá Sépétin-ááninkai tinówama tíꞌmaena Ísumpaꞌa téna moórá-tantaatafenamo áísai índasafena óraakon-iye séna takífauwana 21 Ísu séna nóintafewa sísai íníyewa wéono súwana tinówa séna emó kawáánindafaꞌa kesááninkai íyáfasintinke séfasefaꞌ-arausampaꞌa tinkáínone súwana 22 Ísu séna sénda-aaigoni áwáuma ímba ísaraiye. Sáwí-nombo anaféúmpínkémbó naandantén-úmai síꞌo índa-iꞌa uwásinkaiyantena keráí kanaará kemó naanda-ánáfeumpinkemba náyááyo súwasarai keráí kanaámpókai náyauye suyaná 23 Ísu séna éraiꞌa séye. Kemó naanda-ánáfeumpinkemba náyááfo kesí séfasefa-sirausampaꞌa kemá ímba íyáfasintinkanaumpo Maníkó kaeꞌnárai uwátínkaraimba póna íyáfasintinkainiye súwasa 24 Ísuni kísau-waasi siyáánkai-waasi minááí isésa mináfáráwáí aaisambá tíyúwana 25 Ísu táántowasa tuwaná séna éꞌa ísaraawe. Marapáꞌ-órááꞌ-wáásísómbá íyáákamai-fasiꞌaen-aai simáti-simati uwasá wenkóyááka-tayaaka uráawe. 26 Óraaꞌ-waasimo ontembá kembiwí ímba miyán-oro. Kempínkémbó íyáákanaemo síyawi fíꞌowiti wayóꞌá maénááwe. 27 Kempínkémbó aifaríꞌa ónaemo síyawi seyaafáꞌ-wáásítí kísau túwaꞌnai oro. 28 Kemá waási úranko ímba súwaꞌnai íwaeꞌa kunkáumpo kemá waási túwaꞌnai ónaeꞌa kunkáumne. Sáwí-imayaafinkembo faútínkáandasafeꞌa puwónaumne Ísu siyáiye.

Ísu túrambo kafíkóndarai kaweꞌó uwátínkarain-aai.

Mááka 10:46-52, Rúku 18:35-43

29 Ísuwe wení kísau-waasiye Yéríko-naopakemba kumbá sáwífaꞌ-waasi tínaaemba kumbá 30 kaeꞌnárai túramba kafíkóndarai aanawáísáraꞌa mésarai Ísu wétiye-aai isésarai óraaka sésarai Téfítin-andafakewi ómpo arunkáí uwásinkaao suyasá 31 misáwífáꞌ-wáásí aaisambá tiyésa sésa aaí séyafo suwasaráí minááí ifátuwesarai anekaꞌá óraaka sésarai óraakoo Téfítin-andafakewi ómpo arunkáí uwásinkaao wésuyana 32 Ísu aampaꞌó kúmba minká koména tísai ena séna nóin-tantaara tirááímo táínda-tantaaꞌa uwátinkanaumno súwasarai 33 óraakoo súramba kaweꞌá uwásinkaao suyaná 34 Ísu arumbá uwátinkena ayáámba túrankaꞌa taꞌótorowasarai minúwóíyáámbá túramba kaweꞌá úmai awánésarai Ísumba arááíwaꞌmae kurááye.

21

Ísu Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

Mááka 11:1-11, Rúku 19:28-40, Yóni 12:12-19

1 Ísu wení kísau-waasiseꞌo kumbá Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌa kumbá Órífi-omakaꞌ-ewaaꞌ-naoꞌ-awiꞌa Pétífasi-naoꞌa ewaaꞌá wésa wení kísau-waasi kaeꞌá mátiꞌmarena 2 séna epín-dáópaꞌa kurékai awáneyamba moórá-poigon-awiꞌa tónki ándá fáríꞌwimaraawana árááꞌwaraꞌa méraifo koawánékai ándáma faútuwekai áíꞌmae tekaiyó. 3 Moóráwigo tuwánénamo tísai ínakai óraako ayááꞌmae kónae siyé kosimámiyana séna énifo áíꞌmaekai kokaiyó síníye

Ísu siyáiye.

4 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi siyáintemba Ísu miyá uráiye. Maníkón-aai simátímakowi séna

5 Sáíyóni-naopaken-kwaasisafe simátime sé kentí kawáágó kentópaꞌa wempaꞌá témena tónki-poigo ayááꞌmaena téna tónki-poigon-araako ayááꞌmaena wétiye simátimiyo siyáiye

agaimaréna Sáíyóni-naopaꞌemo siyáimba Yérúsaremu-naopatafena siyáiye. Minááímó paápé índasafena Ísu kaeꞌnárai tiꞌmarówasarai 6 Ísumo súntemba miyá ésarai 7 tónki-poi árááꞌwaraꞌa áíꞌmaesarai Ísumpaꞌa tuyasá wení kísau-waasi paákákén-únánkwátói faúꞌmai mimpóígón-arósááunkaꞌa wandaaí uwíꞌmárówana Ísumba ayááꞌmae wéguwasa 8 sáwífaꞌ-waasi mésa óraaꞌ-waasin-iye sésa tuwímbai paákákén-únánkwátói faúꞌmai tuwímbai taaénáma ankáímai aampaꞌá uwíꞌmaꞌmae wéguwana minúnánkwátóiyaꞌe mintáénárafane támae wéguwasa 9 aifaꞌó tun-kwáásíyé Ísun-ánaaembo tun-kwáásíyé óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa Téfítin-andafakewin-awiꞌa mósá wémaraumne. Fasiꞌaénkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó kaweꞌá uwánkáíye. Wíyómpakewin-awiꞌa mósá maráúmne óraakaꞌ-oraakaꞌa suwaná 10 Ísu Yérúsaremufaꞌa kúwasa tuwaantantésa tóso wéesa nááwawa wétiyo suwasá 11 tuwímbai sésa Ísu Maníkón-aaimo simátímíwai Káríri-aempakemba Násareti-naopakewin-iye siyáawe.

Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iyáin-aai.

Mááka 11:15-19, Rúku 19:45-48, Yóni 2:13-22

12 Suwaná Ísu Yérúsaremu-naopaꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Maníkóní naaúmpaꞌa iyéna ámáán-daumpaꞌo méyámbó wéun-kwaasi tuwánéna itiꞌmátuwena óntambo wéwaeron-kwaasiti taaremá tawísísuwena Maníkóntáfésa imáyáa ésa mááufuꞌ-numamo wéamun-dumama méyámbárón-kwaasiti taaremá tawísísuwena 13 simátimena séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna kesí naantafésa sésa Maníkómpáꞌó inaimó sen-dámbán-iye wésewe agaimaréna siyáiye. Énifo umén-dáúmpáꞌó ontenkáámbá uráawe Ísu siyáiye.

14 Ísu minááí simátimena óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa mérowasa túrambo kafíkówiye tíyayaambo táúnkowiye wempáꞌá tuwaná asófatinkowasa 15 iyámpói mésa óraakaꞌ-óraakaꞌa sésa Téfítin-andafakewin-awiꞌa mósá wémaraumne sumbá óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé isésa Ísumo fíꞌoran-kawe-kisaumo maúmba awánésa tirumbá sáwíꞌa uwánkesa 16 Ísuntafesa sésa iyámpóímo sáwí-aaimo wésemba ína wéisaano suwaná Ísu séna éꞌa wéisaunda Maníkón-aai aúfáífimba agaimakáin-aai awánaraawe. Maarán-ááí siyáiye. Túwaꞌnai óndasafesa pósa iyámpóíye umarané enáwíꞌa mósá wémaraawe agaimaréna siyáiye Ísu simátimena 17 tiyuwéna máápaꞌa kuména mindáópaꞌa tuwéna Pétáni-naopaꞌa wéna mindóꞌwáámbá kowaiyáiye.

Taaigómó aáénkarain-aai.

Mááka 11:12-14,20-24

18 Pétáni-naopaꞌa kowáúmba íyáfasinesa Yérúsaremu-naopaꞌa tumbá Ísumba áái tówana 19 moórá-taigon-awiꞌa fíkima aankón-awáísáfaꞌa wérowana mintáéramba nánae séna áwáufaꞌa wéna awánómba áná aantemba wérowana mintáígóntáféna séna emá ímba arambá iyáínone súwana mintáímá aáénkaraiye. 20 Mintáí aáénkówasa Ísuni kísau-waasi awánésa táátafesa ésa tiyáámba tóipimba faafésa sésa fíki-tai ááéma aáénkaraiye suwaná 21 Ísu séna éraiꞌa simátime súne. Maníkóntáféꞌo ímbo kaeꞌ-ímáyáámó éꞌo fasiꞌaén-ímáyáámó éꞌo éꞌa fíki-taigontafeꞌo súnanamo aáénkaintemba kanaaꞌá miyá éꞌa ímba miyá aantemba éꞌa maanómátáféꞌo séꞌo faiwíꞌwé nompáꞌá kumuwómó síyanamo éna miyá íníye. 22 Maníkómpáꞌá inaí séꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaatafeꞌa áísai eꞌa timankúnkúmba ombá éraiꞌa Maníkó kanaaꞌá súwaꞌnai uwásinkainiyemo sembá kanaaꞌá wétuwaꞌnai-iye Ísu siyáiye.

Nááwawa aiꞌmáráísawa tiyáanomo siyáan-aai.

Mááka 11:27-33, Rúku 20:1-8

23 Ísu minááí simátimena óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména Maníkóní ásé-aai simátimuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye tésa sésa nááwawa aiꞌmáráísawa tiyéwa nááwampinkena maiyéwa fasiꞌaén-kísáú wémaeno. Simásimiyo suwaná 24 Ísu séna aifaꞌá moórá-aaimo tísai onaꞌó anondáámo síyaꞌo éꞌa sísai on-ááí simátimenaumne. 25 Ááéma Yóni nombó maitínkaraiwai Maníkówá simámakaisanawa nombá maitínkarai waásiya simámakaawanawa nombá maitínkaraiyo súwasa miwí keáímbá sésa nórasaawa sénaumno. Maníkó simámakaisana nombá maitínkaraiye senanasáámó éna nóra séra Yónin-aaisafeꞌa ímba éraiꞌe siyáao síníye. 26 Waási simámakaawana nombá maitínkaraiye senasasáámó ésa úwoi-waasisa sínkamonaawe. Úwoi-waasi sáwífaꞌ-waasi Yónintafesa Maníkón-aaimo simásímakaiwai uráiye wésemba pósa aaisantá siyónááwe miyá keáímbá sésa 27 Ísuntafesa sésa emó sísai ónda-aaisa ímba isáúmne suwaná Ísu séna ímbo simásimiyaꞌa nááwampinkena maiyéra fasiꞌaén-kísáúmó maúnda-aai ímba simátimenaumne Ísu siyáiye.

Moóráwigon-ááninkai-taai.

28 Ísu minááí simátimena séna simátíménda-aai imáyáan-oro. Moóráwigo kaeꞌ-íyámpóíwáráwí aifarááwíntáféna séna kesááninkoo kesí ándá-aran-kisaufaꞌa kísau komauwó sisaná 29 aifarááwí séna ímba siráái taiyé séna ména moórá-imayaa éna kísau komáísana 30 áfákontafena séna kesí ándá-aran-kisaufaꞌa kísau komauwó sisaná ewé símai ifátuwena ímba kísau maiyáiye 31 Ísu simátimena tísai ena séna nááwa tifowán-áái wéisaiyo súwasa aifarááwí afowán-áái wéisaiye suwaná Ísu séna minááí imáyáa éꞌa simátíménda-aai ísáaro. Taakisi-úmén-kwáásíyé sáwí-ankaꞌo nón-inine sáwíꞌo on-kwáásín-owe sembánifo miwí Maníkó wení waásimo kawáánin-ampaꞌa ááéma wégofo kembiwíndo. 32 Yóni nombó maitínkaraiwai téna kaweꞌ-ámbá aráátimuwaꞌa wenááisafeꞌa ímba éraiꞌe siyáafo taakisi-úmén-kwáásíyé sáwí-ankaꞌo nón-inine Yónin-aaisafesa éraiꞌe suwaꞌá kembiwí miwí tuwánéꞌa Yónin-aaisafeꞌa ímba éraiꞌe séꞌa kentí sáwí-imayaa ímba tuwéꞌa Maníkómpáꞌá tiyáawe Ísu siyáiye.

Ándá-aran-kisauraꞌo káráwiyowi-taai.

Mááka 12:1-12, Rúku 20:9-19

33 Ísu minááí simátimena séna moórá waéꞌmai-aai simátíménda ísáaro. Moóráwigo óraaꞌ-marawarawi ména óntan-kusai úmakena ándá-aran-kisau úmarena ándá-arankoni táúfaꞌa úmarena ándá-arambo mapamínanamo anombó kumínda-taufaꞌa úmarena óntan-damba kísauraꞌo káráwiyan-damba úmarena ayáátááka fíꞌom-barafaꞌa koménae séna maankísáúráꞌó káráwiyawimo éꞌa kesáféꞌa tuwímbai-aramba wémaeꞌa tuwímbai kembá siyúwáaro simátimena fíꞌom-barafaꞌa koméraisana 34 arambó áfumo kain-kánáá tisaná aanáfó kesí ándá-aramba komáéro séna wení kísau-waasi tiꞌmáráísasa minkísáúráꞌó káráwiyowifaꞌa tewasá 35 taꞌótoꞌmai moóráwigomba tufuwésa moóráwigomba tufúꞌmárááwana púwísasa moóráwigomba óntantamba tufuwésa ándá-aramba ímbo tímémba tiꞌmátuwaawasa kowaná 36 aanáfó aifaꞌá wení kísau-waasi tuwímbai tiꞌmaréna ánaaemba sáwífaꞌnanka tiꞌmáráísasa tewasá minkísáúráꞌó káráwiyowi taꞌótoꞌmai aifaꞌó uráantemba miyá ésa sáwíꞌa uwátinkesa ándá-aramba ímba tímémba tiꞌmátuwaawasa kowaná 37 aanáfó ména ánaaemba séna kesááninkomba aiꞌmáráanana wínasa wenáái isánááwe séna aiꞌmáráísana tisasá 38 minkísáúráꞌó káráwiyowi awánésa keáímbá sésa aanáfón-ááninko wétifo tufúwónanasa puwéna maankísáú ímba maínata kesáá maénae sésa 39 taꞌótoꞌmai ándá-aran-kisaufakemba famétuwesa tufúwówana pukáiye. 40 Ísu minááí simátimena séna minkísáúgóní aanáfó tínda kísauraꞌo káráwiyowi nóra síníyo súwasa 41 miwí sésa misáwí-wáásí tínkaminasa puwíyana fíꞌon-kwaasi kesí kísauraꞌa káráwiyoro sínasa minkísáúráꞌá káráwiyesa arambó áfumo kain-kánáá tíndantemba aanáfómbá minárámbá aménááwe siyáawe.

42 Suwaná Ísu simátimena séna Maníkón-aai aúfáífimba awánaraawe. Maarán-ááí agaimaréna séna

óntan-dambo on-kwáásí moórá-ontantafesa sáwíꞌa wéiye sésa maisukáawe. Ánaaemba

minóntánkó áfonkaaamba uráiye. Mindá Fasiꞌaénkó isatá awánéta séta

fíꞌoran-kaweꞌa uráiye súne

agaimaréna siyáiye. 43 Minááí imáyáa éꞌa simátimeꞌa súne. Maníkó kembiwí Yúndaa-waasisafena maará siyé. Kenkáꞌá ímba kawáánónaumne séna tiyuwéna fíꞌonkaa-waasisafena kenkáꞌá kawáánónaumne sínasa wení kísau maénááwe. 44 Minóntánkáꞌá tanaambá kofésa sáwíꞌa úmai ménaafo minóntánkó tufúꞌmai sáwíꞌa uwásuwainiye Ísu séna wenááisafesamo ímbo éraiꞌemo síyawi imáyáa éna minááí siyáiye.

45 Ísu súwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-kawaa-waasiye isésa tááko péé súwasa sésa moóráwigon-ááninkai aaimó simbá kentáásáféna siyé sésa ándá-aran-kisauraꞌo káráwiyowisafenamo simbá kentáásáféna siyé sésa óntankowemo simbá kentáásáféna siyé sésa 46 taꞌótoꞌmai tufuwónae sésamo umbá seyaafáꞌ-wáásí Ísuntafesa sésa Maníkón-aai simásímíwain-iye sun-kwáásí táároi inkaisésa Ísumba ímba taꞌótoresa ifátukaawe.

22

Óraa-tanombo kauráin-aai.

Rúku 14:16-24

1 Anekaꞌá Ísu aaí simátimindasafena waéꞌmai-aai simátimena séna 2 Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-iye. Moóráwigo káráwiyaiwain-ááninko aaré maíndasafena óraa-tanomba kaufónae séna 3 sáwífaꞌ-waasi táántena séna aáno úmai tanómba tamandaaró séna ména tanómba kaumaréna wení kísau-waasi tiꞌmaréna séna tamandaaró kosimátíméro sisasá miyá owasá ifátuwesa ímba tewaná 4 anekaꞌá kísau-waasi tiꞌmaréna séna táántaraundawi kosimátimeꞌa séꞌa tómbó nembá wétoꞌmayaan-eꞌa purumakawé óraa-poiye tufúꞌmai wégaufumpo tamandaaró. Kesááninkomo aaremó maíndaraꞌa tamandaaró. Kosimátíméro séna tiꞌmáráísasa miyá kosewasá 5 ifátuwesa ímba tembá moóráwigo wení kísaufaꞌa kóísana moóráwigo óntambo maínda-kisaufaꞌa kóísasa 6 tuwímbai káráwiyaiwaini kísau-waasisomba taꞌótoꞌmai tínkamowasa púwówana 7 káráwiyaiwai aaisambá séna wení i-wáásí tiꞌmáráísasa miwí tínkamowasa púwówasa miwítí naampimpáꞌá iyamá agáéwana káwisana 8 káráwiyaiwai wení kísau-waasisafena séna tanómba kauféꞌa táántaraundawi kesááninkoni tanómbo tamandáíyawi sáwíꞌan-owe. 9 Aampakáꞌó waásimo túwaandu opaꞌá kosaafá úmai fíꞌo-fiꞌon-kwaasi tuwánéꞌa simátimiyasa tanómba tamandaaró sisasá 10 wení kísau-waasi isésa aampaꞌá wénesa waási saafá úmai tuwánésa sáwí-waasiye kaweꞌ-wáásíyé torupátinkesa tíꞌmaesa tésa tómbó

naan-dáúmpáꞌá sisipáá uráawe.

11 Yúndaa-waasi aaremó máénkaꞌo ombá tanómbo nánaesamo ten-kwáásí ontaráꞌó tewasá kísau-waasi kaweꞌ-únánkwátói tíméwasa urésa mindáúmpáꞌá imésa tómbá wénaafo minúnánkwátóimo ímbo urésamo ésa ímba tómbá imandánááwe. Tómbó naan-dáúmpáꞌá sisipáá owaná káráwiyaiwai tuwánaimba moóráwigo ímba kaweꞌ-únánkwátói uréna méraisana awánéna 12 séna nóra séwa kaweꞌ-únánkwátói ímba uréwa iyáano sisaná ímba aaí sisaná 13 káráwiyaiwai wení kísau-waasisafena simátimena séna aíyayaankaꞌa káráꞌumai máápaꞌa kumeuꞌó in-áémpáꞌá aúwéwana ifiꞌá téna áíꞌo índasafena áwááyaamba umpufuwíníye siyáiye Ísu siyáiye.

14 Ísu minááí simátimena séna Maníkó sáwífaꞌ-waasi táántain-kwaasifinkemba tuwímbai aantemba wení waási-iꞌa wéuwatinkaiye siyáiye.

Taakisi-ááísáfésamo áísai uráan-aai.

Mááka 12:13-17, Rúku 20:20-26

15 Ísu súwasa ámáán-kawaa-waasi máápaꞌa kumbésa keáímbá sésa nóran-aaisaawa áísai onanasááwá sáwí-aaimo sínata aaifintá maenkánaumno sésa 16 miwí tínaaenkaꞌo tirááíwáún-kwaasiye Éroti amááraawe tiꞌmárówasa Ísumpaꞌa tésa sésa óraakoo éraiꞌ-waasi po Maníkóní aambó arááíwáén-aai arupíse úmai simátimendasa ísaraumne. Waási táároi ímba inkaisé óraaꞌ-waasiye úwoi-waasi táároi ímba inkaisé tirumbó faiyáꞌmai-aai ímbo sénda arupíse úmai simátimendasa ísaraumne. 17 Simáménda-aaisa isaaó. Kanaasááwá taakisi-óntámbá Rómu-kamanisa timénaum íntaawa timénaumno. Tíméndasa Yúndaa-waasisa kentáásí ámáámba taraisónaum íntaawa taraisónaumno. Nóran-imayaamo émo e simásimiyo suwaná 18 Ísu miwítí sáwí-imayaa iséna séna kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí póꞌa kentáféꞌa sáwí-aaimo síndawe séꞌa wésisai-owe. 19 Taakisi-óntámbá moórá maimaé máaraasimero súwasa maimaé máaraanamuwana 20 séna nááwan-óikaana uráinkara áwíꞌa wéraiyo súwasa 21 miwí sésa Rómu-kamani-kawaagon-óikaamba isaná áwíꞌa wéraiye suwaná Ísu séna Rómu-kamani-kawaagonde wembá áméro. Maníkóndé Maníkómbá áméro súwasa 22 minááí ísówana tááꞌa úwasa ímba aaí sésa

auwésa kuráawe.

Pukémpinkembo íyáfasinaiyan-aai.

Mááka 12:18-27, Rúku 20:27-40

23 Kuwasá Sátúsi-amaan-kawaa-waasi púwómpinkemba ímba íyáfasinanaawe sun-kwáásí pósa minkánáá Ísumpaꞌa tésa 24 sésa óraakoo naaófáꞌá Mósese séna moóráwigo aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba puwínana áfáko maimakéna awaaón-anondaa-wareꞌe séna iyámpói maꞌankáíníye siyáiye. 25 Moórá-aai isaaó. Moórá-kanaa maankáꞌá afakaeté-afarawainonda mésa tuwaaó aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana 26 wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana miyá émesa afakaeté-waasi putásaawana 27 minínínkó ánaaemba pukáiye simámesa 28 Ísumba áísai esa sésa miyámó ombá waási puwíyampinkembo íyáfasinaiyan-kanaa minínímbá afakaeté-waasi tuwaainímbá éna nááwa máíníyo suwaná 29 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakón-aai ímba kaweꞌ-úmai iséꞌa Maníkóní fasiꞌaémbá ímba awánéꞌa póꞌa miyáumai sáwísáwí-aai wésewe. 30 Pukémpinkemba íyáfasinesa wíyómpaꞌo imaíyan-kanaa aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyamba ésa Maníkóní kísau-waasimo wíyómpaꞌo méraawimo ontembá minínínákwáꞌá miyáumai aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyamba ónááwe. 31 Waási pukémpinkembo íyáfasinaiyamba simátíménda ísáaro. Maníkó simátímakomba aúfáífimba agaimakón-aai toráumai awánaraawe. 32 Maníkó Mósesentafena maarán-ááí siyáiye. Maníkó úne. Enaíwáꞌná Émbaramune Áísáakine Yékopune miwítí Maníkó úne siyáiye. Maníkó minááímó siyáimba minkáúmbó-wáásí éꞌa púwúwasa utaráambanifo minááí siyáimba pósa miwí úwoi méraawe Ísu súwasa 33 weséꞌo méron-kwaasi isésa táátafesa ésa sésa aaigóní áwáuma wésimasimiye siyáawe.

Aifaráán-ámáánkón-aai.

Mááka 12:28-31, Rúku 10:25-28

34 Suwaná Ísun-aaigo Sátúsi-amaan-kawaa-waasi-taai íyáákomba ámáán-kawaa-waasi isésa túwaandu ésa 35 miwífínkémbá moóráwigo ámáámbo kaweꞌó úmaimo ísarowi Ísumo sáwí-aaimo sínda isánae séna áísai ena séna 36 óraakoo Maníkóní ámáámpinkemba nóran-amaana aifaráámbán-iyo súwana 37 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkómpáꞌá kentí Fasiꞌaénkómbá kentiruné

kentí imáyáawe kentimané áméro

agaimaréna siyáiye. 38 Minámáámbá aifaráán-ámáámbá isaná 39 miwán-ánaaenken-amaamba óraaꞌ-amaamba maarán-ámáámbán-iye. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kesáfé-ímáyáámó ontembá kentí

waási-imayaawaraꞌa oro

agaimaréna siyáiye. 40 Minkáéꞌ-ámáánkó áfonkaamba uráisana Mósesemo fíꞌon-amaambo siyáine Maníkón-aaimo simátímakowi siyáan-amaane meꞌwi-meꞌwiyáámbá éna kaeꞌ-ámáánkó áfonkaamba uráinkaꞌa tawéaraapaiye Ísu siyáiye.

Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitin-aai.

Mááka 12:35-37, Rúku 20:41-44

41 Súwasa ámáán-kawaa-waasi túwaandu uwaná Ísu miwí tísai ena séna 42 Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísiti nááwan-andafaken-kwaasiyaꞌiyo súwasa kentáásíwáꞌná Téfítin-andafaken-kwaasin-iye suwaná 43 Ísu séna naaófáꞌá Maníkóní ámútanko Téfítimba imáyáa amúwana Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimba 44 Imó agaimakón-aufaifimba Téfíti agaimaréna séna

kesí Fasiꞌaénkóntáféna Maníkó séna kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌ-ménaꞌa ení namuro-wáásí íyáákaanasa miwí taiꞌánááwe

Maníkómó siyáin-aai Téfíti siyáiye. 45 Miyáumai Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimbanifo nóraumaiya wemá Téfítin-andafaken-kwaasin-iyo Ísu súmba 46 Káráísiti Téfítini Fasiꞌaénkó éna Téfítin-andafaken-kwaasigon-iye súmbanifo miwí ímba kanaaꞌá aaí sésa táátafesa ésa minkákémbá ímba áísai úmaesa iyáawe.

23

Ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé miwí táái.

Mááka 12:38-40, Rúku 11:39-44,47-52, Rúku 20:45-47

1 Ísu túwaandu urón-kwaasiye wení kísau-waasiye simátimena séna 2 Maníkó íyáfasintinkaraisasa ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye Mósese agaimakáin-aai toráumaimo wésimatimemba 3 iséꞌa arááíwáéro. Mósese siyáin-amaamba miwí tóikaken-aantemba sésa ímba wéaraaiwaefo miwímó ontembá ímba oró. 4 Umbai-tántááꞌó asááúmakesamo túwaataꞌmaeꞌa korómó sésamo ímbo túwaꞌnai ontembá miwí umbai-ááí simátimesa ímba túwaꞌnai ombá úwoi arááíwáéro wésewe. 5 Miwí sésa waási suwánésa óraaꞌ-waasin-owe síwae sésa Mósese siyáin-amaamba agaimái anaféúmpímbá makésa túwayaankaꞌe tiyáánkaꞌe káráꞌumaresa miwítí wátói-araiyaꞌa ayáátáákaꞌa tafétafe úmakesa naaópaꞌa afufumpaꞌá wénesa 6 tanómbo kaúfópaꞌo ombá kaweꞌ-áémpáꞌá mésa ámáán-daumpaꞌo ombá óraaꞌ-waasimo máépaꞌa imésa 7 waási suwánésa sésa óraaꞌ-waasi ámáán-aai simátíméwin-owe síwae sésa naaópaꞌa maruꞌ-afufumpaꞌá wénesa miyámó ontáfésa aamoí wéowe.

8 Miwí miyá wéombanifo ímba miyán-oro. Kembiwísáfésa óraaꞌ-waasi ámáán-aai simátíméwi owémó síyambo éꞌa kímborawigo óraaꞌ-waasi isatá wení waásisa mimbóráíꞌa úmaisa méraumne seró. 9 Kempínkémbá moóráwigontafeꞌa óraaꞌ-waasi kesifón-iye sefó. Kentifo wíyómpaꞌa méraiye. 10 Kempínkémbá moóráwigontafeꞌa kentááráꞌá káráwiyaiwain-iye sefó. Maníkómó íyáfasisinkaraiwai keyáá kenkáꞌá káráwiyaundawi kemá úne. 11 Kempínkémbá íyáákanae síyawi kentí wayóꞌá máéro. 12 Kentúwíꞌo mósá maráíyawi Maníkó úwoi kentúwíꞌa múratinkainifo kentúwíꞌo ímbo mósá maráíyawi Maníkó mósá tinkáíníye Ísu siyáiye.

13 Ísu minááí simátimena séna ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye simátíménda ísáaro. Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó éꞌa káráwiyoro. Maníkó wení waásimo kawáánin-amba wéfaitinkaawe. Maníkó wení waásimo kawáánin-ampaꞌa ímba kónae sembá kónaesamo owítí aambá wéfaitinkaawe.

14 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí éꞌa ketoꞌ-íníntí óntawara naankwaráꞌá umémbá wémaeꞌa waási suwánésa súwíꞌa mósá maráíwae séꞌa tafisímai-inai karoꞌá wésewe. Mindásafeꞌa káráwiyoro.

15 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí éꞌa simátimunda ámáán-aai arááíwaiwae séꞌa saafá úmaeꞌa óraaꞌ-nomba kofatéꞌa némpaꞌa wéneꞌa tuwánéꞌa kentí sáwí-kisau aráátíméwasa miwítí sáwí-kisaugo kentí sáwí-kisaugomba íyáákaraimba póꞌa mindásafeꞌa káráwiyoro.

16 Aambó ímbo kaweꞌ-úmaimo awánaraawi karoꞌá séꞌa maarán-ámbá arááíwáéromo sewí káráwiyoro. Kembiwímó ámáán-aaimo sembá karoꞌá simátimeꞌa séꞌa óraaꞌ-amaan-dankon-aai tikaꞌ-marésa sésa miyá ónaumnemo sembá minímáyáámó ifátuwaiyanamo éna kanaaꞌá íníye. Énifo kaweꞌ-óntánkón-áwíꞌa korí-óntánkón-aai tikaꞌ-marésa sésa miyá ónaumnemo sembá minímáyáámó ifátuwaiyanamo éna sáwíꞌa íníye wésewe. 17 Minkórí-óntánkó óraaꞌ-amaan-dankomba ímba íyáákaraifo mindáúmpáꞌó wérainda mindá kaweꞌán-iye. Kembiwí ámáán-aaisafena tááko ímba péé sisaꞌá wéisaawe. Sáwí-imayaawaraꞌ-waasi simátímén-aai karoꞌ-ááín-iye. 18 Kembiwímó

ámáán-aaimo sembá karoꞌá simátimeꞌa séꞌa Maníkóntáfésamo póímo tufúꞌmaimo agáén-taaregon-aai tikaꞌ-marésa sésa miyá ónaumnemo sembá minímáyáámó ifátuwaiyanamo éna kanaaꞌá íníye. Énifo mintááréráꞌó Maníkómbó wéamem-poigon-aai tikaꞌ-marésa sésa miyá ónaumnemo sembá minímáyáámó ifátuwaiyanamo éna sáwíꞌa íníye wésewe. 19 Maníkómbó ámém-poigo mintáárégómbá ímba wéiyaakaifo mintáárégó íyáákarena ámém-poi kaweꞌá wéiye. Kembiwí ámáán-aaisafena tááko ímba péé sisaꞌá wéisaawe. Sáwí-imayaawaraꞌ-waasi simátíménaai karoꞌ-ááín-iye. 20 Fasiꞌaén-ááímó sembá Maníkóntáfésamo póímo tufúꞌmaimo agáén-taaregon-aaimo tikaꞌó marésamo sésamo ésa mintáárégón-aaiwaraꞌa Maníkómbó wéamem-poigon-aaiwaraꞌa wésewe. 21 Fasiꞌaén-ááímó sembá óraaꞌ-amaan-dankon-aaimo tikaꞌ-marésamo sésamo ésa mindánkón-ááiwara Maníkó mindáúmpáꞌá méraiwain-aaiwaraꞌa wésewe. 22 Wíyómpaꞌe simásuwesamo tikaꞌó marésamo sésamo ésa Maníkó mifáꞌá káráwiyaiwain-aaiwaraꞌa wésewe.

23 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó éꞌa káráwiyoro. Naaófáꞌó Mósesemo siyáintemba kentí kísaufakemba kári-tonkwaraꞌa tuwínkaaꞌ-úmai siyáánkai makéꞌa moórá Maníkómbá améꞌa kaweꞌá wéeꞌa miyán-ámáámbá ísámae wéiyofo Mósesemo siyáin-amaamba óraaꞌ-amaamba ifáꞌá tuwéꞌa póꞌa waási ímba arupíse uwátinkeꞌa tirumbá ímba uwátinkeꞌa ímba Maníkóntáféꞌa timankúnkúmba éꞌa miyámó ontáféꞌa póꞌa minórááꞌ-ámáántómbá ifáꞌá tukáawe. 24 Aambá ímba kaweꞌ-úmai awánaraawi karoꞌá séꞌa maarán-ámbá arááíwáéro wésemba káriꞌ-amaamba arááíwaeꞌa óraaꞌ-amaamba tukáawe. Miyámó ombá tóipinkaambo wénaawiyaan-kwaasin-owe.

25 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó éꞌa káráwiyoro. Anaféúné táúfaꞌe paákáꞌ-aantembo wénonkwiyofo andáámpáꞌá sáwíꞌa uráisaꞌa póꞌa kempímbá sáwífa-tantaaꞌa óraaꞌa wéraiye. 26 Ámáán-kawaa-waasisono. Ámáán-aaisafena tááko ímba péé sisaꞌá wéisaawe. Anaféúné táúfaꞌe andáámpáꞌó non-kwíyówanamo andáámpáꞌé paákáꞌé kaweꞌó intembá kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa kaweꞌ-ímáyáá úmai méraaro.

27-28 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó éꞌa káráwiyoro. Waásimo maipímbó utámakaawanamo kawááꞌisasamo waási ímbo awánaantemba kentirumpimbá miyá isaꞌá sáwíꞌa wéowasa waási ímba wétuwanaawe. Waásimo maipímbó utámakesamo kawe-tóꞌwááímó owasamó awánésamo sésa kaweꞌá wéowemo sentembá kembiwí tuwánésa kaweꞌ-wáásín-owe sembánifo kentirumpimbá miyá-sáwí-tántááꞌá wéraisaꞌa kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-owe.

29 Ámáámbo sen-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó éꞌa káráwiyoro. Kentíwáꞌná Maníkón-aaimo simátímakowi tínkamuwasa púwúwaꞌa utámakaapaꞌa toꞌwaaí wéowe. Arupíse úmai méron-kwaasi tínkamuwasa púwúwaꞌa utámakaapaꞌa toꞌwaaí wéeꞌa 30 séꞌa miwí tísaafitantambo uráawi séꞌa minkánáámó mérekaa kentáá síwáꞌnámo uráantemba ímba miyásá uráusino wésewe. 31 Miyámó sembá maarán-ááí wéseꞌa Maníkón-aai simátímakowi tínkamesa miyá-sáwíꞌá uráawi tírááta úne wéseꞌa miwímó uráantemba miyá wéowe. 32 Kentíwáꞌnámo uráantembo miyámó wéeꞌa taiꞌánááwe.

33 Taiꞌáíyamba iyánkó póígon-araaꞌan-owe. Maníkó kembá aaifimbá matinkáínaꞌa sáwí-meyambo maíyapaꞌa ónkaifaꞌa komésa wété íyan-amba ímba wéraiye. 34 Miyáumai kesáái simátimiyawiye aráátimiyawiye kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásíyé tiꞌmáráanasa kempímbá wéniyaꞌa tuwímbai tínkamiyasa puwíyaꞌa tuwímbai aaraa-táíyáꞌá tínkamiyasa puwíyaꞌa tuwímbai kentí ámáán-daumpimpaꞌa taántámbá tínkameꞌa moórá-mora-naopimpaꞌo wéniyaꞌo éꞌa tiꞌmátuꞌmaeꞌa nónááwe. 35 Miyámó íyana arupíse-waasimo tínkamom-beyamba seyaafáꞌ-wáásítí méyámbá kentópaꞌa tíníye. Aifaꞌó tufúwanamo pukáin-kwaasigon-awiꞌa Éperi ánaaemba moóráwigo Pérékáíyaan-ááninkon-awiꞌa Sékáráíya óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa mérowana moórá-aempaꞌa Maníkóntáfésamo ísámaimo póímo tufúꞌmaimo agáún-ontan-taaremo wérowana moórá-aempaꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáágó aantemba iyún-ontama wérowana afufumpimbá Sékáráíya imérowasa tufúwana pukáiye. 36 Minkáéꞌ-wáásítí afufumpimbó kárúraan-kwaasi tínkamuwasa pukáawiwaraꞌa miwítí sáwí-meyamba káféꞌo méraan-kwaasi maénááwe Ísu siyáiye.

Ísumo arumbó uwátínkarain-aai.

Rúku 13:34-35

37 Ísu minááí simátimena Yérúsaremu-naopaken-kwaasi arumbá uwátinkena séna Yérúsaremu-naopaken-kwaasisono. Maníkón-aaimo simátímakaawi tínkambae núwasa pukáawe. Maníkó tiꞌmarówasa kuwáí óntantamba tínkambae núwasa pukáawe. Kokórigo áráátombo ayóífáꞌó tínkarenamo káátatinkaintemba aasiyaasi-kánáá kemá miyá ónaumne súndanifo tínaaemba wéuwasimewe. 38 Ísáaro. Maníkó tiyuwáínaꞌa tuꞌnankáámbá ónááwe. 39 Simátimeꞌa súne. Ímba úwoi suwánánááfo ánaaembo séꞌo Maníkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó kaweꞌá uwánkáíye síyankaꞌa anekaꞌá suwánánááwe Ísu siyáiye.

24

Óraaꞌ-amaan-dambo tawisínda-aaimo siyáin-aai.

Mááka 13:1-2, Rúku 21:5-6

1 Ísu minááí simátimuwasa óraaꞌ-amaan-daumpakemba kárúwesa kúmúmba wení kísau-waasi sésa óraaꞌ-amaan-damba kaweꞌ-námbán-ifo awánaao suwaná 2 Ísu séna káféꞌo awánaan-dantafeꞌa simátimeꞌa súne. Ánaaemba waási tésa mindámbá seyaafá tawísísuwesa seyaafáꞌ-óntánkwáráꞌé tawísísuwanaawe Ísu siyáiye.

Sáwí-kanaa tíníyemo siyáin-aai.

Mááka 13:3-13, Rúku 21:7-19

3 Ísu minááí simátimena Órífi-omapaꞌa imérowasa wení kísau-waasi weyáá méropaꞌa tésa áísai esa sésa emó sénda nóin-kanaawa paápé íníyo. Nóin-kwaamera ínataawa séta ampáánkáꞌá emá kúmínana káféꞌo wérain-tantaaꞌa taiꞌáíníyesa sénaumno suwaná 4 Ísu séna karoꞌ-ááí iséꞌa éraiꞌe sefó káráwiyoro. 5 Sáwífaꞌ-waasi tésa kesúwíꞌa máwatesa sésa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai úne síyasa sáwífaꞌnanka minkáróꞌ-ááísáfésa éraiꞌe sénááwe. 6 Tíyááwemo síyan-aai némpakenaꞌi ewaakénáꞌi isáíyana ímba tááꞌa íno. Miyán-kánáámó tínda mindá ímba seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-waameꞌan-iye. 7 Fíꞌo-fiꞌon-aempaꞌ-waasi tiyánááwe. Moórá-kawaa-waasigomo éna moórá-kawaa-waasigoni amááraasafena íyáfasine tíyáaromo sínasa íyáfasinesa tiyánááwe. Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa aawaí táíníye. Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa óraaꞌ-mari táíníye. 8 Miyán-tántááꞌó paápé ínaꞌa séꞌa seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-kanaa ímba tiyáifo iyámpóímo matinkánae owanamó óraa-tiꞌo intembá umbai-kánáámó tínda minkánáá paápé iye seró.

9 Miyán-ááímó síyasa minkákémbá kembiwí taꞌótoꞌmai fíꞌowi timíyasa sáwíꞌa uwátinkesa tínkamiyaꞌa puwónááwe. Kentáfésamo fasiꞌámaimo méraiyantafesa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi seyaafáꞌnánká tíyámba uwátinkanaawe. 10 Kesááisafesa éraiꞌemo wésiyawifinkemba sáwífaꞌnanka kesáái tínaaemba uwámesa miwítí namuro-wáásí moórá-morawigo aráátimesa tíyámba uwátinkanaawe. 11 Sáwífaꞌnanka paápé ésa karoꞌá sésa Maníkón-aai simátimundawi úne sésa sáwífaꞌnanka karoꞌá simátimenaawe. 12 Miyáumai sáwí-kisaugo wété éna óraaꞌa ínasa fíꞌowi-imayaamo émémba ifátuwesa kentáfé-ímáyáá aantemba ónááfo 13 ímbo ifátuwesamo kentáfésamo fasiꞌámaimo méraiyawi taiꞌáínda-kanaaraꞌa Maníkó tíꞌmai kawepáꞌá métinkainiye. 14 Seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí isáíyantafeꞌa ásé-aai Maníkó wení waásimo kawáánin-aai simátímaꞌmae iyíyana ánaaemba seyaafá-tántááꞌá taiꞌáínda-kanaa tíníye Ísu siyáiye.

Sáwí-kanaagon-aai.

Mááka 13:14-23, Rúku 21:20-24

15 Ísu minááí simátimena séna ánaaemba sáwíꞌa íyan-tantaako paápé íníye. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Tánieri mintántáátáféna siyáiye Ísu siyáiye. Kemá Mátíyu súne. Maanáúfáímó torausíyawi tááko péé sínaꞌa ísáaro wésune. Ísu séna Maníkóní kaweꞌ-náópaꞌa misáwí-tántááꞌá paápé ínasa awánáíyamba 16 Yúndiyaa-marafaꞌo méraiyan-kwaasi omápata tuwaantantésa iyónááwe. 17 Ontaráꞌó méraiyan-kwaasi ímba naaúmpaꞌo iyíyamba óntama ifátuwesa úwoi tuwaantantésa iyónááwe. 18 Kísaufaꞌo méraiyan-kwaasi ímba naaópaꞌo tíyamba unáánkwátói ifátuwesa úwoi tuwaantantésa iyónááwe. 19 Tímúkaꞌnine káféꞌ-iyampoiwaraꞌ-inine minkánáá sáwíꞌa ónááwe. 20 Tuwaantambó iyíyamba táwiꞌo índa-kanaa iyéꞌa saagaan-kánáá iyéꞌa únafo séꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró. 21 Minkánáámó tínda óraaꞌ-umbai táíníye. Naaófáꞌá Maníkó maramó úmaronkaꞌe káféꞌwaraꞌe miyán-úmbáí-tántááꞌá ímba tiyáiye. Ánaaenkwaraꞌa miyán-úmbáí-tántááꞌá ímba tíníye. 22 Miyán-úmbáí-tántááꞌó wéin-kanaa Maníkó ampáásé úmakaiye. Miyán-úmbáí-kánáámó ayáátáákaꞌo wérainkakaa seyaafáꞌ-wáásí ímba úwoi túnamai méraawisino. Maníkó wemparíꞌo úmakain-kwaasisafena imáyáa éna miyán-úmbáí-tántááꞌá ampáásé uráiye.

23 Ampáásémó ínasa tuwímbai simátimesa sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai mifáꞌ-maafaꞌa méraiye síyaꞌo éꞌa ímba ísáaro. 24 Tuwímbai paápé ésa karoꞌá sésa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai úne síyasa tuwímbai karoꞌá sésa Maníkón-aaimo simátimundawi úne simátímaꞌmaesa níyamba ímbo awánen-kisau maésa Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi karoꞌá simátinkanae sésa miyán-óráá-kísáú maénááwe. 25 Miwísáféꞌa éraiꞌ-waasin-owe sefó séꞌa ímba

paápé uráankaꞌa aifaꞌá simátimumpo káráwiyoro.

26 Súnda-aai imáyáa éꞌa ánaaembo moóráwigomo kentáfénamo sénamo paápé uréna máásai-marafaꞌa méraiyemo sínaꞌo éꞌa ímba koró. Moóráwigomo kentáfénamo aúpáꞌá méraiyemo sínaꞌo éꞌa ímba

éraiꞌe seró. 27 Wíyómpaꞌo aafáyáumo tóráísasamo awánaantemba kemá waási úranko miyáumai aforaꞌá anekaꞌá kumónaumne. 28 Póímo sawaímó kawááꞌipaꞌo náíndasafenamo embontaan-dúmágómó tatorúpaintemba Maníkó sínana súnda-aai

paápé íníye Ísu siyáiye.

Ísumo marapáꞌó kumínda-aai.

Mááka 13:24-31, Rúku 21:25-33

29 Ísu minááí simátimena séna miyán-úmbáí-tántááꞌó tínda-kanaa taiꞌáínana aafáúgó kumeuꞌá ínana wíyónko ímba sán-káínana oꞌá wíyómpakemba kaisínana wíyónko úwaauwa ínasa 30 seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí wíyómpaꞌa awánemba fíꞌonkaꞌmaꞌmai-tantaaꞌa awánésa kentáfésa sésa kumínena toꞌmayaa wéiye sésa táátafesa wéesa ifiꞌá wétesa suwánemba kemá waási úranko óraa-fasiꞌaenkwara sáwaraꞌa ainánká kúmónaꞌa suwánánááwe. 31 Uwíyemba wétufuweꞌa wíyómpaken-kisau-waasi tiꞌmáráanasa Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi seyaafáꞌ-máráfákémbá tíꞌmaesa moóráfimba túwaandu ónááwe Ísu siyáiye.

32 Ísu minááí simátimena séna moórá naan-táígón-áwíꞌa fíki-taigontafeꞌa imáyáa úmai ísáaro. Asáómó agaínda awáné séꞌa áúꞌo sínda-kanaa kárikaꞌa tíníye sénááwe. 33 Miyámó intembá kemó súnda-tantaaꞌa ínaꞌa awáné séꞌa kárikaꞌa kumíníye sénááwe. 34 Éraiꞌa simátime súne. Káféꞌo méraan-kwaasi tuwímbai ímbo pukáiyankaꞌa kemó súnda-tantaaꞌa paápé íníye. 35 Wíyóne marawé taiꞌáínífo kesáái ímbo taiꞌáínda

úwoi waéꞌwaeꞌa íníye Ísu siyáiye.

Kúmónda-kanaa waási ímba ísaraawemo siyáin-aai.

Mááka 13:32-37, Rúku 17:26-30,34-36

36 Ísu minááí simátimena séna kúmónda-kanaa aafáúmá waási ímba ísááwasa wíyómpaken-kisau-waasiwaraꞌa ímba ísááwaꞌa kemá Maníkón-ááninko ímba wéisaumpo kesifo weyáá ísaraiye. 37 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Nówaamo méronkaꞌa waási ímbo Maníkón-ímáyáá ésamo maéꞌóntemba ánaaemba kemá waási úranko kúmónda miyá ónááwe. 38 Piriꞌ-nónkómó ímbo tínkankonkaꞌa noné tóné wénesa tiyáámúmba wétoꞌwaai-esa aaré máúwasa waaí máúwasa wéuwana Nówaa nompín-táómpimba imérowasa 39 piriꞌ-nónkó táínda-aai ísaresa ímba imáyáa ésa mérowana óraaꞌ-aꞌa téna piriꞌ-nónkó seyaafáꞌ-wáásí tínkamuwasa putásaraawe. Miyámó uráantemba kemá waási úranko anekaꞌó kúmóndaraꞌa kentáfésamo ímbo imáyáamo íyawi miyá ónááwe. 40 Minkánáá maará ónááwe. Kaeꞌ-wáásí kísaufaꞌa méreyana Maníkó moóráwigomba auwéna moóráwigomba aiyáíníye. 41 Minkánáá kaeꞌ-ínínkáí tómbá wétoꞌmayaan-íyana Maníkó moórá-inimba auwéna moórá-inimba aiyáíníye. 42 Kemá kentí Fasiꞌaénkómó kúmónda-kanaa ímba ísaraafo káráwiyoro. 43 Simátíménda-aai imáyáan-oro. Naankón-afowámó umén-kwáásímó tínda-kanaamo ísarenaraa umén-kwáásímó timbá wétoꞌmayaan-ena awánéna watúwáísana wení naaúmpakemba umémbá ímba máísino. 44 Miyáumai kemá waási úranko kafífímbá kumónaumpo kembiwí wétoꞌmayaan-eꞌa simuꞌmáráaro Ísu siyáiye.

Sáwíꞌa owasá kaweꞌá owasamó on-ááí.

Rúku 12:42-46

45 Ísu minááí simátimena séna kawe-kísáúmó máéwi kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísáféꞌa súne. Wení óraako séna kesí kísau-waasiyaꞌa káráwiye tómbá tuwímbai tímaꞌmae iyuwó síníye. 46 Wení óraako téna wení kísaumo kaweꞌ-úmaimo maínda taawánáínana kísaumo maíndawi arunkó kaweꞌá ínana 47 minóráákó séna kesí seyaafáꞌ-mópáráwínkáꞌá káráwiyuwo síníye. 48 Énifo minkísáú-wáásígómó imáyáamo énamo kesí óraako ayáátáákaꞌa ímba tíníye sénamo 49 kísau-waasi tínkamenamo tómbó nénamo uwóíꞌ-nombo wénaan-kwaasiye uwóíꞌo énamo 50 wení óraakomo tínda-kanaa ímbo ísarainanamo kafífímbó téna 51 óraakaꞌa tatufúꞌmai aiꞌmátuwena séna kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásímó mésamo tíꞌo wéisasamo ifiꞌó wétesamo túwááyaambo umpufuwésamo méraapaꞌa kóuwo síníye Ísu siyáiye.

25

Siyáánkai-inaamaru-taai.

1 Ísu minááí simátimena aaremó máéwini áwáuma imáyáa éna séna ánaaen-kanaamo tínda Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-iye. Aaremó maíndawi tómbá náíyanesa siyáánkai-inaamaru ómbá kúraꞌmaesa aampakémbá koáíkaawe. 2 Minárásísómbá séfataase sáwí-imayaawaraꞌa owasá séfataase kaweꞌ-ímáyááwáráꞌá owasá 3 sáwí-imayaawaraꞌ-arasi ómbá kurarésa fíꞌon-anafeumpimba iyamó káínda-nomba ímba fatíyowasa 4 kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-árásí ómbá kurarésa fíꞌon-anafeumpinkwaraꞌa iyamó káínda-nomba fatiyésa 5 aaremó maíndawimba koamuꞌmakáawana ímba ááéma tisasá túgáfaaꞌa isasá tún-kwaiguráawe.

6 Tún-kwéraawana nóꞌwaan-afufuntamba moóráwigo táántena séna wétifo koaiyánáísaiye sisasá 7 misíyáánkáí-árásí íyáfasinesa ómbá toꞌmaésa kombá 8 sáwí-imayaawaraꞌ-arasi kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-árásísáfésa sésa kentáásí iyamá pisináínífo nombá fatísimero sewasá 9 miwí sésa kesááwáráꞌá miyáumai wétaiꞌaifo nombó fatíyón-daumpakemba koméyámbáráaro sewasá 10 wégowana aaremó maíndawi tisasá séfataase-arasi toꞌmayaa úmaimo méraawi weséꞌo tómbó náíyanesa naaúmpaꞌa íyówana 11 ontá wisúwáísasa miséfátáásé-árásí nombó fatiyónaesamo kówai tésa óraakaꞌa sésa óraakoo ontá tisinkaaó sewaná 12 ímba awánáúnda-arasi ombá póꞌa ímba ontá titinkánaumne siyáiye. 13 Ísu simátimena séna miyáumai kemó kúmónda-kanaa ímba ísarenkaꞌa kumónaumpo káráwiyeꞌa méraaro Ísu siyáiye.

Kaumbo-kísáú-wáásí táái.

Rúku 19:11-27

14 Ísu minááí simátimena séna ánaaen-kanaamo tínda Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-iye. Moórá-oraako némpaꞌa wááu koménae séna wení kísau-waasi táántena séna kesí óntankaꞌa káráwiyoro séna 15 moóráwigo wení kísau kawe-kísáúmó máísanamo awánaiwaintafena séna kesí óntamba séfataase-unamba káráwiyuwo séna aména moóráwigo wení kísaumo kárikaꞌo kawe-kísáúmó máíwaintafena séna kesí óntamba kaeꞌ-únámbá káráwiyuwo séna aména moóráwigo wení kísaumo kári-kisaumo máíwaintafena séna kesí óntamba moórá-unamba káráwiyuwo séna aména tiyuwéna némpaꞌ-marafaꞌa kóísana 16 séfataase-unan-ontambo maiyáiwai minóntántámbá kísau maimaéna wéwena fíꞌomba séfataase-unan-ontamba máísana 17 moóráwigo kaeꞌ-únán-óntámbó maiyáiwai minóntántámbá kísau wémaena fíꞌomba kaeꞌ-únámbá máísana 18 moóráwigo moórá-unan-ontambo maiyáiwai minóntántámbá ímba kísau maéna úwoi marafímbá utámakaiye.

19 Utámakaisasa miyá wéowana miwítí óraako ayáátáákaꞌa kuróm-bapaꞌa mifáꞌá ména ánaaemba téna wááumo tímakaunda-ontamba torupámai awánánae séna táántaisasa 20 tésa séfataase-unan-ontambo maiyáiwai maimaéna máaraanamena séna séfataase-unan-ontambo símakaandarakemba kísau wémaeꞌa fíꞌomba séfataase-unan-ontamba maiyáumne sisaná 21 óraako séna kesí kísau-waasigo kaweꞌá óne. Kentáfémo imáyáamo émo kári-tantaakaꞌo kaweꞌó úmaimo káráwiyaandantemba sáwífa-tantaakaꞌa káráwiyinone. Kesirunkómó aamoimó intembá keséꞌa taménana enarunkó aamoí íno sisaná 22 kaeꞌ-únán-óntámbó maiyáiwai maimaéna máaraanamena séna kaeꞌ-únán-óntámbó símakaandarakemba kísau wémaeꞌa fíꞌomba kaeꞌ-únán-óntámbá maiyáumne sisaná 23 óraako séna kesí kísau-waasigo kaweꞌá óne. Kentáfémo imáyáamo émo kári-tantaakaꞌo kaweꞌó úmaimo káráwiyaandantemba sáwífa-tantaakaꞌa káráwiyinone. Kesirunkómó aamoimó intembá keséꞌa taménana enarunkó aamoí íno sisaná 24 moórá-unan-ontambo maiyáiwai maimaéna máaraanamena séna emá fasiꞌaén-kwáásí éma fíꞌowiti kísaurakemba tómbá wéne fíꞌowiti kísaurakemba úwoi wéne wémandaanaꞌa 25 enáároi inkaiséꞌa ení óntantamba kísau ímba maúnda úwoi aúpáꞌá makáumpo ení óntamba máínone sisaná 26 óraako séna sáwí-kisau-waasigo kafóná-waasi po kentáfémo sémo fíꞌowiti kísaurakemba tómbá wéne fíꞌowiti kísaurakemba úwoi wéne wémandaanaꞌa óne sénda po 27 kesí óntambo seyaafáꞌ-wáásítí óntambo máráán-daumpaꞌo makáandarakaa téꞌa kesí óntankwara aꞌwáá-ontankwaraꞌa máúsino séna 28 wení kísau-waasisafena séna minóntámbá maiyéꞌa siyáánkai-unan-ontambo tokáiwaimba áméro. 29 Sáwífa-tantaakaꞌo kaweꞌ-úmaimo káráwisinkaiwaimba moórá-mora-tantaaꞌa áménana káráwisinkainifo ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwisinkaindawimpakemba makáimba méraanaꞌa 30 misáwí-kísáú-wáásígómbá áíꞌmaeꞌa máápaꞌa múra auwáíyana kumeuꞌ-áémpáꞌá tíꞌo wéisasamo ifiꞌó wétesamo túwááyaambo umpufuwésamo méraapaꞌa wíníye siyáiye Ísu siyáiye.

Ísu méraawini áwáusafenamo tísai índa-aai.

31 Ísu minááí simátimena séna kemá waási úranko ánaaembo kúmóndaraꞌa ságaenkwara wíyómpaken-kisau-waasiwaraꞌa káráwiyaundawi póꞌa kúmónasa 32 seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kesúrankaꞌa túwaandu íyaꞌa sipisípi-poiye méme-poiyaꞌemo káráwiyaiwaimo tuwímbaraintemba minkwáásísómbá miyáumai tuwímbakeꞌa 33 tuwímbai siyáánúrapaꞌa mótinkeꞌa tuwímbai siyáánaepaꞌa métinkeꞌa 34 káráwiyaundawi siyáánúrapaꞌo méraiyan-kwaasisafeꞌa séꞌa kesifo kaweꞌó uwátínkáíwain-owe. Maníkó maramó úmakonkaꞌa ken-ímáyáá éna kentí maruꞌá toꞌmayaa úmakaifo mifáꞌá taméraaro. 35 Kaweꞌá uwásinkeꞌa kembó sááimo tówaꞌo méraawanda tómbá siméꞌa nombá siméꞌa fíꞌom-bapaken-kwaasimo ówánda aamoí uwásinkeꞌa kentí naaúmpaꞌa mósá wésinkeꞌa 36 unáánkwátói-iyaimbo ówánda wésimeꞌa síꞌo úmba wégarawiyeꞌa ándáfaꞌo maéwánda wésuwaꞌnai-eꞌa miyá uwásínkaraawe. Miyán-ááí senasá 37 arupíse úmaimo méraawi sísai esa sésa Fasiꞌaénkóo nóꞌwaiya embó ááimo tówamo méronda tóné noné amétaawa 38 nóin-kanaawa fíꞌom-bapaken-kwaasiyaambo undá aamoí uwánketa kentáásí naaúmpaꞌa mósá ankétaawa nóꞌwaiya unáánkwátói-iyaimbo undá amétaawa 39 nóꞌwaiya áíꞌo úmba áwaꞌnai étaawa nóꞌwaiya ándáfaꞌo maúnda áwaꞌnai uráumno síyaꞌa 40 káráwiyaundawi séꞌa éraiꞌa simátime súne. Kesí waásimo úwoi-waasimo miyáumaimo túwaꞌnai uráamba mindá kembán-iye simátimenaumne.

41 Miyá simátimeꞌa siyáánaepaꞌo méraiyan-kwaasisafeꞌa séꞌa Maníkó sáwíꞌa uwátinkaindawin-ofo siyuwéꞌa kóro. Maníkó waántáwankone wení kísau-waasiye imáyáa éna óraaꞌ-iyama toꞌmayaa uwátínkaraisana kámakamaꞌa wéena ímba pisínáípaꞌa mifáꞌá koméraaro. 42 Kembó sááimo tówaꞌo méraawanda tóné noné ímba siméꞌa 43 fíꞌom-bapaken-kwaasimo ówánda ímba aamoí uwásinkeꞌa kentí naaúmpaꞌa ímba mósá sinkéꞌa unáánkwátói-iyaimbo ówánda ímba siméꞌa síꞌo úmba ímba súwaꞌnai eꞌa ándáfaꞌo maéwánda ímba súwaꞌnai eꞌa miyá uwásínkaraawe. Miyán-ááí senasá 44 sísai esa sésa Fasiꞌaénkóo nóꞌwaiya embó ááimo tówamo méronda tóné noné ímba amétaawa nóꞌwaiya fíꞌom-bapaken-kwaasiyaambo undá ímba aamoí uwánketa kentáásí naaúmpaꞌa ímba mósá ankétaawa nóꞌwaiya unáánkwátói-iyaimbo undá ímba amétaawa nóꞌwaiya áíꞌo úmba ímba áwaꞌnai étaawa nóꞌwaiya ándáfaꞌo maúnda ímba áwaꞌnai uráumno síyaꞌa 45 kemá séꞌa éraiꞌa simátime súne. Kesí waásimo úwoi-waasimo ímbo túwaꞌnai uráamba mindá kembán-iye simátimenaumne.

46 Miyán-ááí simátimeꞌa aaí senasá miwítí sáwí-meyambo ímbo taiꞌáínanamo waéꞌwaeꞌo índa-aempaꞌa komaéꞌmaeꞌa ónááfo arupíse úmaimo méraawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

26

Ísumbo tufuwíyan-aaimo siyáan-aai.

Mááka 14:1-2, Rúku 22:1-2, Yóni 11:45-53

1-2 Ísu mifíꞌó-fíꞌón-ááí wení kísau-waasisafena simátímakaiye. Naaófáꞌó Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá imáyáa éna séna kaeꞌ-nóꞌwáámbá waésa tíyótaimo í-tánón-kánáá tínda kembá taꞌótoꞌmai aaraa-táíyáꞌá sínkamiyaꞌa puwónaumne Ísu wení kísau-waasisafena simátímakaiye.

3 Simátimuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Káyafaasini naaúmpaꞌa túwaandu urésa 4 sésa nóraumaisaawa aúpáꞌá Ísumba taꞌótoꞌmaisaawa tufuwónaumno. 5 Seyaafáꞌ-wáásí tíyááfainifo tanómbo kaufíyan-kanaaraꞌa ínta tufuwónaumne siyáawe.

Ísumbo asaa-wiyúm-básáwémbó aꞌánkarain-aai.

Mááka 14:3-9, Yóni 12:1-8

6 Suwaná Ísu Pétáni-naopaꞌa koména moóráwigon-awiꞌa Sáímonini naaúmpaꞌa áúmo námombo kón-kwaasigoni naaúmpaꞌa ména tómbá wénowana 7 moórá-ininko iyéna asaa-wiyúmbó úm-basawemba óraaꞌ-ontankakemba méyámbakaim-basawemba maimaéna iyúmba Ísu aꞌnómpímbá fatímarowasa 8 wení kísau-waasi awánésa aaisambá sésa nóra sénawa mimbásáwémbá úwoi fatíyankaiyo. 9 Mimbásáwémbó fíꞌowi timénamo óraaꞌ-ontambo maiyénamo ímbo óntamo makáan-kwaasi tíméraambaniye suwaná 10 Ísu iséna séna ifátuweꞌa ímba aaisambá aééro. Kaweꞌá asínkáíye. 11 Ímbo óntamo máráán-kwaasi keséꞌa maéꞌmaeꞌa wéiyaꞌa túwaꞌnai ónae séꞌa túwaꞌnai ónááfo kemá keséꞌa marapáꞌá ímba maéꞌmaeꞌa ónaumne. 12 Púwóndaraꞌa masawémba asinkésa utánáafo minínínkó éꞌa masawémba asínkáíye. 13 Éraiꞌa súmpo ísáaro. Kesí ásé-aai seyaafáꞌ-mápáꞌá simátimesa minínínkómó uwásínkáín-aai simátimiyasa táákaꞌa maránááwe Ísu siyáiye.

Yúndasi Ísuni pintaruꞌó maiyáin-aai.

Mááka 14:10-11, Rúku 22:3-6

14 Súwana Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi moórá-awiꞌa Ísakerioti óraaꞌ-amaan-kisau-waasifaꞌa wéna 15 séna Ísumbo taꞌótoraimo aráátíménaꞌo éꞌa nóraumai-meyana siménaao súwasa moórá-waai úmai siyáánkai-ontamba 30 ontamba toráumai ámúwana Yúndasi maimaéna 16 wéna nóraumaiya Ísumba aráátíménasawa taꞌótoranaao-imayaa ómbarena úmaena kuráiye.

Tíyótaimo í-tánómbó kauráan-aai.

Mááka 14:12-21, Rúku 22:7-14,21-23, Yóni 13:21-30

17 Yúndaa-waasi ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa aifa-kánáá túntemba wení kísau-waasi Ísumba taáísai esa sésa nááfara tíyótaimo í-tánómbá kogaufónaumno suwaná 18 Ísu séna Yérúsaremu-naopaꞌa wékai moórá-waasigontafe sékai kentáásí óraako séna kesí kanaamá tisatá kesí kísau-waasiseꞌa ení naaúmpaꞌa tíyótaimo í-tánómbá nánaumne wésiye kosimámékaiyo súwasarai 19 Ísumo súntemba miyá ésarai minkáꞌá tanómba kauwánkaraaye.

20 Tanómba kaumakóyasa fenómpinkaꞌa Ísu wení kísau-waasi wésa mindáúmpáꞌá imésa 21 tómbá wémandesa uwaná Ísu séna kempínkémbá moóráwigo kembá namuro-wáásí aráátiminiye súwana 22 tirunkó umbaí tówasa moórá-mora áísai esa sésa Fasiꞌaénkóo kewáꞌíyo símaesa kuwaná 23 Ísu séna moóráwigo wení tón-ayai maimaéna keséꞌo moórá-taufapimba túꞌmaimo náíndawi wemá kembó namuro-wáásímó aráátimindawin-iye. 24 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna waási úranko puwíníye siyáintemba póꞌa púwónana namuro-wáásímó aráátimindawi sáwí-meyamba máíníye. Wembó ímbo maꞌánkaraankakaa kaweꞌá isinó Ísu súwana 25 Yúndasi wembó aráátimindawi séna óraakoo kentáféwa sénó súwana Ísu séna éꞌa séne siyáiye.

Ísu wení kísau-waasi tómbó tímakain-aai.

Mááka 14:22-26, Rúku 22:15-20, 1 Kórinti 11:23-25

26 Súwasa tómbá wénowana Ísu péréti maisoréna Maníkómpáꞌá súwiyo séna tafámbai wení kísau-waasi tiména séna mindá kesún-ifo maimái naaró séna 27 ándá-aran-dombo wéron-anafeumba maisoréna Maníkómpáꞌá súwiyo séna tiména séna seyaafáꞌá naaró. 28 Mindá kesí naaén-iye. Kesí naaemá sáwífaꞌ-waasisafena kumínda póna Maníkó sáwí-imayaa maitiyuwéna séna keséꞌa kááísamai méraiwae séna mináú-ááí símai kááísamakaiye. 29 Simátime súne. Fíꞌonkwaraꞌa ándá-aran-domba ímba nánaumpo kesifo wení waásimo kawáánipaꞌa keséꞌo méraiyamba ándá-aran-domba aú-nomba nánaumne Ísu súwasa 30 Maníkóntáfésa ísámai imá simásuwesa mindáúmpáꞌá tuwésa Órífi-omapaꞌa iyáawe.

Pítaa ánaaeniꞌa uwásinkainiyemo siyáin-aai.

Mááka 14:27-31, Rúku 22:31-34, Yóni 13:36-38

31 Órífi-omapaꞌa imérowana Ísu simátimena séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó séna

sipisípiyaꞌo kawáániwaimba tufúwónasa

sipisípisomba wété ónááwe Maníkó siyáiye

siyáimba póna káféꞌ-noꞌwaamba tááꞌa ínaꞌa siyuwéꞌa wété ónááwe. 32 Énifo púwónasa utámaraiya íyáfasineꞌa kentí aifaꞌá Káríri-aempa konaꞌá kesínaaemba kónááwe Ísu súwana 33 Pítaa séna seyaafáꞌnánká auwésa wété ónááfo kemá ímba miyá ónaumne súwana 34 Ísu séna éraiꞌa simáme súne. Káféꞌ-noꞌwaamba kokórigo ímba ááimo siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasiye sínone Ísu Pítaantafena súwana 35 Pítaa séna entéꞌo sínkamonae íyaꞌo éꞌa ímba auwéꞌa kónaumne súwasa wení kísau-waasi seyaafáꞌá miyá simásaraawe.

Ísu Kétésémánifaꞌa inaimó siyáin-aai.

Mááka 14:32-42, Rúku 22:39-46

36 Seyaafáꞌá miyá simásuwesa Ísuwe wení kísau-waasiye taaiyámófaꞌa áwíꞌa Kétésémánifaꞌa komésa Ísu simátimena séna maankáꞌ-méraiyaꞌa Maníkómpá inaí kosenó séna 37 Pítaane Sépétin-ááninkaiye tíꞌmaena komérowana umbai-tántáákó arumbá sáwíꞌa úwana 38 simátimena séna kesirunkó umbaiséꞌa taisá póꞌa púwóraantamba wéune. Maankáꞌ-méꞌa keséꞌa káráwiyoro séna 39 tiyuwéna ewaaꞌá wéna Maníkó óraakon-iye séna maraꞌá kumbéna inaifínkémbá séna kesifóo emó kanaán-iye sémo e maanúmbáí-tántááꞌó kempáꞌó tínda maisiyuwé énifo ímba kesí imáyáan-ifo ení imáyáa arááíwáéno Ísu siyáiye.

40 Ísu inaí simásuwena wení kísau-waasiyaufaꞌa téna tatuwánómba tún-kwaigurówana tatúséna Pítaantafena séna ímba kanaaráꞌá kárikaꞌa keséꞌa káráwimai méraane. 41 Waántáwanko tísai úmai isánae-aai kempáꞌá sifáínifo Maníkómpáꞌá inaí seró. Imáyáago ewé sisaná áúgo umbaimó wétaimba mindá aúgáfaaꞌa wéiye simátimena 42 anekaꞌá tiyuwéna ewaaꞌá wéna Maníkómpáꞌá inaifínkémbá séna minúmbáí-tántááꞌá empáꞌá úwoi tíníyemo sinaꞌó éꞌa emó sindantembá miyá ónaumne siyáiye.

43 Ísu inaí kosimásuwena wení kísau-waasiyaufaꞌa téna tatuwánómba tún-kwaigurésa túgáfaateꞌa wéuwana 44 anekaꞌá tiyuwéna ewaaꞌá wéna súntemba anekaꞌá inaí kosimásuwena kouweréna 45 minkáúmbónárausafena séna túmó waiguréꞌo méraamba kembá waási úrankomba sáwíꞌo on-kwáásí aráátiminasa taꞌótoraiyan-kanaa wétifo 46 íyáfasinewata wétiyapata konó. Kembó aráátimindawi wétiye Ísu siyáiye.

Ísumbo taꞌótokaan-aai.

Mááka 14:43-50, Rúku 22:47-53, Yóni 18:3-12

47 Ísu minááí wésuwana wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi túmba weséꞌa sáwífaꞌ-waasi taánáínkwara paepáéꞌwaraꞌa maimaé tumbá óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye miwí tiꞌmárówasa tumbá 48 ááéma Yúndasi Ísumbo aráátimindasafena simátimena séna aaweyáámó uwánkáandawimba taꞌótóráaro siyónkaꞌa 49 póna Yúndasi Ísumpaꞌa téna séna óraakoo méraano wésena aaweyáá wéuwankowana 50 Ísu séna kesí waásiyo emó ónaemo sinda-íꞌa uwó súwasa weséꞌo tuwáí Ísumba taꞌótórówana 51 Ísuni kísau-waasifinkemba moóráwigo paepáéꞌa awáúfínkémbá mósá taútuwena aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísau-waasigon-ááꞌa fagáúsuwowana 52 Ísu wentáféna séna ení paepáéꞌa awáúfáꞌá wiyuwó. Paepáétambo tínkamiyan-kwaasi anondáámo ésa paepáétamba tínkamiyasa puwónááwe. 53 Maarásáféꞌa imáyáan-oro. Kesifontáféꞌo séꞌo súwaꞌnai uwómó senanamó éna wíyómpaken-kisau-waasisomba sáwífaꞌnanka ímbo kanaamó torausónááwi minúwóíyáámbá tiꞌmaráínasa súwaꞌnai ónááwe. 54 Miyámó súndarakaa Maníkón-aai aúfáífimba agaimakáin-umbai-tantaaꞌa kempáꞌá ímba tisinó. Énifo siyáintemba miyáumai paápé íníye

Ísu siyáiye.

55 Ísu minááí simátimena tun-kwáásísáféna séna kentáféꞌa umén-kwáásín-iye séꞌa póꞌa taánáínkwara paepáéꞌwaraꞌa maimaéꞌa kembá taꞌótoranae séꞌa wétewe. Sáwífa-kanaa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa kesááimo wésimatimundaraꞌa ímba kembá taꞌótokaawe. 56 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi aúfáífimbo agaimakáan-aai kembó miyámó uwásínkéneꞌa wétewe súwasa wení kísau-waasi seyaafáꞌá inkaisésa auwésa wété uráawe.

Óraaꞌ-waasi Ísumba aaifimbó ánkaraan-aai.

Mááka 14:53-65, Rúku 22:54-55,63-71, Yóni 18:13-14,19-24

57 Wení kísau-waasi inkaisésa auwésa kóuwasa Ísumbo taꞌótórówi áíꞌmaesa aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Káyafaasini naaúmpaꞌa móankesa mindáúmpáꞌá ámáámbo sun-kwáásíyé Yúndaa-oraaꞌ-waasiye túwaandu urón-daumpaꞌa móankowana 58 Pítaa tínaaemba nénkaꞌo témomba aifaꞌ-ámáán-káwáágóní máápaꞌ-ontafinkemba iyéna naamaáífa ména Ísun-aneꞌó paápé índamo awánáíndasafena i-wáásísé méraiye.

59 Pítaa mérowasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye seyaafáꞌnánká Ísumba tufuwíyana puwíníye-aaigoni áwáuma saafá uwaná 60 ímba wérowasa Ísuntafesa mósimesi-aai sésa ímba moórá-aai suwasá kaeꞌ-wáásígóráí íyáfasinesarai 61 karoꞌá sésarai wemó sisatáámó isáúndasa óraaꞌ-amaan-damba Maníkóní naambá kanaa tawísísuweꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa ónaumne siyáiye suyaná 62 aifaꞌ-ámáán-káwáágó íyáfasinena Ísumba áísai ena séna mindáraimo simánkaayan-aai anondáá ína sínono súwana 63 Ísu iséna ímba aaí súwana aifaꞌ-ámáán-káwáágó séna Maníkó fasiꞌaénkwáráwín-aúrankaꞌa emá méma áísai onda-ááí éraiꞌ-aai aantemba simásimiyo. Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísiti Maníkón-ááninkowaꞌonompo simásimiyo súwana 64 Ísu séna éꞌa sémpo simátimeꞌa súne. Ánaaemba suwánáíyaꞌa kemá waási úranko Maníkó fasiꞌaénkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpá iméꞌa ainánkáꞌá kumónaumne Ísu súwana 65 aifaꞌ-ámáán-káwáágón-arunko sáwíꞌa úwana wení unáánkwátói tafétuwena séna Maníkómbá karaánááꞌa ankéna wesáféna sifó minááísáféta aaifimbá maenkéta fíꞌon-aaimo simánkáámba saafá únda póta ifátá tuwéta Maníkómbó símaimo sáwíꞌo uwánkáíntafeta 66 nórasaawa ónaumno súwasa sáwíꞌan-ifo tufuwíyana puwíno sésa 67 Ísumba tuwiyáái wiꞌankésa tufuwésa tiyáántambo tufúwún-kwaasi 68 karaánááꞌa sésa esáfé sé Maníkó íyáfasisinkaraiwai únemo séndawi ómpo kemá nááwa tufúnái simásimiyo siyáawe.

Pítaa ímbo awánáúnda-waasin-iyemo siyáin-aai.

Mááka 14:66-72, Rúku 22:56-62, Yóni 18:15-18,25-27

69 Pítaa naamaáífa mérowana aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísaumo maún-arasigo awánéna wempáꞌá téna séna Káríri-aempakewiseꞌo maéndawi óne súwana 70 Pítaa seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa séna emó sénda-aai sááko ímba kaweꞌán-iye simásuwena 71 máápaꞌ-ontafimba komérowana anekaꞌá moórá kísaumo maún-inaamarugo awánéna méron-kwaasisafena séna minkwáásígó Ísu Násareti-naopakewiyeꞌo máíwain-iye súwana 72 Pítaa aikaꞌá maréna séna ímbo awánáúnda-waasin-iye simásuwena mérowasa 73 kárikaꞌa mésa Pítaampaꞌa tésa sésa Ísuni kísau-waasi miyán-kwáásí méraawataamo awánemaundantenkaan-kwaasiyaamba éma mináémpákén-kwáásí tááiyaamba wésene suwaná 74 Pítaa séna karoꞌ-ááímó wésenanamo éna Maníkó sínkaminiye. Sewímbá ímbo awánáúnda-waasin-iye súwana kokórigo áái súwana 75 Pítaa Ísumo simámakon-aai áákaꞌ-maréna miyá siyónkaꞌa kokórigo ááimo ímbo siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasin-iye sínone siyónkaꞌa minááí áákaꞌ-maréna máápaꞌa kuména áfááraumai

ifiꞌá taráiye.

27

Ísumba Páíratimpaꞌo áíꞌmae kuráan-aai.

Mááka 15:1, Rúku 23:1-2, Yóni 18:28-32

1 Úwasa aafáúmó íyáúsunkaꞌa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye Ísumbo tufuwíyanamo puwínda-aai símai tarímaresa 2 Ísumba ayáánkaꞌa káráꞌumaresa áíꞌmaesa Rómu-kamani-kawaagon-awiꞌa Páíratimpaꞌa kuráawe.

Yúndasi pukáin-aai.

Aantá-waasi 1:18-19

3 Páíratimpaꞌa kuwaná Yúndasi Ísuni pintaruꞌó maiyówi Ísu puwíníyemo sun-ááí iséna ímbo miyá oráámbá kemá sáwíꞌa uráumne séna pintaruꞌó ésamo ámakon-ontamba 30 ontamba maimaéna óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye miwífáꞌá wéna séna 4 ímba sáwíꞌa uráin-kwaasi aráátimunaꞌa tufuwónaeꞌa wéomba kemá mindá sáwíꞌa uráumne súwasa miwí sésa ímba kentáánén-ifo endén-iye suwaná 5 Yúndasi minóntámbá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa metuwéna tiyuwéna ándá maimaéna waandaꞌá faráiye.

6 Yúndasi minóntámbá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa metuwówasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasi maésa sésa maanóntámbá pintaruꞌ-óntámbá póta seyaafáꞌ-wáásímó Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo máráán-ontampimbo máráandasa kentáásí ámáámba taraisónaumne simásuwesa 7 minóntánkón-aai sésa mimbórá-ááí sésa minóntántámbá moórá-marama sawemó om-bárámá méyámbakaanasasa mimbáráfímbá fíꞌom-barafaken-kwaasi puwíyan-kwaasi utánááwe siyáawe.

8 Miyá uráantafesa mimbárásáfésa sésa pintaruꞌ-márámán-iye siyáawasa káféꞌwaraꞌa miyá wésewe.

9 Óraaꞌ-amaan-kisau-waasi miyán-ááí wésesa mimbárámá méyámbakaamba Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Yérémayaamo siyáin-aai

paápé uráiye. Yérémaya séna

Ísarerin-aísaafitantambo uráawi tuwímbai mimbórá-ááí sésa moóráwigombo pintaruꞌó

íyan-ontamba 30 ontamba maimaésa 10 sawemó wéom-barama méyámbakaamba Fasiꞌaénkómó simásímakaintemba miyá ónááwe

Yérémayaamo siyáintemba pósa miyá uráawe.

Páírati Ísumbo áísai uráin-aai.

Mááka 15:2-5, Rúku 23:3-5, Yóni 18:33-38

11 Ísu Rómu-kamani-kawaagon-aúrankaꞌa mérowana áísai ena séna Yúndaa-waasiti kawáágówá ónó súwana Ísu séna éꞌa séne súwasa 12 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye fíꞌo-fiꞌon-aaisafesa aaifimbá maénkówana Ísu iséna ímba aaí súwana 13 Páírati Ísumba áísai ena séna sáwífaꞌ-aai wésimankaafo ína wéisaano súwana 14 Ísu iséna seyaafáꞌ-ááísáféna ímba anondáá súwana kámáni-kawaago Páírati sáwífaꞌ-imayaa uráimbaniye.

Ísumba tufuwíyana puwínomo siyáin-aai.

Mááka 15:6-15, Rúku 23:13-25, Yóni 18:39–19:16

15 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi tíyótai í-tánón-kánáá túntemba Rómu-kamani-kawaago séna seyaafáꞌnánká túwaandu urésa aamoí ésa ándáfaꞌo mérain-kwaasigon-awiꞌa síyaꞌa faútuwanaumne séna minkánáá miyáumai ándá-waasi faútínkáíye. 16 minkánáá moóráwigon-awiꞌa Párápási seyaafáꞌnánká wenáái ísarowi ándáfaꞌa mérowasa 17 sáwífaꞌ-waasi túwaandu urówana Páírati tísai ena séna ándáfaꞌo méraan-kwaasifinkemba moóráwigon-awiꞌa síyaꞌa faúꞌauwaano. Párápásiyaꞌi Ísu Maníkómó íyáfasinankaraiwaiye wésewinaꞌiyo séna 18 Páírati imáyáa éna séna óraaꞌ-amaan-kisau-waasi Ísuntafesa ímba óraaꞌ-waasi-iꞌa ínkwae sésa taꞌótoꞌmaesa ke maúndafaꞌa áíꞌmaesa tiyáawe séna minááí tísai uráiye.

19 Páírati minááí tísai ena aaimó ísón-daumpaꞌa mérowana awaainínkó moóráwigomba aiꞌmarówana wempáꞌá téna séna enawaainínkó séna nóꞌwaamba kaaimbá awánáúnda minkwáásígó ímba sáwíꞌa uráisana sirunkó umbaí wétaifo ímba aaifimbá maenkaaó enawaainínkó siyé kosimámakaiye.

20 Awaainínkón-áái kosimámuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye úwoi-waasi sáwífaꞌnanka waꞌwisésa sésa Páíratintafeꞌa séꞌa Párápásimba faúꞌáúwénasa Ísumba tufíyana puwíno simáméro simátímúwana 21 Páírati anekaꞌá tísai ena séna minkáéꞌ-wáásífínkémbá nááwana faúꞌauwanaumno súwasa miwí sésa Párápásimba faúꞌauwaao suwaná 22 Páírati séna Ísumba Maníkómó íyáfasinankaraiwainemo sewímbá nóra ónaumno súwasa seyaafá sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno suwaná 23 Páírati séna nóra-sawira uráiyo súwasa óraaka sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno aantemba siyáawe.

24 Miyá aantemba suwaná Páírati miwí táái ímba kanaaꞌá taraisónaumne-imayaa éna seyaafáꞌ-wáásí tíyáafo séna táúfapimba nombá fatímarena seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa aiyowáíꞌa éna ayáámba non-kwiyéna séna miwámó puwínda-umbai-tantaako kesiyáámpimba ímba wéraifo kentiyáámpimba wéraiye súwasa 25 seyaafá sésa puwínata mimbéyámbá kentáásísaafitantambo íyawiseta maénaumne suwaná 26 Páírati Párápásimba faúꞌauwena i-wáásí simátimuwasa Ísumba áwíyandasamba áwiyonkuꞌ-nowana Páírati séna áíꞌmae aaraa-táíyáꞌá tufuwíyana puwíno séna Ísumba i-wáásí tímakaiye.

I-wáásí Ísumba karaánááꞌo ánkaraan-aai.

Mááka 15:16-20, Yóni 19:2-3

27 Páírati Ísumba wení i-wáásí timúwasa áíꞌmaesa kámáni-waasiti naaúmpaꞌa móankesa seyaafáꞌ-í-wáásí táántowasa tamésa 28 wení unáánkwátói faútuwesa naae-únánkwátói óraaꞌ-waasiti unáánkwátóin-iye sésa Ísumba uwánkesa 29 óraaꞌ-waasiti kámoꞌan-iye sésa áwíyandama owepámai Ísu aꞌnómpímbá kuféꞌankesa táúmba ayáánúrapaꞌa toꞌankésa karaánááꞌa ankésa moórá-mora kífaesa sésa Yúndaa-waasiti kawáágó óne sésa 30 tuwiyáái wiꞌankésa ayáámpimbo toꞌánkón-taumba maiyésa aꞌnómbá wétufamesa 31 karaánááꞌa ánkásuwesa naae-únánkwátói faútuwesa wení unáánkwátói uwánkesa tufíyanamo puwíndafaꞌa áíꞌmaesa kuráawe.

Ísumba tufúwanamo pukáin-aai.

Mááka 15:21-32, Rúku 23:26-43, Yóni 19:17-27

32 I-wáásí Ísumbo áíꞌmae kumbá moóráwigo Sáíríni-naopakewin-awiꞌa Sáímoni aampaꞌá túwasa i-wáásí taꞌótoresa Ísumbo tufíyan-aaraa-tai áúwaataꞌankesa sésa áwaꞌnai úmai tiyó suwaná miyá úwasa 33 marésa moórá-maragon-awiꞌa Kórígótaafaꞌa wésa mináwíkóní áwáuma aꞌnónayaantapaꞌemo supaꞌá wésa 34 ándá-aran-domba maiyésa áíꞌa taiꞌáínkwae sésa ikamó

fain-tántááꞌá mimpímbá marésa Ísumba ámúwana óikaꞌa maꞌmái awánéna ímba naráiye.

35 Ísu ímba nówasa áíꞌmaesa aaraa-táíyáꞌá aíyayaampimba tufúsúmaresa wení unáánkwátói maénae sésa ááfésa wétiyaananasa nááwa íyáákaindawiya máíníyo sésa miyá ésa 36 maraꞌá mésa Ísunkaꞌa káráwiyesa 37 Ísumbo tufúwanamo puwún-aaigoni áwáuma aúfáífimba agaimarésa sésa Ísu Yúndaa-waasiti kawáágón-iye agaimarésa aꞌnónkáꞌ-ááráá-táíyáꞌá mósá marésa 38 uméntéꞌo uyan-kwáásíyáí tíꞌmaesa Ísuni séfasefaꞌ-aempaꞌa aaraa-táíyáꞌá tufúsúmaresa maraꞌá mésa minkwáásíyáꞌá káráwiyowasa 39 tuwímbai tésa tiyáámba tóipimba faafésa timántákáí faꞌankésa karaánááꞌa ankésa sésa 40 úwé emá séma óraaꞌ-amaan-damba tawísísuweꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa anekaꞌá ónaumne siyáampo Maníkón-ááninkomo émo e esáfé enáú áwaꞌnai ema eyááríkaꞌa taaiyakémbá taútuwe marapáꞌá kumuwó siyáawe.

41 Suwasá miyáumai óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yúndaa-oraaꞌ-waasiye karaánááꞌa ankésa 42 sésa fíꞌowi túwaꞌnai ena wesáféna wenáúma ímba kanaa áwaꞌnai iye. Ísareri-waasiti kawáágó únemo sémáímba póna éraiꞌo sémaindamo éna weyááríkaꞌa aaraa-táíyákémbá kumínata awánéta séta éraiꞌa Maníkón-áánimban-iyesa sénaumne. 43 Maníkóntáféꞌa fasiꞌámai méraunda Maníkón-áánimba úne sémáímba Maníkómó áwaꞌnai ónaemo sénaraa káféꞌa áwaꞌnai isinó suwasá 44 miwímó suntembá uméntéꞌo uyan-kwáásíyáí séfasefaꞌ-aempa-taiyaꞌo tufúsúmarowiyai

karaánááꞌa Ísumba ánkaraaye.

Ísumo pukáin-aai.

Mááka 15:33-41, Rúku 23:44-49, Yóni 19:28-30

45 Ísumba karaánááꞌa ánkówana wááwái seyaafáꞌ-áémpáꞌá túnkwéna aafáúmó taenónkaꞌa túnkúmba 46 Ísu óraaka Yúndaa-waasi-taaifinkemba séna eri eri rama sapakataniyemo súmba maarán-iye. Maníkó kesí Maníkóo nóra séwa siyuwááno súwasa 47 minkáꞌó méron-kwaasi isésa tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakaiwaimba Íráiyaamba wéaantaiye suwaná 48 moóráwigo awaantanténa faru-táénáma maimaéna ándá-aran-domba ika-nómpímbá tuꞌmaéna ofiyen-táemopimba sinúfaimaena náínkwae séna Ísun-óikaꞌa mósá marówasa 49 tuwímbai sésa Íráiyaama kuména áwaꞌnai íni ína áwaꞌnai íníyo séta amuꞌmaréta méraumne suwaná 50 Ísu anekaꞌá óraaka séna afowan-ayáámpimba wení ámútamba toꞌmaréna pukáiye.

51 Ísu puwúwana óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa ampanta-óntámó úmakomba sanaan-áyáíyákémbá itafááꞌmaena marapáꞌá mútafaatena kaesé uwágúwana póna Maníkómpáꞌó iyíyan-amba wiꞌmarówana óraaꞌ-marima tówana óraaꞌ-ontantomba tufánkaaꞌa wéuwana 52 utámárón-ontan-aifimba awááúmaron-ontamba fawákúwasa Maníkóní waási sáwífaꞌnankaꞌo pukómpinkemba íyáfasinesa 53 utámakon-ontan-aifinkemba íyáfasinesa mésa Ísu pukéna íyáfasinon-kanaa Yérúsaremu-naopaꞌa paápé úwasa sáwífaꞌnanka awánaraawe.

54 Ísu puwúmba i-wáásítí kawáágówé wení i-wáásíyé Ísunkaꞌo káráwisuwesamo mérowi marímo tówanamo seyaafá-tántááꞌó paápé úmba awánésa áfááraumai táátafesa ésa sésa éraiꞌa wemá Maníkón-ááninkon-iye siyáawe.

55 Minááímó sumbá sáwífaꞌ-inimba awánánae sésa tumbá nénkaꞌa tamésa awánaraawe. Miníníntómbá Káríri-aempakembo Ísumbo arááíwaꞌmaesamo áwaꞌnai úmaesamo Yérúsaremufaꞌo tiyáan-inintompinkemba 56 moórá-inimba Mágátáraa-naopaken-ininkon-awiꞌa Máríyaa úwana moórá-inimba Yémísinte Yósepinte tinówan-awiꞌa Máríyaa úwana moórá-inimba Sépétin-ááninkai tinówa úwasa tuwímbai-inintonkwaraꞌa tamésa awánaraawe.

Ísumbo utaráan-aai.

Mááka 15:42-47, Rúku 23:50-55, Yóni 19:38-42

57 Miníníntómbá tamérowana fenómpinkaꞌa moóráwigo óntawarawin-awiꞌa Yósepi Árímátíyaa-naopakewi Ísun-aaisafena éraiꞌe súwai 58 Páíratimpaꞌa téna séna Ísun-áúma utánáifo simiyó súwana wení

i-wáásísáféna séna Ísun-áúma mai-áméro súwasa miyá uwaná 59 Yósepi Ísun-áúma tamaimái aú-ampantafimba asááúmaena 60 maimaéna kemó púwónasamo utáíyane sénamo aúsámakon-ontan-aifimba mámarena óikaꞌa óraaꞌ-ontantamba awááúwasuwena kóúwasa 61 Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko úwana araámáóeꞌa maraꞌá mésarai Ísumbo utámárón-ontan-aifimba karátuwesarai méraaye.

Páírati utámáráápa káráwiyoromo siyáin-aai.

62 Minínínkáí karáꞌmatuwesarai méroyasa aafáyáaraꞌa sambaatiyáꞌá óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-kawaa-waasiye Páíratimpaꞌa túwaandu ésa 63 sésa óraakoo úwoimo aúmó arónkaꞌa karoꞌ-ááíséꞌo siwáí séna kaumbo-kánáá maisuwéꞌa púwóndafinkemba íyáfasinanaumne súwataamo ísaraundasa sáákata maráúmpo 64 i-wáásí tiꞌmárénasa kaumbo-kánáá utámáráán-ontan-aifimba kogáráwiyesa awánaaro. Wení kísau-waasi wenáúma fasímbaesa aúpáꞌá utámaresa sésa pukáimpinkemba íyáfasinkaiye sefáínifo. Miyán-ááímó síyanamo éna minkáróꞌ-ááígó ááémo siyáin-karoꞌ-aaigomba íyáákaifainiye suwaná 65 Páírati séna kentí i-wáásí tiꞌmáréwasa sentembá minóntán-aifimba kaweꞌ-úmai káráwiyoro súwasa 66 wésa waási óntan-aifimba íyáféráafo sésa torú maimaésa mókaaisamaranae sésa kurésa miyá araénáémba úmaresa i-wáásí mátiyuwesa kóuraawe.

28

Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai.

Mááka 16:1-10, Rúku 24:1-10, Yóni 20:1-18

1 Yúndaa-waasimo saagon-kánáá taiꞌówasarai sondaaráꞌá aafáyáaraꞌa aafáúmó íyáúsunkaꞌa Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko úwana araámáó úwasarai Ísumbo utámakopaꞌa koawánánae sésarai kuyambá 2-3 óraaꞌ-marima tówana Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo wíyómpakemba kuména wenóikakemba aafáúmó íyáúsenamo intembá wéuwana wení unáánkwátóiyakemba ainánkómó intembá waéníꞌa kówana kuména óntambo óikaꞌo makón-ontamba kufankwátuwena minóntánkáꞌá maraꞌá mérowana 4 utámakopaꞌo káráwiyuwai áfááraumai tááꞌa úwasa tinekembá tataꞌá úwana tímááfomba waékuraiye.

5 Káráwiyuwai miyá úwasarai minkáéꞌ-ínímbá kuyaná wíyómpakewi minínínkáí simátimena séna ímba tááꞌa íno Ísumba aaraa-táíyáꞌó tufúwówanamo pukáiwaimba taawánáyae sékaimo téyamba ísaraumne. 6 Wemó siyáintemba pukáimpinkemba íyáfasinena kówéna ímba maankáꞌá méraifo utaráampimba iawánékai 7 tuwaantantékai wení kísau-waasi kosimátimekai

sékai Ísu pukáimpinkemba íyáfasinena kentí aifaꞌá Káríri-aempaꞌa wínaꞌa koawánánááwe. Minááí kosimátímékaiyo siyáiye.

8 Súwasarai minínínkáí minúwóíyáámbá utarópaꞌa tuwésarai táátafesarai uyaná tirunkó aamoí úwasarai wení kísau-waasi kosimátimiyantafesarai aampaꞌá kuyambá 9 Ísu minínínkáí tuwánéna séna nááfara maémayaayanaꞌo súwasarai óraako iyé-ímáyáá ésarai wenaísamaifimba tamésarai aísamaiyaꞌa taꞌótoresarai wen-ímáyáá mósá máróyana 10 Ísu simátimena séna kesífáꞌawaawi kosimátimiyasa Káríri-aempaꞌa komésa suwánaaro Ísu siyáiye.

Utámakopaꞌo káráwiyaawi-taai.

11 Ísu minááí súwasarai wemó súntemba minínínkáí aampaꞌá kuyambá utámárópaꞌo káráwiyun-i-waasi tuwímbai Yérúsaremu-naopaꞌa wésa óraaꞌ-amaan-kisau-waasi paápé ún-tantaaꞌa kosimátímúwasa 12 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye túwaandu urésa aaí símai mimbórá-ááí tarímaresa utámárópaꞌo káráwiyun-i-waasi óraaꞌ-ontamba timésa 13 simátimesa sésa maarán-ááí simátíméro. Nóꞌwaamba súsá kwaiguráunasa Ísuni kísau-waasi tésa wenáúma umémbá maimaésa kóuraawe kosimátímaꞌmaeꞌa nóro. 14 Páíratimo minááímó isáínataamo éta moórá-aaiwaraꞌa simáménanasa kembiwí ímba aaifimbá maitinkáíníye suwasá 15 miní-wáásí isésa óntamba maimaésa kurésa sunten-ááí aantemba kosimátímaꞌmaesa núwana minááígó wété úwasa ísaraamba káféꞌwaraꞌa Yúndaa-waasi wéisaawe.

Ísuni waási wembó awánaraan-aai.

Mááka 16:14-18, Rúku 24:36-49, Yóni 20:19-23

16 Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba moórá kumbaimái-waasi Káríri-aempaꞌa Ísumo minómákáꞌó koméraaromo siyón-omakaꞌa komérowana 17 miwí túrankaꞌa paápé úwasa awánésa wen-ímáyáá mósá márówasa tuwímbai kaeꞌ-ímáyáá ésa sésa Ísu pukáimpinkemba íyáfasinkai fíꞌowawaꞌiyo suwaná 18 Ísu miwí timándáraꞌa taména séna Maníkó fasiꞌaémbá siména séna wíyómpaꞌe marapáꞌé káráwiyuwo simbá 19 póꞌa mindásafeꞌa seyaafáꞌ-máráfáꞌá kesáái simátímaꞌmaeꞌa níyasa kesí waási-iꞌa ésa kesifowé kemá wenááninkoe Ufaen-ámútánkóeꞌa kááísamai méraiyaꞌa kentáásúwíkaꞌa nombá maitinkéꞌa 20 simátímakaunda-aai arááíwaesa fasiꞌámai taꞌótoraiwae séꞌa simátímaꞌmaeꞌa íyóro. Maramá wéraindaraꞌa kembiwíséꞌa méꞌa káféꞌo wérain-tantaaꞌo taiꞌáíndaraꞌa kembiwíséꞌa méraandasafeꞌa imáyáa úmaeꞌa íyóro Ísu siyáiye.

Kemá Mátíyu súnda-aai taíꞌáiye.

Mááka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mááka

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Mááka moórá-waai úmai siyáánkai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Ísu Maníkón-ááninkon-aai agaimakáiye. Mááka moórá-awiꞌa Yóni-Mááka Yérúsaremufaꞌa wení naaópaꞌa ména óraaꞌa éna Pítaante Póronteꞌa kísau túwaꞌnai uráiye. Rómu-waasi Ísun-aai isáíwae séna maanáúfáí agaimakáiye. Rómu-waasi fasiꞌaénkó tiráái tain-kwáásín-owe séna maarán-ááí agaiyáiye. Ísu fasiꞌaémbá tokéna tíꞌo ún-kwaasi asófatinkena waántáwambo tirunturómba maitiyuwéna sáwí-imayaagomo taꞌótokompinkemba faútínkaraiye. Miyán-ááí Mááka agaimakáiye. Mááka agaiyáin-aaigoni ayáíyáꞌá maarán-táúntámpímbo wérain-aai moórá-waasigo agaimakáiye.

1

Yóni nombó maitinkówimo simátímakain-aai.

Mátíyu 3:1-12, Rúku 3:1-9, Yóni 1:19-28

1 Maníkón-ááninko Ísu Káráísiti wení ásé-aai maarán-iye. 2 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Yóni ímbo méronkaꞌa Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya Yónin-aai símai agaimaréna séna

Maníkó séna isaaó. Moóráwigomba aiꞌmáráanana kesáái maimaéna ení aifaꞌá wéna ení aambá wiꞌankéna 3 máásai-marafaꞌa ména aaemáíyakemba séna Fasiꞌaénkóní aambó wiꞌankáíyamba wení aambá arupíse úmai

wiꞌankáíyana minámpáꞌá wíno Maníkó siyáiye

Áísáya agaimaréna siyónkaꞌa Yóni paápé úwana minááí paápé uráiye.

4-5 Yóni nombó maitinkówi máásai-marafaꞌa komérowasa Yúndiyaa-aempakene Yérúsaremu-naopaken-kwaasi seyaafáꞌá Yónimpaꞌa tuwaná simátimena séna kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá tíyana sáwí-imayaa maitiyuwáínaꞌa nombá maitínkáano súwasa miwítí sáwí-awau kufíyúwana Yóni Yóndani-nompimba nombá maitínkaraiye.

6 Yóni káámeri-poigoni áyáu-watoi iyéna ásisandena áꞌwáánkau uréna faꞌnóríné wantáámíkóní aúwé mintón-aantemba wénena 7 simátimena séna moóráwigo kesínaaembo tíndawi wemá óraako kembá íyáákaraifo wemó aaí síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye. 8 Kemá nombá maitinkánaumpo wemá Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmaráínana kuména kempímbá óraaꞌa uwátinkainiye siyáiye.

Ísumba nombó maiyánkarain-aai.

Mátíyu 3:13-17, Rúku 3:21-22

9 Minkánáá Káríri-aempaꞌa Násareti-naopakemba

Ísu túwana Yóndani-nompimba Yóni wembá nombá maiyankówana 10 Ísu nompínkémbá íyáfasinowana kampúaran-tawaai tuwínkaaꞌ-úwana Yóni awánómba Maníkóní ámútanko mááufuꞌ-numaraamba úmaena Ísun-aneꞌá kumbaúwana 11 wíyómpakemba aaigó aantemba séna emá kesááninko ónaꞌa en-ímáyáá

éꞌa óraaꞌ-aamoi uwánkaumne siyáiye.

Waántáwanko Ísumba maꞌmáímo awánarain-aai.

Mátíyu 4:1-11, Rúku 4:1-13

12 Súwana Maníkóní ámútanko Ísumba simámuwana máásai-marafaꞌa komérowana 13 ayáátáákaꞌa 40 noꞌwaamba komérowana waántáwanko Ísu sáwíꞌo índa awánánae séna fíꞌo-fiꞌon-aai súwana Ísu ímba sáwíꞌo úmba afááꞌ-wáí-wáánkó íyáíseꞌa mérowasa wíyómpakemba Maníkóní kísau-waasisomba kumésa áwaꞌnai uwánkaraawe.

Ísu éíyain-kwaasimo táántarain-aai.

Mátíyu 4:12-22, Rúku 4:14-15

14 Ánaaemba Yóni Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Érotintafena séna sáwíꞌa uráiye siyóntafena Yónimba ándáfaꞌa máankowana mérowana Ísu Káríri-aempaꞌa wéna Maníkóní ásé-aai simátimena séna 15 miwání áwáu paápé isaná Maníkóní nombaragó ewaaꞌá tifo kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkóní ásé-aaisafeꞌa timankúnkúmba oro siyáiye.

16 Minááí simátimena Káríri-waaunkoni áwáífakafambo kúmba kaeꞌ-wáásíyáí awaaón-áwíꞌa Sáímoni úwana áfákon-awiꞌa Énduruweꞌa mésarai miwítí kísau pósarai mófááꞌa toꞌmái tímapaꞌa wénesarai mareꞌmareꞌ-únámbá nompí tukésarai méroyana 17 Ísu simátimena séna keséꞌa tekaiyó. Mófááꞌo to-tímapaꞌo nóyantemba aú-kisau tíménakai wénekai kesáái simátímapaꞌa wéniyasa kempáꞌá teró súwasarai 18 mimbáréꞌmáréꞌ-únámbá tuwésarai weséꞌa kurááye.

19 Weséꞌa kuyaná Ísu kárikaꞌa kúmba kaeꞌ-wáásíyáí Sépétin-ááninkai awaaón-áwíꞌa Yémísi úwana áfákon-awiꞌa Yóniyeꞌa nompín-táómpimba mésarai mareꞌmareꞌ-únámbá toꞌmayaa wéuyana 20 Ísu tuwánéna táántowasarai mindómpín-táómpimba tifowáné wení kísau-waasiye tiyuwésarai Ísuweꞌa kurááye.

Arumpimbá sáwí-amutambo mérowin-aai.

Rúku 4:31-37

21 Kápaneamu-naopaꞌa komérowasa Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa túwana Ísu ámáán-daumpaꞌa iména wenáái simátimuwasa 22 isésa óraaka súntafesa sésa ámáámbo sentenkáámbá ímba wésifo óraaꞌ-waasigoraamba wésiye sésa táátafesa uráawe.

23 Táátafesa uwaná minámáán-dáúmpáꞌá moóráwigo wenarumpimbá sáwí-amutambo méron-kwaasigo ména 24 óraaka séna Ísu Násaretifakewi óne. Kentáá nórawa ínewa tasínkambaisaawa taiꞌáínono. Embá awánáúndawi Maníkóní kawe-kísáú-wáásí óne súwana 25 Ísu sáwí-amutankontafena óraaka séna aseré minkwáásígómbá auwé kóuwo súwana 26 misáwí-ámútánkó minkwáásí famétuwowana aíyayaanko

tata úwana wááꞌa túmaena arumpinkémbá kóúwasa 27 awánésa táátafe ésa keáímbá sésa mindórawaꞌiyo. Aúíꞌan-iye. Wemá sáwí-amutantafena óraaka sisasá sintembá wéowe suwaná 28 miyá úwasa Káríri-aempaꞌa Ísun-aai wété úwasa ísaraawe.

Ísu tíꞌo ún-kwaasimo asófatinkarain-aai.

Mátíyu 8:14-17, Rúku 4:38-41

29 Ísówasa ámáán-daumpaꞌa tuwésa Sáímoninte Éndurunteti naaúmpaꞌo íyúmba Yémísiye Yóniye Ísuwe úmai íyúmba 30 Sáímonin-áráandaomba áuiya kówana mérowasa Ísumba simámúwana 31 iséna wempáꞌá téna ayáánkaꞌa taꞌótoꞌmai íyáfasinankowana mináúíyá taiꞌówana íyáfasinkwena tómbá agaimái tímakaiye.

32 Úwasa fenómpinkaꞌa tíꞌo ún-kwaasisonkwara sáwí-amutamba tirumpimbó méron-kwaasisonkwaraꞌa tíꞌmaesa Ísumpaꞌa tuwasá 33 mindáópaken-kwaasisomba seyaafá ontaráꞌá túwaandu uwaná 34 Ísu fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasisomba asófatinkena sáwí-amutamba tirumpinkémbá maitiyuwówasa misáwí-ámútántómbá Ísuntafesa Maníkón-ááninkon-iye sésa wembá awánontafena aséráaro Ísu súwasa kóuraawe.

Ísu Kárírifaꞌo simátímakain-aai.

Rúku 4:42-44

35 Kóuwana siyataróꞌá Ísu íyáfasinena mindáópaꞌa tuwéna Maníkómpáꞌá inaimó síndasafena ímba waásimo méropaꞌa koména inaí wésena mérowana 36 Sáímoni wení waásiseꞌa Ísumba ayaafáí úmai 37 awánésa sésa seyaafáꞌ-wáásí embá wéayaafai-owe suwaná 38 Ísu séna fíꞌon-daopimpaꞌwarata wéneta kesáái simátímapaꞌa kónaumne. Miyámó ondasáféꞌa túne séna 39 Káríri-aempaꞌa ámáán-daumpimpa kosimátímapaꞌa wénena tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitiyuwówasa kóuraawe.

Ísu námombo kón-kwaasi kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 8:1-4, Rúku 5:12-16

40 Moórá-kanaa Ísumpaꞌa námombo kón-kwaasigo téna óraakon-iye séna aísamaifimba takífaena séna kentáfénamo ankáínamo e kanaaꞌá aúíꞌa uwásinkainono súwana 41 Ísun-arumbá úwana ayáántamba aneꞌá taꞌótorena séna miyá ónaumpo enáúraꞌa karefóꞌa kawáúwiye súwana 42 minúwóíyáámbá kawáúguwana 43-44 Ísu óraaka séna enáúraꞌa kawáúwimba po Mósesemo siyáintemba ámáán-kisau-waasifaꞌa wéma enáúma máaraatime póíma tímínasa Maníkóntáfésa ísámai tufúꞌmai agaíyasa seyaafáꞌnánká awánésa áúrakemba kawáúwiye sénááwe. Énifo enáúraꞌo uwánkaunda-aai simátimunafo sé waaó Ísu súwana 45 minkwáásígó ifátuwena kaweꞌó uwánkon-aai simátímaꞌmae iyúwana minááígó wété úwasa sáwífaꞌnanka Ísu tíníye sésa kentí naaópimpaꞌa túwaandu urówana mindásafena Ísu ímba naaóꞌ-naoꞌo kúmba waási ímbo méronkafamba mérowasa naaóꞌ-naoken-kwaasi wempáꞌá tóso uráawe.

2

Ísu aísamaimo pukówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 9:1-8, Rúku 5:17-26

1 Tuwímbai-noꞌwaamba waéna Ísu Kápaneamu-naopaꞌo kúmba wení naaúmpaꞌa mérowasa sáwífaꞌ-waasi isésa 2 túwaandu ésa mindáúmpá sisipáá ésa pááimpaꞌwaraꞌa sisipáá uwásowana Ísu wenáái wésimatimuwasa 3 éíyain-kwaasi aísamaimo pukówimba taawiyaꞌmaésa tumbá 4 mindáúmpá sáwífaꞌ-waasi sisipáá uwasá ímba kanaaꞌó íyóraantamba ésa naanamifaꞌá taawiyaꞌmaésa imésa afaaꞌá aúsámaresa ándára taꞌótoresa túwówana kumémena Ísumo méronka aúrankaꞌa kumúwana 5 Ísu taawiyaꞌmaé

tun-kwáásímó éraiꞌa kaweꞌá uwánkainiye-imayaamo umbá Ísu tuwánéna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna kesí waásiyo ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne súwasa 6 ámáámbo sun-kwáásí mésa 7 imáyáa ésa sésa nóra sénawa miyá síyó. Maníkó weyáá sáwí-imayaa maitiyuwáínífo waási ímba miyá ónááfo Maníkómbá karaánááꞌa ánkáíye-imayaa ésa suwaná 8 Ísu minímáyáámó umbá iséna simátimena séna nóra séra miyán-ímáyáá wéoo. 9 Moóráwigo aísamaimo pukáindawintafenamo séna ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne sínasamo ésa éraira sí karorá síyó sénááwe. Énifo moóráwigomo aísamai pukáindawintafenamo séna eyááríkaꞌa íyáfasine ení wandaaí maimaé waaó sínasamo ésa éraira sí karorá síyó sésa awánánááwe. 10 Kemá waási úranko marapáꞌó méraunda waásiti sáwí-imayaamo maitiyuwáúnda-fasiꞌaemba tokáumpo aráátíménda awánánááwe séna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna 11 isaaó. Íyáfasinke ení wandaaí maimaé naaópaꞌa waaó súwana 12 seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa íyáfasinkwena wení wandaaí maimaéna kúwasa seyaafáꞌnánká táátafesa ésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa ímbo awánaraunda-iꞌa isatá awánáúmne sésa táátafesa ésa tiyáámba tóipimba fáákaawe.

Ísu Rífáimbo áántarain-aai.

Mátíyu 9:9-13, Rúku 5:27-32

13 Ísu tuwéna Káríri-nonkwaaunkoni áwáífaꞌa kúwasa sáwífaꞌ-waasi wempáꞌá túwaandu uwaná wenáái simátimena 14 wéna awánómba Áráfíásin-ááninkon-awiꞌa Rífái taakisimó máún-daumpaꞌa mérowana Ísu awánéna séna íyáfasine keséꞌa tiyó súwana íyáfasinena wembá arááíwaꞌmaena kuráiye.

15 Kúwasa Ísuwe wení kísau-waasiye Rífáini naaúmpaꞌa imésa tómbá wénowasa taakisimó máún-kwaasiye sáwíꞌo un-kwáásíyé sáwífaꞌa Ísumba arááíwaꞌmaesa Rífáini naaúmpaꞌa imésa wénowasa 16 ámáán-kawaa-waasifinkemba ámáámbo sun-kwáásí Ísu taakisimó máún-kwaasiye sáwíꞌo un-kwáásíyé tómbó wénomba tuwánésa Ísuni kísau-waasisafesa tísai esa sésa nóra sénawa taakisimó máén-umen-kwaasiye sáwíꞌo on-kwáásíséꞌa Ísu tómbá wénaiyo suwaná 17 Ísu iséna séna tíyofaan-kwaasi kaweꞌ-úmaimo méraan-kwaasi ímba wétuwaꞌnai-ofo tíꞌo

in-kwáásí wétuwaꞌnai-owe. Mindásafeꞌa arupíse úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa ímba kunkáumpo sáwíꞌo úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa kunkáumne Ísu siyáiye.

Tómbó aawentamó on-ááí.

Mátíyu 9:14-17, Rúku 5:33-39

18 Moórá-kanaa Yóni nombó maitínkáíwaini kísau-waasiye ámáán-kawaa-waasiye Maníkóntáfésa imáyáa ésa tómbá ímbo nombá inaí aantemba wésuwasa tuwímbai Ísumba taáísai esa sésa Yónini kísau-waasiye ámáán-kawaa-waasiti kísau-waasiye moórá-mora-kanaa Maníkóntáfésa imáyáa ésa tómbá ímbo naambá inaí aantemba wésefo ení kísau-waasi ímba miyámó ombá tómbá úwoi wénaawe. Nóra sésawa miyá wéoo suwaná 19 Ísu séna moóráwigo aaremó maíndawi amááraasomba tanómba kautimínda miwíséꞌa mérainasa aamoí ésa mintómbá ímba aꞌáo sénááfo úwoi nánááwe. 20 Ánaaemba minkwáásígómbá aíꞌmae kóíyasa minkánáá amááraasomba tirunkó sáwíꞌa ínasa tómbá aꞌáo sénááwe Ísu séna wemó ánaaemba tiyuwénamo iyíndasafena minááí siyáiye.

21 Ísu minááí simátimena séna ááéraan-ampantamo afaaꞌó wéraisasamo ombá aú-ampanta ímba kárámai wéfaruwowe. Miyámó íyanamo éna aú-ampantago sáwíꞌa ínana ááéraan-ampantago aú-ampantaraamba ímba íníye. 22 Aú-anda-aran-domba ááéraa-sipisipi-asi-anafeumpimba ímba wéfatimaraawe. Miyámó íyanamo éna aú-anda-aran-donko óraaꞌa éna ááéraan-anafeumba kafaména sáwíꞌa ínana mindómbá úwoifaꞌa fatíwiniye. Mindásafesa aú-anda-aran-domba aú-sipisipi-asi-anafeumpimba wéfatimaraawe Ísu siyáiye.

Ísu sambaatisáfénamo siyáin-aai.

Mátíyu 12:1-8, Rúku 6:1-5

23 Moórá-kanaa Yúndaa-waasimo saagon-kánááráꞌá Ísuwe wení kísau-waasiye wíti-ton-kisaufaꞌa wéwesa wení kísau-waasi wíti-aramba kútúmai ásima pítuwesa nowasá 24 ámáán-kawaa-waasi tuwánésa Ísuntafesa sésa isaaó. Ení kísau-waasi saagaan-kánáámá aambá fáíꞌmakaawasa miyá wéowe suwaná 25-26 Ísu séna naaófáꞌá Téfítimo uráimba aúfáífimbo agaimakáin-aaigoni áwáu ímba ísaraawe. Aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Ápáyata méronkaꞌa Téfítiye wení waásiye táái tówana Téfíti Maníkóní ámáán-daumpaꞌa iyéna Maníkón-aúrankaꞌo makón-tomba imaiyéna wénena wení waási timúwasa naráawe. Mintómbá úwoi-waasi ímbo néꞌómbanifo ámáán-kisaumo máún-kwaasi aantembo néꞌómbaniye. Téfíti mintómbá imaiyéna timúwasa nonkáꞌá Maníkó ímbo aaisambá siyáimbanifo kesí waási miyá owaꞌá aaisambá ímbo seráámbá wésewe. 27 Maníkó waásisafena imáyáa éna túwaꞌnai índasafena saagaan-kánáá maréna waási aifa-tántááꞌá maréna saagaan-kánáá ánaaen-tantaaꞌa póna túwaꞌnai índasafena makáiye. 28 Wíyómpakemba waási úranko póꞌa saagaan-kánááráꞌó káráwiyaundawi úmpo saagaan-kánáámó waási kísaumo máémba kendén-iye Ísu siyáiye.

3

Ayáámbo kemporaráin-kwaasigon-aai.

Mátíyu 12:9-14, Rúku 6:6-11

1 Moórá-kanaa Ísu ámáán-daumpaꞌo iyúmba moóráwigo ayáámbo kemporarón-kwaasi mérowasa 2 aaifimbá maenkánae suwáí mésa Ísuntafesa sésa saagaanká póna minkwáásí kaweꞌó uwánkainataamo éta taꞌótoꞌmaisa aaifintá maenkánaumne sésa Ísumba awánomba 3 Ísu ayáámbo kemporarón-kwaasisafena séna kemó méraundara tiyó súwana miyá úwana 4 Ísu miwísáféna séna kentáásí ámáán-aaifimba nóin-aaiya wéraiyo. Saagaan-kánáárá póta kawe-kísáúsááwá máúm sáwí-kisausaawa wémaumno. Waási túwaꞌnai onasasááwá kawerá óna tínkamonasasaawa puwónááo tísai ena súwasa ímba aaí suwaná 5 Ísu mótuwana-metuwana éna aaisambá títuwena waásisafesa ímbo imáyáamo ontáféna arumbá úwana ayáámbo kemporarón-kwaasigontafena séna enayáámba fárútuwaao súwana ayáámba fárútuwowana kaweꞌá uwánkowasa 6 ámáán-kawaa-waasi ámáán-daumpaꞌa tuwésa minúwóíyáán-úmai Érotini waási túwaandu ésa Ísumba nóraumaisaawa tufuwónaumno sésa tufuwíyanamo puwínda-aai siyáawe.

Sáwífaꞌnanka nonkwaaúnkóní áwáífaꞌo kuráan-aai.

7 Ísu tiyuwéna wení kísau-waasi tíꞌmaena Káríri-nonkwaaunkoni áwáífaꞌo kúmba sáwífaꞌ-waasisomba Kárírifaken-kwaasiye Yúndiyaafaken-kwaasiye 8 Yérúsaremu-naopaken-kwaasiye Ítúmiyaa-aempaken-kwaasiye Yóndani-nonkoni menáípákén-kwáásíyé Táyaa-naoꞌ-aempaken-kwaasiye Sáíndóni-naoꞌ-aempaken-kwaasiye miyáumaifaken-kwaasisomba Ísuni kísau-aai isésa Ísumpaꞌa tóso uwaná 9-12 sáwífaꞌ-waasi asófatinkowasa mindásafesa tíꞌo ún-kwaasisomba asófasinkainkwae sésa Ísun-aneꞌó taꞌótoraiyanesa faméꞌmae íyúwasa tirumpimbó sáwí-amutambo méron-kwaasi Ísumba awánésa maraꞌá kífaesa óraaka sésa emá Maníkón-ááninko óne suwaná Ísu óraaka séna Maníkón-ááninko óne séꞌa ímba símai paápé oro séna wení kísau-waasi simátimena séna sáwífaꞌ-waasi faméꞌmaesa famésiyuwaafo nompín-táómba maimaé ewaaꞌá másínkáaro siyáiye.

Ísu wení kísau-waasimo táántarain-aai.

Mátíyu 10:1-4, Rúku 6:12-16

13 Ísu omápaꞌa iména tuwímbai íyáfasintinkanae séna táántowasa wempáꞌá íyúwana 14 minkwáásífínkémbá sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi íyáfasintinkena séna kesí aantá-waasi éꞌa méꞌa kesáái kosimátímapaꞌo wíyantafe tiꞌmaréꞌa 15 tirumpinkémbó sáwí-amutambo komaitiyuwáíya-fasiꞌaembo timúnda miyásáféꞌa íyáfasintinkaumne siyáiye.

16 Miwí túwíꞌa Sáímoniye séna aú-awiꞌa Pítaawe simánkena 17 Sépétin-ááninkorai túwíꞌa Yémísini Yóni aú-awiꞌa Póánésiye súwaiyai mináwíkóní áwáu wíyónaaimo siwáíní áráákoraiye súwaiyaisafena séna 18 moóráwigo Énduruni moóráwigo Fírípini moóráwigo Pátóromiyuni moóráwigo Mátíyuni moóráwigo Tómaasini moóráwigo Áráfíásin-ááninko Yémísini moóráwigo Tándiyasini moóráwigo Sáímoni wemá Rómu-kamani-waasi tiꞌmátuwanaemo siyáiwaini 19 moóráwigo Yúndasi-Ísakerioti wemá ánaaemba Ísumba wení namuro-wáásímó aráátímakaiwai miyáumai-waasi Ísu íyáfasintinkena naaópaꞌa kouwékáiye.

Ísunte Píyésepurinte-taai.

Mátíyu 12:24-32, Rúku 11:14-23, 12:10

20 Ísu naaúmpaꞌo iyúmba aneká sáwífaꞌ-waasi túwaandu ésa sisipáá untáfésa Ísuwe wení kísau-waasiye tómbá ímba kanaaꞌá naráátámba uwasá 21 Ísun-amááraa isésa uwóíꞌa úmae wéniye sésa taaiyánae sésa tiyáawe. 22 Yérúsaremu-naopaken-kwaasi Maníkóní ámáámbo sun-kwáásí tésa sésa sáwí-amutantonti kawáágón-áwíꞌa Píyésepuri fasiꞌaémbá ámísana tokéna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiye suwaná 23 Ísu táántowasa tuwaná waéꞌmai-aai simátimena séna waántáwankomo éna ímba waántáwamba maisuwáíníye. 24 Moórá-andamo tiyésamo ésa tuwínkaaꞌa urésa ímba fasiꞌámai méranaawe. 25 Moórá-akumba aaimó tuwíntáán-akumba pósa tuwínkaaꞌ-urésa ímba fasiꞌámai méranaawe. 26 Waántáwankoni waási tiyésamo tuwínkaaꞌ-ésamo

ésa ímba fasiꞌámai méranaawe.

27 Moórá-aai imáyáan-oro. Moóráwigo moórá-nankoni afowámó fasiꞌaéwí mérainanamo éna mindáúmpákén-úmémbó maíndasafenamo éna ímba úwoi íyáferainifo miwámá mindánkóní afowámbá ándá káráꞌumakenamo éna kanaaꞌá íyáfekena wení moparáwímbá umémbá máíníye Ísu siyáiye.

28 Ísu simátimena séna ísáaro. Waási sáwí-kisau wémaesa símai sáwíꞌo uwátínkáámba mindá Maníkó maitiyuwáínífo 29 Ufaen-ámútánkóntáfésa símai sáwíꞌo uwánkaiyamba mindá Maníkó ímba maitiyuwáínana waéꞌwaeꞌa íníye Ísu siyáiye. 30 Ísuntafesa sésa

sáwí-amutanko wenarumpimbá méraiyemo suntáféna Ísu minááí simátímakaiye.

Ísun-anówawe áfárawaisai-taai.

Mátíyu 12:46-50, Rúku 8:19-21

31 Minááí simátimuwasa Ísun-anówawe Ísun-áfárawaisaiye tésa máápaꞌa tamésa sésa Ísuntafesa tiyó kosimáméro suwasá 32 naaúmpaꞌo méron-kwaasi sésa enanówe enáfárawaisaiye máápaꞌa tamésa wéaantaawe suwaná 33 Ísu séna kesinó nááwaꞌiyo. Kesífárawaisai nááwiyaꞌo séna 34 naaúmpaꞌo méron-kwaasi tuwánéna séna kesinó kesífárawaawi méraawe. 35 Maníkómó sintembó owí kesinówe kesúnafaraawinen-owe Ísu siyáiye.

4

Moóráwigo ánáuntumbo tuꞌmakáin-aai.

Mátíyu 13:1-23, Rúku 8:4-15

1 Anekaꞌá Ísu Káríri-nonkwaaunkoni áwáífaꞌa koména aaí wésimatimuwasa sáwífaꞌnanka tóso ésa ewaaꞌá tamérontafena nompín-táómpimba íyátena mérowana nompín-táómba waaún-afoforaꞌa wérowasa minkwáásísómbá nonkwaaúnkóní áwáífaꞌa mérowana 2 fíꞌo-fiꞌon-aai waéꞌmai simátimena séna 3 ísáaro. Moóráwigo ánáuntumba maimaéna kísaufaꞌa wéwena 4 mátuꞌmaraisana tuwímbai-anauntumba aampaꞌá kunkwéraisana numagó fáíꞌnasukaiye. 5 Tuwímbai-anauntumba óntankwaraꞌ-marafimba kunkwéna paákáꞌ-máráfímbá éna minúwóíyáán-úmai óraaꞌa isaná 6 aaꞌá kaisaná ánúꞌa ayáátáákaꞌa ímba kunkéna aáénkaguraiye. 7 Tuwímbai-anauntumba karaampaꞌá kunkwéna kárúraisana karaan-tantáákó fandundupásúwáísana ímba arambá wéiyaiye. 8 Tuwímbai-anauntumba kaweꞌ-máráfímbá kunkwéna kárúrena óraaꞌa éna arambá imái sáwífaꞌ-aramba iyéna tuwímbai íyáákamai-aramba íyáísana tuwímbai imaimái-aramba wéiyaiye. 9 Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

10 Ísu súwasa ánaaemba wení kísau-waasiye tuwímbai-waasiye mésa Ísuntafesa sésa minkwáéꞌmáí-ááígóní áwáuma sinatá ísáano suwaná 11 Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aaigoni áwáumo wésimatimunda Maníkó kembiwí imáyáa tímísaꞌa wéisaafo fíꞌon-kwaasi waéꞌmai-aai aantemba wésimatimumpo

12 ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe.

Awánaambanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe.

Isékaa Maníkómpáꞌá tewaná Maníkó miwítí

sáwí-imayaa maitiyúwáísino.

Mindásafeꞌa waéꞌmai-aai simátimune Ísu siyáiye.

13 Ísu simátimena séna maankwáéꞌmáí-ááímó simátimunda ímba ísáafo fíꞌo-fiꞌon-kwaemai-aaimo sendá ímba isánááwe. 14 Minááígóní áwáumo sendá ísáaro. Moóráwigomo ánáuntumbo tuꞌmáráínten-úmai Maníkón-aai simátímísana 15 tuwímbai-anauntumbo aampaꞌó kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai ísááwana waántáwanko téna tirumpinkémbá maimái úwoifaꞌa wétiyuwaiye. 16 Tuwímbai-anauntumbo óntankwaraꞌ-marafimbo kúmímba waási tirumpintá kúmísasa minúwóíyáámbá Maníkón-aai isésa aamoí ombánifo 17 ímba tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá owasá Maníkón-aaisafesa umbai-taiyé sésa Maníkón-aai ifáꞌá wétuwaawe. 18 Tuwímbai-anauntumbo karaampaꞌó kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai ísáámbanifo 19 marapáꞌ-úmbáí-tántáátáfésa imáyáa úmae nésa ónta-imayaa úmae wénesa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa maénae símae nésa miyán-ímáyáágó Maníkón-aai faráátasuwaisasa ímba Maníkóní kísau wémaewe. 20 Tuwímbai-anauntumbo kaweꞌ-máráfímbó kúmímba waási tirumpimbá kúmísasa Maníkón-aai isésa tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá ésa fasiꞌámai mésa Maníkóní kísau maésa wétuwaꞌnai-owasa tuwímbai íyáákamai-kisau maésa wétuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Ómbó kúrakain-aai.

Rúku 8:16-18

21 Ísu simátimena séna ómbó kúraꞌmaraamba ímba aúpáꞌá marésa ímba taare-améndaampaꞌa wémaraafo aforaꞌá mósá wémaraawe. 22 Miyámó onten-úmai aúpáꞌó wérain-tantaaꞌa seyaafá aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. Kumeupáꞌó wérain-tantaaꞌa aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. 23 Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro. 24 Tíménten-úmai Maníkó miyáumai tiména anekaꞌá timíníye. Mindásafeꞌa ísáán-aai imáyáa úmai kaweꞌán-oro. 25 Maníkón-aai ísámaimo kaweꞌó owí Maníkó túwaꞌnai ínasa moórá-aaiwaraꞌa isánááwe. Maníkón-aai ímbo ísámai kaweꞌó owí tirumpinkémbá maimaínana ímba wéíniye. Mindásafeꞌa ísáán-aai imáyáa úmai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

Ánáuntumba tukáisana arambó iyáin-aai.

26 Ísu simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai maarán-iye. Moóráwigo ánáuntumba tuꞌmaréna 27 ímbo áwaꞌnai imbá waéna siyaréna wéisana ánáuntunko weyááríkaꞌa wéanon-iye. 28 Maragó ánáuntunkomba áwaꞌnai isaná áruma wíkéna óraaꞌa éna arambá iyéna 29 áfuma kaisaná fákáꞌnaiyan-kanaa tisasá fákáꞌmai wénaawe Ísu siyáiye.

Taaérankon-aai.

Mátíyu 13:31-35, Rúku 13:18-19

30 Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánimba nóinkara kawááníyómpo maarán-ááí simátíménaꞌa ísáaro. 31 Maníkó wení waásimo kawáánimba maarán-iye. Kári-taerankon-awiꞌa másítáti mintáígón-aramba ímbo aneꞌó awánaraan-taeramba marafímbá uꞌmakáawana mimpínkémbá wíkéna 32 óraaꞌa éna óraaꞌ-amaima mófarena wété uráisana numagó mimpímpáꞌá ánáamba úmarena wémaiye Ísu siyáiye.

33-34 Ísu waásisomba aaí simátimenae sénamo úmba ímba aforá siyáifo waéꞌmai-aai aantemba simátimuwasa tuwímbai súntemba móisasuwowana mináyáíyákémbá simátimuwasa móisowana miyáumai simátimena énifo wení kísau-waasi weséꞌo méronkaꞌa minááígóní áwáu simátímaꞌmaena iyáiye.

Óraa-fiyunda torówana Ísu mafaimakáin-aai.

Mátíyu 8:23-27, Rúku 8:22-25

35 Minkánáá fenómpinka Ísu wení waásisafena séna nonkwaaúnkóní menáípátá kónae súwasa 36 fíꞌon-kwaasi tiyuwésa Ísumba áíꞌmaesa nompín-táómpimba íyáte kuwasá tuwímbai-nompin-taonkwaraꞌo kumbá 37-38 Ísu mintáónkoni ayáífáꞌá aún-kwaigurówana óraa-fiyunda torówana nonkó tufántááfan-éna nompín-táómpimba ówitowasa kúwáfekunafo sésa inkaisésa Ísumba koaúsésa sésa óraakoo ken-ímáyáá ímba inatá puwúnafosa súwaꞌnai uwo suwaná 39 íyáfasinena fiyúndágonte nonkóntétafena óraakaꞌa séna mafáékaiyo súwasarai fiyúndágoe nonkóe mafáúyana nonkó karáꞌnáguwana 40 Ísu simátimena séna nóintafera wéinkaisoo. Kentáfé nóra séra ímba timankúnkúmba wéoo súwana 41 tááꞌa úwasa keáímbá sésa nóran-kwaasiya isanawá fiyúndágoe nonkóeꞌa wenáái isaíyó sésa tiyáámba ufakésa táátafesa ésa siyáawe.

5

Sáwí-amutamba arumpinkémbó maiyáúkain-aai.

Mátíyu 8:28-34, Rúku 8:26-39

1 Simásuwesa mindómpín-táómpimbo kumbá Káríri-marama tínaaempa wérowana Kégésaa-marama túrampaꞌa wérowasa mimbáráfáꞌó kumbá 2-4 Ísu mindómpín-táómpinkemba mimbáráfáꞌá kumúwana moóráwigo sáwí-amutamba arumpimbó méron-kwaasigo utátínkón-ontan-aifaꞌo maúmpakemba Ísumpaꞌa tiyái. Minkwáásí káráꞌumarontemba taraꞌnaaraꞌó úwaima éna ímba waási mésa ímba káráꞌumakowana 5 wááwáiye nóꞌwaane omápaꞌo utátínkón-ontan-aifaꞌa wénena wááꞌa wétena óntantamba wenáúma wékambisena 6-8 nénkakemba Ísumba awánéna awaantanténa Ísun-amándáraꞌa taména wen-ímáyáá éna áwíꞌa mósá marówana Ísu minkwáásígó arumpinké-sáwí-ámútánkóntáféna séna emá sáwí-amutamba ómpo minkwáásígómbá auwé kóuwo súwana óraaka séna Ísuwo íyáákamai-Fasiꞌaenkon-ááninko ómpo Maníkóntáfé ísámai sínkamonafainifo nóra uwásinkainono súwana 9 Ísu séna enáwíꞌa nááwaꞌono súwana séna sáwífaꞌa méraumpo kesúwíꞌa sáwífakoma úne séna mérowasa 10-13 omápaꞌa sáwífa-poima mésa umá wénowasa minkwáásígó arumpinké-sáwí-ámútántómbá Ísuntafesa óraaka sésa fíꞌopaꞌa ímba siꞌmaraaó. Mimpóí tirumpintá siꞌmaraaó suwaná miyán-oro súwasa sáwí-amutantomba minkwáásígón-arumpinkemba kárúwesa póí-tirumpimba koférówasa mimpóísómbá seyaafáꞌá ámémpakemba tuwaantantésa nonkwaaúmpíntáámó kúwáférómba putásowasa 14 póíyaꞌo tafíkówi miyámó úmba awánésa minúwóíyáámbá naaópaꞌa wésa kísaufimpaꞌo méron-kwaasi mósimatim-besimati uwasá isésa koawánánae sésamo kumbá 15 Ísumpaꞌa kotúwaandu ésa awánomba sáwí-amutantombo arumpinkémbó kóun-kwaasigo unáánkwátói úmarena kaweꞌ-úmai mérowasa koawánésa tááteꞌa úwasa 16 Ísu minkwáásígómbó kaweꞌó uwánkowasamo awánon-aaiye póígomo ún-aaiye simátímúwasa 17 isésa Ísuntafesa sésa maambáráfáꞌá ifá siyuwésa kóuwo suwaná 18 nompín-táómpimba íyátowana sáwí-amutambo maiyauwón-kwaasigo Ísuntafena óraakaꞌa séna eséꞌa kónae súwana 19 ímbanifo ení naaópaꞌa kuré Fasiꞌaénkómó arumbá uwánkenamo kaweꞌó uwánkáín-aai enamááraasomba kosimátimiyo súwana 20 Tékáporisi-aempaꞌa mindáópata Ísumo uwánkon-aai simátímaꞌmae kúwasa seyaafáꞌ-wáásí sáwífaꞌ-imayaa uráawe.

Inaamarúgóe aaregónté-taai.

Mátíyu 9:18-26, Rúku 8:40-56

21 Ísu Káríri-waaunkoni menáípákémbá nompín-táómpimba kouweréna túmba aneká waaúnkón-áwáífaꞌa mérowasa sáwífaꞌ-waasi túwaandu uwaná 22 moóráwigo ámáán-dankaꞌo káráwiyowin-awiꞌa Yáírási téna Ísumba taawánéna Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena 23 óraaka séna kesiyáámúmba puwíndasafena wéifo tiyéma aneꞌá kotaꞌótorenana asóféna kaweꞌ-úmai méraino súwana 24 Ísu weséꞌo kúmba sáwífaꞌ-waasi Ísumba úkúresa arááíwaꞌmae kuwaná 25 moórá-ininkomba áíꞌo ún-ininkowaraꞌa arááíwaꞌmae kúmba wembá naaeyámba ankówana sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aatai maisuwéna mináíꞌá ímba éꞌankowasa 26 sáwífaꞌ-ika tíyofaan-kwaasi áwaꞌnai uwaná óntamba tímaꞌmai taíꞌásuwowana mináíꞌá ímbo éꞌankomba óraaꞌ-aiꞌa uwágúwana 27-28 minínínkó Ísumo kaweꞌó uwátínkaron-aai iséna séna Ísuni unáánkwátóiyaꞌa kotaꞌótóráánana síꞌa ésinkainiye séna sáwífaꞌ-waasimo arááíwaꞌmae kumpímbá minínínkó maréna ánaaempakemba unáánkwátóiyaꞌa taꞌótorowana 29 mindááéyánko éꞌankowana asófasinkaiye-imayaa úwana 30 Ísu imáyáa éna séna kempínké-fásíꞌáénkó moóráwigomba kaweꞌá uwánkáíye séna waéꞌmai tuwánéna séna nááwawa kesí unáánkwátóiyaꞌa taꞌótóráínaꞌiyo súwasa 31 wení kísau-waasi Ísumba simámesa sésa úwé sáwífaꞌ-waasimo faméꞌmae íyómpimba taꞌótokaafo nááwawa kesí unáánkwátóiyaꞌa taꞌótóráínaꞌiyo nóra séwa wéseno suwaná 32 taꞌótorowintafena móawana-meawana úwana 33 minínínkó asófasinkaiye-imayaa úwana anekembá tataꞌá úwana Ísun-aísamaifimba kífaena asófankon-aai simámuwana 34 Ísu séna kesímánaako kentáfé sé éraiꞌa súwaꞌnai índawin-iye sénda póna áíꞌa éꞌánkáífo kaweꞌ-úmai waaó Ísu siyáiye.

35 Ísu minááí wésuwasa ámáán-dankaꞌo káráwiyowini naaópaken-kwaasi tésa Yáírásintafesa sésa enayáámúnko pukáifo óraakontafe ténafo siyó suwaná 36 Ísu minááí iséna ifátuwena Yáírásintafena séna minááísáfé ímba áákauraumo indá kentáfé amankúnkúmba uwo séna 37 arááíwaꞌmae kun-kwáásísóntáféna maankáꞌ-méraaro séna Pítaane Yémísine wenáfákon-awiꞌa Yónine tíꞌmaena kúmba 38 sáwífaꞌ-waasi ámáán-dankaꞌo káráwiyowini naaúmpaꞌa túwaandu urésa óraaꞌ-ifiꞌa wétowana Ísu iséna 39 naaúmpaꞌa íyáferena séna ímba ifiꞌá taaró. Minárásígó ímba pukáifo úwoi aúmá wéraiye súwasa 40 Ísun-awíyáái uwaná tiꞌmátuwowasa máápaꞌa kúwákárúwowana minárásígón-anófoiye wení kísau-waasiyauwe tíꞌmaena minárásígó pukópaꞌa iyéna 41 ayáánkaꞌa taꞌótorena wenááifinkemba simámena séna tarita kumi miyámó súmba waéꞌmai séna inaamarúgóo íyáfasinaao súwana 42 íyáfasinkwena sífákémba kaeꞌá kumbaimái-aataimo maisukáin-inaamaru íyáfasinowasa awánésa táátafesa uwaná 43 Ísu óraaka séna kemó únda-aai ímba simátíméro séna minárásígómbá tómbá áméro siyáiye.

6

Násaretifakewi Ísumba tínaaeniꞌo uwánkaraan-aai.

Mátíyu 13:53-58, Rúku 4:16-30

1 Minkákémbá Ísu wenamáápaꞌa wéena wení kísau-waasiseꞌo kúmba 2 Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa ámáán-daumpaꞌa iyéna aaí simátimuwasa sáwífaꞌ-waasi isésa táátafesa ésa sésa nááfakena kaweꞌ-ímáyáá maiyénawa kaweꞌ-ááí wésimasimenasaawa nááwawa fasiꞌaémbá ámísanawa kawe-kísáú ímbo awánáúnda-kisau wémaiyo. 3 Wentáámó awánáúnda wení kísau taaisambó tuwímbai-tantaaꞌo wéiwain-iye. Máríyaan-ááninko éna Yémísiye Yósisiye Yúndasiye Sáímoni-iyai tuwaaón-iye. Wenáúnafaraawimba maankáꞌá méraawe. Maankákéwí éna úwoi-waasin-ifo nááfakena minááí isénawa mifásíꞌáémbá maiyénawa wésiyo sésa kaorésa tínaaemba uwámúwana 4 Ísu simátimena séna Maníkón-aaimo simátímíwai fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa

wénisasa wenáwíꞌa mósá wémaraafo wení naaópaꞌo koméraimba wenamááraa sésa kesáámó úndanten-kwaasin-iye sésa wenáwíꞌa ímba mósá makáawe Ísu siyáiye.

5 Kesáámó úndanten-kwaasi éna ímba súwaꞌnai íníyemo suntáféna ímbo awánon-kisau moórá-mora-kisau aantemba maiyáiye. Moórá-mora tíꞌo ún-kwaasi tineꞌá ayáántamba taꞌótorena asófatinkena 6 wenamáápaken-kwaasi sésa ínta súwaꞌnai íníye

sun-ááísáféna imáyáa uwááena naaóꞌ-naoꞌa

Maníkón-aai simátímapaꞌa kuráiye.

Ísu wení waási kísauraꞌo tiꞌmákain-aai.

Mátíyu 10:5-15, Rúku 9:1-6

7 Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi táántowasa tuwaná waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmae nóro-fasiꞌaemba tiména séna kaesá uwásuweꞌa nóro séna 8 óraaka simátimena séna aampaꞌó wíyamba ímba moórá-tantaaꞌa maimaéꞌa koró. Tómbá ímba maimaé wéꞌa tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa óntamba ímba maimaéꞌa koró. Táúmba faimaéꞌa 9 tísamai ánáamba wimaéꞌa moórá-mora unáánkwátói timantentén-úmai kuféꞌmaeꞌa koró. 10 Maníkón-aaimo simátimiyantafe moórá-naopaꞌo wíyasamo naambó timíyaꞌa mindáúmpáꞌ-aantemba méꞌa kentí kísau maimái taiꞌéꞌa mindámbá tuwéꞌa fíꞌon-daopaꞌa koró. 11 Moórá-naopaꞌo wíyambo naambá ímbo timésamo kentáái ímbo isáíyanamo éna Maníkó mindáópaken-kwaasi ímba aamoí uwátinkainifo aiyowáíꞌa éꞌa tísamaifakem-baramo uwáéntemba uwáꞌmare koró Ísu simátimuwasa 12 wení kísau-waasi isésa naaóꞌ-naoꞌa wénesa kosimátimesa sésa sáwí-imayaa tínaaemba uwámeꞌa Maníkómpá teró sésa 13 sáwí-amutantomba waási tirumpinkémbá komaitiyuwésa tíꞌo ún-kwaasi taaéraampinken-domba atínkáfaꞌa kuwasá asófaraawe.

Yóni nombó maitínkaraiwai pukáin-aai.

Mátíyu 14:1-12, Rúku 3:19-20, 9:7-9

14 Ísuni kísaugon-aai símae íyúwana Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti minááí ísaraiye. Ísuntafesa tuwímbai sésa Yóni nombó maitínkaraiwai pukáimpinkemba íyáfasinkena póna wempímbá fasiꞌaémbá wéraisana miyán-kísáú wémaiye suwasá 15 tuwímbai sésa wemá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráiyaa pukáimpinkemba íyáfasinena méraiye suwasá tuwímbai sésa wemá naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowiyaamba méraiye suwaná 16 Éroti iséna séna wemá Yóni nombó maitínkaraiwain-iye. Kemó séwánasamo Yónin-anuwarambó kambísówanamo pukáimba íyáfasinankaraisana méraiye Éroti siyáiye.

17-19 Ááéma Éroti wenáfákon-awaaininkon-awiꞌa Érótíyasimba maiyówana Yóni séna enáfákon-awaainimba aambá fáíꞌmakaawa maiyáane símasimaꞌa wéuwana Éroti tiꞌmarówasa Yónimba koáíꞌmaesa ándáfaꞌa máánkarowana Érótíyasi Yónin-aaisafena aaisambá séna tufuwónae súwana 20 Éroti séna ímbaniye séna Yóni kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí úntafena Éroti wenáároi inkaiséna wenkáꞌá káráwiyena Érótíyasi tufífo séna wenkáꞌá káráwiyena wenáái iséna sáwífaꞌ-imayaa uwánkena aasiyaasí koísaraiye. 21 Énifo ánaaemba Érótíyasini kanaamó túmba Éroti óraa-tanomba kaumái wení kawáá-wáásíyé i-wáásíyé Káríri-aempaken-oraaꞌ-waasiye tímúwasa nowaná 22 Érótíyasin-ayaamunko téna araimá marówasa Érotiye tómbó non-kwáásíyé aamoí uwánkówana Éroti minárásígóntáféna séna nóin-tantaatafenawa aráái taiyó. Simásímína áméno. 23 Éraiꞌa súmpo sísai inaꞌá áméno. Kesí maragó aráái táínamo e sísai inaꞌá tuwín-ameno súwana 24 anówamba koáísai ena séna nóin-tantaara komaénaumno súwana séna Yóni nombó maitínkaraiwaini aꞌnómbá koáísai e mauwó súwana 25 minúwóíyáámbá Érotimpaꞌa téna taáísai ena séna káféꞌa Yóni nombó maitínkaraiwai anuwarambá kambísámai aꞌnómbá táúfapimba maꞌmái simiyó súwana 26 iséna arumbá úmbanifo aifaꞌá fasiꞌaén-ááímó siyáin-aai imáyáa éna tómbó non-kwáásíwáráꞌá ísaraantafenawe séna ímba aꞌáo sénae séna 27 moórá-i-waasi aiꞌmarówana ándáfakemba Yónin-anuwarambá kambísámai aꞌnómbá 28 táúfapimba maréna maimaéna minárásígómbá máamuwana maimaéna anówamba máamuwasa 29 Yónini kísau-waasi isésa wenáúma komaimái utaráawe.

Ánaaemba Éroti Ísuni kísaugon-aai iséna séna minkwáásí Yóni nombó maitínkaraiwai éna pukáimpinkemba íyáfasinankaisana méraiye

Éroti siyáiye.

Ísu sáwífaꞌ-waasi tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 14:13-21, Rúku 9:10-17, Yóni 6:1-13

30 Ísu kísauraꞌo tiꞌmákain-kwaasi minkísáú maisuwésa Ísumpaꞌa tésa seyaafá-kísáúmó máún-aaiye aaimó sun-ááíyé simámúwasa 31 Ísumpaꞌa sáwífaꞌ-waasi kuré-tiyesa untáfésa tómbá ímba kaweꞌ-úmai nowaná mindásafena wení kísau-waasisafena séna waásimo ímbo mérepata kométa saagaanó súwasa 32 nompín-táómpimba íyátesa waási ímbo mérepataawe sésa kuwasá 33 sáwífaꞌ-waasi tuwánésa embí miwín-owe sésa naaóꞌ-naokembo marapáꞌá tóso uwasá Ísu-iyai nompín-táómpimbo kumbá 34 marapáꞌá kuména misáwífáꞌ-wáásí tuwánéna arumbá uwátinkena sipisípi-poimo miwímó káráyiyon-kwaasi ímba mérowasa keyáá aantemba mérontafena Ísu arumbá uwátinkena ayáátááꞌ-aai wésimatimuwasa 35 fenómpinkaꞌa wení kísau-waasi wempáꞌá tésa sésa ímbo sáwífaꞌ-waasi méraapaꞌan-ifo fenáíndara 36 tiꞌmárénasa ewaaꞌ-náópimpaꞌa wénesa tómbá méyámbáráaro suwaná 37 Ísu simátimena séna kemá tómbá tíméro súwasa sáwífaꞌ-ontankakemba 200 kinaaraken-tomba méyámbaꞌmaisa timúsina. Óntamba ímba wéraiye suwaná 38 nóraumai-tona makáawai koawánaaro súwasa koawáné tésa sésa kári-tomba séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá wéraiye suwaná 39 Ísu wení kísau-waasisafena séna unkwimaꞌmái maraꞌá méraaro súwasa 40 moóráfaꞌa 50 waasi máúwasa moóráfaꞌa 100 waasi máúwasa miyáumai-waasi túwaandu urówana 41 Ísu séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá maisoréna wíyómpaꞌa kararéna Maníkóntáféna súwiyo simásuwena mintómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa misáwífáꞌ-wáásí tímúwasa mófááꞌa tafántafan-úmai timúwasa misáwífáꞌ-wáásí tímúwasa 42-44 seyaafáꞌnánká nowaná tímúꞌa fówasa sáwífaꞌa 5,000 waasi nowaná tímúꞌa fówasa wení kísau-waasi mintón-ayai sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampimba fáítuwana ówitaraiye.

Ísu non-afóforaꞌo kuráin-aai.

Mátíyu 14:22-33, Yóni 6:16-21

45 Fáítuwana ówitowana minkákémbá Ísu wení kísau-waasi tiꞌmaréna séna aifaꞌá nompín-táómpimba íyáteꞌa menáípáꞌ-náópaꞌa Pétésáítafa koró. Misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmaré séꞌa kentí naaóꞌ-naoꞌa koró simátimenaumne séna 46 misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmarówasa miwítí naaóꞌ-naoꞌa kuwaná Maníkómpáꞌó inaimó síndasafena omápaꞌa imérowana 47 nóꞌwaamba túnkúwana Ísu weyáá marapáꞌá mérowasa wení kísau-waasi nompín-táómpimba non-afufumpá mérowana maramá nénkaꞌa wérowana 48 Ísu awánómba óraa-fiyunda toꞌmaé téna mintáómba tataꞌótoꞌmarowasa nombó tuwíntámae kun-táámbá nonkó maimaúwasa ímbo kumbá siyarónkaꞌa Ísu non-afóforaꞌa maréna wení kísau-waasimo méronkaꞌa táyáákaguwasa 49-50 awánésa táátafesa ésa tinekembá tataꞌá uwasá sésa waántágo wéniye suwaná Ísu minúwóíyáán-úmai séna tááꞌa ifó aánoꞌa méraaro. Kemá úne séna 51 nompín-táómpimba íyátena wewáráꞌá imérowana óraa-fiyundago mafaúwasa áfááraumai táátafesa uráawe. 52 Kári-tombo sáwífaꞌ-waasimo tafámbai timúwasamo nowíní áwáu ímba mindásafesa imáyáa unkákémbá táátafesa uráawe.

Ísu Kénésárétifaꞌa tíꞌo ún-kwaasimo asófatinkarain-aai.

Mátíyu 14:34-36

53 Táátafesa áfááraumai ésa waaúnkóní menáípáꞌá Kénésáréti-marafaꞌo kumbá nonáwáífaꞌa nompín-táómba ándá káráꞌumaresa 54 marapátá kúmúwasa mimpápákén-kwáásí Ísumba awíyésa Ísun-iye sésa 55 naaóꞌ-naoꞌa simátimesa Ísumo tamaún-aai isésa tíꞌo ún-kwaasi taareráꞌá taawiyaꞌmaé tóso uwaná 56 Ísu káriꞌ-naoꞌe óraaꞌ-naoꞌe wénuwasa tíꞌo úwai tíꞌmai marupáꞌá marésa sésa ení unáánkwátói áráíyaꞌa taꞌótoraiyana tíꞌa étinkainkwae suwasá taꞌótórówana tíꞌa étínkaraiye.

7

Tíwáꞌnáti ámáámbo siyáan-aai.

Mátíyu 15:1-9

1 Ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yérúsaremu-naopakemba Ísumo méropaꞌa tésa 2 tuwánomba Ísuni kísau-waasi tuwímbai tiyáámba ímba non-kwisuwésa tómbá nowasá 3 Yúndaa-waasi ámáán-kawaa-waasiye úwoi-waasiye tíwáꞌnáti ámáámbo arááíwáúntafesa tiyáámba non-kwisukésa tómbá nésa 4 maaketifákémbá naaópaꞌa iyésa tiyáámba non-kwisukésa tómbá nésa tíwáꞌnáti ámáámba fíꞌo-fiꞌon-amaamba arááíwaesa táúfaꞌe nonánáwé anaféúné non-kwiyáawe. 5 Ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Ísumpaꞌa túwaandu ésa sésa ení kísau-waasi nóra sésawa kentáá síwáꞌnáti ámáámba ímba arááíwaesawa tiyáámba ímbo non-kwíyómba tómbá wénaao suwaná 6 Ísu séna kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-owe. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya kembiwísáféna éraiꞌ-aai agaimaréna

séna Maníkó séna

maawí kesúwíꞌa tóikaken-aantemba sésa ken-ímáyáá ímba tirumpimbá wéraiye. 7 Waásiti ámáámba símai paápé ombánifo Maníkóní ámáámban-iye karoꞌó sembá miyáráán-úmai ken-ímáyáá karoꞌ-ímáyáá mósá wémaraawe

Maníkómó siyáimba aúfáífimba agaimakáiye. 8 Maníkóní ámáámba tuwéꞌa tíwáꞌnáti ámáámba wétoraawe. 9 Maníkón-aai túwáántafeꞌa miwán-ánóndáá kentááisafeꞌa aamoí wéowe. 10 Naaófáꞌá Mósese séna kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌan-oro. Énifo tinófoimo sáwíkaambo simátinkaindawimba tufuwíyana puwíníye Mósese siyáifo 11 kembiwímó siyáamba tinófoisafesa simátimesa sésa moórá-tantaaꞌa Maníkóndén-ifo ímba kanaaꞌá timénaumne siyésa 12 tinófoi ímba wétuwaꞌnai-owe. Miyámó ontáféꞌa kanaán-iye wésewe. 13 Miyá-sáwíꞌó ontáféꞌa Maníkón-aai tuwéꞌa kentíwáꞌnáti ámáámba wéaraaiwaeꞌa kentáái wésimatimewe. Miyáráámbá wéowe Ísu siyáiye.

Waásimo sáwíꞌo uwátínkáín-tantaakon-aai.

Mátíyu 15:10-20

14 Ísu minááí simátimena waásisafena teró súwasa wempáꞌá tuwaná séna simátíménda iséꞌa kaweꞌán-oro. 15 Máápaken-tantaaꞌo naawí ímba waási sáwíꞌa wéuwatinkaifo tirumpinkén-ááígó aantemba waási sáwíꞌa wéuwatinkaiye. 16 Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

17 Ísu simásuwena minkwáásísómbá tiyuwéna naaúmpaꞌa imérowasa wení kísau-waasi sésa minááígóní áwáusa simásimiyo suwaná 18 Ísu séna kenkwáráꞌá ímba tááko péé wésisaꞌa ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá uráawe. Máápaken-tantaaꞌo naawí waási ímba sáwíꞌa wéuwatinkaiye. 19 Mindá ímba imáyáa kuwérainifo tindáámpáꞌá kúwátúsúwinifo 20 aaimó wésemba tirumpinkén-ímáyáágó éna mindá waási sáwíꞌa wéuwatinkaiye. 21 Tirumpin-ímáyááfínkémbá sáwí-imayaa ésa tínkamiyasa puwíyasamo ésa aare-úméné waai-úméné ésa seyaafá-tántááꞌá umémbá ésa 22 túraniyamba ésa miyá-miya- sawiꞌa ésa karoꞌ-ááí sésa aoisaambá wimaé nésa kawe-kísáúmó máéntafesa tirunkó símai sáwíꞌa wéuwatinkesa tuwesarai-íꞌa ésa uwó-ímáyáá ésa 23 miyá-sáwíꞌó ombá tirumpinkén-ímáyáágó waási sáwíꞌa wéuwatinkaifo tiyáámbo ímbo non-kwíyómbo tómbó wénaamba miwá waási ímba sáwíꞌa wéuwatinkaiye Ísu siyáiye. Énifo Ísu wemó siyáimba seyaafá-tómbá kaweꞌ-úmai wénaawe siyáiye.

Kénaani-marafaken-ininkon-aai.

Mátíyu 15:21-28

24 Ísu minááí simátimena wení kísau-waasiseꞌa mifáꞌá tuwéna Táyaa-naopaꞌe Sáíndóni-naopaꞌe mináémpáꞌó kúmba moórá-naumpaꞌa iména séna kemó tamaúnda ímba simátíméro súwasa énifo tuwímbai-waasi tamaún-aai ísówana 25 moórá-ininkon-ayáámúnko arumpimbá sáwí-amutamba mérowana minínínkó Ísumo tamaún-aai iséna minúwóíyáán-úmai wempáꞌá iyéna maraꞌá kífaena 26 wemá ímba Yúndaa-inimba póna Síriyaa-marafaꞌa Fínísiyaa-naopaken-ininko Ísumpaꞌa iyéna maraꞌá kífaena óraaka séna kesiyáámúnkon-arumpinkemba sáwí-amutamba maiyauwaaó súwana 27 Ísu simámena séna aifaꞌá iyámpói tómbá timénaumne. Iyámpóíti tómbá maimái iyámbá timúnafo miyáumai Ísareri-waasimo túwaꞌnai úndantemba emá fíꞌonkaa-inimba ónda póꞌa áwaꞌnai únafo súne súwana 28 minínínkó séna óraako éraiꞌa sémpo iyámpóíti tón-ayai iyánkó tamandáíníye. Miyáumai fíꞌonkaa-ininkon-iye sinaná kanaán-ína súwaꞌnai ínono súwana 29 Ísu séna kaweꞌ-ááímó séndasafeꞌa enayáámúnkon-arumpinkemba sáwí-amutamba maiyauwáúmpo ení naaópaꞌa waaó súwana 30 wení naaópaꞌa wénamo koawánómba sáwí-amutamba kóúrowana ayáámúnko kaweꞌ-úmai taareráꞌá méraiye.

Ísu sáwífaꞌnankaꞌo asófatinkarain-aai.

31 Ísu Táyaa-naopaꞌ-aempakemba Sáíndóni-naopaꞌ-aempaꞌa táyáákena Tékáporisi-aempaꞌa táyáákena Káríri-nonkwaaumpaꞌo kúmba 32 tuwímbai uwó-wáásígómbá áíꞌmae tésa sésa enayáántamba taꞌótoꞌmai asófankaao suwaná 33 waásifinkemba áíꞌmai weyááfaꞌa ankéna ayáánaufitamba áápimba wimaréna awiyáái wiꞌmaréna anááfíyaꞌa taꞌótorena 34 wíyómpaꞌa awánéna sirumbá iyé séna wenááifinkemba séna epaata minááí waéꞌmai séna ááꞌo káúnkaimba intísuwaumne súwana 35 ááko kaweꞌá úwana anááfígo fetóí úwana aaí kaweꞌ-úmai súwana 36 Ísu óraaka séna ímba simátíméro súwasa ímbo ísónkakemba simátímapaꞌa kuwasá 37 ísówana áfááraumai tááꞌa úwasa sésa seyaafá-tántááꞌá kaweꞌá úmai wéiyena tááꞌo káúnkain-kwaasi kaweꞌá wéuwatinkena aaimó ímbo kaweꞌ-úmaimo sen-kwáásí kaweꞌá wéuwatinkaiye siyáawe.

8

Ísu anekaꞌá tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 15:32-39

1 Moórá-kanaa sáwífaꞌ-waasi túwaandu uwaná miwítí tómbá taiꞌówana Ísu wení kísau-waasi táántowasa tuwaná 2 séna kaumbo-kánáá keséꞌa taméraawana tómbó maimaé tiyáamba taíꞌáísaꞌa sirumbá uwátinkaumne. 3 Tiꞌmáráanasa kentí naaóꞌ-naoꞌa kónááfo némpaken-kwaasi aampaꞌó wíyamba tááimo táínkaꞌa pósa púwófainifo súwasa 4 wení kísau-waasi sésa máásai-marafaꞌan-ifo nááfakentaawa tómbá maimáísaawa timénaumno suwaná 5 tísai ena séna nóraumai-tona makáao súwasa afakaeté-tomba makáawe suwaná 6 minkwáásísóntáféna séna maraꞌ-méraaro séna afakaeté-tomba maisoréna Maníkóntáféna súwiyo séna tómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa minkwáásísómbá tímúwana 7 sesimáí-mofaaꞌa wérowana Ísu maisoréna Maníkóntáféna súwiyo séna wení kísau-waasi timúwasa minkwáásísómbá tímúwasa 8-9 nowaná tímúꞌa fówasa sáwífaꞌ-waasi 4,000 waasi nowaná tímúꞌa fówasa wení kísau-waasi mintón-ayaimo túwómba afakaeté-unampimba fáítumai ówitowana 10 Ísu misáwífáꞌ-wáásí tiꞌmaréna wení kísau-waasiseꞌa nompín-táómpimba íyátesa Tárímánúta-aempaꞌa kuráawe.

Ímbo awánáúnda-kisau mauwómó siyáan-aai.

Mátíyu 16:1-4, Rúku 12:54-56

11 Mifáꞌá Ísu mérowasa ámáán-kawaa-waasi sáwí-aaimo sínda isánae sésa Ísumpaꞌa tésa sésa éraira Maníkómpákéná kunkáanai ímbo awánáúnda-kisau máínata awánaano suwaná 12 Ísun-arunko umbaí wétopakemba séna káféꞌo méraan-kwaasi nóra séra ímbo awánáúnda-kisau máínata awánaano wéseo. Éraiꞌa simátime súne. Káféꞌo méraan-kwaasi ímba aráátimenaumne séna 13 ifátiyuwena nompín-táómpimba íyátena nonkwaaúnkóní menáípáꞌá kuráiye.

Ímba kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí orómó siyáin-aai.

Mátíyu 16:5-12

14 Ísu wení kísau-waasiseꞌa nonkwaaúnkóní menáípáꞌó kumbá wení waási péréti-tomba ímbo máúmba tuwinkésa kuwaná kímbora-tomba nompín-táómpimba wérowana 15 Ísu ámáán-kawaa-waasiye Érotiye kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí owé-ímáyáá éna wení kísau-waasi simátimena séna intóráín-tantaaꞌa kári-tantaaꞌa moórá-tonkon-awiꞌa péréti mimpímbá márááwanamo intoréna óraaꞌo intembá ámáán-kawaa-waasiye Érotiye miwí tááisafeꞌa kentúraꞌa káráwiyoro súwasa 16 keáímbá sésa nóra sénawa miyá wésiyo. Péréti-tomba ímba makáunanasa miyá wésiye suwaná 17 Ísu keáímbó wésun-aai iséna nóra séra tómbá ímba wéraiye-aai wéseo. Kanaaꞌá tómbá timénaumpo ááémo uráundawini áwáuma ímba tááko péé wésiye. Kentí imáyáagowe kentirunkówé faráátaraisaꞌa wéowe. 18 Túramba wéraimbanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe. Tááꞌa wéraimbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. 19 Séfataase-tombo tafántafan-úmaimo sáwífaꞌa 5,000 waasi timéwánasamo naráamba mintón-ayai nóraumai-unampina fáíturaao séna tísai úwasa sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampinta ówitaraumne suwaná 20 afakaeté-tombo tafántafan-úmaimo sáwífaꞌa 4,000 waasi timéwánasamo naráamba mintón-ayai nóraumai-unampina fáíturaao séna tísai úwasa afakaeté-unampinta ówitaraumne suwaná 21 Ísu séna nóra sénawa ímba tááko péé sisaꞌá ísaraao Ísu siyáiye.

Ísu aúrambo kafíkówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

22 Ísu simátimena wení kísau-waasiseꞌa Pétésáíta-naopaꞌo kumbá tuwímbai aúrambo kafíkówimba áíꞌmaesa Ísumpaꞌa tésa sésa taꞌótoꞌmai asófankaao suwaná 23 Ísu ayáán-toꞌmaena mindáókoni ayáífáꞌá wéna aúrampimba awiyáái wiꞌankéna aúrankaꞌa taꞌótorena séna éra awánááno súwana 24 awánéna séna wéawanaumne. Taaiyaán-kwáásí marapáꞌá wénowaꞌa awánáúmne súwana 25 anekaꞌá Ísu aúrankaꞌa taꞌótorena kaweꞌá uwánkowana aúramba kararéna kaweꞌ-úmai awánówana 26 Ísu séna mindáópaꞌa kónafo ení naaópaꞌa tauweré waaó siyáiye.

Pítaa Ísuni áwáumo siyáin-aai.

Mátíyu 16:13-20, Rúku 9:18-21

27 Ísu simámena wení kísau-waasiseꞌa Sísááríya Fírípái-naoꞌ-aempaꞌo kúmba aampaꞌá wéwena wení waási tísai ena séna kentáfésa seyaafáꞌnánká nóran-kwaasin-iyewa wéseo súwasa 28 miwí tuwímbai sésa emá Yóni nombó maitinkáándawi óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawin-awiꞌa Íráiyaa óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaawifinkemba moóráwigo óne wésewe suwaná 29 Ísu séna kembiwí kentáféꞌa nóran-kwaasiyewa wéseo súwana Sáímoni Pítaa séna Maníkó íyáfasinankaraiwai Yúndaa-waasisa wéamuꞌmaraundawisa óne súwana 30 minááí ímba simátíméro Ísu óraaka siyáiye.

Ísu pukéꞌa íyáfasinanaumnemo siyáin-aai.

Mátíyu 16:21-28, Rúku 9:22-27

31 Ísu wemó puwínda-aai ómbarena wení kísau-waasi simátimena séna síꞌo índa-iꞌa uwásinkesa Yúndaa-oraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé tínaaeniꞌa uwásinkesa sínkamiyaꞌo púwóndanifo kaumbo-kánáá taiꞌáínaꞌa púwóndafinkemba íyáfasinanaumne séna 32 miyáumai aforaꞌá simátimuwana Pítaa Ísumba áíꞌmaena weyááfaꞌa máankena séna miyán-ááí sénafo súwana 33 Ísu waeréna wení kísau-waasi tuwánéna Pítaantafena óraaka séna waántáwanko siyuwé kóuwo. Waásiti imáyáafinkemba wésempo ímba Maníkóní imáyáafinkemba wésene Ísu siyáiye.

34 Ísu minááí simámena waásisone wení kísau-waasiye táántena séna kembó sirááíwaenae síyawi tirááímo táínda-tantaaꞌa ímba taꞌótóráaro. Kemá púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmae kondantembá kembó sirááíwaiyawi umbai-tántááꞌá timíyasa minúmbáí-tántááꞌá úwoi maimaésa sirááíwaenaawe. 35 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai méranaafo kentáfésa ísámai Maníkóní ásé-aaisafesa ísámai tirááímo táínda-tantaaꞌo tuwésa puwésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 36 Mararáké-séyááfá-tántááꞌó maésamo puwíyambo éna mintántáákó ímba túwaꞌnai íníye. 37 Puwíyamba marapáꞌó makáan-tantaatamba ímba méyámbátuwesa anekaꞌá ayáátááka méranaawe. 38 Káféꞌa Maníkóntáfésa ímba imáyáa ésa méraankaꞌa kenkwárá kesááiwaraꞌo tigaemó uwásínkáámba póꞌa ánaaemba kemó marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne. Kemá waási úranko ánaaembo kesifoní sáwara wíyómpakembo Maníkóní kísau-waasiti sáwaraꞌo marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne.

9

1 Éraiꞌa simátime súne. Tuwímbai maankáꞌó méraan-kwaasi ímba aifaꞌá puwéꞌa Maníkó wení fasiꞌaéntámbó wégawaanimba awánéꞌa ánaaemba puwónááwe Ísu siyáiye.

Ísu fíꞌon-kuwawaaꞌo faúkáin-aai.

Mátíyu 17:1-13, Rúku 9:28-36

2 Ísu minááí simátimena afaꞌmóráe-noꞌwaamba waéna Pítaane Yémísine Yónine tíꞌmaena óraaꞌ-omapaꞌo iyúmba miwí aantemba imésa miwí túranka Ísu fíꞌoran-auma faufúwana 3 wení unáánkwátóiyakemba sán-kena aafáúmó íyáúsenamo intembá úwasa 4 awánomba kaeꞌ-wáásíyáí wíyómpakemba paápé ésarai mindárai-tuwiꞌa Íráiyaae Móseseeꞌa Yúndaa-waasi tíwáꞌnárai Ísuweꞌa aaí wésuyana 5 Pítaa Ísuntafena séna óraakoo maankáꞌó méraundasa kaweꞌá imbá póta wááu-namba kaumbosáámó ondasá moórá endé éta moórá Mósesende éta moórá Íráiyaande miyáumaisa onó súwana 6 áfááraumai tááꞌa úwana nóin-aaiya

sínenawa íyómpo miyán-ááí Pítaa siyáiye.

7 Miyá wésunkaꞌa ainánkó kuména káátaguwana mináínámpínkémbá aaigó aantemba séna miwá kesáánimba isaꞌá wen-ímáyáá wéune. Wenáái ísáaro súwasa 8 wení kísau-waasiyau awánomba mindárai wíyómpaꞌa íyúyana Ísu aantemba méraiye.

9 Úwasa omápakembo kúmúmba Ísu óraaka simátimena séna awánaamba ímba simátíméro. Kemá waási úranko púwóndafinkembo íyáfasinaandaraꞌa maami awíyaamba kanaaráꞌá simátímaꞌmae íyóro súwasa 10 isésa ímba simátimesa minááí úwoi faráátesa keáímbá sésa púwóndafinkemba íyáfasinanaumne simbá nóran-aaiyaꞌiyo siyáawe.

11 Simásuwesa Ísumba áísai esa sésa ámáámbo sen-kwáásí sésa Íráiyaa aifaꞌá paápé ínana Maníkó íyáfasinankaraiwai Yúndaa-waasisa amuꞌmakáundawisa ánaaemba paápé íníyemo sembá nóra sésawa minááí wéseo suwaná 12 Ísu séna aifaꞌá Íráiyaa paápé éna toꞌmayaa íníye-aai éraiꞌ-aain-iye. Moórá-aai waási úranko kumpaápé uráiwaintafena agaimaréna séna wembá áíꞌo índa-iꞌa uwánkesa tínaaeniꞌa uwánkanaawe agaimaréna siyáiye. 13 Simátimeꞌa súne. Íráiyaa éꞌa tiyáiye. Agaimakóntemba úmai wembá sáwíꞌa uwánkanae sésa sáwíꞌa uwánkaraawe. Miyán-ááí wentáfésa agaimakóntemba kemá waási úrankontafesa agaimakáawe Ísu siyáiye.

Ísu sáwí-amutambo maiyáúkain-aai.

Mátíyu 17:14-21, Rúku 9:37-43

14 Ísu simátimena omápakembo kúmúmba wení kísau-waasifaꞌa kúmúwasa sáwífaꞌ-waasi túwaandu ésa ámáámbo sun-kwáásíyé Ísuni kísau-waasiye iyafákén-ááí sésa 15 Ísu túntafesa ifátuwesa aaweyáá uwánkówana 16 Ísu séna nóintafera iyafákén-ááí wéseo séna tísai úwana 17 miwífínkémbá moóráwigo séna óraakoo kesáánimba áíꞌmae túne. Wenarumpimbá sáwí-amutamba méraisana ímba aaí wésisana 18 misáwí-ámútánkó taꞌótoꞌmai fameꞌnaameꞌ-isaná tanaambá fágufagu wéena áwááyaamba umpufuwéna aigaregó nonkáánéna aíyayaamba kuꞌwisaná miyá úmae wéiyisaꞌa ení kísau-waasisafe séꞌa sáwí-amutamba arumpinkémbá maiyaúwáaro súnasa ímba kanaaꞌá maiyáúkaawe súwana 19 Ísu séna kentáféꞌa ímba imáyáa owaná póna sirumbá umbaí wétaifo nóraumai-kanaarara keséꞌa méranaumno simásuwena séna énifo enáánimba áíꞌmae tiyó súwasa 20 áíꞌmaesa tuwaná misáwí-ámútánkó Ísumba awánéna miníyámpóí faméꞌauwowana tanaambá féna wárereꞌ-úwana aigaregó nonkáánúwana 21 Ísu afowántáféna séna nóin-kanaawa ánkaraiyo súwana umarankáꞌá ánkaraiye. 22 Tufuwíndasafena póna sáwífaꞌ-iꞌa faméꞌmai iyafíné nompínémó túwááraantamba wéiye. Emó kanaamó e aruntá uwásinkesa súwaꞌnai uwo súwana 23 Ísu séna nóra séwa emó kanaamó e súwaꞌnai uwo wéseno. Maníkómpá timankúnkúmbo íyawimo ésa seyaafá-tántááꞌá kanaaꞌá ónááwe súwana 24 miníyámpóígón-afowá minúwóíyáán-úmai óraaka séna kemá Maníkómpáꞌá simankúnkúmba úmpo kemá Maníkómpáꞌá ímba fasiꞌaráumpo súwaꞌnai uwo súwana 25 Ísu awánómba sáwífaꞌ-waasi sisipáá uwaná sáwí-amutankontafena séna uwó-sáwí-ámútánkóo auwé kóuwo. Ímbo kouwérénda ékaꞌa kóuwo súwana 26 wááꞌa téna miníyámpóí faméꞌauwowana tanaambá fówana arumpinkémbá kóúwana miníyámpóí púwóraantan-éna mérowasa tuwímbai sésa éꞌa púwíye suwaná 27 Ísu ayáánkwanda toꞌmái íyáfasinakowana kokuꞌá méraiye.

28 Kokuꞌá mérowana Ísu naaúmpaꞌa imérowasa Ísu weyáámo méronkaꞌa wení kísau-waasi imésa sésa nóra sétaawa misáwí-ámútámbá ímba kanaatá maiyáúkaumno suwaná 29 séna inaigó aantemba miyáumai miyá-sáwí-ámútámbá maiyauwáínífo fíꞌon-tantaako ímba kanaaꞌá maiyauwáíníye Ísu siyáiye.

Ísu puwínda-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 17:22-23, Rúku 9:43-45

30-31 Ísu simátimena tuwéna Káríri-aempaꞌ-aampaꞌa wéwena sáwífaꞌ-waasi túwaandu ofó séna kesí kísau-waasi aantemba aaí simátimenae séna aampaꞌá wéwena séna kembá waási úrankomba fíꞌon-kwaasi timíyasa sínkamiya puwéꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa íyáfasinanaumne súwasa 32 wemó sún-aaigoni áwáuma ímba isésa áísai ónae sésamo umbá tááꞌa úwasa ímba áísai uráawe.

Nááwa íyáákaiyomo siyáan-aai.

Mátíyu 18:1-5, Rúku 9:46-48

33 Ímba áísai esa Kápaneamu-naopaꞌo kumbá naaúmpaꞌa imáúwana Ísu tísai ena séna aampaꞌ-wéteꞌa nóin-aaiya siyáao súwasa 34 aampaꞌ-wéwesa sésa kentááfínkémbá nááwa íyáákaiyo sésa keáímbá símae wéwesa pósa ímba aaí suwaná 35 Ísu maraꞌ-maéna wení waási sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasisafena séna ísáaro. Íyáákanaemo síyawi tínaaeniꞌa ésa seyaafáꞌ-wáásítí wayóꞌá máéro simásuwena 36 moórá-iyampoi áíꞌmai afufumpimbá isáúwankena taparéna simátimena séna 37 kentáfésa imáyáa wéesa iyámpóímo túwaꞌnai onten-úmai wésuwaꞌnai-owe. Súwaꞌnai onten-úmai Maníkó siꞌmákaiwaimba wéawaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Kentí kísaugomba ímba sáwíꞌo on-aai.

Rúku 9:49-50

38 Súwana Yóni Ísuntafena séna óraakoo moóráwigo wénena sáwí-amutantontafena séna Ísuni fasiꞌaémbó wéraintafe auwé kóuwo simátímapaꞌa wisasá misáwí-ámútámbá kóuraawe. Minkwáásígó ímba kentááfínkén-kwáásí ómpo ímba miyámó indá étuwaaosa siyáumne Yóni súwana 39 Ísu séna ímba tufínankaaro. Ímbo awánaan-kisaumo wémaewi úwoi kesúwíꞌa ímba sáwíꞌa uwásinkanaawe. 40 Kentáásí kísaugomba ímba sáwíꞌo owí úwoi wésuwaꞌnai-owe. 41 Éraiꞌa simátime súne. Kembiwí tuwánésa sésa Ísu Káráísitini waási ombá pósa túwaꞌnai ónae sésa kári-tantaaꞌa nombó timíyawi Maníkó kaweꞌ-méyámbá timíníye Ísu siyáiye.

Sáwíꞌo on-aai.

Mátíyu 18:6-9, Rúku 17:1-2

42 Ísu minááí simátimena séna iyámpóímo kesááisafesa timankúnkúmbo ontenkáán-úmai tuwímbai timankúnkúmba wéowe. Tuwímbai tésa kesááisafesa timankúnkúmbo owímá karoꞌ-ááí tasimátimiyasa isésa sáwí-ampaꞌa kóíyasa Maníkó karoꞌó síyawi sáwí-meyamba óraaꞌa timínífo miwímó tinuwarampimbó óraaꞌ-ontamba fáríꞌwimaresa nompímbó túwááwasamo kumpuwésaraa karoꞌ-ááí ímba simátíméwasa sáwí-ampaꞌa ímba kowisinó. Mindá kanaán-iye. 43 Tiyáánkomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-tiyaamba kambísásúwáaro. Kae-tíyáámbó wérainaꞌo éꞌa ónkaifaꞌo iyamó kámakamaꞌo wéipaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráimbo maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 44 (-) 45 Tísamaigomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-tisamai kambísásúwáaro. Kae-tísámáímó wérainaꞌo éꞌa ónkaifaꞌo iyamó kámakamaꞌo wéipaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráimbo maisuwéꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 46 (-) 47 Túrankomo sáwíꞌo ínaꞌa misáwí-ámpáꞌá kúnafo séꞌa moórá-turamba fitúwáaro. Kae-túrántámbó awánéꞌo éꞌa ónkaifaꞌo iyamó wégaipaꞌo wíyamba mindá sáwíꞌan-iye. Sáwíꞌo uráimbo maisuwéꞌo méraiyamba Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 48 Ónkaifaꞌa marinkómó éna waéꞌwaeꞌa wéinana iyamó éna ímbo pisínáímba kámakamaꞌa wéiye Ísu siyáiye.

49 Ísu simátimena séna uwímó tónkáꞌó toꞌmárááwanamo kaweꞌó intembá Maníkó waásiyaꞌa iyamó kaintenkáán-úmai maráínasa kaweꞌ-úmai méranaawe. 50 Uwímá kawe-tántááꞌán-ifo óraaꞌa taíꞌáísana ayáántámba wéraifo ímba anekaꞌá uwímó káínaꞌo éꞌa toꞌmaránááwe. Uwígó ásémo intenkáámbá wéeꞌa aáno úmai méranaawe Ísu siyáiye.

10

Aarakwáꞌó tuwínáán-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 19:1-12, Rúku 16:18

1 Ísu minkáꞌá tuwéna Yúndiyaa-aempaꞌa Yóndani-nonkoni menáípáꞌá komérowasa anekaꞌá sáwífaꞌ-waasi túwaandu úwana sún-aai wésimatimuwasa 2 ámáán-kawaa-waasi sésa sáwí-aaimo sínda isánae sésa Ísumpaꞌa tésa sésa moórá-waasigo awaainínkómbá kanaará auwáíníyo. Miyámó énamo éna ámáán-aai taraisíni ína taraisíníyo suwaná 3 séna naaófáꞌá Mósese nóra-amaana simátímakaiyo séna tísai úwasa 4 miwí sésa Mósese maará siyáiye. Moóráwigo awaainínkómbó aiꞌmátuwaindawi aúfáífimba agaimaréna séna kesuwaainímbá aiꞌmátuwaumne séna agaimái amíno siyáiye suwaná 5 Ísu séna kentíwáꞌná tirumbó makáamba pósa Maníkón-aai ímbo ísóntafena mindásafena Mósese minámáámbá siyáimbanifo 6 Maníkó wíyóne marawémó úmaronkaꞌa ímba miyá siyáifo Maníkó aarewárá waaiwáráꞌá úmakaiye. 7 Miyámó uráintafesa tinófoi tiyuwésa awaaikóe awaainínkóeꞌa takááísamai 8 mimbórá-túmá maꞌmái méraawe. Mindásafesa awaaikóe awaainínkóeꞌa ímba kaeꞌ-wáásíyáámbó ombá mimbóráíꞌa wéowe 9 Maníkó aare-waaí moórá-iꞌo uwátínkaraintafesa ímba tuwínáaro Ísu siyáiye.

10 Ísu simátimena naaúmpaꞌa imésa wení kísau-waasi Ísumo sún-aaisafesa áísai uwaná 11 séna moóráwigo awaainínkómbá aiꞌmátuwenamo fíꞌon-inimbo wémaimba umémbá wéiye. 12 Moórá-ininko awaaikómbá auwénamo fíꞌonkwambo wémaimba umémbá wéiye Ísu siyáiye.

Ísu iyámpóímo ayááfúmbo tátínkarain-aai.

Mátíyu 19:13-15, Rúku 18:15-17

13 Ísu simátimuwasa tuwímbai Ísu taꞌótorena ayááfúmba tátinkainkwae sésa iyámpói tíꞌmae tuwasá wení kísau-waasi sésa tíꞌmae kóro suwaná 14 Ísu tuwánéna aaisambá tiyéna séna ímba kóro síyamba tiyuwáíyasa kempáꞌá iyámpói úwoi teró. Miníyámpóí kempáꞌó tentembá Maníkó wení waásimo kawáánimba miyáráán-úmai wégawaanimba iyámpói kempáꞌó tíyan-amba ímba faítinkaaro. 15 Éraiꞌa simátime súne. Maníkóntáfésamo sésa iyámpóíyaan-úmai kenkátá wégawaanonemo síyanamo éna miwíyáꞌá kawáánínífo ímbo miyámó síyawimo éna ímba kawááníníye Ísu séna 16 miníyámpóísómbá taparéna tineꞌá taꞌótorena ayááfúmba tátínkaraiye.

Óntawaraꞌ-waasigon-aai.

Mátíyu 19:16-30, Rúku 18:18-30

17 Ísu simátimena kúwana moóráwigo awaantanténa Ísu óraakon-iye séna takífaena séna kawekó óne. Nóra úmaiya aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumno súwana 18 Ísu séna kentáfé nóra séwa kawekó óne wéseno. Mimbóráwígó Maníkó weyáá kawekón-iye. 19 Maníkóní ámáámba éꞌa ísaraane. Minámáámbá aúfáífimba agaimaréna séna waási ímba tínkamiyasa púwóro. Ímba aare-úmémbán-oro. Ímba umémbá máéro. Ímba karoꞌ-ááí simátínkáaro. Ímba karoꞌá séꞌa fíꞌowiti moparáwímbá máéro. Kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌ-iꞌan-oro siyáiye súwana 20 miwá séna minámáámbá kemá iyámpóíyakemba ísareꞌa kaweꞌá úmae wéiyune súwana 21 Ísu awánéna aamoí éna séna kaweꞌá éma moórá-tantaaꞌa ímba kaweꞌá uráampo ení moparáwímbá fíꞌon-kwaasi wétime óntamba maiyé ímbo makéwi tuwín-timinana ení kaweꞌ-méyámbá Maníkó wíyómpaꞌa ankáíníye. Tuwín-timemo e kembá sirááíwainone súwana 22 minááí iséna sáwífaꞌ-moparawimbo makóntafena aiꞌá kaoréna óraaꞌ-imayaa úwana arunkó sáwíꞌa úwana kuráiye.

23 Kúwana Ísu waeréna wení kísau-waasisafena séna sáwífaꞌ-ontamo makén-kwaasi Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌo wíyamba umbaí táíníye súwana 24 wení kísau-waasi minááísáféna tááꞌa úwana séna kesí iyámpóísono. Ónta-imayaamo émaiyawi Maníkómó kawáánipaꞌo wíyamba umbaí táíníye. 25 Moórá-poigon-awiꞌa káámeri mimpóígó waigóní afaapimbá ímba kanaaꞌá kóferainiye. Káámeri-poigomo waigóní afaapimbó kóféráínkakaa sáwífaꞌ-ontamo makáan-kwaasi Maníkómó kawáánipaꞌa kowisinó súwasa 26 minááí isésa táátafesa ésa sésa umbaí taifó nóran-kwaasiya Maníkómó kawáánipaꞌa méranaao suwaná 27 Ísu tuwánéna séna waási miwítí kísausamba ímba méyámbaresa kónááfo Maníkó seyaafá-tántááꞌá úwoi kanaaꞌá wéiye súwana 28 Pítaa séna isaaó. Kentáásí seyaafá-tántááꞌá tuwéta entá wéaraaiwaumne súwana 29 Ísu séna éraiꞌa simátime súne. Kentáfésa imáyáa ésa Maníkóní ásé-aaimo kosimátimiyantafesa naaópaꞌa tuwésa tuwaaísáiye tífátone tímánaatone tinófoiye táánine tiyáámúne tiyuwésa miwítí maramó túwááwin-anondaa 30 marapáꞌó méraankaꞌo túwáán-tantaaꞌa miyán-tántááꞌá sáwífaꞌa maésa tuwaaísái-iꞌa ésa tímánaariꞌa ésa tinóisai-iꞌa ésa kentí iyámpóí-iꞌa ésa naané marawémó maíyamba miwífímbá umbaimó tátinkaiyambo ésa ánaaen-kanaa aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe. 31 Ánaaemba aifarááwífínkémbá tuwímbai tínaaeniꞌa íyasa tínaaenkewifinkemba tuwímbai aifaríꞌa ónááwe

Ísu siyáiye.

Ísu wemó puwíndasafenamo siyáin-aai.

Mátíyu 20:17-19, Rúku 18:31-34

32 Ísu simásuwena Yérúsaremu-naopaꞌa kónae sésa aampaꞌá wéwesa Ísu aifaꞌá kúwasa wení kísau-waasi táátafesa uwasá tínaaembo kun-kwáásíwáráꞌá táátafesa uwaná Ísu wení waási sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tíꞌmaena moórá-aempaꞌa tínkarena wempáꞌó tínda-tantaakontafena mósimatimena 33 séna ísáaro. Yérúsaremu-naopaꞌa konanasá moóráwigo kembá waási úrankomba óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé aráátiminasa kembó sínkamiyan-aai símaresa síꞌmai fíꞌonkaa-waasi timíyasa 34 karaánááꞌa sinkésa tuwiyáái wisinkésa súwiyonkuꞌ-wénesa sínkamiyaꞌa púwónasa utámaraiyaꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa íyáfasinanaumne Ísu siyáiye.

Yémísiye Yóniyeꞌa Ísumbo áísai urááyan-aai.

Mátíyu 20:20-28

35 Minkánáá Sépétin-ááninkorai Yémísiye Yóniyeꞌa Ísumpaꞌa tésarai sésa óraakoo áísai oyantembá uwásinkaao suyaná 36 nóintafenawa wétinkaina uwátinkanaumno súwasarai 37 Sésarai ení sámo kaim-bárúpáꞌó imémo e kenkáí íyáfasisinke séfasefaꞌ-arausampaꞌa sinkaaó suyaná 38 Ísu séna séyan-aaigoni áwáu ímba ísaraaye. Sáwí-nombo anaféúmpínkémbó naandantén-úmai síꞌo índa-iꞌo uwásinkaiyamba keráí kanaará kemó naanda-ánáfeumpinkemba náyááyo. Síꞌo índa-iꞌo uwásinkaiyantemba kanaará kenkáí miyá uwátinkanaao súwasarai 39 Sésarai keráí kanaaꞌá pókai máéyauye suwaná Ísu séna éraiꞌa séye. Kemó naanda-ánáfeumpinkemba náyááye. Síꞌo índa-iꞌo uwásinkaiyantemba kenkáí miyá uwátinkanaafo 40 kesí séfasefa-sirausampaꞌa kemá ímba íyáfasintinkanaumpo Maníkó kaeꞌnárai uwátínkaraimba póna íyáfasintinkainiye súwasa 41 Ísuni kísau-waasi siyáánkainarau minááí isésa Yémísinte Yóninte aaisambá tíyúwana 42 Ísu táántowasa tuwaná séna éꞌa ísaraawe. Marapáꞌ-órááꞌ-wáásísómbá íyáákamai-fasiꞌaen-aai simáti-simati uwasá wenkóyááka-tayaaka uráawe. 43 Óraaꞌ-waasimo ontembá kembiwíwáráꞌá ímba miyán-oro. Kempínkémbó íyáákanaemo síyawi fíꞌowiti wayóꞌá ónááwe. 44 Kempínkémbó aifaríꞌa ónaemo síyawi seyaafáꞌ-wáásítí kísau túwaꞌnai oro. 45 Kemá waási úranko ímba súwaꞌnai íwaeꞌa kunkáumpo kemá waási túwaꞌnai ónaeꞌa kunkáumne. Sáwí-imayaafinkembo faútínkáandasafe puwónaumne Ísu siyáiye.

Ísu aúrambo kafíkówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 20:29-34, Rúku 18:35-43

46 Ísuwe wení kísau-waasiye Yéríko-naopaꞌo kumbá sáwífaꞌ-waasiwaraꞌa mindáópa tuwésa aampaꞌá kuwaná Tímiyasin-ááninkon-awiꞌa Páátímiyasi aúrambo kafíkówi óntamba inaí símai maénae séna aanawáísáraꞌa kumbéna wéinai súwasa 47 tuwímbai sésa Ísu Násaretifakewi wétiye suwaná iséna óraaka séna Ísuwo Téfítin-andafakewi ómpo arumbá uwásinkaao súwasa 48 sáwífaꞌnanka aaisambá aéésa sésa aseraaó suwaná minááí ifátuwena anekaꞌá óraaka séna Ísuwo Téfítin-andafakewi ómpo arumbá uwásinkaao súwana 49 Ísu aampaꞌó wémomba wení ewaaꞌá koíyáfasinena séna áántaaro súwasa aúrambo kafíkówimba áántesa sésa enarunkó kaweꞌá íno. Wéaantaifo íyáfasinaao suwaná 50 atuwénamo méron-ampanta faúmarena íyáfasinena Ísuni ewaaꞌá túwana 51 Ísu séna nóina embó arááímo táínda-iꞌa uwánkanaumno súwana séna óraakoo súramba kaweꞌá uwásinkainkwaeꞌa úne súwana 52 Ísu séna kentáfé kanaaꞌá súwaꞌnai índawin-iye sémpo kaweꞌá uwánkaumpo waaó súwana minúwóíyáámbá aúramba awánéna Ísun-ánaaemba kuráiye.

11

Ísu Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

Mátíyu 21:1-11, Rúku 19:28-40, Yóni 12:12-19

1 Ísu wení kísau-waasiseꞌo kumbá Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌo kumbá Órífi-omapaꞌ-ewaaꞌ-naokai moórá Pétéfasi-naoꞌa úwana moórá Pétáni-naoꞌa úwana minkáéꞌ-náókoni ewaaꞌó kumbá wení kísau-waasi kaeꞌá mátiꞌmarena 2 séna epín-dáópaꞌa kurékai moórá-poigon-awiꞌa tónki koawáneyambo waásimo ímbo ayáákainda-poi ándá faútuwekai áíꞌmae tekaiyó. 3 Moóráwigo tuwánénamo nóra óyaekaiya óyómo sínakai óraako ayááꞌmaeꞌa konasá áíꞌmaesa kouweránááwe siyé simámékaiyo súwasarai 4 kuyaná mimpóí ontaráꞌá ándá anuwarampimbá fáríꞌwimarowana mérowasa koawánésarai minándá kofaútúwóyana 5 minkáꞌó méron-kwaasi sésa nóra sékaiya mimpóígóní ándá wéfautuwaayo suwasaráí 6 Ísumo sún-aai simátímúyasa kanaán-ifo miyá okaiyó suwasaráí 7 áíꞌmaesarai Ísumpaꞌa tuyasá wení kísau-waasi paákákén-únánkwátói faúꞌmai mimpóígón-arósááunkaꞌa wandaaí uwíꞌmárówana Ísumba ayááꞌmae wéguwasa 8 sáwífaꞌ-waasi mésa óraaꞌ-waasin-iye sésa tuwímbai paákákén-únánkwátói faúꞌmai tuwímbai taaénáma ankáímai aampaꞌá uwíꞌmaꞌmae wéguwana minúnánkwátóiyaꞌe mintáénárafane támae wéguwasa 9 aifaꞌó tun-kwáásíyé Ísun-ánaaembo

tun-kwáásíyé óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa Fasiꞌaénkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó kaweꞌá uwánkáíye. 10 Kentáá síwáꞌná Téfítimo kawáán-uráintemba miyáráámbá íníye. Wenáwíꞌa mósá maráúmne óraakaꞌ-oraakaꞌa suwaná 11 Ísu Yérúsaremufaꞌo kúmba óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména seyaafá-tántááꞌá awánéna fenómpinkaꞌa wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tíꞌmaena Pétáni-naopaꞌa kuráiye.

Taaigón-aai.

Mátíyu 21:18-19

12 Pétáni-naopaꞌa kowaiyómba aafáyáaraꞌa mindáópaꞌa tuwésa aampaꞌó kumbá Ísumba áái tówana 13 moórá-taigon-awiꞌa fíkima wérowana mintáéramba nánae séna áwáufaꞌa wéna awánómba arambó iyáí-kánáámó ímbo túmba ímba iyéna áná aantemba wérowana saafá uwááena 14 mintáígóntáféna séna emá arambá ímba iyáínone. Anekaꞌá waási ení arambá ímba nánááwe súwasa wení kísau-waasi minááí ísaraawe.

Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iyáin-aai.

Mátíyu 21:12-17, Rúku 19:45-48, Yóni 2:13-22

15 Ísumo sún-aai isésa Yérúsaremu-naopaꞌo kumbá Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyéna ámáán-daumpaꞌo méyámbó wéun-kwaasi tuwánéna itiꞌmátuwena ámáán-dankoni óntambo méyámbárón-kwaasiti taaremá tawísísuwena Maníkóntáfésa imáyáa ésa mááufuꞌ-numamo wéamun-dumamo méyámbárón-kwaasiti taaremá tawísísuwena 16 simátimena séna anekaꞌá ímba ámáán-daumpaꞌa miyán-tántááꞌá maimaéꞌa iyé-kunke oro. 17 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna kesí naantafésa sésa Maníkómpáꞌó inaimó sen-dámbá isasá fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi tésa inaí wésewe agaimaréna siyáiye. Énifo umén-dáúmpáꞌó ontenkáámbá uráawe Ísu siyáiye.

18 Ísu súwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Ísumbo tufuwíyan-aai wésesa sáwífaꞌ-waasi Ísun-aaimo ísámae wéiyuntafesa táátafe ésa Ísumbo tufíyan-amba wésaafa-uwasa 19 fenómpinkaꞌa Ísu wení kísau-waasiseꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa tuwésa kuráawe.

Taaigómó aáénkarain-aai.

Mátíyu 21:20-22

20 Ísu wení kísau-waasiseꞌa kowaiyómba íyáfasinesa aampaꞌó kumbá fíki-taimo awánomba ánúka toꞌmái seyaafáꞌá móaenkagurowana 21 Pítaa Ísumo séwiyon-aai áákaꞌa maréna séna awánaao. Aaimó séwiyaanda-taima éꞌa aáénkaraiye súwana 22 Ísu séna Maníkómpáꞌá timankúnkúmba oro. 23 Éraiꞌa simátime súne. Maanómátáfé séꞌo iyé faiwíꞌwé nompáꞌá kumuwómó síyawi ímbo kaeꞌ-ímáyáá tokésamo súndantemba éraiꞌa íníye síyanamo éna éraiꞌa miyá íníye. 24 Mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí séꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaatafeꞌa áísai eꞌo sembá éraiꞌa Maníkó kanaaꞌá súwaꞌnai uwásínkáíye sembá kanaaꞌá wétuwaꞌnai-iye. 25 Maníkómpáꞌá inaimó sembá sáwíꞌo uwátinkaiyamba anondáá sáwíꞌa ónaumne-imayaa ímbo íyamba ifátúwáaro. Miyámó íyanamo éna kentifo wíyómpakewi kembiwí sáwíꞌo ombá maitiyuwáíníye. 26 Énifo sáwíꞌo uwátinkaiyamba úwoimo imáyáamo úmae wéiyeꞌo ímbo ifátuwaiyanamo éna kentifo wíyómpakewi sáwíꞌo ombá ímba maitiyuwáíníye Ísu siyáiye.

Nááwawa aiꞌmáráísawa tiyáanomo siyáan-aai.

Mátíyu 21:23-27, Rúku 20:1-8

27 Ísu wení kísau-waasiseꞌa anekaꞌá Yérúsaremu-naopaꞌo kumbá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa wénuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Ísumpaꞌa tésa 28 sésa nááwawa aiꞌmáráísa tiyéwa nááwampinkena maiyéwa fasiꞌaén-kísáú wémaeno. Simásimiyo suwaná 29 Ísu séna aifaꞌá moórá-aaimo tísai onaꞌó anondáámo síyaꞌo éꞌa sísai on-ááí simátimenaumne. 30 Ááéma Yóni nombó maitínkaraiwai Maníkówá simámakaisanawa nombá maitínkarai waásiya simámakaawanawa nombá maitínkaraiyo súwasa 31 miwí keáímbá sésa nórasaawa sénaumno. Maníkó simámakaisana nombá maitínkaraiye senanasáámó éna nóra séra Yónin-aaisafeꞌa ímba éraiꞌe siyáao síníye. 32 Waási simámakaawana nombá maitínkaraiye senasasáámó ésa úwoi-waasisa sínkamonaawe. Úwoi-waasi sáwífaꞌ-waasi Yónintafesa sésa Maníkón-aai simásímakaiwai uráiye wésemba pósa aaisantá siyónááwe miyá keáímbá sésa 33 Ísuntafesa sésa emó sísai ónda-aaisa ímba isáúmne suwaná Ísu séna ímbo simásimiyaꞌa nááwampinkena maiyéra fasiꞌaén-kísáúmó wémaunda-aai ímba simátimenaumne Ísu siyáiye.

12

Ándá-aran-kisauraꞌo káráwiyowi-taai.

Mátíyu 21:33-46, Rúku 20:9-19

1 Ísu waéꞌmai-aai simátimena séna moóráwigo óntan-kusai úmakena ándá-aran-kisau úmarena ándá-arankoni táúfaꞌa úmarena ándá-arambo mapamínanamo anombó kumínda-taufaꞌa úmarena óntan-damba kísauraꞌo káráwiyiyan-damba úmarena ayáátááka fíꞌom-barafaꞌa koménae séna maankísáúráꞌó káráwiyawimo éꞌa kesáféꞌa tuwímbai-aramba wémaeꞌa tuwímbai kembá siyúwáaro simátimena fíꞌom-barafaꞌa koméraisana 2 arambó áfumo kain-kánáá tisaná aanáfó kesí ándá-aramba komáéro séna wení kísau-waasi aiꞌmáráísana minkísáúráꞌó káráwiyowifaꞌa tisasá 3 taꞌótoꞌmai tufúꞌmaresa ándá-aramba ímbo ámémba aiꞌmátuwaawana kóísana 4 aanáfó moóráwigomba aiꞌmáráísana tisasá minkísáúráꞌó káráwiyowi taꞌótoꞌmai aꞌnómbá tufámbai sáwíꞌa uwánkááwana kóísana 5 aanáfó moóráwigomba aiꞌmáráísana tisasá taꞌótoꞌmai tufúꞌmárááwana púwísana aanáfó moórá-mora tiꞌmáráintemba tewasá tínkamba tinkamba wéowasa tuwímbai púwówasa tuwímbai tauwérááwana 6 aanáfó kímborama wenááninkomba póna wen-ímáyáámó wéuwaimba ayáátáákaꞌa imáyáa émena kesááninkon-aai isánááwe séna aiꞌmáráísana 7 tisasá minkísáúráꞌó káráwiyowi awánésa keáímbá sésa aanáfón-ááninko wétifo tufúwónanasa puwéna maankísáú ímba maínata kesáá maénae sésa 8 taꞌótoꞌmai tufúwówana púwísasa maimái aumépaꞌa métukaawe. 9 Ísu minááí simátimena séna minkísáú-áánáfó miyá íníye. Téna kísauraꞌo káráwiyowi tínkaminasa puwíyana fíꞌonkaa-waasi kesí kísauraꞌa káráwiyoro síníye. 10 Maníkón-aai aúfái toráumai awánaraawe. Maarán-ááí agaimaréna séna

óntan-dambo on-kwáásí moórá-ontantafesa sáwíꞌa wéiye sésa maisukáawe. Ánaaemba minóntánkó áfonkaamba uráiye. 11 Mindá Fasiꞌaénkó isatá awánéta séta

fíꞌoran-kaweꞌa uráiye súne

agaimaréna siyáiye Ísu súwasa 12 Yúndaa-kawaa-waasi minááí isésa kentáásáféna siyé sésa taꞌótoꞌmai tufuwónae sésamo umbá seyaafáꞌ-wáásísáféna tááꞌa úwasa ifátuwesa kuráawe.

Taakisi-ááísáfésamo áísai uráan-aai.

Mátíyu 22:15-22, Rúku 20:20-26

13 Óraaꞌ-amaan-kisau-waasi wésa Ísumba áísai íyana sáwí-aaimo sínasa aaifimbó maiyankáíyantafesa ámáán-kawaa-waasifinkemba tuwímbaiye Éroti amááraawifinkemba tuwímbaiye tiꞌmárówasa 14 Ísumpaꞌa tésa sésa óraakoo éraiꞌ-waasi po waási táároi ímba inkaisé óraaꞌ-waasiye úwoi-waasi táároi ímba inkaisé tirumbó faiyáꞌmai-aai ímbo sénda Maníkóní aambó arááíwáén-aai arupíse úmai simátimendasa wéisaumne. Emá nóra séwa wéisaano. Kanaasááwá taakisi-óntámbá Rómu-kamanisa timénaum íntaawa timénaumno. Tíméndasa Yúndaa-waasisa kentáásí ámáána taraisónaum íntaawa taraisónaumno. 15 Timénaum íntaawa timénaumno suwaná Ísu miwítí imáyáa iséna kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-owe séna kentáféꞌa sáwí-aaimo síndawe séꞌa wésisai-owe. Moórá-ontamba maimaé máaraasimero súwasa 16 maimaé máaraanamuwana séna nááwan-óikaana uráinkara áwíꞌa wéraiyo súwasa miwí sésa Rómu-kamani-kawaagon-óikaamba isaná áwíꞌa wéraiye suwaná 17 Ísu séna Rómu-kamani-kawaagonde wembá áméro. Maníkóndé Maníkómbá áméro súwasa minááí ísówana tááꞌa úwasa ímba aaí siyáawe.

Pukémpinkembo íyáfasinaiyan-aai.

Mátíyu 22:23-33, Rúku 20:27-40

18 Suwasá Sátúsi-amaan-kawaa-waasi púwómpinkemba ímba íyáfasinanaawemo sun-kwáásí pósa Ísumpaꞌa tésa sésa 19 óraakoo naaófáꞌá Mósese séna moóráwigo aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba puwínana áfáko maimakéna awaaón-anondaa-wareꞌe séna iyámpói maꞌankáíníye siyáiye. 20 Moórá-aai isaaó. Moórá-kanaa afakaeté-afarawainonda mésa tuwaaó aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana 21 wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana miyá émesa 22 afakaeté-waasi putásaawana minínínkó ánaaemba pukáiye simámesa 23 Ísumba áísai esa sésa miyámó ombá waási puwíyampinkembo íyáfasinaiyan-kanaa minínímbá afakaeté-waasi tuwaainímbá éna nááwa máíníyo suwaná 24 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakón-aai ímba kaweꞌ-úmai iséꞌa Maníkóní fasiꞌaémbá ímba awánéꞌa póꞌa miyáumai sáwísáwí-aai wésewe. 25 Pukémpinkemba íyáfasinesa wíyómpaꞌo imaíyan-kanaa aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyamba ésa Maníkóní kísau-waasimo wíyómpaꞌo méraawimo ontembá minínínákwáꞌá miyáumai aaré ímba

maíyasa waaí ímba maíyamba ónááwe. 26 Waási pukémpinkembo íyáfasinaiyamba Mósese minááísáféna agaimakáiye. Aúfáífimba agaimaréna séna kári-taiyaꞌa iyamó kaimbá ímba mintáí káwisana mintáífínkémbá Maníkó Mósesentafena séna Maníkó úne. Enaíwáꞌná Émbaramuwe Áísáakiye Yékopuwe miwítí Maníkó úne siyáiye. Maníkó minááímó siyáimba minkáúmbó-wáásí éꞌa púwúwasa utaráambanifo 27 minááí siyáimba pósa miwí úwoi méraawe. Énifo kentáái sáwísáwí-aai siyáawe Ísu siyáiye.

Aifaráán-ámáánkón-aai.

Mátíyu 22:34-40

28 Súwana ámáámbo sún-kwaasigo ména seyaafáꞌ-wáásímó sumbá iséna Ísuni íyáákamai-aai iséna Ísumba áísai ena séna Maníkóní ámáámpinkemba nóran-amaana aifaráámbán-iyo súwana 29 Ísu séna aifaráán-ámáámbá sénaumne. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Ísareri-waasi ísáaro. Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkó éna mimbórá-Fásíꞌáénkón-iye. 30 Maníkómpáꞌá

kentí Fasiꞌaénkómbá kentiruné kentí imáyáawe kentimané kentí fasiꞌaéné áméro

agaimaréna siyáiye. 31 Miwán-ánaaenken-amaamba sénaumpo ísáaro. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kesáfé-ímáyáámó ontembá kentí

waási-imayaawaraꞌa oro

agaimaréna siyáiye. Minkáéꞌ-ámáánkó seyaafáꞌ-ámáámbá íyáákaraiye Ísu simámuwana 32 minkwáásígó séna óraakoo éraiꞌa sénda Maníkó weyáá Fasiꞌaénkón-ifo fíꞌo-fiꞌo-fasiꞌaemba ímba méraawe. 33 Kesáámá Maníkómpátá kesiruné imáyáawe kesí fasiꞌaénésá wempáꞌá tuwéta miyásá onó. Kesáfé-ímáyáámó úndantenta kesí waási-imayaawarata onó. Minkáéꞌ-ámáánkó seyaafáꞌ-ámáámbá íyáákaraiye. Tóné sipisípiye iyafímbá agaimái Maníkómbá amúndanifo mindáwaraꞌa íyáákaraiye séna 34 miwámó súmba kaweꞌ-ímáyááfínkémbá súwana póna Ísu iséna séna Maníkómó kawáánimba wení ewaaꞌá méraane súwasa ísómba Ísun-aaisafesa tááꞌa úwasa ímba áísai uráawe.

Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitin-aai.

Mátíyu 22:41-46, Rúku 20:41-44

35 Ímba áísai uwaná Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména simátimena séna ámáámbo sen-kwáásí sésa Káráísiti Téfítin-andafaken-kwaasin-iye wésefo 36 naaófáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó Téfítimba imáyáa amúwana Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimba imó agaimakón-aufaifimba Téfíti agaimaréna séna

kesí Fasiꞌaénkóntáféna Maníkó séna kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌ-ménaꞌa ení namuro-wáásí íyáákaanasa miwí taiꞌánááwe Maníkómó siyáin-aai Téfíti siyáiye. 37 Miyáumai Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimbanifo nóraumaiya wemá Téfítin-andafaken-kwaasin-iye Ísu súmba Káráísiti Téfítini Fasiꞌaénkó éna Téfítin-andafaken-kwaasigon-iye. Úwoi-waasi seyaafáꞌá

Ísun-aai isésa aamoí uráawe.

Ámáámbo sen-kwáásítí aambá arááíwáéfomo siyáin-aai.

Mátíyu 23:1-36, Rúku 11:37-54, Rúku 20:45-47

38 Úwoi-waasi seyaafáꞌá Ísun-aai isésa aamoí wéuwana Ísu simátimena séna tuwímbaimo ámáámbo sen-kwáásítí aambá arááíwáéfo. Minkwáásí ayáátáá-kuferai wiyésa naaópaꞌa afufumpaꞌá wénowasa pósa waási tuwánésa sésa óraaꞌ-waasin-owe wésewe. 39 Minkwáásí ámáán-daumpaꞌo ombá óraaꞌ-waasimo máén-aempaꞌa imésa tanómbo kaúfópaꞌo ombá kaweꞌ-áémpáꞌá mésa kawe-tómbá wénaawe. 40 Minkwáásí ketoꞌ-íníntí óntawara naankwaráꞌá umémbá wémaesa waási suwánésa súwíꞌa mósá maráíwae sésa karoꞌ-ááí tafisímai inaí wésewe. Miyámó on-ánóndáá óraaꞌ-umbai maénááwe Ísu siyáiye.

Ketoꞌ-ínínkó Maníkómpáꞌá óntambo tukáin-aai.

Rúku 21:1-4

41 Simátimena Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa ména óntambo túwón-anafeunkoni ewaaꞌá ména tuwánómba waásisomba tésa óntambo túwómba sáwífaꞌ-ontawaraꞌ-waasi sáwífaꞌ-ontamba túwówana 42 moórá-ketoꞌ-ininko ímba óntamo makón-ininko téna káriꞌ-ontamba kae-tóyáráámbá tuwówana 43 Ísu wení kísau-waasi táántena séna éraiꞌa simátime súne. Minkétóꞌ-ínínkómó túwáín-ontanko seyaafáꞌ-wáásímó túwáán-ontamba íyáákaiye. 44 Miwí sáwífaꞌ-ontafinkemba tuwímbai túwáafo wemá káriꞌ-ontafinkemba mútúꞌa túwáímba póna ónta-iyaimba méíniye Ísu siyáiye.

13

Óraaꞌ-amaan-dambo tawisínda-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 24:1-2, Rúku 21:5-6

1 Ísu minááí simátimuwasa óraaꞌ-amaan-daumpakemba kárúwesa kúmúmba wení kísau-waasifinkemba moóráwigo óraaꞌ-amaan-dantafena séna úwé awánaao. Maanóntán-dámbá kaweꞌá uráisana minóntámbá óraaꞌ-ontamba wéraiye súwana 2 Ísu séna maanórááꞌ-námbá awánaaro. Ánaaemba waási tésa mindámbá seyaafáꞌá tawísísuwesa seyaafáꞌ-óntánkwáráꞌá tawísísuwanaawe Ísu siyáiye.

Sáwí-kanaa tíníyemo siyáin-aai.

Mátíyu 24:3-14, Rúku 21:7-19

3 Ísu minááí simátimena Órífi-omapaꞌa iména óraaꞌ-amaan-damba awánómba Pítaawe Yémísiye Yóniye Énduruwe miyáumai-waasi Ísumo weyáá mérompaꞌa tésa áísai esa sésa 4 emó sénda nóin-kanaawa paápé íníyo. Nóran-kwaamera ínataawa séta ampáánkáꞌá Ísumo siyáimba miyá íníyesa sénaumno suwaná 5 Ísu séna karoꞌ-ááí iséꞌa éraiꞌe sefó káráwiyoro. 6 Sáwífaꞌ-waasi tésa kesúwíꞌa másesa sésa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai úne síyasa sáwífaꞌnanka minkáróꞌ-ááísáfésa éraiꞌe sénááwe. 7 Tíyááwemo siyáan-aai némpakenaꞌi ewaakénáꞌi isáíyana ímba tááꞌa íno. Miyán-kánáámó tínda mindá ímba seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-waameꞌan-iye. 8 Fíꞌo-fiꞌon-aempaꞌ-waasi tiyánááwe. Moórá-kawaa-waasimo ésa moórá-kawaa-waasi timááraasafesa íyáfasine tíyáaro síyasamo ésa íyáfasinesa tiyánááwe. Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa óraaꞌ-marima táíníye. Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa aawaí táíníye. Miyán-tántááꞌó paápé ínaꞌa séꞌa seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-kanaa ímba tiyáifo iyámpóímo matinkánae owanamó óraa-tiꞌo intembá umbai-kánáámó tínda minkánáá paápé iye seró.

9 Miyán-ááísáféꞌa káráwiyoro. Kawáá-wáásí kembiwí tíꞌmaesa óraaꞌ-waasifaꞌa mótinkesa aaifimbá maitinkésa ámáán-daumpaꞌa mótinkamesa kentáfésamo fasiꞌámaimo méraiyantafesa taꞌótoꞌmai tíꞌmaesa kámáni-oraaꞌ-waasifaꞌe kawáá-wáásífáꞌé mótinkesa aaí simátinkaiyaꞌa minórááꞌ-wáásí kesáái simátimenaawe. 10 Aifaꞌá ásé-aai seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí simátímapaꞌa wéniyana ánaaemba seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-kanaa tíníye. 11 Taꞌótoꞌmai aaimó simátínkénkaꞌa nóran-aaiya sénaumno-imayaa ímba óraaꞌa éꞌa ímba kentí imáyáafinken-aai sénááfo Maníkóní Ufaen-ámútánkó síyan-aai tááka tinkáínaꞌa minááí sénááwe.

12 Tuwímbai tífárawaawi tíꞌmai fíꞌowi timíyasa tínkamiyasa puwónááwe. Tifoísáímo ésa tíráámarimba tíꞌmai fíꞌowi timíyasa tínkamiyasa puwónááwe. Iyámpóísombo ésa tinófoi tíꞌmai fíꞌowi timíyasa tínkamiyasa puwónááwe. 13 Kentáféꞌo fasiꞌámaimo méraiyantafesa seyaafáꞌnánká tíyámba uwátinkanaawe. Ímbo ifátuwesamo kentáfésa fasiꞌámaimo méraiyawi taiꞌáínda-kanaaraꞌa Maníkó tíꞌmai kawepáꞌá métinkainiye.

Sáwí-kanaagon-aai.

Mátíyu 24:15-28, Rúku 21:20-24

14 Ísu minááí simátimena séna ánaaemba sáwíꞌo íyan-tantaako uwófíꞌa íyam-barukaꞌa paápé íníye Ísu siyáiye. Kemá Mááka súne. Maanáúfáímó torausíyawi tááko péé sínaꞌa ísáaro súne. Ísu séna uwófíꞌo

í-márúkáꞌá paápé ínasa awánáíyamba Yúndiyaa-marafaꞌo méraiyan-kwaasi omápata tuwaantantésa iyónááwe. 15 Ontaráꞌó méraiyan-kwaasi ímba naaúmpaꞌo iyíyamba óntama ifátuwesa úwoi tuwaantantésa iyónááwe. 16 Kísaufaꞌo méraiyan-kwaasi ímba naaópaꞌo tíyamba unáánkwátói ifátuwesa úwoi tuwaantantésa iyónááwe. 17 Tímúkaꞌ-inine umaran-íyámpóíwáráꞌ-íníné minkánáá sáwíꞌa ónááwe. 18 Tuwaantantéꞌo iyíyamba táwiꞌo índa-kanaa miyá únafo séꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró. 19 Minkánáámó tínda óraaꞌ-umbai táíníye. Naaófáꞌá Maníkó maramó úmaronkaꞌe káféꞌwaraꞌe miyán-úmbáí-tántááꞌá ímba tiyáiye. Ánaaenkwaraꞌa miyán-úmbáí-tántááꞌá ímba tíníye. 20 Miyán-úmbáí-tántááꞌó índa-kanaa Fasiꞌaénkó ampáásé úmakaiye. Miyán-úmbáí-kánáámó ayáátáákaꞌo ínínkakaa seyaafáꞌ-wáásí ímba úwoi túnamai méraawisino. Maníkó wemparíꞌo úmakain-kwaasisafena imáyáa éna miyán-úmbáí-tántááꞌá ampáásé uráiye.

21 Ampáásémó ínasa tuwímbai simátimesa sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai mifáꞌ-maafaꞌa méraiye síyaꞌo éꞌa ímba ísáaro. 22 Tuwímbai paápé ésa karoꞌá sésa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai úne síyasa tuwímbai karoꞌá sésa Maníkón-aaimo simátimundawi úne simátímaꞌmaesa níyamba ímbo awánen-kisau maésa Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi karoꞌá simátinkanae sésa miyán-óráá-kísáú maénááwe. 23 Miwísáféꞌa éraiꞌ-waasin-owe sefó séꞌa ímbo paápé uráankaꞌa aifaꞌá simátimumpo káráwiyoro Ísu siyáiye.

Ísumo marapáꞌó kumínda-aai.

Mátíyu 24:29-35, Rúku 21:25-33

24 Ísu minááí simátimena séna miyán-úmbáí-tántááꞌó tínda-kanaa taiꞌáínana aafáúgó kumeuꞌá ínana wíyónko ímba sán-káínana 25 oꞌá wíyómpakemba kuntínana wíyónko toraꞌnááraꞌa ínaꞌa 26 kemá waási úranko óraa-fasiꞌaenkwara sáwaraꞌa ainánká kúmónaꞌa suwánánááwe. 27 Wíyómpaken-kisau-waasi tiꞌmáráanasa Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi seyaafáꞌ-máráfákémbá tíꞌmaesa moóráfimba túwaandu ónááwe Ísu siyáiye.

28 Ísu minááí simátimena séna moórá naan-táígón-áwíꞌa fíki-taigontafeꞌa imáyáa úmai ísáaro. Asáómó agaínda awáné séꞌa áúꞌo sínda-kanaa kárikaꞌa tíníye sénááwe. 29 Miyámó intembá kemó súnda-tantaaꞌa ínaꞌa awáné séꞌa kárikaꞌa kumíníye sénááwe. 30 Éraiꞌa simátime súne. Káféꞌo méraan-kwaasi tuwímbai ímbo pukáiyankaꞌa kemó súnda-tantaaꞌa paápé íníye. 31 Wíyóne marawé taiꞌáínana kesáái ímbo taiꞌáínda úwoi waéꞌwaeꞌa íníye Ísu siyáiye.

Kúmónda-kanaa waási ímba ísaraawemo siyáin-aai.

Mátíyu 24:36-44, Rúku 17:26-30,34-36

32 Ísu minááí simátimena séna kúmónda-kanaa aafáúmá waási ímba ísááwasa wíyómpaken-kisau-waasiwaraꞌa ímba ísááwaꞌa kemá Maníkón-ááninko ímba isáúnana kesifo weyáá ísaraiye. 33 Kemó kúmónda-kanaa ímbo ísaraiyankaꞌa kumónaumpo káráwiyoro. 34 Miyámó intenkáán-úmai maarán-ááín-iye. Moórá-oraako némpaꞌa wááu koméranae séna wení kísau-waasisafena kísau máéro séna tiꞌmáꞌmae wéwena ontaráꞌó kawáániwaintafena séna káráwiyuwo séna kóuraiye. 35 Naankóní aanáfómó tínda-kanaa ímbo ísáántemba kemó kúmónda-kanaama ímba ísaraafo káráwiyoro. Siyataróráꞌí wááwáiyaꞌi fenáíndararaꞌi nóꞌwaanaꞌi kumónaumno minkánáá ímba ísaraafo 36 kentáféꞌa ímba imáyáamo wéiyankaꞌa kumúnafainifo wétoꞌmayaan-eꞌa simuꞌmáráaro. 37 Kemó simátimunda seyaafáꞌ-wáásísáféꞌa súmpo káráwiyeꞌa méraaro

Ísu siyáiye.

14

Ísumbo tufuwíyan-aaimo siyáan-aai.

Mátíyu 26:1-5, Rúku 22:1-2, Yóni 11:45-53

1 Ísu minááí simátimena naaófáꞌó Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánómbá ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa aúnkáraamba úwasa kae-kánáá úwoi mésa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé sésa nóraumaisaawa Ísumba aúpáꞌá taꞌótoꞌmaisaawa tufuwónaumno. 2 Seyaafáꞌ-wáásí tíyááfainifo tanómbo kaufíyan-kanaarata ímba tufuwónaumne siyáawe.

Ísumbo asaa-wiyúm-básáwémbó aꞌánkarain-aai.

Mátíyu 26:6-13, Yóni 12:1-8

3 Suwaná Ísu Pétáni-naopaꞌa koména moóráwigon-awiꞌa Sáímonini naaúmpaꞌa áúmo námombo kón-kwaasigoni naaúmpaꞌa ména tómbá wénowana moórá-ininko iyéna asaa-wiyúmbó úm-basawemba óraaꞌ-ontankakembo méyámbakaim-basawemba maimaéna iyúmba minánáféúmbá tafántuwena Ísu aꞌnómpímbá fatímarowasa 4 tuwímbai keáímbá sésa aaisambá aéésa nóra sénawa mimbásáwémbá úwoi fatíyankaiyo. 5 Mimbásáwémbó fíꞌowi timénamo óraaꞌ-ontamba maiyénamo ímbo óntamo makáan-kwaasi tíméraambaniye sésa minínínkómbá aaisambá áúwana 6 Ísu séna ifátuweꞌa ímba aaisambá aééro. Kaweꞌá asínkáíye. 7 Ímbo óntamo máráán-kwaasi keséꞌa maéꞌmaeꞌa íyaꞌa túwaꞌnai ónae séꞌa túwaꞌnai ónááfo kemá keséꞌa marapáꞌá ímba maéꞌmaeꞌa ónaumne. 8 Minínínkó wení imáyáafinkemba kaweꞌá asínkáíye. Púwóndaraꞌa masawémba asinkésa utánáafo minínínkó éꞌa masawémba asínkáíye. 9 Éraiꞌa súmpo ísáaro. Kesí ásé-aai seyaafáꞌ-mápáꞌá simátimesa minínínkómó uwásínkáín-aai simátimiyasa táákaꞌa maránááwe Ísu siyáiye.

Yúndasi Ísuni pintaruꞌó maiyáin-aai.

Mátíyu 26:14-16, Rúku 22:3-6

10 Súwana Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi moórá-awiꞌa Ísakerioti óraaꞌ-amaan-kisau-waasifaꞌa wéna séna túwaꞌnai onaꞌá Ísumba taꞌótoranaawe súwasa 11 isésa aamoí ésa sésa miyámó inda-méyámbá óntanta aménaumne suwaná nóraumaiya Ísumba aráátíménasawa taꞌótoranaao-imayaa ómbarena úmaena kuráiye.

Tíyótaimo í-tánómbó kauráan-aai.

Mátíyu 26:17-25, Rúku 22:7-14,21-23, Yóni 13:21-30

12 Yúndaa-waasi ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa túntemba tíyótaimo í-tánón-kánáá sipisípi-araaꞌa tufúꞌmai káúfúnkaꞌa wení kísau-waasi Ísumba taáísai esa sésa tíyótaimo í-tánómbá nááfataawa kaufónaumno suwaná 13 kaeꞌá tiꞌmaréna séna Yérúsaremu-naopaꞌa wíyana moóráwigo nonánámó maimaé wíndawimba arááíwáékaiyo. 14 Wemó naaúmpaꞌo iyíndafaꞌo naankón-afowámó mérainakai kosimámekai óraako áísai ena séna kesí kísau-waasiseꞌa náán-aempara tíyótaimo í-tánómbá nánaumno wésiye kosimámékaiyo. 15 Wemá afófumayaaꞌ-nankoni óraaꞌ-aempaꞌa aráátiminiye. Kúfuꞌo uwándáíyan-tantaaꞌa mimpímbá wéraiye. Seyaafá-tántááꞌá toꞌmayaa úmarekai minkáꞌá kausínkáakaiyo súwasarai 16 mindárai isésarai Yérúsaremu-naopaꞌa wésarai Ísumo sún-tantaaꞌa wérowasarai minkáꞌá tanómba kauwánkaraaye.

17 Tanómba kaumakóyasa fenómpinkaꞌa Ísu wení kísau-waasise mindáúmpáꞌá imésa 18 tómbá wémandesa uwaná Ísu séna kempínkémbá moóráwigo keséꞌa tómbó wénaiwai kembá namuro-wáásí aráátiminiye súwana 19 tirunkó umbaí tówasa moórá-mora áísai esa sésa kewáꞌíyo símaesa kuwaná 20 Ísu séna moóráwigo wení tón-ayai maimaéna keséꞌo moórá-taufapimba túꞌmaimo náíndawi wemá kembó namuro-wáásímó aráátimindawin-iye. 21 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna waási úranko puwíníye siyáintemba póꞌa púwónana namuro-wáásímó aráátimindawi sáwí-meyamba máíníye. Wembó ímbo maꞌánkaraankakaa kaweꞌá isinó Ísu siyáiye.

Ísu wení kísau-waasi tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 26:26-30, 1 Kórinti 11:23-25

22 Súwasa tómbá wénowana Ísu péréti maisoréna Maníkómpáꞌá súwiyo séna tafámbai tiména séna mindá kesún-ifo maimái naaró séna 23 ándá-aran-dombo wéron-anafeumba maisoréna Maníkómpáꞌá súwiyo séna timúwasa seyaafáꞌá nowaná séna mindá kesí naaén-iye. 24 Kesí naaemá sáwí-waasisafena kumínda póna Maníkó keséꞌa kááísamai méraiwae séna mináú-ááí símai kááísamakaiye. 25 Simátimeꞌa súne. Anekaꞌá ándá-aran-domba ímba nánaumpo Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa méꞌa ándá-aran-domba aú-nomba nánaumne Ísu súwasa 26 Maníkóntáfésa ísámai imá simásuwesa

mindáúmpáꞌá tuwésa Órífi-omapaꞌa iyáawe.

Pítaa ánaaeniꞌa uwásinkainiyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:31-35, Rúku 22:31-34, Yóni 13:36-38

27 Órífi-omapaꞌa imérowana Ísu simátimena séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó séna

sipisípiyaꞌo kawáániwaimba tufúwónasa

sipisípisomba wété ónááwe Maníkó siyáiye

siyáimba póna tááꞌa ínaꞌa siyuwéꞌa wété ónááwe. 28 Énifo púwónasa utámaraiya íyáfasineꞌa kentí aifaꞌá Káríri-aemapa konaꞌá kesínaaemba kónááwe Ísu súwana 29 Pítaa séna seyaafáꞌnánká auwésa wété ónááfo kemá ímba miyá ónaumne súwana 30 Ísu séna éraiꞌa simáme súne. Káféꞌ-noꞌwaamba kokórigo ímba kaeꞌ-íꞌa ááimo siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasin-iye sínone Ísu Pítaantafena súwana 31 Pítaa óraakaꞌa séna entéꞌo sínkamonae íyaꞌo éꞌa ímba auwéꞌa kónaumne súwasa wení kísau-waasi seyaafáꞌá miyá simásaraawe.

Ísu Kétésémánifaꞌa inaimó siyáin-aai.

Mátíyu 26:36-46, Rúku 22:39-46

32 Seyaafáꞌá miyá simásuwesa Ísuwe wení kísau-waasiye taaiyámófaꞌa áwíꞌa Kétésémánifaꞌa komésa Ísu simátimena séna maankáꞌ-méraiyaꞌa Maníkómpá inaí kosenó séna 33 Pítaane Yémísine Yónine tíꞌmaena komérowana umbai-tántáákó arumbá sáwíꞌa úwana 34 simátimena séna kesirunkó umbaiséꞌa taisá póꞌa púwóraantamba wéune. Maankáꞌ-méꞌa káráwiyoro séna 35-36 tiyuwéna ewaaꞌá wéna Maníkó óraakon-iye séna maraꞌá kumbéna inaifínkémbá séna kesifóo seyaafá-tántááꞌá kanaaꞌá wéonda po kanaán-iye. Ewé sémo e maanúmbáí-tántááꞌó kempáꞌó tínda maisiyuwé énifo ímba kesí imáyáan-ifo ení imáyáa arááíwáéno Ísu siyáiye.

37 Ísu inaí simásuwena wení kísau-waasiyaufaꞌa téna tatuwánómba tún-kwaigurówana tatúséna Pítaantafena séna Sáímoniyo aún-kwaiguré ímba kanaa kárikaꞌa káráwiye méraane. 38 Waántáwanko tísai úmai isánae-aai kempáꞌá sifónifo Maníkómpáꞌá inaí seró. Imáyáago ewé sisaná áúgo umbaimó wétaimba mindá aúgáfaaꞌa wéiye simátimena 39 anekaꞌá tiyuwéna ewaaꞌá wéna súntemba Maníkómpáꞌá inaí kosimásuwena 40 wení kísau-waasifaꞌa téna tatuwánómba tún-kwaigurówana tatúsúwana túgáfaateꞌa úwasa nóran-aaiya anondáá ímba simámuwana 41 tiyuwéna inaí kosimásuwena kouweréna minkáúmbóráúsáféna séna túmó waiguráamba éꞌanifo kembá waási úrankomba sáwíꞌo on-kwáásí aráátiminasa taꞌótoraiyan-kanaa wétifo 42 íyáfasinewata wétiyapata konó. Kembó aráátimindawi wétiye Ísu siyáiye.

Ísumbo taꞌótokaan-aai.

Mátíyu 26:47-56, Rúku 22:47-53, Yóni 18:2-12

43 Ísu minááí wésuwana wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi túmba weséꞌa sáwífaꞌ-waasi taánáínkwara paepáénkwaraꞌa maimaé tumbá óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yúndaa-oraaꞌ-waasiye miwí tiꞌmárówasa tumbá 44 ááéma Yúndasi Ísumbo aráátimindasafena simátimena séna aaweyáámó uwánkáandawimba taꞌótoꞌmaeꞌa káráwimaeꞌa koró siyónkaꞌa 45 póna Yúndasi Ísumpaꞌa téna séna óraakoo méraano wésena aaweyáá wéuwankowasa 46 weséꞌo tuwáí Ísumba taꞌótórówana 47 Ísuni kísau-waasifinkemba moóráwigo paepáéꞌa maimaéna aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísau-waasigon-ááꞌa fagáúsuwowana 48 tun-kwáásísáféna séna kentáféꞌa umén-kwáásín-iye séꞌa póꞌa taánáínkwara paepáéꞌwaraꞌa maimaéꞌa kembá taꞌótoranae séꞌa wétewe. 49 Sáwífa-kanaa óraaꞌ-amaan-daumpa keséꞌa méꞌa kesááimo wésimatimundaraꞌa ímba kembá taꞌótokaawe. Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakáan-aai kembó miyámó uwásínkéneꞌa wétewe súwasa 50 wení kísau-waasi seyaafáꞌá inkaisésa auwésa wété uwasá tun-kwáásí Ísumba áíꞌmaesa kuwaná 51 moórá-ifoꞌ-waasigo ampanta aantemba káráꞌumaena Ísun-ánaaemba wéguwasa wembá taꞌótórówana 52 ampantá awátuwena wátói-iyaimba kóuraiye.

Óraaꞌ-waasi Ísumba aaifimbó ánkaraan-aai.

Mátíyu 26:57-68, Rúku 22:54-71, Yóni 18:13-24

53 Kóúwasa Ísumbo taꞌótórówi áíꞌmaesa aifaꞌ-ámáán-káwáágóní naaúmpaꞌa móankesa mindáúmpáꞌá óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé túwaandu urón-daumpaꞌa móankowana 54 Pítaa tínaaemba nénkaꞌo témomba aifaꞌ-ámáán-káwáágóní máápaꞌ-ontafinkemba iyéna naamaáífa iména i-wáásísé iyaráꞌá koména iyá wégaufiye.

55 Pítaa iyá wégaufuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye seyaafáꞌnánká Ísumba tufuwíyana puwínda-aaigoni áwáu saafá uwaná ímba wérowasa 56 Ísuntafesa mósimesi-aai sésa ímba moórá-aai suwasá 57 tuwímbai íyáfasinesa karoꞌá sésa 58 wemó sisatáámó isáúndasa óraaꞌ-amaan-damba waásimo uráan-damba tawísísuweꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa waásimo ímbo íyan-damba ónaumne siyáiye suwasá 59 minkwáásí ímba moórá-aai suwaná 60 aifaꞌ-ámáán-káwáágó íyáfasinena Ísumba áísai ena séna simánkáán-aai anondáá ína sínono súwana 61 Ísu iséna ímba aaí súwana aifaꞌ-ámáán-káwáágó áísai ena séna kesáámó áwíꞌo mósá maráúndawin-ááninko e Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitiyaꞌonai simásimiyo súwana 62 Ísu séna kemá úne. Suwánenaꞌa kemá waási úranko Maníkó fasiꞌaénkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpá iméꞌa ainánkáꞌá kumónaumne Ísu súwana 63 aifaꞌ-ámáán-káwáágón-arunko sáwíꞌa úwana wení unáánkwátói tafétuwena séna Maníkómbá karaánááꞌa ankéna wesáféna simbá póta minááísáféta aaifimbá maenkéta fíꞌon-aaimo simánkáámba saafá únda póta ifátá tuwéta 64 Maníkómbó símaimo sáwíꞌo uwánkáíntafeta nórasaawa ónaumno súwasa sáwíꞌan-ifo tufuwíyana puwíno sésa 65 Ísumba tuwiyáái wiꞌankésa aúrankaꞌa ampantasámbá káátamakesa wétufuwesa sésa esáfé sé Maníkó íyáfasisinkaraiwai únemo séndawi ómpo kemá nááwa tufúnái simásimiyo suwasá i-wáásí áíꞌmai tiyáántamba tufúkáawe.

Pítaa ímbo awánáúnda-waasin-iyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:69-75, Rúku 22:56-62, Yóni 18:15-27

66-67 Pítaa naamaáífa ména iyá wégaufuwana aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísaumo maún-arasigo téna Pítaamba taawánéna séna Ísu Násaretifakewiyeꞌo maéndawi óne súwana 68 emó sénda-aai sááko ímba kaweꞌán-iye simásuwena máápaꞌ-ontafimba komérowana 69 minárásígó anekaꞌá awánéna méron-kwaasisafena séna efíwáni waásifinkewin-iye súwana 70 anekaꞌá Pítaa séna ímbaniye simásuwena mérowasa kárikaꞌa maémómba Pítaantafesa sésa éraita súne. Kárírifakewi po wení kísau-waasifinkewi óne suwaná 71 Pítaa aikaꞌ-maréna séna karoꞌ-ááímó wésenanamo éna Maníkó sínkaminiye. Sewímbá ímbo awánáúnda-waasin-iye súwana 72 kokórigo anekaꞌá áái súwana Pítaa Ísumo simámakon-aai áákaꞌ-maréna miyá siyónkaꞌa kokórigomo kaeꞌ-íꞌo ááimo ímbo siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasin-iye sínone siyónkaꞌa minááí

áákaꞌ-maréna áfááraumai ifiꞌá taráiye.

15

Ísumba Páíratimpaꞌo áíꞌmae kuráan-aai.

Mátíyu 27:1-2,11-14, Rúku 23:1-5, Yóni 18:28-38

1 Úwasa aafáúmó íyáúsunkaꞌa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Yúndaa-oraaꞌ-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé mimbórá-ááí símai tarímaresa Ísumba ayáánkaꞌa káráꞌumaresa áíꞌmaesa Rómu-kamani-kawaagon-awiꞌa Páíratimpaꞌa kuwaná 2 Páírati Ísumba áísai ena séna Yúndaa-waasiti kawáágówá ónó súwana Ísu séna éꞌa séne súwasa 3 óraaꞌ-amaan-kisau-waasi fíꞌo-fiꞌon-aaisafesa aaifimbá maénkówana 4 Páírati Ísumba áísai ena séna sáwífaꞌ-aai wésimankaafo anondáá ína moórá-aai sínono súwana 5 Ísu iséna ímba anondáá súwana Páírati sáwífaꞌ-imayaa uráiye.

Ísumba tufuwíyana puwínomo siyáin-aai.

Mátíyu 27:15-26, Rúku 23:13-25, Yóni 18:39–19:16

6 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá túntemba Rómu-kamani-kawaago séna seyaafáꞌnánká túwaandu urésa aamoí ésa ándáfaꞌo mérain-kwaasigon-awiꞌa síyaꞌa faúꞌauwaano séna minkánáá miyáumai ándáfaken-kwaasi faútínkáíye. 7 Minkánáá moóráwigon-awiꞌa Párápási ándáfaꞌo maúmba ááéma tuwímbai kámáni-waasise tíyónkaꞌa wemá moóráwigomba tufúwana puwúwasa ándáfaꞌa ánkarowana mérowasa 8 sáwífaꞌ-waasi túwaandu urésa Páíratintafesa sésa moóráwigomba faúꞌankaao suwaná 9-10 Páírati imáyáa éna séna óraaꞌ-amaan-kisau-waasi Ísuntafesa ímba óraaꞌ-waasi-iꞌa ínkwae sésa taꞌótoꞌmaesa kempáꞌá tiyáawe séna tísai ena séna Yúndaa-waasiti kawáágóná faúꞌankanaumno súwasa 11 óraaꞌ-amaan-kisau-waasi úwoi-waasi sáwífaꞌnanka waꞌwisésa sésa Ísumba ímba faúꞌankainompo Párápásimba faúꞌankaao simáméro suwasá isésa minááí simámúwana 12 Páírati séna Ísumba Yúndaa-waasiti kawáágó iyémó sewímbá nóra ónaumno súwasa 13 óraaka sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno suwaná 14 Páírati séna nóra-sawira uráiyo súwasa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno aantemba suwaná 15 Páírati miwí táái ewé senasá aamoí uwásinkaiwae séna Párápásimba faúꞌankena

i-wáásí simátimuwasa Ísumba áwíyandasamba áwiyonkuꞌ-nowana Páírati séna áíꞌmae aaraa-táíyáꞌá mátufiyana puwíno séna Ísumba i-wáásí tímakaiye.

I-wáásí Ísumba karaánááꞌo ánkaraan-aai.

Mátíyu 27:27-31, Yóni 19:2-3

16 Ísumba i-wáásí timúwasa áíꞌmaesa kámáni-waasiti naaúmpaꞌa móankesa seyaafáꞌ-í-wáásí táántowasa tamésa 17 naae-únánkwátói óraaꞌ-waasiti unáánkwátóin-iye sésa Ísumba uwánkesa óraaꞌ-waasiti kámoꞌan-iye sésa áwíyanda owepámai Ísu aꞌnómpímbá wiyankésa 18-19 karaánááꞌa ankésa moórá-mora kífaesa sésa Yúndaa-waasiti kawáágó óne sésa táúntamba aꞌnómbá wétufamesa tuwiyáái wiꞌankésa 20 karaánááꞌa ánkásuwesa naae-únánkwátói faútuwesa wení unáánkwátói uwánkesa tufíyanamo puwíndafaꞌa áíꞌmaesa kuráawe.

Ísumba tufúwanamo pukáin-aai.

Mátíyu 27:32-44, Rúku 23:26-43, Yóni 19:17-27

21 I-wáásí Ísumbo áíꞌmae kumbá moóráwigo Sáíríni-naopakewin-awiꞌa Sáímoni wemá Árékísándaae Rúfaasinteti tifowá Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌa túwasa

i-wáásí taꞌótoresa Ísumbo tufíyan-aaraa-tai áúwaataꞌankesa sésa áwaꞌnai úmae tiyó suwaná miyá úwasa 22 marésa moórá-maragon-awiꞌa Kórígótaafaꞌa wésa mináwíkóní áwáu aꞌnónayaantapaꞌemo supaꞌá wésa 23 ándá-aran-domba maiyésa áíꞌa taiꞌáínkwae sésa ikamó fain-tántááꞌá mimpímbá marésa Ísumba ámúwana ímba naráiye.

24 Ísu ímba nówasa áíꞌmaesa aaraa-táíyáꞌá aíyayaampimba mátufusumaresa wení unáánkwátói maénae sésa ááfésa tíyáananasa nááwamo íyáákaindawi máíníye sésa miyá ésa 25 aafáúgómó áyanaꞌo kain-kánááráꞌá tufúmba 26 Ísumbo tufúwanamo puwún-aaigoni áwáu aúfáífimba agaimarésa sésa Ísu Yúndaa-waasiti kawáágón-iye agaimarésa aaraa-táíyáꞌá mósá marésa 27 uméntéꞌo uyan-kwáásíyáí tíꞌmaesa Ísuni séfasefaꞌ-arausampaꞌa aaraa-táíyáꞌá tufúsúmarowana 28 naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna wemá sáwíꞌo on-kwáásímo máépaꞌa méraisasa awánaraawe agaimaréna siyónka pósa miyá uráawe. 29 Aaraa-táíyáꞌá tufúsúmarowasa tuwímbai tésa tiyáámba tóipimba fáákesa timántákáí faꞌankésa karaánááꞌa ankésa sésa úwé emá séma óraaꞌ-amaan-damba tawísísuweꞌa kaumbo-kánáá maisuwé anekaꞌá ónaumne siyáampo 30 esáfé enáú áwaꞌnai ema eyááríkaꞌa taaiyakémbá taútuwe marapáꞌá kumuwó suwasá 31 miyáumai óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé sésa fíꞌowi túwaꞌnai ena wesáféna wenáú ímba kanaaꞌá áwaꞌnai íníye. 32 Maníkómó íyáfasisinkaraiwai éꞌa Ísareri-waasiti kawáágó únemo séꞌéímba póna éraiꞌo séꞌéíndamo éna weyááríkaꞌa taaiyakémbá kumínata awáné séta éraiꞌa Maníkón-áánimban-iye sénaumne suwasá miwímó suntembá uméntéꞌo uyan-kwáásíyáí séfasefaꞌ-arausampaꞌo aaraa-táíyáꞌó tufúsúmarowiyai Ísumba karaánááꞌa ánkaraaye.

Ísumo pukáin-aai.

Mátíyu 27:45-56, Rúku 23:44-49, Yóni 19:28-30

33 Ísumba karaánááꞌa ánkówana wááwái seyaafáꞌ-áémpáꞌá túnkwéna aafáúmó taenónkaꞌa túnkúmba 34 Ísu óraaka Yúndaa-waasi-taaifinkemba séna eri eri rama sapakataniyemo súmba maará siyáiye. Maníkó kesí Maníkóo nóra séwa siyuwááno súwasa 35 minkáꞌó méron-kwaasi isésa tuwímbai sésa naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakaiwaimba Íráiyaamba wéaantaiye suwaná 36 moóráwigo awaantanténa faru-táéná maimaéna ándá-aran-domba ika-nómpímbá tuꞌmaéna ofiyen-táemopimba sinúfaimaena náínkwae séna Ísun-óikaꞌa mósá maréna séna Íráiyaa kuména taaiyakémbá kutaútuwaini ína taútuwainiyo séta amuꞌmaréta méraumne súwana 37 Ísu óraaka séna puwúwana 38 óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo ampanta-óntámó úmakomba sanaan-áyáíyákémbá itaféꞌmaena marapáꞌá mútafetena kaesé uwágúwana póna Maníkómpáꞌó iyíyan-amba wiꞌmakáiye. 39 Ísu óraakaꞌo sénamo puwúmba i-wáásítí kawáágó awánéna séna éraiꞌa wemá Maníkón-ááninkon-iye siyáiye.

40 Minááímó súmba sáwífaꞌ-inimba awánánae sésa tumbá némpaꞌa tamésa awánaraawe. Miníníntómpínkémbá moórá-inimba Mágátáraa-naopaken-ininkon-awiꞌa Máríyaa úwana moórá-inimba ifóꞌ-Yémísinte Yósisinte tinówan-awiꞌa Máríyaa úwana moórá-ininkon-awiꞌa Sárómi 41 miyáumai-inimba Ísumo Káríri-aempaꞌa núpaꞌo wembó arááíwaꞌmaesamo áwaꞌnai úmae kuráan-inimba Ísu Yérúsaremufaꞌo túmba miníníntómbá tésa aaraa-táíyáꞌó tufúsúmaronka némpaꞌa tamésa awánaraawe.

Ísumbo utaráan-aai.

Mátíyu 27:57-61, Rúku 23:50-55, Yóni 19:38-42

42 Miníníntómbá tamérowana Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa aafáyáaraamba úwana káfékaamba fenómpinkaꞌa moóráwigon-awiꞌa Yósepi Árímátíyaa-naopakewi 43 wemá óraaꞌ-waasi éna kaweꞌ-wáásí éna Maníkó wení waási kawááníníye séna amuꞌmakówi ímba áátafena úmba Páíratimpaꞌa téna Ísun-áúma utánáifo simiyó súwana 44 Páírati imáyáa éna éra pukáiyo séna i-wáásítí kawáágómbá áántena séna Ísu éra pukáiyo súwana 45 ewé éꞌa pukáiye simámuwana Páírati séna kanaámpó Ísun-áúma máínone súwana 46 Yósepi aú-ampanta komaimaé tiyéna Ísun-áúma aaraa-táíyákémbá tataúꞌmai minámpántáfímbá asááúmaena maimaéna aúsámakon-ontan-aifimba mámarena óikaꞌa óraaꞌ-ontantamba awááúwasuwena kúwana 47 Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko úwana araámáó Yósisin-anówaeꞌa mésarai Ísumbo utámaromba taawánésarai kurááye.

16

Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai.

Mátíyu 28:1-8, Rúku 24:1-12, Yóni 20:1-10

1 Yúndaa-waasimo saagon-kánáá taiꞌówasa kaumbo-ínímbá Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko úwana araámáó Yémísin-anówa úwana Sárómi úwasa miyáumai-inimba Ísun-áúraꞌa asaa-wiyúm-básáwémbá máaꞌankanae sésa 2 ááéma aafáúmó íyáúsunkaꞌa mimbásáwémbá maimaésa Ísumbo utámakopaꞌa kumbá 3-4 aampaꞌá wéwesa sésa óikaꞌo awááúwasukaan-ontamba óraaꞌ-ontamba póna nááwa súwaꞌnai énasaawa óikaken-ontamba waétuwainiyo sésa awánomba minóntámbá éꞌa fawátukowasa awánésa 5 minóntán-aifimbo íyúmba moórá-ifoꞌ-waasi waén-únánkwátóiwaraꞌ-waasigo minkáꞌá mérowasa awánomba tááꞌa úwana 6 simátimena séna ímba tááꞌa íno. Ísumba Násaretifakewimba aaraa-táíyáꞌá tufúwówanamo pukáiwaimba taawánánae séꞌo wétemba pukáimpinkemba íyáfasinena kówéna ímba maankáꞌá méraifo utámakaampimba iawánéꞌa 7 wení kísau-waasiye Pítaane kosimátime séꞌa Ísu siyáintemba pukáimpinkemba íyáfasinena kentí aifaꞌá Káríri-aempaꞌa wínaꞌa koawánánááwe. Minááí kosimátíméro súwasa 8 minóntán-aima tuwésa tááꞌa éna tinekembá tataꞌá úwasa tuwaantantésa wésa tááꞌa úntafesa minááí ímba kosimátímakaawe.

Mááka kemó súnda-aai taíꞌáiye.

Ísu paápé úwana Máríyaamo awánarain-aai.

Yóni 20:11-18

9 Sondaaráꞌá ááéma Ísu pukáimpinkemba íyáfasinena aifaꞌá Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininkon-aúrankaꞌo paápé úmba ááéma Ísu minínínkón-arumpinkemba afakaeté-sawi-amutambo maiyáúkain-ininkon-aúrankaꞌa paápé úwana 10 awánéna wení waási ifiꞌó wétopaꞌa kosimátimuwasa 11 Ísumo aúnarowana minínínkómó awánón-aai simátimumba isésa ímba ísámai kaweꞌá uráawe.

Éméyási-naoꞌ-ampaꞌa Ísumbo awánaraayan-aai.

Rúku 24:13-35

12 Minkákémbá kaeꞌ-wáásí némpaꞌ-ampaꞌa wéguyana Ísu fíꞌon-kwaasiyaamba úmaena minkáéꞌnárai túrankaꞌa paápé úwasarai awánésarai 13 kouwerésarai Ísuni waási tasimátímúwasa ímba ísámai kaweꞌá uráawe.

Ísuni waási wembó awánaraan-aai.

Mátíyu 28:16-20, Rúku 24:36-49, Yóni 20:19-23

14 Minkákémbá Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba moórá kumbaimái-waasi tómbá wénowana Ísu paápé úwasa awánowana Ísu aaisambá tiyéna séna kemá pukáundafinkembo íyáfasinkaunda suwánaresa simátíméwaꞌa iséꞌa sirumbá wéfaiyaraawe séꞌa tuwarónaawaro wéowe. Simátímén-aaisafeꞌa éraiꞌemo seráámbá ímba éraiꞌe siyáawe simásuwena 15 séna kesí ásé-aai seyaafáꞌ-máráfáꞌá simátímapaꞌa koró. 16 Kesááisafesa éraiꞌe sésa kenkáꞌá timankúnkúmba ésa nombó maíyana Maníkó miwí sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba faútinkainifo kesááisafesa ímba éraiꞌe sésa timankúnkúmbo íyawi Maníkó aaifimbá maitinkáíníye. 17 Kesááisafesa éraiꞌe sésa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawi ímbo awánaan-kisau maésa kesí fasiꞌaéntámbá waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitiyuwésa fíꞌon-aaifinkemba sésa 18 waaifaimbó taꞌótoraiyana unkutíndamo ésa ímba puwésa puwíyan-dombo náíyambo ésa ímba puwésa tíꞌo índa-waasimo tiyáámbo taꞌótoraiyamba asófatinkanaawe Ísu siyáiye.

Maníkó Ísumba aiyówanamo iyáin-aai.

Rúku 24:50-53, Aantá-waasi 1:9-11

19 Fasiꞌaénkó Ísu minááí simásuwowana Maníkó Ísumba áíꞌmaena wíyómpaꞌa móankowana Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá mérowasa 20 Ísuni kísau-waasi seyaafáꞌ-máráfáꞌá ásé-aai simátímapaꞌa kuwaná Fasiꞌaénkó túwaꞌnai úwasa waási ímbo awánaraan-kisau maúwasa awánésa sésa maanááímó simásíménta éraiꞌ-aain-iye siyáawe.

Minááí taíꞌáiye.

Rúku

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Rúku

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Rúku tuwímbai-aatai maisuwéna Ísun-aai agaimakáiye. Rúku ímba Yúndaa-waasin-ifo fíꞌonkaa-waasigo éna tíyofaan-kisau maiyáiye. Kíríki-waasi Ísun-aai isáíwae séna maanáúfáí agaiyáiye. Kíríki-waasi arupíse úmaimo méraamba tiráái tain-kwáásín-owe séna maanááí agaiyáiye. Ísu éraiꞌa arupíse-waasi póna arumbó wéuwatinkaiwain-iye. Maníkómpáꞌá inaimó sen-ááíyé Maníkóní ámútankon-aaiye sáwíꞌo um-béyámbá Maníkó maisíyúwáín-aaiye miyán-ááí Rúku agaimakáiye.

1

1-4 Óraako Tíófíráasiyo moórá-aai sénaumpo isaaó. Maníkó kentááfímbá paápé uráimba aifaꞌó awánaraan-kwaasi mintántáákón-aai simátímaꞌmaesa iyáamba isasá kentáá wésimasimewe. Sáwífaꞌnanka minááí éraiꞌ-aai agaimakáamba minááígóní áwáu kaweꞌ-úmai iséꞌa aifakén-ááíyé afufumpinkén-ááíyé ánaaenken-aaiye agai-amúne. Ísaraanda-aai éraiꞌ-aaiyaꞌi karoꞌ-ááíyáꞌiyompo mindásafeꞌa maanáúfáí agai-amúmpo toráumai isaaó.

Yónimbo maꞌankáínda-aaimo simámakain-aai.

5 Yúndiyaa-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti méron-kanaafimba moóráwigon-awiꞌa Sékáráíya Ápáísaani akún-ándáfákén-kwáásí ména Maníkóní ámáán-daumpaꞌa kísaumo maúwai mérowana awaainínkón-áwíꞌa Írísápéti Éronini akún-ándáfákén-ínínkó Maníkóní ámáán-daumpaꞌa kísaumo máún-kwaasiti akún-ándáfákén-ínínkó úwasarai 6 Maníkón-aúrankaꞌa minákwáꞌá kaweꞌ-úmai mésarai Fasiꞌaénkón-aráái waésarai wení ámáámba kaweꞌ-úmai isésarai 7 age-ínímbá ména iyámpóí-íyaimba mésarai wauránáráámba káguraaye.

8-9 Wauránáráámba káguyasa Sékáráíyaani akúmbá Maníkóní ámáán-daumpaꞌa kísau maésa miyá úmae iyésa miwítí kísau tuwínkaaꞌ-ésa Sékáráíyaamba íyáfasinankowana asaa-wiyúmbó índa-tantaaꞌo agaíndasafena Fasiꞌaénkóní óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyúwasa 10 asaa-wiyúmbó índa-tantaaꞌo agáí-kánáá seyaafáꞌá Yúndaa-waasi máápaꞌa mésa Maníkómpáꞌá inaí wésuwana 11 Sékáráíya Fasiꞌaénkóní óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyúwana asaa-wiyúmbó í-tántááꞌó agáí-táárégóní ayáánúrapaꞌa wíyómpaken-kisau-waasigo paápé úwana 12 Sékáráíya awánéna kantúmba maréna inkaisúwana 13 wíyómpakewi séna Sékáráíyaao ímba inkaisuwó. Maníkómpáꞌó inaimó sénda ísáíntafena enawaainínkó Írísápéti iyámpói máínífo miníyámpóígón-áwíꞌa Yóniye siyó. 14 Maꞌankáínana enarunkó aamoí ínasa fíꞌon-kwaasiwaraꞌa aamoí ónááwe. 15 Maꞌankáíndaraꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkó miníyámpóígón-arumpimba óraaꞌa ínana ándá-aran-done uwóíꞌo on-dóné ímba náíno. Maníkón-aúrankaꞌa wenáwíꞌa óraaꞌa íníye. 16 Wemá óraaꞌa éna Ísareri-waasisomba tafisínasa miwítí Fasiꞌaénkó Maníkómpáꞌá anekaꞌá ténááwe. 17 Wemá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráiyaa uráintemba fasiꞌámai ména Fasiꞌaénkóní aifaꞌá wéna tifoísáíye tíráámarine tafisínasa taankarotámai méranaawe. Aaimó ímbo isáíyan-kwaasi tafisínasa arupísemo on-kwáásímó íyantemba ésa kaweꞌ-ímáyáá ónááwe. Miyáumai Fasiꞌaénkómó kumíndasafena wení waási toꞌmayaa uwátinkainiye wíyómpakewi súwana 18 Sékáráíya séna kesuwaainínkóekai wauránáráámba káguraufo nóra séra minááísáféꞌa éraiꞌe sénaumno súwana 19 wíyómpakewi séna kemá Képarieri méꞌa Maníkón-aúrankaꞌa méraunana kaweꞌ-ááí siména siꞌmáráísaꞌa músimamundasafe 20 ímba éraiꞌe sémpo emá ímba aaimó sindá mérenana ánaaen-kanaa kemó súnda-tantaaꞌa paápé ína kaweꞌ-úmai aaí sínone súwasa 21 máápaꞌo méron-kwaasi Sékáráíyaamba amuꞌmatuwé mésa sésa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa nóintafenawa ayáátáákaꞌa méraiyo wésuwana 22 máápaꞌa kuména ímba aaí súwasa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa kaainkáámbá awánaraiye suwaná ayáán-kwaameꞌnaameꞌa wéena ímba aaimó súmba ména 23 wení kísau-kanaa taiꞌówana wení naaópaꞌa kuráiye.

24 Komérowana awaainínkó Írísápéti ámúꞌa paápé éna aúpáꞌá séfataase-wiyomba maéna 25 séna Fasiꞌaénkó kaweꞌá uwásinkena miyámó uráintafeꞌa aamoí éꞌa ayáátáákaꞌa iyámpói ímbo matinkáúnda misígáémó imbá taíꞌáiye Írísápéti siyáiye.

Ísumbo maꞌankáínda-aaimo simámakain-aai.

26 Írísápéti ámúkaꞌa ména afaꞌmóráe-wiyomba maisuwówana Maníkó wení kísau-waasigon-awiꞌa Képarierimba wíyómpakemba aiꞌmarówana Káríri-marafaꞌa Násareti-naopaꞌa kuména 27 moórá-arasigon-awiꞌa Máríyaambo simámindasafena kunkáiye. Minárásígó ímba waaí maiyón-arasigo Téfítin-andafaken-kwaasiyaꞌa áwíꞌa Yósepinkaꞌa aaí tarímarowana 28 wíyómpakewi Máríyaampaꞌa kuména séna méwaꞌono. Maníkó aamoí uwánkena eséꞌa méraiye simámuwana 29 óraaꞌ-imayaa éna séna minááígóní áwáu nóran-aaisafenawa síyó súwana 30 miwá séna Máríyaao Maníkó aamoí uwánkáífo ímba ááꞌa íno. 31 Ámúꞌo kaumáímo iyámpóímo maꞌanké áwíꞌa Ísuwe simánkainone. 32 Wemá óraaꞌa éna óraaꞌ-waasi-iꞌa ínasa íyáákamai-Fasiꞌaenkon-ááninkon-iye sénááwe. Aíwáꞌnágon-awiꞌa Téfítimo kawáá-kísáúmó maiyáintemba Maníkó kawáá-kísáú amínana 33 Yékopun-andafaken-kwaasi kawáá-kísáú waéꞌwaeꞌa ínana minkáwáá-áwíꞌá ímbo taiꞌáínda waéꞌwaeꞌa íníye Képarieri súwana 34 Máríyaa séna nóra séwa sénó. Kemá ímba waaí maiyéꞌa úwoi méraumne súwana 35 wíyómpakewi séna Maníkóní Ufaen-ámútánkó eséꞌa mérainana íyáákamai-Fasiꞌaenkoni fasiꞌaémbá embá amína po maꞌánkénasa áfááran-iyampoi Maníkón-áánimban-iye sénááwe. 36 Enamááraa-ininkon-awiꞌa Írísápéti áráamba kéna ámúꞌa kauráiye. Age-ínímbán-iye wésewana ámúꞌa kauréna afaꞌmóráe-wiyomba maisúwáíye. 37 Maníkó seyaafá-tántááꞌá fetóí wéena wenkwáráꞌá miyá wéuwankaiye súwana 38 Máríyaa séna Maníkóní kísau-arasi úmpo simásimendantemba Maníkó kembá miyá íníye súwana Maníkó aiꞌmákowi auwéna iyáiye.

Máríyaa Írísápétini namuꞌó kuráin-aai.

39 Iyúwana kárikaꞌa Máríyaa ména íyáfasinena minúwóíyáán-úmai Yúndiyaa-marafaꞌa omápaꞌ-aempaꞌa moórá-naopaꞌa wéna 40 Sékáráíyaani naaúmpaꞌa iyéna Írísápétin-awiꞌa mó tówana 41 Írísápéti Máríyaa amóísáúmba isówana iyámpóígo anówan-arumpimba ména úwaauwa úwana Maníkóní Ufaen-ámútánkó Írísápéti arumpimbá óraaꞌa úwana 42 óraaka séna Maníkó kaweꞌá uwánkena fíꞌon-inimba kárika kaweꞌá uwátinkena embá óraaka kaweꞌá uwánkaraiye. Maꞌánkénda-iyampoigonkwaraꞌa kaweꞌá wéuwankaiye. 43 Ímba súwíꞌwaraꞌ-inimba úndanifo kesí Fasiꞌaénkómbá maꞌánkénda-ininko éma kesí namuꞌá wétene. 44 Enamóísáúmba isáúnana sirumpimbó mérain-iyampoigo aamoí éna úwaauwa uráiye. 45 Maníkó simámakain-aai éraiꞌa paápé íníye séndasafena Maníkó kaweꞌá uwánkáíye Írísápéti siyáiye.

Máríyaa Maníkón-áámóí éna imó siyáin-aai.

46 Súwana Máríyaa séna kesí imáyáago Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá wémaraisaꞌa 47-49 Maníkóní kísau-arasi úwoi-arasi únana ken-ímáyáá isaná sirunkó kaweꞌá isaꞌá Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌó mésínkáíwaimba aamoí uwánkaumne. Maníkó óraa-fasiꞌaenkwarawi óraaꞌa uwásínkáímba pósa kentáfésa sésa Maníkó kaweꞌá uwánkaraiye sénááwe. Káféꞌo méraan-kwaasiye ánaaembo paápé íyan-kwaasiye minááí símaesa kónááwe. Maníkó áfááꞌorawi éna 50 wenaísamaifimbo méraan-kwaasisafena ááémo maéꞌón-kwaasiye káféꞌo méraan-kwaasiye ánaaembo paápé íyan-kwaasiye arumbá uwátínkámaena iyíníye. 51 Maníkó fasiꞌaréna fasiꞌaén-kísáú maéna kentúwíꞌo mósá máráán-kwaasi tiꞌmátuꞌmakaiye. 52 Maníkó túwíꞌo wérain-kwaasi kárikaꞌa múra tinkéna ímbo túwíꞌo wérain-kwaasi óraakaꞌa mósá wétinkaiye. 53 Tááimo wétain-kwaasi kawe-tántááꞌá tiména sáwífa-tantaaꞌo makáan-kwaasi ímba tiména tiꞌmátukaiye. 54-55 Maníkó kentáá síwáꞌnáwara Émbaramuntafenawaraꞌa óraaka séna enkwárá enaísaafitantambo íyawiwaraꞌa sirumbá uwátínkámaeꞌa iyónaumne siyáin-aai áákaꞌa makéna kentáá Ísareri-waasisa wení kísau-waasisa wésuwaꞌnai-iye Máríyaa séna 56 Írísápétiye ména kaumbo-wíyómbá maisuwéna wení naaópaꞌa kunkáiye.

Írísápéti Yónimbo maꞌánkarain-aai.

57 Kumúwana Írísápétini kanaa túwana iyámpói maꞌankówasa 58 Fasiꞌaénkó arumbó uwánkarain-aai isésa wenamááraawe wení naaópakewiye isésa anówankwaraꞌa aamoí uwánkaraawe.

59 Aamoí uwaná miníyámpóígó afakaumboé-noꞌwaamba waúwasa áúma kárámai araénáémba ónae sésa afowán-áwíꞌa Sékáráíyaawe simánkanae uwaná 60 anówa séna ímbanifo wenáwíꞌa Yóniye seró súwasa 61 miwí sésa ímba ení waásifaꞌa miyán-áwíꞌá wéraiye suwaná 62 afowámbá ááꞌa káúnkowasa tiyáán-kwaameꞌnaameꞌ-esa nóran-awira simánkainono suwaná 63 afowá aúfáí-wandaai síméro séna waaméꞌnaame úwasa máámúwana agaimaréna wenáwíꞌa Yóniye séna timúwasa awánésa óraaꞌ-imayaa uwaná 64 Sékáráíya agaimaréna óiꞌa fetóí úwana aaí séna Maníkón-áwíꞌa mósá marówasa 65 mindáópaken-kwaasi tááꞌa úwana Yúndiyaa-marafaꞌa omápaꞌ-aempaꞌa minááí wété úwasa 66 ísówi óraaꞌ-imayaa ésa sésa miníyámpóígó ánaaemba nóran-kwaasiya mérainiyo sésa Fasiꞌaénkóní fasiꞌaémbá weséꞌa méraiye siyáawe.

Sékáráíyaamo siyáin-aai.

67 Miníyámpóígó afowámbá Sékáráíyaamba Maníkóní Ufaen-ámútánkó óraaꞌa uwánkowana Maníkón-aai simátimena séna 68 Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkó éna wení waásisa Ísareri-waasisa súwaꞌnai ena sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faúsinkaindasafenasa wéimba póta wenáwíta mósá maránaumne. 69 Maníkó wení kísau-waasi Téfítin-andafakewimba fasiꞌaén-kwáásí íyáfasinankaraimba póna sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkemba kaweꞌ-ámpátá mésinkainiye. 70 Naaófáꞌá Maníkó minááí wení kaweꞌ-wáásí simátimuwasa agaimakáawe. 71 Naaófáꞌá Maníkó kentáásáféna óraaka séna tíyámbo kembó uwátínkén-kwaasi namuro-wáásí taꞌótokempinkemba métiyanaumne siyáiye. 72 Ááéma Maníkó kentáá síwáꞌnásafena arumbó uwátinkainda-aai séna wení fasiꞌaén-ááí áákaꞌo maráínda-aai siyáiye. 73-74 Maníkó Émbaramu kentáá síwáꞌnásafena kentáásí namuro-wáásífákémbá mésinkainata ímba sááꞌa ínata wení kísau maéta 75 wenaúrankaꞌa kaweꞌ-úmai arupíse úmai maéꞌmaeꞌo onda-ááísá óraakaꞌa siyáiye. Sékáráíya simásuwena séna 76 kesááninkoo entáfésa íyáákarai-Fasiꞌaenkon-aaimo simátímíndawi óne sénááwe. Aifaꞌá emá Fasiꞌaénkóní aambá wiyínone. 77 Fasiꞌaénkó wení waásiti sáwí-imayaa maitiyuwéna kaweꞌ-ámpáꞌó métinkainda-aai wésimatime Fasiꞌaénkóní aambá wiyínone. 78 Kentáásí Fasiꞌaénkó áfááraumai arumbá uwásinkenasa aafáúmó íyáúsenamo sámo kaintembá kaweꞌ-ámpátá mésinkenasa sása kásinkainiye. 79 Kumeuꞌó in-áémpáꞌó méraawi puwíyantafena tááꞌo iwáí sáma kátinkena kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye Sékáráíya siyáiye.

80 Súwana miníyámpóígó óraaꞌa éna kaweꞌ-ímáyáá wéena máásai-marafaꞌa ména Ísareri-waasi túrankaꞌa paápé índa-kanaa túwana máásai-marafaꞌa méraiye.

2

Máríyaa Ísumbo maꞌánkarain-aai.

Mátíyu 1:18-25

1 Minkánááfímbá Rómu-kamani-oraakon-awiꞌa Ógásitasi simátimena séna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí túwíꞌa agaénááwe siyáiye. 2 Aifaꞌá túwíꞌo agáún-kanaafimba Sáíriniyasi Síriyaa-waasiti kawáágómó méron-kanaafimba 3 namupaꞌó maifáꞌo kuráawi kouwerésa kentí akúmbó méropaꞌa túwíꞌo agáíyantafesa tiyáawe. 4 Yósepi Téfítin-andafaken-kwaasi póna Káríri-marafaꞌa Násareti-naopaꞌa tuwéna Yúndiyaa-marafaꞌa Téfítini naaópaꞌa téna mindáópaꞌ-awiꞌa Pétaremufaꞌa túwana 5 awaainín-árásígó Máríyaa ámúꞌa kaufúwana áwíꞌo maíndasafena áíꞌmaena túwana 6 mindáópaꞌa ména iyámpóímo maꞌankáí-kánáá túwana 7 aifaráán-íyámpóí maꞌankéna iyámpóígoni unáánkwátói úsúrena purumakagóní táúfapimba ánkaraiye. Túwíꞌa wéagauwasa sáwífaꞌ-waasi wíyómpimba waásimo wááumo wáén-daumpaꞌa ówiꞌa tarówana purumakagóní naaúmpaꞌa mérena maꞌánkaraiye.

Sipisípiyaꞌo káráwiyowi simátímakain-aai.

8 Mináémpáꞌó sipisípiyaꞌo káráwiyowi nóꞌwaamba ufáꞌá wégawaanuwana 9 Fasiꞌaénkó wení kísau-waasi wíyómpakemba aiꞌmarówana sipisípiyaꞌo káráwiyowifaꞌa paápé úwana Maníkóní sáma tuwówana kumúwasa awánésa áfááraumai táátafesa uwaná 10 wíyómpakewi séna ímba tááꞌa íno. Ásé-aai kusimátimunda pósa sáwífaꞌ-waasi isésa áfááraumai aamoí uwánkanaawe. 11 Káféꞌa Téfítini naaópaꞌa iyámpói maꞌánkáísana miníyámpóígóntáfésa Maníkó íyáfasinankaraiwai Fasiꞌaénkón-iye sénááwe. Miníyámpóígó kenkwáráꞌé fíꞌon-kwaasiye sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye. 12 Miníyámpóí ampantasámbá úsúmai purumakagóní táúfapimba máráísaꞌa koawáné séꞌa simásímakain-aai éraiꞌ-aai kentáá kaweꞌ-ámpáꞌá mésinkaindawimba maꞌánkaraiye sénááwe súwasa 13 minúwóíyáámbá wíyómpakewi sáwífaꞌa paápé ésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa 14 wíyómpaꞌa Maníkón-áwíꞌa mósá maráúmne. Marapáꞌá Maníkó aamoimó uwátínkáín-kwaasi aaweyáá úmai méraawe siyáawe.

Sipisípiyaꞌo káráwiyowi Ísumbo koawánaraan-aai.

15 Wíyómpaken-kisau-waasi wíyómpaꞌa kunuwerésa íyúwasa sipisípiyaꞌo káráwiyowi sésa Fasiꞌaénkómó simásímakain-aaisafeta Pétaremufaꞌa koawánanaisaiye sésa 16 minúwóíyáán-úmai kumbá Máríyaae Yósepiye mésarai purumakagóní táúfapimba Ísumba ánkaroyasa taawánésa 17 wíyómpakewimo siyón-aai miníyámpóígón-áái tasimátimesa 18-20 kouwerésa simásímakain-aaisa éraiꞌ-aaiye sésa ísaron-aaisafesa koawánontafesa Maníkón-áwíꞌa mósá makáawe. Sipisípiyaꞌo káráwiyowi simátimun-aai ísówi imáyáa uwaná Máríyaa minááí áákaraakaꞌa éna imáyáa uráiye.

Ísun-awiꞌo simánkarain-aai.

21 Iyámpói maꞌankéna afakaumboé-noꞌwaamba waúwasa miníyámpóígón-áúma kárámai araénáémba uwaná áwíꞌa simánkena anówamo ímbo ámúꞌo kaurónkaꞌa wíyómpakewimo siyón-awiꞌa simánkena Ísuwe siyáiye.

Símiyoniye Ánaaeꞌa Ísumbo awánaraayan-aai.

22 Naaófáꞌó Mósese aaremó iyámpóímo matinkésa nombó pétuwesa miwítí naaópaꞌo iyíyan-aaimo siyáin-kanaa túwasarai Yósepiye Máríyaaeꞌa Ísumba áíꞌmesarai Fasiꞌaénkómbó amíyanesarai Yérúsaremu-naopaꞌa kurááye. 23 Fasiꞌaénkóní ámáámba Mósese agaimaréna séna Fasiꞌaénkó séna kentí iyámpói aifaꞌá waai-iyámpóísómbá tíꞌmaeꞌa kempáꞌá mátinkeꞌa ení iyámpóíye sénááwe Fasiꞌaénkó siyáiye Mósese agaimaréna siyáiye. 24 Moóráfaꞌa Fasiꞌaénkóní ámáámba agaimaréna séna Maníkóntáfékai ísámai mááufuꞌ-numa kaeꞌá fámai agáékaiyo. Ímbo mááufuꞌo makékai mááufukaan-dumagon-árááꞌa kaeꞌá maimái agáékaiyo siyáiye. Minááí miyá íyantafesarai Ísumba áíꞌmesarai Yérúsaremu-naopaꞌa kurááye.

25 Kuyaná moóráwigon-awiꞌa Símiyoni Yérúsaremufaꞌa ména kaweꞌ-wáásí éna Maníkón-aaisafena fasiꞌámai ména Ísareri-waasi kaweꞌó uwátinkaindawimba amuꞌmaréna mérowana Maníkóní Ufaen-ámútánkó weséꞌa ména 26 ááéma simámena séna ímba ááéma puwínompo Fasiꞌaénkóní Káráísitimba awáné puwínone simámakaimba 27 Maníkóní ámútanko imáyáa amúwana óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa imérowasarai Ísun-anófoiyai ámáámba miyá siyóntafesarai Ísumba áíꞌmaesarai óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa íyúyana 28 Símiyoni miníyámpóí tapéna Maníkóntáféna súwi simásuwena séna 29 Fasiꞌaénkóo simásímakaanda-aai káféꞌa paápé isaná sirunkó kaweꞌá wéimba póꞌa úwoi puwónaumne. 30-31 Seyaafáꞌ-wáásísáféna ísámai kaweꞌ-ámpáꞌó métinkaindawimbo íyáfasinankaandawimba éꞌa awánáúmne. 32 Fíꞌonkaa-waasi sáma kátinkena kaweꞌ-ámbá aráátiminana póna Ísareri-waasi súwíta sanaambá iyíníye Símiyoni

siyáiye.

33 Símiyoni miníyámpóígóntáféna súwasarai anófoiyai isésarai óraaꞌ-imayaa uyaná 34 Símiyoni séna Maníkó kaweꞌá uwátinkainiye simásuwena miníyámpóígón-anówantafena séna Maníkó maaníyámpóí íyáfasinankaiye. Wentáfésa Ísareri-waasi tuwímbai Maníkóntáfésa kaweꞌ-úmai méwasa tuwímbai tínaaemba uwámenaawe. Maníkó wembá waamékáámbá uwánkáísasa sáwí-aaimo simánkaiyawiti 35 sáwí-imayaa seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa paápé íníye. Ááiwara-tantaako faiyáráísanamo áíꞌo intenkáámbá umbai-tántáákó enarumpimbá tíníye Símiyoni Máríyaantafena siyáiye.

36-37 Moórá-ininkon-awiꞌa Ánaa Maníkón-aaimo simátimun-ininko ména Ásan-andafaken-inimba Fániyuerin-ayáámúnko éna waaí maiyéna afakaeté-aatai maisuwówana awaaikó puwúwana ayáátáákaꞌa 84 aatai maisuwéna áráamba kéna aasiyaasi-kánáá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména aafáyáaraꞌe fénáímpinkaꞌe nóꞌwaane Maníkón-áwíꞌa mósá wémarena inaí aantembo síndasafena ímba tómbá wénena 38 Símiyoni sún-kanaa wewáráꞌá ewaaꞌá taména Maníkóntáféna súwi séna miníyámpóígón-aai simátimena Maníkó Yérúsaremufaken-kwaasi sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faúsinkaindasafenasa siyáíndawimba wéamuꞌmaraundawintafena miníyámpóígón-aai simátímakaiye.

Yósepiye Máríyaaeꞌa Násareti-naopaꞌo kurááyan-aai.

39 Yósepiye Máríyaaeꞌa Fasiꞌaénkómó siyáin-amaamba taíꞌásuwesarai Káríri-marafaꞌa mindáraiti naaópaꞌa Násaretifaꞌa koméroyana 40 mindáraiti iyámpóígo óraaꞌa uwáwéna fasiꞌámai ména kaweꞌ-ímáyáá úwana Maníkó kaweꞌá uwánkaraiye.

Ísu iyámpóíyaꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iyáin-aai.

41 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá túntemba Ísun-anófoi Yérúsaremu-naopaꞌa kógo urááye. 42 Ísu sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aatai maisukónkaꞌa Yúndaa-waasiti áwáu arááíwaesarai mintánómbó náíyantafesarai Ísumba áíꞌmaesarai Yérúsaremufaꞌa koméroyana 43 mintánón-kánáá taiꞌówasa miwítí naaópaꞌa wété uwaná Ísu Yérúsaremufaꞌa mérowasarai anófoi ímba awánésarai 44 imáyáa ésarai wenamááraaseꞌa aampaꞌá wéwiye-imayaa ésarai aampaꞌá wéwesarai fenómpinkaꞌa wétoso uwasaráí mindárai miwítí naaóraafine timááraafinemo tíndawe sésarai ayaafáí uyambá 45 ímba awánésarai ayaafáí uwááesarai anekaꞌá tauwerésarai Yérúsaremufaꞌa koayaafáí úmaesarai kuyambá 46 kaumbo-kánáá maisúwóyana óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa mérowasarai anófoiyai awánaraaye. Yúndaa-waasi aaimó simátímún-kwaasiti afufumpimbá Ísu ména miwí táái wéisena minááísáféna tísai úwasa 47 anondáá wembá áísai uwaná wení kaweꞌ-ímáyááfínkémbá simátimuwasa isésa táátafesa uwasá 48 anófoi taawánésarai táátafesarai ésarai tiyáámba píkinesarai anówa séna kesááninkoo enafoékai ayaafáí úmaekai wénuyana sirunkó umbaí wétaifo nóra séwa miyá wéono súwana 49 Ísu séna nóra sékaiya siyaafáí wéoyo. Kesifoní naaúmpaꞌa méraumpo nóra sékaiya ímba ísaraayo súwasarai 50 minááígóní áwáu ímba kaweꞌ-úmai ísaraaye.

51 Ímba ísóyana Ísu anófoiseꞌa Yérúsaremufakemba Násareti-naopaꞌa téna miwí tááisafena ewé símaena wéiyena tamérowana anówa Ísumo urómba imáyáa wéena mérowana 52 Ísu óraaꞌa uwáwéna kaweꞌ-ímáyáá wéuwasa Maníkówé waásiye aamoí uwánkaraawe.

3

Yónimo simátímakain-aai.

Mátíyu 3:1-12, Mááka 1:2-8, Yóni 1:19-28

1 Rómu-waasiti óraakon-awiꞌa Táípíríyasi ména kawáá-kísáú maiyéna sísamaifakemba séfataase-aatai maisuwónkaꞌa Yúndiyaa-marafaken-kawaagon-awiꞌa Póntiyasi-Páírati maúwana Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti maúwana áfákon-awiꞌa Fírípi wemá Ítúríya-marafaꞌe Térékónaitisi-marafaꞌe káráwiyuwana Ráíseniyaasi Ápíríni-marafaꞌa káráwiyuwasa 2 miyáumai-waasi káráwiyonkaꞌa Ánásiye Káyafaasiye aifaꞌ-ámáán-káwáágóráí méroyankaꞌa Sékáráíyaan-ááninkon-awiꞌa Yóni máásai-marafaꞌa mérowana Maníkó aaí simámuwana 3 Yóni Yóndani-nonkoni arúfáꞌá wénena simátimena séna sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá tíyaꞌa nombá maitínkáanana Maníkó kentí sáwí-imayaa maitiyuwáíníye Yóni siyáiye. 4 Miyá súntafena naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna

moóráwigo máásai-marafaꞌa ména aaemáíyakemba séna Fasiꞌaénkóní aambó wiꞌankáíyamba wení aambá arupíse íyana minámpáꞌá wíno. 5 Omáꞌa kárámai ukwítuꞌmae koró. Kaentaén-ámbá arupíse oro. Kumpékaapeꞌo uráin-amba maimái kaweꞌán-oro. 6 Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba

kaweꞌ-ámpáꞌó métinkaindawimba aiꞌmaráínana kumínda seyaafáꞌnánká awánánááwe

Áísáya agaimaréna siyónkaꞌa póna Yónintafena minááí siyáiye.

7 Súwasa Yóni nombá maisinkáínkwae sésa sáwífaꞌ-waasi wempáꞌá tóso uwaná Yóni simátimena séna iyánkó póígon-araaꞌan-owe. Maníkó kentí sáwí-meyamba timínífo nááwa sisará iséra inkaisé wéteo. 8 Kentí sáwí-kisau tuwéꞌo Maníkómpáꞌó téꞌo éꞌa kawe-kísáú maíyaꞌa tuwánánaumne. Émbaramu kentáá síwáꞌná imbá póta Maníkóní kaweꞌ-wáásísá úne séꞌa miyán-ímáyáá ímba oro. Maníkó Émbaramun-aísaafitantamba ónááwemo sénaraa maanóntámpínkémbá kanaámpóꞌa waási úráaro sisaꞌá úráawisino. Émbaramun-aísaafitantambo uráundawi póta kaweꞌ-wáásísá úne séꞌa miyán-ímáyáá ímba oro. 9 Ímbo kaweꞌ-árámbó íyáín-taimo áwáufimbo ayáímai iyafímbó agaisúwáántemba Maníkó miyáumai kentí sáwí-meyamba timíníye Yóni siyáiye.

10 Súwasa isésa sésa simásimenda-aaisa nórasaawa ónaumno suwaná 11 Yóni séna kaeꞌ-únánkwátóimo makéwi ímbo makéwi moórá-mora tíméro. Tómbá makéwi ímbo makéwi moórá-mora tíméro Yóni súwasa 12 taakisi-óntámbó máún-umen-kwaasi Yóni nombá maisinkáínkwae sésa wempáꞌá tésa sésa óraako ómpo nórasaawa ónaumno suwaná 13 Yóni séna ímba karoꞌá símai óraaꞌ-ontambo maíyamba taakisi-óntán-aantemba máéro súwasa 14 i-wáásí sésa kesáá nórasaawa ónaumno suwaná Yóni séna tínkantukeꞌa miwítí óntama maénae ímba seró. Karoꞌ-ááí simátimeꞌa miwítí óntama maénae ímba seró. Kentí kísaugoni méyántáféꞌa ímbo kaórémba tirunkó kaweꞌá ínaꞌa méraaro Yóni siyáiye.

15 Yúndaa-waasi Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba amuꞌmarésa mésa Yónin-aai isésa óraaꞌ-imayaa ésa sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai wemá Yóniyaꞌi fíꞌowawaꞌiyo suwaná 16 Yóni séna kesínaaembo tíndawi wemá óraako kembá íyáákaraifo wemó aaí síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye. Kemá nombá maitinkánaumpo wemá Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmaráínana kuména kempímbá óraaꞌa uwátinkena iyamó agáéntemba íníye. 17 Aawinkwínaumo sipetifímbó mósá makésamo mentúwááwanamo anómba marapáꞌó kúmísanamo ásimo fiyúndágo aútúwáísasamo kámakamaꞌo in-íyáfímbó wiyúꞌmaimo agaisuwésamo anómbo naaúmpaꞌo mósá máráántemba waási miyáráámbá íníye Yóni séna 18 Maníkóní ásé-aai ísámai kaweꞌá íwae séna miyán-ááí simátímaꞌmaena iyáiye.

Ísumba nombó maiyánkarain-aai.

Mátíyu 3:13-17, Mááka 1:9-11

19-22 Yóni simátímaꞌmae wéiyena sáwífaꞌ-waasi nombá maitinkéna ánaaemba Ísumba maiyankówana inaí súwana kampúaran-tawaai tuwínkaaꞌ-úwana Maníkóní Ufaen-ámútánkó mááufuꞌ-numaraamba úmaena aneꞌá kumbérowana aaigó aantemba wíyómpakemba séna emá kesááninko ónaꞌa en-ímáyáá wéeꞌa áfááraumai aamoí uwánkaumne siyáiye.

Yóni Maníkóní ásé-aai simátimumbanifo Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti áfákon-awaainínkón-áwíꞌa Érótíyasimba maiyówana mindásafena fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌo sáwíꞌo úntafena Yóni séna sáwíꞌa óne súwana Éroti Yónimba áíꞌmai ándáfaꞌa ankéna mindásafena sáwí-kisau maimaéna iyáiye.

Ísun-aíwáꞌnáti túwíkon-aai.

Mátíyu 1:1-17

23 Ísu marapáꞌá kumbéna moórá-waai úmai siyáánkai-aatai maisuwéna wénena Maníkón-aaimo simátiminda ómbarena úwasa waási imáyáa ésa sésa Yósepin-ááninkon-iye siyáawe.

Yósepi afowán-áwíꞌa Írai úwana

24 Írai afowán-áwíꞌa Mátáti úwana

Mátáti afowán-áwíꞌa Rífái úwana

Rífái afowán-áwíꞌa Méríkai úwana

Méríkai afowán-áwíꞌa Yánai úwana

Yánai afowán-áwíꞌa Yósepi úwana

25 Yósepi afowán-áwíꞌa Mátátayasi úwana

Mátátayasi afowán-áwíꞌa Émósi úwana

Émósi afowán-áwíꞌa Néamu úwana

Néamu afowán-áwíꞌa Ésírai úwana

Ésírai afowán-áwíꞌa Nágai úwana

26 Nágai afowán-áwíꞌa Méati úwana

Méati afowán-áwíꞌa Mátátayasi úwana

Mátátayasi afowán-áwíꞌa Sémeni úwana

Sémeni afowán-áwíꞌa Yóséki úwana

Yóséki afowán-áwíꞌa Yónda úwana

27 Yónda afowán-áwíꞌa Yóánani úwana

Yóánani afowán-áwíꞌa Résa úwana

Résa afowán-áwíꞌa Sérápáperi úwana

Sérápáperi afowán-áwíꞌa Síáritiyeri úwana

Síáritiyeri afowán-áwíꞌa Nérai úwana

28 Nérai afowán-áwíꞌa Méríkai úwana

Méríkai afowán-áwíꞌa Éndai úwana

Éndai afowán-áwíꞌa Kósamu úwana

Kósamu afowán-áwíꞌa Érímendamu úwana

Érímendamu afowán-áwíꞌa Éya úwana

29 Éya afowán-áwíꞌa Yósúwa úwana

Yósúwa afowán-áwíꞌa Éríyesa úwana

Éríyesa afowán-áwíꞌa Yórimu úwana

Yórimu afowán-áwíꞌa Mátáti úwana

Mátáti afowán-áwíꞌa Rífái úwana

30 Rífái afowán-áwíꞌa Símiyoni úwana

Símiyoni afowán-áwíꞌa Yúndaa úwana

Yúndaa afowán-áwíꞌa Yósepi úwana

Yósepi afowán-áwíꞌa Yónamu úwana

Yónamu afowán-áwíꞌa Éráyakimu úwana

31 Éráyakimu afowán-áwíꞌa Méríya úwana

Méríya afowán-áwíꞌa Ména úwana

Ména afowán-áwíꞌa Mátáta úwana

Mátáta afowán-áwíꞌa Nétáani úwana

Nétáani afowán-áwíꞌa Téfíti úwana

32 Téfíti afowán-áwíꞌa Yési úwana

Yési afowán-áwíꞌa Ópéti úwana

Ópéti afowán-áwíꞌa Póási úwana

Póási afowán-áwíꞌa Sárimoni úwana

Sárimoni afowán-áwíꞌa Násoni úwana

33 Násoni afowán-áwíꞌa Ámínándapu úwana

Ámínándapu afowán-áwíꞌa Ándimini úwana

Ándimini afowán-áwíꞌa Ánái úwana

Ánái afowán-áwíꞌa Ésíroni úwana

Ésíroni afowán-áwíꞌa Pérési úwana

Pérési afowán-áwíꞌa Yúndaa úwana

34 Yúndaa afowán-áwíꞌa Yékopu úwana

Yékopu afowán-áwíꞌa Áísáaki úwana

Áísáaki afowán-áwíꞌa Émbaramu úwana

Émbaramu afowán-áwíꞌa Téra úwana

Téra afowán-áwíꞌa Néꞌo úwana

35 Néꞌo afowán-áwíꞌa Séráki úwana

Séráki afowán-áwíꞌa Ríyu úwana

Ríyu afowán-áwíꞌa Péréki úwana

Péréki afowán-áwíꞌa Ípa úwana

Ípa afowán-áwíꞌa Síra úwana

36 Síra afowán-áwíꞌa Kénaani úwana

Kénaani afowán-áwíꞌa Áfákisati úwana

Áfákisati afowán-áwíꞌa Sému úwana

Sému afowán-áwíꞌa Nówaa úwana

Nówaa afowán-áwíꞌa Rémeki úwana

37 Rémeki afowán-áwíꞌa Métúsara úwana

Métúsara afowán-áwíꞌa Ínóki úwana

Ínóki afowán-áwíꞌa Yéréti úwana

Yéréti afowán-áwíꞌa Máꞌárariri úwana

Máꞌárariri afowán-áwíꞌa Kénaani úwana

38 Kénaani afowán-áwíꞌa Ínosi úwana

Ínosi afowán-áwíꞌa Séti úwana

Séti afowán-áwíꞌa Ándámu wemá

Maníkón-áánimban-iye.

Miwí Ísun-aíwáꞌná owé-ímáyáá uráawe.

4

Waántáwanko Ísumba maꞌmáímo awánarain-aai.

Mátíyu 4:1-11, Mááka 1:12-13

1 Yóni Ísumba nombá maiyankónkaꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkó Ísumba óraaꞌa uwánkena simámuwana Ísu Yóndani-nomba tuwéna máásai-marafaꞌa komérowana 2 waántáwanko Ísu sáwíꞌo índa awánánae súwana Ísu ímba tómbó nómba ména ayáátáákaꞌa 40 noꞌwaamba waúwana áfááran-aai tówana 3 waántáwanko séna emá Maníkón-ááninko úne wésempo maanóntánkóntáfé tómbá úrénaꞌa naanó siyó súwana 4 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

tómbó náíyawi aantemba waási ímba fasiꞌátinkainifo Maníkómó siyáintemba

seyaafáꞌá íyana fasiꞌátinkainiye

siyáimba póꞌa emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 5 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena iyéna minúwóíyáán-úmai seyaafáꞌ-máráfáꞌó káráwiyon-kwaasi aráánamena 6 séna seyaafáꞌ-máráfáꞌá káráwiyuwo sénamo símakaimba moóráwigomba kesí imáyáafinkemba kanaaꞌá tíménda isaꞌá embá áménana enáwíko iyíníye. 7 Ken-ímáyáámó mósá márénaꞌo éꞌa káráwiyi-kisau áména káráwiyuwo waántáwanko súwana 8 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

kentí Fasiꞌaénkó Maníkómpáꞌá imáyáa

éꞌa wenáwíꞌ-aantemba mósá maréꞌa wení

kísau aantemba máéro

siyáifo emó sénda ímba miyá ónaumne súwana 9-11 waántáwanko Ísumba áíꞌmaena Yérúsaremu-naopaꞌa wéna óraaꞌ-amaan-dankoni amifaꞌá móankena séna Maníkón-aai aúfáífinkemba séna

Maníkó wíyómpakemba wení kísau-waasisomba

tiꞌmaráínasa enkáꞌá káráwiyonaawe.

Moóráfimba séna

óntankaꞌa aísamai turaráanafo

sésa tiyáántandesa faramónááwe

siyáiye. Mindásafe emá Maníkón-ááninko úne wésempo maankákémbá ásáfenasa wíyómpakewi farámbaesa marapáꞌá múankaaro waántáwanko súwana 12 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífinkemba éꞌa miyá siyéna moórá-aaiwaraꞌa séna

kentí Fasiꞌaénkó Maníkómbá

áísai úmai isánae ímba seró

siyáimba emó séndantembo miyámó ékaa Maníkómbá

áísai úmai isáúsino. Mindásafemo emó sénda ímba miyá ónaumne Ísu súwana 13 waántáwanko seyaafá-tántáátáféna Ísumba áísai uwásuwena séna kárika anekaꞌá taáísai ónaumne séna auwéna kóuraiye.

Ísu wení kísaumo ómbakain-aai.

Mátíyu 4:12-17, Mááka 1:14-15

14 Kúwana Maníkóní Ufaen-ámútánkóní fasiꞌaénkó Ísumpimba wérowana Ísu máásai-marafaꞌa tuwéna Káríri-marafaꞌa komérowana wenááigo seyaafáꞌ-máráfáꞌá wété úwana 15 miwítí ámáán-daumpimpaꞌa

Ísu simátimuwasa seyaafáꞌnánká wenáwíꞌa mósá makáawe.

Násaretifakewi Ísumba tínaaembo uwánkaraan-aai.

Mátíyu 13:53-58, Mááka 6:1-6

16 Minkákémbá Ísu kárikomo maéꞌéún-daopaꞌa Násaretifaꞌa koména Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa aasiyaasi-kánáá ámáán-daumpaꞌa imáéntemba miyáumai iména Maníkón-aai aúfáífinkembo simátimindasafena íyáfasinowasa 17 naaófáꞌá Maníkón-aaimo siyówi Áísáya agaimakón-kwandaai ámúwana maiyéna fariyéna moórá-aai awánéna séna

18 Fasiꞌaénkóní ámútanko keséꞌa méraiye. Úwoi-waasisafe kesí ásé-aai kosimátimiyo séna siꞌmákaifo Fasiꞌaénkóní ámútanko keséꞌa méraiye. Taꞌótokaan-kwaasisafeꞌa kemá faútínkáanaꞌa méraaro siyé-ááí kosimátimiyo. Túrambo kafíkáin-kwaasisafe anekaꞌá túrambo awánáíyan-aai kosimátimiyo. Tirumbó umbaimó táínda-waasisafena minúmbáí-tántááꞌá taiꞌáíníye siyé-ááí kosimátimiyo. 19 Fasiꞌaénkó wení waási

kaweꞌó uwátinkainda-kanaagon-aai kosimátimiyo séna siꞌmákaiye

agaimaréna siyáiye Ísu simásuwena 20 mináúfáí-wándááí owepámai káráwiyowimba aména aaí simátimindasafena maraꞌá mérowasa mindáúmpáꞌó méron-kwaasi aaí sínena úwasa aúrampimba karákówana 21 Ísu séna minááímó súnaꞌo isérón-aai aforaꞌá paápé iye súwasa 22 isésa aifaꞌá kaweꞌ-ááí siyé sésa aamoí uwánkesa ánaaemba óraaꞌ-imayaa ésa sésa Yósepin-ááninko éna maankákéwí éna kesáámó úndanten-kwaasin-ifo nóra sénawa miyán-ááí síyó suwaná 23 Ísu séna waási waéꞌmai-aai sésa emá tíyofaan-waasi ómpo enáúraꞌa eyááríka kaweꞌán-uwo wésewe. Minááí kentáféꞌa simásuwe séꞌa Kápaneamu-naopaꞌa kawe-kísáú maiyáanata ísaraumpo maankáꞌá ení naaópaꞌwaraꞌa miyán-kísáú mauwó kentáféꞌa síyambanifo 24 éraiꞌa simátime súne. Maníkón-aaimo simátímíwai wení waásifaꞌa Maníkón-aai kosimátiminenamo wimbá wenamááraa sésa kesáámó úndanten-kwaasin-iye sésa wenáwíꞌa ímba mósá wémaraawe. 25 Éraiꞌ-aai sénaumpo ísáaro. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráiyaa méronkaꞌa kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba maisuwéna ímba aaꞌá téna aawaí tówana minkánáá Ísareri-waasiti marafáꞌá ketoꞌ-ínímbá sáwífaꞌa mérowana 26 Maníkó ímba minkétóꞌ-ínímbá kotúwaꞌnai ínone séna fíꞌom-barafaken-ketoꞌ-inimba Sáíndóni-marafaꞌa Sáréfati-naopaken-ininkomba koáwaꞌnai uwó séna Maníkó Íráiyaamba aiꞌmarówana kuráiye. 27 Naaófáꞌá moóráwigo Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Íráisa méronkaꞌa Ísareri-waasiti marafáꞌá túmo námombo kón-kwaasi sáwífaꞌa mérowana Maníkó minkwáásísómbá ímbo asófatinkaraimbanifo fíꞌom-barafaꞌa Síriyaa-marafaken-kwaasi áúmo námombo kón-kwaasigon-awiꞌa Néamanimba asófankaraiye Ísu súwasa 28 minámáán-dáúmpáꞌó mérowi isésa imáyáa ésa kentáásáféna Maníkó ímba túwaꞌnai íníye Ísu wésiye sésa tirunkó ika fówasa 29 íyáfasinesa Ísumba taꞌótokesa tafisímaesa máápaꞌa kúwákárúwesa miwítí naaóꞌ-omapa ámémpaꞌa famétuwanaesa uwaná 30 énifo Ísu tufíntuwena kóuraiye.

Arumpimbá sáwí-amutambo mérowin-aai.

Mááka 1:21-28

31 Ísu Káríri-marafaꞌa Kápaneamu-naopaꞌa koména Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa ámáán-daumpaꞌa iména aaí simátimuwasa 32 isésa óraakaꞌo súntafesa óraaꞌ-waasigoraamba siyé sésa táátafesa uráawe.

33 Táátafesa uwaná minámáán-dáúmpáꞌá moóráwigo sáwí-amutamba wenarumpimbó méron-kwaasigo óraaka séna 34 Ísu Násaretifakewi óne. Kentáá nórawa ínewaꞌono tasínkambaisaawa taiꞌáínono. Embá awánáúndawi Maníkóní kawe-kísáú-wáásígó óne súwana 35 Ísu sáwí-amutankontafena óraaka séna aseré minkwáásí auwé kóuwo súwana misáwí-ámútánkó minkwáásí faméꞌauwowana túrankaꞌa tanaa fówana ímba sáwíꞌo uwánkomba úwoi kóúwasa 36 awánésa táátafesa ésa keáímbá sésa nóran-aaiya wésiyo. Fasiꞌaén-ááí sáwí-amutantafena óraaka simátímísasa tirumpinkémbá wégowe suwaná 37 miyán-ááí Ísun-aai mináémpáꞌá wété úwasa ísaraawe.

Ísu tíꞌo ún-kwaasimo asófatinkarain-aai.

Mátíyu 8:14-17, Mááka 1:29-34

38 Ísówana Ísu minámáán-dáúmpáꞌá tuwéna Sáímonini naaúmpaꞌo iyúmba Sáímonin-áráandaomba áuiya kówana mérowasa Ísumba simámúwana 39 iséna wempáꞌá téna áuiyagontafena séna taiꞌaaó súwana mináúíyá taiꞌówana íyáfasinkwena tómbá agaimái tímakaiye.

40 Úwasa fenómpinkaꞌa fíꞌo-fiꞌon-tiꞌo ún-kwaasi tíꞌmaesa Ísumpaꞌa tuwaná ayáámba taꞌótorowasa asófaraawe. 41 Miyá úwasa sáwí-amutantomba sáwífaꞌ-waasi tirumpinkémbá tiyuwésa óraaka sésa Maníkón-ááninko óne simásuwesa kóuraawe. Sáwí-amutamba imáyáa ésa Ísuntafesa Maníkómó íyáfasinankaraiwai iyé-ímáyáá untáféna Ísu aséráaro súwasa tiyuwésa kóuraawe.

Yúndiyaa-aempaꞌo Ísu simátímakain-aai.

Mááka 1:35-39

42 Kóuwana aafáúmó íyáúsunkaꞌa Ísu mindáópaꞌa tuwéna Maníkómpáꞌá inaimó síndasafena ímba waásimo méropaꞌa komérowasa ayaafáí úmai awánésa sésa kónafo keséta méraao suwaná 43 Ísu séna fíꞌon-daopimpaꞌwaraꞌa ásé-aai Maníkó wení waásimo kawáánin-aai kosimátimenaumne. Miyámó ondasáféna Maníkó siꞌmákaisaꞌa kunkáumne séna 44 tiyuwéna Yúndiyaa-aempaꞌa koména ámáán-daumpimpaꞌa simátímaꞌmaena iyáiye.

5

Ísu wení kísau-waasimo táántarain-aai.

Mátíyu 4:18-22, Mááka 1:16-20

1 Moórá-kanaa Ísu nonkwaaúnkóní áwáífaꞌ-awiꞌa Kénésárétifaꞌa mérowasa Maníkón-aai isánae sésa tóso ésa faméꞌmaesa tuwaná 2-3 kaeꞌá káriꞌ-nompin-taomba nonáámááífaꞌa wérowana moórá Sáímoninde wérowana awánówasa mófááꞌo tóróyan-kwaasi mindómpín-táómba tuwésa mareꞌmareꞌ-únámbá wénonkwiyuwana mintáómba úwoi wérowana awánéna Sáímonini nompín-táómpimba íyátena Sáímonintafena séna ewaaꞌá maimaé waaó súwana ewaaꞌá fafúsúmaena nonáwáífaꞌa kúwana Ísu mimpímbá maraꞌ-ména seyaafáꞌ-wáásí simátímakaiye.

4 Simátimena Sáímonintafena séna nompín-táómba fafúsúmae nonafufumpáꞌá kuré ewé ení waásiye mareꞌmareꞌ-únámbá túwéwana nompímbá kumínaꞌa mófááꞌa fasínáaro súwana 5 Sáímoni séna óraakoo káféꞌ-noꞌwaamba miyámó úmae iyúndasa ínta mófááta toráúndasa úwoisa méraumpo emó séndantemba ónaumne séna 6 nonafufumpáꞌá wésa mareꞌmareꞌ-únámbá túwówana nompímbá kumúwana sáwífaꞌ-mofaaꞌa minúnámpímbá ówitena tarárááráántamba úwasa 7 moórá-nompin-taompimba miwítí waási mérowasa awánésa tiyáán-tuwaaꞌa ésa tasúwaꞌnai oro suwasá tésa minkáé-táómpimba mófááꞌa mósá márówana ówitena umbaí téna nompímbó kúwáférááraantamba úwana 8 Sáímoni Pítaa miyámó úmba awánéna Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena séna Fasiꞌaénkóo sáwí-waasi úmpo siyuwé waaó siyáiye. 9 Sáwífaꞌ-mofaaꞌo tóróntafena Pítaawe weséꞌo méron-kwaasiye táátafesa uwasá 10 Sáímoniye mófááꞌo toꞌmaésarai núyawi Sépétin-ááninkai-tuwiꞌa moóráwigo Yémísi úwana moóráwigo Yóni mindáraiye táátafesarai uyaná Sáímoni Pítaa Ísuntafena séna Fasiꞌaénkóo sáwí-waasi úmpo siyuwé waaó súwana Ísu séna ímba ááꞌa íno. Mófááꞌo toꞌmaé wénomba minkísáú ifátuweꞌa káféꞌa waási tafisíyasa kesiráái wáéro súwasa 11 mindómpín-táómba tafisímaesa nonáámááífaꞌa mámaresa miwítí kísau ifátuwesa Ísumba arááíwakaawe.

Ísu námombo kón-kwaasi kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 8:1-4, Mááka 1:40-45

12 Moórá-kanaa Ísu moórá-naopaꞌa mérowana moóráwigo seyaafáꞌ-áúfáꞌó námombo kón-kwaasi Ísumba awánéna óraakon-iye séna aísamaifimba takífaena séna kentáfénamo ankáínamo e kanaaꞌá aúíꞌa uwásinkainone súwana 13 Ísu ayáámba aneꞌá taꞌótorena séna miyá ónaumpo enáúraꞌa karefóꞌa kawáúwiye súwana minúwóíyáámbá kawáúguwana 14 Ísu óraaka séna enáúraꞌa kawáúwifo naaófáꞌó Mósesemo siyáintemba ámáán-kisau-waasifaꞌa wéma enáú máaraatime póíma tímínasa Maníkóntáfésa ísámai tufúꞌmai agaíyasa seyaafáꞌnánká awánésa áúrakemba kawáúwiye sénááwe. Énifo enáúraꞌo uwánkaunda-aai simátimunafo sé waaó Ísu súwana 15 ifátuwena kaweꞌó uwánkon-aai simátímaꞌmaena iyúwana minááígó naaóꞌ-naoꞌa wété úwasa sáwífaꞌnanka tóso ésa wenáái wéiseꞌa onaná tíꞌo

in-kwáásí asófatinkainkwae sésa tóso uwaná 16 énifo Ísu Maníkómpáꞌá inaimó síndasafena máásai-marafaꞌa kógo uráiye.

Ísu aísamaimo pukówaimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 9:1-8, Mááka 2:1-12

17 Moórá-kanaa tuwímbai ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yérúsaremu-naopakene Káríri-aempakene Yúndiyaa-aempakene tóso ésa Ísu moórá-naumpaꞌa aaimó wésimatimumba taísaraawe. Maníkó Ísumba asófatinkainda-fasiꞌaemba amúwana mérowasa 18 tuwímbai aísamaimo pukówimba wandaaifímbá marésa taawiyaꞌmaé tésa Ísumpaꞌa máánkáananasa kaweꞌá ínkwae sésa tumbá 19 mindáúmpáꞌá sáwífaꞌ-waasi sisipáá uwasá ímba kanaaꞌó íyóraantamba ésa naanamifaꞌá taawiyaꞌmaé imésa afaaꞌá aúsámaresa ándára taꞌótoresa túwówana kumémena waásifimbo Ísumo mérompimba aúrankaꞌa kumúwana 20 Ísu taawiyaꞌmaésamo tun-kwáásímó éraiꞌa kaweꞌá uwánkainiye-imayaamo umbá Ísu tuwánéna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna kesí waásiyo ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne súwasa 21 ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé keáímbá sésa Maníkó weyáá sáwí-imayaa maitiyuwáínífo waási ímba miyá ónááfo Maníkómbá karaánááꞌa ánkáíye suwaná 22 Ísu minímáyáámó umbá iséna séna nóra séra miyán-ímáyáá wéoo. 23 Moóráwigo aísamaimo pukáindawintafena sénamo ení sáwí-imayaa maiyauwáúmne sínasamo ésa éraira sí karorá síyó sénááwe. Énifo moóráwigomo aísamaimo pukáindawintafena sénamo eyááríkaꞌa íyáfasine waaó sínasamo ésa éraira sí karorá síyó awánánááwe. 24 Kemá waási úranko marapáꞌó méraunda waásiti sáwí-imayaa maitiyúwáanda-fasiꞌaemba tokáumpo aráátíménda awánánááwe séna aísamaimo pukón-kwaasigontafena séna isaaó. Íyáfasine ení wandaaí maimaé ení naaópaꞌa waaó súwana 25 túrankaꞌa íyáfasinkwena wení wandaaí wémaena Maníkón-áwíꞌa mósá maréna wení naaópaꞌa kúwasa 26 seyaafáꞌnánká táátafesa ésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa ímbo awánáúnda-iꞌa isatá awánáúmne sésa táátafesa ésa tiyáámba tóipimba fáákaawe.

Ísu Rífáimbo áántarain-aai.

Mátíyu 9:9-13, Mááka 2:13-17

27 Ánaaemba Ísu aampaꞌá wéwena awánómba taakisi-kísáúmó maúwain-awiꞌa Rífái taakisimó máún-daumpaꞌa mérowana Ísu awánéna séna íyáfasine keséꞌa tiyó súwana 28 íyáfasinena seyaafá-tántááꞌá tuwéna wembá arááíwaꞌmae wéna 29 Ísuweꞌo náíndasafena wení naaúmpaꞌa óraa-tomba agaúwasa taakisimó máún-kwaasiye fíꞌo-fiꞌon-kwaasiye Rífáini naaúmpaꞌa tamésa mindáraiseꞌa tamésa tawémandowasa 30 ámáán-kawaa-waasiye miwítí ámáámbo sun-kwáásíyé Ísuni kísau-waasisafesa aaisambá tiyésa tísai esa sésa taakisimó máén-umen-kwaasiye sáwíꞌo on-kwáásíséꞌa tómbá wénaao suwaná 31 Ísu iséna séna tíyofaan-kwaasi kaweꞌ-úmaimo méraan-kwaasi ímba wétuwaꞌnai-ofo tíꞌo in-kwáásí wétuwaꞌnai-owe. 32 Mindásafeꞌa arupíse úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa ímba kunkáumpo sáwíꞌo úmaimo méraan-kwaasi táántaanasa Maníkómpáꞌá tíwae séꞌa kunkáumne

Ísu siyáiye.

Tómbó aawentamó on-ááí.

Mátíyu 9:14-17, Mááka 2:18-22

33 Suwasá tuwímbai Ísuntafesa sésa Yóni nombó maitínkáíwaini kísau-waasi moórá-mora-kanaa Maníkóntáfésa imáyáa ésa tómbá ímba wénesa inaí aantemba wésewasa ámáán-kawaa-waasiti kísau-waasiwaraꞌa miyá wéofo ení kísau-waasi ímba miyá ombá tóné noné úwoi wénaawe. Nóra sésawa miyá wéoo suwaná 34 Ísu séna moóráwigo aaremó maíndawi amááraasomba tanómbo kautimínda miwíséꞌa mérainasa aamoí ésa mintómbá ímba aꞌáo sénááfo úwoi nánááwe. 35 Ánaaemba minkwáásígómbá áíꞌmae kóíyana minkánáá amááraasomba tirunkó sáwíꞌa ínasa tómbá aꞌáo sénááwe Ísu séna wemó ánaaemba tiyuwénamo iyíndasafena minááí siyáiye.

36 Ísu minááí simátimena maarán-ááí waéꞌmai-aai séna ááéraan-ampantamo afaaꞌó wéraisasamo ombá aú-ampanta ímba kárámai wéfaruwowe. Miyámó íyana aú-ampantago sáwíꞌa ínana ááéraan-ampantago aú-ampantaraamba ímba íníye. 37 Aú-anda-aran-domba ááéraa-sipisipi-asi-anafeumpimba ímba wéfatimaraawe. Miyámó íyanamo éna aú-anda-aran-donko óraaꞌa éna ááéraan-anafeumba kafaména sáwíꞌa ínana mindómbá úwoifaꞌa fatíwiniye. 38 Mindásafesa aú-anda-aran-domba aú-sipisipi-asi-anafeumpimba wéfatimaraawe. 39 Ááéraan-anda-aran-dombo naawímó ombá sésa ááéraan-anda-aran-donko ásé wéiye sésa aú-anda-aran-domba ímba sínkáíye wésewe.

6

Ísu sambaatisáfénamo siyáin-aai.

Mátíyu 12:1-8, Mááka 2:23-28

1 Moórá-kanaa Yúndaa-waasimo saagon-kánááráꞌá Ísuwe wení kísau-waasiye kísaufaꞌa wíti-ton-kisaufaꞌa wéwesa wení kísau-waasi wíti-aramba kútúmai ási pítuwesa nowasá 2 ámáán-kawaa-waasi tuwímbai tuwánésa sésa saagaan-kánáá aambá fáíꞌmakaawaꞌa nóra séra miyá wéoo suwaná 3 Ísu séna naaófáꞌá Téfítimo uráimba aúfáífimbo agaimakáin-aaigoni áwáu ímba ísaraawe. Téfítiye wení waásiye táái tówana 4 Téfíti Maníkóní ámáán-daumpaꞌa iyéna Maníkón-aúrankaꞌo makón-tomba imaiyéna wénena wení waási timúwasa naráawe. Mintómbá úwoi-waasi ímbo néꞌómbanifo ámáán-kisau-waasi aantembo néꞌómbaniye. Téfíti mintómbá imaiyéna timúwasa nonkáꞌá Maníkó ímbo aaisambá siyáimbanifo kesí waási miyá owaꞌá aaisambá ímbo seráámbá wésewe. 5 Wíyómpakemba waási úranko póꞌa saagaan-kánááráꞌó káráwiyaundawi úmpo saagaan-kánááráꞌó waásimo kísau máémba kendén-iye Ísu siyáiye.

Ayáámbo kemporaráin-kwaasigon-aai.

Mátíyu 12:9-14, Mááka 3:1-6

6 Moórá-kanaa Yúndaa-waasimo saagon-kánááráꞌá Ísu ámáán-daumpaꞌa iyéna wésimatimuwana moóráwigo ayáánúrapaꞌ-ayaambo kemporarón-kwaasi mérowasa 7 ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé mésa Ísuntafesa saagáíyá póna minkwáásímó kaweꞌó uwánkainataamo éta taꞌótoꞌmaisa aaifintá maiyankánaumne sésa Ísumba awánomba 8 Ísu minímáyáámó umbá iséna ayáámbo kemporarón-kwaasisafena séna íyáfasine kemó méraundaraꞌa imauwó súwana íyáfasinena Ísumpaꞌa túranka imaúwana 9 Ísu miwísáféna séna moórá-aaisafeꞌa tísai ónaeꞌa súne. Kentáásí ámáán-aaifimba nóin-aaiya wéraiyo. Saagaan-kánáárá póta kawe-kísáúsááwá máúm sáwí-kisausaawa wémaumno. Waási túwaꞌnai onasasááwá kawerá óna tínkamonasasaawa puwónááo tísai ena súwasa ímba aaí suwaná 10 Ísu mótuwana-metuwana éna ayáámbo kemporarón-kwaasisafena séna enayáámba fárútuwaao súwana ayáámba fárútuwowana kaweꞌá uwánkowana 11 miwí tirumbá áfááraumai sáwíꞌa úwasa nóra úmaisaawa tufuwónaumno sésa kemó mérompimba keáímbá siyáawe.

Ísu wení kísau-waasimo táántarain-aai.

Mátíyu 10:1-4, Mááka 3:13-19

12 Minkánááráꞌá Ísu fenómpinka omápaꞌa iména ímba aúmá waéna Maníkómpáꞌá inaí símae wéiyuwana 13 siyarówana Ísumbo arááíwaꞌmae kun-kwáásí táántowasa íyúwana minkwáásífínkémbá sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi toráumai séna kesí aantá-waasin-owe séna túwíꞌa siyáiye.

14 Miwí túwíꞌa séna moóráwigo Sáímoniye séna

aú-awiꞌa Pítaawe simánkena moóráwigo Pítaan-áfáko Énduruni moóráwigo Yémísini moóráwigo Yónini moóráwigo Fírípini moóráwigo Pátóromiyuni 15 moóráwigo Mátíyuni moóráwigo Tómaasini moóráwigo Áráfíásin-ááninko Yémísini moóráwigo Sáímoni wemá Rómu-kamani-waasi tiꞌmátuwanae siyáiwaini 16 moóráwigo Yémísin-ááninko Yúndasini moóráwigo Yúndasi-Ísakerioti wemá ánaaemba Ísumba wení namuro-wáásímó aráátímakaiwai miyáumai-waasi Ísu táántaraiye.

Ísu sáwífaꞌ-waasifimba kísaumo maiyáin-aai.

Mátíyu 4:23-25

17 Omápakemba Ísu miwíséꞌa arúfáꞌá kumbérowasa wembó arááíwáún-kwaasi sáwífaꞌnanka Yúndiyaa-aempakene Yérúsaremu-naopakene Táyaa-naopaꞌe Sáíndóni-naopaꞌ-non-awaifakene sáwífaꞌ-waasisomba tamésa 18 Ísun-aai isánae sésa tíꞌo ún-kwaasiwaraꞌa asófatinkainkwae sésa tóso ésa sáwí-amutamba tirumpimbó méron-kwaasiwaraꞌa tóso uwaná Ísu sáwí-amutamba tirumpinkémbá maitiyuwówasa 19 tíꞌo ún-kwaasi Ísun-aneꞌá taꞌótoraanana síꞌa taiꞌáínkwae sésa miyá uwaná fasiꞌaémbá tokéna póna mintíꞌá asófatinkaraiye.

Tirunkó kaweꞌá éna sáwíꞌa énamo índa-aai.

Mátíyu 5:1-12

20 Ísu miyá uwátinkena wení kísau-waasi tuwánéna séna kembiwí Maníkó súwaꞌnai ínkwaemo sewí Maníkó miwí kaweꞌá uwátinkena miwíyáꞌá wégawaaniye. 21 Káféꞌa tááimo wétaiwai tirunkó fetóí ínaꞌa méraaro. Maníkó kanaá uwátinkainiye. Káféꞌa tirunkó sáwíꞌa isaꞌá ifiꞌó wétaawi tirunkó fetóí ínaꞌa méraaro. Tirunkó kaweꞌá ínaꞌa wíyáái ónááwe. 22 Kembiwí kemá waási úranko kumpaápé uráundawintafeꞌa fasiꞌámaimo méraawi waási tínaaembo uwátinkesa tíyámbo uwátinkesa sáwí-aaimo simátinkesa sáwí-waasin-owemo síyamba tirunkó fetóí ínaꞌa méraaro. 23 Miyá íyaꞌa tirunkó kaweꞌá ínaꞌa imá wéteꞌa wíyómpakemba kentí kaweꞌ-méyámbá maénááwe. Naaófáꞌá miwí tíwáꞌná miyá ésa Maníkón-aaimo simátímakaawi sáwíꞌa uwátínkaraawe. 24 Énifo marapákén-tántááꞌó makáawi káráwiyoro. Tirunkó kaweꞌó wéin-tantaaꞌa éꞌa makáamba póꞌa ímba moórá kaweꞌ-méyámbá maénááwe. 25 Káféꞌa tímúꞌo faiwáí káráwiyoro. Ánaaemba táái táíníye. Káféꞌa wíyááímo owí káráwiyoro. Ánaaemba ifiꞌá tánááwe. 26 Naaófáꞌá kentíwáꞌná karoꞌ-ááímó simátímakaawi-tuwiꞌa mósá makáamba pósa miyámó sésamo kentúwíꞌo mósá máréwaꞌo éꞌa káráwiyoro Ísu siyáiye.

Namuro-wáásí kaweꞌá uwátínkáaro-aai.

Mátíyu 5:38-48

27 Ísu simátimena séna kemó simátíménda-aai ísáaro. Kesááimo iséꞌo éꞌa kentí namuro-wáásí tirumbá kaweꞌá uwátinkeꞌa tíyámbo uwátínkéwi kaweꞌá uwátínkáaro. 28 Sáwí-aaimo simátínkéwi kaweꞌá uwátínkáaro. Sáwíꞌo uwátínkéwimo éꞌa Maníkómpáꞌá inaí símai miwí túwaꞌnai oro. 29 Tááꞌo tuwaumíyaꞌo éꞌa ímba anondáá tínkameꞌa anekaꞌá waé-tíméro. Kentí unáánkwátói maiyésa sésa anekaꞌá maénae síyaꞌo éꞌa ímba aꞌáo seró. 30 Moórá-tantaaꞌa simiyó síyaꞌo éꞌa úwoi tíméro. Kendémó moórá-tantaaꞌo maíyaꞌo éꞌa ímba fuwafí séꞌa síméro seró. 31 Kembó tirááímo táínda-iꞌo úmaimo túwaꞌnai íyaꞌa miwí miyáumai túwaꞌnai oro Ísu siyáiye.

32 Ísu simátimena séna seyaafáꞌnánká kentí waási-imayaamo owasamó ombá anondáá miwí-ímáyáá wéowe. Sáwíꞌo on-kwáásí ímba kaweꞌ-wáásí ombánifo miwítí waási-imayaamo owasamó ombá anondáá miwí-ímáyáá wéowe. Miyáumaimo kentí waási-imayaa aantembo íyanamo éna Maníkó ímba kaweꞌ-méyámbá timínífo kentí namuro-wáásíwáráꞌá imáyáa tíméro. 33 Seyaafáꞌnánká kaweꞌó uwátínkáán-kwaasi kaweꞌá wéuwatinkaawe. Sáwí-waasiwaraꞌa miyá wéowe. Miyámó onten-úmai kaweꞌó uwátínkáán-kwaasi aantembo kaweꞌó uwátínkéwanamo éna Maníkó ímba kaweꞌán-owe síníye. Kentí namuro-wáásíwárá kaweꞌá uwátínkáaro. 34 Sáwí-waasi ánaaemba siménááwe-imayaa ésa wétimewe. Ánaaembo timíyan-kwaasi aantembo timíyanamo éna Maníkó ímba kaweꞌán-owe síníye. Ánaaemba siménááwe-imayaa ímbo íyamba úwoi tíméro. 35 Kentí namuro-wáásí kaweꞌá uwátinkeꞌa imáyáa tíméro. Anondáá simíwae-imayaa ímbo íyamba úwoi tíméro. Miyámó íyambo éꞌa Maníkómpákémbá kaweꞌ-méyámbá maénááwe. Maníkó wentáfésa ímba súwimo sen-kwáásí úwoi túwaꞌnai ena sáwí-waasiwaraꞌa miyá isasá pósa waási kembiwí miyámó ombá tuwánésa sésa Maníkó wíyómpakewin-áánintomban-owe sénááwe. 36 Kentifo arumbó uwátínkáíntemba miyán-oro Ísu siyáiye.

Ímba sáwí-aai simátíméromo siyáin-aai.

Mátíyu 7:1-5

37 Tuwánéꞌo éꞌa sáwí-waasiye síyanamo éna Maníkó kentáfénawaraꞌa miyá sínífo tuwánéꞌo éꞌa sáwí-waasiye sefó. Umbai-tántááꞌó timíyanamo éna Maníkó kenkwáráꞌá miyá ínífo umbai-tántááꞌá tíméfo. Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo éꞌa mintántááꞌá ímba imáyáamo íyamba ifátúwáaro. Miyámó íyanamo éna Maníkó kemó sáwíꞌo ombá maitiyuwáíníye. 38 Timíyantemba Maníkó anondáá kembá timíníye. Tómbó tíméwasamo nawááesa arááꞌo máráántemba Maníkó miyá úmai sáwífa-tantaaꞌa timíníye. Miyáumaimo tíméntemba Maníkó miyá íníye Ísu siyáiye.

39 Ísu simátimena waéꞌmai-aai séna moórá aúgafitawi moórá aúgafitawimba ayáán-toꞌmaesarai ímba kanaaꞌá kóyááfo miyámó ésaraimo ésarai maipímbá tanaambá fáyááye. 40 Iyámpóímo ésa uwáítáíꞌ-on-kwáásí ímba íyáákanaafo miwí táái ísámaesa íyantemba ónááwe Ísu siyáiye.

41 Ísu simátimena séna kentúrampimba iya-arumbó wéraisaꞌo ombá ímbo awánaamba kentí waási tuwánéꞌa enaúrampimba ayaantambá wéraiye wésefo ímba miyá seró. 42 Kentúrampimbo iya-arumbó ímbo awánaamba nóra séra kentí waási túrampinkemba tiyaantambá maitiyuwánae wéseo. Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-ofo kentúrampinkemba iya-arumbá maisukéꞌa tuwánéꞌa kentí waási túrampinkemba tiyaantambá kanaaꞌá maitiyuwánááwe Ísu siyáiye.

Taaigó arambó íyáín-aai.

Mátíyu 7:16-20, Mátíyu 12:33-35

43 Ísu simátimena séna kawe-táígó ímba sáwí-aramba íyáísana sáwí-taigo ímba kaweꞌ-árámbá wéiyaifo 44 mintáígón-aramba awánésa sáwí-taiye

kawe-táíyé wésewe. Fekómó éna ímba áwíyanda-arankaamba iyáínífo feꞌ-arambá iyáíníye. Antirígó afoꞌafááꞌ-arankaamba ímba iyáínífo antirí-aramba iyáíníye. 45 Miyáumai kaweꞌ-wáásí kaweꞌ-ímáyááfínkémbá kawe-kísáú máéwasa sáwí-waasi

sáwí-imayaafinkemba sáwí-kisau wémaewe. Tirumpin-ímáyááfínkémbá wésewe Ísu siyáiye.

Naambó urááyawi-taai.

Mátíyu 7:24-27

46 Ísu simátimena séna kentáfésa óraako óne sembánifo kemó simátimunda-aai ímba arááíwaꞌmai kaweꞌá wéowe. 47 Kempáꞌó tésa kesáái isésa

kaweꞌ-úmaimo arááíwaiyawi miyán-kwáásímó simátíméndaraꞌa ísáaro. 48 Naambá ónae sésa marafímbá maiꞌá uꞌmaé kumémesa óntamba kusaafá ésa minkáꞌá naamayáámba múfaimai naambá úmaraiyana aaꞌá téna óraaꞌ-nomba fínana mindámbá ímbo tawisínda fasiꞌámai wéena óntankaꞌ-namba póna úwoi wéíniye. Miyáráán-úmai waásimo kempáꞌó tésa kesáái isésa kaweꞌ-úmaimo arááíwáéwi fasiꞌámai ménaawe. 49 Énifo kesáái isésamo ímbo kaweꞌ-úmaimo isáíyawi miyán-kwáásímó simátíméndaraꞌa ísáaro. Naambá ónae sésa ímba maiꞌó ukésamo íyamba paákáꞌá úmakaiyana óraaꞌ-aꞌa téna nombá fiyéna mindámbá tawísísuwainana sáwíꞌa íníye. Miyáráán-úmai ímbo kesáái ísámaimo kaweꞌó íyawi ímba fasiꞌámai ménaawe Ísu siyáiye.

7

Rómu-i-waasigon-aai.

Mátíyu 8:5-13

1 Ísu mináyáátááꞌ-ááí simátimena Kápaneamu-naopaꞌa kúwana 2 Rómu-i-waasiti kawáágó wení kísau-waasi aráái tówimba áíꞌa úwana puwíndasafena wéuwana 3 minkáwáágó Ísumo taméron-aai iséna Yúndaa-oraaꞌ-waasisafena séna Ísumba koáíꞌmae tíyana taasófankaino séna tiꞌmarówasa 4-5 Ísumpaꞌa óraaka kosésa minkáwáágó Yúndaa-waasisa súwaꞌnai ena kentáásí ámáán-damba úmakaifo kaweꞌ-wáásí po kaweꞌ-úmai koáwaꞌnai ínone suwaná 6 Ísu iséna miwíséꞌa wéna minkáwáágóní naambá ewaaꞌó wéronkaꞌa kúwana minkáwáágó wení waási simátimena séna Ísumba kosimámeꞌa maará seró. Óraakoo kentáásí kawáágó séna kemá káriꞌ-waasi úmpo emá óraaꞌ-waasi ómpo ifátuwe kesí naaúmpaꞌa ímba iyínone. 7 Mindásafeꞌa ímba empáꞌá kosimámakaumpo ímba kesí naaúmpaꞌo íyínda úwoi aaí aantemba sinaná kesí kísau-waasi asófáíno. 8 Kewáráꞌá kawáá-kísáúgóní áwáuma awánáúnda kesí kawáágó sisaꞌá wení kísau maéꞌa kesí i-wáásísáféꞌa súnasa kesí kísau wémaewe. Moóráwigontafe séꞌa waaó súnana wisaꞌá moóráwigontafe séꞌa tiyó súnana tisaꞌá kesí kísau-waasisafeꞌa miyá uwómó súndantemba miyá wéiye siyé. Ísumba kosimáméro súwasa tiꞌmarówi tésa tasimámúwana 9 Ísu minááí iséna áátafena éna kowaeréna wembó arááíwaꞌmae kun-kwáásísóntáféna séna simátime séꞌa minkwáásí Rómu-waasigo kentáféna súwaꞌnai índa-fasiꞌaemba tokáiye wésifo kesí waási Ísareri-waasifinkene fíꞌon-kwaasifinkene ímba miyán-ááí wésewe Ísu súwasa 10 tiꞌmarón-kwaasi kouweré tésa taawánomba kísau-waasigo kaweꞌ-úmai mérowasa taawánaraawe.

Ísu moóráwigombo íyáfasinankarain-aai.

11 Ísu kárikaꞌa ména tiyuwéna wení kísau-waasiye sáwífaꞌ-waasiye kúmba Néni-naopaꞌa wéna 12 mindáókoni óntan-kusaigoni ontaráꞌó kúnkaꞌa moórá-ketoꞌ-ininkon-ááninko puwúwasa taawiyaꞌmaésa sáwífaꞌ-waasi anówae wétuwana 13 Fasiꞌaénkó anówambo awánómba arumbá uwánkena séna ímba ifiꞌá taaó séna 14 makón-taareraꞌa kotaꞌótorowasa taawiyaꞌmaé tun-kwáásí tamáúwana Ísu séna ifóꞌ-wáásígóo íyáfasinaao súwana 15 pukómpinkemba íyáfasinena aaí súwana Ísu anówantafena áíꞌmae waaó súwasa 16 seyaafáꞌnánká táátafesa ésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa káféꞌa Maníkón-aaimo sin-kwáásí óraaꞌ-waasi kentááfímbá paápé iye. Maníkó aiꞌmáráísana wení waásisaamo súwaꞌnai índa-waasisa kúmíye suwaná 17 minááí Ísuntafesamo sun-ááígó Yúndiyaa-aempaꞌa seyaafáꞌ-áémpá wété uráiye.

Yóni nombó maitínkáíwain-aai.

Mátíyu 11:2-19

18 Minááígó wété úwasa Yónini kísau-waasi isésa Yónimba kosimámúwana wení kísau-waasiyai táántowasarai tuyaná 19 simátimena séna Ísumba maanááí koáísai okaiyó. Emá kumínonemo siyáawiyaꞌo fíꞌowawa ónómpo kemá kumíndawimba amuꞌmaránaumno siyé. Kosekaiyó Yóni súwasarai isésarai 20 Ísumpaꞌa tasimámesarai Yóni nombó maitínkáíwai siꞌmáráísakai empáꞌá túye. Yónimo simbá kumínonemo siyáawiyaꞌo fíꞌowawa ónómpo kemá kumíndawimba amuꞌmaránaumno siyé. Ísumba tasimámúyana 21 minkánááfímbá Ísu sáwífaꞌ-waasi fíꞌo-fiꞌon-tiꞌa ún-kwaasi kaweꞌá uwátinkena sáwí-amutamba tirumpinkémbá wémaitiyuwena túrambo kafíkón-kwaasi túramba awánamai kaweꞌá uwaná 22 Ísu Yónimo tiꞌmarón-kwaasisafena séna tauwerékai awánááyane isááyane Yónimba kosimáme sékai túrambo kafíkáiwai túramba awánamai kaweꞌá owaná tááꞌo káúnkaiwai tááꞌa ísááwana tísamaimo pukáiwai kaweꞌ-úmai tín-taawaná námombo kaiwáí kaweꞌá uwátinkena pukáan-kwaasi íyáfasintinkena úwoi-waasi ásé-aai simátimena séna 23 kentáfésa ímba kaeꞌ-ímáyáá íyawi tirunkó kaweꞌá wéiye siyé. Yónimba kosimámékaiyo Ísu súwasarai kurááye.

24 Yónini kísau-waasiyai tauwerésarai kuyaná Ísu Yónin-aai seyaafáꞌ-wáásí simátimena séna Yóni máásai-marafaꞌa méraisaꞌa koawáné nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Fiyúndá toréna umó mómaꞌmemaꞌo intenkáán-kwáásí Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Ímbanifo Yóni ímba miyán-kwáásín-ifo fasiꞌaén-kwáásín-iye. 25 Nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Kaweꞌ-únánkwátói úmakain-kwaasi Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Ímbanifo miyán-kwáásí kaweꞌ-únánkwátóiwara óntawaraꞌ-waasi óraaꞌ-waasiti naaúmpaꞌa méraawe. 26 Nóran-imayaawa wéera koawánaraao. Maníkón-aaimo siwáí Yóni iyé-ímáyááwá uráao. Ewé Maníkón-aaimo siwáín-iye. Éraiꞌa simátime súne. Wemá Maníkón-aaimo siyáawi íyáákaraiye. 27 Maníkón-aai aúfáífimba Yónin-aai símai agaimaréna séna

Maníkó séna isaaó. Moóráwigomba aiꞌmáráanana kesáái maimaéna ení aifaꞌá

wéna ení aambá wiyíníye siyáiye

agaimaréna siyáimba Yónintafena siyáiye. 28 Simátime séꞌa Yónini kísaugo seyaafáꞌ-wáásítí kísaugomba íyáákaisana Maníkó kaweꞌá uwánkaraifo Maníkó wení waásiyaꞌo kawáánin-kwaasi óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye óraa-kaweꞌa uwátinkainiye Ísu siyáiye.

29 Taakisimó máún-kwaasiye úwoi-waasiye minááí isésa Maníkómó siyáin-aai éraiꞌ-aai póta konanasá nombá maisinkáínkwae sésa Yónimpaꞌa kuráawe. 30 Énifo Yóni Maníkóní aambó aráátímakaimba ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé minámbá tínaaemba uwámesa ímba nombó máúmba kóuraawe.

31 Ísu moórá-aaiwaraꞌa simátimena séna káféꞌo méraan-kwaasi nóran-kwaasiyaanewa sénaumno. 32 Miyán-kwáásíyáámbán-owe. Iyámpóísomba naaópaꞌa marupímbá mésa ááféma wétesa moórá-aempaꞌo méraan-iyampoi táántesa sésa tiyéꞌa imá seró. Moórá-isa súnaꞌa ímba táásái uráawe. Tirumbó in-ísá súnaꞌa ímba ifiꞌá taráawe siyáawe. Énifo miníyámpóímó uráantemba maaméraan-kwaasi miyá wéowe. 33 Yóni nombó maitínkáíwai ména ándá-aran-domba ímba wénena Maníkóntáféna imáyáa éna tónkwáráꞌá ímba wénaisaꞌa wentáfé séꞌa sáwí-amutamba arumpimbó méraiwain-iye wésewe. 34 Kemá waási úranko méꞌa ándá-aran-donkwara tónkwáráꞌá náúnaꞌa kentáfé séꞌa ándá-aran-done tóntéꞌo námae íyíwai póna taakisimó máén-umen-kwaasiye sáwíꞌo on-kwáásítí waásin-iye wésewe. 35 Énifo Maníkó simátímakaintembo owí sésa Maníkó kaweꞌ-ímáyááwáráwín-iye wésewe Ísu siyáiye.

Ísun-aísamaiyaꞌa masawémbo fatíyain-aai.

36 Moórá-kanaa ámáán-kawaa-waasigon-awiꞌa Sáímoni Ísuntafena séna kesí naaúmpaꞌa tómbá tamandaaó súwana wení naaúmpaꞌa iyéna tómbá iwénowana 37 mindáópaken-aankaroꞌ-ininko Ísu ámáán-kawaa-waasigoni naaúmpaꞌa ména tómbá wénaiye-aai minínínkó iséna óntan-anafeumpimba asaa-wiyúmbó úm-basawembo wéromba maimaéna 38 mindáúmpáꞌá iyéna Ísun-ánaaempaꞌa aísamaifimba iména ifiꞌá wétowana aꞌní kaꞌmaéna Ísun-aísamaiyaꞌa kumúwana minínínkó ayáátááꞌ-aꞌnontausamba aísamaiyakemba wéuwaena aísamai wéamoꞌnena asaa-wiyúmbó úm-basawemba aísamaiyaꞌa fatímarowana 39 ámáán-kawaa-waasigo Ísumbo áántowi awánéna imáyáa éna séna minkwáásígó Maníkón-aaimo siwáímó inkakaa aísamaiyaꞌo itaꞌótokain-ininko aankaróꞌ-ínínkó

iyé-ímáyáá isinó séna miyán-ímáyáá úwana 40 Ísu minkwáásígóntáféna séna Sáímoniyo moórá-aai simámenae súwana minkwáásígó séna óraako siyó súwana 41 Ísu séna moóráwigo óntambo tímíwai ména moóráwigomba sáwífaꞌ-ontamba siyáánkai-taemoꞌ-ontamba aména moóráwigomba káriꞌ-ontamba moórá-taemoꞌ-ontamba ámísana 42 aanáfómbó amí-kánáá tisasaráí óntamba ímba wéraisasarai saafá uwááesarai wempáꞌá tíyana séna kanaán-ifo ímba méyámbá maénaumpo kenkáítí méyán-túwíꞌa tuwígaufatuwaumpo kokaiyó siyáiye-aai Ísu Sáímonimba simámena séna mindásafena miyámó sintáféna minkáéꞌ-wáásígóráí tirunkó aamoí wéuwankaaye. Moóráwigo áfááraumai aamoí wéuwankaimba nááwaꞌiyo Ísu áísai ena súwana 43 Sáímoni séna sáwífaꞌ-ontambo maiyénamo aanáfómbó ímbo máamisanamo méyán-áwíꞌa tuwígáúfatuwaiwai óraaꞌ-aamoi wéuwankaiye Sáímoni súwana Ísu séna mindásafeꞌo súnda éꞌa séne simásuwena 44 koutauséna minínínkómbá awánéna Sáímonintafena séna minínínkómbá awánaao. Ení naaúmpaꞌo iyúnda kentáásí áwáu sísamaimo non-kwiyí-nómbá ímba siménana minínínkó ifiꞌá taisaná aꞌnimá sísamaiyaꞌa kúmísana wení aꞌnóntáusamba uwákáiye. 45 Ímba aaweyáá uwásinkaanana minínínkó sísamai taamóꞌna-amoꞌna uráiye. 46 Kentáásí áwáu ímba siꞌnómpáꞌá masawémba asinkáánana minínínkó sísamaiyaꞌa asaa-wiyúmbó im-básáwémbá fatímai asínkáíye. 47 Minááí simáme súne. Minínínkóní seyaafá-sáwí-ímáyáá maisuwáúnda póna kembá óraaꞌ-aamoi uwásinkena miyán-tántááꞌá kaweꞌá uwásínkáíye. Énifo moóráwigombo kári-sawi-tantaaꞌo maisuwáúnda káriꞌ-aamoi uwásínkáíye Ísu Sáímonintafena simásuwena 48 minínínkóntáféna séna ení sáwí-imayaa maisuwáúmne súwasa 49 weséꞌo tómbó wénon-kwaasi keáímbá sésa waásiti sáwí-imayaa wémaitiyuwaiwai mindá nóran-kwaasiyaꞌiyo suwaná 50 Ísu minínínkóntáféna séna kentáfé amankúnkúmba ónaꞌa ení sáwí-imayaa maisuwéꞌa kaweꞌá uwánkaumpo aáno úmai enarunkó kaweꞌá ína waaó Ísu siyáiye.

8

Tuwímbai-inimba Ísumbo arááíwakaan-aai.

1 Minkákémbá Ísu naaóꞌ-naoꞌa óraaꞌ-naopimpaꞌe káriꞌ-naopimpaꞌe wénena Maníkó wení waásimo kawáánin-aai ásé-aai simátímaꞌmaena iyáiye. Ísuwe wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi wénuwasa 2 tuwímbai-ininte wénesa miníníntómbá tuwímbai tíꞌa úwana Ísu kaweꞌó uwátínkaron-inimba uwasá tuwímbai tirumpinkémbá sáwí-amutambo maitíyukain-inimba uwaná moórá-inimba Mágátáraa-naopakemba áwíꞌa Máríyaa Ísu wenarumpinkémbá afakaeté-sawi-amutambo maiyáúkon-ininko úwana 3 moórá-ininkon-awiꞌa Yóána awaaikón-áwíꞌa Súsa wemá Érotini naankaꞌó káráwiyowi úwana moórá-ininkon-awiꞌa Súsáana úwasa tuwímbai-ininkwaraꞌa uwasá miyáumai-inimba ésa kentí moparáwímpínkémbá Ísune wení kísau-waasiye túwaꞌnai úmaesa kuráawe.

Moóráwigo ánáuntumbo tuꞌmakáin-aai.

Mátíyu 13:1-23, Mááka 4:1-20

4 Naaóꞌ-naoken-kwaasi sáwífaꞌa Ísumpaꞌa tóso uwaná Ísu simátimena séna 5 moóráwigo ánáuntumba maimaéna kísaufaꞌa wéwena mátuꞌmaraisana tuwímbai-anauntumba aampaꞌá kuwéraisasa waási tasasámpasukaawana numagó fáíꞌnasukaiye. 6 Tuwímbai-anauntumba óntankwaraꞌ-marafimba kuwéna karuwéna anoníyaim-barafaꞌa póna aáénkaraiye. 7 Tuwímbai-anauntumba karaampaꞌá kuwéna kárúraisana karaan-tantáákó fandundupásukaiye. 8 Tuwímbai-anauntumba kaweꞌ-máráfímbá kuwéna karuwéna óraaꞌa éna arambá imái sáwífaꞌ-aramba iyáiye. Ísáán-kwaasi ísámai

kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

9 Súwasa Ísuni kísau-waasi Ísuntafesa minkwáéꞌmáí-ááígóní áwáu sinatá ísáano suwaná 10 Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aaigoni áwáumo simátimunda Maníkó kembiwí imáyáa tímísaꞌa wéisaafo fíꞌon-kwaasi waéꞌmai-aai aantemba wésimatimumpo ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. Awánaambanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe Ísu siyáiye.

11 Ísu simátimena séna minááígóní áwáumo sendá ísáaro. Moóráwigo ánáuntumbo tuꞌmáráínten-úmai Maníkón-aai simátímísana 12 tuwímbai-anauntumbo aampaꞌó kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai ísááwana waántáwanko imáyáa éna Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba íyana sáwí-ampakemba kaweꞌ-ámpáꞌá métínkáífo séna tirumpinkémbá tamaimái úwoifaꞌa wétiyuwaiye. 13 Tuwímbai-anauntumbo óntankwaraꞌ-marafimbo kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai isésa aamoí ombánifo ímba tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá ontáfésa kárikaꞌa timankúnkúmba owaná fíꞌo-fiꞌon-tantaako tisasá miwán-ímáyáá ésa Maníkón-aai ifátukaawe. 14 Tuwímbai-anauntumbo karaampimbó kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai ísáámbanifo marapáꞌ-úmbáí-tántáátáfésa imáyáa úmae nésa ónta-imayaa úmae wénesa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa maénae símae nésa miyán-ímáyáágó Maníkón-aai faráátasuwaisasa ímba Maníkóní kísau wémaewe. 15 Tuwímbai-anauntumbo kaweꞌ-máráfímbó kúmímba waási tirumpintá kúmísasa Maníkón-aai isésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí isésa tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌá ésa fasiꞌámai mésa Maníkóní kísau maésa fíꞌowi wétuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Ómbó kúrakain-aai.

Mááka 4:21-25

16 Ísu simátimena séna ómbó kúraꞌmaraamba ímba aúpáꞌá marésa ímba taare-améndaampaꞌa maránááfo aforaꞌá mósá makéwasa seyaafáꞌnánká naaúmpaꞌo iyíyamba awánánááwe. 17 Miyámó onten-úmai aúpáꞌó wérain-tantaaꞌa seyaafáꞌá aforá paápé ínasa awánánááwe. Kumeupáꞌó wérain-tantaaꞌa aforá paápé ínasa awánánááwe. 18 Ísáán-aai imáyáa úmai kaweꞌán-oro. Maníkón-aaimo ísámaimo kaweꞌó owí Maníkó túwaꞌnai ínasa moórá-aaiwaraꞌa isánááwe. Maníkón-aaimo ímbo ísámai kaweꞌó ésa karoꞌá sésa kaweꞌ-úmai wéisaumne sewí tirumpinkémbá maimaínana ímba wéíniye. Mindásafeꞌa ísáán-aai imáyáa úmai kaweꞌán-oro Ísu siyáiye.

Ísun-anówawe áfárawaisai-taai.

Mátíyu 12:46-50, Mááka 3:31-35

19 Súwasa Ísun-anówawe Ísun-áfárawaisaiye tésa sáwífaꞌ-waasi Ísuwe mésa sisipáá uróntafesa ímba naaúmpaꞌo íyúmba máápata tamérowasa 20 mindáúmpáꞌó méron-kwaasi Ísuntafesa sésa enanówe enáfárawaisaiye embá awánánae sésa máápaꞌa taméraawe suwaná 21 Ísu seyaafáꞌ-wáásísáféna séna Maníkón-aaimo isésa kaweꞌó íyawi kesinówe kesífárawaawin-owe Ísu siyáiye.

Óraa-fiyunda torówanamo Ísu mafaimakáin-aai.

Mátíyu 8:23-27, Mááka 4:35-41

22 Moórá-kanaa Ísu wení kísau-waasiseꞌa nompín-táómpimba íyátena nonkwaaúnkóní menáípáꞌá kónae séna miwíséꞌa kúmba 23 Ísu aún-kwaigurówana minkwaaúmpáꞌá óraa-fiyunda torówana nonkó tufántááfan-éna nompín-táómpimba ówitowasa kúwáfekunafo sésa 24 inkaisésa Ísumba koaúsésa sésa óraakoo puwúnafosaawe suwaná Ísu íyáfasinena fiyúndágonte nonkóntétafena óraaka séna mafáékaiyo súwasarai fiyúndágoe nonkóeꞌa mafáúyana nonkó étuwowana 25 Ísu simátimena séna kentáféꞌa nóra séra ímba timankúnkúmbo onkákéná wéseo súwasa táátafesa ésa keáímbá sésa nóran-kwaasiya isanawá fiyúndágoe nonkóeꞌa wenáái isaíyó sésa tiyáámba ufakésa táátafesa ésa siyáawe.

Sáwí-amutamba arumpinkémbó maisukáin-aai.

Mátíyu 8:28-34, Mááka 5:1-20

26 Simásuwesa mindómpín-táómpimbo kumbá Káríri-marama tínaaempaꞌa wérowana Kégésaa-marama túrampaꞌa wérowasa 27 mimbáráfáꞌó kumbá Ísu mindómpín-táómpinkemba mimbáráfáꞌá kumúwana moóráwigo mindáópakewi Ísumpaꞌa téna wenarumpimbá sáwí-amutamba mérowana póna ayáátáákaꞌa unáánkwátói-iyaimba ména ímba wení naaúmpaꞌo maúmba waásimo utátínkón-ontan-aifaꞌa mérowana 28-29 sáwífa-kanaa misáwí-ámútánkó sáwíꞌa uwánkowasa waási káráwiyesa aíyayaankaꞌa káráꞌumarowana minándá tarátuwena misáwí-ámútánkó áíꞌmaena máásai-marafaꞌa máánkarowana Ísumo túmba awánéna wááꞌa túwana Ísu sáwí-amutankontafena séna auwé kóuwo súwana Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena óraaka séna Ísuwo íyáákamai-Fasiꞌaenkon-ááninko ómpo sínkamonafonifo nóra uwásinkainono súwana 30 Ísu séna enáwíꞌa nááwaꞌono súwana minkwáásígó sáwífa-sawi-amutamba wenarumpimbó mérontafena séna kesúwíꞌa sáwífaꞌnanka úne séna mérowasa 31-32 omápaꞌa sáwífa-poi mésa umá wénowasa minkwáásígó arumpinké-sáwí-ámútántómbá Ísuntafesa óraaka sésa waántáfaꞌa ímba siꞌmaraaó. Mimpóí tirumpintá siꞌmaraaó suwaná miyán-oro súwasa 33 sáwí-amutantomba minkwáásígón-arumpinkemba kárúwesa póí-tirumpimba koférówasa mimpóísómbá seyaafáꞌá ámémpakemba tuwaantantésa nonkwaaúmpímbó kúwáférómba putásowasa 34 póíyaꞌo káráwiyowi awánésa minúwóíyáán-úmai naaópaꞌa wésa kísaufakaꞌo méron-kwaasi mósimatim-besimati uwasá 35 isésa koawánánae sésamo kumbá Ísumpaꞌa kotúwaandu ésa awánomba sáwí-amutamba arumpinkémbó kóun-kwaasigo unáánkwátói úmarena Ísun-aísamaifimba kaweꞌ-úmai mérowasa koawánésa táátafesa uwasá 36 Ísu minkwáásígómbó kaweꞌó uwánkowasamo awánon-aai simátímúwasa 37 isésa áfááraumai táátafesa ésa pósa Kégésaa-marafaken-kwaasi seyaafáꞌnánká Ísuntafesa sésa maambáráfáꞌá ifá siyuwésa kóuwo suwaná nompín-táómpimba íyátowana 38 sáwí-amutambo maisuwón-kwaasigo Ísuntafena óraaka séna eséꞌa kónae súwana ímbanifo 39 ení naaópaꞌa kuré Maníkómó embó kaweꞌó uwánkáín-aai kosimátimiyo súwana Ísumo uwánkon-aai mindáópaꞌa simátímaꞌmaena kuráiye.

Inaamarúgóe aaregónté-taai.

Mátíyu 9:18-26, Mááka 5:21-43

40 Ísu Káríri-waaunkoni menáípákémbá nompín-táómpimba kouweréna túmba sáwífaꞌ-waasi amuꞌmakówana túwasa aamoí uwaná 41-42 moóráwigo ámáán-dankaꞌo káráwiyowin-awiꞌa Yáírási téna Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena óraaka séna kímbora kesiyáámúmba puwíndasafena wéifo tiyé aneꞌá kotaꞌótorenana asófáíno súwana minínáámárúgó sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aatai maisukáin-arasigontafena afowá tasúwana Ísu weséꞌo kúmba sáwífaꞌ-waasi Ísumba úkúresa arááíwaꞌmae kuwaná 43 moórá-ininkomba áíꞌa ún-ininko sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aatai naaeyámba ankówasa ímba kanaaꞌá asófankowana mináíꞌá úwoi wérowana 44 minínínkó sáwífaꞌ-waasifimba Ísumba arááíwaꞌmae wéwena wení unáánkwátói-araiyaꞌa kotaꞌótorowana mindááéyánko éꞌankowana 45 Ísu séna nááwawa kesí unáánkwátóiyaꞌa taꞌótóráínaꞌiyo súwasa seyaafáꞌnánká sésa ímbaniye suwaná Pítaa séna óraakoo sáwífaꞌ-waasi faméꞌmaesamo íyómpimba taꞌótokaawe súwana 46 Ísu séna kempínké-fásíꞌáénkó moóráwigomba kaweꞌó uwánkáímba awánéꞌa séꞌa moóráwigo kesí unáánkwátóiyaꞌa taꞌótokaiye súne súwana 47 minínínkó imáyáa éna ímba aúpáꞌá úmpo éꞌa suwánaraiye-imayaa éna anekembá tataꞌá úwana Ísun-aísamaifimba kífaena seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa wení unáánkwátóiyaꞌo taꞌótorowanamo asófankon-aai simátimuwana 48 Ísu séna kesímánaako kentáfé sé éraiꞌa súwaꞌnai índawin-iye sénda póna áíꞌa

éꞌánkáífo kaweꞌ-úmai waaó Ísu siyáiye.

49 Ísu minááí wésuwasa ámáán-dankaꞌo káráwiyowini naaópaken-kwaasi tésa Yáírásintafesa sésa enayáámúnko pukáifo óraakontafe ténafo simámuwo suwaná 50 Ísu minááí iséna Yáírásintafena séna minááísáfé ímba áákauraumo indá kentáfé amankúnkúmba inaná enayáámúnko kaweꞌ-úmai méíniye Ísu séna kúmba 51 Yáírásini naankóní ewaaꞌá wéna arááíwaꞌmae kun-kwáásísóntáféna maankáꞌ-méwaro séna Pítaane Yónine Yémísine minárásígón-anófoiye tíꞌmaena naaúmpaꞌo iyúmba 52 mindáúmpáꞌó méron-kwaasi óraaꞌ-ifiꞌa wétowana Ísu séna ímba ifiꞌá taaró. Minárásígó ímba pukáifo úwoi aúmá wéraiye súwasa 53 minkwáásísómbá éꞌa pukuráiye-imayaa ésa Ísun-awíyáái uwaná 54 Ísu minárásígón-ayáánkaꞌa taꞌótorena séna inaamarúgóo íyáfasinaao súwana 55 minárásígón-amanko arupimbá túwana minúwóíyáámbá íyáfasinowana Ísu séna tómbá amíyana náíno súwasarai 56 anófoi táátafesarai uyaná Ísu óraaka séna kemó únda-aai ímba simátímékaiyo siyáiye.

9

Ísu wení waási kísauraꞌo tiꞌmákain-aai.

Mátíyu 10:5-15, Mááka 6:7-13

1 Ánaaemba Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi táántowasa tuwaná waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmaeꞌa nóro-fasiꞌaemba tiména tíꞌo índa-waasi asófatinkai-fasiꞌaemba tiména 2 séna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai kowésimatimeꞌa tíꞌo índa-waasi wéasofatinkeꞌa oro séna 3 aampaꞌó wíyamba ímba moórá-tantaaꞌa maimaé koró. Táúmba ímba maimaé wéꞌa tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa tómbá ímba maimaé wéꞌa óntamba ímba maimaé koró. Moórá-mora unáánkwátói timantentén-úmai kuféꞌmae koró. 4 Maníkón-aaimo simátimiyantafeꞌa moórá-naopaꞌo wíyamba naambó timíyaꞌa mindáúmpáꞌ-aantemba méꞌa kentí kísau maimái taiꞌéꞌa mindámbá tuwéꞌa fíꞌon-daopaꞌa koró. 5 Moórá-naopaꞌo wíyasamo ímbo naambó timíyana Maníkó mindáópaken-kwaasi ímba aamoí uwátinkainifo aiyowáíꞌa éꞌa tísamaifakem-baramo uwáéntemba uwáꞌmareꞌa koró Ísu simátimuwasa 6 wení kísau-waasi tuwésa naaóꞌ-naoꞌa wénesa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmae wéwesa tíꞌo ún-kwaasi asófatinkafaꞌa kuráawe.

Éroti Ísun-aaimo ísarain-aai.

Mátíyu 14:1-2, Mááka 6:14-16

7 Ísuni kísaugon-aai símae íyúwana Káríri-marafaken-kawaagon-awiꞌa Éroti minááí iséna óraaꞌ-imayaa uráiye. Ísuntafesa tuwímbai sésa wemá Yóni nombó maitínkaraiwai pukáimpinkemba íyáfasinkaiye suwasá 8 tuwímbai sésa wemá Maníkón-aaimo simátímakaiwain-awiꞌa Íráiyaa pukáimpinkemba íyáfasinena méraiye suwasá tuwímbai sésa wemá naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaawifinkemba moóráwigo pukáimpinkemba íyáfasinkaiye suwaná 9 Éroti miséyááfáꞌ-ááí iséna séna kemá séwánasamo Yónimba anuwarambá kambísówanamo pukáimbanifo minááímó wésemba nááwaꞌiyompo awánánaumne Éroti símae iyáiye.

Sáwífaꞌ-waasi tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 14:13-21, Mááka 6:30-44, Yóni 6:1-13

10 Ísuni aantá-waasi Ísumo timún-kisau maisuwésa wempáꞌá tésa seyaafá-kísáúmó máún-aai simámúwana Ísu miwí aantemba tíꞌmaena Pétésáíta-naopaꞌa komérowasa 11 énifo sáwífaꞌ-waasi isésa arááíwaꞌmae kuwaná Ísu tuwánéna aamoí éna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai simátimena tíꞌo ún-kwaasi asófatinkaraiye.

12 Asófatinkowasa fenómpinkaꞌa wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi Ísumpaꞌa tésa sésa ímbo sáwífaꞌ-waasi méraapaꞌan-ifo fenáíndaraꞌa tiꞌmárénasa ewaaꞌ-náópimpaꞌa wénesa tóné naané saafá oro suwaná 13 Ísu simátimena séna kemá tómbá tíméro súwasa miwí sésa kári-tomba séfataasewara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá wéraifo sáwífaꞌ-waasifimba ímba kanaan-ínífo tómbá koméyánorowa wéseno áísai esa suwasá 14 sáwífaꞌ-waasi 5,000 waai uwasá aarewé iyámpóíye mérowana Ísu wení kísau-waasisafena séna unkwimaꞌmái tuwínkaa tuwinkaaꞌ-úmai 50 50 maraꞌá méraaro simátíméro súwasa 15 isésa miyá uwátínkówana 16 Ísu séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá maisoréna wíyómpaꞌa kararéna Maníkóntáféna súwi simásuwena mintómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa misáwífáꞌ-wáásí tímúwasa 17 seyaafáꞌnánká nowaná tímúꞌa fówasa Ísuni kísau-waasi mintón-ayai sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampimba fáítuwana ówitaraiye.

Pítaa Ísuni áwáumo siyáin-aai.

Mátíyu 16:13-19, Mááka 8:27-29

18 Moórá-kanaa Ísuwe wení kísau-waasiye mérowana Ísu aantemba Maníkómpáꞌá inaí simásuwena tísai ena séna kentáfésa seyaafáꞌnánká nóran-kwaasiyewa wéseo súwasa 19 miwí tuwímbai sésa emá Yóni nombó maitinkáándawi óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawin-awiꞌa Íráiyaa óne sewasá tuwímbai sésa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaandawi pukáandafinkembo íyáfasinkaandawi óne wésewe suwaná 20 Ísu séna kembiwí kentáféꞌa nóran-kwaasiyewa wéseo súwana Pítaa séna Maníkó íyáfasinankaraiwaimba Yúndaa-waasisa wéamuꞌmaraundawisa óne súwana minááí ímba simátíméro Ísu óraaka siyáiye.

Ísu pukéꞌa íyáfasinanaumnemo siyáin-aai.

Mátíyu 16:21-28, Mááka 8:31–9:1

21 Ísu séna minááí ímba simátíméro simásuwena 22 séna kembá waási úrankomba síꞌo índa-iꞌa uwásinkesa Yúndaa-oraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sen-kwáásíyé tínaaemba uwásimesa sínkamiyaꞌa púwóndanifo kaumbo-kánáá maisuwéna Maníkó íyáfasisinkainiye Ísu siyáiye.

23 Ísu seyaafáꞌnánká simátimena séna kembó sirááíwaenae síyawi tirááímo táínda-tantaaꞌa ímba taꞌótóráaro. Kemó púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmaeꞌo kondantembá kembó sirááíwaiyawi umbai-tántááꞌá aasiyaasi-kánáá timíyasa minúmbáí-tántááꞌá úwoi maimaésa sirááíwaenaawe. 24 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai ménaafo kentáfésa ísámai tirááímo táínda-tantaaꞌo tuwésamo puwésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 25 Mararáké-séyááfá-tántááꞌó wémaesamo puwíyambo éna mintántáákó ímba túwaꞌnai íníye. 26 Kesááiwara kenkwáráꞌó tigaemó uwásínkáámba póꞌa ánaaemba kemó marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne. Kemá waási úranko ánaaembo kesí sáwara kesifoní sáwara wíyómpakembo Maníkóní kísau-waasiti sáwaraꞌo marapáꞌó kúmónda miwí sigaé uwátinkanaumne. 27 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Tuwímbai maankáꞌó

méraan-kwaasi ímbo pukénkaꞌa Maníkó wení waásimo kawáánimba awánéꞌa ánaaemba puwónááwe Ísu siyáiye.

Ísu fíꞌon-kuwawaaꞌo faúkáin-aai.

Mátíyu 17:1-13, Mááka 9:2-13

28 Ísu simátimena afakaumboé-noꞌwaanaꞌi miyáumai waéna Pítaane Yónine Yémísine tíꞌmaena inaimó síndasafena omápaꞌa iména 29 inaí wésuwana óiꞌa fíꞌon-oiꞌa faufúwana wení unáánkwátóiyakemba waéníꞌa kéna túgáyáagaya úwasa 30-31 awánomba kaeꞌ-wáásíyáí wíyómpakemba paápé ésarai mindárai-tuwiꞌa Mósesee Íráiyaaeꞌa Yúndaa-waasi tíwáꞌnárai Ísuweꞌa aaí wésuyana wíyómpake-sawaraꞌa wérowarasarai naaófáꞌá Maníkó Ísuntafena séna Yérúsaremufaꞌa puwíníye siyáimba ampáánkáꞌá miyá íníye-aai wésuyasa 32 Pítaaeꞌo méroyan-kwaasi tún-kwaémomba íyáfasinesa Ísuni sámo kaimbá Ísuweꞌa méroyan-kwaasi tuwánomba 33 mindárai Ísumba ímba auwésarai iyóyankaꞌa Pítaa Ísuntafena séna óraakoo maankáꞌó méraundasa kaweꞌá imbá póta wááu-namba kaumbosáámó ondasá moórá endé éta moórá Mósesende éta moórá Íráiyaande éta miyásá ónaumne Pítaa ímba imáyáamo úmba úwoi siyáiye.

34 Miyá wésunkaꞌa ainánkó kuména káátaguwasa táátafesa uwaná 35 ainámpínkémbá aaigó aantemba séna miwá kesáánimba éna kemó íyáfasinankaundawin-ifo wenáái ísáaro 36 súwasa awánomba mindárai wíyómpaꞌa íyúyana Ísu aantemba mérowasa awánomba minkánáá ímba simátimesa minááí úwoi taꞌótokaawe.

Ísu sáwí-amutambo maiyáúkain-aai.

Mátíyu 17:14-21, Mááka 9:14-29

37 Aafáyáaraamba omápakembo kúmúmba Ísumpaꞌa sáwífaꞌnanka tóso uwaná 38 miwífínkémbá moóráwigo óraaka séna óraakoo maawá kímbora kesáánimban-ifo arumbá uwánkaao. 39 Sáwí-amutanko arumpimbá taména wááꞌa téna fameꞌnaameꞌá isaná tanaambá fágufagu wéena áwááyaamba umpufuwéna aigaregó nonkáánéna aíyayaamba kuꞌwisaná miyá úmae wéiyena sáwíꞌa wéuwankaisaꞌa 40 ení kísau-waasisafe séꞌa sáwí-amutamba arumpinkémbá maiyaúwáaro súnasa ímba kanaaꞌá maiyáúkaawe súwana 41 Ísu séna kentí imáyáa kaentaén-ímáyáá isaꞌá kentáféꞌa ímba imáyáa owaná póna sirunkó umbaí wétaifo nóraumai-kanaarara keséꞌa ménaumno simátimena miníyámpóígón-afowantafena séna enáánimba áíꞌmae tiyó Ísu súwana 42 áíꞌmae túwana misáwí-ámútánkó miníyámpóí faméꞌauwowana tanaambá fówana aíyayaamba kuꞌwisaná aigaregó nonkáánúwana Ísu awánéna misáwí-ámútánkóntáféna séna auwé kóuwo séna miníyámpóí kaweꞌá uwánkena afowántáféna séna áíꞌmae waaó súwasa 43 Ísumo miyámó úmba Maníkóní óraa-fasiꞌaemba awánésa seyaafáꞌnánká táátafesa

ésa tiyáámba tóipimba fáákaawe.

Ísu puwínda-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 17:22-23, Mááka 9:30-32

44 Ísu seyaafá-kísáúmó maúmba awánésa táátafesa uwaná wení kísau-waasisafena séna simátíménda táákaꞌa máráaro. Kembá waási úrankomba fíꞌon-kwaasi timíyasa sínkamiya puwónaumne súwasa 45 wemó sún-aaigoni áwáu ímba isésa miwítí imáyáa umbaí tówana minááígóní áwáu aúpáꞌá wérowasa ímba ísámai kaweꞌá ésa áísai ónae sésamo umbá tááꞌa úwasa ímba áísai uráawe.

Nááwa íyáákaiyomo siyáan-aai.

Mátíyu 18:1-5, Mááka 9:33-37

46 Ísuni kísau-waasi mósimesi-aai sésa kentááfínkémbá nááwa íyáákaiyo sésa keáímbá símae kuwaná 47 Ísu miwítí imáyáa iséna moórá-iyampoi áíꞌmai amándáraꞌa ankéna 48 simátimena séna kentáfésa imáyáa ésa iyámpóímo áwaꞌnai onten-úmai wésuwaꞌnai-owe. Súwaꞌnai onten-úmai Maníkó siꞌmákaiwaimba wéawaꞌnai-owe. Kempínkémbá tuwímbai séꞌa kemá káriꞌ-waasi únemo síyawi Maníkó minkwáásísáféna wéiyaakaawe wésiye Ísu siyáiye.

Kentí kísaugomba ímba sáwíꞌo on-aai.

Mááka 9:38-40

49 Súwana Yóni Ísuntafena séna óraakoo moóráwigo wénena sáwí-amutantontafena séna Ísuni fasiꞌaémbó wéraintafe auwé kóuwo simátímapaꞌa wisasá misáwí-ámútámbá kóuraawe. Minkwáásígó ímba kentááfínkén-kwáásín-ifo ímba miyámó indá étuwaaosa siyáumne Yóni súwana 50 Ísu séna ímba tufínankaaro. Kentáásí kísaugomba ímba sáwíꞌo owí úwoisa wésuwaꞌnai-owe Ísu siyáiye.

Sámériyaa-waasi Ísumba ímba naambó ámakaan-aai.

51 Maníkó Ísumba aiyáínana wíyómpaꞌo iyínda-kanaa ampáánká tínena úwana Ísu wenarumpin-ímáyáá éna óraaka séna Yérúsaremu-naopaꞌa kónae séna wéna 52 wení waásisafena kowaíyan-damba kosaafá wéiyaro séna tiꞌmarówasa aifaꞌá Sámériyaa-waasiti naaópaꞌa kuwasá 53 Ísu Yérúsaremu-naopaꞌo wínda-aai isésa tirunkó sáwíꞌa úwasa ímba naambá tímúwasarai 54 wení kísau-waasifinkemba kaeꞌ-wáásíyáí Yémísiye Yóniyeꞌa minááí isésarai sésarai Fasiꞌaénkóo Maníkó wíyómpakemba iyamá tuwáínana kuména minkwáásí kafúkoro-aaimo suyambá wéankaiyo suyaná 55 Ísu méfaerena óraaka séna ímba miyá sekaiyó súwasa 56 mindáópaꞌa tuwésa fíꞌon-daopaꞌa kuráawe.

Ísumba arááíwaenaemo siyáan-aai.

Mátíyu 8:19-22

57 Aampaꞌá wéguwana moóráwigo Ísuntafena séna seyaafáꞌ-náópaꞌo níndafaꞌa eséꞌa nónaumne súwana 58 Ísu minkwáásígómbá simámena séna waankó taaiyaifimbá wáísana numagó ánáamba úmarena wéwaifo kemá waási úranko kumpaápé uráundawi ímba naambá úmakeꞌa wéwaumne séna 59 minkákémbá moóráwigontafena séna sirááíwaꞌmae tiyó súwana séna óraakoo kemá méraanana kesifo puwína utámareꞌa embá arááíwaenaumne súwana 60 Ísu séna ímbanifo kesáái ímbo isésamo pukáan-kwaasiyaambo owí puwíyan-kwaasi utátinkanaafo emá Maníkómó wení waásimo kawáánin-aai simátímaꞌmae wínone súwana 61 moóráwigo Ísuntafena séna óraakoo embá arááíwaenaumpo aifaꞌá kesimááraa siyáámba timéꞌa embó taarááíwaenda kanaawáꞌíyo súwana 62 Ísu séna Maníkóní kísaumo ómbaresa maiyésamo ifátuwesa fíꞌon-imayaamo owí Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa ímba kanaaꞌá kísau maénááwe Ísu siyáiye.

10

Ísu 70 waasi kísaumo tímakain-aai.

1 Ánaaemba Fasiꞌaénkó sáwífaꞌ-waasi 70 waasi íyáfasintinkena kaekaeꞌá uwásuwe wemó wínda-naopimpaꞌa aifaꞌá kónááwe séna 2 Maníkómpáꞌó tíyantafesa wenáái kosimátímaꞌmae koró-ááí simátimena séna kísaufaꞌa sáwífa-tomba áfu karáisasa mintómbó fakaráíyan-kwaasi sesimáí-waasi méraafo kísaugoni afowámpáꞌá inaí síyana kísau-waasi tiꞌmaráínasa mintómbá fakaránááfo koró. 3 Sipisípi-araaꞌa wínana áwáífiyaamo in-íyánkómó intenkáámbó on-kwáásífáꞌá tiꞌmaránaumne. 4 Óntambo inai-inaimó sí-únámbá ímba maimaé wéꞌa tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa tísamai ánáamba ímba maimaé wéꞌa aampaꞌó wéweꞌa ayáátáákaꞌa ímba úwoi-aai símae wéꞌa 5 moórá-naumpaꞌo iyé séꞌa faru úmai méraiyataao seró. 6 Síyana faru úmaimo méraindawimo éna mifárú-ááí wempímbá wéínifo ímba faru úmai méraindawimo éna mifárú-ááígó kouweréna kembiwífáꞌá tíníye. 7 Kísaumo maíyawi méyámbó máéntafeꞌa timínda-naumpaꞌa iméꞌa timíyan-tomba nánááwe. Ímba fíꞌon-daumpimpaꞌo níyamba timíyan-daumpaꞌ-aantemba iméraaro. 8 Moórá-naopaꞌo wíyamba naambá timésa tómbá timésa íyaꞌo wéneꞌa 9 mindáópaꞌo tíꞌo índa-waasi asófatinkeꞌa simátime séꞌa Maníkó wení waásimo kawáánínda-kanaa kempáꞌá kárikaꞌa tíníye simátíméro. 10 Moórá-naopaꞌo wíyambo naambá ímbo timíyaꞌa aampaꞌá wéweꞌa aforaꞌá simátime séꞌa 11 kentí naaópakem-bara sísamaifakenta uwátuwaundasa Maníkó kembiwí ímba aamoí uwátínkáíntafeta aiyowáíꞌa úmai aráátimune. Ísáaro. Maníkó wení waási kawáámó índa-kanaa ampáánkáꞌá tínena isaꞌá tínaaemba uwámewe simátíméro. 12 Simátime súne. Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai índa-kanaa tínda naaófáꞌá Sóndómu-naopaꞌo méron-kwaasi sáwí-waasi sáwí-meyamba timínífo kembiwímó tínaaembo uwátimiyan-kwaasi sáwí-meyamba áfááraumai timíníye Ísu siyáiye.

Ímba aaimó ísaraan-aai.

Mátíyu 11:20-24

13 Ísu simátimena séna Kórási-naopaken-kwaasiye Pétésáíta-naopaken-kwaasiye káráwiyoro. Naaófáꞌá Táyaa-naopaken-kwaasiye Sáíndóni-naopaken-kwaasiye Maníkón-aaimo ímbo ísaraawifimbo fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaraan-kisaumo maéwándamo awánarekaa kentí sáwí-awau tukáawisino. Sáwí-awau tuwésamo úwoi-unankwatoimo úmaesamo kanamó aꞌmakáankakaa Maníkó tuwánaraisino. 14 Mindásafeꞌo simátíménda ísáaro. Maarán-ímáyáá wéeꞌa Maníkó waási méraawini áwáusafena tísai índa-kanaamo tínda Maníkó Táyaa-naopaken-kwaasiye Sáíndóni-naopaken-kwaasiye sáwí-meyamba óraaꞌa timíníye-imayaa wéowe. Énifo kentí sáwí-meyanko minkáéꞌ-náópakewiti sáwí-meyankomba íyáákamai-sawi-meyamba timíníye. 15 Kápaneamu-naopaken-kwaasisono. Kentúwíꞌa mósá maré séꞌa wíyómpaꞌa iyónaumne sembánifo púwón-aempaꞌa kónááwe Ísu simásuwena 16 wení kísau-waasisafena simátimena séna kentáái ísámai kaweꞌó owí miyámó ombá kesáái ísámai kaweꞌá wéofo tínaaembo uwátínkááwi kenkwáráꞌá miyá wéowe. Tínaaembo uwásínkááwi miyámó ombá siꞌmákaiwainkwaraꞌa miyá wéowe Ísu siyáiye.

70 waasimo kouwékáan-aai.

17 Ísu súwasa minkwáásí 70 waasi isésa wété urésa Ísumpaꞌa tóso ésa aamoí tauwánkesa sésa Fasiꞌaénkóo sáwí-amutantontafe séta Ísun-awikaꞌa súmpo tiyuwé kóro súnasasa isésa kóuraawe suwaná 18 Ísu séna miyá owaná wíyómpakembo aafáyáumo tóráíntemba wíyómpakemba waántáwankombo maisukáimba awánaraumne. 19 Simátíménda ísáaro. Fasiꞌaémbá timúna póꞌa waaifainkómó fáíndamo éꞌa ímba puwíyana áwáífiyaamo índa-ufonkwankomo fáíndamo éꞌa ímba puwónááwe. Tímakaunda-fasiꞌaenko waántáwankoni fasiꞌaénkómbá íyáákaimba póna ímba seyaafá-tántáákó sáwíꞌa uwátinkainiye. 20 Sáwí-amutantomba kentáái isésa kóuraantafeꞌa ímba aamoín-ofo Maníkó wíyómpaꞌa aúfáífimba kentúwíꞌo agaimakáintafeꞌa aamoín-oro Ísu siyáiye.

Ísu Maníkón-áwíꞌo mósá makáin-aai.

Mátíyu 11:25-27, Mátíyu 13:16-17

21 Minkánáá Maníkóní Ufaen-ámútánkó Ísumba imáyáa amúwana arunkó kaweꞌá úwana séna kesifóo wíyómpaꞌwara mararáꞌwáráꞌó káráwiyaandawi óne. Seyaafá-tántááꞌá isáúmne sen-kwáásí ímba simátime úwoi-waasi simátime miyámó íyantafena ánkáísaꞌa póꞌa enáwíꞌa mósá maráúmne Ísu Maníkóntáféna simásuwena 22 simátimena séna kesifo seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyuwo séna símakaiye. Seyaafáꞌnánká kesí áwáu ímba suwánaraafo kemá kesifoní áwáugo únana póna kesí áwáu suwánaraiye. Seyaafáꞌnánká kesifoní áwáu ímba awánaraafo kesifombá póꞌa keyáá wení áwáu awánaraumne. Kesifoní áwáumo aráátimundawi wéawanaawe Ísu siyáiye.

23 Ísu simátimena méwaerena wení kísau-waasisafena aantemba séna awánaafo tirunkó kaweꞌá ínaꞌa méraaro. 24 Simátime súne. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowiye óraaꞌ-waasiye kembiwímó wéunda-kisau awánaanten-úmai awánánae sésa umbá ímba awánaraawe. Miwí kembiwímó wéisaanten-úmai isánae sésa umbá ímba ísaraawe Ísu wení kísau-waasisafena siyáiye.

Sámériyaafakewi namuro-wáásímó áwaꞌnai uráin-aai.

25 Moórá-kanaa Ísu wenáái wésimatimuwana moóráwigo ámáámbo kaweꞌ-úmaimo isówi Ísumpaꞌa téna áísai úmai Ísumba isánae séna óraakoo nóra úmaiya aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumno súwana 26 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífimbo awánáánda minááísáfé nóran-imayaawa ónó súwana 27 minkwáásígó séna Maníkón-aai aúfáífinken-aaigo séna kentiruné kentí imáyáawe kentí fasiꞌaéné Maníkómpáꞌá kentí Fasiꞌaénkómbá áméro séna kesáfé-ímáyáámó ontembá kentí waási-imayaawaraꞌa oro siyáiye súwana 28 Ísu séna éraiꞌa sémpo miyámó é aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ínone Ísu siyáiye.

29 Súwana minkwáásígó imáyáa éna fíꞌon-kwaasi suwánésa kaweꞌ-wáásín-iye síwae séna Ísuntafena séna kesí waási nááwaꞌiyo súwana 30 Ísu séna simátíménda isaaó. Moóráwigo Yúndaa-waasi Yérúsaremu-naopakemba Yéríko-naopaꞌa kónae séna aampaꞌó wimbá umén-kwáásí taꞌótokesa wení unáánkwátói awáꞌmaesa tufúꞌmárááwana puwíndasafena aampaꞌá méraisana 31 moóráwigo Maníkóntáfénamo ísámai póímo tufúꞌmai agáíwai minámpáꞌó wimbá aanawáísáfaꞌa méraisana kóawanena moórá-aanawaisafaꞌa kóyáákaisana 32 moóráwigo Rífáin-anaankakewi ámáán-daumpaꞌa kísaumo máíwai minámpáꞌó wimbá aanawáísáfaꞌa méraisana wení ewaaꞌá wéna kóawanena moórá-aanawaisafaꞌa úwoi kóyáákaisana 33 moóráwigo Sámériyaafaken-kwaasi miwí Yúndaa-waasiti namuro-wáásífínkémbá moóráwigo minámpáꞌó wimbá koawánéna arumbá uwánkena 34 wení ewaaꞌá koména masawémba ándá-aran-donkwara úmai afifimbá aꞌankéna asáá uwánkena mósá farámbai wení tónki-poifimba ankéna áíꞌmaena wááumo ten-kwáásímó wáén-daumpaꞌa móankarena káráwiyena 35 íyáfasinena aafáyáaraꞌa mindánkón-afowámbá kae-kánáá-kísáúgóní óntamba aména séna kaweꞌ-úmai káráwiye wenaneꞌó túwénda-ontambo éꞌa ke téꞌa anondáá embá mááméno simásuwena kóuraiye Ísu simásuwena 36-37 nóra úmaisaawa aúíꞌa úmaisa maéꞌmaeꞌa ónaumno súwaintafena Ísu áísai ena séna umén-kwáásímó tufúkáan-kwaasigoni waási minkáúmbó-wáásífínkémbá nááwaꞌiyo Ísu súwana minkwáásígó séna arumbá uwánkena áwaꞌnai uráiwai wení waásin-iye súwana Ísu séna wemó intembá komé miyá ínone Ísu siyáiye.

Máátaante Máríyaante-taai.

38 Ísu wení kísau-waasiseꞌa aampaꞌó kúmba moórá-ininkon-awiꞌa Máátaamo méron-daopaꞌa kúwana Ísuntafena séna kesí naaúmpaꞌa tómbá imandaaó súwana 39 iména aaí wésuwana minínínkón-áúnkon-awiꞌa Máríyaa Ísuntafena óraaꞌ-waasin-iye-imayaa éna aísamaifimba taména wenáái wéisowana 40 Mááta seyaafá-tómbá wéagaena óraa-kisau wémaena óraaꞌ-imayaa éna Ísumpaꞌa téna séna Fasiꞌaénkóo kesúnko ímba súwaꞌnai isaꞌá keyáá óraa-kisau wémaumpo kentáfé ína imáyáa ónó. Simámínana tasúwaꞌnai íno súwana 41 Ísu arumbá uwánkena séna Máátaao sáwífa-tantaaꞌa óraaꞌ-imayaa ónana enarunkó umbaí wétaifo 42 kesááimo ísáámba mindá óraa-tantaaꞌa póna mindásafena Máríyaa méraifo ímba ifátuweꞌa aiꞌmáráanana wíníye Ísu siyáiye.

11

Maníkómpáꞌó inaimó sen-ááí.

Mátíyu 6:9-15, Mátíyu 7:7-11

1 Ísu moórá-kanaa Maníkómpáꞌá inaí wésuwasa wení kísau-waasi mérowana Ísu simásuwowana wení waásifinkemba moóráwigo séna Fasiꞌaénkóo Yóni nombó maitínkáíwai wení kísau-waasi simátímísasa Maníkómpáꞌó inaimó sentembá kentáá simásímínata Maníkómpátá inaí senó súwana 2 Ísu séna Maníkómpáꞌó inaimó síyamba maará seró.

Kentáásifowao enáwíꞌo íyáákarain-awita mósá maráúmne. Ení nombaragó seyaafá moórá-mora-waasi tirumpimbá kumíno. 3 Káfé-kanaa-tomba kentáá simiyó. 4 Waásimo aoisaambó uwásinkaiyata anondáá ínta miyásá uwátinketa miwítí aoisaambá maitiyúwáana miyáumaisa kentáásí aoisaambá maisiyuwaaó.

Sáwí-yantaapinkembo kentáá maꞌmáímo awánáíndasafenamo ínamo e wasiyuwaaó.

Miyán-ááí Maníkómpáꞌá seró Ísu siyáiye.

5-6 Ísu simásuwena simátimena séna moórá ení waásigo némpakemba nóꞌwaan-afufumba tína ímba tómbá maké ení waásigoni ontafáꞌá wée áísai e sé kesí waásigo némpakembo timbá ímba tómbá makáunana úwoi méraifo tómbá símínaꞌa mááméno sínana 7 wení naaúmpakemba séna ontá wisuwéta kesí aare-iyámpóíseta súsá waiguráumpo ímba íyáfasineꞌa aménaumpo kóuwo síníye. 8 Kesí waási póꞌa aménaumne-imayaamo ímbo ínanamo éna ayáátáákaꞌa minááí wésinana ímba aigaé ínana minááí wésindasafena íyáfasinena amíníye. 9 Miyáráán-úmai simátime súne. Maníkómpáꞌó inaimó sembá áísai úmae iyíyana timíníye. Áántamae iyíyana kentáái isáíníye. Saafá úmae iyíyana Maníkó aráátiminiye. 10 Áísai íyanamo éna Maníkó timíníye. Áántewanamo éna Maníkó kentáái isáíníye. Saafá íyanamo éna Maníkó aráátiminiye. 11 Kembiwí iyámpóíwaraꞌ-waasi kentáánintombo mófááꞌa simiyómó síyaꞌo éꞌa ímba iyaankafayaambá timénááwe. 12 Kokóri-auma simiyómó síyaꞌo éꞌa ímba íyoiyoimba timénááwe. 13 Énifo sáwí-waasin-ofo kentáánintomba kawe-tántááꞌá wétimefo wíyómpakemba kentáásifowa kaweꞌ-aantembo iwáí póna ení Ufaen-ámútámbá simiyómó síyawi Maníkó wení Ufaen-ámútámbá timíníye Ísu siyáiye.

Ísunte Píyésepurinte-taai.

Mátíyu 12:22-30, Mááka 3:20-27

14 Moóráwigo wenarumpimbá sáwí-amutamba mérowana póna minkwáásígó ímba aaí wésuwana Ísu maiyauwówana kóúwana minkwáásígó aaí súwasa sáwífaꞌnanka awánésa táátafesa uwasá 15 tuwímbai sésa sáwí-amutantonti kawáágón-áwíꞌa Píyésepuri fasiꞌaémbá ámísana tokéna póna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiye suwasá 16 tuwímbai Ísumo sáwí-aaimo sínda isánae sésa éraira Maníkómpákéná kunkáanai ímbo awánáúnda-kisau maínata awánaano suwaná 17 Ísu miwímó un-ímáyáá iséna simátimena séna moórá-andamo tiyésamo ésa tuwínkaaꞌ-urésa ímba fasiꞌámai méranaawe. Moórá-akumba aaimó tuwíntáán-akumba pósa tuwínkaaꞌ-urésa ímba fasiꞌámai méranaawe. 18 Waántáwankoni waásimo tiyésamo tuwínkaaꞌ-ésamo ésa ímba fasiꞌámai méranaawe. Kentáféꞌo sembá Píyésepuri fasiꞌaémbá ámísana tokéna póna sáwí-amutamba wémaitiyuwaiyemo sembá 19 énifo Píyésepurini fasiꞌaénkáꞌó sáwí-amutambo wémaitiyuwaundarakaa kentí waásiwaraꞌa Píyésepurini fasiꞌaénkáꞌá sáwí-amutamba maitiyúwáísino. Miyán-ááímó síyasamo ésa kentí waási karoꞌá sewé sénááwe. 20 Énifo kemá Maníkóní fasiꞌaénkáꞌá sáwí-amutambo maitiyuwáúndasafena Maníkóní fasiꞌaémbá kempímbá paápé isaꞌá wéawanaawe.

21 Moórá-aai imáyáan-oro. Fasiꞌaén-kwáásígó

paroí tokéna wení naakaꞌá káráwiyaisana wení moparáwímbá kaweꞌ-úmai wéraifo 22 moóráwigo wení fasiꞌaémbó íyáákaraiwai téna tatufúꞌmai wení paroí fasiꞌámaimo taꞌótokaim-paroi tatafiyéna wení moparáwímbá tatafíyena tuwín-timakaiye.

23 Kembá ímba súwaꞌnai esa kesí namuro-wáásíyáámbá owe. Ímba súwaꞌnai esa waási túwaandu úmai símémba wété uwáguraawe

Ísu siyáiye.

Sáwí-amutanko kouwékáin-aai.

Mátíyu 12:43-45

24 Ísu simátimena moórá-aai séna waási arumpinkémbá sáwí-amutanko auwéna máásai-marafaꞌa nombá ímbo wéraipaꞌa kowénena séna nááfara ménaumno séna saafá uwááena séna tauweréꞌa kesí naambá waásigon-arumpimba póꞌa koménaumne simásuwena 25 téna taawánaimba mindánkómbá kankambá wiyúꞌmai kaweꞌá uwásukaisana taawánéna 26 tauweréna afakaeté-sawi-amutamba miwítí sáwí-kisau óraaꞌo uráawi tíꞌmaena minkwáásígón-arumpimba taméraawana moórá-sawi-amutanko arumpimbá méraisana minkwáásígó sáwíꞌa úmai méraisasa ánaaemba sáwífa-sawi-amutamba méraawana wemá óraa-sawiꞌa úmai méraiye Ísu siyáiye.

Éraiꞌa tirunkó kaweꞌá wéin-aai.

27 Ísu minááí simátimuwana sáwífaꞌ-waasifinkemba moórá-ininko Ísuntafena óraaka séna enanó embá maꞌánkarena náámbo ámakaiwaimba Maníkó kaweꞌá uwánkaraiye súwana 28 Ísu séna éraiꞌa sémpo Maníkó wenáái ísámai kaweꞌó owímá óraa-kaweꞌa wéuwatinkaiye Ísu siyáiye.

Ímbo awánáúnda-kisau mauwó siyáan-aai.

Mátíyu 12:38-42, Mááka 8:12

29 Súwasa sáwífaꞌ-waasi Ísumpaꞌa tóso uwaná simátimena séna káféꞌo méraan-kwaasi sáwí-waasin-owe kentáféꞌa wésemba Maníkómó aiꞌmákainamo e ímbo awánáúnda-kisau maínata awánaanomo sembá naaófáꞌá Maníkó Yónaambo uráintemba kembá miyá ínífo minááí imáyáan-oro. 30 Naaófáꞌá Nínéfa-naopaken-kwaasi Yónaa uráintafesa Maníkó aiꞌmákaiyemo siyáantemba kemó ondá awánéꞌa Maníkó aiꞌmákaiye sénááwe. 31 Naaófáꞌá Yúndaa-waasiyaꞌa káráwiyowin-awiꞌa Soromoní kaweꞌ-ímáyááfínkémbá aaí wésimatimuwana moórá-ininko némpaken-kawaa-ininko Soromonin-áái koisánae séna wémena kuráiye. Káféꞌa kemá Soromonimbó íyáákaraundawi méraunaꞌa kesáái ímba ísáámba póna ánaaemba Maníkó waásimo méraawini áwáusafenamo tísai índa-kanaamo tínda minínínkó kembiwí aaifimbá maitinkéna séna kemá némpakemba Soromonin-áái taísaraumpo Soromonimbó íyáákaraiwai kempáꞌá mérowaꞌa wenááimo ísááraamba ímba ísaraawe síníye. 32 Naaófáꞌá Yónaa Nínéfa-naopaꞌa Maníkón-aai kosimátimuwasa isésa sáwí-awau tuwésa Maníkón-aai ísaraawe. Káféꞌa Yónaambo íyáákaraundawi méraunaꞌa kesáái ímba ísáámba póna ánaaemba Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai índa-kanaamo tínda Nínéfa-naopaken-kwaasi kembiwí aaifimbá maitinkésa sésa Yónaa-aai iséta sáwí-awausa tukáundasaanifo Yónaambo íyáákaraiwai kentí naaópaꞌa mérowaꞌa wenáái iséꞌo sáwí-awau túwááraamba ímba tukáawe Nínéfa-naopaken-kwaasi sénááwe Ísu siyáiye.

Túranko kentí imáyáafimbo sámo kain-ááí.

Mátíyu 5:15, Mátíyu 6:22-23

33 Ómbó kúraꞌmaresa ímba aúpáꞌó maráíyamba aforaꞌá makéwasa naaúmpaꞌo iyíyawi awánánááwe. 34 Miyáumai túranko kentí imáyáafimbo sámo kain-tántááꞌán-iye. Túrankomo kaweꞌ-úmaimo awánáínanamo éna seyaafáꞌ-ímáyáá sáma káínífo túrankomo ímbo kaweꞌ-úmaimo awánáínanamo éna seyaafáꞌ-ímáyáá tuwinkáíníye. 35 Kentí sámo kain-tántááꞌá túnkwifainifo kentúraꞌa káráwimai kaweꞌán-oro. 36 Kentí imáyáago ímba kumeuꞌó índa seyaafáꞌá sámo wégaimba ónkómó sámo kátínkáíntemba póna kentí imáyáago kentúraꞌa sáma kátinkainiye

Ísu siyáiye.

Ámáán-kawaa-waasi sáwíꞌa owémó siyáin-aai.

Mátíyu 23:1-36, Mááka 12:38-40, Rúku 20:45-47

37 Ísu minááí simátimuwana moóráwigo ámáán-kawaa-waasigo Ísumpaꞌa téna séna kesí naaúmpaꞌa tómbá imandaaó súwana tómbó náíndasafena iména 38 ímba ayáámba non-kwiyéna tómbá nówana minkwáásígó awánéna áátafena éna imáyáa úwana 39 Fasiꞌaénkó awánéna simámena séna kemá ámáán-kawaa-waasi anaféúné táúfaꞌe paákáꞌ-aantemba wénon-kwiyofo andáámpáꞌá sáwíꞌa uráisaꞌa túraniyamba éꞌa sáwíꞌa wéowe. 40 Sáwí-imayaawaraꞌ-waasi méraawe. Maníkó paáká-tántááꞌá éna andáámpá-tántááꞌé imáyáawe mindáwaraꞌa uráiye. 41 Kentí imáyáamo arupíse éꞌo kemó makén-tantaaꞌo ímbo makén-kwaasi timéꞌo éꞌa kentí imáyáago

kaweꞌá íníye.

42 Kemá ámáán-kawaa-waasi kentí kísaufakemba kári-tonkwaraꞌa tuwínkaaꞌ-úmai siyáánkai makéꞌa moórá Maníkómbá améꞌa kaweꞌá éꞌa miyán-ámáámbá ísámae wéiyofo óraaꞌ-amaamba ifáꞌá tuwé póꞌa Maníkómbá ímba imáyáa wéameꞌa óntan-iyain-kwaasi sáwíꞌo uwátínkáántafeꞌa káráwiyoro. 43 Kemá ámáán-kawaa-waasi ámáán-daumpaꞌa iméꞌa kaweꞌ-áémpáꞌá waási túrankaꞌo iméraamba tiráái wétaiye. Marupáꞌó iméraawasa waási tuwánésa kaweꞌ-ááímó sembá tiráái wétaifo kentúraꞌa káráwiyoro. 44 Waásimo maipímbó utámakaawanamo kawááꞌisasamo waási ímbo awánaantemba kentirumpimbá miyá isaꞌá sáwíꞌa owasá waási ímba wétuwanaafo káráwiyoro Ísu siyáiye.

45 Ísu simátimuwana moóráwigo ámáámbo sún-kwaasigo Ísuntafena séna miyámó sénda kentááwáráꞌá símai sáwíta uwásinkaane súwana 46 Ísu séna kemá ámáámbo sen-kwáásí kemó ámáámbo simátímén-aaigo umbaí tíyáísaꞌa minááí ímba wétuwaꞌnai-ofo káráwiyoro. 47-48 Kentíwáꞌná Maníkón-aaimo simátímakowi tínkamuwasa púwúwaꞌa utámakaapaꞌa toꞌwaaí wéowe. Naaófáꞌá kentíwáꞌnámo uráantafeꞌa kaweꞌá uráawe séꞌa utámakaapaꞌa toꞌwaaí wéofo káráwiyoro. 49 Naaófáꞌá Maníkó kaweꞌ-ímáyááfínkémbá séna kesááimo simátimiyawiye aráátimiyawiye tiꞌmáráanasa miwífímbá wéniyasa tuwímbai sáwíꞌa uwátinkesa tuwímbai tínkamiyasa puwónááwe Maníkómó siyáimba minááí paápé uráiye. 50 Naaófáꞌwárá afufumpinkwárá ánaaenkwaraꞌa Maníkón-aaimo simátímakowi tínkamuwasa pukáantafena póna misáwíꞌó uráawin-anondaa-meyamba káféꞌo méraan-kwaasifaꞌa tíníye. 51 Aifaꞌó tufúwanamo pukáin-kwaasigon-awiꞌa Éperi ánaaemba moóráwigon-awiꞌa Sékáráíya óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa mérowana moórá-aempaꞌa Maníkóntáfésa ísámaimo póí tufúꞌmaimo agáún-ontan-taare wérowana moórá-aempaꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáágó aantembo iyún-onta wérowana afufumpimbá Sékáráíya imérowasa tufúwana pukáiye. Minkáéꞌ-wáásítí afufumpimbó kárúraan-kwaasi tínkamuwasa pukáawiwaraꞌa miwítí sáwí-meyamba káféꞌo méraan-kwaasi maénááwe. 52 Kemó ámáámbo sen-kwáásí éraiꞌ-aai ímbo aúpáꞌó tukáankakaa minááí ísámai kaweꞌá owisinó. Kemá ímba ísámai kaweꞌá ombá fíꞌon-kwaasiti aambá fáíkaafo káráwiyoro Ísu siyáiye.

53 Ísu minááí simátimena máápaꞌa kumúwasa ámáámbo sun-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye tirumpimbá aaisambá aéésa fíꞌo-fiꞌon-tantaatafesa

áísai úmai ísáananamo 54 aaimó kaentaén-ááímó sínaꞌo éꞌa aaifimbá maenkánae sésa áísai uráawe.

12

Ímba kaumbo-kaeꞌ-ááí serómó siyáin-aai.

Mátíyu 10:26-27

1 Minkánáá áfááraumai sáwífaꞌ-waasi túwaandu ésa sisipáá uwaná Ísu wení kísau-waasi simátimena séna ámáán-kawaa-waasi kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásíyáámbá ofó ímba miyáumai méraaro. Intóráín-tantaaꞌa kári-tantaaꞌa moórá-tonkon-awiꞌa péréti mimpímbá márááwana intoréna óraaꞌo intembá ámáán-kawaa-waasiti sáwí-aai miyá wéifo kempímbá misáwí-ááígó óraaꞌa tifáínifo kentúraꞌa káráwiyoro. 2 Aúpáꞌó wérain-tantaaꞌa seyaafáꞌá aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. Kumeupáꞌó wérain-tantaaꞌa aforaꞌá paápé ínasa awánánááwe. 3 Nóꞌwaambo siyáan-aai sán-káíndaraꞌa síyasa isánááwe. Aúpáꞌó siyáan-aai seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa síyasa isánááwe Ísu siyáiye.

Moóráwigon-aaroi inkáísóromo siyáin-aai.

Mátíyu 10:28-31

4 Ísu simátimena séna kesí waási simátíménda ísáaro. Tuwímbai tínkamiyaꞌa puwónááfo moórá sáwíꞌo uwátinkai-tantaaꞌa ímba wéraifo ímba miwísáféꞌa inkáísóro. 5 Kemá simátime súne. Maníkó méraifo wenáároi inkáísóro. Wemó tínkaminaꞌo puwíyambo éna kanaaꞌá ónkaifaꞌa mátiyuwainiye. Minááí Maníkóntáféꞌa inkáísóro-aai súne Ísu siyáiye.

6 Ísu simátimena séna káriꞌa téntémpaaran-dumama séfataase-numama káriꞌ-ontankakemba kae-tóyáráán-óntánkákémbá wémeyanofo Maníkó kíyaan-dumama ímbo awinkaiwáí póna awánaraiye. 7 Numamá kári-tantaaꞌo awánaiwai póna waási óraa-tantaaꞌan-ofo ímba tááꞌa íno. Kentiꞌnóntáu toráúsíwain-ifo ímba tááꞌa íno Ísu siyáiye.

Ísun-awiꞌa aforatáámó senda-ááí.

Mátíyu 10:32-33, Mátíyu 12:32, Mátíyu 10:19-20

8 Ísu simátimena séna simátime súne. Seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa kentáfésa sésa Maníkó aiꞌmáráísana kunkáiwai kesí óraakon-iye síyawisafeꞌa kemá waási úranko Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi túranka séꞌa kesí waásin-owe sénaumne. 9 Énifo waási túrankaꞌa kembá tínaaembo uwásimiyawisafeꞌa kemá Maníkóní kísau-waasi túrankaꞌa sínaaemba uwátimenaumne. 10 Kembá waási úrankomba símai sáwíꞌo uwásinkaiyamba mindá Maníkó maitiyuwáínífo Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá símai sáwíꞌo uwánkaiyamba mindá Maníkó ímba maitiyuwáínana miwíséꞌa waéꞌwaeꞌa íníye. 11 Kesí waási-iꞌo ontáfésa taꞌótoꞌmai tíꞌmaesamo óraaꞌ-waasiye ámáán-kawaa-waasiye túrankaꞌo mátínkaresamo aaifimbá maitínkéwaꞌo éꞌa nóran-aaimo síyamba ímba tááꞌa ínana 12 Maníkóní ámútanko síyan-aai úwoi tááka tinkáínaꞌa sénááwe Ísu siyáiye.

Óntawaraꞌ-waasigo sáwí-imayaamo uráin-aai.

13 Súwana sáwífaꞌ-waasifinkemba moóráwigo Ísuntafena séna óraakoo kesifo púwísana kesuwaá seyaafá-tántááꞌá maiyéna ímba tuwímbai wésimifo emá sinaná tuwímbai násimino súwana 14 Ísu séna kesí waásiyo minááí ímba kosénaumpo keáfáráwáíti moparáwímbá ímba tuwín-timenaumne simámena 15 seyaafáꞌ-wáásísáféna séna waási kaweꞌ-úmaimo méraawiti áwáu ímba sáwífaꞌ-moparawimba makáafo moparáwímbá maénae sémeꞌa máéfainifo kentúraꞌa káráwiyoro Ísu siyáiye.

16 Simásuwena moórá-aai simátimena séna moóráwigo sáwífaꞌ-moparawimbo makáindawi wení kísaufaꞌa sáwífa-tomba wéraisana 17 wenarumpin-ímáyáá éna sáwífa-tombo fákáꞌmaimo máráanda-namba ímba wéraifo nóra ónaumno. 18 Miyámó éꞌa tómbó makáunda-namba tawísíyeꞌa óraaꞌ-namba úmareꞌa mimpímbá seyaafá-tómbá fákáꞌmareꞌa kesí moparáwínkwáráꞌá maránaumne. 19 Miyámó éꞌo éꞌa kesáfé séꞌa seyaafá-tántááꞌá ímbo aáfáán-túwáanda tóné noné námae iyéꞌa ayáátáákaꞌa úwoi méꞌa onaná sirunkó kaweꞌá ínaꞌa ménaumne sisaná 20 Maníkó simámena séna sáwíꞌo úmaemo iyónda-waasigo óne. Káféꞌ-noꞌwaamba puwéma esáfémo makáanda-moparawimba túwénana nááwa máíníyo Maníkó siyáiye. 21 Marapáꞌá kesáfé-mópáráwín-aantembo makáiyawi miyán-kwáásín-ofo marapá-tántááꞌ-aantemba marésa Maníkómpákén-tántááꞌá ímba makáawe Ísu siyáiye.

Maníkómpáꞌá imáyáa áméron-aai.

Mátíyu 6:25-34

22 Ísu minááí simátimena wení kísau-waasisafena séna simátimeꞌa súne. Miyáráán-úmai méraamba ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa tómbó náíyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa kentúraꞌo unáánkwátóimo íyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. 23 Tómbó náíyamba úwoisambanifo waásimo méraamba óraa-tantaaꞌan-iye. Unáánkwátóimo íyamba úwoisambanifo waási túma óraa-tantaaꞌan-iye. 24 Numagómpáꞌá imáyáan-oro. Numagó ímba kísau éna tómbá fákáꞌmai naaúmpaꞌa makéna wénaifo Maníkó miwítí tómbá tímísasa wénaawe. Maníkón-aúrankaꞌa numamá kári-tantaaꞌan-ifo waási óraa-tantaaꞌa póna kentí tómbó éna timíníye. 25 Kembiwímó óraaꞌ-imayaamo éꞌo éꞌa kemó maíyan-kanaa ímba kanaaꞌá ayáátáákaꞌa méranaawe. 26 Mindá kári-tantaaꞌa isaꞌá ímba kanaaꞌó íyamba póꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaatafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. 27 Waiwandáánkáꞌá imáyáan-oro. Waiwandáánkó ímba kísau éna ímba wení unáánkwátói makáifo simátimeꞌa súne. Naaófáꞌá Yúndaa-waasiti óraakon-awiꞌa Soromoní sáwífaꞌ-unankwatoiye koꞌnaariríyé makówi úwasa waási awánésa kaweꞌán-iye sumbánifo waiwandáán-aramba awánésa óraa-kaweꞌan-iye wésewe. 28 Ufáꞌá koꞌnaarirí-tántááꞌé séna waiwandáámbá Maníkó makáiye. Umá ímba waéꞌwaeꞌa ínífo káféꞌa ínasa aafáyáa waási agaisuwáíyamba Maníkó mintántááꞌá imáyáa éna koꞌnaarirí-tántááꞌá makáiye. Miyáumai Maníkó waásisafena imáyáa éna kentí unáánkwátói timínífo kembiwí maarán-ááí ímbo seráámbá Maníkó ímba kanaaꞌá wésuwaꞌnai-iwain-iye wésewe. 29 Maníkó wétuwaꞌnai-imba póꞌa tóné nonémó náíyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. 30 Moórá-mora-marafaken-kwaasi Maníkón-aai ímbo ísáán-kwaasi tóné nonémó náíyantafesa óraaꞌ-imayaa wéowe. Tóné nonémó ímbo néꞌo éꞌa púwófo séna kentifo imáyáa éna wétimifo ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa 31 Maníkó wení waásimo kawáánintafeꞌa imáyáa íyana mintántááꞌá timíníye Ísu siyáiye.

Wíyómpaken-kawe-tantaakon-aai.

Mátíyu 6:19-21

32 Ísu simátimena wení kísau-waasisafena séna kembó sirááíwáéwi káráwiyaumne. Kentáásifowamo simbá kesí waásimo kawáánonda kembiwíwáráꞌá kawáánónááwe. Miyá íyana kesirunkó kaweꞌá íníye simbá póna ímba tááꞌa íno. 33 Kentí moparáwímbá wétimeꞌa méyámbá maiyéꞌa ímbo makén-kwaasi tíméro. Miyámó íyana kentí kaweꞌ-méyámbá wíyómpaꞌa wérainasa waási ímba umémbá íyana ímba ufóíyaraamba ínana kaweꞌ-úmai aasiyaasí waéꞌwaeꞌa ínaꞌa minkáwéꞌ-méyántáféꞌa imáyáa éꞌa 34 marapáꞌó kentí óntamo wérainanamo éna marapátáféna tinkáínífo wíyómpaꞌo kentí óntamo wérainanamo éna wíyómpatafena tinkáíníye Ísu siyáiye.

Kísau-waasimo toꞌmayaa on-ááí.

35-36 Ísu simátimena séna óraaꞌ-waasigo aaremó toꞌwaai on-tánómbá komandánae séna wínasa wení kísau-waasi unáánkwátói úmaresa ómbá kúraꞌmakesa amuꞌmatuwé mérewana téna táántainasa minúwóíyáámbá ontá tiyankánááwe. Miwí toꞌmayaambó ontembá kembiwíwáráꞌá toꞌmayaa éꞌa amuꞌmaréꞌa méraaro. 37 Minórááꞌ-wáásígómó tínda wení kísau-waasi kokuꞌá mésa amuꞌmatuwésa ménkaꞌa tínasa aamoí ónááwe. Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Minórááꞌ-wáásígó kísaumo maíndasafena unáánkwátói faúꞌmai múra maréna minkwáásísóntáféna maankáꞌ-méwaꞌa tómbá tíméro síníye. 38 Minórááꞌ-wáásígó nóꞌwaan-afufunaꞌi siyataróráꞌíyo tínda wení kísau-waasi kokuꞌá mésa amuꞌmatuwésa ménkaꞌa tínana tirunkó kaweꞌá íníye. 39 Simátíménda-aai imáyáan-oro. Naankón-afowámó umén-kwáásímó tínda-kanaamo isénaraa umén-kwáásímó timbá wétoꞌmayaan-ena awánéna watúwáísana wení naaúmpakemba umémbá ímba máísino. 40 Miyáumai kemá waási úranko kúmóndasafeꞌa kembiwíwáráꞌá ímba imáyáa íyankaꞌa kumúnafainifo wétoꞌmayaan-eꞌa simuꞌmaré méraaro Ísu siyáiye.

Sáwíꞌa owasá kaweꞌá owasamó on-ááí.

Mátíyu 24:45-51

41 Súwana Pítaa séna Fasiꞌaénkóo emó sénda-aai kentáásáfé aantena wése seyaafáꞌ-wáásísáféwarara wéseno súwana 42 Fasiꞌaénkó séna kawe-kísáúmó máéwi kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísáféꞌa súne. Wení óraako séna kesí kísau-waasiyaꞌa káráwiye tómbá tuwímbai tímaꞌmae iyuwó síníye. 43 Wení óraako téna kísaumo kaweꞌ-úmaimo maínda taawánáínana kísaumo maíndawi arunkó kaweꞌá ínana 44 minóráákó séna kesí moparáwíné seyaafá-tántáákáꞌé káráwiyuwo síníye. 45 Énifo minkísáú-wáásígómó imáyáa énamo kesí óraako ayáátáákaꞌa ímba tíníye sénamo kísau-ininakwaꞌo tínkamenamo tóné uwóíꞌ-none wénenamo uwóíꞌo énamo 46 wení óraakomo tínda-kanaa ímbo ísarenamo ímbo imáyáa wéindaraꞌa téna óraakaꞌa tatufúꞌmai Maníkón-aai ímbo wéisaan-kwaasimo méraapaꞌa móankainiye Ísu siyáiye.

47 Ísu simátimena séna kísau-waasi miwítí óraaꞌ-waasigon-aai isésa wemó síndantemba ímbo íyamba mérewana óraaꞌ-waasigo téna óraakaꞌa tatínkaminiye. 48 Énifo kísau-waasi miwítí óraaꞌ-waasigon-aai ímba isésamo ombá sáwíꞌa ésa méraawana óraaꞌ-waasigo téna kárikaꞌa tatínkaminiye. Maníkó kaweꞌ-ímáyáá óraaꞌo tímakaiyawi óraa-kisau máéro. Kaweꞌ-ímáyáá óraaꞌo tokáiyawi waási túwaꞌnai oro Ísu siyáiye.

Ísu waásimo tuwináínda-aai.

Mátíyu 10:34-36

49 Ísu simátimena séna iyamó kaintembá kísaumo máéndasafeꞌa marapáꞌá kumbéraunda minkísáú taiꞌáínana kaweꞌá íníye-imayaa wéune. 50 Kárikaꞌa kembá síꞌo índa-iꞌa íyantafena sirunkó umbaí taisaná síꞌo índa-iꞌo íyamba taiꞌáínana sirunkó kaweꞌá íníye. 51 Kentáféꞌa maarán-ímáyáá ímba oro. Waási seyaafáꞌá aáno úmai méraantafena marapáꞌá kunkáiye. Ímbanifo marapáꞌó kunkáunda maarán-iye. Waási tuwínkaaꞌ-ésa tuwímbai kesáái isáíyasa tuwímbai ímba isánááwe. 52 Káféꞌwara ánaaenkwaraꞌa moórá-naumpaꞌa séfataase-waasi mésa kesááisafesa miwítí imáyáa tuwínkaaꞌ-urésa kaumbonárau moórá-imayaa íyasa kaeꞌnárai fíꞌon-imayaa óyááye. 53 Afowá moórá-imayaa ínana ááninko fíꞌon-imayaa íníye. Anówa moórá-imayaa ínana ayáámúnko fíꞌon-imayaa íníye. Anááfúkowe fíꞌo-fiꞌon-imayaa óyááye. Kesááisafesa miyáumai miwítí imáyáa tuwínkaaꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

Tuwímbai-tantaakoni áwáumo ísáán-aai.

Mátíyu 16:2-3, Mááka 8:11-13

54 Ísu sáwífaꞌ-waasisafena séna ainámbó wérainaꞌo éꞌa séꞌa aaꞌá tíníye síyana aaꞌá tíníye. 55 Fiyúndá toꞌmái taiꞌáínaꞌo éꞌa séꞌa aaꞌá káíníye síyana aaꞌá káíníye. 56 Wíyómpaꞌo awánéꞌo ombá séꞌa aaꞌá káíníye. Aaꞌá tíníyemo sembá mintántááꞌá awánaraawe. Kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásí póꞌa miyán-tántáákóní áwáu awánaambanifo Maníkó káféꞌo wéin-tantaakoni áwáu ímba awánaraawe Ísu siyáiye.

Aaimó arupísemo íyan-aai.

Mátíyu 5:25-26

57 Ísu séna simátíménda-aai ísásuweꞌa minkáéꞌ-ámpáꞌá tuwínkaaꞌa uréꞌa moórá-ampaꞌ-aantemba koró. 58 Moórá-aai ísáaro. Aaimó simátinkanae síyawimo tíꞌmae wíyasa aampaꞌá mósimai paápé uwásuwesa koró. Óraaꞌ-waasimo mátimiyasamo ésa i-wáásí timíyasa ándá-naumpaꞌa tinkánááwe. 59 Ímbo miyá íyasamo ésa ándá-naumpaꞌa mótinkaiyasa ímba ááéma taiꞌánaumne sésa seyaafáꞌ-méyámbá tímatuwaiyasa faútinkanaawe Ísu siyáiye.

13

Sáwí-imayaa ímbo tuwáíyawimo puwíyan-aai.

1 Ísu wésimatimuwasa tuwímbai tasimámesa sésa Káríri-marafaken-kwaasi tuwímbai Maníkóntáfésa ísámai póímo tufúꞌmaimo agáémba kámáni-waasiti óraakon-awiꞌa Páírati tuwímbai tiꞌmáráísasa tínkamisasa pukáawe suwaná 2 Ísu séna minKárírífákémbá pukáan-kwaasisafeꞌo sembá miwítí sáwí-awaugo Kárírifakemba seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-awaugomba íyáákaraintafesa pukáawewa wéseo. 3 Ímba miyá wéofo simátimeꞌa súne. Kentí sáwí-awaumo ímbo tuwéꞌo Maníkómpá téꞌo éꞌa kembiwíwáráꞌá puwónááwe. 4 Imáyáan-oro. Síróámufaꞌa ayáátááꞌ-namba tawiséna sáwífaꞌ-waasi 18 waasi tínkamisasa pukáawe. Mindásafeꞌo sembá miwítí sáwí-awaugo Yérúsaremufakemba seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-awaugomba íyáákaraintafena pukáawewa wéseo. 5 Ímba miyá wéofo simátimeꞌa súne. Kentí sáwí-awaumo ímbo tuwéꞌo Maníkómpá téꞌo éꞌa kembiwíwáráꞌá puwónááwe Ísu siyáiye.

Taaigó ímba arambó iyáin-aai.

6 Ísu waéꞌmai-aai simátimena séna moóráwigo wení ándá-aran-kisaufaꞌa arambó naan-táímá áwíꞌa fígi uꞌmakáisana áruma wíkáísana arambá komaénae séna koawánaimba ímba iyáisana 7 minkísáúráꞌó

káráwiyain-kwaasisafena séna kaumboráꞌá áúꞌo simbá mintáéramba komaénaeꞌa koawánáúnda ímba arambá íyáísaꞌa úmpo mintáí ayáísuwaao. Maragóní anombá nasúwáífainifo ayáísuwaao sisaná 8 miwá séna

óraakoo ímbanifo mintáí áwáufaꞌa óꞌá túmakeꞌa

agamoꞌá makéꞌa 9 moórá-auꞌo sínda awánaanana arambó iyéna kaweꞌá ínífo miyámó ímbo ínaꞌa ayáísuwanaumne siyáiye Ísu siyáiye.

Ísu sambaatiyáꞌá moórá-inimbo asófamankarain-aai.

10 Moórá-kanaa Yúndaa-waasi ámáán-aaimo

ísón-kanaaraꞌa Ísu ámáán-daumpaꞌa iména aaí wésimatimuwana 11 moórá-ininko sáwí-amutamba arumpimbó méron-ininko ayáátáákaꞌa sáwíꞌa úmai ména 18 aatai maisuwéna miyáumai sáwíꞌa úmai mérowana arósááumba kaénkówana ímba kanaaꞌá kokuꞌá mérowana 12 Ísu minínínkómbá awánéna séna enáíꞌa taiꞌáíno séna 13 aneꞌá taꞌótorowana minúwóíyáámbá arósááumba arupíse úwana kokuꞌá íyáfasinena Maníkón-áwíꞌa mósá marówana 14 Ísu saagon-kánááráꞌá minínínkómbá asófankontafena ámáán-dankaꞌo káráwiyowin-arunko sáwíꞌa úwana sáwífaꞌ-waasisafena séna afaꞌmóráe-kanaa kísaumo máénkaꞌa síꞌa asófasinkainkwae séꞌo éꞌa téꞌa saagaan-kánáámó éꞌa ímba teró súwana 15 Fasiꞌaénkó séna kaumbo-kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-owe. Saagaan-kánááráꞌá kentí purumakawáráꞌá tónki-poiwaraꞌa naaúmpakemba faúꞌankeꞌa áíꞌmae nompáꞌá kowaná nombá wénaiye. 16 Minínínkó Émbaramun-aísaafitantambo uráin-inimba isaná waántáwanko ayáátáákaꞌa 18 aatai taꞌótokaisaꞌa saagaan-kánááráꞌá faúꞌankaunaꞌa sáwíꞌa óne wésewe Ísu súwasa 17 símaimo sáwíꞌo uwánkówi minááí isésa tigaemá uwaná kawe-kísáú wémauntafesa úwoi-waasi aamoí uráawe.

Taaérankon-aai.

Mátíyu 13:31-33, Mááka 4:30-32

18 Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánimba nóinkara kawááníyómpo maarán-ááí simátíménaꞌa ísáaro. 19 Maníkó wení waásimo kawáánimba maarán-iye. Kári-taerankon-awiꞌa másítáti mintáéramba moóráwigo kísaufaꞌa uꞌmakáisana óraaꞌa éna amaimá mófarena wété uráisana numagó mimpímpáꞌá ánáamba úmarena wémaiye Ísu siyáiye.

20 Simátimena séna Maníkó wení waásimo kawáánimba nóinkara kawááníyómpo maarán-ááí simátíménaꞌa ísáaro. 21 Moórá-ininko péréti-tomba agaénae séna kanaráán-tántáákón-áwíꞌa páráwaaꞌa maimaéna intoráínda-tantaaꞌa kári-tantaaꞌa káúmaraisana wéna intoréna óraaꞌa wéiye Ísu siyáiye.

Káriꞌ-ontagon-aai.

Mátíyu 7:13-14, Mátíyu 7:21-23

22 Ísu minááí simátimena Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌo kúmba naaóꞌ-naoꞌa wenáái simátímaꞌmae kúwana 23 moóráwigo séna óraakoo Maníkó moórá-mora-waasi aantena kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiyo súwana Ísu séna 24 tiyáántán-kwiyéꞌa káriꞌ-ontafimba íyáféráaro. Simátimeꞌa súne. Sáwífaꞌnanka íyáferanae sésa íyambanifo ímba kanaaꞌá íyáferanaawe. 25 Naankón-afowá íyáfasinena ontá úmarainaꞌa ontaráꞌá iméꞌa áánte séꞌa óraakoo ontasá tisinkaaó síyana séna ímbo tuwánáúnda-waasi nááfakewiyaꞌo sínaꞌa 26 kentáásí naaópaꞌa té enáái tasimásimenata eséta tóné nonésá naráumne síyana 27 wemá séna nááfakewiyaꞌo. Ímbo tuwánáúnda-waasin-ofo kóro naankón-afowá síníye Ísu simásuwena séna 28 Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa tiꞌmaráínaꞌa máápakembo awánáíyamba kentíwáꞌná Émbaramuwe Áísáakiye Yékopuwe Maníkón-aaimo simátímakaawiye Maníkómó kawáánipaꞌa méwaꞌa tuwáné tíyántafeꞌa éꞌa ifiꞌá tánááwe. 29 Seyaafáꞌ-áémpákén-kwáásí Maníkómó kawáánipaꞌa tésa tamésa tómbá nánááwe. 30 Minkánááráꞌá ánaaemba aifarááwí tínaaeniꞌa

íyasa tínaaenkewi aifaríꞌa ónááwe Ísu Maníkómó kawáánintafena minááí siyáiye.

Ísumo arumbó uwátínkarain-aai.

Mátíyu 23:37-39

31 Minkánáá ámáán-kawaa-waasi tuwímbai Ísumpaꞌa tésa sésa óraaꞌ-waasigon-awiꞌa Éroti séna Ísumba tufúwónana puwíníye wésifo maankáꞌá tuwé fíꞌon-daopaꞌa kóuwo suwaná 32 Ísu séna Érotimba áwáífiyaamo in-áfáꞌ-íyánkáán-kwáásí kosimáme séꞌa sáwí-amutamba waási tirumpinkémbá wémaitiyuweꞌa tíꞌa on-wáásí asófatinkaunda-kisau káféꞌe aafáyáawe maéꞌa aúnká kesí kísau taiꞌánaumne. 33 Maníkón-aaimo simátímakaawi Yérúsaremu-naopaꞌ-aantemba tínkamowasa wépuwontafeꞌa káféꞌe aafáyáawe aúnkáwe aampaꞌá wéweꞌa kísau maifá kónaumne siyé Érotimba kosimáméro Ísu simásuwena 34 Yérúsaremu-naopaken-kwaasi arumbá uwátinkena séna Yérúsaremu-naopaken-kwaasisono. Maníkón-aaimo simátímakaawi tínkambae íyúwasa pukáawe. Maníkó tiꞌmarówasa kuwáí óntantamba tínkambae íyúwasa pukáawe. Kokórigo áráátombo ayóífáꞌó tínkarenamo káátatinkaintemba aasiyaasi-kánáá kemá miyá ónaumne súndanifo tínaaemba wéuwasimewe. 35 Ísáaro. Maníkó tiyuwáínaꞌa tuꞌnankáámbá ónááwe. Simátimeꞌa súne. Ímba úwoi suwánánááfo ánaaembo séꞌo Maníkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó kaweꞌá uwánkáíye síyankaꞌa anekaꞌá suwánánááwe Ísu siyáiye.

14

Ísu aíyayaambo intorón-kwaasimo asófankarain-aai.

1 Moórá-kanaa saagon-kánááráꞌá Ísu ámáán-kawaa-waasi óraaꞌ-waasigoni naaúmpaꞌa tómbó náíndasafena imérowasa saagaan-kánááráꞌó Ísu nóramo índa awánánae sésa imésa awánowana 2 moóráwigo aíyayaambo intorón-kwaasigo wení ewaaꞌá mérowana 3 Ísu minkwáásígómbá awánéna ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé tísai ena séna saagaan-kánááráꞌá kanaará áíꞌo in-kwáásí asófankanaumno súwasa 4 isésa ímba aaí suwaná minkwáásígómbá áíkena kaweꞌá uwánkena séna énifo waaó súwana kóúwana 5 tísai ena séna kempínkémbá kentí iyámpóíyaꞌi kentí pórááraꞌiyo maipímbó kúwáfekainaꞌo éꞌa saagaan-kánááráꞌá ááéwa mósá fasinánááo Ísu súwasa 6 minááí ímba kanaaꞌá

anondáá siyáawe.

Waási ímba kentúmo maimaé iyíyan-aai.

7 Aaí ímba anondáá suwasá tómbó nánaesamo

tun-kwáásí aifaꞌá iménaemo sumbá Ísu tuwánéna waéꞌmai-aai séna 8 moóráwigo séna aaremó toꞌwaai on-tánómbá tamandaaó sína ímba aifaꞌá imauwó. Aifaꞌó iménanamo enáwíꞌo íyáákaraindawimo tínanamo éna 9 táántaindawi entáféna séna íyáfasinenana maankwáásígó maankáꞌá tamáíno sínana aigaé uwásuwe tínaaempaꞌa kumbéínone. 10 Énifo táántainamo tínaaempaꞌo iménanamo táántainda-waasigomo weyááríkaꞌo entáféna séna kesí waásiyo íyáfasine aifaꞌá imauwó sínamo iménasa awánésa enáwíꞌa mósá maránááwe. 11 Óraaꞌ-waasi úne síyawi Maníkó miwí túwíꞌa múra tiyuwáínífo káriꞌ-waasi únemo síyawi Maníkó miwí túwíꞌa maimaé iyíníye Ísu siyáiye.

12 Ísu simátimena áántarowaisafena séna óraa-tanombo kaufónae sínda-kanaa óntawaraꞌ-waasiye enamááraawe ení akúné ení waási aantemba ímba táántao. Miyámó inasamó ésa ánaaemba áántewa tómbó komandendá mindá ení tónkóní anondáán-iye. 13 Énifo óraa-tanombo kaufónae sínda-kanaa ímbo óntamo makén-kwaasiye tíyayaamba sáwíꞌo urén-kwaasiye túgafitan-kwaasiye táántenasa tamandáíyambanifo 14 ení tónkón-ánóndáá ímba amíyambanifo enarunkó kaweꞌá ínana Maníkó ení tónkón-ánóndáá amíníye. Ánaaemba arupíse úmai mén-kwaasi pukémpinkembo íyáfasinaiyan-kanaa Maníkó amíníye Ísu siyáiye.

Óraa-tanombo kauráin-aai.

Mátíyu 22:1-10

15 Minááí súwasa Ísuwe tómbó wénowi isésa uwaná moóráwigo séna Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa tómbó náíyawi tirunkó aamoí íníye súwana 16 Ísu séna éraiꞌa simbánifo simátíménda imáyáan-oro. Moóráwigo óraa-tanomba kaufónae séna sáwífaꞌ-waasi táántarena méraisana 17 mintánómbó náíyan-kanaa kárikaꞌa tínana wení kísau-waasigomba aiꞌmáráísana táántaraiwaisafena séna tómbó nembá wétoꞌmayaan-ifo teró sisasá 18 miwí ímbo tíyan-aai sewaná moóráwigo séna maramá méyánureꞌa koawánanaumpo ímba tanómbo kaúfópaꞌa kónaumne siyé kosimámuwo sisaná 19 moóráwigo séna siyáánkai-poima méyánureꞌa koawánanaumpo ímba tanómbo kaúfópaꞌa kónaumne siyé kosimámuwo sisaná 20 moóráwigo séna káféꞌa aaré maiyáunda póꞌa tanómbo kaúfópaꞌa ímba kónaumne siyé kosimámuwo sisaná 21 minkísáú-wáásígó wení óraakompaꞌa téna miyá sewé tasimámísana arunkó sáwíꞌa isaná séna minúwóíyáámbá naaóꞌ-naoꞌa wéne tíyayaamba sáwíꞌo uráinda-waasiye túrambo kafíkáinda-waasiye óntama ímbo makén-kwaasiye tiyaafáí úmai tíꞌmae tiyó séna aiꞌmáráísana 22 minkísáú-wáásígó miyá kosímai kouweréna taséna simásimendantemba kosímai tíꞌmaeꞌo túnda ení naaúmpaꞌa paaí tuꞌmaꞌá wéraiye sisaná 23 wení óraako séna seyaafáꞌ-wáásí kesí naaúmpata sisipáá oro. Seyaafáꞌ-ámpáꞌá wéne waásimo tiyaafáí e óraakaꞌa símai tíꞌmae tiyó siyáiye. 24 Ísu séna simátime séꞌa aifaꞌó táántaraiwai ímba

tésa wení tómbá ímba tamandánááwe Ísu minááí

waéꞌmai-aai siyáiye.

Imáyáa kaweꞌá urésa Ísu-ánaaembo arááíwaiyan-aai.

Mátíyu 10:37-38

25 Súwasa Ísuwe aampaꞌá kuwaná méwaerena simátimena séna 26 kembó sirááíwaenae síyawi aifaꞌá kembá imáyáa simésa ánaaemba tinófoiye tuwaainíné iyámpóíye tífárawaawiye túnafaraawine kesáfésawe imáyáan-oro. Ímbo miyámó íyamba uwófíꞌa ónááfo miyámó ésamo ésa kembá sirááíwaesa kesí kísau-waasi-iꞌa ónááwe. 27 Kemó púwónda-aaraa-taimo súwaataꞌmae kondantembá kembó sirááíwaiyawi umbai-tántááꞌá timíyasa minúmbáí-tántááꞌó ímbo maimaésamo sirááíwáémba uwófíꞌa ombá pósa ímba kesí kísau-waasi-iꞌa ónááwe. 28 Moórá-aai ísáaro. Ayáátááꞌ-nambo ónae síyawi aifaꞌá óntambo tuwésamo íyan-imayaa ésa óntamba toráumai awánáíyambo kanaamó ínasamo ésa mináyáátááꞌ-námbá ónááwe. 29-30 Ímbo toráumai awánaresamo mindámbó íyamba minóntámbá taíꞌáwinana mindámbá úwoi wérainasa waási awánésa ímba ásawimai uwásukaawe sésa tuwíyáái ónááwe. 31 Moórá-aai ísáaro. Moórá tiyáífín-órááꞌ-wáásígó tiyánae séna aifaꞌá wení i-wáásímó torausínda sáwífaꞌ-waasi 10,000 waasi ínana fíꞌon-i-waasiti óraako wení i-wáásímó torausínda áfááraumai sáwífaꞌ-waasi 20,000 waasi ínana imáyáa éna kembá íyáákanaa ína íyáákanaao séna 32 ímba kanaaꞌá íyáákanaumne-imayaa énamo éna óraaꞌ-waasi némpaꞌa mérainana aantá-waasi tiꞌmaréna séna mintíyáísá ifátá tuwánae siyé kosimáméro síníye. 33 Ísu minááí simásuwena séna aifaꞌá íyan-imayaa urésa ánaaemba síyantemba ónááwe. Miyáumai kembá sirááíwaenae síyawi aifaꞌá makáan-tantaatafesa imáyáa urésa ímba mintántááꞌá tuwánáúmne sésamo ésa kembá ímba sirááíwaenaafo mintántááꞌá tuwánáúmne sésamo ésa kembá sirááíwaesa kesí kísau-waasi-iꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

Uwígón-ááí.

Mátíyu 5:13, Mááka 9:50

34 Ísu simátimena séna uwímá kawe-tántááꞌán-ifo óraaꞌa taíꞌáísana ayáántámba wéraifo ímba anekaꞌá uwímó káínaꞌo éꞌa toꞌmaránááwe. 35 Ayáántámba ímba agamopáꞌá maráíyana kaweꞌá ínífo úwoifaꞌa tuwánááwe. Ísáán-kwaasi ísámai kaweꞌán-oro

Ísu siyáiye.

15

Sipisípi-poimo áwiyokain-aai.

Mátíyu 18:12-14

1 Taakisi-óntámbó máún-umen-kwaasiye sáwíꞌo un-kwáásíyé Ísumpaꞌa wenáái isánae sésa tuwasá 2 ámáán-kawaa-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé tuwánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa keáímbá sésa sáwí-waasiseꞌa tómbá wénena aaimó simbá sáwíꞌa wéiye suwaná 3 Ísu minááí iséna waéꞌmai-aai séna 4 sipisípiyaꞌo káráwiyowimo on-ááí ísáaro. Moóráwigo sáwífaꞌa 100 sipisipiyaꞌa káráwiyaisana moórá-sipisipi áwiyoꞌwisasa misáwífá-sípísípí ufáꞌá méraawana moórámo áwiyoꞌwimba kosaafá émena awánéna 5 aamoí éna áúwaataꞌmaena 6 naaópaꞌa téna wenamááraawe wení naaópaken-kwaasiye táántaisasa túwaandu owaná séna kesí sipisípi áwiyoꞌwisaꞌa kosaafá émeꞌa áíꞌmae túmpo aamoisá ónae sisasá aamoí uráawe. 7 Simátime súne. Miyáumai wíyómpaꞌo méraawi marapáꞌó tuwánaamba arupíse úmaimo méraan-kwaasi kaweꞌ-úmaimo méraamba tuwánésa aamoí owasá sáwíꞌa úmaimo méraampinkemba sáwí-imayaa tuwésa Maníkómpáꞌá tíyasa Maníkóní kísau-waasi wíyómpaꞌo méraawi óraaꞌ-aamoi wéowe Ísu siyáiye.

Óntambo áwiyokain-aai.

8 Ísu séna moórá-aai imáyáan-oro. Moórá-ininko siyáánkai-ontan-arumba makáisana moórá

áwiyowisana ómbá kúraꞌmakena wení naaúmpaꞌa kankambá wéwiyufena kaweꞌá uwámai saafá éna 9 awánéna wenamááraawe wení naaópaken-kwaasiye táántaisasa túwaandu owaná simátimena séna kesí óntamba áwiyowisaꞌa saafá émeꞌa maiyáumpo aamoí íyataao sisasá aamoí uráawe. 10 Simátimeꞌa súne. Miyáumai sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba sáwí-imayaa tuwésa Maníkómpáꞌá tíyasa Maníkóní kísau-waasi wíyómpaꞌo méraawi óraaꞌ-aamoi wéowe Ísu siyáiye.

Moórá-ifoko afowámbá auwénamo kóurain-aai.

11 Ísu séna moórá-aai imáyáan-oro. Moóráwigo kaeꞌ-íyámpóíwáráwí méraisana 12 ánaaenkewi afowántáféna séna ení seyaafá-tántááꞌá ímbo pukéndara káféꞌa tuwí-simiyo sisaná tuwímbai ááninkai tímísana 13 ánaaenkewi kárikaꞌa ména wembó ámakaim-boparawimba tiména óntan-aantemba maimaéna némpaꞌ-marafaꞌa koména sáwíꞌa úmaena wéiyena wení óntamba tuꞌmái 14 taíꞌásuwaisana

óraaꞌ-aawaima taisaná tóntáféna saafá uwááena 15 mimbáráfákén-kwáásígómpáꞌá wéna kísau maénae kosimámísana kesí marafáꞌá komé kesí póíyaꞌa káráwiyuwo sisaná 16 póíyaꞌa káráwiyena ááisafena úmae wéiyena póíti tómpínkémbá nánae séna sisasá ímba áméwana 17 ánaaemba kaweꞌ-ímáyáá éna séna kesifoní kísau-waasi sáwífa-tomba wénesa tímúꞌa faisasá arááꞌwaraꞌa wémaraafo maankáꞌá méꞌa sáái táínaꞌa puwúnafaimpoꞌa 18 maankáꞌá tuwéꞌa kesifompáꞌá wéꞌa séꞌa kesifóo Maníkón-aúrankaꞌe enaúrankaꞌe sáwíꞌa úmpo 19 kentáfé kesááninkowe sénda uwófíꞌa ómpo kesí kísau-waasiye siyó kosénaumne séna 20 mifáꞌá tuwéna témena aampaꞌá tisaná némpakemba afowá awánéna aruntaféna uwánkena aínténa kotaparéna ifiꞌá wétaisana 21 ááninko séna kesifóo Maníkón-aúrankaꞌe enaúrankaꞌe sáwíꞌa uráumpo kentáfé kesááninkowe sénda uwófíꞌa óne sisaná 22 afowá minááí ifátuwena wení kísau-waasi táántaisasa tewaná séna minúwóíyáámbá kaweꞌ-únánkwátói maimaé máuwankeꞌa kesáánimba intáféꞌa waiyambá wéuwankeꞌa aísamai ánáamba wéuwankeꞌa 23 ánóíwara-purumaka-araaꞌa maimaéꞌa mátufuꞌmai aamoi-tánómbá kaufíyata wéneta aamoisá uwánkáano. 24 Kesááninko áwiyokurai pukurái súnana úwoi ména timbá póta aamoisá ónaumne sisasá aamoí uráawe.

25 Aamoí owaná aifakéwí kísaufakembo timbá naankóní ewaaꞌá téna aamoimó on-ááí taiséna 26 kísau-waasigomba áántena séna nóinkaꞌ-aamoiya wéoo sisaná 27 enáfáꞌa kaweꞌ-úmai tiyáisana enafo séna ánóíwara-purumaka-araaꞌa tufúꞌmai kaúfóro sisasá miyá wéesa méraawe sisaná 28 minááí ísáísana arunkó sáwíꞌa isaná kaoréna ímba naaúmpaꞌa íyísana afowá máápaꞌa kuména aifakéwín-arumbá kusímai íyáísana 29 afowántáféna séna ayáátáákaꞌa esé méꞌa sáwífaꞌ-aatai wémaisuweꞌa enáái ímbo taraisúnda emó séndantemba miyá wéuna óraa-poiye kári-poiye méme-araaꞌe ímba tufú-simenaꞌa kesí waásiseꞌa naráumne. 30 Enááninko ení óraaꞌ-ontamba maimaé koména aare tineꞌá minóntámbá mátuꞌmai taíꞌásuwena tisá ánóíwara-purumaka-araaꞌa tufúꞌmai kau-améne sisaná 31 afowá séna ayáátáákaꞌa keséꞌo méraanda kesí seyaafá-tántááꞌá endén-iye. 32 Enáfáko áwiyokurai pukurái súnana úwoi ména tintáféta aamoisá uwánkaumne siyáiye Ísu siyáiye.

16

Moóráwigo kísau sáwíꞌo uráin-aai.

1 Ísu wení kísau-waasisafena séna moórá-aai ísáaro. Moóráwigo moparáwínkwáráꞌ-wáásígó kísau-waasisafena séna kesí moparáwínkáꞌá káráwiyuwo sisaná miyá isasá tuwímbai tésa sésa ení moparáwínkáꞌá ímba kaweꞌ-úmai káráwiyaisana ení óntamba áwiyokaiye sewaná 2 miwá iséna káráwiyaiwaimba áántaisana tisaná séna enáái sewaꞌá isáúmpo kesí moparáwínkáꞌá ímba káráwinompo kesí moparáwínkáꞌá káráwinda-aufai agai-símínaꞌa ení kísaugoni áwáu awánaano sisaná 3 wéwena imáyáa éna kesí óraakomo siꞌmátuwainaꞌa nóra ónaumno. Kemá ímba fasiꞌaénkó póꞌa maramó ufí-kísáú ímba kanaaꞌá maénaumpo inaimó sísáféna sigaé ínífo 4 miyá éꞌa aasásóíꞌá úmae wénonana siꞌmátuwainasa miwítí naaúmpaꞌa sínkaresa tómbá siménááwe-imayaa uwásuwena 5 wení óraakompakembo ánaaemba méyánónaumne sésa úwoimo maiyáan-kwaasi táántaisana moóráwigo tisaná séna kesí óraakomba nóraumai-meyana amínono sisaná 6 séna sáwífaꞌ-masawemba 100 masawemba ówitamai aménaumne sisaná miwá séna ení aúfáífimba ímba 100 iye sindá 50 iye símai agai-simiyó sisaná miyá isaná 7 moóráwigo tisaná séna kesí óraakomba nóraumai-meyana amínono sisaná séna sáwífa-ton-unamba 100 unamba aménaumne sisaná miwá séna ení aúfáífimba ímba 100 iye sindá 80 iye símai agauwó sisaná 8 minááímó simbá óraakomba simáméwana iséna wení moparáwínká sáwíꞌa úmai káráwiyaiwaintafena séna kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásímó ontembá miyá óne siyáiye. Marapáꞌ-wáásí kentí imáyáarakemba ásawimai miyámó ondawí kaweꞌá íníye símai wémaefo sámo kain-áémpáꞌó méraan-kwaasi ímba miyá wéowe. Miyáumai óraako wení moparáwínkáꞌó káráwiyaiwaintafena séna kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásímó ontembá miyá óne siyáiye Ísu siyáiye.

9 Ísu simásuwena minááísáféna séna ísáaro. Marapáꞌá kentí óntantamba túwaꞌnai íyasa kentí waási-iꞌa íyaꞌa kentí óntambo taiꞌáíndaraꞌa wíyómpaꞌo ésa iyíyan-kanaa wíyómpaꞌa minkwáásí tuwánésa aamoí uwátinkanaawe. 10 Kári-tantaakaꞌa kaweꞌ-úmaimo káráwiyowi óraa-tantaakaꞌwaraꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyonaawe. Kári-tantaakaꞌa sáwíꞌa úmaimo káráwiyowi óraa-tantaakaꞌa sáwíꞌa úmai káráwiyonaawe. 11 Marapá-tántáákáꞌó ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwiyaiyawimo éna Maníkó wíyómpaken-tantaaꞌa ímba tiména káráwiyoro síníye. 12 Marapáꞌó Maníkómpákén-tántáákáꞌó ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwiyaiyawimo éna Maníkó wíyómpaken-tantaaꞌa ímba tiména kendén-iye síníye. 13 Ímba kanaaꞌá kae-káwáá-wáásítí kísau wémaewe. Miyámó ésamo ésa moóráwigomba aamoí ésa moóráwigomba ímba aamoí uwánkanaawe. Miyámó ésamo ésa moóráwigoni kísau kaweꞌ-úmai maésa moóráwigoni kísau tuwesaraí ónááwe. Miyáumai Maníkóní kísaumo maéꞌo éꞌa sáwífaꞌ-ontamba maénaumne-imayaa ímba úmae iyónááwe. Sáwífaꞌ-ontamba maénaumne-imayaamo éꞌo éꞌa Maníkóní kísau ímba maénááwe Ísu siyáiye.

14 Ísu minááí súwasa ámáán-kawaa-waasi isésa óntantafesa aamoí wéesa pósa Ísun-awíyáái uwaná 15 Ísu simátimena séna kembiwí waási túrankaꞌa kawe-kísáú wémaewasa tuwánésa sésa kaweꞌ-wáásín-owe wésefo Maníkó kentí imáyáa wétuwanaiye. Seyaafá-tántáákón-áúmo mósá máráán-tantaatafena Maníkó sáwísamban-iye wésiye Ísu siyáiye.

16 Ísu simátimena séna Mósese Maníkóní ámáámbo simátímakain-aaiye Maníkón-aaimo simátímakaawimo agaimakáan-aaiye mindá aambó usukáín-ááímó éna Yónimo nombó maitínkarainkaꞌa minááí tiyáiye. Káféꞌa ásé-aai Maníkó wení waásimo kawáánin-aai wésimatimemba pósa waási Maníkómó kawáánipaꞌa tiyáántámba fasiꞌámaesa wéiyaferaawe. 17 Marawé wíyóne taiꞌáínífo Maníkóní ámáámba káriꞌ-amaane óraaꞌ-amaane ímbo taiꞌáínda aasiyaasí waéꞌwaeꞌa íníye.

18 Moóráwigo awaainímbá aiꞌmátuwenamo fíꞌon-inimbo máímba umémbá wémaiye. Moórá-waasigo aiꞌmátukain-inimbo máímba wewáráꞌá umémbá wémaiye Ísu siyáiye.

Óntawaraꞌ-waasigoe Rásarasite-taai.

19 Ísu séna moórá-aai ísáaro. Óntawaraꞌ-waasigo ména kaweꞌ-únánkwátói sáwífaꞌa makéna kawe-tómbá námaꞌnamaꞌ-isaná 20-21 moóráwigon-awiꞌa Rásarasi ímba óntamo makáiwai óraaꞌ-namomba kaisaná méraisasa ayáí-tómbá amínana náíníye sésa óntawaraꞌ-waasigoni ontaráꞌá móankaraawana méraisana iyánkó téna mindámómbá tauwáꞌnaraiye. 22 Ánaaemba ímbo óntamo makáin-kwaasigo púwísasa Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi kunáíꞌmaesa Émbaramumo kaweꞌ-mápáꞌó méraipaꞌa móankaraawana óntawaraꞌ-waasigo púwísasa utámakaawana 23 púwón-aempaꞌo iyamó wégaipaꞌa óraaꞌ-aiꞌa isaná ména mósá awánaimba némpaꞌa Émbaramuwe Rásarasiyeꞌa méraayana tuwánéna 24 aaemáífinkemba séna kesifóo Émbaramuwo iyamó wégaipaꞌa óraa-siꞌa isaꞌá méraumpo arumbá uwásinke Rásarasimba aiꞌmárénana kunkéna ayáámba nompí támai sinááfíyaꞌa maráínana tasíyasi íno sisaná 25 Émbaramu séna kesááninko marapáꞌó méraandaraꞌa seyaafá-káwé-tántááꞌá makáampo Rásarasi sáwíꞌa úmai méraifo mindásafe imáyáan-uwo. Káféꞌa wemá kaweꞌ-úmai méraifo embá áíꞌo ipaꞌá méraane. 26 Senda-ááíwáráꞌá imáyáan-uwo. Afufumpimbá óraa-tunai wéraifo ímba wété ónááfo sisaná 27 óntawaraꞌ-waasigo séna kesifó Émbaramuwo emó sénda-aaisafeꞌa simámeꞌúne. Rásarasimba aiꞌmárénana kesifoní naaópaꞌa 28 séfataase kesífárawaisai méraafo kusimátimena sáwí-marupaꞌo iyamó kaipaꞌá tefó simátimino sisaná 29 Émbaramu séna Mósesemo siyáin-aaiye Maníkón-aaimo simátímakaawi siyáan-aaiye aúfáífimbo agaimakáamba pósa toráumai isánááwe sisaná 30 kesifó Émbaramuwo ímbanifo moóráwigo pukáimpinkemba íyáfasinena kusimátiminasa sáwí-imayaa tuwésa Maníkómpáꞌá kónááwe sisaná 31 Émbaramu séna Mósesemo siyáin-aaiye Maníkón-aaimo simátímakaawi siyáan-aaiye ímbo isésamo ésa pukáimpinkembo íyáfasinkaiwain-aai ímba isánááwe Émbaramu siyáiye Ísu siyáiye.

17

Sáwíꞌo on-aai.

Mátíyu 18:6-7, Mátíyu 18:21-22, Mááka 9:42-48

1 Ísu wení kísau-waasisafena séna fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa waásifaꞌa tínasa kesáái tuwánááwe. Tuwímbai tésa kesááimo wéisaawi karoꞌ-ááí tasimátimiyasa kesáái tuwésa kóíyasa karoꞌó síyawifaꞌa sáwí-meyamba tíníye. 2 Miwímó tinuwarampimbó óraaꞌ-ontamba fáríꞌwimaresamo nompímbó túwááwasamo kumpuwésaraa karoꞌ-ááí ímba simátíméwasa kesááimo ísaraan-iyampoi kesáái ímba tuwésa sáwíꞌa owisinó. 3 Mindásafeꞌa kentúraꞌa káráwiyoro.

Kentí waásimo kembó sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo éꞌa kembiwífáꞌá mindásafe simátimiyasa sáwíꞌa únemo síyaꞌo éꞌa ímba anekaꞌá imáyáa éꞌa ifáꞌá túwáaro. 4 Kentí waásigomo kembó sáwíꞌo uwántínkáfaꞌo iyésamo kempáꞌó tésamo sáwíꞌa únemo símae iyíyaꞌo éꞌa ímba anekaꞌá imáyáa éꞌa ifáꞌá túwáaro. Mimbórá-kánáámó afakaetéraꞌo miyámó íyaꞌo éꞌa ímba imáyáa éꞌa ifáꞌá túwáaro Ísu siyáiye.

Ísumpaꞌo timankúnkúmbo on-ááí.

5 Suwasá Fasiꞌaénkóní aantá-waasi wentáfésa sésa entáféta simankúnkúntaamo úndasa súwaꞌnai inatá entáféta simankúnkúntaamo úndasa fasiꞌámaisa méraano suwaná 6 Fasiꞌaénkó séna moórá-taigon-awiꞌa másítáti káriꞌ-aramba tuꞌmakáawana áruma wíkéna óraa-tainambo intembá miyáumai kentáféꞌa timankúnkúmba íyambo éꞌa óraa-taisafe séꞌo taawíꞌwé óraaꞌ-nompimba kunkaruwuwó síyanamo éna miyá íníye Ísu siyaíye.

Kísau-waasiti kísaugon-aai.

7 Ísu wení kísau-waasisafena séna moórá-aai ísáaro. Kísau-waasigomba aiꞌmárááwana kísau wémaena kísaufakenaꞌi póíyaꞌo káráwiyaindafakenaꞌi timbá ení tómbá emá agaimái naaó ímbo síyamba 8 kafegafé úmai kaweꞌ-únánkwátói uré tómbá agai-símínaꞌa nasúwáana ánaaemba ení tómbá agaimái náínone miyán-ááí wésewe. 9 Sintembá kísau-waasi miyá ésa úwoi miwítí kísau isasá miyá ombá pósa ímba túwíꞌa mósá wémaraawe. 10 Miyáumai kembiwí miyá éꞌa simátíméndantemba éꞌa taiꞌáíyankaꞌa séꞌa úwoi wení kísau-waasisa úndasa póta úwoi kentáásí kísausa maiyáumne séꞌa ímba kentú maimaéꞌa íyóro Ísu siyáiye.

Ísu námombo kón-kwaasi kaweꞌó uwátínkarain-aai.

11 Ísu Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌo kúmba Sámériyaa-marawe Káríri-marawe afufumpin-ámpáꞌá wéna 12 moórá-naopaꞌa kúwasa námombo kón-kwaasi siyáánkai-waasi wétesa némpaꞌo Ísumo túmba awánésa 13 aaemái sésa óraako Ísuwo kentáá arumbá uwásinkaao suwaná 14 Ísu tuwánéna séna ámáán-kisau-waasifaꞌa wéꞌa kentú máaraatimiyasa tuwánésa námomba kawáúwiye sénááwe súwasa aampaꞌó kumbá túma kaweꞌá uwátinkowana 15 miwífínkémbá moóráwigo áúma kaweꞌó uwánkomba awánéna kouweréna óraaka tasiyéna Maníkón-áwíꞌa mósá maréna 16 Ísu óraakon-iye séna aísamaifimba takífaena súwi séna minkwáásí ímba Yúndaa-waasin-ifo Sámériyaa-marafaken-kwaasigo súwi súwana 17 Ísu séna siyáánkai-waasi túma kaweꞌó uwátinkaunda afaꞌéíyain-kwaasi ímba kouwérááwana 18 kímborawigo fíꞌom-barafaken-kwaasigo kouweréna Maníkón-áwíꞌa mósá máráíye simásuwena 19 minkwáásígóntáféna séna kentáfé súwaꞌnai índawin-iye sénda póna enáú kaweꞌán-ifo waaó Ísu siyáiye.

Maníkó wení waásimo kawáánin-aai.

Mátíyu 24:23-28, Mátíyu 24:37-41

20 Súwasa ámáán-kawaa-waasi Ísumba áísai esa sésa Maníkó wení waásimo kawáánin-kanaa nóin-kanaawa tíníyo suwaná Ísu séna Maníkó wení waásimo kawáánimba ímba kanaaꞌá túrantamba awánánááfo 21 Maníkó wení waásimo kawáánimba waási túraꞌa ómbaraimba pósa mifáráꞌi maafá káráwiyaiye ímba kanaaꞌá sénááwe Ísu siyáiye.

22 Ísu simátimena wení kísau-waasisafena séna ánaaemba kemá waási úranko kúmónda-kanaa awánánae síyambanifo ímba miyán-kánáá suwánánááwe. 23 Tuwímbai sésa maafáꞌá méraifo taawánaaromo síyasa fíꞌowi sésa maafáꞌá méraifo taawánaaromo síyaꞌo éꞌa ímba éraiꞌe séꞌa wété oro. 24 Wíyómpaꞌo aafáyáumo tóráísasamo awánaantemba kemá waási úranko miyáumai aforaꞌá anekaꞌá kumónaumne. 25 Misúnda-aai ímba paápé uráinasa aifaꞌá káféꞌo méraan-kwaasi tínaaemba uwásinkesa síꞌo índa-iꞌa uwásinkanaawe. 26 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Nówaamo méronkaꞌa waási ímba Maníkón-ímáyáá ésamo maéꞌóntemba ánaaemba kemá waási úranko kúmónda miyá ónááwe. 27 Nówaamo méronkaꞌa noné tóné wénesa tiyáámúmba wétoꞌwaai-esa aaré máúwasa waaí máúwasa wéuwana Nówaa nompín-táómpimba imérowana piriꞌ-nónkó seyaafáꞌ-wáásí tínkamuwasa putásaraawe. 28 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Rótimo méronkaꞌa ímba Maníkón-ímáyáá ésa noné tóné wénesa méyánúmae wénesa kísauwe naané úmae néꞌómba 29 Róti Sóndómu-naopaꞌo tiyuwónkaꞌa Maníkó óntankwara iyaronkwáráꞌá wíyómpakemba tuwówana kuména tínkamuwasa putásaraawe. 30 Rótimo méronkaꞌa waási ímba Maníkón-ímáyáá ésamo maéꞌóntemba kemá waási úranko anekaꞌó kumpaápé ondaráꞌá miyá ónááwe.

31 Anekaꞌó kúmóndaraꞌa ontaráꞌó méraiyan-kwaasi ímba naaúmpaꞌo iyíyamba moparáwímbá ifátuwanaawe. Kísaufaꞌo méraiyan-kwaasi ímba naaúmpaꞌo tíyamba moparáwímbá ifátuwanaawe. 32 Róti awaainínkón-áái imáyáan-oro. Wení moparáwímbó tuwón-imayaa éna mówaerowana óntankwara iyaronkwáráꞌá kuména tufúwana pukáiye. 33 Tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai ménaafo kentáfésa imáyáa ésa tirááímo táínda-tantaaꞌo tuwésamo puwésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 34 Simátimeꞌa súne. Anekaꞌó kúmóndaraꞌa mindóꞌwáámbá kaeꞌ-wáásí mimbóráfáꞌá túmá wéreyana Maníkó moóráwigomba auwéna moóráwigomba aiyáíníye. 35 Minkánáá kaeꞌ-ínínkáí tómbó wétoꞌmayaan-íyana Maníkó moórá-inimba auwéna moórá-inimba aiyáíníye. 36 Kaeꞌ-wáásí kísaufaꞌo méreyana Maníkó moóráwigomba auwéna moóráwigomba aiyáíníye Ísu súwasa 37 wení kísau-waasi sésa Fasiꞌaénkóo emó sénda-aai nááfatafewa sénó suwaná póíye sawaíyémó kawááꞌipaꞌo náíndasafenamo embontaan-dúmágómó tatorúpaintemba Maníkó sínana súnda-aai

paápé íníye Ísu siyáiye.

18

Moóráwigo ketoꞌ-ínínkón-aaimo ísarain-aai.

1 Ísu séna aasiyaasí Maníkómpáꞌá inaí wésesa túwáafo séna waéꞌmai-aai simátimena séna 2 moórá-naopaꞌa aaimó ísáín-kwaasigo ména ímba Maníkón-áároi inkaiséna ímba waási-imayaa éna méraisana 3 mindáópaꞌa ketoꞌ-ínínkó ména aasiyaasí aaimó ísáín-kwaasigompaꞌa tóso éna séna sáwíꞌa uwásinkanaesa wéofo aaí súwaꞌnai uwásinkaao sisaná 4 ayáátáákaꞌa wenáái ímba ísarena ánaaemba imáyáa éna séna Maníkón-áároi ímba inkaiséꞌa waási-imayaa ímba éꞌa wéumpo 5 minínínkó kempáꞌó timbá suwesaraí ifáímpóꞌa áwaꞌnai ónaumne siyáiye. 6 Fasiꞌaénkó simásuwena séna aaimó ísáí-sawi-waasigon-aai imáyáan-oro. 7 Maníkóní waási wempáꞌó inaimó símae íyómba túwáafo séna ímba ayáátáákaꞌa úwoi ména miwí táái iséna 8 sáwíꞌo uwátínkénkaꞌa ááéma túwaꞌnai íníye. Ánaaemba kemá waási úranko anekaꞌó kúmóndaraꞌa méraiyan-kwaasifinkemba kesááisafesa timankúnkúmba ónaa ína ónaao tuwánánaumne Ísu séna Maníkómpáꞌó inaimó símae íyómba túwáafo séna minááí siyáiye.

Ámáán-kawaa-waasigonte taakisimó maún-kwaasigonte-taai.

9 Tuwímbai kaweꞌ-wáásí úne sésa kentúma maimaé iyésa fíꞌon-kwaasi túma símai sáwíꞌo uwátínkén-kwaasisafena waéꞌmai-aai Ísu simátimena séna 10 kaeꞌ-wáásígóráí moóráwigo ámáán-kawaa-waasigon-ifo moóráwigo taakisi-óntámbó máín-kwaasigo ésarai óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa inaí séyae sésarai iyóyamba 11 ámáán-kawaa-waasigo kokuꞌá ména wenáú maimaé iyéna séna Maníkóo kemá tuwímbaimo ontembá ímba wéumpo entáféꞌa súwi súne. Umémbó maésamo karoꞌó sésamo aare-úmémbá ésamo ontembá kemá ímba miyá wéune. Maaméraiwai taakisimó máín-umen-kwaasigomo intembá kemá ímba miyá wéune. 12 Aasiyaasi-sóndááráꞌá kae-kae-kánáá ámáántafeꞌa imáyáa éꞌa ímba tómbá wénaumne. Aasiyaasi-kísáúgóní sondaaráꞌó maúnda-tantaaꞌa tuwínkeꞌa kemá afaꞌéíyaimba maéꞌa moórá embá ámaꞌmaeꞌa wéiyune sisaná 13 taakisimó máín-kwaasigo moóráfa kokuꞌá ména aigaé éna kífaena séna Maníkóo kempímbá sáwí-imayaa wéraifo arumbá uwásinkaao siyáiye. 14 Ísu minááí simátimena séna ísáaro. Maníkó taakisimó máíwaini sáwí-imayaa maiyaúwáísana Maníkóe taankarotámai maéna wení naaópaꞌa wisaná ámáán-kawaa-waasigo wempímbá sáwí-imayaa úwoi wéraisana wení naaópaꞌa kuráiye. Óraaꞌ-waasi únemo síyawi Maníkó túwíꞌa múra tuwáínífo Maníkón-aísamaifimbo méraawi Maníkó túwíꞌa maimaé iyíníye Ísu siyáiye.

Ísu iyámpóímo ayááfúmbo tátínkarain-aai.

Mátíyu 19:13-15, Mááka 10:13-16

15 Simátimuwasa tuwímbai Ísu taꞌótorena kaweꞌá uwátinkainkwae sésa iyámpói tíꞌmae tuwasá wení kísau-waasi tuwánésa kóro suwaná 16 Ísu miníyámpóísáféna táántena séna teró. Ímba kóro síyamba tiyuwáíyasa kempáꞌá iyámpói úwoi teró. Miníyámpóímó kempáꞌó tentembá Maníkó wení waásimo kawáánimba miyáráán-úmai wégawaanimba iyámpóímo kempáꞌó tíyan-amba ímba aambá faíyóro. 17 Éraiꞌa simátime súne. Maníkóntáfésa sésamo iyámpóíyaan-úmai kenkáꞌá wégawaanonemo síyanamo éna miwíyáꞌá kawáánínífo ímbo miyá síyawimo éna ímba kawááníníye Ísu siyáiye.

Óntawaraꞌ-waasigon-aai.

Mátíyu 19:16-30, Mááka 10:17-31

18 Súwana moóráwigo Yúndaa-waasiti óraako Ísumpaꞌa téna séna óraakoo kawekó óne. Nóra úmaiya aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumno súwana 19 Ísu séna kentáfé nóra séwa kawekó óne wéseno. Mimbóráwígó Maníkó weyáá kawekón-iye. 20 Maníkóní ámáámba éꞌa ísaraane. Minámáámbá aúfáífimba agaimaréna séna ímba aare-úmémbán-oro. Ímba waási tínkamiyasa púwóro. Ímba umémbá máéro. Ímba karoꞌ-ááí simátínkáaro. Kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌ-iꞌan-oro siyáiye súwana 21 miwá séna minámáámbá kemá iyámpóíyakemba ísareꞌa kaweꞌá úmae wéiyune súwana 22 Ísu iséna séna kaweꞌá éma moórá-tantaaꞌa ímba kaweꞌá uráampo ení moparáwímbá fíꞌon-kwaasi wétime óntamba maiyé ímbo makéwi tímínana ení kaweꞌ-méyámbá Maníkó wíyómpaꞌa ankáíníye. Tímatuwemo e kembá sirááíwainone súwana 23 minááí iséna sáwífaꞌ-moparawimbo makóntafena óraaꞌ-imayaa úwana arunkó sáwíꞌa uráiye.

24 Arunkó sáwíꞌa úwana Ísu awánéna séna sáwífaꞌ-ontamo makén-kwaasi Maníkómó wení waásimo kawáánipaꞌo wíyamba umbaí táíníye. 25 Moórá-poigon-awiꞌa káámeri mimpóígó waigóní afaapimbá ímba kanaaꞌá kóferainiye. Káámeri-poigomo waigóní afaapimbó kóféráínkakaa sáwífaꞌ-ontamo makáan-kwaasi Maníkómó kawáánipaꞌa kowisinó súwasa 26 minááí isésa áísai esa sésa umbaí taifó nóran-kwaasiya Maníkómó kawáánipaꞌa méranaao suwaná 27 Ísu séna waási miwítí kísausamba ímba méyámbaresa kónááfo Maníkó úwoi kanaaꞌá wéiye súwana 28 Pítaa séna isaaó. Kentáásí naaópaꞌa tuwéta entá wéaraaiwaumne súwana 29 Ísu séna éraiꞌa simátime súne. Maníkó wení waásimo kawáánintafesa imáyáa ombá naaópaꞌa tuwésa tuwaainíné tuwaaísáiye tinófoiye táánine tiyáámúne tiyuwésa miyáumaimo túwááwin-anondaa 30 marapáꞌó méraankaꞌo túwáán-tantaaꞌa miyán-tántááꞌá sáwífaꞌa mémaesa ánaaen-kanaa aúíꞌa úmai wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

Ísu wemó puwíndasafenamo siyáin-aai.

Mátíyu 20:17-19, Mááka 10:32-34

31 Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tíꞌmaena moórá-aempaꞌa tínkarena simátimena séna ísáaro. Yérúsaremu-naopaꞌa konanasá naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowimo waási úrankon-aai agaimakáan-aai paápé íníye. 32 Kembá síꞌmai fíꞌonkaa-waasi timíyasa karaánááꞌa sinkésa símai sáwíꞌa uwásinkesa tuwiyáái wisinkésa 33 súwiyonkuꞌ-nésa sínkamiyaꞌa púwónasa utámaraiyaꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa íyáfasinanaumne Ísu súwasa 34 wení kísau-waasi nóin-aaisafenawa síyó sésa minááígóní áwáumo aúpáꞌó wérontafesa ímba ísámai kaweꞌá ésa Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌa kuráawe.

Ísu aúrambo kafíkówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

Mátíyu 20:29-34, Mááka 10:46-52

35 Ísu aampaꞌó kúmba Yéríko-naoꞌ-ewaaꞌa kúwana moóráwigo aúrambo kafíkówi óntamba inaí símai maénae séna aanawáísáraꞌa kumbéna wéinai séna 36 sáwífaꞌ-waasimo tésamo kínkimbo sumbá iséna nááwiyaꞌo súwasa 37 Ísu Násaretifakewi wétiye suwaná 38 óraaka séna Ísuwo Téfítin-andafakewi ómpo arumbá uwásinkaao súwasa 39 aifaꞌó tun-kwáásí aaisambá aéésa sésa aseraaó suwaná minááí ifátuwena anekaꞌá óraaka séna Ísuwo Téfítin-andafakewi ómpo arumbá uwásinkaao súwana 40 Ísu aampaꞌó wémomba wení ewaaꞌá koíyáfasinena séna áíꞌmae teró súwasa áíꞌmaesa ewaaꞌá tuwaná Ísu áísai ena séna 41 nóin-tantaara embá arááímo táínda-tantaaꞌa uwánkanaumno súwana séna óraakoo súramba kaweꞌá uwásinkaao súwana 42 Ísu séna kentáfé kanaaꞌá súwaꞌnai índawin-iye sémpo aúramba kaweꞌá íno súwana 43 minúwóíyáámbá aúramba kaweꞌ-úmai awánéna Ísumba arááíwaꞌmae wéwena Maníkón-áwíꞌa mósá marówasa sáwífaꞌ-waasi awánésa Maníkón-áwíꞌa mósá makáawe.

19

Sákíyasin-aai.

1 Maníkón-áwíꞌa mósá márówana Ísu Yéríko-naopaꞌa kóyáákanae séna kúmba 2 moóráwigon-awiꞌa Sákíyasi taakisi-óntámbó máún-kwaasiti óraaꞌ-waasigo éna sáwífaꞌ-ontamba makéna 3 Ísumba awánánae séna úmba sáwífaꞌ-waasi fáítukowana ampáán-kwáásígó éna ímba kanaaꞌá awánéna 4 maanámpáꞌá tíníye séna minkwáásí tínaaempakemba aifaꞌá íyáákena moórá-taifaꞌa íyátena mérowana 5 Ísu mintáígóní áwáufaꞌa wéna mósá awánéna séna Sákíyasiyo ení naaúmpaꞌa kónaumpo minúwóíyáámbá marapáꞌá kumuwó súwana 6 aamoí uwásuwena minúwóíyáámbá marapáꞌá múra tuwéna kúwááíꞌmaena wení naaúmpaꞌa kúwasa 7 minkwáásísómbá awánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa sésa sáwíꞌo in-kwáásígóní naaúmpaꞌa wéwiye suwaná 8 Sákíyasi wení naaúmpaꞌa mósá ankéna Fasiꞌaénkóntáféna séna óraakoo kesí ónta afufuntambá tuwínkeꞌa tuwímbai ímbo makén-kwaasi timéꞌa tuwímbai karoꞌá simátinkeꞌa óntamba umémbó maiyáunda póꞌa éíyain-eiyain-úmai tímaꞌmaeꞌa kónaumne súwana 9 Ísu séna káféꞌa maandáúmpáꞌó méraan-kwaasi kaweꞌ-ámpáꞌá métinkaumne. Émbaramun-aísaafitantambo uráandasafeꞌa miyá úne. 10 Kemá waási úranko kumpaápé uráundawi enkáán-kwáásí saafá úmai sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáandasafeꞌa kunkáumne Ísu siyáiye.

Siyáánkai-waasi-taai.

11 Minááí ísówana Ísu Yérúsaremu-naokoni ewaaꞌá kúwasa weséꞌo kun-kwáásí imáyáa ésa sésa Maníkó wení waásimo kawáánimba kárikaꞌa paápé íníye suntáféna waéꞌmai-aai simátimena 12 séna moórá-oraakon-aai ísáaro. Kámáni-waasi némpaꞌ-marafaꞌa méraawana kotísai onasamó kanaán-iyemo síyaꞌo éꞌa kesí waásiyaꞌa takáráwiyonae séna 13 wení kísau-waasi siyáánkai-waasi táántaisasa tewaná óntamba kae-táémo kae-táémoꞌa tiména séna koméraanaꞌa minóntánkákémbá kísau wémaiyaꞌa téꞌa tuwímbai-ontankwaraꞌa tamáéno séna kóísasa 14 wenamááraa tíyántafesa uwánkesa kámáni-waasi kosimátime séꞌa kentááráꞌá ímba takáráwiyiniye kosimátíméro sewasá kuráawe. 15 Énifo minóráákómbá káráwiyi-kisau áméwana kouweré téna ááémo óntambo tímakain-kwaasi táántaisasa tewaná séna tímakaunda-ontankakemba nóraumai-ontana maiyáao sisaná 16 aifaꞌó ámakaiwai téna séna óraakoo símakaanda-ontankakemba kísau wémaeꞌa moórá kae-táémoꞌa maiyáumne sisaná 17 óraako séna kesí kísau-waasigo kaweꞌá óne. Kári-tantaakaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyaampo siyáánkai-naoraaraꞌa káráwiyuwo sisaná 18 moórá-kisau-waasigo téna séna óraakoo símakaanda-ontankakemba kísau wémaeꞌa siyáánkai-taemoꞌ-ontamba maiyáumne sisaná 19 énifo séfataase-naoraaraꞌa káráwiyuwo sisaná 20 moórá-kisau-waasigo téna séna óraakoo símakaanda-ontamba ampantafímbá múꞌmúmai aúpáꞌá makáumpo máínone. 21 Emá fasiꞌaén-kwáásí éma ímbo makáanda-tantaaꞌa wémae úwoi wéne fíꞌowiti kísaufaken-tomba wénaana póꞌa enáároi inkaiséꞌa úwoi aúpáꞌá makáumpo máínone sisaná 22 óraako séna sáwí-kisau-waasigo ónda póꞌa kentáfémo séndantemba aaí simánkanaumne. Kentáfé sé fasiꞌaén-kwáásí éma ímbo makáanda-tantaaꞌa wémae úwoi wéne fíꞌowiti kísaufaken-tomba wénaane sémpo 23 kesí óntamba seyaafáꞌ-wáásítí óntambo máráán-daumpaꞌo makáandarakaa tiyéꞌa kesí óntankwara aꞌwáá-ontankwaraꞌa máúsino séna 24 méraan-kwaasisafena séna maanóntámbá maiyéꞌa kae-táémoꞌ-ontambo tokáiwaimba áméro sisasá 25 miwí sésa ímbanifo kae-táémoꞌ-ontamba éꞌa tokáiye sewaná 26 óraako séna simátime súne. Sáwífa-tantaakaꞌo kaweꞌ-úmaimo káráwisinkaawi moórá-mora-tantaaꞌa tíménasa káráwisinkanaafo ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwisinkaawifinkemba makáan-tantaaꞌa máénaꞌa 27 kesí namuro-wáásí kentááráꞌá ímba káráwinone siyáawi tíꞌmaeꞌa kempáꞌá tiyéꞌa tínkamiyasa

púwóro siyáiye Ísu siyáiye.

Ísu Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

Mátíyu 21:1-11, Mááka 11:1-11, Yóni 12:12-19

28 Ísu minááí simátimena aifaꞌá Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌo kúmba 29 Órífi-omapaꞌ-ewaaꞌ-naokai moórá Pétífasi-naoꞌa úwana moórá Pétáni-naoꞌa úwana minkáéꞌ-náóꞌ-ewaaꞌa wéna wení kísau-waasiyai kaeꞌá mátiꞌmarena séna 30 epín-dáópaꞌa kurékai moórá-poigon-awiꞌa tónki koawáneyambo waásimo ímbo ayáákainda-poi ándá awátuwekai áíꞌmae tekaiyó. 31 Moóráwigo tuwánénamo nóra óyaekaiya óyómo sínakai óraako ayááꞌmaeꞌa kónae siyé simámékaiyo súwasarai 32 kuyaná súntemba mimpóí mérowasarai koawánésarai 33 ándá koawátúwóyana mimpóígón-afowá awánéna séna nóra sékaiya mimpóígóní ándá wéawaaeyo súwasarai 34 mindárai sésarai óraako ayááꞌmaena wínkwae simásuwesarai 35 áíꞌmaesarai Ísumpaꞌa tuyasá wení kísau-waasi paákákén-únánkwátói faúꞌmai mimpóígón-arósááunkaꞌa wandaaí uwíꞌmárówana Ísumba ayááꞌmae wéguwasa 36 sáwífaꞌ-waasi mésa óraaꞌ-waasin-iye sésa paákákén-únánkwátói faúꞌmai aampaꞌá uwíꞌmaꞌmae wéguwana minúnánkwátóiyaꞌa auwétamaena wéwena 37 Órífi-omapaken-ampaꞌo kumúmba Yérúsaremu-naoꞌ-ewaaꞌa kúwasa Ísumba sáwífaꞌ-waasi arááíwaꞌmae wéwesa aamoí ésa fíꞌo-fiꞌon-kisau kawe-kísáú maúmba awánontafesa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa 38 Fasiꞌaénkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó minkáwáágómbá kaweꞌá wéuwankaiye. Maníkó kentáásáféna séna aáno úmai méraaro wésimba póna wenáwíꞌa óraaꞌa wéiye óraakaꞌa suwasá 39 misáwífáꞌ-wáásífínkémbá tuwímbai ámáán-kawaa-waasi sésa óraakoo embó arááíwaꞌmae wénon-kwaasisafe sé aséráaro siyó suwaná 40 Ísu séna simátime súne. Miwí ímba aaimó senkakaa maanóntánkó kentáfénawe séna aaí sisinó Ísu siyáiye.

Ísun-arumbó uwátínkarain-aai.

41 Ísu Yérúsaremu-naoꞌ-ewaaꞌa wéna awánéna waási tífiꞌa téna séna 42 aáno úmaimo máéwini áwáu ímba ísámai kaweꞌá uráawe. Isékaa aáno úmai méraawisino. Káféꞌa ímba kanaaꞌá wéisaawe. 43 Kentí namuro-wáásí tésa kentí naaópaꞌa taúkúresa maramá uꞌmái ontafímbá agariꞌá tásuwesa 44 kentí aare-iyámpóíwaraꞌa tínkamesa kentí naambá tawísísuwanaawe. Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanae séna tisaꞌá tínaaemba uwánkáámba pósa kentí namuro-wáásí tésa miyá ónááwe Ísu siyáiye.

Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iyáin-aai.

Mátíyu 21:12-17, Mááka 11:15-19, Yóni 2:13-22

45 Ísu minááí simásuwena Yérúsaremu-naopaꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyéna ámáán-daumpaꞌo méyámbó un-kwáásí itiꞌmátuwena 46 simátimena séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna mindá kesí naambá Maníkómpáꞌó inaimó sen-dámbán-iye agaimaréna siyáiye. Énifo umén-dáúmpáꞌó ontenkáámbá uráawe Ísu siyáiye.

47 Aasiyaasí óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Ísu simátímaꞌmaena iyúwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé óraaꞌ-waasiye Ísumbo tufíyan-aai suwasá 48 úwoi-waasi sáwífaꞌa Ísun-aai ísámae wéiyuwasa tufuwíyan-amba ímba kanaaꞌá saafá uráawe.

20

Nááwawa aiꞌmáráísawa tiyáanomo siyáan-aai.

Mátíyu 21:23-27, Mááka 11:27-33

1 Moórá-kanaa Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména Maníkóní ásé-aai simátimuwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Yúndaa-oraaꞌ-waasiye tésa 2 sésa nááwawa aiꞌmáráísawa tiyéwa nááwampinkena maiyéwa fasiꞌaén-kísáú wémaeno. Simásimiyo suwaná 3 Ísu séna aifaꞌá moórá-aai tísai onaꞌá simásíméro. 4 Ááéma Yóni nombó maitínkaraiwai Maníkówá simámakaisanawa nombá maitínkarai waásiya simámakaawanawa nombá maitínkaraiyo súwasa 5 miwí keáímbá sésa nórasaawa sénaumno. Maníkó simámakaisana nombá maitínkaraiye senanasáámó éna nóra séra Yónin-aaisafeꞌa ímba éraiꞌe siyáao síníye. 6 Waási simámakaawana nombá maitínkaraiye senasasáámó ésa úwoi-waasisa sínkamonaawe. Úwoi-waasi sáwífaꞌ-waasi Yónintafesa sésa Maníkón-aaimo simásímakaiwai uráiye wésemba pósa óntamba maiyésa sínkamonaawe. 7 Ísuntafesa sésa emó sísai ónda-aaisa ímba isáúmne suwaná 8 Ísu séna ímbo simásimiyaꞌa nááwampinkena maiyéra fasiꞌaén-kísáúmó maúnda-aai ímba simátimenaumne Ísu siyáiye.

Ándá-aran-kisauraꞌo káráwiyowi-taai.

Mátíyu 21:33-46, Mááka 12:1-12

9 Ísu waéꞌmai-aai simátimena séna moóráwigo ándá-aran-kisau úmarena ayáátááka fíꞌom-barafaꞌa koménae séna maankísáúráꞌó káráwiyaawimo éꞌa kesáféꞌa tuwímbai-aramba wémaeꞌa tuwímbai kembá siyúwáaro simátimena fíꞌom-barafaꞌa koméraisana 10 arambó áfumo kain-kánáá tisaná aanáfó kesí

ándá-aramba komauwó séna wení kísau-waasigomba aiꞌmáráísana minkísáúráꞌó káráwiyowifaꞌa tisasá taꞌótoꞌmai tufúꞌmaresa ándá-aramba ímbo ámémba aiꞌmátuwaawana kóísana 11 aanáfó moóráwigomba aiꞌmáráísana tisasá minkísáúráꞌó káráwiyowi taꞌótoꞌmai tufúꞌmaresa sáwíꞌa uwánkesa ándá-aramba ímba ámémba aiꞌmátuwaawana kóísana 12 aanáfó moóráwigomba aiꞌmáráísana tisasá taꞌótoꞌmai tufúꞌmárááwana naaemá kúmísasa famétuwaawana kóísana 13 aanáfó séna nóra ónaumno. Kesááninko imáyáamo ámakaundawimba aiꞌmáráanana wínasa wenáái isánááwe séna aiꞌmáráísana tisasá 14 minkísáúráꞌó káráwiyowi awánésa keáímbá sésa aanáfón-ááninko tifo tufúwónanasa puwéna maankísáú ímba maínata kesáá maénae sésa 15 taꞌótoꞌmai ándá-aran-kisaufakemba famétuwesa tufúwówana pukáiye. Ísu minááí simátimena séna minkísáú-áánáfó miyá íníye. 16 Téna kísauraꞌo káráwiyowi tínkaminasa puwíyana fíꞌonkaa-waasi kesí kísauraꞌa káráwiyoro síníye Ísu súwasa minááí isésa sésa ímba miyán-oro suwaná 17 Ísu árimba tuwánéna tísai úmai isánae séna imáyáan-oro séna Maníkón-aai aúfáífimba maarán-ááí agaimaréna séna

óntan-dambo on-kwáásí moórá-ontantafesa sáwíꞌa wéiye sésa maisukáawe. Ánaaemba minóntánkó áfonkaamba uráiye

agaimaréna siyáimba minááísáféꞌa imáyáan-oro. 18 Wíyamba minóntánkáꞌá tanaambá kofésa sáwíꞌa ónááfo minóntánkó tufúꞌmai sáwíꞌa uwásuwainiye Ísu súwasa 19 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé simbá kentáásáféna siyé sésa taꞌótoꞌmai tufuwónae sésamo umbá seyaafáꞌ-wáásísáféna tááꞌa úwasa ifátukaawe.

Taakisi-ááísáfésamo áísai uráan-aai.

Mátíyu 22:15-22, Mááka 12:13-17

20 Ifátuwesa taꞌótoraiyan-kanaa káráwiyesa tuwímbai tiꞌmarésa sésa Ísun-aaimo ísáán-kwaasimo ontembá téꞌa áísai íyana sáwí-aaimo sínata taꞌótoꞌmai kámáni-kawaagompaꞌa móankanaumne sésa tiꞌmárówasa Ísumpaꞌa tésa 21 sésa óraakoo éraiꞌ-aai wése waási táároi ímba inkaisé óraaꞌ-waasiye úwoi-waasi táároi ímba inkaisé tirumbó faiyáꞌmai-aai ímbo sénda Maníkóní aambó arááíwáén-aai arupíse úmai simátimendasa ísaraumne. 22 Emá nóran-imayaawa ónó. Kanaasááwá taakisi-óntámbá Rómu-kamanisa timénaum íntaawa timénaumno. Tíméndasa Yúndaa-waasisa kentáásí ámáána taraisónaum íntaawa taraisónaumno. Timénaum íntaawa timénaumno suwaná 23 Ísu miwítí imáyáa iséna séna 24 moórá-ontamba maimaé máaraasimero súwasa maimaé máaraanamuwana séna nááwan-óikaana uráinkara áwíꞌa wéraiyo súwasa Rómu-kamani-kawaagon-óikaamba isaná áwíꞌa wéraiye suwaná 25 Rómu-kamani-kawaagonde wembá áméro. Maníkóndé Maníkómbá áméro súwasa 26 minááí ísówana tááꞌa úwasa ímba aaí siyáawe. Ísu waási túrankaꞌa ména ímba sáwí-aai súwasa pósa ímba aaí sésa taꞌótokaawe.

Pukémpinkembo íyáfasinaiyan-aai.

Mátíyu 22:23-33, Mááka 12:18-27

27 Ímba taꞌótórówasa Sátúsi-amaan-kawaa-waasi púwómpinkemba ímba íyáfasinanaawe sun-kwáásí pósa Ísumpaꞌa tésa 28 sésa óraakoo naaófáꞌá Mósese séna moóráwigo aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba puwínana áfáko maimakéna awaaón-anondaa-wareꞌe séna iyámpói maꞌankáíníye siyáiye. 29 Moórá-aai isaaó. Moórá-kanaa afakaeté-afarawainonda mésa tuwaaó aaré maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana 30 wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana 31 wenánaaenkewi wareꞌá maimakéna iyámpói ímbo maꞌánkáímba púwísana miyá émesa afakaeté-waasi putásaawana 32 minínínkó ánaaemba pukáiye simámesa 33 Ísumba áísai esa sésa miyámó ombá waási puwíyampinkembo íyáfasinaiyan-kanaa minínímbá afakaeté-waasi tuwaainímbá éna nááwa máíníyo suwaná 34 Ísu séna marapáꞌó méraan-kwaasi aaré maíyasa waaí maíyasa tiyáámúmba toꞌwaaí ésa wéowe. 35 Maníkó táántena séna pukémpinkemba íyáfasineꞌa wíyómpaꞌa iménaawe siyáimba minínínákwáꞌá wíyómpaꞌo iméraiyamba aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyamba ónááwe. 36 Maníkóní kísau-waasimo wíyómpaꞌo mésamo ímbo púwóntemba minkwáásí miyá ésa ímba anekaꞌá puwónááwe. Pukémpinkembo íyáfasinaiyamba Maníkóní waásin-owe. 37 Waási pukémpinkembo íyáfasinaiyamba Mósese minááísáféna agaimakáiye. Aúfáífimba agaimaréna séna áru-taiyaꞌa iyamó kaimbá ímba mintáí káwisana mintáífínkémbá Maníkó Mósesentafena séna Maníkó úne. Enaíwáꞌná Émbaramune Áísáakine Yékopune miwítí Maníkó úne siyáiye. Maníkó minááímó siyáimba minkáúmbó-wáásí éꞌa púwúwasa utaráambanifo 38 minááí siyáimba pósa miwí úwoi méraawe. Maníkón-aúrankaꞌa seyaafáꞌnánká méraawe Ísu súwasa 39 ámáámbo sun-kwáásí sésa óraakoo kaweꞌ-ááí simásímakaane suwaná 40 Ísun-aaigo tááꞌa úntafesa ímba áísai uráawe.

Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitin-aai.

Mátíyu 22:41-46, Mááka 12:35-37

41 Ímba áísai uwaná Ísu séna Káráísiti Téfítin-andafaken-kwaasin-iye wésefo 42 naaófáꞌá Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimba imó agaimakón-aufaifimba Téfíti agaimaréna séna

kesí Fasiꞌaénkóntáféna Maníkó séna kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá 43 maraꞌ-ménaꞌa ení namuro-wáásí íyáákaanasa miwí taiꞌánááwe

Maníkómó siyáin-aai Téfíti siyáiye. 44 Miyáumai Téfíti Káráísitintafena séna kesí Fasiꞌaénkón-iye siyáimbanifo nóraumaiya wemá Téfítin-andafaken-kwaasin-iye Ísu súmba Káráísiti Téfítini Fasiꞌaénkó éna Téfítin-andafaken-kwaasigon-iye.

Ámáámbo sen-kwáásítí aambá arááíwáéfomo siyáin-aai.

Mátíyu 23:1-36, Mááka 12:38-40, Rúku 11:37-54

45 Sáwífaꞌ-waasi minááí ísówana Ísu wení kísau-waasisafena séna 46 ámáámbo sen-kwáásítí aambá arááíwáéfo. Minkwáásí ayáátáá-kuferai wiyésa naaópaꞌa afufumpaꞌá nówasa pósa waási tuwánésa sésa óraaꞌ-waasin-owe wésewe. Minkwáásí ámáán-daumpaꞌo ombá óraaꞌ-waasimo máépaꞌa imésa tanómbo kaúfópaꞌo ombá kaweꞌ-áémpáꞌá mésa kawe-tómbá wénaawe. 47 Minkwáásí ketoꞌ-íníntí óntawara naankwaráꞌá umémbá maésa waási suwánésa súwíꞌa mósá maráíwae sésa karokómbá tafisímai inaí wésewe. Miyámó on-ánóndáá óraaꞌ-umbai maénááwe Ísu siyáiye.

21

Ketoꞌ-ínínkó Maníkómpáꞌá óntambo tukáin-aai.

Mááka 12:41-44

1 Simátimena Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa ména tuwánómba óntambo túwón-anafeumpimba sáwífaꞌ-ontawaraꞌ-waasi sáwífaꞌ-ontamba túwówana 2 moórá-ketoꞌ-ininko ímba óntamo makón-ininko téna káriꞌ-ontamba kae-tóyáráámbá tuwómba Ísu awánéna 3 wení kísau-waasisafena séna éraiꞌa simátime súne. Minkétóꞌ-ínínkómó túwáín-ontanko seyaafáꞌ-wáásímó túwáán-ontamba íyáákaiye. 4 Miwí sáwífaꞌ-ontafinkemba tuwímbai túwáafo wemá káriꞌ-ontafinkemba mútúꞌa túwáímba póna ónta-iyaimba méíniye Ísu siyáiye.

Óraaꞌ-amaan-dambo tawisínda-aaimo siyáin-aai.

Mátíyu 24:1-2, Mááka 13:1-2

5 Súwasa tuwímbai óraaꞌ-amaan-dantafesa sésa kaweꞌ-óntánkákémbá úmakaawe. Maníkómbá ámakaan-tantaaꞌa koꞌnaarirí úmakaawata awánéta aamoisá úne suwaná 6 Ísu séna ánaaemba waási tésa awánaan-tantaaꞌa seyaafá tawísísuwesa seyaafáꞌ-óntánkwáráꞌé tawísísuwanaawe Ísu siyáiye.

Sáwí-kanaa tíníyemo siyáin-aai.

Mátíyu 24:3-14, Mááka 13:3-13

7 Ísu minááí súwasa áísai esa sésa óraakoo emó sénda nóin-kanaawa paápé íníyo. Nóin-kwaamera ínataawa séta ampáánkáꞌá Ísumo siyáimba miyá íníyesa sénaumno suwaná 8 Ísu séna karoꞌ-ááí iséꞌa éraiꞌe sefó káráwiyoro. Sáwífaꞌ-waasi tésa kesúwíꞌa máwatesa sésa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai únda póna minkánáá ampáánkáꞌá tíníye sénááwe. Miyán-ááí síyawi ímba tirááíwáéro. 9 Tíyááwemo síyan-aai némpakenaꞌi ewaakénáꞌi isáíyana ímba tááꞌa íno. Miyán-kánáámó tínda mindá ímba seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-waameꞌan-iye. 10 Fíꞌo-fiꞌon-aempaꞌ-waasi tiyánááwe. Moórá-kawaa-waasigomo éna moórá-kawaa-waasigoni amááraasafena íyáfasine tíyáaromo sínasa íyáfasinesa tiyánááwe. 11 Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa óraaꞌ-mari táíníye. Fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa aawaí táíníye. Sáwífaꞌ-waasi tíꞌa íníye. Wíyómpaꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa paápé ínaꞌa awáné táátafeꞌa ónááwe. 12 Mintántááꞌó ímbo paápé ínasa kembiwí taꞌótoꞌmai sáwíꞌa uwátinkesa ámáán-daumpaꞌa kawáá-wáásí aaifimbá maitinkésa ándáfaꞌa mótinkanaawe. Kentáféꞌo fasiꞌámaimo méraiyantafesa taꞌótoꞌmai óraaꞌ-waasifaꞌe kámáni-kawaa-waasifaꞌe mótinkesa aaí simátinkaiyaꞌa 13 minórááꞌ-wáásí kesáái simátimenaawe. 14 Aaimó simátínkénkaꞌa nóran-aaiya sénaumno-imayaa ímba óraaꞌa íyana tirunkó umbaí táíno. 15 Minkánáá kaweꞌ-ímáyáá timéꞌa aaí tááka tínkáanaꞌa síyasa kentí namuro-wáásí ímba kanaaꞌá kentáái taraisésa íyáákanaawe.

16 Kentinófoiye kentífáꞌawaawiye kentimááraawe kentí waásiye tíꞌmaesa óraaꞌ-waasiyaꞌa iyésa aaí simátinkaiyasa kempínkémbá tuwímbai tínkamiyaꞌa puwónááwe. 17 Kentáfé fasiꞌámaimo méraiyantafesa seyaafáꞌnánká tíyámba uwátinkanaawe. 18 Miyá ésa ímba timambá tínkambai taiꞌánááwe. 19 Fasiꞌámaimo méꞌo éꞌa kaweꞌ-úmai méranaawe Ísu siyáiye.

Sáwí-kanaagon-aai.

Mátíyu 24:15-21, Mááka 13:14-19

20 Ísu minááí simátimena séna Yérúsaremu-naopaꞌa namuro-wáásí taúkúmaraiya séꞌa seyaafá-tántááꞌá tawísísuwaiyan-kanaa tiyé sénááwe. 21 Yúndiyaa-marafaꞌo méraiyan-kwaasi omápata tuwaantantésa iyónááwe. Naaópaꞌo méraiyan-kwaasi mindáópaꞌa tuwésa wété ónááwe. Kísaufaꞌo méraiyan-kwaasi ímba naaópaꞌa iyónááwe. 22 Minkánáá Maníkó sáwí-meyamba timínana Maníkón-aai aúfáífinken-aai paápé íníye. 23 Tímúkaꞌ-inine káféꞌ-iyampoiwaraꞌ-inine minkánáá sáwíꞌa ónááwe. Maníkó maankwáásísáféna aaisambá tiyínana óraaꞌ-umbai táíníye. 24 Fíꞌom-barafakewi tuwímbai paepáétamba tínkamesa tuwímbai tíꞌmaesa fíꞌo-fiꞌon-kwaasiti marafáꞌá mótinkesa fíꞌonkaa-waasi Yérúsaremu-naopaꞌa káráwiyesa sáwíꞌa íyana Maníkó séna kentí kanaa taíꞌáiye síníye Ísu siyáiye.

Ísumo marapáꞌó kumínda-aai.

Mátíyu 24:29-35, Mááka 13:24-31

25 Ísu minááí simátimena séna aafáúráꞌé wíyónkaꞌe okáꞌé fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa paápé íníye. Marapáꞌá fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi tirunkó umbaí táíníye. Uwí-nónkó óraakaꞌa áái wésena tufántááfan-ínasa waási inkaisónááwe. 26 Wíyónko toraꞌnááraꞌa ínasa waási sésa nórawaꞌiyo sésa tinekembá tataꞌá ínasa táátafesa ésa óraaꞌ-imayaa ónááwe. 27 Kemá waási úranko óraa-fasiꞌaenkwara sámo kainkwáráꞌá ainánká kúmónaꞌa suwánánááwe. 28 Kemó súnda-tantaaꞌa áwáu ómbarena paápé ínaꞌa mósá awánánááwe. Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainda-kanaa kárikaꞌo tínda póꞌa toꞌmayaa éꞌa mósá awánaaro Ísu siyáiye.

29 Ísu minááí simátimena séna moórá naan-táígón-áwíꞌa fíki mindáwara fíꞌon-taiwaraꞌa imáyáan-oro. 30 Asáómó agaínda awáné séꞌa áúꞌo sínda-kanaa kárikaꞌa tíníye sénááwe. 31 Miyámó intembá kemó súnda-tantaaꞌa ínaꞌa awáné séꞌa Maníkó wení waási kawáánimba kárikaꞌa tíníye sénááwe. 32 Éraiꞌa simátime súne. Káféꞌo méraan-kwaasi tuwímbai ímbo pukáiyankaꞌa kemó súnda-tantaaꞌa paápé íníye. 33 Wíyóne marawé taiꞌáínífo kesáái ímbo taiꞌáínda

úwoi waéꞌwaeꞌa íníye Ísu siyáiye.

34 Ísu simátimena séna kentúraꞌa káráwiyoro. Uwóíꞌo on-dómbá néꞌa kafóná méꞌa marapá-tántááꞌá óraaꞌ-imayaa ofáínifo. Miyá éꞌo éꞌa ímba imáyáamo wéiyankaꞌa kumúnafainifo káráwiyoro. 35 Kífoꞌo aumakáawanamo waígo ímbo imáyáa imbó tafááfíntemba fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi ímbo wéisenkaꞌa kumúnafainifo 36 káráwiyoro. Inaí símae wéiyiyana kemó súnda-tantaaꞌa kempáꞌó tínaꞌo éꞌa fasiꞌámai méꞌa waási úranko súrankaꞌa méranaawe Ísu siyáiye.

37 Minkánááfímbá aasiyaasi-kánáá Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména wenáái simátímaꞌmae wéiyena fenómpinka máápaꞌa kumbéna Órífi-omapaꞌa nóꞌwaamba imaéꞌmae úwasa 38 sáwífaꞌ-waasi aafáyáaraꞌa ááéma Ísun-aai isánae sésa

óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa imaéꞌmaeꞌa úmae iyáawe.

22

Yúndasi Ísuni pintaruꞌó maiyáin-aai.

Mátíyu 26:1-5,14-16, Mááka 14:1-2,10-11, Yóni 11:45-53

1 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo

í-tánómbá ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa kárikaꞌa túwasa 2 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé Ísumbo tufíyan-aai suwaná úwoi-waasisafena tááꞌa úwasa ímba aforatá taꞌótoranaumne siyáawe.

3 Suwaná Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi moórá-awiꞌa Ísakerioti éna waántáwanko wenarumpimbá koména imáyáa amúwana 4 óraaꞌ-amaan-kisau-waasifaꞌe ámáán-dakaꞌo káráwirowifaꞌe wéna séna túwaꞌnai onaꞌá Ísumba taꞌótoranaawe súwasa 5 isésa aamoí ésa sésa miyámó inda-méyámbá óntanta aménaumne suwaná 6 Yúndasi ewé séna ímbo waásimo mépaꞌo éꞌa nóraumaiya Ísumba aráátíménasawa taꞌótoranaao-imayaa ómbarena

úmae kuráiye.

Tíyótaimo í-tánómbó kauráan-aai.

Mátíyu 26:17-25, Mááka 14:12-21, Yóni 13:21-30

7 Yúndaa-waasi ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa túntemba tíyótaimo í-tánón-kánáá sipisípi-araaꞌa tufúꞌmai káúfúnkaꞌa 8 Ísu Pítaante Yóninteꞌa tiꞌmaréna séna tíyótaimo í-tánómbá kowégaufiyata komandaanó súwasarai 9 mindárai sésarai nááfara kogaufóyauyo suyaná 10 Ísu séna Yérúsaremu-naopaꞌa wíyana moóráwigo nonánámó maimaé wíndawimba arááíwáékaiyo. Wemó naaúmpaꞌo iyíndafaꞌo 11 naankón-afowámó mérainakai kosimámekai óraako áísai ena séna kesí kísau-waasiseꞌa náán-aempara tíyótaimo í-tánómbá nánaumno wésiye kosimámékaiyo. 12 Wemá afófumayaaꞌ-nankoni óraaꞌ-aempaꞌa aráátiminiye. Kúfuꞌo uwándáíyan-tantaaꞌa mimpímbá wéraiye. Seyaafá-tántááꞌá toꞌmayaa úmarekai minkáꞌá kausínkáakaiyo súwasarai 13 mindárai isésarai Yérúsaremu-naopaꞌa wésarai Ísumo sún-tantaaꞌa wérowasarai minkáꞌá tanómba kauwánkaraaye.

Ísu wení kísau-waasi tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 26:26-30, Mááka 14:22-26, 1 Kórinti 11:23-25

14 Tanómbo náíyan-kanaa túwasa Ísuwe wení aantá-waasiye tómbó náíyapaꞌa komérowana 15 Ísu simátimena séna kárikaꞌa síꞌo índa-iꞌa uwásinkaiyan-kanaa ímbo tiyáinaꞌa ááéma tíyótaimo í-tánómbá kembiwíséꞌa nánaumne-imayaa úmae iyáunda káféꞌa minkánáá paápé imbá póta nánaumne. 16 Simátime súne. Marapáꞌá maantánómbá ímba anekaꞌá nánaumpo Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa maantánónkóní áwáuma aforaꞌá wérainaꞌa nánaumne séna 17 ándá-aran-dombo wéron-anafeumba maisoréna Maníkómpá súwiyo séna maimái moórá-mora úmai naaró. 18 Simátime súne. Ándá-aran-domba ímba nánaumpo Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌa méꞌa anekaꞌá nánaumne séna 19 péréti maisoréna Maníkómpá súwiyo séna tafánkena tiména séna mindá kesún-ifo kembiwísáféꞌa ísámai kesú tuwánáúmne. Miyáumai kentáféꞌa imáyáa éꞌa námae íyóro súwasa 20 tómbá násúwówana ándá-aran-dombo wéron-anafeumba maisoréna pérétimo timúntemba miyáumai ándá-aran-domba tiména séna mindá kesí naaén-iye kesí naaemá kembiwísáféna kumínda póna Maníkó séna keséꞌa kááísamai méraiwae séna mináú-ááí símai kááísamakaisaꞌa miyáumai kentáféꞌa imáyáa éꞌa námae íyóro.

21 Kembá namuro-wáásímó aráátimindawi keséta ména tómbá wénaiye. 22 Naaófáꞌá Maníkó séna waási úranko puwíníyemo siyáintemba póꞌa púwónana namuro-wáásímó aráátimindawi sáwí-meyamba máíníye Ísu súwasa 23 wení kísau-waasi keáímbá sésa nááwa miyá ínísanawa síyó siyáawe.

Nááwa íyáákaiyomo siyáan-aai.

24 Ísuni kísau-waasi mósimesi-aai sésa kentááfínkémbá nááwa wéiyaakaiyo suwaná 25 Ísu séna marapáꞌ-órááꞌ-wáásísómbá íyáákamai fasiꞌaén-ááí simáti-simati uwasá wenkóyááka-tayaaka ésa sésa kentáásí óraaꞌ-waasi kaweꞌá wéowe siyáawe. 26 Kembiwí miyáumaimo óraaꞌ-waasimo ontembá ímba miyán-oro. Kempínkémbá óraaꞌo ménae síyawi seyaafáꞌ-wáásítí kísau túwaꞌnai oro. Íyáákanaemo síyawi fíꞌowiti wayóꞌá maénááwe. 27 Marapáꞌ-wáásífínkémbá tómbó ménamo wénaiwai óraaꞌ-waasin-ifo kúfuꞌo uwámíwai káriꞌ-waasi imbánifo kemá kentí óraako ímba miyá éꞌa kentí wayókóráámbá wéune.

28 Miyá únaꞌa kembó sáwíꞌo uwásínkáanka keséꞌa méꞌa ímba síyukaawe. 29 Kesifo kentáféna séna waási kawáánuwo siyáintemba kembiwísáféꞌa miyán-ááí simátimenaumne. 30 Waási kawáámó ondaráꞌá méꞌa tómbá wéneꞌa kawáámó ondaráꞌá méꞌa Ísarerin-áánintomba sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-aanintonti minándáfákén-kwáásí-taai iséꞌa

tuwínkaaꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

Pítaa ánaaeniꞌa uwásinkainiyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:31-35, Mááka 14:27-31, Yóni 13:36-38

31 Ísu Sáímonimba arumbá uwánkena séna Sáímoniyo isaaó. Owáí toꞌmáímo tufimpí owanamó arúꞌó marapá kúmísasamo anónkaꞌo mósá máéntemba kawe-tántááꞌá mósá maéꞌa sáwí-tantaaꞌa úwoimo wéraindasafena waántáwanko tísai úmai isánae sínaꞌa 32 mindásafe Maníkómpáꞌá inaí séꞌa keséꞌo kááísamaimo méraanda siyuwáánafo séꞌa inaí siyáumne. Emá siyuwé kouweré kesí waási fasiꞌátinkaao Ísu súwana 33 Pítaa séna Fasiꞌaénkóo ándáfaꞌo áíꞌmae wíyaꞌo éꞌa keséꞌa kóyauye. Tufuwíyamo puwínaꞌo éꞌa keséꞌa puwóyauye Pítaa súwana 34 Ísu séna Pítaao simáme súne. Káféꞌa kokórigo ímbo áái siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasiye sínone Ísu Pítaantafena siyáiye.

35 Ísu simásuwena wení kísau-waasisafena séna ááéma tiꞌmaré séꞌa óntambo inai-inaimó sí-únámbá ímba maéꞌa tón-únámbá ímba maimaé wéꞌa tísamai ánáamba ímba maimaé koró. Minááí ááéma séꞌa tiꞌmákaunda moórá-tantaatafeꞌa aáfáán-tukáanaꞌiyo súwasa miwí sésa ímbaniye suwaná 36 Ísu séna káféꞌa óntan-unambo makáiyawi minúnámbá maimaésa koró. Tón-únámbó makáiyawi minúnámbá maimaésa koró. Paepáéꞌa ímbo makáiyawi miwítí paákákén-únánkwátói fíꞌowi timésa óntamba maiyésa paepáéꞌa méyánuresa koró. 37 Simátime súne. Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba Áísáya agaimaréna séna

áíꞌmaesa sáwíꞌa uráan-kwaasimo

mépaꞌa móankaraawe agaimaréna siyáimba kentáfénamo siyáimba póna paápé íníye Ísu súwasa 38 wení kísau-waasi sésa Fasiꞌaénkóo kae-páépáéꞌa makáumne suwaná wemó sún-aaigoni áwáu ímba ísóntafena séna éꞌaniye

Ísu siyáiye.

Ísu Kétésémánifaꞌa inaimó siyáin-aai.

Mátíyu 26:36-46, Mááka 14:32-42

39 Ísu simátimena máápaꞌa kuména Órífi-omapaꞌa imaéꞌmae úntemba iyúwasa wení kísau-waasi arááíwaꞌmaesa 40 íyúwana Ísu simátimena séna waántáwanko tísai úmai isánae-aai kempáꞌá sifáínifo Maníkómpá inaí seró séna 41 tiyuwéna ewaaꞌá wéna Maníkó óraakon-iye séna maraꞌá kumbéna inaifínkémbá 42 séna kesifóo emó kanaán-iye sémo e maanúmbáí-tántááꞌó kempáꞌó tínda maisiyuwé énifo ímba kesí imáyáan-ifo ení imáyáa arááíwáéno súwana 43 Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi paápé éna fasiꞌánkowana 44 arunkó óraaꞌ-umbai tówana Maníkómpáꞌá inaí fasiꞌámai súwana umuꞌnáámba naaeráámbá marapáꞌá kumúwana 45 inaí simásuwena íyáfasinena wení kísau-waasiyaufaꞌa téna tatuwánómba tirunkó umbaí tówasa tún-kwaigurówana 46 tatúséna tasimátimena séna túmó wéraamba íyáfasineꞌa inaí seró. Waántáwanko tísai úmai isánae-aai kempáꞌá sifáínifo Maníkómpáꞌá inaí seró Ísu siyáiye.

Ísumbo taꞌótokaan-aai.

Mátíyu 26:47-56, Mááka 14:43-50, Yóni 18:3-12

47 Ísu minááí wésuwana sáwífaꞌ-waasi wétuwana Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yúndasi misáwífáꞌ-wáásífímbá aifaꞌá téna Ísumba aaweyáámó uwánkaindasafena Ísuni ewaaꞌá téna 48 aasásóíꞌá úntafena Ísu séna Yúndasiyo kemá waási úrankomba kesí namuro-wáásímó aráátímíndasafe aaweyáá uwásinkaane súwasa 49 Ísuweꞌo mérowi moórá-tantaaꞌo paápé índa-imayaa ésa sésa Fasiꞌaénkóo paepáétanta karánaumno suwaná 50 Ísuni kísau-waasifinkemba moóráwigo paepáéꞌa maimaéna aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísau-waasigon-ááꞌa fagáúsuwowana 51 Ísu étuwaao séna minkwáásígón-áákaꞌa taꞌótorena ááꞌa kaweꞌá uwánkaraiye.

52 Kaweꞌá uwánkowasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-danka-kawaa-waasiye óraaꞌ-waasiye Ísumbo taꞌótoraiyanesa tamérowana Ísu simátimena séna kentáféꞌa umén-kwáásín-iye séꞌa póꞌa taánáínkwara paepáéꞌwaraꞌa maimaé kembá taꞌótoranae séꞌa wétewe. 53 Sáwífa-kanaa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa keséꞌo méraundaraꞌa ímba kembá taꞌótokaawe. Káféꞌa kentí kanaamá isaꞌá kumeukóní fasiꞌaémbá íyáákaisaꞌa kembá taꞌótórááwe Ísu siyáiye.

Pítaa ímba awánáúnda-waasin-iyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:57-58,69-75, Mááka 14:53-54,66-72, Yóni 18:12-18,25-27

54 Súwasa Ísumba taꞌótoꞌmaesa aifaꞌ-ámáán-káwáágóní naaúmpaꞌa móankowana Pítaa tínaaemba nénkaꞌo témomba 55 mindánkóní naamaáífa iyamá agaimarésa mérowana Pítaa miwísé maraꞌá tamérowana 56 iyamó wégonkaꞌa moórá-kisau-arasigo téna Pítaamba takarákéna séna minkwáásígó weséꞌo máíwain-iye súwana 57 Pítaa séna ímbanifo kemá ímbo awánáúnda-waasin-iye súwana 58 kárikaꞌa moóráwigo Pítaamba taawánéna séna wení waásifinkewi óne súwana Pítaa séna kemá ímbaniye súwana 59 kárikaꞌa moóráwigo Pítaantafena óraaka séna éraiꞌa súne. Kárírifakewi éna wení kísau-waasifinkewin-iye súwana 60 Pítaa séna emó sénda-aai ímba isáúmne súwana kokórigo áái súwana 61 Fasiꞌaénkó waeréna Pítaamba awánówana Pítaa Fasiꞌaénkó simámakon-aai áákaꞌ-maréna miyá siyónkaꞌa káféꞌo kokórigo ááimo ímbo siyáindaraꞌa emá kaumbo-íkáꞌá kentáfé sé ímbo awánáúnda-waasin-iye sínone siyónkaꞌa minááí áákaꞌ-maréna 62 máápaꞌa kuména áfááraumai ifiꞌá taráiye.

Ísumba karaánááꞌo ánkaraan-aai.

Mátíyu 26:67-68, Mááka 14:65

63 Pítaa ifiꞌá tówasa Ísunkaꞌo káráwirowi karaánááꞌa ankésa tufuwésa 64 aúrampaꞌa ampantasámbá káátamakesa wétufuwesa sésa esáfé sé Maníkómó íyáfasisinkaraiwai únemo séndawi ómpo kemá nááwa tufúnái simásimiyo wésesa 65 fíꞌo-fiꞌon-aai símai

sáwíꞌa uwánkaraawe.

Ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌa Ísumbo áíꞌmae kuráan-aai.

Mátíyu 26:59-66, Mááka 14:55-64, Yóni 18:19-24

66 Aafáúmó íyáúsunkaꞌa Yúndaa-waasiti óraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé túwaandu urówasa Ísumba áíꞌmaesa íyúwasa 67 sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitiyaꞌonai simásimiyo suwaná séna simátíménaꞌo éꞌa ímba kaweꞌ-úmai isánááwe. 68 Moórá-aaimo tísai onaꞌó éꞌa ímba simásimenaawe. 69 Kemá waási úranko Maníkó fasiꞌaénkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá iménaumne súwasa 70 seyaafáꞌnánká sésa ewá séwa Maníkón-ááninko úne sénó suwaná Ísu séna éꞌa sewé súwasa 71 miwí sésa wesáféna sifó minááísáféta aaifintá maenkéta fíꞌon-aaimo simánkáámba saafá únda póta ifátá tuwánáúmne siyáawe.

23

Ísumba Páíratimpaꞌo áíꞌmae kuráan-aai.

Mátíyu 27:1-2,11-14, Mááka 15:1-5, Yóni 18:28-38

1 Minááísáfésa misáwífáꞌá íyáfasinesa Ísumba áíꞌmaesa Rómu-kamani-kawaagon-awiꞌa Páíratimpaꞌa wésa 2 aaí simánkesa sésa minkwáásígó Yúndaa-waasi karoꞌ-ááí simátimena miwítí imáyáa símai sáwíꞌa éna séna Rómu-kamani-aifa-kawaagomba taakisi-óntámbá ímba áméro séna wesáféna séna Yúndaa-waasiti kawáágó éꞌa Maníkómó íyáfasisinkaraiwai úne siyáiye suwaná 3 Páírati Ísumba áísai ena séna Yúndaa-waasiti kawáágówá ónó súwana Ísu séna éꞌa séne súwana 4 Páírati óraaꞌ-amaan-kisau-waasisafenawe úwoi-waasisafenawe séna minkwáásígó ímba sáwíꞌa uráisaꞌa awánáúmne súwasa 5 óraaka sésa Káríri-aempaken-kwaasi tirumbá totuwéna minkákémbá Yúndiyaa-aempaꞌa taména miyá wéiye siyáawe.

Ísumba Érotimpaꞌa áíꞌmae kuráan-aai.

6 Suwaná Páírati minááí iséna séna Káríri-aempakewiyaꞌiyo súwasa 7 ewé mináémpákéwín-iye suwaná imáyáa éna séna Éroti mináémpákén-káwáágó káféꞌa maankáꞌá Yérúsaremu-naopaꞌa taméraifo aiꞌmáráanana wempáꞌá wínana wemá isáíníye Páírati simásuwena aiꞌmarówasa áíꞌmaesa Érotimpaꞌa kuráawe. 8 Ayáátáákaꞌa Éroti Ísuntafesamo sun-ááí iséna Ísumba awánaanana ímbo awánáúnda-kisau maínaꞌa awánánae súwasa Ísumba Érotimpaꞌa kuwaná awánéna aamoí éna 9 fíꞌo-fiꞌon-tantaatafena áísai úwana Ísu iséna ímba aaimó súmba úwoi mérowasa 10 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé mésa Ísumbo simánkón-aai óraaka suwasá 11 Érotiye wení i-wáásíyé Ísumba símai sáwíꞌa uwánkesa karaánááꞌa ankésa óraaꞌ-waasiti unáánkwátói uwánkesa áíꞌmaesa Páíratimpaꞌa aneká kuráawe. 12 Ááéma Érotiye Páíratiye aaisambó siyááyamba pósarai minkánáá kaweꞌ-úmai méroyasa Ísumba áíꞌmaesa aneká Páíratimpaꞌa kuráawe.

Ísumba tufíyana puwínomo siyáin-aai.

Mátíyu 27:15-26, Mááka 15:6-15, Yóni 18:39–19:16

13 Kuwaná Páírati óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye táántena 14 séna minkwáásí kempáꞌá téꞌa séꞌa waásiti imáyáa símai sáwíꞌa wéiye wésewe. Kentúrankaꞌa áísai únana simánkáán-aaigoni áwáu ímba wéraisaꞌa awánáúmne. 15 Érotiye áísai úyamba minááígóní áwáu saafá uwááekai úyana aiꞌmáráísasa áíꞌmaesa kempáꞌá tiyáawe. Tufíyanamo puwínda-iꞌa ímba uráifo 16 i-wáásí senasá áwiyonkuꞌ-násúwéwaꞌa faúꞌankanaumne súwasa 17 Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá tóso úntemba moórá-waasi táántowana Páírati minkwáásí faúꞌankowana miwífáꞌá kúwana Páírati séna Ísumba faúꞌankanae súwasa 18 seyaafáꞌ-wáásí óraaka sésa ímbanifo tufíyana puwínífo Párápásimba faúꞌankaao siyáawe. 19 Ááéma tuwímbai kámáni-waasiye tíyómba moóráwigon-awiꞌa Párápási moóráwigomba tufúwana puwúwasa ándáfaꞌa ánkarowasa sésa Párápásimba faúꞌankaao suwaná 20 Páírati Ísumba faúꞌankanae-imayaa éna simátimuwasanifo 21 óraakaꞌ-oraaka sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno suwaná 22 Páírati anekaꞌá séna nóra-sawira uráiyo. Tufíyanamo puwínda-iꞌa ímba uráifo i-wáásí senasá áwiyonkuꞌ-násúwéwaꞌa faúꞌankanaumne súwasa 23 óraaka sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno símae íyún-aaigo Páíratin-aaigomba íyáákowana 24 Páírati miwí táái iséna ewé séna kemó sentembá oro séna 25 moóráwigomba faúꞌankena kámáni-waasi tíyómbo moóráwigomba tufuwúwana puwúwasa ándáfaꞌo ánkarowaimba táántowaimba Páírati faúꞌankena aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíníye-imayaa untáféna Ísumba i-wáásí tímakaiye.

Ísumba aaraa-táíyáꞌó tufúkáan-aai.

Mátíyu 27:32-44, Mááka 15:21-32, Yóni 19:17-27

26 Timúwasa i-wáásí Ísumbo áíꞌmae kumbá moóráwigo Sáíríni-naopakewin-awiꞌa Sáímoni Yérúsaremu-naoꞌ-ampaꞌa túwasa i-wáásí taꞌótoresa Ísumbo tufíyan-aaraa-tai áúwaataꞌankesa sésa Ísun-ánaaemba tiyó suwaná miyá úwasa 27 sáwífaꞌ-waasi Ísumba arááíwaꞌmae wéguwasa aaresómbá tirumbá uwánkesa imá siyésa ifiꞌá támaesa arááíwaꞌmae kuwaná 28 Ísu waeréna séna Yérúsaremu-naopaken-inintono. Ímba kesífiꞌo tembá kentí iyámpóísafeꞌe kesáfé-ífíꞌá taaró. 29 Yérúsaremu-naopaꞌa sáwí-kanaamo tínda age-íníné ímbo iyámpóímo matinkésamo náámbo tímakaan-inine aamoí ésa iyámpóí-íyaimba póꞌa inkaiséꞌa kónaumne sésa aamoí wéowe sénááwe. 30 Minkánáámó tínda káriꞌ-omakowe óraaꞌ-omakontafesawe sésa ááéma pukónáífo faiwíꞌmae kufaráátaao sénááwe. 31 Kemá aú-taiyaamba únda pósa sáwíꞌa wéuwasinkaafo kembiwí aáénkaen-taiyaamba ombá pósa óraa-sawiꞌa uwátinkanaawe Ísu siyáiye.

32 Ísu súwasa kaeꞌ-wáásí sáwíꞌo urááyan-kwaasiwaraꞌa tíꞌmaesa Ísunkwaraꞌ-úmai tínkamonae sésa tíꞌmaesa 33 mimbárágón-áwíꞌa aꞌnónayaantapaꞌemo supaꞌá kurésa Ísumba aaraa-táíyáꞌá tufusésa séfasefaꞌ-arausampaꞌa kaeꞌ-wáásí aaraa-táíyáꞌá tufúsúmarowana 34 Ísu séna kesifóo maami owíní áwáu ímba awánaresa kembá sáwíꞌo uwásínkáámba ímba imáyáa e sáwí-meyamba ímbo tímínda sáwí-imayaa maitiyuwaaó súwasa i-wáásí sésa wení unáánkwátói maénae sésa ááfé tíyáananasa nááwamo íyáákaindawi máíníye sésa miyá uwasá 35 waásisomba kááꞌa karátuwesa mésa Yúndaa-oraaꞌ-waasi karaánááꞌa ankésa sésa fíꞌowi túwaꞌnai ena Maníkómó íyáfasinankaraiwaimo énamo éna wesáféna wenáú áwaꞌnai íníye suwasá 36 i-wáásíyé karaánááꞌa ankésa ikamó fón-domba maimaésa wempáꞌá tésa sésa naaó. 37 Yúndaa-waasiti kawáágómó émo e

esáfé enáúma áwaꞌnai uwo suwasá 38 ááéma aúfái agaimakésa sésa Yúndaa-waasiti kawáágón-iye sésa agaimái Ísun-aꞌnónká-táíyáꞌá mósá makáawe.

39 Mósá márówana sáwíꞌo uyan-kwáásímó tufúsúmaroyan-kwaasigorai moóráwigo Ísumba karaánááꞌa ankéna séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimo émo e enáú áwaꞌnai e kenkáíwáráꞌá súwaꞌnai uwo súwana 40 moóráwigo

séna ímba miyá siyó. Maníkón-áároimo inkaiséra

miyá ímba sésino. Wembó sáwí-meyambo áméntemba kenkáíwáráꞌá miyá wéowe. 41 Wemá ímba sáwíꞌo uráiwaimba sáwí-meyamba wéamefo keráí sáwíꞌo uráuyawinkai sáwí-meyamba uwásínkááwe séna 42 Ísuntafena séna Ísuwo ení waásimo kawáá indaráꞌá ken-ímáyááwáráꞌá uwo súwana 43 Ísu séna éraiꞌa simáme súne. Káféꞌa keséꞌa kaweꞌ-mápáꞌá iméínone Ísu siyáiye.

Ísumo pukáin-aai.

Mátíyu 27:45-56, Mááka 15:33-41, Yóni 19:28-30

44 Súwana wááwái seyaafáꞌ-áémpáꞌá túnkwéna aafáúmó taenónkaꞌa túnkúmba 45 óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa ampanta-óntámó úmakomba tafááténa kaesé uwágúwana póna Maníkómpáꞌó iyíyan-amba wiꞌmarówana 46 Ísu óraaka séna kesifóo kesimambá enayáámpimba toꞌmaráúmne simásuwena puwúwana 47 i-wáásítí kawáágó Ísumo puwúmba awánéna Maníkón-áwíꞌa mósá maréna séna éraiꞌa arupíse-waasin-iye súwasa 48 sáwífaꞌ-waasi koawánanaumne sésa túwaandu urón-kwaasi Ísumo puwúmba awánésa tirunkó umbaí tówasa miwítí naaópaꞌa wété uwasá 49 Ísuweꞌo nún-kwaasiye Káríri-aemapakemba Ísumba arááíwaꞌmaesa Yérúsaremufaꞌo tiyón-inine nénkaꞌa tamésa seyaafá-tántááꞌá awánaraawe.

Ísumbo utaráan-aai.

Mátíyu 27:57-61, Mááka 15:42-47, Yóni 19:38-42

50-51 Awánowana moóráwigon-awiꞌa Yósepi Yúndiyaa-marafaꞌa Árímátíyaa-naopakewi kaweꞌ-wáásí arupíse úmaimo mérowi Maníkó wení waási kawááníníye séna amuꞌmaréna póna Ísumbo tufuwónae sun-kwáásí tááisafena ímba ewé siyáiwai wemá 52 Páíratimpaꞌa téna Ísun-áúma utánáifo simiyó súwana ewé súwana 53 Ísun-áúma aaraa-táíyákémbá tamaimái aú-ampantafimba asááúmaena maimaéna waásimo aúsámakon-ontan-aifimba mámarena waási ímbo makón-aifimba mámarena 54 tómbó fákáꞌmaimo toꞌmayaa un-kánáá Yúndaa-waasi saagon-kánáá kárikaꞌa tíne úntafesa Ísumba utámarowasa 55 Kárírifakembo Ísumbo arááíwaꞌmae tiyón-inimba Yósepimba arááíwaꞌmae tésa Ísumbo utámárómba taawánésa 56 tauwerésa áúraꞌa máaꞌankanae sésa asaa-wiyúm-básáwémbá toꞌmayaa unkáꞌá saagon-kánáá túwana ámáámbo sunten-úmai úwoi méraawe.

24

Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai.

Mátíyu 28:1-10, Mááka 16:1-8, Yóni 20:1-10

1 Saagon-kánáá úwoi mérowana taiꞌówasa aafáúmó íyáúsunkaꞌa áúraꞌa máaꞌankanae sésa asaa-wiyúm-básáwémbá toꞌmayaa úmakom-basawemba maimaésa Ísumbo utámaropaꞌa wésa 2 awánomba óraaꞌ-ontamba óikakemba éꞌa fawátukowasa awánésa 3 minóntán-aifaꞌo íyúmba Fasiꞌaénkó Ísun-áúma ímba wérowasa awánésa 4 óraaꞌ-imayaa ésa awánomba kaeꞌ-wáásíyáí túgáyáagayaamo ún-unankwatoi urésarai ewaaꞌá méroyasa tuwánésa 5-6 táátafesa ésa kífaiyowasarai sésarai púwísaꞌo máánkaraan-ontan-aifimba ímba méraifo íyáfasinena kóuraifo ímba maampímbá ayaafáí oro. Wemá Kárírifaꞌa úwoimo méronkaꞌa simátímakain-aai imáyáan-oro. 7 Maará siyáiye. Kembá waási úrankomba sáwí-waasi timíyasa sínkamiyaꞌa puwéꞌa kaumbo-kánáá maisuwéꞌa íyáfasinanaumne siyáiye suyasá 8 isésa simátímakain-aai táákaꞌa marésa 9 minóntán-aima tuwésa wésa Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba moórá kumbaimái-waasiye fíꞌon-kwaasiye minááí kosimátimesa 10 minínímbá moórá Mágátáraa-naopaken-ininkon-awiꞌa Máríyaa úwana moórá araámáó Yémísin-anówa úwana moórá Yóána úwasa miwíséꞌo méron-inimba Ísuni aantá-waasi minááí kosimátímúwasa 11 isésa sésa úwoi karoꞌ-ááí sewé simásuwesa úwoi mérowananifo 12 Pítaa íyáfasinena awaantanténa utámakon-ontan-aifimba kogífaena awánómba ampantasámbó káráꞌumae máutamankon-ampanta aantemba wérowana awánéna kouweréna mindásafena óraaꞌ-imayaa uráiye.

Éméyási-naoꞌ-ampaꞌa Ísumbo awánaraayan-aai.

Mááka 16:12-13

13 Minkánáá Ísuni waásifinkemba kaeꞌnárai Éméyási-naopaꞌa kóyae siyááye. Mindáópa Yérúsaremufaꞌa ayáátáákakaamba wérowasarai Éméyási-naopaꞌa kóyae sésarai Yérúsaremufaꞌa tuwésarai aampaꞌá wéwesarai 14 Ísumbo éwiyon-aai símaesarai wéguyana 15 Ísu ewaaꞌá téna minkáéꞌnáraiseꞌa kúwasarai 16 awánoyana Maníkó túramba kumeuꞌá uwátinkowasarai ímba awíyéraaseraamba uyaná 17 Ísu séna nóin-aaiya aampaꞌá símae wégoyo súwasarai minkáꞌá komésarai tirunkó sáwíꞌa úwasarai 18 moóráwigon-awiꞌa Kíríyópási séna káfé-kanaa Yérúsaremu-naopaꞌa tóso ésa paápé uráin-tantaaꞌa awánaraafo eyáá ína awánaraano áísai ena súwana 19 Ísu séna nóinaꞌiyo súwasarai mindárai sésarai Ísu Násaretifakewintafekai súye. Maníkón-aai siyáiwai Maníkón-aúrankaꞌa fasiꞌaén-kísáú maéna fasiꞌaén-ááí simásímísata ísaraumne. 20 Kentáásí

óraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye Ísumba tufuwíyanesa Rómu-kamani-waasigomba áméwana ewé sisasá aaraa-táíyáꞌá tufúwówana pukáiye. 21 Kesáá Ísareri-waasisa séta kentáásí kawáá-íꞌa éna Rómu-kamani-waasi íyáákainiye siyáundasa tufúwówana pukáiye. Moórá-aaiwaraꞌa wéraiye. Tufúwówana pukáimba kaumbo-kánáá maisukáiye. 22 Tuwímbai-inimbo simásímén-aaisa sáátafeta úne. Káféꞌ-aafayaaraꞌa ááéma utaráapaꞌo kombá 23 wenáú ímba wéraisasa koawánésa kouweré tésa sésa wíyómpakendarai tuwánáúnasarai sésarai pukáimpinkemba íyáfasinkaiye séye tasewatá 24 kentááfínkémbá tuwímbai utámakaapa koawánaawana minínímbó sentembá miyá éna ímba wéraisasa awánaawe suyaná 25 Ísu séna sáwí-imayaawaraꞌa óye. Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaawi agaimarésa siyáan-aaisafekai ímba ááéma éraiꞌe séye. 26 Maníkó íyáfasinankaraiwaimba áíꞌo índa-iꞌa uwánkaiyambanifo sámo kain-áémpáꞌá iméíniye miyám-biyan-aai Maníkó siyáiye. 27 Maníkón-aai aúfáífinkemba wentáfésa siyáan-aaigoni áwáu simátímakaiye. Minááí Mósese agaimaréna siyáin-aaiwara minkákémbá Maníkón-aaimo siyón-kwaasi agaimarésa siyáan-aaiwaraꞌa simátímakaiye.

28 Simátimuwasarai kuyan-dáókoni ewaaꞌá kuyaná Ísu kóyáákowasarai 29 mindárai taꞌótoresarai óraaka sésarai kumeupá nóꞌwaamban-ifo kesékai méraao suyaná mindáraiseꞌa naaúmpaꞌa iména 30 tómbá náíyanesa uwaná tómbá maisoréna Maníkómpá súwi séna tafámbai timúwasarai 31 awánésarai Ísumba awíyéraase uyaná áwiyokuwasarai 32 sésarai aampaꞌó túyanamo Maníkón-aai aúfáífinkemba simásímísanarai sirunkó óraaꞌ-aamoin-iye siyááye.

33 Minááí simásuwesarai íyáfasinesarai kouwerésarai Yérúsaremu-naopaꞌo tuyambá Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba moórá kumbaimái-waasiye fíꞌon-kwaasiye túwaandu urómba tuwánoyasa 34 miwí sésa éraiꞌa Fasiꞌaénkó pukáimpinkemba íyáfasinena Sáímonimpaꞌa paápé isaná awánaraiye suwasaráí 35 mindárai aampaꞌó kuyan-ááí simátimesarai sésarai tómbá tafámbai símísakai Fasiꞌaénkómbá awíyéraase uráuye siyááye.

Ísuni waási wembó awánaraan-aai.

Mátíyu 28:16-20, Mááka 16:14-18, Yóni 20:19-23

36 Minááí suyaná Ísu paápé éna miwítí afufumpimbá ména aáno úmai méraaro súwasa 37 inkaisésa waántá sewé sésa táátafesa uwaná 38 Ísu séna ímba tááꞌa íno. Ímba kaeꞌ-ímáyáámó íyamba 39 siyáánarumpin-afiye sísamaifin-afiye awánéꞌa kentáféꞌa wén-iye seró. Waántá-waasi amaꞌwárá ayáántánkwaraꞌa ímba wéraifo kembá úwoi wéraifo suwánéꞌa sineꞌá taꞌótóráaro 40 Ísu simásuwena ayáánarumpin-afiye aísamaifin-afiye aráátimuwasa 41 óraaꞌ-aamoi ésa táátafesa ésa óraaꞌ-imayaa uwaná waántán-iye sefó séna Ísu náíyan-tomba makáao tísai ena súwasa 42 agaimakóm-bofaaꞌa ámúwana 43 maimái túrankaꞌa naráiye.

44 Násuwena simátimena séna keséꞌo úwoimo maéwándaraꞌa maará siyáumne. Kentáféna Mósese agaimaréna siyáin-aaiye Maníkón-aaimo siyón-kwaasi agaimarésa siyáan-aaiye imá agaimarésa siyáan-aaiye éraiꞌa paápé íníye simátímakaumne. 45 Maníkón-aai aúfáífinkemba kaweꞌ-úmaimo isáíyantafena miwítí imáyáa kaweꞌá uwátínkaraiye. 46 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba áíꞌo índa-iꞌa uwánkaiyana puwíndanifo kaumbo-kánáá maisuwéna íyáfasinainasa 47 wení fasiꞌaénkwáráꞌá mésa aifaꞌá Yérúsaremu-naopaꞌa simátimesa minkákémbá fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi mósimatim-besimatin-esa sésa kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpá tíyana kentí sáwí-imayaa maitiyuwáíníye agaimaréna siyáiye. 48 Awánaan-aai simátímaꞌmae koró. 49 Kesifo óraakaꞌa séna tíméndawimba aiꞌmáráanana kembiwíséꞌa kumbéíniye. Yérúsaremu-naopaꞌa méraiyana kempímbá kumbéna wíyómpake-fasiꞌaemba timínaꞌa awánaan-aai simátímaꞌmae koró Ísu siyáiye.

Maníkó Ísumba aiyówanamo iyáin-aai.

Mááka 16:19-20, Aantá-waasi 1:9-12

50 Simásuwena Ísu tíꞌmaena Yérúsaremufaꞌa tuwéna Pétáni-naoꞌ-ewaaꞌa koména ayáántamba aasumíꞌa uwátínkaraiye. 51 Uwátinkowana Maníkó aiyówana wíyómpaꞌa iyúwasa 52 Ísun-imayaa ésa áwíꞌa mósá marésa tirunkó óraaꞌ-aamoi úwasa kouwerésa Yérúsaremu-naopaꞌa tésa 53 aasiyaasi-kánáá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyésa Maníkón-áwíꞌa mósá makáawe.

Rúku kemó súnda-aai taíꞌáiye.

Yóni

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yóni

Ísu wíyómpaꞌa iyówana kaumbo-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna Yóni Ísun-aai agaimakái. Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Yóni séna Ísun-aaisafesa éraiꞌe síwae séna maarán-ááí agaimakáiye. Maníkón-ímáyáámá aráátimindawi marapáꞌá maꞌánkaraimba wemá Ísun-iye. Yóni séna wemá Maníkón-aaigon-iye siyái. Ísu Maníkón-ááninko sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba awásiyukaiwain-iye síyantafena Ísu kawe-kísáú ímbo awánaron-kisau maiyái. Tuwímbai wenááisafesa éraiꞌe sésa wení aampaꞌá arááíwáéwasa tuwímbai karoꞌé sésa símai sáwíꞌa uwánkaraawe. Ísu Maníkómpáꞌó iyíyan-amba éna éraikoni áwáuma éna maéꞌmaeꞌo íyawini áwáuman-iye-aaisafesa éraiꞌe sewí Ísu aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa íyaniꞌa wéuwatinkaiye. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo wéowini áwáuma ísáaro. Miyán-ááí Yóni agaimakáiye.

1

1 Áwáuraꞌa maramá ímbo wéronkaꞌa Maníkóní imáyáama aráátímíwaima wenáwíꞌa Maníkón-aaigon-iye. Maníkón-aaigo aasiyaasí ména Maníkóe ména wemá Maníkó póna 2 áwáuraꞌa Maníkón-aaigo Maníkóe ména 3 seyaafá-tántááꞌá úmarowana Maníkó imáyáa amúwana seyaafá-tántááꞌá minkánáá paápé uráin-tantaaꞌa úmakaiye.

4 Maníkón-aaigo waásimo maéꞌmaeꞌo íyawini áwáuman-iye. Miyáumai wemá waásifimba sáma kátinkena 5 kumeuꞌó in-áémpáꞌá sáma kaisaná kumeuꞌó í-tántáákómá sámo kain-tántáákómbá ímba íyáákena kumeuꞌá uwánkaraiye. 6 Moóráwigon-awiꞌa Yóni mérowana Maníkó aiꞌmaréna 7 sámo kain-ááí maimaé seyaafáꞌ-wáásífáꞌá winasá minááí isésa sésa éraiꞌa Ísu Káráísitima waási sáma kátínkáíwain-iye síwae súwana 8 Yóni wemá ímba sámo kátínkáíwai póna sámo kátinkaindawin-aai maimaéna kuráiye. 9 Maníkón-aaigoma seyaafáꞌ-wáásífímbá sáma kátínkáíwain-iye. Yóni simátímakonkaꞌa Maníkón-aaigo marapáꞌ-wáásífímbá kumpaápé uráiye.

10 Maníkón-aaigo maramá úmakena marapáꞌá kumbérowasa marapáꞌ-wáásí wení áwáuma ímba kaweꞌ-úmai awánaraawe. 11 Wenamáápaꞌa kumbérowasa wenamááraa ímba aaweyáá uwánkówasa 12 tuwímbai aaweyáá uwánkesa wenááisafesa timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye suwaná póna miwísáféna séna Maníkóní iyámpóísomban-owe siyáiye. 13 Waási kentí imáyáafinkeniꞌa úmai wématinkaafo Maníkóní iyámpói ímba miyáumai Maníkóní iyámpóíyaaniꞌa wéowe. Maníkó wení imáyáafinkembo uwátínkáímba pósa Maníkóní iyámpóíyaaniꞌa wéowe.

14 Maníkón-aaigo waási úkéna marapáꞌá ména kentááfímbá mérowata awánaraumne. Farumó

í-tántááꞌwárá arupísemo í-tántááꞌwáráꞌá wempímbá sáwífaꞌa wéron-kwaasi póna sámo kainkwáráꞌ-wáásí úwata awánaraumne. Afowámá ááninkomba kímborawigomba póna sáma amúwana misáwáráꞌá mérowata awánaraumne.

15 Yóni wentáféna seyaafáꞌ-wáásí simátimena séna kembá ímbo masínkaronkaꞌa kesínaaembo tíndawi wenónkáámbá paápé uréna ména póna kembá íyáákaraiye siyáunda-aai minkwáásísáféꞌa

siyáumne siyáiye.

16 Farumó í-tántááꞌá wempímbá sáwífaꞌo wéraiwai póna kentáá kaweꞌá wéuwasinkamaena wéwiye. 17 Naaófáꞌá Maníkó Mósesemba aiꞌmaréna séna kesí ámáámba simátimiyo siyéna ánaaemba Ísu Káráísitimba aiꞌmaréna séna farumó í-tántááꞌé arupísemo í-tántááꞌé mútimiyo siyáiye. 18 Naaófáꞌ-naofaꞌe káféꞌe marapáꞌ-wáásí Maníkón-aneꞌá ímba awánaraambanifo kímborawigo ááninkoma weséꞌa ména mimbóráíꞌa úmai ména póna kentáá wéaraasimiye.

Yóni nombó maitínkaraiwain-aai.

Mátíyu 3:1-12, Mááka 1:7-9, Rúku 3:15-17

19 Yérúsaremu-naopakemba Yúndaa-kawaa-waasi ámáán-kisau-waasiye Rífáin-andafaken-kwaasiye tiꞌmárówasa Yónimpaꞌa tésa áísai esa sésa emá nááwaꞌono suwaná 20 Yóni ímba umémpaꞌa tuwómba aforaꞌá séna Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísiti ímba kemá úne súwasa 21 sésa emá nááwaꞌo. Íráiyaa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakaiwaiyaꞌono suwaná Yóni séna ímbaniye súwasa miwí sésa naaófáꞌá Maníkó séna kesáái simátimindawi Móseseraan-kwaasi aiꞌmáráanana kumíníyemo siyáimba wemá ewáꞌónó suwaná Yóni séna ímbaniye súwasa 22 miwí sésa nááwaꞌono simásimiyo. Simásímínda-aai siꞌmákaawisa kosimátimeno suwaná 23 Yóni simátimena séna Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Áísáya naaófáꞌá agaimaréna séna

máásai-marafaꞌa moóráwigo ména aaemáíyakemba séna Fasiꞌaénkóní aambá wiꞌankáíyamba wení aambá arupíse

íyana minámpáꞌá wíno

siyáimba mindá kemá úne Yóni súwasa 24 taáísai-un-kwaasifinkemba tuwímbai ámáán-kawaa-waasi miwí 25 Yónimba áísai esa sésa emó sémo Maníkómó íyáfasinankaiwai ímba kemá úne. Ímba kemá Íráiyaa úne. Maníkón-aaimo simátimindawi Móseseraan-kwaasi ímba kemá úne. Emó siyáandanifo nóintafewa nombá wémaitinkaano suwaná 26 Yóni séna kemá non-aantemba wémaitinkaunana kentí afufumpimbó moóráwigomo méraimba ímba wéawanaamba póna 27 ánaaembo kesínaaenkaꞌo tíndawi wemó aaimó síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye. Wení kísaumo wémaundasafeꞌa kemá úwoi-waasi úne Yóni siyáiye. 28 Yóndani-nonkoni menáípáꞌá Pétáni-naopaꞌa Yóni nombá wémaitinkowasa áísai uwaná Yóni minááí simátímakaiye.

Ísun-aai Yóni simátímakain-aai.

29 Simátimena aafáyáaraamba Ísumo túmba Yóni awánéna simátimena séna kentí sáwí-imayaasafesa ísámai sipisípi-araaꞌo tufúꞌmaimo Maníkómbó áméntemba wétin-kwaasi seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-imayaasafena ísámai maitiyuwáíndasafena póna puwíníye. Mindásafena Maníkó aiꞌmáráísana kúmímba póna puwíníye. 30 Kembá ímbo masínkaronkaꞌa kesínaaembo tíndawi wendónkáámbá ména kembá íyáákaraiyemo siyáunda-aai minkwáásísáféꞌa siyáumne. 31 Maníkómó íyáfasinankaiwain-aai iséꞌa nááwantafesawa séo siyáunda isaꞌá nombá wémaitinkaunda pósa Ísareri-waasi wembá

kaweꞌ-úmai awánánááwe Yóni siyáiye.

32-34 Yóni awánaron-aai simátimena séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaintafeꞌa séꞌa nááwaꞌiyomo siyáunda wíyómpakemba Maníkóní ámútanko mááufuꞌ-numagoraamba úmaena wenaneꞌá kumbéraisaꞌa awánéꞌa sáákaꞌa makáunda póna Maníkó siꞌmákaiwai séna nombá wémaitinkenana kesí ámútanko moórá-waasigon-aneꞌá kumbaína emá awáné sé Ufaen-ámútánkó tirumpimbá óraaꞌo uwátinkaindawin-iye siyáin-aai sáákaꞌo makáundaraꞌa póna miyámó

imbá awánéꞌa simátimeꞌa súne. Wemá

Maníkón-ááninkon-iye Yóni siyáiye.

Énduruwe Pítaaeꞌa Ísumbo arááíwakaayan-aai.

35 Simátimena aafáyáaraamba Yóniye wení kísau-waasiyaiye méresa 36 Ísumo kúmba awánésa uwaná Yóni séna minkwáásí Maníkó aiꞌmákain-kwaasi póna seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-imayaasafena ísámai puwíníye. Kentí sáwí-imayaasafesa ísámai sipisípi-araaꞌo tufúꞌmaimo Maníkómbó áméntemba seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-imayaasafena ísámai puwíníye súwasarai 37 mindárai isésarai Ísun-ánaaemba arááíwáúyana 38 Ísu faéꞌmai métuwanena séna nóintafekaiyaꞌoyo súwasarai miwí tááifinkemba sésarai Raapaiyo nááfara méraano waéꞌmai sésarai óraakoo nááfara méraano suyaná 39 Ísu séna taawánaakaiyo súwasarai weséꞌa kuyambá mindáúmpáꞌá koméresa aafáúmó taenónkaꞌa koméraawe.

40 Yónimo siyáin-aai iséna Ísumbo arááíwakon-kwaasi moóráwigon-awiꞌa Énduru wemá Sáímoni Pítaan-áfáko 41 aifaꞌá awaaó ayaafáí úmai awánéna séna Maníkómó íyáfasinankaraiwai Mésíyaa méraisaꞌa awánaraumne siyáiye. Mésíyaawe-awiꞌa waéꞌmai Kíríki-waasi-taaifinkemba Káráísitiye sembá mináwíkóní áwáuma Maníkómó íyáfasinankaraiwain-iye wésewe. 42 Sáímonimba áíꞌmaena Ísumpaꞌa tuyaná Ísu awánéna séna Yónin-ááninko óne. Enáwíꞌa Sáímoniye. Moórá-awiꞌa Pítaawe simánkaumne Ísu siyáiye. Miwí tááifinkemba Pítaawemo sembá óraaꞌ-ontankowe wésewe.

Fírípiye Nátániyeriye Ísumbo arááíwakaayan-aai.

43 Aafáyáaraamba Ísu séna Káríri-aempaꞌa kónae séna Fírípimba ayaafáí úmai awánéna séna kembá sirááíwauwo siyáiye. 44 Wemá Pétésáítafakemba Éndurunte Pítaanteti naaópaken-kwaasin-iye. 45 Fírípi Nátániyerimba ayaafáí éna séna Mósese Maníkón-aai aúfáífimba agaimarówasa Maníkón-aai simátímakowiye aúfáífimba agaimarésamo siyáan-kwaasigonta awánaraumne. Wemá Násareti-naopakemba Yósepin-ááninkon-awiꞌa Ísun-iye súwana 46 Nátániyeri séna kesáámó súndasa Násareti-naopakemba ímba kaweꞌ-wáásín-iye wésune súwana Fírípi séna taawánaao súwasarai 47 kuyambá Ísu Nátániyerimba awánéna séna maandá éraiꞌa Ísareri-waasigo éna ímbo karoꞌ-ímáyáámó wéraiwai wétiye súwana 48 Nátániyeri áísai ena séna nóra úmaiya kesí imáyáa suwánéwa sénó súwana Ísu séna Fírípi ímbo áántarainkaꞌa ení naaópaꞌa piyáí-áwáuraꞌa méraanaꞌa kesí imáyáafinkemba awánaraumne súwana 49 Nátániyeri séna óraakoo emá Maníkón-ááninko e Ísareri-waasi kentáásí kawáágó óne súwana 50 Ísu séna piyáí-áwáuraꞌa méraanaꞌa kesí imáyáafinkemba awánaraumne súndasafe kentáfé sé éraiꞌe Maníkón-ááninko óne wésene. Ení naaópaꞌa méraanaꞌa imáyáafinkembo awánaraundasafe sénda po mintántáákómbó íyáákainda-tantaaꞌa ánaaemba awánáínone. 51 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Wíyómpaꞌa kampúaran-tawaai tuwínkaaꞌa ínasa wíyómpakemba waási úranko kumpaápé uráundawifaꞌa wíyómpaken-kisau-waasi iyé-kunke íyaꞌa tuwánánááwe Ísu siyáiye.

2

Ísu non-úramba wáíni-nombo waéꞌmakain-aai.

1 Aúnkáraamba Káríri-aempaꞌa Kéna-naopaꞌa túwaandu urésa aaré wétoꞌwaai-esa Ísun-anówa komérowasa 2 Ísune wení kísau-waasiye táántowasa komérowasa 3 ándá-aran-domba nowaná taiꞌówana Ísun-anówa Ísuntafena séna ándá-aran-domba taíꞌáiye súwana 4 Ísu séna kesí kísausafe ímba simásimiyo. Seyaafáꞌnánkáꞌó kesí áwáumo suwánáíyan-kanaa ímba tiyáiye súwana 5 Ísun-anówa kísau-waasisafena séna simátimindantemban-oro siyáiye. 6 Yúndaa-waasi tiyáámbo non-kwíyúmba mindásafena afaꞌmóráe óraa-sawema wérowana 7 Ísu kísau-waasisafena séna misáwéfímbá nombá fatímai ówitaaro súwasa fatímai ówitamarowana 8 Ísu séna tuwímbai-nomba umaéꞌa tónkáꞌó káráwiyaiwaimba mááméro súwasa miyá uwaná 9 mindómbá ándá-aran-domba urówana tónkáꞌó káráwiyowi néna séna nááfaken-donaꞌiyomo súmba kísau-waasi Ísun-aai isésa awánaraawe. Nááfaken-donaꞌiyo séna aaremó maún-kwaasigomba áántowana túwana séna 10 seyaafáꞌ-wáásí aifaꞌá kaweꞌ-ándá-árán-dómbá tíméwasa násúwááwasa úwoi-anda-aran-domba wétimewe. Emá ímba miyá óndarakemba ánaaemba kaweꞌ-ándá-árán-dómbá wésimene siyáiye. 11 Káríri-aempaꞌa Kéna-naopaꞌa Ísu minkísáú-wááméꞌá úmba wení fasiꞌaémbá aráátimuwasa wení kísau-waasi awánésa timankúnkúmba ésa sésa Maníkómpákémbá kunkáiye siyáawe. 12 Minkákémbá Ísuwe anówawe mináfáráwáínóndaawe wení kísau-waasiye miyáumai-waasi Kápaneamu-naopaꞌa kárikaꞌa kumbéraawe.

Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iyáin-aai.

Mátíyu 21:12-13, Mááka 11:15-19, Rúku 19:45-46

13 Naaófáꞌó Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá tóso ún-kanaama ampáámbá wéunkaꞌa Ísu Yérúsaremu-naopaꞌa wéna 14 óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyúmba mifáꞌá waásisomba mésa Maníkómbó amíyantafesa purumakawé sipisípiye mááufuꞌ-numawe wémeyambaresa ámáán-dankoni óntamba wémeyanesa mérowana Ísu tuwánéna 15 ándásamba ufántuwena mindásamba purumakawé sipisípiye tusú uwásuwena ámáán-dankoni óntambo méyámbárón-kwaasiti taaremá tawísísuwena 16 mááufuꞌ-numamo méyámbárón-kwaasisafena séna maimaéꞌa kóro. Kesifoní naaúmpaꞌa ímba maaketí márémba maimaéꞌa kóro Ísu súwasa 17 wení kísau-waasi awánésa sésa naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkóo ení naambá sáwíꞌa ofó séꞌa óraaꞌ-imayaa wéune agaimaréna siyónkaꞌa pósa minááí wení

kísau-waasi táákaꞌa makáawe.

18 Yúndaa-kawaa-waasi Ísuntafesa sésa nóin-kwaamera inatááwá awánéta séta Maníkó fasiꞌaémbá ámakaintafema óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa miyá ónesa sénaumne suwaná 19 Ísu séna maanámáán-dámbá tawísísuwewaꞌa kaumbo-kánááráꞌá úmaranaumne súwasa 20 sésa maanámáán-dámbá ayáátáákaꞌa 46 aatai maisuwésa úmakaan-damba isamá emá sé kaumbo-kánáá úmaranaumne wésene sumbánifo 21 mindá ámáán-dantafenamo siyáimba wení áúsafena siyáiye. 22 Ánaaemba pukáimpinkemba Maníkó Ísumba íyáfasinankonkaꞌa wení kísau-waasi minááí táákaꞌa marésa sésa Ísu siyáin-aai éraiꞌ-aai siyáimbaniye sésa Maníkón-aai aúfáífinken-aai éraiꞌ-aain-iye siyáawe.

23 Naaófáꞌó Maníkómó Yúndaa-waasi tíyótaimo

í-tánón-kánááráꞌá Yérúsaremufaꞌa Ísu fíꞌo-fiꞌon-kisau kawe-kísáú maúwasa waásisomba awánésa Ísuntafesa sésa éraiꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye sumbánifo 24 Ísu waási tirumpimbá awánéna séna minááí kentáfésa ímba tirumpinkémbá wésefo tuwesaraí kembá uwásinkanaawe séna 25 waási ímba simámun-aaifinkenban-ifo wemá waási tirumpimbá awánarontafena Ísu minááí siyáiye.

3

Níkótímási Ísumbo áísai uráin-aai.

1 Moóráwigo ámáán-kawaa-waasi Yúndaa-waasiti kawáágón-áwíꞌa Níkótímási 2 moórá-noꞌwaamba Ísumpaꞌa téna séna óraakoo Maníkón-aai simásímíndasafena embá aiꞌmáráísama taméraanata awánaraumne. Maníkómó embó fasiꞌaémbó ímbo ámakainkakaa fíꞌo-fiꞌon-kawe-kisau ímba kanaaꞌá maésino súwana 3 Ísu séna éraiꞌa simámeꞌa súne. Ímbo anekaꞌó aúraan-úmaimo matinkáíyawimo ésa Maníkóní nombara ímba maénááwe súwana 4 Níkótímási séna óraaꞌa uwáguraafo nóraumaiya

aúíꞌa ónaao séna tinóisai tirumpimbá ímba aneká komaíyasa matinkánááwe súwana 5-6 Ísu séna éraiꞌa simámeꞌa súne. Waásimo matínkáámba mindá waásin-ofo Maníkóní ámútankomo uwátínkáímba mindá Maníkóní ámútankowaraꞌa aúíꞌa wéowe. Ímbo nonkwárá Maníkóní ámútankowaraꞌo aúraaniꞌo úmaimo méraiyaniꞌo uwátínkááwi Maníkómó kawáánipaꞌa ímba méranaawe. 7 Anekaꞌá aúraan-úmai matinkáíníyemo súnda-aaisafena ímba ááꞌa íno. 8 Maarán-ááí imáyáan-uwo. Fiyúndágo wení imáyáafinkemba wéwisasa aneꞌá ímba wéawanesa sésa nááfakena nááfara wéwiyo wésewe. Miyámó intembá Maníkóní ámútanko miyáráán-úmai waási wéuwatinkaiye súwana 9 Níkótímási séna nóra énawa miyá íníyo súwana 10 Ísu séna Ísareri-waasifimba aaí wésimatimendawi óndanifo minááí ímba isááne. 11 Éraiꞌa simámeꞌa súne. Kesáámó awánaraunda-tantaaꞌe ísaraunda-tantaatafeta wésimatimunda isaꞌá ímba wéisaawe. 12 Miyá wéon-tantaaꞌe marapáꞌó wéon-tantaatafeꞌo wésimamunda ímba éraiꞌe séndanifo wíyómpaken-tantaatafeꞌo simáméndamo e nóra séwa éraiꞌe sínono. 13 Ímba wíyómpaꞌa iyésa kunkáafo keyáá wíyómpakemba kunkéꞌa kumpaápé uráundawi wíyómpaken-tantaaꞌa kanaaꞌá aráátimune. 14 Naaófáꞌá Mósese óntamba iyaankafayaambá úmai taaiyaꞌó mósá marówasa puwónaesamo un-kwáásí awánésa ímba pukáawe. Miyámó uráintemba kembá waási úranko kumpaápé uráundawimba sínkambai aaraa-táíyáꞌá mósá maráíyamba pósa 15 kesááisafesamo timankúnkúmbo íyawimo ésa aúíꞌa úmai aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

16 Maníkó marapáꞌó méraan-kwaasisafena áfááraumai aruntaféna éna póna wenáánimba kímborawigomba aiꞌmarówana kunkáimba pósa wenááisafesamo timankúnkúmbo íyawi waásimo méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa ímba maéꞌmaeꞌa ónááfo wení ewaaꞌá aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 17 Marapáꞌ-wáásí aaifimbá maitinkaaó séna Maníkó ááninkomba ímba aiꞌmarówana kunkáifo marapáꞌ-wáásí sáwí-imayaafimbo méraawi kuntíꞌmai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkaao séna Maníkó ááninkomba aiꞌmarówana kunkáiye. 18 Maníkó ááninkon-aaisafesa timankúnkúmbo íyawi ímba aaifimbá maitinkáínífo ímbo timankúnkúmbo íyawi éꞌa aaifimbá maitínkaraiye. Maníkóní kímbora-aaninkon-aaisafesa ímbo timankúnkúmbo wéiyawisafena éꞌa aaifimbá maitínkaraiye. 19 Sámo kátínkáíwai marapáꞌá kunkáimbanifo waási sáwíꞌa wéesa pósa kumeuꞌó

in-áémpátáfésa imáyáa ésa sámo kátínkáíwaifaꞌo ímbo tentáféna aaifimbá maitinkáíníye. 20 Sáwíꞌo wéowi sámo kátínkáíwaintafesa ímba wétinkaisasa kesí kísau paápé ifo sésa ímba sámo kátínkáíwaifaꞌa tawémaewe. Sáwíꞌo owí miyá wéofo 21 arupísemo owí sámo kátínkáíwaifaꞌa taméraamba pósa Maníkómó sintembó ombá wétuwanaawe.

Yóni Ísun-aaimo simátímakain-aai.

22 Minkákémbá Yúndiyaa-aempaꞌa Ísuwe wení

kísau-waasiye komésa nombá wémaitinkowana 23-24 minkánááráꞌá Yónimba ándáfaꞌa ímba máánkaronkaꞌa Ínóni-aempaꞌa Sérími-naokoni ewaaꞌ-nónaumpaꞌa Yóni ména sáwífaꞌ-nomba wéropaꞌa mérowasa waásisomba tóso uwaná Yóni nombá wémaitinkowasa 25 Yónini kísau-waasisonte moórá Yúndaa-waasigo-iyaise mésa nombó maitínkón-aaisafesa wesimán-kwesiman-esa 26 Yónini kísau-waasisomba wembá tasimámesa sésa óraakoo Yóndani-nonkoni menáípáꞌó eséꞌo máíwaimba wenáwíꞌo mósá maráándawimba wemá nombá wémaitinkaisasa sáwífaꞌ-waasi wétoso owe suwaná 27 Yóni séna Maníkómó tímísasamo ombá mindá miwínén-iye. 28 Kemó siyáunda Maníkómó íyáfasinankaraiwai ímba kemá úmpo siꞌmarówaꞌa wení aifaꞌá tiyáumnemo siyáunda-aai ísaraawe. 29 Maarán-ááí imáyáan-oro. Aú-ininkomo awaaikómpáꞌó tisanamá awaaikó amááraasombo aamoimó onten-úmai Ísumpaꞌa tewaꞌá aamoí wéune. 30 Wemá óraaꞌ-waasi imbá póna wenáwíko íyáákainifo kemá káriꞌ-waasi únda póna kesúwíko kumíníye Yóni siyáiye.

31 Wíyómpakewi seyaafáꞌnánká íyáákaraiye. Maankákén-kwáásí marapáꞌ-wáásí pósa marapáꞌó wéon-tantaatafesa wésefo wíyómpaken-kwaasi íyáákarain-kwaasi póna 32 awánarain-tantaa ísarain-tantaatafena sisasá ímba ísáámbanifo 33 wenááisafesa éraiꞌe sewí sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye sisasá tuwánésa sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye wésewe. 34 Maníkó aiꞌmákaiwaimba wení ámútamba ámakaimba póna Maníkón-aai wésisasa minááísáfésamo éraiꞌemo sewí sésa Maníkó éraiꞌ-aaigoni áwáun-iye wésewe. 35 Maníkó afowámá éna ááninkomba arumbá aména séna seyaafá-tántááꞌá kawáánúmai káráwiyuwo siyáiye. 36 Ááninkon-aaisafesamo timankúnkúmbo ésamo weséꞌo kááísamaimo méraiyawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááfo wenááimo ímbo ísámaimo kaweꞌó íyawi ímba aúíꞌa úmai mérewana Maníkóní áyánko miwíséꞌa aasiyaasí waéꞌwaeꞌa isasá méraawe.

4

Sámériyaafaken-ininkon-aai.

1-3 Yóni nombó maitínkáín-kwaasi Ísumo maitínkáíwai kóyáákaraiye. Énifo Ísu ímba maitínkaraifo wení kísau-waasi maitínkaraawe. Yónimo maitínkáín-kwaasi Ísumo maitínkáímba kóyáákamai-waasi maitínkáín-aai ámáán-kawaa-waasimo ísón-aai Ísu iséna Yúndiyaa-aempaꞌa tuwéna anekaꞌá Káríri-aempaꞌa kónae séna 4 Sámériyaa-ampaꞌa kónae séna 5 kúmba Sámériyaa-aempaꞌa Sáíkaa-naopaꞌa naaófáꞌó Yékopumo ááninko Yósepimbo ámakom-barama ewaaꞌá wéron-daopaꞌa kúmba 6 Yékopu nombó uwínenamo uꞌmakóm-baiꞌa wérowana aampaꞌá kúwana Ísumba awesaraí úwana mimbáíkáꞌá wááwái komérowasa 7-8 wení kísau-waasi tómbá méyánónae sésa naaópaꞌa kuwaná Sámériyaa-ininko nombá uwínena túwana Ísu séna nombá usimiyó súwana 9 minínínkó séna emá Yúndaa-waasi ómpo kemá Sámériyaa-inimba úmpo ímba nombá usimiyó siyó siyáiye. Yúndaa-waasiye Sámériyaa-waasiye ímba moórá-anafinkemba wénaafo ímba nombá usimiyó siyó súwana 10 Ísu séna Maníkómó kanaán-úmaimo amínda-tantaaꞌa ímba awánaraane. Nombá usimiyómó súnda-waasigosi áwáuma ímba suwánáánda-waasi úne. Kesí áwáumo suwánáándawiyaantasi aasiyaasimó maéꞌmaeꞌo on-dómbá simiyó sénaꞌa amúsino súwana 11 minínínkó séna maandómbá káúnkáúmpáꞌó kunkwéraimba náán-anafina aasiyaasimó maéꞌmaeꞌo on-dómbá uwínono. 12 Kentáá síwáꞌnágo Yékopu maandóm-báíꞌá uꞌmaréna wení sipisípiye wení akúntéꞌo tímakaimba isasá maandómbá wénaawe. Kemó súnda emá tímínda-nonko Yékopumo tímakain-donkomba ímba íyáákainiye wésune súwana 13 Ísu séna maandómbó wénaiyawimo éna anekaꞌá nontáféna tinkáínífo 14 kemó tíménda-nombo náíyawimo éna ímba anekaꞌá nontáféna tinkáíníye. Kemó tíménda-nombo náíyawimo éna tirumpimbá nonaumpinkémbó íyáúsenamo intenkáámbá ínasa pósa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe súwana 15 minínínkó séna emó sénda-nomba símínaꞌa naananá nontáféna ímba sinkáínaꞌa ímba maampínkémbá tauwóno súwana 16 Ísu séna enawaaikómbá koáántamae tiyó súwana 17 séna kesuwaaiꞌíyaimba úne súwana Ísu séna emá éraiꞌa séndamanifo 18 séfataase-wamba maiyé miwíséꞌo maénda isamá káféꞌo minkwáásígóeꞌo emó méraanda ímba enawaaiꞌá isamá pó éraiꞌ-aai simásimene súwana 19 minínínkó séna kemó imáyáamo únda Maníkón-aai simátimendawi óne. 20 Sámériyaa-waasi kentáá síwáꞌná sésa maanómákáꞌá Maníkón-ímáyáá mósá máráaro siyáawaꞌa kembiwí Yúndaa-waasi séꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa Maníkón-ímáyáá mósá máráaro wésewe súwana 21 Ísu séna kemó sendamá éraiꞌe siyó. Moórá-kanaamo tínda ímba maanómákáꞌwárá Yérúsaremu-naopaꞌwaraꞌ-aantembanifo seyaafáꞌ-náópáꞌwáráꞌá kesifon-ímáyáá mósá maránááwe. 22 Kembiwí Sámériyaa-waasi wen-ímáyáá máráámbanifo wení áwáuma ímba awánareꞌa wéowe. Yúndaa-waasisa wen-ímáyáá mósá maréta wení áwáusa awánaraumne. Maníkó séna moóráwigo sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanae síndawi Yúndaa-waasifinkemba paápé íníye siyáiye. 23 Kesifo séna ken-ímáyáámó mósá maráíyamba ímba tóikakemba séꞌa éraiꞌa tirumpinkémbá ken-ímáyáá mósá máráaro siyáimba miyáumai moórá-kanaa wétisasamo éraiꞌo kesifon-ímáyáámó mósá wémaraiyawi tirumpinkémbá arupíse úmai kesifon-ímáyáá mósá maránááwe. 24 Maníkómbá áúma ímba wéraisana ámútanko méraisasa pósa ímba túrantamba aneꞌá wéawanaafo miyáráán-úmai Maníkón-ímáyáámó mósá máráámbo ombá wení ámútanko túwaꞌnai isasá tirumpinkémbá wen-ímáyáá mósá máráaro súwana 25 minínínkó séna Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitiyemo sewí kumíníye. Kumíndaraꞌa seyaafá-tántáátáféna simátiminiye sewaꞌá ísaraumne súwana 26 Ísu séna minááímó séndawi maandá kemá úne Ísu siyáiye.

27 Ísu minááí wésuwasa wení kísau-waasi kouwerésa Ísumo Sámériyaa-ininkontafenamo súmba Yúndaa-waasiti namuro-ínínkóntáféna wésuwana póna tááꞌa úwasa tirumpin-ímáyáá ésa minínínkóntáféna nóintafenawa wéankaisanawa íyó-imayaa ésa Ísuntafesa nóra sénawa minínínkóeꞌa wésiyo-imayaa ésa ímba taáísai uwaná 28 minínínkó wení sawe-kúrámá tuwéna naaópaꞌa wéna simátimena séna 29 seyaafáꞌó uráunda-tantaaꞌa wépaape in-kwaasi méraiye. Maníkómó íyáfasinankaiwaiyaꞌiyo taawánaaro súwasa 30 naaópaꞌa tuwésa Ísumpaꞌa tumbá 31 Ísuni kísau-waasi Ísuntafesa sésa óraakoo tómbá naaó suwaná 32 Ísu séna kemá ímbo awánaan-tomba makáumne súwasa 33 wení kísau-waasi keáímbá sésa nááwa tómbá maimaénawa máámakaiyo suwaná 34 Ísu séna tóntáfénamo tááimo taintembá siꞌmákaiwain-aai iséꞌa wení kísau maimaé wéweꞌa taíꞌáandasafena wésinkaiye. 35 Kísaufaꞌa wérain-tontafeꞌa éíyain-kwiyomba kóínana áfuma káínata fákáꞌmai túwaandu ónaumne wésefo kemá súne. Awánaaro. Káféꞌa maankánáá tómbó áfumo kaintembá miyáráán-úmai waásisomba tíꞌmai Maníkómpáꞌá túwaandu ónááwe. 36-37 Waásisombo tíꞌmai Maníkómpáꞌó túwaandu uwátinkaiyan-kwaasimo ésa miwí kaweꞌ-méyámbá maíyasa Maníkómpáꞌó tíyan-kwaasi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe súne. Tuwímbai kísau úmaraiyasa fíꞌowi fakaránááwe wésewe. Miyáumai kísau íyawiwaraꞌe fakaráíyawiwaraꞌe aamoí ónááwe. 38 Fíꞌowi kísaumo úmakaamba isaꞌá kemá tiꞌmaráúnaꞌa fíꞌowiti kísaufaken-tomba wéfakaraawe Ísu waéꞌmai-aai simátímakaiye.

39 Énifo minínínkó séna seyaafáꞌó uráunda-tantaaꞌa paápé uráiye siyáin-aai isésa pósa Sámériyaa-waasi mindáópaken-kwaasi Ísuntafesa sésa éraiꞌa Maníkómó íyáfasinankaraiwain-iye sésa 40 Ísumpaꞌa tésa sésa kentáásí naaópaꞌa taméraao suwaná Ísu kae-kánáá koména 41 aaí simátimuwasa isésa sáwífaꞌ-waasiwaraꞌa sésa éraiꞌa sáwíꞌo úmaimo méraundafinkenta kaweꞌ-ámpátáámó mésinkaindawin-iye sésa 42 minínínkómbá simámesa sésa ímba enááisafeta aantembanifo wenááimo ísaraundasafeta séta marapáꞌ-wáásí sáwíꞌo úmaimo méraundafinkemba kaweꞌ-ámpátá mésinkaindawin-iye siyáawe.

Ísu moórá-iyampoimo asófankarain-aai.

43 Ísu kaeꞌ-nóꞌwáámbá waéna mindáópaꞌa tuwéna Káríri-aempaꞌa kónae séna wéna 44 séna Maníkón-aai simátímíwain-awiꞌa wenamááraa ímba mósá máráafo fíꞌon-daopaken-kwaasi wenáwíꞌa mósá wémaraawe súwana 45 miyáumai Káríri-aempaꞌa kúwasa mináémpákén-kwáásí aamoí uwánkaraawe. Ááéma tíyótaimo í-tánón-kánááráꞌá miwí Yérúsaremu-naopaꞌa komésa Ísumo kísaumo maiyáimba awánaraamba pósa aamoí uwánkaraawe.

46 Aamoí uwánkówana Ísu Káríri-aempaꞌa wénena Kéna-naopaꞌa non-úranko ándá-aran-dombo úkáin-daopaꞌo kúmba kámáni-waasi Kápaneamu-naopaken-kwaasigo ááninkomba áíꞌa wéuwana 47 Ísu Yúndiyaa-aempakemba Káríri-aempaꞌa tiyáin-aai iséna Ísumpaꞌa téna séna kesááninko puwíndasafena wéisaꞌa úmpo kesí naaópaꞌa kuré koasófankainono súwana 48 Ísu séna ímbo fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌo awánéꞌo éꞌa

ímba kesááisafeꞌa timankúnkúmba ónááwe súwana 49 óraakoo kesáánimba puwíndasafena wéimba minúwóíyáán-úmai tiyó súwana 50 Ísu séna enáánimba asófawifo waaó súwana Ísun-aaisafena éraiꞌe séna kúmba 51 aampaꞌá kúmba wení kísau-waasi tésa sésa enáánimba áíꞌa éꞌánkaraiye suwaná 52 tísai ena séna kesáánimba nóin-kanaarara áíꞌa éꞌánkaraiyo súwasa miwí sésa fénáímba wááwái áúiyamo kaimbá éꞌánkaraiye suwaná 53 afowámá imáyáa éna séna minkánáá enáánimba asófawiyemo siyáimba éraiꞌa siyáiye súwasa wení akúmpákén-kwáásí seyaafáꞌá Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uráawe. 54 Yúndiyaa-aempakemba Káríri-aempaꞌa koména moóráma kawe-kísáú-wááméꞌá uréna minkáꞌá miníyámpóígómbá asófankowasa wení akúmbá timankúnkúmba uráawe.

5

Nonkwaaúmpáꞌá Ísu moóráwigombo asófankarain-aai.

1 Ánaaemba Yúndaa-waasi ámáántafesa tanómba kaumakónkaꞌa Ísu Yérúsaremu-naopaꞌa kurái. 2 Yérúsaremu-naokoni óntan-kusaifaꞌa ontamá wéromba áwíꞌa sipisípigoni ontamá miwání ewaaꞌá nonkwaaúnkón-áwíꞌa Pétésíta-nonkwaaumba wérowana 3 mindónkón-áwáífaꞌa wááu-namba séfataase-namba wérowasa mindáúmpátá tíꞌo ún-kwaasisomba tuwímbai túgafitan-kwaasisone tíyayaambo kararón-kwaasisone mésa nonkómó úwaauwaamo índa amuꞌmakówana 4 moórá-mora-kanaa wíyómpakewi nompímbá kumúwana nonkó úwaauwa úwana aifaꞌó nompímbó kumúwaimba áíꞌa éꞌánkaraiye. 5 Tíꞌo ún-kwaasisompimba moóráwigo ména ayáátáákaꞌa 38 aatai áíꞌa ún-kwaasi mérowana 6 Ísu awánéna ayáátáákaꞌa áíꞌa wéiye-imayaa éna áísai ena séna embá asófendasafena wéankaiyo súwana 7 we séna nonkómó úwaauwaamo índaraꞌo síꞌmaenamo nompímbó sinkáíndawi ímba méraiye. Kemá kumónaeꞌo úndanifo moóráwigo kembá kúwáákena nompímbá aifaꞌá kúmísana kesíꞌa úwoi wéraiye súwana 8 Ísu séna íyáfasinaao. Ení tuwaaiꞌá maimaé waaó súwana 9 minúwóíyáán-úmai áíꞌa éꞌankowana wení tuwaaiꞌá maimaéna kuráiye.

Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa miyá úwasa 10 Yúndaa-kawaa-waasi asófankon-kwaasisafesa sésa káféꞌa saagaan-kánáá isa ení tuwaaiꞌá maimaé wégonda aaraamá makáawe suwaná 11 we séna asófasinkaraiwai séna ení tuwaaiꞌá maimaé waaó siyáiye súwasa 12 miwí áísai esa sésa ení tuwaaiꞌá maimaé waaómó siyáiwai nááwaꞌiyo suwaná 13 sáwífaꞌ-waasifimba Ísu áwiyokuwana póna asófankowi séna áwíꞌa ímbo isáúnda-waasin-iye siyáiye.

14 Simásuwena ánaaemba óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyúwana Ísu ayaafáí úmai awánéna séna áíꞌa éꞌánkaraimba po sáwíyamba sínkáífo sé sáwí-imayaa anekaꞌá ímba uwó súwana 15 iséna Yúndaa-kawaa-waasi kosimátimena séna asófasinkaraiwai Ísun-iye súwasa 16 Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa Ísu asófankarontafesa Yúndaa-kawaa-waasi Ísumba sáwíꞌa uwánkámae íyúwana 17 Ísu séna kesifo aasiyaasi-kánáá kísau wémaimba póꞌa miyáráán-úmai kísau maénaumne súwasa 18 saagon-kánááráꞌá asófankarontafenawara Maníkó kesifomán-iyemo siyóntafenawaraꞌa pósa Yúndaa-kawaa-waasi sésa tufuwónae símasimaꞌa umbá Maníkó kesifomán-iyemo siyónten-úmai Maníkóe keséꞌa mimbóráíꞌa úmai mérauye siyóntafesa Yúndaa-kawaa-waasi sésa tufuwónae siyáawe.

Afowán-ááimo Ísumo siyáin-aai.

19 Suwaná Ísu simátimena séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Ááninko póꞌa ímba kesí imáyáafinkemba únda kesifomó imbá awánéꞌa miyá wéune. Kesifomó intembá ááninko wéune. 20 Kesifo ááninkomba arumbá siména seyaafá-tántááꞌó wéimba wéaraasimiye. Íyáákainda-kisaumo aráásiminaꞌa minkísáú máénaꞌa táátafeꞌa ónááwe. 21 Kesifomá pukáampinkembo íyáfasintinkaintemba ááninko kesí imáyáafinkemba íyáfasintinkanaeꞌa wéune. 22 Kesifo séna ímba aaifimbá maitinkánaumpo aaifimbó maitinkáínda-kisau kesááninkomba ámakaumne siyáiye. 23 Aaifimbó maitínkáanda-kisau símakaimba pósa kesifon-áwíꞌo mósá máráántemba ááninko súwíꞌa mósá maránááwe. Kesúwíꞌo ímbo mósá maráíyawimo ésa kesifo siꞌmákaiwain-awiꞌwaraꞌa ímba mósá maránááwe.

24 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kesááimo isésamo éraiꞌa aiꞌmákaiwai Maníkómá iyémó síyawi éꞌa áwáuma ómbaresa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa owe. Waási méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌo maéꞌómbanifo Maníkóní ewaaꞌá taméraamba póꞌa ímba aaifimbá maitinkánaumne. 25 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Moórá-kanaa tínasa pukáiyan-kwaasi Maníkón-ááninko-saai isánááwe. Isáíyawi íyáfasinesa maéꞌmaeꞌa ónááwe. 26 Kesifomá waásimo méraawini áwáun-iye. Fasiꞌaémbá siména séna miyámó úndantemba waásimo méraawini áwáuma óne siyáiye. 27 Kemá wíyómpakemba waási úranko kumpaápé uráundawi únana póna kesifo kentáféna séna aaifimbó maitínkénda-kisau amúne siyáiye. 28 Minááísáféna ímba tááꞌa íno. Moórá-kanaamo tínda utaráan-kwaasi seyaafáꞌá kesáái isésa 29 utarémpinkemba íyáfasinanaawe. Kaweꞌó uréwimo íyáfasinesa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááfo sáwíꞌo uréwimo íyáfasinaiyaꞌa aaifimbá maitinkánaumne. Minááísáféna ímba tááꞌa íno Ísu siyáiye.

Ísu wení áwáumo siyáin-aai.

30 Ísu simátimena séna ímba kesí imáyáafinkemba wéumpo siꞌmákaiwai simásímakaintemba miyá wéune. Ímba kesí imáyáafinkembo ondasáféꞌa arupíse úmai aaifimbá maitinkánaumpo kesifo simásímakainten-úmai aaifimbá maitinkánaumne. 31 Kemó kesáféꞌo súndarakaa karoꞌé sewaisinó. 32 Moóráwigowaraꞌo kentáfénamo simbá éraiꞌa wésiye. 33 Kembiwí tuwímbai tiꞌmárówasa Yóni nombó maitínkáíwaimba koáísai uwaná Yóni kentáféna séna éraiꞌ-waasin-iye. Kosimátíméro siyáiye. 34 Kesí áwáumo síyantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa úndanifo Yóni kentáfénamo siyáin-aaisafeꞌa éraiꞌe síyaꞌa sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanae-imayaa wéeꞌa minááí simátimune. 35 Ómbó aampaꞌó kúraꞌmae konten-úmai Yóni kentí aampaꞌó kúratinkowaꞌa kárikaꞌa aamoí uráawe. 36 Moórá-tantaako Yóni kentáféna siyáin-aaigomba íyáákaraiye. Kesifomó simásímakain-kisau wémaunana minkísáúgó kesí áwáuma wépaape-iye. Kesifomó siménamo siꞌmákain-kisau wémaunasa kesí áwáuma wéawanaawe. Mintántáákó Yóni kentáfénamo siyáin-aaigomba íyáákaraiye. 37 Kesifo siꞌmákaiwai wewáráꞌá kentáféna simbánifo wenáái ísámai ímba kaweꞌá éꞌa wenaneꞌá ímba awánaraawe. 38 Siꞌmarówaꞌo kunkáundasafeꞌa ímba timankúnkúmba ombá póna Maníkón-aai ímba tirumpimbá wéraiye. 39 Kembiwí séꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónaumne séꞌa Maníkón-aai aúfáífimba toráumai awána-awana wéowe. Mináúfáífímbá kesí áwáuma agaimárówaꞌanifo ímba kaweꞌ-úmai ísaraawe. 40 Kaweꞌó úmaimo iséꞌo kempáꞌó tenkakaa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa owaisinó.

41 Waási kesúwíꞌa óraaꞌa uwásinkanaawe-imayaa ímba wéune. 42 Maníkómbó ímbo tirumbó áménkaꞌa wétuwanaumne. 43 Kesifomá simásímakaintafeꞌa kunkáundanifo ímba kaweꞌá wéuwasinkaawe. Énifo moóráwigombo kesifomó ímbo simámakaindawimo tínaꞌo éꞌa kaweꞌá uwánkanaawe. 44 Kembiwí séꞌa waási kentáá súwíꞌa óraaꞌa uwásinkanaawe séꞌa póꞌa kesáái ímba éraiꞌe wésewe. Maníkómá kentáá súwíꞌa óraaꞌa uwásinkainiye senkakaa kentáféꞌa éraiꞌe sewaisinó. 45 Kesifon-aúrankaꞌa ímba aaifimbá maitinkánaumpo Mósese naaófáꞌó ámáán-aaimo agaimakáiwai aaifimbá maitinkáíníye. Mósese súwaꞌnai iyémó sewímó éna wemá aaifimbá maitinkáíníye. 46 Mósese kesáái agaimakáimba póꞌa Mósesen-aaisafeꞌo timankúnkúmbo onkakaa kesááisafeꞌa timankúnkúmba owisinó. 47 Mósesemo agaimakáin-aaisafeꞌa ímba éraiꞌe sembá póꞌa kesááisafeꞌa ímba éraiꞌe sewé Ísu siyáiye.

6

Ísu sáwífaꞌ-waasi tómbó tímakain-aai.

Mátíyu 14:13-21, Mááka 6:30-44, Rúku 9:10-17

1-4 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo

í-tánón-kánáá ampáámbá úwana Káríri-waaunkoni menáípáꞌá Ísu nompín-táómpimba wéna minkwaaúnkóní moórá-awiꞌa Táípíriyasi nompáꞌá kúmba tíꞌo ún-kwaasisomba asófatinkowasa awánésa pósa wenánaaemba arááíwáúwasa Ísuwe wení kísau-waasiye nompín-táómpinkemba marapáꞌá kumésa omápaꞌa imérowasa 5-6 sáwífaꞌ-waasi Ísumpaꞌa íyúwana tuwánéna imáyáa éna séna ánaaemba miyá ónaumpo aifaꞌá Fírípimba áísai úmai isánae séna áísai ena séna nááfakena tómbá méyámbaꞌmaiya tíménara nánaao súwana 7 Fírípi séna sáwífaꞌ-ontankakemba 200 kinaaraken-tomba méyámbaꞌmaisa timúnasasa naawaisinó súwana 8 moórá-kisau-waasigo Sáímoni Pítaan-áfákon-awiꞌa Énduru 9 séna moórá-iyampoigo séfataase-tonkwara kaeꞌ-mófááꞌwáráꞌá makáifo sáwífaꞌ-waasi méraawe súwana 10 Ísu wení kísau-waasisafena séna maraꞌá méraaro simátíméro súwasa simátímúwasa maraꞌá mérowana minkwáásísómbá sáwífaꞌa 5,000 waaima mérowana 11 Ísu mintómbá maisoréna Maníkóntáféna súwiyo simásuwena tómbá tafántafan-úmai wení kísau-waasi timúwasa miwí tímúwana tómbó nontenkáán-úmai mófááꞌa miyáumai nowaná tímúꞌa fówasa miwítí imáyáagomo úniꞌa uwaná 12 wení kísau-waasisafena séna mintón-ayai ímba úwoifaꞌa túwáaro súwasa 13 séfataase-tompinkemba nésamo túwón-ayaisomba sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-unampimba fáítuwana ówitowasa 14 Ísumo úmba awánésa sésa Maníkón-aaimo simátímíwai íntaamo awánáúnda-waameꞌa isatá awánáúmne sésa amuꞌmaráúndawin-iye sésa 15 kentáásí kawáá-íta íníyemo sumbá Ísu miwí tirumpimbó un-ímáyáá iséna ímba miyá ónaunasa sewé séna tiyuwéna omápaꞌa iyáiye.

Ísu non-afóforaꞌo kuráin-aai.

Mátíyu 14:22-23, Mááka 6:45-52

16 Ísu omápaꞌa imérowasa fenómpinkaꞌa wení

kísau-waasi nonkwaaúnkóní áwáífaꞌa kumésa 17 Kápaneamufaꞌa kónae sésa nompín-táómpimba íyátesa kuwaná Ísu ímba túwana nóꞌwaamba fénkúwana 18 óraa-fiyunda toréna nonkó tufántááfan-úwasa 19 taántámbá nombá tuwíntámaesa ayáátáákaꞌa kuwaná Ísu non-afóforaꞌa maréna nompín-táónkoni ewaaꞌá túwasa awánésa táátafesa uwaná 20 Ísu séna kemá úmpo ímba táátafe oro. Aánoꞌa méraaro súwasa 21 aamoí ésa sésa nompín-táómpimba íyátaao suwaná minúwóíyáámbá nompín-táónko nonáwáífaꞌa kúpaꞌa kuráiye.

Ísumba ayaafáí uráan-aai.

22 Aafáyáama menáípáꞌó koméron-kwaasi sésa fénáímba nompín-táómba kímbora wéraisana Ísu ímba mimpímbá wisasá wení kísau-waasi miwí aantemba kuráafo Ísu nááfara méraiyo siyáawe. 23 Tuwímbai-waasi nompín-táómpimba Táípíriyasifakemba tóso ésa fénáínkaambo Ísumo Maníkóntáfénamo súwiyo súwasamo waásisombo tómbó néwiyopaꞌa tésa 24 Ísuwe wení kísau-waasiye ímba mérontafesa

tiyaafáí ónae sésa mindómpín-táómpimba íyátesa Kápaneamufaꞌa kuráawe.

Ísu maéꞌmaeꞌo íyan-tomba únemo siyáin-aai.

25 Kápaneamu-naopaꞌo kumbá Ísumba awánésa sésa kesí óraakoo emá nóin-kanaawa maafáꞌá tiyáano suwaná 26 Ísu séna ísáaro. Ímba kaweꞌ-wááméꞌó aráátimundasafeꞌa wésiyaafai-ofo tómbó naráantafeꞌa wésiyaafai-owe. 27 Tómbó ímbo aasiyaasimó waéꞌwaeꞌo índa-tontafeꞌo éꞌa ímba kísau maéꞌa waásimo aasiyaasimó maéꞌmaeꞌo íyan-tontafeꞌo éꞌa kísau máéro. Mintómbó tíménda kemá waási úranko mintómbá timénaumne. Maníkó kesifomá kentáféna séna aamoí uwánkaumne. Kesí kísau mauwó simbá póꞌa mintómbá timénaumne súwasa 28 áísai esa sésa nóraumaisaawa Maníkóní kísau maénaumno suwaná 29 Ísu séna kentáféꞌo séꞌo éraiꞌa Maníkó aiꞌmákaisana kunkáiwai iyémó sembá mindá Maníkóní kísau maéꞌa sewé súwasa 30 nóran-kwaameraꞌini ímbo awánáúnda-waameꞌo inatáámó éta awánéta séta éraiꞌa Maníkó embá aiꞌmáráísama kunkáandawi ónesa sénaumne. Nóin-kisau-waamera ínono sésa 31 kentáá síwáꞌná máásai-marafaꞌa mésa wíyómpaken-tonkon-awiꞌa máána-tomba néꞌómbanifo emó uráandawimo éna ímba mindá íyáákaraiye. Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna wíyómpaken-tomba timúwasa naráawe agaimaréna siyáiye suwaná 32 Ísu séna ísáaro. Mósesemo tímakain-tomba ímba wíyómpaken-tomban-ifo kesifomá wíyómpaken-tomba kawe-tómbá wétimiye. 33 Wíyómpakembo marapáꞌó kunkáiwai wemá Maníkómó tímín-tomban-iye. Wentáféꞌo wéeꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe súwasa 34 miwí sésa sénda-tomba aasiyaasi-kánáá simiyó suwaná 35 Ísu séna kemá aasiyaasí maéꞌmaeꞌo íyan-tomba úne. Kempáꞌó wétiyawi ímba tááima táíníye. Kenkáꞌó timankúnkúmbo wéiyawi ímba nontáféna tinkáíníye. 36 Éꞌa simátímakaumne. Kesí kísau-waameꞌa awánaambanifo kesááisafeꞌa ímba éraiꞌe sésa ímba kenkáꞌá timankúnkúmba wéowe. 37 Énifo kesifomó símín-kwaasimo éꞌa kempáꞌá ténááwe. Kempáꞌó tíyan-kwaasisafeꞌo éꞌa ímba kóro sénaumne. 38 Kesí imáyáamo arááíwáéndasafeꞌa wíyómpakemba ímba kunkáumpo siꞌmákaiwaini imáyáamo arááíwáéndasafeꞌa kunkáumne. 39 Siꞌmákaiwai simásimena séna amúnda-waasi sáwí-ampaꞌa arááíwáéfo sé kawáánuwo. Ánaaen-kanaa pukémpinkemba íyáfasintinkaano. 40 Kesifomá simásimena séna kesááninkoo embá awánésa sésa Maníkón-ááninkoman-iyemo síyawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe siyáiye. Ánaaen-kanaama pukémpinkemba íyáfasintinkanaumne Ísu siyáiye.

41 Kemá wíyómpaken-tomba úne Ísu súntafesa Yúndaa-oraaꞌ-waasi tirunkó sáwíꞌa úwasa 42 miwí sésa wemá Ísuma Yósepin-ááninkoman-iye. Anófoi étaamo tuwánáúndanifo nóra sénawa wíyómpakemba kunkáumne wésiyo suwaná 43 Ísu simátimena séna ímba miyá mósimesin-oro séna 44 kesópaꞌa ímba úwoima ténááfo kesifo kembá siꞌmákaiwaima táántainaꞌa kesópaꞌa tíyaꞌa ánaaen-kanaama pukémpinkemba íyáfasintinkanaumne. 45 Mindásafesa naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi agaimarésa sésa Maníkó seyaafáꞌ-wáásí símai aráátiminiye siyáawe. Kesifon-aaimo ísámai kaweꞌó íyawi kesópaꞌa ténááwe. 46 Kesifombá ímba awánaraafo kemá Maníkónópakemba kunkáundawi keyááma kesifombá awánaraumpo kesifon-aaimo ísámai kaweꞌó íyawi kesópaꞌa ténááwe. 47 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kesááisafesa éraiꞌe sésa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawi áwáuma ómbaresa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéowe. 48 Kemá maéꞌmaeꞌo íyan-tomba úne. 49 Kentíwáꞌnáma máásai-marafaꞌa mésa máána-tomba némesa úwoi putáráawe. 50 Énifo wíyómpaken-tomba miyán-tómbó náíyawima úwoi maéꞌmaeꞌa ónááwe. 51 Kemá wíyómpaken-tomba maéꞌmaeꞌo íyan-tomba úne. Mintómbó nésamo ésa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe. Kesúma timúnaꞌo naantaféꞌa póꞌa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu siyáiye.

52 Ísu súwasa Yúndaa-oraaꞌ-waasi tirunkó sáwíꞌa úwasa keáímbá sésa nóra sénawa miwá wenáúma simínataawa nánaumno suwaná 53 Ísu simátimena séna éraiꞌa súne. Kemá waási úranko póꞌa kesúmo ímbo néꞌo kesí naaemó ímbo néꞌo éꞌa ímba maéꞌmaeꞌa ónááwe. 54 Énifo kesúwe kesí naaewémó naawí áwáuma ómbaresa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ombá póꞌa ánaaen-kanaama pukémpinkemba íyáfasintinkanaumne. 55 Kesúma kawe-tómbán-iye. Kesí naaemá kaweꞌ-nómbán-iye. 56 Kesúwe kesí naaewémó naawí keséꞌa kááísamai méraawaꞌa kemá miwíséꞌa kááísamai méraumne. 57 Kesifo siꞌmákaiwai aasiyaasí maéꞌmaeꞌa iwáí isaꞌá póꞌa kewáráꞌá aasiyaasí maéꞌmaeꞌa wéune. Kemá maéꞌmaeꞌa úndasafeꞌa póꞌa kesúmo newí aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe. 58 Kentíwáꞌná tómbá némesa úwoi putáráawe. Kemó súnda-tomba wíyómpaken-tomba ímba miyán-tómbán-iye. Kemó súnda-tomba mintómbó newí aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe Ísu miyámá 59 Kápaneamu-naopaꞌa ámáán-daumpaꞌa simátímakaiye.

60-61 Ísu simátimuwasa wembó arááíwáún-kwaasi tirunkó sáwíꞌa úwasa imáyáa ésa sésa wemó sin-ááígó ínta sínkáín-aai póna umbaí wétaiye suwaná Ísu arumpin-ímáyáá éna simátimena séna minááísáféꞌa wégaoraawe. 62 Kemó wíyómpaken-waasi úrankomo kumpaápé uráundawimo kunuweréꞌo íyónaꞌo suwánéꞌo éꞌa nóran-imayaawa ónaao. 63 Waásiti fasiꞌaénkó ímba túwaꞌnai ínífo Maníkóní ámútankoni fasiꞌaénkó túwaꞌnai ínaꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. Miyámó intembá kemó súnda-aai mindá ámútankon-aai aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyan-aain-ifo 64 tuwímbai kentáféꞌa séꞌa karoꞌá siyé wésewe Ísu súmba Ísu karoꞌá siyémó sun-kwáásíyé wení pintaruꞌó índawiwaraꞌa naaófáꞌá ísaronkaꞌa póna séna tuwímbai kentáféꞌa séꞌa karoꞌá siyé wésewe Ísu simátimena 65 séna mindásafeꞌa éꞌa simátimeꞌa súne. Kempáꞌá ímba úwoi ténááfo kesifomó táántainaꞌo éꞌa ténááwe simátímakaiye.

66 Ísu simátimuwasa wembó arááíwáún-kwaasisomba Ísumba ifáꞌauwesa weséꞌa ímba wénuwana 67 Ísu wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasisafena tísai ena séna kewárárá kembá siyuwaaó séna tísai úwana 68 Sáímoni Pítaa séna óraakoo kesáá nááfataawa kónaunawa sénó. Enááigo aúíꞌa uwátinkainasa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe wésendawi óne. 69 Káféꞌa entáféta simankúnkúmba éta séta Maníkómpákémbá kawekó ónesa wésune súwana 70 Ísu simátimena séna kemá sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasimo kemparíꞌa uráundanifo kempínkémbá moórá sáwí-waasigo paápé íníye súmba 71 Sáímoni-Ísakeriotin-ááninkon-awiꞌa Yúndasintafena séna Yúndasi wení kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba Ísuni pintaruꞌá maíndawin-iye. Wentáféna minááí siyáiye.

7

Ísun-áfárawaisai-taai.

1 Minkákémbá Yúndiyaa-aempaken-kwaasi Ísumba tufuwónae suntáféna Ísu Yúndiyaa-aempaꞌa ímba númba Káríri-aempaꞌa wénuwana 2 Yúndaa-waasimo wááu-nambo ésamo tanómbo kaúfún-kanaa ampáámbá úwasa 3 Ísun-áfárawaisai karaánááꞌa ankésa sésa maanáémpáꞌá tuwéma Yúndiyaa-aempaꞌa waásimo túwaandu íyapaꞌa ení kísau komáínasa pósa ení waási ení kawe-kísáú awánaaro. 4 Seyaafáꞌ-wáásí suwánáíwae síyawi ímba aúpáꞌá kísau maénááfo seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa kísau komauwó sésa 5 Ísun-áfárawaisai wentáfésa ímba imáyáa ésa sésa Maníkómpákémbá kunkáiye sumbá minááí simámúwana 6 Ísu simátimena séna seyaafáꞌnánká kesí áwáumo suwánáíyan-kanaa ímba tiyáifo kembiwí úwoi wíyasa tuwánésa 7 marapáꞌ-wáásí kembá ímba aaisambá tíkaafo miwímó on-áwáúsáféꞌo súndasafesa kembá aaisambá síkaawe. 8 Tanómbo opaꞌá ke koró. Seyaafáꞌnánká kesí áwáumo suwánáíyan-kanaa ímba tiyáifo káféꞌa ímba tanómbo opaꞌá kúmpo kemá koró séna 9 Káríri-aempaꞌa méraiye.

Ísu Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

10 Ísu mérowasa áfárawaisai tanómbo upaꞌá kuwaná ánaaemba wemá aúpáꞌá kúwasa 11 Yúndaa-oraaꞌ-waasi Ísumba ayaafáí ésa sésa nááfara méraiyo sésa tísai uwasá 12 Ísuntafesa úwoi-waasi sáwífaꞌ-aai sésa tuwímbai sésa kaweꞌ-wáásín-iye suwasá tuwímbai sésa ímbanifo karoꞌ-wáásín-iye sésa 13 Yúndaa-oraaꞌ-waasi sáwíꞌa uwásínkáafo sésa ímba aforaꞌá sumbá umémpaꞌa tukáawe.

14 Yúndaa-waasimo wááu-nambo úmakesamo tanómbo kaúfún-kanaa séfasefa úwana afufuntan-kánáá Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iména wenáái simátimuwasa 15 Yúndaa-oraaꞌ-waasi isésa táátafesa ésa tóipimba tiyáámba faafésa sésa ámáán-aaimo uwáítáíꞌ-opaꞌá ímba koména ísaraimbanifo nááfakena ísaraiyo suwaná 16 Ísu minímáyáámó umbá iséna séna kesí imáyáafinkemba ímba simátimumpo Maníkó siꞌmákaiwaini imáyáafinkemba simátimune. 17 Kembiwí imáyáama éꞌa séꞌa nááfaken-aaiya simásímakaiyo. Wení imáyáafinkenaꞌi Maníkóní imáyáafinkenaꞌiyo-imayaa wéowe. Maníkómó siyáintemba ónaemo síyawi miwímó ésa simátimunda-aaigoni áwáuma isánááwe. 18 Kentí imáyáafinken-aaimo síyawi kesúwíꞌa mósá maráíwae sésa kentí imáyáafinkemba wésefo tiꞌmákaiwain-awiꞌa mósá maránae síyawi ímba

karoꞌá sembá éraiꞌ-aai wésewe. 19 Mósese ámáámba simátímakombanifo ímba ísámai kaweꞌá uréꞌe sembá sínkamonae wésewe súwasa 20 úwoi-waasisomba sésa ímba tufuwónae-imayaasa wéumpo enarumpimbá sáwí-amutamba méraisa miyán-ááí séne suwaná 21 Ísu séna ámáán-aai ísáán-kanaaraꞌa ímba awánaraan-kwaameꞌa uráunda póꞌa kemá sáwífaꞌ-imayaan-owe. 22 Kentíwáꞌnárakemba sésa iyámpói matínkaraawasa afakaumboé-noꞌwaamba waésa túma kárámai araénáémba ónááwe suwaná ánaaemba Mósese minááí agaimakómba pósa tuwímbai-kanaa ámáán-aai ísáán-kanaaraꞌa miyá wéowe. 23 Móseseni ámáámba ímba taráíyaamba póꞌa saagaan-kánááráꞌá miyán-kísáú iyámpói túraꞌa wéowe. Énifo saagaan-kánááráꞌá moóráwigomba asófankaraunda póꞌa kísau maénafo séꞌa aaisambá wésiyowe. 24 Ímba awánéraase aaisáféꞌa ímba simátínkáaro. Éraiꞌa awánáíyan-aaisafeꞌa simátínkáaro Ísu siyáiye.

25 Ísu simátimuwasa tuwímbai Yérúsaremu-naopaken-kwaasi sésa minkwáásísáfésawa tufuwónae wéseo sésa 26 wemá aforaꞌá wenáái simátímísaꞌanifo ímba aaifimbá maiyánkaraawe. Óraaꞌ-waasisomba sésawa wemá Maníkómó íyáfasinankaraiwai Káráísitin-iye miyáwá wése ína wéseo. 27 Maankwáásígóní naaópaꞌa awánáúndanifo Maníkómó íyáfasinankaraiwaini naaópaꞌa ímbo awánáúndafakemba tíníye siyáawe.

28 Minkákémbá Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa simátimena séna kembá éra suwánéra kesi máápaꞌa éra awánéra miyáwá uráao. Ímba kesí imáyáafinkemba kunkáumpo moóráwigo siꞌmáráísaꞌa kunkáumne. Wemá éraiteꞌo siwáín-iye. Wembá ímba awánaraafo 29 kemá éꞌa awánáúndawi siꞌmákaisaꞌa wempákémbá kunkáumne súwasa 30 minááímó súnkakemba wembá taꞌótoranae sésa umbánifo wení kanaamá ímba tiyóntafesa ímba taꞌótorowasa

31 úwoi-waasifinkemba tuwímbai sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwaimo tíndaraꞌa wení kísau-waameko seyaafá-kísáúgómbá íyáákainiye-imayaa wéeta Ísuni kísaugo miyán-kísáúgó póna Ísu Maníkómó íyáfasinankaraiwain-iye wésune siyáawe.

Ísumba kotaꞌótoraaro sésamo tiꞌmákaan-aai.

32 Úwoi-waasisomba minááí sumbá ámáán-kawaa-waasi isésa miwíyé óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye

i-wáásísáfésa sésa Ísumba kotaꞌótoraaro sésa tiꞌmárówasa kuwaná 33 Ísu séna kárikaꞌa kembiwíséꞌa méꞌa siꞌmákaiwaimpaꞌa íyónaꞌa 34 siyaafáí uwááeꞌa ímba suwánéꞌa iméraandafaꞌa ímba kanaaꞌá iyónááwe súwasa 35 Yúndaa-oraaꞌ-waasi keáímbá sésa nááfara wíndasafenawa síyómpo ayaafáí uwááeta ínta awánánaumne. Kíríki-aempara Yúndaa-waasimo méraapara wénawa wenáái simátiminiyo sésa 36 wemá séna siyaafáí uwááeꞌo éꞌa ímba suwánéꞌa iméraandafaꞌa ímba iyónááwemo simbá minááígóní áwáuma ínta ísaraumne siyáawe.

Maéꞌmaeꞌo íyan-donkon-aai.

37 Yúndaa-waasi wááu-nambo úmakesamo tanómbo kaúfún-kanaaraꞌa taiꞌón-kanaa óraa-kanaa úwana minkánááráꞌá Ísu íyáfasinena óraaka séna nontáfénamo tinkáíndawi kempákémbá tamandaaró. 38 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna siyáintemba nonaumpinkémbó íyáúsenamo intenkáámbá kesááisafesa timankúnkúmbo íyawi tirumpinkémbá nonaumpinkémbó intembá íníye Ísu súmba 39 Maníkóní ámútankontafena siyáiye. Ísu ímba wíyómpaꞌo kunuwékáintafena Maníkóní ámútanko ímba kunkáiye. Ísu imáyáa éna séna kemá púwóndafinkemba íyáfasineꞌo kesifompáꞌó iyéꞌa Maníkóní ámútankomba aiꞌmáráanana kuména kesááisafesa timankúnkúmbo íyawi tirumpimbá kumbéíniye-imayaa éna Ísu minááí simátímakaiye.

Ísuntafesa imáyáa tuwínkaaꞌo uráan-aai.

40 Ísumo simátimumba waásisomba isésa tuwímbai sésa éraiꞌa wemá Maníkón-aaimo simátímíwain-iye suwasá 41 tuwímbai sésa wemá Maníkómó íyáfasinankaraiwai wéamuꞌmaraundawin-iye suwasá tuwímbai sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai ímba Kárírifakemba paápé íníye. 42 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkómó íyáfasinankaiwai Téfítin-andafakemba Téfítini naaópaꞌa Pétaremufaꞌa maꞌankáíníye agaimaréna siyáiye sésa umbá 43 Ísuntafesa imáyáa tuwínkaaꞌa ésa 44 tuwímbai sésa taꞌótoranae sumbánifo ímba Ísumba taꞌótokaawe.

45 Ímba taꞌótoresa i-wáásí óraaꞌ-amaan-kisau-waasifaꞌe ámáán-kawaa-waasifaꞌe kouwérówasa nóra séra ímba taꞌótoꞌmai áíꞌmaeꞌa téo suwasá 46 i-wáásí sésa wenááigo seyaafáꞌ-wáásí tááigomba íyáákaraiye suwasá 47 ámáán-kawaa-waasi tísai esa sésa kenkwárárá karoꞌá simátínkáísara wéseo. 48 Óraaꞌ-waasiye kesáá ámáán-kawaa-waasisaawe ímba éraiꞌa wíyómpakemba kunkáiyesa wésumpo kewáráꞌá miyá seró. 49 Úwoi-waasi aantemba éraiꞌe wésewe. Miwí Móseseni ámáámba ímba wéisaamba póna Maníkó tínkaminiye suwaná 50 ámáán-kawaa-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Níkótímási ááéma Ísumpaꞌa iyáiwai simátimena séna 51 kentáásí ámáánko séna ímba úwoi séꞌa sáwíꞌa uráiye síyamba wenáái ísareꞌa wení kísau awánéꞌa aaifimbá maénkáaro kentáásí ámáánko siyáiye súwasa 52 Níkótímásimba karaánááꞌa ankésa sésa Kárírifakewimba arááíwaino. Maníkón-aai aúfáífimba toráumai awánamai kaweꞌá uréo. Maníkón-aai simátímíwai ímba Kárírifakewin-ifo wemá ímba Maníkón-aai simátímíwain-iye sésa 53 kentí naaóꞌ-naoꞌa wété uwaná Ísu Órífi-ompaꞌa iyáiye.

8

Moórá-ininko fíꞌon-kwaasiseꞌo nín-aai.

1 Órífi-omapaꞌa Ísu iména 2 aafáyáaraꞌa kuména óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa imérowasa waásisomba wempáꞌá túwaandu uwaná maraꞌá ména wenáái simátimuwasa 3 ámáámbo sun-kwáásíyé ámáán-kawaa-waasiye aaregómbá áíꞌmaesa minínínkó fíꞌon-kwaasiseꞌo nímba pósa áíꞌmai seyaafáꞌ-wáásítí túrankaꞌa ankésa 4 Ísuntafesa sésa óraakoo minínímbá fíꞌon-kwaasiseꞌa nísata awánéta taꞌótoꞌmaeta áíꞌmaeta túne. 5 Ámáán-aufaifimba Mósese agaimaréna séna miyámó índawimba óntantamba tufúwónanasa puwíníye agaimaréna siyáiye. Nóran-imayaawa ónó sésa 6 Ísumba maꞌmái awánánae sésa miyá senanasá paápé ínata wembá aaifimbá maiyankánae sésa suwaná Ísu kífaena ayáánaufitamba mararáꞌá aúfái agaimarówasa 7 áísai aisai uwaná íyáfasinena simátimena séna ímbo aoisaambó uráindawi aifaríꞌena óntamba maiyé tufuwó simátimena 8 anekaꞌá kífaena ayáánaufitamba mararáꞌá aúfái agaimarówasa 9 isésa moórá-mora-waasi kúwákárúwasowana óraaꞌ-waasi aifaꞌá kumúwasa miwán-ánaaemba arááíwaꞌmaesa kúmúwana minínínkó aantemba Ísuweꞌa mérowana 10 íyáfasinena áísai ena séna nááfara seyaafáꞌá méraao. Seyaafáꞌnánká ína aaifimbá maenkánaao súwana 11 séna ewé ímba aaifimbá maisinkánááwe súwana we séna kewáráꞌá ímba aaifimbá maiyankáúna kómpo anekaꞌá ímba aoisaambá

uwó Ísu siyáiye.

Waási sáma kátínkáandawi únemo Ísu siyáin-aai.

12 Anekaꞌá Ísu wenáái simátimena séna waási sámo kátínkáandawi úne. Kembó sirááíwaiyawi ímba kumeuꞌá ínífo sáma kátinkainaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe súwasa 13 ámáán-kawaa-waasi sésa eyááríkaꞌa ení áwáuma séndamanifo ímba éraiꞌa wésene suwaná 14 Ísu séna ímbanifo kesááigoni áwáuma éraiꞌa súne. Éꞌa awánáúndafakemba kunkáundasafeꞌa éꞌa awánáúndafaꞌa íyónda póꞌa kemó súnda-aai éraiꞌa súne. Kesí áwáuma ímba suwánaraawe. 15 Marapáꞌ-wáásí kentí imáyáafinkemba aaimá maisínkáafo kemá ímba aaimá wémaitinkaumne. 16 Kemó aaimó maitinkáúndarakaa arupíse úsino. Ímba ke aantemba aaifimbá maitinkánaumpo kesé kesifoéꞌa aaifinkáí maitinkáyauye. Miyáumai kemó aaimó maitinkáúndarakaa arupíse úsino. 17 Kentí ámáán-aufaifimba agaimaréna séna kaeꞌ-wáásíyáí moórá-aaimo séyambo ékai minááí éraiꞌa wéseye agaimaréna siyáiye. 18 Miyáumai kemá kesáféꞌa simátimunana kesifoé keséꞌa mimbórá-ááí wésimatimuyamba póna éraiꞌ-aain-iye súwasa 19 enafomá nááfara méraiyo áísai esa suwaná séna kesí áwáumo ímbo suwánaantafeꞌa kesifombá ímba awánaraawe. Kesí áwáumo suwánaankakaa kesifombá awánaawaisino Ísu súmba 20 óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa óntambo túwón-daumpaꞌa minááí simátimuwasa taꞌótoranae sésa uwááesa wení kanaamá ímba tiyóntafesa ímba taꞌótokaawe.

21 Minkákémbá Ísu simátimena séna tiyuwéꞌo íyónaꞌa siyaafáí uwááeꞌa ímba suwánánááwe. Puwíyamba kentí sáwí-imayaa wérainaꞌa puwónááwe. Íyóndafaꞌa ímba kanaaꞌá iyónááwe súwasa 22 Yúndaa-oraaꞌ-waasi sésa wemó séna íyóndafaꞌa ímba kanaaꞌá iyónááwe simbá póna weyááríkara puwíndasafenawa síyó suwaná 23 Ísu séna kembiwí maankákén-kwáásín-ofo kemá sanaankéwí úne. Kembiwí marapákén-kwáásín-ofo kemá wíyómpakewi úne. 24 Simátimeꞌa súne. Puwíyamba kentí sáwí-imayaa wérainaꞌa puwónááwe. Kemá wíyómpakewi úmpo kentáféꞌo ímbo timankúnkúmbo éꞌo éꞌa kentí sáwí-imayaa wérainaꞌa puwónááwe súwasa 25 minááígóní áwáuma ímba isésa sésa emá nááwawa ónó suwaná Ísu séna aasiyaasi-kánáá éꞌa simátímakaumne. 26 Kembiwísáféꞌa sáwífaꞌ-aai kanaaꞌá séꞌa aaifimbá maitínkáandanifo siꞌmákaiwain-aai aantemba seyaafáꞌ-wáásísáféꞌa wésimatimune. Wemó arupísemo iwáín-áái wésimatimune súwasa 27 Maníkón-aai súmbanifo ímba ísówana 28 mindásafena Ísu séna kemá waási úranko kumpaápé uráundawimba síꞌmaeꞌa aaraa-táíyáꞌá mósinkamiyamba suwáné séꞌa wemó siwáí wení imáyáafinkemba ímba sifó afowamá simámakain-aaifinkemba siyáiye miyá sénááwe. 29 Siꞌmákaiwai aamoí ínkwae-iꞌa úmaeꞌa wéiyunda póna ímba siyuwéna keséꞌa mérainiye súwasa 30 sáwífaꞌ-waasi isésa wentáfésa timankúnkúmba ésa wíyómpakewin-iye siyáawe.

Taꞌótokaawanamo Ísu awátínkáín-aai.

31 Ísu Yúndaa-oraaꞌ-waasi wentáfésa timankúnkúmba ésa wíyómpakewi iyémó siyówisafena séna kesááimo ísámaimo kaweꞌó éꞌo éꞌa kesí waási-iꞌa úmai méranaawe. 32 Éraiꞌ-aai íséwana taꞌótokaiyampinkemba minéráíꞌ-ááígó awátinkainasa méranaawe súwasa 33 Émbaramun-andafaken-kwaasi únda póta ímba fíꞌon-kwaasi taꞌótokaawe. Nóra séwa awátinkainiye sénó suwaná 34 Ísu séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Aoisaambó owí mináóísáámbó owí kembá wétaꞌotoraiye. Kesí kísau úwoi máíwae sésa méyámbaꞌmai tíkaantenkaan-kwaasin-owe. 35 Miyán-kwáásí kawáágóní naaúmpaꞌa ímba maéꞌmaeꞌa ónááfo wenáánintomba maéꞌmaeꞌa ónááwe. 36 Kemó Maníkón-ááninkomo awátínkáanaꞌo éꞌa awátuweꞌa méranaawe. 37 Émbaramun-andafaken-kwaasi ombánifo kesáái ímba tirumpimbá wéraintafeꞌa tufuwónae wésewe. 38 Kesifomó aráásímín-aai wésumpo kentifomó simátímín-aai wésewe súwasa 39 Émbaramu kentáásifowan-iye suwaná Émbaramun-andafakewimo ékaa Émbaramumo uráintemba miyá owaisinó. 40 Maníkó éraiꞌ-aaimo simásímakaimba simátimunaꞌa tufuwónae wésewe. Émbaramu ímba miyá uráifo 41 kentifomó uráintemba miyá wéowe súwasa miwí sésa ímba kesinó aankaróꞌó únkakemba kentáá masínkaraiye. Kentáásifowa mimbóráwígó Maníkón-iye suwaná Ísu séna 42 Maníkómpákémbá kunkáunda póꞌa Maníkón-árááꞌo ékaa kentirumbá síméwaisino. Ímba kesí imáyáafinkemba kunkáumpo Maníkó siꞌmáráísaꞌa kunkáumne. 43 Kemó súnda nóra séra ímba wéisaao. Kesááigo umbaí wétiyaiye. 44 Kemá waántáwankon-araaꞌa póꞌa wenarááíma waénae wésewe. Wemá áwáurakemba tínkamisasa waási puwéꞌówin-iye. Éraiꞌo sí-tántááꞌá ímba wempímbá wéraisana karokaroꞌ-ááígóní afowáíꞌa wéiwain-iye. 45 Miyáumai éraiꞌ-aaimo simátimundasafeꞌa éraiꞌ-aain-iye ímba wésewe. 46 Kemá ímba sáwíꞌa uráunda wéisaawe. Arupíse-aai simátimunaꞌa ímba éraiꞌe wésewe. 47 Maníkón-árááꞌa pósa wenáái isésa méraafo kembiwí ímba Maníkón-árááꞌmaariniꞌa uréꞌa póꞌa wenáái ímba ísaraawe Ísu siyáiye.

48 Ísu simátimuwasa Yúndaa-oraaꞌ-waasi karaánááꞌa ankésa sésa éraita súne. Sámériyaa-waasi ónana sáwí-amutanko enarumpimbá méraisampo minááí siyáane suwaná 49 Ísu séna sáwí-amutanko ímba kesirumpimbá méraiye. Kesifon-áwíꞌa óraaꞌa úndanifo kesúwíꞌa sáwíꞌa uwásínkááwe. 50 Kesúwíꞌa ímba óraaꞌ-iꞌa ónae. Maníkó kentáféna séna kawe-kísáú máénda póꞌa enáwíꞌa mósá óraaꞌa uwánkanaumne siyáiye. 51 Éraiꞌo senda-ááí kesáái ísámai kaweꞌó íyawi ímba puwónááwe súwasa 52 Yúndaa-oraaꞌ-waasi sésa sénda-aai sáwí-amutambo enarumpimbó méraimba éta ísaraumne. Émbaramu puwúwasa Maníkón-aai simátímakowi púwúmbanifo emá sé kesáái ísámai kaweꞌá íyawi ímba puwónááwe wésene. 53 Kentáásifowa Émbaramu puwúwasa Maníkón-aai simátímakowi pukáambanifo miwí íyáákainono. Emó sénda nááfakewiyaꞌono suwaná 54 Ísu séna kesúwíꞌo mósá maráúndarakaa úwoisambanifo kesúwíꞌo mósá maráínda kesifomán-iye. Wentáféꞌa séꞌa kentáásí Fasiꞌaénkón-iye wésewe. 55 Kemá wembá wéawanaumpo kembiwí ímba wéawanaawe. Kemó séꞌo ímba wéawanaumnemo súndarakaa kembiwímó ontembá karoꞌ-wáásí mérausino. Éꞌa wéawaneꞌa póꞌa wenáái mósá wémaraumne. 56 Kentifo Émbaramu kemó marapáꞌó kúmónda-aai iséna aamoí éna kembá suwánéna wenarunkó kaweꞌá uráiye súwasa 57 Yúndaa-oraaꞌ-waasi sésa emá ifóꞌ-wáásígó éma ímba kaeꞌ-wááí úmai siyáánkai-aatai maisukáampo emá séma Émbaramumba awánaraumne wésene suwaná 58 Ísu séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Émbaramumbo ímbo maꞌánkaronkaꞌa kemá maéꞌéúndaniye súwasa 59 minááísáfésa tufuwónae sésa óntamba máúwana Ísu aúpáꞌá óraaꞌ-amaan-daumpakemba kárúwaguraiye.

9

Ísu aúramba kafíkówimba kaweꞌó uwánkarain-aai.

1 Ísu kúmba moóráwigomba anówama aúgafitamba maꞌánkarowimba awánésa 2 wení kísau-waasi áísai esa sésa óraakoo nááwani aoisaankóní anondááwa aúramba kafíkáiyo. Wendégówáꞌí anófoinegowaꞌiyo suwaná 3 Ísu séna ímba wení aoisaankówé anófoiti aoisaankówén-ifo Maníkóní kawe-kísáú wenaneꞌá paápé ínasa awánáíyantafena aúramba kafíkáiye. 4 Siꞌmákaiwaini kísausa máéno. Sámo kainkáꞌó kísaumo wémaewanamo nóꞌwaambo isanamó kísaumo máén-kanaamo taíꞌáíntemba miyáumai kísau maúnda-kanaa taiꞌáínda póta káféꞌa Maníkóní kísausa maénaumne. 5 Marapáꞌó méraunda waási sáma kátinkaundawi úne séna 6 mararáꞌá awiyááíma wiꞌmaréna mindásamba toiyaambá úmarena aúrankaꞌa aꞌmaréna 7 simámena séna nonkwaaúnkón-áwíꞌa Síróámu-waaumpimba máperaao súwana miyá uráiye. Síróámuwemo súmba wenááifinkemba waéꞌmai séna aiꞌmáráín-kwaune súwana mápetuwena aúramba awánamai kaweꞌá éna túwasa 8 wení naaópaken-kwaasiye fíꞌon-kwaasiye awánésa sésa wemá aampaꞌó ménamo óntantafenamo inaimó símasimaꞌo iwáíyáꞌiyo suwasá 9 tuwímbai sésa ewé wemán-iye suwasá tuwímbai sésa ímbanifo wen-óiꞌmaisan-kwaasin-iye suwaná wemá séna ímbanifo kemá úne súwasa 10 áísai esa sésa nóra ónanawa aúramba kaweꞌá uráiyo suwaná 11 moóráwigon-awiꞌa Ísu wemá awiyáái wiꞌmaréna mindásamba toiyaan-úmarena súrankaꞌa aꞌmaréna simásimena séna Síróámu-waaumpimba máperaao sisaꞌá iséꞌa koperáúnana súramba kaweꞌán-iye súwasa 12 áísai esa sésa nááfara kuráiyo suwaná ímba awánaraumne siyáiye.

13-14 Simátimuwasa áíꞌmaesa ámáán-kawaa-waasifaꞌa máánkówana Ísu toimá aúrankaꞌa aꞌmaréna aúrambo kaweꞌó uwánkon-kanaa Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa kísau aaraamó makón-kanaa úwasa aúramba kaweꞌó uwánkarowimba áíꞌmaesa ámáán-kawaa-waasifaꞌa máánkówasa 15 áísai esa sésa nóra ónanawa aúramba kaweꞌá uráiyo suwaná séna toimá súrankaꞌa asínkáísaꞌa máperaunana súramba kaweꞌá uwásínkaraiye súwasa 16 ámáán-kawaa-waasi tuwímbai sésa saagaan-kánááráꞌó miyámó uráimba ímba Maníkómpákémbá kunkáiye suwasá tuwímbai sésa sáwí-imayaawaraꞌ-waasigomo énaraantasi ímba kanaaꞌá kawe-kísáú-wááméꞌá isinó suwasá imáyáa tuwínkaaꞌa ésa 17 sésa enaúramba kaweꞌá uwánkaraifo wentáfé nóin-imayaawa ónó áísai esa suwaná Maníkón-aai simátímíwain-iye súwasa 18 énifo minYúndáá-órááꞌ-wáásí aúrambo kaweꞌó uwánkontafesa ímba imáyáa umbá anófoi táántowasa 19 tuyasá tísai esa sésa kenkáítí tááninaꞌiyo. Énifo aúgafitana maꞌánkaraayanaꞌiyo. Nóra énawa aúramba wéawanaiyo suwasaráí 20 sésarai kesáánimban-iye. Maꞌankááwayamba aúgafitamban-iye. 21 Énifo káféꞌa nóra isanawá aúramba kaweꞌ-úmai awánáíyómpo wemá óraakon-ifo áísai íyana weyááríkaꞌa simátimino siyááye. 22 Ááéma Yúndaa-oraaꞌ-waasi sésa Ísuntafesa Maníkómó íyáfasinankaraiwai wéamuꞌmaraundawin-iye síyawi ámáán-daumpaꞌa ímba iyónááwe sumbá póna minánófóí Yúndaa-oraaꞌ-waasisafena tááꞌa úwasarai 23 sésarai óraakon-ifo wembá áísai oro siyááye.

24 Simátímúyasa anekaꞌá aúramba kaweꞌó uwánkarowimba áántowana túwasa sésa minkwáásígó sáwí-imayaa wéiye sewatá ísaraunda po Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úmaisa simásimiyo suwaná 25 séna sáwí-waasiyaꞌi kaweꞌ-wáásíyáꞌíyo kemá ímba isáúmne. Moórá-tantaatafeꞌa isáúnda súramba kafíkuraimbanifo káféꞌa súramba wéawanaumne súwasa 26 nóraumaiya aúramba kaweꞌá uwánkaraiyo áísai esa suwaná 27 séna éꞌa simátímakaumpo ímba ísaraawe. Anekará simátimenara isánááo. Wenaráái waénaemo séꞌa wení kísau-waasi-iꞌa ónááwe súwasa 28 karaánááꞌa ankésa sésa emá wenaráái wéwaempo kesáá Mósese arááísa wéwaraumne. 29 Maníkó Mósesemba aaí simámakaifo minkwáásí nááfaken-kwaasiyaꞌiyo suwaná 30 miwá séna fíꞌonkaꞌmaꞌmai-tantaaꞌan-iye. Súramba kaweꞌá uwásínkaraifo kembiwí séꞌa nááfaken-kwaasiyaꞌiyo wésewe. Mindá fíꞌonkaꞌmaꞌmai-tantaaꞌan-iye wésune. 31-33 Wemó ímbo Maníkómpákémbó kunkénaraa ímba miyá uráisino. Maníkó sáwí-imayaamo owí táái ímba wéisaifo wení kísaumo wémaewi-taai wéisaiye. Maníkón-áwíꞌo mósá márááwi-taai wéisaiye. Maambárámó úmaronkakemba ímba moórá aúgafitan-kwaasi méraisana kaweꞌá uwánkaraiye sewaꞌá ísaraumne súwasa 34 enanó aampaꞌá maꞌánkaraisa po úwoifaken-kwaasi éma enáái kentáá kaweꞌ-wáásísá wésimasimendasaanifo ámáán-daumpakemba kárúwaao suwaná kárúwaguraiye.

35 Minkákémbá aiꞌmátukon-aai Ísu iséna ayaafáí úmai awánéna áísai ena séna wíyómpakemba waási úrankonkaꞌa amankúnkúmba wéono súwana 36 Ísuntafena séna óraakoo emó sénda nááwawaꞌiyo. Simásímínaꞌa simankúnkúmba onó súwana 37 Ísu séna éꞌo suwánáánda kemá úne súwana we séna 38 Fasiꞌaénkóo enkáꞌá simankúnkúmba úne

séna kífaena wen-ímáyáá mósá makáiye.

39 Wen-ímáyáá mósá marówana Ísu séna marapáꞌá kunkáunda pósa waási afufuntambá tuwínkaaꞌa ónááwe. Túrambo kafíkáindawi túramba kaweꞌ-úmai awánáíyasa túrambo awánaawi túramba kafiyíníye súwasa 40 ámáán-kawaa-waasi tuwímbaimo mérowi isésa áísai esa sésa ewá kentáásáféwa túramba kafíkáiwai owéwá wéseno suwaná 41 Ísu séna túrambo kafíkáiwaimo méraankakaa kentí sáwí-imayaagoni méyámbá ímba máéwaisino. Éta awánáúmnemo sentáféna kentí sáwí-imayaagoni méyámbá wéraiye

Ísu siyáiye.

10

Sipisípigoni kusaifáꞌó káráwiyaan-aai.

1 Ísu séna éraiꞌa simátimeꞌa súmpo ísáaro. Sipisípi kusaifáꞌó kónae síyawi ímbo sipisípigoni ontafímbó íyáférémbo kusaiyákémbó íyámaatesamo ésa miwí umén-kwáásíyé sénááwe. 2 Sipisípiyaꞌo káráwiyaiwai ontafímbá wéiyaferaiye. 3 Miyáumai ontarákén-káwáágó ontá tiyánkáísana íyáferena wení sipisípi túwíꞌa itáántaisasa wenáái isésa wempáꞌá kowaná 4 sipisípi kusaifákémbá tíꞌmaena aifaꞌá wisasá wenáái isésa wéaraaiwaewe. 5 Énifo fíꞌon-kwaasi-taai ímba isésa arááíwaiyamba inkaisésa wété wéowe 6 Ísu miyá simátimuwasa minááígóní áwáuma ímba ísaraawe.

Ísu sipisípiyaꞌo káráwiyain-aai.

7 Minááígóní áwáuma ímba ísóntafena Ísu séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Sipisípigoni ontamá kemá úne. 8 Ímbo kunkáundaraꞌo tuwímbaimo tiyáawi umén-kwáásín-owe. Miwí táái sipisípisonko ímba ísaraawe. 9 Kemá ontamá úne. Kempáꞌó tíyaꞌo éꞌa íyáféráaro senasá íyáferaiyaꞌa káráwiyonaumne. Tómbó náíyantafesamo ésa kúwákárúwaresa násuwesa anekaꞌá íyáferanaawe. 10 Umén-kwáásímó tíyawimo ésa waási tínkambai sáwíꞌa uwátinkaiyambanifo kemá kunkáunda pósa fíꞌonkaꞌmaꞌmai kaweꞌá úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 11 Sipisípiyaꞌa kaweꞌ-úmaimo káráwiyaundawi úne. Sipisípiyaꞌo kaweꞌ-úmaimo káráwiyaiwai séna kesí sipisípi túwaꞌnai ónaumne séna puwíníye. 12 Énifo óntantafesawe sésa sipisípiyaꞌa káráwiyaawi áwáífiyaa in-íyánkómbá awánésa sipisípi ifátiyuwesa kówana sipisípisomba fámai watúwáísasa kóítawaaꞌa uwáguraawe. 13 Miwí sipisípiyaꞌo káráwiyi-imayaa tuwésa óntamo maíyan-imayaa wéowe. 14-15 Sipisípiyaꞌa kaweꞌ-úmaimo káráwiyaundawi úne. Kesifo kembá suwíyaisaꞌa kemá kesifombá awíyáúnana miyámó úndantemba kesí sipisípi seyaafáꞌá tuwíyáúnasa kembá wésuwiyaawe. Kesí sipisípi túwaꞌnai ondasáféꞌa póꞌa kemá puwónaumne. 16 Kesí sipisípi tuwímbai fíꞌon-kusaifaꞌa méraamba póꞌa kotíyáanasa kesáái isésa tésa mimbóráíꞌa úmai méraiyaꞌa seyaafá-sípísípíyáꞌá káráwiyonaumne. 17-18 Púwóndafinkemba íyáfasinaanda-imayaa kesifomá símísaꞌa kemá ewé súndasafena wenarumbá wésimiye. Kemó ímbo ewémó súndarakaa ímba kanaaꞌá sínkamowisino. Kesí imáyáafinkemba póꞌa kanaaꞌá puwónaumne. Púwóndafinkemba kanaaꞌá íyáfasinanaumne. Kesifomá simásimena séna miyán-uwo séna miyámó onda-fásíꞌáémbá símakaiye Ísu siyáiye.

19 Ísu minááímó súntafesa Yúndaa-oraaꞌ-waasi imáyáa ésa tuwínkaaꞌ-uwasá 20 tuwímbai sésa sáwí-amutamba arumpimbá méraintafena uwó-íꞌa wéena siyé. Ke nóra séra wenáái wéisaao suwasá 21 tuwímbai sésa sáwí-amutambo arumpimbó mérainkakaa ímba miyán-ááí sisinó. Sáwí-amutambo arumpimbó mérainkakaa ímba aúgafitan-kwaasi aúramba

kaweꞌ-úmai awánéna méraisino siyáawe.

Yúndaa-oraaꞌ-waasi tínaaembo uwánkaraan-aai.

22 Yúndaa-waasi óraaꞌ-amaan-dambo uráan-kanaamo túntemba Yérúsaremu-naopaꞌa tanómba kaúfúnkaꞌa minkánáá táwi-kanaa póna túwana 23 Ísu óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa ména Soromoní áúwimai úmakopaꞌa kúwasa 24 Yúndaa-oraaꞌ-waasi túwaandu ésa taúkúmaresa áísai esa sésa entáféta sáwífaꞌ-imayaasa wéune. Maníkómó íyáfasinankaraiwai wéamuꞌmaraundawisaama ewá ónómpo arupíse úmai sinatá ísáano suwaná 25 Ísu séna simátimunaꞌanifo ímba ísaraawe. Kesifo simásímakain-kisau wémaunda póna kesí áwáuma aforaꞌá wépaaꞌiye. 26 Kembiwí ímba kesí sipisípisomba póꞌa kesááisafeꞌa ímba timankúnkúmba wéowe. 27 Kesí sipisípi tuwíyáúnasa kesáái isésa wésiraaiwaewaꞌa 28 imáyáa timúnasa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ombá pósa ímba taiꞌánááwe. Kawáánúndafinkemba ímba kanaaꞌá tatafisénááwe. 29 Kesifomá símakaimba wení fasiꞌaénkó seyaafá-fásíꞌáénkómbá íyáákaisasa kesifomá kawáánimpakemba ímba kanaaꞌá tatafisénááwe. 30 Kesé kesifoéꞌa mimbóráíꞌa wéuye Ísu siyáiye.

31 Súwasa Ísumo sún-aaisafesa Yúndaa-oraaꞌ-waasi anekaꞌá tufuwónae sésa óntamba máúwana 32 Ísu simátimena séna kesifomá simásímakain-kisau kawe-kísáú wémaunaꞌa wéawanaafo nóin-kisauwa maúndasafera sínkamonaao súwasa 33 ímba kawe-kísáúsáféta tufumónaeta wéumpo Maníkómbá karaánááꞌo ankáándasafeta tufuwónaumne. Marapáꞌ-wáásígó séma Maníkó únemo séndasafeta tufuwónaumne suwaná 34-35 Ísu séna Maníkón-aai aúfáífimba ímbo karoꞌ-ááímó wérain-aufai agaimaréna séna Maníkó séna kembiwí maníkón-owe siyáiye moóráwigo agaimaréna siyáiye. Maníkón-aai simátímakowisafena séna maníkón-owe siyáiye. 36 Kesifomá simásinkena siꞌmákaisaꞌa marapáꞌá kunkáumpo Maníkón-ááninko úne súndasafeꞌa Maníkómbá ímba karaánááꞌa wéankaumne. 37 Kesifoní kísaumo ímbo wémaundarakaa kentáféꞌa wíyómpakemba ímba kunkáiye sewaisinó. 38 Kesifoní kísau wémaumpo kentáféꞌa wíyómpakemba ímba kunkáiye séꞌa ímba timankúnkúmba ombánifo kesí kísausafeꞌa Maníkóní kísau wémaiye séꞌo éꞌa mindásafeꞌa séꞌa wesé afowáeꞌa mimbóráíꞌa wéoye sénááwe Ísu súwasa 39 anekaꞌá taꞌótoranae sésa umbá taꞌótoꞌmai tofíyántuwowana kóuraiye.

40 Ísu miwí tiyuwéna Yóndani-nomba kofaténa ááéma Yónimo nombó maitínkaropaꞌa komérowasa 41 waásisomba túwaandu ésa sésa Yóni ímbo awánáúnda-kisau maiyáimbanifo minkwáásísáféna simásímakain-aai éraiꞌ-aai siyáiye suwasá

42 sáwífaꞌ-waasi Ísuntafesa timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye siyáawe.

11

Rásarasimo pukáin-aai.

1 Moóráwigon-awiꞌa Rásarasi Pétáni-naopaꞌa mérowana áíꞌa úwasarai ámánaakai túwíꞌa Máríyaae Máátaaeꞌa mimbóráfáꞌá mésa 2 Máríyaa ááéma ásé-wiyumbo úm-basawemba Ísun-aísamaiyaꞌa fatíyena wenaꞌnóntáusamba uwátukain-ininko éna tuwaawisáwágómbá áíꞌa wéuwasarai 3 minámánáákáí moóráwigontafesarai sésarai Ísumba kosimáme sé óraakoo emó arumbó ámakaandawimba áíꞌa wéiye kosimámuwo suyaná kosimámuwana 4 Ísu iséna séna Rásarasimbo áíꞌo wéimba ímba ékaꞌa puwíndasafena áíꞌa wéifo Maníkón-áwíꞌwara ááninko súwíꞌwaraꞌo mósá maráíyantafena áíꞌa wéiye Ísu súmba 5 Máátaane Máríyaane Rásarasine wenarumbá tímakomba póna 6 áíꞌo wéun-aai iséna kae-kánáá aánoꞌa maéna 7 minkáꞌá wení kísau-waasisafena séna anekaꞌá Yúndiyaa-aempata kónaumne súwasa 8 sésa óraakoo Yúndaa-oraaꞌ-waasi óntantamba tufuwónae sésa wéopaꞌa isa anekaꞌá mináémpáꞌá kónae wésene suwaná 9-10 Ísu miwí simátimena séna kumeuꞌó isasamó kombá ímba sáma kaisasá pósa tanaambá wéfaafo sámo kaisasamó kombá ímba tanaambá wéfaawe. Miyámó ontembá isaꞌá káfé-kanaa kaweꞌ-úmai kísau maénaumne Ísu simátimena séna 11 kentáásí waásigo Rásarasi aúmá wéraimba póꞌa íyáfasinankaandasafeꞌa kónaumne súmba 12-13 Rásarasi pukóntafena Ísu súmbanifo wení kísau-waasi imáyáa ésa aún-kwéraimba póna íyáfasinainiye-imayaa ésa sésa óraakoo kaweꞌá imbá póna áíꞌa éꞌankainiye suwaná 14 Ísu aforaꞌá séna Rásarasi pukáiye. 15 Áíꞌo ipaꞌá ímba weséꞌo méraunda kaweꞌá imbá póta wempátáámó kondá suwánéꞌa kentáféꞌa timankúnkúmba éꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye simásinkanaawe súwana 16 wení kísau-waasifinkemba moóráwigon-awiꞌa Tómaasi moórá-awiꞌa Títímási mináwíkóní áwáuma amáántágaeꞌa wemá simátimena séna Yúndaa-oraaꞌ-waasi Ísumba tufuwónáámba póta weséta puwónaeta mifátá kónaumne Tómaasi siyáiye.

Ísu puwíyampinkemba íyáfasinaiyawini áwáuma únemo siyáin-aai.

17 Súwana Ísu Pétáni-naopaꞌo kúmba Rásarasi puwúwasa utámárówana éíyaimba waúnkaꞌa Ísu koísaraiye. 18 Pétáni-naoꞌa Yérúsaremufaꞌa ewaaꞌá pósa 19 Máátaante Máríyaante tuwaawisáwágó pukóntafesa Yúndaa-waasisomba ifiꞌá kowétesa mérowana 20 Ísu wétiyemo sumbá Mááta iséna wétupaꞌa kúwana Máríyaa naaúmpaꞌa mérowana 21 Mááta Ísuntafena koséna óraakoo emó maankáꞌó méraandarakaa kesuwaawisáwágó ímba púwísino. 22 Káféꞌo Maníkómpáꞌó inaimó sinanamó éna miyá íníye-imayaa wéune súwana 23 Ísu séna enawaawisáwágó pukáimpinkemba íyáfasinainiye súwana 24 Mááta séna ánaaen-kanaa tínda pukáindafinkemba íyáfasinainiye-imayaa wéune súwana 25 Ísu séna puwíyampinkembo wéiyafasinaawemo sewíní áwáuma kemá úne. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawini áwáuma kemá úne. Kesááisafesamo éraiꞌemo sésa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawimo ésa puwíyambanifo íyáfasinanaawe. 26 Mésa kesááisafesa éraiꞌe sésa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawimo ésa ímba puwónááwe. Mindásafe emá éraiꞌewa wéseno Ísu Máátaantafena súwana 27 séna Fasiꞌaénkóo emá Maníkómó íyáfasinankaraiwai wéamuꞌmaraundawi óne. Maníkón-ááninko óne. Marapáꞌá kúmíndawi emá óne Mááta siyáiye.

28 Mááta simásuwena wéna áúnkontafena ukutóípínkémbá simámena séna óraako wétena wéaantaiye súwana 29 Máríyaa iséna minúwóíyáán-úmai íyáfasinena wétupaꞌa kúmba 30 Ísu Máátaamo taawánónkaꞌa ména ímba naaópaꞌo túmba 31 Máríyaa íyáfasinenamo kúmba Yúndaa-waasi ifiꞌó wéton-kwaasi awánésa imáyáa ésa sésa Rásarasimbo utámakaapaꞌo ifiꞌó táíndasafena wiyé sésa arááíwaꞌmaesa kumbá 32 Ísumo méronkaꞌa Máríyaa wéna óraakon-iye séna aísamaifimba kífaena séna Fasiꞌaénkóo emó maankáꞌó méraandarakaa kesuwaawisáwágó ímba púwísino súwasa 33 Máríyaawe wenánaaenkaꞌo arááíwáún-kwaasiye ifiꞌó tombá Ísu tuwánówana arumbá éna umbai-tántáákó arumbá sáwíꞌa úwana 34 tísai ena séna náánkara utámakaao súwasa óraakoo taawánaao suwaná 35 Ísu ifiꞌá tówasa 36 Yúndaa-waasi awánésa sésa pukáiwaimba aruntaféna uwánkáíye suwasá 37 tuwímbai sésa aúgafitan-kwaasi aúramba kaweꞌó uwánkaraimbanifo nóra sénawa ímba asófankaisanawa pukáiyo siyáawe.

Ísu Rásarasimbo pukómpinkembo íyáfasinankarain-aai.

38 Suwaná Ísu áfááraumai arumbá úwana utánkaropaꞌa kúmba óntan-aifimba mámakesa óikaꞌa óntantamba awáá uwásukowana Ísu koawánéna 39 séna óntamba maisúwáaro súwana Mááta pukówin-ámánaako séna Fasiꞌaénkóo éíyain-kanaaraꞌo wáímba póna ánkúteꞌa íníye súwana 40 Ísu séna éꞌa simámakaumne. Kesááisafemo éraiꞌemo sémo kenkáꞌó amankúnkúmbo émo e Maníkóní kawe-kísáú awánáínone súwasa 41 óntamba maisúwówana Ísu wíyómpaꞌa awánéna séna kesifóo kesáái isáándasafeꞌa súwiyo súne. 42 Kesáái isáámpo maanááí súnda pósa maankáꞌó méraan-kwaasi kentáfésa éraiꞌa Maníkó aiꞌmákaisana kunkáiye sénááwe simásuwena 43 óraakaꞌa séna Rásarasiyo tiyó súwana 44 pukówi íyáfasinenamo túmba ampantasámbá úsúmai ánáan-kwisuwesa aíyayaankaꞌa káráꞌumaresa óikaꞌa káátamaresa miyá úmakon-ampantawaraꞌa túwana

Ísu séna awátúwéwana méraino siyáiye.

Óraaꞌ-waasi Ísumba tufuwíyan-aaimo siyáan-aai.

Mátíyu 26:1-5, Mááka 14:1-2, Rúku 22:1-2

45 Yúndaa-waasisomba Máríyaampaꞌo kun-kwáásí Ísumo úmba awánésa timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye suwasá 46 tuwímbai ímbaniye sésa ámáán-kawaa-waasifaꞌa kosésa Ísumo ún-aai simátímúwasa 47 minááí isésa ámáán-kawaa-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye aaimó ísón-kwaasi táántesa sésa ímbo awánáúnda-kisau wémaimba póta nórasaawa ónaumno. 48 Úwoimo túwáananasaamo éna miyán-kísáú wémainasa pósa seyaafáꞌnánká wenááisafesa timankúnkúmba ónááwe. Minkáꞌá Rómu-kamani-waasi tésa óraaꞌ-amaan-damba tatawísísuwesa kentáá seyaafáꞌnánká sáwíꞌa uwásínkáafonifo nórasaawa ónaumno suwaná 49 moóráwigon-awiꞌa Káyafaasi minkánáá aifaꞌ-ámáán-káwáágó póna wemá séna ímba kaweꞌ-úmai wéisaawe. 50 Yúndaa-waasi seyaafáꞌá púwófo séna moóráwigo puwíníye

Káyafaasi siyáiye.

51 Minááímó súmba ímba wení imáyáafinkemba siyáifo minkánáá aifaꞌ-ámáán-káwáágó mérontafena póna Maníkó imáyáa amúwana paápé úmai séna Yúndaa-waasi seyaafáꞌ-wáásísáféna ísámai Ísu puwíníye. 52 Ímba Yúndaa-waasi aantemba Maníkón-árááꞌan-ofo fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi mimbóráíꞌa úmai méraiwae séna Ísu puwíníye. 53 Káyafaasi minááí súwasa minkákémbá Yúndaa-oraaꞌ-waasi Ísumbo tufuwíyan-aai suwaná 54 mindásafena Ísu ímba Yúndaa-oraaꞌ-waasi túrankaꞌo númba tiyuwéna máásai-maragoni awáífáꞌá Éfáráímu-naopaꞌa kúmba

wení kísau-waasiseꞌa koméraawe.

55 Komérowana tíyótaimo í-tánón-kánáá ampáámbá úwasa pósa tirumbó kaweꞌó íyanesa naaóꞌ-naokemba Yérúsaremu-naopaꞌa kotúwaandu ésa 56 Ísuntafesa móawana-meawana ésa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa túwaandu ésa sésa tanómbo opaꞌá tíní ína tíníyo siyáawe. 57 Óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-kawaa-waasiye sésa Ísumbo awánésamo ésa simásimiyata taꞌótóráano sumbá mindásafesa úwoi-waasi sésa tanómbo opaꞌá tíní ína tíníyo siyáawe.

12

Máríyaa Ísun-aísamaiyaꞌa asaa-wiyúm-básáwémbó aꞌánkarain-aai.

Mátíyu 26:6-13, Mááka 14:3-9

1 Tíyótaimo í-tánón-kánáá kárikaꞌa túwana afaꞌmóráe-kanaa úwoi wérowana Ísu Pétáni-naopaꞌa wéna pukómpinkemba íyáfasinankaraiwain-awiꞌa Rásarasini naaópaꞌa kúwasa 2 Ísuni tómbá kúfuꞌumarowana Ísuwe Rásarasiyeꞌa tómbó náíyapaꞌa méroyana Mááta mintómbá maimái tímaꞌmaena kúwana 3 Máríyaa asaa-wiyúmbó úm-basawemba óraaꞌ-ontankakemba méyámbakena Ísun-aísamaiyaꞌa sáwífaꞌa fatímarena wenaꞌnóntáusamba uwátuwowana mimbásáwén-kwíyúnkó óraaꞌ-wiyumba naaúmpaꞌa iyúwana 4-5 moóráwigon-awiꞌa Yúndasi-Ísakerioti séna nóra sénawa mimbásáwémbá timénamo óraaꞌ-ontamba 300 kina maiyénamo ímbo óntamo makáan-kwaasi tuwín-timeraane séna minááímó siyáimba Ísuni pintaruꞌó maíndawi siyáiye. 6 Ímba ónta-iyain-kwaasi-imayaa éna siyáifo wemá Ísuni waásiti óntankaꞌa káráwiyowi uméntéꞌo úwai póna minóntámpínkémbá maénae séna minááí súwana 7 Ísu séna minínínkómbá étúwéwana úwoi miyá íno. Púwónanamo asinkáíndasafena miyá wéiye. 8 Ímbo óntamo makáan-kwaasi keséꞌa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa íyaꞌa túwaꞌnai ónááfo kemá keséꞌa marapáꞌá ímba maéꞌmaeꞌa ónaumne Ísu siyáiye.

Rásarasimba tufuwíyan-aaimo siyáan-aai.

9 Súwasa Pétáni-naopaꞌa Ísu méraiye sumbá sáwífaꞌ-waasi Yúndaa-waasi isésa Rásarasi pukówana íyáfasinankarowinteꞌa kotuwánánae sésa kuráa. 10-11 Rásarasimba íyáfasinankarontafesa pósa Yúndaa-waasi miwítí óraaꞌ-waasi tiyuwésa Maníkómpákémbá kunkáiwaimpata kónae sésa suntáfésa óraaꞌ-amaan-kisau-waasi Rásarasimba tufuwíyan-aaiwaraꞌa siyáawe.

Ísu Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

Mátíyu 21:1-11, Mááka 11:1-11, Rúku 19:28-40

12 Fénáíkaamba ásé-masawemba aꞌánkaraifo káfékaamba Yérúsaremufaꞌa Ísu tíníye sumbá waásisomba minááí isésa 13 taaénáma taráꞌmaesa aampakémbá koaiyésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa Fasiꞌaénkó aiꞌmáráísana kunkáiwaimba Maníkó kaweꞌá wéuwankaiye. Wení Ísareri-waasiti kawáágón-iye wenáwíta mósá maráúmne suwaná 14 moórá-poigon-awiꞌa tónkigo Ísumba ayááꞌmaena túmba 15 naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Sáíyóni-naopaken-kwaasi tááꞌa ifó

kentí kawáágó wétiye. Tónki-araako

ayááꞌmaena wétiye

agaimarénamo siyóntemba miyáumai Ísu tiyáiye. 16 Minkánáá wení kísau-waasi ímba imáyáa úmai táákaꞌa makónkaꞌa pósa Ísu pukómpinkemba wíyómpaꞌo iyúnkaꞌa táákaꞌa marésa sésa aúfáífimba wérainkaꞌa póna miyán-iye siyáawe. 17 Ísuma Rásarasi pukómpinkembo íyáfasinankomba awánésa tuwímbai-waasi simátímúwasa 18 isésa mindásafesa pósa aampakémbá koaíyówasa 19 óraaꞌ-amaan-kisau-waasi keáímbá sésa seyaafáꞌnánká kentáá siyuwésa wenarááí-aantemba wéwaefo nórasaawa ónaumno siyáawe.

Kíríki-aempaken-kwaasi Ísumba awánánaemo siyáan-aai.

20 Yérúsaremu-naopaꞌa ámáán-aai isánae sésa Yúndaa-waasi kuwasá Kíríki-waasiseꞌa wésa 21 Fírípi Káríri-aempaꞌa Pétésáíta-naopaken-kwaasigompaꞌa tésa sésa Ísumba awánánaeta wétune suwaná 22 Fírípi Éndurumba kosimámena áíꞌmaesarai Ísumba kosimámúyana 23 Ísu séna kemá waási úrankomba kesúwíko óraaꞌo índasafena káféꞌa wépaaꞌiye. 24 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Ánáuntumbo úwoimo wérenamo éna ímba arambá iyáínífo ánáuntumba uꞌmárááwana aáénkarena áruma wiyéna sáwífaꞌ-aramba imái áfu káíníye. 25 Miyámó ontembá tirááímo táínda-iꞌo ésa ímba kaweꞌ-úmai méranaafo maambárárákén-ímáyáámó tuwáíyawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 26 Kentáfésa ení kísaumo maénae síyawi kembá sirááíwáéro. Miyámó íyawi keséꞌa méranaawe. Kesí kísaumo maíyawi kesifo kentúwíꞌa mósá maráíníye

Ísu siyáiye.

Ísu wemó puwíndasafena siyáin-aai.

27 Ísu simátimena séna kesirunkó umbaiséꞌa wétaimba póꞌa nóra sénaumno. Kesifóo maanúmbáí-tántááꞌó kempáꞌó tínda maisiyuwaaó ímba miyá sénaumpo kemá mindásafeꞌa kunkáumne. 28 Kesifóo enáwíko óraaꞌa íníye súwana wíyómpakemba aaí séna éꞌa kesúwíꞌa óraaꞌa uráunda póꞌa anekaꞌá ónaumne súwasa 29 méron-kwaasisomba isésa tuwímbai sésa wíyónaai siyé suwasá tuwímbai sésa Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi aaí wésimamiye suwaná 30 Ísu simátimena séna minááímó ísáámba ímba kembó súwaꞌnai índanifo kembó túwaꞌnai índaniye. 31 Marapáꞌ-wáásímó aaifimbó maitinkáínda-kanaa wétiye. Marapáꞌ-wáásítí sáwí-kawaagombo watiyuwáínda-kanaa wétiye. 32 Aaraa-táíyáꞌó mó tufusíyan-kanaa seyaafáꞌá imáyáa tíménasa kempátá ténááwe Ísu siyáiye. 33 Miyámó siyáimba aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíndasafena súwasa 34 waásisomba isésa sésa Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkómó íyáfasinankaraiwai aasiyaasí maéꞌmaeꞌa íníye siyáifo emó sénda kemá waási úrankomba aaraa-táíyáꞌá mó tufusíyaꞌa puwónaumne wésempo emá nááwawa sé ewá sénó suwaná 35 Ísu séna waási sáma kátinkaundawi úndanifo kárikaꞌa keséꞌa méranaumne. Waásimo kumeuꞌó in-áémpáꞌó kombá nááfaraꞌi wégowasa pósa ímba wéawanaawe. Kumeuꞌó in-tántáákó kempáꞌá tifó séꞌa sámo kátínkáípaꞌa méraaro. 36 Sáma kaimbá póꞌa kentáféꞌa séꞌa kentáásí ságoma óne sembá póꞌa ságoni árááꞌmarimba úꞌmai méranaawe Ísu siyáiye.

Yúndaa-oraaꞌ-waasi Ísuntafesa ímba timankúnkúmbo uráan-aai.

Ísu simátimena tiyuwéna aúpáꞌá méraiye. 37 Túrankaꞌa kawe-kísáú ímba awánaraan-kwaameꞌo uráimbanifo wentáfésa ímba timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye siyáawe. 38 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya siyáin-aai éraiꞌa siyáiye.

Fasiꞌaénkóo kaweꞌ-ááí kosimátimunasa minááísáfésa ímba éraiꞌe wésewe. Ení fasiꞌaémbá aráátimendanifo ímba awánaraawe

Áísáya agaimaréna siyáiye. 39 Ísun-aaisafesa ímba timankúnkúmba untáféna naaófáꞌá Áísáya agaimaréna séna

40 Maníkó túramba kafítúwáísasa pósa túramba ímba awánaraawe. Maníkó tááꞌa káúntuwaisasa pósa ímba ísaraawe. Maníkómó simbá miyá uráunda pósa kempáꞌá ímba tíyaꞌa sáwí-imayaa maitiyuwéꞌa kaweꞌá uwátinkanaumne

Maníkó siyáiye Áísáya agaimaréna séna 41 Ísuni sáma awánaraimba póna minááí agaimaréna siyáiye.

42 Yúndaa-oraaꞌ-waasi tuwímbai Ísuntafesa timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye sésa ámáán-kawaa-waasi ámáán-daumpaꞌa íyófo sésa aambá fáíꞌmaraafoniye sésa ímba aforaꞌá sumbá 43 Maníkó kesúwíꞌa mósá maráínkwae-imayaa ímbanofo waási tuwímbai kesúwíta mósá maráíwae-imayaa ésa miyán-ímáyáá umbá pósa Ísuntafesa éraiꞌe ímba aforaꞌá siyáawe.

Ísu simátimuwasa tuwínkaaꞌo uráan-aai.

44 Ímba aforaꞌá suwaná Ísu óraaka séna kesááisafesa éraiꞌe sésa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawi ímba kentáfésa aantemba ofo siꞌmákaiwaintafesawaraꞌa timankúnkúmba wéowe. 45 Kesí áwáumo suwánaawimo ombá ímba ken-aantemba wésuwanaafo siꞌmákaiwainkwaraꞌa wéawanaawe. 46 Marapáꞌó kumúnda waási sáma kátinkaundawi únda pósa kenkáꞌá timankúnkúmbo íyawi ímba kumeuꞌó in-áémpáꞌá méranaawe. 47 Kesááimo ímbo ísámai kaweꞌó owí aaifimbó maitinkáí ímba kemá úne. Marapáꞌ-wáásí ímba aaifimbó maitínkáandasafeꞌa kumúndanifo sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanaeꞌa kunkáumne. 48 Ánaaen-kanaaraꞌa kesáái isésa tínaaembo uwásinkaiyawi sésa kaweꞌ-ááí sínaaemba uwámakaundaniye sénááwe. 49 Ímba kesí imáyáafinkemba súmpo kesifo siꞌmákaiwai simásímakain-aai súnda póꞌa ánaaen-kanaa tínasa sésa kaweꞌ-ááí sínaaemba uwámakaunda ímbo oráámbá uráundaniye sénááwe. 50 Kesifon-aai aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyan-aain-iye. Súnda-aai kesifo simásímakain-aai simátimune Ísu siyáiye.

13

Ísu wení waási tísamaimo non-kwitínkarain-aai.

1 Tíyótaimo í-tánón-kánáá aafáyáaraamba úwana káfékaamba Ísu imáyáa éna séna marapáꞌá tuwéꞌa kesifompáꞌó kunuweréꞌo íyónda-kanaa tiyé séna marapáꞌ-wáásí wenááimo ísón-kwaasi áfááraumai imáyáa tiména miwísáfénawe séna puwíníye súwana 2 waántáwanko Sáímonin-ááninkomba áwíꞌa Yúndasi-Ísakeriotimba Ísuni pintaruꞌá uwó-ímáyáá ámakowasa Ísuwe wení kísau-waasiye tómbá wénowana 3 afowámá seyaafá-fásíꞌáémbá ámakowana póna Maníkómpákémbá kunkáunda póꞌa kunuweréꞌa iyónaumne-imayaa Ísu éna póna 4 tómbá wénowana íyáfasinena paákákén-únánkwátói faúꞌmarena táúri káráꞌumaena 5 táúfapimba nombá fatímarena wení kísau-waasi tísamai non-kwitinkéna táúrisamba uwátuwena 6 Ísuma Sáímoni Pítaampaꞌa túwana séna Fasiꞌaénkóo ímba kesísamai non-kwisinkaaó súwana 7 Ísu séna kemó úndama káféꞌa ímba wéisaanda po ánaaemba isáínone súwana 8 Pítaa séna kesísamaimo non-kwisínkéndasafeꞌa aꞌáo símasimaꞌa ónaumne súwana Ísu séna enaísamaimo ímbo non-kwiyánkáanamo éma kesí waási-iꞌa ímba ínone súwana 9 Pítaa séna Fasiꞌaénkóo ení waási-iꞌa ónae súmpo ímbo sísamai aantemba non-kwínda síyayaankwara siꞌnónkwáráꞌá non-kwiyuwó súwana 10 Ísu séna nombó pékáawimo ésa ímba seyaafá-túfáꞌá non-kwiyónááfo tísamai aantemba non-kwiyónááwe. Kembiwí non-kwisaawaná kímborawigo ímba non-kwiyáiyemo súmba 11 Ísu wení pintaruꞌ-wáásígómbá ísarontafena séna kembiwí non-kwisaawaná kímborawigo ímba non-kwiyáiye siyáiye.

12 Ísu simátimena tísamai non-kwitiyuwéna paákákén-únánkwátóimo faúꞌmaromba maimái úmaena ménamo tómbó némopaꞌa wéna tísai ena séna kemó úndawini áwáuma éra isaaó. 13 Kentáféꞌa séꞌa uwáítáíꞌ-iwáí Fasiꞌaénkó ónemo sembá éraiꞌa miyán-kwáásí úne. 14 Kemá kembó uwáítáíꞌ-úndawi kentí Fasiꞌaénkó póꞌa tísamaimo non-kwitinkáúndasafeꞌa kemá moórá-mora non-kwitínkáaro. 15 Kemó kembó aráátimundantemba kembiwíwáráꞌá miyán-oro. 16 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kísau-waasimo ésa miwítí óraaꞌ-waasigomba ímba íyáákanaawe. Tiꞌmákaiwain-aai maimaésa kosimátímakaawimo ésa tiꞌmákaiwaimba ímba íyáákanaawe. 17 Miyáumai kemó únda éꞌa awánaafo miyámó íyambo íyana tirunkó kaweꞌá íníye. 18 Kempínkémbá ímba seyaafátáféꞌa súmpo kendé-íꞌo uwátinkaunda-waasi éꞌa tuwánaraumne. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna keséꞌa moóráfinkembo tómbó naráiwai kesí pintaruꞌ-wáásín-iye agaimarénamo siyáimba éraiꞌa siyáiye. 19 Ímba paápé uráisaꞌa simátimunda póna ánaaemba paápé ínaꞌa kentáféꞌa timankúnkúmba éꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye sénááwe. 20 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Tiꞌmáráanasa wíyawi-taai ísámai kaweꞌó íyanten-úmai kesáái ísámai kaweꞌá ónááwe. Kesááimo isáíyanten-úmai siꞌmákaiwain-aai isánááwe Ísu siyáiye.

Moóráwigo kesí pintaruꞌá máíníyemo Ísu siyáin-aai.

Mátíyu 26:20-25, Mááka 14:17-21, Rúku 22:21-23

21 Ísu simátimena wenarunkó umbaí tówana séna éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kempínkémbá moóráwigo kembá namuro-wáásímá aráátiminiye súwata 22 wení kísau-waasi moórá-mora wenaúfínayaafimba éta nááwantafenawa síyó séta 23 wení kísau-waasigo Ísu kembá arumbá símakowi Ísuni ewaaꞌá méraawanana 24 Sáímoni Pítaa kentáféna aúwáꞌnáán-kwaameꞌa éna séna nááwantafewa sénó sé áísai uwo súwaꞌa 25 wení ewaaꞌá kífaeꞌa áísai eꞌa séꞌa Fasiꞌaénkóo emó sénda nááwaꞌiyo séwánana 26 Ísu séna kemó tómbó nompín-tuꞌmaimo áménda-waasi wemán-iye séna tómbá maimaéna nompín-tuꞌmai miwámbá Sáímoni-Ísakeriotin-ááninkon-awiꞌa Yúndasimba amúwana 27 mintómbá maúwana waántáwanko wenarumpimbá iyúwana Ísu simámena séna emó ónae sinda-íꞌa maaránkaꞌa uwó Ísu súwasa 28 tómbó wénesamo méron-kwaasi Ísumo sún-aaigoni áwáuma ímba ísámai kaweꞌá umbá 29 sésa Yúndasi óntankaꞌo káráwiyowintafena Ísu séna ímbo óntamo makáan-kwaasi tuwímbai timiyó Ísu siyémá sésa tanómbo káúfón-kanaaratafesa sésa tómbá méyánuwo Ísu siyémá suwaná 30 Yúndasi Ísumo amún-tomba maimaéna minúwóíyáán-úmai máápaꞌa kumúwana kumeuꞌá uráiye.

Aú-amaambo simátímakain-aai.

31 Yúndasi máápaꞌa kumúwana Ísu séna káféꞌa waási úranko súwíꞌa óraaꞌa isaná kesí kísaugo Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa íníye. 32 Kesí kísaugo Maníkón-áwíꞌa óraaꞌo intembá káféꞌa Maníkó kesúwíꞌa óraaꞌa uwásinkainiye. 33 Kesí iyámpóísono. Kárikaꞌa keséꞌa méꞌa tiyúwáanaꞌa siyaafáí ónááwe. Yúndaa-waasisafeꞌo éꞌo simátimeꞌo súndantemba kentáféꞌa séꞌa íyóndaraꞌa ímba kanaaꞌá iyónááwe. 34 Aú-amaamba simátíménaꞌa kesirumbó timúndanten-úmai moórá-mora-waasi kentirumbá tíméro. 35 Moórá-mora kentirumbó timíyasamo ésa tuwánésa sésa Ísuni kísau-waasin-owe sénááwe Ísu siyáiye.

Pítaa ánaaeniꞌa uwásinkainiyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:31-35, Mááka 14:27-31, Rúku 22:31-34

36 Ísu simátimuwana Sáímoni Pítaa áísai ena séna Fasiꞌaénkóo nááfara iyínono súwana séna íyóndaraꞌa káféꞌa ímba sirááíwainompo ánaaemba sirááíwainone súwana 37 Pítaa séna Fasiꞌaénkóo nóra séra káféꞌa ímba embá arááíwaenaumno. Ímba póꞌa áwaꞌnai eꞌa púwónana kaweꞌá íníye súwana 38 Ísu séna áwaꞌnai eꞌa puwónaumnemo sénda kemá éraiꞌa simámeꞌa súne. Kokórigomo ímbo ááimo siyáindaraꞌa kaumbo-íkáꞌá kentáfé séma ímba awánáúnda-waasin-iye

sínone Ísu siyáiye.

14

Maníkómpáꞌó íyan-amba kemá únemo Ísu siyáin-aai.

1 Ísu simátimena séna kentirunkó ímba sáwíꞌa ínaꞌa ímba óraaꞌ-imayaan-oro. Maníkómbá timankúnkúmba éꞌa kenkwáráꞌá miyán-oro. 2 Kesifoní naaópaꞌa sáwífaꞌ-maruꞌa wéraiye. Ímbo miyámó uráinkakaa ímba simátimusino. 3 Kemó iyúnda kentí maruꞌá itoꞌmayaa uwátinkanaeꞌa iyúne. Iyuweréꞌo kuntíꞌmaeꞌo íyónda kemó méraundaraꞌa iméranaawe. Miyá onaꞌá keséꞌa méranaawe. 4 Kemó iyúnda-amba éꞌa awánaraawe súwana 5 Tómaasi simámena séna óraakoo emó iyónda-naopaꞌa ínta awánaraumne. Nóraumaisaawa aantá awíyánaumno súwana 6 Ísu séna Maníkómpáꞌó iyíyan-amba kemá úne. Kemá éraikoni áwáuma úne. Kemá maéꞌmaeꞌo íyawini áwáuma úne. Kesifoní naaópaꞌa ímba úwoi iyónááfo kemá minámbá únda pósa iyónááwe. 7 Kesí áwáumo suwánékaa kesifombá awíyaawisino. Káféꞌa wéawanaawe súwana 8 Fírípi séna óraakoo enafombá aráásímínanasa kentáá kanaaꞌá íno súwana 9 Ísu séna ayáátáákaꞌa keséꞌa méraundanifo emá kesí áwáuma ímba suwánaraane. Kesí áwáumo suwánaawi kesifombá éꞌa wéawanaafo nóra isawá enafombá aráásimiyo wéseno. 10 Kemá kesifoéꞌa kááísamai méraunana kesifomá keséꞌa kááísamai méraiye. Minááísáféꞌa éraiꞌe seró. Ímba kesí imáyáafinkemba súmpo kesifomá keséꞌa ména wení kísau isaꞌá súne. 11 Kemá kesifoéꞌa kááísamai méraunana kesifomá keséꞌa kááísamai méraimba póꞌa minááísáféꞌa éraiꞌe seró. Ímbo miyámó séꞌo éꞌa kesí kísau awánéꞌa séꞌa éraiꞌa wíyómpakemba Maníkómpákémbá kunkáiye seró. 12 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kentáféꞌa timankúnkúmba éꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye síyawi kemó úndanten-kisau miwíwáráꞌá maénááwe. Kesifompáꞌá iyéꞌa Maníkóní ámútankomba aiꞌmáráandasafena miwítí kísaugo kesí kísaugomba íyáákainiye. 13 Ken-ímáyáámó éꞌo sísai íyaꞌo éꞌa miyá ónaumpo kentáféꞌa ísámai kesifon-áwíꞌa mósá maránááwe. 14 Ken-ímáyáámó éꞌo sísai íyaꞌo éꞌa

kemá miyá ónaumne Ísu siyáiye.

Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmáráanana kumíníyemo siyáin-aai.

15 Ísu minááí simátimena séna kentirumbó siméꞌo éꞌa kesáái ísámai kaweꞌá ónááwe. 16 Kesifombá áísai onaná karááꞌá tutinkáíndawimba aiꞌmaráínana kumbéna keséꞌa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa íníye. Wemá éraikoni áwáun-iye. 17 Marapáꞌ-wáásí wembá ímba awánésa wenáái ímba wéisaamba pósa ímba kanaaꞌá sésa keséꞌa tamauwó wésefo keséꞌa ména kentirumpimbá maéꞌmaeꞌa imbá póꞌa wembá wéawanaawe. 18 Kárikaꞌa tiyúwáandanifo ímba áwíyaraaꞌ-iyampoimo ontembá ónááfo iyuweránaumne. 19 Kári-kanaa marapáꞌ-wáásí kembá ímba suwánánááfo kembiwí anekaꞌá suwánánááwe. Keséꞌa méraunda póꞌa kemá aúíꞌa úmai méranaawe. 20 Minkánáá tínaꞌa séꞌa éraiꞌa afowáeꞌa ména keséta méraisata weséta méraumne miyá sénááwe. 21 Kesááimo taawiyafésamo kaweꞌó owí tirumbá siménááwe. Tirumbó simíyawi kesifoé keséꞌa sirunkáí timéyauye. Kesirumbó timúndawisafeꞌa símai aforaꞌá paápé úmai méranaumne súwana 22 Yúndasi-Ísakerioti araámáón-awiꞌa Yúndasi séna Fasiꞌaénkóo nóintafewe séwa úwoi-waasisafemase símai ímba aforaꞌá paápé úmai méranaumnewa sénó. Kentáásáfémase símai aforaꞌá paápé úmai méranaumnewa sénó súwana 23 Ísu séna tirumbá simíyawi kesáái ísámai kaweꞌá íyana kesifomá arumbá miwí timínakai kewé kesifoé miwíséꞌa kumbéyauye. 24 Kesáái ísámai ímba kaweꞌó owí tirumbá ímba símakaawe. Súnda-aai ímba kesí imáyáafinken-aain-ifo kesifo siꞌmákaiwaini imáyáafinken-aain-iye.

25 Keséꞌo méraundaraꞌa minááí simátimune. 26 Énifo kesifomá wení Ufaen-ámútánkómbá kentí karáákómbá aiꞌmaráínana kumbéna ken-ánóndáá éna seyaafá-tántááꞌá aráátimena súnda-aai timínaꞌa táákaꞌa maránááwe. 27 Tiyuwéꞌa faru uwátinkeꞌa kentirumbó aánoꞌo uwátínkáandate úmai méraaro. Marapáꞌ-wáásí ímba miyá wéuwatinkaafo kesirumbó aánoꞌo maráúndantemba miyáumai timúne. Mindásafena kentirunkó ímba sáwíꞌa éna ímba tááꞌa íno. 28 Tiyúwáandanifo kentópaꞌa iyuweránaumnemo súnda éꞌa wéisaawe. Kentirumbó siméꞌo éꞌa kesifompáꞌá íyóndasafeꞌa aamoí ónááwe. Kesifomá kembá íyáákaraintafeꞌa símai aamoí ónááwe. 29 Ímba paápé uráisaꞌa simátimunda póna paápé ínaꞌa kentáféꞌa séꞌa éraiꞌa siyáiye sénááwe. 30 Waántáwanko maambáráráké-sáwí-káwáágó wétimba póꞌa ímba aaimá ayáátáákaꞌa simátimumpo wení fasiꞌaénkó ímba kembá taꞌótorainiye. 31 Kesifomó simásímakaimba miyámó únda suwánésa sésa afowámbá arumbá ámakaiye sénááwe. Íyáfasinaiyata konó Ísu siyáiye.

15

Éraiꞌa ándáma kemá únemo Ísu siyáin-aai.

1-5 Ísu simátimena séna éraiꞌa ándáma kemá úne. Kesifomá minándáráꞌó káráwiyaiwain-iye. Ándáma kemá úne. Ándágoni amaimá kemán-owe. Ímbo arambó iyáínda-amaimo éna ayááisuwainiye. Arambó iyáínda-amaimo éna ayááimarainana arágásáó agaimái arambá iyáíníye. Ayááímáráíntemba simátímakaunda-aaigo miyá éna tirunkó arupíse wéiye. Keséꞌa kááísamai méraiyaꞌa kemá kempáꞌá kááísamai méraano. Amai aantenkomo éna ímba arambá iyáíníye. Miyámó intembá keséꞌo ímbo kááísamaimo méraiyanamo éna ímba arambá iyáíníye. Kemá keséꞌa kááísamai méwaꞌa póꞌa keséꞌo kááísamaimo méraiyawimo éꞌa sáwífaꞌ-aramba imái méranaawe. Kembó ifáꞌó siyuwésamo ésa ímba arambá imái méranaawe. 6 Amaimó ayááisuwainda-amaimo aáénkáíndamo éna ayáímai agaisuwáíníye. Keséꞌo ímbo kááísaiyawi miyá íníye. 7 Keséꞌo kááísamaimo méraiyawi kesááimo kentirumpimbó taꞌótoꞌmaraiyawi áísai íyana póna miyá uwátinkainiye. 8 Sáwífaꞌ-arambo imáímo méraiyan-kwaasimo tuwánésamo ésa sésa Ísumbo arááíwáén-kwaasin-owe síyana kesifon-áwíkomo éna óraaꞌa íníye. 9 Kesifomó arumbó símakainten-úmai kesirumbá kembá timúne. Kemó éꞌa misírúntáféꞌe símai méraaro. 10 Kesifoní ámáámba ísámai wenaruntaféꞌo símaimo méraundantemba kesí ámáámbo iséꞌo éꞌa kesiruntaféꞌa símai méranaawe. 11 Minááí simátímakaunda póꞌa kesí aamoigó kentirumpimbá óraaꞌa wérainaꞌa aamoí éꞌa méraaro. 12 Kesirumbó timúndantemba moórá-mora-waasi tirumbá tíméro. Mindá kesí ámáámba timúne. 13 Kentí waásisafesawe símai wétuwaꞌnai-eꞌo puwónae sésamo puwíyamba ímba moórá-aai símai íyáákamai tirumbá timénááwe. 14 Kesááimo isémaiyawimo éꞌa kesí waási-iꞌa ónááwe. 15 Óraaꞌ-waasigoni kísau-waasi óraakoni kísau ímba awánaraambanifo wenáfárawaisai wení kísau wéawanaraawe. Miyámó ontáféꞌa póꞌa kesifomó seyaafáꞌ-ááímó simásímakaimba simátimunda póꞌa ímba kesí kísau-waasiye sendá kesífárawaisaiye sénaumne. 16 Kembiwí ímba kembá kendé-íꞌa uwásínkááwaꞌa kemá kembiwí kendé-íꞌa uwátinkaunda póꞌa wéꞌa fasiꞌaén-árámbá koimái sáwífase úmai méraaro. Ken-ímáyáámó éꞌo kesifompáꞌó áísai íyanamo éna miyá uwátinkainiye. 17 Moórá-mora-waasi tirumbá tíméro séꞌa miyán-ámáámbá simátimune Ísu siyáiye.

Marapáꞌ-wáásí tíyámbo uwátínkaraan-aai.

18 Ísu minááí simátimena séna marapáꞌ-wáásímó kembiwísáfésamo tíyámbo uwátinkaiyaꞌo éꞌa táákaꞌa maréꞌa séꞌa aifaꞌá kentáásí Fasiꞌaénkómbá tíyámba uwánkaraawe sénááwe. 19 Kemá marapáꞌ-wáásífínkémbá kembá kendé-íꞌa uwátinkaunda pósa marapáꞌ-wáásí tíyámba wéuwatinkaawe. Kembó úwoimo marapáꞌ-wáásímó onkakaa kentáfésa sésa kenkáán-kwáásín-owe sésa tirumbá tíméwisino. 20 Kísau-waasi miwítí óraaꞌ-waasigomba ímba íyáákaraawemo súnda imáyáan-oro. Kentí óraako únasa pósa marapáꞌ-wáásí karaánááꞌa sinkésa sáwíꞌo uwásínkáanten-úmai kembiwí karaánááꞌa tinkésa sáwíꞌa uwátinkanaafo kesááimo ísámaimo kaweꞌó íyawi kentáái isánááwe. 21 Kembiwí kesí waási-iꞌa ombá pósa marapáꞌ-wáásí karaánááꞌa tinkésa sáwíꞌa uwátinkanaawe. Siꞌmákaiwaimba ímba awánaraamba pósa sáwíꞌa ésa miyá ónááwe. 22 Kemó ímbo kusimátimundarakaa marapáꞌ-wáásítí sáwí-imayaa úwoi aúpáꞌá wéraisino. Kusimátimunasa miwítí sáwí-imayaa ifáꞌó túwááraamba ímba ifáꞌá túwááwana úwoi wéraiye. 23 Tíyámbo uwásinkewi kesifonkwáráꞌá tíyámba wéuwankaawe. 24 Kemó fíꞌowimo íyáákamaimo ímbo fíꞌo-fiꞌon-kisaumo maúndarakaa marapáꞌ-wáásítí sáwí-imayaa úwoi aúpáꞌá wéraisino. Kesí kísau awánésa kené kesifoné tíyánkai wéuwasinkaawe. 25 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna úwoisafesa kembá tíyámba wéuwasinkaawe siyáinkaꞌa póna minááí káféꞌa wépaape-iye. 26 Kesifompáꞌá iyéꞌa kentí karááꞌó tutinkáíndawimba aiꞌmáráanana kesifompákémbá wenámútanko kembiwíséꞌa kumbéna wemá éraikoni áwáugo póna kentáféna seyaafá-tántááꞌá kusimátiminiye. 27 Kemó kísaumo ómbaraawandarakemba éꞌa suwánaraamba póꞌa kentáféꞌwara kesí kísausafeꞌwaraꞌa

simátímapaꞌa kónááwe.

16

1 Ánaaemba kesááisafeꞌa ímba fasiꞌámai méꞌa siyúwáafo séꞌa minááí simátimunda imáyáan-oro. 2 Ánaaemba marapáꞌ-wáásímó kembiwísáfésamo ámáán-daumpakemba watuwánaemo síyamba mindásafesa sésa Ísuni kísau-waasi tínkamiyawi Maníkóní kísau wémaewe karoꞌá sénááwe. 3 Kenté kesifontéꞌa ímba suwánaraamba pósa miyáumai sáwíꞌa uwátinkanaawe. 4 Káféꞌa minááí simátimunda póna mindá paápé ínaꞌa imáyáa éꞌa séꞌa simásímakaimba wépaape-iye sénááwe. Mindásafeꞌa simátimune Ísu siyáiye.

Maníkóní Ufaen-ámútánkó kísaumo wémain-aai.

Ísu simátimena séna keséꞌa méraunda póꞌa minááí ímba simátímakeꞌa 5 siꞌmákaiwaimpaꞌo íyóndasafeꞌa káféꞌa simátímakaanaꞌa nááfara iyónó séꞌa ímba sísai owe. 6 Iyónaumne súnda-aai ísááwana tirunkó umbaí taisaꞌá póꞌa nááfara iyónó séꞌa ímba sísai owe. 7 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Ímbo iyúndarakaa kentí karááꞌó tutinkáíndawi ímba kúmísino. Iyéꞌa wembá aiꞌmáráanana kembiwíséꞌa kumbéna kaweꞌá uwátinkainiye. 8 Kumbéna marapáꞌó méraan-kwaasi kentí sáwí-imayaagoni áwáuma aráátiminiye. Arupísemo úmaimo méraiyawini áwáuma aráátiminiye. Maníkómó aaifimbó maitinkáíndawini áwáuma aráátiminiye. 9 Kesááisafesamo ímbo timankúnkúmbo íyawisafena simátimena séna kentí sáwí-imayaa úwoi wéraiye síníye. 10 Kesifompáꞌó iyúnda ímba suwánánááfo kentí karááꞌó tutinkáíndawi arupíse úmaimo méraiyamba kunaráátiminiye. 11 Maambáráráké-sáwí-káwáágómbá éꞌa aaifimbá maiyánkaraimba póna Maníkó aaifimbá maitinkáíníyema simátiminiye. 12 Sáwífaꞌ-aai simátimusina umbai-ááí póꞌa káféꞌa ímba kanaaꞌá isánááfo ánaaemba isánááwe. 13 Maníkóní ámútanko kumbéna éraiꞌ-amba kaweꞌ-ámbá aráátiminiye. Ímba wení imáyáafinkemba simátiminifo simámakain-aai simátimena aánoꞌo paápé índa-tantaaꞌa simátiminiye. 14 Súnda-aai simátiminana kesúwíko óraaꞌa íníye. 15 Seyaafáꞌ-ááísómbá kesifondé mindá kendén-iye. Miyáumai séꞌa simámakaunda-aai Maníkóní ámútanko simátiminiye Ísu siyáiye.

Tirunkó umbaí taréna ánaaemba kaweꞌá íníyemo siyáin-aai.

16 Ísu simátimena séna kárikaꞌa ímba suwánéꞌa ánaaenkaꞌa suwánanaawe súwasa 17 wení kísau-waasifinkemba tuwímbai sésa kesifompáꞌá iyúnda póꞌa kárikaꞌa ímba suwánéꞌa ánaaenkaꞌa suwánanaawemo simbá nóintafenawa síyó. 18 Kárikaꞌemo simbá minááígóní áwáuma ínta isáúmne. Nóintafenawa síyó suwaná 19 Ísu áísai ónaesamo umbá iséna simátimena séna kárikaꞌa ímba suwánéꞌa ánaaenkaꞌa suwánanaawemo súnda-aaisafeꞌa kembiwí áfááraumai kemó súnda-aaisafeꞌa símae wénowe. 20 Éraiꞌa simátimeꞌa súne. Kembiwí ifiꞌá táíyasa marapáꞌ-wáásí aamoí íyambanifo kentirunkó umbaí taréna ánaaemba kentirunkó fetóí íníye. 21 Moórá-ininkomo iyámpóímo maꞌankáínda-kanaa tínanamo éna áíꞌa ínana arunkó umbaí táínana ánaaemba miníyámpóí maꞌankéna áíkomba ímba imáyáa éna aamoí íníye. 22 Miyámó ontembá kentirunkó umbaí táínaꞌa ánaaemba suwánéꞌa aamoí ónááwe. Aamoimó í-tántááꞌá ímba maitiyuwánááwe. 23 Minkánáámó tínaꞌa ímba sísai ónááfo kesifompáꞌó inaimó síyamba kentáféꞌa ísámai áísai íyantafena póna miyá uwátinkainiye. 24 Kesifompáꞌá ímba inaí siyáafo káféꞌa kentáféꞌa ísámai inaimó síyamba miyá uwátinkainana kentirunkó óraaꞌ-aamoi ínaꞌa méraaro Ísu siyáiye.

Marapá-tántááꞌá Ísu íyáákaraiyemo siyáin-aai.

25 Ísu simátimena séna waéꞌmai-aai simátimunda póꞌa ánaaen-kanaa tínaꞌa kesifon-aai aforaꞌá simátimenaumne. 26 Minkánáámó tínaꞌa ken-ímáyáámó ontáféꞌa kesifompáꞌá inaí síyaꞌa kemá ímba inaí senaná 27 wemá úwoi tiména wenarumbó tímakaintafena póna úwoi timíníye. Kentáféꞌa

séꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye séꞌa tirumbá símakaantafena kesifomá arumbá tímakaiye. 28 Kesifompákémbá marapáꞌá kumbéraunda póꞌa káféꞌa marapáꞌá tuwéꞌa kesifompáꞌá iyónaumne Ísu súwasa 29 wení kísau-waasi sésa káféꞌa ímba waéꞌmai-aaifinkemba sémpo aforatá simásimene. 30 Kesáá séta áísai ónáísaiye ímba súnasaama emá ísaraandawi po aforaꞌá wésene. Miyásá séta Maníkómpákémbá kunkáanesa súne suwaná 31 Ísu séna kentáféꞌa Maníkómpákémbá kunkáiye sembánifo 32 kárikaꞌa siyuwéꞌa kentí naaóꞌ-naoꞌa wété owaꞌá keyáá mérausina kesifomá keséꞌa méraiye. 33 Minááí simátimunda póꞌa keséꞌa kááísamai méꞌa aáno úmai wempaꞌá méraaro. Marapáꞌ-wáásí karaánááꞌa tinkésa sáwíꞌa uwátinkanaafo marapá-tántááꞌwárá waásiwaraꞌa íyáákaraunda póꞌa kentirunkó aamoí ínaꞌa méranaawe Ísu siyáiye.

17

Ísu wení waásisafena ísámai Maníkómpáꞌá inaimó siyáin-aai.

1 Ísu simátimena wíyómpaꞌa awánéna séna kesifóo minkánáá wétiye. Kesúwíꞌa óraaꞌa inaꞌá enáwíꞌa óraaꞌ-iꞌa uwánkáano. 2 Seyaafáꞌ-wáásí káráwiyaundasafe fasiꞌaémbá símakaanda póꞌa símakaanda-waasi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa uwátinkaunda mindásafe kesúwíꞌa óraaꞌ-iꞌa inaꞌá enáwíꞌa óraaꞌ-iꞌa uwánkáano. 3 Eyáá érai-Fasiꞌaenko óne. Kembá siꞌmákaandawi úne. Empáꞌé kempáꞌé tésa kenkáísááimo ísááwi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéowe. 4 Marapáꞌá enáwíꞌa óraaꞌa úmai símakaanda-kisau taiꞌáúmne. 5 Kesifóo maramó ímbo úmakondaraꞌa eséꞌa méraawanana kesúwíko óraaꞌ-iꞌo uráinkaꞌa po anekaꞌá miyá ínkwaeꞌa súne. 6 Marapáꞌ-wáásífínkémbá ení waási-iꞌa uwátinke símakaanaꞌa entáféꞌa miyámó iwáí méraiye símai paápé uwátinkaunasa enáái wéisaawe. 7 Símakaandasafesa sésa mintántááꞌá Maníkómó ámakain-tantaaꞌe wésewe. 8 Símakaanda-aaimo simátimunda wéisaawe. Empákémbá kunkáunda-aai isésa sésa Maníkó aiꞌmákaisana kunkáiye wésewe. 9 Miwísáféꞌa ísámai inaí súne. Marapákén-úwóí-wáásísáféꞌa ímba inaí súmpo símakaanda-waasi ení waásisafeꞌa ísámai inaí súne. 10 Ení waási kesí waásin-owe. Kesí waási ení waási ésa kesúwíꞌa óraaꞌ-iꞌa wéowe. 11 Marapáꞌó ímbo méraanda empáꞌá iyónaumpo miwí marapáꞌá méranaawe. Kawe-késífóo miwíyáꞌá emá káráwiyinasa pósa Maníkómbó áántaan-kwaasi-iꞌa úmai méranaawe. Esé keséꞌo kááísamaimo mérauyantemba miwí kááísamai méranaawe. 12 Miwíséꞌa méꞌa káráwiyaunasa Maníkómbó áántaan-kwaasi-iꞌa úmai mésa ímba sáwí-amba arááíwakaawe. Énifo moóráwigo sáwí-amba arááíwainda póna minááí Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna siyáin-aai paápé íníye. 13 Empáꞌá ímbo iyúnda marapáꞌá méꞌa miwí tirumpimbá kesí aamoigó óraaꞌo intáféꞌa minááí simátimune. 14 Enáái simátímakaumne. Kemó ímbo éraiꞌo marapáꞌ-wáásímó úndantemba miwí ímba éraiꞌa marapáꞌ-wáásí ombá pósa marapáꞌ-wáásí úwoi-waasi tíyámba wéuwatinkaawe. 15 Ímba séꞌa miwí marapákémbá kuntiyaaó súmpo waántáwanko sáwíꞌa uwátínkáífo séma káráwiyuwo súne. 16 Kemó ímbo éraiꞌo marapáꞌ-wáásímó úndantemba miwí ímba éraiꞌa marapáꞌ-wáásín-owe. 17 Enáái éraiꞌ-aai póna tirumpimbá wérainasa ení waási-iꞌa úmai méranaawe. 18 Kembó siꞌmarónaꞌo marapáꞌó kunkáundantemba miwí tiꞌmáráanasa marapáꞌ-wáásífímbá méranaawe. 19 Miwísáféꞌe séꞌa enarááí aantemba wáúnda pósa enarááí aantemba waránááwe.

20 Ímba maankwáásísáféꞌ-aantemba inaí súmpo miwí táái isésa kentáfésa timankúnkúmba ésa Maníkómpákémbá kunkáiye síyawisafeꞌwaraꞌa inaí súne. 21 Kesifóo inaí séꞌa esé keséꞌo kááísamaimo mérauyantemba miwí enté kenkáꞌé kááísamai méranaawe. Miwí kááísamai méraamba pósa marapáꞌ-wáásí tuwánésa sésa éraiꞌa Maníkó Ísumba aiꞌmákaisana kunkáiye sénááwe. Mindásafeꞌa inaifínkémbá simámune. 22 Esé keséꞌo mimbóráíꞌo úmaimo mérauyantemba símakaanda-fasiꞌaemba tímakaunda pósa mimbóráíꞌa úmai méranaawe. 23 Emá keséꞌa kááísamai méraanaꞌa kemá miwíséꞌa kááísamai méraunda pósa miwí kááísamai méranaawe. Marapáꞌ-wáásí mindá tuwánésa sésa Maníkó Ísumba aiꞌmákaisana kunkáiye sénááwe. Enarumbó símakaandantemba miwíwáráꞌá tímakaanda pósa marapáꞌ-wáásí tuwánésa sésa éraiꞌe sénááwe. 24 Kesifóo maramó ímbo úmakondaraꞌa enarumbá siméma fasiꞌaémbá símakaane. Símakaanda-waasi keséꞌa méraiwae séꞌa súnda pósa kesí fasiꞌaémbá awánánááwe. 25 Kesifóo usukáéwi óne. Marapáꞌ-wáásí embá ímba wéawanaafo kemó awánáúnda símakaanda-waasi kentáfésa sésa Maníkó aiꞌmákaisana kunkáiwaiye wésewe. 26 Entáféꞌa miyámó iwáí méraiye símai paápé uwátimunasa enarumbó símakaandantemba miwí tirumbá simíyaꞌa miwíséꞌa méranaumne. Entáféꞌa miyámó iwáí méraiye símai paápé uwátínkareꞌa paápé úmai kónaumne Ísu inaifínkémbá miyá siyáiye.

18

Ísumbo taꞌótokaan-aai.

Mátíyu 26:47-56, Mááka 14:43-50, Rúku 22:47-53

1 Ísu simátimena wení kísau-waasiseꞌa Kíndáróni-nomba kofatésa taai-kanáágúnéfímbá komérowana 2 Ísu wení kísau-waasiseꞌa mintáí-kánáágúnéfáꞌá kógo upaꞌá Yúndasi Ísuni pintaruꞌ-wáásígó mintáí-kánáágúnéfáꞌá awánópaꞌa 3 mifáꞌá kúmba ámáán-kawaa-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye i-wáásíwárá ámáán-dankaꞌ-i-waasiwaraꞌa tiꞌmárówana Yúndasi tíꞌmaena taánáínkwara paepáéꞌwaraꞌa maimaésa ómbá toꞌmaésa mintáí-kánáágúnéfáꞌá kumbá 4 Ísu wempáꞌó tínda-tantaakomba iséna wení waásifinkemba íyáfasinena miwí túrankaꞌa koména tísai ena séna nááwani ayaafáíya wéoo súwasa sésa 5 Ísu Násaretifakewintafeta wéayaafai-une suwaná séna miwántáféꞌo sembá kemá úne súwasa Yúndasi Ísuni pintaruꞌ-wáásígó póna miwíséꞌa méraiye. 6 Kemá úne Ísu súwasa miwí tauwérópaꞌa tanaambá fowaná 7 Ísu anekaꞌá tísai ena séna nááwani ayaafáíya wéoo súwasa Ísu Násaretifakewintafeta wéayaafai-une suwaná 8 Ísu séna éꞌa simátímakaumne. Maandá kemá úne. Kembó siyaafáí ontáféꞌa maankwáásí étinkaiyasa koró Ísu súmba 9 Maníkóntáféna siyáimba símakaanda-waasi ímba sáwí-amba arááíwakaawe siyónkaꞌa póna paápé úmai minááí súwana 10 Sáímoni Pítaa paepáéꞌa awáúfínkémbá taútuwena aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísau-waasigon-ááꞌa fagáúsuwomba minkísáú-wáásígón-áwíꞌa Márákáasi wenááꞌa fagáúsuwowana 11 Ísu Pítaantafena séna ení paepáéꞌa awáúfímbá wiyuwó. Síꞌo índa-iꞌa uwásinkaiyambanifo

kesifoní kísau ímba tuwánáúmpo miyá ónaumne Ísu siyáiye.

Ísumba áíꞌmaesa Ánásimpaꞌo kuráan-aai.

12 Ísu súwasa i-wáásíyé miwítí óraaꞌ-waasiye

ámáán-dankaꞌ-i-waasiye Ísumba taꞌótoꞌmai ayáánkaꞌa káráꞌumaesa 13 áíꞌmaesa aifaꞌá moórá-kawaagon-awiꞌa Ánásimpaꞌa tuwaná wemá Káyafaasin-ásáánko éna minkánáá Káyafaasi aifaꞌ-ámáán-káwáágó póna 14 ááéma simátimena séna Yúndaa-waasi seyaafáꞌá púwófo séna moóráwigo puwíníye siyáiwain-ásáánkompaꞌa kuráawe.

Pítaa ímba awánáúnda-waasin-iyemo siyáin-aai.

15 Kuwasaráí Ísuni kísau-waasiyai moóráwigo Sáímoni Pítaae moóráwigoeꞌa Ísumba arááíwaꞌmaesarai kuyambá aifaꞌ-ámáán-káwáágó moóráwigomba awánasuwowana aaimó ísópaꞌa Ísumbo máánkaropaꞌa imérowana 16 Pítaa máápaꞌ-ontafimba mérowana aifaꞌ-ámáán-káwáágó awánówi iyuweréna ontaráꞌó káráwiyon-arasigomba simámuwana ontá tiyankówana Pítaamba áíꞌmaena íyáferowana 17 minárásígó Pítaamba awánéna áísai ena séna minkwáásígóní kísau-waasiyaꞌono súwana Pítaa séna ímbanifo kemá fíꞌon-kwaasi úne súwasa 18 táwitafesa ésa kísau-waasiye i-wáásíyé iyamá agaimakésa tiyáámba wégaufuwana Pítaa minááí simásuwena iyaráꞌá koména ayáámba kauráiye.

Aifaꞌ-ámáán-káwáágó Ísumbo áísai uráin-aai.

Mátíyu 26:59-66, Mááka 14:55-64, Rúku 22:66-71

19 Pítaa iyamá wégaufuwana aifaꞌ-ámáán-káwáágó Ísuntafena séna simátímakaanda-aai simásimiyo. Ení kísau-waasisafewaraꞌa simásimiyo súwana 20 Ísu séna Yúndaa-waasiti óraaꞌ-amaan-daumpaꞌe káriꞌ-amaan-daumpaꞌe simáti-simatimbo émaunda aforaꞌó sémaunda ímba aúpáꞌá simátímakaumpo 21 nóintafewa wésisai-ono. Kesááimo ísaraawi tísai inasá simátímakaunda-aai ísaraamba pósa sénááwe súwana 22 ámáán-dankaꞌ-i-waasigo Ísumba tufuwéna séna aifaꞌ-ámáán-káwáágómó sinkáꞌá ímba miyá siyó súwana 23 Ísu séna sáwí-aaimo súndarakaa misáwí-ááí ááéma aforaꞌá isinó. Kaweꞌ-ááímó súndasafe nóintafewa sínkamono súwana 24 Ánási aiꞌmarówasa ayáámpinken- anda ímba awátuwesa minándáwáráꞌá áíꞌmaesa Káyafaasi aifaꞌ-ámáán-káwáágómpáꞌá kuráawe.

Pítaa ímbo awánáúnda-waasin-iyemo siyáin-aai.

Mátíyu 26:71-75, Mááka 14:69-72, Rúku 22:58-62

25 Aifaꞌ-ámáán-káwáágómpáꞌá Ísumba kuwaná Pítaa iyaráꞌá ména ayáámba wégaufuwasa iyaráꞌó máún-kwaasi áísai esa sésa ewárárá minkwáásígóní kísau-waasiyaꞌono suwaná minááí umémpaꞌa tuwéna séna ken-ímbaniye súwana 26 aifaꞌ-ámáán-káwáágóní kísau-waasigo Pítaantafena séna emá minkwáásígóeꞌa taai-kanáágúnéfáꞌá méraayaꞌa tuwánérúnda éraira súno séna Pítaamo ááꞌo fagáúsuwowini akún-ándáfákéwí súwana 27 Pítaa anekaꞌá séna ken-ímbaniye súwana kokórigo áái siyáiye.

Ísumba Páíratimpaꞌo áíꞌmae kuráan-aai.

Mátíyu 27:1-2,11-14, Mááka 15:1-5, Rúku 23:1-5

28 Kokórigo áái súwasa siyarónkaꞌa Káyafaasini naaúmpakemba Ísumba áíꞌmaesa kámáni-oraakoni pááimpaꞌa máankesa sésa ímba Yúndaa-waasiti naaúmpaꞌan-ifo fíꞌon-kwaasiti naaúmpaꞌa iyéta tíyótaimo í-tánómbá ínta náúnafo sésa ímba íyúwana 29 Rómu-kamani-kawaagon-awiꞌa Páírati kúwákárúwena kuntísai ena séna minkwáásí nóra inkakena aaifimbá maenkánaera séo súwasa 30 sésa ímbo sáwíꞌo uráinkakaa ínta áíꞌmaeta túsino suwaná 31 Páírati séna keyááríkaꞌa áíꞌmaeꞌa kentí ámáámbo makénten-úmai simánkáaro súwasa minYúndáá-órááꞌ-wáásí sésa Rómu-kamani-waasi moóráwigombo tufúꞌmaimo utáíyantafesa aambá fáíꞌmakaawe sumbá 32 ááéma Ísu simátimena séna aaraa-táíyáꞌá sínkamiyaꞌa uwónaumne siyáin-aai paápé úwasa áíꞌmaesamo kumbá minááísáfésa uwaná 33 Páírati naaúmpaꞌa kunuweréna iyéna Ísumba áántena séna emá Yúndaa-waasiti kawáágówá ónó súwana 34 Ísu séna ení imáyáafinkena sísai ó waásiya simámakaawawa sísai ónó súwana 35 Páírati séna kemá ímba Yúndaa-waasi úne. Ení waásiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye áíꞌmaesa kempáꞌá tiyáafo nóra ónasawaꞌiyo súwana 36 Ísu séna kemó kawáá-íꞌo úndama ímba marapáꞌá wéraiye. Kemó kawáá-íꞌo úndamo marapáꞌó wérainkakaa kesí kísau-waasi tíyááwaisino. Yúndaa-waasi kembá taꞌótoraafo sésa tíyááwaisino sésa taꞌótokaawe. Kemó kawáá-íꞌo úndama ímba marapáꞌá wéraiye súwana 37 Páírati áísai ena séna kawáágówá ónó súwana Ísu séna éꞌa séne. Mindásafeꞌa marapáꞌá kumúnana masínkaraimba póꞌa arupíse-aai wésimatimune. Arupíse-aaisafesamo aamoimó owí kesááima wéisaawe súwana 38 Páírati séna nóin-aaiya arupíse-aain-iyo siyáiye.

Ísumba tufuwíyana puwínomo siyáin-aai.

Mátíyu 27:15-31, Mááka 15:6-20, Rúku 23:13-25

Páírati simásuwena kúwákárúwena Yúndaa-waasisafena séna wemó sáwíꞌo uráimbo simásímakaamba saafá únana ímbanifo 39 tíyótaimo

í-tánón-kánáá tintembá moórá-waasi áántaawaꞌa ándáfakembo awáꞌankaundantemba minkánáámó tinkáꞌá Yúndaa-waasiti kawáágóná awáꞌankanaumno tísai ena súwasa 40 óraaka sésa ímbanifo wembá ímba awáꞌánkénda Párápásimba awáꞌankaao suwaná Párápási tiyéna uméntéꞌa in-kwáásín-iye sésa

wembá awáꞌankaao siyáawe.

19

1 Suwaná Páírati i-wáásí simátimuwasa Ísumba áwíyandasamba áwiyonkuꞌ-nésa 2 óraaꞌ-waasiti kámoꞌan-iye sésa áwíyandama owepámai Ísu aꞌnómpímbá kuféꞌankesa naae-únánkwátói óraaꞌ-waasiti unáánkwátóin-iye sésa uwánkesa 3 karaánááꞌa ankésa moórá-mora wempáꞌá tésa sésa Yúndaa-waasiti kawáágó óne sésa tiyáántamba

tufútoꞌnaamai uráawe.

4 Tufútoꞌnaamai uwaná anekaꞌá Páírati kúwákárúwena seyaafáꞌ-wáásísáféna séna ísáaro. Ímba sáwíꞌo uráintafeꞌa áíꞌmaeꞌa túrankaꞌa máánkaraanaꞌa awánaaro. Ímba sáwíꞌa uráiye súwana 5 Ísu kúwákárúwena aꞌnómpímbá áwíyandawara naae-únánkwátóiwaraꞌa kúwákárúwowana Páírati simátimena séna minkwáásígómbá awánaaro súwasa 6 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-dankaꞌ-i-waasiye awánésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa aaraa-táíyáꞌá tufíyana puwíno suwaná Páírati séna wemá ímba sáwíꞌa uráimba póꞌa kemá ímba tufuwónaumpo kembiwí áíꞌmaeꞌa aaraa-táíyáꞌá mátufuworo súwasa 7 Yúndaa-waasi sésa wemá séna Maníkón-áánimba úne sémáyáímbanifo kentáásí ámáánko séna miyámó síndawimba tufuwíyana puwíno símakaampimba póta tufuwónaumne suwaná 8 Maníkón-ááninko úne siyáin-aai Páírati isówana áfááraumai ááꞌa úwana 9 naaúmpaꞌa kunuweréna imaéna Ísumba áísai ena séna nááfakewiyaꞌono súwana Ísu iséna ímba aaí súwana 10 Páírati séna kemó áísai únda nóra séwa ímba aaí wéseno. Kemó aaimó senasamó ésa awáꞌankanaawe. Kemó senasamó ésa aaraa-táíyáꞌá tufuwíyama puwínone. Mifásíꞌáémbá tokáumne súwana 11 Ísu séna Maníkómó mifásíꞌáémbó ímbo ámakainkakaa ímba toráásino. Maníkó ámakaifo síꞌmaenamo enkáꞌó másinkaiwaini sáwí-kisaugo ení sáwí-kisaugomba íyáákaraiye siyáiye.

12 Ísu súwana Páírati minááí iséna séna nóraꞌiyo ke minkwáásí awáꞌankanaeꞌa wéune súwasa Yúndaa-waasi óraaka sésa emó awáꞌankemo éma ímba Rómu-kamani-aifa-kawaagoni waási-iꞌa wéone. Ísu séna kemá kawáágó úne siyáintafena Rómu-kamani-aifa-kawaagomba íyáákanaemo siyáintafe mindásafewe séma ímba awáꞌankaao suwaná 13-14 Páírati minááí iséna Ísumba áíꞌmaena máápaꞌa óntan-arumbo akwítukom-barupaꞌa Yúndaa-waasi-taaifinken-awiꞌa Kápata-marupaꞌa kumbéna aaifimbó maitínkáám-barupaꞌa kumbéna Yúndaa-waasisafena séna kentí kawáágón-iye súwana tíyótaimo í-tánón-kánáá aafáyáaraamba úwana káfékaamba wááwái kárikaꞌa tínena úwana Páírati Yúndaa-waasisafena séna kentí kawáágón-iye súwasa 15 ímbaniye sésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa aaraa-táíyáꞌá tufuwíyana puwíno suwaná Páírati tísai ena séna kentí kawáágómbá aaraa-táíyáꞌá tufuwónaumno. Mindá tirááíya taíyó súwasa óraaꞌ-amaan-kisau-waasi sésa Rómu-kamani-aifa-kawaago weyáá kentáásí kawáágón-iye suwaná 16 Yúndaa-waasi-taaigo íyáákontafena Páírati séna Ísumba aaraa-táíyáꞌá tufúwóro séna tímakaiye.

Ísumba aaraa-táíyáꞌó tufúkáan-aai.

Mátíyu 27:32-44, Mááka 15:21-32, Rúku 23:26-43

17 Páírati timúwasa i-wáásí Ísumba áíꞌmaesa tufuwíyan-aaraa-taima wembá ámúwana áúwaataꞌmaena tufuwíyan-aempaꞌo kúmba mináémpáꞌ-áwíꞌa aꞌnónayaantapa Yúndaa-waasi-taaifinkemba Kórígótaafa mináémpáꞌá kuwasá 18 aaraa-táíyáꞌá aíyayaankaꞌa tufúsúmaresa kaeꞌ-wáásíyáí Ísuni séfasefaꞌ-arausampaꞌa aaraa-táíyáꞌá tufúsúmaresa Ísumba afufumpimbá tufúsúmarowana 19 Páírati wení kísau-waasisafena séna Ísu Násaretifakewi Yúndaa-waasiti kawáágón-iye séꞌa agaimái aꞌnónká-táíyáꞌá máráaro súwasa 20 kaumbo-wáásí tááifinkemba Yúndaa-waasi-taaifinkene Rómu-waasi-taaifinkene Kíríki-waasi-taaifinkene agaimárówasa sáwífaꞌ-waasi awánomba tufúwún-aempaꞌa óraaꞌ-naopaꞌa ewaaꞌá wérowasa sáwífaꞌ-waasi mináúfáímá awánésa toráumai ísówasa 21 Yúndaa-oraaꞌ-amaan-kisau-waasi Páíratintafesa sésa Yúndaa-waasiti kawáágón-iye

ímba miyá símai agáínda wemá séna Yúndaa-waasiti kawáágó úne miyá símai agauwó suwaná 22 Páírati séna éꞌa agaimakáumne siyáiye.

23 I-wáásí Ísumba aaraa-táíyáꞌá aíyayaankaꞌa tufúsúmaresa wení unáánkwátói maimaésa éíyainkaꞌa tuwímbaresa moórá-mora-i-waasi éíyain-kwaasi minúnánkwátói maimaésa moórá-ampanta paákákén-únánkwátói ímbo farúmakon-ampanta maimaésa sésa 24 ínta tafeónaumpo sésa ááfésa tíyáananasa nááwa íyáákenawa máíníyo sumbá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kesí unáánkwátói tuwímbai maimaésa moórá

kesí ampantarátáfésa ááféma tiyaráawe

siyónkaꞌa pósa i-wáásí miyá uráawe.

25 I-wáásí miyá uwasá Ísuni waási aaraa-táíyáꞌó tufún-taigoni áwáufimba mésa Ísun-anówa úwana wenáúnko Kórópasi awaainínkón-áwíꞌa Máríyaa úwana Mágátáraa-naopaken-ininkon-awiꞌa Máríyaa úwasa miyáumai-inimba aaraa-táígóní áwáufimba mérowana 26 Ísu wenanówamba awánéna kembá Yónimba suwánéna anówantafena séna miwá enáánimban-iye séna 27 kentáféna séna miwá enanón-iye súwaꞌa

iséꞌa kesí naaúmpaꞌa móankareꞌa káráwiyaumne.

Ísumo pukáin-aai.

Mátíyu 27:45-56, Mááka 15:33-41, Rúku 23:44-49

28 Minkákémbá Ísu imáyáa éna séna seyaafá-kísáú taiꞌáúmne súmba sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba awátinkaunda-kisau seyaafá-kísáú taíꞌásuwaumne séna Ísun-aai Maníkóní aúfáífinkemba paápé índasafena Ísu séna nontáféna sínkáíye súwana 29 ándá-aran-domba ika-nómbá anaféúmpímbá wérowasa faru-táénáma mindómpímbá tuꞌmaésa ofiyen-táemopimba sinúfaimaesa náínkwae sésa Ísun-óikaꞌa mósá márówana 30 Ísu néna séna seyaafá-kísáú taíꞌásuwaumne séna aꞌnómbá kífaena afowan-ayáámpimba wenámútamba toꞌmaréna pukáiye.

Ísuni awáúfímbá waantáámbó faiyáin-aai.

31 Ísu weyááríkaꞌa puwúwasa Yúndaa-waasimo saagon-kánáá tíyótaimo í-tánón-kánáá aafáyáaraamba úwasa pósa sésa saagaan-kánááráꞌá puwíyan-kwaasi aaraa-táíyáꞌá máéfo sésa Páíratimpaꞌa tésa sésa puwíyan-kwaasi ímba úwoi tiyúwéwasa aaraa-táíyáꞌá méraaro. Tísamai ankaisíyasa ááéma puwíyasa taaiyakémbá marapáꞌá múratuwaaro suwaná 32 Páírati ewé súwasa i-wáásí Ísuni séfasefaꞌ-arausampaꞌo tufúsúmaron-kwaasi tísamai koankaisésa 33 Ísumba taawánomba éꞌa pukóntafesa wenaísamai ímba ankáísúwana 34 moórá-i-waasigo Ísuni awáúfímbá waantáántámbá faúwana naaewárá nonkwáráꞌá kunkáiye.

35 Mindámo awánáúndawi simátímakaumne. Awánéꞌa éraiꞌ-aai súnda póꞌa iséꞌa séꞌa éraiꞌe sénááwe. 36 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna wenayáátámba ímba ankaisónááwe agaimaréna siyónkaꞌa pósa i-wáásí miyá uráawe. 37 Moóráfaꞌa agaimaréna séna waantáántámbó fáíyamba afuwónááwe agaimaréna siyónkaꞌa póna paápé uráiye.

Ísumbo utaráan-aai.

Mátíyu 27:57-61, Mááka 15:42-47, Rúku 23:50-56

38 Yósepi Árímátíyaa-naopakewi Ísun-aai isówi éna Yúndaa-oraaꞌ-waasi táároi inkaiséna wenáwíꞌa áwiyotuwena Ísumo puwúnkaꞌa Páíratimpaꞌa téna séna Ísun-áúma utánáifo simiyó súwana Páírati séna kanaámpó máínone súwana Yósepi Ísun-áúma komaúwana 39 Níkótímási ááéma Ísumpaꞌo nóꞌwaambo tiyáiwai asaa-wiyúmbó úm-basawemba óraaꞌ-masawemba kaeꞌá maimaéna Yósepimba kóáíꞌmaesarai 40 Ísun-áúma komaimaésarai ampantafímbá minásáá-wíyúm-básáwénkwáráꞌá káráꞌumaesarai tésarai Yúndaa-waasi miyáumaimo utaantembá pósarai miyáumai utarááye. 41 Ísumbo tufúkáan-aempaꞌa taai-kisáú wérowana utaráan-ontan-aima ímbo waási utarón-ontan-aima wérowasarai 42 saagaan-kánáámá ampáámbán-iye sésarai minóntán-aima ewaaꞌá wérontafesarai Ísumba mimpímbá máutaraaye.

20

Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai.

Mátíyu 28:1-8, Mááka 16:1-8, Rúku 24:1-12

1 Sondaaráꞌá siyarónkaꞌa ímba sán-karowana Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko utámakopaꞌa wéna koawánómba óntan-aigoni óikaken-ontamba maisukówana koawánéna 2 awaantanténa Sáímoni Pítaante kentéꞌa tasimásimena séna kentáásí óraakon-áúma óntan-aifinkemba maimaésa nááfara makáao súwakai 3 Pítaae keséꞌa utámakon-ontan-aifaꞌa kónae sékai 4 suwaantantékai kówáyamba kemá Pítaamba kóyáákeꞌa aifaꞌá óntan-aifimba kówánda 5 kífaeꞌa ampanta aantemba wéromba awánéꞌa ímba óntan-aifimba íyáferaawanana 6 Sáímoni Pítaa téna óntan-aifimba íyáferena awánómba ampanta aantemba wérowana 7 Ísun-aꞌnónkákén-ámpántá moórá-aempaꞌa wérowana awánówaꞌa 8 óntan-aifimba aifaꞌó kówándawi íyáfereꞌa awánéꞌa séꞌa éraiꞌa pukáimpinkemba íyáfasinkaiye séwándanifo 9 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna pukáindafinkemba íyáfasinainiye siyáimba ímba ísámai kaweꞌá ówáyamba 10 kenkáísí naaópakai kuráuye.

Ísu paápé úwana Máríyaamo awánarain-aai.

Mááka 16:9-11

11 Naaópaꞌa kówáyana Máríyaa óntan-aigoni óikaꞌa ména ifiꞌá wétena kífaena óntan-aifimba awánómba 12 kaeꞌ-wáásí waén-únánkwátóiwaraꞌa Ísumbo utámakom-barupimba mésarai moóráwigo aꞌnómpáꞌá maúwana moóráwigo aísamaifaꞌa méroyana Máríyaa tuwánówasarai 13 sésarai menínínkóo nóintafewa ifiꞌá wétaano suyaná Máríyaa séna kesí Fasiꞌaénkómbá maimaésa nááfara makáao séꞌa ímba wéraisaꞌa wéawanaumne 14 simásuwena waeréna awánómba Ísu úmbanifo ímba awánéraase úwana 15 Ísu séna menínínkóo nóin-ifira wétewa nááwan-ayaafaawa wéono súwana Máríyaa séna taai-kisáúráꞌó káráwiyaiwai iyé-ímáyáá éna séna emó maimaémo nááfaꞌo maké simásimiyo. Komaénae súwana 16 Ísu séna Máríyaao súwana méwaerena wenááifinkemba séna Raaponai súmba maanááífínkémbá waéꞌmai séna kesí Fasiꞌaénkóo súwana 17 Ísu séna kesifompáꞌó íyóndasafeꞌa úmpo ímba taꞌótoraao. Kesífárawaisai kosimátime sé kesifoné kentifompáꞌá iyúne. Kesí Maníkóné kentí Maníkómpáꞌá iyúne súwana 18 Máríyaa Mágátáraa-naopaken-ininko Ísuni kísau-waasi kosimátimena séna Fasiꞌaénkómbá awánáúmne séna Fasiꞌaénkómó sún-aai simátímakaiye.

Ísuni waási wembó awánaraan-aai.

Mááka 16:14-18, Rúku 24:36-49

19 Misóndáágóní fenómpinkaꞌa Ísuni kísau-waasi Yúndaa-oraaꞌ-waasisafena tááꞌa úwasa naaúmpaꞌa imésa ontá wisukówana Ísu túrankaꞌa paápé éna séna aáno úmai méraaro séna 20 ayáánarumpin-afiwara awáúfín-áfíwáráꞌá aráátimuwasa miwítí Fasiꞌaénkómbá awánésa pósa áfááran-aamoi uwánkówana 21 Ísu anekaꞌá séna aáno úmai méraaro. Kesifomó siꞌmákaintemba miyáumai kembiwí tiꞌmáráanaꞌa kesí kísau komáéro séna 22 wenááma áútimena séna Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá tíménana keséꞌa mérainiye. 23 Sáwí-imayaamo maitiyuwáíyanamo éna misáwí-ímáyáá taiꞌáíníye. Ímbo maitiyuwáíyanamo éna misáwí-ímáyáá úwoi waéꞌwaeꞌa íníye Ísu siyáiye.

Tómaasi Ísumbo awánarain-aai.

24 Ísu paápé úwasa wení kísau-waasi awánasuwonkaꞌa Tómaasi moórá-awiꞌa Títímási mináwíkóní áwáuma amáántágaeꞌa wemá fíꞌopaꞌo maémomba 25 túwasa simámesa sésa Fasiꞌaénkó paápé isatá awánáúmne suwaná Tómaasi séna ayáánarumpin-afiwara awáúfín-áfíwáráꞌó awánéꞌo taꞌótorekaa séꞌa pukáimpinkemba íyáfasinkaiye súsino súwasa 26 afakaeté-noꞌwaamba maisuwésa Tómaasiwaraꞌ-úmai anekaꞌá wení kísau-waasiye naaúmpaꞌa imésa ontá wisukówana Ísu túrankaꞌa paápé éna séna aáno úmai méraaro séna 27 Tómaasintafena séna siyáánarumpimba taꞌótoꞌmai awáné suwáúfímbá taꞌótoꞌmai awáné sé kentáfé karoꞌé sénafainifo éraiꞌe siyó súwana 28 Tómaasi séna kesí Fasiꞌaénkóo emá kesí Maníkó óne súwana 29 Ísu séna ááéma ímba suwánarempo karoꞌé siyáandaniye. Káféꞌa suwánáánda po éraiꞌe wésene. Ímbo suwánaawimo ésa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo ésa aamoí isaná tirunkó kaweꞌá íníye Ísu siyáiye.

30 Ísu wení kísau-waasi súrankata fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌa aráásimuwata tuwímbai maankwándááífímbá ímba agaimakáundanifo tuwímbai agaimakáumne. 31 Ísu Maníkón-ááninko póna wemó íyáfasinankaraiwain-iye séꞌa maanáúfáí agaimakáumpo Ísun-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. Miyámó timankúnkúmbo ésa Ísuweꞌa kááísamai maéꞌmaeꞌa ónááwe séꞌa maanáúfáí agaimaráúmne.

21

Afakaeté-waasi Ísumbo awánaraan-aai.

1 Ánaaemba Táípíriyasi-waaunkoni áwáífaꞌa Ísu miyáumai paápé úwasa wení kísau-waasi awánaraawe. 2 Wení kísau-waasi túwaandu uwáí miwí túwíꞌa Sáímoni Pítaawe Tómaasi moórá-awiꞌa Títímásiye moóráwigo Káríri-aempakemba Kéna-naopaken-kwaasigon-awiꞌa Nátániyeriye Sépétin-ááninkaiye fíꞌon-kaeꞌ-waasiye miyáumai-waasi túwaandu uwaná 3 Sáímoni Pítaa simátimena séna mófááꞌa kotoránaeꞌa kúne súwasa kesááwáráꞌá montá kónáisaiye sésa nompín-táómpimba íyátesa kumbá nóꞌwaamba mófááꞌamai wimaꞌwimaꞌ-umbá ímba mófááꞌa torówana 4 siyarónkaꞌa Ísu nonáwáífaꞌa mérowasa ímba awánéraase uwaná 5 Ísu séna iyámpóísono. Mófááꞌa tokáao súwasa ímbaniye suwaná 6 Ísu séna mareꞌmareꞌ-únámbá tiyáánúrapaꞌ-aempaꞌa nompímbá túwéwana kumínaꞌa mófááꞌa tóráaro súwasa wemó súnten-umba sáwífaꞌ-mofaaꞌa tórówana mindómpín-táómpimba ímba kanaaꞌá márááraantamba éna ówitowaꞌa 7 kemá Pítaantafeꞌa séꞌa epínda Fasiꞌaénkón-iye séwánana Pítaa minááí iséna kísaumo maíndasafena paákákén-únánkwátóimo faúꞌmaromba minúnánkwátói maimái úmaena nompín-táómba tuwéna nompímbá ásáfena nonáwáífaꞌa kúwana 8 nonáwáí ewaaꞌá wérowata fíꞌon-kwaasisa mindómpín-táómba maimaéta mareꞌmareꞌ-únámbá tafisímaeta kówándasa 9 nonáwáífaꞌo ásáfaawandasa iyamá wégowana mófááꞌwara tónkwáráꞌá wéagauwata awánááwánanasa 10 Ísu séna tóráám-bofaaꞌa tuwímbai maimaéꞌa teró súwana 11 Sáímoni Pítaa nompín-táómpimba íyátena mareꞌmareꞌ-únámbá tafisímaena nonáwáífaꞌa mámarowana óraaꞌ-mofaaꞌa 153 mofaaꞌa wéna sáwífaꞌ-mofaaꞌa wérombanifo mareꞌmareꞌ-únámbá ímba tararówana tafisímaena nonáwáífaꞌa mámarowana 12 Ísu simásimenasa séna tamandaaró súwata nááwaꞌono séta áísai ónae séta ówándasa ímba áísai eta Fasiꞌaénkó iyé-ímáyáá ówánanasa 13 Ísu mófááꞌwara tónkwáráꞌá maimáísa símakaiye. 14 Ísu pukáimpinkemba íyáfasinkena kaeꞌ-íꞌa paápé uréna kaumbogóntá aneká awánaraumne.

Ísu Pítaantafena kesí waásiyaꞌa káráwiyuwomo siyáin-aai.

15 Tómbá násúwówana Ísuma Sáímoni Pítaantafena séna Yónin-ááninko Sáímoniyo. Miwí íyáákewa enarumbá wésimeno súwana séna ewé Fasiꞌaénkóo en-ímáyáámó únda éꞌa suwánaraane súwana Ísu séna kesí sipisípi-araakaꞌa káráwiyuwo séna 16 anekaꞌá Ísu áísai ena séna Yónin-ááninko Sáímoniyo. Ken-ímáyáá wéono súwana séna ewé Fasiꞌaénkóo en-ímáyáámó únda éꞌa suwánaraane súwana Ísu séna kesí sipisípiyaꞌa káráwiyuwo séna 17 kaumbo-íꞌa Ísu

áísai ena séna Yónin-ááninko Sáímoniyo. Ken-ímáyáá wéono súwana kaumbo-íꞌa áísai ena súntafena Pítaan-arunko umbaí tówana séna Fasiꞌaénkóo seyaafá-tántááꞌá éꞌa awánaraandasafe en-ímáyáámó úndawaraꞌa éꞌa suwánaraane súwana Ísu séna kesí sipisípiyaꞌa káráwiyuwo. 18 Éraiꞌa simámeꞌa súne. Emá aú-waasi méraanda po ení unáánkwátói aneꞌmaké ení imáyáafinkemba úwoi wénompo waurámbó kéma enayáámba fárútuwenasa ímbo embó arááímo táíndafaꞌa máankanaawe Ísu séna 19 minááímó súmba Pítaamo miyáumai puwéna mindá Maníkón-áwíꞌa mósá maráínone séna Pítaantafena séna kesirááíma wauwó siyáiye.

Ísunte Yóninte-taai.

20 Ísu Pítaantafena súwana Pítaa kowaeréna moóráwigomba awánarai. Ááéma tómbó nopaꞌá Ísuni ewaaꞌá ména séna Fasiꞌaénkóo nááwa ení pintaruꞌ-wáásí íníyo siyáiwaimba 21 Pítaa kowaeréna awánéna Ísumba áísai ena séna Fasiꞌaénkóo minkwáásíndó súwana 22 Ísu séna kemó séꞌo wemá úwoi maambáráráꞌá mérainaꞌa kemá kumónaumnemo sendamá ímba endén-ifo kendén-iye. Emá kesirááíma wauwó Ísu súwasa 23 wení kísau-waasi ímba kaweꞌ-úmai ísónkakemba sésa wemá ímba puwíníye sésa simátímaꞌmae kuwaná Ísu miyán-ááí ímba siyáimbanifo wemá úwoi mérainaꞌa kemó kumónaumnemo sendamá ímba endén-iye Ísu siyáiye.

24 Ímba puwíníyemo siyáan-kwaasi kemá Yóni úne. Minááí simátimeꞌa aúfáífimba agaisuwaúnda minááí éraiꞌ-aain-iye. 25 Ísumo maiyáin-kisau tuwímbai agaéꞌa tuwímbai ímba agaiyáunda póꞌa seyaafáꞌó agaisuwéꞌo éꞌa seyaafáꞌ-márámá faráátasuwaunafo séꞌa súne.

Kemá Yóni súnda-aai taíꞌáiye.

Aantá-waasi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Aantá-waasi

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Rúku kaeꞌ-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimakáiye. Maníkómpáꞌó iyíyan-amba Yúndaa-waasiti ámáán-aai isaná Ísuma marapáꞌó kunkáinkaꞌa wenááisafesa timankúnkúmba ésa wenkáꞌá kááísamai méraan-amban-iye. Maníkóní ámútanko Ísuni kísau-waasiye wení aampaꞌó kun-kwáásíyé fasiꞌaémbá timúwasa Ísun-aai aifaꞌá Yúndaa-waasi Yérúsaremufaꞌo mérowi simátímúwasa minááísáfésa timankúnkúmba ésa wenkáꞌá kááísamai mérowi Yúndaa-waasiti marafáꞌá fíꞌon-daopimpaꞌa kosimátímakaawe. Minkákémbá tuwímbai fíꞌom-barafakaꞌa Yúndaa-waasiye fíꞌo-fiꞌon-kwaasiye kosimátin-tasimatin-uraawe. Rúku miyán-ááí agaimakáiye.

1

Aantá-waasiti kísaumo maiyáan-aai.

1 Tíófíráasiyo maankwándááífímbá moórá-aai sénaumpo isaaó. Aifaꞌ-wándááífímbá Maníkó Ísumba aiꞌmarówana marapáꞌó kunkáin-aaiwara kísau kumbaiyáin-aaiwara aaimó siyáin-aaiwara afufumpimbá seyaafá-kísáúmó maiyáinkwaraꞌa komaé tamae úmai wení kísau marapáꞌá taiꞌówana 2 Maníkó kunaiyówana wíyómpaꞌo iyáin-aaiwaraꞌa aifaꞌ-wándááífímbó agaimakáunda isaꞌá maankwándááífínkwáráꞌa agaimaráúmpo isaaó. Ísu kesí aantá-waasiye séna wemparíꞌa úmakaiye. Ísu ímba wíyómpaꞌo iyónkaꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkóní fasiꞌaénkwáráꞌá ména aantá-waasi wení ámáámba simátímakaiye. 3 Ísu pukómpinkemba íyáfasinena kaeꞌ-wááí-kánáá 40 kanaa moórá-mora-kanaa paápé uréna wenáúma kaweꞌ-úmai aráátimuwasa awánésa sésa éraiꞌa Ísu pukáimpinkemba íyáfasinena méraiye suwaná paápé urónkaꞌa Maníkó wení waásimo kawáánin-aai simátímaꞌmaena iyáiye. 4 Moórá-kanaa túwaandu urésa tómbá wénowana Ísu paápé éna séna maankáꞌá Yérúsaremufaꞌa ímbo túwémba aáno méꞌa kesifo kesí ámútamba timénaumnemo óraaka siyáimba wéamuꞌmareꞌo méraanana úwoi timíno. Minááí éꞌa simátimeꞌa súne. 5 Yóni nombá maitínkaraimbanifo kárikaꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkó kumbéna óraaꞌa uwátinkainifo amuꞌmaréꞌa méraaro Ísu siyáiye.

Maníkó Ísumba kunaiyówana iyáin-aai.

6 Órífi-omapaꞌa Ísuwe aantá-waasiye túwaandu ésa Ísumba áísai esa sésa Fasiꞌaénkóo káféra Rómu-kamani-waasi tiꞌmátuwewa Ísareri-waasisa kawáánínono suwaná 7 Ísu séna moórá-kanaamo tínda káféraꞌi aánoraꞌiyo Maníkó wení imáyáafinkemba miyá íníye. Kawe-kánááwé sáwí-kanaawemo paápé índa Maníkó wení imáyáafinkemba miyá íníye. Miyán-kánáámó tínda káriꞌ-aain-ifo 8 kemó sendá óraaꞌ-aain-ifo ísáaro. Maníkóní Ufaen-ámútánkó kempáꞌó kumínda wení fasiꞌaénkó tirumpimbá óraaꞌa uwátinkainaꞌa kesááiwara kentáféꞌwaraꞌa simátimeꞌa Yérúsaremu-naopaꞌe Yúndiyaa-aempaꞌe Sámériyaa-aempaꞌe seyaafáꞌ-áémpáꞌá kosimátímaꞌmaeꞌa nóro

9 Ísu simásuwowasa awánomba Maníkó Ísumba kunaiyówana ainánkó Ísumba káátaguwasa ímba awánowana 10 Ísumo iyúmba wíyómpaꞌa karátuwesa mérowasa minúwóíyáán-úmai kaeꞌ-wáásí waén-únánkwátói úmaesarai ewaaꞌá mésarai 11 sésa Káríri-aempaken-kwaasisono. Ímba wíyómpaꞌa karátuweꞌa méraaro. Awánaawanamo Maníkó kunáíyáísanamo wíyómpaꞌo íyínten-úmai anekaꞌá miyáumai kumíníye siyááye.

Yúndasini kísauraꞌo íyámaiyain-aai.

12 Mindárai simásúwóyasa aantá-waasi Órífi-omapa Yérúsaremu-naoꞌ-ewaaꞌ-omapaꞌa tuwésa Yérúsaremu-naopaꞌa kouwerésa 13 méron-daumpaꞌa afófumayaatanaan-daumpaꞌa imésa miwí Ísuni aantá-waasi moórá-mora-waasi-tuwiꞌa Pítaawe Yóniye Yémísiye Énduruwe Fírípiye Tómaasiye Pátóromiyuwe Mátíyuwe Áráfíásin-ááninkon-awiꞌa Yémísiye moóráwigo wemá Rómu-kamani-waasi tiꞌmátuwanae siyáiwain-awiꞌa Sáímoniye moóráwigo fíꞌon-Yemisin-aaninkon-awiꞌa Yúndasiye miyáumai-aanta-waasi 14 tatúwaandu untembá inaí séꞌómbani. Minkwáásísóné tuwímbai-inintone Ísun-anówawe Ísun-áfáꞌawaawiye tatúwaandu urésa inaí séꞌómbani.

15 Inaí símasimaꞌa wéesa moórá-kanaa sáwífaꞌ-waasi 120 waasi Ísuni waási tatúwaandu urówana Pítaa íyáfasinena simátimena séna 16-17 kesí waásisono. Naaófáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentáá síwáꞌnágon-awiꞌa Téfítimba simámena Yúndasi-aai súwana agaimakáimba póna minááí paápé íníye. Ááéma kentáásáfénawe Yúndasintafenawe Ísu kesí kísau máéro séna sáántowata aantá-kisausa maiyáumne. Ánaaemba Yúndasi tíꞌmaena túwasa Ísumba taꞌótoꞌmaesa ándáfaꞌa ánkaraawe. 18 Yúndasi misáwí-kísáúgóní méyámbá óntamba maiyéna maramá méyánuwasuwena mimbáráfáꞌá ándáma maiyéna weyááríkaꞌa waandaꞌá faréna ámúꞌa tufánkuwana ayánaruntomba marapátá kunturáiye. 19 Yérúsaremufaken-kwaasi isésa miwí tááifinkemba mimbárágón-áwíꞌa Akendamafaꞌan-iye sésa waéꞌmai-awiꞌa naae-máráfáꞌán-iye siyáawe. 20 Énifo imó agaimakón-aufaifimba Téfíti agaimaréna séna

wení naambá tuꞌnambá ínasa

mimpímbá ímba waási wéwaewe

agaimaréna séna moóráfaꞌa agaimaréna séna

wení kísauraꞌa moóráwigo íyámainiye

agaimaréna siyónkaꞌa póta 21-22 moóráwigo Yúndasini kísauraꞌo íyámaindawimba saafá úmaisa aiyánaumne. Ísu Káráísiti pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai weséta táásái úmai simátímaꞌmaeta kondasá póta Yóni nombá wémaitinkowana Ísu kísaumo ómbarena maiyówata kuré-tiyeta úmae wénowananasa Maníkó Ísumba kunaiyówana wíyómpaꞌa iyúwasa awánaraawifinkemba moóráwigomba aíyáananasa wemá Yúndasimo tukáin-kisau íyámainiye Pítaa simásuwowasa 23 isésa kaeꞌ-wáásí túwíꞌa tésa moóráwigo kaumbo-áwíꞌó simánkaraawi moórá-awiꞌa Yósepini moórá-awiꞌa Pásapasini moórá-awiꞌa Yásítasi úwana moóráwigon-awiꞌa Mátáyáasi mindárai-tuwiꞌa tásuwesa 24 inaí sésa Fasiꞌaénkóo seyaafáꞌ-wáásítí imáyáa awáné tirumbá tuwáné minkáéꞌ-wáásífínkémbá nááwa Yúndasini kísau aantá-kisau íyámainiyo aráásímínata awánaano. 25 Yúndasi wení kísau ifátuwena puwéna wení kísaugoni méyámbá sáwí-marupaꞌa kunkáiye sésa 26 inaí simásuwesa kaeꞌ-wáásí túwíꞌa kaeꞌ-wándááífímbá agaimái anaféúmpímbá uféꞌmárówana moóráwigo moórá-wandaai mósá maiyéna awánómba Mátáyáasiye sésa agaimárówana aantá-waasi sísamaifakemba moórá kumbaimái-waasifimba kogísau maiyáiye.

2

Maníkóní Ufaen-ámútánkó kunkáin-aai.

1 Ánaaemba tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu un-kánáá túwasa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí seyaafáꞌá mimbórá-náúmpáꞌá túwaandu urówana 2 minúwóíyáán-úwana wíyómpakemba óraa-fiyundaraamba torówasa wéisowana méron-daumpaꞌa kuména ówitowana 3 iyaronkáán-tántááꞌá paápé uréna tafántafan-ena moórá-mora-waasi tinepimpáꞌá wété úwana 4 Maníkóní Ufaen-ámútánkó tirumpimbá óraaꞌa uwátinkowasa mérowana Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbá timúwasa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkemba siyáawe.

5 Tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu un-kánáá túntafesa Yúndaa-waasi Maníkón-ímáyáá mósá márówi fíꞌo-fiꞌom-barafakemba Yérúsaremu-naopaꞌa tatúwaandu urówana 6 fiyúndáraambo torónkaꞌa isésa mindámbó wéropaꞌa tatúwaandu uwasá miwí tááifinkemba wésuwasa isésa táátafesa ésa 7 áfááraumai imáyáa ésa sésa wésewi seyaafáꞌá Kárírifakewi minááí wésewin-owe sésa 8 moórá-mora-waasi sésa kesááifinken-aaiye simásaraawe. 9 Kesáámá tuwímbai Páátiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Míndiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Írámu-marafakewisa únasa tuwímbai Másépótemiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Yúndiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Kápándósiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Póntási-marafakewisa únasa tuwímbai Ésiyaa-marafakewisa únasa 10 tuwímbai Fírísiyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Pámpíriyaa-marafakewisa únasa tuwímbai Ísípi-marafakewisa únasa tuwímbai Rípíyaa-marafakewisa Sáíríni-maragoni ewaakéwísá únasa tuwímbai Rómu-naopakewisa miyáumai-naopakemba tatúwaandu éta 11 Rómu-naopakewisa tuwímbai Yúndaa-waasisa únasa tuwímbai fíꞌon-ampaꞌa tuwéta Yúndaa-amaan-ampata wéaraaiwaeta énifo tuwímbai Kíríti-marafakewisa únasa tuwímbai Árépiyaa-marafakewisa tatúwaandu uráunasasa Maníkó kawe-kísáú maiyáin-aai wésesa moórá-mora-waasi kesááifinkenta sewatá wéisaumne sésa 12 táátafesa ésa áfááran-imayaa ésa isaisa ésa sésa mintántáákóní áwáuma nóra íníyo suwasá 13 tuwímbai wíyáái ésa sésa miwí uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa ésa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkemba

wésewe siyáawe.

Pítaamo simátímakain-aai.

14 Simásúwówana aantá-waasi 11 waasi íyáfasinompimba Pítaa íyáfasinena túwaandu urón-kwaasisafena óraakaꞌa simátimena séna kesí Yúndaa-waasisono. Yérúsaremu-naopaken-kwaasiye fíꞌom-barafaken-Yundaa-waasiye ísáaro. Kárírifakewi fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkembo wésewini áwáuma simátimumpo ísáaro. 15 Uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa owémó sembá minkwáásí ímba uwóíꞌa wéowe. Waási nóꞌwaamba uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa wéofo káféꞌa aafáyáaraꞌ-aantembanifo minkwáásí ímba uwóíꞌa wéowe. Mintántáákóní áwáu maarán-iye. 16 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Yóweri agaimaréna siyáin-aai wépaape-iye. Maarán-ááí agaimaréna séna

17 Maníkó séna ánaaen-kanaa maará ónaumne. Kesí ámútambo seyaafáꞌ-wáásímó tíménda kentáánintone kentiyáámúntone kesáái aforaꞌá simátimenaawe. Kentí ifóꞌ-wáásíyé waurán-kwáásíyé kaaimbá awánánááwe. 18 Éraiꞌa minkánááráꞌá kesí ámútamba kesí kísau-ininakwaꞌo tíménda kesáái aforaꞌá simátimenaawe. 19 Wíyómpaꞌe marapáꞌé fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌo ondá naaewárá iyawárá óraaꞌ-umunkwaraꞌa paápé íníye. 20 Aafáúgó kumeuꞌá ínana wíyónko naaeríríꞌa ínaꞌa miyámó ondá kesí fíꞌo-fiꞌon-kanaa sámo kain-kánáámó paápé índa 21 kentáfésamo Fasiꞌaénkówémó síyawi sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá

métinkanaumne Maníkó siyáiye

Yóweri agaimaréna siyáiye Pítaa minááí simátimena 22 séna Ísareri-waasisono. Senda-ááí ísáaro. Maníkó Ísumba Násaretifakewimba fasiꞌaémbá amúwana simámakain-kisau maéna kawe-kísáú fíꞌo-fiꞌon-kisau-waameꞌo uráimba kempímbó úmba awánaraawe. 23 Naaófáꞌá Maníkó imáyáamo éna miyám-biya ónaumnemo siyáinkaꞌa pósa tuwímbai Ísumba áíꞌmai kembiwí tímúwaꞌa tufuwónae séꞌa sáwí-waasi tímúwasa áíꞌmaesa aaraa-táíyáꞌá tufúwana puwúmbanifo 24 Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Pukéna puwí-áwáúgómá ímba kanaaꞌá taꞌótorowana Maníkó Ísumba faúꞌankowana pukómpinkemba íyáfasinkaiye. 25 Mindásafena naaófáꞌá kentáá síwáꞌnágon-awiꞌa Téfíti Ísun-aai agaimaréna séna

aasiyaasí Fasiꞌaénkó keséꞌa méraisaꞌa awánaraumne. Wemá áfomba faiyáísaꞌa póꞌa ímba sáwí-imayaa wéune. 26-27 Mindásafeꞌa kesirumbá kaweꞌá uréꞌa Maníkón-áwíꞌa mósá wémaraumne. Púwón-aempaꞌa kesimambá ímba mósiyuwainone. Kesirumbá ámakaundawi ení kísau-waasi únda po pukémpaꞌa ímba másiyuwenana súma kawááꞌa íníye. Mindásafeꞌa méraunda póꞌa imáyáa éꞌa púwóndafinkemba íyáfasisinkainiye. 28 Púwíndafinkemba íyáfasine maéꞌmaeꞌa ínone séma keséꞌa méraanda póna kesirunkó kaweꞌ-úmai óraaꞌa ínaꞌa ménaumne

Téfíti agaimaréna siyáiye Pítaa minááí simátimena séna 29 kesí waásisono. Kentáá síwáꞌnágon-awiꞌa Téfítin-aai aforaꞌó simátimunda wemó agaimakáimba ímba wesáféna siyáiye. Wemá puwúwasa utámakowaꞌa wení mararaambá éꞌa awánaraamba póna agaimakáimba ímba wesáféna siyáiye. 30 Naaófáꞌá Maníkó séna Téfítimo kawáá ménamo uráintemba moóráwigo minákúmpákéwí anondááraꞌa kawáámá méíniye Maníkó siyáimba Téfíti Maníkón-aai simátímakaiwai póna wemá séna Maníkómó siyáin-aai éraiꞌa paápé íníye Téfíti siyáiye. 31 Téfíti Maníkómó ánaaembo índa-imayaa éna séna Maníkómó íyáfasinankaiwai Káráísiti puwíndafinkemba íyáfasinainiye súntafena séna

pukén-aempaꞌa ímba móauwainana

áúma kawááꞌa íníyemo

Téfíti súmba 32 mindá Ísuntafena siyáiye. Énifo Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankowata éta awánaraumne. 33 Maníkó kunáíꞌmaena óraaꞌ-waasi póna ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá móankena wení Ufaen-ámútámbá ámakaiye. Afowámó séna éraiꞌa kesí ámútamba aménaumnemo siyáintemba ámakaisana wení ámútamba kembá símakaimba wéiseꞌa suwánéꞌa wéowe Pítaa minááí simátimena séna 34 Téfíti ímba wíyómpaꞌo iyáiwai séna

kesí Fasiꞌaénkóntáféna séna Maníkó séna kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌá ménaꞌa 35 ení namuro-wáásí íyáákaanasa miwí taiꞌánááwe

Téfíti siyáiye. Wemá ímba wíyómpaꞌo iyáiwai póna wesáféna ímba siyáiye.

36 Énifo kembiwí aaraa-táíyáꞌá tufúkáawintafena Maníkó séna kemá íyáfasinankaundawi Káráísiti éna Fasiꞌaénkón-iyemo Maníkó siyáimba pósa Ísareri-waasi kaweꞌ-úmai ísáaro Pítaa simátimuwasa 37 ísómba tirunkó umbaí tówasa Pítaane aantá-waasisafesawe sésa sáwíta uráumpo nóra ondasáfénawa síyó suwaná 38 Pítaa séna kembiwí misáwí-ímáyáá tínaaemba uwámeꞌa Maníkómpáꞌá téꞌa Ísu Káráísitintafeꞌa ísámai nombá máéro. Mindásafena kentí sáwí-imayaa maitiyuwéna Maníkóní Ufaen-ámútámbá úwoi timíníye. 39 Maníkó kempáꞌá terómó sindawí kesí ámútamba timénaumne Maníkó siyáimba pósa kembiwíyé kentíráátone fíꞌo-fiꞌom-barafakewiye fasiꞌaén-ááí

siyáiye Pítaa siyáiye.

40 Pítaa simátimena fíꞌo-fiꞌon-aai kaweꞌ-ááíwáráꞌá simátimena óraakaꞌa séna káféꞌo sáwí-waasi méraawimo éꞌa sáwí-meyamba maénááwe. Kemá káféꞌa sáwí-ampaꞌa tuwéꞌo éꞌa ímba sáwí-meyamba maénááwe Pítaa súwasa 41 sáwífaꞌ-waasi isésa wenááisafesa éraiꞌe sésa nombá wémaesa minkánáá sáwífaꞌ-waasi 3,000 waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwasá Ísuni waási sáwífaꞌ-waasi-iꞌa ésa 42 túwaandu uwáfaꞌa iyésa aantá-waasi Ísun-aai simátímaꞌmaesa waafán-kwáásí wéiyesa moórá-mora-waasi wétuwaꞌnai-esa Ísuntafesa ísámai aráá-tomba wénesa inaí símae iyáawe.

43 Inaí símaesa wéiyesa miyámó umbá aantá-waasi kawe-kísáú fíꞌo-fiꞌon-kisau máúwasa pósa seyaafáꞌnánká táátafesa uwasá 44 Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí mimbórá-ímáyáá wéesa túwaandu wéesa imáyáa ésa kentáásí moparáwímbá waafáníꞌan-iye sésa 45 miwítí marawé miwítí moparáwíné fíꞌon-kwaasi timésa óntamba maiyésa tuwínkaaꞌ-úmai ímbo makón-kwaasi timésa 46 aasiyaasi-kánáá Yúndaa-waasiti óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Maníkóntáfésa ísámai túwaandu wéesa fíꞌowiti naaúmpimpaꞌa komésa Ísuntafesa ísámai aráá-tomba wénesa tirumbá kaweꞌ-úmai mésa tómbá tuwínkaaꞌ-úmai tímaꞌmai wénesa 47 Maníkón-áwíꞌa mósá márówasa seyaafáꞌnánká tuwánésa miwísáfésa kaweꞌá wéowe suwaná sáwíꞌo urómpinkemba aasiyaasi-kánáá Fasiꞌaénkó tuwímbai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkowasa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáíyé túwaandu uráawe.

3

Pítaa aísamai kaweꞌó uwánkarain-aai.

1-2 Moórá-waasi anówa maꞌánkarompinkemba aísamai pukón-kwaasigo mérowasa aasiyaasi-kánáá áíꞌmaesa óraaꞌ-amaan-dankoni ontaráꞌá áwíꞌa sásáꞌ-óntáráꞌá móankarowana ména óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo íyún-kwaasisafena óntantafena inaimó

sún-kwaasi méronkaꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Pítaae Yóniyeꞌa íyúyana aafáúmó andeiyónkaꞌa Maníkómpáꞌá inaimó sen-kánááráꞌá íyúyana 3 tuwánéna séna óntamba símékaiyo súwasarai 4 túramba afuwésarai Pítaa séna kenkáí suwánaao suyaná 5 siméyááye-imayaa éna tuwánówana 6 Pítaa séna óntamba ímba tokáumpo Ísuni fasiꞌaéntámbá kaweꞌá uwánkanaumne. Ísu Káráísiti Násaretifakewin-awikaꞌa súne. Íyáfasine aíntaao súne Pítaa simásuwena 7 ayáánúrapaꞌa taꞌótoꞌmai íyáfasinankowana aísaune aísarune kaweꞌá úwana 8 íyáfasinkwena ásáfaraa táúfaraaꞌa éna aamoí éna Maníkón-áwíꞌa mósá wémarena mindáraiseꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa 9 weyááríkaꞌa marapáꞌá iyéna Maníkón-áwíꞌa mósá marówasa seyaafáꞌ-wáásí awánésa 10 sésa miwá aasiyaasi-kánáá óraaꞌ-amaan-dankoni sásáꞌ-óntáráꞌá ména óntan-inai símasimaꞌo iwáín-iye sésa táátafesa ésa weyááríkaꞌa marapáꞌó iyúntafesa tiyáámba píkinesa táátafesa uráawe.

Pítaa simátímakain-aai.

11 Weyááríkaꞌa iyéna aamoí éna Pítaante Yóninte tineꞌá taꞌótorowasa seyaafáꞌ-wáásí táátafesa ésa miwífáꞌá tóso ésa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Soromoní áúwimaimo úmakopaꞌa tóso uwaná 12 Pítaa tuwánéna séna Ísareri-waasisono. Mintántáátáféna ímba tááꞌa íno. Ímba kenkáí kááꞌa súfífáero. Ímba kenkáísí fasiꞌaénkó kaweꞌ-úmai arupíse úmai mékai wéufo 13 Maníkóní fasiꞌaénkó miyá wéisana minkwáásígó weyááríkaꞌa wéniye. Miyá uráintafena Maníkó Ísun-awiꞌa mósá maréna kentáá síwáꞌná Émbaramuwe Áísáakiye Yékopuwe miwítí Fasiꞌaénkó wení kísau-waasigon-awiꞌa Ísumba póna mósá makáiye. Énifo Ísumba áíꞌmaeꞌa Rómu-kamani-kawaagon-awiꞌa Páíratimpaꞌa kuwaná Páírati séna faúꞌankanae súwaꞌa aꞌáo siyáawe. 14 Kaweꞌ-wáásí arupíse úmai méron-kwaasigontafeꞌa aꞌáo séꞌa moórá-waasi tufúwana puwúwasa ándáfaꞌa áúkon-kwaasigontafeꞌa faúꞌankaao siyáawe. 15 Miyá uráantafeꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawini áwáu-waasi kemá tufúwana pukáimpinkemba Maníkó íyáfasinankowakai awánarauye. 16 Awánarauyawi Ísun-awikoni fasiꞌaénkó aísamaimo pukáin-kwaasi fasiꞌánkáísaꞌa wéawaraawe. Ísu kenkáísí simankúnkúmba wéuwasinkaisana minkwáásí kaweꞌ-úmai wénisaꞌa wéawanaawe Pítaa siyáiye.

17 Pítaa minááí simátimena séna kembiwíyé kentí kawáá-wáásísé ímba awánamai Ísumba kaweꞌá uréꞌa tufúkáawe. 18 Naaófáꞌá Maníkó wenáái simátímakowisafena séna simátimeꞌa súne. Kemó íyáfasinankaandawimba sáwíꞌa uwánkanaawe Maníkó siyónkaꞌa póna kembiwí Ísumbo uráamba minááí paápé uráiye. 19 Mindásafeꞌa kentí sáwí-imayaa tínaaemba uwámeꞌa Maníkómpáꞌá tíyana Maníkó kentí sáwí-imayaa maitiyuwáíníye. 20 Moórá-mora-kanaa Fasiꞌaénkó wení fasiꞌaémbá timínaꞌa weséꞌo méraiyantafeꞌa kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa

Maníkómpáꞌá teró. Maníkó túwaꞌnai ínkwae séna íyáfasinankaraiwaimba Ísumba aiꞌmaráínana kumíndasafeꞌa kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá teró. 21 Ísu wíyómpaꞌa iméraimba póna ánaaen-kanaamo éna seyaafá-tántááꞌá aúíꞌo índa-kanaa anekaꞌá marapáꞌá kumíníye. Naaófáꞌá Maníkó minááí simátimuwasa Maníkón-aaimo ísón-kwaasi kaweꞌ-wáásí isésa simátímakaawe. 22 Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Mósese séna Maníkó kentí Fasiꞌaénkó kembá kesí kísau mauwó séna siꞌmákainten-úmai Maníkón-aaimo simátimindawimba keándáfakemba moóráwigomba aiꞌmaráínana wenáái simátiminasa isánááwe. 23 Ímbo isáíyawimo éna Maníkó wení waásifinkemba tiꞌmátuwena tínkaminasa puwónááwe Mósese siyáiye. 24 Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Sámúwéri simátímakonkaꞌa ánaaen-kwaasi simátimeꞌontemba maami kífé-kanaa wépaape-iye. 25 Naaófáꞌá Maníkó kentáá síwáꞌnán-awiꞌa Émbaramuntafena séna enándáfákén-kwáásísáféna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kaweꞌá uwátinkanaumne Maníkó óraaka siyáiye. Émbaramun-andafaken-kwaasi owaná póna kembiwísáféna Maníkó minááí óraaka siyáiye. 26 Miyáumai Maníkó Ísuntafena kesí kísau mauwó séna aiꞌmarówana kempímbá kunkáiye. Seyaafáꞌá kentí sáwí-imayaa tínaaemba uwámiyana aifaꞌá kembiwí kaweꞌá uwátinkaindasafena kempímbá kunkáiye Pítaa Ísareri-waasisafena siyáiye.

4

Pítaante Yóninte aaifimbó maitínkaraan-aai.

1 Óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Pítaae Yóniye wésimatimuyasa ámáán-kisau-waasiye ámáán-dankaꞌo káráwiyowiye Sátúsi-amaan-aaimo sun-kwáásíyé tóso ésa 2 miwí táái taisésa aaisambá suwasaráí mindárai Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai simátímúyasa úwoi-waasi isésa sésa Ísu pukáimpinkembo íyáfasinkaintafesa seyaafáꞌ-wáásí pukémpinkemba íyáfasinanaawe suwasá minááí isésa karoꞌé sésa aaisambá sésa 3 mindárai taꞌótoresa sésa fénáímba póta aafáyáarata aaifintá maitinkánaumne sésa kawáá-wáásí ándáfaꞌa tínkómbanifo 4 úwoi-waasi sáwífaꞌa 5,000 waasi mindárai-taaisafesa timankúnkúmba uráawe.

5 Aafáyáaraꞌa aaifimbá maitinkánaumne sésa waiyómba aafáyáaraꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa Yúndaa-kawaa-waasiye óraaꞌ-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé miyáumai-waasi miwí táái isánae sésa túwaandu ésa 6 aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Ánásiye wení akún-ándá-wáásíyé Káyafaasiye Yóniye Árékísandaawe túwaandu ésa 7 Pítaante Yóninte táántowasarai tuyasá tísai esa sésa aísamaimo pukáin-kwaasi nóra urááyo. Nááwani fasiꞌaéná kenkáífímbá wéraisakaiya kaweꞌá uwánkaraayo. Nááwan-awira sékaiya kaweꞌá uwánkaraayo suwaná 8 Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana Pítaa séna Ísareri-kawaa-waasiye óraaꞌ-waasiye ísáaro. 9 Aísamaimo pukáin-kwaasi kaweꞌó uwánkaraundasafeꞌa wésisai-owe. Nóra séra kaweꞌó uwánkaraundasafeꞌa wésisai-o. 10 Aforaꞌó simátíménda kembiwíyé seyaafáꞌ-Ísárérí-wáásíyé ísáaro. Ísu Káráísiti Násaretifakewimba

aaraa-táíyáꞌá tufúwówana Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankaraiwaimba wenáwíkaꞌa súyana wení fasiꞌaénkó minkwáásí kaweꞌá uwánkáísana kempímbá kaweꞌ-úmai méraisaꞌa wéawanaawe. 11 Maníkón-aai aúfáífimba Ísun-aai agaimaréna séna

óntan-dambo on-kwáásí moórá-ontantafesa sáwíꞌan-iye sésa maisukáawe. Ánaaemba minóntánkó áfonkaamba uráiye

minááí Ísuntafena agaimaréna siyáiye. 12 We aantemba sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpátá méwésinkaiye. Maníkó séna wenáwíkaꞌ-aantemba wení fasiꞌaénkó aantemba waási sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye

Pítaa siyáiye.

13 Pítaa minááí simátimena mindárai ímba tááꞌa úwasarai óraaka simátímúyasa minkáwáá-wáásí tuwánésa táátafesa ésa mindárai úwoi-waasiyai ímbo uwáítáíꞌ-urááyan-kwaasin-oye sésa táátafesa ésa sésa Ísuweꞌo núyantafesarai miyá wéoye sésa 14 awánomba Pítaante Yónintepaꞌa aísamai kaweꞌó uwánkaroyan-kwaasi mérowasa awánésa mindáraimo simátimiyan-aaisafesa saafá uwááesa ifátuwesa 15 sésa máápaꞌa kúmókaiyo suwasaráí kúmúyasa minkáwáá-wáásí keáímbá sésa 16 mindárai nórasaawa ónaumno.

Fíꞌon-kisau kawe-kísáú maiyááyamba pósa Yérúsaremufaken-kwaasi seyaafáꞌá ísáámba póta ímba karoꞌésá sénaumpo 17 fíꞌo-fiꞌon-daopaken-kwaasi ímba isáíyantafeta mindáraisafeta simátimeta séta Ísun-awikaꞌa ímba simátímékaiyosa sénaumne sésa 18 táántowasarai íyúyasa sésa Ísun-aai ímba simátímékaiyo. Ísun-awiꞌa ímba sekaiyó suwasaráí 19 Pítaae Yóniye sésarai kemó miyá simásinkaiyakaimo Maníkón-aaimo tuwékai Maníkón-aúrankaꞌa kawerá íníyai ke minááí anekaꞌá ísáaro. 20 Keráímó awánarauyan-tantaaꞌe ísarauyan-tantaaꞌe ímba tuwáyaufo úwoi simátimeyauye suyasá 21-22 kawáá-wáásí anekaꞌá óraaka simátimesa sésa énifo úwoi kárúwaakaiyo siyáawe. Aísamai kaweꞌó uwánkaron-kwaasi kaeꞌ-wááí-áátáíyáꞌá ímba weyááríkaꞌa wénuwasarai kaweꞌá uwánkóyasa úwoi-waasi isésa Maníkón-áwíꞌa mósá maróntafesa mindárai ímbo tínkamuyamba úwoi kárúwaakaiyo siyáawe.

Fasiꞌámai ménaumne sésa inaimó siyáan-aai.

23 Kárúwaakaiyo suwasaráí Pítaae Yóniye kentí waásifaꞌa tésarai óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye

óraaꞌ-waasiyemo sun-ááí másimátímúyasa 24 isésa Maníkómpáꞌá inaí sésa Fasiꞌaénkóo wíyóne marawé uwí-nóné úmare miwán-arumpimbo úmakaanda-tantaaꞌwarakaꞌa wégawaanone. 25 Naaófáꞌá emá sunaná ení Ufaen-ámútánkó ení kísau-waasi kentáá síwáꞌnágomba Téfítimba kusimámuwana agaimaréna séna

nóintafesawa fíꞌom-barafakewi aaisambá sésawa nóintafesawa tufuwíyan-aai siyááesa áúkaawe. 26 Fíꞌom-barafaken-kawaa-waasi toꞌmayaa úmae tatúwaandu ésa Fasiꞌaénkónté wemó íyáfasinankaiwainte tiyátinkanae siyáawe

minááí Téfíti agaimaréna siyáiye. 27 Minááí paápé úwasa Yérúsaremu-naopaꞌa Érotiye Póntiyasi-Páíratiye fíꞌonkaa-waasiye Ísareri-waasiye túwaandu ésa Ísumbo tufuwíyan-aai sésa emó íyáfasinankaandawimba ení kawe-kísáú-wáásí Ísuntafesa tufuwíyan-aai siyáawe. 28 Naaófáꞌó emó miyá ónááwemo siyáanda pósa túwaandu ésa miyá uráawe. Emó ímba miyá ónááwemo siyáandarakaa ímba Ísumba tufúkáawisino. 29 Fasiꞌaénkóo óraaꞌ-amaan-kisau-waasi tááimo símaimo taráíyaamba ísaraanda po súwaꞌnai ínonda póta ímba inkaiséta enáái úwoi óraakata simátimenaumne. 30 Ení fasiꞌaémbá símínata tíꞌo índa-waasisa asófatinkafata konó. Ení kawe-kísáú-wáásígón-áwíꞌa Ísuwe súnanasa wení fasiꞌaénkó fíꞌo-fiꞌon-kisau kawe-kísáú paápé íníye 31 inaí simásúwówana túwaandu urón-daumpaꞌa toraꞌnááraꞌa úwana Maníkóní Ufaen-ámútánkó miwífímbá óraaꞌa uwátinkowasa Maníkón-aai óraaka simátímaꞌmae kuráawe.

Moparáwímbó moórá-mora uwátímakaan-aai.

32 Ísumpaꞌa timankúnkúmbo uwáí mimbórá-ímáyáá wéesa mésa kentí moparáwíntáfésa ímba kendé aantembaniye wésesa úwoi moórá-mora tímaꞌmaesa kuwasá 33 aantá-waasi áfááraumai fasiꞌaénkwáráꞌá mésa Ísu pukómpinkembo íyáfasinkain-aai óraaka simátímaꞌmae wéwesa Maníkó aantá-waasi túwaꞌnai úntafesa kawe-kísáú maimaé wéguwasa 34-35 Ísuni aampaꞌó kuwáí marawé naanémó makówi fíꞌon-kwaasi timésa óntamba maiyésa aantá-waasi tímúwasa tuwínkaaꞌ-úmai ímbo makón-kwaasi tímakaafo Ísuni aampaꞌó kuwáí seyaafá-tántááꞌá ímba aáfáán-túwówana 36-37 moóráwigon-awiꞌa Yósepiwaraꞌa miyá éna moórá-marama fíꞌon-kwaasigomba aména óntamba maiyéna aantá-waasi tiména wemá Rífáin-andafakewi Sáíparasi-aempakemba tamérowasa aantá-waasi moórá-awiꞌa simánkesa Kíríki-taaifinkemba Páánápáasiye sésa waéꞌmai-awiꞌa tiráfaiyaiwain-iyemo suwáí minóntámbá tímakaiye.

5

Ánánáyasinte Sáfáíraante-taai.

1 Páánápáasi minóntámbá tímúwasarai moóráwigon-awiꞌa Ánánáyasi úwana awaainínkón-áwíꞌa Sáfáíraaeꞌa mésarai moórá-marama fíꞌon-kwaasi timésarai óntamba maiyésarai 2 tuwináyauyo awaainínkómbá simámuwana miyá ínone súwana minóntámbá tuwínkaaꞌ-uréna tuwímbai wesáféna maéna tuwímbai maimaéna aantá-waasi mótimena karoꞌá séna seyaafáꞌá timúne súwana 3 Pítaa séna Ánánáyasiyo waántáwanko áísai úmai isánae sintáfé ewé sé mararákén-óntámbá seyaafáꞌá timúnemo sénda Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá karoꞌá simánkaane. 4 Mimbárámá ení maramá isa tuwé óntamba maiyé ení óntamba isa tuwímbai timé ímba sáwíꞌa éma mararákén-óntámbá tuwímbai timúne ímbo sénda seyaafáꞌá timúne séndama sáwíꞌa ómpo ímba waási aantemba karoꞌá simátinkaampo Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá karoꞌá simánkaane Pítaa súwana 5 Ánánáyasi iséna puꞌmaéna kuntúwasa minááímó ísón-kwaasi áfááraumai táátafesa uwasá 6 ifóꞌ-wáásí tésa puwúmba taasááúmaesa maimaésa máutaraawe.

7 Máwautowana awaainínkó kárikaꞌa ména awaaikómó puwún-aai ímba ísarena Pítaa-iyaifaꞌa túwana 8 Pítaa séna kenkáítí mararákén-óntámbá seyaafárá símakaayo súwana minínínkó séna ewé seyaafáꞌán-iye karoꞌá súwana 9 Pítaa séna enawaaikóe eséꞌa mimbórá-ímáyáá ékai Fasiꞌaénkóní ámútankomba karoꞌá simánkámai awánáyae siyááye. Enawaaiꞌó máwautaan-kwaasi tésa embá tamaimaésa máutanaawe Pítaa súwana 10 puꞌmaéna Pítaan-aísamaifimba kuntúwasa ifóꞌ-wáásí tésa puwúmba taawánésa maimaésa awaaikómbó utopaꞌá máutowasa 11 Fasiꞌaénkóní waásiye fíꞌon-kwaasiye isésa

táátafesa uráawe.

Fíꞌo-fiꞌon-kisau kawe-kísáúgón-aai.

12 Aantá-waasi waási túrankaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau

kawe-kísáú maimaésa íyúwasa Ísumpaꞌa timankúnkúmbo uwáí óraaꞌ-amaan-damba Soromoní áúwimai úmakopaꞌa aasiyaasí túwaandu uwasá 13-14 fíꞌo-fiꞌon-akwaꞌa sáwífaꞌa Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa miwíséꞌa túwaandu éꞌómbanifo fíꞌon-kwaasi tuwánésa sésa kaweꞌ-wáásín-owe sésa táátafesa ésa ímba miwíséꞌa túwaandu uwasá 15 aantá-waasimo uráamba isésa tíꞌo ún-kwaasi taawiyaꞌmaésa marupáꞌá mátinkesa sésa Pítaa wéninana amankókonko taauwétáínasa asófáíwae suwasá 16 fíꞌo-fiꞌon-daopakemba tíꞌo ún-kwaasiwara tirumpimbá sáwí-amutambo méron-kwaasiwaraꞌa tíꞌmaesa Yérúsaremu-naopaꞌa mátínkówana Maníkó Pítaamba áwaꞌnai úwasa seyaafáꞌá asófasaraawe.

Kawáá-wáásí aantá-waasi sáwíꞌo uwátínkaraan-aai.

17 Miyá wéuwana aifaꞌ-ámáán-káwáágóe wení waási Sátúsi-amaan-aaimo sun-kwáásíyé sésa seyaafáꞌá ímba kentáásiraaima wáéfo aantá-waasi tirááíma wáéwe sésa tíyántafesa ésa 18 taꞌótoꞌmai ándáfaꞌa tiyúwówana 19 mindóꞌwáámbó waúnkaꞌa Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo wíyómpakewi ontamá tisuwéna tíꞌmaena máápaꞌa mútinkena séna 20 óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iméꞌa

aú-amba waási kaweꞌ-úmai maéꞌmaeꞌo íyan-ankoni áwáuma isimátíméro súwasa 21 isésa siyarónkaꞌa

óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa imésa minááí simátímakaawe.

Óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa moóráfaꞌa wésimatimuwasa moóráfaꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáágówé wení waásiye tésa ándá-waasi-taai isánae sésa Ísareri-oraaꞌ-waasi táántowasa tésa ámáán-dankaꞌ-i-waasisafesa sésa aantá-waasi ándáfaꞌa méraafo kotíꞌmaeꞌa teró suwasá 22 kumbá ímba mérowasa kouwerésa tésa sésa 23 ándá-namba ontamá wisuwésa i-wáásí ontaráꞌá méraawata ontá tisuwéta awánáúndasa ímba méraawata úne suwasá 24 ámáán-kawaa-waasiye ámáán-dankaꞌo káráwiyowiye isésa táátafesa ésa sésa mindá nórasaawa ónaumno simásuwesa sáwífaꞌ-imayaa wéuwana 25 moóráwigo téna séna ándáfaꞌo mátíyukaan-kwaasi óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa mésa wésimatimewaꞌa tuwánáúmne súwasa 26 ámáán-dankaꞌo káráwiyowiye wembó áwaꞌnai un-kwáásíyé kotíꞌmaesa aáno úmai tésa sésa úwoi-waasi miwí táái isésa sínkamofo sésa aáno úmai 27 tíꞌmaesa aaimó isáí-wáásífáꞌá mátínkówana aifaꞌ-ámáán-káwáágó 28 séna éꞌa simátime séta minkwáásígón-aai wenáwíkaꞌa ímba simátímaꞌmaeꞌa korósá siyáundasa isaꞌá éꞌa simátíméwasa Yérúsaremufaken-kwaasi seyaafáꞌá ísásaraawaꞌa ke karo-súfímbá sinkéta minkwáásí tufúkáawe sewé aifaꞌ-ámáán-káwáágó súwasa 29 Pítaawe aantá-waasiye sésa Maníkón-aai aifaráán-ááígó póna waási-taaigomba íyáákaraimba póta kentááisa ínta iséta Maníkón-aaisa iséta miyásá ónaumne. 30 Kembiwí Ísumba aaraa-táíyáꞌá tufúwana puwúwana kentáá síwáꞌnáti Maníkó Ísumba pukáimpinkemba íyáfasinankena 31 séna óraaꞌ-waasi póna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye séna ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá móankena Ísareri-waasi kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá tíyana kentí sáwí-imayaa maitiyuwáíníye séna Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankena ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá móankaraiye. 32 Minááí iséta kaweꞌ-úmaisa simátimunanasa Maníkóní Ufaen-ámútánkó minááí kaweꞌ-úmai wésimatimiye. Maníkó wenáái ísámai kaweꞌó owí wení ámútamba wétimisana Maníkóní Ufaen-ámútánkó minááí wésimatimiye aantá-waasi siyáawe.

33 Simásúwówasa aaimó ísáán-kwaasi isésa

tirunkó sáwíteꞌa úwasa tínkamonae-imayaa uwaná 34 miwífínkémbá moóráwigo íyáfasinena ámáán-kawaa-waasigon-awiꞌa Kámérieri íyáfasinena miwí táái taráísuwena wemá Maníkón-aai aúfáífinkemba aasiyaasí simátimuwasa wenáwíꞌa mósá wémarowi íyáfasinena aantá-waasisafena séna kárikaꞌa máápaꞌa kumónááwe súwasa máápaꞌa kúmúwana 35 séna Ísareri-waasisono. Maaminkwáásísáféꞌa miyá ónaemo síyamba ékaꞌa imáyáa uréꞌa miyán-oro. 36 Ááéma moóráwigon-awiꞌa Tíútasi íyáfasinena séna óraaꞌ-waasi únda póꞌa kesiráái aantemba waénááwe súwasa sáwífaꞌ-waasi 400 waasi arááíwáúwana moóráwigo Tíútasimba tufúwana puwúwasa wembó arááíwaꞌmaesamo nún-kwaasi wété ésa wení kísau ifátukaawe. 37 Minkákémbá túwíꞌo faríyón-kanaa moóráwigo Kárírifakewin-awiꞌa Yúndasi íyáfasinena táántowasa sáwífaꞌ-waasi wenarááíma waꞌmaésa wéguwana moóráwigo tufúwana puwúwasa wembó arááíwaꞌmaesamo nún-kwaasi wété uwáguraawe. 38 Mindásafeꞌa imáyáa éꞌa maaminkwáásísómbá ímba ándáfaꞌa mátiyuweꞌa ifátúwéwasa méraaro. Miwítí kísaugoni áwáumo mararáꞌ-wáásítí imáyáafinkembo énamo éna taiꞌáíníye. 39 Miwítí kísaugoni áwáumo Maníkóní imáyáafinkembo ínaꞌo éꞌa ímba kanaaꞌá taraisónááfo úwoi waéꞌwaeꞌa íníye. Maníkómpákémbó ínaꞌo éꞌa minkwáásí sáwíꞌo uwátinkeꞌo éꞌa Maníkónkwáráꞌá sáwíꞌa uwánkanaawe Kámérieri súwasa aaimó ísáán-kwaasi isésa wenááisafesa ewé sésa 40 aantá-waasi táántowasa íyúwasa túwiyonkuꞌ-nésa óraaka sésa Ísun-aai wení fasiꞌaémbá ímba simátíméro sésa tiꞌmákaawe.

41 Tiꞌmárówasa wéesa tigaesáfésa uráawisina Maníkó imáyáa timúwana tirunkó kaweꞌá úwasa sésa Maníkó fasiꞌaémbá símakaisata Ísuntafeta fasiꞌámaisa méraundasa pósa síꞌo índa-iꞌo uwásínkéntaanifo sirunkó kaweꞌá ínata méranaumne aantá-waasi simásuwesa 42 aasiyaasi-kánáá óraaꞌ-amaan-daumpaꞌe waásiti naúmpimpaꞌe Ísuni ásé-aai simátímaꞌmae wénesa Maníkómó íyáfasinankaraiwai Yúndaa-waasisa wéamuꞌmaraundawisa wemá Ísun-iye sésa simátímaꞌmaesa kuráawe.

6

Afakaeté-waasimo túwaꞌnai uráan-aai.

1 Simátímaꞌmae kuwasá Ísun-aai isésa sáwífaꞌ-waasi wení aampaꞌá wéwesa méronkaꞌa Yúndaa-waasi fíꞌom-barafaken-kwaasi Kíríki-taaifinken-aaimo sun-kwáásí Yérúsaremufaꞌa méron-Yundaa-waasisafesa íꞌai tinkésa óntamba tuwínkesa Kíríki-ketoꞌ-inimba ímbo tímúnkakemba íꞌai tínkówasa 2 mindásafesa aantá-waasi Ísuni aampaꞌó kuwáí seyaafáꞌnánká táántowasa tuwasá sésa Maníkón-aaimo simátimunda-kisau tuwéta óntamba tuwínkaaꞌ-úmai timúnda-kisau maúnafo sésa 3 kempínkémbá afakaeté-waasi túwíꞌo síyata óntambo tuwináí-kísáú timénaumne. Miwí kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí Maníkóní Ufaen-ámútánkó miwífímbá óraaꞌo uwátínkáín-kwaasi túwíꞌa síyata óntambo tuwináí-kísáúsá timéta 4 kesáá Maníkómpátá inaí wéseta Maníkón-aai simátímaꞌmaeta konó aantá-waasi suwasá 5 ísówana tirunkó kaweꞌá úwasa afakaeté-waasi túwíꞌo sumbá moóráwigon-awiꞌa Sítífeni wemá Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana Ísuntafena imáyáa éna fasiꞌówi úwana moóráwigo Fírípi úwana moóráwigo Pórókórasi úwana moóráwigo Náíkéna úwana moóráwigo Táímóni úwana moóráwigo Páménasi úwana moóráwigo Níkóráasi wemá Ántíoku-naopaken-kwaasi éna fíꞌon-ampakemba Yúndaa-amaan-ampaꞌa kuréna minkákémbá Ísuni aampaꞌó túwai úwasa 6 miyáumai-waasi tíꞌmaesa aantá-waasifaꞌa tuwasá Fasiꞌaénkóní kísaumo maíyantafesa tineꞌá taꞌótokesa Maníkómpáꞌá

inaí siyáawe.

7 Maníkón-aai simátímaꞌmae kuwasá Yérúsaremu-naopaken-kwaasi sáwífaꞌa Ísuni aampaꞌá kuwasá Maníkóní ámáán-daumpaꞌa kísaumo máún-kwaasi sáwífaꞌa Ísun-aai isésa wení aampaꞌá kuwasá

miyá úmae wéwesa sáwífaꞌ-waasi-iꞌa uráawe.

Sítífenimbo taꞌótokaan-aai.

8 Fasiꞌaénkó Sítífenimba áwaꞌnai úwana fasiꞌaénkwáráꞌá ména seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau kawe-kísáú wémauwasa 9 moórá-kanaa tuwímbai Sítífenimpaꞌa tésa karoꞌ-ááíyé-ímáyáá ésa wesimán-kwesiman-esa miwí Yúndaa-waasi ésa tuwímbai Sáíríni-marafakewi uwasá tuwímbai Árékísándiriyaa-marafakewi uwasá tuwímbai Sírísiyaa-marafakewi uwasá tuwímbai Ésiyaa-marafakewi miyáumai-marafaken-kwaasi mimbórá-ámáán-dáúmpáꞌá mésa Sítífenimpaꞌa tésa karoꞌ-ááíyé-ímáyáá ésa wesimán-kwesiman-umbanifo 10 Maníkóní ámútanko Sítífenimba kaweꞌ-ímáyáá amúwana póna Sítífenin-aaigo miwí táái íyáákowasa 11 ifátuwesa wésa aúpáꞌá óntamba túwaandu úmai tuwímbai-waasi timésa sésa Sítífeni Mósesemba símai sáwíꞌa uwánkena Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkaraisata ísaraumne. Kosimátíméro suwasá 12 minkáróꞌ-ááí tasimátímúwasa úwoi-waasiye óraaꞌ-waasiye ámáámbo sun-kwáásíyé ísówana tirunkó sáwíꞌa úwasa Sítífenimo úpaꞌa tésa tataꞌótoꞌmai áíꞌmaesa ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌa máankesa 13 karoꞌ-ááímó sun-kwáásí kotíꞌmaesa mátínkówasa karoꞌá sésa minkwáásígó óraaꞌ-amaan-damba símai sáwíꞌa úmae iyéna Móseseni ámáámba símai sáwíꞌa úmae iyéna 14 séna naaófáꞌá Mósesemo ámáámbo simátímakain-amaamba Ísu Násaretifakewi ifátuwena fíꞌon-amaamba wésena Yúndaa-waasiti óraaꞌ- amaan-damba tawísísuwainiye Sítífeni siyáiye. Miyán-káróꞌ-ááí suwasá 15 seyaafáꞌ-wáásí Sítífenimbo awánomba wíyómpakemba Maníkóní kísau-waasi tóikaamba úkówasa awánaraawe.

7

Sítífeni ámáán-oraaꞌ-waasimo simátímakain-aai.

1 Miyá simásúwówana aifaꞌ-ámáán-káwáágó Sítífenimba áísai ena séna sen-ááí éraiꞌ-aaiyaꞌi karoꞌ-ááíyáꞌiyo súwana 2 Sítífeni séna kesifoísáí kesuwaaísáíyo simátíménda ísáaro. Naaófáꞌá kentáá síwáꞌnágo Émbaramu ímba Éraanifaꞌa koméronkaꞌa Mésópótemiyaa-marafaꞌo méronkaꞌa Maníkó fasiꞌaénkwáráwí kuména 3 Émbaramuntafena séna ení marawárá enamááraawaraꞌa tiyuwé winaꞌá moórá-maramo aráánáméndafaꞌa koméínone súwana 4 iséna mimbárámá Kárindiyaa-waasiti marafáꞌá tuwéna témena Éraanifaꞌa tamérowana afowá puwúwana Maníkó aiꞌmarówana témena maafáꞌó méraundafaꞌa túwana 5 minkánáá Maníkó ímba maramó amúmba óraaka séna ánaaemba maambárámá enkwárá enaísaafitantambo íyawiwaraꞌa timénaumne. Maníkómó súmba Émbaramu iyámpói ímbo maꞌánkaronkaꞌa minááí simámena 6 moórá-aaiwaraꞌa séna enaísaafitantambo íyawi fíꞌon-kwaasiti marafáꞌá koméwasa umbai-kísáú timésa sáwíꞌa uwátínkéwana sáwífaꞌ-aatai 400 aatai taiꞌáínaꞌa 7 sáwíꞌo uwátinkaiyawi sáwí-meyamba tíménda pósa enaísaafitantambo íyawi mimbárámá tuwésa maafáꞌá tésa ken-ímáyáá mósá maránááwe séna 8 minááí naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena séna ánaaemba maambárámá enkwárá enaísaafitantambo íyawiwaraꞌa timénaumne siyáimba minááí símai kááísamarena póna túma kárámai araénáémba uwo Maníkó siyáiye.

Súwana Émbaramu ména Áísáakimba maꞌankéna afakaumboé-kanaa maisuwéna áúma kárámai araénáémba uwánkowana Áísáaki óraaꞌa éna Yékopumba maꞌankéna áúma kárámai araénáémba uwánkowana Yékopu óraaꞌa éna sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-iyampoi matinkéna túma kárámai araénáémba uwátínkáfaꞌa kuráiye.

9 Miyá uwátínkáfaꞌa kúwasa mináfáráwáínónda tífákon-awiꞌa Yósepintafesa sésa sínaaenkewi ímba kentááráꞌá káráwiniye sésa tirumbá sáwíꞌa uwánkesa áíꞌmaesa fíꞌon-kwaasiyaꞌa mátinkesa óntamba máúwasa miwí Yósepimba áíꞌmaesa wémesa Ísípi-marafaꞌa máánkówana Maníkó weséꞌa mérowasa 10 umbai-kísáú amésa sáwíꞌo uwánkómbanifo Maníkó weséꞌa ména áwaꞌnai ena kaweꞌ-ímáyáá uwánkena wení umbai-tántááꞌá taíꞌánkowana mimbárámá Ísípi-marafaken-kawaago Yósepini kaweꞌ-ímáyáá awánéna séna Ísípi-marafaꞌa seyaafáꞌ-wáásíyáꞌá kaweꞌ-úmai káráwiye kesí moparáwínkáꞌá miyán-uwo súwana wemó súntemba úwana 11 ánaaemba aawaimá téna Ísípi-marafaꞌe Kénaani-marafaꞌe seyaafáꞌ-áémpáꞌá aawaimá tówasa tááisafe uwaná kentáá síwáꞌnásomba tómbá ímba miwífímbá wérowana 12 Yékopu séna Ísípi-marafaꞌa tómbá wéraiye-aai isáúmpo koméyánoro séna áánintomba tiꞌmarówasa koméyánúmaesa 13 tifowámpáꞌá tamérowana mintómbá taiꞌówasa anekaꞌá kuwaná Yósepi miwíséꞌa tamaéna séna kemá Yósepi kentífáko úne súwasa pukáanesa siyáumne suwaná Ísípi-marafaken-kawaago Yósepini áwáuma iséna awaaísái tuwánówana 14-15 Yósepi awaaísái simátimena séna kesifombá kosimámiyana wení akúmbá tíꞌmaena Ísípifaꞌa tiyó Yósepi siyé. Kosimáméro Yósepi súwana afowámá iséna wení akúmbá 75 waasi tíꞌmaena Ísípifaꞌa kaweꞌ-úmai komésa púwúwasa 16 ánaaemba miwí tísaafitomba tiyáántámba maimaésa témesa Síkémufaꞌo máutomba naaófáꞌó Émbaramu Émon-anaankaken-kwaasi óntambo tímakom-barafaꞌa máutaraawe.

17 Énifo kentáá síwáꞌnásomba Ísípi-marafaꞌa komésa sáwífaꞌ-waasi agaiyáawe. Maníkó Émbaramuntafena fasiꞌaén-ááí séna Kénaani-marama enaísaafitantambo íyawi timénaumne siyóntemba tímínda-kanaa ampáámbó únkaꞌa 18 moóráwigo Ísípi-marafaken-kawaago Yósepimo naaófáꞌó pukóntafena wení kísau-aai ímba ísarowi póna 19 kentáá síwáꞌnása umbai-kísáú tiména maimái sáwíꞌa wéuwatinkowasa iyámpói máápaꞌa tiyúwówasa pukáawe.

20 Iyámpóísomba púwúwana minkánááfímbá Mósesemba kaweꞌ-óíꞌwáráꞌ-íyámpóí maꞌánkarena anówama aúpáꞌá naaúmpaꞌa ánkarowana kaumbo-wíyómbá maisuwéna 21 máápaꞌa áíꞌmaena múankarowana Ísípifaken-kawaagon-ayáámúnko awánómba aráái tówana kesáánine séna káráwiyowana óraaꞌa úwasa 22 Ísípifaken-kwaasi

miwítí áwáuma simámaꞌmaesa íyúwana Mósese wéisena óraaꞌa éna wení kísaugowe wenááigowe kaweꞌá uráiye.

23 Mósese miyá éna kaeꞌ-wááí-áátáí maisuwéna kesí waási Ísareri-waasi kotuwánánae séna kúmba 24 Ísípi-waasigo Ísareri-waasigomba sáwíꞌa uwánkowana Mósese tuwánéna Ísareri-waasi áwaꞌnai ena Ísípi-waasigomba tufúwana puwúwana 25 Mósese imáyáa éna séna Maníkó minkísáúrátáféna íyáfasisinkaraimba póꞌa Ísípifakemba Ísareri-waasi tíꞌmaeꞌo kondá minkísáúsáfésa ewé sénááwe siyáimbanifo Ísareri-waasi ímba miyán-ímáyáá uwaná 26 Mósese kowaiyómba íyáfasinena kúmba Ísareri-waasi kaekó tíyóyana tuwánéna tíyótainda-imayaa éna séna kaeꞌnáraiyo mimbórá-náóraan-ofo tiyááyafo súwana 27 aifaꞌó ómbarenamo tiyón-kwaasigo Mósesemba famétuwena séna nááwa embá íyáfasinankaraisawa kentáásí kawááíꞌa éwa aaisá wésimasimeno. 28 Fénáímbo Ísípi-waasimo tufuwónanamo puwéwiyaintena kembá miyáwá ínono súwana 29 Mósese iséna inkaiséna wéme wémena Míndiyaani-marafaꞌa fíꞌon-kwaasiti marafáꞌá koména

kaeꞌ-íyámpóí matínkaraiye.

30 Mósese koména kaeꞌ-íyámpóí matinkéna ména kaeꞌ-wááí-áátáí maisuwéna moórá-kanaa máásai-marafaꞌa wéwena Sáínai-omapaꞌa ewaaꞌó wéronkaꞌa kúwana kári-taiyakemba iyá kéna ímba mintáí kówana Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi mimpímbá mérowana mintáí ímba kówana 31-32 Mósese awánéna óraaꞌ-imayaa éna ewaaꞌá koména awánówana Maníkó séna enaíwáꞌná Émbaramune Áísáakine Yékopune miwítí Maníkó úne súwana Mósese minááí iséna aíyayaankakemba tataꞌá úwana úwoifaꞌa kararówana 33 Fasiꞌaénkó séna méraandafaꞌa ufaem-bárámá wéraipaꞌan-ifo kaweꞌ-máráfáꞌó méraapaꞌan-ifo maambárámá sáwíꞌa ónafainifo aísamai ánáamba faútuwaao. 34 Ísípifaꞌa kesí waási sáwíꞌo wéuwatinkaawasamo ifiꞌó wétaamba tuwánáúnda póꞌa túwaꞌnai ónaumpo íyáfasinenaꞌa aiꞌmáráana wéme wéme Ísípifaꞌa kuré kesí waási Ísareri-waasi kótíꞌmae Kénaani-marafaꞌa waaó Maníkó Mósesentafena siyáiye.

35 Wembá Mósesemba Ísareri-waasi tínaaemba uwámesa sésa nááwa embá íyáfasinankaraisawa kentáásí kawááíꞌa éwa aaisá wésimasimeno siyáawe. Siyáan-kwaasisafena Maníkó minááí siyáiye. Wembá Mósesentafena Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi kári-taiyakemba aaí simámakaiye. Wembá Mósesemba Maníkó kawáá-kísáú aména aiꞌmarówana Ísípifakemba Ísareri-waasi kótíꞌmaena Kénaani-marafaꞌa kuráiye. 36 Wemá Mósesema Ísípifaꞌa ímbo awánon-kisau fíꞌon-kisau maúwasa sésa úwoi tíꞌmae kóuwo suwaná tíꞌmaena kúmba nonkón-áwíꞌa naae-nóné supaꞌá wéna ímbo awánon-kisau kawe-kísáú komaéna tíꞌmaena kúmba máásai-marafaꞌa kaeꞌ-wááí-áátáí komérowana ímbo awánon-kisau kawe-kísáú maimaéna iyáiye. 37 Wemá Mósesema simátimena séna Maníkó kembó íyáfasisinkarainten-úmai ánaaemba moóráwigomba kentísaafitantambo íyawifinkemba íyáfasinankainiye. Maníkón-aaimo simátimindawimba íyáfasinankainiye. 38 Wemá Mósesema máásai-marafaꞌo Maníkóní waási Ísareri-waasimo méropaꞌa miwíséꞌa maéna kentáá síwáꞌnásonteꞌa maéna Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi weséꞌa maéna Sáínai-omapaꞌa imérowana Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi Maníkóní ámáámba simámuwana ímbo taíꞌáín-aai simámuwasa simátímaꞌmaesa kuráanta wéisaumne.

39 Mósese aaimó simátimumba kentáá síwáꞌná ímba isésa tínaaemba uwámesa Ísípifaꞌa tauweránae-imayaa uwaná 40 ánaaemba Maníkó Mósesemba áántowana omápaꞌa imérowasa Mósese awaaón-áwíꞌa Éronintafesa sésa Mósese Ísípifakembo síkaiwaisa nááfara kóuraiyo. Ímbo awánáúndafata kóuraifo moórá-manikomba uwámakewata wenarááísa wáéno sésa 41 óntantamba purumaka-áráákaamba úmaresa minkáróꞌ-máníkóní aamoimá uwánkesa póíma tufúꞌmai wénesa úmárón-tantaatafesa aamoí ésa tóníꞌa úmai wénowana 42 mindásafena Maníkó ánaaemba uwátiyuwowasa wíyóne aafáúwé otáfésa kesí

maníkón-iye siyáawe. Mindásafena naaófáꞌá

Maníkón-aaimo simátímakowi agaimaréna séna

Ísareri-waasisono. Máásai-marafaꞌa kaeꞌ-wááí-áátáí méꞌa póíma tufúꞌmai wéneꞌa ímba kentáféꞌa ísámae wéꞌómbanifo 43 kentí karoꞌ-máníkóntáféꞌa ísámai wení ampanta-námbá maimaéꞌa wénowe. Minkáróꞌ-máníkón-áwíꞌa Mórókiye siyáawe. Okáán-tántááꞌá úmakeꞌa áwíꞌa Réfáániye wéseꞌa toꞌmaéꞌa wénowe. Minkáró-káéꞌ-máníkáí úmareꞌa kesí maníkówé karoꞌá séꞌa áwíꞌa maimaé wéiyowe. Miyámó uráantafeꞌa kentí marafákémbá tiꞌmáráanaꞌa wémeꞌa moórá-marafaꞌa áwíꞌa Pépíróni-marafaꞌa koméranaawe

Maníkón-aaimo simátímakowi agaimaréna siyáiye.

44 Naaófáꞌá máásai-marafaꞌa Maníkó Mósesemba aráánamena Maníkóní naambó ampantasámbó íyamba maará ónááwe séna aráánamuwasa Maníkómó súntemba miyán-dámbá úmai maimaésa máásai-marafaꞌa néꞌómbaniye. 45 Ánaaemba miwí táánintomba kentáá síwáꞌnásomba mindámbá taawiyáfúwana Yósúwa tíꞌmaena Kénaani-marafaꞌo kúmba Maníkó túwaꞌnai ena mimbáráfáꞌó méron-kwaasi watuwówasa kóuwasa kotafíyesa mindámbá minkáꞌá mámaresa mérowana ánaaemba Téfíti Ísareri-waasiti kawáámó mérompimba mindámbá úwoi wérowana 46 Téfíti kaweꞌ-úmai mérowana Maníkó aamoí uwánkowana Téfíti Maníkómbá áísai ena séna ení naambá ónaum ína ónaumno. Emá Yékopuni Maníkómá po ewé sinaꞌó éꞌa ení naambá ónaumne súwana 47 Maníkó séna emá ímba ínompo enááninko Soromoní kesí naambá íníye siyáimbanifo 48 Maníkó wíyómpaꞌo méraimba waásimo úmakaan-daumpaꞌa ímba méraiye. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi agaimaréna séna

49 Fasiꞌaénkó séna wíyómpaꞌa káráwiyeꞌa mararáꞌá káráwiyumpo úmárénda-naumpaꞌa ímba úwoi marapáꞌá kumbénaumne.

50 Kesáféꞌa mintántááꞌá seyaafáꞌá

úmakaumne Fasiꞌaénkó siyáiye

agaimaréna siyáiye Sítífeni siyáiye.

Sítífeni minááí simátimena aaimó ísón-kwaasisafena simátimena séna 51 kembiwí tiruntéꞌa wémareꞌa póꞌa Maníkóní aampaꞌó ímbo arááíwáén-kwaasiyaamba éꞌa Maníkón-aai ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. Kentíwáꞌnásomba Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá tínaaembo uwámeꞌontemba kemá miyá wéowe. 52 Kentíwáꞌnásomba Maníkón-aai simátímaꞌmaesa wéguwai seyaafáꞌ-wáásí sáwíꞌa uwátinkesa Maníkóní kawe-kísáú-wáásí kumíníye-aaimo simátímakowi tínkamuwasa pukáawe. Ánaaemba wemá kumúwaꞌa pintaruꞌá úmai tufúwana pukáiye. 53 Énifo wíyómpakewi Maníkóní ámáámba simátímakowaꞌa kembiwí ísaraambanifo ímba ísámai kaweꞌá

uráawe Sítífeni siyáiye.

Sítífenimba óntantambo tufúkáan-aai.

54 Sítífeni minááímó simátimumba aaimó ísón-kwaasi áfááraumai tirunkó kásíꞌa úwasa tíyántafesa uwaná 55 Sítífenimba Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana wíyómpaꞌo awánómba Maníkóní sámo kaimbá wérowana Ísu Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá mérowana Sítífeni awánéna 56 séna awánaaro. Wíyómba tuwínkaaꞌ-isaná Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá Ísu waási úranko méraimba wéawiyaumne súwasa 57 miwí wenáái ímba isánae sésa táákaꞌa awááésa óraakaꞌa aaí sésa Sítífenimba tuwaantantésa 58 taꞌótokesa taawiyaꞌmaésa naaókoni awáífáꞌá mátuwesa óntamba maiyésa tufúkáawe. Sítífenintafesa karoꞌ-ááímó siyáawi paákákén-únánkwátói faútúwówana ifóꞌ-wáásígón-áwíꞌa Sóro minúnánkwátói káráwiyowasa 59 Sítífenimba óntantamba tufúwana Fasiꞌaénkónkáꞌá inaifínkémbá séna Ísu Fasiꞌaénkóo kesimambá kumbáínaꞌa púwóno séna 60 arauntaúmbá faiyéna óraakaꞌa séna Fasiꞌaénkóo sáwíꞌa wéuwasinkaafo miwí ímba anondáá sáwíꞌa uwátinkaao Sítífeni simásuwena pukáiye.

8

Sóro Ísuni waási sáwíꞌo uwátínkarain-aai.

1-3 Sítífenimbo tufúmba Sóron-arunko aamoí uráifo tuwímbai Maníkón-aaisafesa fasiꞌowí Sítífenin-áúma maimaésa máutesa óraaꞌ-ifiꞌa towaná Sóro Ísuni aampaꞌó kuwáí tínkantanae séna kúmba naaúmpimpakemba aarakwáꞌá kotafisímai ándáfaꞌa tíyupaꞌa kúwasa Yérúsaremufaꞌa Ísuni aampaꞌó kuwáí aifaríꞌena sáwíꞌa uwátinkowasa wété uwasá aantá-waasi aantemba Yérúsaremufaꞌa mérowasa fíꞌon-kwaasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí Yúndiyaa-aempaꞌe Sámériyaa-aempaꞌe wété uráawe.

Sámériyaafaꞌa ásé-aaimo kosimátímakaan-aai.

4 Ísuni aampaꞌó kuwáí wété ésa Ísuni ásé-aai kosimátímaꞌmaesa kuráawe. 5 Fírípi Sámériyaa-naopaꞌo kúmba kosimátimena séna Maníkómó íyáfasinankaraiwai amuꞌmaráúndawisaamo éꞌo kunkáimba wemá Ísun-iye 6 Fírípi simátimuwasa

kaweꞌ-úmai ísówana ímbo awánaron-kisau maúwasa awánowana 7 sáwí-amutamba tirumpimbó mérowisafena aaí súwasa sáwí-amutamba wááꞌa túmaesa kóuwasa waási kaweꞌ-úmai mérowana tíyayaambo pukón-kwaasi asófatinkowasa kaweꞌ-úmai mérowana 8 Sámériyaafaken-kwaasi áfááraumai tirunkó

kaweꞌá uráiye.

9 Sámériyaa-naopaꞌa moóráwigon-awiꞌa Sáímoni óraaꞌ-waasi úne séna aitambá éna fintó úmaena wéiyuwasa táátafesa ésa 10 óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye wemó úmba awánésa wenaráái waésa sésa Maníkóní fasiꞌaénkóe wení fasiꞌaénkóeꞌa awaiyaríꞌa uráiye karoꞌá suwaná 11 ayáátáákaꞌa aitambá éna fintó úmaena wéguwasa wenaráái waésa táátafesa uráafo 12 ánaaemba Fírípi Maníkóní ásé-aai kosimátimena Maníkó wení waásimo kawáánin-kanaa kosimátimena Ísu Káráísitin-aai kosimátimuwasa isésa éraiꞌe sésa timankúnkúmba uwaná Fírípi minákwáꞌá nombá maitinkówana 13 Sáímoniwaraꞌa amankúnkúmba úntafena Fírípi nombá maiyankówana Fírípiye wénuwana ímbo awánón-kisau maúwana awánéna áátafena uráiye.

14 Miyámó Sámériyaafaꞌo úmba Yérúsaremufaꞌa aantá-waasi mésa Sámériyaafaken-kwaasi Maníkóní ásé-aai isésa minááímó métaꞌotokaan-aai isésa Pítaante Yóninte tiꞌmárówasarai wémesarai 15 Sámériyaafaꞌa komésarai Ísuni aampaꞌó kuwáísáfésarai inaifínkémbá sésarai Maníkóní

Ufaen-ámútámbá maénááwe siyááye. 16 Fírípi nombó maitinkónkaꞌa Fasiꞌaénkó Ísuntafena ísámai nombá maitinkówana Maníkóní Ufaen-ámútámbá ímbo maiyónkaꞌa pósarai Pítaae Yóniye inaifínkémbá sésarai 17 tiyáámba taꞌótóróyana Maníkóní Ufaen-ámútánkó tirumpimbá kumúwasa maiyáawe.

18 Aantá-waasiyai tiyáámba taꞌótóróyana Maníkóní Ufaen-ámútánkó tirumpimbá kumbaúwasa máúmba Sáímoni awánéna fasiꞌaémbá méyámbaranae séna Pítaante Yónintetafena séna óntamba maékai 19 mifásíꞌáémbá símékaiyo. Kemá fíꞌon-kwaasi siyáámba taꞌótóráanana Maníkóní Ufaen-ámútánkó tirumpimbá kumbaínkwae súwana 20 Pítaa séna Maníkó úwoimo wétimin-tantaatafe óntantamba méyánónae sénda po ení óntankwara ewáráꞌá iyafímbá taiꞌáyááye. 21 Maníkón-aúrankaꞌa ení imáyáa ímba arupíse imbá pó maankísáú kenkáísí kísau ímba súwaꞌnai ínone. 22 Ení sáwí-imayaagomba ánaaemba uwáme Fasiꞌaénkómbá áísai inaná ení sáwí-imayaagon-anondaa maiyauwáíníye. 23 Maníkó ímba fasiꞌaémbá ámakaintafe enarumbá sáwíꞌa uwásinkaanana ení sáwí-imayaago óraaꞌa éna embá taꞌótokaiye Pítaa súwana 24 Sáímoni Pítaante Yónintetafena séna súwaꞌnai ekai Fasiꞌaénkómbá inaifínkémbá áísai íyana emó sénda misáwí-tántáákó ímba kempáꞌá tíno Sáímoni siyáiye.

25 Súwasarai Pítaae Yóniye Fasiꞌaénkón-aai simátimesarai Ísuweꞌo néꞌóyan-aai simátimesarai Yérúsaremufaꞌa kónae sésarai aampaꞌá wéwesarai Sámériyaa-aempaꞌa naaóꞌ-naoꞌa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmaesarai kurááye.

Fírípinte Ítíópíyaafaken-kwaasigonte-taai.

26-28 Mindárai Yérúsaremufaꞌa kuyaná Fírípi Sámériyaafaꞌa mérowana óraaꞌ-waasigo Ítíópíyaa-marafakewi éna Ítíópíyaa-waasiti kawáá-ínínkón-áwíꞌa Káándésini óntankaꞌo káráwiyowi Maníkón-ímáyáá éna Yérúsaremufaꞌa wémena Maníkón-áwíꞌa mósá maréna kouweréna wení táómpimba óraa-poigo tafisímaena nún-taompimba kúmba Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo wíyómpakewi Fírípintafena séna íyáfasine Yérúsaremufakemba Késaafaꞌo kon-ámpáꞌá waaó súwana iséna íyáfasinena minámpáꞌá wémena máásai-marafaꞌo kúmba Ítíópíyaa-marafaken-oraaꞌ-waasi wení táómpimba wéwena aúfáífimba toráumai awánéna naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimakón-aai toráumai awánómba 29 Maníkóní Ufaen-ámútánkó Fírípintafena séna wení táónkoni ewaaꞌá waaó súwana 30 awaantanténa kúmba Áísáya agaimakón-aai toráumai wéawanowana Fírípi iséna áísai ena séna minááígóní áwáuma ísaraano súwana 31 séna éꞌa moóráwigo simásiminaꞌa isánaumpo kesí táómpimba íyátaao súwana Fírípi mintáómpimba íyátena imaúwana 32 mináúfáífínkén-ááí torauséna séna

sipisípi áyáumo karánae owanamó ímbo wááꞌo tintembá minkwáásígó ímba aaí siyáiye. Sipisípi tufuwónae owanamó ímbo wááꞌo tintembá minkwáásígó ímba aaí siyáiye. 33 Wenáwíꞌa múra tuwésa sáwíꞌa úmai aaifimbá maiyánkaraawe. Wení waási sáwí-kisau maiyésa tufúwówana marapáꞌó mérain-kanaa taíꞌáraiye. Mindásafesa miwítí sáwí-kisau ímba kanaaꞌá aforá simátimenaawe

agaimaréna siyáiye. 34 Ítíópíyaafaken-kwaasigo minááí toráusuwena Fírípimba áísai ena séna Maníkón-aaimo simátímakowi nááwantafenawa minááí siyáiyo. Wesáfénawa siyái fíꞌowantafenawa siyáiyo súwana 35 Fírípi Maníkón-aai aúfáífinkembo toráumaimo simámakainten-úmai Ísuni ásé-aai wésimamena 36 aampaꞌá kuyambá nombó wérokaꞌa wésarai uyaná Ítíópíyaafaken-kwaasigo séna nombó wérainkaꞌa maisinkáínkwae séꞌa únana nóinkowa aambá fasiyíyo súwana 37 Fírípi séna Ísumpaꞌo arumbó amé wenááisafe amankúnkúmbo inaꞌó éꞌa nombá maiyánkáano súwana séna Ísu Káráísitintafeꞌa éraiꞌa Maníkón-áánimban-iye súne séna 38 táómbo toꞌmaé kúwaintafena séna táómba taꞌótoraao súwana taꞌótorowasarai Fírípiye Ítíópíyaafaken-kwaasigoe nompímbá kunkésarai Fírípi nombá maiyankéna 39 íyúyana Fasiꞌaénkóní ámútanko Fírípimba kunáíꞌmaena kóúwana Ítíópíyaafaken-kwaasigo awánómba ímba mérowana wení naaópaꞌa wéna aamoí uráiye. 40 Fasiꞌaénkóní ámútanko Fírípimba kunáíꞌmaena Ásítóti-naopaꞌa máankowana Fírípi mináémpáꞌ-náópaꞌa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmaena Sísááríyaa-naopaꞌa kuráiye.

9

Sóro Ísun-aaisafena amankúnkúmbo uráin-aai.

1 Minkánáá Sóro Fasiꞌaénkóní aampaꞌó kuwáísáféna arumbá sáwíꞌa éna tínkamonae símasimaꞌa éna aifaꞌ-ámáán-káwáágómpáꞌá 2 koáísai ena séna aúfái agai-símínaꞌa maimaéꞌa Támásikasi-naopaꞌo Yúndaa-amaan-daumpimpaꞌo méraan-kwaasiti óraaꞌ-waasi mátimeno súwana ewé séna minááí agaimaréna séna Sóro Ísuni aampaꞌó wíyawi saafá éna taꞌótoꞌmaena témena Yérúsaremufaꞌa ándáfaꞌa mátiyuwainiye séna agaimaréna súwana 3 Sóro mináúfáí maimaé wémena Támásikasi-naopaꞌa ewaaꞌó kúmba wíyómpakemba sámo kaimbá aafáyáuraan-tantaaꞌa tuwówana kuména aúgáyáagaya úwana 4 tanaa fówana aaigó aantemba séna Sóroo nóra séwa kembá sáwíꞌa wéono súwana 5 séna emá nááwa sénó súwana kemá Ísu súmpo kembá sáwíꞌa uwásinkaampo 6 íyáfasine Támásikasi-naopaꞌa koménana moóráwigomo síndantemba miyán-uwo súwasa 7 Sóroeꞌo kun-kwáásí ímba aaí sumbá mésa ímba waási aneꞌá awánésa aaimó sún-aantemba ísówana 8 Sóro íyáfasinomba aúramba ímba kaweꞌ-úmai awánówasa waási ayáán-toꞌmaesa Támásikasi-naopaꞌa máánkarowana 9 kaumbo-nóꞌwáámbá waéna ímba aúramba awánéna tóné noné ímba naráiye.

10 Sóro kaumbo waúwana moóráwigo Támásikasifaꞌa ména Ísuni aampaꞌó kúwain-awiꞌa Ánánáyasi aúramba aréna kaainkáámbá awánómba Fasiꞌaénkó simámena séna Ánánáyasiyo súwana oó Fasiꞌaénkóo kemá úne súwana 11 íyáfasinema aampaꞌá waaó. Minánkón-áwíꞌa arupísemo uráin-ampaꞌa kuré Yúndasini naaúmpaꞌa wée moóráwigo Táásási-naopakewin-awiꞌa Sóromba koawánaao. We inaí wésiye. 12 Kaainkáámbá awánarainkaꞌa moóráwigon-awiꞌa Ánánáyasi téna aneꞌá taꞌótóráísana aúramba kaweꞌ-úmai awánaraiye Fasiꞌaénkó súwana 13 Ánánáyasi séna Fasiꞌaénkóo sáwífaꞌ-waasi wenáái simásímakaawe. Yérúsaremufaꞌa ení waási sáwíꞌo uwátínkarain-aai simásímakaawe. 14 Aifaꞌ-ámáán-káwáágó aúfái agaimái ámísana en-ímáyáámó mósá máráán-kwaasi ándáfaꞌo tiyuwáíndasafena Támásikasifaꞌa tiyáiye súwana 15 Fasiꞌaénkó séna kesí kísau áménana kesáái kosimátin-tasimatimba fíꞌon-daopaken-kwaasiye kawáá-wáásíyé kesí waási Ísareri-waasiye kosimátin-tasimatimba ínífo íyáfasine wempáꞌá winaná 16 kesí kísau Sóro wémainasa waási sáwíꞌa uwánkanaawe. Mindásafeꞌa ke aráánamenaumne Fasiꞌaénkó siyáiye.

17 Súwana Ánánáyasi iséna wéna sún-daumpaꞌa iyéna Sóro aneꞌá ayáámba taꞌótorena séna Sóroo kesí waásiyo. Aampaꞌá wéte Fasiꞌaénkó Ísumba awánaraandawi siꞌmáráísaꞌa túne. Aúramba kaweꞌ-úmai awánenana Maníkóní Ufaen-ámútánkó arumpimbá óraaꞌo uwánkaindasafena siꞌmáráísaꞌa túne súwana 18 Sóron-aúrampinkemba aerambá tákúwana aúramba kaweꞌ-úmai awánéna íyáfasinowana Ánánáyasi nombá maiyankówana 19 tómbá násuwena áúgoma kaweꞌá uráiye.

Sóro Támásikasifaꞌo simátímakain-aai.

Sóro Támásikasifaꞌa tuwímbai-noꞌwaamba waéna Ísuni aampaꞌó kuwáíséꞌa ména 20 minúwóíyáán-úwana ámáán-daumpaꞌa iména Ísun-aai simátimena séna éraiꞌa Ísu Maníkón-áánimban-iye súwasa 21 wenáái ísón-kwaasi táátafesa ésa moórá-mora-waasi tísai-isai esa sésa Yérúsaremufaꞌa Ísun-imayaamo mósá máráán-kwaasi tínkamemayain-kwaasin-iye. Ísun-imayaamo mósá máráán-kwaasi tíꞌmae ándáfaꞌa ámáán-kawaa-waasiyaꞌo mátinkanae séna maankáꞌó tiyáin-kwaasin-iye. Ísumpaꞌa téna méraiye sésa táátafesa uráawe.

22 Suwaná Sóro óraaka simátímaꞌmae iyéna séna éraiꞌa Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba amuꞌmaráúndawisa Ísun-iye séna wenááigo iyúwasa Támásikasifaken-Yundaa-waasi isésa wembá ímba anondáá simámakaawe.

23 Ímba anondáá sumbá sáwífaꞌ-noꞌwaamba

waésa túwaandu ésa Sóromba tufuwónae sésa 24 tufuwíyanesa nóꞌwaane wááwáiye Támásikasi-naokoni óntan-kusaigoni aumépaꞌa mésa ontaráꞌá takáráwi-karawi wéuwana moóráwigo iséna tufuwónae-aaimo sumbá kosimámuwasa 25 moórá-noꞌwaamba Ísuni aampaꞌó kuwáí Sóromba áíꞌmaesa pofafímbá fáítumaresa óntan-kusaigoni afaapimbá túsúsuwesa ándáraꞌa taꞌótoresa túwówana kumémena marapáꞌá múra tuwéna kóuraiye.

Sóro Yérúsaremufaꞌo komérain-aai.

26 Sóro Yérúsaremu-naopaꞌa wémena wéna séna Ísuni aampaꞌó kowíséꞌa méranaeꞌa túne súwasa miwí sésa Ísun-aai ímba ísaraiwai karoꞌá siyé sésa wenáároi inkáísúwana 27 moóráwigon-awiꞌa Páánápáasi Sóron-aai iséna kaweꞌá úwana áíꞌmaena aantá-waasifaꞌa wéna Sóron-aai kosimátimena séna Sóro Támásikasi-ampaꞌo wéwenamo Fasiꞌaénkómbó awánówana aaimó simámakain-aai simátimena Sóro Támásikasi-naopaꞌo Ísun-aaimo óraakaꞌo simátímaꞌmaenamo kuráin-aai simátimuwasa 28 isésa éraiꞌe suwaná Sóro miwíséꞌa ména Ísuni fasiꞌaémbá wérowana Yérúsaremu-naopaꞌo Ísun-aai óraaka kosimátin-tasimatin-ena 29 fíꞌon-Yundaa-waasi Kíríki-waasi-taaifinkembo sun-kwáásí simátimuwasa aaí wesimán-kwesiman-esa tufuwónae sésa 30 sumbá Ísuni aampaꞌó kuwáí isésa Sóromba áíꞌmaesa wémesa Sísááríyaa-naopaꞌa máankesa sésa Táásási-naopaꞌa waaó sésa aiꞌmárówana mindáópaꞌa kóuraiye.

31 Kóúwasa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásímó tínkamumba étínkówasa aáno úmai wempaꞌá mésa Yúndiyaa-aempaꞌe Káríri-aempaꞌe Sámériyaa-aempaꞌe Ísuni aampaꞌó kuwáí aáno úmai wempaꞌá mérowana Maníkóní Ufaen-ámútánkó túwaꞌnai úwasa fasiꞌámai mésa Ísun-aai simátímúwasa isésa éraiꞌe sésa sáwífaꞌ-waasi-iꞌa ésa Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá marésa wenaísamaifimba méraawe.

Pítaa Ríndaa-naopaꞌo kuráin-aai.

32 Pítaa naaóꞌ-naoꞌa wénena Maníkóní waási tuwánáíndasafena Ríndaa-naopaꞌo kúmba 33 moóráwigon-awiꞌa Íniyasi ímba aíntamai wénena afakaumboé-aatai naaúmpaꞌ-aantemba maéꞌmaeꞌa wéuwana 34 Pítaa awánéna séna Íniyasiyo Ísu Káráísiti asófankaifo íyáfasinke ení wandaaí fawasaaó súwana íyáfasinkwena kúwasa 35 Ríndaa-naopaken-kwaasiye Séróni-naopaken-kwaasiye seyaafáꞌá awánésa Fasiꞌaénkómpáꞌá tiyáawe.

Pítaa Yópaa-naopaꞌo kuráin-aai.

36 Yópaa-naopaꞌa moórá-ininkon-awiꞌa Tápítaa Kíríki-waasi-taaifinkemba mináwíꞌá Tókáasiye wésewe. Wemá Ísuni aampaꞌó kún-inimba aasiyaasí kawe-kísáú wémaena moparáwímbá ímbo makón-kwaasi túwaꞌnai úwaimba 37 áíꞌa úwana puwúwasa wenáúma nombá péꞌankesa maimaésa afófumayaatanaan-daumpaꞌa móankaraawe. 38 Yópaa-naopakemba Ríndaa-naopaꞌa ewaaꞌá pósa Yópaafaken-kwaasi Ísuni waási Pítaa Ríndaafaꞌo taméron-aai isésa kaeꞌ-wáásí tiꞌmárówasarai Pítaamba kosimámesarai sésa awaantanté kempátá tiyó sésa siꞌmárááwakai túye suyaná 39 Pítaa íyáfasinena mindáraise kúwasa áíꞌmaesa minínímbá puwúwasa matuwé méron-daumpaꞌa afófumayaatanaan-daumpaꞌa íyúwasa Pítaampaꞌa ketoꞌ-íníntómbá tatúwaandu urésa ifiꞌá tésa sésa Tókáasi ímba pukáinkaꞌo farú-simakain-unankwatoiye sésa aráánámúwana 40 awánéna séna máápa kárúwaaro súwasa kúmúwana Pítaa kífaena Fasiꞌaénkómpáꞌá inaí simásuwena méwaeꞌmai minínímbá awánéna séna Tápítaao íyáfasinaao súwana aúramba éna Pítaamba awánéna íyáfasinena mérowana 41 Pítaa koisáúwankena Ísuni aampaꞌó kun-kwáásíyé ketoꞌ-íníné táántowasa aúmó arómba iawánésa 42 Yópaa-naopaꞌa kosimátímaꞌmaesa kuwasá isésa sáwífaꞌ-waasi Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba uwaná 43 Pítaa Yópaa-naopaꞌa sáwífaꞌ-noꞌwaamba waéna moóráwigon-awiꞌa Sáímoni wení naaúmpaꞌa mérowana minkwáásígó waan-ásisambo wení kísaumo maún-kwaasigoni naaúmpaꞌa méraiye.

10

Pítaa Kóníríyasini naaúmpaꞌo iyáin-aai.

1 Sísááríyaa-naopaꞌa moóráwigon-awiꞌa Kóníríyasi ména Rómufakemba sáwífaꞌa 100 i-waasiyaꞌo káráwiyowi mérowasa miní-wáásí túwíꞌa Ítáári-i-waasiye sésa uwaná 2 Kóníríyasi Maníkón-aaisafena fasiꞌámai ména wení akúntéꞌa Maníkón-ímáyáá éna áwíꞌa mósá maréna Yúndaa-waasimo ímbo moparáwímbó makón-kwaasi túwaꞌnai ena Maníkómpáꞌá inaí símaena iyúmba 3 moórá-kanaa fenómpinkaꞌa inaí wésuwana Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi aúrankaꞌa paápé úwana kaweꞌ-úmai awánówana séna Kóníríyasiyo súwana 4 ááꞌa úwana aúramba afuwéna séna Fasiꞌaénkóo nóran-aaiya simásiminewa sénó súwana emó inaimó séndawiye waásimo túwaꞌnai óndawiye Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌó óndasafena Maníkó en-ímáyáá imbá pó 5 ení waási tiꞌmárénasa Yópaa-naopaꞌa moóráwigon-awiꞌa Sáímoni Pítaamba koaíyáaro. 6 Wení araámáó Sáímonini naaúmpaꞌa ména minkwáásígó waan-ási-kisaumo máín-kwaasigoni naaúmpaꞌa uwí-nónkóní áwáífaꞌ-naumpakemba koaíyáaro 7 simásuwena áwiyokuwana Kóníríyasi wení kísaumo máún-kwaasifinkemba kaeꞌ-wáásíyáíyé moórá-i-waasi Maníkón-ímáyáá mósá marówinteꞌa miyáumai-waasiyau táántowasa 8 tuwaná wíyómpakewimo simámakon-aai simátimena séna miyáumai Yópaa-naopakemba koaíyáaro séna tiꞌmákaiye.

9 Tiꞌmarówasa aampaꞌá kówaesa wémesa Yópaa-naopaꞌa ewaaꞌó kumbá wááwái Pítaa naan-afóforaꞌa iména Maníkómpáꞌá inaí wésuwana 10 áái tówana tómbá nánae súwasa tómbá wéagauwana kaainkáámbá awánómba 11 wíyómba tuwínkaaꞌ-úwana mimpínkémbá óraaꞌ-ampanta éíyain-araiyaꞌa taꞌótoresa túwówana kuménama marapáꞌá kumúwana awánómba 12 minámpántáfímbá waí-waane póíye iyaankafayaané numawé fíꞌo-fiꞌon-kwai-waane mérowana 13 aaigó aantemba séna Pítaao íyáfasinke tufúꞌmai agandaaó súwana 14 Pítaa séna Fasiꞌaénkóo ímbanifo kentáásí ámáámba Yúndaa-waasisa miyán-tántááꞌá aambá fáíꞌmakaawata póta ínta wénaumne súwana 15 minááígó aantemba anekaꞌá séna Maníkó kawe-tántááꞌémó siyáin-tantaatafe ímba aambá fáíꞌmakaawe siyó súwana 16 kaumbo-íꞌa kaainkáámbá awánówana wíyómpaꞌa minámpántá iyáiye.

17 Iyúwana Pítaa minkááínkáán-ááígóní áwáuma nórawaꞌiyo súmba Kóníríyasimo tiꞌmarón-kwaasi Sáímonini naambá taawánésa ontaráꞌá tamésa 18 táántesa sésa Sáímoni Pítaa maandáúmpárá méraiyo suwaná 19 Pítaa minkááínkáán-ááígóní áwáuma saafá úwana Maníkóní ámútanko séna kaumbo-wáásí embá ayaafáí úmaesa tefo 20 íyáfasine kumuwó. Kemá tiꞌmaráúnasa tefo ímba kaeꞌ-ímáyáán-uwo. Úwoi miwíséꞌa waaó súwana 21 Pítaa kuména minkwáásísáféna séna wésiyaafaa-on-kwaasi úmpo nóintafera wésiyaafaao súwasa 22 kentáásí kawáágón-áwíꞌa Kóníríyasi siꞌmáráísata empátá túne. Wemá kaweꞌ-wáásí Maníkón-ímáyáá éna áwíꞌa mósá máráísasa pósa Yúndaa-waasi seyaafáꞌá wentáfésa kaweꞌ-wáásíyé wésewe. Moóráwigo Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi kusimámena séna tiꞌmárénasa Pítaamba Yópaa-naopakemba koaíyéwana empáꞌá téna aaí tasína isaaó sisatá túne suwaná 23 Pítaa tíꞌmaena naaúmpaꞌa tinkówasa wáúmba aafáyáaraꞌa Pítaa íyáfasinena miwíséꞌa kuráiye.

Miwíséꞌa kúwasa Yópaa-naopakemba Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí tuwímbai awíyoꞌmaesa 24 aampaꞌá kówaesa wémesa Sísááríyaa-naopaꞌo kumbá Kóníríyasi wenamááraawe wení waásiye táántowasa tatúwaandu urésa Pítaamba amuꞌmakówana 25 Pítaa Kóníríyasini naambó wéronkaꞌa ontaráꞌá kúwana Kóníríyasi aamoí éna óraakon-iye séna aísamaifimba kífauwana 26 Pítaa séna emó óndanten-kwaasi úmpo íyáfasinaao séna íyáfasinakena 27 aaí simámaꞌmaena Kóníríyasiyeꞌa naaúmpaꞌo iyúmba sáwífaꞌ-waasi túwaandu urómba ituwánéna 28 séna kentáásí ámáámba ísaraawe. Yúndaa-waasisa fíꞌonkaa-waasise ímba moórárata taankarotámaisa wémaumne. Miwítí naaúmpata ínta wégundarata Maníkó aráásimena seyaafáꞌ-wáásí ímba sáwí-waasin-owe siyáisaꞌa awánaraunda póta ímba sáwí-waasiyemo sendá úwoi kaweꞌ-úmai ménaumne. 29 Mindásafesa sáántaamba ímba aꞌáo súnda túmpo nóintafera sáántaraao Pítaa súwana 30 Kóníríyasi séna éíyain-doꞌwaamba waéꞌa káfékaamba fénáímpinkaꞌa kesí naaúmpaꞌa inaí súnana minúwóíyáámbá moóráwigo sámo kain-únánkwátói uréna súrankaꞌa kumbéna 31 séna Kóníríyasiyo emó inaimó sémo waási túwaꞌnai ema Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌó óndasafena Maníkó en-ímáyáá imbá pó 32 tiꞌmárénasa Yópaa-naopaꞌa moóráwigon-awiꞌa Sáímoni Pítaamba koaíyáaro. Araámáó Sáímonini naaúmpaꞌa méraiye. Waan-ási-kisaumo máín-kwaasigoni naaúmpakemba uwí-nónkóní áwáífaꞌ-naumpakemba koaíyáaro súwaꞌa 33 minúwóíyáán-úmai tiꞌmaráúnasa embá koaíyáawa kaweꞌ-úmai téne. Kesáá Maníkón-aúrankaꞌa túwaandu éta Fasiꞌaénkó simámakain-aai simásiminkwae séta amuꞌmakáunasa téne Kóníríyasi siyáiye.

Pítaamo simátímakain-aai.

34 Kóníríyasi súwana Pítaa séna káféꞌa wéisaumne. Éraiꞌa Maníkó ímba Yúndaa-waasi aantemba wégarawifo 35 seyaafáꞌ-áémpákén-kwáásí Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úmai kaweꞌ-úmai méraawi Maníkó miwí aamoí wéuwatinkaiye. 36 Maníkó Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana Ísareri-waasisafena ásé-aai simátímakaimba éꞌa ísaraawe. Ísu Káráísiti seyaafáꞌ-wáásítí Fasiꞌaénkón-iye. Minásé-ááísáfésa éraiꞌemo síyawi tirumbá kaweꞌ-úmai wempaꞌó méraiyamba 37 kemá ísaraawe. Yóni simátimena séna kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá téꞌa nombá maénááwe siyáimba Ísun-aai aifaꞌá Káríri-aempakemba tiyéna Yúndiyaa-marafaꞌa wété uráiye. 38 Ísu Násaretifakewin-aai ísaraawe. Maníkó wení Ufaen-ámútámbá Ísumba ámakowana wempímbá óraaꞌa uwánkowana Maníkó fasiꞌaémbá aména weséꞌa mérontafena naaóꞌ-naoꞌa kawe-kísáú wété éna waántáwankomo taꞌótoron-kwaasi kaweꞌá uwátínkáfaꞌa kuráiye. 39 Yúndiyaa-marafaꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa kísau maiyáimba awánaraumne. Wembá aaraa-táíyáꞌá aíyayaampimba tufúsúmarowana puwéna 40 kaumbo-kánáá maisuwówana Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankowana paápé únta kesúrandesa awáraumpo 41 ímba seyaafáꞌ-wáásí awánaraawe. Maníkó simátíméromo siyáinta Ísunta awánéta pukómpinkembo íyáfasinonkaꞌa tóné noné weséta naráumne. 42 Ísu óraakaꞌa simásimena séna Maníkó imáyáa siména pukén-kwaasiye túmó arén-kwaasiye aaifimbá maitinkáínone siyé simátíméro Ísu siyáiye. 43 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi Ísun-aai simátimesa sésa wenááisafesa timankúnkúmbo íyawi Ísuni fasiꞌaénkáꞌá Maníkó miwítí sáwí-imayaa maitiyuwáíníye naaófáꞌá siyáawe Pítaa siyáiye.

44 Pítaa minááí simátimuwana wéison-kwaasifimba Maníkóní Ufaen-ámútánkó miséyááfápímbá kumbéna 45-46 Maníkóní Ufaen-ámútánkó kumúwasa fíꞌo-fiꞌon-aaifinkemba Maníkón-áwíꞌa mósá márówasa Yúndaa-waasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí Pítaa-iyaiseꞌa Yópaafakembo tuwáíyé táátafesa ésa sésa Maníkó fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa wení ámútamba úwoi wétimiye sésa táátafesa uwaná Pítaa séna 47 Maníkó wení Ufaen-ámútántáámó símakaintenta miwíwáráꞌá wétimimba póta nombó maíyamba ímba aambá faiyónaumpo úwoi nombá maénááfo 48 maitínkáaro súwasa Ísu Káráísitintafesa ísámai nombá maitínkówasa Pítaantafesa sésa tuwímbai-noꞌwaamba keséta waínone suwaná miyá uráiye.

11

Yérúsaremufaꞌa Pítaamo simátímakain-aai.

1 Fíꞌonkaa-waasi Ísun-aai isésa taꞌótokaawemo sumbá aantá-waasiye Ísuni aampaꞌó kuwáí Yúndiyaa-marafaken-kwaasiye minááí isésa mérowana 2 Pítaa Yérúsaremu-naopaꞌa kúwasa tuwímbai-waasi aaisambá aéésa Yúndaa-waasi túma kárámai araénáémbo wéontemba fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa miyá orómó siyón-kwaasi Pítaamba aaisambá aéésa 3 sésa emá fíꞌonkaa-waasiti naaúmpaꞌa iwaé ímbo túmo kárámai araénáémbo úmakaan-kwaasiti naaúmpakemba tómbá imandaráane suwaná 4 Pítaa seyaafá-tántááꞌó uráimba simátimena 5 séna Yópaa-naopaꞌa méꞌa Maníkómpáꞌá inaimó séwándaraꞌa kaainkáámbá awánááwánana wíyómpakemba óraaꞌ-ampanta éíyain-araiyaꞌa taꞌótoresa túwówana kuména méraawandaraꞌa kumúwaꞌa 6 mimpímbá afuwéꞌa awánááwánda póíye waí-waane iyaankafayaané numawé mérowaꞌa awánááwánana 7 aaigó aantemba séna Pítaao íyáfasinke tufúꞌmai agandaaó súwaꞌa iséꞌa 8 séꞌa Fasiꞌaénkóo ímbanifo kentáásí ámáámba miyán-tántááꞌá aambá fáíꞌmakaawata póta ímba wénaumne séwánana 9 minááígó aantemba anekaꞌá séna Maníkó kawe-tántááꞌé siyáin-tantaatafe ímba aambá fáíꞌmakaawe siyó súwaꞌa 10 kaumbo-íꞌa kaainkáámbá awánááwánana wíyómpaꞌa minámpántá iyáiye. 11 Minúwóíyáámbá Sísááríyaafakemba kaumbo-wáásí kentááꞌa tiꞌmarówi tumbá 12 Maníkóní ámútanko simásimena séna ímba kaeꞌ-ímáyáá indá miwíséꞌa waaó súwaꞌa kówánasa Yópaafakemba maankwáásí afaꞌmóráe-waasi Ísun-aaimo ísááwi suwíyórówata Sísááríyaa-naopata Kóníríyasini naaúmpata kówánana 13 simásimena séna Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi kesí naaúmpaꞌa kumbéraisaꞌa awánáúnana séna tiꞌmárénasa Yópaa-naopakemba moóráwigon-awiꞌa Sáímoni Pítaamba koaíyéwana 14 téna aaí tawésimatiminaꞌa ewárá ení akúnkwáráꞌá seyaafáꞌá wéisewana Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye wíyómpakewi siyáiye Kóníríyasi súwaꞌa 15 aaí wésewanana Maníkóní Ufaen-ámútánkó aifaꞌó kentááfímbó kunkáintemba miwífímbá miyá úwaꞌa 16 awánéꞌa moórá-aai sáákaꞌa makáumne. Ááéma Fasiꞌaénkó séna Yóni nombó maitínkaraimbanifo Maníkóní Ufaen-ámútánkó kuména kempímbá óraaꞌa uwátinkainiye Fasiꞌaénkó siyáin-aai sáákaꞌa makáumne. 17 Énifo kesáá Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúnta ówánanasa Maníkó wení ámútambo símakaintenta fíꞌonkaa-waasi miwí miyá owaꞌá awánaraumpo kemá Ísuni kísau-waasi póꞌa nombó máúmba ímba aambá faiyówánasa úwoi nombá maiyáawe Pítaa súwasa 18 minááí isésa aaisambó áúmba ifátuwesa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa sésa Maníkó miyá éna ímba Yúndaa-waasi aantemba aaisá wésimasimifo fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa wésimatimisasawaraꞌa miwítí sáwí-imayaa tínaaemba uwámesa Maníkómpáꞌá tésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe siyáawe.

Ántíokufakemba Ísuni waási-taai.

19 Ááéma Sítífenimba tufúwana puwúwasa fíꞌon-kwaasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí sáwíꞌa uwátínkówasa wété uráamba tuwímbai Fínísiyaa-marafaꞌa kuwasá tuwímbai Sáíparasi-marafaꞌa kuwasá tuwímbai Ántíoku-naopaꞌa kuwasá miwí minkáúmbó-máráfáꞌó méron-kwaasi Yúndaa-waasi aantemba Ísun-aai kosimátimesa 20 miwífínkémbá tuwímbai Sáíparasi-marafakewi tuwímbai Sáíríni-marafakewi miwí Ántíoku-naopaꞌo koméronkaꞌa Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiyewaraꞌa Fasiꞌaénkó Ísuni ásé-aai kosimátimuwana 21 Fasiꞌaénkóní fasiꞌaémbá miwíséꞌa wérowasa sáwífaꞌ-waasi Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa wempáꞌá tiyáawe.

22 Ántíokufaken-kwaasi Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa wempáꞌó tiyáan-aai suwasá Fasiꞌaénkóní waási Yérúsaremufaꞌo méron-kwaasi minááí isésa Páánápáasimba aiꞌmárówana Ántíoku-naopaꞌa wémena 23 koména Maníkó kaweꞌó uwátínkaromba tuwánéna aamoí éna óraaka simátimena séna kentirumbá fasiꞌámai Fasiꞌaénkóntáféꞌa méraaro séna 24 Páánápáasi kaweꞌ-wáásí úwana Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana Fasiꞌaénkómpáꞌá amankúnkúmba fasiꞌámai éna aaí simátímaꞌmaena iyúwasa sáwífaꞌ-waasi isésa Fasiꞌaénkómpáꞌá tiyáawe.

25 Uwaná Páánápáasi Sóromba ayaafáí úmaena Táásási-naopaꞌo kúmba 26 koawánéna koáíꞌmaena Ántíokufaꞌa tésarai moórá-aatai tamaisuwésarai Fasiꞌaénkóní waásiseꞌa mésarai sáwífaꞌ-waasi tatúwaandu untembá Ísun-aai simátímaꞌmaesarai íyúyasa Ísuni aampaꞌó kuwáísáfésa sésa Káráísitini waásiye suwaná aifaꞌá Ántíokufaꞌa minááí paápé uráiye.

27 Minááí paápé úwana minkánáá tuwímbai Maníkón-aaimo simátímakowi Yérúsaremufaꞌa tuwésa wémesa Ántíokufaꞌa kuwaná 28 miwífínkémbá moóráwigon-awiꞌa Ákápáasi íyáfasinena Maníkóní ámútanko weséꞌa mérowana séna óraaꞌ-aawai seyaafáꞌ-áémpáꞌá táíníye siyónkaꞌa póna ánaaemba Rómu-kamaniti kawáágón-áwíꞌa Kíróndíyasi méronkaꞌa minááwáí paápé uráiye. Ákápáasi minááí súwasa 29 isésa Ísuni aampaꞌó kuwáí moórá-mora sésa óntamba túwaandu úmai Ísun-aaimo ísááwi Yúndiyaa-marafaꞌo méraan-kwaasi timénae sésa 30 miyá ésa minóntámbá Páánápáasinte Sóronte tímúwasarai maimaésarai wémesarai Fasiꞌaénkóní waásiti

óraaꞌ-waasi mátímakaaye.

12

Anekaꞌá sáwíꞌo uwátínkaraan-aai.

1 Minkánáá Érotin-anáwainko araámáó Éroti Yúndaa-waasiti kawáágó ména Ísuni aampaꞌó kuwáí tuwímbai sáwíꞌa uwátinkena 2 moóráwigomba aiꞌmarówana Yóni awaaón-áwíꞌa Yémísimba kotaꞌótokena anuwarambá kambísásuwowana puwúwasa 3 Yúndaa-waasi aamoí uwaná Éroti awánéna aamoí uwásinkaiwae séna moóráwigomba aiꞌmarówana Pítaamba kotaꞌótokaiye. Yúndaa-waasi ímbo intóráín-tantaaꞌwara-pereti agáún-kanaa Pítaamba kotaꞌótoꞌmaena 4 ándáfaꞌa máánkowasa siyáánkain-úmai afaꞌmóráe-i-waasi wenkáꞌá káráwiyowasa éíyain-eiyain-kwaasi kóyááka-tayaaka úmai káráwiyuwasa Éroti séna Maníkó Yúndaa-waasi tíyótaimo í-tánón-kánáá taiꞌáínaꞌa Pítaamba áíꞌmaeꞌa Yúndaa-waasi túrankaꞌa aaifimbá maenkéꞌa tufuwónaumnemo súmba 5 Pítaa ándáfaꞌa mérowasa Fasiꞌaénkóní waási Fasiꞌaénkómpáꞌá inaí símai Pítaamba áwaꞌnai uráawe.

Pítaamba ándáfakembo faúꞌánkarain-aai.

6 Inaí sésa Pítaantafesa ísámai áísai uwaná aafáyáaraamba Éroti Yúndaa-waasi túrankaꞌa Pítaamba aaifimbá maiyankánaumne súwana káféꞌ-noꞌwaankaamba Pítaamba aíyayaankaꞌa káráꞌumakesa kaeꞌ-í-wáásí séfasefaꞌa méroyana Pítaa aún-kwaigúwasarai kaeꞌ-í-wáásí ontaráꞌá káráwiyoyana 7 minúwóíyáámbá Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo wíyómpakewi kumúwana ándá-naumpaꞌa sán-kówana Pítaan-ayóíyáꞌá tufuwéna aúsúwana íyáfasinowana séna úwoiya íyáfasinaao súwana Pítaa ayáámpinken-anda weyááríkaꞌa faúꞌwena marapáꞌá kumúwana 8 wíyómpakewi séna ení áꞌwáánkau uré enaísamai ánáamba maimái uwó súwana miyá úwana ení paákákén-únánkwátói kuférénakai kesékai koyó súwana 9 Pítaa ándá-naumpakemba wenánaaemba kuména ímba waásin-iye-imayaa uráifo kaaimbá awánáúmne-imayaa éna 10 i-wáásímó méron-ontaraꞌa kúwáákesarai minkákémbá moórá-ontaraꞌa i-wáásímó méron-ontaraꞌa kúwáákesarai minkákémbá ándáfakembo naaópaꞌo kónae owasamó titinkáán-ontaraꞌa fasiꞌaén-óntáráꞌá kúmúyana weyááríkaꞌa tigúwasarai kuwákárúwesarai aampaꞌá kuyaná minúwóíyáámbá wíyómpakewi Pítaamba auwéna áwiyokuwana 11 Pítaa imáyáa éna séna ímba kaaimbá awánáúmpo éraiꞌa Fasiꞌaénkó wení kísau-waasigomba aiꞌmáráísana kuména Éroti sínkamine isaná ayáámpinkemba kuntafísuwaisaꞌa túne. Yúndaa-waasiwaraꞌa sínkamonaesamo ombá kuntafísuwaisaꞌa túne Pítaa siyáiye.

12 Pítaa minímáyáá uwásuwena Máríyaani naambó wéropaꞌa wéna Yóni-Máákaani anówani naambó wéropaꞌa kúwasa sáwífaꞌ-waasi mindáúmpáꞌá túwaandu ésa Pítaantafesa ísámai Fasiꞌaénkómpáꞌá inaí wésuwana 13 mindánkóní ontamá paupau súwana moórá-arasi mindáúmpáꞌó kísaumo maún-arasigon-awiꞌa Róta ontaráꞌá kuména 14 séna nááwaꞌono súwana Pítaa séna kemá úne súwana Pítaan-amóísáúmba iséna kunaamoí éna ímbo ontamó tiyankómba awaantanténa sáwífaꞌ-waasi isimátimena séna Pítaa ontaráꞌá méraiye súwasa 15 miwí sésa emá uwóíꞌa éma karoꞌá séne suwaná minárásígó anekaꞌá séna éraiꞌa Pítaa ontaráꞌá méraiye súwasa miwí sésa Pítaan-amankon-iye 16 suwaná Pítaa ontamá óraakaꞌa paupau súwasa isésa ontá kuntiyésa awánomba wemá Pítaa úwasa táátafesa uwaná 17 káíkarewaꞌa simátíméno simásuwena séna Fasiꞌaénkó ándáfakemba kembá síꞌmaena aampaꞌá másiyuwaifo Yémísine Ísun-aaimo ísáán-kwaasiye kosimátíméro Pítaa simátimena tiyuwéna fíꞌon-daopaꞌa kuráiye.

18 Kúwasa aafáyáaraꞌa i-wáásí Pítaambo káráwiyowi awánomba ímba mérowasa kantúmba marésa Pítaa nááfara kóuraiyo suwaná 19 Éroti iséna Pítaamba ayaafáí oró súwasa ayaafáí uwááesa ifátuwowana Éroti miní-wáásí aaifimbá maitinkéna séna tínkamoro séna tuwímbai tiꞌmarówasa tínkamuwasa púwúwana Éroti miyá uwásuwena Yúndiyaa-marafaꞌa tuwéna kumémena Sísááríyaa-naopaꞌa kumbéraiye.

Érotimo pukáin-aai.

20 Éroti Sáíndóni-naopaken-kwaasiye Táyaa-naopaken-kwaasiye áfááraumai aaisambá tiyúwasa minkáéꞌ-náópaken-kwaasi tatúwaandu ésa sésa Érotimo káráwiyai-marafakemba kentáásí tómbá wémaumne sésa minááí símai kaweꞌá ónae sésa Érotimpaꞌo tumbá wení naakaꞌó káráwiyowin-awiꞌa Párásitasimba másimamuwana isówasa minááísámbá másimai tukáawe.

21 Minkákémbá Éroti óraa-kanaa úwana wenkáꞌó káráwiyowini unáánkwátói úmaena káráwiyowi maéꞌmaeꞌo úpaꞌa iména ayáátááꞌ-aai wésuwasa 22 Érotimba símai arumbá torésa sésa ímba waásigo sifó maníkó siyé óraaka suwaná 23 Éroti minááísáféna ímba Fasiꞌaénkó úmpo úwoi-waasi úne séna aúpáꞌá tuwówana maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi tufúwana ufónkwanko arumbá unkutúwana pukáiye.

24 Puwúwasa Fasiꞌaénkóní waási Maníkón-aai kosimátin-tasimatin-uwasá isésa éraiꞌe sésa Fasiꞌaénkómpáꞌá tiyáawe.

25 Ántíokufaken-kwaasi Yérúsaremufaken-kwaasisafesa óntamba timénaumne siyómba pósarai Páánápáasiye Sóroe wétimuyana minkísáú taiꞌówasarai ifóꞌ-wáásígón-áwíꞌa Yóni-Máákaamba áíꞌmaesarai Yérúsaremufaꞌa tuwésarai wémesarai Ántíokufaꞌa kurááye.

13

Maníkó Páánápáasinte Sóronte kísaumo tímakain-aai.

1 Ántíoku-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásifinkemba Maníkón-aai wésimatimen-kwaasiye uwáítáíꞌo un-kwáásíyé mésa moóráwigon-awiꞌa Páánápáasi úwana moóráwigo fafután-kwáásígón-áwíꞌa Símiyoni úwana moóráwigo Sáíríni-marafaken-kwaasigon-awiꞌa Rúsiyasi úwana moóráwigon-awiꞌa Mánéyeni wemá Éroti kawáágóní naaúmpaꞌo maéꞌéíwai úwana moóráwigo Sóro úwana úmai mésa 2 moórá-kanaa Fasiꞌaénkóní waási Maníkón-ímáyáá mósá marésa tómbá ímba nésa inaí aantembo sunkáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó simátimena séna Páánápáasinte Sóronte kesí kísauraꞌa íyáfasintinkaraumpo mindárai tiyúwáaro súwasa 3 tómbá ímbo nombá inaí aantemba sésa Maníkóní kísaurai máíwae sésa tineꞌá tiyáántamba taꞌótoresa tiꞌmárówasarai kurááye.

Sáíparasi-marafaꞌo kosimátímakaayan-aai.

4 Maníkóní Ufaen-ámútánkó Páánápáasinte Sóronte tiꞌmarówasarai Yóni-Máákaamba áíꞌmaesarai Ántíoku-naopaꞌa tuwésarai Sérúsiyaa-naopaꞌa kumésarai uwí-nónkóní afufumpim-báráfáꞌá áwíꞌa Sáíparasi-marafaꞌa kónae sésarai nompín-táómba taꞌótoresarai íyátesarai wémesarai 5 Sáíparasi-marafaꞌa Sárámisi-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba kumésarai Yúndaa-waasiti ámáán-daumpimpaꞌa Maníkón-aai simátímaꞌmaesarai kuyaná Yóni-Mááka túwaꞌnai úmaena kúwasarai 6 kaweꞌ-ááí simátímaꞌmaesa marapáꞌá wémesa Péfosi-naopaꞌa kuwaná moóráwigo mindáópaꞌa Yúndaa-waasigo ména wenáwíꞌa Pááyísási Kíríki-taafinken-awiꞌa Érímasi aitambá éna fintómó ún-kwaasi póna karoꞌá séna Maníkón-aai simátimundawi úne súwana 7 moóráwigo kámáni-kawaagon-awiꞌa Sésiasi-Porasi ména kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí póna Maníkón-aai isánae séna Páánápáasinte Sóronte táántowana Érímasi aitambá éna fintómó ún-kwaasigo kámáni-kawaagoe aasiyaasí maéꞌmaeꞌo úwai mérowana kámáni-kawaago Páánápáasinte Sóronte táántowasarai tuyaná Érímasiwaraꞌa téna 8 mindárai-taai tasímai taráísuwena kámáni-kawaago Ísun-aaisafena amankúnkúmba ifó séna mindárai-taai tasímai taráísuwowana 9 Sóro moórá-awiꞌa Póro Maníkóní Ufaen-ámútánkó wempímbá óraaꞌa uwánkowana Póro fintómó ún-kwaasigomba kááꞌa afuwéna 10 séna waántáwankon-árááꞌa po kaweꞌ-ánkóní namuro-wáásí éma seyaafá-sáwí-ímáyáágó empímbá óraaꞌa uwánkáímba po Fasiꞌaénkóní kaweꞌ-ámbá sáwíꞌo úmae iyóndasafena 11 káféꞌa Fasiꞌaénkó ení méyámbá amína aúramba kafíꞌwína tuwímbai-kanaa sámo káínda ímba awánáínone Póro súwana minúwóíyáámbá Érímasin-aúrampaꞌa kumeuꞌá uwágúwana siyáán-toꞌmaesamo níyane séna waási tiyaafáí úmae wénuwana 12 kámáni-kawaago Fasiꞌaénkón-aai iséna áátafena éna Fasiꞌaénkómó úmba awánéna séna Fasiꞌaénkón-aai éraiꞌ-aain-iye séna amankúnkúmba uráiye.

Písíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌo kurááyan-aai.

13 Póro weséꞌo wénuwaise Péfosi-naopaꞌa tuwésa nompín-táómba taꞌótoresa íyátesa wémesa Pámpíriyaa-marafaꞌa Pékaa-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba kúmúwana Yóni-Mááka tiyuwéna Yérúsaremufaꞌa kóúwasarai 14 mindárai marapáꞌá wémesarai Písíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa wésarai Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa Yúndaa-amaan-daumpaꞌa maraꞌá iméroyasa 15 aúfáífinkemba Maníkóní ámáámba Mósese agaimakómba simátimesa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakón-aai simátímúwasa Yúndaa-amaan-kawaa-waasi moóráwigomba aiꞌmárówana mindáraifaꞌa téna séna kentáásí waásiyaiyo aaimó wérainakaimo ékai kentáásí imáyáa símai asésinkaakaiyo súwana 16 Póro íyáfasinena séna ísáaro. Kesí Ísareri-waasiye fíꞌonkaa-waasi Maníkón-ímáyáámó mósá márááwiye ísáaro. 17 Naaófáꞌá Ísareri-waasiti Maníkó kentáá síwáꞌnásafena séna kesí waásin-owe súwasa fíꞌon-kwaasiti marafáꞌá Ísípi-marafaꞌa mésa sáwífaꞌ-waasi agáúwana Maníkó wení óraa-fasiꞌaemba wérontafena Ísípifakemba tíꞌmaena 18 máásai-marafaꞌa mátinkowasa sáwífaꞌ-aatai 40 aatai wénesa aasiyaasí Maníkóntáfésa sáwí-imayaa umbánifo Maníkó miwíyáꞌá káráwiyena ímba tiyuwówasa 19 Kénaani-marafaꞌa afakaeté-marafaken-kwaasi moórá-mora úmai mérowana Maníkó tínkambaena wéiyuwasa tuwímbai putásowana miwítí maramá maimaéna wení waási Ísareri-waasi mátimuwasa 20 mimbáráfáꞌá

mésa sáwífaꞌ-aatai 450 aatai maiyáawe.

450 aatai máúwana Maníkó moórá-mora-waasi kawáá-kísáúráꞌá íyáfasintinkafaꞌa kúwana Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Sámúwéri íyámauwasa miyán-káwáá-wáásí taíꞌásowasa 21 Ísareri-waasi Maníkó ímba kentááráꞌá káráwiyinkwae sésa kentááfínkémbá moóráwigomo éna kentááráꞌá káráwiniye suwaná Maníkó séna Pénisaminin-andafakewi Kísin-ááninkon-awiꞌa Sóro káráwiyi-kisau máíníye súwana minkísáú wémaena 40 aatai maisuwówana 22 Maníkó minkísáú Sórompakemba Yésin-ááninkon-awiꞌa Téfítimba amúwana maúwana séna Téfíti kemó súndantemba wéifo aamoí uwánkaumne Maníkó siyáiye. 23 Naaófáꞌá Maníkó séna Téfítin-andafakembo ánaaembo íyáfasinankaandawi wemó éna Ísareri-waasi sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye siyáimba Ísuntafena minéráíꞌ-ááí siyáiye. 24 Ísu ímba seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌo paápé urónkaꞌa Yóni nombó maitinkówi seyaafáꞌ-Ísárérí-wáásísáféna simátimena séna kentí sáwí-imayaa tínaaembo uwámeꞌo Maníkómpáꞌó tíyaꞌo éꞌa nombá maitinkánaumne súwasa miyá uwaná nombá maitinkéna 25 wení kísau ampáánkáꞌá taiꞌáíne úwana simátimena séna kentí imáyáagomo kentáféꞌo nááwaꞌiyomo sembá wéamuꞌmaraawi ímba kemá úmpo kesínaaembo tíndawi wemá óraako kembá íyáákaraifo wemó aaimó síndaraꞌo kemó sendá sáwíꞌan-iye Yóni siyáiye

Póro siyáiye.

26 Póro simátimena séna kesí waási Émbaramun-andafaken-kwaasiye fíꞌonkaa-waasi Maníkón-ímáyáá mósá márááwiye ísáaro. Sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáímba kentáásáféna Maníkó siyáiye. 27 Yérúsaremufaken-kwaasiye miwítí kawáá-wáásíyé sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiyemo siyáin-aai Ísuntafesamo siyáamba ímba imáyáa uráawe. Aasiyaasi-kánáá ámáán-aaimo ísón-kanaa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakón-aai aúfáífinkemba toráumai suwasá isésa Ísuntafesamo siyáamba ímba imáyáa uráafo tufúwana pukáifo mináúfáífínkén-ááí paápé uráiye. 28 Tufuwíyan-ambo saafá umbá ímba sáwíꞌa uróntafesa Páíratintafesa úwoi sésa tufuwínone siyáawe. 29 Maníkón-aai aúfáífimba Ísun-aai agaimakómba seyaafáꞌá miyá uwasá aaraa-táíyákémbá maimái óntan-aifimba máutamakowana 30 Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankowana 31 ayáátáákaꞌa moórá-mora-kanaa wení waási túrankaꞌa paápé uráiye. Ímbo tufúkónkaꞌa Kárírifakemba Yérúsaremufaꞌa weséꞌo kuráawi pukómpinkemba íyáfasinenamo moórá-mora-kanaamo paápé urómba minkwáásí awánésa sésa awánáúndasaawe isáúndasaawe Ísareri-waasi kosimátímaꞌmaeta kónae sésa kuráamba minkísáú paaí wémaewe. 32-33 Páánápáasiyekai minásé-ááí simátíméyanekai túye. Maníkó kentáá síwáꞌnásafena miyá ónaumnemo siyáimba kesáámó méraunda-kanaafinta miyá éna Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Minááí imó agaimakón-aufaifimba kaepímbá agaimaréna séna

emá kesáánimba ónaꞌa

kesí kísauraꞌa ánkaraumne

agaimaréna siyáiye. 34 Maníkó wembá pukómpinkemba íyáfasinankaraimba póna ímba anekaꞌá puwínana áúma kawááꞌíndasafena Maníkó séna

Téfítintafe séꞌa éraiꞌa kaweꞌá uwánkanaumne siyáundantemba embá kaweꞌá uwánkanaumne

Maníkó siyáiye. 35 Moóráfaꞌa imó agaimakón-aufaifimba agaimaréna séna

Maníkó wení kawe-kísáú-wáásígómbá

ímba auwáínana áúma kawááꞌíníye

agaimaréna siyáiye. 36 Minááí ímba Téfítintafena siyáifo Téfíti Maníkóní kísau wémaena puwúwasa maimaésa aíwáꞌnámo utámakompimba máutamarowana áúma kawááꞌuraifo 37 Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankarowimba wenáúma ímba kawááꞌuraiye Póro siyáiye.

38 Póro simátimena séna kesí waásisono.

Ísámai kaweꞌán-oro. Ísu pukómpinkemba íyáfasinankaraiwaintafena waásiti aoisaambá maitiyuwáíníye Maníkó siyáiye. Minááímó simátimunda ísámai kaweꞌán-oro. 39 Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo arááíwáéwimo ombá minámáánkó kentí aoisaambá ímba maitiyuwáínana arupíse úmai méraawin-owe Maníkó ímba sínífo Ísumo éna wenááisafesa timankúnkúmbo íyawiti aoisaambá maitiyuwáínana miwísáféna arupíse úmai méraawin-owe Maníkó síníye. 40 Miyáumai Maníkón-aaimo simátímakowi siyáan-aaigo kempáꞌá tifó séꞌa káráwimai kaweꞌán-oro. 41 Naaófáꞌá Maníkón-aaimo simátímakowi agaimarésa sésa

éraiꞌ-aaisafeꞌa símai sáwíꞌo on-kwáásí ísáaro.

Kembiwímó méraiyan-kanaa kísau máénda minkísáúmó awánéꞌo ímbo kempáꞌó téꞌo

éꞌa úwoi puwónááwe. Minkísáúsáfésamo simátimiyaꞌa minááísáfésa ímba

timankúnkúmba ónááwe

sésa agaimarésa siyáawe. Minááí kempáꞌá tifó séꞌa káráwimai kaweꞌán-oro Póro siyáiye.

42 Minááí simátimena Póroe Páánápáasiye ámáán-daumpakemba máápaꞌa kumónae uyasá waási sésa anekaꞌá ámáán-aaimo ísáán-kanaa tínakai minááí másíyata ísáano 43 simásuwesa máápaꞌa kúmúwasa sáwífaꞌ-waasi Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasi Yúndaa-amaan-ampaꞌo kuwáíyé Póronte Páánápáasinte tirááíwaꞌmaesa kuwasaráí sésarai Maníkó úwoi kaweꞌá uwátinkainifo fasiꞌámai wení aampaꞌá koró siyááye.

44 Suyaná Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa túwasa mindáópaken-kwaasi seyaafáꞌá Fasiꞌaénkón-aai isánae sésa Yúndaa-amaan-daumpaꞌa imérowasa 45 Yúndaa-waasi tuwánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa minááí arááíwáéfo sésa Póronte Páánápáasinte karaánááꞌa tinkésa karoꞌ-ááí séye sésa símai taráísúwasarai 46 miwí táároi ímbo inkáísúyamba óraaka sésarai aifaꞌá éraiꞌa Maníkón-aai simátimuyamba minááí tínaaemba uwámeꞌa ímba sínkáíye sembá póꞌa aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo ondá uwófíꞌa ónaumne-imayaa ombá pókai tauwerékai fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aai kosimátimeyauye. 47 Ááéma Fasiꞌaénkó simásimenasa séna

emá fíꞌonkaa-waasi sáma kátinke kesáái simátímínasa kesí aambá awánáíyaꞌa

seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanaumne

Maníkó minááí simásímakaimba pókai fíꞌonkaa-waasi wenáái kosimátimeyauye Póro siyáiye.

48 Póro súwasa fíꞌonkaa-waasi isésa Fasiꞌaénkón-aaisafesa aamoí ésa tirunkó kaweꞌá úwana Maníkó séna kesí waási éꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe súwasa miwí Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba uráawe.

49 Fasiꞌaénkómpáꞌá timankúnkúmba ésa mimbáráfáꞌá Fasiꞌaénkón-aai kosimátin-tasimatin-uwasá sáwífaꞌ-waasi ísówasa 50 Yúndaa-waasi Póronte Páánápáasinte tirumbá sáwíꞌa uwátinkesa aare túwíꞌo wéron-inimba Yúndaa-amaan-aaimo fasiꞌámaimo méron-inine mindáópaken-oraaꞌ-waasiye tirumbá tórówasa Póronte Páánápáasinte sáwíꞌa uwátinkesa aaisambá tiyésa miwítí marafákémbá tiꞌmátuwowasarai 51 Maníkó minkwáásí ímba aamoí uwátinkainiye-aiyowaiꞌa ésarai tísamaifakem-barama uwáꞌmaresarai Ántíoku-naopaꞌa tuwésarai Áíkóníyamu-naopaꞌa kuyasá 52 Ántíoku-naopaꞌa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí mérowana Maníkóní Ufaen-ámútánkó miwífímbá óraaꞌa uwátinkowana tirunkó kaweꞌá uráiye.

14

Póroe Páánápáasiye Áíkóníyamu-naopaꞌo kurááyan-aai.

1 Póroe Páánápáasiye Áíkóníyamu-naopaꞌa wésarai ááémo urááyantemba Yúndaa-amaan-daumpaꞌa imésarai ásé-aai óraaka simátímúyasa isésa sáwífaꞌ-waasi Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwasá 2 tuwímbai-Yundaa-waasi Ísun-aaisafesa tínaaemba uwámesa ímbo timankúnkúmbo uwáí Póronte Páánápáasinte sáwí-aai simátínkówasa fíꞌonkaa-waasi isésa mindáraiye Ísun-aaimo ísówiye tirumbá sáwíꞌa uwátínkówasa 3 mindárai ayáátáákaꞌa mindáópaꞌa mésarai miwí táároi ímbo inkáísúyamba Fasiꞌaénkón-aai óraaka simátímúyana Fasiꞌaénkó waási úwoi kaweꞌó uwátínkáímba awánáíwae séna mindárai wení fasiꞌaémbá timúwasarai ímbo awánaron-kisau kawe-kísáú máúyasa 4 mindáópakewi kaeká tuwínkaaꞌ-ésa tuwímbai Yúndaa-waasi-taaisafesa éraiꞌe suwasá tuwímbai aantá-waasi-taaisafesa éraiꞌe siyáawe.

5 Suwasá fíꞌonkaa-waasiye Yúndaa-waasiye miwítí óraaꞌ-waasiye túwaandu ésa tínkamonae-aai sésa óntantamba Póronte Páánápáasinte tínkamonae suwasaráí 6 minááí isésarai kaweꞌó íyapaꞌe sésarai Ríkíóniyaa-marafaꞌa wésarai Rísítara-naopaꞌe Tépi-naopaꞌe fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌe 7 ásé-aai simátímaꞌmaesarai kurááye.

Rísítarafaꞌe Tépifaꞌemo kurááyan-aai.

8 Moóráwigo Rísítara-naopaꞌa anówan-arumpinkemba aísamai sáwíꞌo uwáguromba maꞌánkarowana ímba aíntómba ááémo maúnkaꞌa ména 9 Póro wésimatimun-aai iséna éraiꞌ-aai wésimba póna kaweꞌá uwásinkainiye-imayaa úwana Póro minímáyáámó úmba awánéna arááꞌa afuwéna 10 óraaka séna kokuꞌá íyáfasinaao súwana íyáfasinkwena aamoí éna weyááríkaꞌa marapáꞌó kúmba 11 sáwífaꞌ-waasi Póromo úmba awánésa miwí tááifinkemba Ríkíóniyaa-taaifinkemba sésa kentáásí maníkóráí waásiyaan-úmai marapáꞌá kentááfímbá kumbéraaye sésa 12 miwítí maníkón-áwíꞌa mindárai simátinkesa sésa Páánápáasintafesa Súsiye sésa Pórontafesa aaiséꞌo simátímíwaiye sésa Émísiye siyáawe. 13 Marukón-awáífáꞌá minkáróꞌ-máníkón-áwíꞌa Súsi wení ámáán-damba wérowana minkáróꞌ-máníkóntáféna ísámai póíꞌo uwándon-kwaasigo purumakamá wémaena mowáán-aramba wétarare úmaena mindáókoni kusai-óntáráꞌá mó marówasa sáwífaꞌ-waasi miwítí maníkóntáfésamo póíꞌo uwándaantemba miyáumai Ísuni aantá-waasiyaiyaꞌa póíꞌa uwándánaemo 14 sun-ááí isésarai sáwíꞌan-iye sésarai kentí unáánkwátói tafétuwesarai tuwaantantésarai sáwífaꞌ-waasifimba komésarai óraaka sésarai 15 kenkáí nóra ónaera wéoo. Keráí kemó onten-kwáásí úye. Ásé-aai tasimátimuyamba miyán-káróꞌó ombá tuwéꞌa éraiꞌ-Manikompaꞌa teró. Éraiꞌ-Maniko wíyóne marawé uwí-nóné mimpímbó wérain-tantaaꞌe úmarena fasiꞌaénkwáráwí méraiye. 16 Ááéma Maníkó úwoi tíyukowaꞌa kentí imáyáafinkemba seyaafáꞌ-áémpákén-kwáásí wénesa 17 miyá éꞌéímbanifo Maníkó méraiye síwae séna aaí sisaná aaꞌá téna tónkó kaweꞌá isaꞌá wéneꞌa tirumpin-áámóí wéowe. Miyáumai awánéꞌa miyámó im-báníkó méraiye síwae séna Maníkó kaweꞌ-íꞌa wéiye 18 mindárai minááí suyasá seyaafáꞌ-wáásí fasiyésa mindáraiyaꞌa póíꞌa uwándánae suwasaráí ímba miyán-oro símai tufímbaesarai íyúyasa ifátukaawe.

19 Ifátuwowasa tuwímbai-Yundaa-waasi Písíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopakene tuwímbai Áíkóníyamu- naopakene tésa seyaafáꞌ-wáásí tirumbá tórówasa isésa Póromba óntantamba tufuwésa éꞌa púwíye-imayaa ésa tafisímaesa mindáókoni awáífáꞌá mátúwówasa 20 Ísuni aampaꞌó kuwáí taúkúresa awánowana íyáfasinena mindáópaꞌa wéna kowaúmba aafáyáaraꞌa íyáfasinesarai Póroe Páápápáasiye mindáópaꞌa tuwésarai Tépi-naopaꞌa kurááye.

Síriyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa anekaꞌó kurááyan-aai.

21 Póroe Páánápáasiye Tépi-naopaꞌa ásé-aai kosimátímúyasa isésa éraiꞌe sésa Ísuni aampaꞌá kuwasaráí mindárai Rísítara-naopaꞌa anekaꞌá kurésarai minkákémbá Áíkóníyamu-naopaꞌa kurésarai minkákémbá Písíndiyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa anekaꞌá kurésarai 22 miyá úmae wénesarai Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí miwítí imáyáa fasiꞌátinkesarai sésarai Ísuni aampaꞌá fasiꞌámai koró sésarai Maníkó wení waásimo kawáánipaꞌo kónae séꞌo éꞌa minámpáꞌá umbaimó tain-ámpáꞌá kónááwe sésarai 23 miyáumai mindáópakaꞌa wénesarai Fasiꞌaénkóní waásifinkemba miwítí óraaꞌ-waasi íyáfasintinkafaꞌa kuyasá Maníkón-ímáyáá ésa ímba tómbá nésa inaí aantemba wésesa mindárai Fasiꞌaénkómpáꞌá timankúnkúmbo uwáísáfésarai Fasiꞌaénkó káráwitinkamae iyíníye simátímakaaye.

24 Simátimesarai Písíndiyaa-marafaꞌa kóyáákesarai Pámpíriyaa-marafaꞌa wésarai 25 Pékaa-naopaꞌa komésarai ásé-aai kosimátimesarai minkákémbá Átériyaa-naopaꞌa kumésarai 26 nompín-táómba taꞌótoresarai íyátesarai témesarai Síriyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa aneká tiyááye. Ááéma mindáópaꞌa Fasiꞌaénkóní waási mindáraisafesa Maníkó túwaꞌnai úmaena iyínífo wení kísau komáékaiyo siyówasarai minkísáú komaisuwésarai tiyááye.

27 Ántíokufaꞌa tuyasá Fasiꞌaénkóní waási tatúwaandu uwasaráí Maníkómó simátimuntembo urááyan-aai sésarai Ísuni aampaꞌó fíꞌonkaa-waasi aráátímúyasa minááísáfésa timankúnkúmba ésa minámpáꞌá kowé-ááí tasimátimesarai 28 mindáópaꞌa Ísun-aaimo ísówi ayáátáákaꞌa méraaye.

15

Yérúsaremufaꞌa túwaandu ésamo siyáan-aai.

1 Ántíoku-naopaꞌa méroyasa tuwímbai Yúndiyaa-marafakemba Ántíoku-naopaꞌa komésa Ísun-aaimo ísówisafesa sésa Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo ímbo iséꞌo túmo kárámai araénáémbo íyanamo éna Fasiꞌaénkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá ímba métinkainiye suwasaráí 2 Póroe Páánápáasiye minááísáfésarai aaisambá tiyésarai wesimán-kwesiman-esa Ántíokufakewi Ísun-aaimo ísówi sésa Yérúsaremufaꞌa aantá-waasiye Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasiye minááísáféꞌa kotísai oro sésa Póroe Páánápáasiye tuwímbai-waasiye tiꞌmárówasa kuráawe.

3 Fasiꞌaénkóní waási tiꞌmárówasa wémesa Fínísiyaa-marafaꞌe Sámériyaa-marafaꞌe naaóꞌ-naoꞌa komérowasa Ísun-aaimo ísówi túwaandu urówi simátimesa sésa fíꞌonkaa-waasi Ísun-aai isésa timankúnkúmba ésa méraawe suwasá isésa tirunkó kaweꞌá úwasa 4 naaóꞌ-naoꞌa simátimesa wémesa Yérúsaremu-naopaꞌa komérowasa aantá-waasiye Fasiꞌaénkóní waásiye miwítí óraaꞌ-waasiye tiyáámba timésa aamoí uwasá Maníkó kísaumo tímakain-kisaumo maiyáan-aai másimatimuwasa 5 isésa tuwímbai Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo umbánifo ámáán-kawaa-waasiti aampaꞌó kuwáí íyáfasinesa sésa fíꞌonkaa-waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owí Mósese simátímakon-amaamba isésa túma kárámai araénáémba orómá kosimátíméro suwasá 6 aantá-waasiye óraaꞌ-waasiye sésa minááí túwaandu uréta imáyáa úmaisa senó siyáawe.

7 Uwasá túwaandu urésa ayáátáákaꞌa minááí suwaná Pítaa íyáfasinena séna kesí waásisono. Fíꞌonkaa-waasi ásé-aai isésa Ísun-aaisafesa timankúnkúmba íwae séna ááéma Maníkó kempínkémbá íyáfasisinkena siꞌmarówaꞌa kosimátimewanasa isésa éraiꞌe siyáawe. Kemá minááí éꞌa ísaraawe. 8 Maníkó seyaafáꞌ-wáásítí imáyáa tuwánéna fíꞌonkaa-waasisafena séna kesí waásin-owe séna Ufaen-ámútámbó símakainten-úmai miwíwáráꞌó tímakaimba awánaraumne. 9 Maníkó Yúndaa-waasisa fíꞌon-amba ímba aráásimenasa fíꞌonkaa-waasi ínta fíꞌon-amba aráátimena wéifo Maníkó seyaafáꞌ-wáásísá mimbórá-ántá wéaraasimiye. Miwí Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo ontáféna miwítí sáwí-imayaa maitiyuwéna kaweꞌ-ímáyáá uwátínkaraiye. 10 Mósesen-aaigo kentáá síwáꞌnása umbaí tiyówasa ímba kanaaꞌá arááíwakaawe. Kentááwáráꞌá miyá isatá ínta kanaatá wéaraaiwaumne. Mindásafesa fíꞌonkaa-waasi Ísuni aampaꞌó kowísáfésamo Mósesen-aai arááíwáéro síyasamo ésa umbai-ámbá arááíwaenaawe. Miyámó íyanamo éna Maníkó aaisambá sínaꞌa ímba miyá ónááwe. 11 Fasiꞌaénkó Ísu úwoi súwaꞌnai enasa

sáwíꞌo úmaimo méraundafinkenta kaweꞌ-ámpátá méwésinkaiye. Minááísáféta éraiꞌesa sénáísaiye miyámó wéintenta fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa miyá wéiye Pítaa siyáiye.

12 Pítaa súwasa isésa seyaafáꞌnánká éraiꞌa siyé sésa ímba aaí suwasaráí Póroe Páánápáasiye Maníkó tímakain-kisau fíꞌonkaa-waasifimbo minkísáú maiyááyan-aai simátimesarai Maníkóní kísau ímbo awánaraan-kisau kawe-kísáúmó maiyááyan-aai 13 simátímúyana Yémísi séna kesí waásisono. Kesáái ísáaro. 14 Ááéma Maníkó fíꞌonkaa-waasisafena imáyáa éna minkwáásífínkémbá tuwímbai íyáfasintinkena séna kesí waásin-owemo siyáin-aai Pítaa káféꞌa simásímakaiye. 15 Maníkón-aai simátímakowi minááí aúfáífimba agaimarésa sésa

16 Fasiꞌaénkó séna ánaaemba kuméꞌa Téfítini naambó tawísísukaamba kunuwásuwanaumne. Sáwí-tantaaꞌwaraꞌa kaweꞌó kunuwásúwáanda pósa 17 fíꞌonkaa-waasi kempáꞌá ténááwe. Kesí waásin-owe sendawí kempáꞌá ténááwe séna

18 Fasiꞌaénkó minááí naaófáꞌá siyáimba isaná káféꞌwaraꞌa miyá wésiye Yémísi siyáiye.

19 Yémísi simátimena séna Fasiꞌaénkó siyáin-aaisafeꞌa imáyáa éꞌa séꞌa fíꞌonkaa-waasi Maníkómpáꞌó ten-kwáásí umbai-kísáú ímba timénaumpo 20 aúfái agaimái timéta séta karoꞌ-máníkóntáfésa imáyáa ésa póíꞌo uwándaamba mimpóí ímba naaró. Aare-úméné waai-úméné ímba oró. Póíma tufúꞌnewana wení naaemá ímbo kumíndamo úwoimo wérainaꞌa mimpóí ímba naaró. Naaewáráꞌá ímba naaró. Minááí aúfáífimba agaimaráúmpo toráumai ísáaro. 21 Ááémo maéꞌón-kwaasiye káféꞌo méraan-kwaasiye ayáátáákaꞌa aasiyaasí ámáán-aaimo ísáán-kanaa minááí Mósesen-aai simátímaꞌmaesa kuráawe. Mindásafeta aúfáífimba agaimaráúmpo toráumai ísáaro Yémísi siyáiye.

Aúfái agaimái fíꞌonkaa-waasimo tímakaan-aai.

22 Súwasa aantá-waasiye Fasiꞌaénkóní waásiye miwítí óraaꞌ-waasiye sésa kanaámpóta kentááfímbá tuwímbai tiꞌmáráanasasa Póroe Páánápáasiye Ántíokufaꞌo wíyapaꞌa miwíséꞌa wíwae sésa miwífínkémbá kaeꞌ-wáásí túwíꞌa mósá makáan-kwaasiyai-tuwiꞌo sumbá moóráwigo Sáírási úwana moóráwigo kaeꞌ-áwíꞌá Yúndasi Pásapasiye úmai 23 aúfái timésa tiꞌmárówasa kuráawe. Mináúfáífímbá agaimarésa maará siyáawe. Kesáá kentí waásisa úne. Aantá-waasiye óraaꞌ-waasiye moórá-aai sénaumpo kentáásí waási ísáaro. Fíꞌonkaa-waasi Ántíoku-naopaꞌe Síriyaa-marafaꞌe Sírísiyaa-marafaꞌo méraan-kwaasi ísáaro. 24 Kentááfínkémbá tuwímbai kempáꞌá wésa ímbo simátímakaunda-aai miwítí imáyáafinkemba kosimátímúwaꞌa iséꞌa tirunkó sáwíꞌa úwaꞌa umbaimó taráanta iséta 25-26 túwaandu uréta imáyáa éta mimbórá-ááí símai kaeꞌ-wáásí íyáfasintinketa tiꞌmaráúnasasa Páánápáasiye Póroeꞌa migóye. Mindárai kesí waásisa siruntá tímakaundanaraiye sínkamiyakai puwúyafo-imayaa ímba ésarai Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísau wémauye-imayaa ésarai fasiꞌámai wémaeye. 27 Yúndasinte Sáírásinte tiꞌmaráúnasarai migóyamba pósarai aúfáífinken-aaiwara simátimiyan-aaiwaraꞌa mimbórá-ááí pósarai kosimátimeyaaye. 28 Maníkóní Ufaen-ámútánkówé kesááwé mimbórá-ááí símaisa ímba umbai-ááísá simátimumpo maanáúfáífínkén-ááí simátimundasa ísáaro. 29 Karoꞌ-máníkóntáfésa imáyáa ésa póíꞌo uwándaamba mimpóí ímba naaró. Naaemá ímba naaró. Póímo tufúꞌnewana wení naaemó ímbo kumíndamo úwoimo wérainaꞌa mimpóí ímba naaró. Aare-úméné waai-úméné ímba oró. Kesáámó súnda-aaimo iséꞌo éꞌa kaweꞌá ónááwe. Minááí taíꞌáiye. Aúfái agaimái timésa siyáawe.

30 Suwasá mináúfáí timésa tiꞌmárówasa maimaé wémesa Ántíoku-naopaꞌa kuwasá Fasiꞌaénkóní waási túwaandu urówasa mátímúwasa 31 mináúfáífínkémbá toráumai simátímúwasa kaweꞌ-ááí isésa tirunkó kaweꞌá úwasarai 32 Yúndasiye Sáírásiye Maníkón-aai simátímakoyan-kwaasi ésa ayáátáákaꞌa simátimesarai miwítí imáyáa arupíse uwátímúyasa isésa fasiꞌowasaráí 33 tuwímbai-noꞌwaamba miwíséꞌa méroyasa Ísun-aaimo ísówi sésa éꞌa kanaán-ifo tiꞌmákaan-kwaasifaꞌa kaweꞌ-ááí kosimátímékaiyo suwaná 34 Sáírási fíꞌon-imayaa éna mindáópaꞌa mérowasarai 35 Póroe Páánápáasiye ayáátáákaꞌa Ántíokufa mésarai mindáraiseꞌa tuwímbai-waasi mésa Fasiꞌaénkón-aai simátímaꞌmaesa kuráawe.

Póroe Páánápáasiyeꞌa tuwínkaaꞌo urááyan-aai.

36 Ánaaemba Póro Páánápáasintafena séna naaóꞌ-naoꞌa Fasiꞌaénkón-aaimo simátímakauyamba Ísun-aaimo ísaraawi kawerá úmaiya méraawai tuwánamaekai kóyae Póro súwana 37 Páánápáasi séna Yóni-Máákaamba áíꞌmekai kóyae súwana 38 Póro séna weséta téwáyana Pámpíriyaa-marafaꞌa kenkáí másiyuwena wení naaópaꞌa tauwékáimba pókai ímba áíꞌmekai kóyauye Póro súwana 39 minááísáféna kaorésarai aaisa simásuwesarai mindárai tuwínkaaꞌ-uyaná Páánápáasi Yóni-Máákaamba áíꞌmaena nompín-táómba taꞌótoresarai íyátesarai wémesarai Sáíparasi-marafaꞌa kuyaná 40 Póro Sáírásimba aiyówasa Ísun-aaimo ísówi inaí simásuwesa sésa Fasiꞌaénkó úwoi kaweꞌá uwátinkainifo kokaiyó suwaná Sáírásimba áíꞌmaena kúmba 41 Síriyaa-marafaꞌe Sírísiyaa-marafaꞌe naaóꞌ-naoꞌa wénesarai Fasiꞌaénkóní waási túwaꞌnai úmaesarai kuyasá kaweꞌá uráawe.

16

Tímóti mindáraiseꞌo kuráin-aai.

1 Póroe Sáírásiye miyá úmaesa Tépi-naopaꞌe Rísítara-naopaꞌe kuyaná moóráwigon-awiꞌa Tímóti mindáópaꞌa ména Ísuni aampaꞌó kúwai úwana anówa Ísuni aampaꞌó kún-ininko Yúndaa-ininko úwana afowá Kíríki-waasi úwasa 2 Rísítara-naopakene Áíkóníyamu-naopakene Ísun-aaimo ísówi Tímótin-awiꞌa mósá makáawe. 3 Afowá Kíríki-waasi éna áúma ímba kárámai araénáémba urómba pósa Yúndaa-waasi mináémpáꞌó méraan-kwaasi miyán-ááí ísówana Póro séna Fasiꞌaénkóní kísauraꞌa Tímótimba aiyánae séna Yúndaa-waasi aamoí íwae séna Tímótimba áúma karéna 4 áíꞌmaena naaóꞌ-naoꞌa wénesa aantá-waasiye Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasiye Yérúsaremufaꞌo siyáan-aai Fasiꞌaénkóní waásisafesa simátímaꞌmae wésa sésa minááí ísáaro suwasá 5 Fasiꞌaénkóní waási Ísumpaꞌa fasiꞌámai mésa fíꞌon-kwaasi simátímaꞌmaesa kuwasá isésa aasiyaasi-kánáá tuwímbai Ísun-aaisafesa timankúnkúmba úmae wéwesa sáwífaꞌ-waasi-iꞌa uráawe.

Póro kaainkáámbó awánarain-aai.

6 Pórowe Sáírásiye Tímótiye Fírísiyaa-marafaꞌe Kárésíyaa-marafaꞌe wénesa Ésiyaa-marafaꞌa ásé-aai kosimátimenae sumbá Maníkóní Ufaen-ámútánkó ímba kónááwe súwasa 7 isésa wémesa Mísiyaa-maragoni ófímbá kurésa Pítíníyaa-marafaꞌa kónae sésa uwaná Ísuni ámútanko ímba kónááwe súwasa 8 isésa wémesa Mísiyaa-marafaꞌa kóyáákesa wémesa Tóróasi-naopaꞌa kúmúwana 9 nóꞌwaamba Póro kaainkáámbá awánówana Máséndóniyaa-marafaken-kwaasigo kokuꞌá taména séna Máséndóniyaafaꞌa tasúwaꞌnai uwo óraaka súwana 10 Póro awánéna simásimuwata íyáfasineta séta Máséndóniyaa-waasisa ásé-aaisa kosimátíméndasafena Maníkó wésaantaisata Máséndóniyaafaꞌa kónaesa siyáumne.

Ríndíyaa Ísumpaꞌo tiyáin-aai.

11 Miyá séta Tóróasi-naopaꞌa nompín-táómba taꞌótoreta íyáteta kówánanasa mindómpín-táónko arupíyaꞌa kúwata Sámóteresi-marafaꞌa kowaéwándasa aafáyáaraꞌa wémeta Níápórisi-naopaꞌa marapá kúwateta 12 minkákémbá Fírípái-naopaꞌa marapátá kuráumne. Mindá Máséndóniyaa-marafaꞌa óraaꞌ-naopaꞌa Rómu-kamani-waasimo káráwiyon-daopaꞌa tuwímbai-noꞌwaamba kówaeta 13 Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa úwata imáyáa éta Yúndaa-waasi nonáwáífaꞌa túwaandu ésa inaí wésesa owé séta naaópaꞌa tuwéta nonáwáífaꞌo kumówándasa aaresómbá túwaandu urópata kumbéta simátimewanasasa 14 isésa uwaná moórá-ininko Táyátáira-naopaken-ininkon-awiꞌa Ríndíyaa wení

kísau óraan-tantaaꞌa ampantaráꞌá tásuwena wétimena óntamba wémaena wemá Maníkón-ímáyáá éna wenáwíꞌo mósá marón-ininko Fasiꞌaénkó imáyáa amúwana Póron-aai kaweꞌ-úmai isówana 15 minínínkówárá wení akúnkwáráꞌá nombá maitinkówana minínínkó séna kentáfé séꞌa Fasiꞌaénkón-aaisafena amankúnkúmba éna Ísumpaꞌa fasiꞌámai mérain-ininkon-iye séꞌa kesí naaúmpaꞌa taméranaawe óraaka súwata wení naaúmpata kuráumne.

Póroe Sáírásiye ándáfaꞌo méraayan-aai.

16 Moórá-arasi kísaumo maún-arasigomba tuwímbai-waasi óntamba tuwésa méyánuraan-arasigomba sáwí-amutanko wenarumpimbá mérowana tuwímbai-waasifaꞌo ánaaembo paápé índa-aai simátimuwasa óntambo ámúmba wembó méyámbakaan-kwaasi timúwasa maéꞌómbaniye. Moórá-kanaa inaí wésupaꞌa kumówánanasa minárásígó suwánénasa 17 Póronte kenté sirááíwaꞌmae wéwena óraaka séna Maníkó wíyómpaꞌo méraiwaini kísaumo máén-kwaasin-owe. Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métínkáín-aaimo simátíméwin-owe minárásígó séna 18 sáwífa-kanaa arááíwaꞌmae wénena miyá súwana Póron-arunko umbaí tówana méutausena wenarumpimbó méro-sawi-amutankontafena séna Ísu Káráísitini fasiꞌaémbó wéraintafeꞌa óraaka súne. Minárásí auwé kóuwo súwana minúwóíyáámbá auwéna kóúwasa 19 minárásímó méyánuraawi awánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa sésa ímba óraaꞌ-ontamba maénaumne sésa Póronte Sáírásinte tiyáánkwanda tafisímaesa marupáꞌá kawáá-wáásíyáꞌá tiyésa 20 Rómu-kamani-waasiyaꞌa tésa sésa maandárai Yúndaa-waasiyai kentáásí naaópaꞌa sáwí-kisau wémaeye. 21 Kentáásí ámáámba taraisésarai fíꞌon-ampaꞌ-amaamba wéseye. Maandáraimo séyan-amaamba ínta arááíwaenaumpo Rómu-waasiti ámáánta arááíwaenaumne suwasá 22 sáwífaꞌ-waasi taúkúresa óraaka sésa éraiꞌe suwasá kawáá-wáásí mindáraiti unáánkwátói tafétuwesa sésa kunánaantamba tínkamoro suwasá 23 áfááraumai tínkambaresa tafisímaesa ándáfaꞌa fafúsúsuwesa ándáfaꞌo káráwiyon-kwaasigontafesa sésa ontaráꞌá káráwimai mindárai kaweꞌán-uwo suwaná 24 afufumpin-dáúmpáꞌá mófafususuwena tísamaiyai taaí imaiyéna faráátamai ándásamba káráꞌumarowasarai méraaye.

25 Mésarai nóꞌwaan-afufuntamba Póroe Sáírásiye inaí wésesarai Maníkómpáꞌá imá wésuyasa ándáfaꞌo méron-kwaasi ísówana 26 minúwóíyáámbá óraaꞌ-marima tówana naamayáámba korekááre uwágúwana seyaafáꞌ-óntá tigúwana ándáfaꞌo méron-kwaasi tíyayaampimpaken-anda weyááríkaꞌa awákúwasa 27 ándá-naumpaꞌo káráwiyowi aúmá waiguréna íyáfasinena awánómba ontá tigurówana íyáawanena séna ándá-waasi kóuraawe-imayaa éna óraaꞌ-waasigon-aaroi inkaiséna wení paepáéꞌa mósá taúkéna wenáúfimba fagaifáíndasafena úwana 28 Póro awánéna óraaka séna ímba miyán-uwo. Kesáá seyaafátá úwoisa méraumne súwana 29 ándá-naumpaꞌo káráwiyowi wení waásisafena séna ómbá kúra-simero súwasa kúraꞌ-amuwana minúwóíyáán-úmai ándá-naumpaꞌo iyúmba aíyayaankakemba tataꞌá úwana óraakorai óye séna Póronte Sáírásinte tísamaifimba kífaena 30 íyáfasinena tíꞌmaena máápaꞌa kumbéna séna nóra onanawá sáwíꞌo úmaimo méraundafinkemba Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá mésinkainiyo súwasarai 31 mindárai sésarai Fasiꞌaénkó Ísu Maníkómpákémbó kunkáiwaintafe amankúnkúmba inaná ewé ení akúné sáwíꞌo úmaimo mérempinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye simámesarai 32 minkwáásísómbá Fasiꞌaénkón-aai simátímúyasa isésa 33 mindóꞌwáán-afufuntamba ándá-naumpaꞌo káráwiyowi tíꞌmaena tirósááumpaꞌ-afima wénon-kwitiyuwena minkánáá wewé wení waásiye nombá maiyáawe.

34 Nombá maéna Póronte Sáírásinte tíꞌmaena wení naaúmpaꞌa mátínkarena tómbá timúwasarai wénoyasa wewé wení akúné Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwaná tirunkó kaweꞌá uráiye.

35 Mérowasa aafáyáaraꞌa Rómu-kawaa-waasi i-wáásí tiꞌmárówasa ándá-naumpaꞌa wésa sésa mindárai faútínkénasarai kókaiyo suwaná 36 ándá-naumpaꞌo káráwiyowi Pórontafena séna Rómu-kawaa-waasi

i-wáásí tiꞌmárááwasa tésa sésa Póronte Sáírásinte faútinkaao sefó faútínkáanakai tirunkó kaweꞌá ínakai kokaiyó súwana 37 Póro i-wáásísáféna séna ímba kaweꞌ-ááí sésa kempímbá ímba wérain-aai símai kunánaantamba sínkamesa ándáfaꞌa fafúsúsukaawe. Rómu-waasiti aúfái tokáuyan-kwaasi úyasa sínkamomba sáwíꞌa ésa minámáámbá taráíyaawe. Káféꞌa aúpáꞌá faúsínkéyan-imayaa owakáí ímba miyá óyauye-imayaa ékai Rómu-kawaa-waasi kempáꞌá tésa ontá tatisúwéwakai kóyauye Póro súwasa 38 i-wáásí isésa kouwerésa Póron-aai tasimátimesa Rómu-waasiti aúfái tokááyan-kwaasin-oye simátímúwasa isésa táátafesa ésa 39 ándá-naumpaꞌa komésa sésa keráí Rómu-waasiti aúfáíma tokááyan-kwaasi óyata ímba ísareta úwoisa tínkankaunda mindá sáwíta éta tínkankaumne sésa tíꞌmaesa máápaꞌa kumésa aáno úmai sésa kentáásí naaópaꞌa tuwékai kokaiyó suwasaráí 40 Póroe Sáírásiye ándáfaꞌa tuwésarai Rítiyaani naaúmpaꞌa kuyasá Ísun-aaimo ísówi túwaandu urówasarai miwítí imáyáa kaweꞌá uwátinkesarai tiyuwésarai kurááye.

17

Tésáróníkaa-naopaꞌo koméraayan-aai.

1 Póroe Sáírásiye wésarai Ámpíporisi-naopaꞌe Ápóróniyaa-naopaꞌe kóyáákesarai Tésáróníkaa-naopaꞌa kuyaná mindáópaꞌa Yúndaa-waasiti ámáán-damba wérowana 2 Póro úntemba Yúndaa-waasi ámáán-aaimo sunkáꞌá ámáán-daumpaꞌa iména Maníkón-aai aúfáífinken-aai simátimumba ámáán-aaimo ísón-kanaaraꞌa kaumbo-íká simátimena 3 séna aúfáífinkemba séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba áíꞌo índa-iꞌa uwánkaiyana puwéna íyáfasinainiye siyáimba minááígóní áwáuma aforaꞌá simátimune. Minááí Ísuntafesa siyáawe Póro súwasa 4 isésa Yúndaa-waasi tuwímbai minááísáfésa timankúnkúmba ésa Póronte Sáírásinte tirááíwaesa Kíríki-waasi Maníkón-ímáyáá mósá márówiye sáwífaꞌ-inimba túwíꞌo wéron-ininte miyáumai-sawifaꞌ-waasi arááíwakaawe.

5 Arááíwáúwasa Yúndaa-waasi tuwánésa tirunkó sáwíꞌa úwasa sésa minááí arááíwáéfo sésa sáwí-waasi kafóná-waasi táántowasa tamésa tiyánae-aai simátímúwasa Yésónini naambá taúkúmaresa Póronte Sáírásinte tataꞌótoꞌmaeta seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa aaifintá maitinkánae sésa tiyaafáí umbá 6 ímba méroyasa Yésóniye Ísun-aaimo ísówi tuwímbai tafisímaesa mindáópaken-kawaa-waasiyaꞌa mátinkesa óraaka sésa Póroe Sáírásiye sáwí-aai wémaresarai seyaafáꞌ-máráfáꞌá wétesarai káféꞌa maankáꞌwáráꞌá kentáásí naaópaꞌa taméraayana 7 Yésóni wení naaúmpaꞌa mátínkaraiye. Rómu-aifa-kawaagoni ámáámba taraisésa sésa kentááráꞌó káráwiyaiwai Ísun-iye wésewe suwasá 8 seyaafáꞌ-wáásíyé kámáni-kawaa-waasiye isésa tirunkó sáwíꞌa úwasa tiyáí-ímáyáá uwasá 9 kawáá-wáásí Yésónimpin-kwimái tuwímbai-waasisafesa sésa óntamba simíyata faútínkáanaꞌa tiꞌmátuwaaro suwasá óntamba tímúwasa faútínkówasarai kurááye.

Périya-naopaꞌo kuráan-aai.

10 Faútínkówasarai kuyasá mindóꞌwáámbá Ísun-aaimo ísówi Póronte Sáírásinte tínkamofo sésa tiꞌmárówasarai Périya-naopaꞌa wémesarai kuyambá Yúndaa-waasiti ámáán-daumpaꞌa imésarai Ísun-aai simátímúyasa 11 minkwáásísómbá ímba Tésáróníkaa-waasiyaamba ésa kaweꞌ-ímáyáá ésa Póron-aai kaweꞌ-úmai isésa aasiyaasi-kánáá Maníkón-aai aúfáífimba toráumai isésa sésa Póro éraira wési karorá síyó sésa aasiyaasi-kánáá Maníkón-aai aúfáífimba toráumai awánomba 12 Yúndaa-waasi sáwífa Ísun-aaisafesa éraiꞌe sésa timankúnkúmba uwasá Kíríki-inimba túwíꞌo wéron-inimba sáwífa Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwasá Kíríki-waasi sáwífa Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uwasá 13 Póro Périya-naopaꞌa Maníkón-aai simátímíyemo sun-ááí Yúndaa-waasi Tésáróníkaafaken-kwaasi isésa Périya-naopaꞌa tésa miwí tirumbá torésa suwasá isésa Póromba aaisambá aéésa tufuwónae suwasá 14 minúwóíyáámbá Ísun-aaimo ísówi Pórontafesa tufúwófo sésa uwí-nómpáꞌá kumuwó suwaná kumúwasarainifo Sáírásiye Tímótiye mindáópaꞌa méroyasa 15 Póromba áíꞌmaesa kumémesa Áténisi-naopaꞌa múauwesa kunuwerésa miwítí naaópaꞌa iyésa Sáírásinte Tímótinte isimátimesa

sésa minúwóíyáán-úmai kúmókaiyo Póro siyé isimátímakaawe.

Póro Áténisi-naopaꞌo mérain-aai.

16 Póro Áténisi-naopaꞌa kuména Sáírásinte Tímótinte wétimuꞌmarena awánómba mindáópaken-kwaasi sáwífaꞌa karoꞌ-máníkómbá úmakesa miwán-áwíꞌa mósá wémarowana Póro tuwánéna arunkó umbaí tówana 17 Yúndaa-waasiti ámáán-daumpaꞌa iména Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasi Maníkón-ímáyáámó mósá márówiye isimátimena Maníkóní ásé-aai isimátimena aasiyaasi-kánáá mimbárúpáꞌó méron-kwaasi Maníkón-aai simátímaꞌmaena iyúwasa 18 Épíkúriyaan-aai ísámaesa kuwáíyé Sítóikin-aai ísámaesa kuwáíyé Pórompaꞌa tésa wesimán-kwesiman-esa tuwímbai sésa aaiséꞌo símae nín-kwaasi nóintafenawa síyó suwasá tuwímbai sésa fíꞌom-barafakem-banikontafena siyé sumbá Póro Ísun-aai séna pukáimpinkemba íyáfasinkaiye simátímakaintafesa minááí suwasá 19 Póromba áíꞌmaesa kawáá-wáásímó túwaandu ésamo tuwímbai-aaimo símaimo kaweꞌ-un-áémpáꞌá áwíꞌa Áríópagasi-aempaꞌa Póromba áíꞌmaesa máankesa sésa aú-aaimo simátimenda-aai simásímínata ísáano. 20 Kesáá minááísá isáúnda minááígó fíꞌoran-ifo anekaꞌá minááígóní áwáuma simásímínata ísáano sésa 21 Áténisi-naopaken-kwaasiye fíꞌom-barafaken-kwaasi mindáópaꞌo taméron-kwaasiye aasiyaasi-kánáá túwaandu ésa aú-aai aantemba wésewe. Mindásafesa minááígóní áwáuma simásímínata ísáano siyáawe.

22 Suwaná Póro íyáfasinena Áríópagasifaꞌa túwaandu un-kwáásísáféna séna Áténisi-naopaken- kwaasi ísáaro. Monotáféꞌo fasiꞌámaimo méraawi éꞌa tuwánaraumne. 23 Kentí naaópaꞌa wéneꞌa tuwánáúnaꞌa tuwímbai-tantaaꞌa úmakeꞌa miwán-áwíꞌo mósá wémaraamba tuwánaraumne. Óntan-taareraꞌa aúfái agaimaréna séna ímbo awánáúnda-manikontafeꞌa maanóntán-tááré úmakaumne agaimarénamo siyáimba úwaꞌa awánaraumne. Mimbáníkómbá ímbo awánaam-banikon-aai simátimune. 24 Wemá wíyóne marawé mimpímbó wérain-tantaaꞌe úmarena seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyena ímba waásimo úmakaan-daumpaꞌa méraiye. 25 Weyáá waásimo méraawini áwáugo éna tááma tiména seyaafáꞌ-wáásíyáꞌá káráwiyena wempímbá ímbo aawaimó taiwáí éna ímbo waási wembá áwaꞌnai owín-iye. 26 Maníkó aifaꞌá moórá-waasi úmakowasa wempínkémbá fíꞌo-fiꞌon-kwaasi sáwífaꞌa paápé urésa seyaafáꞌ-máráfáꞌá wété uráawe. Maníkó wení imáyáafinkemba seyaafáꞌ-márámá tuwín-timena seyaafáꞌ-wáásítí kanaamá makáiye. 27 Kembá siyaafáí úmai suwánáíwae séna Maníkó miyá uráiye. Wemá ímba némpaꞌa méraifo ewaaꞌá méraimba póta awánánaumne. 28 Moóráwigo séna wemá méraisata póta kesáá méraumne siyáiye. Kempínkémbá moóráwigo agaimaréna séna éraiꞌa wení iyámpóísa úne agaimaréna siyáiye. 29 Maníkóní iyámpóísa póta waásimo kentí imáyáafinkembo óntambo úmaken-tantaatafetaamo éta kesifowésá ímba sénaumne. 30 Ááémo miwí mésamo sáwíꞌo umbá Maníkó miwísáféna ímba sáwífaꞌ-aai siyáifo káféꞌa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásísáféna séna sáwí-amba tuwéꞌa kempáꞌá teró Maníkó wésiye. 31 Wení imáyáafinkemba seyaafáꞌ-wáásí aaifimbó maitinkáínda-kanaa tíníye. Aaifimbó maisinkáínda-waasisa éꞌa íyáfasinankaraiye. Pukáimpinkemba íyáfasinankaraimba pósa éraiꞌa wemá aaifimbá maisinkáíníye sénááwe Póro siyáiye.

32 Pukáimpinkemba íyáfasinankaraiye súmba isésa tuwímbai karaánááꞌa suwasá tuwímbai sésa moórá-kanaamo índa simásímínata ísáano suwaná 33 Póro tiyuwéna kóúwasa 34 tuwímbai arááíwaꞌmaesa wésa wenáái isésa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo umbá miwífínkémbá moóráwigon-awiꞌa Táyónisiyasi Áríópagasi kánísórugo úwana moórá-ininkon-awiꞌa Támárisi-iyai minkáéꞌnáraise úmai tuwímbaifin-kwimái Ísun-aaisafesa timankúnkúmba uráawe.

18

Póro Kórinti-naopaꞌo komérain-aai.

1 Póro Áténisi-naopaꞌa simátimena tiyuwéna Kórinti-naopaꞌa komérowana 2 moórá Yúndaa-waasigon-awiꞌa Ákwíra mérowana wembá anówa Póntási-marafaꞌa ména maꞌánkarowana ména óraaꞌa éna Ítáári-marafaꞌa Rómu-naopaꞌa koména awaainínkón-áwíꞌa Pírísiraae méroyana mimbáráfáꞌó káráwiyon-kawaagon-awiꞌa Kóróndíyasi Yúndaa-waasi aaisambá tíꞌmai Rómufakemba tiꞌmátuwowasa kuwasaráí Ákwíraae Pírísiraae Kórinti-naopaꞌa koméroyana Póro mindáraifaꞌa wéna 3 wení moórá-kisau-waasifaꞌa póna mindáraise koména ampanta-námbá ésa óntamba wémaesa 4 Yúndaa-waasi ámáán-aaimo ísón-kanaa túntemba Póro Yúndaa-waasiti ámáán-daumpa iména Yúndaa-waasiye Kíríki-waasiye Ísun-aaisafesa éraiꞌe sésa wempáꞌá tíwae séna

Ísun-aai simátímaꞌmaena iyáiye.

5 Simátimunkaꞌa Sáírásiye Tímótiye Máséndóniyaa-marafaꞌa tuwésarai Kórinti-naopaꞌa kúmúyana Póro aasiyaasi-kánáá kaweꞌ-ááí simátímaꞌmae wéiyena Yúndaa-waasisafena séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba Yúndaa-waasisa amuꞌmaráúndawisa wemá Ísun-iye súwasa 6 wenáái taraisésa sáwí-aai simánkówana wení unáánkwátóiyakemba kankambá fapifí éna séna Maníkó sáwíꞌo íyampinkembo kaweꞌ-ámpáꞌó ímbo métinkainda kentí áwáugo ínaꞌa sáwíꞌa ónááwe. Kemá ímba sáwíꞌa uwátinkaumpo keyááríkaꞌa sáwíꞌo ontáfé tiyuwéꞌa fíꞌonkaa-waasifaꞌa kosimátímaꞌmaeꞌa kónaumne Póro simátimena 7 tiyuwéna moórá-waasigoni naaúmpaꞌa komérowana mindáúmpákén-kwáásígón-áwíꞌa Tísíyasi-Yásítasi wemá fíꞌonkaa-waasigo éna Maníkón-ímáyáá mósá marówi úwana wení naambá Yúndaa-waasiti ámáán-dankoni ewaaꞌá wérowana Póro mindáúmpáꞌá koména kaweꞌ-ááí kosimátímaꞌmaena iyúwana 8 moóráwigon-awiꞌa Kírísipasi Yúndaa-waasiti ámáán-dankaꞌ-oraaꞌ-waasigo Fasiꞌaénkón-aaisafena amankúnkúmba úwasa wení akúnkwáráꞌá timankúnkúmba uwasá Kórinti-naopaken-kwaasi sáwífaꞌnanka Póron-aai isésa Fasiꞌaénkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa nombá maiyáawe.

9-10 Nombá máúwana moórá-noꞌwaamba Póro kaainkáámbá awánówana Fasiꞌaénkó séna ímba ááꞌa íno. Kemá eséꞌa méraumpo ímbo ifátúwénda kesáái úwoi simátímaꞌmae waaó. Mindáópakemba sáwífaꞌnanka kesáái isésa kesí waási-iꞌa íyamba

pósa ímba sáwíꞌa uwánkanaawe Fasiꞌaénkó súwana 11 Póro mindáópa moórá-aatai úmai afaꞌmóráe-wiyomba ména Maníkón-aai simátímaꞌmaena iyáiye.

12 Simátimuwana ánaaemba Rómu-kamanigon-awiꞌa Káriyo Ákáyaa-marafaꞌo káráwiyonkaꞌa Yúndaa-waasi Póromba taꞌótoꞌmaesa Káriyompaꞌa wésa 13 sésa maankwáásígó tuwímbai-aai simátimena Maníkómpáꞌó iyíyan-amba moórá-ankwaraꞌa wéaraatimiye. Minááígó kentáásí ámáámba wétaraisiye suwaná 14 Póro sénae súwana Káriyo Yúndaa-waasisafena séna minkwáásígó kámáni-waasi-taaimo sáwíꞌo énamo sáwí-kisaumo máínkakaa kentáái káféꞌa kaweꞌ-úmai isáúsina. 15 Énifo kentááiye kentúwíꞌe kentí ámáán-aantentafeꞌa tasísai ontáféꞌa ifátuweꞌa keyááríka minááí másimai kaweꞌán-oro. Kemá ímba miyán-ááí isánaumne séna 16 aaimó sí-náúmpákémbá tiꞌmátuwowasa 17 moóráwigon-awiꞌa Sósíténisi Yúndaa-waasiti ámáán-dankaꞌ-oraaꞌ-waasigomba taꞌótokesa aaimó ísón-dankoni ewaaꞌá tufúwana Káriyo mindásafena ímbo imáyáamo úmba ifátukaiye.

Póro Ántíokufaꞌa anekaꞌó kuráin-aai.

18 Póro Kórinti-naopaꞌa ayáátáákaꞌa Ísun-aaimo ísówiseꞌa ména tiyuwéna séna Pírísiraante Ákwíraanteꞌa tíꞌmaena Síriyaa-marafaꞌa kónae séna Sénkíriyaa-naopaꞌa kumbéna Maníkóntáféna éraiꞌ-aai séna aꞌnóntáu seyaafáꞌá kárásuwena mindárai tíꞌmaena nompín-táómba taꞌótoresa íyátesa wémesa 19 Éfésási-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba marapáꞌá kumésa Póro Pírísiraante Ákwíraante minká tiyuwéna Yúndaa-waasiti ámáán-daumpaꞌa iména aaí wesimán-kwesiman-uwasa 20 miwí sésa ayáátáákaꞌa keséta mérainone suwaná aꞌáo kanaán-ifo méwaro 21 séna Maníkómó ewé sénamo siꞌmaráínaꞌo éꞌa kouweránaumne séna nompín-táómba taꞌótorena íyátena Éfésási-naopaꞌa tuwéna wémena 22 Sísááríyaa-naopaꞌa mindómpín-táómpinkemba marapáꞌá kunkéna Yérúsaremufaꞌa marapáꞌá iyéna Fasiꞌaénkóní waásisafena kaweꞌ-ááí simátimena Síriyaa-marafaꞌa Ántíoku-naopaꞌa koména 23 tuwímbai-noꞌwaamba waitinkéna tiyuwéna Kárésíyaa-aempaꞌa Fírísiyaa-aempaꞌa naaóꞌ-naoꞌa wénena Ísun-aaimo ísówisafena simátímaꞌmaena iyúwasa fasiꞌámai méraawe.

Moóráwigon-awiꞌa Ápórósin-aai.

24 Moórá Yúndaa-waasigon-awiꞌa Ápórósi wemá Árékísándiriyaafaken-kwaasi Éfésási-naopaꞌa taméraiye. Wemá Maníkón-aai kaweꞌ-úmai iséna aúfáífinken-aai kaweꞌ-úmai simátímaꞌmaena iyúwana 25 moóráwigo Fasiꞌaénkóní aampaꞌó kun-ááí simámakowana aamoí éna óraaka simátimena Ísun-aai arupíse úmai simátímaꞌmae iyéna Yóni nombó maitinkón-aai aantemba iséna Ísuni waási nombó maitínkón-aai ímbo isómba 26 Éfésási-naopaꞌa taména Yúndaa-waasiti ámáán-daumpaꞌa óraaka simátimuwasarai Pírísiraae Ákwíraaeꞌa isésarai áíꞌmaesarai kentí naaúmpaꞌa máankesarai Maníkóní aampaꞌó kun-ááí seyaafáꞌ-ááí kaweꞌ-úmai simámakaaye.

27 Simámuyana Ápórósi iséna séna Ákáyaa-marafaꞌa kónae súwasa Éfésási-naopaken-kwaasi Ísun-aaimo ísówi áwaꞌnai ónaumne sésa aúfái agai-áménasa Ísun-aaimo ísááwi Ákáyaa-marafaꞌo méraawi mátímínasa kaweꞌá uwánkáaro suwaná mináúfáí maimaéna wémena kúmba Maníkó úwoi áwaꞌnai úwana Ísuni aampaꞌó kuwáí túwaꞌnai ena 28 aforaꞌá Yúndaa-waasise aaí wesimán-kwesiman-ena Maníkón-aai aúfáífinken-aai simátimena séna Maníkómó íyáfasinankaraiwaimba wéamuꞌmaraundawisa wemá Ísun-iye súmba wenááigo miwí tááigomba íyáákowana miyáumai Ísuni aampaꞌó kuwáí túwaꞌnai uráiye.

19

Póro Éfésási-naopaꞌo kuráin-aai.

1 Ápórósi Kórinti-naopaꞌa mérowana Póro afufumpim-báráfáꞌá wémena Éfésási-naopaꞌo kúmba Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí mérowana 2 Póro tuwánéna tísai ena séna Ísun-aaisafeꞌa timankúnkúmbo uráan-kanaa éra Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentirumpimbá kumbéraiyo súwasa miwí sésa ímbaniye. Maníkóní Ufaen-ámútánkón-aaisa ínta ísaraumne suwaná 3 Póro séna nóran-aaiya wésesawa nombá maitínkaraao súwasa miwí sésa Yónimo simátímakain-aai simásimesasa nombá maisínkaraawe suwaná 4 Póro séna Yóni séna sáwí-imayaa tínaaemba uwásuweꞌa Maníkómpáꞌá teró súwasa miyá uwaná nombá maitinkéna séna moóráwigo kesínaaembo tíndawin-aaisafeꞌa timankúnkúmba oro Yóni siyáiye. Miwántáféna Ísuwe siyáiye Póro súwasa 5 miwí isésa Fasiꞌaénkó Ísuntafesa ísámai nombá máúwana 6 Póro tineꞌá ayáámba taꞌótorowana Maníkóní Ufaen-ámútánkó miwífímbá óraaꞌa uwátinkowasa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi-taaifinkemba sésa Maníkón-aai simátimesa 7 sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi miyá uráawe.

8 Miyá uwaná Póro miwíséꞌa ména kaumbo-wíyónkáꞌá Yúndaa-waasiti ámáán-daumpaꞌa iyéna Maníkó wení waásimo kawáánin-aai óraaka simátímaꞌmaena iyúwasa 9 tuwímbai tiruntéꞌa marésa minááísáfésa ímba éraiꞌe sésa seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa Fasiꞌaénkóní aantafésa símai sáwíꞌa uwaná Póro tiyuwéna Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí tíꞌmaena moóráwigon-awiꞌa Tíránasi túwaandu un-dámbó úmakopaꞌa mótínkarena aasiyaasi-kánáá Fasiꞌaénkón-aai simátímaꞌmae iyéna 10 kaeꞌ-áátáí maisuwówasa Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye Ésiyaa-marafaꞌo méron-kwaasi seyaafáꞌá Fasiꞌaénkón-aai ísaraawe.

Sífan-ááninton-taai.

11 Fasiꞌaénkón-aai ísówana Maníkó Póromba fasiꞌaémbá amúwana ímbo awáron-kisau fíꞌon-kisau maúwasa 12 tuwímbai-waasisomba ampantasámbá Póron-aneꞌá toꞌmaésa miwítí waásimo tíꞌo úwai tineꞌá mátoꞌmarowasa asófowasa miwítí waási tirumpimbó sáwí-amutambo mérowi miyá máuwatinkowasa sáwí-amutamba kóuwasa 13 tuwímbai-Yundaa-waasi wénesa waási tirumpinkémbá sáwí-amutamba maitíyuꞌmae wénesa sáwí-amutantafeta óraaka séta Ísun-awikaꞌo Póro sin-áwíkáꞌá kórosa súne suwaná 14 moóráwigon-awiꞌa Sífa Yúndaa-amaan-kawaa-waasigon-áánintomba afakaeté mésa miyán-kísáú wémauwana 15 sáwí-amutanko simátimena séna kemá Ísune Pórone wétuwanaumpo kemá nááwiyaꞌo súwana 16 sáwí-amutanko arumpimbó méron-kwaasigo tínkamuwana naaemá kumúwana unáánkwátói tarátiyuwena mináfákáété-waasi íyáákena famétuwowasa unáánkwátói-iyaimba máápaꞌa kúmúwasa 17 Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye seyaafáꞌá Éfésási-naopaken-kwaasi minááí isésa táátafesa ésa Fasiꞌaénkó

Ísun-awiꞌa mósá makáawe.

18 Sáwífaꞌ-waasi méronkaꞌa Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uwáí tésa waási túrankaꞌa paápé ésa sésa sáwíꞌa uráumne sésa 19 miwífínkémbá titambá ésa fintómó non-kwáásí miwítí aúfáí-wandaai tamaiyésa titambá ésa fintómó non-ááí wérontafesa tamaimái iyafímbá agaisuwésa mináúfáí-wándááímó méyánuraamba sáwífaꞌ-waasi tíyayaamba faikámai minóntámbá 50,000 kina tuwésa 20 miyá óraa-fasiꞌaembo umbá pósa Fasiꞌaénkón-aai simátímaꞌmaesa kuwaná wété éna íyáákaraiye.

Éfésásifaꞌa óraakaꞌ-oraakaꞌo siyáan-aai.

21 Miyá uwaná Póro séna Máséndóniyaa-marafaꞌe Ákáyaa-marafaꞌe wéneꞌa Fasiꞌaénkón-aai simátímaꞌmae nónaeꞌe séna minkákémbá Yérúsaremufaꞌa kuréꞌa Rómu-naopaꞌa kónaumne séna 22 Tímótinte Érásítasinte áwaꞌnai íyan-kwaasiyai tiꞌmarówasarai Máséndóniyaa-marafaꞌa kuyaná Ésiyaa-marafaꞌa weyáá méraiye.

23 Mérowasa minkánáá Éfésási-naopaken-kwaasi Fasiꞌaénkóní aampaꞌó kuwáísáfésa tirumbá sáwíꞌa uwátinkesa mindáópakemba óraakaꞌ-oraakaꞌa suwaná 24 moóráwigon-awiꞌa Témítiriyasi minkwáásígó óntantamba úmakena miwítí karoꞌ-máníkóní káriꞌ-amaan-dane séna minkáróꞌ-mání-ínínkón-áwíꞌa Átémísiye sésa wení kísau-waasisomba úmakowasa sáwífaꞌ-waasi óntamba mátimesa minkáróꞌ-máníkóní naambá méyánuwana 25 Témítiriyasi mimbórá-kísáú wémaun-kwaasi táántowasa tatúwaandu uwaná simátimena séna kesáá óraaꞌ-ontamba minkísáúrákéntá wémaumne. 26 Énifo Póro séna waásimo úmáráámba karoꞌ-máníꞌá wéumaraawemo sin-ááí Ésiyaa-marafaꞌa Éfésási-naopaken-kwaasiye fíꞌo-fiꞌon-daopaken-kwaasiye isésa éraiꞌe wésewe. Kemá Póron-aai éꞌa ísaraawe. 27 Póron-aaigo kentáásí kísaumo sáwíꞌo índasafena wéiye. Ímba miyá aantembanifo Ésiyaa-marafaken-kwaasiye seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyé kentáásí maníꞌ-ínínkón-áwíꞌa Átémísi mósá wémaraamba Póron-aaigo Átémísini ámáán-damba sáwísankaamba símai uwásukaimba póna wenáwíko kumíníye siyáiye.

28 Súwasa minááí isésa tirunkó sáwíꞌa úwasa aaisambá sésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa Éfésási-naopaken-kwaasi kentáásí Átémísin-awiꞌa óraaꞌa

wéiye sésa 29 aaemái suwasá mindáópaꞌa tésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa Póroeꞌo núyan-kwaasi Máséndóniyaafaken-kwaasiyai moóráwigon-awiꞌa Káyási úwana moóráwigon-awiꞌa Árísítakasi mindárai tafisímaesa túwaandu urópaꞌa mátínkówana 30 Póro seyaafáꞌ-wáásímó túwaandu íyapaꞌa iyónae súwasa Ísuni aampaꞌó kuwáí ímba waaó sésa taꞌótórówasa 31 mimbáráfákén-órááꞌ-wáásí tuwímbai Póroni waási pósa aaí tuwésa sáwífaꞌ-waasimo túwaandu íyapaꞌa ímba iyuwó Pórontafesa siyáawe.

32 Suwasá túwaandu un-kwáásísómbá miwítí imáyáa aupiri ésa fíꞌo-fiꞌon-aai sésa tuwímbai sésa nóran-aaisafetaawa tatúwaandu uráumno-imayaa uwasá 33 Yúndaa-waasi miwífínkémbá moóráwigon-awiꞌa Árékísandaamba túrankaꞌa máánkówasa tuwímbai óraaka sésa emá aaí siyó suwaná miwí táái taraisónae séna ayáámba mósá tuwówasa 34 awánomba Yúndaa-waasi úntafesa mimbórá-ááí ayáátáákaꞌa tafisímai óraaka sésa Éfésási-

naopaken-kwaasi kentáásí Átémísin-awiꞌa óraaꞌa wéiye siyáawe.

35 Óraaka suwaná mindáópaken-oraaꞌ-waasigo aúfáímo agaúwai tuwááwí éna séna Éfésási-waasisono. Seyaafáꞌnánkátá awánáúnda Átémísini ámáán-damba kawáánéta fíꞌonkaꞌmaꞌmai-ontambo wíyómpakemba marapáꞌó kunkáin-ontamba kawáánúne. 36 Minááí ímba kanaaꞌá taraisónááfo seyaafá aseréꞌa ímba sáwíꞌan-oro. 37 Mindárai ámáán-daumpakemba ímba umémbá ésarai kentáásí maníꞌ-íníntáfésarai ímba símai sáwíꞌa urááyaꞌa úwoi tíꞌmaeꞌa maankáꞌá tiyáawe. 38 Témítiriyasiye wení kísau-waasiye aaí simátinkanae sésamo ésa aaimó simátinkai-kanaa úwoi wéraiye. Óraaꞌ-waasi méraamba pósa aaí símai kaweꞌá uwátinkanaawe. 39 Énifo kembiwímó fíꞌon-aaimo wérainaꞌo éꞌa seyaafáꞌ-wáásímó túwaandu ompímbá símai kaweꞌá uwásuwanaawe. 40 Kesáámó aaifintáámó méraandasa káféꞌo tíyáananasaamo Rómu-kamani-waasi tésamo tasísai ésasaamo nóin-aaiyakena tiyááomo síyata kesáámó senda-ááísá ímba wéraiye. 41 Aúfáímo agaún-kwaasigo simátimena túwaandu urón-kwaasi tiꞌmátuwowasa kóuraawe.

20

Póro Máséndóniyaa-marafaꞌe Kíríki-marafaꞌemo kuráin-aai.

1 Miwí táái taiꞌówana Póro Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí táántowasa tuwaná miwítí imáyáa símai kaweꞌá uwátinkena séna Ísun-aai aantemba maimái tirumpimbá máráaro séna énifo méwaro séna tiyuwéna Máséndóniyaa-marafaꞌa wémena 2 mifáꞌá naaóꞌ-naoꞌa wénena Ísuni aampaꞌó kun-kwáásísáféna áfááraumai simátímaꞌmaena núwasa tirunkó kaweꞌá úwana tiyuwéna Kíríki-marafaꞌa wémena 3 koména kaumbo-wíyómbá maisuwéna nompín-táómpimba Síriyaa-marafaꞌa kónae séna úwasa Yúndaa-waasi wembó tufuwónae sumbá iséna ifátuwena Máséndóniyaa-marafaꞌa marapáꞌá kónaumne súwasa 4 maaráumai-waasi moóráwigo Périya-naopakewi Pírasin-ááninkon-awiꞌa Sópata úwana Tésáróníkaa-naopakendarai túwíꞌa Árísítakasiye Sékandasiye uyaná Tépi-naopakewin-awiꞌa Káyási úwana Ésiyaa-marafakendarai túwíꞌa Tíkíkaasiye Tárófímasiye uyaná Tímóti úwasa úmai Póroeꞌa wésa 5 aifaꞌá Tóróasi-naopaꞌa komésa kentáásimuꞌa makówata 6 Yúndaa-waasimo ímbo intóráín-tantaaꞌwara-peretimo agáún-kanaamo taiꞌónkaꞌa Fírípái-naopakemba nompín-táómba taꞌótoreta íyáteta wémeta séfataase-noꞌwaamba mindómpín-táómpimba kówaeta Tóróasi-naopaꞌa marapá kúwateta aifaꞌó komésamo kentáásimuꞌo makón-kwaasiseta kométa

moórá-sondaasa maiyáumne.

Yútíkásimba pukáimpinkembo íyáfasinankarain-aai.

7 Sondaaráꞌá Ísuntafeta ísámai tómbá néta aráá-tombo naandasáféta túwaandu uráawananasa Póro aafáyáa kónae séna simátímaꞌmaena nóꞌwaan-afufuntambo iyúmba 8 afófumayaatanaan-daumpaꞌa méta sáwífaꞌ-omba kúraꞌmaketa méraawananasa 9 moórá-ifokon-awiꞌa Yútíkási naan-afaapimbá imérowana Póro Ísun-aai simátímaꞌmae wéiyuwana Yútíkásimba aúgáfaaꞌa úwana aún-kwéna meminkákémbá tanaa féna marapáꞌá kuntufamúwasa kunkésa awánomba puwúwasa uwaná 10 Póro kuména kunkífaena tapéna awánéna séna ímba imáyáan-oro. Pukéna aúnaraiye simátimena 11 mindáúmpáꞌá iyéna Ísuntafena ísámai tómbá tafámbai timúwasa nowaná Póro simátímaꞌmae wéiyuwana siyarówana tiyuwéna kúwasa 12 puwúwanamo íyáfasinankon-kwaasigomba áíꞌmaesa wení naaúmpaꞌa máankesa tirunkó kaweꞌá uráiye.

Póro Máíritasi-naopaꞌo kuráin-aai.

13 Úwana Póro simásimenasa séna kembiwí nompín-táómpimba Ásosi-naopaꞌa wéwiyaꞌa kemá marapáꞌá wémeꞌa Ásosi-naopakemba nompín-táómba taꞌótoreꞌa íyáteꞌa konó súwata aifaꞌá kunkéta nompín-táómba taꞌótoreta íyáteta wémeta Ásosi-naopaꞌa kówánanasa 14 Póro marapáꞌá wémena Ásosi-naopaꞌa kuréna nompín-táómba taꞌótorowata kóaiꞌmaeta wémeta Mítíríni-naopaꞌa kówaeta 15 siyarówata wémeta Káyosi-marafaꞌa kóyáákaawananasa fenówata kówaeta aafáyáarata wémeta Sémósi-marafaꞌa kóyáákaawananasa fenówata kówaeta aafáyáaraꞌa wémeta Máíritasi-naopaꞌa kówánanasa 16 tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésamo túwaandu un-kánáá ampáánkáꞌá tíne úwana Póro séna minúwóíyáámbá Yérúsaremu-naopaꞌa kuréꞌa mintánómbá komandánae séna nompín-táómpimba Éfésási-naopaꞌa kóyáákanaumpo Ésiyaa-marafaꞌa ímba ayáátáákaꞌa ménaumne súwata Máíritasi-naopata kuráumne.

Póro Éfésásifaken-kwaasisafena méwaromo siyáin-aai.

17 Máíritasi-naopata kówánanasa Póro moóráwigomba aiꞌmarówana Éfésási-naopaꞌa wémena Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasi kosimátimena séna Póro wétaantaifo teró siyáiye súwasa 18 tuwaná simátimena séna kesáái ísáaro. Kesí aifa-kánáá Ésiyaa-marafaꞌa keséꞌa koméꞌa kemó ówánda suwánaraawe. 19 Yúndaa-waasi sínkamiyanesa suwaná sirunkó umbaí tówaꞌa ímba imáyáa éꞌa Fasiꞌaénkóní kísau-waasigo úne séꞌa wenaísamaifimba méꞌa wení kísau maiyáumne. 20 Ímba aúpáꞌá tuwéꞌa seyaafáꞌ-ááí úwoi simátimeꞌa kembó túwaꞌnai í-ááí túwaandu umpíné kentí naaúmpaꞌe simátímaꞌmaeꞌo iyáunda éꞌa ísaraawe. 21 Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye áfááraumai simátime séꞌa sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpáꞌá téꞌa Fasiꞌaénkó Ísun-aaisafeꞌa timankúnkúmba oro simátímaꞌmaeꞌa iyáumne. 22 Énifo Maníkóní Ufaen-ámútánkó Yérúsaremufaꞌa waaó simásímakaimba póꞌa miyá ónaumne. Kesineꞌó paápé índasafeꞌa ímbo isáúnda úwoi kúne. 23 Seyaafáꞌ-náópaꞌo kúnda Maníkóní Ufaen-ámútánkó óraaka simásimena séna umbai-tántááꞌá uwánkesa ándáfaꞌa máankanaawemo simásímímba mindá aantemba ísaraumne. 24 Sínkamiyaꞌo púwóndaraꞌa ímba káráwiyaumpo Fasiꞌaénkó Ísumo símakain-kisau maimái taíꞌásuwanaumne. Maníkó úwoi súwaꞌnai

in-ááí ásé-aai simátímaꞌmaeꞌo iyúnda-kisau maimái taíꞌásuwanaumne.

25 Minkísáúmó maiyáunda kembiwífímbá wéneꞌa Maníkó wení waásimo kawáánin-aai simátímakaumpo ánaaembo éꞌa kembó ímbo suwánáíyamba ken-ísaraumne. 26-27 Ímbo inkaisówánda Maníkón-aai seyaafáꞌ-ááí simátímakaunda pósa kembíwífínkémbó tuwímbaimo kesááimo ímbo isésamo Maníkómpáꞌó ímbo tésamo ombá ímba kesí áwáugon-ifo kentí áwáugo ínaꞌa miyá íyantafeꞌa minááí káféꞌa óraaka simátimune. 28 Maníkó ááninkomba aiꞌmarówana kuména kumpuwéna wení naaesámbó méyánuwasukaimba Fasiꞌaénkóní waásin-ofo káráwiyoro. Maníkóní Ufaen-ámútánkó kembá íyáfasintinkaraifo kentúwawaaꞌwara Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌwaraꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyoro. Sipisípiyaꞌo káráwiyonten-úmai káráwiyoro. 29 Áwáífiyaamo índa-iyamba téna sipisípi tafámaimo wáráíntemba kemá kónasa waási tésa tasáwíꞌa ónááwe. 30 Moórá-kanaa tínasa kembiwífínkémbá tuwímbai íyáfasinesa Ísuni aampaꞌó kon-kwáásítí imáyáa tafisénae sésa karoꞌ-ááí síyasa tuwímbai éraiꞌe sésa arááíwaenaawe. 31 Mindásafeꞌa káráwimai kaweꞌán-oro. Kaumbo-áátáí keséꞌa méreꞌa moórá-mora sirumbá uwátinkeꞌa aafáyáaraꞌe fenómpinkaꞌe nóꞌwaane aasiyaasí simátínkáfaꞌa iyáumne. Minááísáféꞌa imáyáa

úmai kaweꞌán-oro.

32 Kaweꞌá íyana Maníkó káráwitinkamae iyínaꞌa méraaro. Wenááigo fasiꞌátinkainiye. Wení waásimo kaweꞌó uwátínkáíntemba kembiwíwáráꞌá kaweꞌá uwátinkainiye. 33 Óntantafeꞌe unáánkwátóisafeꞌe

fíꞌowiti moparáwíntáféꞌe ímba súraniyamba úne. 34 Kísau wémaeꞌa minóntántámbá ímbo makáunda-tantaaꞌa méwémaeꞌa kembó súwaꞌnai on-kwáásítí tóné unáánkwátóiye maitiméꞌa úne. Miyámó ówánda éꞌa suwánaraawe. 35 Fasiꞌaén-kísáúmó maéwánda suwánaraafo miyá éꞌa aamoisaén-kwáásí túwaꞌnai ónááwe. Fasiꞌaénkó Ísumo siyáin-aai imáyáan-oro. Wemá séna wémaewi tirunkó kaweꞌá imbánifo tímatuwaawi tirunkó kawetéꞌa wéiye Ísu

siyáin-aai Póro siyáiye.

36 Póro simásuwena kífaena minórááꞌ-wáásíyé Fasiꞌaénkómpáꞌá inaí simásuwowasa 37 seyaafáꞌ-wáásí áfááran-ifiꞌa tésa Póromba tataparésa aaweyáá uwánkesa uwaná 38 Póro séna ánaaembo éꞌa ímba suwánánááwe sún-aaisafena tirunkó umbaí tówasa nompín-táómpimba múaukaawe.

21

Póro Yérúsaremufaꞌo kuráin-aai.

1 Múauwowata minkwáásísáféta méwaro séta tiyuwéta nompín-táómpimba íyáteta arupíse úmaisa wémeta Kósi-naopaꞌa kóyááketa wémeta kówaeta aafáyáaraꞌa Rósi-naopaꞌa kóyááketa wémeta Pátaraa-naopaꞌa kuréta marapáꞌá kuméta 2 awánááwándasa Fínísiyaa-marafaꞌo wínda-nompin-taomba wérowata mimpímbá íyáteta wémeta 3 Sáíparasi-marama siyáánaepaꞌa wérowata kóyááketa wémeta Síriyaa-marafaꞌo kówándasa Táyaa-naopaꞌa moparáwímbá mówétuwowata marapáꞌá kumówánasasa 4 Ísuni aampaꞌó kuwáí mérowata tuwánéta moórá-sondaa miwíséꞌa méraawanasasa sésa Maníkóní ámútanko simátímakain-aai Póromba simámesa sésa tufúwófo Yérúsaremufaꞌa ímba waaó simámaꞌmae íyúwata 5 miwíséꞌo méraawanda-kanaa taiꞌówata mindáópaꞌa tuwéta kówánasasa minkwáásísómbá miwítí aare-iyámpóíseꞌa síꞌmaesasa naaópaꞌa tuwésa uwí-nómpáꞌá kúmúwata kífaeta Maníkómpáꞌá inaí simásuweta ówánasasa 6 kentáásáfésa énifo koró suwatá miwísáféta énifo méwataao simásuweta nompín-táómpimba íyátaawanasasa miwí kunuwerésa miwítí

naaópaꞌa iyáawe.

7 Miwítí naaópaꞌa íyúwata nompín-táómpimba Táyaa-naopata tuwéta Tórémesi-naopata marapáꞌó kondasáféta Ísun-aaimo ísówi tuwánéta siyáánta timéta moórá-noꞌwaamba miwíséꞌa waéta 8 íyáfasineta marapáꞌá wémeta Sísááríyaa-naopaꞌo kówándasa ááéma aantá-waasi afakaeté-waasi Ísuni kísaumo tímakowifinkemba moóráwigon-awiꞌa Fírípini naaúmpata iméraawananasa wemá Ísun-aaimo simátimuwai mérowasa 9 éíyain-ayaamumba mésa ímba waaí maiyésa úwoi mésa Maníkón-aai wésimatimesa tifowáeꞌa mérowata 10 tuwímbai-noꞌwaamba mindáúmpátá waéwánanasa moóráwigo Maníkón-aaimo simátimuwain-awiꞌa Ákápáasi Yúndiyaa-marafakemba 11 kuména Póroni áꞌwáánkau kumbaiyéna wení aíyayaankaꞌa káráꞌumai aiyowáíꞌa úmai aráánamena séna Maníkóní Ufaen-ámútánkó séna maanáꞌwáánkáúgóní afowámó Yérúsaremufaꞌo iyínasamo ésa Yúndaa-waasi taꞌótoꞌmai miyáumai káráꞌuwankesa áíꞌmaesa fíꞌonkaa-waasi mátimenaawe Maníkóní Ufaen-ámútánkó siyáiye Ákápáasi kusúwata 12 iséta kesétaamo méron-kwaasiseꞌa Pórontafeta séta Yérúsaremufaꞌa ímba iyuwó óraaka séwánanasa 13 Póro séna nóintafera ifiꞌá téra kaeꞌ-ímáyáá uwásínkááwanawa kesirunkó umbaí wétaiyo. Yérúsaremufaꞌo íyónasamo kembó taꞌótoraiyamba ímba sááꞌa wéiye. Fasiꞌaénkó Ísun-aai simátimudasafesamo sínkamonaesamo ésa úwoi sínkamonaawe Póro súwata 14 wenááisa ímba kanaasá taraisónaumne séta ifátuweta séta Fasiꞌaénkóní imáyáaraꞌa miyá ónááwe siyáumne.

15 Miyá simásuweta tuwímbai-noꞌwaamba miwíséta waéta kentáásí moparáwímbá toꞌmayaa úmaeta mindáópaꞌa tuwéta Yérúsaremufaꞌa iyówánasasa 16 Sísááríyaafaken-kwaasi Ísuni aampaꞌó kuwáí tuwímbai keséta Yérúsaremufaꞌa iyésa moóráwigon-awiꞌa Nésonini naaúmpata mósinkowana minkwáásígó Sáíparasi-marafaken-kwaasigo ayáátáákaꞌa Ísuni aampaꞌó kúwai séna kesí naaúmpaꞌa méranaawe súwasa wení naaúmpata mósinkaraawe.

Póroe Yémísiye aaimó simátímakaayan-aai.

17 Mósinkesasa kentí naaópaꞌa kúmúwata Yérúsaremufaꞌa méraawanasasa Ísun-aaimo ísówi aamoí umpínkémbá siyówata 18 iwaéwándasa aafáyáaraꞌa Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasi Yémísi túwaandu uwátinkowasa méropata Póro síꞌmae kúwata koméraawananasa 19 Póro ayáámba tímaꞌmai aaweyáá éna séna Maníkó ámakain-kisaumo fíꞌonkaa-waasifimbo maiyáin-aai seyaafáꞌ-ááí simátimuwasa 20 isésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa Fasiꞌaénkóntáfésa sésa kesí waásiyo. Sáwífaꞌ-waasi Yúndaa-waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmba ésa Móseseni ámáámba ímba tuwésa fasiꞌámai isésamo méraamba éꞌa ísaraane. 21 Tuwímbai miwísáfésa sésa Póro fíꞌonkaa-waasiti naaóꞌ-naoꞌa wénena Yúndaa-waasi mindáópakaꞌo méraan-kwaasi simátimena séna Móseseni ámáámba ifátuweꞌa kentí iyámpói túma ímba kárámai araénáémba uwátinkeꞌa Yúndaa-waasiti aambá ímba arááíwáéro Póro wésiye sewasá isésa 22 emó tiyáanda-aai isésa aaisambá wésefo 23 simáméndantenta uwo. Maankáꞌá éíyain-kwaasi mésa Maníkómpáꞌá éraiꞌ-aai símakaamba po 24 ewáráꞌá miyán-uwo. Yúndaa-waasiti ámáámba ísámai kaweꞌó í-tántááꞌá e minéíyáín-kwáásítí póíꞌo méyánuwatiyuwe ámáán-kawaa-waasi timé miwíséꞌa aꞌnóntáu kárásuwenasa awánésa Yúndaa-waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owí sésa emá Móseseni ámáámba isé méraanasa entáfésa karoꞌ-ááí simánkaraawe seró. 25 Énifo fíꞌonkaa-waasi Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo uráawisafeta ááéma moórá-aai séta agaimaréta séta karoꞌ-máníkóntáfésa imáyáa ésa póíꞌo uwándaamba mimpóí ímba naaró. Naaemá ímba naaró. Póímo tufúꞌnewana wení naaemá ímbo kumínda úwoimo wérainaꞌa mimpóí ímba naaró. Aare-úméné waai-úméné ímba oró. Ááéma minááí agaimaréta tukáumne suwaná Póro iséna 26 aafáyáaraꞌa minkwáásí tíꞌmaena Yúndaa-waasiti ámáámba ísámai kaweꞌó í-tántááꞌá uwásuwena Póro óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iyéna ámáán-kawaa-waasisafena séna afakaeté-noꞌwaamba maisuwéta Yúndaa-waasiti ámáámba ísámai kaweꞌó í-tántááꞌá úmai taíꞌásuweta moórá-mora-waasi póíꞌa úmaeta Maníkómpáꞌá máamenaumne simátímakaiye.

Óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Pórombo taꞌótokaan-aai.

27 Simátimena mérowana mináfákáété-noꞌwaamba taiꞌówana Póro óraaꞌ-amaan-daumpaꞌo iméromba tuwímbai Yúndaa-waasi Ésiyaa-marafakewi iawánésa Pórontafesa sáwí-aai simánkesa tufuwíyan-imayaa ésa taꞌótokesa óraaka sésa 28 Ísareri-waasi súwaꞌnai oro. Maankwáásígó naaóꞌ-naoꞌa wénena Ísareri-waasisafena sáwí-aai simátinkena Móseseni ámáámba símai sáwíꞌa uwánkena maanórááꞌ-ámáán-dámbá símai sáwíꞌa wéiye. Káféꞌa fíꞌonkaa-waasi tíꞌmaena maanórááꞌ-ámáán-dáúmpáꞌá Yúndaa-waasi aantembo íyón-daumpaꞌa mótinkaisana póna maankáwéꞌ-námbá sáwíꞌa wéiye sumbá 29 Éfésási-naopaken-kwaasigon-awiꞌa Tárófímasi Póroeꞌa Yérúsaremufaꞌa núwasa awánonkaꞌa pósa imáyáa ésa Póro áíꞌmaena óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa móankaraiye-imayaa karoꞌ-ímáyáá ésa mindásafesa minááí siyáawe.

30 Minááí óraaka simátimuwasa mindáópaken-kwaasi mimbóráfímbá tawiyésa Póromba tataꞌótoꞌmai ámáán-daumpakemba tafisímaesa mááꞌarifaꞌa múra auwésa ámáán-dankoni ontá wimarésa 31 sáwífaꞌ-waasi Póromba tufúꞌnaafuꞌ-uwaná moóráwigo Rómu-i-waasiti óraakomba isimámena séna Yérúsaremufaꞌa seyaafáꞌ-wáásí wétiyaawe súwana 32 minúwóíyáán-úmai i-wáásíyé miwítí kawáá-wáásíyé tíꞌmaena awaantanténa kuména waási túwaandu urómpimba tafákáraaꞌa úmaena kumúwasa i-wáásíyé miwítí óraakone tuwánésa tufuwémómba úwoi mérowana 33 óraako Póromba tataꞌótorena i-wáásísáféna séna kaeꞌ-ándásámbá káráꞌoro simásuwena tísai ena séna maankwáásí nááwaꞌiyo. We nóra uráiyo súwasa 34 tuwímbai fíꞌo-fiꞌon-aaisafesa suwasá tuwímbai miyá suwasá uwaná óraako minááígóní áwáu ímba iséna

i-wáásísáféna séna miwámbá áíꞌmaeꞌa i-wáásítí naaúmpaꞌa íyóro súwasa 35 áíꞌmaesa ontafín-káráákáꞌó íyúmba tufuwónaesa untáfésa i-wáásí tiyáánkaꞌa farámbaesa íyúwasa 36 tínaaemba tirááíwaꞌmae iyésa tufuwíyana puwíno símaesa óraakaꞌa iyáawe.

Póromo simátímakain-aai.

37 I-wáásí Póromba áíꞌmaesa miwítí naaúmpaꞌa iyónae suwaná Póro miwítí óraakomba simámena séna moórá-aai simámenae súwana óraako séna Kíríki-waasi-taaifinkemba wésempo 38 emá ímba Ísípi-marafaken-kwaasi óne. Minkwáásígó Rómu-kamani-waasisafena aaisambá tiyéna sáwífaꞌ-waasi 4,000 waasi símai tíꞌmaena tiyáí-tántááꞌá maimaésa máásai-marafaꞌo kuráamba ímba wemá óne súwana 39 Póro séna Yúndaa-waasi úne. Kesinó kembá Sírísiyaa-marafaꞌa Táásási-naopaꞌa óraaꞌ-naopaꞌa masínkaraiye simásuwena séna moórá-aai simátimenae súwana 40 óraako séna énifo miyán-uwo súwana Póro ontará-káráákáꞌá ména aseráíyantafena ayáámba mósá tuwéna séna kemó senda-ááí ísáaro súwasa asérówana Yúndaa-waasi-taaifinkemba

Ípúru-taaifinkemba simátímakaiye.

22

1 Póro simátimena séna kesífárawaisai kesifoísáíyo maanááímó simásínkáámba anondáá sénaumpo ísáaro séna 2 Ípúru-taaifinkemba súwasa miwí tááifinken-aai pósa isésa asékésa wenáái kaweꞌ-úmai ísówana Póro séna 3 kemá Yúndaa-waasi úne. Kesinó Sírísiyaa-marafaꞌa Táásási-naopaꞌa masinkówaꞌa óraaꞌa éꞌa Yérúsaremufaꞌa Kámérierimo úpaꞌa taméraawanana kentáá síwáꞌnáti ámáámba fasiꞌámai simásímaꞌmaena iyáiye. Maankáꞌó méraan-kwaasimo Maníkóntáfésamo fasiꞌámai méraantemba Maníkón-aai fasiꞌámai métaꞌotokaumne. 4 Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí sáwíꞌa uwátinkeꞌa tafisímaeꞌa ándáfaꞌa aare-waaí mátínkaraumne. 5 Ááéma aifaꞌ-ámáán-káwáágówé ámáán-oraaꞌ-waasiye aúfái simésa Támásikasi-naopaꞌa Yúndaa-waasi maimaé mátimuwo suwaꞌá Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí kotíꞌmaeꞌa Yérúsaremufa ándáfaꞌa mátinkanae séꞌa Támásikasi-naopaꞌa kuráumne. Ááémo mináúfáímó símakaan-kwaasi kotísai eꞌo éꞌa kentáfésa éraiꞌa siyé seró.

6 Énifo aampaꞌá wémeꞌa Támásikasi-naopaꞌa ewaaꞌá kówánana wááwái wíyómpakemba sáma aafáyáuraan-tantaaꞌa tuwówana kuména súgáyáagaya úwaꞌa 7 marapáꞌá tanaa fááwánana aaigó aantemba isááwánana sáántena séna Sóroo nóra séwa kembá sáwíꞌa ónó súwaꞌa 8 emá nááwa sénó séwánana kemá Násaretifakewi Ísu únama sáwíꞌa wéuwasinkaane súwasa 9 keséꞌo méron-kwaasi sáma awánésa simásimun-aai ímba kaweꞌ-úmai ísówaꞌa 10 áísai eꞌa séꞌa Fasiꞌaénkóo kemá nóra ónaumno séwánana Fasiꞌaénkó séna íyáfasine Támásikasi-naopaꞌa winaná moóráwigo Maníkómó embó ámakain-kisau-aai simámino súwana 11 ságo súgáyáagaya úwaꞌa ímba awánááwánasa keséꞌo nún-kwaasi siyáán-toꞌmaesa Támásikasi-naopaꞌa kuráawe.

12 Kuwaná moóráwigon-awiꞌa Ánánáyasi Maníkón-aaisafena fasiꞌámai ména kentáásí ámáámba isówasa Yúndaa-waasi Támásikasi-naopakewi wenáwíꞌo mósá márówi 13 kempáꞌá téna ewaaꞌá taména séna Sóroo kesí waásiyo. Anekaꞌá kaweꞌ-úmai aúramba awánáínone súwaꞌa minúwóíyáámbá súramba awánamai kaweꞌá ówánana 14 séna kentáá síwáꞌnási Fasiꞌaénkó embó íyáfasinankaintafe wení imáyáa arááíwáínone. Wení kawe-kísáú-wáásí awáné wenáái iséma ónda po wenáái arááíwáínone. 15 Awánáánda-tantaaꞌe isáándawe seyaafáꞌ-wáásí simátímaꞌmae nínone. 16 Ímba úwoimo máínda íyáfasine Fasiꞌaénkó Ísumba áántenana ení sáwí-imayaa maiyauwáína Ísuntafe ísámai nombá mauwó Ánánáyasi simásimuwaꞌa miyá uráumne.

17 Miyá éꞌa kouweréꞌa Yérúsaremufa taméꞌa

óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa Maníkómpáꞌá inaí wéseꞌa kaainkáámbá awánááwánana 18 Fasiꞌaénkó simásimena séna Yérúsaremufaꞌo méraan-kwaasi kesáái simátímínasa ímba kaweꞌ-úmai isánááfo minúwóíyáámbá íyáfasine maankáꞌá tuwaaó Fasiꞌaénkó súwaꞌa 19 Fasiꞌaénkóo ámáán-daumpimpaꞌa wéneꞌa enááisafesa timankúnkúmbo on-kwáásí taꞌótoꞌmai tínkambai tafisímaeꞌa ándáfaꞌo mátíyukaunda éꞌa suwánaraawe. 20 Sítífeni enááimo simátímakaiwaimba tufúnkaꞌa kemá méꞌa sirunkó kaweꞌá úwaꞌa tufún-kwaasiti paákákén-únánkwátóiyaꞌa káráwiyaawanasa tufúwana pukáiye séwánana 21 Fasiꞌaénkó séna aiꞌmáráana íyáfasine némpaꞌa fíꞌonkaa-waasi kesáái simátímaꞌmae núwo

Fasiꞌaénkó siyáiye Póro siyáiye.

22 Póro súwasa ánaaembo sún-aaisafesa aaisambá sésa óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa tufuwíyana puwíno. Miyán-kwáásí ímba maambáráfáꞌá mérainiye 23 óraakaꞌ-oraakaꞌa sésa miwítí unáánkwátói faúkésa oférófé ésa ofaí káúresa óipaꞌa tuwésa uwaná 24 Rómu-oraako

i-wáásísáféna séna áíꞌmaeꞌa kentí naaúmpaꞌa íyóro súwasa miyá uwaná séna Póromba áwiyonkuꞌ-newana Yúndaa-waasi-taaigoni áwáu sínata ísáano súwasa 25 Póromba ándásamba káráꞌuwankesa áwiyonkuꞌ-nánae sésa uwaná i-wáásítí kawáágó mérowana Póro wentáféna séna kemá Rómu-waasiti aúfáí-wandaai tokáundawi úmpo ímbo sísai ombá aaifimbó maisinkésamo súwiyonkuꞌ-nánae-imayaamo ombá ámáámba taraisésa uwófíꞌa ónááfo ímba úwoi súwiyonkuꞌ-nánááwe Póro súwana 26 iséna wení óraakomba kosimámena séna minkwáásígó Rómu-waasiti aúfáí-wandaai tokáiwaimban-ifo nóra ónaumno súwana 27 óraako iséna Pórompaꞌa téna séna Rómu-waasiti aúfáí-wandaai tokáano súwana ewé súwana 28 óraako séna kemá óraaꞌ-ontamba tuwéꞌa mináúfáí-wándááí maimái tokáumne súwana Póro séna kesifo tokáimba póꞌa kewáráꞌá úwoi tokáumne súwasa 29 áwiyonkuꞌ-nánaemo sun-kwáásí minááí isésa némpaꞌa kuwaná óraakowaraꞌa áátafena éna séna Rómu-waasiti aúfáí-wandaai tokáiwaimbo káráꞌumankaunda sáwíꞌa úne séna áátafena uráiye.

Póromba áíꞌmaena ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌo kuráin-aai.

30 Áátafena éna aafáyáaraꞌa óraako séna Yúndaa-waasi Pórombo simánkáán-aaigoni áwáu síyaꞌa isánae séna óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye ámáán-oraaꞌ-waasisafena séna túwaandu oro séna i-wáásísáféna Póro ayáámpinken-anda faútúwáaro súwasa faútúwówana áíꞌmaena túwaandu urónkaꞌa máánkaraiye.

23

1 Máankowana Póro ámáán-oraaꞌ-waasi kááꞌa túfífaena séna kesí waásisono. Kemá ááéwara káféꞌwaraꞌa Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-úmai méꞌa moórá-tantaaꞌa sirunkó ímba umbaí wétaiye súwana 2 aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Ánánáyasi wemá Póroni ewaaꞌó mérowisafena séna óiꞌa turáráaro súwasa miyá uwaná 3 Póro wentáféna séna empímbá sáwí-imayaa wéraimba póna Maníkó embá tufuwíníye. Emá méma imáyáa éma ámáámba arááíwaꞌmai aaifimbá ankáúmne sémpo minámáámbá taraisé óiꞌa turáráaro sénasa sóiꞌo turáráámba ámáámba taraisóne Póro súwasa 4 wení ewaaꞌó mérowi sésa Maníkóní aifaꞌ-ámáán-káwáágómbá símai sáwíꞌa wéuwankaane suwaná 5 Póro séna aifaꞌ-ámáán-káwáágó iyémó sewaꞌó isékaa ímba minááí súsino. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna kentí waásiyaꞌo káráwiyewi ímba símai sáwíꞌa uwánkáaro agaimaréna siyáimba isaꞌá sáwíꞌa úne Póro siyáiye.

6 Póro simásuwena ámáán-oraaꞌ-waasi tuwánéna imáyáa éna tuwímbai Sátúsi-amaamba sésa púwómpinkemba ímba íyáfasinanaawe-aai sen-kwáásí owasá tuwímbai ámáán-kawaa-waasi owé-ímáyáá éna óraaka séna kesí waásisono. Kesifomá ámáán-kawaa-waasigo éna kembó masínkaraimba kemá ámáán-kawaa-waasi úne. Maníkó pukén-kwaasi íyáfasintinkainiyemo siyáunda-aaisafeꞌa káféꞌa aaifimbá maisínkááwe Póro simátimuwasa 7 isésa ámáán-kawaa-waasi Sátúsi-amaambo sun-kwáásí keíyái aaisambá símai tuwínkaaꞌ-uráawe. 8 Sátúsi-amaambo sun-kwáásí Maníkó pukén-kwaasimo íyáfasintinkainda-aaisafesa karoꞌ-ááín-iye sésa Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi ímba méraawe sésa waási timambá ímba wéraiye suwasá ámáán-kawaa-waasi sésa Maníkó pukén-kwaasi íyáfasintinkainiye. Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi méraawe. Waási timambá wéraiye suwasá minááísáfésa tuwínkaaꞌ-ésa 9 aaisambá sésa ámáán-kawaa-waasifinkemba ámáámbo sun-kwáásí íyáfasinesa óraaka sésa kesáámó awánáúndasa Póro ímba sáwíꞌa wéifo Maníkóní kísau-waasigowa wembá simámakai moóráwigo wíyómpakewiya wembá simámakaiyo. Ínta isáúmne suwasá 10 aaisambá óraakaꞌ-oraakaꞌa siyáawe.

Aaisambá óraakaꞌa suwaná i-wáásítí óraako séna Póromba aaisambá aéésa tafisíyapaꞌa aíyayaamba tawíyófainifo i-wáásísáféna séna waásiti afufumpimbá koméꞌa koáíꞌmaeꞌa kentí naaúmpaꞌa íyóro súwasa miwítí naaúmpaꞌa móankaraawe.

11 Móankowana mindóꞌwáámbá Fasiꞌaénkó Póroni ewaaꞌá kumbaéna séna fasiꞌámai mé kentáfé Yérúsaremufaꞌa simátímakaantemba Rómu-naopaꞌa kosimátiminone Fasiꞌaénkó siyáiye.

Póromba tufuwíyan-aaimo siyáan-aai.

12 Súwasa aafáyáaraꞌa Yúndaa-waasi tuwímbai túwaandu ésa Póromba tufuwíyan-aai sésa tufútuweta tóné nonésá nánaumpo ímbo tufuwéta tóné nonésá ínta nánaumnemo óraakaꞌo 13 sun-kwáásí kaeꞌ-wááí-wáásí mésa sésa 14 óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye óraaꞌ-waasiye kosimátimesa sésa túwaandu éta óraaka séta Póromba tufútuweta tóné nonésá nánaumpo ímbo tufuwéta tóné nonésá ínta nánaumne. 15 Miyáumai ámáán-oraaꞌ-waasiye Rómu-oraakontafeꞌa karoꞌá kosimáme séꞌa Póromba áíꞌmae kempátá tinatá áísai úmai minááígóní áwáusa isánae sewé kosimámeꞌa seró. Minááí isésamo aampaꞌó áíꞌmaesamo tíyata tufuwónáísaiye siyáawe.

16 Suwaná Póroni ámánaakon-ááninko tufuwíyan-aaimo sumbá iséna awaantanténa i-wáásítí naaúmpaꞌa iyéna Póromba minááí isimámuwana 17 iséna i-wáásítí kawáágómbá áántena séna miwámbá áíꞌmae óraakompaꞌa winaná moórá-aai kosimámino súwana 18 áíꞌmaena óraakompaꞌa wéna séna ándáfaꞌo imérain-kwaasigon-awiꞌa Póro sáántena séna minífóꞌá áíꞌmae óraakompaꞌa winaná moórá-aai simámino sisaꞌá empáꞌá áíꞌmae túne súwana 19 óraako miwámbá ayáán-toꞌmaena ímbo waásimo méron-aempaꞌa ánkarena áísai ena séna nóran-aaiyaꞌiyo sinaꞌá ísáano súwana 20 miwá simámena séna Yúndaa-oraaꞌ-waasiye ámáán-oraaꞌ-waasiye moórá-aai sésa aafáyáaraꞌa empáꞌá iyésa karoꞌá isésa Póromba áíꞌmae kempátá kumínata áísai úmai minááígóní áwáusa isánae karoꞌá isénááwe. 21 Miwí táái ímba isaaó. Kaeꞌ-wááí-wáásí óraaka sésa Póromba tufútuweta tóné nonésá nánaumpo ímbo tufuwéta tóné nonésá ínta nánaumne sésa aúpáꞌá aampaꞌá káráwiyesa miwí tááisafe ewé sínono sésa káráwiyaawe. Mindásafe miwí táái ímba isaaó. Minífókó óraakomba miyá simámuwana 22 iséna séna simásimenda-aai ímba fíꞌon-kwaasi simátime óraakomba simámakaumne ímba siyó séna aiꞌmákaiye.

Póromba áíꞌmaesa óraakompaꞌo kunkáan-aai.

23-24 Minífókómbá aiꞌmaréna i-wáásítí kawáágónkáí táántowasarai tuyaná séna káféꞌ-noꞌwaamba Póromba áíꞌmaekai Sísááríyaa-naopaꞌo kámáni-oraakompaꞌa múauwaakaiyo. Sáwífaꞌ-i-waasi 200 i-waasi toꞌmayaa íyasa tuwímbai-waasi ósifinkaꞌo nón-kwaasi 70 waasi toꞌmayaa íyasa sáwífaꞌa 200 waasi paepáéꞌo tokáan-kwaasi toꞌmayaa íyaꞌa Pórombo ayááꞌmaenamo wínda-osi toꞌmayaa uwánkeꞌa káféꞌ-noꞌwaamba Póromba kaweꞌ-úmai káráwimai áíꞌmaeꞌa kámáni-oraakon-awiꞌa Fíríkísimpaꞌa múauwaaro séna 25 aúfái agaéna maará simámena séna 26 kentáásí óraaꞌ-waasi Fíríkísiyo isaaó. Kemá Kóróndíyasi-Rísíyaasi káriꞌ-aai simámenaumpo isaaó. Kaweꞌ-úmaiya méraano. 27 Yúndaa-waasi minkwáásígón-áwíꞌa Póromba taꞌótokesa tufuwíyanesa owaꞌá Rómu-waasiti aúfáímo tokáin-kwaasigo isaꞌá iséꞌa Yúndaa-waasi tiyáámpinkemba tafisímai kesí

i-wáásí tiyáámpimba tinkáúnasa áíꞌmaesa migowé. 28 Minkwáásígómbó simánkén-aai isánae séꞌa áíꞌmaeꞌa miwítí óraaꞌ-waasifaꞌa kunkáumne. 29 Ímba sáwíꞌa uráifo miwítí ámáán-aaigomo intáfésa simánkaraawe. Kemó ándáfaꞌo auwéꞌo tufúwónanamo puwínda ímba moórá-tantaaꞌa uráiye. 30 Yúndaa-waasi tuwímbai tufuwíyan-aai sewaꞌá iséꞌa empáꞌá aiꞌmáráanasa áíꞌmaesa kumónááwe. Wembó simánkaraan-kwaasisafeꞌa simátime séꞌa wembó aaifimbó maénkáán-aai enaúrankaꞌa símai kaweꞌán-oro. Mináúfáífímbá agaimaréna siyáiye.

31 Agaimaréna súwasa i-wáásí simátimuntemba miyá ésa mindóꞌwáámbá Póromba áíꞌmaesa wémesa Ántípátirisi-naopaꞌa kunkwaésa 32 aafáyáaraꞌa i-wáásí marapáꞌó kun-kwáásí kunuwerésa miwítí naaópaꞌa íyúwasa ósifimbo nún-kwaasi Póromba áíꞌmaesa 33 wémesa Sísááríyaa-naopaꞌa ósifinkemba marapáꞌá kumbaésa mináúfáí óraakomba múamesa Póromba aúrankaꞌa múankowana 34 mináúfáí toráumai iséna Pórontafena séna emá náám-barafaken-kwaasiyaꞌono súwana Póro séna kemá Sírísiyaa-marafaken-kwaasi úne súwana iséna 35 énifo aaimó simánkaraan-kwaasi kumíyaꞌa isánaumne séna wení waásisafena séna Érotimo uráin-daumpa máánkareꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyoro súwasa miyá uráawe.

24

Yúndaa-waasi Pórombo simánkaraan-aai.

1 Káráwiyuwasa séfataase-noꞌwaamba waésa aifaꞌ-ámáán-káwáágón-áwíꞌa Ánánáyasiye óraaꞌ-waasiye Póromba aaimó simánkénesa Sísááríyaa-naopaꞌa Fíríkísimpaꞌo kúmúmba moóráwigo ámáámba kaweꞌ-úmaimo isón-kwaasigon-awiꞌa Tétárasi weséꞌa Fíríkísimpaꞌa kumbésa 2 Póromba áántowana túwana Tétárasi aaí simánkena óraakomba símai arumbá faiyaréna séna kentáásí óraakoo kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí po kaweꞌ-úmai káráwiyonata ayáátáákaꞌa aáno úmaisa méraumne. Ení imáyáafinkemba kaweꞌ-úmai súwaꞌnai ónata maéꞌéúndasaaniye. 3 Kesáá naaóꞌ-naoꞌo méraunda-waasisa aasiyaasi-kánáá entáféta aamoisá wéune. 4 Ímba ayáátááꞌ-aai sénaumpo embá awesaraí ifáínifo ampáán-ááí sénaumpo usúkáꞌmai isaaó. 5 Maankwáásígó aoisaambá wimái seyaafáꞌ-máráfáꞌá wénena Yúndaa-waasi símai tirumbá faiyáráísasa Násaretifakewini aampaꞌá arááíwaesa owaná miyámó on-kwáásítí aifarááwí éna miyá wéiye. 6 Miyá éna fíꞌonkaa-waasi áíꞌmaena óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa móankaraisana ména sáwíꞌo uráintafeta maankwáásísá taꞌótoketa kentáásí ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌa aaí simánkanae únansa 7 i-wáásítí óraakon-awiꞌa Rísíya kuména kusínkambaisa siyáámpinkemba Póromba kunáíꞌmaena iména 8 simásimenasa séna empáꞌá másénááwe sisatá wégumune. Maankwáásígómbó áísai inanamó éna aaifimbó maénkaraunda-aai wemá sína seyaafáꞌ-ááí isaaó Tétárasi súwasa 9 Yúndaa-waasi wembá áwaꞌnai esa minááímó simbá éraiꞌ-aai siyé siyáawe.

Póro Fíríkísimbo mósimamakain-aai.

10 Suwaná kámáni-oraako aúwááméꞌa éna Pórontafena e siyó súwana Póro séna emó káráwiyonda ayáátáákaꞌa aatáí maisuꞌmaé iyáanda póꞌa enaúrankaꞌa anondáá ke aaimó sendasáféna sirunkó aamoí wéiye. 11 Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa wenáwíꞌo mósá maráúndasafeꞌa Yérúsaremufa iméꞌa siyáánkai úmai kaeꞌ-nóꞌwáámbá taíꞌáraifo tuwímbaimo tísai inasá éraiꞌa siyé sénááwe. 12 Óraaꞌ-amaan-daumpaꞌe káriꞌ-amaan-daumpimpaꞌe máápaꞌe ímba aaisankáámbá séꞌa ímba waási símai tiyáí-ááímó siyáunda Yúndaa-waasi suwánaraawe. 13 Kembó simásínkáámba karoꞌá sefó minááígóní áwáu ímba wéraiye. 14 Aforaꞌá ke simámenaumne. Ísuni aampaꞌá wéweꞌa kentáá síwáꞌnáti Maníkón-ímáyáá éꞌa áwíꞌa mósá maráúnasa Ísuni aantafésa maankwáásísómbá sésa karoꞌ-ámbán-iye wésewe. Móseseni ámáámba iséꞌa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakáan-aai iséꞌa éraiꞌe súne. 15 Miwí sésa Maníkó seyaafáꞌnánká sáwí-waasiye kaweꞌ-wáásíyé pukémpinkemba íyáfasintinkainiye sésamo amuꞌmáráántemba kemá miyá wéune. 16 Mindásafeꞌa kesí imáyáafimba sáwíꞌan-ifo séꞌa Maníkón-aúrankaꞌe waási túrankaꞌe kaweꞌ-úmai méraumne.

17 Énifo fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa wéneꞌa tuwímbai-aatai maisuwéꞌa Yérúsaremufaꞌa kesí waási ímbo tómbó makáan-kwaasi óntamba timéꞌa Maníkóntáféꞌa ísámai póíꞌo ondasáféꞌa iyáumne. 18 Minkísáú wémaeꞌa Yúndaa-waasiti ámáámba ísámai kaweꞌó í-tántááꞌá uwásuweꞌa Maníkóntáféꞌa ísámai póíꞌo ondasáféꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa iméraawanasa kempáꞌá sáwífaꞌ-waasi ímba taméresa aaimó símae kumbá Yúndaa-waasi suwánowasa 19 tuwímbai Yúndaa-waasi Ésiyaa-marafaken-kwaasi mésa suwánaraawe. Sáwíꞌo uráanasamo suwánaresa enaúrankaꞌa simásínkáaro. 20 Ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌo méraawandaraꞌo sáwíꞌo uráanasamo suwánaresaraa moórá-aai aantemba sewisinó. Moórá-aai aantembo senkakaa isáásino. 21 Ámáán-oraaꞌ-waasifaꞌo méraawandaraꞌa óraaka séꞌa Maníkó pukén-kwaasimo íyáfasintinkainiyemo siyáunda-aaisafesa káféꞌa aaifimbá maisínkááwe séwánasa kemó siyáunda-aaisafesa simásínkááwe

Póro siyáiye.

22 Súwana Fíríkísi Ísuni aampaꞌó kun-ááí éꞌa ísarena séna i-wáásítí óraakon-awiꞌa Rísíya kumínaꞌa maanááí ísámai kaweꞌá ónáífo koró simásuwena 23 Póromba káráwiyowintafena séna ándáfaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiye ímba aíyayaankaꞌo káráꞌumarenda ímbo wemó makáinda-tantaaꞌa wení waásimo áwaꞌnai ónae síyamo e úwoi ewé sinasá áwaꞌnai oro

Fíríkísi siyáiye.

Póro Fíríkísinte Túrúsíraanteꞌo simátímakain-aai.

24 Fíríkísi simásuwena ména tuwímbai-kanaa maisuwéna awaainímbá Yúndaa-ininkon-awiꞌa Túrúsíraamba áíꞌmaena taména Póromba áántowana téna séna Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo un-ááígóní áwáu simátimuwasarai ísóyana 25 Póro kaweꞌ-ááígóní áwáu séna miwí túraꞌo káráwiyiyan-aai séna Maníkó waásimo méraawini áwáumo tísai índa-aai súwana Fíríkísi ááꞌa úwana séna énifo waaó. Ánaaemba ímbo kísaumo wéraindaraꞌa áántanaiye séna 26 imáyáa éna Póro ándáfaꞌa méyán-onaná faúsinkainkwae séna óntamba simínaꞌa faúꞌankanae-imayaa éna mindásafena aasiyaasi-kánáá Póromba áántowana túwasarai aaí símaesarai iyáaye.

27 Aaí símae íyúyana kaeꞌ-áátáí maisuwéna moóráwigon-awiꞌa Pósíyasi-Fésítasi Fíríkísin-anondaa kámáni-kisau íyámainda ampáámbá úwana Fíríkísi Yúndaa-waasi tirunkó kaweꞌá ínkwae séna Póromba ímba faúꞌánkaraifo úwoi ándáfaꞌa méraiye.

25

Póro aifa-káwáágómpáꞌá kónaumnemo siyáin-aai.

1 Póro ándáfaꞌa mérowana Fésítasi mináémpáꞌá Sísááríyaa-naopaꞌa taména kaumbo-nóꞌwáámbó tawaúmba minkákémbá Yérúsaremufaꞌa imérowasa 2 Yúndaa-oraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye wempáꞌá tésa sésa Pórombo simánkaraundantenta anekatá simánkanae sésa 3 súwaꞌnai esa Póromba kuaiꞌmárénana Yérúsaremufaꞌa iyíno. Minááímó sumbá tuwímbai aampaꞌá káráwiyesa tufíyan-imayaa ésa minááí suwaná 4 Fésítasi séna Póro Sísááríyaa-naopa ándáfaꞌa méraiye. Kemá ampáánkáꞌá kumónaumpo 5 kempínkémbá óraaꞌ-waasi keséꞌa kumésa Póro sáwíꞌo uráinda-aai síyaꞌa ísáano simásuwena Fésítasi 6 afakaumboé-noꞌwaanaꞌi siyáánkai-noꞌwaanaꞌiyo waéna Sísááríyaa-naopaꞌa kumbéna aafáyáaraꞌa aaimó ísón-daumpaꞌa iména Póromba koáíꞌmae teró súwasa koáíꞌmaesa tuwasá 7 Yúndaa-waasi Yérúsaremufakembo kúmúwai Póromba úkúresa mésa áúiyain-aai simánkówana 8 Póro miwí táái anondáá simátimena séna kemá ímba Yúndaa-waasiti ámáámba taráíyeꞌa óraaꞌ-amaan-damba ímba sáwíꞌa éꞌa Rómu-kamani-waasiti ámáámba ímba taráíyaumne Póro súwana 9 Fésítasi Yúndaa-waasi tirunkó kaweꞌá ínkwae séna Póromba áísai ena séna Yérúsaremufara íyínara simánkaraan-aai ísámai kaweꞌá ónaumno súwana 10 Póro séna ímbaniye. Rómu-kamani-aifa-kawaagoni waási ómpo kesáái ísámai kaweꞌán-uwo. Yúndaa-waasiti ámáámba ímbo taráíyaunda éꞌa suwánaraane. 11 Ámáámbo taráíyeꞌo sáwíꞌo úndarakaa tufuwónaemo sembá ímba aꞌáo súsino. Úwoi sínkamowisino. Simásínkáán-aai ímba éraiꞌ-aai póꞌa ímba iyónaumpo Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa konaná kesáái ísámai kaweꞌá íníye Póro súwana 12 Fésítasi iséna wení kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásíyé aaí simásuwena Pórontafena séna Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa kónae sénda póꞌa aiꞌmáráana wínone Fésítasi siyáiye.

Póro Ágírípaante Pénáisinteꞌo simátímakain-aai.

13 Fésítasi simásuwena mérowana ánaaemba moóráwigo Yúndaa-oraaꞌ-waasigon-awiꞌa Ágírípa úwana ámánaankon-awiꞌa Pénáisiyeꞌa mindárai Sísááríyaa-naopaꞌa kumésarai Fésítasi kámáni-kawaa-kisau maiyóntafesarai wempáꞌá kumésarai ayáámba amésarai 14 tuwímbai-noꞌwaamba wáúyana Fésítasi Ágírípaamba Póron-aai simámena séna Fíríkísi moóráwigomba ímbo faúꞌánkáímba úwoi ándáfaꞌa ánkáísana méraiye. 15 Yérúsaremufaꞌo iméraawandaraꞌa Yúndaa-waasiti óraaꞌ-waasiye óraaꞌ-amaan-kisau-waasiye kempáꞌá tésa wembó simánkaraan-aai sésa tufuwó suwaꞌá 16 simátime séꞌa Rómu-waasi ímba úwoisa tínkamonaumne. Aoisaankwáráꞌ-wáásímó éna wemá aaimó simánkéwiseꞌa mérainata éfo simánkén-aai anondáá siyómó senaná síníye. Rómu-waasiti áwáuma miyán-iye. Simátimewanasa 17 kúmúwaꞌa ímba úwoi maéwánda aafáyáaraꞌa aaimó sen-dáúmpáꞌá iméꞌa Póromba áántaawanasa áíꞌmae íyúwasa 18 wembó simánkaraan-kwaasi íyáfasinowaꞌa sáwíꞌo uráinda-aai sénááwe-imayaa ówánasa 19 kentáái aantemba sésa moóráwigon-awiꞌa Ísu pukáiwaintafesa sésa Póro séna wemá íyáfasinena úwoi méraiye siyáin-aaisafesa aaisambá siyáawe. 20 Kemá séꞌa nóraumaiya minááígóní áwáu isánaumno séꞌa Póromba áísai eꞌa séꞌa Yérúsaremufara íyínara simánkaraan-aai ísámai kaweꞌá ónaumno séwánana 21 Póro séna ímbaniye. Ándáfaꞌa méraunasa káráwiyaamba póꞌa Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa konaná kesáái ísámai kaweꞌá íníye súwaꞌa káráwiyaan-kwaasisafe séꞌa káráwimai kaweꞌá uréwana aambá paápé ínaꞌa aiꞌmáráanana wíníye siyáumne 22 Fésítasi súwana Ágírípa séna miwán-áái isánae súwana séna énifo aafáyáa isaaó Fésítasi siyáiye.

23 Úwasarai Ágírípaae Pénáisiye waiyóyamba aafáyáaraꞌa íyáfasinesarai kaweꞌ-únánkwátói úmaesarai i-wáásítí óraaꞌ-waasiye mindáópaken-oraaꞌ-waasiye aáno úmai íyúyasa seyaafáꞌnánká tuwánowasarai aaimó sí-náúmpáꞌá íyúyana Fésítasi Póromba áántowasa áíꞌmae íyúwana 24 Fésítasi séna óraako Ágírípaaeꞌo méraan-kwaasiye ísáaro. Yérúsaremu-naopakewiye maafákéwíyé Yúndaa-waasi aaimó maankwáásímó simánkaraamba awánaaro. Tufuwíyana puwínomo óraakaꞌo símaeꞌo iyáamba 25 saafá úmaeꞌo iyúnda ímba sáwíꞌa uráifo ímba puwíníye. Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa kónaumne siyáintafeꞌa aiꞌmáráanana wínda 26 kemó aúfái agaimáímo áménda ímba wéraiye. Mindásafe maaméraan-kwaasifimba Ágírípaan-aúrankaꞌa máankaunda po wemó sínda-aai isé simásímínaꞌa aúfái agaénaumne. 27 Ándáfaꞌo mérain-kwaasi úwoimo aiꞌmaréꞌo simánkaraan-aaimo ímbo aúfáífimbo agaimáímo áménda uwófíꞌa ónaumne Fésítasi siyáiye.

26

Póro anondáámo simátímakain-aai.

1 Súwana Ágírípa Pórontafena séna énifo simánkaraan-aai anondáá simátimiyo súwana Póro ayáámba mósá tuwéna simánkaron-aaigomba anondáámo síndasafena séna 2 kentáásí óraako Ágírípaao Yúndaa-waasi simásínkaraan-aai enaúrankaꞌa anondáámo sendasáféna sirunkó aamoí wéiye. 3 Yúndaa-waasiti áwáuwara ámáánkwaraꞌa kaweꞌ-úmai isáándasafena sirunkó kaweꞌá intáféna ímba suwesaraí iyé sé kesáái kaweꞌ-úmai isáínone. 4 Kemá iyámpóíyakemba kesí Yúndaa-waasifimba méꞌa Yérúsaremufaꞌa koméꞌa kemó ówándawini áwáu Yúndaa-waasi seyaafáꞌá suwánaraawe. 5 Ámáán-kawaa-waasiti aampaꞌá arupíse úmae kuráumne. Ámáán-kawaa-waasi Maníkón-ímáyáásá éta fasiꞌaén-ámpátá arááíwaeta minámpáꞌá arupíse úmae kuráumne. Yúndaa-waasi ayáátááka suwánaraamba pósa sésáínasamo ésa kentáfésa éraiꞌa siyé sénááwe. 6 Naaófáꞌá Maníkó kentáá síwáꞌnásafena éraiꞌ-aai simátímakomba paápé índasafeꞌa amuꞌmakáumnemo siyáunda-aaisafesa aaifimbá maisínkaraawe. 7 Kentáá síwáꞌná sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasifinkemba Yúndaa-waasi aafáyáaraꞌe fénáímpinkaꞌe nóꞌwaane Maníkón-ímáyáá mósá marésa minéráíꞌ-ááí amuꞌmáráántemba miyámó úndasafesa aaifimbá maisínkaraawe. 8 Yúndaa-waasisono. Maníkó waási pukémpinkemba kanaaꞌó íyáfasintinkainda-aaisafeꞌa nóra isará ímba

éraiꞌe wéseo.

9 Ááéma kemá imáyáa éꞌa Ísu Násaretifakewini aampaꞌó kuwáí sáwíꞌo uwátínkáanda-imayaa uráumne. 10 Yérúsaremufaꞌa miyá ówánana óraaꞌ-amaan-kisau-waasi siꞌmárówaꞌa Maníkóní waási sáwífaꞌnanka tíꞌmai ándáfaꞌa tinkááwánasa tínkamiyasa púwóro sumbá kewáráꞌá miyán-oro siyáumne. 11 Aasiyaasi-kánáá ámáán-daumpimpaꞌa wéneꞌa Ísun-aai símai sáwíꞌa íwae séꞌa tínkambae iyáumne. Sirunkó ika fówaꞌa némpaꞌ-naopaꞌwaraꞌa wéneꞌa tínkambae kuráumne.

12 Óraako Ágírípaao mindásafesa óraaꞌ-amaan-kisau-waasi aúfái agaimái simúwaꞌa Támásikasi-naopaꞌa maimaéꞌo kówánda 13 wááwái sáma aafáúgóní sáwaraꞌo íyáákaro-sama tuwówana wíyómpakemba kuména kesinepakéné keséꞌo kun-kwáásí tinepakéné sán-kówata 14 marapátá tanaa fááwánanasa aaigó aantemba súwaꞌa isááwánana simásimena Yúndaa-waasi-taaifinkemba séna Sóroo nóra séwa kembá sáwíꞌa wéono. Póímo ándámo wímakaawanamo ayáámbo naráráíntemba emá miyá wéone súwaꞌa 15 Fasiꞌaénkóo nááwaꞌono séwánana Fasiꞌaénkó séna kembá Ísumba sáwíꞌo wéuwasinkaandawi úne. 16 Íyáfasinaao. Kesí kísau maínkwae séꞌa íyáfasinankeꞌa enaúrankaꞌo paápé únda káféꞌo suwánáándarakemba aráánáménda-aai simátímaꞌmae iyínone. 17 Aiꞌmáráana Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye simátímínasa tuwímbai aaisambó aíyaꞌa miwí tiyáámpinkemba aiyánaumne. 18 Simátímínasa kumeuꞌó índa-ampaꞌa ifátuwesa sámo káínda-ampaꞌa teró. Waántáwankoni fasiꞌaémbá tuwésa Maníkóní fasiꞌaémbá tamáéro. Simátímínasa kesááisafesa timankúnkúmba íyaꞌa miwítí sáwí-imayaa maitiyuwéꞌa Maníkóndé-iꞌo uwátínkaraunda-waasifimba mótínkáano Ísu simásímakaiye.

19 Óraako Ágírípaao wíyómpakembo simásímakain-aai ímbo tuwáúnda úwoi miyá wéune. 20 Aifaꞌá Támásikasi-naopa simátimeꞌa ánaaemba Yérúsaremufa simátimeꞌa minkákémbá Yúndaa-waasiti marafá simátimeꞌa fíꞌonkaa-waasiti marafá simátime séꞌa

kentí sáwí-imayaa tuwéꞌa Maníkómpá téꞌa kawe-kísáú maíyasa tuwánésa sésa Maníkómpáꞌó tiyáawin-owe síwae séꞌa simátímaꞌmaeꞌa kuráumne. 21 Mindásafeꞌa óraaꞌ-amaan-daumpa méraawandaraꞌa Yúndaa-waasi kembá taꞌótokesa sínkamonae siyáambanifo 22 Maníkó súwaꞌnai úmaena káféꞌwaraꞌa íyísaꞌa maankáꞌá méꞌa óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye kesáái simátimeꞌa Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakáan-aai Mósese agaimakáin-aai simátimunda-aai mimbórá-ááí wésimatimune. 23 Maará siyáawe. Maníkómó íyáfasinankaiwaintafesa agaimarésa sésa áíꞌo índa-iꞌa íyana aifarááwí pukáimpinkemba íyáfasinankainda-aai agaimakáamba pósa Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye pukáimpinkembo íyáfasinkain-aai isésa sámo kain-ámpáꞌá wíwae sésa agaimarésamo siyáan-aai kemá wésimatimune Póro siyáiye.

24 Pórombo simánkaraan-aai anondáá simátimuwana Fésítasi óraaka séna Póroo uwóíꞌa wéone. Aúfáífinkemba sáwífaꞌ-imayaa uwáítáíꞌ-uráanana ení imáyáago embá uwóíꞌa wéiye Fésítasi súwana 25 Póro séna óraakoo ímba uwóíꞌa úmpo súnda-aai éraiꞌ-aai arupíse-aain-iye. 26 Súnda-tantaaꞌa ímba aúpáꞌá uráafo seyaafáꞌ-wáásí táákaꞌo siyáamba ewáráꞌá minááí ísaraampo kemá ímbo inkaisúnda úwoi wésimamune. 27 Maníkón-aaimo simátímakowi-taaisafe éraiꞌe wéseno. Éraiꞌemo sembá éꞌa ísaraumne Póro súwana 28 Ágírípa séna káriꞌ-aaimo simásimenda-imayaa e Ísuni waási-iꞌa úne-imayaa ónó súwana 29 Póro séna ímba káriꞌ-aaisafeꞌa ímba ayáátááꞌ-aaisafeꞌa súne. Maníkómpáꞌá maará súne. Kemó úndantemba kesááimo Ísáán-kwaasiye ewé miyá íwae súmpo kembó káráꞌuraan-andagoma ímba kempímbá wérainkwae súne Póro siyáiye.

30 Súwasa Ágírípaawe Fésítasiye Pénáisiye seyaafáꞌ-wáásíyé íyáfasinesa 31 máápaꞌa kumbésa keáímbá sésa ímba sáwíꞌo uráintafesa ándáfaꞌa ankésa tufuwíyana puwíno siyáawe suwaná 32 Ágírípa Fésítasintafena séna Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa kónaumne ímbo siyáinkakaa faúꞌáúwáanana kóísina minááí siyáimba po aiꞌmárénana Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa wíno Ágírípa siyáiye.

27

Póro Rómu-naopaꞌo kuráin-aai.

1 Súwana Fésítasi toꞌmayaa éna séna Ítáári-marafa Rómu-naopaꞌa nompín-táómpimba wíwae séna Póronkwara tuwímbai-anda-waasiwaraꞌa moórá-waasigontafena káráwimae wínkwae séna méankowana minkwáásígón-áwíꞌa Yúríyasi wemá Rómu-aifaꞌ-waasigoni i-wáásítí kawáágómbá méankowana 2 moórá-nompin-taomba Ándámítiyamufakemba wérowana Ésiyaa-maragoni awáífákáꞌ-náópaꞌa kónae súwata mindómpín-táómpimba íyáteta Máséndóniyaa-marafaꞌa Tésáróníkaa-naopaken-kwaasigon-awiꞌa Árísítakasi weséta íyáteta wémeta 3 aafáyáaraꞌa Sáíndóni-naopa marapáꞌá kúwátaawananasa Yúríyasi Póromba arumbá uwánkena séna úwoi ení waási kotuwánenasa ímbo tokénda-tantaaꞌa áméro súwana miyá úwata kouweréta 4 mindómpín-táómpimba íyáteta kówánanasa fiyúndá toréna nompín-táómba taꞌótoꞌmarowana ímba kúwata nonafufumpaꞌó wérom-baragon-awiꞌa Sáíparasi-marama wéropaꞌa mináémpáꞌá fiyúndá ímba torówata mifátá wémeta 5 Sírísiyaa-marafaꞌa Pámpíriyaa-marafaꞌa kóyááketa Rísíyaa-marafaꞌa Máíraa-naopaꞌa marapá kúwátaawananasa 6 moórá-nompin-taonko Árékísándiriyaafaken-taonko Ítáári-marafaꞌa kónae sún-taonko wérowana i-wáásítí kawáágó awánéna mindómpín-táómpinta mósinkaraiye.

7 Mósinkowata kówándasa kári-fiyunda toréna mindómpín-táónko ímba aíntówata tuwímbai-noꞌwaamba waéta miyá úmaeta Náíndási-naoꞌ-ewaata kówándasa óraa-fiyunda toréna nompín-táómba aiꞌá tosétuwowata sínaaempakenta kouweréta nonafufumpaꞌ-márágón-áwíꞌa Kíríti-marafaꞌa fiyúndá ímbo torópaꞌa wémeta ayáífáꞌ-márágón-áwíꞌa Sárímoni-marafaꞌa kóyááketa 8 uwí-nónáwáífakafamba suwesaraisáféta úmaeta wémeta Rásíya-naokoni ewaaꞌá kaweꞌ-wáúné supaꞌá 9 ayáátáákaꞌa koméraawananasa aifaꞌ-ámáán-káwáágó Yúndaa-waasiti óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa afufumpin-dáúmpáꞌó iyún-kanaa taiꞌówana minkánáá fiyúndá torón-kanaa uwí-nónkó tufántááfan-úwasa inkaisésa ímba nompín-táómpimbo nún-kanaa túwana Póro imáyáa éna simátimena séna 10 káfétaamo nompín-táómpimbo kondasá sáwí-tantaaꞌa kesinetá paápé íníye. Ímba moparáwín-aantembanifo nompín-táóne waásiye áwiyoranaawe. Minááí kemá éꞌa ísaraunda póta aánota ménaumne Póro súwana 11 i-wáásítí kawáágó Póron-aai ímba iséna nompín-táómbo toꞌmaé núwain-aaiye mintáónkoni afowán-áái aantemba iséna Póron-aaisafena ímba éraiꞌe-imayaamo úmba 12 mintáómbo wérompaꞌa fiyúndámo tóráín-kanaa ímba kaweꞌó ún-aempaꞌa mésa sáwífaꞌ-waasi sésa tuwéta Fíníkisi-naopata koméraananasa fiyúndámo toráínda-kanaa taiꞌáínata kónaumne sumbá Fíníkisi-naopaꞌa Kíríti-marafaꞌo wéron-daopaꞌa kaweꞌ-nónkwaaumpaꞌa ímbo fiyúndámo torón-kwaumba wérowasa minááí siyáawe.

Óraa-fiyunda torówana uwí-nónkó tufántááfambo uráin-aai.

13 Suwaná tiyáánaepakemba kári-fiyunda torówasa awánésa sésa Fíníkisi-naopata kónae sésa nompímbó túwówanamo taꞌótokon-anda mósá tafisímai márówata Kíríti-maragoni uwí-nónáwáífata kówándasa 14 Kíríti-marafakemba óraa-fiyunda toréna 15 mindómpín-táómba taꞌótorowana ímba aíntówana tuwíntámae nún-taamba tuwówana fiyúndágo weyááríkaꞌa fafúsúmaena kúwana 16 nonafufumpaꞌá káriꞌ-maragon-awiꞌa Kónda-mara wérowana ímba fiyúndá wétoropata kówándasa tínaaempaꞌo káráꞌumakesamo tafisímae íyún-taomba tafisímai 17 óraa-taompimba marésa óraa-taomba tawísífo sésa ándásamba káráꞌumai kaweꞌá úmárówana Rípíyaa-marafaꞌ-aempaꞌa uwí-nómpímbá nonáámááí-omaꞌa wérowasa minómákáꞌá aikó tawífo sésa fiyúndágo fafúsúmaenamo kún-ampanta awáꞌmai múra márówana wempaꞌá kúwana 18 aafáyáaraꞌa mifíyúndá paaí wétorowasa moparáwímbá tuwímbai uwí-nómpáꞌá tuwésa 19 aafáyáaraꞌa mintáómpimbo kísaumo máún-kwaasi kísaumo máún-tantaaꞌa nompáꞌá túwówana 20 óraa-fiyunda paaí wétorowata ayáátáákaꞌa aafáúwé oꞌé ímba awánéta táónkomo wínda-amba ímba awánéta imáyáa éta kentáásí marasá ímbo awánaandasa maafátá taiꞌánaumne-imayaasa uráumne.

21 Imáyáa ówándasa ayáátáákaꞌa tómbá ímba wénowana Póro túrankaꞌa taména séna Kíríti-marafaꞌa téta séwánda ímba kesáái ísaraawe. Isékaa sáwíꞌo

í-tántááꞌó moparáwímbó tuwáí ínta úsino. 22 Énifo tirumbá fasiꞌámai méraaro. Nompín-táón-aantemba sáwíꞌa ínífo waási ínta puwónaumne. 23 Maníkón-ímáyáámó mósá maráúnda káféꞌ-noꞌwaamba wemá wení kísau-waasigomba aiꞌmáráísana wíyómpakemba kempáꞌá kuména 24 séna Póroo fasiꞌámai méraao. Emá Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa winaná enáái isáíníye. Maníkó embá kaweꞌá uwánkáímba póna eséꞌo wégon-kwaasi káráwiyinasa ímba puwónááwe siyáiye. 25 Mindásafeꞌa fasiꞌámai méraaro. Simásímíntemba Maníkó miyámó índa éꞌa isáúmne. 26 Fiyúndágo nompín-táómba fafúsúsuwainata nonafufumpaꞌá maragóní awáífátá kónaumne

Póro siyáiye.

27 Súwana uwí-nónkón-áwíꞌa Éndíriyaa-nompimba sísamaifakemba éíyaimba kumbaimái-noꞌwaamba fiyúndá toréna fafúsúmaena kúwasa nóꞌwaan-afufuntamba táómpinken-kisau-waasi sésa maragóní ewaatá kúne sésa 28 ándá-ayaiyaꞌa umbaimó tón-tantaaꞌa fáríꞌwiyesa nompímbá tuꞌmái tafisímai awánomba mindónkwááúmbá ayáátáákaꞌa 120-yaꞌa úwasa wéwesa anekaꞌá mótuꞌmai awánomba kárikaꞌa 90-yaꞌa úwasa 29 maragóní awáífáꞌá óntambo wéraindaraꞌa tanaa fáúnafo sésa táátafesa ésa

éíyain-anda faútúwówana ánaaempakemba nompímbá kuména taꞌótorowasa minúwóíyáámbá siyaráínata nóin-tantaara wéraiya awánánae sésa 30 nompín-táómpinken-kisau-waasi imáyáa ésa aúpáꞌá kónaumne-imayaa ésa karoꞌá sésa aikakén-ándá faútuwanae sésa kári-taomba nompáꞌá múra túwówana 31 Póro

i-wáásíyé miwítí kawáágóntáfénawe séna táómpinken-kisau-waasimo ímbo óraa-taompimbo méresamo ésa seyaafáꞌá taiꞌánááwe Póro súwasa 32 i-wáásí

kári-taonkoni ándá kárásuwowana kóuraiye.

33 Kóúwana siyarónkaꞌa Póro séna sísamaifakemba éíyaimba kumbaimái-noꞌwaamba úwoi méꞌa ímba tómbá náráafo káféꞌa tómbá naaró. 34 Kemá óraaka simátime séꞌa tómbá newaná túgo kaweꞌá ínaꞌa méꞌa ímba taiꞌánááwe 35 Póro simásuwena seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa tómbá maiyéna Maníkóntáféna súwi séna tómbá tafámbai nówasa 36 awánowana tirunkó kaweꞌá úwata tómbá nááwándasa 37 mindómpín-táómpimba sáwífaꞌ-waasi 276 waasi méraawanda-waasisa tómbá nááwánanasa 38 símúꞌa fówanasa mintáómba umbaí tówasa mimpímbó wéron-tonkon-awiꞌa wíti nompímbá maisuꞌmárówana fetóí uráiye.

Nonkó tufántááfan-éna mintáómbo tawísísukain-aai.

39 Úwasa siyarónkaꞌa awánomba ímba awánom-barama wérowasa awánomba mifáꞌá nonkó iyówana kaweꞌ-áámááí wérowasa awánésa sésa mefátá íyónanasa kaweꞌ-áámááífáꞌá póna táónko úwoi iyíníye sésa 40 táómbo taꞌótóráín-anda kárásuwowana nompáꞌá kumúwasa fafúsúmaesa nún-taankaꞌo káráꞌumaron-anda awátuwesa aipaꞌá ampantá fáríꞌwimaresa fiyúndágo weyááríkaꞌa fafusínata áámááífaꞌa kónae sésa 41 kuwaná nompímbá nonáámááí-omaꞌa wérowana mimpímbá mintáónkon-aiꞌa tawiyúwana nonkó ayámifaꞌa tufántááfan-émena tawísísukaiye.

42 Tawísísuwowasa i-wáásí sésa ándá-waasi nombá tufámbaesa kófainifo tínkamonae suwaná 43 i-wáásítí kawáágó Póromba áwaꞌnai ena séna ímba tínkamoro simásuwena séna nombó tufámbaimo kaweꞌó íyawi nompímbá ásáfeꞌa tufámbaeꞌa aápáꞌá koró. 44 Tuwímbai ímbo nombó tufámbaimo awánewi nompín-táónkoni taaimá maiyéꞌa minká taꞌótokeꞌa fafúsúmae aápáꞌá koró súwata miyá éta seyaafáꞌ-wáásísá kaweꞌá úmaisa aápátá kógosa uráumne.

28

Mórita-marafata kógo uráunda-aai.

1 Aápátá kaweꞌá úmaisa koméraawanasasa mindónáfúfúmpáꞌ-márágón-áwíꞌa Mórita-marawe suwatá ísaraumne. 2 Aaꞌá téna táwiꞌa wéuwasa mimbáráfákén-kwáásí kaweꞌá uwásinkesasa iyamá agaisínkówata siyáánta wégaufowananasa 3 Póro iyááríꞌa komaimaéna mimpímbá máagaimarowana kokoꞌá úwana waaifainkó téna Póron-ayáámba taunkutúwasa 4 waási awánésa keáímbá sésa moórá-waasi tufúwísana púwísana nompín-táómpimbo timbá nonkómá ímba tufúkáimba póna káféꞌa wen-ánóndáá maéna waaifainkó fáínana puwíníye keáímbá suwaná 5 Póron-ayáámba tufimpín-úwana minkwáífáínkó taráꞌmaena iyafímbá ánkúfowana ímba Póromba áíꞌa úwasa 6 minkwáásí Pórontafesa imáyáa ésa intoráínana puwíníyo. Marapáꞌá kunténa puwíníyo-imayaa ésa ayáátáákaꞌa aúrampimba karákésa amuꞌmatuwésa mérowana ímba ááéma puwúwasa imáyáa ésa sésa minkwáásí maníkón-iye siyáawe.

7 Suwaná mimbáráfákén-órááꞌ-wáásígón-áwíꞌa Pápíríyasi wení maramá ewaaꞌá wérowi kaweꞌá uwásinkenasa másinkowata wení naaúmpata kaumbo-nóꞌwáámbá kowaéwánanasa 8 Pápíríyasi afowámbá áúiyankena ayánómbá naaewáráꞌá wéuwana mérowana Póro wempáꞌá wéna awánéna Maníkómpáꞌá inaí séna ayáántamba aneꞌá taꞌótorowana mináíꞌá taiꞌáguwasa 9 awánésa tíꞌo

ún-kwaasi tíꞌmaesa Pórompaꞌa tuwaná miyáumai asófatinkafaꞌa kúwasa 10 aamoí ésa tuwímbai-tantaaꞌa símúwata méraawanasasa nompín-táómpimba kónae séwánda-kanaasa ímbo makáawanda-tantaaꞌa símúwata kuráumne.

Rómu-naopaꞌo kuráunda-aai.

11 Árékísándiriyaafakemba moórá-nompin-taonkon-awiꞌa keáfáráwáí-káróꞌ-máníkó éna fiyúndámo toráí-kánáá mimbárágóní nonkwaaúmpímbá wérowata kaumbo-wíyómbá maisuwéta mindómpín-táómpimba íyáteta wémeta 12 Sísari-marafaꞌa Sáírákiusi-naopaꞌa wéta marapátá kuméta kaumbo-nóꞌwáámbá waéta 13 nompín-táómpimba íyáteta wéta Rísíyamu-naopaꞌa kówaeta aafáyáaraꞌa sínaaempakenta fiyúndá toréna fafúsúmaenasa kúwata kaeꞌ-nóꞌwáámbá kówaeta Ítáári-marafaꞌa Píútíyorai-naopaꞌa marapáꞌá kumówánasasa 14 Ísun-aaimo ísówi mérowata kotuwánááwánasasa simásimesasa sésa moórá-sondaa keséta méranaawe suwatá miyáumaisa moórá-sondaa miwíséta maéta Rómu-naopata marapátá kówándasa 15 Rómu-naopakemba Ísun-aaimo ísówi kówánda-aaisa isésa aampakémbá kotiyánae sésa Ápíyasi-naopaꞌa maaketi-márúpáꞌá seyaafáꞌ-wáásí wááumo waí-námbá kaumbo wéropaꞌa tuwaná Póro tuwánéna Maníkómpáꞌá aamoí úwana arunkó kaweꞌá uráiye.

Póro Rómu-naopaꞌo mérain-aai.

16 Póron-arunko kaweꞌá úwata Rómu-naopaꞌa kówánanasa mindáópaken-kamani-waasigo Pórontafena séna ímba ándá-naumpaꞌo máínda úwoi-naumpaꞌa ménana i-wáásígó enkáꞌá káráwiyiniye súwana 17 kaumbo-nóꞌwáámbá maisuwéna Póro mindáópakemba Yúndaa-waasiti óraaꞌ-waasi táántowasa wení naaúmpaꞌa tuwaná simátimena séna kesí waásisono. Yúndaa-waasi ímba símai sáwíꞌa uráumpo kentáá síwáꞌnáti ámáámba ímba taráíyaundanifo Yérúsaremu-naopaꞌa kembá taꞌótoꞌmai Rómu-kamani-i-waasi tíméwasa ándáfaꞌa sínkaraawe. 18 Sínkaresa sínkamiyanesa kesí áwáumo saafá ombá ímba isasá faúꞌankanae sewasá 19 Yúndaa-waasi minááí taráísúwaꞌa kesí áwáuma ímba sáwíꞌa uróntafe séꞌa Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa konaná kesáái isáíníye. Kesí Yúndaa-waasi aaí simátinkanae ímbo súnda kesáái isáínkwae séꞌa Rómu-kamani-aifa-kawaagompaꞌa tiyáumne. 20 Yúndaa-waasisa Maníkómó íyáfasinankaraiwaimbo amuꞌmakáundawin-aai séwánasa taꞌótokesa siyáánkaꞌa káráꞌuraamba póꞌa táántamai tuwánéꞌa simátimenae Póro súwasa 21 isésa miwí sésa Yúndiyaafakemba Yúndaa-waasi ímba entáfésa aúfái agaimái túwááwana tiyáiye. Ímba tuwímbai aaí másimasimesasa entáfésa sáwí-aai ímba wésimankaawe siyáawe. 22 Seyaafáꞌ-áémpáꞌá Ísuni aampaꞌó kontáfésa sáwíꞌo uwátínkáámba wéisaumpo minááí simásímínata ísáano siyáawe.

23 Simásuwesa moórá-kanaa Póro simátiminda-kanaa marésa komésa minkánáá túwasa sáwífaꞌ-waasi Póromo méropaꞌa tuwaná aafáyáarakemba ómbakena Maníkó wení waásimo kawáámó in-ááí simátímaꞌmaena nóꞌwaamba taíꞌáraiye. Naaófáꞌá Mósesemo agaimakáin-aaifinkene Maníkón-aaimo simátímakowi agaimakáan-aaifinkene Ísun-aaimo simátímaꞌmaena tirumbá toréna iyéna Ísun-aaisafesa timankúnkúmba íwae séna simátimuwasa 24 isésa tuwímbai sésa éraiꞌ-aaiye suwasá tuwímbai sésa karoꞌ-ááíyé suwasá 25 miyáumai aaisankáámbá sésa tuwínkaaꞌ-uwaná Póro séna naaófáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó moóráwigomba Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáyaamba simámuwana kentíwáꞌnásomba simátímakomba minááí éraiꞌ-aain-iye. 26 Áísáya agaimaréna séna

Maníkó séna minkwáásísáfé kosimátime sé ísáámbanifo ímba ísámai kaweꞌá wéowe. Awánaambanifo ímba awánamai kaweꞌá wéowe. 27 Miwítí imáyáago umbaí taisaná tááko aaimó isáísáféna tuwesaraí isaná túranko awánaisafena túgáfaaꞌa wéifo ímbo miyámó ésamo ésa tááꞌo isésamo túrambo awánésamo kesááimo isésamo miwítí sáwí-imayaamo tuwésamo kempáꞌó tenkakaa sáwí-imayaa maitiyuwéꞌa kaweꞌá uwátinkausino Maníkó siyáiye

Áísáya agaimaréna siyáiye. Póro simásuwena 28 séna kemá miyá owaꞌá póꞌa simátime séꞌa Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métínkáín-aai fíꞌonkaa-waasi kosimátímakaundasa Maníkón-aai wéisaawe 29 Póro minááí simásuwowasa Yúndaa-waasi wesimán-kwesiman-esa aaisambá símaesa kóuraawe.

30 kóuwana Póro mindáópaꞌa ména kaeꞌ-áátáí maisuwéna wení óntamba naankaꞌá wétuwena méromba sáwífaꞌ-waasi wempáꞌá tuwaná aamoí éna 31 Maníkó wení waásimo kawáámó in-ááí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-aai simátímaꞌmaena iyáiye. Kámáni-waasi minááísáfésa ímba aambá faiyúwana óraaka simátímaꞌmaena iyáiye.

Kemá Rúku súnda-aai taíꞌáiye.

Rómu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Rómu

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai afakaeté-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Kórinti-naopaꞌa ména maanááí agaimái Rómu-naopaꞌo méron-kwaasi agaimái moórá-ininkon-awiꞌa Fípimba amúwana mátímakaiye. Rómu-naopaꞌa kámáni-waasiti aifaꞌ-náópaꞌa Ítáári-marafaꞌa wéron-daopaꞌan-iye. Póro Rómu-naopaꞌa wínena póna Ísuni aampaꞌó kun-kwáásífímbá kísau máínena póna miwí túwaꞌnai eꞌa toꞌmayaa uwátinkanae séna maarán-ááí agaimái Fípimba amúwana mátímakaiye. Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye seyaafáꞌnánká sáwíꞌo úmaesamo

nú-fasiꞌaenko taꞌótokowana Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owí aantentafena arupíse úmai méraawe Maníkó siyáiye. Sáwíꞌo úmaesamo nú-fasiꞌaenko taꞌótokaimpinkemba Maníkóní ámútankoma faútínkáísasa Ísuweꞌa kááísamai aúíꞌa úmai méraawe. Maníkóní ámáánkoni kísau-aaiwaraꞌa agaimái amúwana mátímakaiye.

1

1 Kemá Póro Ísu Káráísitini kísau-waasigo éꞌa maanááí agai-timúmpo ísáaro. Maníkó kembá aantá-waasi síꞌmarena séna kesí ásé-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. 2 Naaófáꞌá Maníkó wenáái simátímakowisafena minásé-ááí símai fasiꞌámakain-aai súwasa aúfáí-wandaaifimba agaimakáawe. 3 Minásé-ááí Maníkón-ááninko kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafesa símai agaimakáawe. Wemá waásimo kunúkáimba óraakon-awiꞌa Téfítin-aísaafitantambo uráiwain-iye. 4 Wení ámútanko Maníkómpákémbá póna Maníkó wembá pukáimpinkemba íyáfasinankaraintafeta minóráá-fásíꞌáémbá awánéta séta Maníkón-ááninkon-iye súne. 5 Fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasi wenááisafesa timankúnkúmba ésa taawiyafíyantafena Maníkó Káráísitimba imáyáa amúwana kentáféna séna kesáái kosimátímaꞌmae núwo séna kawe-kísáú símakaiye. 6 Ísu Káráísitini waási-iꞌa íyantafena Maníkó táántena kembiwí Rómu-naopaꞌo méraawiwaraꞌa táántaraiye. 7 Minááísáféꞌa imáyáa éꞌa maanáúfáí agaimaráúmpo ísáaro. Kembiwí Rómu-naopaꞌo méraawi Maníkó wenarumbá tiména wení waási-iꞌa íyantafena táántaraiwai ísáaro. Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai farumó uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.

Rómu-naopaꞌa kónaemo siyáin-aai.

8 Kembiwí Ísu Káráísitimpaꞌa timankúnkúmbo on-ááígó seyaafáꞌ-áémpáꞌ-wáásífáꞌá wété isasá ísááwaꞌa Ísu Káráísitini kísausafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 9 Maníkóní kísau fasiꞌámai maéꞌa ááninkoni ásé-aai simátimeꞌa kembiwísáféꞌa inaí símaeꞌo iyúnda Maníkó wéisaiye. 10 Kempáꞌó ímbo kúndasafeꞌa séꞌa Maníkómpáꞌá áísai úmae iyéꞌa arááímo táínamo e aambá wisínkénaꞌa Rómu-naopaken-kwaasiseꞌa koméraano súne. 11 Maníkóní ámútanko súwaꞌnai isaꞌá kotúwaꞌnai onaꞌá wenááisafeꞌa fasiꞌámai imáyáa íyantafeꞌa kempáꞌá kónae séꞌa úne. 12 Miyámó ínaꞌo éꞌa kembiwí túwaꞌnai onaꞌá kembá súwaꞌnai ónááwe. Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa túwaꞌnai onaꞌá kembá miyá ónááwe. 13 Kesí waásisono. Kempáꞌó ímbo kúndasafeꞌa sáwí-imayaa ofáínifo maanááí ísáaro. Sáwífa-kanaa kónae séꞌo únda moórá-tantaako taꞌótóráísaꞌa méraumne. Fíꞌonkaa-waasifimbo Maníkóní aambó aráátimewanasamo arááíwáéntemba kembiwí fíꞌonkaa-waasi owaꞌá miyá ónae séꞌa úne. 14 Maníkó súwaꞌnai uráintafeꞌa sáwífaꞌ-waasi óraaꞌ-naopaꞌe káriꞌ-naopaꞌe seyaafáꞌ-ááímó ísaraawiye ímbo ísaraawiye túwaꞌnai onó. 15 Miyámó únda Rómu-naopaꞌo méraan-kwaasi ásé-aai kosimátimenae séꞌa úne.

Ásé-aaigoni fasiꞌaén-ááí.

16 Ásé-aaisafeꞌo ímbo sigaesáféꞌo únda maarán-ááín-iye. Ásé-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó wení fasiꞌaéntámbá miwítí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba wéfautinkaiye. Aifaꞌá Yúndaa-waasi ísaraawasa ánaaemba fíꞌonkaa-waasi wéisaawe. 17 Ísu Káráísitin-aaisafetaamo éraiꞌemo séta simankúnkúmbo úndasafenasa mindásafena aantemba Maníkó séna arupíse úmai méraawe sisatá wenaúrankaꞌa arupíse úmaisa méraumne. Ásé-aaifinkemba miyán-ááísá ísaraumne. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkón-aaisafesa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo owísáféna Maníkó séna

arupíse úmai méraawe simbá pósa

aúíꞌa úmai méranaawe

agaimaréna siyáiye.

Maníkómbá tínaaembo uwámakaan-aai.

18 Maníkó maanááí aráásímakaiye. Marapákén-kwáásí sáwí-imayaa ésa sáwíꞌa ésa miyámó ombá Maníkóní éraiꞌ-aaigoni aambá fáíꞌmakaamba póna Maníkó áyámba éna wíyómpakemba sáwí-meyamba timíníye. 19 Maníkóní áwáuma ímba aúpáꞌá wéraifo aforaꞌá aráátímakaimba marapákén-kwáásí awánésa ímba imáyáa uráamba póna sáwí-meyamba timíníye. 20 Maníkó maramó úmaron-kanaarakemba kíféꞌwaraꞌa Maníkóní áwáuma awánésa wení fasiꞌaémbó waéꞌwaeꞌo i-fásíꞌáémbá kaweꞌ-úmai awánésa Maníkón-aneꞌá túrantamba ímba wéawanaafo wení áwáuma éꞌa wéisaawe. Maníkó úmakain-tantaaꞌa awánésa pósa wemó mérain-aai kanaaꞌá wéisaawe. Mindásafesa sáwíꞌo ombá miwítí áwáugo isasá sáwíꞌa wéowe. 21 Maníkó mérain-aai ísaraambanifo ifátuwesa wenáwíꞌo mósá marésamo éraiꞌa méraiyemo seráámbá ímba mósá marésa súwi ímba sésa ifátuwesa kaentaén-ímáyáá ésa kumeuꞌó in-áémpáꞌ-ímáyáá ésa 22 karoꞌá sésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá úne sembánifo sáwí-imayaawaraꞌ-waasi ésa 23 Maníkó maéꞌmaeꞌo iwáín-ímáyáá ímba mósá marésa waási áúwawaakaamba numamá waí-waamba iyaankafayaambá úmakesa mintántáákóntáfésa imáyáa mósá wémaraawe.

24 Waási miyá-sáwíꞌó ontáféna Maníkó ánaaemba uwátimena séna sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo íyamba úwoi miyán-oro siyáisasa miwí keyááríkaꞌa miwí túma sáwíꞌa wéowe. 25 Maníkón-aai éraiꞌ-aai taraisésa

karoꞌ-ááí arááíwaesa Maníkó seyaafá-tántááꞌó úmakaiwaintafesa ímba imáyáa mósá marésa wení kísau ímbo máémba wemó uráin-tantaakontafesa imáyáa mósá marésa mintántáákóní kísau wémaewe. Maníkón-áwíꞌ-aantembo mósá márááraamba éraiꞌa mindá ímba mósá wémaraawe.

26 Waási miyá-sáwíꞌó ontáféna Maníkó ánaaeniꞌa uwátimena séna sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo íyamba úwoi miyán-oro siyáisasa aaré tuwaaiꞌwaimbá tiyuwésa keíyái kesuwaainíné sisaná kesuwaaiꞌé sésa sáwíꞌa úmae nówasa 27 waaí miyáumai tuwaainíntómbá tiyuwésa keíyái kesuwaainí kesuwaainíné símaesa wénesa miyá-sáwíꞌá úmae wénontafena Maníkó miwí túraꞌa sáwí-meyamba arupíse úmai wétimiye.

28 Maníkó wenáái éraiꞌ-aai taráísóntafenawe séna ánaaemba uwátímísana miwítí sáwí-imayaago táái téna isasá kentí imáyáafinkeniꞌo ombá uwófíꞌa wéowe. 29 Fíꞌo-fiꞌo-sawi-imayaago miwífímbá óraaꞌa isasá sáwíꞌo ombá ímba saagésa túraniyamba ésa sáwíꞌa uwátinkesa kawe-kísáúmó máéntafesa tirunkó símai sáwíꞌa uwátinkesa tínkamowasa púwówasa aaisambá sésa karoꞌá simátiyuwesa símai sáwíꞌa uwátinkesa tíyo-aai símae nésa 30 túwíꞌa kumínkwae sésa karoꞌ-ááí sésa Maníkómbá tíyámba uwánkesa sáwí-aai simátinkesa karoꞌá séꞌa óraaꞌ-waasisa úne sésa túma maimaé iyésa aú-sawi-kisau maénae sésa miyá ésa tinófoi-taai taraisésa 31 tirumpimbá kaweꞌ-ááí ímba wéraisasa símaimo fasiꞌámakainiꞌa ímba ésa miwítí waási-imayaa ímba ésa tirumbá ímba uwátinkesa miyámó ombá 32 Maníkó ámáámba símarena séna miyá-sáwíꞌó owí puwónááwe siyáimba isésa ímba ifátúwáámba miyá úmae iyésa ímba saagésa miyámó owísáfésa aamoín-owe.

2

Maníkó aaifimbó wémaitinkain-aai.

1 Tuwímbai tuwánésa sésa sáwíꞌo owí sáwí-meyamba maénááwe sewí simátíménda ísáaro. Miyámó sembá kembiwíwáráꞌá miyá-sáwíꞌó ombá póna aaifimbá maitinkáínaꞌa sáwí-meyamba maénááwe. 2 Miyá-sáwíꞌó owí Maníkó aaifimbá maitinkéna sáwí-meyamba tímímba wemó arupíse úmaimo miyámó in-ááísá ísaraumne. 3 Tuwímbai tuwánéꞌa séꞌa sáwíꞌo owí sáwí-meyamba maénááwe sembá miyá-sáwíꞌá ombá póꞌa Maníkó aaifimbá ímba maisinkéna sáwí-meyamba simíníye ímba seró. 4 Sáwíꞌa owaná Maníkó arumbá uwátinkena ímba ááéma sáwí-meyamba tímímba timuꞌmaréna méraiye. Mindásafeꞌa sáwísamban-iye ímba seró. Sáwíꞌo ombá tuwéꞌa Maníkómpáꞌá tíyantafena arumbá uwátinkena timuꞌmaréna méraiye. 5 Énifo kemá tiruntéꞌa maréꞌa sáwíꞌo ombá ímba tuwéꞌa Maníkómpáꞌá ímba wétewe. Miyá-sáwíꞌó úmae íyóntafena Maníkómó aaisambó sénamo arupíse-sawi-meyambo timínda-kanaa tínana Maníkó áfááraumai sáwí-meyamba timínana óraaꞌa íníye. 6 Minkánáá tínana seyaafáꞌnánká miwítí kísausafena kaweꞌ-méyáné sáwí-meyane anondáá timíníye. 7 Kaweꞌá úmae iyésa sésa Maníkó kentáá súwíꞌa mósá maréna sánkasinkenasa maéꞌmaeꞌo onda-íta uwásinkainiye sewí Maníkó aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyaniꞌa uwátinkainiye. 8 Kesáfé-ímáyáá aantemba ésa kaweꞌ-ááí tínaaeniꞌa uwámesa sáwí-aai arááíwáéwi Maníkó áfááraumai aaisambá tiyéna sáwí-meyamba timíníye. 9 Sáwíꞌo owí Maníkó tíꞌa índa-iꞌa uwátinkena umbai-tántááꞌá tiména Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye miyá éna 10 kaweꞌó owí Maníkó sánkatinkena túwíꞌa mósá maréna aáno uwátinkena Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye miyá éna 11 ímba tuwínkaaꞌ-úmai-meyamba timínífo arupíse úmai-meyamba timíníye.

12 Fíꞌonkaa-waasi Maníkó naaófáꞌó Mósesembo simámakain-amaamba ímba isésa sáwíꞌo ontáféna méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe. Yúndaa-waasi Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo isésamo taráísóntafena Maníkó minámáánkóní áwáuwaraꞌa aaifimbá maitinkáíníye. 13 Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo isésamo ímbo arááíwaiyanamo éna Maníkó arupíse úmai méraawe ímba síníye. 14 Maníkó fíꞌonkaa-waasi

wení ámáámba ímba simátímakowasa miwítí imáyáafinkembo minámáámbó arááíwaesamo ombá minámáámbó ísaraan-kwaasiyaamba wéowe. 15 Miyámó ombá Maníkóní ámáámba miwítí imáyáafimba wéraisasaraamba méraawana tirumpimbá aaí wéna kaweꞌó ontáféna minááígó séna kaweꞌán-owe séna sáwíꞌo ontáféna sáwíꞌan-owe wésiye. 16 Moórá-kanaamo tínanamo éna Maníkó Ísu Káráísitintafena sínana wemá waásiti imáyáa aúpáꞌ-ímáyáá tuwímbarena aaifimbá maitinkáíníye. Ásé-aaimo simátimunda minááíwáráꞌá simátimune.

Yúndaa-waasi Maníkóní ámáámba tokáundasa póna súwaꞌnai iyemo siyáan-aai.

17 Yúndaa-waasisa únemo sewí ísáaro. Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba ísaraundasa póta kaweꞌ-úmaisaamo méraundasa Maníkóní waásisa úne séꞌa kentúma mósá wémaraawe. 18 Minámáámbá ísaraantafeꞌa Maníkómbó arááímo tainíꞌo on-ááí iséꞌa kaweꞌó on-tántááꞌé sáwíꞌo on-tántááꞌé kanaaꞌá tuwímbareꞌa 19 óraaka séꞌa kaweꞌ-ámbó ímbo awánaraan-kwaasi kanaaꞌá aráátimeta kumeuꞌ-áémpáꞌó méraan-kwaasi kanaaꞌá sáma kátinketa 20 tááꞌo ímbo ísáán-kwaasi aráátimeta iyámpóíyaambo on-kwáásí aráátimune wésewe. Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba ísaraantafeꞌa imáyáa éꞌa séꞌa seyaafáꞌ-ááí iséta éraiꞌ-aaisa súne-imayaa éꞌa póꞌa miyán-ááí wésewe.

21 Tuwímbaimo aráátimemba kembiwíwáráꞌá minááí arááíwáéro. Umémbá ímba orómó sembá kembiwíwáráꞌá ímba miyán-oro. 22 Aare-úméné waai-úméné ímba orómó sembá kembiwíwáráꞌá ímba miyán-oro. Karoꞌ-máníkó sáwí-tantaaꞌa iyémó sembá kembiwíwáráꞌá sáwíꞌa éꞌa minkáróꞌ-máníkóní naaúmpaꞌo sáwíꞌo ombá mindá ifáꞌá túwáaro. 23 Maníkó Mósesembo simámakain-amaanta ísaraumne séꞌa kentúma mósá máráámbanifo minámáámbá taraiséꞌa sáwíꞌo ombá waási tuwánésa sésa Maníkón-áwíꞌa sáwíꞌa uwánkááwe wésewe. 24 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Yúndaa-waasi sáwíꞌo ontáfésa

fíꞌonkaa-waasi tuwánésa Maníkómbá

símai sáwíꞌa wéuwankaawe

agaimaréna siyáiye.

25 Yúndaa-waasi ontáféꞌa túma kárámai araénáémba wéeꞌa séꞌa Maníkóní waásisa únemo sewí Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwáémba Yúndaa-waasi ombá mindá kaweꞌá uwátínkáífo minámáámbá ímba arááíwáémba Yúndaa-waasi éꞌa túma kárámai araénáémba uráamba mindá ímba kaweꞌá uwátínkáísaꞌa úwoi-waasiyaamban-owe. 26 Fíꞌonkaa-waasi ímba túma kárámai araénáémbo

owí Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwáéwanamo imbá Maníkó séna Yúndaa-waasiyaamba éꞌa túmo kárámaimo araénáémbo owíyáámbá éꞌa kesí waásiyaamban-owe wésiye. 27 Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba agaimarówaꞌa Yúndaa-waasi iséꞌa túma kárámai araénáémba uráambanifo minámáámbá taráíyaamba pósa fíꞌonkaa-waasi ímba túmo kárámaimo araénáémbo owí minámáámbá arááíwáéwimo ésa aaifimbá maitinkánááwe. 28-29 Túmo kárámaimo araénáémbo owí mindásafena aantemba ímba Yúndaa-waasi Maníkóní waási-úramban-ofo Maníkóní ámútanko miwítí sáwí-imayaa maitíyukaiwai Yúndaa-waasi Maníkóní waási-úramban-owe. Agaimakáin-amaanko ímba miyá uwátínkáífo Maníkóní ámútanko miyá wéuwatinkaiye. Miyámó on-kwáásísáfésa fíꞌon-kwaasi ímba aamoí wéuwatinkaafo Maníkó aantemba aamoí wéuwatinkaiye.

3

1 Ímba fíꞌonkaafimban-ifo Yúndaa-waasifimba nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo. Túmo kárámaimo araénáémbo uráamba mindá nóran-kawe-tantaara paápé uráiyo sembó 2 sísai íyaꞌo éꞌa anondáá séꞌa kawe-tántááꞌá paápé éna aifaꞌá Yúndaa-waasi Maníkón-aaimo taꞌótoraiyantafena simátímakaiye sénaumne. 3 Simátímakaimbanifo tuwímbai Maníkóntáfésa ímba imáyáa ésa wenáái ímba wétaawiyafowe. Miyán-ofo Maníkó ímba miyá éna wemó siyáintemba éna símai fasiꞌámakaintemba wéiye. 4 Waási karoꞌ-ááí wésefo Maníkó éraiꞌ-aai aantemba wésiye. Maníkóntáféna símai aúfáífimba agaimaréna séna

enááigo éraiꞌ-aai aantemba isasá waási ísaraawe. Ímba kanaaꞌá aaifimbá maenkánááfo enááigo seyaafáꞌ-wáásí táái wéiyaakaiye

agaimaréna siyáiye.

5 Kesáámó sáwítaamo úndafinkemba Maníkóní kawe-kísáú aforaꞌá wéraintafeta sáwíta únanasa Maníkó sáwí-meyamba símímba sáwíꞌa iyésá ímba senó. Miyán-ááí waásiti imáyáafinkemban-ifo ímba miyásá senó. 6 Maníkómó ímbo arupíse úmaimo mérainkakaa ánaaemba seyaafáꞌnánkáꞌó méraawini áwáusafena ímba tísai isinó.

7 Moórá-aai ísáaro. Kesáámó karoꞌ-ááímó súndafinkemba Maníkóní éraiꞌ-aai aforaꞌá paápé isaná wenáwíꞌa mósá óraaꞌo intáféta kesáámó sáwíꞌo úndasafenasa Maníkó aaifimbá maisínkáímba sáwíꞌa iyésá ímba senó. 8 Miyán-káróꞌ-ááímó sembá mimpínkémbá sésa kesáámó sáwíꞌo úndasa mimpínkémbá kawe-tántááꞌá paápé ínana Maníkón-áwíꞌa iyíníye ímba miyán-ááí seró. Tuwímbai kesúwíꞌa sáwíꞌa uwásinkaiyantafesa kentáfésa karoꞌá sésa miyán-ááí siyé wésefo Maníkó miwí aaifimbá maitinkéna arupíse úmai sáwí-meyamba timíníye.

Seyaafáꞌ-wáásí ímba arupíse úmaimo méraan-aai.

9 Kemá Póro minááí imáyáa éꞌa súne. Maníkón-aúrankaꞌa ímba maarán-iye. Yúndaa-waasiya kaweꞌ-wáásísá únasasa fíꞌonkaa-waasi sáwí-waasi owémá ímba miyán-ifo éꞌa siyáumne. Sáwí-imayaago seyaafáꞌnánká taꞌótokaiye súne. 10 Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkón-aúrankaꞌa seyaafáꞌnánká ímba arupíse úmai méraawe. 11 Énifo seyaafáꞌnánkáꞌó arupísemo í-tántááꞌá ímba kaweꞌ-úmai

awánésa Maníkóeꞌa méranae ímba wésewe. 12 Seyaafáꞌnánká Maníkómbá tínaaemba uwámesa sáwí-amba arááíwaesa kosaambaí ésa

ímba kaweꞌá wéowe. 13 Waási puwésamo kawááꞌo ontembá miwí tááigo miyá isasá karoꞌá simátiyuwaawana miwí tááigo waaifainkómó waásimo ukútíntemba isasá 14 óraaꞌa símai sáwíꞌa uwátinkesa 15 ááéma tínkamowasa púwówi mésa 16 nópaꞌo tíꞌo úniꞌa úmai

umbai-tántááꞌá timésa 17 ímba faru uwátinkesa 18 Maníkón-áároi ímba inkaisésa ifátuwesa méraawe

agaimaréna siyáiye.

19 Maníkó seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásísáféna ámáámba séna minááí arááíwáéro siyáimbanifo taraiséta seyaafáꞌnánká Maníkón-aúrankaꞌa sáwíꞌa éta súnda arupíse úmaisa méraumnesa ímba éraiꞌa súne. 20 Maníkómó siyáin-amaamba wéraisata seyaafáꞌnánká ímba éraiꞌe séta seyaafáꞌ-ámáámbá arááíwaundasa póna Maníkó kentáásáféna séna arupíse úmai méraawe síníye súndasa karoꞌ-ááísá súne.

Ámáámba iséta sáwíꞌa uráumnesa súne.

Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó arupísemo uwátínkáín-aai.

21 Maníkó aú-amba aráásimenasa Maníkón-aúrankaꞌo waásimo arupísemo uwátínkáín-amba aráásimenasa wemó siyáin-amaamba ímba imáyáa éna minámbá aráásímakaiye. Minááísáfésa naaófáꞌá Mósesee Maníkón-aai simátímakowiye minámbá paápé índa-aai simátimesa agaimakáawe. 22 Waási Ísu Káráísitafesa sésa éraiꞌa kentáásí sáwí-imayaafinkemba awásíyukaiye sewaná miwísáféna Maníkó séna arupíse úmai méraawe wésiye. Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó arupíse uwátínkáímba mimbórá-ámbá wéraiye. 23 Seyaafáꞌnánká sáwíꞌa ésa Maníkómbó arááímo táínda-iꞌo úmaimo ménaesamo ombá káféꞌa ímba miyáumai méraawana póna 24 Maníkó úwoi túwaꞌnai ena arumbá uwátínkáísana Ísu Káráísiti miwítí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkembo awátinkena Maníkón-aúrankaꞌa arupíse uwátinkaindasafena pukáiye. 25 Maníkó séna sáwíꞌo om-béyámbá maitiyuwáíndasafena Ísu Káráísiti puwínana wení naaemá kumíníye siyáimba minááísáféta séta éraiꞌa miyán-iye súndasafenasa kentáásí sáwí-meyamba wémaisiyuwaiye. Ááémo sáwíꞌo uráamba Maníkó ímba ááéma sáwí-meyamba tiména wemá arupíse imbá awánáíyantafena séna ánaaemba Ísu Káráísiti puwéna miwítí sáwí-meyamba maitiyuwáíníye siyáiye. 26 Káféꞌa Maníkó arupísemo imbá awánáíyantafena waásimo sáwíꞌo ontáféna imáyáa éna maará wéiye. Ísu Káráísiti miwítí sáwí-meyamba maitiyúwáín-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse wéuwatinkaiye.

27 Miyáumai kesúsa maimaétaamo íyóndasa kentááfímbá ímba wéraiye. Ímba kentáásí kawe-kísáúsáfénan-ifo Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúnta úndasafena mindásafena aantemba Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse wéuwasinkaiye. Miyáumai kesúsa maimaétaamo íyóndasa kentááfímbá ímba wéraiye. 28 Simátimunda éraiꞌ-aain-iye. Maníkóní ámáánta ímba arááíwaundasafenasaan-ifo wenááisafeta simankúnkúnta úndasafenasa Maníkó wenaúrankaꞌa arupísesa wéuwasinkaiye. 29 Ímba Yúndaa-waasi aantembanifo fíꞌonkaa-waasiwaraꞌo túwaꞌnai índasafena Maníkó méraiye. 30 Mimbóráwígó Maníkó ména Yúndaa-waasisa wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkenasa fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa miyá wéuwatinkaiye. 31 Wenááisafeta simankúnkúmbo úndasafenasa Maníkó arupíse uwásínkáísata miyáumai Maníkóní ámáámba ímba tuwéta minámáánkóní áwáuma awánéta wéaraaiwaumne.

4

Émbaramu Maníkón-aaisafena amankúnkúmba úntafena arupíse úmai méraanemo Maníkó siyáin-aai.

1 Émbaramu Yúndaa-waasisa síwáꞌnáma wenááimo simátíménda ísáaro. 2-3 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌemo sénamo amankúnkúmbo uráintafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáiye

agaimaréna siyáiye. Émbaramuni kawe-kísáúsáfénamo Maníkómó sénamo arupíse úmai méraane siyáinkakaa Émbaramumo wení kísausafenamo áúma maimaéna iyúmba wéraisino. Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌe siyóntafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáimba mindásafena Maníkón-aúrankaꞌa Émbaramu áúma maimaéna iyúmba ímba wérombaniye.

4 Moórá-aai ísáaro. Moóráwigoni kísau wémaewana méyámbó tímímba ímba úwoi wétimifo miwítí kísau awánéna méyámbá wétimiye. 5 Maarán-ááí éraiꞌ-aain-iye. Kawe-kísáúmó maúndasafena arupíse úmai méraawe-aai Maníkó ímba wésifo Maníkón-aaisafeta simankúnkúmbo úndasafenasa Maníkó séna arupíse úmai méraawe wésiye. Sáwíꞌo uráundasaamo arupísemo uwásínkáinta Maníkón-iye. 6 Kawe-kísáúmó máéntafena Maníkó ímba imáyáa wéifo Maníkón-aaisafesamo éraiꞌemo sentáféna imáyáa éna arupísemo uwátínkáíwain-iye Maníkó sisaná miwí tirunkó kaweꞌá wéiye. Minááísáféna naaófáꞌá Téfíti aúfáífimba agaimaréna séna

7 Maníkó sáwíꞌo owítí sáwí-imayaa maitiyuwéna ímba imáyáa úmae íyísana tirunkó kaweꞌá wéiye. 8 Sáwíꞌo owí Maníkó ímba imáyáa

úmae íyísana tirunkó kaweꞌá wéiye

agaimaréna siyáiye.

9 Minááí túmo kárámaimo araénáémbo uráawi Yúndaa-waasisafena aantemba ímba siyáifo ímbo túmo kárámaimo araénáémbo uráawisafenawaraꞌa Téfíti séna miwítí sáwí-imayaawaraꞌa maitiyúwáísana tirunkó kaweꞌá wéiye-aai siyáiye. Fíꞌomba minááí

séꞌa Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌemo sénamo amankúnkúmbo uráintafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáiye

agaimaréna siyáiye. 10 Émbaramu áúma ímba kárámai araénáémbo urónkaꞌa Maníkó wentáféna séna arupíse úmai méraane séna 11 Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna amankúnkúmba úntafena arupíse úmai méraandawi ómpo enáúma kárámai araénáémba uwó súwana miyá uráiye. Miyáumai túmo ímbo kárámaimo araénáémbo uráawiwaraꞌa Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésa timankúnkúmba ontáféna Maníkó séna arupíse úmai méraawe wésiye. Miwí Émbaramumo miyámó uráintemba Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa pósa Émbaramuntafesa kentáá síwáꞌnáraamban-iye wésewe. 12 Súmo kárámaimo araénáémbo úndawisa wemá kentáá síwáꞌnáma iyésá súne. Ímbo súmo kárámaimo araénáémbo úndasafeta aantembanifo Émbaramumo miyámó uráintemba Maníkón-aaisafeta simankúnkúmba úndasafetaawe Émbaramuntafeta kentáá síwáꞌnáma iyésá súne. Émbaramu áúmo ímbo kárámaimo araénáémbo urónkaꞌa Maníkón-aaisafena amankúnkúmba éna ména póna Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba owí tíwáꞌnán-iye.

Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owí Maníkó símai fasiꞌámakaimbo timínda-aai.

13 Naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai fasiꞌámakon-aai séna ewé enaísaafitantambo íyawiye seyaafáꞌ-márámá kentí maramá wéraiye siyáiye. Ímba Émbaramu Maníkóní ámáámba arááíwakontafenan-ifo amankúnkúmbo úntafena aantemba Maníkó séna arupíse úmai méraane súmbanifo Maníkó Émbaramuntafena símai fasiꞌámakon-aai siyáiye. 14 Maníkó símai fasiꞌámakon-aai Mósesembo simámakain-amaambo arááíwáéwisafena ímba siyáifo Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owísáféna siyáiye. Miyámó ímbo uráinkakaa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owí úwoisafesa owisinó. Maníkó símai fasiꞌámakaimba úwoisafena sisinó. 15 Ámáán-aai wéraisasa taráíyaantafena moórá-amba Maníkómó aaisambó sénamo sáwí-meyambo timínda-amba paápé uráiye. Ámáán-aaimo ímbo wérainkakaa ímba taráísísina ámáán-aai wéraiye.

16 Émbaramu Maníkón-aaisafena amankúnkúmba úntafena símai fasiꞌámakon-aai siyáiye. Miyáumai Émbaramun-aísaafitantambo íyawi Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba íyawi Maníkó úwoi túwaꞌnai ena símai fasiꞌátínkáímba timíníye. Ímba Maníkó Mósesembo simámakain-amaambo ísaraawi aantembanifo Émbaramumo amankúnkúmbo uráintemba timankúnkúmbo owí wemá úwoi túwaꞌnai iye. Maníkón-aaisafeta simankúnkúmba úndawisa Émbaramu kentáá síwáꞌnáraamban-iye. 17 Maníkón-aúrankaꞌa Émbaramu mérowana maarán-ááí símai agaimaréna séna

fíꞌo-fiꞌon-kwaasi tíwáꞌnáma

óne Maníkó siyáiye

agaimaréna siyáiye. Maníkó púwómpinkembo íyáfasintinkaiwai éna wemó aaimó sisanamó ímbo wérain-tantaakomo paápé iwáín-ááisafena Émbaramu amankúnkúmba uráiye. 18 Waási ímbo paápé íyan-tantaatafena Maníkó Émbaramuntafena súwana Émbaramu éraiꞌa miyá ínena siyé siyáimba póna fíꞌo-fiꞌon-kwaasi tíwáꞌnán-iye. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

enaísaafitantambo íyawi

sáwífaꞌ-waasi paápé ónááwe

agaimaréna siyáinkaꞌa pósa paápé uráawe. 19 Ááéma Émbaramu waurámbá kéna sáwífaꞌ-aatai 100 aatai maisuwéna mérowana awaainínkó Séraa age-ínímbá mérowana póna ímba imáyáa éna Maníkóntáféna fasiꞌámai imáyáa éna 20 Maníkó símaimo fasiꞌámakon-aaisafena éraiꞌe séna ímba kaeꞌ-ímáyáá éna fasiꞌámai ména Maníkón-áwíꞌa mósá maréna 21 séna Maníkómó símaimo fasiꞌámakainten-úmai kanaaꞌá iyámpói simíníye séna 22 miyáumai Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna amankúnkúmba úntafena séna arupíse úmai méraane siyáiye.

23 Arupíse úmai méraane siyáimba ímba Émbaramuntafena aantemba siyáifo 24 kentáásáfénawaraꞌa miyán-ááí siyáiye. Fasiꞌaénkó Ísumba pukáimpinkemba Maníkó íyáfasinankaraiwain-aaisafeta éraiꞌe séta simankúnkúmbo úndasafenasa séna arupíse úmai méraawe wésiye. 25 Kesáámó sáwíꞌo uráundasafenasa kentáásí sáwí-meyambo maisiyuwáíndasafenasa Maníkó Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kuména kumpuwúwana Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkaindasafenasa pukáimpinkemba íyáfasinankaraiye.

5

Maníkó arupísesaamo uwásínkáín-aai.

1 Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúmbo úndasafenasa Maníkó wenaúrankaꞌa arupísesa uwásínkarenasa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísau-imayaa éna faru uwásínkáísata mimbóráíꞌa úmaisa méraumne. 2 Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúmbo úndasafenasa Maníkó úwoi wésuwaꞌnai-ipata mósinkaraisata méta Maníkóeꞌa sámo kain-áémpátá méraandasafeta amuꞌmaréta méraunanasa sirunkósá aamoí wéiye. 3 Umbai-tántááꞌó kempátáámó wéraimba sirunkósá aamoí isatá minúmbáí-tántááꞌó wéraintafeta fasiꞌámai méta ímba suwesaraí ínta 4 mindásafena Maníkó séna kaweꞌ-úmai méraawe sisatá mindásafeta weséta méraandasafeta amuꞌmaréta méraunana sirunkósá aamoí wéiye. 5 Weséta méraandasafeta amuꞌmarétaamo méraundasa kentáásáféna ímba awinkáínda póna ímba sigaesá íníye. Maníkó wení Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmarówana keséta kumbéna Maníkómó kentáásáfénamo óraaꞌ-imayaamo imbá aráásímímba póta weséꞌo méraandasafeta amuꞌmaréta méraunanasa póna ímba sigaesá wéiye.

6 Kesáá ímba fasiꞌámai méraawananasa Maníkómó siyáin-kanaamo tiyáimba kesáámó sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkembo kusúwaꞌnai índasafenasa Ísu Káráísiti kumpukáiye. 7 Arupíse-waasigombo áwaꞌnai ondasáféꞌa puwónaemo senkakaa umbaí taisinó. Kaweꞌ-wáásígómbó áwaꞌnai ondasáféꞌa wen-ánóndáá puwónae sésa púwówaisi ína púwówaisino ímba isáúmne. 8 Énifo kesáámó sáwítaamo úmaisaamo méraundasa súwaꞌnai índasafenasa Ísu Káráísiti kumpukáiye. Ísu Káráísiti pukáimpinkemba Maníkó arumbó símínta mindása wéaraasimiye. 9 Ísu Káráísiti kentáá-ímáyáá énamo pukáintafena Maníkón-aúrankaꞌa arupíse uwásínkarainta pónasa Káráísiti éraiꞌa kentáásí sáwí-meyamba maisíyukaintafenasa Maníkó ímba aaisambá síníye. 10 Kesáá Maníkómbó síyámba uwánkaraundasa wenááninko kentáá-ímáyáá éna pukáimba póta Maníkóeꞌa mimbórá-ímáyáárátá méraundasa miyáumai Ísu Káráísiti úwoi ména póna éraiꞌa kaweꞌ-ámpáꞌó kúndasafenasa wégarawiyiye. 11 Ímba minááí aantembanifo maarán-ááíwáráꞌán-iye. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti Maníkónté mimbóráíꞌa uwásínkáísanasa póna Maníkóntáféna kesirunkósá aamoí wéiye.

Ándámunte Ísunte-taai.

12 Maarán-ááí ísáaro. Aifaráán-kwáásígó Maníkón-aai taráíyaimba póna sáwíꞌo on-ámbá paápé uráiye. Sáwíꞌa uráimba póna púwón-amba paápé uráiye. Seyaafáꞌnánká sáwíꞌa ombá pósa púwón-ampaꞌa wégowe. 13 Maníkómó Mósesembo ámáámbo ímbo simámakonkaꞌa waási sáwíꞌa uráamba isaná Maníkó misáwíꞌó uráan-aai ímba agaimakáiye. 14 Aifaꞌá Ándámu mérowasa matinka-matinka úmaesa tunkaꞌá Mósesemo íyámaunkaꞌ-waasisomba pukáawe. Ándámu Maníkón-aai taráíyowasa wempákén-kwáásí tuwímbai ímba miyá umbá sáwíꞌa ésa pósa pukáawe.

Ándámu ánaaembo paápé índawimo índanteniꞌa éna Káráísitimo tuwímbai-tantaaꞌo índanteniꞌa ímba uráifo 15 sáwíꞌa uráimbanifo Maníkó úwoisa wésuwaꞌnai-iye. Ándámu Maníkón-aai taráíyaimba pósa seyaafáꞌnánká puꞌmaésamo íyómba éraiꞌ-aain-ifo Maníkó seyaafáꞌnánká úwoi túwaꞌnai índasafena moóráwigomba Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kuména kaweꞌá uwátínkáfaꞌa íyímba minánkó íyáákaraiye. 16 Ándámu aifaráán-kwáásígó sáwíꞌo uráinkakemba seyaafáꞌnánkátá sáwíꞌa úmaeta iyúnanasa Maníkó ímba miyámó imbá kawetá uwásínkáíye. Aifa-kánáá aifaráán-kwáásígó Maníkón-aai taráíyowana Maníkó séna sáwíꞌa ónda po puwínone séna ánaaemba sáwífaꞌ-waasi sáwíꞌa uwaná séna úwoi túwaꞌnai eꞌa kesúrankaꞌa arupíse uwátinkanaumne siyáiye. 17 Ándámu aifaráán-kwáásígó sáwíꞌo uráinkakemba seyaafáꞌnánká puwí-ámpáꞌá arááíwáéwana minánkó taꞌótokaifo moóráwigo Ísu Káráísiti maarán-óráá-káwé-kísáú maiyáiye. Maníkóntáfésa súwaꞌnai uwómó sewí úwoi kaweꞌ-úmai túwaꞌnai ena wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkáísana Káráísiti túwaꞌnai isasá fasiꞌámai mésa sáwí-kisaugomba wéiyaakaawe.

18 Énifo minááígóní áwáuma maarán-ááín-iye. Aifaráán-kwáásígó sáwíꞌo urónkakemba Maníkó seyaafáꞌnánkátáféna séna sáwíꞌa ésa puwónááwe siyáimba póna moóráwigo Ísu Káráísiti kaweꞌá urónkakemba sáwíꞌo uráampinkemba faútinkena aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo íyaniꞌa wéuwatinkaiye. 19 Aifaráán-kwáásígó Maníkón-aai taráíyonkakemba seyaafáꞌnánká sáwíꞌa uráambanifo moóráwigo Ísu Káráísiti Maníkó siyáintemba urónkakemba Maníkó wenaúrankaꞌa sáwífaꞌnanka arupíse wéuwatinkaiye.

20 Sáwíꞌo umbá Maníkó wení ámáámba Mósesemba simámakomba mindásafena miwítí sáwí-imayaago óraaꞌa uráiye. Miyá umbánifo Maníkó arumbá uwátínkámaena iyúwana óraaꞌa uráiye. 21 Ááéma sáwíꞌo urón-imayaago taꞌótokowasa pósa puwí-ámbá arááíwakaawe. Miyá uráambanifo káféꞌa Maníkómó arumbó uwásínkáíwaisa taꞌótóráísata wenaúrankaꞌa arupíse úmaisaamo méraundasa kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti aúítaamo úmaisa maéꞌmaeꞌo onda-íta wéuwasinkaiye.

6

Ísuweꞌa kááísamaisaamo méraunda-aai.

1 Simátíménda ísáaro. Maarán-ááí ímba seró. Maníkó úwoi súwaꞌnai úmae iyínana óraaꞌa índasafeta sáwíꞌa úmae iyéta méranae ímba seró. 2 Púwón-kwaasimo miwítí sáwí-imayaagomo ímbo anekaꞌó taꞌótotuwenamo wéraintemba kentááfímbá sáwí-imayaago ímba taꞌótotuwena wéraisata póta ímba sáwíta úmaeta iyéta ménaumne. 3 Maarán-ááí éꞌa ísaraawe. Nombó maisínkáanta Ísu Káráísiti weséta kááísasinkaisata weséta pukétaaraamba úmaisa méraunanasa kentáásí sáwí-imayaago ímba taꞌótoꞌmaena íyísata méraumne. 4 Nombó maisínkáanta kesáá Ísu Káráísitiyeta puwúnasasa utarááwataaraa únanasa kentáásí sáwí-imayaago ímba taꞌótoꞌmaena wéiyiye. Maníkó kentáásifowa fíꞌonkaꞌmaꞌmai-fasiꞌaentambo pukáimpinkembo íyáfasinankaraintemba kentáá íyáfasisinkenaaraamba uráisata aúíꞌa úmaisa méraumne.

5 Ísu Káráísiti pukáimba wemó waásiti sáwí-imayaagomba íyáákaraintemba weséta kááísamai méraundasafenasa sáwí-imayaago kentáá ímba taꞌótokaiye. Miyáumai Ísu Káráísitimo pukáimpinkembo íyáfasinankaraintemba weséta kááísamai méraundasafeta aúíꞌa úmaisa méraumne. 6-7 Maarán-ááí ísaraawe. Púwówanamo imbá sáwí-imayaago ímba taꞌótotuwena wéraisana kentáásí sáwí-imayaagoni fasiꞌaémbá taiꞌáínana kesáámó sáwíꞌo úmae iyúndawisa ímba taꞌótoꞌmae iyíndasafena Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌá pukáisana kentáásí sáwí-imayaago kentáá ímba taꞌótokaiye. 8 Ísu Káráísitiyeꞌa pukétaaraanta úmaisa méraundasa póta minááí éraiꞌ-aai isatá weséta méraumne. 9 Maarán-ááísá ísaraumne. Ísu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinkaisana puwí-fásíꞌáénkó ímba taꞌótoraisana anekaꞌá ímba wépuwiye. 10 Aoisaambó ombó taiꞌáíndasafena mimbórá-kánáá pukáimba póna mindásafena ímba anekaꞌá puwéna íyáfasinena ména Maníkóntáféna imáyáa éna méraiye. 11 Miyáumai imáyáa éꞌa séꞌa pukétaaraanta úmaisa méraunanasa sáwíꞌo úndawisa ímba taꞌótotuwena wéraisata méta Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasa Maníkó aamoí ínkwae-iꞌa úmaisa méraumne.

12 Kentí sáwí-imayaasafeꞌa tirááísafeꞌa ofáínifo sáwíꞌo owí kembiwí ímba taꞌótoraino. 13 Kentúsane kentiyáánamaisane ímba ewé símai sáwíꞌa éꞌa pukékaan-úmai méraawanamo íyáfasintinkaisaꞌo méraawi Maníkómpáꞌá kentúwawaaꞌa améꞌa wentáféꞌa ewé éꞌa kentúsane kentiyáánamaisane wení kawe-kísáú aantemba máéro. 14 Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko ímba káráwiyisana Maníkó úwoimo túwaꞌnai iwáí káráwiyisana póna kentí

sáwí-imayaago kentúma ímba taꞌótoraino.

Maníkó wení kísau-waasi-iꞌo uwátínkáín-aai.

15 Minááí imáyáa éꞌa simátíménda ísáaro. Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentááráꞌá ímba káráwiyisana Maníkó úwoimo súwaꞌnai iwáísá káráwiyisata mindásafeta ímba úwoi sáwíꞌa úmaeta íyóno. 16 Wení kísau maénaumnemo sembá wemá káráwiyisasa wení kísau-waasi méraawe-aai ísaraawe. Miyáumai sáwíꞌo íyanamo éna misáwí-ímáyáágó taꞌótokainaꞌa misáwí-kísáú maimaé iyéꞌa méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááfo Maníkón-aaimo isáíyanamo éna wemá káráwiyainaꞌa wení kísau maimaéꞌa iyíyana wenaúrankaꞌa arupíse uwátinkainiye. 17 Ááémo sáwíꞌo uráawi taꞌótokowasa ánaaemba éraiꞌ-aai simátímaꞌmaesa íyówaꞌa iséꞌa kentirumpimbá fasiꞌámai taꞌótokaawaꞌa mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 18 Sáwíꞌo uwáí taꞌótokompinkemba Maníkó faútinkowaꞌa arupíse-imayaa uwaná minárúpísé-ímáyáágó taꞌótokaiye. 19 Ímba fasiꞌámai méraantafeꞌa kesáái isáíyan-aai simátimune. Ááéma sáwíꞌa ónae séꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌwaraꞌa sáwíꞌa uwaná taꞌótokaimbanifo káféꞌa kaweꞌá ónae séꞌa kawe-ímáyáá aantemba éꞌa Maníkóndé-iꞌa oro.

20 Ááémo sáwíꞌo uwáí taꞌótokonkaꞌa kaweꞌ-ímáyáá ímbo umbá 21 sáwíꞌo uráamba káféꞌa tigaemá wéiye. Sáwíꞌo untáféna ímba kawe-tántááꞌá kentópaꞌa tiyáiye. Miyá-sáwíꞌó úmae íyómpinkemba méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌa wéowe. 22 Maníkó sáwíꞌo umpínkémbá faútinkena wení kísau-waasi-iꞌa uwátínkaraimba póꞌa Maníkóndé-iꞌa úmai méꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 23 Sáwíꞌo owí-ánóndáá puwíyambanifo Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísau-imayaa éna aúítaamo úmaisaamo maéꞌmaeꞌo onda-íta wéuwasinkaiye.

7

Maníkóní ámútanko aráásímakain-antaamo arááíwaunda-aai.

1 Kesí waásisono. Seyaafáꞌnánká ámáán-aai ísaraafo simátíménda ísáaro. Úwoimo méraankaꞌa ámáán-aaigo káráwiyaimba póna puwíyamba minááígó ímba káráwiyiniye. 2 Ámáánkomo siyáintemba aarakwáꞌó ombá awaaikómó aúmó aráínkaꞌa awaainínkó weséꞌa kááísamai méraisana awaaikómó púwísanamo imbá kááísamaimo méreyamba wétaiꞌaiye. 3 Awaaikómó mérainkaꞌo aaregómó fíꞌon-kwaasigonkaꞌo wimbá mindá sáwí-inimban-iye sefó awaaikómó puwínanamo éna ámáánkomo sintembá fíꞌon-kwaasimo maíndamo éna kanaán-iye.

4 Kesí waásisono. Miyáumai kentáfénawe séna

Ísu Káráísiti pukáimba Maníkómó Mósesembo simámakain-amaamba imáyáa éꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaimo méraantafeꞌa pukékaambo úmaimo méraamba minámáánkó ímba taꞌótokaifo Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawe. Maníkó Ísu Káráísitimba pukáimpinkemba íyáfasinankaraiwai Ísunde-iꞌa uréꞌa póꞌa Maníkóní kísau wémaewe. 5 Ááéma sáwí-imayaasafeta sirááísafetaamo uráundarata ímba miyán-oro siyáin-amaamba iséta imáyáa éta ifátuweta sáwí-imayaasafeta sirááísafeta éta sáwíꞌa

éta púwónda-amba arááíwaeta 6 miyásáámó uráunda káféꞌa Maníkó sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkenta faúsínkáísanasa Maníkómó Mósesembo simámakain-amaanko ímba taꞌótokaisata ááéraan-amba Mósesemo agaimakáin-amaankoni aambá ímba arááíwaeta

aú-amba Maníkóní ámútanko aráásímakain-anta wéaraaiwaumne.

Maníkóní ámáámbo ímbo wérainkakaa sáwí-imayaagoni áwáuma ímba isáúsino siyáin-aai.

7 Minááímó imáyáamo éꞌa simátíménda ísáaro. Maníkómó Mósesembo simámakain-amaantafeꞌa sáwí-amaamban-iye ímba seró. Minámáán-ááímó ímbo wérainkakaa sáwí-imayaagoni áwáuma ímba isáúsino. Túraniyamba ímba oro. Minámáánkómó ímbo miyámó siyáinkakaa súraniyambo úndasafeꞌa sáwíꞌa úne ímba súsino. 8 Minámáánkó séna túraniyamba ímba orómó siyáimba kempímbá sáwí-imayaa wéraimba póꞌa minámáámbá taraisónae séꞌa súraniyamba áfááraumai uráumne. Minámáánkómó ímbo wérainkakaa sáwíꞌo únda ímba imáyáa éꞌa sáwíꞌa úne súsino. 9 Ámáánko ímba miyán-oro siyáimba ímba iséꞌa kaweꞌ-úmai méraumne-imayaa éꞌa méꞌa ánaaemba minámáámbá ísaraunda taraisónae séꞌa taráíyaunda 10 mindá púwóndawi úne. Minámáámbó arááíwakaundarakaa kaweꞌ-úmai mérausino. Minámáámbó taráíyaundawi póꞌa púwóndawi úne-aai ísaraumne. 11 Minámáánkó séna ímba miyán-oromo siyáimba kempímbá sáwí-imayaago wéna póna karoꞌá simásínkáísaꞌa minááí taraisónae séꞌa taráíyaunda póꞌa púwóndawi úne.

12 Miyáumai Maníkómó Mósesembo simámakain-amaan-aai ímba miyá oró-ááí Maníkón-aai arupíse-aai kaweꞌ-ááín-iye. 13 Minkáwéꞌ-ááígó ímba púwónda-iꞌa uwásínkaraifo kesí sáwí-imayaago aantemba púwónda-iꞌa uwásínkaraiye. Sáwí-imayaasafeꞌa siráái wétaifo minámáámbó taraisónae séꞌo taráíyaunda púwóndawi éꞌa kesí sáwí-imayaagoni áwáuma áfááraumai sáwíꞌa úwaꞌa awánaraumne. Minámáánkó séna ímba sáwíꞌan-oro siyáifo kemó sáwíꞌo uráunda kesí sáwí-imayaago aantemba óraa-sawiꞌa úwaꞌa awánaraumne.

Sáwíꞌo úndawisaamo taꞌótokain-aai.

14 Ámáámba Maníkómpákémbá kunkáifo kemá marapákén-kwáásí únana sáwíꞌo úndawi taꞌótokaisaꞌa minímáyáágóní kísau wémaumne. 15 Kaweꞌó úndasafena siráái taisaꞌá miyá ónae súndanifo ímba miyá wéune. Sáwíꞌo úndasafena ímba siráái taisaꞌá ímba miyá ónae súndanifo miyá wéune. Miyámó únda ímba kaweꞌ-ímáyáá wéune. 16 Ímba sáwíꞌa ónae súndanifo miyá-sáwíꞌó úndasafeꞌa séꞌa Maníkó siyáin-amaamba kaweꞌ-ámáámbán-iye súne. 17 Sáwíꞌo únda ímba kemá miyá úmpo sáwí-imayaago kempímbá wéraisaꞌa sáwíꞌa wéune. 18 Marapákén-kwáásí únda kanaaꞌó kaweꞌó únda kempímbá ímba wéraisaꞌa awánaraumne. Kaweꞌó úndasafena siráái taisaꞌá ímba kanaaꞌá kaweꞌá wéune. 19 Kaweꞌá ónae séꞌa úndanifo ímba miyá éꞌa ímba sáwíꞌa ónae séꞌa úndanifo úwoi sáwíꞌa wéune. 20 Ímba sáwíꞌa ónae súndanifo miyá-sáwíꞌó únda ímba kemá miyá úmpo sáwí-imayaago kempímbá wéraisaꞌa sáwíꞌa wéune.

21 Áwáuma maarán-iye. Kaweꞌá ónae séꞌo úndanifo sáwí-imayaago tafisímaena íyísaꞌa 22 kesirumpimbá Maníkóní ámáántafeꞌa aamoí úndanifo 23 moórá-awauma kempímbá wéraisana sáwíꞌo ónae súndawi kembá tafisisaná Maníkóní ámáámba kaweꞌ-ámáámbá póꞌa arááíwaenae súndawi tafisisaná sáwíꞌo ónaemo súndawi tafisímai taꞌótokaiye. 24 Séséꞌá únana sirunkó sáwíꞌa isaꞌá méraundasafeꞌa séꞌa sáwíꞌa éꞌa púwóraantambo úndafinkemba nááwa siyáíniyo súnana 25 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti síyáísaꞌa Maníkóntáféꞌa súwi súne.

Miyáumai kesirumpin-ímáyáá éꞌa séꞌa Maníkóní ámáámba arááíwaenae súndanifo kesúgoma sáwí-imayaafinkemba sáwíꞌa wéiye.

8

Maníkóní ámútankomba arááímo tainíꞌo on-ááí.

1 Miyáumai Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraawi miwítí sáwí-meyamba maitíyukaintafena Maníkó ímba aaifimbá maitinkéna sáwí-meyamba ímba timíníye. 2 Ááéma sáwítaamo uráundawi taꞌótokowata púwóndasafeta ówánanasa Ísu Káráísiti faúsínkaraisata weséta aúíꞌa úmaisa méraunanasa Maníkóní ámútanko káráwiyisana Maníkó aaifimbá ímba maisinkénasa ímba sáwí-meyanta simíníye. 3 Maníkó wení ámáámba siyáimbanifo sáwíꞌa ónae séta minámáámbá ímba kanaatá arááíwakaunda póna minámáánkó sáwíta úmaisa méraundafinkemba ímba síkaisata méraunanasa ánaaemba Maníkó wenááninkontafena séna sáwíꞌa ombá po miwísáféwe sé kumpuwínone séna aiꞌmarówana kesáámó sáwíꞌo úndawisaamo úndanten-auwarawi maimaéna kentáásí sáwí-imayaamo maisiyuwáíndasafenasa kumpukáiye. 4 Maníkó miyá uráimba póta sáwí-imayaasafetaamo sirááísafetaamo úndasa ímbo miyá étaamo Maníkóní ámútankomo siyáintembo étaamo éta Maníkóní ámáánko siyáintemba miyásá úmaisa arupísesa ónaumne. 5 Sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo owí miwítí sáwí-imayaago taꞌótokaifo Maníkóní ámútankombo arááímo táínda-iꞌo owí wení kaweꞌ-ímáyáágó wégarawiyiye. 6 Miwítí sáwí-imayaasafesamo tirááímo tain-ímáyáá aantembo owí méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááfo Maníkóní ámútankombo arááímo tain-ímáyáá aantembo owí aáno úmai aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 7 Sáwí-imayaasafesa tirááísafesa on-ímáyáá aantembo owí Maníkóní ámáámba ímba kanaaꞌá taawiyafésa Maníkóní namuro-wáásíyáámbán-owe. 8 Sáwí-imayaasafesamo tirááímo táínda-iꞌo íyawi Maníkó ímba aamoí wéuwatinkaiye.

9 Maníkóní ámútankomo kentirumpimbó méraimbo éꞌa sáwí-imayaasafeꞌo tirááímo táínda-iꞌa ímba éꞌa Maníkóní ámútankomo siyáintemba éꞌa méraawe. Ísu Káráísitini ámútanko tirumpimbó ímbo méraiwai ímba wení waásin-owe. 10 Ísu Káráísitini ámútanko kentirumpimbó méraimbo éna Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkaraimba póꞌa kentí ámútanko maéꞌmaeꞌa índawi éꞌa sáwíꞌo uráantafeꞌa kentúgoma puwíndawin-owe. 11 Maníkó Ísumba pukáimpinkemba íyáfasinankowana wení ámútankomo kentirumpimbó méraimbo éna kenkwáráꞌó éna puwíyampinkemba íyáfasintinkainiye. Wení ámútanko kentirumpimbá méraintafena Maníkó miyá íníye.

12 Kesí waásisono. Minááí imáyáa íyata ímba kentáásí imáyáafinkeniꞌa éta Maníkóní ámútankombo arááímo táínda-ita úmaisa méraano. 13 Sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo ombó éna Maníkó séna méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa méraaro siyáifo Maníkóní ámútankomo túwaꞌnai ínaꞌo sáwí-imayaamo tuwéꞌo éꞌa aúíꞌa úmai ménaawe.

14 Maníkóní ámútankomo sintembó owí Maníkón-áánintomban-owe. 15 Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana kentirumpimbá méraiwai ímba inkáítinkaisana inkaisí-ímáyáágó ímba taꞌótokaisaꞌa méraafo Maníkó wenáánintoniꞌa uwátínkáísaꞌa Maníkómbá áánteꞌa séꞌa kesifóo séꞌa méraawe. 16 Kesáá séta Maníkón-áánintonta únesaamo súnda Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentáásirumpimba ména séna mindá éraiꞌ-aain-iye wésiye. 17 Maníkón-árááꞌa úndasa póta Maníkómó kentáásáfénawe sénamo toꞌmayaa úmakaimba maimaéta Ísu Káráísitimo maíndanten-úmaisa maénaumne. Umbai-tántáákómó wembó uráintemba kentááfímbá umbai-tántááꞌá wéraimba póta ánaaemba weséta sámo kain-áémpátá ménaumne.

Maníkó wení fíꞌonkaꞌmaꞌmai-sasaamo aráásiminda-aai.

18 Maarán-ááí imáyáa éꞌa séꞌa éraiꞌa Maníkó wení fíꞌonkaꞌmaꞌmai-sama aráásiminata mindásafeta imáyáa éta kentááfímbó wérain-umbai-tantaatafeta ímba óraaꞌ-imayaasa wéune. 19 Maníkón-áánintone ayáámúntonesa únasasa Maníkómó úmakain-tantaako waí-waankowe taaigówé seyaafá-káráán-tántáákówé kentáámó suwánáíyantafesa mósá titaawiyésa simuꞌmarésasa méraawe. 20 Naaófáꞌá Maníkó uwámakain-tantaatafena séna kawááꞌa uwáwíníye wení imáyáafinkemba séna ímba miwítí imáyáafinkemba siyáimba maarán-ímáyáá éna séna 21 ánaaemba kawááꞌínda-tantaaꞌa aambá fáítinkaanana uwámakaunda-tantaaꞌa anekaꞌá ímba kawááꞌa íníye. Kesí iyámpóímo faútínkáanasamo kaweꞌó úmaimo méraiyantemba mintántáákó miyáumai kaweꞌ-úmai wéíniye Maníkó minímáyáá uráiye. 22 Maarán-ááísá ísaraumne. Aaremó iyámpóímo matinkánaesamo séséꞌó ontembá Maníkómó seyaafá-tántááꞌó úmakain-tantaako séséꞌá éna Maníkómó úmakain-tantaaꞌa paápé ínana awánánae séna amuꞌmaréna méraiye. 23 Ímba Maníkómó úmakain-tantaako aantembanifo kesááwáráꞌá miyásá éta Maníkómó toꞌmayaa úmakain-tantaaꞌo simíndasafeta imáyáa ondasáfénasa Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana kesirumpintá kumbéraisata sésétá éta amuꞌmaréta méraunanasa Maníkó wenayáámúntone wenáánintone síkenasa aú-suwawaaꞌa uwásinkaindasafeta amuꞌmaréta méraumne. 24 Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌó mésinkonkata séta éraiꞌa Maníkóní iyámpóíya éta weséta méraumne séta amuꞌmaréta méraumne. Awánasuwaunda-tantaatafeta ínta amuꞌmaréta ímbo awánáúnda-tantaatafeta amuꞌmaréta ménaumpo 25 ímbo awánáúnda-tantaatafeta amuꞌmaréta méta séta éraiꞌa paápé íníye séta ímba suwesaraí ínata fasiꞌámai amuꞌmaréta ménaumne.

26 Ímba fasiꞌámai-waasi méta kaweꞌ-ámpátá kúnanasa umbai-tántáákó taꞌótóráísana póna Maníkóní ámútanko súwaꞌnai isatá nóraumaisaawa Maníkómbá áísai onanasááwá súwaꞌnai íníyo séta sirumpintá séséꞌ-aantemba éta ímba kanaaꞌá aaí súnanasa Maníkóní ámútanko kentáásáféna imáyáa éna Maníkómpáꞌá áísai isaná 27 Maníkóní ámútanko Maníkómbó arááímo tain-ááí séna wení waási-imayaa éna miyán-ááí simbá póna Maníkó kentáásí imáyáa awánaiwai póna wení ámútankomo sin-ááí wéisaiye.

28 Maarán-ááí isáúmne. Wení waási-iꞌa ondasáfénasa wemparíꞌa úmakaisata wen-ímáyáá éta méraunanasa sáwí-tantaaꞌe kawe-tántááꞌé kempátáámó timbá Maníkó mintántááꞌá kaweꞌá wéuwasinkaiye. 29 Naaófáꞌá Maníkó wendé-íꞌa úmai wemparíꞌa úmakowaisafena séna kesááninkaamba ónááwe siyáimba póna wenááninko Ísu kentáásuwaao-iꞌa isatá wenáúnafaraawinta úne. 30 Naaófáꞌá wemparíꞌa úmakowisafenasa sáántenasa wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkenasa wenááninkaaniꞌa wéuwasinkaiye.

Maníkó arumbá siménasa Ísumba aiꞌmarówanamo kumpukáin-aai.

31 Maníkó miyáumai súwaꞌnai uráifo imáyáa éꞌa simátíménda ísáaro. Sáwíꞌa uwátinkanae sésamo miyámó íyamba ímba kanaaꞌá kentáá íyáákanaawe. 32 Maníkó wenááninkomba ímba taꞌótorena kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwáínkwae sénasa aiꞌmarówana kumpukáiye. Miyá uráifo súwaꞌnai índa-tantaaꞌa úwoisa simíníye. 33 Maníkó kentáá wemparíꞌa úmakaiwaisa wenaúrankaꞌa arupísesa uwásínkarainta pósa tuwímbai-waasi ímba kanaaꞌá aaifintá maisinkánááwe. 34 Tuwímbai-waasi kentáásáfésa puwíwae sésa ímba aaifimbá maisinkánááwe. Ísu Káráísiti kentáásáfénasaawe séna puwéna íyáfasinena Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá ména kentáá súwaꞌnai ena Maníkómpáꞌá inaí wésiye. 35 Miyá intáfésa tuwímbai-waasi ímba kanaaꞌá Káráísitiyetaamo méraundafakenta síyááwanasa Káráísiti kentáásáfénasa ímba awinkéna kentáá-ímáyáá ímba wétuwaiye. Umbai-tántááꞌó kempátáámó tíndawe aoisaambó wisínkétaawe sáwíꞌo uwásínkéntaawe sááimo táíndasaawe unáánkwátói-iyaintaamo ondasááwé tuwímbaimo sínkamiyantaawe púwóndasaawe miyán-tántááꞌó kempátáámó tínda Káráísitiyetaamo méraundafakenta ímba kanaatá síyááwanasa Káráísiti kentáásáfénasa ímba awinkéna kentáá-ímáyáá ímba wétuwaiye. 36 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

ení waási-ita úndarakemba tuwímbai-waasi kentáásáfésa sésa tínkamonasa puwíwae-imayaa úmaesa wéiyowe. Sipisípimo tufúwówanamo púwíntemba kentáásáfésa tínkamonasa

puwíwae símae íyówe

agaimaréna siyáiye. 37 Miyá-sáwíꞌó uwásínkáanta ímba imáyáa únanasa Ísu Káráísiti arumbá símímba póna fasiꞌásínkáísata miwísá wéiyaakaumne. 38-39 Maarán-ááí éraiꞌ-aai isaꞌá ísaraumne. Maníkó arumbá siménasa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kentáásáfénawe séna kumpukáimba pósa Maníkómpáꞌó méraundafakenta ímba kanaatá siyánááwe. Púwóndasaawe úwoimo méraundasaawe Maníkómpáꞌó méraundafakenta ímba kanaatá siyánááwe. Wíyómpaken-kisau-waasiye sáwí-amutane íféꞌo wérain-tantaaꞌe ánaaembo paápé índa-tantaaꞌe wíyómpakewiye waántá-waasiti marupákéwíyé Maníkómó úmakain-tantaaꞌe miyán-tántáátónkó ímba kanaatá Maníkómpáꞌó méraundafakenta síyááwanasa Maníkó kentáásáfénasa ímba awinkéna kentáá-ímáyáá ímba wétuwaiye.

9

Póro Ísareri-waasi arumbó uwátínkarain-aai.

1 Kemá Póro Ísu Káráísitini waási éꞌa éraiꞌ-aai aantemba súnana Maníkóní Ufaen-ámútánkó kesirumpimbá ména káráwiyisaꞌa maarán-ááí éraiꞌ-aai wésimatimune. 2 Kesí waási Ísareri-waasifinkembo kemá tiyáunda isaꞌá imáyáa únana sirumbá isaná sirunkó umbaí támae íyíye. 3 Miwí Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba éraiꞌe sembá pósa éraiꞌemo sésamo ken-ánóndáámó íyámaiyanamo Maníkómó siyuwáínanamo Ísu Káráísitimo ánaaembo uwásiyuwainda mindá kanaán-iye súne. 4 Miwí kesí waási Ísarerin-andafakewi Maníkó wenáánintoniꞌa úmai wemparíꞌa úmakena wení sáma aráátimena aaimá símai kááísatinkena wení ámáámba simátimena símai fasiꞌámakain-aai simátimena Maníkón-ímáyáámó mósá máráán-amba aráátimuwasa 5 ááéraan-oraaꞌ-waasi miwí tíwáꞌnáma uwaná Ísu Káráísiti iyámpói úꞌmai minándáfáꞌá kumbéna seyaafáꞌ-wáásíyáꞌá káráwiyisata wenáwíta mósá maꞌmaéta iyúnda mindá éraiꞌ-aain-iye.

6 Maníkó Ísarerin-andafaken-kwaasifinkemba ímba seyaafáꞌá wemparíꞌa úmakaifo tuwímbai wemparíꞌa úmakaimba Maníkó fasiꞌámakain-aai taráíyaiye ímba sénáísaiye. 7 Émbaramun-aísaafitantambo uráawi ímba seyaafáꞌán-ofo tuwímbai Maníkóní iyámpói owaná naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena séna enááninkon-awiꞌa Áísáaki wenaísaafitantambo íyawi aantentafena séna enaísaafitantamba wéowe sénááwe Maníkó siyáiye. 8 Minááígóní áwáuma maarán-iye. Émbaramun-aísaafitantambo uráawifinkemba ímba seyaafáꞌán-ofo Maníkó kesí waásin-owemo óraakaꞌo siyáiwai aantemba Maníkóní waásin-owe. 9 Naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai fasiꞌámakain-aai séna súnda-kanaa tínaꞌa méraanana Séraa waaíyámpóí maꞌankáíníye siyómba 10 minááí kentáá síwáꞌnáma Áísáakintafena siyáiye. Wemá óraaꞌa éna aaré maiyówana awaainínkón-áwíꞌa Répéka amáántágaeꞌ-iyampoi 11 ímba matínkaroyasarai miníyámpóíyáí ímba kísau maiyóyankaꞌa 12 Maníkó minínínkóntáféna séna ení iyámpóíyaimo ésarai aifarááwí ánaaenkewini kísau máíníye siyáiye. Maníkó wení imáyáafinkemba wení waási-iꞌa úmai wemparíꞌa úmarena táántaraifo miwítí kísau ímba awánarena táántaraiye. Miyáumai naaófáꞌá séna ení iyámpóíyaimo ésarai aifarááwí ánaaenkewini kísau máíníye siyáiye. 13 Maníkón-aai aúfáífimba miníyámpóíyáísáféna agaimaréna séna

Yékopumba kemparíꞌa úmareꞌa Ísomba

sínaaeniꞌa úmaraune Maníkó siyáiye

agaimaréna siyáiye.

14 Tuwímbai mindásafesa imáyáa ésa karoꞌá sésa Maníkó ímba arupíse iyémó sembá mindá karoꞌ-ááín-iye. 15 Naaófáꞌá Maníkó Mósesentafena séna

sirumbó uwátinkanae súndawisafeꞌa

sirumbá uwátinkaumne. Kaweꞌó

uwátinkanae súndawisafeꞌa miyá wéune

siyáiye. 16 Miyáumai ímba waási tirááímo taintáfénawe waási kawe-kísáúmó maíyantafenawenifo Maníkó wení imáyáafinkemba séna sirumbá uwátinkanae siyáintafena wení waási-iꞌa úmakaiye. 17 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Mósese méronkaꞌa Ísípi-marafaꞌo káráwiyowi wentáféna Maníkó séna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kesí fasiꞌaéntámbó enaneꞌó úndama awánésa kesúwíꞌa isáíwae séꞌa embá káráwiyi-kisauraꞌa íyáfasinankaraumne Maníkó siyáiye

agaimaréna siyáiye. 18 Miyáumai Maníkó wení imáyáafinkemba wembó arááímo tainíꞌo énamo sirumbá uwátinkanaemo simbá arumbá uwátinkena wembó arááímo tainíꞌo énamo tirumbó máráántembo imbá tirumbá máráántemba wéuwatinkaiye.

Maníkó aaisambá tiyéna arumbá uwátinkenamo in-ááí.

19 Mindásafeꞌa imáyáa éꞌa maarán-ááí ímba seró. Sáwítaamo úndasa nóra sénawa Maníkó aaifintá maisinkáíyo. Maníkó imáyáa éna séna sáwíꞌa ónááwemo siyáimba mindása sáwíta wéune. Miyáumai aaifimbó maisínkáínta mindá sáwíꞌan-iye minááí ímba seró. 20 Kembiwí úwoi-waasi méraafo Maníkómó siyáin-aai anondáá ímba seró. Maarán-ááí imáyáan-oro. Sawe-ánáfeumbo ombá agariꞌ-márámá maiyésa sawe-ánáfeumba úmárááwana misáwé-ánáfeunko ímba maarán-ááí wésiye. Nóra séra kembá miyá uwásinkaao ímba wésiye. 21 Sawe-ánáfeumbo ombá mimbórá-ágáríꞌ-márámá maiyésa kaeꞌ-ánáfeumba úmaresa moóráfimba úwoi-kisau maésa moóráfimba kawe-kísáúmó máémba mindá miwínén-iye.

22 Maníkó miyáráámbá wéiye. Maníkóní fasiꞌaéné aaisambó siné awánáíyantafena sáwíꞌo uráan-kwaasimo tínkaminda miwítí méyámbá póna ááéma ímbo tínkamimba timuꞌmaréna ména ánaaemba tínkaminiye. 23 Kentáá wemparíꞌa úmarenasa arumbá uwásínkáínta póta weséta sámo kaipatá méta wení fíꞌoran-kawe-kisau awánaandasafenasa Maníkó sáwíꞌo uráan-kwaasi ímba ááéma tínkamimba timuꞌmaréna méraiye. 24 Ímba Yúndaa-waasifinken-aantenta sáántaraifo fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa táántaraiye. 25 Miyáumai naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Ósíya agaimaréna séna

Maníkó séna ímba kesí waási-iꞌa uráan-kwaasisafeꞌa kesí waásin-owe séꞌa ímbo sirumbó tímakaundasafeꞌa sirumbá timúne sénaumne. 26 Ímba kesí waásin-owe siyáundafaꞌo méraawisafeꞌa ánaaemba kesáánintomban-owe sénaumne Maníkó fasiꞌaénkwáráwí síníye

Ósíya agaimaréna siyáiye. 27 Naaófáꞌó Maníkón-aaimo simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna

Ísarerin-andafaken-kwaasi sáwífaꞌa ésa nonáámááíyaamba úmai sáwífaꞌ-waasi ménaafo Maníkó ímba seyaafáꞌá tiyáínífo tuwímbai sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba tiyáíníye. 28 Fasiꞌaénkó seyaafáꞌnánká minúwóíyáán-úmai aaifimbá maitinkéna sáwí-meyamba timíníye

agaimaréna siyáiye. 29 Moóráfaꞌa Áísáya agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáiwaimo sénamo tuwímbai ímba tínkamonda tiyúwáanasa mésa iyámpói matinkánááwe siyáinkakaa Sóndómu-naopaken-kwaasiye Kómóraa-naopaken-kwaasiyemo putásaraantemba kesááwáráꞌá miyásá úsino

agaimaréna siyáiye.

Ísareri-waasi Ísun-aaisafesa ímba timankúnkúmbo uráan-aai.

30 Minááígóní áwáuma maarán-iye. Fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úmaimo méraan-ambo ímbo saafá uráawi Ísu Káráísitin-aai isésa timankúnkúmba ombá póna Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkaraiye. 31 Miwí miyá uráafo Yúndaa-waasi Maníkó wemparíꞌo úmakaiwai sésa Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwáénanasa wenaúrankaꞌa arupísesa uwásinkainiye siyáafo Maníkó Mósesembo simámakain-amaankoni áwáuma ímba isésa wenaúrankaꞌa ímba arupíse úmai méraawe. 32-33 Maníkóní ámáámba arááíwáénanasa wenaúrankaꞌa arupísesa uwásinkainiye siyáafo wenááisafesa ímba timankúnkúmbo uráantafena ímba arupíse uwátínkaraiye Maníkón-aai aúfáífimba Ísuntafena

símai agaimaréna séna

Maníkó séna ísáaro. Sáíyóni-naopaꞌa moórá-ontamba maráúnda pósa minóntánkáꞌá tísamaima turarésa tanaambá fánááwe. Óntantafenamo siyáintembo índawimpaꞌo timankúnkúmbo íyawi ímba tigaesáfésa

ónááwe siyáiye

minááí agaimaréna siyáiye. Óntanemo siyáimba Ísuntafena siyáiye. Óntankaꞌo tanaambó faantembá Ísu Káráísitin-aaimo taraisésa miyáumai tanaankáámbá fánááwe.

10

1 Maanááímó simátíménda ísáaro. Kesí waási Yúndaa-waasi sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkaindasafena áfááraumai sirááíma wétaisaꞌa Maníkómpáꞌá inaí símaeꞌa iyúne. 2 Yúndaa-waasi Maníkóní kísau maénae sésa fasiꞌaambánifo Maníkón-aaigoni áwáuma ímba ísaraamba tuwánaraumne. 3 Maníkómó wenaúrankaꞌo arupísemo uwátínkáín-amba ímba awánésa karoꞌ-ántáfésa éraiꞌ-amban-iye sésa pósa Maníkóní éraiꞌ-amba ímba wéaraaiwaewe. 4 Ámáámba arááíwaundasafena Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwásinkainiye sésa Yúndaa-waasi arááíwáén-amba Ísu Káráísiti séna minámbá taíꞌáífo kesááisafesa timankúnkúmba owísáféna Maníkó wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkáímbanifo Yúndaa-waasi minámbá ímba wéaraaiwaewe.

5 Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwáénanasa Maníkó arupísesa uwásinkainiye

sen-ááísáféna naaófáꞌá Mósese agaimaréna séna

minámáámbó seyaafáꞌó arááíwaiyawi

kaweꞌ-úmai ménaawe

siyáiye. 6 Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owímó arupíse uwátínkáín-aaisafena agaimaréna séna

maarán-ááí ímba seró. Nááwa wíyómpaꞌa iyénawa Káráísitimba áíꞌmaenawa kumíníyo. 7 Nááwa pukáan-kwaasimo méraapaꞌa kuréwa Káráísitimba áíꞌmaenawa tíníyo. Miyán-ááí

ímba seró. 8 Maníkón-aai kentirumpimbá

ewaaꞌá wéraisaꞌa wésewe

agaimaréna siyáiye. Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba oró-ááí simátimunda 9 minááí maarán-iye. Ísu kentáásí Fasiꞌaénkón-iye aforaꞌó simátimeꞌo kentirumpinkémbó séꞌo Ísu pukáimpinkemba Maníkó íyáfasinankaraiyemo síyanamo éna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkainiye. 10 Maníkón-aaisafeta kesirumpintá simankúnkúnta úndasa wenaúrankaꞌa arupísesa uwásínkáísata aforaꞌó minááímó simátimundasa sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkenta wéfausinkaiye. 11 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

siyáintembo índawimpaꞌo timankúnkúmbo

íyawi ímba tigaesáfésa ónááwe siyáiye.

12 Minááí seyaafáꞌ-wáásí Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye Maníkón-aúrankaꞌa mimbóráíꞌa ontáféna siyáiye. Maníkó seyaafáꞌnánkáꞌó káráwiyaiwai éna súwaꞌnai ínkwae sésamo simámén-kwaasi óraa-kaweꞌa wéuwatinkaiye. 13 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkóntáfésa sésa sáwíꞌo úmaimo

méraundafinkemba siyáínonemo sewí seyaafáꞌnánká miyá íníye

agaimaréna siyáiye.

14 Maníkó ímba méraiye-aaimo sewímó ombá súwaꞌnai uwo ímba kanaaꞌá wésewe. Maníkón-aaimo ímbo ísááwimo ombá minááísáfésa timankúnkúmba ímba kanaaꞌá wéowe. Maníkón-aaimo ímbo kosimátíméwasamo ombá minááí ímba kanaaꞌá ísááwe. 15 Ímbo tiꞌmárááwasamo ombá ímba kanaaꞌá kowásimatimewe. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

ásé-aaimo kosimátíméwi

aamoí wéuwatinkaawe

agaimaréna siyáiye. 16 Minásé-ááí isésamanifo tuwímbai taráíyaawe. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna

Fasiꞌaénkóo kaweꞌ-ááí kosimátimunasasa

minááísáfésa ímba timankúnkúmba owe

agaimaréna siyáiye. 17 Ísu Káráísitin-aaimo simátíméwasamo isésamo ombá kanaaꞌá timankúnkúmba wéowe.

18 Yúndaa-waasi Ísu Káráísitin-aai éraiꞌa éꞌa ísaraawe súne. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

seyaafáꞌ-máráfáꞌá wénesa simátímúwana

minááígó wété uráiye

agaimaréna siyáiye. 19 Yúndaa-waasi mindá Ísareri-waasi minááígóní áwáuma éꞌa ísaraamba mindá éraiꞌ-aain-iye. Naaófáꞌá Mósese Maníkómó siyáin-aai agaimaréna séna

Yúndaa-waasi fíꞌonkaa-waasisafeꞌa séꞌa

úwoi-waasin-owe siyáamba miwísáféꞌa kesí

waásin-owe sendasáféꞌa aaisambá tiyéꞌa

tirunkó sáwíꞌa uwátinkainiye

Maníkó siyáiye Mósese agaimaréna siyówana 20 ánaaemba Áísáya ímba ááꞌa úwana agaimaréna

séna Maníkó séna

nóra símaisaawa Maníkómpáꞌá ténaumno-aai ímba sewífáꞌá paápé uráumne. Maníkómbá aráásíméro-aai ímba sewífáꞌá paápé uráumne séna 21 Ísareri-waasisafena séna túwaꞌnai ónaumne séꞌa kempáꞌá teró símaeꞌa iyúnasa kesáái taraisésa kembá tínaaeniꞌa wéowe

Maníkó siyáiye Áísáya agaimaréna siyáiye.

11

Maníkó Ísareri-waasi arumbó uwátínkáín-aai.

1 Simátíménda ísáaro. Éraiꞌa Maníkó wení waási Yúndaa-waasi ímba ánaaemba tímakaiye. Kemá Yúndaa-waasifinkemba éꞌa Ísareri-waasi éꞌa Émbaramun-aísaafitantambo úndawi éꞌa Pénisaminin-andafakewi úne. 2 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasi wemparíꞌa úmarena ánaaemba ímba tiꞌmátukaiye. Íráiyaan-aai agaimakáimba ísaraawe. Naaófáꞌá Íráiyaa Ísareri-waasisafena íꞌai séna Maníkóntáféna séna

3 Fasiꞌaénkóo enáái simátímakaawifinkemba sáwífaꞌnanka tínkamuwasa púwúwasa óntan-taarema tawísísuwesa entáfésamo imáyáamo ésamo póímo tufúꞌmaimo agaimáráán-taarema tawísísukaawe. Enááimo simátímakaawifinkemba keyáá méraunda pósa kenkwáráꞌá sínkamonaawe

Íráiyaa súwana 4 Maníkó simámena séna

ímbanifo kesí waási méraiyantafena sáwífaꞌnanka 7,000 waasi taꞌótokaunasa

karoꞌ-máníkón-áwíꞌo Péárimba wenáwíꞌa

ímba mósá makáawe Maníkó simámakaiye. 5 Miyámó uráintemba kíféꞌwaraꞌa Maníkó arumbá uwátínkáíwaisafena Yúndaa-waasifinkemba tuwímbai wemparíꞌa úmakaisasa méraawe. 6 Miwítí kísausafena ímba wemparíꞌa úmakaifo arumbá uwátinkenasafena wemparíꞌa úmakaiye. Miwímó kawe-kísáúmó maiyáawin-anondaa ímba wemparíꞌa úmakaifo wemá arumbá uwátinkenasafena wemparíꞌa úmakaiye.

7 Miyáumai Ísareri-waasi Yúndaa-waasi Maníkómó wenaúrankaꞌo arupísemo uwátínkáín-amba saafá uwááesa owasá seyaafáꞌnánká ímba awánaraafo Maníkómó wemparíꞌo úmakaiwai tuwímbai awánaraawe. Maníkó táántaraimba táá-kautan-kwaasiyaamba ésa ímba ísááwasa tuwímbai ísaraawe. 8 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó séna tuwesaraí uwátinkaumne súwana tuwesaraí úwasa ímba kanaaꞌá aaí ísaraamba miyámó uráantemba íféꞌwaraꞌa miyá wéowe

agaimaréna siyáisana 9 Téfíti agaimaréna séna

tóntáfésa aantemba óraaꞌ-imayaa ésa sésa kaweꞌ-úmaisa méraumne síyambanifo minímáyáágó karoꞌá simátinkainasa sáwíꞌa úmai mésa sáwí-meyamba maénááwe. 10 Miwí túramba kafíkurainasaraamba ímba awánánááwe. Miwítí umbai-tántáákó waéꞌwaeꞌa éna ímba taiꞌáíníye

Téfíti siyáiye. 11 Minááí imáyáa éꞌa simátíménda ísáaro. Yúndaa-waasi karoꞌ-ámbá arááíwáémbanifo ánaaemba ímba miyá ónááwe. Yúndaa-waasi Maníkón-aai taráíyaankaꞌa fíꞌonkaa-waasi Maníkómó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáín-aai isésa éraiꞌe sembá Yúndaa-waasi isésa tirunkó sáwíꞌa ínasa kewárátá miyáumai arááíwaenae sénááwe. 12 Yúndaa-waasi sáwíꞌa ésa sáwí-amba arááíwáémba mindásafesa fíꞌonkaa-waasi kaweꞌ-ámbá arááíwaesa kaweꞌ-úmai méraawe. Miyáumai ánaaemba Yúndaa-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa éraiꞌe sésa kaweꞌ-ámbó arááíwaiyamba sáwífaꞌnanka tuwánésa áfááraumai kaweꞌ-úmai ménaawe.

Fíꞌonkaa-waasi kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáín-aai.

13 Ímba Yúndaa-waasin-ofo fíꞌonkaa-waasisafeꞌa imáyáa éꞌo simátíménda ísáaro. Maníkó kentáféna séna fíꞌonkaa-waasi kesáái kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaimba minkísáú óraa-kisaun-iye súne. 14 Fíꞌonkaa-waasi simátimunda imáyáa éꞌa kesí waási Yúndaa-waasi isáíyana tirunkó sáwíꞌa ínasa kewárátá miyáumai arááíwaenae sénááwe-imayaa úne. Yúndaa-waasi miyá íyana Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá métinkaindasafeꞌa fíꞌonkaa-waasi simátímaꞌmaeꞌa iyúne. 15 Maníkó Yúndaa-waasi ánaaemba uwátímakainkaꞌa fíꞌonkaa-waasi sáwífaꞌnanka wení waási-iꞌa uwátínkaraisasa miyáumai ánaaemba Yúndaa-waasi Maníkómpáꞌá tíyana Ísu Káráísitini waási-iꞌa uwátinkainda pukésa íyáfasinesaraamba ónááwe.

16 Yúndaa-waasisafeꞌa imáyáa éꞌo simátíménda ísáaro. Tuwímbaimo tómbó ayááímó tafámbaimo Maníkómbó ámémba mintómbá mútúꞌa Maníkóndén-iye. Tuwímbaimo sésa mintáí-ánúꞌá Maníkóndén-iye sembá mintáímá seyaafáꞌá wendén-iye. 17 Moórá-taigon-awiꞌa órífima kísaufaꞌa wérain-taima mintáíyáámbá Yúndaa-waasin-owe. Maníkó minórífí-táígó ayáánamai anaiꞌuwásuwena amoꞌnáfakemba afááꞌ-órífé-táígó ayáánamai anaiꞌúmai máafusuꞌmaraisana áfóíyaken-anomba tafiséna óraaꞌa uráiye. Afááꞌ-órífí-táígó ayáánamaiyaamba kemá fíꞌonkaa-waasin-owe. 18 Mindásafeꞌa kentúwíꞌa ímba maimaé iyéꞌa anaiꞌuwásukain-ayaanamaisafeꞌa sáwísamba owatá kesáá óraaꞌa úne ímba seró. Mintáígó fasiꞌaémbá wétimifo kembiwí mintáígómbá ímba fasiꞌaémbá wéamefo kentúwíꞌa ímba maimaé íyóro.

19 Kentúwíꞌa ímba mósá maréꞌa séꞌa Maníkó kentáá máafusuꞌmaraindasafena ayáánamai anaiꞌuwásukaiye ímba seró. 20 Maarán-ááí éraiꞌ-aain-iye. Yúndaa-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba timankúnkúmba untáféna anaiꞌuwásukaisaꞌa kembiwí timankúnkúmba uráantafena miwí-tínóndáá méraawe. Mindásafeꞌa ímba kentúwíꞌa mósá máréwana tááꞌa ínaꞌa káráwiyoro. 21 Yúndaa-waasi ayáánamai-úramban-ofo Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba timankúnkúmba ontáféna anaiꞌuwásúwáísasa méraamba póꞌa kembiwímó miyámó íyanamo éna Maníkó miyá íníye. 22 Maníkó tuwímbai arumbá uwátinkena tuwímbai sáwí-meyambo timínda imáyáan-oro. Sáwíꞌo uráawi sáwí-meyamba tiména kembá kaweꞌá uwátínkáíye. Kaweꞌó uwátínkáípaꞌo ímbo maéꞌmaeꞌo íyanamo éna ayáánamaimo anaiꞌuwásukaintemba kembiwí miyá íníye. 23 Yúndaa-waasimo sáwí-ambo tuwésamo Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba íyanamo éna Maníkó fasiꞌaémbó tokáiwai tiyéna ááémo maéꞌópaꞌa mótinkainiye. 24 Fíꞌonkaa-waasi afááꞌ-órífí-táígó ayáánamaiyaamba owaná Maníkó anaiꞌuwásuwena kaweꞌ-órífí-táífímbá máafusuꞌmakaimba mindá umbaí taráiye. Yúndaa-waasi kaweꞌ-órífí-táíyáámbá owaná Maníkó minkáwé-táígó ayáánamai anaiꞌuwásukaifo anekaꞌá maimái Yúndaa-waasi máafusuꞌmarainda mindá ímba umbaí táínda kanaaꞌá íníye.

Maníkó seyaafáꞌnánká arumbó uwátínkáín-aai.

25 Kesí waásisono. Kesáá óraaꞌ-waasisa úne súnafo séꞌa aforaꞌó simátíménda ísáaro. Ísareri-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba timankúnkúmba ombánifo ímba miyá úmae iyésa ánaaembo fíꞌonkaa-waasimo Maníkómó wemparíꞌo úmakaiwaimo Maníkómpáꞌó tíyankaꞌa Ísareri-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. 26 Miyáumai Maníkó Ísareri-waasi sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kaweꞌ-ámpáꞌó métínkáíwai Sáíyóni-naopaꞌa paápé éna Yékopun-aísaafitantamba uráawiti sáwí-imayaa maitiyuwáíníye. 27 Sáwí-imayaa maitiyúwáandaraꞌa símaimo kááísamakaunda-aai paápé íníye Maníkó siyáiye

agaimaréna Ísareri-waasi Yékopun-aísaafitantambo uráawisafenawe miwítí óraaꞌ-naopaꞌ-awiꞌa Sáíyóni-naopatafenawe agaimaréna siyáiye. 28 Yúndaa-waasifinkemba sáwífaꞌnanka Ísu Káráísitin-aai taráíyaamba pósa Maníkóní namuro-wáásíyáámbá ompínkémbá fíꞌonkaa-waasi wenáái iséꞌa éraiꞌe siyáawe. Yúndaa-waasi tíwáꞌnáma Maníkó símai kááísamakaintafena miwí tísaafitantambo uráawi wení waási-iꞌa úmakaiye. 29 Maníkó wení waási-iꞌa úmakena kaweꞌá uwátínkaraimba ímba ifátuwena fíꞌon-imayaa íníye.

30 Ááéma kemá fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aai taráíyaawasa ánaaemba Yúndaa-waasi miyá uráamba póna káféꞌa Maníkó kembiwí arumbá wéuwatinkaiye. 31 Yúndaa-waasi Maníkón-aai taráíyaawana kembiwímó arumbó uwátínkáíntemba ánaaemba miwí arumbá uwátinkainiye. 32 Seyaafáꞌnánká Maníkón-aai taráísúwana Maníkó séna sáwíꞌo ombá miwá taꞌótokaiye séna arumbó uwátinkaindasafena

minááí siyáiye.

Maníkón-áwíꞌa óraataamo úmae iyúnda-aai.

33 Maníkó áfááraumai arumbá uwátinkena kaweꞌ-ímáyáá éna seyaafá-tántáátáféna imáyáa isaná miyám-baaran-aaimo Maníkómpáꞌó wéraimba ímba kanaatá isáúnanasa miyám-baaran-kisaumo máímba ímba kanaatá wéawanaumne. 34 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkómó imáyáamo imbá ímba kanaaꞌá wéisaawe. Fasiꞌaénkómó máín-kisau ímba kanaaꞌá táísáí úmai wémaewe. 35 Moórá-tantaaꞌa simíyaꞌa kemá anondáá tíménoma ímbo siwáí póna wemá ísarena tímíwain-iye

agaimaréna siyáiye. 36 Maníkó seyaafá-tántááꞌá úmáráísana wení fasiꞌaémbá wéraintafena seyaafá-tántááꞌá wéraimba pósa wenáwíꞌo mósá maráíyantafena seyaafá-tántááꞌá wéraiye. Mindásafeta Maníkómó kísaumo máímba ímba kanaatá seyaafáꞌá wéawanaumpo kárikata wéawanaumne. Wenáwíꞌo óraaꞌo úmae íyímba éraiꞌ-aain-iye.

12

Maníkóní kísaumo máén-aai.

1 Kesí waásisono. Maníkó áfááraumai arumbó uwátínkáíntafeꞌa maarán-ááí óraaka simátimune. Kembiwí kentúma Maníkómbá améꞌa wentáféꞌa imáyáa éꞌa wení kísau aantemba maíyana aamoí uwátinkaino. Miyámó éꞌo éꞌa wen-ímáyáá éraiꞌa mósá maránááwe. 2 Marapáꞌ-wáásímó sáwíꞌo ontembá ímba miyámó íyamba Maníkómó sin-ááísáféꞌa ewé síyana kentí imáyáa aúíꞌa uwátinkainaꞌa aú-waasiyaamba ónááwe. Miyámó éꞌo éꞌa Maníkómbó arááímo tain-ááí iséꞌa Maníkómó aamoimó in-ááí iséꞌa kawe-kísáú-ááí iséꞌa wení sásáꞌ-ímáyáámó imbá isánááwe.

3 Maníkó úwoimo súwaꞌnai uráintafeꞌa maarán-ááí simátimune. Kentúma ímba maimaé iyéꞌa óraaꞌ-waasisa úne ímba seró. Maníkó túwaꞌnai isaꞌá ímba waásiti fasiꞌaénkáꞌán-ifo Maníkóní fasiꞌaénkáꞌá wení kísaumo máémba mindásafeꞌa imáyáa éꞌa kentúma ímba maimaé íyóro. 4 Kentúwawaaꞌa imáyáan-oro. Tíyayaanko wení kísau máísana moórá-mora-tantaako miyá isatá 5 miyáumai kesáá sáwífaꞌ-waasi méta Ísu Káráísitiyeta kááísamaisa mimbórá-súwawaaꞌa maꞌmáísa méraunanasa 6 Maníkó úwoi súwaꞌnai isatá moórá-mora-waasisa kentáásí kísausa máéndasafenasa Maníkó fasiꞌaémbá siménasa Maníkó fasiꞌaémbó timénamo kesáái simátímaꞌmae nóromo siyáinda éraiꞌ-aain-iye séꞌa miyán-oro. 7 Fasiꞌaémbó timénamo túwaꞌnai orómó siyáindawi miyán-oro. Fasiꞌaémbó timénamo kesí aambó aráátíméromo siyáindawi miyán-oro. 8 Fasiꞌaémbó timénamo fasiꞌátínkáaromo siyáindawi miyán-oro. Kentí óntamo tuwímbaimo tíméwi kaweꞌán-ofo miyán-oro. Káráwiyaawi kaweꞌán-ofo miyán-oro. Kaweꞌó uwátínkááwi aamoimó íyapakemba miyán-oro.

9 Moórá-moramo tirumbó tímémba ímba karoꞌó síyamba éraikaꞌa tirumbá tíméro. Sáwí-kisau tínaaemba uwámeꞌa kawe-kísáú taꞌótóráaro. 10 Ísu Káráísitini waási ontáféꞌa mimbórá-ákúnkááníꞌa éꞌa póꞌa moórá-mora-waasi tirumbá timéꞌa moórá-mora-waasi túwíꞌa mósá máráámba aamoí éꞌa méraaro. 11 Fasiꞌaénkómpáꞌá imáyáa éꞌa ímba tuwesaraí ínaꞌa tiyáántán-kwimái Fasiꞌaénkóní kísau kaweꞌán-oro. 12 Ísu Káráísitimo kumíndasafeꞌo amuꞌmaréꞌo méraamba tirunkó aamoí ínana umbai-tántááꞌó kentópaꞌo wéraimba ímba imáyáamo íyamba fasiꞌámai méꞌa Maníkómpáꞌá inaí símae iyéꞌa ímba saagaaró. 13 Maníkóní waási ímbo tómbó makéwi túwaꞌnai eꞌa namuꞌ-waasímó tíyaꞌo éꞌa tóné naané tíméro.

14 Sáwíꞌo uwátínkááwisafeꞌa Maníkóntáféꞌa sáwíꞌa uwátinkaao ímba síyamba kaweꞌá uwátinkaao seró. 15 Aamoimó owíséꞌa kewáráꞌá aamoín-oro. Ifiꞌó taawíséꞌa kewáráꞌá ifiꞌá taaró. 16 Mimbórá-ímáyáá éꞌa óraaꞌ-waasisa úne ímba síyamba moórá-mora-waasi túwaꞌnai eꞌa úwoi-kisauwaraꞌa máéro. Kesáfé-ímáyáámó ombá keyáása kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá úne ímba seró.

17 Sáwíꞌo uwátínkarewaꞌo éꞌa anondáá ímba miyá uwátínkáaro. Waási túrankaꞌa kaweꞌ-aantemba úmai méraaro. 18 Seyaafáꞌ-wáásífímbá faru úmai ménae séꞌa tiyáántán-kwimái miyáumai méraaro. 19 Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo éꞌa anondáá ímba miyá íyamba méwana Maníkó anondáá sáwí-meyamba timíníye. Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó séna sáwíꞌo íyawini anondáá-meyambo tíménda mindá kendén-iye. Sáwí-kisausafeꞌa méyámbá timénaumne siyáiye

agaimaréna siyáiye. 20 Minááí imáyáa éꞌa maarán-oro. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

namuro-wáásímó tááimo taimbó éꞌa tómbá tíméro. Namuro-wáásímó nontáfénamo tínkáímbo éꞌa tíméro. Miyámó íyasamo ésa sáwíꞌo uwátínkáántafesa tigaemá íníye

agaimaréna siyáiye. 21 Sáwíꞌo owíní áwáuma ímba íyáákainifo kentí kawe-kísáúgó sáwí-kisaugomba íyáákaino.

13

Káráwiyaan-kwaasi tísamaifimba kífaero-aai.

1 Seyaafáꞌnánká marapáꞌó káráwiyaan-oraaꞌ-waasi tísamaifimba kífaero. Maníkómó fasiꞌaémbó ímbo tímakainkakaa ímba káráwiyon-kisau máéwaisino. Maníkó miyáumaimo káráwiyaawi íyáfasintinkaraiye. 2 Marapáꞌó káráwiyaan-oraaꞌ-waasi Maníkó íyáfasintinkaimba póꞌa miwí táái iséꞌa ímba taráísóro. Taraisíyambo éꞌa Maníkón-aúrankaꞌa sáwíꞌa éꞌa sáwí-meyamba maénááwe. 3 Kaweꞌó owí káráwiyaan-oraaꞌ-waasisafena ímba tááꞌa wéifo sáwíꞌo owí káráwiyaan-oraaꞌ-waasi táároi wéinkaisowe. Káráwiyaan-oraaꞌ-waasi táároi ímba inkaisónaemo séꞌo éꞌa kaweꞌ-aantemba íyasa aamoí uwátinkanaawe. 4 Káráwiyaan-oraaꞌ-waasi túwaꞌnai íyaꞌa kaweꞌ-úmaimo méraiyantafena Maníkó miwí íyáfasintinkaraiye. Sáwíꞌo éꞌo éꞌa miwí táároi inkáísóro. Fasiꞌaémbá tokáamba pósa sáwíꞌo íyawi sáwí-meyamba timénááfo inkáísóro. Maníkó íyáfasintinkaraimba pósa sáwíꞌo owí sáwí-meyamba timénááwe. 5 Mindásafeꞌa marapáꞌó káráwiyaan-oraaꞌ-waasi tísamaifimba kífaero. Maníkó aaisambá sífo séꞌa káráwiyaan-oraaꞌ-waasi tísamaifimba kífaero. Ímba mindásafe aantembanifo kentirumpinkén-árúpísé-ímáyáásáféꞌa káráwiyaan-oraaꞌ-waasi tísamaifimba kífaero. 6 Miwí miyán-kísáúmó máémba miyán-kísáú maíyantafena Maníkó íyáfasintinkaraimba póꞌa taakisí 7 fíꞌo-fiꞌon-takisi

orómó síyaꞌa arupíse úmai miyá éꞌa óraaꞌ-waasi-tuwiꞌa mósá máráaro.

Moórá-mora-waasifimba tirumbó tímén-aai.

8 Óntambo tímakaiyaꞌa ayáátáákaꞌa ímba méꞌa ááéma tíméro. Moórá-mora-waasi tirumbá timéꞌa miyámó ombá Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba wéaraaiwaewe. 9 Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko séna aare-úméné waai-úméné fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌe ímba oró. Ímba tínkamiyasa púwóro. Túraniyamba ímba oró. Miyám-baaran-amaankoni áwáuma maarán-iye.

Kesáfé-ímáyáámó ontembá

kentí waási-imayaawaraꞌa oró.

10 Miwítí waási-imayaamo owí ímba sáwíꞌa uwátinkanaawe. Miwítí waásifimba tirumbó tíméwi Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba wéaraaiwaewe.

11 Ísu Káráísitimo kumínda-kanaa kárikaꞌa tínaꞌa Ísumo kumínda-kanaamo ímbo imáyáamo ontembá ímba éꞌa káráwiyoro. Ísu Káráísitin-aaisafeta éraiꞌe séta simankúnkúmba uráundarata Maníkómó siyáínda-kanaa kárikaꞌa tínda póta méraundasa káféꞌa minkánáá kárikaꞌa tíníye. 12 Marapáꞌó kumeuꞌ-áémpáꞌó méraamba taíꞌáímba póꞌa kárikaꞌa wíyómpaꞌo sámo kaipaꞌá ménaafo mindásafeꞌa sáwí-kisau tínaaemba uwámeꞌa tiyáántán-kwimái kawe-kísáú maéꞌa méraaro. 13 Sámo kain-áémpátáámó méraunda-waasisaamo úndantenta miyá éꞌa kaweꞌ-úmai méraaro. Ímba túwaandu uréꞌa uwóíꞌo on-dómbá wéneꞌa uwóíꞌa oró. Aare-úméné waai-úméné ímba éꞌa aaisané ímba séꞌa kawe-kísáúmó maíyantafeꞌa kentirunkó ímba símai sáwíꞌa uwátínkáaro. 14 Sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo ombá ímba ewé síyamba tínaaemba uwámeꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafeꞌa séꞌa kentááráꞌá káráwiyuwo seró.

14

Waásiti kísaugomba ímba símai sáwíꞌa oró-ááí.

1 Ísáaro. Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba ésamo ímbo fasiꞌámaimo arááíwáéwisafeꞌa ímba tiyuwéꞌa keséta méraaro síyamba miwítí fíꞌo-fiꞌon-imayaasafeꞌa ímba aaisambá símai tuwínáaro. 2 Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba owífínkémbá tuwímbai sésa seyaafá-tómbó náúndasa kanaán-iye sewasá tuwímbai Maníkóní aampaꞌó ímbo fasiꞌámaimo arááíwáéwi sésa kísaufaken-ton-aantemba néta póí-amaꞌa ínta nánaumne sewasá 3 seyaafá-tómbó naawí póí-amaꞌo ímbo naawísáfésa ímba símai sáwíꞌa uwátínkáaro. Wenááisafesa timankúnkúmba ésa póí-amaꞌo naawísáféna Maníkó séna kesí waásin-owe siyáimba pósa kísaufaken-ton-aantembo naawí póí-amaꞌo naawísáfésa sáwíꞌa wéowe ímba seró. 4 Moóráwigoni kísau-waasigontafeꞌa sáwíꞌa óne ímba seró. Ímba kendén-ifo wení óraaꞌ-waasigonde póna weyááríkaꞌa séna kawe-kísáú maé sáwí-kisau maé óne wení óraaꞌ-waasigo wésiye. Fasiꞌaénkó kanaaꞌá áwaꞌnai índa póna kawe-kísáú maéna fasiꞌámai méíniye.

5 Tuwímbai moórá-mora-kanaasafesa sésa óraa-kanaan-ifo seyaafá-kánáá úwoi-kanaan-iye sewasá tuwímbai sésa seyaafá-kánáá mimbórá-kánáárááníꞌan-iye wésewe. Seyaafáꞌnánká imáyáa ésa moórá-aaimo arupíse-aaimo sésamo ésa minááí miyán-oro. Tuwímbai moórá-aaimo arupíse-aaimo sésamo ésa minááí miyán-oro. 6 Tuwímbai Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá maránae sésa moórá-kanaasafesa óraa-kanaan-iye sewasá tuwímbai Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá maránae sésa tómbá Maníkómpáꞌá súwi sésa wénaawe. Tuwímbai Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá maránae sésa tuwímbai-tontafesa ímba nánaumne sésa naan-tóntáfésa Maníkómpáꞌá súwi wésewe. 7 Métaamo púwóndasaawe ímba kendésáánifo Maníkóndén-iye. 8 Méraundasa Fasiꞌaénkóntáféta imáyáa éta méraunda póta púwóndasa Fasiꞌaénkóntáféta imáyáa éta puwónaumne. Méraundasaawe púwóndasaawe Fasiꞌaénkóndé-ita wéune. 9 Ísu Káráísiti pukáan-kwaasiyaꞌe úwoimo túmó aráan-kwaasiyaꞌe káráwiyindasafena pukéna íyáfasinkaiye. 10 Mindásafeꞌa imáyáa éꞌa Ísu Káráísitini waási ontáféꞌa moórá-mora-waasiti kísau ímba tuwinéꞌa sáwíꞌa uwátínkáaro. Maníkó seyaafáꞌnánká méraawini áwáuma tísai índaraꞌa Maníkón-aúrankaꞌa seyaafáꞌnánkátá méraundasafenasa póna sísai índasafeꞌa mindásafeꞌa waásiti kísaugomba ímba símai sáwíꞌan-oro. 11 Minááísáféna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó séna méraundasafeꞌa séꞌa kesúrankaꞌa seyaafáꞌnánká kífaesa ken-ímáyáá mósá marésa aforaꞌá sésa éraiꞌa emá Maníkó óne sénááwe Maníkó siyáiye

agaimaréna siyáiye. 12 Miyáumai minkánáámó tínda Maníkón-aúrankaꞌa seyaafáꞌnánkátá kesáámó méraundawini áwáusa simámenaumne.

Kentáásí kísaugoni aambá kaweꞌ-án-aantemba awánésa ímba sáwí-ambo arááíwaiwae siyáin-aai.

13 Mindásafeta imáyáa éta moórá-mora-waasiti kísau ímba tuwinéta sáwíꞌa uwátínkáafo maarán-ímáyáá éta séta kesí waási kesí kísau awánésa sáwíꞌa óne sefáínifo kaweꞌ-aantemba ónae séta miyásá ónaumne. 14 Fasiꞌaénkó Ísuweꞌa kááísamai méraunda póꞌa maarán-ááí éraiꞌ-aain-iye ísaraumne. Seyaafá-tómbá wéraimba ímba sáwíꞌa isasá náíyanamo éna ímba sáwíꞌa uwátinkainifo karoꞌó sésamo naananá sáwíꞌa uwásinkainiye sésamo náíyanamo éna sáwíꞌa uwátinkainiye. 15 Tuwímbaimo mintómbá ímba nánaumnemo sen-tómbó náíyasamo ésa minááímó sewí tuwánésa mintómbó náíyantafesa sáwí-amba arááíwaenaawe. Miyámó ombá sáwíꞌa éꞌa tirumbá ímba wétimewe. Miyán-tómbó naambá miwísáfénawe séna Káráísiti pukáiwai tuwánésa sáwí-amba arááíwáéfo séꞌa káráwiyoro. 16 Kawe-tántááꞌán-iye séꞌo ombá tuwímbai tuwánésa símai sáwíꞌa uwásínkááfo séꞌa káráwiyoro. 17 Miyám-baaran-tone noné naawasá ímba naawasamó ombá ímba Maníkó kentááráꞌó káráwiyain-awaun-ifo Maníkó kentááráꞌó káráwiyaimba maarán-iye. Wenaúrankaꞌa arupíse úmai aáno úmai méraunanasa Maníkóní Ufaen-ámútánkó súwaꞌnai isaná sirunkósá aamoí wéiye. 18 Miyámó ombá Ísu Káráísitini kísau máéwana Maníkó aamoí uwátínkáísasa tuwánésa sésa kaweꞌán-owe wésewe.

19 Mindásafeta imáyáa éta aáno úmaisa méta moórá-mora-waasi fasiꞌaémbá timénae séta siyáántán-kwimáísa kísausa máéno. 20 Tuwímbaimo karoꞌó sésamo mintómbá naananasá sáwíꞌa uwásinkainiye sewaꞌó ombá mintómbá nánae séꞌo néꞌo ombá tuwánésa sáwí-amba arááíwáéfainifo káráwiyoro. Maníkómó kentirumpimbó máín-kisaugomba sáwíꞌa ifáínifo káráwiyoro. Seyaafá-tómbó naambá mindá kanaán-ifo tuwímbai-tombo naambó tuwánésa sáwí-amba arááíwáémba sáwíꞌa uwátínkáámba mindá sáwíꞌan-iye. 21 Póí-amaꞌe ándá-aran-done fíꞌo-fiꞌon-tone náúndamo suwánésa sáwí-amba arááíwáéfo séꞌa miwísáféꞌa imáyáa éꞌa mintómbó naambá ifátiyuweꞌa miyámó ombá kaweꞌán-owe. 22 Mintántáátáféꞌo imáyáamo ombá Maníkó aantemba simáméro. Kentirumpinkén-ímáyáásámbó ombá ímba sáwíꞌa úne sefó kentirunkó kaweꞌó iníꞌa wéowe. 23 Tuwímbai-tontafeꞌa kaeꞌ-ímáyáá tokéꞌa nánaum ína nánaumno sewí kentirumpinkén-ímáyáágó ímba naaó sínaꞌo néꞌo éꞌa Maníkón-aúrankaꞌa sáwíꞌa ónááwe. Kentirumpinkén-ímáyáágó kaweꞌán-iye ímbo

sisasamó miyámó ombá sáwíꞌa wéowe.

15

Ísumo ímbo wesáfé-ímáyáámó uráintemba miyán-oro-aai.

1 Kesáá Maníkómpáꞌó simankúnkúmbo fasiꞌámaisaamo úndawisa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ímbo fasiꞌámaimo owí túwaꞌnaisa onó. Sirááímo taintembó úndasa aantemba ímba imáyáa éta 2 kentáásí ewaaꞌó méraawi Maníkómpáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámae íyantafeta miwísáféꞌwáráꞌá imáyáa éta túwaꞌnaisa onó. 3 Ísu Káráísiti ímba wesáfé-ímáyáá úmba waásisafena imáyáa uráiye. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Káráísiti Maníkóntáféna séna

símai sáwíꞌo uwánkaraawi pósa kembá

sáwíꞌa uwásínkaraawe siyáiye

agaimaréna siyáiye. 4 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakáamba maarán-ááísáfésa agaimakáawe. Súwaꞌnai ínanasa ímba ááéma suwesaraí ínata Maníkón-aaisafeta fasiꞌámai imáyáa éta weséꞌa ménaandasafeta amuꞌmaréta méraumne. Mindásafesa aúfái agaimakáawe.

5 Ímba tuwesaraí ínaꞌa fasiꞌámai méraaro séna Maníkó túwaꞌnai iye. Ísu Káráísitimo méraintemba miyáumai méꞌa kempímbá mimbórá-ímáyáán-oro séna Maníkó túwaꞌnai isaꞌá 6 póꞌa mimbórá-ímáyáá éꞌa mimbórá-ááí séꞌa Maníkón-áwíꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowán-áwíꞌa mósá máráámba mindásafeꞌa inaí súne.

Ísu Ísareri-waasiye fíꞌonkaa-waasiyemo túwaꞌnai uráin-aai.

7 Ísu Káráísitimo kentáfénamo aamoimó intembá kempímbá moórá-mora-waasisafeꞌa aamoí éꞌa miyá owaná Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa wéiye. 8 Naaófáꞌá Maníkó Yúndaa-waasisa síwáꞌnásafenasa símai fasiꞌámarowana Maníkómó siyáintembo índasafena mifásíꞌáén-ááímó paápé índasafena Ísu Káráísiti kumbéna Yúndaa-waasi túwaꞌnai úwasa 9 fíꞌonkaa-waasi sésa Maníkó arumbá uwásínkáísata wenáwíꞌa mósá maráúmne síyantafena Ísu Káráísiti kunkáiye. Minááísáféna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

fíꞌonkaa-waasifimbo méraunda enáwíꞌa mósá maréꞌa imó súnda enáwíꞌa mósá maráúmne

agaimaréna súwana 10 moóráfaꞌa agaimaréna séna

fíꞌonkaa-waasisono. Maníkómó wemparíꞌo úmakaiwai tirunkó aamoí ínaꞌa

kentirunkówáráꞌá aamoí íno

agaimaréna súwana 11 moóráfaꞌa agaimaréna séna

fíꞌonkaa-waasisono. Fasiꞌaénkón-áwíꞌa

mósá máráaro. Seyaafáꞌ-wáásíséꞌa

wenáwíꞌa mósá máráaro

agaimaréna súwana 12 Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa Áísáya agaimaréna séna

Téfítin-afowan-awiꞌa Yési wenándáfakemba moóráwigo paápé ínana fíꞌonkaa-waasiyaꞌo káráwiyindasafena Maníkó íyáfasinankainasa wembá amuꞌmarésa ménaawe

agaimaréna Ísu Káráísitintafena siyáiye. 13 Weséꞌo méraiyamba amuꞌmaréꞌa méraaro séna Maníkó wétuwaꞌnai-iye. Weséꞌa kááísamai méraantafena aáno uwátinkena tirumbá kaweꞌá uwátínkáísana wení Ufaen-ámútánkó fasiꞌátínkáfaꞌa íyísaꞌa weséꞌo méraiyamba amuꞌmaréꞌa méraamba mindásafeꞌa inaí súne.

Maníkóní kísaumo maúndasafeꞌa aamoí únemo siyáin-aai.

14 Kesí waásisono. Imáyáamo únda-aaimo simátíménda ísáaro. Kaweꞌ-wáásí-úramba póꞌa kaweꞌ-ámbó arááíwáén-aai seyaafáꞌnánká iséꞌa kanaaꞌá wéaraatimewe. Kentáféꞌa miyán-ímáyáá úne. 15-16 Maanáúfáífímbá tuwímbai-aai fasiꞌámaimo simátimunda minááí imáyáa íyantafena ímba sááꞌa isaꞌá súne. Fíꞌonkaa-waasifimba Ísu Káráísitini kísau máéndasafena Maníkó siꞌmákaimba póna ímba sááꞌa isaꞌá fasiꞌámai maanáúfáífímbá simátimune. Maníkóntáféꞌa séꞌa maafíꞌónkáá-wáásí ení waási owaná ení Ufaen-ámútánkó ení waási-iꞌa uwátínkaraiye senaná Maníkó aamoimó índasafeꞌa wení ásé-aai simátimune. 17 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa Maníkóní kísau maúndasafeꞌa aamoí úne. 18 Ísu Káráísiti fasiꞌaén-ímáyáá símísaꞌa fíꞌonkaa-waasi Maníkón-aaisafesa éraiꞌe síyantafeꞌa kísau miwífímbá maiyáunda minááí ímba sááꞌa ínaꞌa póꞌa simátíménda ísáaro. Aaí simátimeꞌa kísaumo maiyáunda 19 Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbá símísaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaraan-kisau maimaéꞌa kuráumne. Yérúsaremu-naopakemba fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa wéneꞌa Káráísitini ásé-aai simátímaꞌmaeꞌa iyéꞌa Írírikamu-marafaꞌa kuráumne. 20 Kemá séꞌa naaóꞌ-naoꞌa Ísu Káráísitin-aaimo ímbo ísaraan-daopaꞌa ásé-aai kosimátimenae. Kosimátímakaan-kwaasifimba ímba kosimátimenaumpo fíꞌon-daopimpaꞌa kosimátímaꞌmaeꞌa nónaumne séꞌa minásé-ááí ímbo ísaraan-kwaasifimba kosimátímakaumne. 21 Naaófáꞌá Maníkón-aai

aúfáífimba miyán-ááí agaimaréna séna

ímbo simátímúwasamo ísaraawi ánaaemba Maníkóní aambá awánánááwe. Ímbo ísaraawi ánaaemba Maníkón-aai isánááwe

agaimaréna siyáimba póꞌa Ísu Káráísitin-aaimo ímbo ísaraan-kwaasifimba kosimátímakaumne.

Rómu-naopaꞌa kónaemo siyáin-aai.

22 Ímbo ísaraan-kwaasi ásé-aai simátimundaraꞌa kempáꞌá kónae séꞌa únda simátimunda-kisaugo sáwífa-kanaa kembá taꞌótokaiye. 23 Kempáꞌá kónae séꞌa únda sáwífaꞌ-aatai maisuwéꞌa ímba kanaaꞌá kúndasafeꞌa káféꞌa maandáópimpaꞌa kesí kísau taíꞌásuweꞌa 24 kempáꞌá kónae-imayaa úne. Sípéni-marafaꞌe séꞌa wémeꞌa kentí naaópaꞌa kotuwánéꞌa koméraanaꞌa súwaꞌnai íyaꞌa Sípéni-marafaꞌa kónaumne. 25 Aifaꞌá Yérúsaremu-naopaꞌa Maníkóní waási kotúwaꞌnai ónaumne. 26 Maníkóní waási Máséndóniyaa-marafakewiye Ákáyaa-marafakewiye sésa aawaí taisasá Maníkóní waási Yérúsaremu-naopakewi tómbá ímbo makáawi túwaꞌnai ónae sésa miwítí óntamba torupámakaamba pósa simíyaꞌa maimaéꞌa Yérúsaremufaꞌa wéꞌa mátimenaumne. 27 Miwítí imáyáafinkembo miyámó ombá mindá kaweꞌán-iye. Yúndaa-waasi fíꞌonkaa-waasi Ísu Káráísitin-aai kosimátímakaamba pósa imáyáa ésa miwítí óntamba Yúndaa-waasi tómbá ímbo makáawimo tímémba mindá kaweꞌán-ofo miyán-oro. 28 Torupámakaan-ontamba maimaéꞌa wémeꞌa seyaafáꞌnánká mátimeꞌa Sípéni-marafaꞌe séꞌa wémeꞌa kentí naaóꞌa kóméꞌa minkákémbá Sípéni-marafaꞌa kónaumne. 29 Kentí naaópaꞌa koméraanana Ísu Káráísiti áfááraumai kaweꞌá uwátinkainiye-imayaa úne.

30 Kesí waásisono. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkóní ámútanko arumbá uwásínkáíntafeꞌa imáyáa éꞌa óraaka simátimeꞌa súne. Maníkómpáꞌá inaí súmpo kewáráꞌá súwaꞌnai úmai fasiꞌámai inaí seró súne. 31 Yérúsaremu-naopaꞌo kondá Yúndiyaa-aempaken-Yundaa-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba éraiꞌemo sewí sínkamofo séꞌa súwaꞌnai úmai inaí seró. Mifáꞌá Maníkóní waásimo méraawi túwaꞌnai on-óntántáfésa aamoí íyantafeꞌa inaí seró. 32 Minkísáú taíꞌásuwaanana Maníkómó ewémó sínaꞌo éꞌa aamoí éꞌa kentópaꞌa wémeꞌa kotuwánéꞌa aúíꞌa úmai ménaumne. 33 Maníkó aánoꞌo uwásínkáíwaisa keséꞌa méraiye séꞌa inaí súnda éraiꞌ-aain-iye.

16

Kaweꞌ-úmai méraaromo siyáin-aai.

1 Moórá-ininkon-awiꞌa Fípi kesímánaakaanta éna Maníkóní waási Sénkíriyaa-naopakewi túwaꞌnai isaꞌá wenáái simátimune. 2 Kesé weséꞌa Fasiꞌaénkóní waási ontáféꞌa kentópaꞌo wínda aamoí uwánkeꞌa keséta méraao séꞌa tuwímbai-tantaaꞌo wempímbó ímbo wérainda áwaꞌnai oro. Sáwífaꞌnanka túwaꞌnai ena kenkwáráꞌó súwaꞌnai intáféꞌa póꞌa áwaꞌnai oro.

3 Moórá-ininkon-awiꞌa Pírísiraawe awaaikón-áwíꞌa Ákwíraanteꞌa kaweꞌ-úmai méraakaiyo súne. Mindáraiye kewé Ísu Káráísitini kísausa wémaumne. 4 Ááéma sínkamiyakai puwúyafo-imayaa ímba ésarai súwaꞌnai uráayaꞌa aamoí uwátinkaumne. Ímba ke aantemba aamoí uwátinkaumpo fíꞌonkaa-waasi fíꞌo-fiꞌom-barafakewi Maníkóní waásiwaraꞌa aamoí wéuwatinkaawe. 5 Mindáraiti naaúmpaꞌa Maníkón-ímáyáá ésa túwaandu owísáféꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne.

Moóráwigon-awiꞌa Épinitasi kesí waási-iꞌa intáféꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. Wemá Ésiyaa-marafakewi aifaꞌá Ísu Káráísitin-aaisafena amankúnkúmba uráiwain-iye. 6 Moórá-ininkon-awiꞌa Máríyaantafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. Wemá kentáféna imáyáa éna óraa-kisau wémaiye. 7 Kaeꞌ-Yúndáá-wáásí túwíꞌa Ándónaikasiye Yúníyasintetafeꞌa kaweꞌ-úmai méraakaiyo súne. Kemá Ísu Káráísitiyeꞌa ímba kááísamai méraawandaraꞌa mindárai-nonkaamba kááísamai maéꞌóyambani. Ísuni aantá-waasisomba minkáéꞌnárai tuwánaraan-kwaasiyai ésarai ááéma keséꞌa ándáfaꞌa kuráaye.

8 Moóráwigo Ámpíríyetasintafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. Wemá kesí waási-iꞌa éna Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai méraiye. 9 Moórá Épáanintafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. Wemá keséꞌa Ísu Káráísitini kísaurai wémauye. Moóráwigo kesí waási-iꞌa iwáín-áwíꞌa Sítékisintafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. 10 Moóráwigo Ápérísi Ísu Káráísitini aampaꞌá fasiꞌámai arááíwáíwaintafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. Árísítopurasini akúntáféꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne. 11 Moórá Yúndaa-waasigon-awiꞌa Érotiyonintafeꞌa Násísáasini akúmbá Ísu Káráísitini waásisafeꞌa

kaweꞌ-úmai méraaro súne.

12 Moóráwigo Táráífinae moóráwigo Táráífosaye mindárai Fasiꞌaénkóní kísau wémaeyawisafeꞌa kaweꞌ- úmai méraakaiyo súne. Moóráwigo Pésísi Fasiꞌaénkó Ísuntafena imáyáa éna óraa-kisau wémaiwaintafeꞌa kaweꞌ-úmai méraao súne. 13 Moóráwigo Rúfaasi Ísu Káráísitini kísaumo maénamo íyáákaraiwainte anówa kesinóraamba uráin-ininkontafeꞌa kaweꞌ-úmai méraakaiyo súne. 14 Tuwímbai-tuwiꞌa Ásínkiritasiye Fírígoniye Émísiye Pátáropasiye Émásiye miwíséꞌa Fasiꞌaénkóní waási méraawisafeꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne. 15 Tuwímbai-tuwiꞌa Fírórógasiye Yúriyaawe Néríyasiye wenámáánaakowe Órímpasiye miwíséꞌa Maníkóní waási méraawisafeꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne.

16 Kempínkémbá moórá-mora-waasi imáyáa éꞌa tiyáámba tíméro. Ísu Káráísitini waási seyaafáꞌnánká kentáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraaro sewé.

17 Kesí waásisono. Maarán-ááí óraaka simátimune. Tuwímbai simátímakaunda-aai ímba arááíwaesa sésa karoꞌ-ááí simátíméwasa isésa tuwínkaaꞌ-ésa tuwímbai kaweꞌ-ámbá tuwésa sáwí-ampaꞌa wégowe. Káráwiyeꞌa miyán-kwáásí tínaaemba uwátíméro. 18 Miyán-kwáásí kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísau ímba maésa sáwí-imayaasafesa tirááísafesamo on-kísáú maésa karoꞌá simátinkanae sésa aaí simátimesa símai tirumbá faiyárááwasa ímbo kaweꞌó úmaimo aaimó ísááwi minkáróꞌ-ááísáfésa éraiꞌe wésewe. 19 Kembiwímó ásé-aaimo fasiꞌámaimo taawiyáfón-aai seyaafáꞌnánká ísáántafeꞌa imáyáa éꞌa aamoí uwátinkaumne. Kawe-kísáúsáféꞌa imáyáa úmae iyéꞌa sáwí-kisausafeꞌa ímba imáyáa ombá mindá sirááíma wétaiye. 20 Maníkó aánoꞌo uwásínkáíwaisa túwaꞌnai ínaꞌa kárikaꞌa waántáwankomba íyáákanaawe. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu úwoi túwaꞌnai úmae íyíntafeꞌa inaí súne.

21 Keséꞌa kísaumo máíwain-awiꞌa Tímóti kaweꞌ-úmai méraaro siyé. Tuwímbai-Yundaa-waasi-tuwiꞌa Rúsiyasiye Yésóniye Sósipataawe kaweꞌ-úmai

méraaro sewé.

22 Kemá Tétíyasi Póro sin-ááí maanáúfáí agaéꞌa kembiwísé keséꞌa Fasiꞌaénkóní waási úndasafeꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne.

23 Moóráwigon-awiꞌa Káyási kaweꞌ-úmai méraaro siyé. Wení naaúmpaꞌa wéwaunasa Maníkóntáfésa imáyáa on-kwáásí mindáúmpáꞌá túwaandu wéowe. Moóráwigon-awiꞌa Érásítasi wení naaópakewiti óntankaꞌa káráwiyaiwai kaweꞌ-úmai méraaro siyé. Moóráwigon-awiꞌa Kótasi Maníkóní waásigo kaweꞌ-úmai méraaro siyé.

24 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti úwoi túwaꞌnai úmaena íyímba éraiꞌ-aain-iye séꞌa inaí súne.

25 Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa úmae íyóno. Ísu Káráísitin-aai ásé-aai simátimun-aai ísareꞌa éraiꞌe sembá póna Maníkó kanaaꞌá fasiꞌátínkáímba póꞌa wenááisafeꞌa fasiꞌaén-ímáyáá wéowe. Naaófáꞌá Maníkó minásé-ááísá aúpáꞌá makówasa kentáá síwáꞌnáwe miwí tísaafitantamba uráawiye minááígóní áwáuma ímba ísaraawe. 26 Maníkón-aai simátímakaawi minááí agaimakáawe. Maníkó maéꞌmaeꞌo iwáí káféꞌa paápé íníye simbá pósa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí minááígóní áwáuma isánááwe. Minááísáfésa timankúnkúmba ésa taawiyafíyantafena minááígóní áwáuma paápé uráiye. 27 Ísu Káráísitimo uráintafeta Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa úmaeta wéiyune. Maníkó mimbórá-Máníkó ména weyáá seyaafá-tántáátáféna ísaraiwai wenáwíꞌa óraaꞌa úmaeta iyúndasa

éraiꞌ-aain-iye.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

1 Kórinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 Kórinti

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai afaꞌmóráe-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Éfésási-naopaꞌa ména maanááí agaimái Kórinti-naoraa-waasi mátímakaiye. Kórinti-naopaꞌa óraaꞌ-naopaꞌa Ákáyaa-marafaꞌa wéron-daopaꞌa Kíríki-waasi sáwífaꞌa mérowasa tuwímbai-Yundaa-waasiwaraꞌa máúpaꞌan-iye. Ááéma Póro Ísun-aai kosimátímaꞌmaena iyúwasa Ísuni aampaꞌá wéwesa ánaaemba tuwínkaaꞌa ésa sáwíꞌa urówana Póro minááí iséna maanááí agaimái tuwówasa mátímakaawe.

1

1 Kemá Póro maanááí agai-timúmpo ísáaro. Maníkó wení imáyáafinkemba kembá aantá-waasi-iꞌa uwásinkena séna Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. Kentáásí waásigon-awiꞌa Sósénisintafeꞌa súnana maanáúfáí wéagaiye. 2 Maníkóní waási Kórinti-naopaꞌo méraawi ísáaro. Maníkó wendé-íꞌa uwátínkaraisaꞌa Ísu Káráísitiye kááísamaimo méraawi ísáaro. Seyaafáꞌ-máráfákéwí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimpaꞌa inaimó sewíyé kembiwíyé Maníkó wemparíꞌa uwátínkaraiye. Káráísiti miwíyáꞌá káráwiyaiwai éna kentááráꞌwáráꞌá káráwiyaiye. 3 Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai faru wéuwatinkaayantafeꞌa inaí súne.

4 Kembiwísáféꞌa ísámai aasiyaasí Maníkómpáꞌá súwi súne. Maníkó Ísu Káráísitini kísausafena imáyáa éna wétuwaꞌnai-imba mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 5 Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraantafena Maníkó kaweꞌó uwátínkáímba kempímbá óraaꞌo uráintafeꞌa póꞌa wenáái iséꞌa kaweꞌ-úmai wésimatimewe. 6 Ísu Káráísitin-aai simátímakaunata tirumpimbá taꞌótokeꞌa fasiꞌámai méꞌa póꞌa wenáái kaweꞌ-úmai simátimeꞌa 7 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimo marapáꞌó kumínda amuꞌmaréꞌo méraamba Ufaen-ámútánkó tímí-fasiꞌaemba maimái taꞌótokaawe. 8 Fasiꞌátínkáfaꞌa iyínana póna ánaaen-kanaamo Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimo kumínda-kanaa kempímbá sáwí-aai ímba wéíniye. 9 Maníkó sintembó wéena wenááninko kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitinteꞌo kááísatinkaindasafena táántaraimba sinteníꞌo

iwáí póna miyá íníye.

Tuwín-tuwimbo uráan-aai.

10 Kesí waásisono. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini fasiꞌaémbá símakaintafeꞌa óraaka wésimatimune. Mimbórá-ááí wéseꞌa ímba tuwínkaaꞌ-éꞌa mimbóráfímbá méꞌa mimbórá-ímáyáá wéeꞌa mimbórá-kísáú máéro. 11 Kempínkémbá moórá-ininkon-awiꞌa Kórówini akúmpákén-kwáásí tuwímbai tasimásimesa sésa keíyái aaisambá sésa tuwínkaaꞌ-úmai méraawe tasimásímakaawe. 12 Mináísánkóní áwáuma maarán-iye. Tuwímbai séꞌa Póro kentáásí óraakon-iye sewaꞌá tuwímbai séꞌa Ápórosi kentáásí óraakon-iye sewaꞌá tuwímbai séꞌa Pítaa kentáásí óraakon-iye sewaꞌá tuwímbai séꞌa Ísu Káráísiti kentáásí óraakon-iye wésewe. 13 Ísu Káráísiti mimbóráwígó óraako méraifo ímba tuwínáaro. Kemá Póro ímba kembiwísáféꞌa imáyáa éꞌa aaraa-táíyáꞌá pukáumne. Ímba kentáféꞌa ísámai nombá maiyáafo Ísuntafeꞌa ísámai nombá maiyáawe.

14-15 Tuwímbai séꞌa Póro kentáásí óraaꞌ-iꞌo índasafena nombá maisínkaraiye sefó séꞌa sáwífaꞌnanka ímba nombá maitínkaraunda mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. Kempínkémbá ímba sáwífaꞌan-ofo kaeꞌ-wáásí túwíꞌa Kírísipasinte Káyásinte minkáéꞌnárai aantemba nombá maitinkéꞌa sáwífaꞌ-waasi ímbo nombó maitínkaraundasafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 16 Énifo moóráwigon-awiꞌa Sétefanasiye wení akúné nombá maitinkéꞌa imáyáa éꞌa fíꞌowima ímba maitínkaraumne. 17 Ísu Káráísiti ímba simásimena séna nombá maitínkámae núwo simásímakaifo ásé-aai simátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌó pukáin-aaigoni áwáuma ímba ísáafo séꞌa Káráísitin-aai aforaꞌá simátimeꞌa waásiti kaweꞌ-ímáyááfínkén-ááí ímba séꞌa tafisúnda-aai ímba simátimumpo aforaꞌá Káráísitin-aai wésimatimune.

Ísumo pukáimba Maníkóní fasiꞌaénkón-iye-aai.

18 Sáwíꞌo úmaimo méraawini aambó arááíwáéwi Ísu Káráísiti waásisafenamo imáyáa énamo aaraa-táíyáꞌó pukáin-aaisafesa sésa úwoi-aain-iye wésefo Maníkómpáꞌó kon-ámbó arááíwaundawisa minááísáféta séta Maníkó súwaꞌnai í-fásíꞌáémbá iyésá wésune. 19 Sáwíꞌo úmaimo méraawini aambó wéaraaiwaewisafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

marapáꞌ-wáásí kaweꞌ-ímáyáán-iye sen-ímáyáá taíꞌásuweꞌa fíꞌo-fiꞌon-imayaawaraꞌ-waasiti

imáyáa maitiyuwánaumne

agaimaréna siyáiye. 20 Marapá-tántáátáfésa kaweꞌ-ímáyáámó owísáféna Maníkó séna minímáyáá sáwísamban-iye siyáiye. Kaweꞌ-ímáyááwáráwí ímba aifaꞌá wíyasa pósa ámáámbo ísaraawi ímba aifaꞌá wíyasa pósa marapá-tántáátáfésamo aaimó símae wénowi ímba aifaꞌá kónááwe.

21 Maníkó kaweꞌ-ímáyáá éna séna marapáꞌ-wáásí miwítí kaweꞌ-ímáyááfínkémbá ímba kanaaꞌá kesí áwáuma suwánánááwe súmbanifo imáyáa éna séna kesááisafesa timankúnkúmbo íyawi sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba faútinkanaumne Maníkó súwata minásé-ááí simátimunasasa tuwímbai úwoi-aain-iye wésewe. 22 Yúndaa-waasi sésa ímbo awánaanda-iꞌo inatá Ísu Káráísitin-aaisafeta éraiꞌesa sénaumne sewasá Kíríki-waasi kaweꞌ-ímáyáán-iye sen-ímáyáá saafá ombánifo 23 kesáá Ísu Káráísitimo kentáásáféna imáyáa énamo pukáin-aaisa simátimunasasa Yúndaa-waasi minááí isésa Ísu Káráísitin-aai tínaaemba uwáméwasa Kíríki-waasi minááí Maníkóní kaweꞌ-ímáyááfínkén-ááí isésa úwoi-aain-iye sewatá 24 Yúndaa-waasifinkene fíꞌonkaa-waasifinkene Maníkó wemparíꞌo uwásinkaraiwaisa séta Maníkóní kaweꞌ-ímáyááfínkémbá Ísu Káráísiti pukáisana Maníkóní fasiꞌaénkó sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkenta wéfausinkaiye. 25 Marapáꞌ-wáásí sésa Maníkóní imáyáa úwoi-imayaan-iye sen-ímáyáágó kaweꞌ-ímáyáágó póna waásiti kaweꞌ-ímáyáágómbá íyáákaraiye. Waási sésa Maníkó aamoisaémbá iyémó sen-áámóísáénkó waásiti fasiꞌaémbá íyáákaraiye.

26 Kesí waásisono. Maníkómó wení waási-iꞌo uwátinkonkaꞌo máúwaini áwáuma imáyáan-oro. Kempímbá marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí ímba sáwífaꞌa méraafo moórá-mora méꞌa marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa fasiꞌaén-kwáásí ímba sáwífaꞌa méraafo moórá-mora méꞌa marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa túwíꞌo wéron-kwaasi sáwífaꞌa ímba méraafo moórá-mora méraawe. 27 Marapáꞌ-wáásí sésa úwoi-waasin-owe sen-kwáásífínkémbá Maníkó wení waási-iꞌa uwátinkena marapákén-káwéꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí Maníkóní waási tuwánésa sésa kentáásí kaweꞌ-ímáyáá sáwísamban-iye síyantafena Maníkó miyán-kwáásí wemparíꞌa uwátinkaraiye. Marapáꞌ-wáásí sésa aamoisaén-kwáásín-owe sen-kwáásífínkémbá Maníkó wení waási-iꞌa uwátinkena marapáké-fásíꞌáénkwáráꞌ-wáásí Maníkóní waási tuwánésa sésa kentáásí fasiꞌaémbá sáwísamban-iye síyantafena Maníkó miyán-kwáásí wemparíꞌa uwátinkaraiye. 28 Marapáꞌ-wáásí sésa úwoi-waasin-owe sésa símai sáwíꞌo uwátínkááwiye ímbo méraawiye Maníkó wení waási-iꞌa uwátinkaraiye. Marapáꞌ-wáásí sésa óraaꞌ-waasin-owe sen-kwáásí taiꞌáíyantafena úwoi-waasifinkemba Maníkó wemparíꞌa uwátinkaraiye. 29 Maníkón-aúrankaꞌa miwí kentúwíꞌa ímba mósá maráíyantafena úwoi-waasifinkemba Maníkó wemparíꞌa uwátinkaraiye. 30 Maníkó Ísu Káráísitinteꞌa kááísatinkaraisaꞌa méraawana póna Ísu Káráísiti kentáásí kaweꞌ-ímáyáágóní áwáu-ita Maníkó uwánkaraiye. Ísu Káráísiti pukáintafena Maníkó wenaúrankaꞌa arupísesa uwásinkenasa wení waási-iꞌa uwásinkenasa sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkenta maisiyuwéna siyáisata méraumne. 31 Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

moóráwigomo kesúwíꞌo mósá maránae sénamo éna ímba miyá éna Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá maráíno

agaimaréna siyáiye.

2

Ísu aaraa-táíyáꞌó pukáin-aai.

1 Kesí waásisono. Kentópaꞌo komaéwánda Maníkón-aai paápé uráin-aai kosimátimewandaraꞌa kesúwíꞌa maimaé iyíwae-aai ímbo simátimewanda Maníkón-aai aforaꞌá simátímakaumne. 2 Ááéma imáyáa éꞌa séꞌa kentópaꞌo komáénda ímba miyám-baaran-tantaakoni imáyáa éꞌa simátíménda Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa kentáásáfénawe séna aaraa-táíyáꞌó pukáin-aai aantemba imáyáa éꞌa kosimátimenaumne séꞌa 3 kentópaꞌo komaéwándaraꞌa sááꞌa úwana tataꞌá úwaꞌa aamoisaén-kwáásí méꞌa 4-5 aaimó simátimewandaraꞌa Maníkón-aaisafesamo éraiꞌemo síyawini áwáuma ímba waásiti kaweꞌ-ímáyááfínkémbán-ifo Maníkóní fasiꞌaémpínkémbán-iye séꞌa simátimeꞌa Ufaen-ámúntánkóní kísauwe fasiꞌaéné aráátimewanaꞌa awánaraawe.

Maníkóní kaweꞌ-ímáyáágón-aai.

6 Maníkóntáféꞌo fasiꞌámaimo méraawisafeꞌa kaweꞌ-ímáyááfínkémbá kaweꞌ-ááí simátimune. Minkáwéꞌ-ímáyáágó ímba marapáꞌ-wáásífínkéné marapáꞌó káráwiyaawimo taiꞌáíyawifinkemban-ifo 7 minkáwéꞌ-ímáyáágó Maníkómpákémbán-iye. Maníkó maramó ímbo úmakonkaꞌa séna toꞌmayaa éꞌa ánaaemba paápé onaná miwá kaweꞌá uwátinkainasa ságaen-aempaꞌa ménaawemo siyáimba kentáásáféna séna minkáwéꞌ-ímáyáá aúpáꞌá makáimba póna wérowasa 8 marapáꞌó káráwiyaawi ímba kaweꞌ-úmai ísaraawe. Ísaresaraa Fasiꞌaénkó fíꞌora-fasiꞌaenkwarawimba aaraa-táíyáꞌá ímba tufúwana pukáisino. 9 Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó toꞌmayaa úmai wembó tirumbó ámén-

kwaasi timíníye. Túrantamba ímba awánésa tááꞌa ímba isésa ímba imáyáa uráan-tantaaꞌa Maníkómó toꞌmayaa úmakaimba timíníye

agaimaréna siyáiye. 10 Énifo Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana keséta ména Maníkómó toꞌmayaa úmakainta aráásímakaiye. Maníkóní ámútanko seyaafá-tántááꞌá awánéna Maníkómó wenarumpin-ímáyáá énamo toꞌmayaa úmakaimba awánaraiye. 11 Waásimo ombá moóráwigoni imáyáa ímba wéawanaafo wení ámútanko aantemba wéawanaiye. Miyáumai Maníkóní imáyáa ímba wéawanaafo wení ámútanko aantemba wéawanaiye. 12 Maníkó marapáké-fásíꞌáémbá ímba siménasa wení ámútankomba aiꞌmarówana keséta ména fasiꞌaéntá símakaiye. Maníkómó toꞌmayaa úmaimo símínta awánáúndasafenasa wení ámútankomba aiꞌmarówana keséta kumbéraiye.

13 Minááísáámó wésimatimunda ímba waásiti

kaweꞌ-ímáyááfínkén-ááín-ifo Maníkóní ámútanko simásímakain-aaisa wésimatimune. Maníkóní ámútankomo tirumpimbó mérain-kwaasisafeta Maníkóní éraiꞌ-aaisa wésimatimune. 14 Maníkóní ámútankomo tirumpimbó ímbo méraiwai wemó wétimin-tantaaꞌa ímba kanaaꞌá maésa mintántáátáfésa sésa sáwísamban-iye sésa marapáꞌ-wáásí Maníkóní ámútankomo wétimin-tantaaꞌa ímba kanaaꞌá wéisaafo Maníkóní ámútankomo tirumpimbó méraiwai aantemba mintántááꞌá isésa kawe-tántááꞌán-iye wésewe. 15 Maníkóní ámútankomo tirumpimbó méraiwai kanaaꞌá seyaafá-tántáákóní áwáuma tuwínkaaꞌ-úmai sáwí-aaiye kaweꞌ-ááíyé wéisaafo marapáꞌ-wáásí Maníkóní ámútankomo tirumpimbó méraiwai tuwánésa miwítí kísaugoni áwáuma ímba wéawanaawe. 16 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkómó imáyáamo wéimba ímba wéisaamba pósa ímba kanaaꞌá wení

imáyáa arupíse wéuwankaawe

agaimaréna siyáimbanifo Maníkóní ámútankomo sirumpimbó méraiwaisa Ísu Káráísitini imáyáasa wéisaumpo marapáꞌ-wáásí kentáásí kísaugoni

áwáuma ímba wéawanaawe.

3

Maníkóní kísau-waasi-taai.

1 Kesí waásisono. Maníkóní ámútanko tirumpimbó óraaꞌo úmaimo mérain-kwaasimo simátimundantemba kentópaꞌo koméraawandaraꞌa kembiwí ímba miyá simátimeꞌa Ísu Káráísitintafeꞌo ímbo fasiꞌámaimo méron-kwaasi untáféꞌa tuwíntuwe-tuwintuweꞌa simátímakaumne. 2 Umarambó fasiꞌaén-tómbá ímba timéꞌo náámbo tíméntemba Káráísitin-aai ímba fasiꞌaén-ááífímbán-ifo fetóímó in-ááífínkémbá simátímakaumne. Ááéma ímba kanaaꞌá ísáántafeꞌa miyán-ááífínkémbá Káráísitin-aai simátímakaumne. Káféꞌwaraꞌa miyá uréꞌa méꞌa póꞌa ímba kanaaꞌá wéisaawe. 3 Ísu Káráísitintafeꞌa ímba fasiꞌámai imáyáa éꞌa marapá-tántáátáféꞌa imáyáa éꞌa méꞌa tirumbó sáwíꞌo wéuwatinkeꞌo aaisambó sembá marapá-tántáátáféꞌa imáyáa éꞌa marapáꞌ-wáásímó méraanten-úmai miyá uráawe. 4 Tuwímbai Póro kentáásí óraakon-iye sewasá tuwímbai Ápórosi kentáásí óraakon-iye sembá marapáꞌ-wáásímó méraanten-úmai miyá uráawe.

5 Kenkáí súwíꞌa mósá maréꞌa tuwínkaaꞌ-úmai méraambanifo Maníkóní kísau-waasiyai aantemba úye. Fasiꞌaénkó Ápórosintafena séna kesí kísau mauwó séna kentáféna kesí kísau mauwó súwakai wení kísau maéwáyaꞌa Fasiꞌaénkón-aaisafeꞌa timankúnkúmbo uráamba wení kísau-waasiyai úye. 6 Kísaufaꞌo ánáuntumbo ontembá Fasiꞌaénkón-aai simátimewanana námáimo úmaimo fiyútúwáantemba Ápórosi miyáumai túwaꞌnai úwana Maníkómó ánáuntumbo óraaꞌo uwátínkáíntemba wemá imáyáa timúwaꞌa wenáái tirumpimbá taꞌótokaawe. 7 Ánáuntumbo kísau fiwáíyé námáimo uwátínkáíwaiye mindárai ímba óraaꞌ-waasiyai ofo Maníkó óraaꞌo uwátínkáíwai wemá óraakon-iye. 8 Ánáuntumbo kísau fiwáíyé námáimo iwáíyé mimbóráíꞌa úmai méraayamba póna Maníkó miwítí kísaugoni méyámbá timíníye. 9 Kesé Ápórosiyeꞌa Maníkóní kísau-waasi úyaꞌa kembiwí Maníkóní kísauraamba owatá miyásáámó úndasa Maníkóndésa úmpo miyán-ímáyáá kenkáísáféꞌa ímba ombá kembiwí wétuwinaawe. Ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá isaꞌá wétuwinaawe. Ísáaro. Kembiwí Maníkómó

in-dánkááníꞌa wéowe.

10 Maníkó súwaꞌnai úwaꞌa kempímbá kísau maiyáumne. Naambó on-kwáásíyáꞌó káráwiyaiwaimo kaweꞌ-ímáyáámó énamo áfombo fáíntemba Ísu Káráísitin-aaimo simátímakaunda áfonkaamba faitínkáfaꞌa kówánasa mináfónkáꞌó naambó owí minkísáú káráwiyoro. 11 Fíꞌon-afomba ímba faénááfo mimbórá-áfómbó Maníkómó éꞌo faimakáimba mináfómbá Ísu Káráísitin-iye. 12 Mináfónkáꞌá naambá ónááfo tuwímbaimo ésa Ísuntafesa ímbo fasiꞌámaimo imáyáamo owí wááu-tantaaꞌa taaisané owáísáné íyasa tuwímbaimo ésa Maníkóntáfésa fasiꞌámaimo imáyáamo owí fasiꞌámaimo waéꞌwaeꞌo índa-tantaaꞌa korí-óntántáné fíꞌo-fiꞌon-ontantamba ónááwe. 13 Waásiti kísau ánaaemba paápé índaraꞌa iyamó tuwímbai-tantaaꞌo kénamo tuwímbaimo ímbo kaintembá Ísu Káráísitimo kumíndaraꞌa waásiti kísau paápé ínana tuwímbai-kisau taiꞌáínana tuwímbai-kisau úwoi wéíniye. 14 Mináfónkáꞌó naambó ombá fasiꞌámaimo waéꞌwaeꞌo índa-tantaatamba owí miwítí kísau wérainasa miwítí kaweꞌ-méyámbá maénááfo 15 wááu-tantaatambo owí miwítí kísau taiꞌáínasa minkísáúgóní méyámbá ímba maésa miwí aantemba kaweꞌ-úmai ménaawe. Waásiti moparáwímbó káwisasamo miwí aantembo kaweꞌ-úmaimo méraantemba miwí miyá ónááwe.

16 Kembiwí ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá tuwínkaaꞌ-uráafo Maníkóní ámúntanko kentirumpimbá méraimba Maníkóní ámáán-dankaamba ombá imáyáan-oro. 17 Maníkóní ámáán-damba ufaen-dámbá isaꞌá kembiwí mindánkáámbá owasá tuwímbaimo kembó sáwíꞌo uwátínkááwaꞌo méraambo éna Maníkó miwí taíꞌásuwainifo ímbo tuwínkaaꞌ-oráámbá

wétuwinkaaꞌ-owe.

18 Kentí imáyáago karoꞌá simátínkáífo séꞌa káráwiyoro súne. Marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá únemo sewí Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-ímáyáá íyantafesa marapákén-káwéꞌ-ímáyáá ímba aifaráámbán-iye seró súne. 19 Marapáꞌ-wáásí kaweꞌ-ímáyááwémó sen-ímáyáásáféna Maníkó séna sáwí-imayaan-iye wésiye. Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

marapáꞌ-wáásí miwítí imáyáa mósá

márááwana Maníkó sisaná miwítí

imáyáago karoꞌá wésimatinkaiye

agaimaréna súwana 20 moóráfaꞌa agaimaréna séna

kaweꞌ-ímáyááwémó sen-ímáyáásáféna

úwoi-imayaawe Fasiꞌaénkó siyáiye

agaimaréna siyáimba 21 mindásafeꞌa ímba waási-tuwiꞌa sanaambá maꞌmaé íyóro. Seyaafá-tántááꞌó túwaꞌnai índa wéraiye. 22 Kemá Pórowe Ápórosiye Pítaawe túwaꞌnai ondawísá méraumne. Marawé seyaafá-tántááꞌó wéraine puwíyanaꞌi úwoimo méraiyanaꞌi mindámo túwaꞌnai índa wéraiye. Káféꞌo wérain-tantaaꞌe ánaaembo paápé índa-tantaaꞌwaraꞌe mindá túwaꞌnai índa wéraiye. 23 Kembiwí Káráísitini waási owaná Káráísiti Maníkóndén-iye.

4

Fasiꞌaénkóní aantá-waasi-taai.

1 Kembiwí kentáásáféꞌa imáyáa éꞌa séꞌa Káráísitini kísau-waasi ésa Maníkómó aúpáꞌó makáimba aráátimena séna minááí simátímaꞌmae nóro. Minkísáúráꞌá káráwiyoro siyáiwai owé-ímáyáán-oro. 2 Moóráwigoni kísauraꞌo káráwiyaiwaimo sisasamó ontembá miyán-oro. 3 Maníkóní kísauraꞌa káráwiyaundawisafeꞌa kembiwíyáꞌó fíꞌowiyaꞌo séꞌa kawe-kísáúwáꞌi sáwí-kisauwaꞌiyo séꞌo sembá ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa kesí kísausafeꞌa ímba awánéꞌa kawe-kísáúwáꞌi sáwí-kisauwaꞌiyo súne. 4 Kesirumpinkén-ímáyáágómó séna kaweꞌ-aantemba uráanemo sínda kawe-kísáúwáꞌi sáwí-kisauwaꞌiyo-aai ímba kendén-ifo Fasiꞌaénkóndé póna wésuwanaiye. 5 Mindásafeꞌa Fasiꞌaénkómó siyáin-kanaamo ímbo tiyáindaraꞌa ímba tuwínáaro. Fasiꞌaénkómbó amuꞌmakéwana kumíndaraꞌa kumeupáꞌó áwiyokaimba sáraꞌa maréna waásiti imáyáa aforaꞌá makéna seyaafáꞌ-wáásí miwítí kísausafena tuwinéna túwíꞌa mósá maráíníye.

6 Kesí waásisono. Arupíse íyantafeꞌa simátímakaunda-aai Ápórosiye keséꞌo siyáunda ímba keráí aantembanifo seyaafáꞌ-wáásísáféꞌwaraꞌa siyáumne. Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba agaimarésa siyáantemba miyán-oro. Moórá-oraakon-awiꞌa maimaé iyéꞌa moórá-oraakon-awiꞌa símai sáwíꞌa ombá kentúma maimaéꞌo wéiyomba miyá ímbo oráámbá wéowe. 7 Kembiwí ímbo íyáákaraawin-ofo miyámó

on-kwáásí-íꞌa Maníkó uwátínkaraiye. Maníkó miyán-kwáásí-íꞌa uwátínkaraifo kentúma ímba maimaé iyéꞌa séꞌa kesáá keyááríkata miyán-kwáásísá méraumne ímba seró.

8 Kembiwímó maarán-ááímó sembá karoꞌá séꞌa kaweꞌ-wáásí-íꞌa úmaisa méraumne. Ímba Ápórosiye Póroeꞌa simásímakaayan-imayaafinkemban-ifo kentáásí imáyáafinkenta Maníkóní imáyáa iséta mindáraisa íyáákaraumne karoꞌá wésewe. Kembiwímó íyáákaraankakaa keráíwáráꞌá miyáumaiyai íyáákauyaisino. Sáwí-tantaakomba íyáákaiwae séꞌo súnda ímba íyáákaraawe. 9 Imáyáamo únda Maníkó wení aantá-waasisa seyaafáꞌ-wáásí tínaaempata sínkarainta tínkamowasamo púwón-kwaasimo waási túrankaꞌo mótinkesamo tínkamontemba wíyómpaken-kisau-waasi túrankaꞌe waási túrankaꞌe Maníkó kentáá miyá uwásínkaraiye-imayaa wéune. 10 Ísu Káráísitin-aaimo simátimundasafesasa sésa sáwí-imayaawaraꞌ-waasin-owe wésefo kembiwí kesáféꞌa séꞌa Ísu Káráísitiye kááísamaisa méta kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá úne wésewe. Kesáá aamoisaén-kwáásísá únaꞌa kembiwí kesáfé séꞌa fasiꞌaén-kwáásísá úne-imayaa owí póꞌa kentúwíꞌa maimaé iyéꞌa kesúwíta wétuwaawe. 11 Maníkóní kísau maimaéta wénundasa ááéwe káféꞌe nontáfénawe tóntáfénawe sáái taisatá ímba naambá makéta ímba kaweꞌ-únánkwátói makáunasasa sínkamowata 12 tómbá ímba úwoi máéndasafeta óraa-kisau maéta óntamba máúnasasa símaimo sáwíꞌo uwásínkáanta Maníkó kaweꞌá uwátinkainiye-aai simátimunasasa sáwíꞌo uwásínkáanta fasiꞌámai méta ímba ifátuwaunasasa 13 kentáá súwíꞌa kumínkwae sésa karoꞌ-ááímó sembá anondáá kaweꞌ-ááí simátimunasasa ááéwe káféꞌe kentáásáfésa sésa ofaiyáán-kwáásín-ofo miwí táái ímba ísáaro wésewe.

14 Kesí iyámpóísone séꞌo imáyáamo úndawi tááko péé sínaꞌa iséꞌa kaweꞌó íyantafeꞌa maanáúfáí wéagaumne. 15 Káráísitini waási owasá sáwífaꞌnanka Ísu Káráísintin-aai simátímémba ímba sáwífaꞌnanka kentifoísái méraafo aifaꞌá Káráísitin-aai simátimewanaꞌa Káráísitiyeꞌo kááísamai méraantafeꞌa keyáá kentifomá úne. 16 Mindásafeꞌa waꞌwisé séꞌa kemó úndantemba miyán-oro súne. 17 Mindásafeꞌa moóráwigomba Tímótimba aiꞌmáráanana kentópaꞌa wémena wíníye. Wemá Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai méraiwai ímba siyuwéna fasiꞌámai ména kesááninkaambo uráiwai wen-ímáyáá úndawi kempáꞌá wéna Ísu Káráísitin-aúrankaꞌo méraunda-aaiye Maníkóní waási naaóꞌ-naoꞌo méraawi simátimunda-aaiye kosimátimena kemó méraundanten-úmai méraaro-aai kosimátiminiye.

18 Kempínkémbá tuwímbai sésa Póro úwoi aúfáífinken-aai wésifo kentáá aaimó simásimindasafenasa ímba tíníye sembá kentúma maimaé wéiyowe. 19 Énifo Fasiꞌaénkómó ewémó sínaꞌo éꞌa kárikaꞌa kentópaꞌa wéꞌa túmo maimaé íyówi siyáan-aai aantentafeꞌa ímba kónaumpo miwítí fasiꞌaémbá Maníkómpákénáꞌíyo awánaandasafeꞌa kónaumne. 20 Maníkómó kentááráꞌó káráwiyaimba maarán-iye. Ímba aaisáféna aantemba káráwiyaifo Maníkóní fasiꞌaénkáꞌó méraawi miwíyáꞌá káráwiyaiye. Mindásafeꞌa Maníkóní fasiꞌaénkárá méraa ína Maníkóní fasiꞌaénkáꞌá méraao séꞌa kotuwánánaumne. 21 Imáyáan-oro. Kembiwífáꞌó ímbo kuráandaraꞌo sáwí-imayaamo tuwéꞌo kaweꞌ-úmaimo méwaꞌa ken-ímáyáá éꞌa faru úmaisa koménaumne. Ímbo miyámó uréwaꞌo éꞌa fasiꞌámai arupíse kouwátinkanaumne. Mindásafeꞌa imáyáan-oro.

5

Afowán-awaainimbo maiyáin-aai.

1 Kempínkémbá moóráwigo óraa-sawiꞌa éna afowán-awaainimba maiyáiye sewaꞌá isáúmne. Kembiwí Maníkóní waási miyá-sáwíꞌó uráiwaintafeꞌa étuwaao ímba sewaná úwoi miyá imbánifo waántáwankoni aambó arááíwáéwi ímba miyá ésa miyámó owísáfésa sáwí-meyamba maénááwe wésewe. 2 Kempímbá moóráwigo ména óraa-sawiꞌa wéisaꞌa kaweꞌá úmaisa méraumne karoꞌá séꞌa kentúma maimaé wéiyofo sáwíꞌo uráin-kwaasisafena kentirunkómó umbaimó táínaꞌa minkwáásí aiꞌmátuwaaro. 3 Kemó kentópaꞌo komékaa minóráá-sáwíꞌó uráiwaimba aaifimbá maenkéꞌa sáwíꞌa wéiye súsina. Kemá némpaꞌa méꞌa kesí imáyáago kentópaꞌa wéraisaꞌa misáwíꞌó uráiwaimba éꞌa aaifimbá maiyánkaraumne. 4 Túwaandu íyampimba kesí imáyáago kentópaꞌa wérainana Fasiꞌaénkó Ísuni fasiꞌaémbá kembiwíséꞌo wéraintafeꞌa misáwíꞌó uráiwaimba aaifimbá maénkáaro. 5 Maníkóní waási káráwiyaampinkemba aiꞌmátuwenana waántáwanko umbai-tántááꞌá amínana sáwí-amba tuwáínana Fasiꞌaénkó Ísumo kumíndaraꞌa wembá aiyáíndasafeꞌa miyá éꞌa aaifimbá maenkéꞌa aúwáaro.

6 Kaweꞌá úmaisa méraumne séꞌa makáawanamo moórá-kisaamo kawááꞌénamo imbá seyaafá-kísááfáꞌó wété intembá kempímbá moóráwigo miyáumai sáwíꞌo índawi kempímbá tifó séꞌa aiꞌmátuwaaro. 7 Tíyótaimo

í-tánón-kánáámó tóso ésa Yúndaa-waasi tómbó intóráín-tantaaꞌa tuwésa aú-tomba marésa sipisípi-araaꞌa tufúꞌmai wénaawe. Miyáumai Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáimba póꞌa aúíꞌa úmai méꞌa mindásafeꞌa misáwíꞌó uráimba tuwéꞌa kaweꞌ-úmai méraaro. 8 Sáwíꞌo éꞌa sáwí-tantaatafeꞌa ímba aamoí éꞌa kawe-tántáátáféꞌa éraiꞌ-aaisafe aantemba

aamoín-oro.

9 Ááéma moórá-aufai agaimái simátimeꞌa séꞌa

aare-úméné waai-úménémó owíséꞌa ímba méraaro siyáunda 10 minááímó siyáunda Maníkóní waásifinkembo miyámó owíséꞌa ímba méraaro siyáumne. Waántáwankon-imayaamo on-kwáásí aare-úméné waai-úméné fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌ-umene túrande-urande ésa marapá-tántáátáfésa aamoí ésa ímba Maníkóntáfésa aamoí ésa miyámó on-kwáásísáféꞌa ímba séꞌa Maníkóní waásifakewimo miyámó ísáféꞌa siyáumne. Waántáwankon-imayaamo on-kwáásí seyaafáꞌ-máráfáꞌó méraamba ímba tiyuwéꞌa miwíséꞌa úwoi méraaro. 11 Énifo agaimakáunda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Moóráwigo Ísuni waási úne siwáí aare-úméné fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌ-umene aúrande-urande éna marapá-tántáátáféna aamoí éna Maníkóntáféna ímba aamoí éna símai túwíꞌa sáwíꞌo uwátinkena uwóíꞌo on-dómbá néna uwóíꞌo owíséꞌa ímba méꞌa weséꞌa ímba tómbá naaró. Agaimakáunda-aaigoni áwáuma miyán-ááísáféꞌa siyáumne.

12-13 Ímbo Maníkómpáꞌó tiyáawi kemá ímba aaifimbá maitinkánaumpo Maníkó aaifimbó maitinkáínda mindá wendén-iye. Kempínkémbá Maníkóní waási sáwíꞌo uráawi aaifimbá maitínkáaro. Kempínkémbá moóráwigo misáwíꞌó uráindawimba aiꞌmátuwaaro.

6

Fasiꞌaénkóní waásifimbo umbai-tántááꞌó wérainda arupíse uwátínkáaromo siyáin-aai.

1 Moórá-aaimo sáwíꞌo ombá simátíménda ísáaro. Kempínkémbá tuwímbai sáwíꞌo ombá ímbo waántáwankon-imayaamo on-kwáásífáꞌá mátinkareꞌa aaifimbó maitínkáámba sáwíꞌa wéofo Maníkóní waásiti óraaꞌ-waasiyaꞌa mátinkareꞌa símai arupíse oro. 2 Ánaaemba Maníkóní waási óraaꞌ-waasi-iꞌa ésa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí táái isésa kawe-kísáúwé sáwí-kisauwe sésa tuwínkaaꞌ-ésa ánaaemba miyá ónááfo káféꞌa káriꞌ-aai kanaaꞌá símai arupíse oro. 3 Ánaaemba wíyómpaken-kisau-waasi-taaimo isáíyamba mindá óraa-tantaaꞌan-ifo marapáꞌó méraan-kwaasi-taaimo arupísemo íyamba mindá kári-tantaaꞌan-iye. 4 Moórá-tantaaꞌo arupísemo ónae séꞌo éꞌa Maníkóní waásifimbo túwíꞌo ímbo wérainda-waasisafeꞌa arupíse uwásínkáaro ímba séꞌa túwíꞌo wéraindawisafeꞌa arupíse uwásínkáaro seró. 5 Sáwíꞌa úne séꞌa misáwíꞌó ombá ifátuweꞌa kaweꞌó íyantafeꞌa maanááí agáúmne. Kembiwí séꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá úne sembánifo ímba aaí ísámai arupíse wéuwatinkaafo 6 Ísu Káráísitin-aaisafesamo ímbo timankúnkúmbo íyawiyaꞌa mátinkeꞌa séꞌa moórá-aai arupíse uwásínkáaro séꞌo ombá mindá sáwíꞌan-iye.

7 Waántáwankon-imayaamo on-kwáásíyáꞌó mátinkeꞌa aaifimbá maitínkáámba sáwíꞌa éꞌa Maníkóní aambá ímba kaweꞌ-úmai wéaraaiwaewe súne. Kentí óraaꞌ-waasimo ísátinkaiyan-aaigomo éna ayááímó úwoimo wéínda mindá kárikaꞌa sáwíꞌan-ifo Maníkó waántáwankon-imayaamo on-kwáásífáꞌó aaifimbó maitínkáámba mindá óraa-sawiꞌan-iye. 8 Miyámó ombá Maníkóní waási kentífáꞌawaawi sáwíꞌa uwátinkeꞌa kentúwíꞌwaraꞌa sáwíꞌa wéowe.

9 Sáwíꞌo owímó Maníkómó káráwiyaipaꞌo ímbo wíyantemba wéowe. Karoꞌ-ímáyáá ímba éꞌa simátimunda-aai ísáaro. Aare-úméné waai-úméné ésa marapá-tántáátáfésa aamoí wéesa Maníkóntáfésa ímba aamoí ésa waaí keíyái kesuwaainíné sewasá kesuwaaiꞌé sésa sáwíꞌa úmae nówasa aaré miyáumai keíyái sáwíꞌa úmae wénesa 10 umémbó ombá túraniyamba ésa uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa ésa símai túwíꞌa sáwíꞌa uwátinkesa wétinkamesa umémbá ésa miyámó on-kwáásí Maníkómó káráwiyaipaꞌa ímba kónááwe. 11 Kempínkémbá tuwímbai miyámó uráan-kwaasiyaaniꞌa wéofo kentáásí Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini fasiꞌaéntámbá misáwí-tántááꞌá maitiyuwéna Maníkóndé-iꞌa uwátinkena wenaúrankaꞌa arupíse uwátínkaraiye.

Túsamba Fasiꞌaénkóní kísaumo maíyan-aai.

12 Kempínkémbá tuwímbai séꞌa seyaafá-tántááꞌó úndasa kanaán-iye sefó kemá séꞌa tuwímbai-tantaaꞌo ombá ímba kaweꞌá wéuwatinkaiye séꞌa moórá-aai seyaafá-tántááꞌó únda kanaán-ifo tuwímbai-tantaaꞌo únda miwá kembá taꞌótoraindasafeꞌa aꞌáo súne. 13 Tónkó tirumpimbó kumíndasafena isaná tirunkó tómbó náíndasafena imbá póna Maníkó minkáé-tántááꞌá taíꞌásuwainiye. Miyá ínífo túwawaatafesamo imáyáamo ombá maarán-iye. Túwawaatamba ímba aare-úmémbó íyambanifo mintúwáwáátámbá Fasiꞌaénkóní kísau máéro. Miyámó íyantafena Fasiꞌaénkó túwawaakaꞌa wétuwaꞌnai-iye. 14 Maníkó Ísumbo pukáimpinkembo íyáfasinankaraintemba wení fasiꞌaéntámbá kentáá súwawaaꞌa íyáfasisinkainiye.

15 Kentúwawaaꞌa Káráísiti aíyayaankaamba imbá póꞌa sáwí-ankaꞌo nínda-inimba ímba maiyéꞌa mimbórá-túmá maꞌmái méraaro. 16 Moóráwigo sáwí-ankaꞌo nínda-ininkoeꞌa méraimba mimbórá-túmá maꞌmái méraaye. Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

minkáéꞌnárai mimbórá-túmá

maꞌmái méraaye

agaimaréna siyáiye. 17 Énifo Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamaimo méraiwai wení ámútanko weséꞌa méraisana mimbóráíꞌa úmai méraiye.

18 Aare-úméné waai-úménémó ombá tínaaemba uwáméro. Fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌo sáwíꞌo wéomba túgo ímba sáwíꞌa wéifo aare-úmémbó wéomba túgo sáwíꞌa wéiye. 19 Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraimba póna kentúma Ufaen-ámútánkóní naambó wéraimba éꞌa ísaraawe. Kentúma Maníkóndé isaꞌá kesúma kendésáámá póta sirááímo táínda-iꞌa úwoi ónaumne ímba seró. 20 Ísu Káráísiti kembiwísáfénawe sénamo pukáimba mimbéyámbá kembiwí wendén-ofo marapáꞌó méraamba Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa úmae íyóro.

7

Aaremó máén-aai.

1 Tuwímbai-aaimo agaimáímo sísai uráan-aaisafeꞌa simátimune. Awáꞌ-wáásí aaré ímba maésa úwoimo méraiyamba mindá kaweꞌán-iye. 2 Énifo kembiwí úwoi waásifimbo méraawi aare-úméné waai-úméné óraaꞌo ompímbá méraantafeꞌa umémbá únafo séꞌa aaré maíyasa waaí maíyambo íyamba mindá kaweꞌán-iye. 3 Waaigó wenáúma ímba taꞌótorainifo mindá awaainínkóndé isaná awaainínkó wenáúma ímba taꞌótorainifo awaaikóndé isaná miyáumai wenawáꞌnai wenawáꞌnai úmai méyaaye. 4 Awaainínkó wenáúma ímba we káráwiyaifo awaaikó káráwisana awaaikó wenáúma awaainínkó káráwiyaiye. 5 Ímba aambá faiyésarai énifo kanaán-iye sésarai Maníkóntáfésarai imáyáa ésarai inaí símaesarai íyantafesarai kári-kanaa saagáyááye. Minkánáá taiꞌáínasarai mimbóráfímbá kouwéꞌmai méyaaye. Ímba kanaaꞌá kentúraꞌa káráwiyewana ayáátáákaꞌa nénkaꞌa méyana kaweꞌó úmaimo méraiya-fasiꞌaemba taiꞌáínana waántáwanko sáwíꞌa íwae séna tafisifó séꞌa simátimundantemba miyán-oro.

6 Minááísáféꞌa ímba fasiꞌámai simátimeꞌa séꞌa miyán-oro séꞌa miyán-ááísáféꞌo sísai omba simátimeꞌa séꞌa miyámó íyamba kaweꞌán-iye súne. 7 Kemó aaré ímbo makáundantemba seyaafáꞌnánká miyámó íyamba siráái wétaiye. Énifo ímbo miyámó íyamba Maníkó miyám-baaran-tantaakoni fasiꞌaémbá wétimiye.

8 Simátíménda awáꞌ-wáásíyé ketoꞌ-íníné ísáaro. Kemó úndantemba miyámó íyamba kaweꞌán-iye. 9 Énifo ímbo kanaaꞌó kentúraꞌo káráwiyeꞌo éꞌa aaré maíyasa waaí maíyamba ónááwe. Aaré maíyasa waaí maíyambo íyamba mindá ímba sáwíꞌan-ifo úwoimo mésamo aaré maénae-imayaamo óraaꞌa únafo séꞌa aaré maíyasa waaí maíyambo íyamba kanaán-iye.

10 Aaré máéwasa waaí máémbo owí simátimeꞌa súne. Ímba kesí imáyáafinkemban-ifo Fasiꞌaénkóní imáyáafinkemba simátimune. Aaregó awaaikómbá ímba auwéna kóíno. 11 Énifo awaaikómbó auwénamo éna fíꞌomba ímba waaí máíno. Ímbo miyámó énamo éna kouweréna awaaikómpáꞌá tíno. Waaí ímba kentuwaainíntómbá tiꞌmátuwaaro.

12 Moórá-aaimo simátíménda Fasiꞌaénkó simátimiyo ímba siyáifo kemá simátimune. Keákwákómó ékai awaaikó Maníkón-aaisafena amankúnkúmba isaná awaainínkó ímba miyá in-ínínkó awaaikóntáféna eséꞌa mérayae sínanamo éna ímba aiꞌmátuwaino. 13 Énifo awaainínkó Maníkón-aaisafena amankúnkúmba isaná awaaikó ímba miyá iwáí awaainínkóntáféna eséꞌa mérayae sínanamo éna ímba aiꞌmátuwaino. 14 Waaigó Maníkón-aaisafena ímba amankúnkúmba iwáí awaainínkó Maníkón-aaisafena amankúnkúmba in-ínínkóeꞌa taankarotámai méraintafena Maníkó séna awaaikó isaná póna kanaán-iye wésiye. Aaregó Maníkón-aaisafena ímba amankúnkúmba in-ínínkó awaaikó Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo iwáíyeꞌa taankarotámai méraintafena Maníkó séna awaainínkó isaná póna kanaán-iye wésiye. Ímbo miyámó inkakaa miwítí iyámpói Maníkóní waásiti iyámpóíyaamba ímba owaisinó. Énifo miwísáféna Maníkó séna kesí waásiti iyámpóíyaamban-owe séna kanaán-iye wésiye.

15 Keákwákómó ombá awaaikó Maníkón-aaisafena amankúnkúmba isaná awaainínkó ímba miyá isaná awaainínkó amankúnkúmba isaná awaaikó ímba miyámó ombá auwéꞌa kónae sésa miyá íyamba kanaaꞌá wété ónááwe. Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba owí owasá ímba miyámó owíyé ímba kááísamai méraamba pósa wété íyamba kanaán-iye. Maníkó faru úmai méraiyantafena táántaraimba pósa auwéꞌa kónae sésamo ésa kanaán-iye. 16 Aaré ísáaro. Enawaaikómbá áwaꞌnai inanawá Maníkón-aaisafena amankúnkúna íni ína íníyo. Minááí ímba ísaraawe. Énifo waaí ísáaro. Enawaainínkómbá áwaꞌnai inanawá Maníkón-aaisafena amankúnkúna íni ína íníyo. Ímba ísaraawe. Mindásafeꞌa ímba ááéma tuwéꞌa wété oro.

Maníkó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌo méraanten-úmai méraaromo siyáin-aai.

17 Maníkó seyaafáꞌ-wáásí tínkámae kuráimba wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌo méraanten-úmai miyáumai méraaro. Maníkóní waási naaóꞌ-naoꞌa méraan-kwaasi minááí simátimune. 18 Maníkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌo méꞌo Yúndaa-waasi kentúmo kárámai araénáémbo owasamó fíꞌonkaa-waasi kentúmo ímbo kárámai araénáémbo owasamó ombá mindá kanaán-ifo úwoi miyá éꞌa fíꞌon-kwaasi-iꞌa ónae ímba séꞌa méraaro. 19 Túmo kárámaimo araénáémbo owasá ímbo túmo kárámaimo araénáémbo owasá ombá ímba óraa-tantaaꞌan-ifo Maníkón-aaimo taawiyafésamo méraamba óraa-tantaaꞌan-iye. 20 Maníkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌa méraanten-úmai miyáumai méraaro. 21 Maníkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌa kembiwí méyámbakaawiti wayó-kísáúmó maiyáawimo ombá ímba óraaꞌ-imayaa ombánifo minkísáúmó túwén-ambo wérainaꞌo éꞌa tuwánááwe. 22 Fasiꞌaénkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌa kembiwí méyámbakaawiti wayó-kísáúmó maiyáawimo éꞌa Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai méreꞌa tuꞌmakákáámbá méraawe. Énifo Fasiꞌaénkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌa úwoimo tuꞌmakáꞌó méraawimo éꞌa Ísu Káráísiti méyámbakaisaꞌa wení wayóꞌ-wáásín-owe. 23 Ísu Káráísiti pukáimba kentáféna mimbéyámbá uráisaꞌa wení waási-iꞌa uráamba póꞌa kentí imáyáa taꞌótoranae síyaꞌo éꞌa aꞌáo seró. 24 Maníkómó wení waási-iꞌo uwátínkarainkaꞌo méraanten-úmai Maníkóeꞌa kááísamai méraaro.

Awáꞌ-wáásí táái.

25 Awáꞌ-wáásísáféna Fasiꞌaénkó ímba fasiꞌaén-ááí simásímakaisaꞌa kesí imáyáafinkemba súne. Fasiꞌaénkó arumbá uwásínkáíntafeꞌa súnda-aai póꞌa kaweꞌ-ááíyémó síyantafeꞌa simátimune. 26 Umbai-tántááꞌó wéraintafeꞌa imáyáa éꞌa súmpo méraantemba miyáumai méraaro. Miyámó íyamba kaweꞌán-iye. 27 Aaremó makáawi tiꞌmátuwanae ímba síyasa aaremó ímbo makáawi aaré maénae ímba seró. 28 Énifo aaremó maíyambo éꞌa ímba aoisaambá ónááwe. Inaamarúmó waaimó maíyambo éꞌa ímba aoisaambá ónááwe. Aaré maíyasa waaí maíyambo íyamba marapáꞌó méraan-umbai-tantaaꞌa wéraimba mindá imáyáa éꞌa miyán-ofo séꞌa aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyambo íyamba kaweꞌán-iye súne.

29 Kesí waásisono ísáaro. Maníkómó siyáin-kanaa ampáánkáꞌá taiꞌáínífo aaremó makáawi miwítí umbai-tántáátáfésa ímba óraaꞌ-imayaa ésa aaremó ímbo makáawimo mésamo Maníkóní kísausafesamo imáyáa ésamo méraantemba miyán-oro. 30 Tirunkómó umbaimó taiwáí mindásafe aantemba ímba imáyáa ésa tirunkómó ímbo umbaimó taiwáí mésamo Maníkóní kísausafesamo imáyáa ésamo méraantemba miyán-oro. Tirunkómó aamoimó iwáí mindásafe aantemba ímba imáyáa ésa tirunkómó ímbo aamoimó iwáí mésamo Maníkóní kísausafesamo imáyáa ésamo méraantemba miyán-oro. Óntamo méyánowi mindásafe aantemba ímba imáyáa ésa óntamo ímbo méyánowi mésamo Maníkóní kísausafesamo imáyáa ésamo méraantemba miyán-oro. 31 Marapá-tántááꞌó méyánowi mindásafe aantemba ímba imáyáa ésa miyán-kísáúmó ímbo máéwi mésamo Maníkóní kísausafesamo imáyáa ésamo méraantemba miyán-oro. Marapáꞌó méraan-kwaasimo máén-kisau taiꞌáínda póꞌa súnda-aai marapáꞌó wérain-tantaatafena ímba aifaráán-

tántááꞌán-iye seró.

32 Marapá-tántáátáféꞌo ímbo óraaꞌ-imayaamo ombá siráái wétaiye. Awáꞌ-wáásí Fasiꞌaénkóní kísausafesa imáyáa ésa Fasiꞌaénkómó aamoimó intembá wéofo 33 aarewáráwí marapá-tántáátáfésa imáyáa ésa tuwaainíntómbó aamoimó íyan-kisau máéwana 34 kaeꞌ-ímáyáágó wétafisiye. Ímbo waaimó maiyéwiye awáꞌ-ínáámárúwé Fasiꞌaénkóní kísausafesa imáyáa ésa sésa súwawaaꞌe imáyáawe Fasiꞌaénkómbá aménae sefó waaiwáráꞌ-ínímbá marapá-tántáátáfésa imáyáa ésa tuwaaiꞌwaimbá aamoí íwae sésa miyán-kísáú wémaewe.

35 Aaré ímba maíyasa waaí ímba maíyamba oró-ááí ímba súmpo túwaꞌnai onda-ááí simátimeꞌa kaweꞌ-úmai méraiyantafeꞌa minááí simátimeꞌa Fasiꞌaénkóntáféꞌa imáyáa éꞌa wení kísau aantembo maíyantafeꞌa minááí wésimatimune.

36 Moóráwigomo aaré maénae sénamo aaimó tarímakenamo éna ánaaemba wentáfénamo maénae-imayaa óraaꞌa énamo séna ímba kaweꞌ-úmai méraumpo maénaemo síndamo seyaafá-tántááꞌó kanaamó ínanamo éna úwoi máíníye. Maíndamo éna kanaán-iye. 37 Moóráwigomo aaremó maénae sénamo aaimó tarímakenamo éna wení imáyáamo fasiꞌámaimo énamo wenáúraꞌo káráwiyenamo séna ímba maénaumpo úwoi méíniye sínanamo seyaafá-tántááꞌó kanaamó ínanamo éna miyámó énamo ímbo maínda kaweꞌán-iye. 38 Miyáumai moóráwigo aaremó aaí tarímakaindawimo maínda kaweꞌán-ifo moóráwigomo aaremó aaí tarímakenamo ímbo maínda áfááraumai kaweꞌán-iye.

39 Ámáánko séna keákwákómó ésarai awaaikómó méraindaraꞌa kááísamai méraiyana awaaikó puwínana waaisáfénamo ankáínana Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌ-aantemba wíno. 40 Énifo imáyáa éꞌa ímbo waaimó maénamo úwoimo mérainda arunkó kaweꞌá ínana mérainiye. Maníkóní ámúntanko minááísáféna mimbórá-ááí wésiye-imayaa úne.

8

Póí tufúꞌmai karo-fásíꞌáénkómbó ámén-aai.

1 Agaimái sísai eꞌa séꞌa póímo wétufuꞌnesamo tuwímbai-amaꞌo kárámaimo waántá-taareraꞌo marésamo tuwímbaimo maaketimó máráámba minámáꞌá méyámbaꞌmaimo naandasá kanaawáꞌíyó-aaimo sísai eꞌo sen-ááí simátíménda ísáaro.

Miyám-baarankoni áwáuma awánasaraundasa póta miyásá ónae-aai ááéma ímba seró. Miyámó ombó éꞌa kentúma maimaé íyófo waásimo tirumbó tímémbo wétuwaꞌnai-omba mindá kaweꞌán-iye. 2 Tuwímbaimo moórá-tantaatafesa imáyáamo ésamo sésamo éꞌa awánasaraumnemo síyawi ímba kanaaꞌá awánasaraafo 3 Maníkómbó tirumbó áméwanamo imbá Maníkó miwí tuwánasaraiye.

4 Minááí imáyáa éꞌa anekaꞌ-ááí póímo tufúꞌnésamo tuwímbai-amaꞌo kárámaimo waántá-taareraꞌo marésamo tuwímbaimo maaketimó wémaraamba minámáꞌá méyámbaꞌmaimo náíyan-aaimo sendá ísáaro. Waántá-waasi ímba fasiꞌaénkwáráꞌ-wáásín-ofo mimbóráwígó fasiꞌaénkwáráwí Maníkó iyé-ááísá ísaraumne. 5 Wíyómpaꞌe marapáꞌé sáwífa-tantaaꞌa wéraisasa tuwímbai sésa kentáásí fasiꞌaénkwáráwí ména kenkáꞌá káráwiyaiye sewaná miyámó sen-tántááꞌá sáwífaꞌa wéraifo 6 kesáá mimbóráwígóntáféta séta kentáásí Maníkó éna kentáásifowa iyésá súne. Seyaafá-tántááꞌá úmakaimba póta wenáwíꞌa mósá maréta wení waási-iꞌo úndasafeta méraumne. Mimbórá-Fásíꞌáénkó méraimba Ísu Káráísiti póna Maníkómó siyáintemba seyaafá-tántááꞌó uráimba wení fasiꞌaénkátá méraumne. Miyáumai waántá-waasi ímba fasiꞌaénkwáráꞌ-wáásí owé-ááí ísaraumne.

7 Minááísá ísaraumpo seyaafáꞌnánká ímba ísaraawe. Tuwímbai póí tufúꞌmai wénesa waántá-waasi-imayaa ésa timéꞌómbanifo Maníkómpáꞌó tiyáankaꞌa ááéraan-imayaa paaí ésa waántá-waasi tímém-poiman-iye sésa mimpóímó wénaamba tirumpin-ímáyáágómó sáwíꞌa owémó sintembá ésa sésa mimpóímá ímbo naaráámbá náúmne wésewe. 8 Mintómbó ímbo néta nétaamo úndasa Maníkó ímba imáyáa éna náúndasafenasa aamoí uwásinkenasa ímbo náúndasafenasa aamoí uwásinkenasa ímba miyá wéiye. 9 Waántá-waasi tímém-poimo néꞌo ímbo néꞌo ombá mindá kanaán-ifo Maníkóntáfésa ímbo fasiꞌámaimo méraawi tuwánésa kembiwímó ontembá miyá ésa miwí tirumpin-ímáyáágómó sáwíꞌa owémó sintembá miyá ofó séꞌa káráwiyoro. 10 Kembiwí séꞌa waántá-waasi ímba fasiꞌaénkwáráwí ombá póꞌa tímém-poimo úwoimo wénaunda kanaán-iyemo sen-kwáásí waántá-waasiti ámáán-daumpaꞌo tómbó naambó ésa Maníkóntáfésamo ímbo fasiꞌaawí tuwánésa sésa keséta mintómbá nánaumnemo sésamo wénaamba tirumpinkén-ímáyáágómó sáwíꞌa owémó sintembá wéowe. 11 Miyáumai mintómbó náúnda kanaán-iye wésemba mindá Maníkóntáfésamo ímbo fasiꞌámaimo méraawi sáwíꞌa wéuwatinkaawe. Ísu Káráísiti miwísáfénawe séna pukáiwai kentífáꞌawaawi sáwíꞌa uwátínkááwasa sáwí-amba wéaraaiwaewe. 12 Kentífáꞌawaawi sáwíꞌa uwátinkeꞌa miwímó ímbo fasiꞌámaimo méraan-imayaa sáwíꞌo uwátínkáámba Káráísitimba sáwíꞌa wéuwankaawe. 13 Kemá Póro súne. Waántá-waasi tímém-poimo naanasá kesífáꞌawaisai suwánésa sáwí-amba arááíwáéfo séꞌo amaꞌó ímbo naanasá suwánésa misáwí-ámbá ímba arááíwaenaawe.

9

Póro aantá-kisau wémaena méyámbá ímbo maiyáin-aai.

1 Waási kembá ímba wétaꞌotoraafo Maníkó kesáái simátiminkwae séna aantá-waasi-iꞌa uwásínkaraiwai éꞌa súrantamba kentáásí Fasiꞌaénkó Ísumba awánéꞌa wení kísau kempímbá komaéwánda suwánéꞌa Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba uráamba mindá kesí kísaugoni áwáuma paápé uráiye. 2 Tuwímbai kentáfésa sésa ímba Fasiꞌaénkóní aantá-waasin-ifo úwoi-waasin-iye sewaꞌá kembiwí ímba kanaaꞌá miyán-ááí wésewe. Fasiꞌaénkó siꞌmarówaꞌa kembiwí wenáái kosimátimewanaꞌa timankúnkúmba uráafo mindásafeꞌa imáyáa éꞌa kentáféꞌa séꞌa

éraiꞌa Fasiꞌaénkóní aantá-waasin-iye seró.

3 Tuwímbai kempínkémbá kentáféꞌa séꞌa Fasiꞌaénkón-aai simátiminkwae séna ímba aiꞌmákaiwain-iye sembá maarán-ááí anondáá simátimune. 4 Ásé-aai kosimátimewandaraꞌa tómbó ímbo méyámbareꞌo úwoimo naráundarakaa kanaán-uráisino. 5 Fasiꞌaénkóní aantá-waasiye Fasiꞌaénkón-áfáꞌawaawiye Pítaawe tuwaainíntómbó tíꞌmaesamo ásé-aaimo kosimátímaꞌmae nóntemba kemó kesuwaainímbó áíꞌmaeꞌo ásé-aaimo kosimátimeꞌo kentí tómbó úwoimo naráundarakaa kanaán-uráisino. 6 Tuwímbai ásé-aai kosimátímakaamba tómbó méyámbaꞌmai náíyantafesa ímba kísau wémauwaꞌa tómbá úwoi tímúwasa naráafo Páánápáasiye kenkáísáfé aantemba imáyáa éꞌa séꞌa tómbó náíyantafesarai kísau wémaesarai óntamba maiyésarai tómbá wémandaaye-imayaamo ombá mindá sáwí-imayaa wéowe.

7 Maarán-ááí imáyáan-oro. I-wáásí miwímó kísaumo máénkakemba ímba tómbá méyámbaꞌmai wénaafo miwítí óraakomo tímín-tomba wénaawe. Kísaumo owí minkísáúfákén-tómbá wénaawe. Póímo awíyówi mimpóímá tufúꞌmai úwoi wénaawe. Miyáumai kísaumo wémaewi méyámbá wémaewe. 8 Minááí waásiti imáyáafinken-aai simátimumpo Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba miyán-ááímó wéraimba simátíménda ísáaro. 9 Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba agaimaréna séna

waásiti tómbá wíti-aramba ásima piyíndasafena purumakagón-aísamai támai mapándáampa úmai ásima fitúwáínkaꞌa purumakagón-óikaꞌa ímba káráꞌumakewana úwoi ména tuwímbai náíníye

siyáimba minkísáúgóní méyámbá póna mintómbá tuwímbai úwoi náíníye. Maníkó ímba purumakasáfénawe séna minááí agauwó siyáifo 10 kentáásáfénawaraꞌa minááí siyáiye. Kísaumo owí mifákén-tómbá nánaumne-imayaa ésa wémaewe. Námáimo owí minkísáúfákén-tómbá nánaumne-imayaa ésa wéowe. 11 Miyáumai kempímbá Maníkón-aai kosimátímakaundasa póꞌa tóné tuwímbai-tantaaꞌemo úwoimo simíyanta kaweꞌán-iye. 12 Kentáásínaaemba tuwímbai kempímbá Maníkóní kísau kowémaesa sésa tómbá síméro suwaꞌá úwoi tímúwasa naráawe. Miwímó tóné tuwímbai-tantaaꞌe úwoimo maiyáantemba kesááwáráꞌó úwoimo méraandasa kanaán-iye. Kentópakemba tóné tuwímbai-tantaaꞌe máénda-amba wéraifo kemó simíyan-tomba siyáán-umai máénata Ísu Káráísitin-aai ímba ísáafo séta kemó kísaumo maúndarakemba óntamba maimái tómbá méyámbaꞌmai néta óraa-kisau wémaeta ímba

ifátuweta óraa-kisau maiyáumne.

13 Maarán-ááísáféꞌa imáyáan-oro. Yérúsaremu-naopaꞌa óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa kísaumo máéwi mindáúmpákén-tómbá úwoi wénaawasa óntan-taareraꞌo Maníkóntáfésa póí tufúꞌmai wéagaewi mimpínkén-tómbá úwoi wénaan-aai ísaraawe. 14 Miyáumai Fasiꞌaénkó Ísu óraaka séna ásé-aai kosimátimiyawifakemba tómbá úwoi timíyasa

nánááwe siyáiye.

15 Kempímbá koméꞌa Ísu Káráísitini ásé-aai kosimátimewandaraꞌa kentópakemba tóné tuwímbai-tantaaꞌe máénda-amba wérombanifo tómbá síméro ímba siyéꞌa maéta káféꞌwaraꞌa simíwae séꞌa ímba maanáúfáí agáúmne. Áfááraumaimo sááimo táínaꞌo puwónaeꞌo éꞌa tómbá síméro ímba sénaumne. Miyáumai kesí kísauraken-tombo wénaandasafeꞌo éꞌa ímba aambá fáísinkaaro. 16 Maníkó óraaka simásímakaisaꞌa ásé-aai simátimeꞌa minásé-ááímó ímbo wésimatimekaa kesópaꞌa umbai-tántááꞌá paápé isinó. Mindásafeꞌa minásé-ááí wésimatimundasafeꞌa ímba kesúma maimaé wéiyune. 17 Kesí imáyáafinkembo ásé-aaimo wésimatimekaa méyámbá maénae súsina. Ímba miyá éꞌa Maníkó simásímakaintafeꞌa wésimatimune. 18 Mindá éraiꞌ-aai póna kesí méyámbá maarám-béyámbán-iye. Ásé-aai wésimatimunda tómbó úwoimo wémaundarakaa kanaán-isinó. Tómbá ímba úwoi maiyáunda pósa ímba maarán-ááí sénááwe. Ásé-aaimo ísaraundarata tóntá ámakaumne ímba seró. Ásé-aaimo úwoimo wésimatimeꞌo aamoimó wéunda mindá kesí méyámbániye.

19 Kembiwí kembá ímba taꞌótoꞌmakaawaꞌa kemó sentembá ímba únana tóné tuwímbai-tantaaꞌe máénda-amba wéraifo ímba maéta miyán-tántááꞌó maiyáundarakaa sesimái-waasi Maníkómpáꞌá tewaisinó. Ímba maiyáundasafeꞌa sáwífaꞌnanka túwaꞌnai únasa Maníkómpáꞌá wétewe. 20 Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo íyantafeꞌa Yúndaa-waasifimba méꞌa miwímó onten-kísáú wémaunana Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko ímba kembá taꞌótokaifo minámáánkómó taꞌótokain-kwaasifimba méꞌa miwímó ontembá miyáumai méꞌa Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo íyantafeꞌa miyá uráumne. 21 Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo íyantafeꞌa fíꞌonkaa-waasi Maníkóní ámáámbo ímbo ísaraan-kwaasifimba méꞌa miwímó onten-kísáú maéꞌa Maníkóní ámáámba Ísu Káráísiti siyáin-amaamba ímba taraiséꞌa úwoi wétaawiyafune. 22 Tuwímbai-tomba aawentamó on-kwáásí túwaꞌnai únasa Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo íyantafeꞌa miyán-tómbá ímba néꞌa méraumne. Tuwímbai Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo íyana sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó faútinkaindasafeꞌa miyám-baaran-kwaasifimba méꞌa miwímó ontembá wéune. 23 Ásé-aai wété ínana Maníkó kaweꞌá uwátinkena kenkwáráꞌá miyámó uwásinkaindasafeꞌa miyá wéune.

24 Maarán-ááí imáyáan-oro. Seyaafáꞌnánká tuwaantantésa kowaná moóráwigo kóyáákena méyámbá kowémaena aamoí uráiye sen-ááí wéisaawe. Miyáumai Maníkómó aamoimó uwátinkaindasafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkóní aampaꞌá miyáumai koró. 25 Kesúma fasiꞌáínkwae sésa tuwaantantésamo nómba tiyáántán-kwimái wéwesa miwí túraꞌa wégarawiyesa taiꞌáínda-meyambo maíyantafesa miyá wéofo waéꞌwaeꞌo índa-meyambo máéndasafeta Maníkóní aampatá wégune. 26 Miyáumai ímba úwoi wégumpo némpaꞌo wéraim-beyantafeꞌa imáyáa éꞌa Maníkóní aampaꞌá wégune. 27 Ímba kesúraꞌo sirááímo taintembánifo Maníkómbó arááímo taintembá arááíwáéndasafeꞌa kesúraꞌa káráwiyeꞌa ásé-aai simátimunana ánaaemba Maníkó ímba aamoí uwásínkáífo séꞌa kesúma wégarawiyune.

10

Waántá-waasi-imayaa ímba mósá máráaromo siyáin-aai.

1 Kesí waásisono. Maarán-ááí imáyáan-oro. Naaófáꞌá Yúndaa-waasi síwáꞌnása Ísípi-marafaꞌa ándáfakemba Maníkó faútinkowasa miwí túma ímba káráwiyesa sáwíꞌo uráamba imáyáan-oro. Maníkó faútinkowasa Ísípi-marafaꞌa tuwésa wéguwana aambá aráátimena ainámbá seyaafáꞌ-wáásí túrampaꞌa makówasa mináínánkó kún-aempaꞌa wéguwana Maníkó óraaꞌ-nomba tuwínkaaꞌa úmarowasa seyaafáꞌnánká mimpímbá kofatésa máásai-marafaꞌa wéwesa 2 miwítí óraako Móseseeꞌa kááísamai mérowana Mósese mináínámbá arááíwaꞌmaena wéguwasa kentáá síwáꞌnáma miyá uwaná Maníkó nombá tuwínkaaꞌa úmarowana mimpímbá Mósese kofatowasá miwíwáráꞌá mimpímbá kofatésa 3-4 noné tóné ímbo wéropaꞌa wéguwana Maníkó tóné noné timúwasa seyaafáꞌnánká nowaná Maníkó óraaꞌ-ontamba faimarówana minóntámpínkémbá nombá kumúwasa nésa wénuwana minóntámbá miwítí ewaaꞌá wérowasa naráawe. Minóntántáféta séta Ísu Káráísitin-iye súne. 5 Máásai-marafaꞌa wéme wémesa Maníkón-aaimo arááíwáéraamba sáwífaꞌnanka ímba arááíwaesa sáwíꞌa uwaná mindásafena Maníkó ímba aamoí uwátinkena máásai-marafaꞌa tínkámaena wénuwasa pukáawe.

6 Sáwí-imayaa aantemba ésa sáwíꞌo untáfésa aamoí uráafo kesáá miyásá únafo séta miwímó uráantafeta imáyáa éta kentáásúraꞌa káráwiyono. 7 Miwífínkémbá tuwímbai karoꞌ-máníkómbá úmakesa wen-ímáyáá mósá makáafo kesáá ímba miyá ónáisaiye. Minááísáféna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

waási maraꞌá mésa tóné noné

násuwesa íyáfasinesa tiraimá makáawe.

Karoꞌ-máníkóntáfésa imáyáa ésa miyá uráawe agaimaréna siyáiye. 8 Miwífínkémbá tuwímbai

aare-úméné waai-úméné uráafo kesáá ímba miyá ónáisaiye. Miyámó untáféna mimbórá-kánááfímbá Maníkó sáwífaꞌ-waasi 23,000 waasi tínkamuwasa pukáawe. 9 Miwífínkémbá tuwímbai Fasiꞌaénkómbá maꞌmái awánésa sésa Maníkó kentááráꞌá ímba kaweꞌ-úmai káráwiyaiye karoꞌá sésa sáwíꞌa uráafo kesáá ínta miyá ónáisaiye. Miyá untáféna Maníkó iyaankafayaantómbá tiꞌmarówasa fowasá pukáawe. 10 Miwífínkémbá tuwímbai Maníkómbá íꞌai ánkaraafo kesáá ímba miyá síyataao. Miyámó untáféna Maníkómó wíyómpakembo aiꞌmarówai tínkamuwasa pukáawe.

11 Miwífímbá miyán-tántááꞌá paápé úwana Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakáimba kesáá taiꞌáínda-kanaafinta méraundawisa minááí iséta imáyáa éta ímba miyá éta káráwiyono.

12 Miyáumai kesáféꞌa séꞌa fasiꞌámai méraundawi únemo sewí moórá-tantaako tafisínaꞌa sáwíꞌa únafo séꞌa káráwiyoro. 13 Sáwíꞌo íyan-umbai-tantaaꞌo kempáꞌó tiyáimba mindá seyaafáꞌ-wáásífáꞌá tiyáiye. Maníkó áfombo faiyáíwai séna sáwí-fasiꞌaen-tantaako kempáꞌá téna tafisínaꞌa sáwíꞌa ofó séna miyán-tántááꞌó tuwáíyan-amba áámáá-ontama aráátiminaꞌa kanaa fasiꞌámai méꞌa ímba sáwíꞌa ónááwe.

14 Kesí waásisono. Yúndaa-waasisa síwáꞌnámo uráantemba miyá únafo séꞌa karo-fásíꞌáénkwáráwí-ímáyáámó mósá máráámba tínaaemba uwáméro. 15 Kaweꞌ-ímáyáámó on-kwáásí owaꞌá óraaka simátime séꞌa simátimunda-aai kaweꞌ-úmai imáyáan-oro. 16 Ísu Káráísitimo kentáásáfénawe sénamo wení naaemó kumúwanamo pukáintafeta imáyáa éta aráá-tombo náúndasa ándá-aran-domba Maníkómpáꞌá súwi séta mindómbó náúndasa maará séta Ísu Káráísitini naaemá isatá kááísamaisa méraumne. Mináráá-tómbá tafámbaisa náúndasa maará séta Ísu Káráísiti áúma isatá kááísamaisa méraundasa 17 mináráá-tómbá mimbórá-tómbá wéraisata mimpínkéntáámó seyaafáꞌnánkátá náúndasafeta mimbórá-wáásí-íꞌa úmaisa méta sáwífaꞌnankata úndanifo mimbórá-wáásíyáántá úmaisa méraumne.

18 Ísarerin-andafakewi Yúndaa-waasimo ombá imáyáan-oro. Maníkóntáfésa imáyáa ésa óntan-taareraꞌa póí tufúꞌmai agaimái amésamo ombá Maníkóeꞌa kááísamai méraawe. 19-20 Súnda-aaigoni áwáumo simátíménda ísáaro. Waántá-waasimo tómbó tímémba ímba túwaꞌnai índa-tantaaꞌan-iye. Waántá-waasimo tímén-tomba ímba túwaꞌnai índa-tantaaꞌan-iye. Súnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Póímo tufúꞌnésamo tuwímbai-amaꞌo waántá-waasimo timésamo méraamba ímba Maníkómbá amésa méraawe. Waántá-waasi timéꞌo miwíséꞌo kááísamaimo méraamba miyáumai méraantafena ímba siráái wétaiye. 21 Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai mésa waántá-waasiseꞌa kááísamai mésamo ombá ímba kaweꞌá uwásuwesa méraawe. Fasiꞌaénkóntáféꞌa imáyáa éꞌa ándá-aran-done tóné wénaafo waántá-waasisafesamo imáyáa ésamo mintómbó naapaꞌá ímba koméꞌa naaró. 22 Miyámó éꞌo séꞌo Fasiꞌaénkó ímba aifarááwín-iye síyanamo éna aaisambá tiyíníye. Maníkóní fasiꞌaénkó kentáásí fasiꞌaémbá íyáákaraifo ímba miyán-oro.

23 Kempínkémbá tuwímbai séꞌa seyaafá-tántááꞌó úndasa kanaán-iye sefó kemá Póro súne. Tuwímbai-tantaaꞌo ombá ímba kaweꞌá uwátínkáísana tuwímbai-tantaaꞌo ombá ímba túwaꞌnai iye súne. 24 Miyáumai kesáféꞌo túwaꞌnai íyan-kisau aantemba ímbo maíyamba fíꞌowiwaraꞌo túwaꞌnai íyan-kisauwaraꞌa máéro. 25-26 Maarán-ááí imáyáan-oro. Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

marawé minkáꞌó wérain-tantaaꞌe

seyaafáꞌá Fasiꞌaénkóndén-iye

agaimaréna siyáimba Maníkó kentáásáféna imáyáa éna makáimba póꞌa maaketiyákém-póí-ámáꞌá úwoi méyánureꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa séꞌa sáwíraꞌu kaweráꞌúnó ímba séꞌa úwoi naaró. 27 Moóráwigomo Maníkón-aaisafenamo ímbo amankúnkúmbo índawi táántena séna kesí naaúmpaꞌa tómbá naarómó sínaꞌo ewémó séꞌo éꞌa koméꞌa ímba áísai eꞌa nááfaken-tonaꞌiyo ímba síyamba úwoi néꞌa sáwíraꞌu kaweráꞌúnó ímba síyamba úwoi naaró. 28-29 Énifo moóráwigomo sénamo waántá-waasimo tímén-tomba iyémó síndamo éꞌa kanaámpó úwoi nánaumne-imayaa ombánifo minááímó sin-kwáásígó imáyáa éna séna Ísu Káráísitini waási waántá-waasimo póímo tímémba kanaán-iye sifó ímba naaró.

Kempínkémbá tuwímbai séꞌa waántá-waasimo tímén-tombo náúndasa mindá kanaán-iye. Énifo moóráwigomo wesáfénamo séna waántá-waasimo tímén-tomba náúnafo siwáí wemá kentáásáféna naafó ímba sisinó. 30 Tóntáféta Maníkómpáꞌá súwi séta náúnanasa moóráwigo séna ímba naaró ímbo seráámbá wésiye kembiwí sentáféꞌa 31 kemá Póro súne. Maníkón-áwíꞌa mósá máráán-kisau aantemba maéꞌa tóné noné néꞌa kísaumo máémba Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa wenáwíꞌa mósá máráaro. 32 Yúndaa-waasisafeꞌe fíꞌonkaa-waasisafeꞌe Maníkóní waásisafeꞌe imáyáa éꞌa kaweꞌán-oro. Tuwánésa aoisaan-ámbá arááíwáéfo séꞌa káráwiyoro súne. 33 Imáyáa éꞌa séꞌa suwánésa aamoí uwásinkaiwae séꞌa méraumne. Kesáfé aantemba kaweꞌó í-kísáú ímba wémaumpo seyaafáꞌ-wáásíwáráꞌó kaweꞌó uwátínkáín-kisau wémaunda póna Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba tiyáínasa kaweꞌ-úmaimo

11

méraiyan-kisau wémaumne.

1 Ísu Káráísitimo uráintemba miyá wéumpo kemó úndantemba kewáráꞌá miyán-oro.

Maníkóntáfésa imáyáa ésa túwaandu ombá aare tiꞌnónkáꞌó káátaraan-aai.

2 Kentáféꞌa imáyáa úmae iyéꞌa simásímakain-aaimo simátímakaunda-aaimo taawiyáfóntafeꞌa aamoí uwátinkaumne. 3 Simátíménda ísáaro. Káráísiti seyaafákáꞌá káráwisasa waaimó ombá tuwaainíntónkáꞌá káráwiyowana Maníkó Káráísitinkaꞌa káráwiyaiye. 4 Miyáumai Maníkóntáfésa imáyáa ésa túwaandu ombá waaimá inaí wésesa Maníkón-aai simátímémba tiꞌnónkáꞌó káátaresamo ésa Káráísitin-awiꞌa sáwíꞌa ónááwe. 5 Túwaandu ombá aaremá inaí sésa Maníkón-aaimo simátímémba tiꞌnónkáꞌó ímbo káátaresamo ésa tuwaaiꞌwai túwíꞌa sáwíꞌa ónááfo aare tiꞌnónkáꞌó káátaraamba tuwánésa tuwaaiꞌwaimbá káráwiyaawe sembá mindásafesa tiꞌnónkáꞌó ímbo káátaresamo ésa tuwaaiꞌwai túwíꞌa sáwíꞌa ónááwe. Sáwíꞌo on-ínímbó tigaesáfésa íwae sésamo tiꞌnóntáumo kárásuwaantemba tiꞌnónkáꞌá ímba káátaraan-inimba sáwí-ininkaamba ésa pósa tigaesáfésa wéowe. 6 Aaremó tiꞌnónkáꞌó ímbo káátaresamo ésa tiꞌnóntáu kárásuwaaro súne. Énifo tiꞌnóntáumo kárásuwaamba tigaesáfésa ésa pósa tiꞌnónkáꞌá káátaaro. 7 Maníkó fasiꞌaénkwáráwí seyaafá-tántáákáꞌó káráwiyaiwaimo intembá waaí miyá ésa pósa túwaandu ombá tiꞌnónkáꞌá ímba káátaraawe. Maníkó tuwaaiꞌwainkáꞌá káráwiyaisasa tuwaaiꞌwaimbó ontembá aaré ésa pósa túwaandu ombá tiꞌnónkáꞌá káátaraawe. 8 Maníkó aifaráán-ínímbá awaaikó arausantámbá úmakaifo waaí ímba aaregó arausantámbá úmakaiye. 9 Waaigó aaregónkáꞌó méraindasafena ímba úmakaifo aaregómá waaigónkáꞌó méraindasafena Maníkó úmakaiye. 10 Mindásafesawe wíyómpaken-kisau-waasi túrankaꞌa méraantafesawe aare tiꞌnónkáꞌá káátaaro. Tuwánésa sésa tuwaaiꞌwaimbá káráwiyaawe sénááwe. 11 Énifo Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌo méraamba aaré waaí áfomba faiyááwasa pósa ímba keyáá méraawe. 12 Maníkó aifaráán-ínímbá waaigó arausantámbá úmakaisasa aaré mésa waaí matínkááwasa méraamba Maníkó seyaafá-tántáákóní áwáugon-iye.

13 Maníkóntáfésa imáyáa ésa túwaandu ombá aare tiꞌnónkáꞌó ímbo káátaresa inaimó sembá kanaawáꞌi ína kanaán-iyo imáyáan-oro. 14 Waásiti áwáuma imáyáa éꞌa séꞌa waaí miwí tiꞌnóntáu ayáátáákaꞌo wéraintafesa tigaesáfésa owasá 15 aaré kentí ayáátáá-tiꞌnontausafesa aamoimó ombá Maníkó tímakaisana tiꞌnóntáugo tiꞌnónkáꞌá káátaraiye wésewe. 16 Kempínkémbó tuwímbai tiꞌnónkáꞌó káátamakaantafesamo narúꞌnárúꞌ-ááímó síyaꞌo éꞌa séꞌa kesáá Maníkóní waásisa túwaandu uráunasasa fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa Maníkóní waási túwaandu ombá miyá úndasaanifo fíꞌon-awauma ímba wéraiye sénaumne.

Fasiꞌaénkóntáfésa imáyáa ésa aráá-tombo naan-ááí.

17 Sáwíꞌo on-ááísáféꞌa simátíménda ísáaro. Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa túwaandu ombá moórá-mora ímba kaweꞌá umátinkeꞌa sáwíꞌa wéuwatinkaawe. 18 Túwaandu ompínkémbó tuwínkaaꞌ-úmaimo méraan-aaimo sewaꞌó isáúnda éraiꞌ-aain-iye. 19 Tuwínkaaꞌ-úmai méꞌa tuwímbai fíꞌon-imayaa owasá tuwímbai fíꞌon-imayaa owaꞌá éraiꞌ-aaimo sen-kwáásí wéisaawe. 20 Túwaandu ombá séꞌa aráá-tomba nánaumne sembánifo Fasiꞌaénkóntáféꞌa ímba imáyáa éꞌa

aráá-tomba néꞌa 21 tuwímbai kentí naaúmpakembo maimaéꞌo tiyáan-tontafeꞌa imáyáa éꞌa naawasá tómbó ímbo makáawi táái taisasá tuwímbai uwóíꞌo on-dómbá nésa uwóíꞌa owaꞌá miyámó ombá aráá-tomba sáwíꞌa úmai wénaawe. 22 Miyámó ombá tómbá ímba tuwínkaaꞌ-éꞌa tómbó ímbo makáawi timéꞌa sáwíꞌa uwátínkááwasa tigaesáfésa ombá mindásafeꞌa ímba aamoí uwátinkaumpo sáwíꞌan-owe. Kentí naaúmpaꞌa tóné noné násuweꞌa túwaandu éꞌa Fasiꞌaénkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aráá-tomba naaró.

23 Fasiꞌaénkó simásímakaimbo simátímakaunda maarán-ááín-iye. Moóráwigo Yúndasi Fasiꞌaénkó Ísumba wení namuro-wáásí ímbo aráátímakonkaꞌa mindóꞌwáámbá Ísu Káráísiti péréti maisoréna 24 Maníkómpáꞌá súwi séna tafaména séna mindá kesúman-ifo kembiwísáféꞌa ísámai kesúma tinkánaumne. Miyáumai kentáféꞌa imáyáa éꞌa námae íyóro súwasa 25 tómbá násúwówana pérétimo maúntemba ándá-aran-dombo wéron-anafeumba maisoréna séna mindá kesí naaemán-iye. Kesí naaemá kembiwísáféna kumínda póna Maníkó keséꞌa kááísamai méraawe séna mináú-ááí símai kááísamakaiye. Maandómbó naambá kentáféꞌa imáyáa éꞌa námae íyóro Ísu Káráísiti siyáiye. 26 Mimpérétíyé mindónémó naambá kentáásáféna Fasiꞌaénkó pukáiye-aai wésimatimewe. Miyá úmae iyíyana Fasiꞌaénkó marapáꞌá kumíníye.

27 Miyáumai Fasiꞌaénkóntáfésa imáyáa ésa aráá-tomba nánae sésamo ombá aifaꞌó ímbo kaweꞌ-ímáyáámó ésamo úwoimo aráá-tone ándá-aran-done nésamo imáyáa ésamo sáwísamba iyémó sésamo ésa Fasiꞌaénkón-áúwe naaewé sáwíꞌa íyana sáwí-meyamba tinkáíníye. 28 Mindásafesa méraawini áwáuma kaweꞌ-ímáyáá ésa tuwímbai ísásuwesa sáwíꞌo úmaimo méraamba kaweꞌ-ímáyáá ésa aráá-tomba nánááwe. 29 Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáin-aaigoni áwáumo ímbo imáyáa urésamo úwoimo mintóné mindóné naambó éꞌa kesáfésa aaifimbá wíyana Maníkó sáwí-meyamba timíníye. 30 Kempínkémbá tuwímbai miyámó éꞌa Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáimba ímba imáyáa éꞌa aráá-tomba sáwísamba iyé-ímáyáá ombá póꞌa tuwímbai aamoisaén-kwáásí méraawasa tuwímbai tíꞌo iwáí méraawasa tuwímbai pukáawe. 31 Énifo méraundawini áwáumo imáyáa kaweꞌó étaamo tuwinétaamo sáwíꞌo únda arupíse úndarakaanta Fasiꞌaénkó sáwí-meyamba ínta símísino. 32 Énifo Fasiꞌaénkó arupíse uwásinkaindasafenasa sáwí-meyamba símínta póna marapáꞌ-wáásímó sáwí-meyambo waéꞌwaeꞌo índa-meyambo timíndaraꞌa miwíséꞌa sáwí-meyanta ínta simíníye.

33 Kesí waásisono. Minááísáféꞌa imáyáa éꞌa tómbá néꞌa Fasiꞌaénkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aráá-tombo náíyantafeꞌa túwaandu uráamba timuꞌmaréꞌa méꞌa seyaafá téꞌa aráá-tomba naaró. 34 Tááímo táínaꞌo

éꞌa kentí naaúmpaꞌa tómbá násuweꞌa túwaandu uréꞌa tómbá nánááwe. Miyámó íyanamo éna Maníkó sáwí-meyamba ímba timíníye. Fíꞌon-aaisafeꞌwaraꞌo agaimáímo sísai uráan-aai kempáꞌá wémeꞌa kosimátimenaumne.

12

Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbó wétimin-aai.

1 Kesí waásisono. Fíꞌo-fiꞌon-kisaumo maíyantafena Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbó tímímba ímba ísámai usúkáafo séꞌa simátíménda ísáaro. 2 Waántáwankoni aambó arááíwáúnkaꞌa waántáwanko taꞌótorena tafisúwaꞌa sáwí-amba arááíwaeꞌa waántá-waasi karo-fásíꞌáénkwáráwí ímba aaí sewí-ímáyáá mósá makáamba ísaraawe. 3 Maníkóní ámútanko keséꞌa ímba mérowaꞌa sáwí-ambo arááíwakaantafeꞌa imáyáa éꞌa maarán-ááímó simátíménda ísáaro. Tuwímbai sésamo Ísu káráwiyaiwai iyémó sembá Ufaen-ámútánkó miwí tirumpimbó méraiwai wésefo tuwímbai sésamo Maníkó Ísumba sáwíꞌa uwánkainiyemo sembá

Ufaen-ámútánkó miwí tirumpimbá ímba méraiye.

4 Maníkóní waási-iꞌo owí wení kísaumo máéntafena Maníkóní ámútankoma fíꞌo-fiꞌo-fasiꞌaembo tímímba mimbóráwígómá wétimiye. 5 Maníkóní kísau fíꞌo-fiꞌon-kisaumo máéntafesa Fasiꞌaénkó Ísuntafesa ísámai minkísáú wémaewe. 6 Maníkóní kísaumo máéntafena wemá fíꞌo-fiꞌo-fasiꞌaemba tímísasa minkísáú wémaewe. 7 Seyaafáꞌnánká kaweꞌá uwátinkaiyantafena Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi tirumpimbá ména Maníkóní fasiꞌaémbá wéaraatimiye. 8 Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi kaweꞌ-ímáyáá tímísasa minááí wésimatimewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi ímbo ísaraan-aai simátímísasa wésimatimewe. 9 Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi imáyáa tímísasa Maníkóntáfésa timankúnkúmba ésa sésa éraiꞌa Maníkó siyáintemba íníye wésewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi fasiꞌaémbá tímísasa tíꞌo imbá wéasofatinkaawe. 10 Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi fasiꞌaémbá tímísasa

ímbo awánaraan-kisauwaraꞌa kaweꞌ-úmai wémaewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi imáyáa tímísasa Maníkó simátímakain-aai wésimatimewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi imáyáa tímísasa fasiꞌaénkómbá tuwinésa sésa moórá Maníkóní ámútankompinke-fasiꞌaemban-iye sésa moórá waántá-waasiti fasiꞌaémbán-iye wésewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi imáyáa tímísasa ímbo ísáán-aaifinkemba wésewe. Maníkóní ámútanko moórá-mora-waasi imáyáa tímísasa miwímó siyáan-aai miwíwáráꞌá ímbo ísáán-aaifinkemba pósa waéꞌmai wésewe. 11 Maníkóní ámútanko weyáá wení imáyáafinkemba miyá éna moórá-mora-waasi

fíꞌo-fiꞌo-fasiꞌaemba wétimiye.

Fasiꞌaénkón-áúraantaamo uráunda-aai.

12 Moórá-aai sénaumpo ísáaro. Waási túfimba sáwífa-tantaaꞌo wéraimba mimbórá-áúmán-iye. Miyámó intembá kesáá Ísu Káráísitini waásisa sáwífaꞌ-waasimo méraundasa weséta kááísamai mimbórá-wáásíyáántá uráumne. 13 Tuwímbaisa Yúndaa-waasisa únasasa tuwímbai fíꞌonkaa-waasi owasá tuwímbai wayó-kísáúmó máén-kwaasi owasá tuwímbai úwoimo tuꞌmakáꞌó méraan-kwaasi owaná Maníkó wení ámútamba aiꞌmarówana kentáásirumpimba kumbéna kááísasinkenasa mimbórá-wáásíyáántá uwásínkaraiye.

14 Kesáá mimbórá-wáásíyáántá úndasa imáyáa éta maarán-ááímó simátíménda ísáaro. Mimbórá súwawaapimba sáwífa-tantaaꞌa wéraimba 15 aísamaigomo séna kemá ímba ayáámba úmpo ímba mimbórá áúrakemba úne sínífo mimbórá áúraꞌa wéraiye. 16 Áákomo séna kemá ímba aúramba úmpo ímba mimbórá áúrakemba úne sínífo mimbórá áúraꞌa wéraiye. 17 Seyaafáꞌ-áúfáꞌó aúran-aantembo wérainkakaa ímba ááꞌa ísáísino. Seyaafáꞌ-áúfáꞌó

ááꞌ-aantembo wérainkakaa seyaafáꞌ-wíyúmbá ímba ísáísino. 18 Énifo Maníkó wení imáyáafinkemba seyaafáꞌ-áúwawaaꞌa úmakena seyaafá-tántááꞌá wenamááꞌ-aantemba maꞌmaéna kuráiye. 19 Áúwawaapinkembo mimbórá-tántááꞌó wérainkakaa áúwawaaꞌa ímba wéraisino. 20 Seyaafá-tántááꞌá wéraimbanifo mimbórá kúwawaaꞌa wéraiye.

21 Miyáumai aúranko ayáánkontafena ímba kanaa séna emó ímbo méraandarakaa úwoi mérausino ímba sínana aꞌnónkó aísamaigontafena ímba kanaa séna emó ímbo méraandarakaa úwoi mérausino ímba síníye. 22 Miyáumai túwawaapinken-tantaatafeta séta aamoisaémbán-iyemo súndasa ímbo wérainkakaa áúwawaaꞌa ímba kaweꞌ-úmai wéraisino. 23 Túwawaapinken-tantaatafetaamo séta sáwísamban-iyemo súndasa kaweꞌ-úmaisa wégarawiyune. Aforaꞌá ímbo aráátíménda-tantaaꞌa aúpáꞌá makéta wégarawiyune. 24-25 Aforaꞌó wérain-tantaaꞌa ímba wégarawiyune. Áúwawaapinken-tantaako seyaafáꞌá kaweꞌ-úmai kísau maéna moórá-mora-tantaako wenáúraꞌ-wenauraꞌa káráwiyaintafena Maníkó wenamááꞌamaaꞌa maréna sáwísamban-iye súnda-tantaaꞌa wégarawiyiye. 26 Áúwawaapinkembo moórá-tantaakomo áíꞌo ínana seyaafáꞌ-áúfínkénkwáráꞌá áíꞌa uwásáíníye. Áúwawaapinkembo moórá-tantaako kaweꞌó ínana seyaafáꞌ-áúfínkénkwáráꞌá kaweꞌá uwásáíníye.

27 Túwawaatafeꞌo súnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Kembiwí Ísu Káráísiti áúwawaakaamba uréꞌa moórá-mora-waasigo wenaíyayaankaane wenaúrankaane miyáráámbá uráawe. 28 Maníkó wení waási moórá-mora-waasigomba kísau tiména miyán-kísáúmó maíyantafena fasiꞌaémbá wétimena wení aantá-waasi aifaꞌá íyáfasintinkena miwí tínaaemba simátímakain-aaimo simátimiyawi íyáfasintinkena miwí tínaaemba uwáítáíꞌ-íyawi íyáfasintinkena miwí tínaaemba ímbo awánaraan-kisaumo maíyawi íyáfasintinkena tíꞌo índa-waasimo asófatinkaiyawi íyáfasintinkena miwí tínaaemba túwaꞌnai íyawi íyáfasintinkena miwí tínaaemba fíꞌo-fiꞌon-kisauraꞌo káráwiyiyawi íyáfasintinkena miwí tínaaemba fíꞌo-fiꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo síyawi íyáfasintinkena miyámó íyawi íyáfasintinkafaꞌa kuráiye.

29 Maníkó aantá-kisaumo tímakaimba seyaafáꞌnánká ímba miyán-kísáú máéwasa tuwímbai wémaewe. Maníkó simátímakain-aaimo simátímémba seyaafáꞌnánká ímba miyán-kísáú máéwasa tuwímbai wémaewe. Uwáítáíꞌo ombá seyaafáꞌnánká ímba miyán-kísáú máéwasa tuwímbai wémaewe. Ímbo awánaraan-kisaumo máémba seyaafáꞌnánká ímba miyán-kísáú máéwasa tuwímbai wémaewe. 30 Maníkóní fasiꞌaéntámbá tíꞌo imbó asófatinkaamba seyaafáꞌnánká ímba miyán-kísáú máéwasa tuwímbai wémaewe. Fíꞌo-fiꞌon-aai ímbo ísáán-aaifinkembo sembá seyaafáꞌnánká ímba miyá sewasá tuwímbai wésewe. Minááígóní áwáumo waéꞌmaimo sembá seyaafáꞌnánká ímba miyá owasá tuwímbai wéofo Maníkó wení imáyáafinkemba miyá-fásíꞌáémbá wétimiye. 31 Maníkómó tímí-fasiꞌaemba maénaemo sembá imáyáa éꞌa séꞌa Maníkóní kísau íyáákamai-kisau maénaemo séꞌa tiyáántán-kwiyéꞌa kísau máéro.

Minááí kemá imáyáa éꞌa séꞌa kaweꞌ-ááín-ifo waásimo tirumbó tímémba minánkó seyaafáꞌ-ánkómbá íyáákaraimba minánkóní áwáumo simátíménda ísáaro.

13

Waásimo tirumbó tíméwini áwáuman-iyemo siyáin-aai.

1 Maníkóní ámútankomo fasiꞌaémbá simínataamo fíꞌo-fiꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkembo séta wíyómpaken-kisau-waasi-taaifinkenkwaraꞌo sétaamo miyá aantembo éta ímbo waási-imayaamo ondasáámó éta minááí úwoi-aai séta kámene peróꞌemo úwoimo tufúwóntemba miyá ondasáánifo waási-imayaamo étaamo éta kaweꞌá uwátinkanaumne. 2 Maníkó fasiꞌaémbó simínata simásímakain-aaimo simátimetaamo Maníkó aúpáꞌó makáin-aai isétaamo ímbo ísaraunda-aai Maníkó simásímakain-aai isétaamo Maníkóntáféta fasiꞌámaimo métaamo séta éraiꞌa Maníkó siyáintemba íníye sétaamo Maníkómó siyáintemba umbai-kísáúmó maétaamo miyá aantembo éta ímbo waási-imayaamo éta úwoi-waasisa úne. 3 Makáunda-tantaaꞌo seyaafáꞌó tuwín-timetaamo Maníkóní kísau wémaundasafesasa sáwíꞌo uwásínkénta aamoí éta kanaán-iye sétaamo miyámó éta ímbo waási-imayaamo ondasáámó éna siyáunda-aaigo ínta súwaꞌnai íníye.

4 Waásimo tirumbó tíméwini áwáuma maarán-iye. Waásimo tirumbó tíméwi sáwíꞌo wéuwatinkaamba anondáá ímba miyámó ombá túwaꞌnai esa waásimo tirumbó tíméwi túwíꞌo wérain-kwaasisafesa tirumbá ímba sáwíꞌa uwátinkesa waásimo tirumbó tíméwi miwí túwíꞌa ímba maimaé iyésa 5 waásimo tirumbó tíméwi kesáfésa seyaafá-tántááꞌá kaweꞌá wéune ímba sésa sáwí-aai ímba sésa waásimo tirumbó tíméwi kesáái íyáákainkwae ímba sésa waásimo tirumbó tíméwi ímba úwoiyaamba aaisambá sésa waásimo tirumbó tíméwi sáwíꞌo uwátínkáámba ímba imáyáa úmae iyésa 6 waásimo tirumbó tíméwi sáwíꞌo ontáfésa ímba aamoí ésa kaweꞌó ontáfésa aamoí ésa 7 waásimo tirumbó tíméwi umbai-tántááꞌó ombá úwoi wémaesa waásimo tirumbó tíméwi seyaafáꞌ-wáásísáfésa ímba inkaisíyan-imayaa ésa seyaafáꞌnánkátá kaweꞌó íyantafesa timuꞌmarésa mésa waásimo tirumbó tíméwi seyaafáꞌ-úmbáí-tántáápímbá fasiꞌámai mésa ímbo ifáꞌó túwáámba miyáumai méraawe.

8 Waásimo tirumbó tímén-anko waéꞌwaeꞌa éna ímba taiꞌáínana Maníkó simátímakain-aaimo simátímén-kisau taiꞌáínana fíꞌo-fiꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo

sen-kísáú taiꞌáínana ímbo ísaraan-aaimo Maníkó simátímakain-aai simátímén-kisau taiꞌáíníye. 9 Ímbo isáúnda-aaimo Maníkó simásímakain-aai ínta kanaatá ísásaraumne. Maníkómó simásímakain-aaimo simátímakaunda ínta kanaatá simátímataraumne. 10 Maníkó kaweꞌ-úramba ónaumnemo siyáimba ánaaemba paápé índa póta ímbo ísásaraunda-aaiwarata taiꞌáwinata seyaafáꞌá áwáusa awánánaumne.

11 Iyámpóímo méraawandaraꞌa iyámpóímo sentembá miyán-ááí wéseꞌa iyámpóímo ontembá miyá wéeꞌa iyámpóímo ontembá miyán-ímáyáá uráumpo waási-úramba íyáéꞌa iyámpóíyaꞌo uráunda-tantaaꞌa tukáumne. 12 Iyámpóímo ímbo kaweꞌ-úmaimo ísáántemba Maníkóní waásisa ímba kaweꞌ-úmaisa Maníkóní áwáuma wéawanaumne. Nompímbó waási tóiꞌo ímbo awánamaimo kaweꞌó úndantenta káféꞌa miyáráántá wéundasa Maníkóní áwáuma ímba kaweꞌ-úmaisa wéawanaumpo waási tóiꞌo aforatáámó awánáúndantemba ánaaemba miyásáámó ondasá Maníkóní áwáuma kaweꞌ-úmaisa awánánaumne.

Káféꞌa ímba awánasaraundasa Maníkó kentáámó suwánasaraintemba ánaaemba Maníkóní áwáusa awánánaumne. 13 Miyá ínífo káféꞌa Maníkómpáꞌá simankúnkúnta únda-amba isaná éraiꞌa Maníkóeta maéꞌmaeꞌa ónaumnemo súnda-amba isaná Maníkómbó tirumbó áméne waásimo tirumbó tímén-amba isaná úmai minkáúmbó-ámbá wéraifo íyáákarain-amba Maníkómbó tirumbó áméne waásimo tirumbó tímén-amban-iye.

14

Maníkómó simátímakain-aaimo wésimatimen-aai.

1 Waásimo tirumbó tímén-amba fasiꞌámai arááíwaeꞌa Maníkómó wétuwin-timi-fasiꞌaemba maénae séꞌo Maníkómó simátímakain-aaimo simátímémba óraa-tantaaꞌan-ifo mifásíꞌáémbá maénae seró. 2 Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbó tímísasamo fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sembá ímba waásisafesa wésefo Maníkóntáfésa sésa waásimo minááígóní áwáumo ímbo ísáántafesa waásisafesa ímba wésewe. Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbá tímísasa aúpáꞌ-ááí wésefo 3 tuwímbai Maníkómó simátímakain-aaimo simátímémba fasiꞌámai arupíse úmai kaweꞌó uwátínkáámba mindásafeꞌa séꞌa Maníkómó simátímakain-aaimo simátímémba óraa-tantaaꞌan-ifo mifásíꞌáémbá maénae seró wésune. 4 Fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sewí kesáfésa símai wéfasiꞌaafo Maníkómó simátímakain-aaimo simátíméwi Maníkóní waási seyaafáꞌá fasiꞌaémbá wétimewe.

5 Maníkóní ámútanko fasiꞌaémbó tímísaꞌo fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo síyamba siráái wétaifo Maníkómó simátímakain-aaimo simátímé-fasiꞌaemba maéꞌa simátimiyamba áfááraumai siráái wétaiye. Túwaandu ombá fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sembá minááímó waéꞌmai síndawi ímbo ménamo simátiminasamo ésa minááígóní áwáuma ímba kaweꞌ-úmai íséwana minááígó ímba túwaꞌnai íníye. Miwí tááigo ímba túwaꞌnai índasafesa Maníkómó simátímakain-aaimo simátíméwasa aforaꞌá simátíméntafesa miwí fíꞌon-aaimo ímbo

ísáán-aaifinkembo sewí íyáákaraawe.

6 Kesí waásisono. Kentópa koméꞌa fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkembo sendamó éꞌa ímba isáíyana kesááigo ímba túwaꞌnai ínífo Maníkómó paápé uráin-aaiyaꞌi ímbo isáúnda-aaimo Maníkó simásímakain-aaiyaꞌi Maníkómó simásímakain-aaiyaꞌi Maníkóní aambó arááíwáén-aaiyaꞌi miyán-áwáúmó aforaꞌó simátíméndamo éꞌa isáíyana kesááigo túwaꞌnai íníye. 7 Fontóímó ímbo kaweꞌ-úmaimo áái sínasamo ésa ímba ísámai kaweꞌá ónááfo kaweꞌ-úmaimo sínasamo ésa ísámai kaweꞌá ónááwe. 8 Moóráwigo ímbo kaweꞌ-úmaimo aaemáímo sínasamo ésa ímba isésa tatúwaandu ónááwe. 9 Miyáumai túwaandu uráiyampimba fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo síyaꞌo éꞌa minááígóní áwáuma ímba isáíyamba keáínkáámbá sénááwe. 10 Seyaafáꞌ-máráfáꞌá sáwífaꞌ-waasi mésa fíꞌo-fiꞌon-aaimo sembá minááígóní áwáuma wéraifo 11 moóráwigo wenááifinken-aaimo sínaꞌa séꞌa imáyáa éꞌa fíꞌon-daopaken-kwaasiye senaná kentáféna imáyáa éna fíꞌon-daopaken-kwaasiye síníye. Miyámó sen-ááígó ímba túwaꞌnai íníye. Miyáumai túwaandu uráamba fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sembá minááígó ímba túwaꞌnai íníye. 12 Maníkóní ámútankomo tuwín-timi-fasiꞌaembo maíyamba aamoí éꞌa póꞌa Maníkóní waási kaweꞌó uwátínkáí-fasiꞌaemba tiráái wétainaꞌa maiyéꞌa

Maníkóní waási kaweꞌá uwátínkáaro.

13 Mindásafeꞌa fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sewí Maníkómpáꞌá áísai íyana minááímó waéꞌmaimo simátimiyantafena fasiꞌaémbá timíníye. 14 Maníkóní ámútankomo fasiꞌaéntáámó símakaisataamo fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkembo Maníkóntáféta inaimó súndasa sóikakenta súmpo kentáásí imáyáago sáwísankaamba uráiye. 15 Mindásafeta maarásá ónaumne. Maníkóní ámútankomo fasiꞌaéntáámó símakaimba fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkenta Maníkómpátá inaí séta kentáá sááifinkenkwarata sénaumne. Fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinken-ima séta kentáá sááifinken-iwarata sénaumne. 16 Fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo Maníkómpáꞌá inaí séꞌa wenáwíꞌa mósá máráámba moóráwigomo úwoi-waasimo minááígóní áwáumo ímbo ísaraiwaimo kembiwímó túwaandu uráampimbo ménamo éna sen-ááígóní áwáuma ímba ísarena póna ímba kanaaꞌá éraiꞌe síníye. 17 Fíoꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo Maníkómpáꞌó inaimó sembá kaweꞌán-ifo minááígóní áwáuma ímbo ísaraindawimba minááígó ímba áwaꞌnai íníye.

18 Fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sembá tuwímbai-kanaa wésefo kemá fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkembo súnda sáwífa-kanaa mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 19 Énifo Maníkóní waási túwaandu uráamba fíꞌon-aaimo ímbo isáúnda-aaifinkembo ayáátááꞌ-aaimo súnda kári-tantaaꞌan-ifo ísáán-aaifinkembo fasiꞌaémbá timínda-aaimo ampáán-ááímó súnda mindá óraa-tantaaꞌan-iye.

20 Kesí waásisono. Iyámpóímo ímbo kaweꞌ-ímáyáámó ontembá ímba miyá éꞌa táákaefaen-kwaasimo onten-ímáyáán-oro. Umarambó ímbo sáwí-imayaamo ontembá miyán-oro. 21 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó séna kesí waási kesáái ímba

ísáafo simátimenaumne. Fíꞌon-aaimo sewí simátíménasa miwí tááifinkemba simátimesa sáwíꞌa uwátinkaiyasa pósa kentáfésa ímba imáyáa ésa kesáái ímba isánááwe

agaimaréna siyáiye. 22 Naaófáꞌá Maníkó miyá éna

wení waási wenáái ímbo ísarowi wení fasiꞌaémbá aráátimumba awánaraantemba Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmba íyawi fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sen-ááí isésa sésa Maníkóní fasiꞌaémpínkémbá wésewe sénááwe. Énifo Maníkó simátímakain-aai simátímémba Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba íyawi isésa sésa Maníkóní fasiꞌaémpínkémbá miyá wésewe sénááwe. Énifo Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmba íyawi isésa ímba miyán-ááí wésewe.

23 Maníkóní waási túwaandu urémpimba seyaafáꞌnánkáꞌó fíꞌo-fiꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo síyasamo úwoi-waasimo Maníkón-aaisafesa ímbo timankúnkúmba íyan-kwaasimo íyáferesamo isésamo ésa maawí uwó-waasin-owe sénááwe. 24 Énifo seyaafáꞌnánkáꞌó Maníkómó simátímakain-aaimo aforaꞌó síyasamo úwoi-waasimo Maníkón-aaisafesa ímbo timankúnkúmba íyan-kwaasimo íyáferesamo isáíyanamo éna minááígó tirumbá faiyaráínasa sáwí-waasi úne sésa 25 miwítí aúpá-sáwí-ímáyáá aforaꞌá mégufiyesa Maníkón-aúrankaꞌa kífaesa wen-ímáyáá mósá marésa sésa éraiꞌa kempímbá Maníkó méraiye sénááwe.

Maníkóntáfésa imáyáa ésa túwaandu urénkaꞌa arupíse úmai méraaromo siyáin-aai.

26 Kesí waásisono. Kemó súnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa túwaandu urénkaꞌa moóráwigo maarán-ímá sénaumne sínana moóráwigo Maníkón-aaifinken-aai simátiminana moóráwigo Maníkómó aráánaminda simátiminana moóráwigo fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkemba sínana moóráwigo minááí waéꞌmai sínaꞌa miyáumai Maníkóní waási fasiꞌaémbó tíméntafeꞌa miyá úmaeꞌa íyóro. 27 Fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo síyambo éꞌa kaumbo-kaeꞌ-wáásí aantemba séꞌa aifaꞌá moóráwigo sínda waéꞌmai simásuwainana wenánaaemba moóráwigomo sínda waéꞌmai simásuwainana wenánaaemba moóráwigomo sínda waéꞌmai simásuwainaꞌa miyá sénááfo 28 minááímó waéꞌmai síndawimo ímbo mérainaꞌo éꞌo fíꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sewí seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa ímbo síyamba imáyáafinkemba Maníkóntáféꞌa seró. 29 Maníkómó simátímakain-aaimo simátímémba kaumbo-kaeꞌ-wáásímó íyáfasinkesamo simátímémba tuwímbai iséꞌa minááí tuwímbai ísáaro. 30 Minááímó ísáán-kwaasifinkembo Maníkó moóráwigombo simáminanamo éna simátiminda-waasigo wenáái taiꞌáínana moóráwigo íyáfasinena simátiminiye. 31 Maníkómó aaimó simátímakaiwai seyaafá séꞌa moórá-morawigo moórá-mora-kanaa símae iyéꞌa póꞌa seyaafáꞌnánká iséꞌa fasiꞌaémbá maénááwe. 32 Maníkómó simátímakain-aaimo simátíméwi sembá kentí imáyáaraꞌ-aantemba káráwiyaafo miyán-oro. 33 Kaweꞌ-ímáyáámó éꞌo faru úmaimo méraamba Maníkómbá aráái taifó simátímén-aai káráwiyoro.

Maníkóní waási seyaafáꞌ-náópaꞌo túwaandu uráamba maarán-owe. 34 Túwaandu urémpinkemba aaré ímba aaí seró. Maníkón-aai aúfáífinkembo siyáintemba aaré ímba káráwiyonaawe. 35 Mindásafeꞌa túwaandu urémpinkemba aaré aaí sefó sésa moórá-aaigoni áwáumo tísai ónae sésamo ésa miwítí naaúmpaꞌa tuwaaiꞌwaimbá tísai ónááwe. 36 Kentí imáyáafinkembo miyámó ombá Maníkón-aai kempínkén-aantemba ímba paápé isaꞌá ímba kembiwí aantembanifo fíꞌo-fiꞌom-barafaken-kwaasiwaraꞌa ísaraafo miwímó túwaandu urésamo ontembá

miyán-oro.

37 Kempínkémbá tuwímbai kesáfésa sésa Maníkómó siyáin-aai ísaraundawi únemo síyawiye tuwímbai kesáfésa sésa Maníkó fasiꞌaémbá símakaiwai únemo síyawiye miyámó sewí maanáúfáímó agaimáímo timúndafimba toráumai awánéꞌa séꞌa minááí Fasiꞌaénkó ámáámba siyáin-aain-iye sénááfo 38 maanáúfáímó agai-timúndamo ímbo íséwaꞌo éꞌa miwísáféꞌa séꞌa ímba Maníkóní ámáánko kentirumpimbá wéraiye seró.

39 Kesí waásisono. Maníkómó simátímakain-aaimo simátímémba fasiꞌaén-ímáyáá éꞌa simátímaꞌmaeꞌa iyéꞌa fíꞌo-fiꞌon-aaimo ímbo ísáán-aaifinkembo sembá ímba aiyowáíꞌa úmáráaro. 40 Énifo seyaafáꞌ-ááímó sembá ímba sáwífaꞌ-aaimo síyamba aáno úmai arupíse úmai méraaro.

15

Ísumba pukómpinkembo íyáfasinankarain-aai.

1 Kesí waásisono. Ásé-aai kosimátímakaunda-aai anekaꞌó simátíménda ísáaro. Minásé-ááísáféꞌa éraiꞌe séꞌa taꞌótokeꞌa fasiꞌámai méraawe. 2 Fasiꞌámaimo taꞌótoꞌmae iyéꞌo éꞌa kaweꞌ-ámbá arááíwaꞌmae iyónááfo tóikaken-aantemba éraiꞌemo síyambo éꞌa kaweꞌ-ámbá ímba arááíwaꞌmae iyónááwe.

3 Aifaꞌá Maníkó minááí simásimuwaꞌa kembó simátímakaunda óraaꞌ-aai póna Maníkón-aai aúfáífimba agaimarésa siyáantemba sáwí-imayaasa maisiyuwáíndasafena Ísu Káráísiti puwúwasa 4 utámárówana kaumbo-kánáá maisuwówana Maníkó pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Minááí Maníkón-aai aúfáífimba agaimarésa siyáawe. 5 Ísu Káráísiti pukómpinkemba íyáfasinena Pítaan-aúrankaꞌa paápé éna wení kísau-waasi túrankaꞌa paápé éna 6 moórá-kanaa sáwífaꞌ-waasi weséꞌo núwai 500 waasi túrankaꞌa paápé uráiye. Minkwáásífínkémbá sáwífaꞌnanka úwoi túnaraawasa tuwímbai pukáamba minkwáásí túrankaꞌa paápé éna 7 Yémísin-aúrankaꞌa paápé éna wení aantá-waasisonti túrankaꞌa paápé éna 8 ánaaemba kemá Póro súrankaꞌa paápé éna Ísu Káráísiti wení waási-iꞌa uwásinkainkwae-imayaa ímba uráunda kembá wení waási-iꞌo uwásínkaraiwai súrankaꞌa paápé uráiye. 9 Ááéma Ísu Káráísitini waási sáwíꞌa uwátínkaraumpo Fasiꞌaénkóní aantá-waasifinkemba kemá káriꞌ-waasi úne. Ímba kanaán-uráunda pósa kentáféꞌa Fasiꞌaénkóní aantá-waasi ónemo sembá uwó-ááí sewé-ímáyáá wéune. 10 Énifo Maníkó úwoi súwaꞌnai uráimba póꞌa Maníkómó kesáái simátiminkwae séna siꞌmákaiwai ówánana wemá úwoi súwaꞌnai úwaꞌa ímba úwoi méꞌa fasiꞌaén-kísáú wémaewanana kesí kísaugo fíꞌowiti kísaugomba íyáákaraifo keyáá minkísáú ímba maéwánana Maníkó súwaꞌnai ena keséꞌa mérowaꞌa minkísáú maiyáumne. 11 Kemó ásé-aaimo simátimewanda-aai iséꞌa miwímó simátímún-aai mimbórá-ááí póꞌa iséꞌa timankúnkúmba uráawe.

Púwón-kwaasimo íyáfasinaiyan-aai.

12 Maníkó Ísu Káráísitimba pukómpinkemba íyáfasinankarain-aaisa simátimundasa kempínkémbá tuwímbai séꞌa púwón-kwaasi ímba íyáfasinanaawe sembá nóra séra wéseo. 13 Púwómpinkembo ímbo íyáfasinanaankakaa Maníkó Ísu Káráísitimba pukómpinkemba ímba íyáfasinankaraisino.

14 Maníkó Káráísitimbo pukómpinkembo ímbo íyáfasinankarainkakaa simátimunda-aaisa sáwísankaamba uwáwisaꞌa misáwísánkáán-ááísáféꞌa timankúnkúmba owisinó. 15 Púwómpinkembo ímbo íyáfasinanaankakaa Maníkó Káráísitimba pukómpinkemba ímba íyáfasinankaraisino. Maníkó Káráísitimba pukómpinkemba íyáfasinankaraiyemo simátimundasa énifo minááímó karoꞌ-ááímó inkakaa Maníkómó uráintafeta karoꞌ-ááíyésá simátimusino. 16 Púwómpinkembo ímbo íyáfasinanaankakaa Maníkó Káráísitimba pukómpinkemba ímba íyáfasinankaraisino. 17 Maníkómó Káráísitimbo pukómpinkembo ímbo íyáfasinankarainkakaa úwoi-aaisafeꞌa timankúnkúmba owaná aoisaambá kempímbá úwoi wéraisino.

18 Moórá-aaiwaraꞌa simátimenaumne.

Maníkómó Káráísitimba pukómpinkembo ímbo íyáfasinankarainkakaa Káráísitinkaꞌo timankúnkúmba ésamo pukáawi pukáampinkemba ímba íyáfasinesa Maníkóní ewaaꞌá ímba mésa sáwí-aempaꞌa méraawisino. 19 Marapáꞌó méraundaraꞌa séta púwóndafinkemba íyáfasineta wíyómpaꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa méraandasa amuꞌmaréta méraumne-aaimo karoꞌ-ááímó súndarakaata marapáꞌ-wáásí kentáá suwíyáái ésa tirumbá uwásínkááwisino.

20 Éraiꞌ-aai maarán-ááín-iye. Maníkó Ísu

Káráísitimba pukómpinkemba íyáfasinankaraiye. Púwón-kwaasifinkemba aifaꞌá wemá íyáfasinkaimba pósa ánaaembo puwíyan-kwaasi íyáfasinanaawe. 21 Aifaꞌ-wáásígón-áwíꞌa Ándámu sáwíꞌa uráimba pósa púwón-amba seyaafáꞌnánká wéaraaiwaefo moórá-waasigon-awiꞌa Káráísiti kaweꞌá uráimba póna seyaafáꞌnánká puwíyampinkemba íyáfasintinkainiye. 22 Seyaafáꞌnánká Ándámun-aísaafitantambo uráundawi póta púwóndasaanifo Ísu Káráísitini waásisa póta púwóndafinkenta íyáfasinanaumne. 23 Maníkó siyáin-kanaa tínata púwóndafinkenta íyáfasinanaumne.

Aifaꞌá Maníkó Káráísitimba pukómpinkemba íyáfasinankaraimba póna Káráísiti marapáꞌó kumíndaraꞌa Maníkó Káráísitini waásisa púwóndafinkenta íyáfasisinkainanasa 24-26 mindá taiꞌáínda-kanaa Ísu Káráísiti káráwiyinana Maníkó sínana Káráísiti wení namuro-wáásí íyáákena fíꞌowimo sáwí-kisauraꞌo káráwiyaan-kisauwe fíꞌo-fiꞌo-sawi-fasiꞌaene taíꞌásuwena puwíyan-amba taíꞌásuwena miyámó índa wení namuro-wáásítí fasiꞌaémbá taíꞌásuwena Maníkóntáféna séna kesifóo seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyuwo síníye. 27 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó wembá seyaafá-tántááꞌá

íyáákamai-iꞌa uwánkaraiye

agaimaréna siyáifo Káráísiti Maníkómbá ímba íyáákainiye. Maníkó sínana Káráísiti seyaafá-tántááꞌá íyáákainiye. 28 Maníkó Káráísitimba seyaafá-tántááꞌá íyáákamai-iꞌo uwánkaraindaraꞌa Káráísiti Maníkón-ááninko Maníkóntáféna séna emá seyaafá-tántááꞌá íyáákamai-iꞌa uwásinkaandawi po kenkáꞌá káráwiyinone sínana Maníkó seyaafá-tántááꞌá káráwiyiniye.

29 Tuwímbai sésa puwíyampinkemba ímba íyáfasinanaawe sembánifo pukáan-kwaasisafesa imáyáa ésa nombá maiyáawe. Puwíyampinkemba ímba íyáfasinanaawe-aaimo éraiꞌ-aaimo inkakaa pukáan-kwaasisafesa ímba imáyáa ésa nombá máéwaisino. 30 Púwóndafinkembo íntaamo íyáfasinanaetara moórá-mora-naopaꞌa sínkamonae wéopaꞌa ásé-aai ímba kosimátímaꞌmaeꞌa núsino. 31 Kesí waásisono. Kembiwíyé kewé kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méta kentáféꞌa aamoimó únda miyámó éraiꞌo úndantemba aasiyaasi-kánáá imáyáa éꞌa séꞌa káfékaamba sínkamiyaꞌa púwóno-imayaa únda mindáwaraꞌa éraiꞌ-aain-iye. 32 Púwómpinkembo ímbo íyáfasinanaankakaa kemá úwoi-waasi éꞌa kesí imáyáafinkemba súne. Afáá-póígómó waási fándaifo sésamo arááíwáéntemba kembá miyáráámbó uwásínkáámba maankáꞌá Éfésási-naopaꞌo méraunda óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa kempáꞌá tisaꞌá óraa-kisaumo maúnda úwoisafeꞌa wéune súsino. Púwómpinkembo ímbo íyáfasinanaankakaa waásiti imáyáafinkembo sentembá miyá séta aafáyáasa puwónaumpo káféꞌa kawe-tómbá néta sirááímo taintentá ónaumnesa súsino.

33 Puwíyampinkemba ímba íyáfasinanaawemo sembá minkáróꞌ-ááísáféꞌa éraiꞌe sefó séꞌa simátíménda-aai iséꞌa káráwiyoro. Tuwímbai éraiꞌa sésa sáwíꞌo on-kwáásíséꞌo méraambo éꞌa kaweꞌ-ámbá ifátuweꞌa sáwí-amba arááíwaenaawe sefó 34 puwíyampinkemba ímba íyáfasinanaawe minkáróꞌ-ááísáféꞌa sáwí-imayaawe

sáwí-awauwe ifátuweꞌa kaweꞌ-ímáyáán-oro. Miyámó íyantafeꞌa séꞌa kempínkémbá tuwímbai Maníkómpáꞌá ímba tiyáawe súne.

Puwíyampinkembo íyáfasinaiyamba wíyómpaꞌo méraiyan-tuman-iye-aai.

35 Puwíyampinkemba ímba íyáfasinanaawe-imayaa éꞌa sísai eꞌa séꞌa púwón-kwaasi nóra úmaiya íyáfasinesawa nóran-tuwa maꞌmáíya íyáfasinanaao-aaimo 36 sísai omba sáwí-imayaafinken-aain-iye. Puwíyampinkembo íyáfasinaiyamba maaráráámbá uráifo iséꞌa kísau-anauntunkaꞌa imáyáan-oro. Ánáuntumba uꞌmárááwana minánáúntúnkó ímba úwoi áruma wéwiyaifo uꞌmárááwana ánaaemba mapánkena áruma wéwiyaiye. 37 Tómbá fákákesamo nempínkémbá ímba anekaꞌá wéuꞌmaraafo ánáuntumba maiyésa kísau fúmáráawana anekaꞌá áruma wíkéna wéanon-iye. 38 Maníkó sisaná moórá-mora-anauntumpinkemba áruma wíkéna óraaꞌo imbá Maníkó wení imáyáafinkemba seyaafá-tómbá fíꞌo-fiꞌon-auwara-tomba makáifo 39 seyaafáꞌó méraamba mimbórá túwawaaꞌa ímba maréna waási fíꞌon-tuwawaaꞌwaraꞌa tinkéna waí-waamba fíꞌon-tuwawaaꞌwaraꞌa maréna numamá fíꞌon-tuwawaaꞌwaraꞌa maréna mófááꞌa fíꞌon-tuwawaaꞌwaraꞌa makáiye. 40 Wíyómpaꞌa fíꞌon-tantaaꞌa wéraisana marapáꞌá fíꞌon-tantaaꞌa wéraiye. Wíyómpaꞌo wéraimpimba fíꞌon-toꞌwaai wéraisana marapáꞌó wérainkaꞌa fíꞌon-toꞌwaai wéraiye. 41 Aafáúfímbá fíꞌo-sama wéraisana wíyómpimba fíꞌo-sama wéraisana okómpímbá fíꞌo-fiꞌo-sama wéraisana miyá uwásaraiye.

42 Miyámó intembá puwíyampinkembo íyáfasinaiyamba maará ónááwe. Púwómbo utámáráán-tuwawaaꞌa taiꞌáínífo mimpínkémbó íyáfasinaiyan-tuwawaaꞌa waéꞌwaeꞌa íníye. 43 Utámáráán-tuwawaaꞌa aamoisaén-túwawaaꞌa sáwí-tuwawaaꞌan-ifo puwíyampinkemba íyáfasinaiyan-tuwawaaꞌa fasiꞌaén-túwawaaꞌa kawe-túwawaaꞌan-ifo 44 utámáráán-tuwawaaꞌa marapáꞌó méraan-tuwawaaꞌan-ifo púwómpinkembo íyáfasinaiyamba wíyómpaꞌo méraiyan-tuwawaaꞌan-iye. Marapáꞌó méraan-tuwawaaꞌo intembá wíyómpaꞌo méraiyan-tuwawaaꞌa wéraiye. 45 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó aifaráán-kwáásígón-áwíꞌa Ándámumbo úmakaimba úwaauwa éna waásin-iye

agaimaréna siyáiye. Ánaaen-kwaasigon-awiꞌa Ísu Káráísiti waásimo aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo íyan-amba wikáiwai paápé uráiye. 46 Wíyómpaꞌo méraiyan-tuwawaaꞌa ímba aifaꞌá paápé uráifo marapáꞌó méraan-tuwawaaꞌa aifaꞌá paápé uráiye. 47 Maníkó

aifaꞌ-wáásígómbá marasámbá úmakaifo ánaaen-kwaasigo Ísu Káráísiti wíyómpakemba kunkáiye. 48 Ándámumbo marasámbó úmakain-auwawaaꞌo wéraintemba seyaafáꞌ-wáásí miyán-túwawaaꞌa wéraifo Káráísiti wíyómpaken-auwawaaꞌo wéraintemba wení waási miyán-túwawaaꞌa wéíniye. 49 Maníkómó marasámbó úmakain-kwaasiyaambo úndantenta Káráísiti wíyómpakewimo intentá ónaumne.

50 Kesí waásisono. Simátimeꞌa súne. Maníkómó wíyómpaꞌo káráwiyaipaꞌa marapákén-túwawaawaraꞌa ímba méraiyana waéꞌwaeꞌo índa-tantaaꞌo wéraindafaꞌa taiꞌáínda-tantaako ímba mimpímbá wéíniye súne.

51 Maníkómó aúpáꞌ-makénamo aráátímakain-aaimo simátíménda ísáaro. Seyaafá ímba puwéta úwoi méta súwawaata fíꞌo-suwawaata faufínata 52 mimbórá-kánáá wíyómpakemba uwíyemba sínana minúwóíyáámbó aafáyáumo tawáíntemba minúwóíyáámbá pukén-kwaasi íyáfasintinkainasa maéꞌmaeꞌa íyata súwawaata fíꞌo-suwawaata faufíníye. 53 Marapáꞌó méraunda-suwawaata púwónda-suwawaatan-ifo wíyómpaꞌo méraanda-suwawaata ímba púwónda-suwawaata faufíníye. 54 Marapáꞌó méraan-tuwawaaꞌa púwón-tuwawaaꞌan-ifo wíyómpaꞌo méraiyan-tuwawaaꞌa ímba puwí-túwawaaꞌo faufíndaraꞌa Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna siyáin-aai paápé íníye. Maará siyáiye.

Púwón-amba taiꞌáínana maéꞌmaeꞌo íyan-anko

púwón-ankomba íyáákainiye

agaimaréna súwana 55 moóráwigo séna

púwón-anko ímba íyáákaraimba póna púwón-ambo sáwíꞌo uwátinkainda-fasiꞌaenko taiꞌáíníye

agaimaréna siyáiye. 56 Maníkóní ámáámbo ísámaimo túwáán-imayaago taꞌótokaiye. Miyámó ontáféna púwón-ambo sáwíꞌo uwátinkainda-fasiꞌaenko taꞌótokaifo 57 Maníkó púwón-amba kentáá íyáákamai-ita wéuwasinkaiye. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti púwón-ankoni fasiꞌaémbá taiꞌéna íyáákaraimba póna Maníkó miyá wéuwasinkaisata súwisa súne.

58 Mindásafeꞌa kesí waási fasiꞌámai méꞌa ímba tuwesaraí ínaꞌa Fasiꞌaénkóní kísau maimaé wéiyeꞌa ímba ifátúwáaro. Fasiꞌaénkóní kísaumo wémaemba ímba úwoi-kisaun-ifo áúwara-kisau wémaefo maimaé íyóro.

16

Fasiꞌaénkóní waási túwaꞌnai on-óntánkón-aai.

1 Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌa méraawi tómbá ímbo makáawi túwaꞌnai íyamba óntamba torupéꞌa maarán-oro. Kárésíyaa-marafaꞌa Maníkóní waásimo méraawi simátímakaundantemba miyán-ááí simátimumpo miyán-oro. 2 Moórá-mora-sondaaraꞌa moórá-kisaufin-ontamba tuwímbai Maníkóní waási túwaꞌnai íyapaꞌa maréꞌa kentí naaúmpimpaꞌo maráíyamba óraaꞌa ínaꞌa ánaaemba kempáꞌá komáénaꞌa Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌo méraawi timíyan-ontamba ímbo saafá íyamba úwoi maitiménááwe. 3 Kempínkémbá tuwímbai íyáfasintewaꞌa kempáꞌá koméꞌa aúfái agaimái timéꞌa tiꞌmáráanasa Maníkóní waási Yérúsaremu-naopaꞌo méraawi mináúfáíyé torupámaraiyan-ontane maimaésa mátimenaawe. 4 Minkánáá kemó komáénda-kisaumo wérainaꞌo éꞌa konasá miwí keséꞌa kónááwe.

Kórinti-naopaꞌa kónae siyáin-aai.

5 Máséndóniyaa-marafaꞌa Maníkóní ásé-aai simátímaꞌmaeꞌa nónae únda póꞌa miyá kósimatimeꞌa kempáꞌó kondá 6 ampáánkárá koménaum ayáátáákara koménaumno. Ímbo aampaꞌó wénon-kanaa uwí-nómpáké-fíyúndámó mafaiyáíndarara fíꞌon-daopaꞌa kónaumno. Fíꞌon-daopaꞌo kónae onaꞌó éꞌa súwaꞌnai íyaꞌa kónaumne. 7 Kempáꞌó ayáátáákaꞌo koménaeꞌo súnda Maníkómó ewé sínaꞌo éꞌa ayáátáákaꞌa koménaumne.

8-9 Maankáꞌá Éfésási-naopaꞌa ásé-aaimo simátíménda-waasi sáwífaꞌa méraamba pósa isésa éraiꞌe sésa fasiꞌámai ménaawi máéwasa kesí kísausafesa aambó faiyíyan-kwaasi sáwífaꞌa méraawe. Minkísáúmó maúnda tómbá fákáꞌmai Maníkóntáfésa ísámai kaundánae sésa túwaandu ombá minkánáá ímba tiyáisaꞌa méꞌa minkísáú maúnda póna

mintánón-kánáá taiꞌáínaꞌa kónaumne.

10 Moóráwigo Tímótimo kentópaꞌo komérainda aamoí éꞌa áwaꞌnai oro. Kemó úndantemba Fasiꞌaénkóní kísau wémaifo 11 wentáféꞌa úwoi-waasin-iye ímba séꞌa tínaaemba uwáméro. Kembiwí tiyuwénamo kempáꞌó tínda áwaꞌnai íyana kempáꞌá kaweꞌ-úmai tíno. Weséꞌo Maníkóní waási kentáásí waási kempáꞌó tíyantafeꞌa timuꞌmaréꞌa méraumne.

12 Kentáásí waásigon-awiꞌa Ápórosimba óraaka simámeꞌa séꞌa Kórinti-naopaꞌa kentáásí waásimo wíyan-kanaa eséꞌa waaó súnda póna káféꞌa ímba kanaaꞌá wínífo aambó wérainanamo éna wíníye.

13 Kentúraꞌa káráwiyeꞌa Maníkómpáꞌá timankúnkúmba úmae iyéꞌa ímba tááꞌa ínaꞌa fasiꞌámai méraaro. 14 Kísaumo máémba waási-imayaa úmai kísau máéro.

15 Kesí waási ísáaro. Ákáyaa-marafaken-kwaasi Sétefanasini akúmbá aifaꞌá Maníkómpáꞌó tiyáawi Maníkóní waási fasiꞌámaimo túwaꞌnai on-ááí ísaraawe. Óraaka simátimeꞌa séꞌa 16 miyán-kwáásímó sen-ááí taawiyaféꞌa miwíséꞌa Maníkóní kísau fasiꞌaén-kísáúmó wémaewi-taai ísáaro.

17 Kempínkémbá kaumboráú-tuwiꞌa Sétefanasiye Fótíyúnetasiye Ákáíkasiye mindárau kempáꞌá tewaꞌá aamoí úmpo kembiwí ímba seyaafáꞌnánká kanaaꞌá kempáꞌá tewasá mindárau kempáꞌó tembá aamoí úne. 18 Mindárau kesí imáyáa aúíꞌa uwásinkesa kentí imáyáawaraꞌa miyá uráawe. Miyán-kwáásí túwíꞌa

mósá máráaro.

19 Ésiyaa-marafaꞌa naaóꞌ-naokemba Maníkóní waási kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe. Moóráwigon-awiꞌa Ákwíra awaainínkó Párísiraawe mindáraiti naaúmpaꞌa túwaandu owí Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamai méraawi aamoí ésa kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe. 20 Maankáꞌó méraawi Maníkóní waási seyaafáꞌnánká kentáfésa kaweꞌ-úmai méraaro

wésewe. Moórá-mora tiyáámba tíméro.

21 Ayáíyáꞌá kemá Póro agaimaráúmpo awánéꞌa wenayáánaufiꞌa isaná wenááin-iye séꞌa ísáaro.

Kemá Póro súne. Kaweꞌ-úmai méraaro súne. 22 Fasiꞌaénkómpáꞌó ímbo tirumbó áméwi Maníkó sáwíꞌa uwátinkainiye. Kentáásí Fasiꞌaénkó kumíníye súne. 23 Fasiꞌaénkó Ísu úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne. 24 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawaꞌa kembá sirumbá timúne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

2 Kórinti

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 Kórinti

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai afakaeté-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Kórinti-naoraa-waasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí tímakaiye. Póro Máséndóniyaa-marafaꞌa mérowana Táítási Kórinti-naoꞌa tuwéna Pórompaꞌa wémena Kórinti-waasi-taai kosimámuwana Póro iséna séna aúfáíma agaimái tímakaunda isasá isésa tuwímbai sáwíꞌo ombá tínaaemba uwásukaawasa tuwímbai ímba miyá ésa kentáfésa sésa ímba éraiꞌa Ísuni aantá-waasin-iye wésewe séna éraiꞌa Ísuni aantá-waasin-iye síwae séna maanáúfáí agaimarówasa mátímakaawe.

1

1 Kemá Póro maanááí agai-timúmpo ísáaro. Moóráwigon-awiꞌa Tímóti kentáásí waásigo keséꞌa méraisaꞌa agaimaráúmpo ísáaro. Maníkó wení imáyáafinkemba kentáféna séna aantá-waasi éma Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaifo ísáaro. Kórinti-naopakewi Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌemo sewí ísáaro. Ákáyaa-marafaꞌa Kórinti-naopakewiye fíꞌo-fiꞌon-daopakewiye méraawi Fasiꞌaénkóní waási ísáaro.

2 Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai aánoꞌo uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.

3 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowa Maníkón-áwíꞌa mósá maráúmne. Wemá kentáásifowama arumbó uwásínkáíwai siráfaenasa súwaꞌnai iwáín-áwíta mósá maráúmne. 4 Fíꞌo-fiꞌon-umbai-tantaaꞌa seyaafáꞌá kentááfáꞌó timbá Maníkó siráfaiyaimba póna fíꞌo-fiꞌon-umbai-tantaaꞌo tuwímbaifaꞌo tínda Maníkómó siráfaiyaintenta úmai kesáá miwí kanaaꞌá arásáfaitinkanaumne. 5 Káráísitimba áíꞌo úniꞌa uwánkówasa Káráísitini waási-iꞌo úndarakemba síꞌa índa-iꞌo uwásínkáámba miyáumai Maníkómó Káráísitimbo aráfaiyaintemba miyáumaisa óraata siráfaiyaiye. 6 Kembiwíséꞌa méta túwaꞌnai ówánanasa sáwíꞌo urómpinkemba Maníkó tíꞌmaena kawepáꞌá métínkaraiye. Miyá ówándarakemba síꞌo únita uwásínkónta Maníkó siráfaiyaiye. Keséta méraawanasasa síꞌo únita uwásínkónta ímba ifátuwaundasa fasiꞌámaisa méraumne. Miyáumai tíꞌa índa-iꞌo uwátinkaiyamba kesáámó uráundantembo miyá éꞌo ímbo ifátuweꞌo fasiꞌámaimo méraiyambo éna Maníkó kenkwáráꞌá tiráfaitinkainiye. 7 Síꞌo úniꞌo uwásínkaraantenta tíꞌa índa-iꞌo uwátínkáámba miyáumai Maníkómó siráfaiyaintemba tiráfaitinkaiyamba séta mindásafeꞌa fasiꞌámai

ménaawe óraaka séta timuꞌmaréta méraumne.

8 Kesí waásisono. Ésiyaa-marafataamo maéwánda fíꞌo-fiꞌon-umbai-tantaaꞌa kentááfáꞌó túmba minááí isáíwae séta simátimumpo ísáaro. Minúmbáí-tántááꞌó fíꞌoran-oraaꞌ-umbai-tantaaꞌa úwata kentááfáꞌó túmba póta puwónaumne séta súnareta 9 sínkamiyata púwónda-kanaan-iye séta súnareta ímba kentáásí fasiꞌaéntámbán-ifo Maníkóní fasiꞌaéntámbá kísausa wémaeta méraumne. Maníkó pukáampinkembo íyáfasintinkaiwaini fasiꞌaéntámbá kísausa wémaeta méraumne súndasafenasa minórááꞌ-úmbáí-tántááꞌá kentááfáꞌá tiyáiye. 10 Umbai-tántáápímbá puwónae ówándafinkemba Maníkó síyótaisa uwásinkowata súnaraundasa póna miyámó uráintemba íníye. Sáwísampinkemba síyótaisa úmaena iyíníye séta méraumne. 11 Kewáráꞌá kentáásáféꞌa Maníkómpáꞌá súwaꞌnai eꞌa inaí seró. Sáwífaꞌnanka inaí síyana Maníkó súwaꞌnai índa mindásafesa Maníkómpáꞌá súwi sénááwe.

Póro karoꞌ-ááí ímbo simátímakain-aai.

12 Waási túrankaꞌo méraundasafeta imáyáa úndasa sirumpinkén-ímáyáágó séna kaweꞌ-úmaisa méraumne sisatá aamoisá wéune. Marapáꞌ-ááígóní áwáuma ímba imáyáa éta Maníkó úwoisaamo súwaꞌnai intáféta imáyáa éta Maníkóní kísau aantemba maéta ímba kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásíyáán-úmaisa méraundantemba kentúrankaꞌa éraiꞌa miyá úmaisa méraumne. 13-14 Agaimái timúnda-aufaifimba ímba kaumbo-kaeꞌ-ááí simátimumpo toráumaimo awánéꞌo ísaraan-aai aantemba tafisímai súne. Kentáásí áwáuma kárikaꞌa suwánaafo suwánamai kaweꞌá íwae séꞌa únda miyámó éꞌo éꞌa Fasiꞌaénkó Ísu kumíndaraꞌa kentáfétaamo aamoimó ondantembá kentáásáféꞌa aamoí ónááwe.

15-16 Kembiwí kentáásáféꞌa aamoí uwásínkááwe-aai imáyáa uráundasafeꞌa séꞌa kae-kánáá kentópaꞌa kóméꞌa Máséndóniyaa-marafaꞌa kónae únda kentópaꞌa kuréꞌa tiyuwéꞌa wémeꞌa Máséndóniyaa-marafaꞌa kuréꞌa kouweréꞌa anekaꞌá kentópaꞌa tiyéꞌa tiyuwéꞌa Yúndiyaa-marafaꞌa ténaumne siyáumne. Kae-kánáámó kaweꞌó uwátínkáanaꞌa súwaꞌnai íyaꞌa Yúndiyaa-marafaꞌa ténaumne-imayaamo uráundasafeꞌa minááí siyáumne. 17 Miyámó ónae uráunda ímba miyá uráundasafesa kempínkémbá tuwímbai kentáfésa sésa kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásín-iye siyáafo kentópaꞌa kónaumne siyáunda marapáꞌ-wáásímó ontembá ímba miyámó únda mimbórá-ímáyáá úmai mimbórá-ááí aforaꞌá simátímakaumne. 18 Maníkó éraiꞌ-aai aantembo siyáintemba simátímakaunda-aai ímba kaeꞌ-ímáyááfínkémbán-ifo mimbórá-ímáyáá úmai mimbórá-ááí aforaꞌá simátímakaumne. 19 Sáírásiye Tímótiye kewé kentópaꞌo maéwánda Maníkón-ááninko Ísu Káráísitin-aaisa simátímakaunda wemá moórá-aai aforaꞌá séna moórá-aai aúpáꞌá tuwéna miyá ímbo iwáí póna seyaafáꞌ-ááí aforaꞌ-aantemba siwáín-aai simátímakaumne. 20 Maníkó seyaafáꞌ-ááí símai fasiꞌámakaimba Ísu Káráísitintafena siyáimba póna paápé uráiye. Ísu Káráísiti miyá-séyááfá-kísáúmó maiyáintafeta Maníkó siyáin-aaisafeta éraiꞌ-aaiye súnanasa Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa wéraiye. 21 Maníkó Ísu Káráísitimba kentááwé kembiwíyé kááísasinkaraisata fasiꞌámaisa méraumne. Kentáá wemparíꞌa úmarena 22 kesí waásin-owe séna éraiꞌa wení waásisa úne sendasáfénasa wení ámútankomba aiꞌmarówana kentáásirumpimba kumbéraimba mindásafeta séta toꞌmayaa uwásínkarainta miyá íníyesa súne. Miyámó uráintafeꞌa ímba kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásíyáámbá úne.

23 Maníkó kesí kísaugomba awánaraiwain-aúrankaꞌo simátimunda-aai éraiꞌ-aain-iye. Kórinti-naopaꞌa kentópaꞌa kónae séwánda óraaka simátíménana tirunkó umbaí taifó séꞌa ifátuweꞌa ímba kuráumne. 24 Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe fasiꞌámai séꞌa wempáꞌá timankúnkúmbo uráamba póta kentópaꞌo kondasá Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba oró-ááísá ímba anekaꞌá sénaumpo tirunkó aamoí índasafeta kempímbá taankarotámai méta kísausa komaénaumne.

2

1 Imáyáa éꞌa séꞌa aneká kentópaꞌa wéꞌa sáwíꞌo ontáféꞌa óraaka simátíménana tirunkó umbaí taifó séꞌa káféꞌa ímba kónaumne siyáumne. 2 Kentirumbó umbaí tátínkáanasamo ésa kesirumbó kaweꞌó uwásinkaiyawi ímba ménaawe. 3 Kentópaꞌa ímbo kuráundaraꞌa séꞌa aúfáífimba toráumai awánéꞌa sáwíꞌo ombá kaweꞌá uwátinkaiwae séꞌa kentópaꞌo kondá ímba sirunkó umbaí táíníye séꞌa mináúfáí agai-timéꞌa kaweꞌ-úmaimo méraantafena kesirunkó kaweꞌó índawi mináúfáí agai-tímakaumne. Kesirunkómó kaweꞌó ínanamo éna kentirunkówáráꞌá kaweꞌó índa mindá éraiꞌ-aain-iye. 4 Mináúfáí agai-timéwánda sirunkó umbaí tówaꞌa kentáféꞌa óraaꞌ-imayaa éꞌa áfááraumai ifiꞌá tátinkeꞌa tirunkó umbaí táíndasafeꞌa ímba mináúfáí agai-tímakaumpo Póro wenaruntá áfááraumai símakaiye síyantafeꞌa mináúfáí agai-tímakaumne.

Sáwíꞌo uráin-kwaasisafeꞌa enáái taíꞌáiye serómó siyáin-aai.

5 Kempínkémbá moórá-waasigo sáwíꞌo uráintafena ímba kempín-aantembanifo kembiwífínkémbá tuwímbaifimba umbai-tántááꞌá wéraiye. Seyaafápímbá umbai-tántááꞌá wéraiye-aai miyán-órááꞌ-ááí ímba sénae séꞌa tuwímbaifimba umbai-tántááꞌá wéraiye-aai súne. 6 Tímakaunda-aufai toráumai awánéꞌa símai moórá-aaiyaꞌ-maréꞌa fasiꞌaén-ááí minkwáásígómbá simánkeꞌa wení ewaaꞌá ímba méꞌa sáwíꞌo uráintafeꞌa mimbéyámbá améꞌa ímba fíꞌom-beyamba áméro. 7 Káféꞌa wentáfé séꞌa enáái taíꞌáiye séꞌa ímba anekaꞌá imáyáa úmae iyéꞌa aráfáéro. Kemó ámé-sawi-meyamba waéꞌwaeꞌa ínana séna ímba kanaa kaweꞌ-ámpáꞌá kónaumne séna ifátúwáífainifo 8 wentáfé séꞌa embá siruntá amúmpo kaweꞌ-úmai méraao seró-ááí óraaka súne. 9 Ááéma kentáfé séꞌa simátimunda-aai isánaa Ína isánááo séꞌa kentópaꞌa ímba wéꞌa mináúfáífímbá agai-tímakeꞌa timuꞌmakáumne. 10 Sáwíꞌo uráin-kwaasigontafe séꞌa wenáái taíꞌáiye séꞌa ímbo anekaꞌó imáyáamo ontembá kewáráꞌá miyá úne. Sáwíꞌo uráintafe séꞌa wenáái taíꞌáiye séꞌa ímba anekaꞌá imáyáa éꞌa Ísu Káráísitin-aúrankaꞌa kentáféꞌa imáyáa éꞌa miyá úne. 11 Waántáwankoni sáwí-kisaugoni áwáuma awánéta kentáá íyáákaifo séta sáwíꞌo uráintafeta anekaꞌá ímba imáyáa úmae iyéta séta wenááima taíꞌáiye súne.

Tóróasifaꞌa ména Póro óraaꞌ-imayaamo uráin-aai.

12 Ísu Káráísitin-aai ásé-aai kosimátimenae séꞌa Tóróasi-naopaꞌa komaéwánda minááímó isáíyantafena Fasiꞌaénkómó toꞌmayaa úmba awánéꞌa ásé-aai simátimenae séꞌo ówánda 13 kesí waásigon-awiꞌa Táítási kentí naaópakemba Tóróasi-naopaꞌa ímba téna kentáái tasimásímíntafeꞌa ayaafáí uwááeꞌa ímba awánéꞌa óraaꞌ-imayaa éꞌa séꞌa tiyuwéꞌa kónaumne séꞌa Máséndóniyaa-marafaꞌa tiyáumne.

Ísuni fasiꞌaéntámbá siyáántán-kwimái áfontaamo fáúnda-aai.

14 Maarán-ááísáféta Maníkómpáꞌá súwisa súne.

Ísu Káráísiti íyáákaraintafena Maníkó wentéta kááísasinkenasa óraaka sisatá siyáántán-kwimái áfonta fáúne. Maníkó siꞌmarówata Káráísitin-aai seyaafáꞌ-máráfáꞌá kosimátimunasasa ísááwana wenááigo asaa-wiyúnkáámbá úmaena seyaafáꞌ-máráfáꞌá wété wéiye. 15 Maníkó séna Ísu Káráísiti kentáféna imáyáa éna kesí kísaumo máímba asaa-wiyún-kánámó agáéntemba wéiye simbá miyámó intembá Ísu Káráísitin-aai simátimunanasa Maníkó kentáásáféna séna Ísu Káráísitimo intembá asaa-wiyún-kánámó agáéntemba owé wésiye. Maníkón-arááímo wáéwi minkwíyúmbá ísááwasa waántáwankon-arááímo wáéwi minkwíyúmbá ísáámba wéowe. 16 Waántáwankon-arááímo wáéwi puwésa Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌo íyawi Ísu Káráísitin-aai simátimunda-aaisafesa ánkúkaamban-iye sewasá Maníkón-arááímo wáéwi minááísáfésa sésa asaa-wiyúnkáámbá wéiye sésa maéꞌmaeꞌa ónááwe. Maníkón-aai simátímén-aai óraa-kisaun-ifo waási aantemba ímba kanaaꞌá wémaewe. 17 Maníkó siꞌmarówata Káráísitini kísau-waasi méta wenaúrankaꞌa Maníkón-aai éraiꞌ-aai simátimeta ímba kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásíyáántá únasasa méyámbáréwaꞌa óraaꞌ-ontamba maénae sésamo ontembá tuwímbai Maníkón-aai simátíménasasa méyámbá simíwae sésamo ontembá kesáá ímba miyásá éta Káráísitini kísau-waasi

méta Maníkón-aai éraiꞌ-aaisa simátimune.

3

Aú-aai símaimo kááísamakain-aai.

1 Minááímó simátimundasafeta ímba kentáá súwíꞌa maéta wéiyune. Tuwímbai aúfái agai-tímúwasa maimaésa mátímúwaꞌa toráumai awánéꞌa kaweꞌán-owe siyáafo kesáá ímba miyá éta kentáásí kísauraꞌ-aufai agai-tíménata toráumai awánéꞌa aamoí uwásinkaiwae-ita ímba éta ímba kentáásí kísauraꞌ-aufai agáéro súmpo Maníkó siꞌmáráísata wení kísausa wémaumne. 2-3 Tuwímbaimo fíꞌowiti kísaugoni aúfái awánésamo aamoimó uwátínkáántemba tuwímbai-waasi kembiwí tuwánésa sésa éraiꞌa Ísu Káráísiti Póroeꞌa kísau máén-kwaasiye wentéꞌa tiꞌmarówasa wenáái tasimátímúwasa isésa éraiꞌe suwaná Káráísiti wení waási-iꞌa uwátinkowana Maníkó fasiꞌaénkwáráwíní ámútanko miwítirumpimba méraisasa méraawe wésewe. Mindásafeꞌa kembiwí Káráísiti agaiyáin-aufaiyaamba owe. Ísu Káráísitini kísaugoni aúfái ímba óntankaꞌo agaiyáin-aufaiyaan-ifo kempáꞌá wérain-kisau tuwánaantafeta aamoisá uwátinkaumne.

4 Ísu Káráísiti kentáá fasiꞌaémbá símísata Maníkón-aúrankaꞌa fasiꞌámai méta minááísá súne. 5 Kentááfímbá fasiꞌaémbá ímba wéraisata minkísáúsá wémaumpo Maníkóní fasiꞌaéntántá minkísáúsá wémaumne. 6 Maníkó aú-aai símaimo kááísamakain-aai kosimátimewananasa wenaúrankaꞌa arupíse uwátinkainasa méraiyantafena fasiꞌaéntá símakaiye. Mináú-ááí símaimo kááísamakain-aai maarán-iye.

Ímba Maníkó Mósesembo simámakain-amaamban-ifo Maníkóní ámútanko kentáásirumpimba méraisata wemó siyáintenta únda-aain-iye. Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba ímba kanaaꞌá arááíwáéntafesa Maníkón-aúrankaꞌa ímba arupíse úmai mésa puwí-ámpáꞌá wégofo Maníkóní ámútanko imáyáasa símísata Káráísitin-aaisafeta éraiꞌe séta aúíꞌa úmaisa maéꞌmaeta wéune.

7 Naaófáꞌá Maníkó Mósesemba óntan-kwandaaiyaꞌa siyáánkai-amaamba agai-ámakaimba minámáámbá arááíwaenae sésa umbá ímba kanaaꞌá arááíwaesa taráímae iyésa mindásafesa puwí-ámpáꞌá wégowe. Maníkó Mósesembo ámáámbo simámakonkaꞌa Maníkómpákémbá sáma paápé éna Mósesen-óikaꞌa sáma paápé úwana óntan-kwandaaiyaꞌo siyáánkai-amaambo agaimarómba maimaéna Ísareri-waasifaꞌa kumúwasa Mósesen-óikaꞌa sáma wéna póna túgáyáagaya úwasa ímba kanaaꞌá awánowana ánaaemba uwákuraiye. 8 Naaófáꞌá Maníkó Mósesemba siyáánkai-amaambo simámakonkaꞌa Maníkóní sáma paápé uráifo káféꞌa Maníkó wení ámútankomba aiꞌmáráísana wení waási tirumpimbá méraiye-aai paápé imbá póna Maníkóní sáma óraaꞌan-iye. 9 Maníkó Mósesemba siyáánkai-amaamba simámakaimba pósa ímba kanaaꞌó arááíwáéntafesa puwí-ámpáꞌá wégowe. Maníkó minámáán-ááímó paápé únkaꞌa wení sáma wérowana káféꞌa Maníkó wení ámútanko wenaúrankaꞌo arupíse uwátínkáín-aai paápé isaná póna wení ságoni fasiꞌaémbá óraaꞌa wéraiye. 10 Káféꞌa aú-aai símaimo kááísamakain-aai wéraisana íyáákarai-sagoni fasiꞌaémbá wéraimba póta séta Maníkó Mósesembo siyáánkai-amaambo simámakai-sagoni fasiꞌaémbá sáwísamba iyésá súne. 11 Maníkó Mósesembo simámakain-aai wááu-aain-ifo aú-aai símaimo kááísamakain-aai waéꞌwaeꞌo índa óraaꞌ-aain-iye. Wááu-aai simámakonkaꞌa ságoni fasiꞌaémbá wérombanifo káféꞌa waéꞌwaeꞌa índa-aai paápé isaná póna óraa-sama fasiꞌaémbá wéraiye.

12 Minááí fasiꞌaén-ááí waéꞌwaeꞌo índa-aai

ísaraunda póta ímba sááꞌa isatá óraakaꞌa minááísá wésimatimune. 13 Mósesemo uráintemba ímba miyásá wéune. Mósese Ísareri-waasisafena séna kesóipaꞌo wérai-sama uwáꞌwimba awánaafo séna ampantasámbá óikaꞌa káátaraiye. 14 Ísareri-waasi tááꞌ-aantemba

isésa tiruntéꞌa marésa maéꞌómba pósa káféꞌo méraan-kwaasi Maníkó símaimo kááísamakon-aai aúfáífinkemba toráumai isésa minááígóní áwáuma ímba kaweꞌ-úmai wéisaawe. Mósesemo óipaꞌo ampantasámbá káátamakowasa sámo ímbo awánaraantemba káféꞌa Maníkón-aai aúfáífimbo toráúsómba miwítí imáyáago fáíkuraisana kumeuꞌá isasá pósa mináúfáígóní áwáuma ímba awánamai kaweꞌá wéowe. Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawi Maníkón-aai-aufai torausésa minááígóní áwáuma kaweꞌ-úmai wéisaawe. 15 Káféꞌo méraan-Isareri-waasiwaraꞌa Maníkón-aai Mósesemo agaimakáin-aaimo toráúsómba miwítí imáyáago fáíkuraisana kumeuꞌá isasá pósa minááígóní áwáuma ímba ísáafo 16 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimpaꞌo tembá minkúméúꞌá taíꞌáínkakemba minááígóní áwáuma kaweꞌ-úmai wéisaawe. 17 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌo súnda wení ámútankontafeꞌa súne. Fasiꞌaénkóní ámútanko tirumpimbó méraiwai sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútínkáísasa kaweꞌ-úmai méraawe. 18 Ísareri-waasiti imáyáago ímbo kaweꞌ-úmaimo ísaraantemba kentáásí imáyáago ímba miyá isanasá Fasiꞌaénkóní ságo kentáá sása wégasinkaiye. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini ámútanko kentáásirumpimba ména wenkááníꞌa uwásinkenasa wení sáma siménasa miyá úmae wéiyiye.

4

Sawefímbó wímakaawanamo ááémo karáꞌwintemba miyáráántáámó únda-aai.

1 Maníkó aruntá uwásinkenasa mindásafena kesí kísau máéro séna símakaisata wenáái simátimundasa ímba suwesaraín-iye séta wétuwaumpo 2 wenáái simátíméndasafeta aúpáꞌó tigaesáfésamo ombá sínaaemba uwámeta ímba karoꞌá simátiyuweta Maníkón-aaigomba waéꞌmai-aai ímba simátimeta Maníkón-aúranka aforaꞌá éraiꞌ-aai simátimunasasa suwánésasa éraiꞌ-aai aantemba wésewe tirumpinkémbó síyantafeta Maníkón-aúrankaꞌa miyásá súne. 3 Ásé-aai aforaꞌó simátimundasa minááígóní áwáu ímbo isésamo ésa miwí Maníkóní némpaꞌa mésa puwí-ámpáꞌó wégowin-owe. 4 Waántáwanko marapáꞌó káráwiyaiwai miwítí imáyáa kumeuꞌá uwátínkáísasa Ísu Káráísitin-aaisafesa ímba timankúnkúmba wéowe. Waántáwanko séna Káráísitin-aaigo sáma kátínkáífo séna miwítí imáyáa kumeuꞌá uwátínkáísasa Káráísitini sáma ímba wéawanaawe. Maníkómó méraintemba Káráísiti miyá isaná waántáwanko séna Káráísiti sáma kátínkáífo séna miwítí imáyáa kumeuꞌá wéuwatinkaiye. 5 Kesáá ímba óraaꞌ-waasi úmpo Ísu Káráísitintafeꞌa kentáásí óraakon-iye síyantafeta wenáái kosimátimeta wení kísau-waasisa méraunda póta wétuwaꞌnai-une. 6 Áwáuraꞌa kumeuꞌá úwana Maníkó sáma kaaó súwana sámo karáimba wemá sámo kásínkáíwaisaan-iye. Ísu Káráísiti óiꞌ-imayaa úndasa Maníkóní fíꞌoran-awaumo awánaandasafena sása wégasinkaiye.

7 Kesáá ímba fasiꞌaréta ásé-aaisa taꞌótokaumpo sawefímbó wímakaawanamo ááémo karáꞌwintemba miyá éta ásé-aaisa taꞌótokaumne. Suwánésa minááígómó íyáákarai-fasiꞌaenkomba awánésa sésa ímba miwífínkémbán-ifo Maníkómpáké-fásíꞌáémbán-iye síyantafeta ímba fasiꞌéta mifásíꞌáéntá taꞌótokaumne. 8 Namuro-wáásímó tínkamiyantafesamo úkóntemba fíꞌo-fiꞌon-umbai-tantaako kentáá úkúraa isatá tuꞌmaꞌó wéraimpinkenta mótuweta wégune. Tuwímbai-kanaa séta nóra sétaawa Maníkóní kísau wémaumno séta ímba ifátá tukáumne. 9 Sáwíta uwásínkáámbanifo Maníkó ímba siyúwáísata méraumne. Sínkamomba ímba taíꞌásuwaawata úwoisa súnaraumne. 10 Ísumbo sáwíꞌo uwánkesamo tufúwanamo pukáin-ampata kúndasa pósa Ísu maéꞌmaeꞌa isaná wení fasiꞌaémbá kentááfímbó wérain-aai wéisaawe. 11 Méraundasa aasiyaasi-kánáá séta Ísuni waási-iꞌa úndarakemba káféra sínkamiyata puwónaumno súndasa pósa kesáá méraundawini áwáuma Ísu póna kentáá súma taiꞌáínda-sufimba méraiye-aai wéisaawe. 12 Ásé-aai simátimundasa sáwíta uwásinkesa sínkamiyata púwónda-ampata kúndasa mindásafeꞌa ásé-aai iséꞌa aúíꞌa úmai méraan-ampaꞌa wégowe.

13 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkón-aaisafeꞌa simankúnkúmba

éꞌa póꞌa wenáái wésimatimune

siyáintemba Maníkón-aaisafeta simankúnkúmba éta wésimatimune. 14 Fasiꞌaénkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankaraiwai Ísunteꞌa kááísasinkenasa púwóndafinkenta íyáfasisinkenasa kentááwé kembiwíyé síꞌmaisa wenaúrankata sinkáíníye. 15 Kísausa wémaundasa sáwíta uwásínkáámbanifo túwaꞌnai eta ímba ifátuwaunasasa fíꞌo-fiꞌon-kwaasi Maníkó úwoimo túwaꞌnai in-ááí isésa sáwífaꞌnanka Maníkómpáꞌá súwi símae iyésa wenáwíꞌa óraaꞌa úmae wéiyowe.

Maníkóní fasiꞌaénkátáámó méraunda-aai.

16 Minááí imáyáa úndasa ímba suwesaraín-iye séta ifátukaumne. Kentáá súma sáwíꞌa úmae íyísana Maníkó kentáásí imáyáa aúíta wéuwasinkaiye. 17 Kentááfáꞌó wérain-umbai-tantaatafeta séta káriꞌ-umbai-tantaaꞌa wááu wéraiye súnanasa ánaaemba minúmbáífínkémbá fíꞌoran-kawe-tantaaꞌa íyáákaimba waéꞌwaeꞌo índa-kawe-tantaaꞌa paápé íníye. 18 Mindásafeta marapáꞌó awánáúnda-tantaaꞌa ímba óraaꞌ-imayaasa éta wíyómpaꞌo ímbo awánáúnda-tantaatafeta imáyáa úmae wéiyune. Awánáúnda-tantaaꞌa wááu-tantaaꞌan-ifo wíyómpaꞌa ímbo awánáúnda-tantaaꞌa waéꞌwaeꞌa íníye. Mindásafeta umbai-tántáátáféta séta sáwísamban-iye súne.

5

1 Kentáásúma wááu-nankaanta isatá misúwawaaꞌwarata marapátá méta maarán-ááí súne. Maankwááú-námbá tawisínata Maníkómó wíyómpaꞌo úmakain-daumpata ménaumne. Mindámbá waási ímbo úmakaan-damban-ifo Maníkó wení imáyáafinkemba úmakaimba waéꞌwaeꞌo índa-namba mindá wíyómpaꞌo méraanda-suwawaaꞌan-iye. 2 Marapáꞌó méraundasa óraaꞌ-imayaa éta wíyómpaꞌo méraanda-suwawaata simínkwaesa séta 3 maarán-ááí ínta séta puwéta súwawaaꞌ-íyainkaanta úmaisa méraumne ímba súmpo maarán-ááí séta wíyómpaꞌo méraanda-suwawaata naankáántá ónaesa súne. 4 Kentáá súma wááu-nankaamba isatá méraundasa umbai-tántááꞌó wéraintafeta óraaꞌ-imayaa éta marapáké-súwawaataamo túwáanda-aai ímba séta wíyómpaꞌo méraanda-suwawaata máénda-aaisa súne. Miyásáámó ondá marapáké-súwawaakaanta faúꞌwínata maéꞌmaeta ónaumne. 5 Miyásáámó ondasáfénasa Maníkó kentáá toꞌmayaa éna wení Ufaen-ámútámbá aiꞌmarówana kentáásirumpimba kumbéraisata mindásafeta toꞌmayaa uwásínkarainta miyá

íníyesa súne.

6 Maníkó wení ámútamba aiꞌmarówana kentáásirumpinta kumbéraintafeta kentáásí imáyáa fasiꞌámaisa méraumne. Marapáꞌó méraundasa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeta ímba wíyómpakaaniꞌa úmaisa méraumne. 7 Káféta marapáꞌó méraundasa wenaneꞌá ímba awánéta wenááisafeta simankúnkúmba éta 8 kentáásí imáyáasa fasiꞌéta puwétaamo wíyómpaꞌo Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌo métaara aamoí úsino. 9 Maankáꞌó méraundasaawe wíyómpaꞌo iméraandasaawe Maníkómbó arááímo tainíꞌa

ónae súndasa póna aamoisá uwásinkainiye. 10 Seyaafáꞌnánkátá Ísu Káráísitin-aúrankaꞌa méraananasa kesáámó méraundawini áwáusafena sísai ena marapáꞌó méraamba kaweꞌó owí kaweꞌ-méyámbá tiména sáwíꞌo owí sáwí-meyambo timínda póta wembó arááímo wétainiꞌa ónaesa súne.

Ísuwe kááísamaimo méraundasa aúíꞌa úmaisaamo méraunda-aai.

11 Fasiꞌaénkó méraundawini áwáuma sísai índasafeta wentáféna sááꞌa wéisata wempáꞌá tíwae séta waásisa wétafisune. Maníkó méraundawini áwáusa suwánaisaꞌa kembiwíséꞌo méraundawini áwáusa suwánaamba kaweꞌá wéiye súne. 12 Kentáá súwíꞌa ímba maimaé wéiyumpo méraundawini áwáusafeꞌa aamoí íyantafeta méraundawini áwáusa wésimatimune. Aamoí éꞌa kentáásáfésamo sáwí-aaimo sen-kwáásí táái kanaaꞌá anondáá simátimiyantafeta méraundawini áwáusa wésimatimune. Minkwáásí paáká-túwawaaꞌ-aantemba tuwánésa kaweꞌ-wáásín-owe sésa tirumpin-ímáyáá ímba awáresa kaweꞌ-wáásín-owe wésewe. 13 Tuwímbai kentáásáfésa uwóíꞌa wéowe sewatá kanaán-iye séta Maníkóntáféta imáyáa éta miyásá únasasa tuwímbai kentáásáfésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásín-owe sewatá kanaán-iye séta kembiwísáféta imáyáa éta miyásá wéune. 14 Seyaafáꞌnánká sáwíꞌo ombá mimbéyámbá maésa púwófo séna Ísu Káráísiti mimbóráwígó kentáásáfénawe séna pukáimba póta Káráísiti

arumbó símíwaini kísau aantenta wémaumne. 15 Seyaafáꞌnánkátá sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faúsinkaindasafena Ísu Káráísiti pukáimba póta

kentáá sirááímo táínda-iꞌa ímba éta wembó arááímo táínda-iꞌa éta méraano. Miyámó ondasáfénasa kentáásáfénawe séna puwúwana Maníkó íyáfasinankaraiye.

16 Ááéma marapáꞌó méraan-kwaasiti áwáuma arááíwaeta tuwímbaisafeta kaweꞌ-wáásín-owe séta tuwímbaisafeta sáwí-waasin-owe siyáumpo káféꞌa ímba miyásá séta ááéma marapáꞌó méraan-kwaasiti áwáuma arááíwakaunda Káráísitintafeta úwoi-waasin-iye siyáundasa káféꞌa ímba miyásá súne. 17 Mindásafeta Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraundasa aúíꞌa úmaisa méta ááémo uráundanten-imayaa ímba éta káféꞌa aú-imayaa úmaisa méraano. 18 Maníkó miyá wéifo ááéma Maníkóní namuro-wáásíyáámbá úmaisa méraawananasa Maníkó kesí waási-iꞌa íwae séna Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kentáásáfénawe séna kumpuwúwana wení waási-iꞌa uwásinkenasa séna kesí waási-iꞌa íwae-aai kosimátíméro séna siꞌmákaisata minkísáúsá wémaumne. 19 Minááígóní áwáuma maarán-iye. Ísu Káráísiti seyaafáꞌ-wáásísáfénasa imáyáa éna pukáimba mindásafena Maníkó imáyáa éna waásimo sáwíꞌo ombá ímba aaifimbá wémaitinkaifo wení waási-iꞌa uwátinkena kentáásáfénawe séna kesí waási-iꞌa íwae-aai kosimátíméro séna siꞌmákaisata wésimatimune.

20 Kesáá Ísu Káráísitini aantá-waasisa únanasa simásímísata kembiwísá wésimatimune. Maníkó kembiwísáféna óraaka siyáisata siyáin-aaisa wésimatimune. Káráísiti pukáintafena Maníkóní namuro-wáásíyáámbá uráampinkemba wení waási-iꞌa wéuwatinkaifo wenááisafeꞌa ewé seró. 21 Ísu Káráísitimpimba sáwíꞌo í-ááí ímba wérowana

Maníkó kesáámó sáwíꞌo únda-aai wembá ámakaiye. Káráísitiyeꞌa kááísamai méta Maníkón-aúrankaꞌa arupíse ondasáfénasa Maníkó miyá úwana Káráísiti kesáámó sáwíꞌo únda-aai maimaéna mindánankwaraꞌa pukáimba póna Maníkó wení namuro-wáásíyááníꞌa uráundawi wení waási-iꞌa wéuwasinkaiye.

6

1 Maníkóeꞌa taankarotámai méta kísau wémaeta óraaka simátime séta Maníkó úwoi wétuwaꞌnai-ifo ímba úwoi méꞌa wembó arááímo tainíꞌa oro súne. 2 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba Maníkómó siyáin-aai agaimaréna séna

úwoi túwaꞌnai uráunda-kanaa kentáái

iséꞌa sáwíꞌo urómpinkembo

tíkaunda-kanaa túwaꞌnai uráumne

Maníkó siyáiye agaimaréna siyáimba mindásafeꞌa ísáaro. Káféꞌa Maníkó úwoi túwaꞌnai in-kanaa éna sáwíꞌo uráampinkemba tíyáín-kanaa imbá póꞌa ímba úwoi méꞌa wembó arááímo tainíꞌa oro.

3 Kentáásí kísaugomba awánésa sáwí-amba arááíwáéfo séta kawe-kísáú aantembo maúndasa pósa ímba éraiꞌa sésa sáwí-kisau máéwe wésewe. 4 Seyaafá-kísáúmó maúndasafeta séta suwánésasa éraiꞌa Maníkóní kísau-waasin-owe síwae séta minkísáú wémaeta méraumne. Umbai-tántááꞌó kentááfáꞌó tisasamó síꞌo índa-iꞌo uwásinkesasa sáwíꞌo uwásínkáanta ímba ifátuweta fasiꞌámaisa méraumne. 5 Maníkóní kísausa maúndarakemba sínkambai ándáfaꞌo mósinkesasaamo úkúresamo sáwí-aai simásinkesa miyámó ontá óraa-kisau maéta nóꞌwaamba ímba súsá waúnda úwoi kísau maéta sááimo taintá ímba ifátuwaunda fasiꞌámaisa méraumne. 6 Kentáásáfésa Maníkóní kísau-waasin-owe síyantafeta kawe-kísáú aantemba maéta kaweꞌ-ímáyáá éta faru úmaisa méta kaweꞌá uwátinkaunanasa Maníkóní Ufaen-ámútánkó keséta méraisata éraiꞌa miwí-ímáyáá éta 7 éraiꞌ-aai simátimunanasa Maníkó fasiꞌaémbá símísata miyán-kísáú maéta Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úndasa mindá wenónkáámbá fafériyaunanasa sáwí-aaigo kentááfímbá ímba

tisatá Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úndasa mindá paroiyáámbá uwásoketa umbai-tántááꞌó kempátáámó tintá wéiyaakaumne. 8 Tuwímbai kentáá súwíꞌa mósá márááwasa tuwímbai kentáá súwíꞌa símai sáwíꞌa owasá tuwímbai kaweꞌ-ááísá simásíméwasa tuwímbai sáwí-aaisa simásíméwasa éraiꞌ-aaimo simátimundasafesasa tuwímbai kentáásáfésa karoꞌá sewé sewasá 9 tuwímbai kaweꞌ-úmai suwánésasa karoꞌá sésa úwoi-waasin-owe sewasá tuwímbai kentáásáfésamo puwónaesa owémó sembá ímba puwúndasa úwoisa súnaraumpo suwánaaro. Maníkó arupísesa uwásínkáímba ímba sínkamisata wépuwune. 10 Sáwífa-tantaako kentáásirumba umbaí wétasinkainta kentáásirunko kaweꞌá wéiye. Kesáá óntama ímbo makáundawisa éta Maníkón-aai sáwífaꞌ-waasisa simátimunasasa kaweꞌ-úmai méraawe. Óntaiyaiwai éta Maníkón-aai taꞌótokaundasafeta kaweꞌ-úmaisa méraumne.

11 Kórinti-naopaken-kwaasi ísáaro. Ken-ímáyáá éta kentáásirumpinken-aai aforaꞌá simátímakaundasa 12 kembiwísáféta ímba kaoráúnaꞌa kentáásáféꞌa kaókaawe. 13 Kesí iyámpóímo simátimundantenkaamba simátimumpo ken-ímáyáámó úndantemba kentáá-ímáyáá éꞌa kentirumpinkén-ááí simásíméro.

Maníkóní naankaantáán-únemo siyáin-aai.

14 Ísáaro. óꞌó tombá moórá óraa-purumakawara moórá kári-purumakawaraꞌa ímba fátóto úmai wégaraꞌofo awaiya-púrúmákáráí tinuwarampimbá káráꞌumakaawasarai óꞌá wétoye. Miyámó ontembá kembiwí Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmbo owíyé ímbo timankúnkúmbo owíyé ímba taankarotaréꞌa kísau máéro. Arupíse owísé Maníkón-aai taráíyaawise ímba kanaaꞌá taankarotámai mésa kísau wémaewe. Sáwara kumeuꞌwáráꞌá ímba mimbóráfímbá wéraiye. 15 Ísu Káráísitiye waántáwankoe ímba mimbórá-ímáyáá óyasa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owíyé ímbo timankúnkúmbo owíyé ímba mimbórá-ímáyáá wéowe. 16 Maníkóní naaúmpaꞌa waántá-waasi mimbóráfímbá ímba méranaawe. Maníkó fasiꞌaénkwáráwí kentáásirumpimba méraisata wení naankaantáán-úne. Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó séna

kesí waásise méꞌa miwífímbá wéneꞌa

miwítí Maníkó onasá kesí waási-iꞌa ónááwe

Maníkó siyáiye. 17 Mindásafena Fasiꞌaénkó séna

úwoi-waasifinkemba tiyuwéꞌa moórá-aempaꞌa

méꞌa sáwí-awaugomba tínaaemba uwátimiyaꞌa

tíkeꞌa 18 kentifo-íꞌa onaꞌá kesáánintone

kesiyáámúntoniꞌa ónááwe.

Fasiꞌaénkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáiwai siyáiye agaimaréna siyáiye.

7

1 Kesí waási ísáaro. Maníkó kentáásáféna imáyáa éna minááí símai kááísamakaintafeta kesúrake-sawi-tantaaꞌe kentáásí imáyáafinke-sawi-tantaaꞌe sínaaemba uwámeta kaweꞌ-úmaisa méta Maníkón-aúrankaꞌa sááꞌa isatá Maníkóndé-iꞌa éta kaweꞌ-aantenta éta miyásá onó.

Póron-arunko aamoimó uráin-aai.

2 Kentáásáféꞌa ímba kaórémba kentáá-ímáyáá úwoin-oro. Ímba sáwíꞌa uwátinkaawanasasa sáwí-amba arááíwakaawe. Ímba karoꞌá simátinketa miwítí óntasa mémaiyaumne. 3 Minááímó simátimunda ímba aaifimbá maitinkéꞌa súne. Ken-ímáyáámó úndasa simátimeta anekaꞌá miyásá úne séta úwoimo méraundasa ken-ímáyáá éta púwónda-kanaa tínda úwoi ken-ímáyáásá ónaumne. 4 Éraiꞌa kaweꞌ-úmai méraawe óraaka séꞌa kentúwíꞌa mósá wémaraumne. Óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa kentááfáꞌó timbá mindásafeꞌa ímba imáyáa éꞌa ken-ímáyáá únana kentááigo fasiꞌásínkáísana sirunkó áfááraumai aamoí wéiye.

5 Tóróasi-naopaꞌa tuwéta Máséndóniyaa-marafaꞌo tamaéwánda ímba kawe-kánáá úwata méraawanasasa seyaafáꞌ-náópimpaꞌa kaentónáántón-ésa aaisambá suwaná kentáásí kísausafena kentáásirunko umbaí tówana 6 Maníkó tirunkó umbaimó tain-kwáásí tiráfayaiwai wesá siráfaindasafena Táításimba aiꞌmarówana kembiwí tiyuwéna kentááfáꞌá téna 7 maafáꞌó túntafeta aamoí éta kembiwíséꞌo maún-kaweꞌ-aai simásimuntafetaawaraꞌa aamoí ówánanasa kembiwí kentáá suwánánaemo siyáamba tasimásimenasa sáwíꞌo uráantafenamo kentirunkó umbaimó taráímba tasimásimenasa kentáfésamo karoꞌ-ááímó sen-kwáásí táái anondáá simátímakaamba tasimásimenasa miyán-ááísómbó tasimásimuwata isááwánanasa kentáásirunko aamoí uráiye.

8 Aúfái agai-timéꞌa óraaka séꞌa anekaꞌá ímba miyán-oro siyáunda mináúfáí toráúsúwana kárikaꞌa kentirunkó umbaí tówaꞌa minááí iséꞌa mináúfáí agaiyáundasafena sirumbá uwátinkeꞌa káféꞌa sirunkó ímba umbaí téna 9 kaweꞌá wéiye. Kentirunkó umbaí tóntafeꞌa ímba aamoí éꞌa kentirunkó umbaí tówaꞌa sáwíꞌo ombó tínaaembo uwámakaantafeꞌa aamoí úne. Sáwíꞌo ontáféna tirunkó umbaí táíno Maníkó wésiye. Mindásafeꞌa mináúfáí agai-tímakaunda ímba sáwíꞌa uwátínkaraumne. 10 Maníkó tirumbá umbaí tátínkáíwai sáwíꞌo ombá tínaaemba uwáméwana sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba Maníkó tiyéna kawepáꞌá mówétinkaisana mindásafena tirunkó ímba sáwíꞌa wéifo marapáꞌ-wáásí Maníkóntáfésa ímba imáyáamo owí tirunkó umbaí tainkáꞌá sáwíꞌo ombá ímba tínaaemba uwámesa úwoi sáwíꞌa ésa Maníkóní némpaꞌa maéꞌmaeꞌa ónááwe. 11 Sáwíꞌo uráantafena Maníkó kentirumbá umbaí tátínkaraimba póꞌa kaweꞌó uráamba imáyáan-oro. Kembiwífínkémbá moóráwigo sáwíꞌo uráimba ímba óraaka simánkeꞌa tímakaunda-aufai iséꞌa séꞌa arupíse uwátinketa kaweꞌ-ámbá arááíwáéno séꞌa sáwíꞌo uráantafeꞌa tigaesáfé éꞌa sáwí-meyambo kentópaꞌo tíndasafeꞌa táátafe éꞌa séꞌa arupíse uwátínkáanana Póromo ménamo éna súwaꞌnai íníye séꞌa sáwíꞌo uráiwaimba ááéma sáwí-meyamba améꞌa kembiwífínké-sáwí-ímáyáá arupíse uwátinkeꞌa miyámó uráamba taíꞌáraiye-aai ísaraumne.

12 Mináúfáí agai-tímakaunda sáwíꞌo uráin-kwaasigontafeꞌa ímba aifaꞌá imáyáa éꞌa sáwíꞌo uwánkarain-ininkontafeꞌa ímba aifaꞌá imáyáa éꞌa miyá uráumpo Maníkón-aúrankaꞌa kentáásáféꞌa óraaꞌ-imayaa éꞌa kentáásáféꞌa séꞌa miwísáféta óraaꞌ-imayaasa úne sénááwe séꞌa mináúfáí agai-tímakaumne. 13 Mináúfáímó tímakaundantembo uráamba kentáásí imáyáa kaweꞌá uwásínkaraawe.

Táításimba aiꞌmarááwánanasa kempáꞌá koména wenarunkó umbaí tówana túwaꞌnai úwaꞌa kaweꞌá uwaná aamoí éna wenarunkó kaweꞌá úwana kentááfáꞌá téna tasimásimuwata iséta mindásafetaawaraꞌa aamoisá úne. 14 Ááéma Táításin-aúrankaꞌa kentúma maimaé iyáunana simátímakaunda-aai éraiꞌ-aaimo siyáundantemba Táításimbo kentááimo simámakaunda-aai éraiꞌan-iye. Táítási kembiwíséꞌa koména kemó kentááimo simámakaunda-aaisafena éraiꞌ-aai siyáiye siyáimba mindásafeꞌa ímba sigaesáféꞌa úne. 15 Táítási kembiwíséꞌa komérowaꞌa wentáféꞌa aamoí éꞌa táátafeꞌa éꞌa tinekembá tataꞌá éꞌa wenáái iséꞌa miyá uwaná mindásafena Táítási imáyáa éna arumbá wétimiye. 16 Kembiwísáfé séꞌa seyaafá-kísáúmó ésa kaweꞌá ónááwe súnana sirunkó kaweꞌá wéiye.

8

Fasiꞌaénkóní waásimo túwaꞌnai uráan-aai.

1 Kesí waásisono. Máséndóniyaa-marafaꞌo naaóꞌ-naoꞌo méraawi Maníkóní waási wemó túwaꞌnai

in-aai simátimenaumpo ísáaro. 2 Óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa miwífáꞌá téna tafisisasá ímba ifátuwesa Maníkóntáféna tirunkó kaweꞌá úmae íyísasa miwí kesáfésa óntaiyain-kwaasi méraantafesa ímba imáyáamo ombá Yúndiyaa-marafaꞌa Fasiꞌaénkóní waási méraawisafesa imáyáa ésa káriꞌ-ontamo makáampinkemba sáwífa-tantaaꞌa túwaandu úmai túwaꞌnai uráawe. 3 Éraiꞌ-aai simátimune. Miwí sésa maarán-tántááꞌá kanaaꞌá timénaumpo fíꞌomba túwaandu úmai timénae sésa miwítí imáyáafinkemba miyá ésa sáwífaꞌa tímakaawe. 4 Kentáásáfésa óraaka símae iyésa sésa Yúndiyaa-marafaꞌo Fasiꞌaénkóní waási méraawi timénae sétaamo únda aamoí úne siyáawe. 5 Imáyáa aantembo únda-tantaaꞌ-aantemba ímba tímakaafo fíꞌo-fiꞌon-tantaakwaraꞌa timésa aifaꞌá Fasiꞌaénkóntáfésa sésa ení waási-iꞌa éta ení kísausa wémaumne siyésa Maníkón-ímáyááfínkémbá kentáásáfésa sésa Maníkóní kísau simásimiyata kembiwíséꞌa méraano sésa 6 maankáꞌá Máséndóniyaa-marafaꞌo méraawi miyán-ááí siyáamba póta Táításimba simámeta séta Yúndiyaa-marafaꞌa Fasiꞌaénkóní waási túwaꞌnai íyan-kisau Kórinti-naopaꞌa ko-ómbare tauweré kuré túwaꞌnai inasá túwaandu íyana taiꞌáíno Táításimba simámakaumne. 7 Fíꞌo-fiꞌon-kisau kaweꞌ-úmai maéꞌa Maníkón-aaisafeꞌa fasiꞌámai timankúnkúmba éꞌa wenáái kaweꞌ-úmai simátimeꞌa wenááigoni áwáuma kaweꞌ-úmai iséꞌa aaweyáá éꞌa túwaꞌnai eꞌa kentirumbá siméꞌa miyámó on-kwáásí ontáféta simátime séta Yúndiyaa-marafaꞌa Fasiꞌaénkóní waásimo méraawi túwaꞌnai íyamba kaweꞌ-úmai timénááwe súne.

8 Maankáꞌá Máséndóniyaa-marafakewi Yúndiyaa-marafaꞌa Fasiꞌaénkóní waásimo méraawisafesa imáyáa ésa kaweꞌ-úmai tímakaan-aai tíménda miyán-oro ímba súmpo timénáá ína timénááo séꞌa kentirunkómbá tísai úmai isáúmne. 9 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti úwoi túwaꞌnai imbá ísaraawe. Wíyómpaꞌa fíꞌoran-kaweꞌa úmai ména kembiwísáféna imáyáa éna wíyómpaꞌa tuwéna kaweꞌ-úmaimo méraiyantafena úwoi-waasiyaan-úmai marapáꞌá kumbaéꞌéímbaniye.

10 Kesí imáyáafinkemba súmpo ísáaro. Ááéma Maníkóní waásifinkemba kembiwí aifa séꞌa túwaandu úmai timénae séꞌa ómbareꞌa moórá-aatai maisukáafo káféꞌa minkísáú taíꞌásuwaaro. 11 Ááéma aamoí éꞌa toꞌmayaa éꞌa káféꞌa miyá éꞌa sáwífa-tantaaꞌo makéwi sáwífaꞌa maráíyasa káriꞌo makéwi miyáumai maráíyasa miyá íyana taiꞌáíno. 12 Sáwífa-tantaaꞌo máréne káriꞌo máréne Maníkó tuwánáínifo timénaemo síyan-tantaaꞌa sáwífa-tantaapinkemba sáwífaꞌa maréꞌa káripinkemba káriꞌa maréꞌo timíyamba Maníkó awánéna kanaán-iye síníye.

13 Túwaꞌnai íyamba ímba seyaafáꞌó túwémba kesáféꞌa wémareꞌa oro. 14 Énifo káféꞌa makáan-tantaaꞌo wéraintafeꞌa mimpínkémbá timéꞌa ánaaembo ímbo makémba miwí kembá túwaꞌnai íyaꞌa awaiyaríꞌa ónááwe. 15 Miyáumai naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna moórá-tonkon-awiꞌa máána mintóntáféna séna

tóntáféna séna sáwífaꞌa túꞌmaimo nowí tímúꞌa fówasa ímba arááꞌa márówasa káriꞌa túꞌmaimo nowí tímúꞌa fówana ímba táái taráiye

agaimaréna siyáiye. Miyáumai káféꞌo makén-tantaatafeꞌa mimpínkémbá timéꞌa ánaaembo ímbo maráíyamba miwí kembá túwaꞌnai ónááwe.

Táítási Kórinti-naopaꞌo kuráin-aai.

16 Maníkó Táításimba imáyáa ámísana kemó túwaꞌnai úndantemba wewáráꞌá túwaꞌnai ónae sisatá mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 17 Táításimba simámeta séta kotúwaꞌnai inasá Yúndiyaa-marafaken-kwaasimo túwaꞌnai íyantafesa tuwímbai-tantaaꞌa túwaandu úmai maránááwe súndasafenasa aamoí éna wení imáyáafinkenkwaraꞌa séna anekaꞌá miwíséꞌa koménaumne Táítási siyáiye. 18 Táításimbo aiꞌmáráandaraꞌa moórá-waasiwaraꞌa aiꞌmáráanana weséꞌa wíníye. Wemá ásé-aai simátímaꞌmae nísasa naaóꞌ-naokemba Fasiꞌaénkóní waási wenáwíꞌo mósá márááwi wemá Táításiyeꞌa wíníye. 19 Fasiꞌaénkóní waási naaóꞌ-naokemba wembá íyáfasinankesa sésa eséꞌa minkísáú mauwó sewaná keséta wénena túwaꞌnai únda-kisausa máísasa kentáásí kísaugomba awánésa sésa tómbá ímbo makáan-kwaasi túwaꞌnai owe sésa Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá wémaraawe.

20 Minkísáúmó maúndasa sáwíꞌan-owe sefó séta 21 Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌe waási túrankaꞌe minkísáú kaweꞌá ónae séta naaóꞌ-naoꞌa wéneta túwaandu úmáráán-ontantomba maimaéta ímbo makáan-kwaasimo túwaꞌnai ondasáféta úne.

22 Minkáéꞌnáraimo tiꞌmáráandarata moóráwigonkwaraꞌa aiꞌmáráanana wéna kaumbosé kóínda wembá sáwífa-kanaa áísai úmai awánánae súndasa túwaꞌnai in-kwáásígó isatá awánaraumne. Kembiwí kaweꞌó on-ááí iséna póna kotúwaꞌnai ónae siyáiye. 23 Táításin-aai súnda keséꞌa taankarotámai ména túwaꞌnai índasafena keséꞌa kísau wémaiye. Weséꞌo wíyan-kwaasi-taaimo súnda minkísáú maíyantafesa naaóꞌ-naokemba Fasiꞌaénkóní waási keráí íyáfasintinkaraayasarai Ísu Káráísitin-awiꞌa mósá wémaraaye. 24 Mindárau kempáꞌá koméraiyaꞌa tirumbá tíméro. Kentúmo maimaé iyúndasafesamo sésa éraiꞌa kaweꞌ-úmai méraawe sésa ánaaemba naaóꞌ-naoꞌa Fasiꞌaénkóní waási kosimátímaꞌmae níyasa kentáái isánááwe.

9

Fasiꞌaénkóní waási túwaꞌnai ónaemo siyáan-aai.

1 Tuwímbai-tantaaꞌo túwaandu úmaimo Yúndiyaa-marafaꞌo Fasiꞌaénkóní waásimo timíyan-aai éꞌo ísaraantafeꞌa maanáúfáífímbá ímba ayáátáákaꞌa simátimenaumne. 2 Túwaꞌnai ónaemo siyáan-aai ísaraumne. Máséndóniyaa-marafaken-kwaasi kentááimo simátimewanda kentúma maimaé iyéꞌa kembiwísé séꞌa Ákáyaa-marafaken-kwaasi minkísáú wétoꞌmayaan-esa moórá-aatai maisukáawe séwánasa isésa sésa kesááwáráꞌá túwaꞌnai ónae sésa tuwímbai-tantaaꞌa túwaandu uráawe. 3 Kentúma maimaé iyéta séta minkísáú toꞌmayaa úmakaawesa súnda-aai úwoi-aain-iye sefó séta kaumboráú tiꞌmáráanasa kempáꞌá kónááwe. Kemó siyáundantemba toꞌmayaa úmaraiyantafeta minkáúmbóráú tiꞌmáráanasasa kotúwaꞌnai ónááwe. 4 Ánaaemba kempáꞌá konasá Máséndóniyaa-marafakembo tuwímbai keséꞌo wésamo ésa ímbo toꞌmayaa úmakembo kotuwánaiyamba tigaesáféꞌa íyaꞌa toꞌmayaa úmakaawemo siyáunda-aaisafeꞌa sigaesáféꞌa ónaumne. 5 Mindásafeꞌa imáyáa éꞌa mindárausafeꞌa óraaka simátime séꞌa kemó ímbo kuráandaraꞌa miwífáꞌá koméwasa símaimo fasiꞌámakaantemba tuwímbai-tantaaꞌa túwaandu úmáráaro simátímakaumne. Ánaaemba kempáꞌá konaꞌá kentí imáyáafinkembo túwaandu úmárémba úwoi maisiménááfo ímba tísai ónaumne.

6 Maarán-ááí imáyáan-oro. Kísaumo ombá moórá kári-kisau úmakesa kári-tomba fákáꞌ-naawasá moórá óraa-kisau úmakesa óraa-tomba wéfakaꞌ-naawe. Miyáumaimo tímémba ánaaemba miyáráán-úmai maénááwe. 7 Miyáumai moórá-mora-waasimo timíyan-tantaatafeꞌa imáyáa uréꞌa miyáumai tíméro. Ímba timénae-imayaa éꞌa tíméfainifo. Óraaꞌ-aaimo simásímakaine séꞌa tíméfainifo. Imáyáa úmai kaweꞌ-uréꞌa tíméro. Timíyantafesamo aamoimó íyawi miwí Maníkó aamoí uwátínkáífo timíyantafeꞌa aamoín-oro. 8 Maníkó kanaaꞌá áfááraumai kaweꞌó uwátínkáímba seyaafá-tántáátáféꞌa kaweꞌ-úmai méꞌa fíꞌo-fiꞌon-

kawe-kisau maíyantafena Maníkó áfááraumai kaweꞌá uwátínkáífo miyán-káwé-kísáú kanaaꞌá maénááwe. 9 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

ímbo makáawi túwaꞌnai esamo tímatuwaawi

miwítí kawe-kísáú waéꞌwaeꞌa íníye

agaimaréna siyáiye.

10 Maníkó seyaafáꞌ-ánáúntúmbá tímísasa maiyésa wégisau-fuwandaawe. Maníkó minánáúntúnkómbá óraaꞌa úmáráísasa wéfakaꞌ-naawe. Miyáumai Maníkó kaweꞌá uwátinkainaꞌa túwaꞌnai íyana mimpínkémbá kawe-kísáú óraaꞌa paápé íníye. 11 Maníkó kaweꞌá uwátinkainaꞌa aasiyaasí kanaaꞌá túwaꞌnai íyasa simíyataamo tíménda-tantaatafesa Maníkómpáꞌá súwi sénááwe. 12 Miyáumaimo túwaꞌnai íyamba Fasiꞌaénkóní waási ímbo makáawi túwaꞌnai íyana sáwífaꞌ-waasi tirunkó kaweꞌá ínasa Maníkómpáꞌá súwi símae iyónááwe. 13 Kembiwísáfésa sésa Ísu Káráísitin-aaisafesa éraiꞌe sésa fasiꞌámai imáyáa ésa pósa súwaꞌnai uráawe sésa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa miwíyé seyaafáꞌ-wáásíyé úwoi timíyantafesa Maníkón-áwíꞌa mósá marésa 14 Maníkómó kembiwí óraaꞌo túwaꞌnai intáfésa kembiwísáfésa imáyáa ésa túwaꞌnai esa Maníkómpáꞌá inaí sénááwe. 15 Maníkó seyaafáꞌ-wáásísá fíꞌoran-kaweꞌa uwásínkáísata póta wenáwíta mósá wémaraumne.

10

Póro wení kísausafenamo simátímakain-aai.

1 Kempínkémbá tuwímbai kentáfésa sésa Póro keséta taména faru úmai aaí siyáifo némpaꞌo mérainkaꞌa fasiꞌaén-ááí simásímíye wésewe. Ísu Káráísiti marapáꞌó méronkaꞌa faru úmai ména ímba aaisambó siyáintafeꞌa imáyáa éꞌa óraaka simátimune. 2 Kempáꞌó kondá ímba óraaka sénae súmpo imáyáa éꞌa kempínkémbá tuwímbai kentáásáfésa karoꞌá sésa mararáꞌ-wáásítí áwáuma wéaraaiwaewemo sentáféꞌa óraaka simátimenaumpo káráwiyoro. 3 Marapáꞌó méraundasa namuro-wáásí íyáákanae sésamo tíyáántemba ímba miyá éta marapá-sáwí-tántááꞌá íyáákanae séta Maníkóní kísausa wémaumne. 4 Taáné paroiyé úmakesamo tiyéꞌa íyáákanae sésamo ontembá ímba miyá éta Maníkó fasiꞌaémbá símakaisata fíꞌo-fiꞌo-sawi-fasiꞌaenta wéiyaakaumne. 5 Kentáá sááisafesa karoꞌ-ááíyémó sewí tááigomba kesááigosa wéiyaakaiye. Tuwímbai miwí túwíꞌa mósá marésa Maníkón-aai ísáafo sésa símai aambá fáíꞌmaraawata aambó fáíꞌmaraan-aai íyááketa kentáásí imáyáago Ísu Káráísitin-aai isáínkwae símaeta wéiyune. 6 Kentáá sáái isáíwae séta timuꞌmaréta méraunaꞌa miyá íyata tuwánéta kentáá sáái ímbo ísááwi sáwí-meyamba timénaumne.

7 Kembiwímó méraawini áwáuma imáyáan-oro. Kempínkémbá tuwímbai sésa éraiꞌa Ísu Káráísitini waásisa úne sentembá kesááwáráꞌá Ísu Káráísitini waásisa úmpo mindásafeꞌa imáyáan-oro. 8 Maníkó fasiꞌaémbá siménasa kembiwí ímba sáwíta uwátinkanaumpo kentí imáyáa fasiꞌátínkáándasafenasa mifásíꞌáéntá símakaiye. Mifásíꞌáémbó símakaimbo simátímaꞌmae iyúnda-aai mindá éraiꞌ-aai isatá póta mifásíꞌáémbó símakaimbo simátímaꞌmae iyúndasa mindásafeta ímba sigaesáféta úne. 9 Aúfáímo agai-timúnda ímba maarán-ímáyáá éꞌa inkáísóro sénasa maanáúfáí agaimái símíye sefó-ímáyáá éꞌa agáúmne. 10 Tuwímbai kentáfésa sésa aúfáífimba fasiꞌaén-ááí simásimenasa ááéma keséta taména aamoisaén-kwáásí ména úwoi-aaisa simásímakaiye sewí 11 miwí maarán-ááí imáyáan-oro. Némpaꞌa méraunda póta aúfáífimbo simátimunda-aai kempáꞌó wéta mimbórá-ááí póta kosimátimenaumne.

12 Kentáfésa miyán-ááímó sewí miwí túwíꞌa mósá marésa óraaꞌ-waasisa úne sewatá ímba mimbórá-wáásíyáántá éta miwímó méraawini áwáuma awánéta kesáá méraundawini áwáusa ímba tuwinéta séta kaweꞌ-úmaisa méraumne. Sáwíꞌa úmaisa méraumne séta ínta tuwinánaumne. Miwí moórá-mora-waasimo méraawini áwáu tuwánésa miwítí imáyáafinkemba sésa méraundawini áwáusa kaweꞌán-iye wésewe. Miyámó ombá sáwí-imayaafinkemba wéowe. 13 Kembiwífímbá Maníkómó símakainda-kisau-aai sénaumpo ímbo símakainda-aai ínta sénaumne. 14 Kembiwímó méraapaꞌa Maníkó ímba aambá faiyéna úwoi kesáái kosimátíméro simásímakaisata úwoisa Ísu Káráísitini ásé-aai kosimátímakaumne. Miyámó uráunda Maníkó ímba aambá fáíkaisata úwoisa kosimátímakaumne. 15 Maníkómó aambó fáísinkarain-kisausafeta fíꞌon-kwaasimo maiyáan-kisausafeta kesáá maiyáumne ímba séta kentáá súsa maimaé iyúne. Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌo fasiꞌámai imáyáamo úmae iyíyamba timuꞌmaréta méraumpo miyámó íyata áfááraumaisa túwaꞌnai ónaumne. 16 Miyámó íyata kanaám-póta tiyuwéta fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa Ísu Káráísitin-aai simátímaꞌmaeta nónaumne. Fíꞌowimo Ísu Káráísitin-aaimo simátímaken-aempaꞌa ímba kométa karo séta kesáá simátímakaumne séta kentáá súsa maimaé iyónaumne.

17 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

miwítí kísausafesa ímba túwíꞌo mósá maráíyamba Fasiꞌaénkóní kísausafesa

wenáwíꞌa mósá máráaro

agaimaréna siyáiye. 18 Waási kesáfésa kaweꞌ-wáásí únemo sembá Maníkón-aúrankaꞌa ímba kaweꞌ-wáásín-ofo Fasiꞌaénkó kaweꞌ-wáásín-owemo siwáí mindá Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-wáásín-owe.

11

Karoꞌ-áántá-wáásí táái.

1 Kesúma maimaé iyéꞌa káriꞌ-aaimo sendá ímba aambá fáísinkaiyaꞌa úwoi senó. 2 Kembiwí

sáwí-amba arááíwáéfo sénamo Maníkó káráwiyaintemba miyáumai kenkáꞌá káráwiyaumne. Kaweꞌ-ínááꞌárúmó moórá-waasigonkaꞌo símáráantemba miyáumai kembá tíꞌmaeꞌa Ísu Káráísitimpaꞌa mátínkáanaꞌa weséꞌa ménaawe súne. 3 Naaófáꞌá iyaankafayaankó moórá-ininkon-awiꞌa Ífimba karoꞌá simánkowana minááísáféna éraiꞌe siyáiye. Miyáumai tuwímbai kentí imáyáa sáwíꞌa uwátinkaiyaꞌa Ísu Káráísitintafeꞌa fasiꞌámai imáyáamo ombá ifátúwááfaiye séꞌa mindásafeꞌa óraaꞌ-imayaa úne. 4 Ááéma aforaꞌá Ísu Káráísitin-aai kosimátimewanaꞌa ísówana Maníkóní ámútanko keséꞌa mérowasa tuwímbai kempáꞌá wésa Ísu Káráísitin-aaigomba kaentaén-ááí simátimesa Maníkóní ámútankontafesa karoꞌ-ááí simátímúwaꞌa aamoí éꞌa minámbá arááíwaenae siyáawe.

5 Minkwáásísáféꞌa karo séꞌa Maníkóní aantá-waasi pósa óraaꞌ-waasin-owe sembánifo minkwáásí kembá ímba íyáákaraawe. 6 Aaimó wésimatimunanamo sóiko umbaimó wétaimba mindá ímba óraa-tantaaꞌan-ifo Maníkón-aaigoni áwáuma kaweꞌ-úmai ísaraunda mindá óraa-tantaaꞌan-iye. Sáwífa-kanaa éraiꞌ-aai seyaafá simátimewanaꞌa ísaraawe.

7 Maníkón-aaimo simátimewanda méyámbá ímba maiyéꞌa simátímakaumne. Miyámó ówánda kentúwíꞌa maimaé iyéꞌa kesúwíꞌa sáwísankaamba uráumne. Miyámó uráundasafeꞌa kentáfé sáwíꞌa uráiye sumbánifo ímba sáwíꞌa uráumne. 8 Kempímbá Maníkóní kísaumo maéwánda Maníkóní waási fíꞌo-fiꞌon-daopakewi súwaꞌnai esa tuwímbai-tantaaꞌa símúwaꞌa kempímbá kísau maiyáumne. Miwí sésa ánaaemba kentáá simíníye ímba sunkákémbá úwoi miwí tuwímbai-tantaaꞌa símúwaꞌa kembiwífímbá kísau maiyáumne. 9 Keséꞌo komaéwánda kesí óntamba taiꞌówaꞌa súwaꞌnai oró ímba séwánda méraawanasa Máséndóniyaa-marafakemba tuwímbai Maníkóní waási tésa ímbo makáawanda-tantaaꞌa másúwaꞌnai uráawe. Minkáꞌó uráudantemba ánaaemba miyámó ondá umbai-tántááꞌá timúnafo séꞌa súwaꞌnai oró ímba sénaumne. 10 Ísu Káráísitini éraiꞌ-aaimo simátimundawi úndantemba Maníkón-aai simátímakaundarakemba kembiwí Ákáyaa-marafaken-kwaasifinkemba óntamba ímba maiyáumne-aai símae íyónasa minááísáfésa karoꞌ-ááín-iye ímba sénááwe. 11 Miyámó únda sirumbá timú ína wétimuno. Sirumbá éꞌo timúnda Maníkó wésuwanaiye.

12 Maníkóní aantá-waasi owémó kemó sen-kwáásí miwí túma maimaé iyésa sésa Póromo Maníkóní kísau maénamo kempákémbó óntambo máíntemba miyásá úne sefó séꞌa kempákémbá óntamba ímba maéꞌa miyá ónaumne. 13 Miwí mérowana Maníkó kesí aantá-waasin-owe ímba séna tiꞌmákaiye. Ísu Káráísitini kísau-waasisa úne karoꞌá sésa wení kísau máúmne wésewe. 14 Miyán-kísáúmó máémba ímba sááꞌa wéiye. Waántáwanko wíyómpakemba Maníkóní kísau-waasigoni sáraamba wéiye. 15 Wení kísau-waasi wemó intembá ésa arupíse-waasiyaamba ésa waéꞌmai karoꞌá wésewe. Mindásafena ímba sááꞌa wéifo kembiwí ímba tááꞌa íno. Miwítí sáwí-kisaurakemba sáwí-meyamba maénááwe.

Ísuni kísaumo maúndarakemba umbai-tántááꞌá kempímbó tiyáin-aai.

16 Maarán-ááí anekaꞌó súnda kentáféꞌa sáwí-imayaawaraꞌ-waasi iyé-ááí ímba seró. Énifo miyámó séꞌo éꞌa ímba aꞌáo séꞌa siyuwáíyaꞌa kárikaꞌa kesúma maimaé íyóno. 17 Kesúmo maimaé iyúnda Fasiꞌaénkó siyáintemba ímba éꞌa sáwí-imayaafinkeniꞌa úne. 18 Sáwífaꞌ-waasi marapákén-tántáátáfésa imáyáa ésa miwí túma maimaé wéiyofo kewáráꞌá kesú maimaé iyónaumne. 19 Kembiwí kesáféꞌa karo séꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásísá únemo sembá sáwí-imayaawaraꞌ-waasisafeꞌa kanaán-iye séꞌa aamoí wéowe. 20 Tuwímbai keséꞌa komésa kentí imáyáa tafisewaꞌá sentembá owasá kentí óntamba karoꞌá simátinkesa wénesa kentúwíꞌa símai sáwíꞌa ésa sáwí-aai simátinkesa miyámó ombá ímba aꞌáo sembá kanaán-iye wésewe. 21 Sáwíꞌo uwátínkáántemba keséꞌa kométa kesáá ímba kanaaꞌá miyásá uwátínkaraumpo sirunkó sáwíꞌa isaꞌá minááí súne.

Tuwímbai miwí túmo maimaé íyóntemba ímba sááꞌa ínaꞌa miyáumai kesú maimaé iyónaumne. Miyámó ondá sáwí-imayaawaraꞌ-waasiyaamba ónaumne. 22 Miwí túmo maimaé íyówi sésa Ípúru-aaifinkemba súne sewaꞌá kewáráꞌá minááífínkémbó súndawi úne. Miwí sésa Ísarerin-andafaken-kwaasi úne sewaꞌá kewáráꞌá minándáfákén-kwáásí úne. Miwí sésa Émbaramun-aísaafitantambo uráundawi úne sewaꞌá kewáráꞌá miyáumai wenaísaafitantambo uráundawi úne. 23 Miwí sésa Ísu Káráísitini kísau-waasi úne sewaꞌá kewáráꞌá miyáumai Ísu Káráísitini kísau-waasi éꞌa miwí wéiyaakaumne. Miyán-ááímó súnda sáwí-imayaawarawiyaamba súne-imayaa éꞌa Ísu Káráísitini kísau wémaunda óraa-kisau wémaeꞌa miwítí kísau wéiyaakaumne. Maníkón-aaimo simátimundarakemba ándáfaꞌo sínkáámba sáwífaꞌ-iꞌan-ifo miwímó ándáfaꞌo tínkáámba ímba sáwífaꞌan-iye. Sáwífaꞌ-iꞌa sínkááwaꞌa púwóraantambo úndanifo úwoi súnaraumne. Miyán-tántááꞌá kempáꞌá sáwífaꞌ-iꞌa tiyáifo miwífáꞌá ímba sáwífaꞌ-iꞌa tiyáiye. 24 Ísu Káráísitini kísaumo maúndarakemba Yúndaa-waasi séfataase-ikaꞌa áwíyandasambo súwiyonkuꞌ-nomba sáwífaꞌ-iꞌa 39-iꞌa súwiyonkuꞌ-naraawe. 25 Ísu Káráísitini kísaumo maúndarakemba Rómu-kamani-waasi kaumbo-íkáꞌá kunánaantamba sínkankaawe. Moórá-kanaa kentáfésa puwínkwae sésa óntantamba sínkamuwaꞌa marapáꞌá tanaa-faráumne. Kaumbo-íkáꞌá nompín-táómpimba nówánana mindómpín-táómba kúwáferombanifo kemá úwoi súnaraumne. Moórá-ikaꞌa miyáumai nompín-táómba kúwáferowaꞌa mindómpímbá ayáátáákaꞌa moórá-noꞌwaane moórá-waawaiye méꞌa ímbo puwówánda úwoi méraumne. 26 Ísu Káráísitini kísaumo maúnda fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌo núnda piriꞌ-nónkó maéꞌmáéraantamba isaꞌá aampaꞌá umén-kwáásí sínkamoraantamba owaꞌá kesí waási Yúndaa-waasi sínkamoraantamba owaꞌá fíꞌonkaa-waasiwaraꞌa miyá owaꞌá fíꞌo-fiꞌon-oraaꞌ-naopimpaꞌa núnasa sínkamoraantamba owaꞌá aampaꞌá fíꞌon-daopareꞌo kúnda sínkamoraantamba owaꞌá óraaꞌ-nompaꞌo táómpimbo núnda sínkamoraantamba owaꞌá tuwímbai kentáfésa karoꞌá sésa ení waási úne sésa sínkamoraantamba owaꞌá miyámó ombá úwoi súnaraumne. 27 Ísu Káráísitini kísaumo maúnda óraa-kisaumo maúnda suwesaraí isaꞌá minkísáú wémaeꞌa sáwífaꞌ-noꞌwaamba ímba sún-kwaéꞌa Ísu Káráísitini kísau wémaeꞌa sáwífaꞌ-iꞌa sááimo taimbá noné tón-íyaine méꞌa sáwífaꞌ-iꞌa táwiꞌa síyáísaꞌa sáwí-unankwatoi uréꞌa méraunana 28 ímba miyán-úmbáí-tántááꞌ-aantembanifo fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaunda-umbai-tantaako kempáꞌá aasiyaasí wétiye. 29 Fasiꞌaénkóní waásifinkembo tuwímbai ímbo fasiꞌámaimo arááíwáémba sirumbá uwátinkaunana minúmbáí-tántáákó kempáꞌá wétiye. Kaweꞌ-ámbó arááíwáéwanamo moóráwigo tafisisasamó sáwíꞌo ombá sirumbá uwátinkaunana minúmbáí-tántáákó kempáꞌá wétiye.

30 Ímba moórá-amba wéraifo kesúmo maimaé iyúnda tuwímbai-tantaaꞌa kempáꞌá tisasá suwánésa sésa aamoisaén-kwáásín-iye sen-ááímó simátíménda ísáaro. 31 Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowan-awiꞌa mósá maꞌmaé iyónaumne. Simátimunda-aai ímba karoꞌ-ááín-ifo Maníkó ísaraiye. Tuwímbai-tantaaꞌa kempáꞌá tisasá suwánésa sésa aamoisaén-kwáásín-iye sen-ááímó simátíménda ísáaro. 32 Moórá-oraaꞌ-naoꞌ-awiꞌa Támásikasifaꞌa méraawanana káráwiyowin-awiꞌa Árétási wení kísau-waasi óraaꞌ-waasigo kentáféna simátimena séna áíꞌmaeꞌa ándáfaꞌa móauwaaro súwasa mindáókoni síꞌ-óntáráꞌá káráwiyowasa 33 tuwímbai súwaꞌnai esa kunánáan-unampimba fáítumai síꞌ-afaapimba máápaꞌa túsúsinkesa ándáraꞌa taꞌótokowa kumémeꞌa

mararáꞌá kumówánasa siyúwówaꞌa kóuraumne.

12

Fasiꞌaénkó kaainkáán-úmaimo aráásímakain-aai.

1 Kesúmo maimaé iyúnda miyán-ááígó ímba kentáá súwaꞌnai ínífo kentáféꞌa Maníkóní aantá-waasin-iye síyantafeꞌa kempáꞌó tiyáin-tantaakon-aaimo simátíménda ísáaro. Fasiꞌaénkó kaainkáán-úmaimo aráásímakaimba simátíménda ísáaro. 2 Ísu Káráísitini waási méraawanana Maníkó kusíꞌmaena wíyómpaꞌa sanaan-úrambo iyúmba kesimankóná kunáíkai mútúꞌ-waasiya kusíkaiyo ímba isáúmpo Maníkó aantemba ísaraiye. Miyámó uráunda 14 aatai maisukáumne. 3 Maníkó kusíꞌmaena wení kaweꞌ-mápáꞌó iyúmba kesimankóná kunáíkai mútúꞌ-waasiya kusíkaiyo ímba isáúmpo Maníkó aantemba ísaraiye. 4 Kusíꞌmaena wení kaweꞌ-mápáꞌá mósinkowaꞌa mifáꞌ-méꞌa tuwímbai-tantaakon-aai ísaraumpo simátíméndamo éꞌa sáwíꞌa ónaumpo ímba kanaaꞌá simátimenaumne. 5 Miyámó uráintafeꞌa kesú maimaé iyéꞌa kesí kísausafeꞌa ímba kesú maimaé iyéꞌa tuwímbai-tantaaꞌo kempáꞌó tisasamó suwánésamo sésa aamoisaén-kwáásín-iyemo sen-ááísáféꞌa kesú maimaé wéiyune. 6 Kesúmo maimaé iyónae sékaa éraiꞌ-aaisafeꞌa kesú maimaé iyúnaꞌa kentáféꞌa sáwí-imayaawaraꞌ-waasin-iye ímba kanaa sewisinó. Énifo kesú ímba maimaé wéiyune. Aaimó súndarakembo kesúmo maimaé iyúndarakaa minááí isésa tuwímbai kentáfésa sésa óraaꞌ-waasin-iye sewisinó. Mindá ímba siráái wétaiye. Kesí kísau awánéꞌa simátimunda-aai isé póꞌa méraundawini áwáuma suwánaawana siráái wétaimba mindásafeꞌa kesú ímba maimaé iyúne.

7 Maníkó siyówaꞌa fíꞌoran-kawe-tantaaꞌa sáwífaꞌa awánááwánana Maníkó kentáféna séna wenáú maimaé íyífo séna moórá-tantaaꞌa síꞌo í-tántááꞌá súfimba faimarówana mindásafena waántáwanko sáwíꞌa uwásínkáísana kesú ímbo maimaé íyóndasafena Maníkó miyá uwásínkaraiye. 8 Kaumbo-íkáꞌá Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimpaꞌa inaí séꞌa maantántááꞌá maisiyúwénaꞌa kaweꞌ-úmai méraano séwánana 9 minkáúmbó-íkáꞌá séna ímbanifo miyá urénaꞌa úwoi áwaꞌnai ondá embá kanaán-iye. Ímbo fasiꞌámaimo méraanda kesí fasiꞌaémbá áménana mifásíꞌáénkó embá íyáákaina méínone símaena iyáiye. Ísu Káráísitini fasiꞌaénkó kenkáꞌá káráwiyaimba póꞌa

ímbo fasiꞌámaimo méraundasafeꞌa aamoí úne. 10 Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáamo únda ímbo fasiꞌámaimo méraundawe símaimo sáwíꞌo uwásínkááne sáwí-aaimo simásínkááne umbai-tántááꞌó wéraine sáwíꞌo uwásínkááne miyán-tántáátáféꞌa ímbo imáyáa únda aamoí éꞌa séꞌa ímbo fasiꞌámaimo méraunda Ísu Káráísiti fasiꞌaémbá símísaꞌa fasiꞌámai méraumne súne.

Kórinti-naoraa-waasi imáyáa arupísemo uwátínkarain-aai.

11 Miyán-ááímó simátimunda kesúraamba maimaé iyéꞌa sáwí-imayaawaraꞌ-waasiyaamba úne. Kembiwí karoꞌá séꞌa Maníkóní aantá-waasin-owe sen-kwáásí miwí kembá ímba íyáákaraawe. Kemá úwoi-waasi úndanifo miwí kembá ímba íyáákaraawe. Póro Maníkóní aantá-waasi iyé-ááí kembiwí karoꞌ-ááímó sen-kwáásísáféꞌa simátíméraamba ímba simátímakaafo kemá Maníkóní aantá-waasi úne-aai imáyáa íyantafeꞌa kempáꞌó tiyáin-tantaakon-aai maanáúfáífímbá simátimune.

12 Maníkóní aantá-waasiti kísau maarán-iye.

Fíꞌoran-kawe-kisau ímbo awánaraan-kisau Maníkóní fasiꞌaéntámbá wémaewe. Kempímbá koméꞌa miyán-kísáú wémaeꞌa ímba ifá tuwááwánaꞌa suwánaraawe. 13 Nóra séra kentáfé séꞌa Maníkóní waási fíꞌo-fiꞌon-daopaken-kwaasiyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyenawa kentááráꞌá ímba miyáumai wégarawiyo sembá fíꞌon-daopakewiyaꞌo káráwiyaundanten-úmai kembiwíyáꞌá káráwiyaumne. Fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌo Maníkóní waásifimbo komaéwánda miwí súwaꞌnai uráafo kempímbó komaéwánda súwaꞌnai oró-ááí ímba séwándarakemba miyán-úmbáí-ááí ímba simátínkaraumne. Miyán-úmbáí-ááímó simátínkaraundarakaa kaweꞌá ówána póꞌa aamoí uwásínkaraawisino. Miyán-ímáyáámó ombá ifátúwáaro.

14 Kaeꞌ-íꞌa kentópaꞌa kuréꞌa káféꞌa wétoꞌmayaan-eꞌa aneká kónae séꞌa úmpo kondá umbai-tántááꞌá ímba timéꞌa kentí óntambo simíyantafena ímba wésinkaifo kentirumbó simíyantafena wésinkaifo kónaumne. Iyámpói ímba tinófoiyaꞌa káráwiyesa wétuwaꞌnai-ofo tinófoi iyámpóíyaꞌo káráwiyesa túwaꞌnai ontembá kemá miyá wéumpo 15 túwaꞌnai ondasáféꞌa makáunda-tantaaꞌo túwaꞌnai úmaimo taíꞌásuweꞌo óraa-kisau maéꞌo miyámó ondafímbó púwóndasafeꞌa aamoí úne. Kesirumbá óraaꞌa wétimumpo kentirumbá káriꞌo wésimemba mindáwaraꞌa taíꞌááfainifo imáyáa úmai kaweꞌán-oro.

16 Súwaꞌnai oro ímba séwándarakemba umbai-tántááꞌá ímba tímakaunda-aaisafeꞌa éraiꞌ-aain-iye seró. Kempínkémbá tuwímbai kentáfésa karoꞌá sésa kentáásí óntamba maénae séna karoꞌá simásínkaraiye wésewe. 17 Nóra séra miyá uráumno. Tiꞌmákaundawiya kentí óntamba maimaésawa kembá másímakaao. 18 Táításimba fasiꞌaén-ááí simámeꞌa aiꞌmákaunda moóráwigo Ísu Káráísitini waásiwaraꞌa tiꞌmákaundarai mindáraiya karoꞌá símai óntamba maimaé másímakaayo. Táítási ímba miyá-sáwíꞌá uráiye-aai ísaraawe. Wesékai mimbórá-ímáyááfínkémbá kísau wémauye.

19 Kesí waásisono. Maanáúfáímó torausíyamba maarán-káróꞌ-ímáyáá éꞌa kentáá súrankaꞌa Póro wenáái arupíse ónae séna maanáúfáí agaiyáiye sénááwe-imayaa úne. Ímba miyán-ááísáféꞌa agaéꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa Maníkón-aúrankaꞌa kentí imáyáa túwaꞌnai ónaeꞌa miyán-ááí wésimatimune. 20 Kentópaꞌo kondamó ímbo kaweꞌ-úmaimo méwaꞌo kotuwánéꞌo ímbo aamoimó ondasáféꞌa óraaꞌ-imayaa úne. Kentópaꞌo kondamó óraaꞌ-aaimo simátíméndamo iséꞌa ímba aamoí íyantafeꞌa óraaꞌ-imayaa úne. Kentópaꞌo kondá aaisambá séꞌa kaoréꞌa aaisambá séꞌa tuwínkaaꞌ-éꞌa símai sáwíꞌa uwátinkeꞌa tíyo-aai séꞌa kentúma maimaé iyéꞌa fíꞌo-fiꞌon-aai séꞌa miyá-sáwíꞌá íyaꞌa kotuwánáúnafo séꞌa minááí simátimune. 21 Kentópaꞌo kondá aare-úméné waai-úménémó on-ímáyáá ímba tínaaemba uwámakeꞌa sáwí-imayaasafeꞌa tirááísafeꞌo owímbá ímba tínaaemba uwámakenkaꞌa kotuwánáúnafo séꞌa minááí simátimune. Kentópaꞌo kondá miyá-sáwíꞌó íyaꞌo éꞌa Maníkón-aúrankaꞌa kembiwísáféꞌa sigaesáféꞌa onaná sirunkó umbaí táíníye.

13

Ísun-aaisafeꞌa timankúnkúmbo ombá káráwiyon-aai.

1 Kaeꞌ-íꞌa kentópaꞌa kuráundanifo anekaꞌá kónaumne. Kaumbo-kaeꞌ-wáásímó mimbórá-ánkáꞌó síyan-aaimo éta minááígómbá arupísesa ónaumne. 2 Ímba aifa-kánáán-ifo ánaaenkaꞌa kentópaꞌo komaéwánda sáwíꞌo uráawiye seyaafáꞌé fasiꞌaén-ááí simátímakaumne. Káféꞌa némpaꞌo méraunda minááí simátimeꞌa súne. Kentópaꞌo kondá sáwíꞌo uráantafeꞌa kowésimatimeꞌa ímbo étínkáanda sáwí-meyamba timénaumne súne. 3 Kentáfé séꞌa Ísu Káráísiti simámísanawa wési wení imáyáafinkena wésiyo wésewe. Kentópaꞌo kondá sáwí-meyambo tíméndaraꞌa suwáné séꞌa Ísu Káráísitimo simámíntemba simásímíye sénááwe. Wemá Káráísiti kentirumpimbá kísau wémaena ímba aamoisaéwí éna wení fasiꞌaéntámbá kísau wémaiye. 4 Ááéma wemá fasiꞌaémbá tuwéna aamoisaén-kwáásíyáámbá úwasa aaraa-táíyáꞌá tufúwana Maníkó íyáfasinankowana Maníkóní fasiꞌaénkáꞌá méraiye. Miyáumai kesááwáráꞌá aamoisaén-kwáásí úndanifo Ísu Káráísitiyeta kááíseta Maníkóní fasiꞌaénkáꞌá méta kembiwí wétuwaꞌnai-une.

5 Kembiwí Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúna wéeo ína wéeo imáyáan-oro. Ísu Káráísiti kentirumpimbá mérai ína méraiyo imáyáan-oro. Mérainaꞌo éꞌa Ísu Káráísitini waásisa úne séꞌa 6 kentáásáféꞌa Maníkón-aai simásíméwin-owe sénááwe-imayaa wéune. 7 Kentáásáfé séꞌa Maníkón-aai simásíméwin-owe síyantafeta ímba inaisá súmpo kembiwí kaweꞌó íyantafeta Maníkómpáꞌá inaimó súndasa Maníkóo túwaꞌnai inasá kaweꞌán-oro súne. Ímba sáwíꞌa íyamba póta ímba sáwí-meyamba mátimenasasa tuwímbai kentáásáfésa sésa ímba Maníkón-aai simásíméwin-owe síyamba mindá ímba óraa-tantaaꞌan-ifo kembiwí kaweꞌ-úmaimo méraiyamba mindá óraa-tantaaꞌan-iye. 8 Éraiꞌ-aaigo íyáákaino séta kísausa maéta wétuwaꞌnai-une. 9 Kentópaꞌo kondasá Maníkóntáféꞌo fasiꞌámaimo méraiyambo éta aamoisá ónaumne. Miyámó íyambo éta ímba sáwí-meyamba timéta aamoisaén-kwáásíyáámbá éta mindásafetaawaraꞌa aamoí ónaumne. Sáwíꞌo ompínkémbá kaweꞌó íyantafeta Maníkómpáꞌá inaisá súne. 10 Kentópaꞌo kondá sáwíꞌo ontáféꞌa fasiꞌaén-ááí kosimátimunafo séꞌa némpaꞌa méꞌa maanáúfáí agai-timúne. Ímba sáwíꞌa uwátinkeꞌa kentí imáyáa fasiꞌátínkáándasafena Fasiꞌaénkó íyáfasisinkowaꞌa kenkáꞌá káráwiyeꞌa némpaꞌa méꞌa maanáúfáí agai-timúmpo torauséꞌa súndantemba oro.

11 Kesí waásisono. Kaweꞌ-úmai méꞌa kaweꞌ-ámbá arááíwaeꞌa súndantemba éꞌa mimbórá-ímáyáá úmai méꞌa faru úmai méraaro. Miyámó íyanamo éna Maníkó arumbá tiména farumó uwátínkáíwai kembiwíséꞌa méíniye.

12 Maníkóní akúníꞌo ontáféꞌa moórá-mora tiyáámba tíméro. 13 Maníkóní waási maankáꞌó méraawi kembiwísáfésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe.

14 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti úwoi túwaꞌnai isaná Maníkó arumbá tímísana wení Ufaen-ámútánkó kembiwíséꞌa méraisaꞌa mimbóráíꞌa úmai méraantafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

Kárésíya

1

2

3

4

5

6

Kárésíya

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai afaꞌmóráe-aataiyaꞌi afakaeté-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Kárésíyaa-marafaꞌ-waasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí agaimái mátímakaiye. Ímba Yúndaa-waasin-ofo fíꞌonkaa-waasifaꞌa Ísun-aai simátímapaꞌa kuwasá timankúnkúmba ésa Ísuni aampaꞌá kuráawe. Ánaaemba Póron-aai símai sáwíꞌa uwánkaron-kwaasi Kárésíyaa-marafaꞌa tésa sésa arupíse úmai méraawin-owe Maníkó sínkwae sésa Móseseni ámáámba arááíwáéro karoꞌá wésewe. Tuwímbai minkáróꞌ-ááísáfésa éraiꞌe sésa pósa Ísuni aampaꞌá ímba kaweꞌ-úmai arááíwakaawe. Póro iséna maarán-ááímá agaimaréna séna Ísun-aaisafesa éraiꞌe sésa wenkáꞌá timankúnkúmba owí aantentafena Maníkó séna arupíse úmai méraawin-owe síníye. Minááísáfésa éraiꞌe sésa Ísuni aampaꞌá kaweꞌ-úmai arááíwáéro séna maanááí agaimái Kárésíyaa-marafaꞌa méraan-kwaasi mátímakaiye.

1

1-2 Kemá Póro maanáúfáí agai-timúmpo Fasiꞌaénkóní waási Kárésíyaa-marafaꞌa méraawi ísáaro. Kesétaamo Fasiꞌaénkóní waásimo keséꞌo méraawiye kembiwísáféta séta kaweꞌ-úmai méraaro wésune. Ísu Káráísitiye Maníkó kentáásifowama Ísumbo pukáimpinkembo íyáfasinankaraiwaiye kentáfésarai sésarai aantá-waasi-iꞌa éma kesáái kosimátímaꞌmae núwo sésarai siꞌmákaayamba ímba waási miwítí imáyáafinkemba siꞌmákaafo Maníkó

wení imáyáafinkemba siꞌmákaifo ísáaro.

3 Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai faru wéuwatinkaayantafeꞌa inaimá wésune. 4 Sáwíꞌo úmaimo méraampinke-fasiꞌaenko taꞌótokaimpinkemba faúsinkaindasafenasaawe sáwítaamo wéundafinkemba maisiyuwáíndasafenasaawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti pukáiye. Maníkó kentáásifowan-imayaafinkemba miyá uráiye. 5 Maníkón-áwíꞌo aasiyaasimó óraaꞌo úmaimo waéꞌwaeꞌo úmaenamo iyínda éraiꞌ-aain-iye.

Ásé-aai mimbórá-ááímó wérain-aai.

6 Ísu Káráísiti úwoi túwaꞌnai úwana Maníkó wení waási-iꞌa uwátinkaindasafena táántowaꞌa iséꞌa ááéma Maníkómbá wéauweꞌa fíꞌon-aaima wéisaantafena mindásafena sááꞌa wéiye. 7 Minááímá ímba kaweꞌ-ásé-ááín-iye. Tuwímbai Ísu Káráísitini ásé-aai waéꞌmai karoꞌá wésesa kentí imáyáa wétafisewe. 8 Kesááwáꞌi wíyómpaken-kisau-waasiyaꞌi ímbo simátímakaunda-aaisaamo fíꞌon-aaimo simátíménanasaamo éna Maníkó aaisambá séna sáwí-meyamba simíníye. 9 Siyáunda-aaima anekaꞌá sénaumpo ísáaro. Moóráwigomo ímbo simátímakaunda-aaimo fíꞌon-aaimo simátiminanamo éna Maníkó aaisambá séna sáwí-meyamba amíníye.

10 Waási aamoí uwásinkaiwae séꞌa minááímá ímba wésumpo Maníkó kembá aamoí uwásinkainkwae séꞌa minááímá wésune. Ááémo waásimo aamoí uwásinkaiwae séꞌo uráundantemba káféꞌa ímba miyá wéune. Káféꞌo waásimo aamoí uwásinkaiwae séꞌo miyán-kísáúmó wémaekaa Ísu Káráísitini kísauma ímba máúsino.

Póromba aantá-waasi-iꞌa úmaimo íyáfasinankarain-aai.

11 Kesí waási ísáaro. Ásé-aaimo simátímakaunda ímba waásiti imáyáafinkemban-iye. 12 Ísu Káráísiti paápé éna simásímakaifo ímba waási suwaꞌá ísaraumne.

13 Ááéma Yúndaa-waasiti áwáuma arááíwaewandaraꞌa Ísuni aampaꞌó wéaraaiwaewi taiꞌánááwe séꞌa áfááraumai sáwíꞌa uwátínkáfaꞌa kuráunda-aaima ísaraawe. 14 Kentáá síwáꞌnámo uráantemba fasiꞌámai arááíwaeꞌa Yúndaa-waasiti áwáuma arááíwaewanda aaweyáá wéeꞌa kesimantoísái íyáákaraumne.

15 Miyá uráumpo ímbo kesinómo masínkaronkaꞌa Maníkó wemparíꞌa uwásinkena kendéwé siyáimba póna arumbá uwásinkena wení kísauma máéndasafena kembá wemparíꞌa uwámakaimbaniye. 16 Maníkómó siyáin-kanaamo tiyáimba wenááninko aráásimena séna fíꞌonkaa-waasi kesáái kosimátímaꞌmae núwo súwaꞌa iséꞌa minkánáá ímba waási kotísai eꞌa séꞌa nóran-aaiya simátímaꞌmaera nónaumno ímba séꞌa 17 Yérúsaremu-naopaꞌa ímba wéꞌa Maníkóní aantá-waasi ímba kotísai eꞌa aantá-waasiti kísauraꞌo kesí aifaríꞌo uráan-kwaasiyaꞌa

ímba kotísai uráumpo Árépiyaa-marafaꞌa waásimo ímbo méraapaꞌa koméꞌa ánaaemba anekaꞌá Támásikasi-naopaꞌa kuráumne.

18 Koméꞌa kaumbo-áátáí maisuwéꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa wéꞌa Pítaampaꞌa koméꞌa sísamaifakemba séfataase-noꞌwaamba waéꞌa 19 minkánáá Fasiꞌaénkón-áfákon-awiꞌa Yémísimba awánéꞌa ímba fíꞌon-aanta-waasi tuwánaraumne. 20 Maníkón-aúrankaꞌa wéagaunda-aaima ímba karoꞌ-ááín-ifo éraiꞌ-aain-iye. 21 Minkánáá ímba fíꞌon-aanta-waasi tuwánéꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa tuwéꞌa Síriyaa-marafaꞌe Sírísiyaa-marafaꞌe koméraawanasa 22 Ísu Káráísitini waási Yúndiyaa-marafaꞌo mérowi ímba kembá suwánésa 23 kesáái aantemba isówasa tuwímbai sésa Ísuni aampaꞌó wéaraaiwaiyawimo ésa taiꞌánááwe séna áfááraumai tínkambaena kuráiwai káféꞌa Ísun-aai simátímaꞌmaena wéniye suwasá isésa 24 kentáfésa aamoí ésa Maníkón-áwíꞌa mósá makáawe.

2

Pórowe fíꞌon-aanta-waasiye mimbórá-ímáyáámó uráan-aai.

1 Maníkón-áwíꞌa mósá márówaꞌa sísamaifakemba éíyain-aatai maisuwéꞌa moóráwigo Páánápáasiye keséꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa wékai moóráwigomba Táításinkwaraꞌa áíꞌmaekai wékai 2 Maníkó kentáféna siyáintafeꞌa Yérúsaremu-naopaꞌa koméꞌa Ísuni waásiti óraaꞌ-waasi aantemba túwaandu éꞌa fíꞌonkaa-waasimo ásé-aaimo wésimatimundantemba simátímakaumne. Ááémo simátímakaundawe káféꞌo simátimundawe ásé-aai simátimunda-kisaugo áú-iyain-kisaun-ifo séꞌa simátimewanda ísaraawe. 3 Táítási keséꞌa ména ímba Yúndaa-waasin-ifo Kíríki-waasigo keséꞌa mérowasa áúma kárámai araénáémba uwó-ááímá Ísuni óraaꞌ-waasi ímba siyáawe. 4 Tuwímbai karoꞌá sésa Káráísitini waási úne sésa miwíséꞌa túwaandu uráawanasa mindásafesa Ísuni óraaꞌ-waasi minááímá siyáawe. Yúndaa-waasiti ámáánko taꞌótokaimpinkemba Ísu Káráísitin-aaigo faútínkáín-aai kotúfífaimai isánae

sésa keséta kotúwaandu ésa sésa Yúndaa-waasiti ámáámba arááíwaesa túma kárámai araénáémba oro sésa minááígó taꞌótorainkwae sésa Ísu Káráísitin-aaigo ímba faútinkainiye sumbánifo Ísuni óraaꞌ-waasi miwí táái ímba isésa Táítási áúma kárámai araénáémba uwó-ááímá ímba siyáawe. 5 Miwítí karoꞌ-ááímá ímba arááíwaundasa póna ásé-aai éraiꞌ-aaima kempímbá fasiꞌámai waéꞌwaeꞌa íníye. 6 Minórááꞌ-wáásísómbá kentáfésa sésa ásé-aaimo simátímakaanda-aai aantemba simátimiyo siyáawe. Minórááꞌ-wáásísáfésa tuwímbai sésa túwíꞌwaraꞌ-waasin-owe sewaná Maníkó túwítafena ímba imáyáa wéintafena kewáráꞌá ímba imáyáa éꞌa séꞌa túwíꞌwaraꞌ-waasiyaꞌo ína túwíꞌa wérain-kwaasiyaꞌo wésune. Minórááꞌ-wáásísómbá kentáfésa moórá-aaiwaraꞌa simátimiyo ímba sembá 7 maarán-ááímá sésa Maníkó Pítaantafena súwanamo Yúndaa-waasimo ásé-aai wésimatimintemba Maníkó entáféna siyáisa fíꞌonkaa-waasi ásé-aai wésimatimene kentáfésa siyáawe. 8 Maníkó Pítaamba fasiꞌaémbá amúwana Yúndaa-waasi ásé-aai wésimatimintemba kewáráꞌá fasiꞌaémbá símakaisaꞌa fíꞌonkaa-waasi wésimatimune. 9 Yémísiye Pítaawe Yóniye Fasiꞌaénkó Ísuni waásiyaꞌo káráwiyaawi kentáfésa sésa Maníkómó ámakainiꞌa uwo sésa Páánápáasinte kentéꞌa miwí tiyáámba símakaawe. Maarán-ááísáféta mimbórá-ímáyáá éta keráí fíꞌonkaa-waasi ásé-aai kosimátimeyauye. Miwí Yúndaa-waasi wésimatimewe. 10 Ísuni óraaꞌ-waasisomba mimbórá-ááímá simásimesa sésa óntaiyain-kwaasi túwaꞌnai oró-ááímá kosimátimiyo suwaꞌá mindásafeꞌa kewáráꞌá éꞌa

imáyáa wéeꞌa aaweyáá uráumne.

Póro Pítaantafena séna sáwíꞌa ónemo siyáin-aai.

11 Aaweyáá wéeꞌa Ántíoku-naopaꞌa koméraawanana ánaaemba Pítaa túwaꞌa seyaafáꞌ-wáásítí túrankaꞌa Pítaantafeꞌa séꞌa sáwíꞌa uráane siyáumne. 12 Ááéma Pítaa fíꞌonkaa-waasi Ísun-aaisafesa éraiꞌemo sun-kwáásíséꞌa tómbá wénowasa tuwímbai-Yundaa-waasi Yémísimpakemba tésa sésa fíꞌonkaa-waasi túma kárámai araénáémba oro. Yúndaa-waasi fíꞌonkaa-waasiseꞌa tómbá ímba naaró suntáféna Pítaa ááꞌa úwana ifátuwena fíꞌonkaa-waasiseꞌa ímba tómbá néna 13 póna kaeꞌ-ááíwáráꞌ-wáásíyááníꞌa úwasa fíꞌon-Yundaa-waasi Ísun-aaisafesa éraiꞌemo sun-kwáásí Pítaamo úmba awánésa miwíwáráꞌá miyá-sáwíꞌá uwaná miyá-sáwí-áwáúgó Páánápáasini imáyáa tafisúmba wewáráꞌá miyá uráiye. 14 Miyámó ombá éraiꞌ-ase-aaigoni aampaꞌá ímba arupíse úmai kombá kemá Póro tuwánéꞌa seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa Pítaantafeꞌa séꞌa emá Yúndaa-waasigo éma fíꞌonkaa-waasimo ontembá éma mindásafe fíꞌonkaa-waasisafe Yúndaa-waasimo ontembá oro miyán-ááí sénafo ímba siyó

Pítaantafeꞌa siyáumne.

Ísumpaꞌa timankúnkúmbo owí Maníkó séna arupíse úmai méraawin-owemo sin-ááí.

15 Simásuweꞌa Pítaantafeꞌa maarán-ááí

siyáumne. Kentáásinofoisa Yúndaa-waasi pósa kentáá masínkaraawata Yúndaa-waasisa éta ímba fíꞌonkaa-waasi éta miwímó sáwíꞌo ontentá ínta wéumpo 16 Yúndaa-waasiti ámáántaamo wéaraaiwaundawisafenasa Maníkó ímba arupíse úmai méraawin-owe sínífo Ísu Káráísitin-aaisafeta éraiꞌemo séta simankúnkúmba úndawisafenasa séna arupíse úmai méraawin-owe sisatá isáúmne. Maníkó kentáásáféna séna arupíse úmai méraawin-owe síndasafeta Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúnta wéune. Kentáásí ámáámbo arááíwáénanasaamo éna Maníkó suwánénasa arupíse úmai méraawin-owe ímba sínífo Ísu Káráísitin-aaisafeta éraiꞌesaamo wésendawisafenasa Maníkó arupíse úmai méraawin-owe síníye. 17 Káráísitiyetaamo kááísamaisaamo méraundasa Maníkó kentáásáféna séna arupíse úmai méraawin-owe sisatá méraunda fíꞌonkaa-waasimo sáwíꞌo ontentá sáwíꞌa wéundasa Káráísiti misáwí-ímáyáá símakaisata sáwíꞌa wéune ínta sénaumne. 18 Yúndaa-waasiti ámáámba tukáunda póꞌa moórá-imayaamo éꞌo éꞌa séꞌa Yúndaa-waasiti ámáámba arááíwaenae. Minámáánkó arupíse uwásinkainkwaemo sékaa sáwíꞌa úsino. 19 Púwón-kwaasimo Yúndaa-waasiti ámáámba arááíwáénanamo éna minámáánkó arupíse uwásinkainkwae-imayaamo ímbo ontembá miyáumai méꞌa Maníkóntáféꞌa imáyáa wéeꞌa wení kísau wémaeꞌa méraumne. 20 Ísu Káráísitimba aaraa-táíyáꞌá tufúwana puwún-kanaaraꞌa sáwíꞌo uráundawini áwáuma taíꞌáraimba póna káféꞌa Káráísiti keséꞌa méraisaꞌa káféꞌo méraunda ááéraaniꞌa ímba úmai méraumne. Marapáꞌá méraunda ímba úwoi méꞌa Maníkón-ááninko kentáféna imáyáa éna pukáiwain-aaisafeꞌa éraiꞌemo séꞌa simankúnkúmba úndasafeꞌa aúíꞌa úmai méraumne. 21 Maníkómó símakain-amaambo arááíwáéwisafena Maníkó séna arupíse úmai méraawin-owemo sinkakaa Ísu Káráísiti pukáimba úwoisafena pukáisino. Mindásafeꞌa séꞌa Maníkómó úwoi wétuwaꞌnai-imba ímba úwoisamban-iye wésune.

3

Ámáán-aai arááíwaesa timankúnkúmbo owasamó on-ááí.

1 Kárésíyaa-marafaken-kwaasi sáwí-imayaamo owí ísáaro. Ísu Káráísitimba tufúwana pukáin-aaima aforaꞌá simátimewanaꞌa ísómba kentúrantankaan-úmai awánéꞌa kaweꞌ-úmai ísaraambanifo tuwímbai tésa kentí imáyáa tafisewaꞌá uwó-ímáyáá wéowe. 2 Maníkó wení ámútankomba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraiye. Moórá-aaima tísai ónaumne. Ámáámbo arááíwakaantafenawaꞌi ásé-aai iséꞌa éraiꞌemo sentáfénawaꞌiyo mindásafena Maníkó wení ámútamba tímakaiye súndanifo 3 ímba kaweꞌ-ímáyáá wéowe. Maníkóní ámútanko kentirumpimbá méraisaꞌa póꞌa aúíꞌo íyawini áwáuma ómbareꞌa káféꞌa imáyáa ombá Yúndaa-waasiti ámáánko arupíse uwásinkainiye-imayaa wéeꞌa ímba kaweꞌ-ímáyáá wéowe. 4 Kaweꞌ-ámbó arááíwakaamba kentópaꞌa tiyáin-tantaaꞌa ímba sáwísamban-iye. 5 Maníkó wení ámútamba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraisana Maníkó kempímbá fíꞌo-fiꞌon-kisaumo ímbo awánaraan-kisau maiyáiye. Ámáámbo arááíwakaantafena ímba miyá éna ásé-aai iséꞌa éraiꞌemo séꞌo timankúnkúmbo uráantafena

miyá uráiye.

6 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna

séna Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌemo sénamo amankúnkúmbo uráintafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáimba 7 miyáumai Émbaramu uráintemba Maníkón-aaisafesa éraiꞌemo sewí Émbaramun-araaꞌmarimban-owe. 8 Naaófáꞌá Maníkó imáyáa éna séna ánaaemba fíꞌonkaa-waasi kesááisafesa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo íyawisafeꞌa séꞌa arupíse úmai méraawin-owe sénaumne. Maníkómó ímbo miyámó uráinkaꞌa moóráwigo aúfáífimba ásé-aai agaimaréna séna Maníkó Émbaramuntafena séna en-ímáyáá éꞌa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kaweꞌá uwátinkanaumne Maníkó siyáiye agaimaréna siyáiye. 9 Mindásafena naaófáꞌá Maníkó Émbaramumba kaweꞌá uwánkaraintemba wenááisafesamo éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo owí kaweꞌá wéuwatinkaiye.

10 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

agaimakáin-amaampinkemba seyaafáꞌ-ámáámbá ímbo arááíwaꞌmae iyíyawi Maníkómpákémbá miwítí sáwí-meyamba maénááwe

agaimaréna siyáiye. Mindásafena ámáámba kaweꞌ-úmai arááíwáénana Maníkó aamoí íníye sewí miwítí sáwí-meyamba wéraiye. 11 Naaófáꞌá aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkón-aaisafesa éraiꞌemo sésamo timankúnkúmbo owísáféna Maníkó séna

arupíse úmai méraawe simbá pósa

aúíꞌa úmai méranaawe

agaimaréna siyáiye. Mindásafena ámáámbo arááíwaenaemo sewísáféna Maníkó ímba arupíse úmai méraawin-owe séna wenááisafesa éraiꞌemo sewísáféna arupíse úmai méraawin-owe wésiye. 12 Moóráfaꞌa agaimaréna séna

ámáámba seyaafáꞌ-ámáámbó

arááíwaiyawi miwí méranaawe

agaimaréna siyáiye. Mindásafesa ámáámbo arááíwaesamo Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésamo timankúnkúmbo ombá ímba mimbórá-tántááꞌán-ifo kae-tántááꞌán-iye.

13 Moóráfaꞌa agaimaréna séna

aaraa-táíyáꞌó tínkamowasamo púwón-kwaasi

sáwí-meyamba maésa puwónááwe

agaimaréna siyáiye. Minááísáféna seyaafáꞌ-ámáámbó ímbo kanaaꞌá arááíwakaundasafenasa Maníkómpákémbá kentááfáꞌá sáwí-meyamba tifó séna Ísu Káráísiti faúsinkenasa misáwí-méyámbá we maéna pukáiye. 14 Maníkó Émbaramuntafena séna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí kaweꞌá uwátinkanaumnemo siyáintemba fíꞌonkaa-waasi kaweꞌá uwátinkaindasafena Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-meyamba maéna pukáiye. Wenááisafeta simankúnkúmbo úndawisa Maníkómó siyáintemba wení ámútanko kentáásirumpimba méraindasafena Ísu Káráísiti faúsinkowana Maníkó kentáásí sáwí-meyamba ímba siménasa Ísumba amúwana pukáiye.

Maníkó símai kááísamakain-aaiye Mósesembo simámakain-amaane minkáéꞌ-ááí.

15 Kesí waásisono. Waásimo wéomba imáyáan-oro. Kaeꞌnárai mimbórá-ááímá símai tarímaresarai agaimakááyamba moóráwigo minááímá ímba taraiséna fíꞌon-aaima áúwimai síníye. 16 Miyáumai naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai fasiꞌámakain-aaima siyáinkaꞌa Émbaramuntafenawe aísaafitafenawe éna ánaaembo paápé índawintafenawe siyáiye. Aúfáífimba agaimaréna séna aísaafitantambo íyawisafena ímba siyáifo aísaafitantambo índawintafena siyáiye. Aísaafitantambo íníyemo siyáiwai Ísu Káráísitin-iye. 17 Agaimaráúnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Aifaꞌá Maníkó Émbaramuntafena símai kááísamarena séna fasiꞌámakaunda-aaima miyá ónaumne séna sáwífaꞌ-aatai 430 aatai maisuwéna Mósesemba ámáámba ámakaiye. Énifo miyámó uráinkaꞌa Maníkó Émbaramuntafenamo símaimo kááísamakain-aaigo ímba taiꞌéna waéꞌwaeꞌa wéiye. 18 Maníkómó Mósesembo simámakain-amaambo arááíwaundasafenasa ímbanifo Maníkó kaweꞌá uwátinkanaumnemo ááémo óraakaꞌo siyáintafena kawetá wéuwasinkaiye. Maníkó Émbaramuntafena kaweꞌá uwánkanaumne óraakaꞌa siyáintafena kaweꞌá uwánkarena póna kentáá kaweꞌá wéuwasinkaiye.

19 Maarán-ááísáféna Maníkó Mósesemba ámáámba ámakaiye. Sáwíꞌo owí Maníkóní ámáámba isésa sésa sáwíꞌo wéunda káféꞌa isáúmne síyantafena Maníkó Mósesemba ámáámba ámakaiye. Minámáámbá wérainana Émbaramun-aísaafiko paápé índawintafenamo Maníkómó símaimo fasiꞌámakaiwai paápé éna minámáámbá taíꞌásuwainiye. Wíyómpaken-kisau-waasi Maníkóní ámáámba afufumpin-kwáásígón-áwíꞌa Mósesemba simámúwana simátímakaiye. 20 Énifo Maníkó Émbaramuntafenamo siyáimba wesáfénamo siyáiye. Kaeꞌnáraimo siyáamba afufumpin-kwáásígó ména wésimatimimbanifo Maníkó Émbaramuntafenamo siyáimba wesáféna siyáiye.

21 Ááémo Maníkómó símaimo tarímakain-aaima Maníkóní ámáánko ímba tararáíníye. Maníkó Mósesemba simámakain-amaankomo fasiꞌámaimo wénamo waásimo aúíꞌo uwátínkáínkakaa minámáámbá wéaraaiwaewisafena Maníkó arupíse úmai méraawin-owe sisinó. 22 Énifo Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna sáwí-imayaago seyaafáꞌ-wáásí taꞌótokaiye siyáiye. Maníkó séna Ísu Káráísitin-aaisafesamo timankúnkúmbo íyawima kaweꞌá uwátinkanaumne símaimo fasiꞌámakain-aaima siyáintemba Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúmba éta kentáásí sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faúsínkáíye súndawisa kaweꞌá wéuwasinkaiye.

23 Ísu Káráísiti ímbo kunkónkaꞌa ímba simankúnkúmba uráawandarata Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá taꞌótokowana Káráísiti kumúnkaꞌa simankúnkúmbo onda-ámbá Maníkó wéwisinkena ámáánko kentáá taꞌótokain-amba taíꞌásinkaraiye. 24 Ísu Káráísiti ímbo kunkónkaꞌa Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá taꞌótokaiye. Maníkó séna miyámó ínaꞌo éꞌa ánaaemba Ísu Káráísitin-aaisafesamo timankúnkúmbo íyawisafeꞌa arupíse úmai méraawin-owe sénaumne Maníkó siyáiye. 25 Káféꞌa Ísu Káráísiti éꞌa kunkáinkaꞌa wenááisafeta simankúnkúmba únanasa póna Maníkó Mósesembo simámakain-amaanko kentáá ímba anekaꞌá wétaꞌotoraiye.

26 Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌa weséꞌa kááísamai méraawisafeꞌa Maníkóní iyámpóín-owe. 27 Kembiwí nombó máémba Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawi wenkááníꞌa wéowe. 28 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawisafeꞌa mimbóráíꞌa úmai méraamba póna maarán-ááímá ímba óraaꞌ-aain-iye. Tuwímbai Yúndaa-waasi owaꞌá tuwímbai fíꞌonkaa-waasi owaꞌá tuwímbai wayó-kísáúmó wémaewi owaꞌá tuwímbai úwoimo méraawi owaꞌá waaimá owaꞌá aaremá owaꞌá wéofo seyaafáꞌnánká mimbóráíꞌa úmai méraawe. 29 Ísu Káráísitini waásimo éꞌo éꞌa Émbaramumo uráintemba Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe wésemba póꞌa Émbaramu aísaafiꞌa ombá póna Maníkó Émbaramuwe wení aísaafiꞌe kaweꞌá uwátinkainda-aaima símaimo tarímakaintemba

kaweꞌá uwátinkainiye.

4

1 Simátíménda-aaima ísáaro. Moóráwigo puwéna kesááninko kesí moparáwímbá máíníye sínana wemá aanáfó póna iyámpói méraindasafena úwoi-waasiyaamba úmai mérainana 2 afowámó simámakainda-waasigo wení moparáwínkáꞌé miníyámpóíyáꞌé káráwiyainana afowámó siyáintemba óraaꞌa éna mimbópáráwímbá máíníye. 3 Ááéma kesáá miyáumai iyámpóíyaamba úmai méta waántá-waasiti aambá wéaraaiwaewananasa minkwáántá-wáásí tááigo kentáá taꞌótokowana 4 Maníkómó siyáin-kanaa túwana ááninkomba aiꞌmarówana marapáꞌá kumúwana moórá-ininko maꞌánkarowana Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba wéaraaiwaena ména 5 minámáánkó kentáá taꞌótokaimpinkemba faúsinkaindasafenasa Maníkóní iyámpóí-ita uwásinkaindasafenasa marapáꞌá kunkáiye.

6 Maníkó kembiwí wení iyámpóí-iꞌa ontáféna ááninkon-amutankomba aiꞌmarówana kentirumpimbá kumbéraimba póꞌa Maníkóntáféꞌa kesifowé wésemba 7 mindásafeꞌa waántá-waasi-taaigo ímba taꞌótokaiwai éꞌa Maníkón-áániniꞌa ombá póna áánintontafenamo toꞌmayaa úmakain-tantaaꞌa timíníye.

Póro Kárésíyaa-waasisafena óraaꞌ-imayaamo uráin-aai.

8 Ááéma ímba Maníkónópaꞌa téꞌa ísaraamba karo-tántááꞌé waántá-waasi-imayaawe mósá makáawana minímáyáágó kembiwí taꞌótokaimbanifo 9 káféꞌa Maníkómpáꞌá tiyáawana kembiwí wemá wétuwanaisaꞌa nóra séra sáwísan-tantaaꞌe aamoimó tain-tántááꞌé mifáꞌá tirumbá waeréꞌa minkwáántá-wáásí-ímáyáá mósá maréꞌa miwítí kísaumo wémaentafeꞌa ewé wéseo. 10 Énifo tuwímbai-kanaawe tuwímbai-wiyone tuwímbai-kanaamo tómbó wénaane tuwímbai-aataiye mintántáákóntáféꞌa karoꞌá séꞌa óraa-kanaawe wéseꞌa óraaꞌ-imayaa wéomba 11 kempímbá nófíꞌnaafiꞌa wéowanaꞌa káféꞌa Maníkón-aaiwara sáwí-aaiwaraꞌa wétaꞌotoraawana póna kempímbá kesí kísaugo miwání anómba ímba paápé iyé-ímáyáá wéunana sirunkó umbaí wétaiye.

12 Kesí waásisono. Óraakaꞌa simátíménda ísáaro. Kembó taꞌótokain-amba tuwéꞌa kenkáámbá úmai méraumpo kembiwí kembó taꞌótokain-amba tuwéꞌa kenkááníꞌa oro. Kempímbó komaéwánda ímba sáwíꞌa uwásínkaraawe. 13 Síꞌa úmbanifo ímba tiyuwéꞌa kówanda méꞌa ásé-aai simátimewanaꞌa ísaraawe. 14 Sáwí-siꞌo úmba kesúma sáwíꞌa úwaꞌa miyá-síꞌó úwain-aaroi ímba inkaiséꞌa siyúmómba kaweꞌ-úmai káráwiyaawe. Wíyómpaken-kisau-waasiyaꞌi Ísu Káráísitiyaꞌiyo komérowaꞌo káráwiyaantemba kenkáꞌá miyáumai káráwiyeꞌa 15 áwaꞌnai ónae séꞌa kentí túrambo fiꞌmáímo símakaankakaa kentí túramba fiꞌmái símakaawisino. Kaweꞌ-úmai káráwiyeꞌa aamoí uwásínkaraambanifo káféꞌa miyán-áámóí-tántááꞌá ímba wéraimba nóintafenawaꞌiyo. 16 Éraiꞌ-aaimo simátímakaundasafeꞌa kentáféꞌa kesí namuro-wáásí iyé-ímáyáá wéowe.

17 Ísu Káráísitini ásé-aaigombo karoꞌó waéꞌwáéꞌó owí miwí sáwí-imayaafinkemba kentirumbá wéfaiyaresa sésa wenáái ísáafonifo kesááisa isáíwae sésa kentirumbá wéfaiyaraawe. 18 Kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanae sésamo kentirumbó faiyaráíyambo éna mindá kaweꞌán-iye. Kemó kempímbó maéwándawe moórá-naopaꞌo tamáúndawemo kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanaemo síyanamo éna kaweꞌán-ifo miwí ásé-aaigomba karoꞌá waéꞌwáéꞌá ésa kentirumbá wéfaiyaraawe. 19 Kesí iyámpóísono. Aaremó iyámpóímo matinkánaesamo umbaimó máéntemba kembiwísáféꞌo imáyáamo únda sirunkó umbaí wétaifo Káráísitinkaaniꞌo íyamba minúmbáí-tántááꞌá taiꞌáíníye. 20 Óraaꞌ-imayaa éꞌa kempímbó koméꞌo aaimó simátíménda kaweꞌ-úmai isáíyan-imayaa wéunana sirunkó aamoí wéiye.

Ékaante Séraantetafena waéꞌmai-aaimo siyáin-aai.

21 Kempínkémbá tuwímbai séꞌa Mósese

siyáin-amaamba arááíwaundasa Maníkó aamoí uwásinkainiyemo wésewi minámáánkóní áwáuma ímba kaweꞌ-úmai wéisaafo simátíménda ísáaro. 22 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Émbaramu kaeꞌ-íyámpóí matinkómba moórá-iyampoi kísau-ininko maꞌánkarowana moórá-iyampoi aifaꞌ-ínínkó maꞌankówana 23 kísau-ininkoni iyámpói miwítí imáyáafinkemba maꞌánkaraifo aifaꞌ-ínínkóntáféna Maníkó séna iyámpói maꞌankáínone símai fasiꞌámakonkaꞌa maꞌánkaraiye. 24-25 Minááígómbó waéꞌmaimo sendá ísáaro. Mindá kaeꞌ-ááí símai tarímakaiye. Moórá-aaima Árépiyaa-marafaꞌa Sáínai-omapaꞌa Maníkó Mósesembo simámakain-amaamba póna moórá-ininkon-awiꞌa Éka kísau-inimba póna wenáráátomba kísau-waasi pósa ámáánko taꞌótokaipaꞌa méraawe. Minááígóní áwáuma maarán-iye. Yérúsaremu-naopaꞌa marapáꞌá wérain-daopaꞌa isasá mindáópaken-kwaasi ámáánko taꞌótokaipaꞌa méraawe. 26 Énifo moórá-aaima símai tarímakain-aaima maarán-iye. Aú-naoꞌa Yérúsaremufakaan-daoꞌa wíyómpaꞌa wéraipaꞌa ámáánko waási ímba taꞌótokain-daopaꞌan-iye. Énifo minááígóní áwáuma maarán-iye Maníkón-aaisafeta éraiꞌe súndawisa kentáá sinówaraamba uráiye. 27 Minááísáféna Áísáya

Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

age-ínínkó iyámpóímo ímbo matínkáín-ininkon-arunkó kaweꞌá íno. Waaigómó aúkain-ininkon-araatomba sáwífaꞌa méraafo waaiwáráꞌ-ínínkón-árááꞌa sesimái méraamba póna ímbo áíꞌo wéisanamo iyámpóímo maꞌánkáín-ininkon-arunkó kaweꞌá isaná aamoí wéiye

agaimaréna siyáiye.

28 Kesí waásisono. Maníkó Áísáakimba maꞌankáínone símai fasiꞌámakonkaꞌa maꞌánkaraintemba kembiwísáféna Maníkó símai fasiꞌámakainkaꞌa póꞌa wení iyámpóín-owe. 29 Naaófáꞌá anófoiti imáyáafinkemba maꞌánkaron-iyampoigo éna Maníkóní ámútankoni imáyáafinkemba maꞌánkaron-iyampoigomba sáwíꞌa uwánkaraimba pósa miyán-kwáásí mésa miyá-sáwíꞌá wéowe. 30 Naaófáꞌá aúfáífimba agaimaréna séna

kísau-ininkonte ááninkonteꞌa tiꞌmaraaó. Tifowámá puwínda aifaꞌ-ínínkón-ááninko

wení moparáwímbá maíndanifo kísau-ininkon-ááninko ímba máíníye

agaimaréna siyáiye. 31 Kesí waásisono. Kesáámá ímba kísau-ininkon-araaꞌmarinta úmpo aifaꞌ-ínínkón-árááꞌmarinta úne.

5

Ísu sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútínkaraindafaꞌa méꞌa miyáumai méraaromo siyáin-aai.

1 Ísu Káráísiti séna sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútinkanaumne séna faúsínkaraimba póꞌa kembiwí faútínkaraindafaꞌa méꞌa anekaꞌá taꞌótorainda-ampaꞌa ímba arááíwáéro.

2 Kemá Póro simátimumpo kaweꞌ-úmai ísáaro. Arupíse úmai méraawin-owe Maníkó síndasafeꞌa túma kárámai araénáémba oro wésemba minááísáféꞌo ewémó síyanamo éna Ísu Káráísiti kembiwísáfénawe sénamo pukáin-anko ímba túwaꞌnai íníye. 3 Túma kárámai araénáémba orómó wésewisafeꞌa aforaꞌá súmpo ísáaro. Yúndaa-waasiti ámáámbo arááíwaeꞌo túmo kárámaimo araénáémbo éꞌo éꞌa Yúndaa-waasiti ámáámba seyaafáꞌá arááíwaꞌmaeꞌa koró. 4 Kempínkémbá tuwímbai séꞌa ámáámbo arááíwaunda Maníkó suwánéna arupíse úmai méraawin-owe síníye-imayaa wéowi Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraamba ifátuweꞌa Maníkómó úwoimo wétuwaꞌnai-imba tínaaeniꞌa uwámakaawe. 5 Kembiwí miyá wéofo kesáá maará éta Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraunanasa Maníkóní ámútanko súwaꞌnai imbá pónasa kentáásáféna séna arupíse úmai méraawin-owe sínda amuꞌmaréta méta séta éraiꞌa miyá síníyesa wésune. 6 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasa moóráwigomo áúmo kárámaimo araénáémbo ínana ímbo áúmo kárámaimo araénáémbo ínanamo índa mindá ímba óraa-tantaaꞌan-ifo Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraundasa túwaꞌnai úmai méraundasa mindá óraa-tantaaꞌan-iye.

7 Ísu Káráísitini aampaꞌá aamoí ésa wéaraaiwaemba moóráwigo minámbá fásítuwaisaꞌa káféꞌa Ísu Káráísitini éraiꞌ-aaima ímba wéaraaiwaewe. 8 Maníkó wemparíꞌo índasafena táántaraiwai minámbá ímba fáítukaifo waási fáítukaawaꞌa ímba wéaraaiwaewe. 9 Waási maarán-ááímá wésewe. Kisaamó moórámo kawááꞌisana seyaafáꞌá wégawaaꞌiye wésefo kentúraꞌa káráwiyoro. 10 Kembiwíyé kesááwé Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamaisa méraundasafeta óraakaꞌa simátimeꞌa súne. Kemó imáyáamo úndantemba miyán-ímáyáá íyata mimbórá-ímáyáásá ónaumnesa wésunda póna karoꞌ-ááímá séna kentirumbá wéfaiyaraiwai kemá ímba awánáúnda-waasi wemá sáwí-meyamba máíníye-aaima wéisaumne.

11 Kesí waásisono. Tuwímbai kentáfésamo karoꞌá sésa arupíse úmai méraawin-owe Maníkó síndasafeꞌa túma kárámai araénáémba oró-ááímá wésiyemo karoꞌó wésemba minááímó paaímó wésundarakaa ímba sáwíꞌa uwásínkááwisino. Kemá simátimeꞌa súne. Ísu Káráísitimba aaraa-táíyáꞌá tufúwana kentáásáfénawe séna pukáiye-aaima wésimatimunda-aaisafesa aaisambá wésefo túma kárámai araénáémba oró-ááímó wésundarakaa ímba aaisambá síyówaisino. 12 Karoꞌ-ááímó simátimesamo kentirumbó wéfaiyaraawi miwí túma kárámai sáwíꞌa uwásuwaaro-imayaa wéune.

13 Kesí waásisono. Sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkembo faútinkaindasafena Maníkó táántamai miyá uráimba póꞌa éꞌa faútinkaisaꞌa méraantafeꞌa sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo wéomba ímba arááíwaeꞌa wempáꞌ-wempaꞌa tirumbá timéꞌa túwaꞌnai úmai méraaro. 14 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kesáfé-ímáyáámó ontembá kentí

waási-imayaawaraꞌa oro

agaimaréna siyáiye. Maníkómó siyáin-amaankoni áwáuma miyán-áwáún-iye. 15 Énifo kembiwí keíyái aaisan-aaisambó séꞌa íyambo éꞌa sáwíꞌa úmai taiꞌánááfo káráwiyoro.

Maníkómbó arááímo tainíꞌa ésa sáwí-imayaagomba tirááísafesa ésamo on-ááí.

16 Simátíménda ísáaro. Maníkóní ámútanko sintembá miyáumai maéꞌmaeꞌa éꞌa Maníkómbó arááímo tainíꞌo éꞌo éꞌa sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo on-ámbó ímba arááíwaiyamba mindá kanaán-ifo miyán-oro. 17 Sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo ombá isaná Maníkóní ámútankombo arááímo tainíꞌo ombá isaná minkáéꞌ-ímáyáágóráí wétiyaifo Maníkóní ámútankomo kentúraꞌo káráwiyaimbo éꞌa sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo on-ámbá ímba arááíwaenaawe. 18 Maníkóní ámútankomo sintembó miyámó éꞌo éꞌa séꞌa Maníkóní ámútankomba arááímo tainíꞌa wéunana póna Yúndaa-waasiti ámáánko kembá ímba taꞌótokaiye wésewe.

19 Waási miwítí imáyáafinkemba aforaꞌá maará wéowe. Maaꞌu-tántááꞌ-íꞌa ésa óraa-sawiꞌa ésa sáwíꞌo wéon-tantaatafesa ímba tigaesáfésa ésa 20 kísaumo uwándaan-tantaakon-awiꞌa mósá marésa waántá-waasison-imayaa mósá marésa úwaaꞌa wéfesa fintón-kwénesa tíyámba wéuwatinkesa aaisambá wésesa tirumbá sáwíꞌa wéuwatinkesa aaisambá wétiyesa miwí tááigo íyáákainkwae sésa ímba taankarotámai kaweꞌ-úmai mésa tuwínkaaꞌ-úmai mésa 21 túrande-urande wéesa uwóíꞌo on-dómbá wénesa uwóíꞌa wéesa uwóíꞌo on-dómbó náíyantafesa túwaandu urésa miyán-tántááꞌá waásiti imáyáafinkemba wéowaꞌa símai wákátimeꞌa anekaꞌá símai wákátimeꞌa séꞌa miyámó wéowi Maníkóní nombara ímba maénááfo káráwiyoro wésune.

22 Énifo Maníkóní ámútanko tirumpimbá méraiwai maará uwátínkáísasa méraawe. Tirumbá wétimesa tirunkó kaweꞌá ésa faru úmai mésa fasiꞌámai mésa ímba tuwesaraí ínasa mésa túwaꞌnai úmai kaweꞌá uwátinkesa miwítí kísau kaweꞌ-úmai wémaesa 23 miwí túma ímba maimaé iyésa miwí túraꞌa káráwimai kaweꞌá ésa miyámó owíní áwáuma ímba aambá fáíkaiye. 24 Ísu Káráísitini waási sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo wéon-imayaago kentáá taꞌótoꞌmai tafisifó sésa sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo

on-ámbá tínaaeniꞌa uwámesa tukáawe.

25 Maníkóní ámútanko aúíꞌa uwásínkaraisata aúíꞌa úmai méraundasa póta wení ámútankomo sintentá úmaisa arááíwáéno. 26 Kentúma ímba maimaéꞌa iyéꞌa kesááigo íyáákainkwae ímba séꞌa kawe-tántááꞌó índasafeꞌa ímba símai sáwíꞌan-oro.

6

Umbai-tántááꞌó wéraindawi túwaꞌnai orómó siyáin-aai.

1 Kesí waásisono. Kempínkémbó tuwímbaimo sáwíꞌo wéombo ésa wétuwanaamba pósa kempínkémbó Maníkóní ámútankomo sintembó miyámó wéowi wempaꞌá arupíse uwátinkanaawe. Kembiwíwáráꞌá miyá-sáwíꞌá ónááfo káráwiyoro. 2 Umbai-tántááꞌó wéraindawi túwaꞌnai oro. Miyámó éꞌo éꞌa Ísu Káráísiti siyáintemba miyá ónááwe. 3 Úwoi-waasimo óraaꞌ-waasi únemo síyamba minímáyáágó karoꞌá simátinkainiye. 4 Kentí kísauwe fíꞌowiti

kísauwe tuwínááfo kentí kísau tuwínkeꞌa kaweráꞌi sáwíraꞌiyompo awánaaro. Kentí kísau kaweꞌó ínaꞌo éꞌa aamoí ónááwe. 5 Seyaafáꞌ-wáásífáꞌá umbai-tántááꞌá tíndanifo ímba ifátuweꞌa fasiꞌámai méꞌa moórá-mora-waasi túwaꞌnai oro.

6 Maníkóní ásé-aai ísámae wéiyowi miwítí kawe-tántááꞌá seyaafáꞌá tuwínkaaꞌ-úmai tuwímbai-tantaaꞌa Maníkón-aai wésimatimewifaꞌa tímaꞌmaeꞌa íyóro.

7 Ímba kanaaꞌá Maníkómbá karoꞌá simánkanaafo éraiꞌ-aain-ifo ímba moórá-imayaan-oro. Kaweꞌ-ánáúntúmbó úmárááwimo ombá kawe-tómbá wéfakaraafo sáwí-anauntumbo úmárááwimo ombá sáwí-tomba wéfakaraawe. 8 Miyámó ombá sáwí-tantaatafesa tirááísafesa úmaesa wéiyowi miyámó wéowini anondááma puwésa Maníkóní ewaaꞌá ímba méranaafo némpaꞌa méranaawe. Énifo Maníkóní ámútankombo arááímo tainíꞌo úmaesamo wéiyowi miyámó wéowini anondááma aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 9 Mindásafeta kesáá kaweꞌá úmaeta wéiyundasa ímba suwesaraí ínata ifátúwáano. Kaweꞌó úmaetaamo wéiyundasaamo ímbo suwesaraí ínataamo tuwétaamo éta ánaaen-kanaamo tínda kaweꞌ-méyántá maéta ménaumne. 10 Mindásafeta túwaꞌnai onda-ámbó wéraimbo éta seyaafáꞌnánká kaweꞌ-úmaisa túwaꞌnai onó. Maníkón-aaisafesamo timankúnkúmbo wéowiseta mimbórá-ákúníꞌa úmai méta túwaꞌnaisaamo ondasá mindá óraa-tantaaꞌan-iye.

11 Ayáíyáꞌá kemá Póro óraaꞌ-aufaifimba agaimaráúmpo toráumai awánéꞌa wenayáánaufiꞌan-iye seró. 12 Tuwímbai sésa suwánésa óraaꞌ-waasin-owe síwae sewí kembiwísáfésa sésa túma kárámai araénáémba oro wésewana miwí tááigo kembiwí wétafisiye. Ísu Káráísiti kembiwísáfénawe séna aaraa-táíyáꞌá pukáiye-aai aantembo senkakaa tuwímbai ísámai sáwíꞌa uwátínkááwisino. Ímbo sáwíꞌo uwátinkaiyantafesa sésa túma kárámai araénáémba oró-ááíwáráꞌá wésewe. 13 Túma kárámai araénáémba orómó wésewi Mósesemo siyáin-amaamba ímba seyaafáꞌá wéaraaiwaewe. Kentúmo araénáémbo mósá úmaraiyantafesa túma kárámai araénáémba íwae wésewe. 14 Miwí miyá wésefo kemá Póro mimbórá-ááímá mósá maréꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna aaraa-táíyáꞌá pukáiye-aaima mósá wémaraumne. Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáintafeꞌa púwón-kwaasimo marapá-tántáátáfésamo ímbo imáyáamo ontembá marapá-tántáátáféꞌa ímba imáyáa éꞌa sáwísamban-iye wésunda póna mintántáákó kembá ímba wétafisiye. 15 Moóráwigomo áúmo kárámaimo araénáémba ínanamo moóráwigomo ímbo kárámaimo araénáémbo índa mindá ímba óraa-tantaaꞌan-ifo Maníkó aú-waasiyaaniꞌo uwásínkaraimba mindá óraa-tantaaꞌan-iye. 16 Simátimunda-aaimo arááíwaꞌmae iyíyanamo éna Maníkó faru úmai arumbá uwátinkena wení waási seyaafáꞌá miyá uwátinkainiye.

17 Ísun-aai simátimewandarakemba sínkamuwana afimá sineꞌá wéraintafeꞌa Ísu Káráísitini kísau-waasi óne wésefo moórá-umbai-tantaaꞌa ímba síméro.

18 Kesí waásisono. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kembiwíséꞌa ména úwoi wétuwaꞌnai-isaꞌa

éraiꞌ-aain-iye séꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

Éfésási

1

2

3

4

5

6

Éfésási

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba kaeꞌ-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Éfésási-naoraa-waasi Ísuni aampaꞌó kun-kwáásífáꞌá agaimái amúwana Títíkaasi maimaéna mátímakaiye. Maanááí isésa fíꞌo-fiꞌon-daoraa tíméro séna agaiyáiye. Ísun-aaimo simátímaꞌmae iyúnkakemba Rómu-naopaꞌa ándáfaꞌa ánkarowana ména maanááí agaimarówana mátímakaiye.

1

1 Kemá Póro maanáúfáí agai-timúmpo ísáaro. Maníkó wení imáyáafinkemba kentáféna séna aantá-waasi-iꞌa éma Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaifo ísáaro. Éfésási-naopakewi Fasiꞌaénkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamai méraawi ímba ifátuweꞌa fasiꞌámaimo méraawi ísáaro. 2 Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai faru wéuwatinkaayantafeꞌa inaí súne.

Káráísitinteꞌa kááísasinkenasa wemparíꞌo úmakain-aai.

3 Maníkó Ísu Káráísitin-afowámá éna Ísu Káráísitinteta kááísasinkenasa wíyómpaꞌa wenópakemba fasiꞌaémbá siménasa kaweꞌá uwásínkáísata póta wentáféta súwiyo súne. 4 Naaófáꞌá Maníkó maramá ímbo úmakonkaꞌa Ísu Káráísitinteta kááísamaisa méraandasafenasa wenaúrankaꞌa wendé-íꞌa onanasá kentááfímbá ímba sáwí-aaimo wéraindasafena wemparíꞌa úmakaiye. 5 Maníkó kentáásáféna imáyáa éna naaófáꞌá séna Ísu Káráísitini kísausafeꞌo éꞌa kesáánintone kesiyáámúntoniꞌa ónááwe séna wení imáyáafinkemba aamoí éna miyán-ááímá siyáimba póna miyá uráiye. 6 Ááninkomba arumbó ámakaiwainteꞌa kááísasinkenasa óraa-kaweꞌa uwásinkenasa úwoi súwaꞌnai uwásínkaraimba póta wení áwáuma fíꞌoran-awauma mósá wémaraumne.

7-8 Pukáintafena sáwí-imayaasa maisiyuwénasa misáwí-ímáyáágó taꞌótokainta faúsinkenasa kentáásáféna fíꞌoran-imayaa wéimba úwoi áfááraumai súwaꞌnai enasa póna kentáásí sáwí-imayaa maisíyukaiye. 9 Naaófáꞌá wení kaweꞌ-ímáyááfínkémbá aúpáꞌá toꞌmayaa úmakaimba káféꞌa wépaape-isata wéawanaumne. Káráísiti ken-ímáyáá íníye siyáintemba póna 10 Maníkómó siyáin-kanaamo tínda seyaafá-tántááꞌó úmakaimba wíyómpakene marapákéné komáétamae úmarainana Káráísiti óraako mindáraꞌa káráwiyiniye.

11 Maníkó wení imáyáafinkembo toꞌmayaa úmakaimpinkemba miyá wéiye. Imáyáa éna toꞌmayaa úmakaimba póna Yúndaa-waasi wení waási-iꞌo úndasafenasa Káráísitinteꞌa kááísasinkenasa wemparíta uwásínkaraiye. 12 Aifaꞌá Káráísitimba amuꞌmaréta méraundawisa wení áwáuma fíꞌoran-awauma isatá mósá wémaraumne.

13 Miyáumai fíꞌonkaa-waasi éraiꞌ-aaima kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye minásé-ááímá iséꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌo timankúnkúmbo ombá Maníkó kesí ámútankomba timénaumne símai fasiꞌámakaintemba miyá uráimba póꞌa wení waási-iꞌa úmai méꞌa ísaraawe. 14 Maníkóní Ufaen-ámútánkó keséta méraintafeta séta éraiꞌa Maníkó wení waásisafena símai fasiꞌámakainta kesópata tíníye. Éraiꞌa Maníkó wení waásisa taꞌótokaampinkemba faúsinkainiyesa wéseta mindásafeta wení áwáuma fíꞌoran-awauma mósá wémaraumne.

15 Agaúnda éraiꞌ-aaima póꞌa kembiwí Fasiꞌaénkó Ísumpaꞌa timankúnkúmba éꞌa Maníkóní waási-imayaa éꞌa méraawe-aaima iséꞌa 16 Maníkómpáꞌá súwi símae iyéꞌa kembiwí túwaꞌnai úmai inaí súnda 17 Maníkómpáꞌá maarán-ááísáféꞌa áísai une. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowámá kentáásifowama fíꞌoran-awauma wéraiwai wemá wení ámútamba timínana kentí imáyáa kaweꞌá uwátinkena Maníkóní áwáuma aráátiminaꞌa póꞌa kaweꞌ-úmai awánánááwe. 18 Kentí imáyáa saagátinkena táántaraintafeꞌa weséꞌo méraiyambo amuꞌmaréꞌo méraantafeꞌa mindásafeꞌa inaí súne. Wemá wení waási kaweꞌó úmaimo méraiyamba toꞌmayaa úmarena símai fasiꞌámakaimbo awánáíyantafeꞌa inaí súne. 19-20 Wenááisafeta simankúnkúmba wéundawifinta wení fasiꞌaénkó kísauma wémaimba mifásíꞌáémbá íyáákarai-fasiꞌaenko isaꞌá awánáíyantafeꞌa inaí súne. Maníkó mifásíꞌáéntámbá Káráísitimba pukómpinkemba íyáfasinankena wenayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá wíyómpaꞌa móankaraiye. Mifásíꞌáémbá wenááisafeta simankúnkúmba wéundawisa símakai-fasiꞌaenta mimbórá-fásíꞌáémbán-iye. 21 Káráísiti seyaafáꞌ-wáásíyáꞌá káráwiyena wíyómpaꞌo káráwiyaawiyaꞌe fasiꞌaénkwáráwíyáꞌé aifarááwíyáꞌé káféꞌo túwíꞌo wéraiwaiyaꞌe ánaaembo túwíꞌo wéraindawiyaꞌe káráwiyaiye. 22 Maníkó seyaafákáꞌó káráwiyindasafena wembá íyáfasinankena wení waásisafena imáyáa éna simámena séna íyáákae-Fasiꞌaenko-iꞌa uréma seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyuwo siyáiye. 23 Aꞌnómpínkén-ímáyáágómó seyaafá-túráꞌó káráwiyaintemba Maníkóní waásisa Káráísitin-áúraamba únanasa wemá siꞌnónkáántá éna káráwiyaiye. Aꞌnónkó weyááraꞌa ímba méraisana áúwawaako ímba miyá uráifo mimbórá-túwawaaꞌo wéraintemba Káráísiti seyaafá-túwawaaꞌa aaómíyamai-iꞌa uwásinkenasa wewáráꞌá aaómíyamai-iꞌa úmai méraiye.

2

Maníkóní némpaꞌo méraundafakenta aúíꞌo úmaimo méraunda-ita uwásínkáín-aai.

1 Ááéma sáwí-imayaa wéeꞌa sáwíꞌo urón-kanaafimba méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa méꞌa póꞌa 2 marapákén-kwáásítí sáwí-amba arááíwaeꞌa waántáwanko waántá-waasiti óraakomba arááíwaeꞌa wemá Maníkón-aai ímba ísámai kaweꞌó wéowiyaꞌa káráwiyaiwaimba arááíwakaawe. 3 Miyámó ontembá ááéma miyásá uráunda sáwí-tantaatafeta sirááísafeta éta sáwí-imayaa arááíwaewananasa Maníkó sáwí-meyamba seyaafáꞌnánkáꞌó tímínten-úmai kanaaꞌá simíndasafenasa ifátuwenasa 4 arumbá áfááraumai uwásinkenasa kentáásáféna óraaꞌ-imayaa éna póna 5 úwoi súwaꞌnai enasa kaweꞌ-ámpátá mésínkaraiye. Sáwítaamo étaamo méraawandawini áwáuraꞌa Maníkóní némpaꞌa méraawandarata Ísu Káráísitimbo pukáimpinkembo íyáfasinankaraintemba aúíꞌo úmaimo méraanda-ita uwásinkenasa 6 Káráísitimba pukáimpinkemba íyáfasinankena wíyómpaꞌa móankarena Ísu Káráísitinteꞌa kááísasinkenasa aúíꞌa uwásínkaraisata Káráísitimo wíyómpaꞌo ménamo káráwiyaintemba wíyómpata imáyáa éta méraumne. 7 Maníkó Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kumbéna kentáásáfénawe séna puwéna kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwéna miyáumai óraa-kaweꞌa uwásinkenasa úwoi óraaꞌa súwaꞌnai uráisata póta wení kawe-kísáú awánamae íyóndasafenasa miyá uráiye. 8 Maníkó úwoi túwaꞌnai úwaꞌa wenááisafeꞌa timankúnkúmba uwaná sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faútinkena kaweꞌ-ámpáꞌá métínkaraiye. Ímba kentí imáyáafinkemba wenááisafeꞌa timankúnkúmba uráafo Maníkó imáyáa timúwaꞌa timankúnkúmba uráawe. 9 Túma maimaé iyésa sésa kaweꞌá wéunda póta kaweꞌ-ámpátá wégune sefó séna ímba kawe-kísáúgóní méyámbánifo Maníkó úwoi túwaꞌnai énasafena sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faútinkena kaweꞌ-ámpáꞌá métínkaraiye. 10 Maníkó kentáámó uráiwai séna

kawe-kísáú maimaé wéiyesa méranaawe siyáimba póna kawe-kísáú máéndasafenasa úmakena Ísu Káráísitinteta kááísasinkaraiye.

Mimbórá-wáásí-ítaamo uwásínkarain-aai.

11 Mindásafeꞌa imáyáan-oro. Kentinófoi ímba Yúndaa-waasi ofo kembiwíwáráꞌá ímba Yúndaa-waasi owatá Yúndaa-waasisa Maníkóní waásisa úndasafeta súma kárámai araénáénta wéeta kembiwísáféta úwoi-waasi owé-ímáyáá éta séta ímba túma kárámai araénáémba owí owésá wésumpo mindásafeꞌa imáyáan-oro. 12 Minkánááfímbá kembiwí Káráísitini némpaꞌa méꞌa fíꞌowima éꞌa ímba Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi éꞌa Maníkó símai fasiꞌámarena kááísamakain-kwaasi ímba éꞌa marapáꞌá mérowana Maníkó keséꞌa ímba mérowaꞌa weséꞌo méraiyantafeꞌa ímba amuꞌmaréꞌa mérowana 13 ááéma Maníkóní némpaꞌo mérowi Ísu Káráísiti kembiwísáfénawe séna puwéna póna tíꞌmaena wení ewaaꞌá tínkaraisaꞌa póꞌa weséꞌa kááísamai méraawe.

14 Ísu Káráísiti puwúntafena Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye kentáásí afufumpimbó wénamo tuwínkaaꞌ-úmaimo namuro-wáásí-íꞌo uwásinkemonta maisiyuwéna mimbórá-wáásí-íꞌa uwásinkenasa 15 Yúndaa-waasisa kentáásí ámáámba tuwéna Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye aúíꞌa úmai mimbórá-wáásí-íꞌa uwásinkenasa wempáꞌá kááísasinkenasa póna faru uwásinkaindasafena miyá uráiye. 16 Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌó pukáintafena síyámbo wéunda-tantaaꞌa taíꞌásinkenasa Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye mimbórá-wáásí-íꞌa uwásinkenasa síꞌmaenasa Maníkómpáꞌá mósinkenasa 17 miyá éna téna ásé-aai faru wéuwasinkain-aaisa simátimena kembiwí fíꞌonkaa-waasi Maníkóní némpaꞌo méraawi tasimátimena kesáá Yúndaa-waasi Maníkóní ewaaꞌó méraundawisa tasimásimenasa 18 Ísu Káráísiti miyá uráintafena Maníkóní ámútanko súwaꞌnai isanasá Káráísiti kentáá Yúndaa-waasiye fíꞌonkaa-waasiye síꞌmaenasa kentáásifowampaꞌa wéwisata wení ewaatá méraumne.

19 Mindásafeꞌa ááéma wááu-waasiyaamba uréꞌa káféꞌa ímba miyá ombá Maníkóní waásiye kembiwíwáráꞌá Maníkóní waási-iꞌa úmai méraamba kesááwé kembiwíyé Maníkóní akún-kwáásí-íta úmaisa méraumne. 20 Maníkómó naankáámbó wéumaraimba Ísu Káráísiti áfonkaamba isasá Maníkóní aantá-waasiye Maníkón-aai simátíméwiye naamayáánkaamba owaꞌá kembiwí naankáámbá wéowe. 21 Áfonkomo seyaafáꞌ-náánámímó káráꞌuraintemba kesáá Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraunda Maníkó wení ufaen-dámbá waási súsanta naankáámbá wéumaraiye. 22 Kembiwíyé kesááwé weséta kááísamaimo méraundasa Maníkóní ámútanko waási súsanta naankáámbá wéumarena mimpímbá méraiye.

3

Póro fíꞌonkaa-waasifimba kísaumo maiyáin-aai.

1 Mindásafeꞌa kemá Póro fíꞌonkaa-waasi Ísu Káráísitin-aai simátimewandarakemba aaisambá sésa ándáfaꞌa mósínkarowaꞌa Ísu Káráísitini kísau-waasi éꞌa kembiwísáféꞌa inaí súne. 2 Maníkómó úwoi túwaꞌnai índasafena minkísáú símakowana minkísáúgó kaweꞌó uwátínkáímba éꞌa ísaraawe. 3 Maníkómó toꞌmayaa úmaimo aúpáꞌó makáimba aráásimuwaꞌa ááéma minááífínkémbá ampáán-ááí aúfáífimba agaimakáumne. 4 Ááéma Ísu Káráísitin-aai aúpáꞌó makáimba simásimuwaꞌa ísaraumne. Maanáúfáímó agaúnda ísámai kaweꞌán-oro. 5 Maníkó naaófáꞌó mérowi minááímá ímba simátimena káféꞌa Maníkóní ámútanko wení aantá-waasisaawe wenáái simátíméwiye simásímakaiye. 6 Minásé-ááí maarán-ááín-iye. Yúndaa-waasisaamo ásé-aaimo ísaraundanten-úmai fíꞌonkaa-waasi ísaraantafena Maníkó kaweꞌá uwátínkáísasa fíꞌonkaa-waasiye Yúndaa-waasiye mimbóráíꞌa úmaisa méraumne. Maníkó séna Ísu Káráísitini kísausafeꞌa miyá ónaumne símai fasiꞌámakaimba póna ímba Yúndaa-waasi aantembanifo fíꞌonkaa-waasisafenawaraꞌa símai fasiꞌámakaiye.

7 Ásé-aaimo simátíméndasafena Maníkó úwoi súwaꞌnai ena wení fasiꞌaémbá siména wení kísau-waasi-iꞌa uwásínkaraiye. 8 Maníkóní waási kembá íyáákaraawaꞌa kári-waasi póꞌa fíꞌonkaa-waasi ásé-aai Ísu Káráísitini kísau fíꞌon-kisau íyáákarain-kisau-aaimo simátíméndasafena íyáfasisinkaraiye. 9 Maníkó simásimena séna toꞌmayaa úmareꞌo aúpáꞌó tuwéꞌo miyá ónaumne siyáunda-aaima símai paápé uwátimiyo Maníkó simásímakaiye. Maníkó seyaafá-tántááꞌó úmakaiwai aifaꞌá minááímá aúpáꞌó tukáimba waéꞌwaeꞌo émáyáímba 10 káféꞌa káráwiyaawiye fasiꞌaénkwáráwíyé wíyómpaꞌo méraawi Maníkóní waási tuwánésa sésa Maníkó fíꞌoran-kaweꞌ-imayaawarawin-iye wésewe. 11 Áwáuraꞌa Maníkó imáyáa éna toꞌmayaa éna séna miyá ónaumne séna Ísu Káráísiti kentáásí Fasiꞌaénkómbá imáyáa amúwana miyá uráiye. 12 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasafetaawe wenááisafeta simankúnkúmbo wéundasafenawe ímba sááꞌa isatá Maníkónópata úwoisa wégune. 13 Mindásafeꞌa simátimeꞌa súne. Kembiwí ásé-aaimo simátimewandarakemba aaisambá sésa síꞌa úniꞌa uwásínkaraafo fasiꞌámai méꞌa ímba ifátúwáaro.

Umbai-tántááꞌó kesópaꞌo wéraimba kanaán-ifo úwoi

aamoín-oro.

Káráísiti aruntáámó símín-aai.

14 Minááísáféꞌa imáyáa wéeꞌa Maníkó kentáásifowan-aúrankaꞌa kífaeꞌa inaí súne. 15 Seyaafáꞌ-ákúmbá marapáꞌó méraawiye wíyómpaꞌo méraawiye miwítí áwáuma Maníkó isaꞌá wenaúrankaꞌa kífaeꞌa méꞌa maarán-ínáí súne. 16 Maníkóní ámútanko kentirumpimbá ména fíꞌoran-oraako póna fasiꞌaémbá timínaꞌa fasiꞌámai méꞌa 17 Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmbo ontáféna kentirumpimbá ména wemá tirumbó wétimewini áwáuma isaꞌá wentáféꞌa fasiꞌámai tirumbá wéameꞌa méraiyantafeꞌa inaí súne. 18 Káráísiti seyaafápímbá arumbá wétimimba óraaꞌa wétimiye. Káráísiti fasiꞌaémbá timínaꞌa kembiwíyé Maníkóní waásiye seyaafáꞌá séꞌa Káráísiti kentááfimba arumbá wésimimba óraaꞌa wésimimba póna ímba taiꞌáíníye síyantafeꞌa inaí súne. 19 Ísu Káráísiti seyaafápímbá arumbá wétimimba óraaꞌa wétimimba ínta kanaaꞌá úmaisa awánasaraundasaanifo káféꞌa kárikaꞌa awánéꞌa ánaaemba awánamai kaweꞌó íyantafeꞌa inaí súne. Fasiꞌaémbá Maníkómpímbá óraaꞌa wéena kembiwífímbá óraaꞌa wéintafeꞌa inaí súne.

20 Imáyáamo wéetaamo Maníkómbó wéaisai-undasa kári-tantaaꞌan-ifo wení fasiꞌaéntámbó wésuwaꞌnai-enasaamo wéimba mindá íyáákarain-tantaaꞌan-iye. 21 Maníkóní waásisa Ísu Káráísitiyeta kááísamaisa méta káfétaamo méraunda-waasiye ánaaembo paápé íyan-kwaasiye séta wenáwíꞌa óraaꞌa úmae wéiyimba

éraiꞌ-aaima iyésá símaeta iyónaumne.

4

Káráísiti áúwawaata únemo siyáin-aai.

1 Fasiꞌaénkóní kísau wémaundarakemba ándáfaꞌa sínkaraawaꞌa méꞌa maanááímá waꞌwiséꞌa simátimune. Maníkó táántena séna maarán-úmai méraaro siyáifo miyán-oro. 2 Kentúma ímba maimaé iyéꞌa aáno úmai méꞌa imáyáa wéeꞌa túwaꞌnai eꞌa sáwíꞌo uwátínkáámbo éꞌa ímba imáyáamo íyamba úwoi túwaꞌnai oro. 3 Maníkóní ámútanko imáyáa tímísaꞌa mimbórá-ímáyááráꞌá méꞌa miyá éꞌa aáno úmaeꞌo iyíyantafeꞌa ímba ifátúwáaro. 4 Maníkóní ámútamba mimbórá méraisata kesáá mimbórá-súráámbá úmaisa méraunanasa sáántaraimba póta wesétaamo méraandasafeta amuꞌmaréta méta mimbórá-tántáátáféta amuꞌmaréta méranaumne. 5 Fasiꞌaénkó mimbóráwígó méraisana Maníkón-aaisafeta simankúnkúmbo wéunda-anta mimbórá-ámbá isaná nombó maúndasa mimbórá-ámbá isaná 6 Maníkó mimbóráwígó ména seyaafáꞌ-wáásísá kentáásifowama ména seyaafáꞌ-wáásíyáꞌá káráwiyena seyaafáꞌ-wáásísá kaweꞌá uwásinkenasa wení waásifimba méraiye.

7 Maníkó méraisana Ísu Káráísiti wení imáyáafinkemba wení kísausaamo máéndasafenasa wení fasiꞌaémpínkémbá moórá-mora-waasisa fasiꞌaéntá símakaiye. 8 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

sanaambó iyúnkaꞌa taꞌótokowi tíꞌmaena

iyéna waási aamoi-tántááꞌá tímakaiye

agaimaréna siyáiye. 9 Iyúnkaꞌo siyáin-aaigoni áwáuma maarán-iye. Aifaꞌá marapáꞌá kunkéna mara-aifaꞌ-úramba kunkéna 10 wíyómpaꞌo iyáimba mimbóráwígómá póna seyaafápímpáꞌá wení fasiꞌaémbá wéraiye. 11 Aamoi-tántááꞌá tímakaiye

siyáin-aaigoni áwáuma maarán-iye. Wení kísauma maíyantafena fasiꞌaémbá waási timúwasa tuwímbai-waasimo timú-fasiꞌaentamba aantá-waasiti kísau máúwasa tuwímbai-waasimo timú-fasiꞌaentamba Maníkó simátímakain-aaima simátímúwasa tuwímbai-waasimo timú-fasiꞌaentamba Maníkón-aai ímbo ísaron-kwaasi simátímaꞌmaesa kuwasá tuwímbai-waasimo timú-fasiꞌaentamba Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyuwasa tuwímbai-waasimo timú-fasiꞌaentamba Maníkón-aai uwáítáíꞌ-uwasá miyáumai Ísu Káráísitini kísauma maiyáawe. 12 Maníkóní waásisa wení kísauma wémaeta moórá-mora-waasisa túwaꞌnai úmai mimbóráíꞌa úmaisa méta fasiꞌátinkaundasafenasa fasiꞌaéntámbá miyá uráiye. 13 Mindásafeta méta Maníkón-ááninkon-aaisafeta simankúnkúmbo wéundasafetaawe wembá awánamai kaweꞌá wéundasafetaawe mimbórá-ímáyáá éta kááísamai méta sááꞌa kaefaréta Káráísitinkaaniꞌa úmaisa méranaumne. 14 Miyásáámó onasasáámó ésa iyámpóímo karoꞌó simátiyuwaantemba kentáá ímba miyán-kárótá simásiyuwanaawe. Miyám-baaran-aai ínta arááíwaeta waási sáwí-ampaꞌa métinkanae sésa sáwí-imayaafinkembo wésiyan-aaima ímba iséta miyán-ááí ínta arááíwaenaumpo 15 éraiꞌ-aai aantemba wéseta waási-imayaa wéeta seyaafá-tántááꞌá sáákaefamai-waasi-iꞌa úmai méta Káráísitinkaaniꞌa úmaisa méranaumne. Wemá kentááráꞌá káráwiyaisata 16 kesáá Káráísiti áúwawaata únana kentáásiꞌnonkaamba Káráísiti éna seyaafá-súwawaakata káráwiyaiye. Tiyáámba tísamaima tínúnkoma taꞌótokaisana tiꞌnónkómó imbá seyaafá-túwawaapaꞌa imáyáa tímísana tiyáánko wení kísau máísana tísamaigo wení kísau máísana miyámó wéenamo óraaꞌo wéimba miyáumai Káráísiti wení waási imáyáa tímísasa moórá-mora-waasi wétuwaꞌnai-esa wéfasiꞌatinkesa méraawe.

Káráísitinteꞌa kááísatinkena aúíꞌo uwátínkarain-aai.

17 Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌa fasiꞌámai simátimumpo ísáaro. Maníkóní aambó ímbo arááíwáéwimo méraantemba ímba miyán-oro. Miwí sáwí-imayaafimba mésa 18 ímba ísámai kaweꞌá ésa Maníkón-aaisafesa tirumbá márááwana tiꞌnómbá umbaí taisasá méraantafesa miwítí imáyáago kumeuꞌá isasá Maníkómó aúíꞌo wéuwatinkain-aempaꞌa ímba mésa 19 sáwíꞌo on-ímáyáá aantemba ésa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌo sáwíꞌo ombá aamoí ésa miyámó ontáfésa ímba tigaesáfésa wéowe.

20 Miwí miyá wéofo kembiwí Ísu Káráísitimpaꞌa téꞌa wení aampaꞌá wéweꞌa 21 wenáái iséꞌa éraiꞌe sumbá Ísumpakemba éraiꞌ-aaima simátímaꞌmaesa íyúwaꞌa ísaraawe. 22 Ááéraan-imayaagomo sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo uwanamó karoꞌó simátíyukaimba ifátuweꞌa 23 miyámó íyanamo éna Maníkó kentí imáyáa aúíꞌa uwátinkena 24 wembó arááímo táínda-iꞌo íyantafena aúíꞌa Maníkónkááníꞌa uwátinkainaꞌa éraiꞌa Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa arupíse úmai méranaawe.

25 Mindásafeꞌa karoꞌ-ááímá tínaaemba uwámeꞌa kentí waásifimba éraiꞌ-aai aantemba seró. Ísu Káráísitini akún-ándá póta mimbóráíꞌa úmai méta póta miyásá onó. 26 Aaisambó síyamba ímba sáwíꞌa éꞌa ááéma aáno úmai méꞌa aaisambá waéꞌwaeꞌa ifó séꞌa ifáꞌá túwáaro. 27 Waántáwanko tafisínaꞌa sáwíꞌa únafo séꞌa aaisambó síyamba ifáꞌá túwáaro. 28 Umémbó íyawi maarán-oro. Ímba umémbá éꞌa tuwímbai-tantaaꞌo maíyantafeꞌa kísau wémaeꞌa minkákémbá maiyéꞌa ímbo makén-kwaasi túwaꞌnai eꞌa tíméro. 29 Sáwí-aaima ímba séꞌa kaweꞌó uwátinkainda-aai aantemba seró. Miyámó éꞌo éꞌa minááímó isáíyan-kwaasi kaweꞌá uwátinkaiyasa fasiꞌámai méranaawe. 30 Maníkóní Ufaen-ámútánkó arumbá umbaí taifáínifo ímba sáwíꞌan-oro. Maníkó seyaafá-tántáápínkémbó faúsinkainda-kanaamo tínda Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentirumpimbá méraintafeꞌa séꞌa Maníkóní waási úne síyantafena Maníkóní Ufaen-ámútánkó arumbá umbaí taifáínifo ímba sáwíꞌan-oro. 31 Kempímpáꞌá maarán-tántááꞌó éꞌa tínaaemba uwáméro. Kaoráí-tántááꞌé tirumbó sáwíꞌo íyé aaisambó síyé símaimo sáwíꞌo uwátínkáíye seyaafá-tántááꞌó sáwíꞌo íyé 32 ímba miyámó íyamba tirumbá uwátinkeꞌa túwaꞌnai eꞌa Ísu Káráísitimo kentí sáwí-imayaamo maitiyúwáísanamo Maníkómó ímbo anondáámo sáwí-meyambo tímíntemba fíꞌowimo sáwíꞌo uwátínkémba ímba

imáyáa éꞌa anondáá sáwí-imayaa uwátínkáaro.

5

Sámo kain-áémpáꞌá méraaromo siyáin-aai.

1 Maníkó arumbá wétimisaꞌa wení iyámpói ontáféꞌa póꞌa wemó intembá miyáumai wéeꞌa 2 moórá-mora-waasi kentirumbá wétimeꞌa méraaro. Ísu Káráísitimo kentááfímbó arumbó wésimenasaamo kentáásí sáwí-imayaamo maisiyuwáíndasafenasaamo puwúwanamo Maníkómó aamoimó uráintemba moórá-mora-waasi kentirumbá tíméro.

3 Maníkóní waási ontáféꞌa maaꞌu-tántááꞌé sáwíꞌo íyé túraniyamba únafo séꞌa miyán-tántáákón-ááí ímba seró. 4 Sáwí-aaiye uwónao-aaiye karaánááꞌ-aaiye súnafo séꞌo Maníkómpáꞌó súwimo síyamba mindá kaweꞌán-iye. 5 Éraiꞌa maaꞌu-tántááꞌó owíyé sáwíꞌo owíyé túraniyambo owíyé miyámó on-kwáásí Ísu Káráísitiye Maníkóeꞌo káráwiyayapaꞌa ímba mésa túraniyambo owí marapá-tántáátáfésa aamoí ésa ímba Maníkóntáfésa aamoí owí Káráísitiye Maníkóeꞌa káráwiyayapaꞌa ímba méranaawe.

6 Miyá-sáwíꞌó on-tántáátáfésamo síyamba karoꞌá simátíyúwáafainifo káráwiyoro. Maníkón-aai ísámai sáwíꞌo owí miyá-sáwí-ááímó sembá póna Maníkó aaisambá tiyínífo káráwiyoro. 7 Miyámó síyawiseꞌa ímba méꞌa miwí ímba tirááíwáéro. 8 Ááéma kumeuꞌ-áémpáꞌó maéꞌómbanifo káféꞌa Fasiꞌaénkóní waási ontáféꞌa sámo kain-áémpáꞌá méraamba póꞌa sáraan-kwaasiyaamba úmai méraaro. 9 Sámo kain-áémpáꞌó méꞌo éꞌa arupíse úmai kaweꞌ-úmai méꞌa éraiꞌ-aai wéseꞌa méꞌa 10 imáyáa éꞌa séꞌa Fasiꞌaénkó aamoí ínkwae-iꞌa úne séꞌa miyán-oro. 11-12 Kumeupáꞌó méraawi ímba áúwara-kisau wémaefo ímba miwíséꞌa miyámó íyamba aforaꞌá simátimeꞌa súne. Sáwíꞌa owé séꞌa aúpáꞌó ombó séꞌo éꞌa tigaesáféꞌa ónááfo aforaꞌá simátimeꞌa súne. Sáwíꞌa owé séꞌa 13 aforaꞌá aráátimiyasa mintántáákóní áwáuma awánasuwesa kouwerésa 14 sámo kain-áémpáꞌá taméranaawe. Mindásafesa sésa

túmó waésamo pukésara úmaimo mémpinkemba íyáfasinewana Káráísiti sán-kátinkainiye

wésewe.

15 Mindásafeꞌa káráwiyeꞌa sáwí-imayaamo arááíwáéwimo ontembá ímba íyamba kaweꞌ-ímáyáá wéeꞌa méraaro. 16 Káféꞌa kentááfáꞌá umbai-tántááꞌó wéraintafeꞌa Maníkómpáꞌá tíyantafeꞌa úwoi máúnafo séꞌa Maníkóní kísau máéro. 17 Mindásafeꞌa ímba sáwí-imayaa éꞌa Fasiꞌaénkómbó arááímo táínda-iꞌa úmai méraaro.

18 Mindásafeꞌa sáwíꞌa ónááfo uwóíꞌo on-dómbá néꞌa uwóíꞌa únafo séꞌa Maníkóní ámútanko kentááfímbá óraaꞌa uwásinkainkwae séꞌa méraaro. 19 Kempímbá Maníkón-aai aúfáífimba agaimakáan-aaima séꞌa imá wéseꞌa Fasiꞌaénkóntáféꞌa tirumpimbá aamoí wéeꞌa imá seró. 20 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini fasiꞌaéntáféꞌa imáyáa wéeꞌa seyaafá-tántáátáféꞌa Maníkó kentáásifowampaꞌa súwima símaeꞌa íyóro.

Aarakwá-táái.

21 Kembiwí Ísu Káráísitin-awiꞌa mósá wémareꞌa Ísun-akúníꞌa úmai méꞌa minákúmpákén-kwáásí táái ísáaro. 22 Aaresómbá ísáaro. Fasiꞌaénkón-aaimo wéisaanten-úmai kentuwaai-táái ísáaro. 23 Ísu Káráísitimo wení waásiyaꞌo káráwiyainten-úmai waaimá kentuwaainíntónkáꞌá káráwiyoro. Káráísiti wení waási kaweꞌ-ámpáꞌá métínkaraiye. 24 Ísu Káráísitini waásimo wenááimo ísáánten-úmai aaremá seyaafá-tántáátáféꞌa kentuwaai-táái ísáaro.

25 Ísu Káráísitimo wení waásimo arumbó timénamo miwísáfénawe sénamo pukáinten-úmai miyáumai waaimá kentuwaainíntómbá tirumbá tíméro. 26 Ísu Káráísiti wení waási nontámbá kaweꞌá uwátinkena wenááisamba Maníkóndé-iꞌa uwátinkaindasafena 27 wení waási kaweꞌá ésa miwífímbá sáwí-aaima ímba wérainana fíꞌonkaꞌmaꞌmai-sasaꞌo uwátinkaindasafena pukáiye. 28 Miyáumai Ísu Káráísitimo wení waásimo arumbó tímíntemba waaimá kentuwaainíntómbá tirumbá tíméro. Waási kentúsafesamo imáyáamo onten-úmai kentuwaainíntón-ímáyáá oro. Tuwaainíntón-ímáyáámó onten-úmai kesáfé-ímáyááwáráꞌá wéowe. 29-30 Waási kentúwawaatafesa ímba tíyántafesamo ombá kaweꞌ-úmai káráwiyesa tómbá námaesa wéiyowe. Kesáá Káráísitini waási-iꞌa éta wenáúwawaakaamba únanasa póna wemá miyáumai kentááráꞌá kaweꞌ-úmai káráwiyaiye. 31 Naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

mindásafena waaigómó imbá anófowi

tiyuwéna awaainínkóeꞌa taankarotámai

mimbórá-túwawaaꞌa maꞌmaésarai méraaye siyáiye. 32 Minááífímbá moórá óraaꞌ-aaimo wéraimba minááígóní áwáuma maarán-iye. Ísu Káráísitiye wení waásiye moóráiꞌa úmai méraawe siyáiye-imayaa wéune. 33 Ímba mindásafena aantemba siyáifo kembiwímó kesáfé-ímáyáámó ontembá kentuwaainíntón-ímáyáá oro. Aaresómbá

kentuwaai-táái ísáaro.

6

Tinófoiye tírááꞌmarin-taai.

1 Iyámpóísomba ísáaro. Fasiꞌaénkóní iyámpóí-iꞌo ontáféꞌa kentinófoi-taai ísáaro. Miyámó íyamba mindá kaweꞌán-iye. 2-3 Naaófáꞌá Maníkó ámáámba séna

kentinófoi-tuwiꞌa óraaꞌan-oro

aifaꞌá símai fasiꞌámakaintafena séna

miyámó éꞌo éꞌa kaweꞌ-úmai

ayáátáákaꞌa mararáꞌá méranaawe

siyáiye.

4 Iyámpóí tifoísái ísáaro. Kentí iyámpóíyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyewana miníyámpóí tirunkó ímba sáwíꞌa ínaꞌa Fasiꞌaénkó Ísun-aai simátímaꞌmaeꞌa wéiyeꞌa arupíse uwátinkaiyasa óraaꞌa ónááwe.

Kísau-waasiye miwítí kawáá-wáásíté-taai.

5 Wayó-kísáúmó máén-kwaasi ísáaro. Ísu Káráísitin-aaimo ísáánten-úmai kentí óraaꞌ-waasi-taai iséꞌa táátafeꞌa éꞌa tiyákáímó wétaamba kentí óraaꞌ-waasiti kísausafeꞌa ímba kaeꞌ-ímáyáámó íyamba miwí táái ísáaro. 6 Miwí túrankaꞌa aamoí uwásinkaiwae aantentafeꞌa ímba miyán-káwéꞌó íyamba úwoi-kanaawaraꞌa miyán-káwéꞌá wéeꞌa Ísu Káráísitini kísau-waasi ontáféꞌa Maníkómbó arááímo táínda-iꞌa úmai kaweꞌán-oro. 7 Kesí óraaꞌ-waasiti kísau aantemba ímbanifo Fasiꞌaénkóní kísau-waasisa úne séꞌa tirunkó kaweꞌá wéinaꞌa kísau máéro. 8 Maanááímá imáyáan-oro. Wayó-kísáúmó máén-kwaasiye miwítí óraaꞌ-waasiye kawe-kísáúmó wémaentafena Fasiꞌaénkó kaweꞌ-méyámbá timíníye.

9 Wayó-kísáúmó máén-kwaasiti óraaꞌ-waasi ísáaro. Kentí wayóꞌó wéon-kwaasiyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyeꞌa ímba inkaisíyan-aaima wésimatimeꞌa maarán-ímáyáán-oro. Miwítí óraakowe kentí óraakowe mimbóráwígó éna wíyómpaꞌa ména ímba tuwínkaaꞌ-úmai-meyamba timínífo arupíse úmai-meyamba timíníye.

Fasiꞌaénkóní fasiꞌaénkáꞌá méraaromo siyáin-aai.

10 Maanááímó simátíménda ísáaro. Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamaimo méraamba wení fasiꞌaémbá wétimisaꞌa fasiꞌámai méraawe. 11 Waántáwanko tafisímai karoꞌá simátiyuwaifainifo fasiꞌámai méraiyantafeꞌa tiyáí-tántááꞌó Maníkómó tímímba máéro. 12 Ímba marapákén-dámúró-wáásíséꞌ-aantemba tíyéwata kumeuꞌ-áémpáꞌó káráwiyaawiye waántá-waasiye sáwí-fasiꞌaenkwarawiye miyá-sáwíꞌó owíséta tíyáano. 13 Mindásafeꞌa tiyáí-tántááꞌó Maníkómó tímímba káféꞌa maiyéꞌa sáwí-kanaamo tínda fasiꞌámai méꞌa ímba waántáwankon-aaisafeꞌa ewé séꞌa ímba inkaiséꞌo kóíyamba fasiꞌámai méraaro.

14 Miyáumai toꞌmayaa uréꞌa méraaro. Túꞌwáánkaumo uráantemba éraiꞌ-aaima tirumpimbá taꞌótóráaro. Wenómbó fafériyeꞌo méraantemba arupíse úmai fasiꞌásuwe méraaro. 15 Tísamaimo ánáan-kwiyeꞌo nóntemba ásé-aai tasí wéuwatinkain-aaima kosimátíméro. 16 Wenómbó fafériyaawanamo paroigómó túfimbo ímbo táféráíntemba Maníkón-aai taꞌótokewana waántáwankon-aaigo ímba túfimba táferainiye. 17 Tiꞌnónkáꞌó kámoꞌo wimáímo káráwiyaanten-úmai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkena wégarawiyiye. Paepáétambo túfimbo waantáfáénten-úmai Maníkóní ámútanko wenááimo siyáimba kosimátimiyasa minááígó tirumbá faiyaráíníye. Miyáumai Maníkómó tímímba maiyéꞌa toꞌmayaa úmai méraaro. 18 Maníkóní ámútankoni fasiꞌaéntámbá inaifínkémbá Maníkó wétuwaꞌnai-intafeꞌa áísai úmaeꞌa íyóro. Miyámó íyantafeꞌa ímba fíꞌo-fiꞌon-imayaa éꞌa Maníkóní waásisafeꞌa seyaafáꞌá inaí símae iyéꞌa ímba ifátuweꞌa 19 kentáféꞌwaraꞌa súwaꞌnai eꞌa inaí seró. Ásé-aaimo simátíménda Maníkó aaí simínana ímba sááꞌa ínaꞌa aforaꞌá simátimeꞌa Maníkómó aúpáꞌó makáin-aaima aforaꞌá simátimenaumpo mindásafeꞌa súwaꞌnai eꞌa inaí

seró. 20 Minááímó simátíméndasafena Maníkó íyáfasisinkowaꞌa simátimewandarakemba aaisambá sésa ándáfaꞌa másínkaraawe. Ásé-aaimo simátimunda mindá kesí kísauman-ifo mindásafeꞌa súwaꞌnai eꞌa inaí síyana ímba sááꞌa ínaꞌa simátíméno.

21 Kemó méꞌo wéunda-aaima isáíyantafeꞌa moóráwigon-awiꞌa Tíkíkaasi kosimátiminiye. Wemá kentáásí waási Fasiꞌaénkóní kísau-waasi póna ímba tuwéna kaweꞌ-úmai méraiye. 22 Tíkíkaasimba aiꞌmaráúnana kentópaꞌa wémena kentáásáái kosimátimena kentí imáyáa kofasiꞌátinkainaꞌa

fasiꞌámai méranaawe.

23 Kesí waásisono. Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawi tirumbá wétimesarai faruaru wéuwatinkaayantafeꞌa

inaí súne.

24 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitimbo tirumbó wéamesamo ímbo aúwáán-kwaasi Maníkó úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

Fírípái

1

2

3

4

Fírípái

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba kaeꞌ-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Fírípái-naoraa-waasifaꞌa agaimái tuwówana moóráwigo maéna mátímakaiye. Póro ásé-aai kosimátimuwasa isésa éraiꞌe sésa Ísumpaꞌa timankúnkúmba uráawe. Minááí Aantá-waasi-taai-aufaifimba 16:11-40-fimba wéraiye. Póro fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa Ísun-aai simátímaꞌmaena iyúnkakemba Rómu-naopaꞌa ándáfaꞌa ánkarowana mérowasa Fírípái-naopaken-kwaasi Póromba áwaꞌnai esa tuwímbai-tantaaꞌa ámúwana súwiyo séna maanááí agaimarówana mátímakaiye.

1

1 Kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Tímóti keséꞌa méraisakai Ísu Káráísitini kísau-waasiyai úye. Fírípái-naopakewi Fasiꞌaénkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawiye kembiwíyáꞌó káráwiyaawiye wétuwaꞌnai-owiye maanááímá ísáaro. 2 Maníkó kentáásifowae Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌa úwoi túwaꞌnai esarai

faru uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.

3 Kembiwísáféꞌa imáyáa únda-kanaa Maníkómpáꞌá súwi súne. 4 Kembiwísáféꞌa Maníkómpáꞌá inaimó súnda-kanaa aasiyaasí sirunkó kaweꞌá wéiye. 5 Aifaꞌá Maníkóní ásé-aai simátimunaꞌa iséꞌa súwaꞌnai úmai wésimatimaꞌmae wéiyeꞌa káféꞌwaraꞌa wésimatimentafeꞌa mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 6 Maníkó kentirumpimbá kawe-kísáúgóní áwáuma ómbarena maimaé iyéna káféꞌwaraꞌa wéiyimba póna Ísu Káráísitimo kumínda-kanaaraꞌa minkáwé-kísáú taiꞌáíníye. Minááímá isáúmne. 7 Ísu Káráísitin-aaimo simátímakaundarakemba ándáfaꞌa sínkaraawaꞌa méraundafakenkwaraꞌa ásé-aai simátimeꞌa miwí táái anondáá simátimunana Maníkó úwoi wésuwaꞌnai-ena kembiwíwáráꞌá úwoi wétuwaꞌnai-isaꞌa póꞌa Maníkó kentirumpimbá kawe-kísáú maimaé wéiyiye-imayaamo únda mindá kaweꞌán-iye. Ken-ímáyáámó wéundasafeꞌa miyán-ááí súne. 8 Imáyáamo tímakaunda ímba kesí imáyáafinken-aantembanifo Ísu Káráísitini imáyáafinken-aaima tímakaunda éraiꞌ-aai isaná

Maníkó wésuwanaiye.

9 Maanááísáféꞌa Maníkómpáꞌá inaí sénaumne. Imáyáa tímaꞌmae wéneꞌa kawe-tántááꞌá awánéꞌa kaweꞌ-íꞌa éꞌa 10 seyaafá-tántááꞌá tuwínkaaꞌ-éꞌa kawe-tántááꞌó awánéꞌa kaweꞌ-ámbá arááíwaeꞌa Ísu Káráísiti kumínda-kanaa kaweꞌ-úmai méwana kentí sáwí-meyamba ímba wérainana 11 Ísu Káráísiti imáyáa timínaꞌa kaweꞌ-úramba úmai méwasa tuwánésa miyámó íyamba Maníkón-áwíꞌa mósá marésa súwimo síyantafeꞌa mindásafeꞌa inaí súne.

12 Kesí waásisono ísáaro. Umbai-tántááꞌá kesópaꞌo tiyáimba mindásafesa sáwífaꞌ-waasi ásé-aai ísaraawe. 13 Ísu Káráísitin-aaimo simátímakaundarakemba ándáfaꞌa sínkaraawasa kenkáꞌó káráwiyaawiye tuwímbaiye Ísu Káráísitin-aai ísaraawe. 14 Ándáfaꞌo méraunda mindásafena Fasiꞌaénkó kentáásí waási sáwífaꞌa fasiꞌaémbá tímísana ímba tááꞌa isasá Maníkón-aai fasiꞌámai simátímaꞌmaesa wégowe.

15 Súwíꞌo wéraintafesa tuwímbai tirumbá sáwíꞌa ésa kentáfésa wenáwíꞌa kumíníye sésa Ísu Káráísitin-aai wésimatimembanifo tuwímbai kaweꞌ-ímáyááfínkémbá Káráísitin-aai wésimatimewe. 16 Ásé-aai simátimeꞌa

miwí táái anondáá sendasáféna Maníkó ewé sisasá ándáfaꞌa sínkaraawe. Ándáfaꞌo méraunda-aaima tuwímbai isésa imáyáa uwásinkesa Ísu Káráísitin-aai wésimatimewe. 17 Tuwímbai ímba kaweꞌ-ímáyááfínkémbán-ifo sáwí-imayaa tokésa sésa Ísu Káráísitin-aaimo simátíméndamo ésa kesúsa maimaé iyónááwe sésa Ísu Káráísitin-aai wésimatimewe. Kentáfésa sésa ándáfaꞌa ména isáínana arunkó umbaí táíníye sésa Káráísitin-aai wésimatimewe. 18 Mindásafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa wéune. Kaweꞌ-ímáyááfínkémbá Káráísitin-aai wésimatimewana sirunkó kaweꞌá wéifo sáwí-imayaa tokáawiwaraꞌa Káráísitin-aai wésimatimewana úwoi sirunkó kaweꞌá wéiye.

19 Maníkómpáꞌá inaí wésewana póna Ísu Káráísitini ámútanko wésuwaꞌnai-isasa faúsinkaiyambo isáúnda sirunkó kaweꞌá wéiye. 20 Sínkamiyara puwónaum úwoiya méranaumno. Mindásafeꞌa timuꞌmakéꞌa inaí wéseꞌa Ísu Káráísitintafeꞌa ímba sigaesáféꞌa éꞌa ímba sááꞌa ínaꞌa fasiꞌámai Ísu Káráísitin-awiꞌa mósá maránaumne. Miyá úmaeꞌo iyúndantemba Káráísitin-awiꞌa mósá maránaumne súne. 21 Marapáꞌó méraundamo éꞌa Ísu Káráísitin-awiꞌa mósá maránae séꞌo méraundanifo puwéꞌo wíyómpaꞌo íyónda mindá marapáꞌó méreꞌo úndawimba íyáákanaumne. 22 Marapáꞌó úwoimo méꞌo éꞌa áúwara-kisau maénaumne. Úwoimo méraandasafena siráái táínana púwóndasafena siráái táínana miyá ínaꞌa miyámó ondawímbá ímba isáúmne. 23 Minkáéꞌ-ímáyáágó kembá wétafisiye. Puwéꞌa wíyómpaꞌa Káráísitiyeꞌo méraandasafena íyáákarain-tantaaꞌa póna siráái wétaifo 24 marapáꞌó méraundamo éꞌa kaweꞌ-úmai kembá túwaꞌnai únda póna kaweꞌá íníye. 25 Minááímá éraiꞌ-aaima isaꞌó isáúnda póꞌa marapáꞌá méꞌa kembiwíséꞌo komáénda túwaꞌnai onaꞌá Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba úmae iyíyana tirunkó kaweꞌó índa minááímá isáúmne. 26 Kembiwíséꞌa anekaꞌá koméraandasafeꞌa kentáféꞌa imáyáa éꞌa

Ísu Káráísitin-awiꞌa mósá maránááwe.

27 Moórá-aaimo óraakaꞌo simátíménda ísáaro. Kaweꞌ-úmai méꞌa Ísu Káráísitini ásé-aaima mósá maráíyasa tuwánánááwe. Miyámó wéiyaꞌo éꞌa kentópaꞌo koméꞌo éꞌa tuwánánaumne. Énifo maankáꞌó méꞌo éꞌa kentáái aantemba isánaumne. Maarán-ááímó ísáándasafeꞌa súne. Mimbórá-ímáyáá wéeꞌa fasiꞌámai méꞌa tiyáántán-kwiyéꞌa fasiꞌámai méꞌa ásé-aai simátímaꞌmaeꞌa wíyasa minááísáfésa tuwímbai timankúnkúmba ónááwe. 28 Kentí namuro-wáásí túrankaꞌa ímba moórá-tantaatafena tááꞌa índa

pósa kembiwísáfésa sésa Maníkó wení aampaꞌá mótínkaraisasa méraawe-imayaa ésa kesáfésa Maníkóní némpata maéꞌmaeta wéune-imayaa ónááwe. 29 Maníkó imáyáa tímísaꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba wéowe. Maníkó ímba tíyótaima isaꞌá kembiwí Ísu Káráísitini waási-iꞌa onkákémbá tíꞌo

iníꞌa wéuwatinkaawe. 30 Ááéma Ísu Káráísitini kísau siyáántán-kwimáímo maéwánda éꞌo suwánaraamba káféꞌwaraꞌa miyámó únda wéiseꞌa tiyáántán-kwimái méraawe.

2

Káráísiti Maníkón-aísamaifimba mérowana áwíꞌa óraaꞌo uwánkarain-aai.

1 Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraamba wemá áfomba wéfaiye. Maníkómó wenarumbó tímímba fasiꞌaémbá wétimiye. Maníkóní ámútankomo arumbó wétimimba mimbóráfímbá méraawe. Tirumbá uwátínkáfaꞌa wéneꞌa túwaꞌnai úmai méraawe. Miyámó íyaꞌo éꞌa 2 mimbórá-ímáyáá úmai méꞌa moórá-tirumba maꞌmái méꞌa kentirumbó tímaꞌmaeꞌo níyamba mindá sirunkó óraa-kaweꞌa íníye. 3 Kísaumo wémaemba ímba kentúma maimaé iyéꞌa kesúwíꞌa maimaé iyíwae ímba séꞌa Maníkón-aísamaifimba méꞌa fíꞌowisafeꞌa séꞌa kentáá íyáákaraawe seró. 4 Ímba kesáfé aantembo túwaꞌnai íyamba seyaafáꞌnánká túwaꞌnai oro. 5 Ísu Káráísitimo imáyáamo intembá maarán-ímáyáán-oro.

6 Ísu Káráísiti Maníkóráámbá uréna wení fasiꞌaénkómó intembá uréna mifásíꞌáémbá ifátuwena 7 umarankááníꞌa múra úwana moórá-ininko maꞌankówana óraaꞌa éna wayóꞌ-wáásíyáámbá éna 8 waásiyaamba úmai mérowasa awánowana Maníkón-aísamaifimba kífaena puwínda-aaisafena ewé séna kátúfena ímba úwoi pukáifo sáwíꞌa ésa aaraa-táíyáꞌá tufúwana pukáiye. 9 Miyámó uráintafena Maníkó pukáimpinkemba íyáfasinankena sanaan-úramba móankena seyaafáꞌ-wáásí túwíkaꞌa wenáwíꞌa óraaꞌa uwánkowasa 10 pósa Ísun-awiꞌo síyambo ésa óraaꞌan-iye sésa seyaafáꞌ-wáásí kífaesa wíyómpakewiye marapákéwíyé waántáfakewiye kífaesa 11 aforaꞌá Ísu Káráísitintafesa sésa Fasiꞌaénkón-iye sésa Maníkómbá kentáásifowan-awiꞌa mósá maránááwe.

Waásifimba sáma kátinkeꞌa méraaromo siyáin-aai.

12 Mindásafeꞌa kesí waási ísáaro. Kembiwíséꞌo méraawandaraꞌa kesáái ísámaeꞌo iyáantemba káféꞌa ímba kembiwíséꞌa méraundaraꞌa kesáái iséꞌa Maníkómó sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faútinkena kaweꞌ-ámpáꞌó métínkarain-aai imáyáa éꞌa wentáféꞌa wéeꞌa wenáái tuwáúnafo séꞌa táátafeꞌa wéeꞌa fasiꞌámai wení kísau máéro. 13 Maníkó aamoimó wéin-kisau maénae séꞌo wéontafena kentirumpimbá kísau maimaé wéiyisaꞌa póꞌa táátafeꞌa wéeꞌa

kaweꞌ-ámpáꞌá arááíwaꞌmae wégowe.

14 Ímba íꞌai tinkéꞌa ímba aaisambá tiyéꞌa miyáumai méraaro. 15 Miyámó éꞌa kaweꞌ-úramba úmai méraiyana póna kentí sáwí-meyamba ímba wéíniye. Marapáꞌó sáwí-ambo arááíwaesamo kaetónáántó úmae nón-kwaasifimba kembiwí Maníkóní waási méꞌa sáwí-imayaa kempímbá ímba wérainaꞌa póꞌa sáma kátinkeꞌa 16 maéꞌmaeꞌo íyan-aaima kentirumpimbá fasiꞌámai taꞌótokewaꞌa póꞌa Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa aamoí éꞌa séꞌa koméraawanda póꞌa maéꞌmaeꞌo íyan-aaima tirumpimbá fasiꞌámai taꞌótóráámba póꞌa séꞌa ímba áú-iyain-kisau wémaeꞌa kesí fasiꞌaémbá ímba úwoi tukáumne sénaumne.

17 Maníkóní aamoi-tántááꞌó áménteniꞌa úmai wenkáꞌá kááísamai méraawe. Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo ándá-aran-dombo fatímaraanteniꞌo úmai kembó sínkamiyanamo kesí naaemó kumínaꞌo púwónanamo éna ándá-aran-donkaamba kumíníye. Miyámó ondamó éna kesirunkó kaweꞌá ínana póna kentirunkówáráꞌá kaweꞌá íníye. 18 Miyáumai kesirunkómó kaweꞌó índantemba kentirunkówáráꞌá miyáumai kaweꞌá íníye.

Tímótiye Épafarotaitasinte-taai.

19 Ampáánkáꞌá Tímótimba aiꞌmáráanana kentópaꞌa wíndasafeꞌa Ísu Káráísitimpaꞌa inaifínkémbá wéaisai-unda póna kentópaꞌa kuréna kouweréna kesópaꞌo téna kentáái másimasiminaꞌa iséꞌa aamoí ónaumne. 20 Wesé keráí aantemba kembiwísáfékai óraaꞌ-imayaa ékai sékai kawerá úmaiya méraa sáwíra úmaiya méraao wésufo 21 tuwímbai kesáfé-ímáyáá aantemba ésa Ísu Káráísitin-imayaa ímba wéowe. 22 Énifo ááninkomo afowání kísaumo áwaꞌnai intembá ásé-aaisafena Tímóti kembá wésuwaꞌnai in-ááí ísaraawe. 23 Kesópaꞌo tínda-tantaaꞌa amuꞌmaꞌmái awánéꞌa Tímótimba aiꞌmáráanana kentópaꞌa wínaꞌa 24 kemá ampáánkáꞌá kentópaꞌo kondasáféꞌa Fasiꞌaénkómpáꞌá wéaisai-eꞌa wéamuꞌmaraumne.

25 Imáyáa éꞌa kesí waásigon-awiꞌa Épafarotaitasi aiꞌmáráanana kentópaꞌa wíníye. Miyá ónaumne súne. Aiꞌmárówana kesópaꞌa téna kentáái másimasimena kesí umbai-kísáú tasúwaꞌnai ena keséꞌa fasiꞌaén-kísáú wémaisana 26 áíꞌa isaꞌá wenáái ísááwana wemá iséna óraaꞌ-imayaa éna síꞌo imbá asófasinkain-aaima kosimátimenae simbá póꞌa aiꞌmáráanana wíníye. 27 Éraiꞌa áíꞌa isaná puwíndasafena wéisana Maníkó arumbá uwánkena asófankaraiye. Umbai-tántááꞌá kempímbó wérainkaꞌa póna puwínana fíꞌon-umbai-tantaaꞌa tifó séna Maníkó arumbá uwásinkena asófankaraiye. 28 Mindásafeꞌo aiꞌmáráanda aamoí únana kentópaꞌa wínaꞌo awánéꞌa aamoí íyaꞌa ímba óraaꞌ-imayaa ónaumne. 29 Kentópaꞌa wínaꞌa awánéꞌa aamoí uwánkeꞌa Fasiꞌaénkómpáꞌá súwiyo síyana tirunkó óraa-kaweꞌa íníye. Miyán-kwáásí táái mósá máráaro. 30 Ímba kanaaꞌá tasúwaꞌnai ontáféna kentí anondáá wemá téna kopuwúnafo ímba simbá úwoi tasúwaꞌnai ena Ísu Káráísitini kísau wémaimba puwíndasafena uráifo wembá awánéꞌa wenáái mósá máráaro.

3

Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo owí arupíse-waasin-owemo siyáin-aai.

1 Kesí waási senda-ááímá ísáaro. Fasiꞌaénkóntáféna tirunkó kaweꞌá íno. Siyáunda-aaimo anekaꞌó sendá ímba suwesaraí ínana minááígó kembiwí túwaꞌnai íníye.

2 Tuwímbai sésa túmo kárámaimo araénáémbo éꞌo éꞌa Maníkóní waási-iꞌa ónááwe wésefo minááímá ímba ísáaro. Miwí iyánkáán-kwáásí sáwí-kisaumo wémaen-kwaasi-taain-ifo ímba ísáaro. Miwí túma kárámai araénáémba ésa Maníkóní waásisa úne sembánifo 3 kesáá ombá éraiꞌa Maníkóní waási-úranta úne. Maníkóní ámútanko kentáá imáyáa símakaintafeta Maníkón-ímáyáá éta wenáwíta mósá maréta Ísu Káráísitimba aamoí uwánketa kentáásí kísausafeta ínta aamoí wéeta séta kentáásí kísaugo kentáásí sáwí-imayaa ímba kanaaꞌá taíꞌásuwainifo Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-imayaa taíꞌásuwainiye súne. 4 tuwímbai sésa kentáásí kísaugo kentáásí sáwí-imayaa kanaaꞌá taíꞌásuwainiye wésewe. minááímó éraiꞌ-aaimo inkakaa kemá kaweꞌá úsina. kesí imáyáafinken-kisau óraa-kisauman-iye siyáunda 5 kesinó masinkówaꞌa afakaumboé-noꞌwaamba maisuwááwánasa súma kárámai araénáémba uráawe. Kemá Ísarerin-aísaafitantambo uráundawi éꞌa Pénisaminin-andafakemba ówánasarai kesinófoi Ípúru-waasi-taaifinkemba wésuyaꞌa minááífínkémbá siyáumne. Yúndaa-waasiti ámáámba ámáán-kawaa-waasi fasiꞌámai wéaraaiwaemba kemá ámáán-kawaa-waasiti aambá arááíwakaumne. 6 Maníkó aamoí uwásinkainkwae karoꞌá séꞌa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásí sáwíꞌa uwátínkaraumne. Seyaafáꞌ-ámáámbó arááíwaewanda suwánésa sésa kaweꞌá wéiye siyáawe. 7 Minkísáúsáféꞌa kesí imáyáafinken-kisau óraa-kisaun-iye siyáundanifo minímáyáá ifátuweꞌa séꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa

éraiꞌe súndasafeꞌa ááémo maiyáunda-kisausafeꞌa sáwísamban-iye súne. 8 Ísu Káráísiti kesí Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai méraunda póꞌa séꞌa mindá aifaráán-tántááꞌá éna seyaafá-tántáákómbá íyáákaraiye. Fíꞌon-tantaatafeꞌa sáwísamban-iye súne. Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa éꞌa séꞌa Káráísiti aifarááwí isaꞌá weséꞌa kááísamai méraunda póꞌa ááémo óraa-kisaumo maiyáundasafeꞌa mindá sáwísamban-iye séꞌa ifátukaumne. 9 Maníkómó Mósesembo simámakain-amaamba arááíwakaundasafeꞌa séꞌa minááígó kaweꞌá uwásinkainana Maníkó kentáféna arupíse-waasin-iye síníye miyá siyáundanifo káféꞌa minímáyáá ifátuweꞌa séꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa simankúnkúmbo úndasafena Maníkó kentáféna arupíse-waasin-iye wésiye súne. Miyán-ááígó sirááíma taisaꞌá méraumne. 10 Ísu Káráísitintafeꞌa imáyáa únana miyán-ímáyáágó óraaꞌa isaná sirááíma taisaꞌá méraumne. Ísu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinena fasiꞌámai méraimba póꞌa kemá miyá ónaumne-imayaamo únda sirááíma wétaiye. Ísu Káráísitimba áíꞌo úniꞌa uwánkaraamba pósa kembó síꞌo índa-iꞌo uwásinkaiyaꞌo éꞌa wenááigoni áwáuma isánae séꞌa wéunana sirááíma wétaiye. Káráísitimo pukáimba kaweꞌ-ímáyáá wéena pukówaꞌa miyán-ímáyáá ónae séꞌa wéunana sirááíma taiyé. 11 Púwóndafinkemba Maníkó íyáfasisinkainiye-imayaa únana sirááíma taisaꞌá amuꞌmaréꞌa méraumne.

Póro ayáántán-kwiyéna kísaumo maiyáin-aai.

12 Sirááímo taiyémó súnda-aaima Ísu Káráísitini áwáuma éꞌa isáúmne-imayaa ímba wéune. Ísu Káráísiti wení waási-iꞌa uwásinkowaꞌa kanaaꞌá uráumne ímba súnda miyán-kwáásímó uráandasafeꞌa fasiꞌámai siyáántán-kwiyéꞌa kísau wémaumne. 13 Sirááímo taiyémó súnda-aaima éꞌa isáúmne-imayaa ímba wéeꞌa maará úne. Seyaafáꞌ-wáásímó tuwaantantámae wéwesamo mimbórá-ímáyáámó arááíwáéntemba kemá miyá wéune. Kesínaaempaꞌo wérain-tantaaꞌa ímba imáyáa éꞌa ánaaembo paápé índa-tantaaꞌ-aantemba wéaraaiwaeꞌa 14 ayáíyáꞌó

wéraim-beyamba maénae séꞌa suwaantan-kwétaumne. Maníkó Ísu Káráísitini kísausafena imáyáa éna

séna wíyómpaꞌo maéꞌmaeꞌo íyamba mindá kentí méyámbániye siyáintafeꞌa mindásafeꞌa siyáántán-kwiyéꞌa kísau wémaumne.

15 Miyán-ímáyáámó úndantemba sáákaefaen-kwaasisa mimbórá-ímáyáá íyataao. Tuwímbai fíꞌon-imayaa owaná Maníkó aforaꞌá miyámó owíní áwáuma aráátiminiye. 16 Maníkón-aai wéisaamba póna minááígó kentúraꞌa káráwiyinaꞌa méraaro.

17 Kesí waásisono. Úndantemba miyán-oro. Kesáámó úndantembo on-kwáásí tuwánéꞌa miyán-oro. 18 Ááémo símaeꞌo iyáunda-aaimo éꞌa sirunkó umbaí taimbá póꞌa anekaꞌá simátimeꞌa súne. Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌó pukáin-aaima tuwímbai isésa ímba aamoí ésa namurorááníꞌa wéowe. 19 Tómbó naí-tántáákó áúma mósá marésa tigaemó í-tántááꞌá miwí ímba wéisasa aamoí wéesa marapá-tántáátáfésa aantemba imáyáa wéiyana Maníkó miwí taíꞌásuwainifo 20 kesáá wíyómpataamo iméraanda-waasi únanasa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti wíyómpakemba kuména kusiyáíndasafeta mindásafeta amuꞌmakáananasa 21 kuména mararákémbá aꞌnú-súwawaakomba fíꞌora-suwawaata faúsinkainiye. Fasiꞌaémbá tokéna seyaafá-tántááꞌá kanaaꞌó káráwiyai-fasiꞌaentamba wení fíꞌoran-auwawaakaanta kentáásúwawaaꞌa faúsinkainiye.

4

Kaweꞌ-ímáyáá aantemba úmae íyóro-aai.

1 Kesí waásisono. Ken-ímáyáá wéunda-waasisomban-owe. Maníkón-aaimo kosimátímakaundarakemba Maníkónópaꞌa tiyáantafena sirunkó kaweꞌá wéisaꞌa kotuwánánae séꞌa wéune. Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamaimo méraamba fasiꞌámai méraaro.

2 Kemá Póro kaeꞌ-ínínkáí túwíꞌa Yúótiyaae Síntikite óraakaꞌa simátimeꞌa súne. Fasiꞌaénkóntáfékai imáyáa ékai aaisambá ifátuwekai mimbórá-ímáyáá okaiyó súne. 3 Keséꞌo mimbórá-kísáúmó wémaindawi simáménda isaaó. Minkáéꞌ-ínínkóráí ásé-aaisafesarai súwaꞌnai urááyamba po minínínkáí túwaꞌnai inasaráí aaisambá ifátuwesarai mimbórá-ímáyáá okaiyó súne. Minínínkáíyé moóráwigon-awiꞌa Kérémentiye tuwímbaiye ásé-aaisafesa keséꞌa fasiꞌaén-kísáú wémaesa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawi-tuwiꞌa Maníkó wení aúfáí-wandaaifimba agaimakáiye.

4 Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamaimo méraamba aasiyaasí tirunkó aamoí íno. Anekaꞌá minááímá séꞌa tirunkó aamoí íno súne. 5 Aáno úmai méꞌo túwaꞌnai íyamba seyaafáꞌnánká tuwánánááwe. Fasiꞌaénkó ampáánkáꞌá kumíníye. 6 Seyaafá-tántáátáféꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa Maníkómpáꞌá áísai eꞌa inaí séꞌa súwi seró. 7 Miyámó íyanamo éna Maníkó faru uwátinkainiye. Maníkóní farugómá seyaafá-fárúgómbá íyáákaraiye. Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraamba mifárúgó tirumpiné imáyáafine káráwiyiniye.

8 Kesí waásisono. Senda-ááímá ísáaro. Éraiꞌ-aaiye aifa-tántááꞌé arupíse-tantaaꞌe kaweꞌ-aantembo

í-tántááꞌé aamoimó wéon-tantaaꞌe sásá-tántááꞌé kaweꞌ-ááímó wésen-tantaaꞌe áwíꞌo mósá wémaraan-tantaaꞌe miyáumai-tantaatafeꞌa imáyáa úmaeꞌa íyóro. 9 Simátímakaunda-aaima wéiseꞌa taꞌótoꞌmai kaweꞌá úmaeꞌa íyóro. Kísaumo maiyáunda suwánaraafo miyá úmaeꞌa íyóro. Miyámó íyanamo éna Maníkó faru uwátinkena kembiwíséꞌa mérainiye.

Súwaꞌnai owe séna Póro súwiyomo siyáin-aai.

10 Ááéma kentáféꞌa imáyáa uráamba súwaꞌnai íyan-amba ímba waéꞌéímbanifo káféꞌo wésuwaꞌnai-on-amba wéraisaꞌa wésuwaꞌnai-owana sirunkó aamoí wéisaꞌa Fasiꞌaénkómpáꞌá súwiyo súne. 11 Ímbo makáunda-tantaatafena ímba sirunkó sáwíꞌa wéiye. Sáwífa-tantaaꞌo makáunda-kanaa kanaaꞌán-iye séꞌa sáwífa-tantaaꞌo ímbo makáunda-kanaa úwoima kanaán-iye súne. 12 Ímbo makáunda-tantaakoni aambá éꞌa awíyéꞌa makáunda-tantaakoni aambá éꞌa awíyéꞌa wéunana Maníkó imáyáa símísana sirunkó kaweꞌá isaꞌá méraumne. Seyaafá-tántááꞌó kesópaꞌo tiyáimba tuwímbai-kanaa tómbá wéneꞌa tuwímbai-kanaa sáái taisaꞌá tuwímbai-kanaa sáwífa-tantaaꞌa maréꞌa tuwímbai-kanaa ímba sáwífa-tantaaꞌa maréꞌa miyáumai méꞌa kanaán-iye séꞌa méraumne. 13 Ísu Káráísiti fasiꞌaémbá símakaisaꞌa seyaafá-tántááꞌó kempáꞌó tiyáimba fasiꞌaénkwáráꞌá tokéꞌa méraumne. 14 Énifo umbai-tántááꞌó kempáꞌó tiyáimba kembiwí súwaꞌnaimo uráamba kaweꞌá uráawe.

15 Aifaꞌá ásé-aai kosimátímaꞌmaeꞌa wéiyeꞌa kentí maramá Máséndóniyaa-marama tuwéꞌa fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa kosimátímaꞌmaeꞌa wénowanda-kanaafimba kembiwí Fírípái-naopaken-kwaasi aantemba wésuwaꞌnai-eꞌa tuwímbai-tantaaꞌa násímakaawe. Maníkóní waási fíꞌon-daopimpakewi ímba násímún-aaima ísaraawe. 16 Tésáróníkaa-naopaꞌo komaéwándaraꞌa tuwímbai-ikaꞌa kembiwífínkémbá tuwímbai timéꞌa tiꞌmárówasa mánásímakaawe. 17 Nááwiya mánásimenaa-imayaa ímba wéunda póꞌa násimiyawi Maníkó kaweꞌ-méyámbó timínda-meyanko iyíníye-imayaa wéune. 18 Épafarotaitasimba améꞌa aiꞌmárówana másímakain-tantaaꞌa arááꞌa makáumne. Másímakain-tantaaꞌa Maníkómbá ámakaamba asaa-wiyúmbá iséna aamoí wéin-tantaakaamba makáumne. 19 Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraantafena kesí Maníkó seyaafá-tántáákóní áwáuma póna kembiwísáféna wembó arááímo tain-tántááꞌá timíníye. 20 Maníkó kentáásifowa wení fíꞌoran-awaumo waéꞌwaeꞌa índa éraiꞌ-aain-iye.

21 Maníkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraan-kwaasisafeꞌa séꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne. Maníkóní waási keséꞌo méraan-kwaasi kembiwísáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe. 22 Maníkóní waási Rómu-naopaꞌo méraawiye Rómu-kamani óraakoni waásiti kísau wémaewi kembiwísáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe.

23 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kembiwíséꞌa ména úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

Kórósi

1

2

3

4

Kórósi

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba kaeꞌ-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimakáiye. Póro Ísun-aai simátímaꞌmae iyúnkakemba Rómu-naopaꞌa ándáfaꞌa ánkarowana méropaꞌa moóráwigon-awiꞌa Épáfarasi téna séna Kórósi-naopaꞌa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásífímbá karoꞌ-ááí wésimatimewe siyáiye. Maarán-káróꞌ-ááí sésa Maníkó isasá waási owasá afufumpimbá fasiꞌaéntómbá méraawi-tuwiꞌa mósá máráaro sésa Ísuntafesa ímba Fasiꞌaénkómá póna wíyómpaken-kisau-waasiyaamban-iye sésa tuwímbai-tontafesa ímba naaró sésa kentú-aoisaamba wíyóro símai miyán-ááí wésewe kosúwana Póro iséna miyán-ááí tuwáíwae séna maanáúfáí agaimái tuwówasarai Tíkíkaasiye Ónísímasiye mátímakaaye.

1

1 Kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Moóráwigon-awiꞌa Tímóti kentáásí waásigo keséꞌa méraisaꞌa agai-timúmpo ísáaro. Maníkó wení imáyáafinkemba kentáféna séna aantá-waasi-iꞌa éma Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaifo ísáaro. 2 Kórósi-naopakewi Maníkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraawi wembá ímba aúwáámba fasiꞌámaimo méraawi ísáaro. Maníkó kentáásifowa úwoi túwaꞌnai ena faru wéuwatinkaintafeꞌa inaí súne.

3 Kembiwísáféꞌo imáyáamo éꞌo inaimó súnda Maníkó Ísu Káráísitin-afowámpáꞌá súwi súne. 4 Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmbo éꞌo Maníkóní waási seyaafáꞌ-wáásífímbó kentirumbó wétimen-aaima iséꞌa mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá súwi súne. 5 Aifaꞌá moóráwigon-awiꞌa Épáfarasi éraiꞌ-aai ásé-aai simátimuwaꞌa ísaraankaꞌa wíyómpaꞌo Maníkómó toꞌmayaa úmakaimba imáyáa éꞌa amuꞌmaréꞌo méraamba póꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌa Maníkóní waásifimba kentirumbá wétimewe. 6 Aifaꞌá Maníkó úwoi túwaꞌnai in-ááímá simátimuwaꞌa iséꞌa séꞌa éraiꞌ-aain-iye suwaná minááígó kaweꞌó uwátínkaraintemba minásé-ááígó seyaafáꞌ-máráfáꞌá wété éna kaweꞌá wéuwatinkaiye. 7 Épáfarasi minásé-ááímó simátímaꞌmae iyáiwai wembá sirumbó ámakaundawi keséta kawe-kísáú wémaiwai súwaꞌnai ena kembiwífímbá Ísu Káráísitini kísau kowémaena ímba ifátuwena 8 tasimásimena séna Maníkóní ámútanko Kórósi-waasi imáyáa tímísasa waási tirumbá timésa wétuwaꞌnai-owe siyáiye.

9 Súwaꞌa iséꞌa inaí símae wéiyeꞌa inaifínkémbá maarán-ááí súne. Maníkó wembó arááímo wétaisama sáma kátinkainaꞌa awánewana Maníkóní ámútanko kaweꞌ-ímáyáá timínaꞌa 10 Fasiꞌaénkómbó arááímo wétaintemba íyana tuwánéna aamoí ínaꞌa miyáumai mémpinkemba fíꞌo-fiꞌon-kawe-kisau wémaeꞌa Maníkómbá kaweꞌ-úmaimo wéawanaantafeꞌa inaí súne. 11 Maníkó wení fasiꞌaémbá fíꞌonkaꞌmaꞌmai-fasiꞌaentamba fasiꞌátinkainana umbai-tántááꞌó kempáꞌó tínda ímba mindásafeꞌa imáyáa éꞌa fasiꞌámai méraiyantafena wení fasiꞌaémbá timínana 12 Maníkó wení waásisafena toꞌmayaa úmai sámo kain-áémpáꞌó káráwiyain-aempaꞌa makáimba kaweꞌá uwátinkena toꞌmayaa úmakaimba timíníye. Mindásafena kentirunkó kaweꞌá ínaꞌa Maníkó kentáásifowampaꞌa súwi síyantafeꞌa inaí súne.

Káráísitini áwáuwe wení kísaugon-aai.

13 Waántáwanko kumeuꞌó in-áémpákéwíní fasiꞌaénkó taꞌótokaimpinkemba Maníkó siyénasa ááninko wen-ímáyáámó iwáí káráwiyaipaꞌa mósinkowanasa 14 ááninko sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkenta faúsinkenasa kentáásí sáwí-imayaa maisíyukaiye. 15 Maníkón-aneꞌó súrantantaamo ímbo awánáúndasa Maníkómó méraintemba Ísu Káráísiti méraiwaintaamo awánáúndasa mindá Maníkóntá wéawanaumne. Maníkó wíyóne marawémó ímbo úmakonkaꞌa Ísu Káráísiti ména úmakon-tantaakomba seyaafáꞌá íyáákaraiye. 16 Maníkó súwana Ísu Káráísiti seyaafá-tántááꞌá úmarena wíyómpaꞌo wérain-tantaaꞌe marapáꞌó wérain-tantaaꞌe étaamo awánáúnda-tantaaꞌe íntaamo awánáúnda-tantaaꞌe wíyómpaꞌo káráwiyaawiye fasiꞌaénkwáráwíyé óraaꞌo méraawiye miyán-tántááꞌá seyaafáꞌá úmakaiye. Ááninkon-awiꞌo mósá maráíyantafena Maníkó súwana ááninko miyán-tántááꞌá seyaafáꞌá úmakaiye. 17 Seyaafá-tántááꞌó ímbo wéronkaꞌa ááninko maéꞌéímba isaná seyaafá-tántááꞌó úmakaimba wení fasiꞌaéntámbá taꞌótokaisana wenamááramaaꞌa wéraiye. 18 Aꞌnómpínkén-ímáyáágó seyaafáꞌ-áúráꞌó káráwiyaintemba Maníkóní waási Káráísitin-áúraamba owaná wemá tiꞌnónkáámbá éna káráwiyaiye. Wemá aifaríꞌa éna seyaafáꞌnánká íyáákaindasafena wení waásiyaꞌo káráwiyaiwai póna wení waási aúíꞌa úmai méraawini áwáuma póna Maníkó pukáimpinkemba íyáfasinankaraiye. Mindásafena wemá úmakain-tantaakomba seyaafáꞌá íyáákaraiye. 19 Maníkóní imáyáafinkemba wení fasiꞌaémbá seyaafáꞌá Ísu Káráísitimpimba wéraisana 20 Maníkó imáyáa éna séna kesááninko aaraa-táíyáꞌá puwínana wení naaemó kumínda seyaafáꞌnánká faru uwátínkáanasa wíyómpaken-tantaaꞌe marapákén-tántááꞌé símai kááísatinkaanasa kesópaꞌa faru úmai ménaawe séna sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkenta faúsínkaraiye.

21 Maníkó minááímá kembiwísáfénawaraꞌa siyáiye. Ááéma sáwíꞌa éꞌa sáwí-imayaa wéeꞌa póꞌa Maníkóní némpaꞌa méꞌa wení namuro-wáásíyáámbá úmai maéꞌómbanifo 22 ááninko marapáꞌá kumbéna pukáimba póna mindásafena símai kááísatinkena Maníkóndé-iꞌa uwátínkarainana sáwí-aaima kempímbá ímba wérainana aaifimbó maitinkáínda-aai ímba wérainana Maníkómpáꞌó mótinkaindasafena pukáiye. 23 Ááninko miyá uráifo aifaꞌá Ísu Káráísitin-aai ásé-aai ísaraankaꞌa timankúnkúmbo éꞌa Maníkómó toꞌmayaa úmakaimba imáyáa éꞌa amuꞌmaréꞌa méraamba póna minááímó fasiꞌámaimo imáyáamo úmae iyéꞌo ímbo kaeꞌ-ímáyáámó éꞌo wenkáꞌó timankúnkúmbo íyanamo éna Maníkón-ááninko kembiwí Maníkómpáꞌá mótinkainana kempímbá sáwí-aaima ímba wérainana aaifimbó maitinkáínda-aaima ímba wéíniye.

Fasiꞌaénkóní waásimo túwaꞌnai uráin-aai.

Kemá Póro minásé-ááígóní kísau-waasi únasa seyaafáꞌ-máráfáꞌá simátímaꞌmaesa wété wéowe. 24 Wétuwaꞌnai-unda síꞌo iníꞌa uwásínkáámbanifo sirunkó kaweꞌá wéiye. Ísu Káráísiti kentáféna séna kesí waási kesúwawaakaamba úmai méraan-kwaasi wétuwaꞌnai-indaraꞌa áíꞌo índa-iꞌa uwánkanaawe siyáinkaꞌa minúmbáí-tántááꞌá kempáꞌá tiyáisaꞌa minkísáú maúndanifo wétuwaꞌnai-unda síꞌo iníꞌa uwásínkáámba sirunkó kaweꞌá wéiye. 25 Maníkóní waásiyaꞌa kísau maéꞌa wenáái seyaafáꞌá simátímaꞌmae iyéꞌa kaweꞌá uwátinkeꞌa túwaꞌnai ondasáféna Maníkó íyáfasisinkaraiye. 26 Ááéma Maníkó minááímá aúpáꞌó makáimba ááémo paápé urón-kwaasiye minkáꞌó paápé uráan-kwaasiye ímba ísaraawana káféꞌa Maníkó wení waási wéaraatimiye. 27 Maníkó toꞌmayaa úmai aúpáꞌá makáimba imáyáa éna séna seyaafáꞌ-wáásísáféꞌa fíꞌoran-kawe-tantaaꞌo toꞌmayaa úmakaunda aráátimenaumne siyáiye. Toꞌmayaa úmai aúpáꞌó makáimba maarán-iye. Káráísiti kempímbá méraimba póꞌa weséꞌa fíꞌora-samo kaipaꞌá méranaawe. Maníkó miyán-ááímá isáíwae séna káféꞌa wení waásisa wésimasimiye. 28 Mindásafeta seyaafátá Ísu Káráísitin-aaisa wésimatimune. Seyaafáꞌá Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo mésa táákaefaen-kwaasiyaamba úmai mésa Maníkón-aaisafesa fasiꞌámai imáyáa wéesa méraiyantafeta Maníkómó símakain-kaweꞌ-imayaasanta simátímaꞌmaeta wéiyeta séta káráwiyoro súne. 29 Minkísáú áúwara-kisau intáféꞌa siyáántán-kwiyéꞌa wémaumne. Ísu Káráísiti fíꞌora-fasiꞌaemba wésimisana mifásíꞌáénkó kaweꞌá uwásínkáísaꞌa siyáántán-kwiyéꞌa minkísáú wémaumne.

2

1 Maanááímó simátíménda ísáaro. Kembiwísé Réóndísiyaa-naopakewiye kembó ímbo suwánaraawiye óraaꞌ-imayaa éꞌa inaí séꞌa kawerá úmaiya méraao-imayaa wéeꞌa óraa-kisauraamba úmai wémaeꞌa 2 kesé miwíséꞌa fasiꞌámai méraiyantafena sirááíma wétaiye. Moórá-mora-waasi kentirumbá timéꞌa mimbórá-ímáyáá éꞌa Maníkón-aai ísámai kaweꞌá éꞌa ímba kaeꞌ-ímáyáá éꞌa fasiꞌámaimo méraiyantafena sirááíma wétaiye. Maníkómó aúpáꞌó makénamo aráátímakaimba minááígóní áwáuma ísu Káráísiti isaná minááígómbó kaweꞌ-úmaimo isáíyantafena sirááíma wétaiye. 3 Maníkóní kaweꞌ-ímáyááwé kaweꞌ-ááíyé Káráísitimpimba wéraimba Káráísiti weyáá imáyáasa símísata wéisaumne. Minááímó isáíyantafeꞌa wésimatimune.

Fasiꞌaénkóeꞌo takááísamaimo méꞌa maéꞌmaeꞌa úmae íyóro-aai.

4 Tuwímbai karoꞌ-ááímá kentirumbá faiyaráíyaꞌa kaweꞌ-ááín-iye séꞌa arááíwáéfo séꞌa minááímá wésimatimune. 5 Kembiwíséꞌa ímba méraumpo ándáfaꞌa némpaꞌa méraundanifo kembiwísáféꞌa imáyáa wéune. Ísu Káráísitin-aaisafeꞌo fasiꞌámai timankúnkúmbo éꞌo mimbórá-ímáyáámó éꞌo méraantafeꞌa kembiwísáféꞌa imáyáa únana sirunkó kaweꞌá wéiye.

6 Minááímá isáíyantafeꞌa óraa-kisau maiyáunda póꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa taméꞌa séꞌa kentáásí Fasiꞌaénkón-iye sembá póꞌa weséꞌo takááísamaimo méꞌa maéꞌmaeꞌa úmae íyóro. 7 Taaigó ánúꞌo marafímbó kuménamo taaimó taꞌótóráísanamo fasiꞌámaimo wéraintemba Ísu Káráísiti kembiwíséꞌa mérainaꞌa fasiꞌámai méꞌa wenááisafeꞌa timankúnkúmba úmae iyíyana kentirumpimbá óraaꞌa íníye. Moóráwigon-awiꞌa Épáfarasi Ísu Káráísitin-aai simátimuwaꞌa iséꞌa fasiꞌaén-ímáyáá wéeꞌa aamoí úmae íyóro.

8 Tuwímbai karoꞌ-ááímá simátimesa ááéraan-kwaasiti aambá arááíwaesa waántá-waasiti aambá arááíwaesa mindá ímba Ísu Káráísitin-aaifinkemban-ifo waásiti

máyáafinkemba úwoi-aaima pósa karoꞌá simátinkesa taꞌótóráafo káráwiyoro. 9 Maníkóní fasiꞌaémbá seyaafáꞌá Káráísitimpimba wéraisana waási kunúkáisaꞌa 10 weséꞌa kááísamai méraawana fasiꞌaémbá tímísaꞌa mifásíꞌáénkwáráꞌá sásáꞌ-íꞌa úmai méraawe. Wemá káráwiyaawiyaꞌe fasiꞌaénkwáráwíyáꞌé seyaafákáꞌé káráwiyena fasiꞌaémbá tímísaꞌa sásáꞌ-íꞌa úmai méraafo tuwímbai karoꞌá simátinkesa taꞌótóráafo séꞌa káráwiyoro.

11 Yúndaa-waasisa Maníkóní waásisa úne séta súsa kárámaisa araénáénta wéumpo kembiwí ímba miyá wéofo kembiwísáféna Ísu Káráísiti maará uráiye.

Kentí sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba faútinkena wenaneꞌá mékááísatinkaimba póꞌa Maníkóní waásin-owe. 12 Ísu Káráísiti pukáisasa utámakaafo kembiwí nombó máémba púwówasamo utámáráánteniꞌa wéowe. Maníkó Káráísitimba pukáimpinkemba íyáfasinankowaꞌa mindásafeꞌa séꞌa éraiꞌa fasiꞌaémbá tokéna miyá uráiye séꞌa Káráísitiyeꞌa kááísamaimo méraantafeꞌa íyáfasintinkaanteniꞌa wéiye. 13-14 Kembiwí fíꞌonkaa-waasi ombá sáwíꞌa wéeꞌa sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo wéon-ambo arááíwakaantafeꞌa Maníkóní némpaꞌo máúmbanifo Maníkó Káráísitinteꞌa kááísatinkena aúíꞌa uwátínkaraiye. Kesáá Maníkóní ámáámba ímba ísámai kawetá wéowananasa kesáámó sáwíꞌo ówándasa aúfáífimba agaimarówana kentáásí sáwí-meyamba kentááfáꞌá ímbo tíndasafena Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌá pukáimba póna kesáámó sáwíꞌo ówándasaawe sáwí-imayaawe Maníkó maisiyuwénasa Ísu Káráísitimbo pukáimpinkembo íyáfasinankaraintemba íyáfasisinkenasa aúíꞌa uwásinkenasa kentáásí sáwí-imayaasafena ímba imáyáa úmae wéiyiye. 15 Ísu Káráísiti aaraa-táíyáꞌó pukáinkaꞌa waántáwankoni fasiꞌaéné wení kísau-waasiti fasiꞌaéné maisuwéna íyáákaraimba tiyésamo waásimo tínkankesamo tiyáántámbo taantembá Ísu Káráísiti miyáumai seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa íyáákaraiye.

16 Ísu Káráísitimo kembiwísáfénawe sénamo uráintafeꞌa karoꞌ-ááímá simátínkáafo séꞌa káráwiyoro. Tuwímbai-waasi tuwímbai-tomba aambá faiyésa óraa-kanaa aambá faiyésa wíyómbo taeyain-kánáá aambá faiyésa sambaatiyáꞌá aambá faiyésa miyán-tántááꞌá aambá fáíkaafo kembiwímó miyán-tántáákómbó ímbo arááíwaiyasamo aaifimbó maitinkáíyamba ímba ísáaro. 17 Mintántááꞌá ánaaembo paápé índa-tantaakoni waaméꞌa úmai aráátímakaimba mintántáákóní áwáuma Ísu Káráísiti éna éꞌa paápé uráiye.

18 Tuwímbai karoꞌá sésa waási sáwísamban-iye sésa wíyómpaken-kisau-waasi-imayaa mósá maréꞌa aamoín-oro karoꞌó sembá miwí táái ímba ísáaro. Miwí kaainkáámbó awánaan-aaima wésimatimesa sésa mindásafeta seyaafáꞌá íyáákaraumne sésa miwítí

sáwí-imayaafinkemba karoꞌ-ímáyáá wéesa miwí túma maimaé iyésa 19 Ísu Káráísiti kentááráꞌó káráwiyaiwaimba ímbo taꞌótóráámba áúkaawe. Aꞌnónkó seyaafáꞌ-áúwáwáákáꞌó káráwiyaisanamo ánúnkomo seyaafáꞌ-áúfáꞌó taꞌótokaisanamo óraaꞌo intembá Káráísiti wení waásiyaꞌa káráwimai taꞌótokaisasa Maníkóní imáyáafinkemba óraaꞌa wéofo minkáróꞌ-wáásí Káráísiti kentááráꞌó káráwiyaiwaimba ímbo taꞌótóráámba áúkaawe. Mindásafeꞌa miwí táái ímba ísáaro.

Káráísitinteꞌa kááísatinkena aúíꞌo uwátínkarain-aai.

20-21 Ísu Káráísitimo pukáintemba kembiwí wemó uráintembo uráamba waántá-waasiti aambá arááíwauwana minánkó taꞌótokompinkemba Káráísiti faútínkaraiye. Marapákén-kwáásí aambó fáíꞌmakaan-tontafesa sésa ímba néꞌa ímba uwáꞌnamai awánéꞌa ímba taꞌótoꞌmai awánaaro sen-ááímá nóra séra wéaraaiwaeo. 22 Minááímá waásiti imáyáafinken-aaima marapákén-tántááꞌá póna náíyamba úwoi násuwanaawe. 23 Miyán-ááí sésa wíyómpaken-kisau-waasi-imayaa mósá marésa karoꞌá sésa waási sáwísamban-iye sésa kentú-aoisaamba wíyóro sewasá tuwímbai tuwánésa karoꞌá sésa kaweꞌ-ímáyááwáráwín-owe sembánifo miyán-ámbó arááíwáémba sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo ombá ímba kanaaꞌá maisuwáínana taiꞌáínífo úwoi waéꞌwaeꞌa íníye. Mindásafeꞌa ímba kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásín-owe seró.

3

1 Maníkó kembiwí íyáfasitinkena Ísu Káráísitinkaꞌa kááísatinkena aúíꞌa uwátínkaraimba póꞌa wíyómpaken-tantaatafeꞌa imáyáa éꞌa aamoí éꞌa Káráísiti Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá mérain-aempaken-tantaatafeꞌa imáyáa éꞌa aamoín-oro. 2-3 Púwón-kwaasimo imáyáamo ímbo ontembá kembiwí miyáumai marapákén-tántááꞌá ímba imáyáan-oro.

Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraamba Maníkó miyáumai wentáféna fasiꞌámai méraiwae séna wégarawiyiye. Mindásafeꞌa marapákén-tántáátáféꞌa ímba imáyáa éꞌa wíyómpaken-tantaatafeꞌa imáyáa úmae íyóro. 4 Ísu Káráísiti aúíꞌa úmai méraawini áwáugoma póꞌa kumíndaraꞌa weséꞌa méꞌa fíꞌora-sagaen-aempaꞌa méranaawe.

Aúíꞌa uwátínkáfaꞌa wéiyiyemo siyáin-aai.

5 Mindásafeꞌa taiꞌáíndasafeꞌa sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo wéowanamo wétafisin-tantaaꞌa túwáaro. Mindá maarán-tántááꞌán-iye. Maaꞌu-tántááꞌó owíyé tigaesáféꞌo owíyé sáwí-tantaatafeꞌo tirááísafeꞌo

owíyé túrande-urandemo owíyé miyámó ombá túwáaro. Túrande-urandemo owí marapá-tántáátáfésa aamoí ésa Maníkóntáfésa ímba aamoimó wéomba túwáaro. 6 Maníkón-aai ímba ísámai kaweꞌó ombá miyá-sáwíꞌá wéomba póna Maníkó aaisambá séna sáwí-meyamba timíníye. 7 Ááéma kewáráꞌá miyá-sáwí-ámbá arááíwaeꞌa miyá uráawe.

8 Miyá umbánifo káféꞌa tínaaemba uwáméro. Mindá maarán-iye. Aaisambó sewíyé tíyántafesamo owíyé sáwí-tirumbo márááwiye símaimo sáwíꞌo uwátínkááwiye sáwí-aaimo sewíyé miyán-tántááꞌá tínaaemba uwáméro. 9-10 Sáwí-waasi méreꞌa miyá-sáwíꞌá uráambanifo éꞌa ifátuweꞌa aúíꞌa úmai méꞌa Maníkóní áwáumo kaweꞌ-úmaimo awánáíyantafena wenkááníꞌa úmai aúíꞌa uwátinkena miyáumai aúíꞌa uwátínkáfaꞌa wéiyifo kempínkémbá karoꞌ-ááímá ímba seró. 11 Maníkó miyá uráintafena maarán-ááímá ímba aifaráán-ááín-iye. Tuwímbai Yúndaa-waasi owasá tuwímbai fíꞌonkaa-waasi owasá túmo kárámaimo araénáémbo owí owasá tuwímbai ímbo túmo kárámaimo araénáémbo owí owasá óraaꞌ-amoꞌnafaken-kwaasi owasá wayó-kísáúmó máén-kwaasi owasá úwoimo méraan-kwaasi owasá miyá wéofo minááímá ímba aifaráán-ááín-ifo Ísu Káráísiti aifaríꞌa éna wení waási seyaafápímpáꞌá méraiye-aai aifaráán-ááín-iye.

12 Maníkóní waási-iꞌa owaná arumbá tiména simámarena séna kemparíꞌa uráamba póꞌa maará íyasa tuwánánááwe. Tiruntaféꞌa éꞌa kaweꞌá uwátinkeꞌa kentúma ímba maimaé iyéꞌa faru uwátinkeꞌa umbai-tántááꞌó wéraimpimba fasiꞌámaimo méraamba ímba ifátuweꞌa 13 ímba nóraraamba aaisambá séꞌa tuwímbaimo sáwíꞌo uwátínkémba ímba imáyáa éꞌa anondáá miyán-oro. Fasiꞌaénkó kentí sáwí-imayaamo maitiyuwéna ímbo anondáámo sáwí-meyambo tímíntemba kembiwíwáráꞌá miyán-oro. 14 Miyámó ombá kembiwífímbá seyaafápímpáꞌá tirumbá wétimeꞌa miyámó éꞌo éꞌa mimbórá-ímáyáá wéeꞌa miséyááfáꞌ-ááísáféꞌa kaweꞌ-úmai méranaawe. 15 Mimbórá-ákúníꞌa úmai méꞌa aáno úmai méraiyantafena Maníkó simámakaimba póꞌa Ísu Káráísitimo farumó uwátínkáímba kentáásirumpimba waéꞌwaeꞌa ínkwae-imayaa éꞌa súwiyo seró. 16 Ísu Káráísitini fíꞌokaꞌmaꞌmai-aaigo kentirumpimbá óraaꞌa íno. Kembiwífímbá kaweꞌ-ímáyááfínkémbá wenáái mósimam-besimamba úmae wéiyeꞌa arupíse uwátinkeꞌa Maníkómpáꞌá súwiyo wéseꞌa Maníkón-aai aúfáífimbo agaimakáan-aaima séꞌa imá séꞌa Maníkóní ámútanko simátímakain-ima séꞌa Maníkóntáféꞌa tirumpin-áámóí wéeꞌa imá seró. 17 Kísaumo wémaeꞌo aaimó sembá Fasiꞌaénkó Ísuni fasiꞌaéntámbá miyá wéeꞌa wemá kembiwíséꞌa méraintafeꞌa Maníkó kentáásifompaꞌa súwiyo seró.

Aarakwáꞌé tírááꞌmarine miwí táái.

18 Aaresómbá ísáaro. Fasiꞌaénkóndén-ofo kentuwaai-táái ísáaro. 19 Waaimá ísáaro. Kentuwaainíntómbá tirumbá timéꞌa ímba sáwíꞌa uwátinkeꞌa kaweꞌá uwátínkáaro. 20 Iyámpóí-inaamaru ísáaro. Seyaafá- tántáátáféꞌa kentinófoi-taai ísáaro. Miyámó íyanamo éna Fasiꞌaénkó aamoí íníye. 21 Iyámpóí tifoísái ísáaro. Kentí iyámpóímo arupíse uwátinkanaemo sembá kentí iyámpói sáwíꞌa úmaesa íyófo-imayaamo éꞌa ímba sáwí-aaifinkemba síyasa miwí tíyámba oro.

22 Wayó-kísáúmó máén-kwaasi ísáaro. Seyaafá-tántáátáféꞌa kentí óraaꞌ-waasi-taai ísáaro. Miwí túrankaꞌa aamoí uwásinkaiwae aantemba ímba miyán-káwéꞌá wéeꞌa úwoi-kanaawaraꞌa miyán-káwéꞌá éꞌa Fasiꞌaénkóntáféꞌa táátafe-imayaa wéeꞌa kentí óraaꞌ-waasiti kísausafeꞌa ímba kaeꞌ-ímáyáá éꞌa kaweꞌ-úmai máéro. 23 Kísaumo wémaeꞌa séꞌa ímba kesí óraaꞌ-waasiti kísau aantembanifo Fasiꞌaénkóní kísau wémaumne séꞌa kawe-kísáú wémaeꞌa kaweꞌán-oro. 24 Miyámó wéomba maarán-ááí imáyáan-oro. Fasiꞌaénkó wení waásisafena toꞌmayaambó úmakaimba mimbéyámbá timíníye. Fasiꞌaénkó Káráísiti kentí óraako-úramba ména kentí méyámbá tiména 25 sáwíꞌo uráawi sáwí-meyamba timíníye. Ímba tuwínkaaꞌ-úmai-meyamba timínífo arupíse úmai-meyamba timíníye.

4

1 Wayóꞌ-wáásítí óraaꞌ-waasi ísáaro. Kentí wayó-kísáú-wáásíyáꞌá arupíse úmai kaweꞌ-úmai káráwiyeꞌa maarán-ááí imáyáan-oro. Miwítí óraakoe kentí óraakoe mimbóráwígómá éna wíyómpaꞌa méraifo arupíse úmai káráwiyoro.

Inaí sésa arupíse ésamo on-ááí.

2 Seyaafáꞌ-wáásí ísáaro. Inaí símae wéiyeꞌa miyámó wéomba ímba fíꞌo-fiꞌon-imayaamo íyamba inaimó sen-ímáyáá éꞌa Maníkómpáꞌá súwiyo seró. 3 Inaimó wésemba kentáásáféꞌwaraꞌa súwaꞌnai eꞌa seró. Maníkómbá áísai íyana aambá wiyínata ásé-aaisa simátimenaumne. Minááímá aúpáꞌá makéna aráátímakaimba minááígóní áwáuma Ísu Káráísitin-iye. Aúpáꞌó makéna aráátímakain-aaimo simátimewandarakemba aaisambá siyésa ándáfaꞌa mósínkaraawe. 4 Maníkó minkísáú símakowaꞌa maiyáundanifo wenáái aforaꞌó simátíméndasafeꞌa súwaꞌnai eꞌa inaí seró.

5 Maníkómpáꞌá ímbo taméraan-kwaasifimba

kaweꞌ-ímáyááfínkémbá kaweꞌ-úmai méꞌa kanaamó wéraindaraꞌa miwífímbá Maníkóní kísau maimaé íyóro. 6 Aaimó wésemba sásá-ááíye ásé-aai aantemba wésemba pósa tísai íyamba anondáámo simátimiyan-aaima ímba saafá éꞌa ásé-aai aantemba simátíméro.

7 Kentáásí waásigon-awiꞌa Tíkíkaasi wen-ímáyáá wéundawi kentópaꞌa wémena kesáái seyaafáꞌá kosimátiminiye. Kesáámó úndantemba Fasiꞌaénkóní kísau-waasi ména minkísáú ímba ifátuwena kaweꞌ-úmai wémaena 8 kentáásáái kosimátimena fasiꞌátinkaindasafeꞌa aiꞌmaráúnana kentópaꞌa wémena wíníye. 9 Moóráwigo kentí naaópakewin-awiꞌa Ónísímasi wemá kentáásí waásigo éna wen-ímáyáá wéundawi kawe-kísáú wémaiwai weséꞌa wémesarai kentááfímbó paápé uráin-tantaakon-aai kosimátimeyaaye.

10-11 Moóráwigon-awiꞌa Árísítakasi keséꞌo ándáfaꞌo méraiwai kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro sisaná Páánápáasi anááfáígon-awiꞌa Mááka kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro sisaná moóráwigon-awiꞌa Yósúwa moórá-awiꞌa Yásítasi kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro wésiye. Anekaꞌá maanááímá simátimeꞌa súne. Máákaamo kentópaꞌo wémenamo wíndamo éꞌa kaweꞌá uwánkáaro súne. Yúndaa-waasi Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraampinkemba minkáúmbó-wáásí aantemba keséꞌa kísau wémaesa Maníkómó káráwiyaipaꞌo waásimo méraiyantafesa keséꞌa

kísau wémaesa wéfasiꞌasinkaawe.

12 Moóráwigo kentí naaópakewi-awiꞌa Épáfarasi kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro séna wemá Ísu Káráísitini kísau-waasi éna kembiwí túwaꞌnai ena fasiꞌámai inaí símae wéiyena Maníkómpáꞌá maarán-ááímá wésiye. Maníkón-aai fasiꞌámai taꞌótoꞌmai kaweꞌá éꞌa Maníkómbó arááímo táínda-iꞌa seyaafáꞌá wéeꞌa táákaefaen-kwaasiyaamba úmai fasiꞌámai méraiyantafena mindásafena inaí wésiye. 13 Kembiwí Kórósi-naopaken-kwaasiye Réóndísiyaa-naopaken-kwaasiye Írápórisi-naopaken-kwaasiye túwaꞌnai índasafena óraa-kisaumo wémaimba awánéꞌa simátimune. 14 Moóráwigon-awiꞌa Rúku wen-ímáyáá wéundawisa kentáásí tíyofain-kwaasi éna kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro sisaná moóráwigon-awiꞌa Tímasi kembiwísáféna séna

kaweꞌ-úmai méraaro wésiye.

15 Maníkóní waási Réóndísiyaa-naopakewisafeta séta kaweꞌ-úmai méraaro séta Maníkóní waási Nímpaani naaúmpaꞌo túwaandu owísáféta séta kaweꞌ-úmai méraaro súnda kosimátíméro. 16 Maanáúfáífínkén-ááímá toráumai síyaꞌa seyaafáꞌá ísásuweꞌa tiꞌmaráíyasa maimaésa Maníkóní waási Réóndísiyaa-naopaꞌo méraawi mátimiyasa toráumai ísáaro. Miwísáféꞌo tímakaunda-aufai timíyaꞌa mimpínkén-ááímá ísáaro. 17 Moóráwigo Ákípaasimba simámeꞌa súne. Fasiꞌaénkó ámakain-kisau fasiꞌámai wémae taiꞌaaó siyé simáméro.

18 Ayáíyáꞌá kemá Póro agaimaráúmpo toráumai awíyéꞌa wenayáánaufiꞌan-ifo wenááin-iye séꞌa ísáaro. Kemá Póro súne. Kaweꞌ-úmai méraaro súne. Kemó ándáfaꞌo méraunda-imayaa wéeꞌa Maníkómpáꞌá inaí símae íyóro.

Maníkó úwoimo wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

1 Tésáróníka

1

2

3

4

5

1 Tésáróníka

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááímá agaimái Tésáróníkaa-naoraa-waasifaꞌa agaimái mátímakaiye. Póro ásé-aai kosimátimuwasa isésa éraiꞌe sésa Ísumpaꞌa timankúnkúmba uráawe. Minááí Aantá-waasi-taai-aufaifimba 17:1-9-fimba wéraiye.

Ísun-aai Póro fíꞌo-fiꞌon-daopaꞌa kosimátimena Kórinti-naopaꞌa koméronkaꞌa Tímóti Tésáróníkaa-naopaken-kwaasi-taai kosimátimena wéaisai-un-aaima kosimámuwana anondáá-aai agaimái timúwasa mátímakaawe.

1

1 Kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Moóráwigon-awiꞌa Sáírásiye moóráwigon-awiꞌa Tímótiye keséꞌo méraayankaꞌa moórá-aai sénaumpo ísáaro. Tésáróníkaa-naopakewi Maníkóní waási ísáaro. Maníkó kentáásifowaeꞌo kááísamaimo méꞌo Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraawi ísáaro. Maníkó úwoi wétuwaꞌnai-ena faru wéuwatinkaintafeꞌa inaí súne.

Tésáróníkaafaken-kwaasi Maníkómpáꞌá timankúnkúmbo uráan-aai.

2 Inaimó súndarataamo únda kembiwísáféta imáyáama éta Maníkómpáꞌá aasiyaasí súwiyosa wésune. 3 Ísun-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌa póꞌa wení kísauma kaweꞌ-úmai wémaewe. Maníkómbá tirumbó wéametafeꞌa póꞌa kawe-kísáúmá fasiꞌámai wémaewe. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti éraiꞌa kumíníye sentáféꞌa póꞌa fasiꞌámai méꞌa wéamuꞌmaraawe. Miyáráán-úmai méraantafeta imáyáama éta Maníkó kentáásifowampaꞌa súwiyosa súne. 4 Maníkó arumbá tiména wení waási-iꞌo uwátínkaraimba éta tuwánaraumne. 5 Ímba kentáásí imáyáafinkemba úwoi-aaisa kosimátimewandanifo Maníkóní Ufaen-ámútánkó keséta mérowata Maníkóní fasiꞌaénkwáráꞌá ásé-aai kosimátimeta ásé-aaisafeta simankúnkúmba fasiꞌámai uráundasa minásé-ááí kosimátimewanata ísaraawe. Ísówata séta Maníkóní waásin-owesa siyáumne. Kesétaamo maéwándarata wétuwaꞌnai-eta méraawanaꞌa suwánaraawe. 6 Fasiꞌaénkómó úntenkwara kesáámó ówándantenkwaraꞌa miyá uráawe. Miyámó umbá umbaí tiyómbanifo ímba ifátuwanae sumbá simátímakon-aaima métaꞌotokaawe. Maníkóní Ufaen-ámútánkó imáyáama timúwaꞌa tirumbá kaweꞌ-úmai méꞌa ásé-aai métaꞌotokaawe. 7 Miyáumai mérowasa pósa Maníkón-aaisafesamo timankúnkúmbo on-kwáásímá Máséndóniyaafakene Ákáyaafakene miyáumai-naoken-kwaasi kembá tuwánésa kemó untembá miwí uráawe. 8 Fasiꞌaénkón-aai kentópakemba simátímaꞌmaesa kuráawe. Ímba Máséndóniyaa-waasiwara Ákáyaa-waasiwara aantembanifo seyaafáꞌ-áémpákén-kwáásíwáráꞌá ísaraawe. Maníkón-aaisafeꞌo timankúnkúmbo on-ááí seyaafáꞌ-áémpákén-kwáásí ísaraawe. Maníkómpáꞌó kááísamai méraan-aai éꞌa ísáámba póta ímba anekatá simátimenaumne. 9 Kempátáámó komaéwándaraꞌa kawetáámó uwásínkarontafesawe sésa kaweꞌ-ááí wésewe. Waántá-waasiti aambá tuwésa Maníkómpáꞌá tiyóntafesawe sésa kaweꞌ-ááí wésewe. Maníkó fasiꞌaénkwáráwí érai-Fasiꞌaenko wení kísau wémaentafesawe sésa kaweꞌ-ááí wésewe. 10 Anekaꞌá wíyómpakemba Maníkón-ááninko Ísu kumíníye séꞌa wéamuꞌmaraantafesawe sésa kaweꞌ-ááí wésewe. Maníkó Ísumba pukómpinkemba íyáfasinankowana sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faúsinkenasa kawepátá mósinkena séna Maníkó aaifimbó maitinkáíndaraꞌa faútinkaundawi ímba maitinkáíníyemo siyáiwaimba amuꞌmáráantafesawe sésa kaweꞌ-ááí wésewe.

2

Tésáróníkaafaꞌa Póro kísaumo maiyáin-aai.

1 Kentáásí waásisono. Keséꞌo komaéwándarata áúwara-kisaumo maéwándasa éta suwánaraawe. 2 Ímbo kentópaꞌo kówánda-kanaafinta Fírípái-naopaꞌa komaéwánasasa suwánésa sínkamesasa sáwítaamo uwásínkón-aai éꞌa ísaraawe. Maníkó wení fasiꞌaémbá símakowanasa póna ímba sááꞌa úwata ímba tiyawembá ówándasa Tésáróníkaafata kentáá Maníkóní ásé-aaisa kosimátímakaumne. Sáwíꞌo uwásínkówisa umbaisá siyómbanifo ímba tuwááwándasa 3 ímba karoꞌ-ímáyááfínkémbá simátimeta ímba aare-úmén-ímáyááfínkémbá simátimeta ímba waéꞌwáé-ááífínkémbá simátimewandasaanifo 4 Maníkó kentáásáféna séna kesí waási ontáféꞌa ásé-aai kosimátímaꞌmaeꞌa koró súwata simásímakain-aai kosimátímaꞌmaeta kuráumne. Maníkó wen-ísarena kesiruntá tuwináínda póta kísau wémaeta séta waásimo suwánésasaamo ésa tuwímbai aamoí íyasa tuwímbai ímba aamoí íyamba póna Maníkó suwánénasa aamoí íníye-imayaa éta kísau wémaeta 5 kentópaꞌa ásé-aai kosimátimeta ímba tirunkáámbá kofaiyáꞌmai-aaifinkemba kosimátimewandasa ísaraawe. Ímba símai

fíꞌowani moparáwíntáféta súraniyamba wéeta kosimátimewandasa Maníkó suwánaraiye. 6 Ímba símaimo kembiwíwárá fíꞌon-kwaasiwaraꞌa kesúwíta óraaꞌa ónae-imayaan-ofo séta kosimátímakaumne. Keséꞌo maéwándarata Ísu Káráísiti siꞌmarón-kwaasisa ówándanifo ímba óraaꞌ-waasi-ita úmai méta 7 wempatá úmai méta aaregómó wení iyámpóímo káráwiyintenta uráumne. 8 Kembiwí kesiruntá tímaketa Maníkóní ásé-aai kosimátimeta sínkamiyata puwúnafo-imayaa ínta ówándasa Maníkóní ásé-aaisa kosimátímakaumne.

9 Kentáásí waásisono. Keséꞌo maéwándarataamo fasiꞌaén-kísáúmó maéwánda táákaꞌa makáawe. Maníkóní ásé-aaimo simátimewandasa aafáyáaraꞌe fenómpinkaꞌe nóꞌwaane kísausa maiyáumne. Tómbá ímba úwoi simíwae séwándasa tómbá méyánúmai wéneta maiyáumne. 10 Kembiwí Maníkómpáꞌá timankúnkúmba uráawiseꞌa maéwándarata kaweꞌ-úmai arupíse úmai méta ímba sáwíꞌa ówándasa maéwánaꞌa suwánontemba Maníkówárátá suwánaraiye. 11-12 Tifoísáímo kentí iyámpóímo káráwiyonten-úmai moórá-mora kesáámá káráwiyeta méta faru uwátinketa Maníkón-aai kaweꞌ-ááímá wésimatimeta séta miyáráámbá íyantafeꞌa Maníkómbá aráái wáíyana Maníkó aamoí íníyesa siyáumne. Maníkó wésimba póꞌa wemó kawáánipaꞌo wení sámo kaipaꞌá táméranaawe. Miyámó íyantafeꞌa Maníkómbá

aráái wáíyana wemá aamoí íníye.

13 Maarán-ááíwárátá Maníkómpáꞌá aasiyaasí súwisa súne. Maníkón-aai simátimewandarata kembiwí séꞌa waási-taain-iye ímba sumbá Maníkón-aain-iye séꞌa tirumpimbá fasiꞌámai métaꞌotokaawe. Simátímakaunda-aai éraiꞌa Maníkón-aain-iye. Simátímakaunda-aaisafeta timankúnkúmba ombá póna minááígó wétuwaꞌnai-iye. Mindásafeta iséta Maníkómpáꞌá aasiyaasí súwiyosa súne.

14 Kentáásí waásisono. Yúndaa-aempaken-kwaasi Fasiꞌaénkóní waási Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraan-kwaasifaꞌo paápé uráintemba kembiwíwáráꞌá miyá uráiye. Yúndaa-aempaken-kwaasimo miwífínkémbá Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba wéompinkemba sáwíꞌo uwátínkaraantemba kentí waási kembá sáwíꞌa uwátínkaraawe. 15 MinYúndáá-wáásí tíwáꞌnáma naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowi tínkantoꞌnaamai úmae wéiyuwasa putásowasa maimaé wéiyesa matínkámae íyówasa miwí tísaafitantamba ésa káféꞌo méraawi Fasiꞌaénkómbá Ísumba tufúwana puwúwasa kentáámá sáwíꞌa uwásinkesa arááíwakaawe. Miyámó untáféna Maníkó ímba aamoí uwátínkaraiye. Miwí seyaafáꞌ-wáásítí namuro-wáásíyáámbán-owe. 16 Maníkó sáwí-ampakemba kaweꞌ-ámpáꞌó métinkaindasafeta fíꞌonkaa-waasisafeta Maníkón-aai simátímaꞌmaeta wégundasa Yúndaa-waasi aambá fáísinkesasa seyaafáꞌ-wáásítí namuro-wáásíyáámbá wéowe. Tíwáꞌnáti sáwí-kisauwaraꞌa káféꞌo méraan-kwaasi maimaé wéiyowana káféꞌa Maníkó aaisambá wétiyiye.

Póro anekaꞌá kotuwánánaemo siyáin-aai.

17 Kentáásí waásisono. Kembá tiyuwéta maankáꞌá ampáánkáꞌá taméta kembiwísáféta imáyáa áfááraumai wéeta kembó kotuwánaanda-antafeta wésaafa-eta 18 anekaꞌá kotuwánánae séta kemá Póro séꞌa anekaꞌá kotuwánánae símasimaꞌa wéunana waántáwanko aambá fáísinkaraiye. 19 Ánaaemba Fasiꞌaénkó Ísumo kumínda aúrankaꞌa kométa nóintafetaawa amuꞌmaránaum nóintafetaawa aamoisá ónaumno. Kembiwísáféta imáyáa éta aamoisá onaꞌá 20 kentáá súwíꞌa mósá maráíyana sirunkósá aamoí íníye.

3

1 Kentáfékai óraaꞌ-imayaa wéekainifo maankákáí maékai kembiwí fíꞌopaꞌo méraantafekai Áténisi-naopaꞌa keráí maékai 2 Tímótimba aiꞌmarááwáyana kentópaꞌa kuráiye. Tímóti kentáásí kaweꞌ-wáásí póna wesé keséta Maníkóní kísausa wémaunanasa póna Ísu Káráísitini ásé-aai simátímaꞌmaena wéwiye. Koáfomba faiyáínaꞌa Maníkómpáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámai íwae séꞌa Tímótimba aiꞌmarááwánana kuráiye. 3 Maníkón-aai ímbo ísááwi sáwíꞌa uwátinkaiyaꞌa Maníkómbá aúwáafo séꞌa Tímótimba aiꞌmarááwánana kuráiye. Maníkó séna kesááimo ímbo ísááwi sáwíꞌa uwátinkanaawe siyáimba pósa kentáá sáwíꞌo wéuwasinkaamba éꞌa ísaraawe. 4 Keséꞌo maéwándarata séta sáwíꞌa uwásinkanaawemo siyáundasa káféꞌa mápaape-isaꞌa wéawanaawe. 5 Kemá imáyáa éꞌa waántáwanko séna Maníkómbá auwésa kesáái isáíwae sintáféꞌa miyá uráawe. Maníkómpáꞌá timankúnkúmba wéoo séꞌa kentáái isánae séꞌa Tímótimba aiꞌmarááwánana kentópaꞌa kuráiye. Kentópaꞌa kísaumo komaéwánda áúwara-kisauma maiyáunda káféꞌa minkísáúgón-áúma áwiyoꞌwifo séꞌa Tímótimba aiꞌmarááwánana kuráiye.

6 Tímóti kentópaꞌa koména kouweréna kesópata téna kembiwísáféna séna Maníkómpáꞌá tirumbá timésa wenkáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámai owé séna ásé-aaisa tasimásímakaiye. Kembiwí kentáféꞌo séꞌo kaweꞌ-ááí siyémó senkwáráꞌá tasimásímakaiye. Kesáámó sétaamo kembiwí kotuwánánaemo súnaꞌo kentáásáféꞌo tatuwánanaemo senkwárátá tasimásímakaiye. 7 Maníkón-aai simátimundarakemba tuwímbai sáwíta uwásínkáánkaꞌa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba fasiꞌámai on-ááí tasimásímakaimba póna áfombo faiyáín-aai tasimásímakaiye. 8 Fasiꞌaénkómpáꞌó kááísamaimo fasiꞌámaimo méraan-aai iséta póta kawetá úmai méraumne. 9 Maníkómpáꞌá fasiꞌámai méraawata póta Maníkónópata kentáásirunko kaweꞌá wéisata Maníkómpátá súwi súne. 10 Kentópataamo konda-ámbá Maníkó wiꞌmaráíndasafeta fénáímpinkaꞌe aafáyáaraꞌe Maníkómpátá fasiꞌámai áísai úmae wéiyune. Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba ombánifo moóráfaꞌa wétuwaantafeta kotúwaꞌnai ónae séta Maníkómpáꞌá fasiꞌámaisa súne.

11 Inaí súndasa pósarai Maníkó kentáásifowae Ísu kentáásí Fasiꞌaénkóe úmai kentópataamo konda-ámbá wisinkáyááye. 12 Inaí súndasa póna kesiruntá áfááraumai tímakaundanten-úmai Fasiꞌaénkómá imáyáa timínaꞌa moórá-mora kentirumbá timéꞌa seyaafáꞌ-wáásí kentirumbá timéꞌa ménaawe. 13 Miyá íyana Maníkó kentirunkómbá fasiꞌátinkainaꞌa Ísu kentáásí Fasiꞌaénkómó wení waásiseꞌo kumíndaraꞌa Maníkó kentáásifowan-aúrankaꞌa kaweꞌ-úmai méraiyana sáwí-aai kempímbá ímba wéraindasafeta inaí súne.

4

Miyásáámó wéunanasaamo Maníkómó aamoisáámó wéuwasinkain-aai.

1 Kentáásí waásisono. Moórá-aaiwaraꞌa ísáaro. Fasiꞌaénkó Ísuweꞌo kááísamaimo méraundasafeta waꞌwiséta óraakaꞌa simátimeta séta Maníkómbó arááímo taiwáíní áwáumo aráátimundasa arááíwaꞌmaeꞌa wéwiyana Maníkó tuwánéna aamoí uwátinkainiye. Minááígóní áwáuma éꞌa wéaraaiwaefo miyáumai arááíwaꞌmaeꞌa koró. 2 Fasiꞌaénkó Ísu simásímakain-amaanta simátimewanda éꞌa iséꞌa wéaraaiwaewe. 3 Maníkó maarámó íyantafena aráái wétaiye. Kembiwí Maníkómpáꞌá téꞌa wendé-íꞌa taúráaro. Aare-úméné inaamaru-úméné aséráaro. 4 Waaimó éꞌa aaremó maíyamba arupíse úmai máéro. Miyámó íyamba Maníkó miyámó íyantafena aráái wétaiye. 5 Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasimo ontembá ímba miyán-oro. Póí-iyankomo waafán-ínímbó máéntemba ímba miyán-oro. 6 Maníkóní ámáámba miyáumai wéraintafeꞌa aaremó maíyamba kentí waási ímba sáwíꞌa uwátínkáaro. Ááéma óraakaꞌa simátimeta séta miyá-sáwí-ámpáꞌó wíyanamo éna Maníkó umbai-méyámbá timíníye. 7 Maníkómó wení waási-iꞌo uwásínkáinta kaweꞌó úmaimo méraandasafenasa wéuwasinkaiye. Ímbo sáwíꞌo úmaimo méraan-ita wéuwasinkaiye. 8 Mindásafesa súnda-aai isésa tínaaeniꞌo uwátimiyawima ímba waási aantemba tínaaeniꞌa uwátimenaafo Maníkó wení Ufaen-ámútámbó tímiwainkwaraꞌa tínaaeniꞌa uwámenaawe.

9 Kembiwí kentí waási Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmbo on-kwáásí moórá-mora kentirumbó tímén-aai Maníkó aráátímakaimba póꞌa éꞌa miyá wéofo moórá-mora kentirumbó tímén-aai maankwándááífímbá ímba agaénaumne. 10 Kembiwí Máséndóniyaa-aempaken-kwaasi Maníkóní waási éꞌa kentirumbá tímakaawe. Óraakaꞌa séta moórá-mora kentirumbá tímaꞌmaeꞌa íyóro súmpo 11 fasiꞌámai imáyáa wéeꞌa faru úmai méꞌa kentúraꞌa káráwiyeꞌa tómbó maíyantafeꞌa kísau máéro. Minááímá éta simátímakaunda 12 miyá éꞌa kísau maíyaꞌa Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasi tuwánésa kembiwísáfésa kaweꞌ-wáásí owémá sénááwe.

Miyá éꞌa kísau maíyana ímba táái táíníye.

Fasiꞌaénkómó kumínda-aai.

13 Kentáásí waásisono. Maníkón-aaisafesamo timankúnkúmbo un-kwáásímó púwówasamo utámakaan-kwaasisafeꞌa tirunkó sáwíꞌan-ifo séta

éraiꞌ-aaimo simátíménda ísáaro. Maníkómpáꞌó ímbo kááísamaimo mésamo Ísu kumíndaraꞌo pukáampinkembo íyáfasinaiyantafesamo ímbo amuꞌmáráan-kwaasi tirunkó sáwíꞌa wéifo kembiwí miyán-ofo séta senda-ááísá ísáaro. 14 Ísu pukáimpinkemba íyáfasinkaintafeta éraiꞌesa súmpo Ísun-aaisafesamo timankúnkúmbo ésamo pukáan-kwaasi Maníkó miwíwárá Ísunkwaraꞌo tiyáínda-aaisafeta éraiꞌesa súne. 15 Simátíménda-aaima Fasiꞌaénkómá siyáin-aain-iye. Fasiꞌaénkómó kumíndaraꞌa úwoimo túmó aráan-kwaasi pukéwi aifaꞌá ímba íyáákanaawe. 16 Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi aaí sínana Maníkóní uwíyenko óraakaꞌa aaí sínana Fasiꞌaénkó óraakaꞌa wésindafinkemba wíyómpakembo kumínda Ísu Káráísitin-aaisafesamo timankúnkúmbo ésamo pukáan-kwaasi aifaꞌá íyáfasinaiyata 17 Ísu Káráísitin-aaisafeta simankúnkúmbo étaamo úwoimo súmó aráandawisa kufarámbainata ainámpímbá aifaꞌó iyáawiseꞌa itúwaandu éta Fasiꞌaénkómbá iawánéta miyáumai aasiyaasí Fasiꞌaénkóeꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumne. 18 Mindásafeꞌa simáti-simati wéeꞌa fasiꞌátinkeꞌa méraaro.

5

Fasiꞌaénkó kumíndasafetaamo toꞌmayaa onda-ááí.

1 Kentáásí waásisono. Fasiꞌaénkó Ísumo kumínda-kanaa ímba ísareꞌa maankwándááífímbá ímba agaiyáumne. 2 Kemá ísaraawe. Nóꞌwaamba umén-kwáásímó kafífímbó tentenkáán-úmai Fasiꞌaénkó Ísumo éna miyáumai kumíníye. 3 Waásimo maarámó sentembá káféꞌa kawe-kánááfímbá aáno úmai méraumne síyambanifo minúwóíyáámbó éna sáwí-kanaago téna tasáwíꞌa uwátinkainiye. Aaregóní kanaamó tisanamó imbá iyámpói wémaꞌankaiye. Miyámó ontembá misáwí-kánáágómó éna ímbo asétinkainda seyaafáꞌnánká taꞌótorainiye. 4 Kentáásí waásisono. Umén-kwáásígómó kentí moparáwímbó tamaimaiyáinaꞌo awánéꞌo éꞌa táátafeꞌa íyambanifo ímba kumeupáꞌá méraamba póna Fasiꞌaénkó Ísumo kumínda ímba táátafeꞌa ónááwe. 5 Kembiwí sámo kaiwáín-áráátomba owatá kesááwáráꞌá ímba kumeukóndésá úmpo sámo kaiwáíndésá úne. Ímba sáátafeta ónaumne. 6 Tuwímbaimo ombá Ísumo kumínda-imayaa ímbo ombá káátumo wáéntenkaamba wéofo kesáá ínta miyásá éta káráwimaisa kaweꞌ-ímáyáásá úmaisa ménaumne. 7 Waási nóꞌwaamba tún-kwáéwasa uwóíꞌo on-dómbó naan-kwáásí nóꞌwaamba nésa uwóíꞌa ónááfo 8 kesáá sámo kaiwáín-áráátomba póta ímba miyáráántá ondasá kaweꞌ-ímáyáá úmaisa ménaumne. Miyáumai méta wenókáámbó faférimaisaamo méraundantemba Maníkómpáꞌá simankúnkúmba éta waásisomba siruntá wétimeta méraumne. Wenótámbó súsaamo fáítuwaundantemba Ísu Káráísiti kusiyáíndasafeta amuꞌmaréta méranaumne. 9 Maníkó wení waási-ita uwásínkaraimba kentáásí sáwí-kisaurakemba Maníkó ímba áyánta uwásinkainifo Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kentáásí

sáwí-kisaugomo taꞌótokaimpinkemba faúsinkenasa kawepátá mósinkaindasafena Maníkó wení waási-ita uwásínkaraiye. 10 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáimba póta kumínataamo éta úwoisaamo méraunda-waasiwara pukáan-kwaasiwaraꞌo éta weséta ménaumne. 11 Mindásafeꞌa moórá-mora túwaꞌnai eꞌa kaweꞌ-ááí símasimaꞌo íyamba póꞌa fasiꞌámai ménaawe. Éꞌa wéomba póꞌa miyá úmae iyónááwe.

12 Kentáásí waásisono. Moórá-aaimo óraakaꞌo simátíménda ísáaro. Kempímbá kísau maésa kaweꞌ-ááí simátimesa fasiꞌámai arupíse uwátinkaiyantafena Fasiꞌaénkó miwí íyáfasintinkarain-kwaasi-taai taawiyáfóro. 13 Kembiwífímbá miwí kísau wémaentafeꞌa póꞌa miwí táái mósá maréꞌa kentirumbá wétimeꞌa méraaro. Kembiwíséꞌa faru úmai méraaro.

14 Kentáásí waásisono. Óraakaꞌo súndasa kafóná-waasisafeꞌa óraaka séꞌa arupíse uwátínkáaro. Táátafesamo íyan-kwaasi tirumbá fasiꞌátínkáaro. Aamoisaén-kwáásíwáráꞌá túwaꞌnai oro. Seyaafáꞌ-wáásí wempaꞌá aáno úmai méraaro. 15 Kembó sáwíꞌo uwátínkéwaꞌa anondáá miwí sáwíꞌa uwátínkáafo séꞌa aambá fáítinkaaro. Aasiyaasí miyáumai kembiwísé úmai fíꞌon-kwaasiwaraꞌa kaweꞌá uwátínkáaro.

16 Aasiyaasí tirunkó aamoí ínaꞌa méꞌa 17 Maníkómpáꞌá inaí símae wéiyeꞌa ímba saagaaró. 18 Kentópaꞌa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa kawe-tántááꞌé umbai-tántááꞌwáráꞌó tínda Maníkómpáꞌá súwi seró. Miyámó íyamba Maníkó miyámó íyantafena wéankaiye. Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa Maníkómpáꞌá seyaafá-tántáátáféꞌa súwimo wésemba Maníkó miyámó íyantafena wéankaiye.

19 Maníkóní ámútankomba ímba aambá fáíꞌankeꞌa 20 Maníkóní ámútankomo simátímakain-aai wésimatimiyaꞌa minááí ímba tínaaemba uwáméro. 21 Seyaafá-tántááꞌá tuwíntuweꞌa kawe-tántáákáꞌá fasiꞌámai métaꞌotoraaro. 22 Seyaafáꞌá fíꞌo-fiꞌo-

sawi-tantaatafeꞌa aséráaro.

23 Maníkó faru wéuwatinkaiwaini áwáun-iye. Wemá kembiwí wefáríꞌo índasafeta inaí súne. Maníkó kentí imáyáaraꞌe túwawaakaꞌe timankaꞌé káráwiyinaꞌa kaweꞌ-úmai méraiyamba Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa ímba sáwí-aai kempímbá wéraindasafeta inaisá súne. 24 Maníkó éraikoni áwáuma póna wení waási-iꞌa uwátinkaindasafena táántaraiwai wemó siyáintemba miyá uwátinkainiye.

25 Kentáásí waásisono. Maníkómpáꞌá kentáásáféꞌa súwaꞌnai eꞌa inaí seró. 26 Maníkóní akúmbá tiyáámba tíméro súne. 27 Fasiꞌaénkó simásímakaintafeꞌa óraakaꞌa simátimeꞌa súne. Maankwándááífínkén-ááí toráumai Maníkóní akúmbá seyaafáꞌnánká simátíméro.

28 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti aasiyaasí úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

2 Tésáróníka

1

2

3

2 Tésáróníka

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááímá agaimái Tésáróníkaa-naoraa-waasi Ísuni aampaꞌó

kun-kwáásífáꞌá agaimái tuwówana moóráwigo mátímakaiye.

1

1 Kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Moóráwigon-awiꞌa Sáírásiye moóráwigon-awiꞌa Tímótiye keséꞌa méraayankaꞌa moórá-aai sénaumpo ísáaro. Tésáróníkaa-naopakewi Fasiꞌaénkóní waási ísáaro. Maníkó kentáásifowaeꞌa kááísamai Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraawi ísáaro. 2 Maníkó kentáásifowawe Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiyeꞌa úwoi wétuwaꞌnai-esarai faru uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.

3 Kentáásí waásisono. Ááéma Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba éꞌa káféꞌa fasiꞌámai Maníkóeꞌa kááísamai méraawe. Ááéma moórá-mora kentirumbá tímakaamba isaꞌá káféꞌa kentirumbá tímaꞌmaeꞌa wégowe. Miyámó wéomba mindásafeta Maníkómpáꞌá súwisa símae wéiyeta inaisá súndasa kawetá úne. 4 Ísu Káráísitini waási ontáfésa sáwíꞌa uwátinkesa tíꞌa iníꞌo uwátínkáámba Maníkómpáꞌá timankúnkúmba éꞌa ímbo aúwémba wentáféꞌa ísámai fasiꞌámai méraamba póta Maníkóní waási moórá-mora-naopimpaꞌo méraanta simátimeta kentúwíta mósá makáumne.

5 Miyáumai fasiꞌámai méraamba pósa tíꞌa iníꞌo uwátínkáámba iséta séta Maníkó arupíse-meyamba timínda póna kawetóníꞌa uwátinkena wégarawiyiye súne. 6 Maníkó arupíse úmai méraiwai sáwíꞌo wéuwatinkaawi sáwí-meyamba tiména 7 kentí umbai-tántááꞌé kentáásí umbai-tántááꞌésá taíꞌásiyuwainiye. Fasiꞌaénkó Ísu wíyómpakembo kumíndaraꞌa wení fasiꞌaén-kísáú-wáásíwáráꞌá iyaráámbó kúraꞌmae kumíndaraꞌa kentí umbai-tántááꞌé kentáásí umbai-tántááꞌé Maníkó taíꞌásiyuwenasa 8 Maníkómpáꞌó ímbo tésamo nénkaꞌo méraawi sáwí-meyamba tiména Fasiꞌaénkó Ísuni ásé-aai ímbo taawiyafíyawi sáwí-meyamba timíníye. 9 Miwítí sáwí-meyamba maarán-iye. Sáwí-meyambo waéꞌwaeꞌo índa-aempaꞌa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa íyana Fasiꞌaénkó aambá fáítinkainasa wenópaꞌa ímbo iyíyamba wení fíꞌora-fasiꞌaemba ímba awánánááwe. 10 Minkánáá kumíndaraꞌa wení waási wenááisafesa timankúnkúmbo owí wenáwíꞌa óraaꞌa uwánkesa áwíꞌa mósá marésa aamoí ónááwe. Ísun-aai simátimewanata kembiwíwáráꞌá éraiꞌe séꞌa wempáꞌá timankúnkúmba uráamba póꞌa miyá ónááwe.

11 Mindásafeta kembiwí túwaꞌnai eta maarán-ááí inaisá símae wéiyune. Maníkó wení waási-iꞌa uwátinkaindasafena táántena kawetóníꞌo uwátinkaindasafeta inaisá súne. Maníkó fasiꞌaémbá timínaꞌa kentí imáyáafinkemba kawe-kísáú maimaé iyíyantafeta inaisá súne. Maníkó fasiꞌaémbá timínaꞌa wempáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámai íyamba póꞌa kawe-kísáú maíyantafeta inaisá súndasa póꞌa 12 kembiwífímbá Fasiꞌaénkó Ísun-awiꞌa óraaꞌa íyana Ísu wení waási-iꞌa ontáféna kentúwíꞌa maimaéna iyíníye. Kentáásí Maníkóe Fasiꞌaénkó Ísuweꞌa úwoi túwaꞌnai íyamba póꞌa Fasiꞌaénkó Ísun-awiꞌo mósá maráíyantafeta inaisá súne.

2

Sáwí-kisaugombo afowáíꞌo owín-ááí.

1 Kentáásí waásisono. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kuména kuntúwaandu uwásinkainata weséta méraanda-aaisa aforatá simátimenaumne. 2 Tuwímbai sésa Fasiꞌaénkó Ísuni kanaamá éꞌa paápé uráiyemo siyáan-aai ímba óraaꞌ-imayaa íyana tirunkó sáwíꞌa íno. Minááímó simátímakaawi kentí imáyáafinkena siyáa miyámó sembá Maníkó simásímakaiyewa siyáa kentáfésa aúfáífinkemba simásímakaiyewa siyáa nááfaken-aaiyewa siyáao. 3 Minkáróꞌ-ááí simátíméwaꞌa éraiꞌa siyé sefáímpóꞌa maanááímá aforaꞌá simátimenaumpo ísáaro. Fasiꞌaénkó Ísu kumínda-kanaa ímba úwoi kumínífo aifaꞌá sáwífaꞌnanka Maníkómbá tínaaemba uwámiyana sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwai sáwí-marupaꞌo iyamó kámakamaꞌo wéipaꞌo kumbéndawinonkaamba paápé íníye. 4 Tuwímbai-tantaatafesamo waásimo sésa kesí maníkón-iye sésa mintántáákón-ímáyáá mósá wémaraambo éna aambá faiyéna séna sáwísamban-ifo keyáá óraaꞌa úne séna Maníkóní ámáán-daumpaꞌa iména karoꞌá séna kemá Maníkó úne síníye.

5 Keséꞌo maéwándaraꞌa minááí simátímakaunda ímbo tuwinkaráámbá isaꞌá tuwinkaráawe. 6 Káféꞌa sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwaimba aambá fáíꞌankaraimba wéisaawe. Maníkó séna sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwaini kanaamá wétiye sínda-kanaa miwá paápé íníye. 7 Káféꞌa sáwísáwí-kisau aúpáꞌá wémaewana sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwaimba aambá tawísíyankainana paápé índaraꞌa sáwísáwí-kisau aforaꞌá paápé ínana 8 sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwaiwaraꞌa paápé ínana Fasiꞌaénkó Ísu sámo kainkwáráꞌá kuména ááma áútinkena tufuwéna wení fasiꞌaémbá maisuwáíníye. 9 Sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwai paápé índaraꞌa waántáwankoni fasiꞌaénkwáráꞌá paápé éna fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaraan-kisau karo-kísáú wémaena 10 fíꞌo-fiꞌon-tantaatafena karoꞌ-ááí simátiminasa sáwí-meyambo waéꞌwaeꞌo índa-aempaꞌo koméraiyan-kwaasi minááísáfésa éraiꞌe sénááwe. Éraiꞌ-aaisafesa

ímba aamoí íyamba Maníkó sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútínkáíwain-aaisafesa ímba aamoí íyamba póna Maníkó ímba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye. 11 Miyá-sáwí-wáásí pósa minkáróꞌ-ááísáfésa éraiꞌe sénááwe. Miyá-sáwí-wáásí póna Maníkó étinkainana karoꞌ-ááígó miwí fasiꞌámai taꞌótorainasa karoꞌ-ááísáfésa éraiꞌ-aain-iye sénááwe. 12 Miyáumai éraiꞌ-aaisafesa karoꞌ-ááíyé sésa sáwíꞌo wéontafesa aamoimó íyawi sáwí-meyamba timíníye. Kemá Póro súne. Aifaꞌá sáwí-kisaugomba afowáíꞌo uráiwai paápé ínana Fasiꞌaénkó Ísu kuména tufuwéna wení fasiꞌaémbá maisuwáíníye.

Fasiꞌámaimo méraan-aai.

13 Kentáásí waásisono. Fasiꞌaénkó arumbá wétimiye. Aifaꞌá Maníkó kembiwísáféna séna sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútinkeꞌa kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanaumne séna wení Ufaen-ámútámbá aiꞌmarówana Maníkóní waási-iꞌa kunuwátinkowaꞌa éraiꞌ-aaisafeꞌa timankúnkúmbo uráantafeta

aasiyaasí Maníkómpáꞌá súwisa súne. 14 Ásé-aai kosimátimewananasa wení waási-iꞌa uwátinkainaꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti sámo kainkwáráꞌó méraipaꞌa iméraiyantafena Maníkó táántaraiye. 15 Mindásafeꞌa fasiꞌámai méꞌa kosimátímakaunda-aaiye aúfáífimbo agaiyáunda-aaiye tirumpimbá taꞌótóráaro.

16 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye Maníkó kentáásifowawe kentáá-ímáyáá ésarai úwoi súwaꞌnai esarai aasiyaasí kentáá-ímáyáá kaweꞌá wéuwasinkaayata Ísu Káráísitiyeꞌo méraandasafeta wéamuꞌmaraumne. 17 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye Maníkó kentáásifowawe kentí imáyáa kaweꞌá uwátinkesarai fasiꞌátinkaiyamba póna kentí kísauwe kentááiye kaweꞌó índasafeta inaí súne.

3

Súwaꞌnai eꞌa inaí serómó siyáin-aai.

1 Kentáásí waásisono. Moórá-aai simátimenaumpo ísáaro. Kentáá súwaꞌnai eꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró. Fasiꞌaénkón-aai simátíménana seyaafáꞌ-áémpáꞌá minúwóíyáámbá wété ínasa minááímó taꞌótoraiyantafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró. Kembiwífímbá Fasiꞌaénkón-aaigo éꞌa miyán-úmai taꞌótokaiye. 2 Moórá-tantaatafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró. Tuwímbai Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba owasá tuwímbai karoꞌé wésesa miwífínkémbá sáwí-waasi sáwí-kisaumo wémaewi sínkamofainifo kentáá súwaꞌnai eꞌa Maníkómpáꞌá inaí seró.

3 Waántáwanko taꞌótoraifo séna Fasiꞌaénkó

wemó sintembó miyámó iwáí póna káráwimai fasiꞌátinkainiye. 4 Kembiwísáféta óraaka séta Fasiꞌaénkóeꞌa kááísamai méraamba póꞌa simátimunda-aaisa taawiyaféꞌa miyá úmaeꞌa iyónááwe súne.

5 Fasiꞌaénkó imáyáa timínaꞌa séꞌa Maníkó arumbá wésimiye séꞌa méraiyantafeta inaisá súne. Ísu Káráísiti imáyáa timínaꞌa wemó fasiꞌámaimo méraisanamo ímbo awesaraimó intembá kemá miyámó íyantafeta inaisá súne.

Kísau máéromo siyáin-aai.

6 Kentáásí waásisono. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísausa wémaundasafeta óraakaꞌa simátimeta séta kembiwífínkémbá tuwímbai Ísu Káráísitini waási simátímakaunda-aaisa ímba arááíwaesa kafóná-waasiyaamba úmai méraawata séta tiyuwéꞌa miwíséꞌa ímba méraaro súne. 7 Keséꞌo maéwándarata kafóná-waasiyaamba ímba úmai maéwánata suwánaraamba kesáámó uráundantemba miyán-oro. 8 Kentí tómbá ímba úwoi nááwándasa méyánuwasuweta wéneta aafáyáaraꞌe fenómpinkaꞌe nóꞌwaane siyáántán-kwiyéta kísausa wémaeta minkísáúfínkén-tóntá maiyáumne. Kembiwí nófíꞌa uwátinkaunafo séta tómbá síméro ímba séwándasa kísaufinken-ontantanta maiyáumne. 9 Maníkóní ásé-aai kosimátímakaunda-anondaa tísai úmaimo tómbó maiyékaa kaweꞌá éta úsina ímba tísai ówándasa maiyáumne. Kísaumo fasiꞌámaimo maéwándasa suwánéꞌa kembiwíwáráꞌá miyá íyantafeta kosimátímakaunda-anondaa ínta úwoi maiyáumpo méyámbakaumne. 10 Keséꞌo maéwándarata maarán-ááí simátimeta séta kafóná-waasi kísaumo ímbo wémaen-kwaasi tómbá ímba tímérosa simátímakaumne.

11 Kembiwífínkémbá tuwímbai kafóná-waasi kísau ímbo máémba tíyo-aai símae wénowata ísaraumpo 12 miwísáféta óraaka simátimeta séta Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísau wémaundasafeta séta ifátuweꞌa kaweꞌ-úmai méꞌa kísau wémaeꞌa kentí kísaufinkemba tómbá naarósá súne.

13 Kentáásí waásisono. Kawe-kísáú wémaemba

ímba tuwesaraí ínaꞌa miyán-káwé-kísáú máéro. 14 Maanáúfáífímbó agaimaráúnda-aaisa tuwímbai ísámai tínaaembo uwásúwéwi tuwánéꞌa miwítí nénkaꞌa méwasa imáyáa ésa tigaesáfésa ésa kouwerésa teró. 15 Namuro-wáásímó ontembá miyá ímbo íyamba kentí waásimo ontembá minááí símai sáma katíméro.

16 Fasiꞌaénkó faru wéuwatinkaiwaini áwáun-iye. Wemá kawe-kánááwé sáwí-kanaawe faru uwátínkámaena iyíndasafeꞌa inaí súne. Kembiwíséꞌa Fasiꞌaénkó méraindasafeꞌa inaí súne. 17 Ayáíyáꞌá

kemá Póro agaimaráúmpo toráumai awánéꞌa wenayáánaufiꞌan-ifo wenááin-iye séꞌa ísáaro.

Seyaafáꞌ-áúfáífímbá miyáumai wéagaumne.

18 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti úwoi

wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

1 Tímóti

1

2

3

4

5

6

1 Tímóti

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba afaꞌmóráe-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Tímótin-imayaa éna maanááí agaimái tuwówana wenópaꞌa kuráiye. Ísun-aai simátímaꞌmaena iyúnkakemba ándáfaꞌa ánkarowana ména Tímóti Éfésási-naopaꞌo Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyontafena imáyáa éna maanááí agaimarówana wenópaꞌa kuráiye.

1

1 Tímótiyo kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agaimaráúmpo isaaó. Maníkó kentáásí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkembo faúsínkáíwaiye Ísu Káráísiti kumíníye séꞌa amuꞌmaráúndawiye kentáfésarai sésarai aantá-waasi-iꞌa éma Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo sésarai siꞌmákaaifo 2 Tímótiyo Ísu Káráísitimpaꞌa amankúnkúmbo óndawi éraiꞌa kesááninkaamba ómpo isaaó. Maníkó kentáásifowawe Ísu Káráísiti kentáásí Fasiꞌaénkóe úwoi áwaꞌnai esarai tirumbá uwánkesarai faru uwánkaayantafeꞌa inaí súne.

3 Ááéma Máséndóniyaa-marafaꞌo kónae séwánda-kanaa entáféꞌa óraaka séꞌa Éfésási-naopaꞌa úwoi méraao. Maníkón-aaigomba waéꞌwáéꞌ-ááímó wésewisafe ímba miyán-ááí seró simátimiyo. 4 Aasiyaasí ímba imáyáa úmai maníꞌ-ááíyé tíwáꞌnáwe tinááfúísáiye túwíꞌwaraꞌa ímba seró simátimiyo simámakaumne. Miyán-ááímó sembá waásiti imáyáa tafiséna ímba túwaꞌnai ínasa pósa Maníkómpáꞌá ímba timankúnkúmba úmaesa iyónááwe. 5 Énifo simámunda-aaimo seyaafáꞌ-wáásímó arááíwaiyanamo éna miwítí tirunkó kaweꞌá ínasa aáno úmai mésa Ísumpaꞌa timankúnkúmba fasiꞌámai ésa miyámó íyawi tirumbá timénááwe. 6 Tuwímbai minááí ifátuwesa úwoi-aai símae wénesa 7 Maníkóní ámáámba simátimenae sésa ombánifo minámáámbá ímba kaweꞌ-úmai isésa óraakaꞌo sen-ááígóní áwáuma ímba ísááwe.

8 Ámáámba kawe-tántááꞌá póna mindámo wéaraaiwaen-kwaasi ámáánko wétuwaꞌnai-imba isáúmne. 9 Kesí ámáámba arááíwáéro séna ámáámba tiména sáwíꞌo uráan-kwaasi kaweꞌ-ámpáꞌó wíyantafena ámáámba tímakaiye. Ámáámbo taráísón-kwaasiye aaimó ímbo ísáán-kwaasiye Maníkóntáfésamo ímbo imáyáamo on-kwáásíyé sáwíꞌo on-kwáásíyé Maníkón-aaisafesa kosaambaimó on-kwáásíyé tinófoi tínkamowasamo púwón-kwaasiye tuwímbai tínkamowasamo púwón-kwaasiye 10 aare-úmémbó on-kwáásíyé waai-úmémbó on-íníné umén-ánkáꞌó nón-kwaasiye iyámpóí-umembo on-kwáásíyé karoꞌ-ááímó sen-kwáásíyé karoꞌ-ááímó simátínkáán-kwaasiye Maníkóní éraiꞌ-aaimo taráísón-kwaasiye miyámó

on-kwáásímó kaweꞌ-ámpáꞌó wíyantafena ámáámba tímakaisata isáúmne. 11 Minááímá ásé-aaifimba wéna Maníkó kaweꞌ-aantembo iwáí wení áwáuma fíꞌoran-awauwarawini éraiꞌ-aain-iye. Kembá Póromba simásimena séna minááí simátímaꞌmae núwo

siyáiye.

Maníkó arumbá uwásínkaraiyemo siyáin-aai.

12 Ísu Káráísiti kentáásí Fasiꞌaénkó simásimena

séna kesí kísau kaweꞌ-úmai maimaé núwo séna minkísáúmó máéndasafena fasiꞌaémbá símísaꞌa súwi simánkaumne. 13 Énifo minkísáú ímbo maiyáawandaraꞌa wenáwíꞌa símai sáwíꞌa uwánkeꞌa wení kísau-waasi sáwíꞌa uwátinkeꞌa wembá símai sáwíꞌa uwánkaraumne. Minkánááráꞌá Ísuma Fasiꞌaénkómá iyé-ááísáféꞌa ímba éraiꞌe séꞌa ímba ísámai kaweꞌá éꞌa póꞌa sáwíꞌo uráunda mindásafena arumbá uwásinkena 14 Fasiꞌaénkó úwoi súwaꞌnai úmaena íyísaꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méꞌa wenááisafeꞌa simankúnkúmba éꞌa wen-ímáyáá wéune. 15 Sáwíꞌo on-kwáásí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba Ísu Káráísiti faútinkaindasafena marapáꞌá kunkáiye siyáifo minááí éraiꞌ-aain-ifo iséꞌa tirumpimbá fasiꞌámai taꞌótóráaro. Kemó Póromo sáwíꞌo uráundawi seyaafáꞌnánkáꞌó sáwíꞌo uráamba íyáákaraumne. 16 Miyámó uráundasafena arumbá uwásinkena ayáátáákaꞌa simuꞌmarómba waási mindá awánésa wenááisafesa timankúnkúmba ésa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyantafena ímba sínkamimba simuꞌmaréna ména arumbá uwásínkaraiye. 17 Maníkó káráwiyaiwai maéꞌmaeꞌa éna ímbo puwíndawi éna wembá aneꞌá súrantamba ímbo awánáúndawi weyáá Fasiꞌaénkómá éna wení áwáuma fíꞌoran-awauma waéꞌwaeꞌa isaná wenáwíꞌa óraaꞌa waéꞌwaeꞌa wéiye.

18-19 Tímótiyo kesááninko maanááí óraaka simámenaumpo isaaó. Ááéma Fasiꞌaénkóní kísau máínda-aai entá simámakaundasaama isaꞌá imáyáa éꞌa póꞌa óraaka simámeꞌa súne. Minááísáfé imáyáa úmai arááíwaema Fasiꞌaénkómpáꞌá amankúnkúmba éma arumpinkémbá éraiꞌ-aai isé méma i-wáásímó tiyáántán-kwimáímo fasiꞌaén-kísáúmó maésamo máéntemba Maníkón-aaisafe ayáántán-kwimái fasiꞌaén-kísáú wémae méraao súne. Tuwímbai tirumpinkémbá éraiꞌ-aai tínaaemba uwámesa pósa Fasiꞌaénkón-aai tínaaemba uwámesa méraawe. 20 Miwífínkémbá kaeꞌnárai-tuwiꞌa moóráwigon-awiꞌa Áíméniyasi isaná moóráwigon-awiꞌa Árékísanda isaꞌá tiꞌmaráúnana waántáwanko taꞌótokaiye. Maníkómpáꞌá sáwí-aai símai tuwáyááye séꞌa tiꞌmaráúnana waántáwanko taꞌótokaiye.

2

Maníkómpáꞌá inaimó sen-ááí.

1 Maarán-ááí simátimiyo séꞌa simámune. Maníkómpáꞌó inaimó sembá óraa-tantaaꞌan-iye. Mindásafesa inaimó sembá Maníkó seyaafáꞌ-wáásí túwaꞌnai ínkwae sésa áísai esa súwi wésewe. 2 Maníkó óraaꞌ-waasiye kenkáꞌó káráwiyaan-kwaasiye túwaꞌnai ínasa inaí síyamba faru úmaisa moóráfinta méta Maníkóntáféta imáyáa éta arupíse úmaisa méranaumne. 3 Miyán-ínáímó sembá Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-úmai sewaná póna aamoí éna wemá sáwí-imayaafinkembo faúsínkáiwaisa póna aamoí wéiye. 4 Maníkó seyaafáꞌnánká sáwí-imayaafinkemba faútinkainasa wení éraiꞌ-aaimo isáíyantafena aráái wétaiye. Miyásáfésamo seyaafáꞌ-wáásísáfésamo imáyáa ésamo Maníkómpáꞌó inaimó sembá kaweꞌán-iye. 5 Maníkó mimbóráwígó méraisana Maníkówé wení waásiseti afufumpimbó méraimba mimbóráwígó ména minkwáásígón-áwíꞌa Ísu Káráísiti ména waási Maníkóntéꞌa kááísatinkena 6 seyaafáꞌ-wáásí sáwí-imayaafinkemba faútinkanaumne séna aaraa-táíyáꞌá pukáiye. Maníkó seyaafáꞌ-wáásí kentí sáwí-imayaafinkemba faútinkanaumne séna miyán-kánáá tíníye siyáimba póna Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana kumpukáiye. 7 Miyáumai Maníkó simásimena séna aantá-waasi-iꞌa éma fíꞌonkaa-waasi simátímaꞌmae núwo séna siꞌmarówaꞌa wení éraiꞌ-aaisafesa timankúnkúmba íyantafeꞌa simátímaꞌmaeꞌa iyúne. Minááímó súnda ímba karoꞌ-ááí súmpo éraiꞌa súne.

8 Naaóꞌ-naoken-kwaasi túwaandu ésa Maníkóntáfésa imáyáa ésa ímba aaisambá sésa ímba mósimesi-aai síyamba inaimó síyantafeꞌa miyán-oro súne. 9 Túwaandu ésamo Maníkón-ímáyáámó mósá maráíyamba aaremá maarámó íyantafena sirááíma wétaiye. Ímba túma maimaé iyésa kaweꞌ-úmai unáánkwátói ésa waási súfífáefo sésa ímba toꞌwaaí ésa 10 ímba miyá-sáwíꞌó íyamba kawe-kísáú aantemba maíyasa tuwánánááwe. Aaremó kesáfésamo sésa Maníkóntáféꞌa imáyáa úne sen-ínímbó kawe-kísáúmó máéntemba miyán-oro. 11 Aaré ímba túma maimaé iyésa aáno úmai mésa Maníkón-aaimo sen-kwáásí táái isánááwe. 12 Aaremá ímba waaiyáꞌá káráwiyaawi mésa waai túrankaꞌa ímba komésa aaimó simátimiyamba aáno úmai méranaawe súne. 13 Naaófáꞌá Maníkó Ándámumba aifaꞌá úmarena ánaaemba awaainínkómbá Ífimbo úmakaintafeꞌa minááí súne. 14 Waántáwanko ímba Ándámuntafena siyáifo Ífintafena karoꞌ-ááí simámuwana éraiꞌe séna aifaꞌá Maníkón-aai taráíyaiye. 15 Énifo aaremá iyámpóímo matinkáíyambo éna sáwíꞌa úmai méraampinkemba Maníkó tiyáíníye. Aaremó Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ésamo wen-ímáyáámó ésamo arupíse úmaimo aáno úmaimo maéꞌmaeꞌo úmae iyésamo miyámó íyanamo éna Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba tiyáíníye.

3

Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi-taai.

1 Tuwímbaimo Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyiyan-kisau maénae síyawimo ésa tirááímo táínda-kisau kawe-kísáún-iye siyáamba minááí éraiꞌ-aain-iye. 2 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísaumo máéwi maarán-kwáásín-owe. Miwífímbá ímba sáwí-aaimo wéraiwai ésa kímbora-inimba mapá kuráawi ésa arupíse úmai kaweꞌ-ímáyáá aantembo owí ésa miwí túwíꞌo mósá maréwi ésa namuꞌ-waasí naambá timésa tómbá timésa owí ésa Maníkón-aai kaweꞌ-úmai simátímaꞌmaesa wéiyowi ésa 3 ímba uwóíꞌo on-dómbá námae nésa uwóíꞌa owí ésa ímba aaisambá sésa aáno úmaimo méraawi ésa ímba óntantafesa túrande-urande owí ésa 4 miwítí naaúmpaꞌo méraan-kwaasiyaꞌa kaweꞌ-úmai káráwiyowi ésa miwítí iyámpói tifoísáísafesa ésa miwí táái wéisaiyawi ésa miyán-kwáásímó ésa Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísau maénááwe. 5 Aare-iyámpóíyaꞌo ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwiyowimo ésa Maníkóní waásiyaꞌa ímba kanaaꞌá káráwiyonaawe. 6 Káféꞌo Maníkóntáfésamo ísámaimo tíyawimo ésa Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyowiti kísau ímba maénááwe. Miyán-kwáásímó minkísáúmó maésamo ésa túma maimaésa iyíyana waántáwankomo sáwí-meyambo maiyáintemba miyá ónááwe. 7 Símai sáwíꞌa uwátínkáafo waántáwanko tamaimái wemparíꞌa ifáínifo Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasiwaraꞌo sésamo kaweꞌ-aantemba úmai méraawin-owe síyan-kwaasimo ésa miyán-kwáásí aantemba Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowiti kísau maénááwe.

8 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-owi maarán-kwáásín-owe. Arupíse úmaimo mérewi ésa ímbo kaumbo-kaeꞌ-ímáyáámó tokéwi ésa ímbo uwóíꞌo on-dómbó námae níyawi ésa ímbo óntantafesa túrande-urande wéiyawi ésa 9 tirumpinkémbó éraiꞌ-aaimo isésamo ombá Maníkóní éraiꞌ-aaigoni áwáuma taꞌótóráawi ésa 10 miyán-kwáásí ésa Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-owiti kísau maénááfo aifaꞌá miwítí kísau tuwánewasamo kaweꞌó íyaꞌo éꞌa minkísáú tíméro. 11 Miyá íyasamo ésa miwí tuwaainíntómbá maarán-ínímbán-owe. Kaweꞌ-úmaimo méraiyawi ésa ímba tíyo-aai sen-ínímbá pósa arupíse úmai mésa seyaafá-kísáú kaweꞌ-úmai wémaewe. 12 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-on-kisau wémaewi maarán-kwáásín-owe. Kímbora-inimbo maꞌmaé kuráawi ésa miwítí iyámpóíyaꞌe miwítí naaúmpaꞌo méraan-kwaasiyaꞌe kaweꞌ-úmaimo káráwiyaawi ésa miyán-kwáásímó Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi wétuwaꞌnai-on-kisau maénááwe. 13 Minkísáúmó kaweꞌó úmaimo maíyawi ésa Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamaimo méraan-aai fasiꞌámai simátimiyasa isésa miwí túwíꞌa mósá maránááwe.

Maníkóní áwáu-aaigoni áwáu-aai.

14 Tímótiyo kemá Póro ampáánkáꞌá embá koawánanae séꞌa wéeꞌa maanáúfáí agaimái tuwáúmpo toráumai isaaó. 15 Empáꞌá kónae séꞌo onda-ámbó faiyínamo e maanáúfáí toráumai isé sé kesáá Maníkóní akúntá únanasa agaimái símakaimba póta miyásá ónaumne sínone. Áfonkomo taaimó farámíntemba kesáá Maníkó méraiwaini waásisa

éta wení éraiꞌ-aaisa taawiyafónaumne.

16 Éraiꞌa Maníkóní áwáu-aaigoni áwáuma paápé úwana óraaꞌ-waasigo éna maarán-iye.

Ísu Káráísiti marapáꞌá waási-iꞌa úmai paápé úwana Maníkóní ámútanko wentáféna séna arupíse úmai méraiwain-iye súwasa Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi awánowasa waási fíꞌo-fiꞌom-barafakewi wenáái simátímaꞌmae kuwasá wenááisafesa timankúnkúmba uwaná Maníkó kunáíꞌmaena wíyómpaꞌa móankaraiye.

Minááí Maníkóní áwáu-aaigoni áwáun-iye.

4

Karoꞌ-ááímó simátimiyan-kwaasimo paápé íyan-aai.

1 Maníkóní ámútanko aforaꞌá séna ánaaen-kanaa tínasa tuwímbai Ísu Káráísitimba tínaaemba uwámesa waántáwankowe wení kísau-waasiyemo síyan-aai isésa karoꞌ-ááímó síyamba arááíwaenaawe siyáiye. 2 minkáróꞌ-wáásí miwítí sáwí-tirumpinken-karoꞌ-aai simátinkesa éraiꞌe síwae sésa miwítí sáwí-awau ímba awánésa karoꞌá sésa 3 aarewé waaiyémó maíyamba aaraa matinkésa tuwímbai-tomba aaraa matinkésa miyán-káróꞌ-ááí síyasa ánaaen-kanaa tínasa tuwímbai miyán-ámbá arááíwaenaawe. Mintóntáféna Maníkó wení éraiꞌ-aaisafesa timankúnkúmbo íyawisafena séna miyán-tómbá uwátinkaunda wéneꞌa súwi síwae séꞌa uwátínkaraumne Maníkó siyáiye. 4 Seyaafá-tántááꞌó Maníkómó úmakaimba kawe-tántááꞌán-ifo aaraa matínkááfonifo úwoi wéneꞌa Maníkóntáféꞌa súwi seró. 5 Inaisá súndanifo Maníkó kaweꞌán-iye siyáimba pósa mintómbá aaraa matínkááfonifo.

Ísuni kawe-kísáú-wáásí ónemo siyáin-aai.

6 Tímótiyo simáménda-aaimo Maníkóní waásimo simátímínda Ísu Káráísitini kísau-waasi-iꞌa éma po kaweꞌ-wáásí uráínone. Tómbó nésamo fasiꞌámaimo méraantemba Ísu Káráísitini éraiꞌ-aai arááíwae kaweꞌ-úmai simátímaꞌmae íyínana minááígó fasiꞌánkainiye. 7 Úwoimo maníꞌó sen-ááí ímba Maníkón-aain-ifo úwoi-aain-ifo ánaaeniꞌa uwámuwo. Emá ayáántán-kwiye Maníkóní áwáuma arááíwae enáúma káráwiyuwo. 8 Súgomo kaweꞌó ínkwae-imayaamo ésamo ésa tiyáántán-kwiyésamo kísaumo maíyamba mindá kaweꞌán-ifo Maníkóní áwáuma arááíwaenae sésamo imáyáamo ésa tiyáántán-kwiyésa Maníkóní kísaumo maíyamba mindá óraa-kaweꞌan-iye. Miyámó ésamo ésa káféꞌwara ánaaenkwaraꞌa méraiyan-aempaꞌa minkísáúgó túwaꞌnai iye. 9 Minááí éraiꞌan-ifo ísámai tirumpimbá taꞌótóráaro. 10 Maníkó fasiꞌaénkwáráwí póna seyaafáꞌ-wáásíyáꞌó káráwiyaiwai éna wenááisafeta simankúnkúmbo úndawisa sáwí-imayaafinkembo faúsínkáíwaimba amuꞌmaréta póta siyáántán-kwiyéta kísausa maénaumne.

11 Tímótiyo minááí simátime sé miyán-oro siyó. 12 Ifóꞌ-wáásí óndasafesa úwoi-waasi óne sésa sáwíꞌa uwánkáafonifo kaweꞌ-úmai mé kaweꞌ-ááí sé imáyáa timé arupíse úmai mé kaweꞌ-aantemba wéinasa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owí awánésa indantembá miyán-oro. 13 Empáꞌó ímbo kondaráꞌó éma waási túrankaꞌa Maníkóní aúfáífinken-aai toráumai simátímaꞌmae wéiye aráátimiyo. 14 Ááéma entáféna Maníkómó siyáin-aai simátímúwasa Maníkóní waásiti óraaꞌ-waasi tiyáámba enaneꞌá taꞌótoresa sésa Maníkóní kísau mauwó suwamá minkísáú maéndasafe ónana Maníkó fasiꞌaémbá ámakaifo ímbo túwénda fasiꞌámai maimaé iyuwó. 15 Simámunda-aai aantemba imáyáa é miyá úmae íyínasa seyaafáꞌá awánésa sésa Maníkóntáféna fasiꞌámai méraimba póna mifásíꞌáénkó iyíníye sénááwe. 16 Enáúma káráwiye méma simátímínda-aai imáyáa úmai kaweꞌ-úmai simátimiyo. Miyámó ónda kaweꞌ-ámpáꞌá kónasa enááimo

ísáán-kwaasi kaweꞌ-ámpáꞌá wégowe.

5

Fasiꞌaénkóní waásiti imáyáa arupíse uwátinkaaomo siyáin-aai.

1 Tímótiyo waurántómbá iyafákémbá ímbo sindá enafontáfémo aáno úmaimo séndantemba miyáumai simátimiyo. Enáfámarimbo óndantemba

ifóꞌ-wáásí miyá uwátinkaao. 2 Enanóisaimo óndantemba áráankantomba miyá uwátinkaao. Enáúmbarimbo óndantemba aú-inintomba miyá kaweꞌ-aantemba uwátinkaao.

3 Ketoꞌ-íníntí tírááꞌmaarinaꞌi tinááwainaꞌi mésamo ésa miwí túwaꞌnai oro. Énifo ketoꞌ-ínímbó timááraamo ímbo méren-inimba túwaꞌnai uwo. 4 Énifo ketoꞌ-íníntí tírááꞌmaarinaꞌi tinááwainaꞌi mésamo ésa miwí túwaꞌnai oro. Miwítí aifaráán-kísáú miwí tinófoi túwaꞌnai oro. Miyámó íyambo ésa káráwimaesamo iyáam-beyambo timíyamba Maníkó aamoí íníye. 5 Ketoꞌ-ínímbá timááraa ímba méraan-inimbo ésa sésa Maníkó kenkáꞌá káráwiyiniye sésa Maníkómpáꞌá inaí símae wéiyesa súwaꞌnai ínkwae sésa inaí wésewe. 6 Énifo ketoꞌ-ínímbó marapá-tántáátáfésamo tirááísafesamo ésamo ombá Maníkóní némpaꞌa méraawe. 7 Ketoꞌ-íníntáfésa sésa sáwíꞌa úmai méraawe sefáínifo simámunda-aai simátimiyo. 8 Maníkón-aaisafesamo karoꞌémó sembá mindá sáwíꞌa ombánifo tuwímbaimo ésamo miwítí akúnkáꞌé miwí timááraaraꞌemo ímbo kaweꞌ-úmaimo káráwiyombo ésa Maníkón-aai tínaaemba uwámakaamba mindá óraa-sawiꞌa wéowe.

9 Ketoꞌ-ínímbó Maníkóní kísaumo máén-inimba saafá úmai túwíꞌa agauwó. Mindá maarán-ínímbán-owe. Áráankamba késa 60 aatai maisukáan-inimba ésa kímbora-wambo maimaé kuráan-inintomba ésa 10 miníníntóntáfésa kawe-kísáú wémaewe sen-ínímbá ésa miwí tírááꞌmarinkaꞌa kaweꞌ-úmaimo káráwiyaan-inimba ésa namuꞌ-waasí tómbó tímén-inimba ésa Maníkóní waási kaweꞌó uwátínkáán-inimba ésa umbai-tántááꞌó makáan-kwaasi túwaꞌnai on-ínímbá ésa miyán-káwé-kísáúmó wémaen-ketoꞌ-inin-tuwiꞌa agauwó. 11 Aú-ketoꞌ-inin-tuwiꞌa ímba agauwó. Miwí Maníkóní kísau wémaesa ánaaemba waaí maénae-imayaamo ésa Ísu Káráísitinkaꞌo fasiꞌaén-ááímó símaresa ímba imáyáa ésa waaí maíyasa 12 tuwímbai tuwánésa sésa Ísu Káráísitinkaꞌo fasiꞌaén-ááímó símakaan-aaima taraisésa sáwíꞌa uráawe sénááwe. 13 Miyáumai maaráwáráꞌá ésa ímba kísau maésa nambáꞌ-aantemba nésa ímba kísau wémaesa tíyo-aai símae wénesa moparáwíntáfésa wendé wenden-iyé-ááí simátímaꞌmae nésa aanáfómó ímbo siyénkaꞌa ke simásuwesa sénááwe. 14 Mindásafeꞌa simámeꞌa súne. Aú-ketoꞌ-inimba waaí maésa iyámpói matinkésa kaweꞌ-úmai káráwiyesa miyámó íyamba kesáámá ímba sáwíꞌa úmaisa méraunda pósa Maníkóntáfésamo ímbo aamoimó íyawi kentáásí áwáumo saafá ésamo ésa ímba símai sáwíta uwásinkanaawe. 15 Tuwímbai-ketoꞌ-inimba kaweꞌ-ámbá éꞌa ifátuwesa waántáwankoni sáwí-ampaꞌo wéaraaiwaentafeꞌa súnda-aai simámune. 16 Maníkón-aaisafesamo timankúnkúmbo on-ínímbá miwí timááraafinkembo ketoꞌ-ínímbó méraamba túwaꞌnai oro. Maníkóní waási ketoꞌ-ínímbá timááraamo méraan-inimba Maníkóní kísauraꞌo tukáan-ontantamba túwaꞌnai ofáínifo ketoꞌ-ínímbá timááraamo ímbo méren-inimba minóntántámbá túwaꞌnai oro.

17 Maníkóní waási miwítí óraaꞌ-waasi kaweꞌ-úmai káráwiyaawisafesa imáyáa ésa miwítí méyámbá mósá maꞌmái tíméro. Minórááꞌ-wáásífínkémbá tuwímbai Maníkón-aai fasiꞌámai simátimesa óraa-kisau wémaewisafesa imáyáa ésa miwítí méyámbá mósá maꞌmái óraaꞌa tíméro. 18 Minááísáféna naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna purumakagóní kísauraꞌ-meyantafena séna

waásiti tómbá wíti-aramba ásima piyíndasafena purumakagón-aísamai támai tafandaafá úmai ásima ufítúwáínkaꞌa purumakagón-óikaꞌa ímba káráꞌesa ifátúwéwana úwoi ména tuwímbai náíníye

agaimaréna siyáiye. Moóráfaꞌa agaimaréna séna

kísaumo máéwi méyámbá máéro

agaimaréna siyáiye. Maníkóní waási minááímá imáyáa ésa miwítí óraaꞌ-waasiti méyámbá tíméro. 19 Maníkóní waásiti óraaꞌ-waasi tíyoꞌo fáíyan-aai ímba isaaó.

Énifo kaumbo-kaeꞌ-wáásímó tésamo síyan-aai miwí táái isaaó. 20 Sáwíꞌo úmae íyówisafe seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa fasiꞌaén-ááí simátimiyo. Miyámó inasamó ésa seyaafáꞌ-wáásí táátafesa ésa miwí túma káráwiyonaawe.

21 Maníkón-aúrankaꞌe Ísu Káráísitin-aúrankaꞌe Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi túrankaꞌe óraakaꞌa simámeꞌa súne. Simámundantemba uwo súne. Aaigóní áwáumo ímbo ísarendarakembo e ímba aaí simátiminone. Aaigóní áwáumo ísarendarakembo e kaweꞌ-úmai simátiminone. Ímba waási tuwínkaaꞌ-uré sindá seyaafáꞌ-ááímá aforaꞌ-aantemba simátimiyo. 22 Moóráwigomo Maníkóní kísau maínkwae sémo e ímba ááéma íyáfasinankenda awánasuwe ánaaemba íyáfasinankaao. Sáwíꞌo wéiya ímba ewáráꞌá tiráái wáínda kaweꞌ-úmai káráwimai kaweꞌán-uwo.

23 Tímótiyo enarumpinkémbó áíꞌo énamo tuwímbai-kanaamo áúfaꞌo wínamo e non-úran-aantemba ímba nendá taaérampinken-domba naaó súne.

24 Tuwímbaimo sáwíꞌo ombá tuwánaawasa sáwí-meyamba wémaefo tuwímbaimo sáwíꞌo ombá miwítí áwáuma ánaaemba paápé íníye. 25 Miyáumai tuwímbaimo kawe-kísáúmó máémba tuwánaawasa tuwímbaimo kawe-kísáúmó máémba ímba tuwánaamba miyámó owítí áwáuma ánaaemba paápé íníye.

6

1 Wayó-kísáúmó máén-kwaasi Maníkóní waásisafe maanááí simátimiyo. Káráwiyaan-kwaasi-tuwiꞌa óraaꞌa uwátinkeꞌa miwítí kísau kaweꞌ-úmai máéro simátimiyo. Miyámó íyasamo ésa Maníkón-áwíꞌe Maníkón-aaiye ímba símai sáwíꞌa ónááwe. 2 Káráwiyaan-kwaasi Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owísáfésa miwítí wayó-kísáú-wáásí sésa Ísu Káráísitini waásimo úndantemba miwíwáráꞌá Ísu Káráísitini waási póta miwí túwíꞌa ímba óraaꞌa uwátinkanaumne sefáínifo maarán-ááí seró. Maníkón-aaisafeꞌo simankúnkúmbo úndantemba miwíwáráꞌá Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba wéowaꞌa sirumbá timéꞌa póꞌa miwítí kísau kaweꞌ-úmaimo máénda minkísáúfínkémbá kawe-tántááꞌá maénááwe sé

wayó-kísáú-wáásísáfé minááí simátimiyo.

Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo méraamba óraa-tantaariꞌo on-ááí.

Tímótiyo simámunda-aai óraaka simátimiyo. 3 Tuwímbaimo fíꞌon-aaimo simátimesamo kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-aaimo kaweꞌ-ááímó ímbo arááíwaesamo Maníkóní áwáu-aaimo ímbo wéaraaiwaewi 4 miwí túma maimaé wéiyesa seyaafá-tántáákóní áwáuma ímba ísaraawe. Miwífímbá sáwí-imayaa wéraisasa aaigóní áwáusafesa sáwífaꞌ-aai sésa kesááigo íyáákainkwae-aai sewasá miyá-sáwí-ááífínkémbá tirumbá sáwíꞌa uwátinkesa aaisambá sésa túwíꞌa símai sáwíꞌa uwátinkesa sáwí-imayaa uwátinkesa 5 aaisambá símae wénowe. Miyámó on-kwáásí miwítí imáyáa símai sáwíꞌa ésa éraiꞌ-aai ifátuwesa karoꞌ-ímáyáá ésa sésa sáwífaꞌ-ontama maénae sésa Maníkóní aambá wéaraaiwaewe-karoꞌ-imayaa wéowe.

6 Miyán-káróꞌ-ímáyáámó ombánifo Maníkóní aambó éraiꞌo arááíwáéwi imáyáa ésa sésa Maníkóntáféꞌo imáyáamo éꞌo méraunda óraa-tantaaꞌan-ifo makáunda-ontama mindá kanaán-iye wésewe. 7 Kesinóisaisa óntaiyainta masínkaraawe. Púwóndasa ínta óntawarata maimaéta kónaumne. 8 Unáánkwátóiye tóné makétaamo éta mindá kanaán-iyesa sénaumne. 9 Óntasafe-imayaamo owí misáwí-ímáyáágó tafisínana sáwí-tantaatafesamo tirááísafesamo íyan-tantaako miwí taꞌótorainasa sáwíꞌa úmai taiꞌánááwe. 10 Fíꞌo-fiꞌo-sawi-imayaagoni áwáuma óntamba maénae-imayaasafesa aamoí wéowe. Tuwímbai óntamba maénae-imayaa aantemba wéesa Maníkón-aai ifátuwesa umbai-tántááꞌá maésa tirunkó umbaí taisasá méraawe.

Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úmai méraaomo siyáin-aai.

11 Tímótiyo emá Maníkóní waási éma miyán-tántáákómbá ánaaemba uwáme Maníkón-aúrankaꞌa arupíse úmai mére wentáfé-ímáyáá wéema seyaafá-kísáú kaweꞌ-úmai wémae imáyáa wétime Maníkóntáfé fasiꞌámai aáno úmai mére miyán-tántáátáfé ayáántán-kwiye méraao. 12 Waásimo méyámbó maénaesamo tuwaantantésamo kontembá emá Maníkón-aaisafe amankúnkúmba e ayáántán-kwiye minámbá arááíwaꞌmae aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo inda-ámbá arááíwaꞌmae iyuwó. Ááéma sáwífaꞌ-waasi túrankaꞌa paápééma séma Maníkón-aai éraiꞌ-aai póꞌa wenkáꞌá kááísamai méraumne sundaráꞌá Maníkó entáféna aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéone siyáiye. 13 Maníkó seyaafáꞌó méraawiti áwáugon-iye. Ísu Káráísiti aaimó sí-náúmpáꞌá óraaꞌ-waasigon-awiꞌa Póntiyasi-Páíratimba kaweꞌ-ááímó simámakaiwain-iye. Minkáéꞌnárai túrankaꞌa embá óraaka simámeꞌa súne. 14 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti marapáꞌó ímbo kunkáindaraꞌa wemó siyáin-aai arááíwaꞌmae wéiye kaweꞌ-aantemba wéinasa awánésa sésa minááí éraiꞌ-aain-iye sénááwe súne. 15 Maníkó Ísu Káráísitintafena séna kumuwómó sínda-kanaa kumíníye. Maníkó kaweꞌ-aantembo iwáí éna weyáá seyaafáꞌnánká káráwiyaiwai éna seyaafá-fásíꞌáénkwáráꞌ-wáásí wení fasiꞌaénkó íyáákaraiwai éna seyaafá-káwáá-wáásíyáꞌá kawáán-uráiwai éna 16 weyáá ímba puwíndawi éna fíꞌora-saraꞌo méraiwai isasá miyá-sáráꞌá ímba waási kanaaꞌá koméranaawe. Maníkómbá seyaafáꞌ-wáásí ímba túrantamba wéawanesa ímba kanaaꞌá túrantamba awánánááwe. Wenáwíꞌa óraaꞌa waéꞌwaeꞌa isaná wení fasiꞌaémbá waéꞌwaeꞌo imbá mindá éraiꞌ-aain-iye.

17 Tímótiyo moparáwínkwáráꞌ-wáásísáfé óraaka simátime sé ímba túma maimaé iyéꞌa ímba moparáwíntáféꞌa aamoín-oro. Mindá taiꞌáínda-tantaaꞌan-ifo ímba amuꞌmárémba Maníkó seyaafá-tántáátáámó wésimiwaintafeꞌa amuꞌmaréꞌa méꞌa aamoín-oro simátimiyo. 18 Moórá-aai moparáwínkwáráꞌ-wáásí simátime sé kawe-kísáú wémaeꞌa túwaꞌnai úmae wéiyeꞌa moparáwímbá tuwínkaaꞌ-úmai tímaꞌmae íyóro. 19 Miyámó éꞌo éꞌa miyámó íyan-tantaatafeꞌa ánaaemba kembiwímó túwaꞌnai índa-tantaaꞌa wérainaꞌa miyámó éꞌa kaweꞌ-úmai méranaawe simátimiyo.

20 Tímótiyo Maníkó simámakain-aaiye aráánámakain-aaiye káráwimai kaweꞌán-uwo. Maníkómbó ímbo arááíwáén-kwaasi úwoi-aai wésefo minááí ánaaemba uwátimiyo. Karoꞌá sésa seyaafá-tántááꞌá ísaraumnemo mósimesi-aaimo síyamba ánaaemba uwátimiyo. 21 Tuwímbai sésa seyaafá-tántááꞌá ísaraumne sésa pósa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo on-ámbá ifátukaawe.

Maníkó seyaafáꞌ-wáásí úwoimo wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

2 Tímóti

1

2

3

4

2 Tímóti

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba afakaeté-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Tímótin-imayaa éna maanááí agaimái tuwówana wenópaꞌa kuráiye. Ísun-aai simátímaꞌmae iyúnkakemba Rómu-naopaꞌa ándáfaꞌa ánkarowana ména Tímóti Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyontafena imáyáa éna maanááí agaimarówana wenópaꞌa kuráiye.

1

1 Tímótiyo kemá Póro maanááí maanáúfáífímbá agaimaráúmpo isaaó. Maníkó wení imáyáafinkemba kentáféna séna aantá-waasi-iꞌa éma Ísu Káráísitin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. Maníkó óraakaꞌa séna Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraamba póꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe siyáin-aai kosimátímaꞌmae núwo séna siꞌmákaiye. 2 Tímótiyo kesáánimba ónaꞌa sirumbó wéamundawi ómpo maanááí maanáúfáífímbá agaimaráúmpo isaaó. Maníkó kentáásifowawe Ísu Káráísiti kentáásí Fasiꞌaénkóe úwoi áwaꞌnai esarai tirumbá uwánkesarai faru uwánkaayantafeꞌa inaí súne.

3 Kesíwáꞌnámo Maníkómbó arááíwakaantemba kemá miyá únana mindásafena kesirumpimbá ímba aaí wéraiye. Maníkómpáꞌó inaimó súnda entáféꞌa imáyáa éꞌa aasiyaasí áísai eꞌa súwi simánkaumne. 4 Ifiꞌó tasínkaraanda imáyáa éꞌa anekaꞌá awánánae-imayaa úmae wéiyeꞌa embó awánaanda sirunkó óraa-kaweꞌa íníye. 5 Ísu Káráísitin-aaisafemo amankúnkúmbo ónda ímbo óikakembo óndamo arumpinkémbó óndasafeꞌa imáyáa úne. Aifaꞌá enaráárán-áwíꞌa Róísi Maníkón-aaisafena amankúnkúmba úwana minkákémbá enanón-áwíꞌa Yúnísi Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo uráimba ewáráꞌá miyá wée Maníkómpáꞌó amankúnkúmbo ónda éraiꞌa mindá ísaraumne. 6 Mindásafeꞌa simámeꞌa súne. Maníkómó fasiꞌaémbó ámakaimba taꞌótoke wení kísau mauwó. Maníkóní kísaumo máíndasafeꞌa siyáámba aneꞌá taꞌótoraawanana Maníkó fasiꞌaémbá ámakaiye. 7 Maníkó imáyáasa símakowata fasiꞌámaisa méta ínta sáátafeta éta imáyáasa wétimeta kesúrata káráwimai kaweꞌá uréta úndasa po Maníkómó fasiꞌaémbó ámakaimba taꞌótoke wení kísau mauwó.

8 Mindásafe kentáásí Fasiꞌaénkó siyáin-aaimo simátimendasafena ímba ááꞌa íno. Fasiꞌaénkóní

waási-iꞌo úndarakemba ándáfaꞌa sínkaraawaꞌo méraundasafena ímba ááꞌa íno. Maníkó fasiꞌaémbá ámímba po ásé-aai simátímínasamo áíꞌo índa-iꞌo uwánkaiyamba síꞌo úniꞌo uwásínkaraantembo uwánkaiyamba ímba imáyáamo indá fasiꞌámai méraao. 9 Maníkó séna sáwí-imayaafinkemba faútínkáanaꞌa kaweꞌ-aantemba úmai méraaro siyáiye. Kesáá

kawe-kísáúmó maúndasafenasa ímbanifo wení imáyáafinkemba séna úwoi túwaꞌnai ónaumne siyáimba póna kentáásí sáwí-imayaafinkemba faúsinkenasa séna kaweꞌ-aantemba úmai méraaro siyáiye. Áwáuraꞌa Maníkó maramá ímbo úmakonkaꞌa Ísu Káráísitini kísausafena imáyáa éna séna úwoi túwaꞌnai ónaeꞌa toꞌmayaa úne siyáiye. 10 Maníkó kentáásáfénawe séna toꞌmayaa úmakaimba paápé úwana Ísu Káráísiti marapáꞌá kuména kentáásí sáwí-imayaafinkemba wéfausinkaiye. Waási púwówini áwáuma wemá íyáákena taíꞌásuwowasa wíyómpaꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ésa ímba puwónááwe.

Minásé-ááí paápé úwata ísaraumne.

11 Minásé-ááímó simátíméndasafena Maníkó simásimena séna aantá-waasi-iꞌa éma aiꞌmáráana maanásé-ááí simátímaꞌmae núwo súwaꞌa 12 miyámó ówándarakemba síꞌo úniꞌa úmai ándáfaꞌa sínkaraawaꞌa méꞌa ímba sigaesáféꞌa úne. Moóráwigon-aaisafeꞌo éraiꞌemo séꞌa wenkáꞌó simankúnkúmbo úndawimba awánéꞌa símakain-kisau káráwisaꞌa minááí éraiꞌ-aain-iye súnda póꞌa ímba sigaesáféꞌa úne. Maníkó waásimo méraawini áwáuma tísai índa-kanaa ímbo tiyáindaraꞌa símakain-kisau wégarawiye. 13 Tímótiyo éraiꞌ-aaimo simámakaunda arumpimbá taꞌótore arááíwae Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai mé wenááisafe amankúnkúmba wée wembá arumbá amé miyá úmae iyuwó. 14 Maníkó éraiꞌ-aaimo simámakaimba Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentáásirumpimba méraimba po wení fasiꞌaéntámbá minéráíꞌ-ááí káráwiyuwo.

15 Ésiyaa-marafaken-kwaasi seyaafáꞌá tínaaeniꞌo uwásiyukaampinkemba kaeꞌ-wáásí moóráwigon-awiꞌa Físérasi isaná moóráwigon-awiꞌa Émósénisi isamá minááí ísaraane. 16 Moóráwigon-awiꞌa Ónésíforasi kesópaꞌa tóso éna kaweꞌ-ááí simásimena kesí imáyáa aúíꞌa uwásinkena ándáfaꞌo méraunda ímba aigaesáféna isaꞌá mindásafeꞌa Fasiꞌaénkómpáꞌá inaí súnda Ónésíforasi wení naaúmpaꞌo méraan-kwaasiye kaweꞌá uwátinkainkwae séꞌa inaí súne. 17 Wemá Rómu-naopaꞌa taména siyaafáí émena ándáfaꞌo méraunda tasuwánéna kesí imáyáa aúíꞌa uwásínkaraiye. 18 Ááéma Éfésási-naopaꞌa koméraawanana sáwífa-kanaa wemá súwaꞌnai úwa éꞌa awánaraane. Miyámó uráintafeꞌa súne. Fasiꞌaénkó waásimo méraawini áwáumo tísai índa-kanaa tínana Fasiꞌaénkó wentáféna arumbá uwánkainiye súne.

2

I-wáásímó fasiꞌámaimo méraantemba miyáumai fasiꞌámai méraaomo siyáin-aai.

1 Kesááninkoo Ísu Káráísiti úwoi wéawaꞌnai-ifo fasiꞌámai méraao. 2 Sáwífaꞌ-waasi túrankaꞌo simátimewanda-aai isé kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí fasiꞌámaimo méraawi kaweꞌ-úmaimo simátimiyawi simátímínasa miwíwáráꞌá taꞌótokesa simátíméro.

3 I-wáásímó umbai-tántááꞌó tímémbo fasiꞌámaimo máéntemba Ísu Káráísitini waási-iꞌa óndarakemba embá umbai-tántááꞌá ámémbanifo fasiꞌámai méraao. 4 I-wáásí miwítí óraako aamoí ínkwae sésa wenáái wéaraaiwaesa ímba fíꞌo-fiꞌon-tantaatafesa imáyáamo íyamba óraakoni kísausafesa imáyáa wéowe. 5 Moórá-aai isaaó. Tuwaantantésamo kontembá moóráwigomo wení óraakon-aaimo isénamo awaantanténamo iyénamo éna méyámbá máíníye. 6 Moórá-aai isaaó. Kísaumo fasiꞌámaimo owímó ombá tómbó fakaráán-kanaamo tisasá aifaꞌá fákáꞌmai wénaawe. Minááí imáyáa é Ísu Káráísitiyeꞌa fasiꞌámai méraao. 7 Simámunda-aai imáyáa inaná Fasiꞌaénkó imáyáa amína minááígóní áwáuma isáínone.

8 Ísu Káráísiti Téfítin-aísaafitantambo uráiwai puwénamo íyáfasinkaiwaintafe imáyáan-uwo. Minááí ásé-aai simátímakaunda-aain-iye. 9 Minásé-ááímó simátimewandarakemba ándáfaꞌa másinkesa sáwíꞌo owímó tíyayaankaꞌo káráꞌumaesamo mátinkaantemba kembá síyayaankaꞌa káráꞌumaesa síꞌo iníꞌa úmai ándáfaꞌa másínkaraafo kemá úwoi ménaumpo Maníkón-aaigo wété ínasa ísáaro. 10 Mindásafeꞌa Maníkómó wemparíꞌo úmáráín-kwaasisafeꞌa imáyáa éꞌa póꞌa umbai-tántáátáféꞌa ímba imáyáa éꞌa méraumne. Ísu Káráísiti miwítí sáwí-imayaafinkemba tíꞌmaena kawepáꞌá métinkainasa sámo kain-áémpáꞌá maéꞌmaeꞌo íyantafeꞌa umbai-tántáátáféꞌa ímba imáyáamo únda fasiꞌámai méraumne.

11 Maanááí éraiꞌ-aain-iye.

Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasa póta puwétaamo éta weséta méranaumne. 12 Umbai-tántááꞌó ímbo imáyáamo éta fasiꞌámaimo métaamo éta waásiyaꞌo káráwiyintemba kesááwáráꞌá miyásá ónaumne. Sínaaembo uwámenanasaamo éna kentááwáráꞌá miyá íníye. 13 Wenááisafetaamo simankúnkúmbo urétaamo ifátúwáananasaamo éna wemó sintembó miyámó éna ímba kanaaꞌá tuwéna fíꞌon-aai síníye.

Minááí éraiꞌ-aain-iye.

Maníkóní kísau arupíse úmai maínana aamoí uwánkainomo siyáin-aai.

14 Tímótiyo Maníkón-aúrankaꞌa maanááí símai tááka-tinke óraaka simátímaꞌmae iyé sé maanááí imáyáan-oro. Úwoi-aaisafeꞌa sáwífaꞌ-aai séꞌa aaisambá wésefo minááí ifátúwáaro. Minááímó isáíyanamo éna minááígó ímba kaweꞌá uwátinkainaꞌa sáwíꞌa ónááfo súnda-aai simátímaꞌmae iyuwó. 15 Maarán-kwáásí-íꞌo ónae sé maarán-uwo. Éraiꞌ-aaimo arupíse úmai simátímíndawima éma Maníkóní kísau-waasi éma ení kísausafe ímba aigaesáfé indawí éma miyámó émo e Maníkón-aúrankaꞌo ménda simámena séna kaweꞌ-úmai méraane síníye. 16 Úwoi-aai Maníkómbó ímbo arááíwáén-kwaasimo sen-ááí ánaaemba uwámuwo. Miyán-ááímó sen-kwáásí ímba Maníkóntáfésa imáyáa ésa sáwísáwíꞌa úmae wéiyowe. 17 Sowáéfitambo énamo seyaafá-túfáꞌó intembá miwí tááigo wété imbá pósa sáwíꞌa ónááwe. Miwífínkémbá kaeꞌ-wáásí túwíꞌa moóráwigon-awiꞌa Áíméniyasi isaná moóráwigon-awiꞌa Fáírítasi 18 minkáéꞌnárai éraiꞌ-aai ifátuwesarai sésarai pukáundafinkenta éꞌa íyáfasinkaunda póta ánaaemba anekaꞌá ínta íyáfasinanaumne séyasa isésa tuwímbai Ísu Káráísitin-aaisafesa kaeꞌ-ímáyáá wéowe. 19 Áfombo fasiꞌámaimo faimáráántemba Maníkó áfonkaan-tantaaꞌa fasiꞌámai faimaréna minkáꞌá aúfái agaimaréna séna Fasiꞌaénkó wení waási éꞌa tuwánaraiye séna moórá-aai agaimaréna séna Fasiꞌaénkóní waási únemo sewí sáwíꞌo ombá tínaaemba uwáméro agaimaréna siyáiye.

20 Moórá-aaimo simáménda isaaó. Óraaꞌ-naumpaꞌa tuwímbai-taufaꞌa marésa tuwímbai korí-óntántámbó úmakaan-taufaꞌa marésa tuwímbai taaisambó úmakaan-taufaꞌa marésa tuwímbai agariꞌ-márásámbó úmakaan-taufaꞌa marésa óraa-kanaa aantemba korí-táúfápínkémbá nésa úwoi-kanaa taai-taufápínkémbá wénaawe. 21 Simátímakaunda-sawi-kisaugombo tínaaembo uwámesamo kaweꞌ-úmaimo méraawi kawe-táúfákáámbá úmai mésa Maníkóntáfésa imáyáa wéesa Maníkómó kawe-kísáú timíndasafesa toꞌmayaa úmai méraawe. 22 Ifóꞌ-wáásímó sáwí-tantaatafesamo tirááísafesamo ombá ánaaeniꞌa uwátime arupíse úmai mérenda-imayaa é Maníkón-aaisafe amankúnkúmbo úmae iyí-ímáyáá wétime faru úmai mé tirumpimbó kaweꞌ-aantembo imáyáamo ésamo Fasiꞌaénkómpáꞌó áísai esamo súwaꞌnai ínkwae sésamo ontembá miyán-uwo. 23 Úwoi-aaisafesamo sáwífaꞌ-aaimo sembá minááíyákémbá aaisambó sembá ísaraampo ánaaeniꞌa uwátimiyo. 24 Fasiꞌaénkóní kísau-waasi ímba aaisambá sésa faru uwátinkesa kanaaꞌá aráátimesa aaisambó sembá tasí uwátinkesa 25 wempaꞌá mésa miwímó kentááimo taráísón-kwaasiti imáyáa kaweꞌá uwátinkesa miyámó íyanamo éna Maníkó imáyáa timínasawa Maníkómpáꞌá tésawa éraiꞌ-aaisafesa éraiꞌe sénáá ína sénááo. Mindásafesa Fasiꞌaénkóní kísau-waasi amuꞌmarésa méranaawe. 26 Waántáwanko ken-ímáyáá íwae séna miwí taꞌótokaiye. Éraiꞌ-aaisafesamo éraiꞌemo sésamo ésa kaweꞌ-ímáyáá ésa waántáwankomo taꞌótotuwenamo méraimpinkemba tufíntuwesa Maníkómpáꞌá ténááwe.

3

Ánaaen-kanaagon-aai.

1 Tímótiyo ánaaen-kanaamo tíndamo umbai-tántááꞌó paápé índasafe imáyáan-uwo. 2 Minkánááráꞌá waási maará íyamba kesáfésa aantemba aamoí ésa óntantafesa aamoí ésa kesáfésa kaweꞌ-wáásí úne sésa kentúma maimaé wéiyesa tuwímbai símai sáwíꞌa uwátinkesa tinófoi-taai taraisésa túwaꞌnai owísáfésa ímba súwi sésa Maníkóntáfésa ímba imáyáa ésa 3 miwítí waási ímba imáyáa timésa tiꞌó kaótuwe méraamba ímba aaweyáá ésa karoꞌ-ááí simátinkesa miwí túraꞌa ímba káráwiyesa tiyésa kawe-tántáátáfésa tíyántafesa uwátinkesa 4 namuro-wáásísáfésa miwítí waási pintaruꞌá ésa sáwíꞌa uwátínkáaro sésa sáwí-amba ááéma arááíwaesa miwí túma mósá marésa sáwí-tantaatafesa tirááísafesa ésa aamoí ésa Maníkóntáfésa ímba aamoí ésa 5 waási túrankaꞌa Maníkóní waási úne karoꞌá sésa Maníkóní fasiꞌaémbá tínaaeniꞌa wéuwamefo miyámó on-kwáásí ánaaemba uwátimiyo. 6 Miwífínkémbá tuwímbai fíꞌo-fiꞌon-daumpaꞌa iyésa ímbo kaweꞌ-ímáyáámó on-íníntáfésa karoꞌ-ááí sewasá isésa miwí tááisafesa éraiꞌe wésewe. Minínímbá aoisaambá owaná óraaꞌ-iꞌa isasá miyá-sáwí-tántááꞌá tirááísafesa owaná misáwí-tántáákó miníníntómbá taꞌótokaiye. 7 Miníníntómbá seyaafáꞌ-wáásí táái isésa ímba kanaaꞌá tuwímbai isésa éraiꞌ-aai taꞌótokaawe. Mindásafesa miyán-káróꞌ-wáásí tááisafesa éraiꞌe wésewe. 8 Naaófáꞌá Mósesemo méronkaꞌa kaeꞌnárai-tuwiꞌa moóráwigon-awiꞌa Yánísi úwana moóráwigon-awiꞌa Yámbírísiyeꞌo Mósesen-aaimo taráíyaayantemba minkáróꞌ-wáásí miyáumai éraiꞌ-aai taraisésa imáyáa sáwíꞌa ésa tóikakemba Maníkón-aaisafesa éraiꞌe wésefo 9 ímba óraakaꞌa miyá ónááwe. Miwí karoꞌ-ááí sésa méraamba tuwánésa sésa karoꞌ-wáásín-owe sésa miwí táái ímba arááíwaenaawe. Naaófáꞌó Yánísiye Yámbírísiyeꞌo sirááyan-karoꞌ-aaisafesa miyá siyáawe.

Éraiꞌ-aai taꞌótore méraaomo siyáin-aai.

10 Miwí miyá wéofo emá ímba miyá uráampo naaóꞌ-naoken-kwaasi simátimunda-aai isé kemó méraundawini áwáuma suwáné kemó wénundawini áwáuma suwáné uréma po minááí wéaraaiwaene. Maníkómpáꞌá simankúnkúmba éꞌa faru úmai méꞌa imáyáa timéꞌa umbai-tántáápímbó fasiꞌámaimo méraunda-aai ísaraane. 11 Ántíoku-naopaꞌe Áíkóníyamu-naopaꞌe Rísítara-naopaꞌemo maéwándaraꞌa umbai-tántááꞌá simésa síꞌo úniꞌa uwásínkówaꞌa ímba imáyáa éꞌo fasiꞌámaimo maéwánda suwánaraane. Kempímbá óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa úmbanifo Fasiꞌaénkó mimpínkémbá síkaiye. 12 Ímba ken-aantemba sáwíꞌa uwásínkaraafo maarán-kwáásíwáráꞌá sáwíꞌa uwátinkanaawe. Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamai méꞌa wentáféꞌo imáyáa éꞌo méꞌa miyá ónaemo sewí umbaí timénááwe. 13 Sáwí-waasi karoꞌ-ááí sésa fíꞌowiti imáyáa kotafisewí sáwíꞌa úmae iyésa tuwímbai karoꞌá simátinkesa miwí karoꞌá simátiyuwanaawe. 14 Emá ímba miyá indá simátímakaunda-aaisafe éraiꞌe fasiꞌámai sé minááí fasiꞌámai taꞌótoraao. Minéráíꞌ-ááímó simátímakaundawisa kaweꞌ-úmai suwánaraanda po minááí fasiꞌámai taꞌótoraao. 15 Emá iyámpói mérondaraꞌa Maníkón-aai aúfáífinken-aai simátímaꞌmae íyúmba ísaraanda káféꞌwaraꞌa wéisaane. Maníkón-aai aúfáífinken-aai toráumaimo awánaawi kaweꞌ-ímáyáá ésa Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmba owaná Maníkó sáwí-imayaafinkemba wéfautinkaiye. 16 Maníkó imáyáa timúwasa Maníkón-aai aúfáífimba seyaafáꞌ-ááí agaimakáamba pósa mináúfáífínkén-ááísámbá Maníkóní aambá aráátíméwasa aoisaambó uráantafesa óraaka sésa sáwí-imayaa arupíse uwátinkesa kaweꞌ-aantemba úmai méraiyan-amba wéaraatimewe. 17 Maníkóní kísau-waasimo Maníkón-aai aúfáífinken-aaimo ísámaimo kaweꞌó íyanamo éna minááígó kawe-kísáú-wáásí-íꞌa uwátinkainasa Maníkómó kawe-kísáúmó timínda-kisau fasiꞌámai kaweꞌ-úmai maénááwe.

4

1 Tímótiyo Maníkón-aúrankaꞌe Ísu Káráísiti pukáan-kwaasiye túnaraan-kwaasiye miwítí áwáumo tísai índawin-aúrankaꞌe óraaka simámeꞌa súne. Ísu Káráísiti marapáꞌó kumínda-imayaa éꞌa wení waásiyaꞌo kawáánínda-imayaa éꞌa óraaka simámeꞌa súne. 2 Seyaafá-kánáá Maníkón-aai óraaka simátime kawe-kánáámó índa simátime sáwí-kanaamo índa úwoi mindáwaraꞌa simátime wempakémbá simátímínana minááígó tirumbá waeráínasa isáíyamba miwítí imáyáa arupíse úmai fasiꞌátinke simátímaꞌmae wéiye ímba ifátuwaao. 3 Ánaaemba moórá-kanaa tínasa éraiꞌ-aai ímba ísámae iyónááfo káféꞌa éraiꞌ-aai simátímaꞌmae iyuwó. Ánaaemba moórá-kanaa tínasa sáwí-tantaatafesa tirááísafesa ésa aamoí íyan-aai simátimiyan-kwaasisafesa tiyaafáí ésa miwí táái aantemba isésa 4 éraiꞌ-aai tínaaemba uwámesa maníꞌ-ááí isáíyambanifo 5 emá fasiꞌámai ménana umbai-tántááꞌó empáꞌó tínda fasiꞌámai méma Maníkón-aai simátímaꞌmae wéiye wení kísau maimái taiꞌaaó.

6 Maníkóntáfésamo imáyáamo ésamo nombó fatíyóntemba kárikaꞌa kembá Póromba sínkamiyana kesí naaegó miyáumai kumínaꞌa puwónaumne. 7 Tuwaantantésamo kontembá kaweꞌ-úmai wéꞌa ayáíyáꞌá koméꞌa Maníkóní éraiꞌ-aai taꞌótokeꞌa simátímakaunda 8 Fasiꞌaénkó kesí méyámbá tokáimba póna arupíse úmaimo méraunda-anondaa simíníye. Ánaaemba Fasiꞌaénkó arupíse úmai-meyambo timíndawi siména ímba ken-aantemba simínífo kumíndasafesamo aamoimó ésamo amuꞌmakáawiwaraꞌa wétimena simíníye.

9 Tímótiyo úwoiyaambo kesópaꞌo tinda-ímáyáá

wée méraao. 10 Moóráwigon-awiꞌa Tímasi marapá-tántáátáféna aamoí éna póna siyuwéna Tésáróníkaa-naopaꞌa kóísana moóráwigon-awiꞌa Kérésénisi Kárésíyaa-marafaꞌa kóísana moóráwigo Táítási Tárímésiyaa-marafaꞌa kóísana 11 Rúku weyáá keséꞌa méraifo Máákaamba koáíꞌmae tekaiyó. Mááka tasúwaꞌnai éna Maníkóní kísau tamáíno. 12 Moóráma Tíkíkaasimba aiꞌmaráúnana Éfésási-naopaꞌa kóuraiye. 13 Ááéma Tóróasi-naopaꞌa kesí wááꞌa tuwááwánana Kápási káráwiyaifo maimaé téma aúfáí-wandaaiwaraꞌa aifaráán-tántááꞌá káriꞌ-aufaiwaraꞌa maimaé tiyó.

14 Moóráwigon-awiꞌa Árékísanda wení kísau kópaa-ontantambo tuwímbai-tantaaꞌo iwáí óraa-sawiꞌa uwásínkáímba póna Fasiꞌaénkó anondáá sáwí-meyamba amíníye. 15 Maníkón-aaimo simátimewanda wemá símai taráísukaifo wembá káráwiyuwo.

16 Aifaríꞌeꞌo aaimó simásínkáámbo minááímó sénaeꞌo únda seyaafáꞌ-wáásí ímba sáéfo tésa súwaꞌnai uwaꞌá Maníkóntáféꞌa ímba anondáá sáwíꞌa uwátinkaao súne. 17 Miwí ímba súwaꞌnai uwaná Fasiꞌaénkó súwaꞌnai ena fasiꞌaémbá símísaꞌa Maníkón-aai seyaafáꞌ-ááímó simátímakaunda ímba Yúndaa-waasin-ifo fíꞌonkaa-waasi siyáunda ísaraawe. Áwáífiyaamo in-íyánkón-óipinkembo maiyauwénamo kawepáꞌó móánkáíntemba Fasiꞌaénkó aaifimbó maisínkáámpinkemba síkena 18 sáwíꞌo uwásínkémpinkembo éna síꞌmai wíyómpaꞌo wemó kawáánipaꞌa kaweꞌ-úmai mósinkainiye. Wení sámo kaimbó waéꞌwaeꞌo índa éraiꞌ-aain-iye.

19 Pírísikaante Ákwíraante simátime sé kaweꞌ-úmai méraakaiyo siyó. Ónésíforasinte wení naaúmpaꞌo méraan-kwaasiye simátime sé kaweꞌ-úmai méraaro siyó. 20 Érásítasi Kórinti-naopaꞌa méraisana Tórófímasi áíꞌa úwaꞌa Máíritasi-naopaꞌa auwéꞌa tiyáumne. 21 Áúꞌo sin-kánáámó ímbo tiyáindaraꞌa imáyáa é úwoiyaamba tiyó. Yúpíyúrasiye Píyúténisiye Ráínásiye Kíróndiyawe seyaafáꞌá Maníkóní waásiye entáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraao sewé.

22 Fasiꞌaénkó kembiwíséꞌa ména úwoimo wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póromo súnda-aai taíꞌáiye.

Táítási

1

2

3

Táítási

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba afaꞌmóráe-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna Táításin-imayaa éna maanááí agaimái tuwówana wenópaꞌa kuráiye. Ísun-aai simátímaꞌmae iyúnkakemba ándáfaꞌa ánkarowana ména Táítási Kíríti-marafaꞌo Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyontafena imáyáa éna maanááí agaimái tuwówana wenópaꞌa kuráiye.

1

1 Táításiyo kemá Póro moórá-aai sénaumpo isaaó. Kemá Maníkóní kísau-waasi éꞌa Ísu Káráísitini aantá-waasi-iꞌa uwásinkena siꞌmákaiwai úne. Maníkómó wemparíꞌo úmakain-kwaasi timankúnkúmba úmae wéiyesa éraiꞌ-aai ísámae wéiyesa Maníkóní aampaꞌó wéiyontafena Ísu Káráísiti minááí simátimiyo séna siꞌmákaiye. 2 Naaófáꞌá Maníkó ímbo karoꞌó siwáí éraiꞌ-aai aantembo siwáí óraaka séna kemparíꞌo úmaraunda-waasi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe súwata éraiꞌ-aain-iye séta méraumne. 3 Maníkómó imáyáamo urón-kanaa tínena úwana Ísu Káráísiti wenáái simátimuwana Maníkó simásimena séna kesáái simátímaꞌmae iyuwó séna kentáásí sáwí-imayaafinkentaamo faúsínkáíwaisa minááí siyáiye.

4 Táításiyo maanááímá maanáúfáífímbá agaimaráúmpo isaaó. Ísu Káráísitinkaꞌo simankúnkúntaamo úndantemba emá miyá éma éraiꞌa kesááninkaamba ómpo isaaó. Maníkó kentáásifowawe Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-imayaafinkentaamo faúsínkáíwaiye úwoi áwaꞌnai esarai faru uwánkaayantafeꞌa inaí súne.

Táítási Kíríti-marafaꞌa koména kísaumo maiyáin-aai.

5 Esékaima Kíríti-marafaꞌa komékai embá auwéꞌa kenkáísí kísau ímba taíꞌáronkaꞌa embá auwéꞌa tiyáumne. Minkísáú kaweꞌó indasáféꞌa embá auwéꞌa simáme séꞌa seyaafáꞌ-náópaꞌa Maníkóní waásiti óraaꞌ-waasi íyáfasintinkafaꞌa wínone séꞌa auwéꞌa tiyáumne. 6 Íyáfasintinkaan-kwaasi maarán-kwáásín-owe. Miwífímbá ímba sáwí-aaimo wéraiwai ésa kímbora-inimba mapá kuráawi owasá miwítí iyámpói maarán-íyámpóín-owe. Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba íyasa kaweꞌ-íyámpóín-owe sen-íyámpóí ésa tinófoi-taai ísááwin-owe. 7 Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowi Maníkóní kísauraꞌa káráwiyomba pósa maarán-kwáásín-owe. Miwífímbá ímba sáwí-aai wéraiwai ésa kesáái íyáákainkwae ímba sewí ésa ímba ááéma aaisambó sewí ésa ímba uwóíꞌo on-dómbá námae nésa uwóíꞌa owí ésa ímba aaisambó sewí ésa óntantafesa ímba túrande-urande owí ésa 8 namuꞌ-waasí naané tóné timésa owí ésa seyaafá-káwé-tántáátáfésa aamoí owí ésa kaweꞌ-ímáyáá owí ésa arupíse úmai méraawi ésa Maníkón-arááímo wéwaewi ésa miwí túma kaweꞌ-úmai káráwiyowi ésa Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyowi miyán-kwáásín-owe. 9 Maníkóní éraiꞌ-aaimo simámakaunda-aai fasiꞌámai taꞌótoꞌmaesa íyóro. Miyámó ésamo ésa éraiꞌ-aai kanaaꞌá simátimesa fasiꞌátinkanaafo miwí tááisafesa

karoꞌ-ááín-iye sewí-tááigomba íyáákanaawe.

10 Sáwífaꞌ-waasi kaweꞌ-ááí ímba wéaraaiwaesa úwoi sáwífaꞌ-aai símae wénesa miwífínkémbá Yúndaa-waasi sáwífaꞌ-waasi miyá ésa karoꞌá simátinkesa 11 óntamba maénae sésa karoꞌ-ááí simátimesa tuwímbai-akumba sáwíꞌa uwátinkesa sáwíꞌa wéofo minááí aambá fáítinkaao. 12 Kíríti-waasifinkemba moóráwigo kaweꞌ-ááímó siwáí séna Kíríti-waasi aasiyaasí karoꞌ-ááí sésa afááꞌ-wáí-wáámbó ontembá sáwíꞌa úmai kafóná-íꞌa úmai mésa sáwífa-tomba námaꞌnamaꞌa wéowe siyáiye. 13 Siyáin-aai éraiꞌ-aain-iye. Mindásafe miwí-ímáyáá fasiꞌámai arupíse uwátínkénasa Maníkón-aai kaweꞌ-úmai arááíwaesa 14 Yúndaa-waasiti maníꞌ-ááí ímba isésa éraiꞌ-aaimo taráíyaawi-taai ímbo isáíyamba ifátúwáaro. Miyá íyantafe miwítí imáyáa arupíse uwátinkaao. 15 Imáyáa kaweꞌ-aantembo owí seyaafá-tántáátáfésa imáyáa ombá kaweꞌ-ímáyáá aantemba wéofo imáyáamo sáwíꞌo owí Maníkón-aaimo taráísón-kwaasi miwítí imáyáago sáwíꞌa isaná tirumpimbá karoꞌ-ááí wéraisasa pósa seyaafá-tántáátáfésamo imáyáamo ombá ímba moórá kaweꞌ-ímáyáá wéowe. 16 Miwí tóikakemba karoꞌá sésa Maníkón-aai arááíwaumne wésefo sáwíꞌ-aantemba ésa kaweꞌ-ááí taraisésa ímba kanaaꞌá kaweꞌó ombá miyáumai méraawini áwáuma Maníkómbá tínaaeniꞌa wéowe.

2

Ásé-aai arupíse úmai simátímaꞌmae iyuwómó siyáin-aai.

1 Táításiyo ásé-aaigoni áwáuma éraiꞌ-aaimo simámakaunda simátímaꞌmae iyuwó. 2 Waurántómbá simátime sé ímba uwóíꞌo on-dómbá námae wéneꞌa uwóíꞌa wéeꞌa arupíse úmai méꞌa kentúraꞌa káráwimai kaweꞌá éꞌa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba éꞌa fasiꞌámai méꞌa imáyáa timéꞌa fasiꞌámai méraiyana ímba tuwesaraí íno simátimiyo. 3 Áráankantomba simátime sé Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa ímba tíyo-aai wéseꞌa ímba uwóíꞌo on-dómbá námae wéneꞌa uwóíꞌa éꞌa aú-inimba kaweꞌ-ámbá aráátíméro simátimiyo. 4 Miyámó íyasamo ésa aú-inimba minkáwéꞌ-ámpáꞌá wésa tuwaaiꞌwainé tírááꞌmarine tirumbá timésa 5 túraꞌa káráwimai

kaweꞌá ésa kaweꞌ-aantemba ésa tuwaaiꞌwainkáꞌé tirááꞌmarinkaꞌe naankaꞌé kaweꞌ-úmai káráwiyesa tuwaaiꞌwain-táái isánááwe. Miyámó íyasamo ésa tuwánésa sésa Maníkón-aai kaweꞌ-ááín-iye sénááwe.

6 Ifóꞌ-wáásísómbá óraaka simátime sé kentúraꞌa káráwimai kaweꞌán-oro siyó. 7 Seyaafá-tántááꞌá kaweꞌá inasá awánésa emó indantembá miwí miyá íya simátímaꞌmaemo íyínda ímba óikaken-aantembo simátímínda arumpinkénkwáráꞌá simátimiyo. 8 Kaweꞌ-ááí aantemba simátímínasa karoꞌ-ááín-iye sésamo karoꞌ-ááímó saafá íyanamo éna ímba wérainasa tigaesáfésa ésa ímba símai sáwíta uwásinkanaawe.

9 Wayó-kísáúmó máén-kwaasisafe maanááí simátimiyo. Káráwiyaan-kwaasi-taai iséꞌa aamoí uwásinkaiwae séꞌa kawe-kísáú wémaeꞌa miwísáféꞌa ímba anondáá seró. 10 Miwítí moparáwímbá ímba umémbá éꞌa kaweꞌ-aantembo íyamba tuwánánááwe sé miyán-ááí simátimiyo. Miyámó íyanamo éna Maníkón-aai kentáásí sáwí-imayaafinkembo faúsínkáín-aaigo óraaꞌa íníye.

11 Maníkó úwoi súwaꞌnai enasa Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana fíꞌo-fiꞌon-kwaasi miwítí sáwí-imayaafinkemba faútinkaindasafena marapáꞌá kunkáimba póna 12 Maníkó úwoi súwaꞌnai enasa kaweꞌ-ámpáꞌó konda-ántá aráásímakaiye. Minánkó maarán-iye. Maníkóntáfésa ímba imáyáa owí sáwíꞌo ombá sínaaeniꞌa uwátimeta marapá-tántáátáféta sirááísafeta úndasa sínaaeniꞌa uwámeta marapátáámó méraundaraꞌa kesúrata káráwiyeta arupíse úmai méta Maníkóntáféta imáyáa éta méta 13 amuꞌmaréta Maníkó fasiꞌaénkwáráwíyé Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-imayaafinkembo faúsínkáíwaiye sáwaraꞌo paápé íyantafeta timuꞌmaréta méta paápé íyan-kanaa sirunkósá kaweꞌá íníye. 14 Ísu kentáásí sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faúsinkenasa kaweꞌ-wáásí-íꞌa uwásinkenasa wení waási-iꞌa uwásínkáíwaisa méta kawe-kísáú maénae séta méraundasafenasa mindásafenawe séna Ísu Káráísiti pukáiye.

15 Táításiyo minááí simátime Maníkóní fasiꞌaéntámbá miwítí imáyáa kaweꞌá uwátínkénana aaí ímbo isáíyawi minááígó tirumbá waeráínasa aaí ísáaro. Sinda-ááí ímba ísáafainifo óraaka simátimiyo.

3

Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa arupíse úmai méraaro simátimiyomo siyáin-aai.

1 Táításiyo Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaandawi ómpo maarán-ááí simátimiyo. Marapá-kísáúráꞌó káráwiyaan-oraaꞌ-waasi tísamaifimba méꞌa miwí táái iséꞌa kawe-kísáúsáféꞌa toꞌmayaa úmai amuꞌmaréꞌa méꞌa 2 ímba karoꞌá símai sáwíꞌa uwátinkeꞌa ímba aaisambá séꞌa faru úmai méꞌa seyaafáꞌ-wáásí kaweꞌ-ááí aantemba séꞌa méraaro. 3 Ááéma sáwí-imayaawaraꞌ-waasisa méta aaí ímba iséta sáwí-ampaꞌa wéweta sáwí-tantaatafeta sirááísafeta éta méraawananasa misáwí-tántáákó taꞌótorowata sáwí-imayaasafeta sirááísafeta éta sáwíꞌa úmai méta

fíꞌowiti moparáwíntáféta súraniyamba éta síyánta uwátinkaawanasa kentáá tíyámba uwásínkaraawe. 4 Énifo Maníkó kentáásí sáwí-imayaafinkemba faúsínkáíwaisa séna sirumbá uwátinkaunda póꞌa túwaꞌnai ondá aráátimenaumne siyónkaꞌa Ísu Káráísitimba aiꞌmarówana marapáꞌá kumúwana 5 Maníkó kaweꞌ-ámpátá mésínkaraiye. Kesáámó kaweꞌó úndasafenasa ímba kaweꞌ-ámpátá mésínkaraifo arumbá uwásinkenasa kaweꞌ-ámpátá mésínkaraiye. Nombá maisinkénasa aúíꞌa úmai méraawananasa Maníkóní Ufaen-ámútánkó aúíta uwásinkontafena kaweꞌ-ámpátá mésínkaraiye. 6 Ísu Káráísiti sáwí-imayaafinkenta faúsínkáíntafena Maníkó imáyáa éna wení Ufaen-ámútánkó kentááfímbá úwoi óraaꞌa uwásínkáínta 7 póna úwoi súwaꞌnai uwásinkenasa séna arupíse-waasin-owe. Éraiꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyaniꞌa uwátinkanaumne sisatá amuꞌmaréta méraumne. 8 Minááí éraiꞌ-aain-iye. Miyáumai káráwiyaan-kwaasi-taai isésa kawe-kísáú wémaesa méraaro.

Táításiyo minááímó óraakaꞌo simátímínda siráái wétaiye. Miyámó inasamó ésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo owí fasiꞌaén-ímáyáá ésa kawe-kísáú maénááwe. Minááí kaweꞌ-ááígó póna waási túwaꞌnai íníye. 9 Énifo úwoi-aaisafesa sáwífaꞌ-aai sésa tíwáꞌnáwe tinááfúísái túwíꞌwaraꞌa sésa aaisambá sésa Mósesemo siyón-amaantafesa aaisambó sembá miyán-ááí úwoi-aaigoma póna ímba túwaꞌnai ínífo ánaaemba uwátimiyo. 10 Tuwímbaimo sáwí-aaimo símaimo tuwínkaaꞌ-uwátínkááwimba kaumbo-kae-kánáá óraaka simátímínasamo ímbo isáíyamo e ánaaemba uwátimiyo. 11 Miyán-kwáásí kaéntámaimo méraawi ésa sáwíꞌo ombá kewáráꞌá tuwánaawata kesááwáráꞌá wétuwanaumne.

12 Moóráwigon-awiꞌa Átémásinaꞌi moóráwigo Tíkíkaasinaꞌiyo. Moóráwigomba aiꞌmáráanana empáꞌó wíndaraꞌa imáyáa é Níkópórisi-naopaꞌa kempáꞌá tiyó. Áúꞌo sínda-kanaa Níkópórisi-naopaꞌa méraana tiyó. 13 Moóráwigon-awiꞌa Sínási aaimó isáí-wáásígóe moóráwigo Ápórosiye emá túwaꞌnai inasaráí Maníkóní kísau maimaésarai nóyááye. 14 Maníkóní waási súnda-aai simátímínasa kaweꞌ-ímáyáá ésa kísau wémaesa umbai-tántááꞌó wérainda-waasi túwaꞌnai esa pósa ímba úwoi-kisau maésa méranaawe.

15 Seyaafáꞌó keséꞌo méraawi entáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraao wésewe. Kentáásí waási Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo owí eséꞌa méraawi kaweꞌ-úmai méraaro simátimiyo.

Maníkó seyaafáꞌ-wáásí úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro súnda-aai taíꞌáiye.

Fírímóni

Fírímóni

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Póro moórá-waai úmai sísamaifakemba kaeꞌ-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna Fírímónin-imayaa éna maanááí agaimái tuwówana wenópaꞌa kuráiye. Ááéma Fírímóni kesí kísau maínkwae séna Ónísímasimba méyámbaꞌmai máánkarowana ména minkísáúgón-áároi inkaiséna fíꞌon-daopaꞌa koména Ísun-aai ísópaꞌa téna Póro ándáfaꞌo méropaꞌa wéawaꞌnai-uwana Póro séna Ónísímasi tauweráínana Fírímóni aiyáínkwae séꞌa maanáúfáí agaimái amúne séna agaimái tuwówana Fírímónimpaꞌa kuráiye.

1

1-2 Fírímóniyo kemá Póro maanáúfáí agáúmne. Kesí waási po keséꞌa ankarotaré kísau wémaendawi isaaó. Fasiꞌaénkóní waási ení naaúmpaꞌo túwaandu owí ísáaro. Ápíyaao kentáá símánaakowaraꞌa isaaó. Ákípaasiyo keséta taankarotaré fasiꞌámai kísau wémaendawi ewáráꞌá isaaó. Ísu Káráísitin-aai simátimewandarakemba ándáfaꞌa sínkaraawaꞌa méꞌa maanáúfáí agai-amúne. Kenkáí sífáko Tímóti keséꞌa méraiye. 3 Kentáásifowa Maníkóe kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitiye úwoi túwaꞌnai esarai faru uwátinkaayantafeꞌa inaí súne.

4-5 Fírímóniyo kentáásí Fasiꞌaénkó Ísumpaꞌa amankúnkúmba e Maníkóní waási arumbá timé méraanda-aai iséꞌa póꞌa Maníkómpáꞌó inaimó súnda entáféꞌa imáyáa éꞌa súwi súne. 6 Kenkáísí kísaugo moórá-iꞌa isatá méta Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasafenasa wemá kawetá uwásínkáísa awánendasafeꞌa inaifínkémbá Maníkómbá áísai une. 7 Fírímóniyo kesífáko po Fasiꞌaénkóní waási arumbá timé túwaꞌnai ónasa aúíꞌo úmaimo méraan-aai iséꞌa aamoí uwánkaunana sirunkó kaweꞌá isaꞌá áwaꞌnai eꞌa inaí súne.

8 Ísu Káráísiti fasiꞌaémbá símakaimba póꞌa ímba inkaiséꞌa súne. Emá moórá-iꞌa uwo séꞌa súndanifo miyán-ááí ímba sénaumpo 9 aáno úmai wempakémbá áísai eꞌa súne. Sendantembá miyá ínone sénaumne. Emá arumbá siménaꞌa kemá sirumbá wéamunda póꞌa aáno úmai wempakémbó simáméndantemba miyá ínone súne. Kemá Póro Ísu Káráísiti wení kísaumo símakaimba wémaeꞌa waurámbá káúnasa ándáfaꞌa sínkaraawaꞌa méꞌa 10 moóráwigon-awiꞌa Ónísímasintafeꞌa súne. Ándáfaꞌa méꞌa Fasiꞌaénkón-aai simámunana iséna Fasiꞌaénkómpáꞌá tisaꞌá séꞌa kesí iyámpóíyaamba óne séꞌa wentáféꞌa súne. 11 Ááéma ení kísau ímba kaweꞌ-úmai maúmba kísaugon-áároi inkaiséna kóuraimbanifo káféꞌa kesí kísau kaweꞌ-úmai maéna ení kísau kaweꞌ-úmai máíníye. 12 Káféꞌa aiꞌmáráanana empáꞌá wínama kesááninkaan-úmai aiyáínone. 13 Ónísímasimba taꞌótokaanana súwaꞌnai ínkwae séꞌa únda isaꞌá úwoi miyán-ímáyáá úne. Ísu Káráísitin-aai simátimewandarakemba ándáfaꞌa mósínkááwaꞌa méraunda enanondáá Ónísímasi súwaꞌnai íníye óndanifo 14 némpaꞌa mémpo ímba ewé sindasáféꞌa póꞌa ímba úwoi taꞌótóráanda póna keséꞌa ména súwaꞌnai íníye. Ímba súwaꞌnai ónae sindá súwaꞌnai ónafainifo ení imáyáafinkemba súwaꞌnai ínone.

15 Ónísímasi kísaugon-áároi inkaiséna embá auwéna kárikaꞌa fíꞌon-daopaꞌa taméraifo empáꞌá wéna aasiyaasí komérainiye-imayaa úne. 16 Fasiꞌaénkóní waásigomo óndantemba wemá miyá éna enáfákaamba póna ímba ení kísau wémaiwai aantembanifo enáfákoraamba éna empáꞌá wíníye. Kemá wembá sirumbó amúndantemba ewáráꞌá arumbá wembá améma kesífáꞌan-iye sínone.

17 Fasiꞌaénkóní kísaugo kenkáísí kísaugo mimbórá-íꞌa wéimba po kentáfé kesí naaúmpaꞌa iyuwómó séndantemba Ónísímasintafe miyá siyó. 18 Embó

sáwíꞌo uwánkenamo moórá-tantaaꞌo maiyénamo ímbo amínamo e ímba wenópaꞌa té kesópaꞌa tinaꞌá kemá méyánónaumne. 19 Kemá Póro kesiyáántamba agaéꞌa mimbéyámbá aménaumne súne. Ísu Káráísitin-aai simámewana éraiꞌe siyáanda maéꞌmaeꞌo inda-méyámbá kempáꞌá wéraimba po ímba kanaaꞌá méyáninda-aain-iye. 20 Kesífákoo Fasiꞌaénkóní waási ómpo áísai úndantemba miyá inaꞌá Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌa aúíꞌa úmai méraano.

21 Maanáúfáímó agaúnda imáyáa éꞌa séꞌa kesáái isé áísai úndantemba miyá ínone. Emó indawí kemó áísai úndawimba íyáákainone. 22 Empáꞌá ke kondasáfé kesí mááraruꞌa toꞌmayaa uwásinkaao. Ándáfakemba faúsinkaiyaꞌa ení naaúmpaꞌa kondasáfé Maníkómpáꞌá inaí simásinke moórá-maararuꞌa toꞌmayaa uwásinkaao.

23 Moóráwigon-awiꞌa Épáfarasi Ísu Káráísitin-aaimo simátimunkakemba ándáfaꞌa ánkaraawana keséꞌa ména kembiwísáféna séna kaweꞌ-úmai méraaro wésiye. 24 Keséꞌa kísaumo máéwi-tuwiꞌa moóráwigo Máákaani moóráwigo Árísítakasini moóráwigo Tímasini moóráwigo Rúku miwí sésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe.

25 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti keséꞌa ména úwoi wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kemá Póro minááí símai taiꞌáúmne.

Ípúru

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ípúru

Ísu wíyómpaꞌa iyówana moóráwigon-awiꞌa ímbo agaimakáiwai moórá-waai úmai sísamaifakemba afakaeté-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Yúndaa-waasi moórá-awiꞌa Ípúru-waasi Ísun-aai isésa wení aampaꞌó kuntáfésa tuwíyáái ésa sáwíꞌa uwátínkówasa minámbá ifátuwesa ááéraan-amaan-amba anekaꞌá arááíwáéfo séna maarán-ááí agaimái mátímakaiye.

Ísu Maníkón-ááninkoma Mósesemba íyáákaraiye. Ísu aifaꞌ-ámáán-káwáágómá ámáán-kisau-waasi íyáákaraiye. Póí tufúꞌmai Maníkómbá ámakaamba aifaꞌ-ámáán-ámbá isaná Ísu marapáꞌá kumbéna kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwáíndasafena puwéna wenáúma Maníkómbá ámakaimba póna kentáásí ámáán-amba wikáimba póꞌa Ísumba ímbo aúwémba fasiꞌámai méraaro séna agaimái mátímakaiye.

1

Maníkón-ááninkon-awikoma wíyómpaken-kisau-waasi-tuwiꞌo íyáákarain-aai.

1 Naaófáꞌá moórá-mora-kanaa Maníkó wenáái simátímakowisafena súwasa miwí Maníkó siyáin-aai miyám-biyan-aai kentáá síwáꞌnásomba simátímaꞌmaena tiyáimba isaná 2 káféꞌa ánaaen-kanaafimba Maníkón-ááninko Maníkón-aaisa simásímakaiye. Naaófáꞌá wíyóne marawé ímbo wéronkaꞌa Maníkó súwana ááninko wíyóne marawé úmakena ánaaemba seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyiniye. 3 Maníkóní sámo kainkó ááninkompinkemba sáma kaisaná Maníkómó méraintemba miyáumai ména miyáumaimo méraiwai kentáá aráásímísana wení fasiꞌaén-ááígómó intáféna wíyóne marawé waéꞌwaeꞌa wéiye. Wemó pukáintafena kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwéna pukáimpinkemba íyáfasinena wíyómpaꞌa iyéna Maníkó fasiꞌaémbó íyáákaraiwain-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌá ména 4 wenáwíꞌa Maníkón-ááninkon-awiko Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi-tuwikomba íyáákaraiye.

5 Maníkó wení wíyómpaken-kisau-waasisafena

ímba siyáifo ááninkontafena séna

emá kesáánimba ónaꞌa

kesí kísauraꞌa ankáúmne

Maníkó séna moórá-aaiwaraꞌa séna

kemá afowámá onaná wemá

kesáánimba íníye

séna wíyómpaken-kisau-waasisafena ímba

siyáifo ááninkontafena séna 6 Maníkó wenááninko íyáákaraiwaimba aiꞌmarówana kunkáinkaꞌa

séna

Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi

wen-ímáyáá mósá maránááwe

wenááninkontafena siyáimbanifo 7 wení wíyómpaken-kisau-waasisafena súwana Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kemá súnasa kesí wíyómpaken-kisau-waasi fiyúndáraamba toꞌmaésa wénowe. Kemá súnasa

kesí kísau-waasi iyagómó intenkáán-kísáú wémaewe

siyáifo 8 Maníkó wenááninkontafena séna

Maníkóo waásiyaꞌo káráwimaemo íyínda ímba taiꞌáíníye. Káráwiyonda arupíse úmai wégarawiyone. 9 Kawe-tántáátáfé aamoí é sáwí-tantaatafe áyámba wéone. Mindásafena Maníkó ení Fasiꞌaénkó embá íyáfasinankaraisa

seyaafáꞌ-wáásí íyáákaraanana enarumbá

kaweꞌá uwánkaraiye

séna 10 ááninkontafena moórá-aai séna

Fasiꞌaénkóo áwáuraꞌa maramá úmare enayáántamba wíyómbo úmakaanda 11 mintántááꞌá taiꞌáína emá maéꞌmaeꞌa ínone. Unáánkwátóimo aúsú kénamo taíꞌáíntemba wíyóne marawé miyáumai taiꞌáíníye. 12 Wátóimo usisi fámáráántemba wíyóne marawé miyá ínone. Unáánkwátóimo aúmo ontembá wíyóne marawé miyá éma káféꞌo méraanten-úmai maéꞌmaeꞌa éma ímba puwínone

siyáiye. 13 Maníkó maanááí ímba wíyómpaken-kisau-waasisafena siyáifo ááninkontafena séna

kesiyáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌ-iménaꞌa ení namuro-wáásí tínkamona emá íyáákainone

siyáiye.

14 Minááí siyáifo Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi nórawaꞌiyo. Miwí ímba túma wéraiwai timan-aantembo wéraiwai ésa Maníkómó sintembá miyá owaná Maníkó simátimena séna kaweꞌ-ámpáꞌó métinkaunda-waasi kuntúwaꞌnai oro séna wétiꞌmaraiye. Mindásafena Maníkón-ááninkon-awiko wíyómpaken-kisau-waasi-tuwikomba íyáákaraiye.

2

Sáwíꞌo úmaimo méraundafinkenta Ísuma kaweꞌ-ámpátáámó mésínkáíwain-aai.

1 Maníkón-ááninko wíyómpaken-kisau-waasi íyáákaraintafeta éraiꞌ-aaisaamo ísaraunda-aai fasiꞌámai taꞌótoreta minááí ifátuwaunafosaanifo imáyáasa úmaeta iyónaumne. 2 Maníkóní ámáámba wíyómpaken-kisau-waasi siyáan-amaamba éraiꞌ-aai póna taráíyaawiye ímbo arááíwakaawiye sáwí-meyamba arupíse úmai tímakaiye. 3 Énifo Maníkó séna sáwí-imayaafinkemba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkanae séna minóráá-kísáúsáféna ááninko kentáásí Fasiꞌaénkómbá aiꞌmarówana marapáꞌá kunkáiye. Minórááꞌ-ááímó ísámaimo ifátuwetaamo éta éraiꞌa sáwí-meyamba kentááfáꞌó tínda ínta aseránaumne. Aifaꞌá Fasiꞌaénkó minórááꞌ-ááí simátimuwasa ísaraan-kwaasi simásímúwata 4 minááí éraiꞌ-aain-iye sendasáfénasa póna Maníkó fasiꞌaémbá timúwasa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaraunda-kisau sááꞌo ún-kisau máúwana Maníkó wení imáyáafinkemba wení Ufaen-ámútánkó túwaꞌnai úwasa miyán-kísáú maiyáawe.

5 Méraiyan-kwaasisafeꞌa súne. Ímba wíyómpaken-kisau-waasin-ifo wenááninkomba íyáfasinankaraimba póna wemá waásiyaꞌa káráwiyaiye. 6 Minááísáféná moóráwigo Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkóo waási sáwísamba owá nóra séwa miwísáfé imáyáa éwa waási sáwísamban-ofo nóra séwa miwíyáꞌá wégarawiyono. 7 Wíyómpaken-kisau-waasi tínaaempaꞌa

waási mótinkaanasa kárikaꞌa mifáꞌá

méraafo káféꞌa óraaꞌa uwátinkaanana

túwíko óraaꞌa isá 8 íyáfasintinkaraanasa

seyaafá-tántáákáꞌá wégarawiyowe

agaimaréna séna Maníkóo íyáfasintinkaraanasa seyaafá-tántáákáꞌá wégarawiyowe siyáimba ímba moórá-tantaaꞌa ifátuwesa seyaafá-tántáákáꞌá kanaaꞌó wégarawiyonta káféta ínta wétuwanaumne. 9 Énifo Ísuni áwáusa awánaraumne. Maníkó kárikaꞌa wíyómpaken-kisau-waasi tínaaempaꞌa Ísumba móankarena aiꞌmarówana marapáꞌá kumbéna seyaafáꞌ-wáásísáféna imáyáa úwasa áíꞌo úniꞌa uwánkówana puwúwana mindásafena Maníkó óraaꞌ-awiꞌa simánkena áwíꞌa óraaꞌa uwánkaraiye. Maníkó úwoi túwaꞌnai ónae séna Ísumba aiꞌmarówana marapáꞌá kumbéna seyaafáꞌ-wáásísáféna imáyáa éna pukáiye.

10 Ísumba áíꞌo úniꞌa uwánkóntafeꞌa imáyáa éꞌa séꞌa Maníkó seyaafá-tántáákóní áwáugoma póna seyaafá-tántááꞌá úmarena séna sámo kain-áémpáꞌá sáwífaꞌ-waasi méraiwae séna sáwí-imayaafinkemba faútinkena sámo kain-áémpáꞌá métinkaindawisafena Maníkó kanaán-iye súwasa Ísumba áíꞌa úniꞌo uwánkómba mindásafena sásáꞌ-íꞌa uráiye. Maníkó miyámó uráimba kaweꞌá uráiye súne.

11 Ísu waásisa Maníkóndé-iꞌo uwásínkáíwaisaawe Maníkóndé-iꞌa uwásínkáíwaiye Maníkó mimbórá tifowámá intáféna Ísu séna kesúnafaraawimban-owe siyáin-aai ímba sáwí-imayaa éna kaweꞌ-ímáyáá wéiye. 12 Mindásafena moóráwigo Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkóo enáái kesúnafaraawimba simátimeꞌa túwaandu íyankaꞌa imó sendaráꞌá

enáwíꞌa mósá maránaumne

séna 13 moóráfaꞌa agaimaréna séna

kewáráꞌá Maníkómpáꞌá

simankúnkúmba ónaumne

séna moóráfaꞌa agaimaréna séna

Maníkómó símakain-iyampoi keséꞌa méraawe

agaimaréna siyáiye.

14 Maníkómó ámakain-iyampoisafenamo siyáimba mararákén-kwáásímó onten-áúwawaawaraꞌa Ísu ména séna waántáwanko waásimo puwíya-fasiꞌaembo tokáimba taíꞌásuwanaumne. 15 Aasiyaasí puwónaumne-imayaamo ésamo táátafesamo owanamó taꞌótokain-imayaa faútinkanaumne séna puwéna íyáfasinena waántáwankomba íyáákaraiye. 16 Éraiꞌa ímba wíyómpaken-kisau-waasisafenanifo Émbaramumo Maníkón-aaisafenamo amankúnkúmbo uráintemba kesáámó miyámó úndawisafena súwaꞌnai índasafenasa miyáumai pukáiye. 17 Kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágó éna kentáásáféna imáyáa éna Maníkómpáꞌá aaí símai kaweꞌá éna aruntá uwásinkenasa kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwénasa miyámó índasafena marapáꞌá kuména waási áúwawaawaraꞌa ména wenáúnafaraawinte kesáámó úndantenta miyáumai ména súwaꞌnai índa-amba mimbórá-ámbó wéraintafena miyá uráiye. 18 Ááémo marapáꞌó méronkaꞌa sáwí-aaimo sínda ísareꞌa áíꞌo índa-iꞌa uwánkanae sésa áísai úmaesa wéiyesa áíꞌo úniꞌa uwánkaraamba ímba sáwí-ampaꞌa kuráimba pósa kentáásáfésa sáwí-aaimo síyamba isánae sésamo ombá kanaaꞌá wésuwaꞌnai-iye.

3

Ísun-awikoma Mósesen-awiꞌo íyáákarain-aai.

1 Kesí waásisono. Súnda-aaisafeꞌa Ísumpaꞌa imáyáa úmae íyóro. Maníkó kembiwí wendé-íꞌo uwátínkarain-kwaasisafena séna wíyómpaꞌa keséꞌa ménaawe súmba ísaraafo Ísuntafeꞌa imáyáa úmae íyóro. Maníkó wembá aiꞌmarówana marapáꞌá kumbéna éraiꞌ-aaisafetaamo simankúnkúntaamo únda-aaiyata káráwiyaiwai éna aifaꞌ-ámáán-káwáágó isaꞌá wentáféꞌa imáyáa úmaeꞌa íyóro. Aifaꞌ-ámáán-kísáúmó 2 maíndasafena Maníkó Ísumba íyáfasinankowana ímba ifátuwena minkísáú kaweꞌ-úmai wémaiye. Naaófáꞌó Mósesemo Maníkóní waásifimbo kísaumo ímbo tuwénamo kaweꞌ-úmaimo maiyáintemba Ísu miyá uráiye. 3 Naambá kaweꞌ-námbán-iye siyáafo mindámbó uráin-kwaasigon-awiꞌo mósá wémaraantemba Mósese kawe-kísáú-wáásín-ifo Ísun-awiꞌo mósá maráúndasa wéiyaakaiye. 4 Seyaafáꞌ-námbó waásimo ombá mindáwara waásiwara seyaafá-tántááꞌwáráꞌá Maníkó úmakaiye. 5 Mósese Maníkóní kísau-waasigo éna Maníkóní waásifimba minkísáú ímba tuwéna kaweꞌ-úmai wémaena Maníkómó sínda-tantaaꞌo paápé índa simátímakaiye. 6 Mósese miyámó uráimbanifo Ísu Káráísiti ímba kísau-waasigon-ifo Maníkón-ááninko-úramba póna Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyimba ímba ifáꞌó túwáímba kaweꞌá wéiye. Maníkón-aaisafetaamo simankúnkúmbo étaamo aamoimó étaamo fasiꞌámaimo amuꞌmarétaamo métaamo éta Maníkóní waási-ita ónaumne.

Maníkóní waási wenópaꞌo kosaagáíyan-aai.

7 Mindásafena naaófáꞌá Maníkóní Ufaen-ámútánkó kentáá síwáꞌnásontafena siyáin-aai imáyáan-oro.

Maará siyáiye.

Káféꞌo Maníkómó simátímín-aai ísáaro. 8 Naaófáꞌó Maníkón-aaimo taráísúmbo tiruntéꞌo makáantemba kemá miyá ofáínifo wenáái ísáaro. Máásai-marafaꞌa mésa kentíwáꞌnáma

miyá wéesa Maníkómbá totuwiyésa sáwí-kisau maésa wenáái taráíyaawe. 9 Ayáátáákaꞌa 40 aatai kentíwáꞌnáma túwaꞌnai uráunda-kisau awánaraambanifo kesáái taraisésa totuwiyésa sáwíꞌo uwásínkáántafeꞌa 10 aaisambá tiyéꞌa séꞌa miwítí imáyáa sáwíꞌa úmae iyésa aráátimunda-amba ímba arááíwáéwe séꞌa 11 aaisambó tiyúnda óraaka súne. Kesópaꞌa ímba tésa keséꞌa tasaagánááwe siyáumne Maníkóní

Ufaen-ámútánkó siyáiye.

12 Kesí waásisono. Maníkóní Ufaen-ámútánkó minááímó siyáintafeꞌa káráwimai kaweꞌán-oro. Kempínkémbá tuwímbai sáwí-imayaa ésa Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmba ésa Maníkó fasiꞌaénkwáráwímbá tínaaemba uwáméfainifo káráwimai kaweꞌán-oro. 13 Kempínkémbá tuwímbai sáwí-imayaa íyana minímáyáágó karoꞌá simátiyuwainasa Maníkóntáfésa ímba imáyáa ésa tiruntéꞌa máráafainifo moórá-mora-waasi kentí imáyáa fasiꞌátínkáaro. Kentí kanaamó wérainkaꞌa miyán-oro. 14 Aifaꞌá Maníkómpátá simankúnkúntaamo ówándaraꞌa kentáásí imáyáa fasiꞌámai miyáumaimo simankúnkúntaamo étaamo éta Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méta marapáꞌó méraunda-kanaasaamo taiꞌáíndaraꞌa fasiꞌámaisa méranaumne.

15 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

káféꞌo Maníkómó simátímín-aai ísáaro.

Naaófáꞌó Maníkón-aaimo taráísúmbo tiruntéꞌo makáantemba kemá miyá ofáínifo wenáái ísáaro

agaimaréna siyáiye. 16 Súnda-waasi nááwiya Maníkón-aai wéisesawa taráíyaanaꞌiyo. Kentáá síwáꞌnáma Ísípi-marafakemba Mósese faútiyuwena tíꞌmaenamo tiyáiwai miwí Maníkón-aai wéisesa taráíyaawe. 17 Nááwiya ayáátáákaꞌa 40 aataiyaꞌa Maníkó aaisambá tíkaiyo. Máásai-marafaꞌo mésamo sáwíꞌo ésamo pukáawi miwísáféna aaisambá tíkaiye. 18 Nááwisafenawa óraaka séna kesópaꞌa ímba tésa keséꞌa tasaagánááwe siyáiyo. Wenááimo ímbo ísámaimo kaweꞌó uráawisafena siyáiye. 19 Wenááisafesa ímba timankúnkúmba uráamba pósa ímba kanaaꞌá wenópaꞌa wésa weséꞌa kosaagaráan-aaisa ísaraumne.

4

1 Kentáásáféna Maníkó séna kempáꞌá tasaagánááwe símai kááísamakain-aai wéraimba póꞌa kempínkémbá tuwímbai séꞌa wempáꞌá wéꞌa weséꞌa kosaagánaumne-kanaa tukéꞌa paráfasuwaafainifo káráwimai kaweꞌán-oro. 2 Maníkóní kaweꞌ-ááímó ísaraundantemba ááéma kentáá síwáꞌnáma ísaraambanifo úwoi tááꞌ-aantemba isésa ímba timankúnkúmba ésa tirumpimbá taꞌótórówana póna minááígó ímba túwaꞌnai uráiye. Mindásafeꞌa kempínkémbá tuwímbai séꞌa Maníkómpáꞌá wéꞌa weséꞌa kosaagánaumne-kanaa tukéꞌa paráfasuwaafainifo káráwimai kaweꞌán-oro. 3 Naaófáꞌá Maníkó wíyóne marawé úmai taiꞌéna saagaráin-kanaa wéraifo wenááisafesa ímba timankúnkúmbo uráawisafena séna

aaisambó tiyúnda óraaka súne. Kempáꞌá

ímba tésa keséꞌa tasaagánááwe

siyáimbanifo wenááisafeta simankúnkúmbo úndawisa wempáꞌá wéta weséta kosaagánaumne. 4 Maníkón-aai aúfáífimba weséꞌo kosaagaandasáfénasa agaimaréna séna

Maníkó afaꞌmóráe-kanaa kísau maimái

taíꞌásuwena afakaeté-kanaa saagaráiye

agaimaréna siyáimba póna saagaan-kánáá wéraifo 5 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kempáꞌá ímba tésa keséꞌa tasaagánááwe

siyáimba póna 6 saagaan-kánáá toꞌmayaa úmakaimba pósa tuwímbai-waasi wempáꞌá wésa weséꞌa kosaagánááwe. Aifaꞌá Maníkón-aaimo ísaraawi ímba timankúnkúmba uráamba pósa wempáꞌá ímba wésa weséꞌa saagaráawe. 7 Sáwífaꞌ-aatai maisuwéna Maníkó moórá-kanaa maréna séna minkánáá tíníye séna Téfítimba simámuwana Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

káféꞌo Maníkómó simátímín-aai ísáaro.

Tirumbó makáanteniꞌa ímba éꞌa wenáái ísáaro

agaimaréna siyáin-aai kaeꞌ-íꞌa minááí agaimái simátimumpo ísáaro.

8 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Yósúwa tíꞌmaena kaweꞌ-áémpáꞌó mátinkomba mináémpáꞌó Maníkómpáꞌó saagáíyan-aempaꞌo wéronkakaa ánaaemba Maníkó ímba moórá-kanaa maréna séna saagáíyan-kanaa tíníye ímba siyáisino. 9 Maníkó wení kísau taíꞌásuwena saagaan-kánáá makáimba wení waásimo saagaan-kánáá wéraiye. 10 Maníkómó wení kísaumo taíꞌásuwenamo saagaráintemba Maníkómpáꞌá wésa weséꞌa saagaawí miwíwáráꞌá kísau taíꞌásuwesa saagánááwe. 11 Mindásafeta Maníkómpáꞌá wéta weséꞌo saagaandasáféta siyáántán-kwimáísa kísausa maúndasa miyásá onó. Kentáá síwáꞌnámo uráantemba miyá-sáwíꞌá únafosaanifo wenáái ísámai kaweꞌá éta káráwimai kaweꞌ-íyataao.

12 Maníkó méraisana wenááigo kísau wémaiye. Séfasefaꞌ-aempaꞌa áwááimo wétaim-paepaetambo póímo tusákaa ontembá Maníkón-aaigo kentáásirumpinken-imayaa sáwí-imayaawe kaweꞌ-ímáyááwé tuwínkaaꞌ-isatá wéawanaumne. Sirááímo tain-tántááꞌé súnanasa Maníkón-aaigo tuwínkaaꞌ-úmáráísata sáwí-tantaaꞌe kawe-tántááꞌésá wéawanaumne. 13 Wíyómpaꞌe marapáꞌé seyaafá-tántááꞌá Maníkón-aúrankaꞌa ímba áwiyoraifo wíyómpaꞌe marapáꞌé seyaafá-tántááꞌá aforaꞌá wéraisana wéawanaiye. Wemá miyámó iwáí póna kesáámó méraundawini áwáusa sísai ínata simámenaumne. Maníkón-aai aúfáífimba súnda-aai miyán-ááí wéraintafeta kentáá síwáꞌnámo uráantemba miyá-sáwíꞌá únafaisaanifo wenáái ísámai kaweꞌá éta káráwimai kaweꞌ-íyataao.

Ísu aifaꞌ-ámáán-káwáágón-aai.

14 Ísu Maníkón-ááninko kentáásí óraako éna aifaꞌ-ámáán-káwáágó póna wíyómpaꞌa Maníkóeꞌa iména kentáá súwaꞌnai enasa áísai imbá póta wenááisafeta simankúnkúmbo uráundasafeta káféta minááísá fasiꞌámaisa taꞌótóráano. 15 Kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágó marapáꞌó méronkaꞌa seyaafá-tántáátáfésa sáwí-aaimo sínda isánae sésa áísai úmaesa íyúmbanifo ímba sáwíꞌa uráimba póna kentáásáfésamo sáwí-aaimo síyambo isánae sésamo ombá kentááfímbá ímba fasiꞌaémbá wéraisana wemá suwánénasa aruntá wéuwasinkaiye. 16 Mindásafena kentááfímbá umbai-tántááꞌá wéraindaraꞌa ímba sáátafeta onanasá Maníkó úwoisa súwaꞌnai iwáímpáꞌá konanasá aruntá uwásinkenasa úwoisa súwaꞌnai íníye.

5

1 Aifaꞌ-ámáán-káwáá-kísáúmó maíyantafesa Yúndaa-waasifinkemba moórá-morawigo íyáfasintinkaawasa wépukowasa fíꞌomba íyáfasintinkaawasa waásisafesa ísámai Maníkómpáꞌá áísai esa waásimo sáwíꞌo ontáfésa póí tufúꞌmai Maníkómbá amésa tuwímbai-tantaaꞌwaraꞌa wéamewe. 2 Miwí waási pósa ímba fasiꞌaénkwáráwí ésa mindásafesa ímbo kaweꞌ-úmaimo isésamo sáwíꞌo on-kwáásísáfésa kanaaꞌá kaweꞌ-úmai tirumbá uwátinkesa 3 ímba kaweꞌ-úmai fasiꞌámai mésa sáwíꞌo ontáfésa póí tufúꞌmai Maníkómbá wéamewe. Seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-awausafesa sésa póí tufúꞌmai Maníkómbá amésa miwítí sáwí-awausafesawaraꞌa wéamewe. 4 Tuwímbai ímba imáyáa ésa sésa óraako póꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáá-kísáú maénae-imayaa ésa miyán-kísáú wémaefo naaófáꞌó Maníkómó moóráwigon-awiꞌo Éronimba íyáfasinankowana miyán-kísáúmó maiyáintemba Maníkó íyáfasintinkaraiwai aantemba minkísáú wémaewe.

5 Miyáumai Ísu Káráísiti ímba imáyáa éna séna óraako póꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáánónae ímba siyáifo Maníkó íyáfasinankena aifaꞌ-ámáán-káwáá-kísáú aména séna

emá kesáánimba ónaꞌa

kesí kísauraꞌa ánkaraumne

séna 6 moórá-aaiwaraꞌa súwana agaimaréna séna

moóráwigon-awiꞌo Méríkíséteki

óraaꞌ-amaan-kawaago uráintemba

emá miyán-kísáú maimaé iyínone

Ísu Káráísitintafena siyáiye.

7 Ísu Káráísiti marapáꞌó méronkaꞌa séséꞌá éna ifiꞌá téna inaí séna puwíndasafena Maníkómpáꞌá áísai ena puwíndamo kanaaꞌó áwaꞌnai índawintafena súwaꞌnai uwo séna Maníkón-ímáyáá arááíwakaimba póna áwaꞌnai uráiye. 8 Ísu éraiꞌa Maníkón-ááninko úwana umbai-tántááꞌó wempáꞌó túmba ímba mindásafena imáyáa éna Maníkón-ímáyáá éna 9 sásáꞌ-íꞌa éna wenááisa taawiyafúndawisa sáwí-imayaafinkemba faúsínkáísata aúíꞌa úmaisa maéꞌmaeta wéune. Ísu mintántáákóní áwáugoma póna 10 Méríkísétekimo ámáán-kawaamo uráintemba aifaꞌ-ámáán-káwáámó índasafena Maníkó Ísumba íyáfasinankaraiye.

Ísuni aampaꞌá arááíwaeꞌmai ifáꞌá túwáafomo siyáin-aai.

11 Simátimunda-aaifimba sáwífaꞌ-aai wéraimbanifo ímba ísámai kaweꞌá ontáféna aráátimunda-kisaugo umbaí wétaiye. 12 Ááéma Ísu Káráísitin-aai iséꞌa ayáátáá-kanaa maisukáafo nóra séra ímba simátímaꞌmae wéiyo. Maníkón-aaima aforaꞌ-ááí ímba ísámai kaweꞌá éꞌa moóráwigo anekaꞌá simásiminkwae sefó umarambó náámbo nésamo fasiꞌaén-tómbó ímbo naantenkáámbá éꞌa póꞌa Maníkón-aai ímba kanaaꞌá simátímakaawe. 13 Umarambó náámbo nésamo ímbo kaweꞌ-úmaimo aaimó ísáántemba miyáráán-úmai kaweꞌ-úmaimo méraiye sáwíꞌo úmaimo méraiye miwání áwáuma ímba ísámai kaweꞌá wéowe. 14 Tinón-ésamo fasiꞌaén-tómbó naantembá kaweꞌ-ímáyáámó owí seyaafáꞌ-ímáyáá tuwímbai wéisaawe.

6

1 Mindásafeta Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí aantemba ímba iséta fasiꞌaén-ááímó arumpimbó wérain-aaiwarata iséta sáákaefaen-kwaasiyaanta íyataao. Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí éꞌa simátímakaunda póꞌa ímba anekaꞌá simátímaꞌmae iyónaumne. Simátímakaunda-aai maarán-ááín-iye. Úwoi-kisausafeꞌa tínaaemba uwámeꞌa Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba wéowe. 2 Nombó maitínkáán-aai simátimeꞌa Maníkóní kísau maíwae sésa íyáfasintinkesa tineꞌá tiyáámba taꞌótóráán-aai simátimeꞌa waásimo pukémpinkembo íyáfasinaiyan-aai simátimeꞌa Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai ena timínana mimbéyámbá waéꞌwaeꞌa índa-aai simátímakaunda minááímó éꞌo simátímakaunda-aai ísaraafo fasiꞌaén-ááí arumpimbó wérain-aai ísáaro. 3 Maníkómó súwaꞌnai ínataamo éta iséta sáákaefaen-kwaasiyaanta ónaumne.

4 Maníkóní aambá arááíwaeꞌmai ifátukaawi kotafisíyasa anekaꞌá kouwerésa kaweꞌ-ámpáꞌá tíyambanifo ímba ténááwe. Miwí Maníkó sámo kátínkarain-aempaꞌa mérowana túwaꞌnai ena wení Ufaen-ámútánkó miwíséꞌa mérowasa 5 miyáumai mésa sésa Maníkón-aai kaweꞌ-ááín-iye sésa Maníkóní fasiꞌaémbá tuwímbai awánaraawe. Ánaaemba Maníkóní fasiꞌaémbá seyaafáꞌá paápé ínasa mifásíꞌáémbá tuwímbai awánamai 6 ifátuwesa ímba anekaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe. Miyámó on-kwáásí maará wéowe. Maníkón-ááninkombo aaraa-táíyáꞌó tufúwanamo pukáintemba miwí miyá owasá tuwánésa Ísumba símai sáwíꞌa uwánkááwasa miyámó ontáfésa ímba kanaaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe.

7 Miyámó on-kwáásí maarán-kwáásín-owe. Moórá-mora-kanaa aaꞌá tisaná maramá kaweꞌá isaná kísau óraaꞌa isasá waási naawaná Maníkó miyám-bárámá kaweꞌá wéuwatinkaiye. 8 Énifo moórá-aempaꞌ-marama karaan-tantááꞌé námáiye wéraim-barama úwoi-marama isaná ampáánkáꞌá Maníkó iyafímbá agaisuwáíníye. Miyáumai Maníkóní aampaꞌá arááíwaeꞌmai ifátukaawi ímba kanaaꞌá kouwerésa Maníkómpáꞌá ténááwe. Mindásafeꞌa Ísu Káráísitin-aai paákákén-ááí ímba anekaꞌá simátimenaumne.

9 Kesí waásisono. Miyán-ááímó súndanifo kembiwí ímba sáwí-mararaan-kwaasin-ofo kaweꞌ-máráráán-kwáásí owaná Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá méwátinkaiye súne. 10 Maníkóntáféꞌa imáyáa ontáféꞌa wení waási túwaꞌnai eꞌa káféꞌwaraꞌa miyá owaná Maníkó arupíse úmaimo méraiwai minkísáúsáféna ímba wéawinkaiye. 11 Maarásáféna sirááísa wétaiye. Moórá-morawigo Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aaweyáá éꞌa ímba ifátuweꞌa ánaaembo méraiyambo paápé índasafeꞌa amuꞌmaréꞌa méꞌa 12 ímba tuwesaraí ínaꞌa ímba ifátuweꞌa Maníkómpáꞌó timankúnkúmbo ésamo Maníkómó timénaumne siyáintafesamo amuꞌmarésamo méraan-kwaasiyaaniꞌa oro. Miyán-kwáásíyááníꞌo ombá

sirááísa wétaiye.

Maníkó símaimo kááísamakain-aai.

13 Naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena siyáimba símai kááísamakonkaꞌa póna wembó íyáákaraawai ímba méraantafena Maníkó séna seyaafáꞌnánká íyáákaraundawi méꞌa kesúrankaꞌa séꞌa kemó súnda-aai éraiꞌa ónaumne séna símai kááísamarena 14 Émbaramuntafena séna éraiꞌa kaweꞌá uwánkaumpo enaísaafitantambo íyamba sáwífaꞌa paápé ónááwe súwana 15 Émbaramu éraiꞌe séna fasiꞌámai ména ímba ifátuwomba amuꞌmaréna ména Maníkómó símaimo kááísamakaintemba uráiye. 16 Yúndaa-waasi tikáꞌó máráámba maará wéowe. Tuwímbai miyá ónaumnemo sembó ombá íyáákaraiwain-aúrankaꞌa sésa miyá ónaumpo ímbo miyámó onanamó éna sáwí-meyamba simíníye wésewe. Miyámó sésamo ombá fíꞌowi fíꞌon-aai ímba mimpímbá sembá maará sésa kemó senteníꞌa owé sénááwe. 17-18 Miyáumai Maníkó kaweꞌó uwátinkaindawisafena imáyáa éna séna miyá ónaumne símai kááísamakaimba póna Maníkó séna waási kentáfésa sésa siyáintemba ímba éna fíꞌoniꞌa íníye sefáímpóꞌa seyaafáꞌó íyáákaraundawi éꞌa kesúrankaꞌa séꞌa miyá ónaumpo ímbo miyámó onanamó éna sáwí-tantaaꞌa paápé íníye Maníkó símai kááísamakaimba miyáumai aanáfó wenaúrankaꞌa símai kááísamakaimba póna ímba taraisíníye. Miyámó siyáintafeta kesáá wempátáámó méraundasa wenónkáámbá faisínkaraisata minándámpáꞌá méta óraaka séta siyáinteniꞌa íníye séta fasiꞌámai méta wéamuꞌmaraumne. 19-20 Naambó ésamo áfombo faimakáawanamo fasiꞌámaimo intembá Maníkómó siyáintemba kaweꞌá uwátinkanaumnemo siyáin-aaigo kentáá fasiꞌásínkáísata Maníkómó wíyómpaꞌo méraiwaintafeta imáyáa éta amuꞌmaréta méraumne. Ísu kentáásí aifaꞌá wíyómpaꞌa iyéna ámáán-dankomba Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá ontamó uwásukaan-ampantama tarurúwaꞌmarena iyéna kentáásáféna imáyáa éna miyá uráimba póta fasiꞌámaisa méraumne. Méríkísétekimo uráintemba wíyómpaꞌa Ísu kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágó éna miyán-kísáú maimaéna wéiyisata fasiꞌámaisa méraundasa póta Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa aaweyáá éꞌa ímba ifátuweꞌa ánaaembo méraiyambo paápé índasafeꞌa amuꞌmaréꞌa méraaro.

Ámáán-kawaago Méríkísétekin-aai.

7

1 Minkwáásígó Méríkíséteki wemá Sérémi-naopaken-kwaasiti kawáágó éna Maníkó íyáákaraiwaini ámáán-kawaago úwana naaófáꞌá Émbaramu namuro-wáásítí óraaꞌ-waasise tiyéna íyáákaron-aempakemba túwana Méríkíséteki Émbaramumba aampaꞌá awánéna kaweꞌá uwánkowana 2 Émbaramu namuro-wáásítí moparáwímbó maiyómba siyáánkaiyaꞌa tuwínkena Méríkísétekimba moórá-unkwima ámakaiye. Méríkísétekintafesa mináwíkóní áwáuma kawe-káwáágón-iye sésa waéꞌmai wésewe. Wemá Sérémi-naopaken-kwaasiti kawáágón-áwíkoni áwáuma faru-káwáágón-iye sésa waéꞌmai wésewe. 3 Méríkísétekin-aíwáꞌná túwíꞌwara anófoi túwíꞌwaraꞌa ímba agaimakáamba wéraisana wembó maꞌánkarain-kanaawe pukáin-kanaawe ímba agaimakáamba wéraiye. Wenáái miyán-ááí ímbo wéraintafena Maníkón-ááninkoraamba uréna ámáán-kawaa-iꞌa

úmai maéꞌmaeꞌa íníye.

4 Maanááí imáyáan-oro. Kentáá síwáꞌnáma Émbaramu óraaꞌ-waasi úmbanifo wemá Méríkísétekimba namuro-wáásítí moparáwímpínkémbá moórá-unkwima ámakaimba póta mindásafeta séta Méríkísétekima Émbaramumba íyáákaraiye súne. 5 Moóráwigo Émbaramun-aísaafitantambo uráiwain-awiꞌa Rífái wenándáfaken-kwaasifinkemba tuwímbai ámáán-kisauraꞌa íyáfasintinkaraiye. Maníkóní ámáámpinkemba moórá-amaanko séna Ísareri-waasisono. Kentí moparáwímbó wémaempinkemba aasiyaasí siyáánkaiyaꞌa tuwímbarempinkemba moórá-unkwima kentí waási Rífáin-andafaken-kwaasi tíméro siyáiye. 6 Méríkísétekimo Rífáin-andafaken-kwaasigomo uráinkakaa séta Émbaramu wembá moórá-unkwima ámakaimba ámáánkomo siyáintemba uráiye súsino. Énifo Méríkíséteki ímba Rífáin-andafaken-kwaasigon-ifo Émbaramumo siyáánkai-unkwimo makáimpinkemba moórá-unkwima úwoi maimaéna kaweꞌá uwánkena Maníkómó Émbaramuntafena kaweꞌá uwánkanaumnemo símaimo kááísamakaiwaimba kaweꞌá uwánkaraiye. 7 Óraaꞌ-waasigo káriꞌ-waasigomba kaweꞌó uwánkáímba minááí iséta póta Méríkíséteki Émbaramumba íyáákaraiye súne. 8 Rífáin-andafaken-kwaasi siyáánkai-unkwifinkemba moórá-unkwimo wémaewai wépuwon-kwaasin-ofo Méríkíséteki siyáánkai-unkwifinkemba moórá-unkwima maiyáiwaintafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna wemá aúnarena úwoi méraiye sisaná póna wemá Rífáin-andafaken-kwaasi íyáákaraiye. 9 Imáyáa éꞌa séꞌa Émbaramu Méríkísétekimba moórá-unkwi ámakonkaꞌa Rífáiwaraꞌo ámakaintemba éna wemá moórá-unkwima wémaiwai ámakaintenkaamba uráiye. 10 Émbaramu Méríkísétekimba awánéna moórá-unkwimo ámakonkaꞌa Rífái ímba paápé uréna aíwáꞌnágo arumpimbó méronkaꞌa uráintafeꞌa mindásafeꞌa súne. Rífáiwaraꞌa Méríkísétekimba ámakaintemba uráiye súne.

11 Naaófáꞌá Maníkó ámáámbo simátímakonkaꞌa Rífáin-andafaken-kwaasi ámáán-kisau maésa póí tufúꞌmai Maníkómbá amíyantafena Maníkó íyáfasintinkena Éronimba aifaꞌ-ámáán-káwáá íyáfasinankaraiye. Rífáin-andafaken-kwaasiti kísaumo arupíse uwátínkáínkakaa Maníkó ímba anekaꞌá aifaꞌ-ámáán-káwáá íyáfasinankaisino. Ímba Éroninkaan-kwaasin-ifo Méríkísétekinkaan-kwaasi íyáfasinankaraiye. 12 Maníkó séna aú-aifaꞌ-amaan-kawaama íyáfasinankanae súmba póna ááéraan-amaamba ámáán-kisau-waasi Maníkóntáfésa ísámai póí tufúꞌmai ámén-amaamba ifátuwena aú-amaamba simásimuwata ísaraumne. 13-14 Minááí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitintafena séna ímba Rífáin-andafakemban-ifo moórá-anda Yúndaan-andafakemba paápé uráiye. Naaófáꞌá Mósese ámáán-kisau-waasisafena siyónkaꞌa ímba Yúndaan-andafaken-kwaasisafena siyáiye. Ímba Yúndaan-andafaken-kwaasin-ofo Rífáin-andafaken-kwaasi Maníkóntáfésa imáyáa ésa póí tufúꞌmai óntan-taareraꞌo agaiyáamba ísaraumne.

Ísu Méríkísétekiyaam-amaan-kawaagon-aai.

15 Minááígóní áwáuma maarán-iye. Maníkó aú-amba aráátimena aú-aifaꞌ-amaan-kawaago Méríkísétekinkaan-kwaasi íyáfasinankaraiye. 16 Ímba Rífáin-andafakemban-ifo fasiꞌaémpínkémbá maéꞌmaeꞌa éna ímba taiꞌáíndawi aifaꞌ-ámáán-káwáá-íꞌa úmai íyáfasinankaraiye. 17 Mindásafena Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba agaimaréna séna

moóráwigon-awiꞌa Méríkíséteki

óraaꞌ-amaan-kawaago uráintemba

emá miyán-kísáú maimaé iyínone

Ísu Káráísitintafena siyáiye. 18-19 Ááéraan-amba

Rífáin-andafaken-kwaasiti ámáán-kisaugo ímba fasiꞌámai wérontafena ímba túwaꞌnai úmai arupíse uwátinkowana Maníkó ááéraan-amba ifátuwena moórá-amba kaweꞌ-ámbá aráásimuwata éraiꞌe séta fasiꞌámai méta Maníkómpátá wégune.

20-21 Rífáin-andafakemba ámáán-kisau-waasi íyáfasintinkonkaꞌa úwoi íyáfasintinkesa ímba aaí símai kááísamakaambanifo Maníkó Ísu Káráísitimba aifaꞌ-ámáán-káwáágómbó íyáfasinankonkaꞌa aaí símai kááísamakaiye. Mindásafena agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó séna emá ámáán-kawaago éma

maéꞌmaeꞌa ínone séna minááí ímba taraisíníye

Maníkó wenááninkontafena símai kááísamakaiye. 22 Minááígó ááéraan-aai íyáákowana Maníkó símai kááísamakontafena Ísu Káráísiti séna minááí

éraiꞌ-aai waéꞌwaeꞌa íníye siyáiye.

23 Moórá-aai ísáaro. Ááéma ámáán-kisau-waasi sáwífaꞌa mésa pósa púwúntemba anondááraꞌa fíꞌowima minkísáú maimaésa iyáambanifo 24 Ísu Káráísiti maéꞌmaeꞌa éna ímbo puwíndawi aifaꞌ-ámáán-káwáá-kísáú maimaéna iyéna 25 maéꞌmaeꞌa éna kentáásáféna imáyáa éna Maníkómpáꞌá áísai úmae iyéna póna kanaaꞌá sáwí-imayaafinkenta wéfausinkaiye. Ísu Káráísitinkaꞌa kááísamaisa méta Maníkómpátáámó kúnda-waasisa sáwí-imayaafinkenta wéfausinkaiye.

26 Ísu Káráísiti aifaꞌ-ámáán-káwáágó éna Maníkóntáféna imáyáa éna sáwí-aai wempímbá ímba wéraisana kaweꞌ-aantemba úmai ména marapáꞌá sáwí-waasifimbo maúnkaꞌa ímba sáwíꞌa uréna wíyómpaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá iména miyán-áífáꞌ-ámáán-káwáágó ména kanaatá seyaafá-tántááꞌá wésuwaꞌnai-iye. 27 Waásimo sáwíꞌo untáfésawe miwímó sáwíꞌo untáfésawe Rífáin-andafaken-kwaasi aifaꞌ-ámáán-kwáásí póí tufúꞌmai Maníkómbá ámaꞌmae iyáambanifo Ísu Káráísiti sáwíꞌo í-ááí wempímbá ímba wérowana póna miwímó uráantemba ímba póí tufúꞌmai Maníkómbá ámaꞌmae iyéna waásimo sáwíꞌo ontáfénawe séna mimbórá-kanaa puwéna minkísáú taiꞌásukaiye. 28 Ámáán-aaifinkemba aifaꞌ-ámáán-kwáásí íyáfasintinkowasa mararákén-kwáásí pósa sáwíꞌa uráambanifo minámáánkó ánaaemba Maníkó símai kááísamarena séna miyá ónaumne séna wenáánimba sásákómbá íyáfasinankowana aifaꞌ-ámáán-káwáá-íꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéiye.

8

Ísuma kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágón-aai.

1 Súnda-aaigoni áwáuma maarán-iye. Miyán-áífáꞌ-ámáán-káwáágó kentáásí ámáán-kawaago wíyómpaꞌa ména íyáákamaimo kawáán-uráiwai ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌá méraiye. 2 Waásimo naambó ésamo Maníkóntáfésa mindáúmpáꞌá imáyáa ombánifo wíyómpaꞌa Fasiꞌaénkó naan-úramba úmakowana Ísu Káráísiti mimpímbá Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá iména aifaꞌ-ámáán-káwáá-kísáú wémaiye.

3 Marapáꞌ-áífáꞌ-ámáán-káwáá póí tufuwésa tómbá maésa úmai Maníkómbó amíyantafesa íyáfasintinkaraafo Ísu Káráísiti kentáásí aifaꞌ-ámáán-káwáágó moórá-tantaaꞌo Maníkómbó ámakaimba mindá puwéna wenáúma ámakaiye. 4 Waásimo sáwíꞌo untáfésa ámáánkomo siyáintemba póímo tufúꞌmaimo Maníkómbó ámén-kisau wémaen-kwaasi méraafo Ísu Káráísiti marapáꞌó ménaraa ímba póí tufúꞌmai Maníkómbá amísino. 5 Wíyómpaꞌo naan-úrambo úmakaiwaini waéꞌmaiyaan-damba marapáꞌá wéraisasa mindáúmpáꞌá ámáán-kisau wémaewe. Miyáumai naaófáꞌá Mósese aifaꞌ-ámáán-dámbó índasafena úwana Maníkó simámena séna Sáínai-omapaꞌa aráánamunda-namba miyán-dámbá uwó súwana Mósese wíyómpaꞌo wérain-dankoni waéꞌmaiyaan-damba úmakaiye. 6 Wíyómpaꞌa Ísu ámáán-kisaumo wémain-kisaugo marapáꞌó ámáán-kisaumo wémaen-kisau íyáákaraiye. Maníkó séna kaweꞌá uwátinkanaumne símai kááísamakain-aai Ísu Káráísitimo aráásímímba minááígó ááémo símaimo kááísamakain-aaigomba íyáákaraiye. 7 Ááémo símaimo kááísamakain-aaigomo waásimo arupísemo uwátínkarainkakaa Maníkó ímba aú-aai símai kááísamakaisino.

8 Maníkó wení waási tuwánómba sáwíꞌa uwaná mindásafena aaisambá séna maarán-ááí súwana Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba agaimaréna séna

Fasiꞌaénkó séna ánaaemba moórá-kanaa tínaꞌa aú-aai símai kááísamareꞌa Ísareri-waasiye Yúndaa-waasiye aú-aai símai kááísatinkanaumne. 9 Ísípi-marafakemba miwí tíwáꞌnáma faútinkeꞌa tíꞌmaeꞌo téwándaraꞌa aaí símai kááísamakaundanifo minááí taráísúwaꞌa sínaaemba uwátímakaumne. Aú-aai símai kááísamareꞌa ímba ááéraan-aaiyaamban-ifo aú-aain-iye Fasiꞌaénkó séna 10 moórá-aaiwaraꞌa séna moórá-kanaa tínaꞌa Ísareri-waasisafeꞌa aú-aai símaimo kááísatinkaandaraꞌa kesí ámáámba tirumpiné imáyáafine timéꞌa miwítí Maníkó méraanasa kesí waási-iꞌa úmai ménaawe. 11 Minkánáá tínasa miwítí waásiye fíꞌon-kwaasiye ímba táántesa sésa Maníkómpáꞌá teró sénááwe. Óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye seyaafáꞌá éꞌa tiyáamba pósa ímba anekaꞌá táántanaawe. 12 Sirumbá uwátinkeꞌa sáwí-imayaa maitiyuwéꞌa misáwí-ímáyáásáféꞌa ímba imáyáa úmae iyónaumne Fasiꞌaénkó siyáiye

agaimaréna siyáiye. 13 Maníkó aú-aai símai kááísamaranaumne siyáimba póna aifaꞌó símaimo kááísamakain-aai ááéraan-aai isaná ááéraan-tantaaꞌa kárikaꞌa wéna taiꞌáínífo ááéraan-aaimo éna kárikaꞌa taiꞌáíníye.

9

Naaófáꞌá aifaꞌ-ámáán-káwáágó purumakagóní naaemá Maníkómbá ámaꞌmae iyúwana Ísu wení naaemá ámakain-aai.

1 Naaófáꞌá Maníkó aifaꞌá símai kááísamakain-aaimo wérompinkemba Maníkón-ímáyáá mósá wémaron-aai wérowasa Maníkón-ímáyáámó mósá maráíyan-damba úmakaawe. 2 Ampanta-námbá úmakesa moórá-ampanta afufumpimbá imakésa mósá fáítukopatafesa Maníkóní ufaen-úran-amaapaꞌe sésa múra fáítukopatafesa ufaen-dáúmpáꞌé sésa mimpímbá ómbá kúraꞌmai marésa taaré úmakesa mintááréráꞌá Maníkóní péréti-tomba marésa 3 mósá fáítukon-daumpatafesa Maníkóní ufaen-úran-amaapaꞌe sésa 4 mimpímbá korí-óntántámbá úmakaan-taare marésa mintááréráꞌá asaa-wiyúmbó ún-kana wéagaesa kawe-táwáámá úmaresa korí-óntán-kwándááísámbá mintáwáámá ánáan-kwimaresa mimpímbá korí-óntántámbá úmakaan-tawaafimba naaófáꞌá wíyómpakembo marapáꞌó kunkáin-tonkon-awiꞌa máána-tomba mintáwááfímbá maꞌmái minkáwé-táwááfímbá marésa naaófáꞌá Maníkó wení kísauraꞌa Éronimba íyáfasinankowana wení táúnkakemba árumo wíkáin-taumba mintáwááfímbá marésa naaófáꞌá Maníkómó Mósesembo simámakain-amaambo siyáánkai-amaambo óntan-kwandaaiyaꞌo agaimakón-kwandaai kaeꞌ-wándááí mintáwááfímbá marésa 5 kae-tántááꞌá ayóíwárá-tántáákáí óraa-kaweꞌa úmaresa sésa Maníkóní áwáuma fíꞌoran-awaugo póna sáma kaiyé suwaná mintántáákáígó ayóígóráámbá mintáwáámá káátena Maníkómó miwítí sáwí-imayaamo maitiyúwón-tawaama káátaraiye. Mindásafeꞌa káféꞌa ímba ayáátááꞌ-aai agáúmne.

6 Miyá úmakesa aasiyaasi-kánáá ámáán-kisau-waasi minámáán-dánkómbá múra fáítukon-aempaꞌa iyésa kísau máúmbanifo 7 moórá-mora-aataiyaꞌa moórá-kanaa Maníkóní ufaen-úran-amaapaꞌa aifaꞌ-ámáán-káwáágó iyéna póígoni naaemá maimaéna iyéna wemó sáwíꞌo úntafenawe waásimo ímbo tááꞌo isésamo sáwíꞌo untáfénawe miyá-sáwíꞌó ombá maitiyuwáíndasafena mindááémá Maníkómbá ámakaiye. 8 Miyá éna Maníkóní Ufaen-ámútánkó maarán-úmaisa wéaraasimiye. Ámáán-dankombo múra fáítukaapaꞌo wéromba Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá wempáꞌá iyíyan-amba ímba aforaꞌá wéraiye. 9 Mintántááꞌá aiyowáíꞌa úmai káfétaamo méraunda-waasisa wéaraasiminta maarán-iye. Maníkón-ímáyáámó mósá makón-kwaasi póí tufuwésa tómbá fakarésa úmai Maníkómbá ámakaambanifo miwí tirumpinkén-ímáyáá ímba sásáꞌ-íꞌa uwátínkaraiye. 10 Miyáumai minámpáꞌá tóné noné nésa nombó perésamo ombá túsafesawe sésa miyá úwana Maníkó aú-amba aráátimuwana ááéraan-amba taíꞌáraiye.

11 Miyámó uráambanifo Ísu Káráísiti aifaꞌ-ámáán-káwáágó káféꞌo wérain-amba kaweꞌ-ámbá aráásimena ámáán-kisau wémain-daumpaꞌa mindámbá ímba marapáꞌó waásimo úmakaan-damban-ifo íyáákarain-damba sásáꞌ-námbán-iye. 12 Mimbórá-kánáá Ísu Káráísiti Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá wíyómpaꞌa Maníkó méropaꞌa iyúmba ámáán-kisau-waasigomo mémegoni naaewé purumaka-áráákoni naaewé maimaénamo iyáintemba ímba miyá uráifo wení naaemá maimaéna iyéna sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkenta siyáínata aúíꞌa úmaisa maéꞌmaeꞌo ondasáfénasa miyá éna pukáiye. 13 Mémegoni naaewé purumakagóní naaewé anááé-árááꞌa purumaka-árááꞌo agaisukáampinken-kanawe Maníkón-aúrankaꞌo sáwíꞌo uráan-kwaasi tinepakáꞌá tufimpín-kwéesa miwí túma kaweꞌá uwátínkówana Maníkó tuwánéna séna kaweꞌán-iye siyáiye. 14 Mémegoni naaesáné purumakagóní naaesáné miyá uráambanifo Ísu Káráísitini naaegómá íyáákaraiye. Wempímbá ímba sáwí-aai wéraiwai Maníkóní ámútanko maéꞌmaeꞌo iwáí weséꞌa méraintafena wení naaemá kumúwana wenáúma Maníkómbá ámakaiye. Sáwíꞌo wéowini áwáugo taꞌótokaimpinkemba faúsinkainanasa kentáásirumpimba ímba aaí wérainata Maníkóní kísau máéndasafenasa wení naaemá kumúwana wenáúma Maníkómbá ámakaiye.

15 Mindásafena ááéraan-aai símai kááísamakonkaꞌa sáwíꞌo uráampinkembo faútinkaindasafena Ísu Káráísiti pukáiye. Mindásafena Ísu Káráísiti aú-aai símai kááísamakaimba póna Maníkómó óraakaꞌo séna kaweꞌó uwátínkáanda waéꞌwaeꞌa íníyemo siyáimba Maníkómó wétaantain-kwaasi maénááwe.

16-17 Wépuwesamo ombá miwítí moparáwímbá tuwíntinkesa símai kááísamaresa wépuwowe. Moóráwigo puwíndasafena éna wení moparáwímbó maíyan-aai wésifo úwoimo méraindaraꞌa ímba maénááfo puwínasa éraiꞌa púwiye sésa maénááwe. 18 Miyáumai naaófáꞌá Maníkó aifaꞌ-ááí símai kááísamakonkaꞌa Mósese póí tufúwana mimpóígóní naaemó kunkáintafena Maníkó símai kááísamakonkaꞌa 19 aifaꞌá Mósese seyaafáꞌ-wáásífímbá Maníkóní ámáámba seyaafáꞌá simátimena purumaka-áráákoni naaefímbá non-úramba fatímakena méme-ayauma taemókaꞌa úsúmarena mindááéfímbá tántámai Maníkón-aai agaimái makáan-aufai-wandaaiyaꞌa tufimpín-úmarena waási tinepaꞌá miyá uwásuwena 20 séna maandááémá aiyowáíꞌa úmai aráátimumpo Maníkómó símaimo kááísamakain-aai fasiꞌaén-ááí wéraifo ísámai kaweꞌán-oro séna 21 miyáumai mindááémá Maníkón-ímáyáámó mósá wémaron-dankaꞌa tufimpín-úmarena mindáúmpáꞌó wéron-tantaakaꞌa miyá úmakaiye. 22 Éraiꞌa Maníkóní ámáánkoni áwáufaꞌa naaegó seyaafá-tántááꞌá kaweꞌá uwátínkáísana moóráwigowaꞌi póíyaꞌi ímbo púwísanamo wení naaemó ímbo kúmínkakaa Maníkó sáwí-imayaa ínta maisiyúwáísino. Naaemá kunkáimba póna Maníkó kentáásí sáwí-imayaasa wémaisiyuwaiye.

Ísu sáwí-imayaasa maisiyuwáíndasafenamo pukáin-aai.

23 Maníkón-ímáyáá mósá makáan-dane mindáúmpáꞌó wéron-tantaaꞌe maarán-iye. Wíyómpaꞌo wérain-dane mindáúmpáꞌó wérain-tantaaꞌe miwání waéꞌmaiyaan-damban-iye. Mintántááꞌó marapáꞌó wéron-tantaakaꞌa póígoni naaesámbá kaweꞌá uwátínkówana mindá kaweꞌá uráambanifo wíyómpaken-tantaakaꞌa ímba póígoni naaesámbán-ifo íyáákaraiwaini naaesámbá kaweꞌá wéuwatinkaiye. 24 Miyáumai Ísu Káráísiti wíyómpaꞌa iyéna Maníkón-aúrankaꞌa iména kentáásáfénasa imáyáa éna Maníkómbá wéaisai-iye. Úmakaan-damba naan-úrankoni waéꞌmaiyaan-damba ímba iméraifo wíyómpaꞌa iména kentáásáfénasa imáyáa éna Maníkómbá wéaisai-iye. 25 Moórá-mora-aataiyaꞌa moórá-kanaa Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá

aifaꞌ-ámáán-káwáágó póígoni naaemá maimaéna íyóiyo uráintemba Ísu Káráísiti ímba miyá uráifo mimbórá-kánáá wení naaemá maimaéna móamakaiye. 26 Ísu Káráísitimo miyáumaimo maimaé íyóiyo urénaraa wíyóne marawé úmaronkakemba moórá-mora-aataiyaꞌa moórá-mora-kanaa puꞌmapuꞌmaꞌá úmaena íyísino. Ímba miyá éna ááéraan-kanaa kárikaꞌa taiꞌónkaꞌa marapáꞌá kuména sáwí-imayaasaamo maisiyuwáíndasafenasa mimbórá-kánáá pukáiye. 27 Kentáásí kanaamó tínataamo púwóndasa kesáámó méraundawini áwáusafenasa sísai íníye. 28 Miyáumai sáwífaꞌ-waasiti sáwí-imayaa maitiyuwáíndasafena mimbórá-kánáá Ísu Káráísiti puwéna Maníkómbá wenáúma aména anekaꞌá kuména ímba sáwí-imayaamo maitiyuwáíndasafena kumínífo wéamuꞌmaraan-kwaasimo kuntiyáíndasafena kumíníye.

10

1 Mósesemo siyáin-amaankoni aambá ímba aan-úramban-ifo Ísu Káráísiti kaweꞌó uwátínkáíwaini aankóní waéꞌmaiyaan-amban-iye. Miyáumai moórá-mora-aataiyaꞌa ámáán-kisau-waasi póí tufúꞌmai Maníkómbó ámakaamba miyán-kísáúgó Maníkómpáꞌó tiyáan-kwaasi ímba arupíse uwátínkaraiye. 2 Póímo tufúꞌmaimo Maníkómbó ámakaan-anko kaweꞌó uwátínkarainkakaa Maníkón-ímáyáámó mósá makáawi miwífímbá aoisaambá ímba wérowasa sáwí-tantaatafesa ímba umbaí tésa ímba póí tufúꞌmai Maníkómbá ámaꞌmaesa íyówisino. 3-4 Énifo maará wéowe. Purumakagóní naaegówé mémegoni naaegówé ímba kanaaꞌá sáwí-imayaa maitíyukaimba pósa moórá-mora-aataiyaꞌa póí tufúꞌmai Maníkómbó ámakonkaꞌa miwítí aoisaantáfésa imáyáa uráawe.

5 Miyáumai Ísu Káráísiti marapáꞌó kumíndasafena éna Maníkóntáféna séna

póímo tufúꞌmaimo embó ámakaane tómbó ámakaane ímba embá arááíma wétaifo kemá embá arááíma táínda-iꞌo ondasáfé súma toꞌmayaa uwásínkaraane. 6 Póímo agaisukáantafe ímba aamoí wéone. Sáwíꞌo uráantafesamo póímo tufúꞌmaimo ámakaamba mindásafe ímba aamoí wéone 7 súnda maará súne. Enáái aúfáí-wandaaifimba kentáféna símai agaimaréna séna Maníkóo kemá méꞌa embá arááímo táínda-iꞌa úmai ménaumne símai agaimakáintemba wéune súne

Maníkóntáféna Ísu siyáiye.

8 Aifaꞌá Ísu Káráísiti séna ámáámbo siyáinten-úmai póí tufúꞌmai ámakaane tómbá maimái ámakaane póí agaisukáane sáwíꞌo uráantafesa póí tufúꞌmai ámakaambanifo minánkó ímba arááíma wétaisa aamoí ímba wéone 9 simásuwena séna Maníkóo kemá méꞌa embá arááímo táínda-iꞌa úmai ménaumne siyáiye. Mindásafena Ísu Káráísiti póímo tufúꞌmaimo Maníkómbó ámakaunda-anta ifátuwena aú-amba Maníkómbó arááímo táínda-imayaamo arááíwaunda-anta aráásímakaiye. 10 Ísu Káráísiti Maníkón-ímáyáá arááíwaena Maníkómbá wenáúma aména mimbórá-kánáá pukáimba póna sáwí-imayaasa maisiyuwénasa Maníkóndé-ita uwásínkaraiye.

11 Aasiyaasi-kánáá ámáán-kisau-waasi íyáfasinesa mimbórá-kísáú maésa póí tufúꞌmai Maníkómbó ámakaamba minkísáúgó ímba kanaaꞌá sáwí-imayaa maitíyukaimbanifo 12 Ísu Káráísiti mimbórá-kánáá Maníkómbá wenáúma aména pukáiye. Sáwíꞌo uráantafenawe sáwíꞌo ondasáfénasaawe puwéna minkísáú taíꞌásuwena Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá maraꞌá iména 13 Maníkómó wení namuro-wáásímó tínkaminanamo wemó íyáákaindasafena amuꞌmaréna iméraiye. 14 Miyáumai Maníkómbá wenáúma ámakaimba pósa Maníkóndé-iꞌo uwátínkáín-kwaasi sásáꞌ-íꞌa úmae iyónááwe.

15 Minááísáféna Maníkóní Ufaen-ámútánkó aforatá simásimuwana Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

16 Fasiꞌaénkó séna moórá-kanaa tínaꞌa aú-aai

símai kááísatinkaandaraꞌa kesí ámáámba tirumpiné imáyáafine timénaumne siyáiye.

17 Moórá-aaiwaraꞌa séna

miwítí aoisaané ámáánemo taráíyaamba ímba mindásafeꞌa imáyáa úmae iyónaumne siyáiye

agaimaréna siyáiye. 18 Maníkó miwítí aoisaambá maitiyuwéna ímba imáyáa úmae íyísana póna sáwíꞌo uráantafesamo póímo tufúꞌmaimo Maníkómbó ámakaan-amba taíꞌáiye.

Maníkónópata íyónomo siyáin-aai.

19 Miyá isaná kesí waásisono. Ísu Káráísiti puwúwana wení naaemá kumúwana kentáásí aambá wikáimba póta ímba sáátafeta éta Maníkóní ufaen-dáúmpátá wéiyune. 20 Puwéna Maníkómbá wenáúmo ámakaintafena aú-amba waéꞌwaeꞌo índa-amba aráásimena Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá mósá fáítukon-ampanta fawásámai aambá wiꞌmái Maníkómpátá íyónda-amba aráásímakaimba mindásafetaawe 21 wemá óraaꞌ-amaan-kisau-waasigo Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyaimba mindásafeta 22 Maníkómpátá íyóno. Kentáásí sáwí-imayaasa maisiyúwáísanasa kentáásirumpinta ímba aaí wéraisata kaweꞌ-nóntá pésínkáísata wenááigonta sirumpintá taꞌótoreta Maníkómpátá simankúnkúmba éta Maníkómpátá íyóno. 23 Maníkón-aai éraiꞌ-aain-iye séta póta fasiꞌámaisa taꞌótoreta ínta ifátuweta Maníkómó kaweꞌá uwátinkanaumne siyáintemba miyá índa póta wenáái fasiꞌámaisa taꞌótoreta amuꞌmaréta méta miyásá onó. 24 Kesáá imáyáasa éta moórá-mora-waasi túwaꞌnai úmai fasiꞌaéné imáyáawe timéta kawe-kísáúsá wémaeta miyásá onó. 25 Maníkóntáféta imáyáa éta túwaandu úmae iyéta tuwímbaimo túwaandu úmaimo tukáantemba kesáá ímba miyá éta túwaandu úmae iyéta moórá-mora-waasisa fasiꞌátinkanaumne. Ísu Káráísitimo kumínda kári-kanaa wéraintafeta moórá-mora-waasisa fasiꞌátinketa miyásá onó.

26 Ísáaro. Maníkóní éraiꞌ-aai iséta taꞌótoketa kentáásí imáyáafinkembo wembó sínaaembo uwámetaamo sáwíꞌo úmaetaamo íyónanasaamo éna Maníkó sáwí-imayaasaamo maisiyuwáíndasa fíꞌon-amba ímba wéraifo 27 sáátafeta onanamó Maníkómbó tínaaembo uwámiyantafenamo sáwí-meyambo timínasa óraaꞌ-iyafimbo káwíyantafeta amuꞌmaréta ménaumne. 28 Mósese timún-amaambo taráíyaawi aaifimbá íyáfasintinkaresa kaumbo-kaeꞌ-wáásímó tuwánésamo sésa éraiꞌa miyá wéowe sésamo ésa ímba tirumbá uwátinkaiyamba tínkamiyasamo puwíyamba 29 mindá umbai-tántááꞌán-ifo Maníkón-ááninkomba tínaaembo uwámémba mindá óraaꞌ-umbai-tantaaꞌan-ifo Maníkó símai kááísamakonkaꞌa Ísu Káráísitini naaemá kumúwasa sáwíꞌo umbá maitíyukaimba mindásafesa sésa sáwísamban-iye síyawi óraaꞌa sáwí-meyamba maénááwe. Maníkóní ámútanko úwoimo súwaꞌnai iwáíntáfésa símai sáwíꞌa uwánkaraawi óraaꞌa sáwí-meyamba maénááwe. 30 Maarán-ááímó siyáimba mindá Maníkó póna maará siyáiye.

Sáwíꞌo íyawini anondáá-meyambo tíménda mindá kendén-iye. Sáwí-kisausafeꞌa

méyámbá timénaumne

séna moórá-aaiwaraꞌa séna

Fasiꞌaénkó wení waási tísai úmai iséna

tuwínkaaꞌa úmai-meyamba timíníye

siyáiye. 31 Maníkó fasiꞌaénkwáráwí póna tíkena sáwí-meyambo timínda mindá óraaꞌa táátafesa ónááfo Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa túwaandu úmae iyéꞌa moórá-mora-waasi fasiꞌátinkanaawe.

32 Ááéma Maníkó kembiwísáféna sámo kátinkonkaꞌa umbai-tántááꞌá tímúwaꞌa ímba ifáꞌá túwómba fasiꞌámai méraafo mindásafeꞌa imáyáan-oro. 33 Moórá-mora-kanaa seyaafáꞌ-wáásí túrankaꞌa sáwíꞌa uwátinkesa símai sáwíꞌa uwátínkómbanifo fasiꞌámai méꞌa moórá-mora-kanaa kentí waásimo sáwíꞌo uwátínkómba túwaꞌnai úmae íyúwasa kembiwíwáráꞌá sáwíꞌo uwátínkómba fasiꞌaráawe. 34 Maníkóní waási-iꞌo unkákémbá kempínkémbá tuwímbai ándáfaꞌo mótínkómba tiruntaféꞌa uwátínkówasa kentí moparáwímbó tafíyúmba ímba imáyáa éꞌa séꞌa íyáákarain-tantaaꞌa wíyómpaꞌa wéraimba póna waéꞌwaeꞌa íníye suwaná tirunkó kaweꞌá uráiye.

35 Miyá uráafo Maníkóntáféꞌa fasiꞌámai méꞌa kaweꞌ-méyámbá wémaewe. 36 Maníkóní imáyáafinkeniꞌa éꞌa wemó miyá uwátinkanaumnemo siyáin-tantaaꞌo maíyantafeꞌa fasiꞌámae iyíyana ímba tuwesaraí íno. 37 Miyáumai naaófáꞌá Áísáya Ísu Káráísitimo kumínda amuꞌmaréna ména Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

ampáán-kánáá wéraimba póna

tíndawi ímbo amuꞌmaráínda éꞌa tíníye

agaimaréna siyáiye. Moóráfaꞌa agaimaréna séna

38 kesí waásigo arupíse úmai méraiwai kesááisafenamo éraiꞌemo sénamo amankúnkúmbo imbá póna aúíꞌa úmai méraimba póna inkaisénamo siyuwé kóínaꞌo

éꞌa ímba aamoí uwánkanaumne siyáiye

agaimaréna siyáiye.

39 Minááímó siyáimbanifo kesáámá ímba miyán-kwáásísá úne. Inkaisésamo auwé kówésamo sáwí-aempaꞌo méraan-kwaasiyaanta kesáá ímba úndasa Maníkón-aaisafeta simankúnkúmba éta kaweꞌá úmaisa maéꞌmaeta ónaumne.

11

Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo on-ááí.

1 Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésa wenkáꞌá timankúnkúmbo on-ámbá maarán-ámbán-iye. Maníkómó toꞌmayaa uráin-tantaatafeta séta éraika-tantaaꞌan-iye séta amuꞌmaréta méta súrantantaamo ímbo awánáúnda-tantaatafeta séta éraiꞌa wéraiye súne. 2 Kentáá síwáꞌnáma Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésa wenkáꞌá timankúnkúmbo untáféna Maníkó séna kaweꞌán-owe siyáiye.

3 Naaófáꞌá Maníkó séna wíyóne marawé paápé uwó súwana paápé uráisata minááísáféta éraiꞌe séta wéisaumne. Ímbo awánáúnda-tantaapinken-tantaatamba awánáúnda-tantaaꞌa Maníkó úmakaiye.

4 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Éperi Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna póí tufúꞌmai agaimái Maníkómbá ámakowana awaaón-áwíꞌa Kéni wemá tómbá fákáꞌmai Maníkómbá amúwana Éperi Maníkómó siyóntembo úntafena Kénimo ámakowaimba íyáákaraiye. Éperi Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna wenkáꞌá amankúnkúmbo úntafena Maníkó ámakon-tantaaꞌa awánéna kaweꞌán-iye séna wembá awánéna arupíse úmai méraandawi óne siyáiye. Naaófáꞌá Éperi pukówasa wentáfésa sésa Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna wenkáꞌá amankúnkúmba

ún-kwaasin-iye sewatá wéisaumne.

5 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Ínóki Maníkón-aaisafena amankúnkúmba úntafena Maníkó púwifo séna kunáíꞌmaena wíyómpaꞌa móankarowasa ayaafáí uwááesa túwómbanifo Maníkómó áíkomba ímba awánaraawe. Ínókimba Maníkómó ímbo kunáíkonkaꞌa moóráwigo Ínókin-aai aúfáífimba agaimaréna séna Maníkó aamoí ínkwae-iꞌa úmae iyáiye agaimaréna siyáin-aaisafeta séta Ínóki Maníkón-aaisafena amankúnkúmba uráiye súne. 6 Maníkómpáꞌó tewí Maníkó ména wembó saafá íyan-kwaasi kaweꞌó uwátínkáín-aaisafesa aifaꞌá sésa éraiꞌ-aain-iye

sésa wempáꞌá wétewe. Ímbo éraiꞌ-aain-iyemo sésamo ésa ímba wempáꞌá ténááwe. Miyáumai Maníkón-aaisafesamo ímbo éraiꞌe sésamo wenkáꞌó ímbo timankúnkúmbo íyawi Maníkó ímba aamoí uwátinkainiye.

7 Naaófáꞌá Maníkó Nówaamba simámena séna ánaaemba nonkó fiyéna waási tínkaminiye simámuwana iséna séna éraiꞌe séna non-afóforaꞌo nínda-taomba úmarena wení aare-iyámpóíye wenanááfúꞌe imérowana nonkó miwí ímba nawíkaraiye. Nówaa Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna amankúnkúmbo úntafena Maníkó Nówaantafena séna arupíse úmai méraane súwana Maníkómó marapáꞌ-wáásímó sáwí-meyambo timínda-aai iséna simátímakaiye.

8 Naaófáꞌá Maníkó Émbaramuntafena séna ení maramá tuwé áménda-marafaꞌa waaó súwana éraiꞌe séna wení maramá tuwéna ímbo awánóm-barafaꞌa Maníkómó amúpaꞌa kuréna 9 Maníkómó aménaumne siyóm-barafaꞌa koména minááísáféna éraiꞌe séna fíꞌom-barafaken-kwaasigoraamba wááu-namba úmarena maéꞌéímbaniye. Mimbárá Émbaramuntafenamo siyóntemba ááninko Áísáakinte anáwainko Yékopuntetafenawaraꞌa timénaumne siyóm-barafaꞌa Émbaramu-iyaise mésa wááu-namba úmaresa méraawe. 10 Émbaramu miyáumai ména moórá-naopatafena imáyáa éna Maníkómó wíyómpaꞌo toꞌmayaa úmakain-daopaꞌa fasiꞌaén-áfómbá

waéꞌwaeꞌo índa-naopatafena imáyáa éna

amuꞌmaréna maéꞌéímbaniye.

11 Émbaramu awaainínkón-áwíꞌa Séraa Maníkón-aaisafena éraiꞌe siyáiye. Maníkó simámena séna iyámpói maꞌankáínone súwana éraiꞌa wemó sintembó owín-iye séna iyámpóímo maꞌánkáánda-kanaa taíꞌáraiye séna ímba imáyáa úwana fasiꞌaémbá amúwana ámúꞌa kauréna iyámpói maꞌánkaraiye. 12 Miyáumai Émbaramu iyámpói maꞌankómba waurámbó kómpinkemba sáwífaꞌ-waasi aísaafitantambo íyawisafena wíyómpaꞌo oꞌó sáwífaꞌo wéraisanamo nompáꞌó nonáámááímo sáwífaꞌo wéraintemba

miyán-kwáásí uwasá ímba kanaaꞌá toráúraawe.

13 Maanáúfáífímbó túwíꞌo agaimaráúnda-waasi Maníkón-aaisafesa éraiꞌe símae iyésa wenkáꞌá timankúnkúmba úmae iyésa pukáawe. Maníkó óraaka séna miyá uwátinkanaumnemo siyáin-tantaaꞌa ímbo máúmba némpaꞌa wérowasa úwoi aaí isésa aamoí ésa sésa marapátáámó méraundasa fíꞌom-barafaken-kwaasiyaamba úmaisa ampáánkáꞌá méranaumne símae iyésa pukáawe. 14 Miyán-ááímó sen-kwáásí miwítí mara-úrapaꞌa imáyáa uwatá ísaraumne. 15 Miwímó tukóm-barasafesamo imáyáamo urésaraa kouweráíyan-amba wérowasa pósa awánaawisino. 16 Ímba miyá ésa wíyómpaꞌo íyáákarain-aempaꞌa imáyáa uráawe. Mindásafena Maníkó aamoí éna séna kesí waásin-owe séna póna miwítí maruꞌá toꞌmayaa uráiye.

17-18 Maníkó Émbaramuntafena óraaka séna enááninko Áísáakimpinkemba enaísaafitantambo íyawi paápé ónááwe siyéna ánaaemba moórá-aai áísai úmai isánae séna enáánimba Áísáakimba tufú-simiyo súwana Émbaramu séna Maníkó simásimena séna enááninko Áísáakimpinkemba enaísaafitantamba ónááwe siyáimba éraiꞌa miyáumai paápé uwásinkainiye séna Áísáaki mimbórá-íyámpóí úwana ímbo taꞌótoromba áíꞌmaena tufuwíndasafena éna 19 imáyáa éna séna Maníkó kanaaꞌá puwíndafinkemba íyáfasinankainiye séna tufuwíndasafena úwana Maníkó séna étuwaao súwana ifátuwena ááninkomba tufúwana púwóraampinkemba áíkaiye.

20 Áísáaki Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo úntafena Maníkómó ánaaembo paápé índa-tantaatafenamo siyón-aaisafena ááninkai Yékopunte Ísonte aasumíꞌa tímakaiye. 21 Ánaaemba Yékopu waurámbá kéna puwíndasafena éna táúmba faiyéna kífaena Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo úntafena Maníkón-ímáyáá mósá maréna ánaaembo paápé índa-tantaatafenamo siyón-aaisafena Yósepin-ááninkai aasumíꞌa tímakaiye. 22 Ánaaemba Yósepi waurámbá kéna puwíndasafena éna Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo úntafena simátimena séna Maníkó kentáásí waási Ísareri-waasi Ísípi-marafakemba

faúꞌmai tíꞌmaena kentáásí marafáꞌó mótinkaindaraꞌa kesiyáántámba maimaésa máútaaro Yósepi siyáiye.

23 Ánaaemba Mósesen-anófoi wembá maꞌánkaresarai awánésarai kaweꞌ-íyámpóín-iye sésarai Maníkón-aaisafesarai timankúnkúmba uyantáfésarai

Ísípi-marafaken-oraaꞌ-waasigo iyámpóísomba tínkantuwaaromo siyón-aaisafesarai ímba táátafesaraimo uyambá minááí taraisésarai Mósesemba aúpáꞌá ánkaroyana kaumbo-wíyómbá maisuwówana minórááꞌ-wáásígón-ayáámúnko áíꞌmaena wení naaúmpaꞌa móankarowana 24 ánaaemba Mósese óraaꞌa úwasa awánésa sésa Ísípifaken-oraaꞌ-waasigon-ayáámúnkon-ááninkon-iye suwaná Mósese Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo úntafena miyámó sun-ááí ánaaemba uwátimena séna kemá ímba wenáánimba úne siyáiye. 25 Ísípifaken-kwaasi sáwífaꞌ-moparawimba marésa sáwíꞌo untáfésa aamoí umbá Mósese mindá ááémo taiꞌáínda-tantaatafena ímba arááíma tówana séna umbai-tántááꞌó simíyambo éna kanaán-iye séna Maníkóní waási wení waási póna méron-aempaꞌa koména 26 imáyáa éna séna Maníkó kentáásáféna tiyáíndawiye séna íyáfasinankaraiwaini kísau máénda póna umbai-tántááꞌó kempáꞌó tínda minánkó Ísípi-waasiti sáwífaꞌ-moparawimbo máénda-ankomba íyáákaraiye séna Maníkó kaweꞌ-méyámbá simíníye-imayaa éna miyá uráiye.

27 Ánaaemba Mósese Ísípi-marafaꞌa tuwéꞌa kónaumne siyónkaꞌa óraaꞌ-waasi aaisambá áúwana Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo úntafena wenáároi ímba inkaiséna úwoi kówéna Maníkómbá ímba túrantamba awánaawimba imáyáafinkemba awánaantafena úwoi kóuraiye. 28 Ánaaemba Ísípifaꞌa Maníkóní kísau-waasigo wíyómpakewi moórá-mora-naumpimpakemba aifaráán-íyámpóí tínkamindasafena úwana Mósese Maníkón-aaisafena éraiꞌe siyóntafena Ísareri-waasiti aifaráán-íyámpóí ímba tínkaminkwae séna Ísareri-waasisafena póí tufúkéꞌa onta-táíyáꞌá naaemá aꞌmaréꞌa mimpóí kemá naaró súwasa miyá uráawe. Mindásafesa áwíꞌa sésa paasofa-tánóné siyáamba mindá tíyótaimo í-tánóné siyáawe.

29 Ánaaemba Ísípi-marafaꞌa Ísareri-waasi tuwésa tésa óraaꞌ-nonkon-awiꞌa naae-nóné supaꞌá tésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba untáféna mindónkó tuwínkaaꞌ-úwasa nonáámááíyafamba kofatowasá Ísípifaken-kwaasi waꞌmaésa tésa mindómpímbá tuwaná mindónkó kúwátawisena minkwáásí tínkantasaraiye.

30 Ánaaemba Ísareri-waasi sésa Yéríko-naopaken-kwaasi kotínkantuweta mimbáráfáꞌá koménae sésa kumbá Maníkó miyán-oro siyómba éraiꞌe siyóntafesa mindáóꞌa óntantambo síꞌó úmakopaꞌa kóukutauku uwááesa tóso émesa afaꞌmóráeraꞌa miyá ésa afakaetégomba komiyá uwaná weyááríkaꞌa misíꞌá tawísímaena marapáꞌá kumúwasa Yéríko-waasi tínkantuwesa komaéꞌómbaniye. 31 Ísareri-waasi Yéríko-naopaꞌa ímbo kurónkaꞌa kaeꞌnárai tiꞌmárówasarai mindáópaꞌa koawánamaranae sésarai kuyambá moórá-ininkon-awiꞌa Réꞌápi sáwí-ankaꞌo nún-ininkoni naaúmpaꞌa kuyaná Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna minkáéꞌnárai aúpáꞌá tiyuwówasarai tiyááye. Ísareri-waasi Yéríko-naoapaken-kwaasi kotínkantuweꞌa koménae sésa kurónkaꞌa Yéríko-waasi Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmbo urówi tínkamesa Réꞌápi Maníkón-aaisafena amankúnkúmbo ún-inimba ímba tufúkáawe.

32 Seyaafáꞌ-wáásí tááimo agáénda ayáátááꞌ-aai imbá póꞌa seyaafáꞌ-wáásí táái ímba agaénaumne. Miwí túwíꞌa Kíndíyoni úwana Péréki úwana Sámúsoni úwana Yépéta úwana Téfíti úwana Sámúwéri úwasa Maníkón-aai simátímakowiye miyáumai-waasi ésa 33 Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo untáfésa pósa miwífínkémbá tuwímbai namuro-wáásí íyáákesa arupíse úmai miwítí waásiyaꞌa káráwiyesa Maníkómó óraakaꞌo séna miyámó ónaumnemo siyóntemba úmai mérowana Maníkó afááꞌ-íyán-tóikaꞌa awáá urówana ímba unkutúwasa mésa 34 miwífínkémbá tuwímbai óraaꞌ-iya pisíntukowasa miwítí namuro-wáásí tínkamonae uwaná Maníkó tíyótai úwasa kaweꞌ-úmai mésa ímba fasiꞌámai mérowana Maníkó fasiꞌátinkowasa mésa miwítí namuro-wáásí tínkantuwesa maéꞌómbaniye. 35 Tuwímbai-inimba Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo untáféna miwí timááraamo pukómpinkemba Maníkó íyáfasintinkaraiye.

Namuro-wáásí tuwímbai taꞌótoresa sésa Maníkómbó tínaaembo uwámiyataamo éta ínta tínkameta étinkanaumpo Maníkómbó tínaaembo ímbo uwámiyataamo éta tínkamonaumne suwasá Maníkómbá ímba sínaaemba uwámenaumne sésa imáyáa ésa púwónana Maníkó súwaꞌnai ínata wíyómpata maéꞌmaeta ónaumne suwasá tíꞌo úniꞌa uwátínkówasa pukáawe. 36 Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo untáfésa miwítí namuro-wáásí tuwímbaisafesa tuwíyáái ésa tínkambae iyésa tuwímbai tíyayaankaꞌa káráꞌumai tíꞌmaesa ándáfaꞌa máwétiyuwesa 37 tuwímbai óntantamba tínkamuwasa púwúwasa tuwímbai paepáétamba karánaara uwásuwesa tuwímbai paepáétamba túfimba faiyaꞌnaiya uwasá púwúwasa tuwímbai ímba kaweꞌ-únánkwátói urésa sipisípi-ayau-unankwatoi uwasá tuwímbai méme-ayau-unankwatoi urésa ímba kaweꞌ-náúmpímpáꞌá waésa úwoifakaꞌa kowáísáwai ésa ímba tómbá makówasa sáwíꞌa uwátinkesa umbai-tántááꞌ-íꞌa uwátinkesa 38 kaweꞌ-wáásí-íꞌa úmai mérontafesa tiꞌmátuwowasa waásimo ímbo méropaꞌa nésa omápaꞌa mésa maipíné óntan-aifine waésa miyáumai mésa kaweꞌ-wáásí pósa sáwíꞌo uwátínkówifimba ímbo máúmba keyááraꞌa maéꞌómbaniye.

39 Miyán-kwáásí Maníkón-aaisafesa timankúnkúmbo untáféna Maníkó séna kaweꞌán-owe siyáifo marapáꞌó méronkaꞌa Maníkómó miyá uwátinkanaumnemo siyáin-tantaaꞌa ímba awánowana 40 Maníkó miwísáféna amuꞌmáráaro séna ánaaembo kesétaamo méraiyan-kwaasisafena imáyáa éna kaweꞌ-ámbá kentááwé miwíyé sásáꞌ-íꞌo uwásinkainda-anta wisínkaraiye. Mindásafesa marapáꞌó méronkaꞌa ímba awánaraawe.

12

Maníkó kentáásifowai-iꞌo wéin-aai.

1 Miwí miyáumai maéꞌómbanifo kesáá maarásá ónaumne. Miwí Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba uráawi túwaandu ompímbá kesáá afufumpinkáántá méraunasaraanta Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba on-ámbá aráásíméwata mindásafeta umbai-tántááꞌá ifátuweta kentáámó sáwí-imayaagomo taꞌótokaimba ifátuweta waásimo tuwaantantésamo mimbórá-ímáyáámó arááíwáéntemba Maníkómó aráásímakain-ampata ímba suwesaraí ínata fasiꞌámaisa kónaumne. 2 Waásimo tuwaantantésamo ayáíyáꞌó wéraim-beyantafesamo imáyáamo ontembá Ísuntafeta aantemba imáyáasa onó. Ísu imáyáasa símakaisata Maníkón-aaisafeta simankúnkúnta únanasa imáyáasa símímba póta Maníkómpátá kááísamai maéꞌmaeta úmaeta iyónaumne. Ísu ánaaemba arunkó aamoí índa-imayaa éna póna aaraa-táíyáꞌó puwíndasafena ímba aꞌáo séna aaraa-táíyáꞌó púwón-antafesamo tigaesáfésamo ombá ímba imáyáa éna póna Maníkó kawáán-uráiwain-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá

maraꞌá méraiye.

3 Ísuntafeꞌa imáyáan-oro. Marapáꞌó méronkaꞌo sáwí-waasi sáwíꞌo uwánkáfaꞌo íyúwanamo fasiꞌámaimo maéꞌéíntemba imáyáa éꞌa ímba tuwesaraí ínaꞌa ímba ifátuwemba fasiꞌámai méraaro. 4 Aoisaambá ayaawaiyéꞌa fasiꞌámai méraampinkemba ímba tínkamowaꞌa pukáawe. 5-6 Maníkó fasiꞌátinkaindasafena séna kesiyáámúntone kesáánintone ísáaro súwana agaimaréna siyáin-aai imáyáan-oro. Maarán-ááí siyáiye.

Fasiꞌaénkó arumbó tímakaiwai arupíse uwátinkena kesáánimba owémó siwáísáféna kesáái isáíwae séna wétinkamiye. Mindásafena kesááninkoo Fasiꞌaénkó arupíse uwánkáímba ímba sáwísamban-iye-imayaa éma sáwíꞌo uráanda óraakaꞌo simámakaimba enarunkó

ímba sáwíꞌa íno

agaimaréna siyáiye. 7 Umbai-tántááꞌó kempáꞌó timbá Maníkó kaweꞌá uwátinkena wení iyámpói owaná póna miyá wéuwatinkaiye. Seyaafáꞌ-íyámpóí kaweꞌó íyantafesa miwí tinófoi arupíse wéuwatinkaawe. 8 Maníkó seyaafáꞌá wení iyámpói umbai-tántáápínkémbá arupíse uwátínkáímba umbai-tántááꞌó wéraiwai Maníkóní iyámpóín-ofo umbai-tántááꞌó ímbo wéraiwai megusáí-íyámpóín-owe. 9 Moórá-aaiwaraꞌo súnda ísáaro. Marapákén-késífóisaisa arupíse uwásínkaraawata miwí táái iséta miyáumai wíyómpaken-kentaasifowan-aai iséta kaweꞌ-úmai méta minórááꞌ-ááísá miyásá onó. 10 Kári-kanaa marapákén-késífóisaisa miwítí imáyáafinkemba arupísesa uwásinkanaafo Maníkó kaweꞌá uwátinkanae séna kaweꞌ-aantemba úmaisa méraandasafenasa wemó kaweꞌó úmaimo méraintemba miyásá ondasáfénasa arupísesa wéuwasinkaiye. 11 Arupíse uwásinkaindarata sirunkó umbaí táínata ínta aamoí éta ánaaemba minúmbáí-tántáákó kaweꞌó uwásinkaindarata minúmbáí-tántáákóní anondáá kentáásirunko aáno úmaisa wérainata kaweꞌ-úmaisa méranaumne.

Miyám-baaran-oromo siyáin-aai.

12 Miyáumai káráwiyeꞌa tiyáántán-kwiyéꞌa 13 arupíse-amba imáyáa úmai arááíwáéro. Kempínkémbá tuwímbai tuwánésa sáwí-amba arááíwáéfo séꞌa

kaweꞌ-úmai méꞌa arupíse-amba arááíwáéro.

14 Tiyáántán-kwiyéꞌa seyaafáꞌ-wáásíséꞌa faru úmai méraaro. Ímbo kaweꞌ-aantembo úmaimo méraawi Fasiꞌaénkómbá ímba awánánááfo kaweꞌ-aantemba úmai méraaro. 15 Kempínkémbá tuwímbai Maníkó úwoi túwaꞌnai iwáímbá auwáúnafo séꞌa káráwiyoro. Kempínkémbá tuwímbai tirunkó sáwíꞌo índarakemba misáwí-ímáyáágó seyaafáꞌ-wáásífímbá wété ifáínifo káráwiyoro. 16 Sáwí-tantaatafeꞌa tirááísafeꞌa ofáínifo káráwiyoro. Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Íso Maníkóntáféna ímba imáyáa éna sáwíꞌo uráintemba kempínkémbá tuwímbai miyá ofáínifo káráwiyoro. Wemá Maníkóntáféna ímba imáyáa úwaimba moórá-kanaa áái tówana áfákontafena séna ení tómbá nasímínana mintónkón-ánóndáá emá aifaráán-íyámpóí úrénana kenkáísifowa kaweꞌ-áásúmíꞌá amíníye séna 17 ména ánaaemba moórá-imayaa éna kesifo kaweꞌ-áásúmíꞌá simínkwae séna óraaꞌ-ifiꞌa tówana afowámá áfákomba kaweꞌ-áásúmíꞌá aména póna wembá ímba amúwana ááémo sáwíꞌo uráin-tantaako afowámá kaweꞌ-áásúmíꞌó amínda-amba fáíkaiye. Kempínkémbá tuwímbai miyá-sáwíꞌá ofáínifo káráwiyoro.

18 Naaófáꞌá Ísareri-waasi Sáínai-omaꞌ-aefempaꞌa komérowana óraaꞌ-iyama kéna tinepáí kówasa uwaná óraaꞌa kumeuꞌá úwana óraa-fiyunda torówana 19-20 uwíyemba óraakaꞌa tufúwana aaigó aantemba séna waásiye póíye maanómákáꞌó tíyaꞌo éꞌa óntantamba tínkamiyasa puwónááwe súwasa minááímó ísón-kwaasi táátafesa ésa sésa anekaꞌá moórá-aai ímba sínata ísáano sésa táátafesa ésa 21 awánon-tantaaꞌa óraa-taatafesa uwaná Mósese séna sááteꞌa isaꞌá tataꞌá úne siyáiye. Naaófáꞌá Ísareri-waasi miyán-tántááꞌá koawánaraafo kembiwí miyán-tántááꞌá ímba kowéawanaawe.

22 Ímba miyá éꞌa Maníkómpáꞌó tiyáamba maaráráámbá wéowe. Moórá-omakon-awiꞌa Sáíyóni-omapaꞌa téꞌa Maníkó fasiꞌaénkwáráwíní naaópaꞌa téꞌa wíyómpaꞌa aú-naoꞌa Yérúsaremufakaan-daopaꞌa téꞌa wíyómpaken-kisau-waasimo sáwífaꞌo túwaandu úmaresamo Maníkón-áwíꞌo mósá marésamo aamoimó opaꞌá téꞌa 23 aifaꞌó Maníkómpáꞌó tésamo wení waási-iꞌa úmai méraapaꞌa tiyáawe. Wíyómpaꞌa aúfáífimba miwí túwíꞌa agaimakáiye. Maníkó seyaafáꞌnánká miwímó méraawini áwáusafena tísai índawimpaꞌa téꞌa marapáꞌó arupíse úmaimo méraawanamo Maníkómó sásáꞌ-íꞌo uwátínkaraiwai wíyómpaꞌo miwí timantómbó méraapaꞌa téꞌa 24 Ísumpaꞌa Maníkó aú-aai símaimo

kááísamakaimba aráásímíwaimpaꞌa tiyáawe. Naaófáꞌá Kéni áfákomba Éperimba tufúwana puwúwana wení naaemá kumúwana mindásafena anondáá sáwí-meyamba amínkwae siyáimbanifo Ísuni naaemó kunkáimba waási kaweꞌá uwátínkáímba wempáꞌá tiyáawe.

25 Maníkó kembiwísáfénamo aaimó sínda-aai ímba taraiséꞌa káráwiyoro. Naaófáꞌá Mósese marapáꞌá ména Maníkón-aai simátimuwasa taráíyaawi sáwí-meyamba maiyáawe. Miyáumaimo wíyómpakewimo simátiminda-aaimo taraisíyawi éraiꞌa sáwí-meyamba maénááfo káráwiyoro. 26 Naaófáꞌá Maníkó Sáínai-omapakemba aaí súwana óraaꞌ-marima taráímbanifo káféꞌa óraaka séna moórá-kanaamo tínda anekaꞌá óraaꞌ-marima taaó senaná wíyónkowe maragówé óraaꞌ-marima táíníye siyáiye. 27 Anekaꞌó óraaꞌ-marima taaó sénaumnemo siyáin-aaigoni áwáuma maarán-iye. Marímo táínda-tantaaꞌa naaófáꞌó úmakain-tantaaꞌa póna taiꞌáínífo maríma ímbo kanaaꞌó táínda-tantaaꞌa waéꞌwaeꞌa íníye.

28 Miyáumai marímo táínda Maníkó kentááráꞌá káráwiyaimba póna ínta siyuwáínda póta sirunkó kaweꞌá ínata aamoí éta wentáféta éta wenáwíꞌa mósá maréta wen-ímáyáá mósá máráandasafenasa aamoí íníye. 29 Kankambó tiyúꞌmaimo iyafímbó agaisúwáantemba Maníkó miyá ínata póta

wen-ímáyáá mósá maréta ménaumne.

13

Maníkó aamoí ínkwae-iꞌa orómó siyáin-aai.

1 Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaimo méraawi Maníkóní akúníꞌa uráamba póꞌa moórá-mora-waasi kentirumbá timéꞌa ímba ifátúwáaro. 2 Namuꞌ-waasímó tíyaꞌo éꞌa tóné naané timéꞌa ímba ifáꞌá tiyúwáaro. Tuwímbaimo miyámó uráamba ímba marapáꞌ-wáásí kaweꞌá uwátínkaraafo wíyómpaken-kisau-waasi miyá uwátínkaraafo ímba wíyómpakewi owé-ímáyáá uráafo marapákén-kwáásí owé-ímáyáá uráawe. Mindásafeꞌa namuꞌ-waasí túwaꞌnai oro. 3 Maníkóní waásifinkemba wení waási onkákémbá tuwímbai tíꞌmaesa ándáfaꞌo mótínkáámba miwíséꞌa ándáfakaan-úmai méraafo mindásafeꞌa imáyáa éꞌa túwaꞌnai oro. Umbai-tántááꞌá miwífímbó wérain-kwaasi kembiwífínkwáráꞌá miyáumai umbai-tántáákáámbá wéraiwain-ofo imáyáa éꞌa túwaꞌnai oro.

4 Aaremó waaimó máéwasa waaimó aaremó máéwasamo on-ámbá kaweꞌ-ámbán-ifo aaré ímba sáwí-ankaꞌa níyasa waaí ímba sáwí-ankaꞌa níyasa miyáumai méraafo aare-úméné waai-úméné ímba oro. Miyá íyanamo éna Maníkó sáwí-meyamba timíníye.

5-6 Maníkó séna

ímba tiyuwéꞌa túwaꞌnai ónaumne

minááímó siyáintafeta fasiꞌámai méta séta

Fasiꞌaénkó súwaꞌnai imbá póꞌa waásimo

sáwíꞌo uwásinkaiyamba ímba sááꞌa íníye

séna Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna siyáimba póꞌa óntantafeꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa miyán-tántáákó kembá taꞌótorainaꞌa sáwíꞌa ofáínifo

makáan-tantaatafeꞌa séꞌa mindá kanaán-iye seró.

7 Ááémo kentí óraaꞌ-waasi Maníkón-aaimo simátímakaawisafeꞌa imáyáan-oro. Miwímó maéꞌón-awauwe pukáan-awauwe imáyáa éꞌa Maníkóeꞌo kááísamaimo maéꞌmaeꞌo éꞌóntemba miyán-oro. 8 Ísu Káráísiti naaófáꞌó uráintene káféꞌwaraꞌo miyámó wéintene ánaaenkwaraꞌo miyámó índawe. Mindásafeꞌa 9 tómbá aambó fáíꞌmakaan-amba arááíwaiyamba ímba túwaꞌnai ínífo Maníkó úwoi súwaꞌnai úmaisa wéfasiꞌasinkaifo fíꞌo-fiꞌon-aai karoꞌ-ááí

iséꞌa arááíwáéfainifo káráwiyoro.

10 Ísu Káráísitimo puwénamo wenáú Maníkómbó ámakaintafenasa súwaꞌnai imbánifo ámáán-daumpaꞌo ámáán-kisau-waasimo póí tufúꞌmaimo Maníkómbó ámén-kwaasi ímba kanaaꞌá wétuwaꞌnai-iye. 11 Aifaꞌ-ámáán-káwáágó waásiti aoisaantáféna póí tufúkéna naaemá umaéna Maníkóní ufaen-dáúmpáꞌá iyéna mindááémá tufimpín-úmáráísasa mimpóí mindáókoni aumépaꞌa ímbo nombá agaisukáawe.

12 Miyáumai Ísu Káráísiti kentáásáféna imáyáa éna sáwí-imayaa maitiyuwánae séna ímba aꞌáo súwasa áíꞌmaesa mindáókoni aumépaꞌa móankesa tufúwana puwúwana wení naaemá kunkáiye. Miyámó uráimba póímo tufúꞌmaimo Maníkómbó ámén-kwaasi ímba kanaaꞌá wétuwaꞌnai-ifo kentáá wésuwaꞌnai-iye. 13 Ísumba áíꞌmaesa mindáókoni aumépaꞌa móankaresa tufúwana pukáimba miyáumai ámáán-daumpaꞌo póí tufúꞌmaimo Maníkómbó ámén-amba tuwáúnasasa wembó símai sáwíꞌo uwánkaraantemba kentááwáráꞌá símai sáwíꞌa uwásínkáámba póta ínta wentá auwánaumne. 14 Marapáꞌó waéꞌwaeꞌo índa-naoꞌa ímba wéraintafeta wíyómpaꞌo maéꞌmaetaamo onda-náópata imáyáasa éta póta ínta wentá auwánaumne.

15 Maníkómbó póímo áméntemba Ísu Káráísiti kentáásáfénawe séna pukáintafeta Maníkóní waási úne súndawisa aamoí uwánkámae iyéta wenáwíꞌa mósá maréta ínta túwáano. 16 Kaweꞌá uwátinketa túwaꞌnai eta íntaamo túwáandasafena Maníkó aamoí íníye.

17 Kentí óraaꞌ-waasi-taai iséꞌa síyantemba miyán-oro. Kembiwíyáꞌá kaweꞌ-úmai káráwimae iyésa ánaaemba Maníkómbá minkísáúsáféꞌa simámenaawe. Miwí tááimo ísámai kaweꞌó íyasamo ésa aamoí íyaꞌa mindásafeꞌa kaweꞌ-úmai ménaawe. Miwí tááimo ímbo ísámai kaweꞌó íyasamo ésa miwítí kísau umbaí táínaꞌa mindásafeꞌa ímba kaweꞌ-úmai ménaawe.

18 Imáyáa éta kentáásirumpinta ímba aaí wéraisata seyaafá-tántáátáféta arupísesa ónaesa súmpo kentáásáféꞌa Maníkómpáꞌá inaí símae íyóro. 19 Óraaka simátimeꞌa súne. Anekaꞌá kentópaꞌa kárikaꞌo konda-ámbá Maníkó paápé índasafeꞌa inaí seró súne.

Inaimó siyáin-aai.

20 Maníkó faru wéuwatinkaiwaini áwáugo éna Fasiꞌaénkó Ísu pukáimpinkemba íyáfasinankarowana puwúwanamo wení naaemó kunkáintafena póna símai kááísamakain-aai waéꞌwaeꞌa ínana sipisípiyaꞌo káráwiyaiwaimo intembá Fasiꞌaénkó Ísu kentááráꞌá wégarawiyiye. 21 Maníkóní imáyáafinkembo íyantafena Maníkó fasiꞌaémbó timíndasafeꞌa inaí súne. Maníkó kentáásirumpinta kísau wémaimba Ísu Káráísitini fasiꞌaéntámbá wembó arááímo tain-kísáú Maníkó maíndasafeꞌa inaí súne. Ísu Káráísitin-awiꞌa aasiyaasí óraaꞌa waéꞌwaeꞌo imbá éraiꞌ-aai intáféꞌa inaí súne.

22 Kesí waásisono. Óraaka simátimeꞌa súne. Fasiꞌátínkáándasafeꞌa maanáúfáí agaimái timúnda ímba ayáátááꞌ-aain-ifo aáno méꞌa ísáaro. 23 Moórá-aai ísáaro. Moóráwigon-awiꞌa Tímóti ándáfakemba faúꞌánkáámba póna ááémo tínaꞌo éꞌa kentópaꞌo kondaráꞌá áíꞌmaeꞌa kónaumne.

24 Kentí óraaꞌ-waasisafetaawe Maníkóní waási seyaafáꞌ-wáásísáfétaawe simátimeꞌa séꞌa kaweꞌ-úmai méraaro súne. Maníkóní waási Ítáári-marafakewi simátimesa sésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe.

25 Maníkó úwoimo wétuwaꞌnai-intafeꞌa inaí súne.

Kesáái taíꞌáiye.

Yémísi

1

2

3

4

5

Yémísi

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yémísi Ísun-áfáko éna Yérúsaremufaꞌa ména Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌa káráwiyaiwai moórá-waai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái Yúndaa-waasi Ísuni aampaꞌó kuwáí agaimái mátímakaiye.

1

1 Kemá Yémísi maanáúfáí agaimái timúne. Maníkóní kísauwe Ísu Káráísitini kísauwe maúndawi maanáúfáí agai-timúmpo Ísarerin-áánintomba sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi tísaafitantambo uráawi fíꞌo-fiꞌom-barafaꞌa wété úmaimo méraawi ísáaro.

Fasiꞌátínkáín-aai.

2 Kesí waásisono. Umbai-tántááꞌá fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa kempáꞌá wétifo tirumbá fetóí úmai méraaro. 3 Umbai-tántááꞌá kempáꞌó timbá Fasiꞌaénkó Ísuwe kááísamaimo méꞌo ímbo auwéꞌo éꞌa fasiꞌámai ménaawe. Mindásafeꞌa ísaraamba póna umbai-tántááꞌá kempáꞌá wétifo tirumbá fetóí úmai méraaro. 4 Fasiꞌámai maéꞌmaeꞌa úmaeꞌa iyíyana ímba tuwesaraí ínaꞌa miyán-káwéꞌ-ímáyáá úmae iyíyana Maníkóní kawe-tántáátáféna ímba táái táíníye. 5 Kaweꞌ-ímáyáá maénae síyawi Maníkómpáꞌó áísai íyanamo éna timíníye. Maníkó nóintafera sísai-oo ímbo sínda ímba taꞌótorainifo úwoi timíníye. 6 Maníkómpáꞌó áísai íyamba ímba kaeꞌ-ímáyáá éꞌa úwoi kesáái isáíníye seró. Kaumbo-kaeꞌ-ímáyáámó tokáiyawimo ésa kafóná-waasi pósa afufumpin-kwáásí mésa kowaétuwe tawaétuwe-waasiyaamban-owe. 7-8 Miyámó owí kaumbo-kaeꞌ-ímáyáá ésa ímba mimbórá-ímáyáá úmai arááíwaesa kawe-kísáú wémaefo sáwí-imayaa arááíwaesa miyámó owí Maníkómpáꞌó áísai

íyan-tantaaꞌa simíníye-imayaan-ofo.

Óntaiyain-kwaasiye óntawaraꞌ-waasi-taai.

9 Óntaiyain-kwaasi Ísu Káráísitin-aaisafesa

éraiꞌemo sewanamó imbá Maníkó séna kesí waásin-owe simbánifo tirunkó kaweꞌá wéifo 10 óntawaraꞌ-waasi Ísu Káráísitin-aaisafesa éraiꞌemo sewanamó imbá Maníkó séna kentí óntama ímba aifaráán-tántááꞌán-iye simbánifo miwíwáráꞌá tirunkó kaweꞌá wéiye. Kawe-tántááꞌó mowáán-arambo wénamo aáémbo kaintembá óntama aifaráán-tántááꞌá iyé-ímáyáámó on-kwáásí miyáráán-úmai taiꞌánááwe. 11 Aafáúmá íyáúsena aaꞌá kaisaná mowáán-arambo aáénkénamo minkáwé-tántááꞌó aáénkaambo kaintembá óntama aifaráán-tántááꞌá iyé-ímáyáámo on-kwáásí kísaumo máémba miyáráán-úmai taiꞌánááwe.

Sáwí-imayaamo kempáꞌó tínaꞌa aꞌáo seró-ááí.

12 Ísu Káráísitin-aaisafesamo éraiꞌemo sewanamó imbá miwífá sáwí-tantaaꞌo tíndamo ésa aꞌáomo síyanamo éna tirunkó kaweꞌá íníye. Miyáumai fasiꞌámaimo maéꞌmaeꞌo íyanamo éna Maníkó timénaumne siyáin-tantaaꞌa timíníye. Ááéma Maníkó séna tirumbó símén-kwaasi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe siyáintemba miyá uwátinkainiye. 13 Sáwíꞌo

í-tántááꞌó kentópaꞌo tínaꞌa sáwíꞌa ónaumne-imayaamo éꞌo éꞌa Maníkóntáféꞌa sáwí-imayaa símakaiye sefó. Maníkó ímba sáwíꞌa í-ímáyáá tiména ímba wení imáyáafinkemba sáwí-imayaa tafisímai mémarainiye. 14 Kentáá sáwí-imayaasafena sinkáínda misáwí-ímáyáágó kentáá tafisínata arááíwáénanasa 15 misáwí-ímáyáágó taꞌótorainata sáwíta ónaumne. Sáwítaamo úmae íyónanasaamo éna misáwí-ímáyáágó anondáá méraundawini áwáuma Maníkóní némpata méranaumne. Mindásafeꞌa Maníkóntáféꞌa sáwí-imayaa símíye sénááfo imáyáa úmai kaweꞌán-oro.

16 Kesí waásisono. Mindásafeꞌa karoꞌ-ááísáféꞌa éraiꞌe sefónifo kaweꞌ-úmai ísáaro. 17 Seyaafáꞌá érai-tantaa kawe-tántááꞌá kentááfátá kentáásifowama Maníkónópakemba wégumiye. Aafáúwé wíyóne oꞌé úmakowana aafáúmá kúwáfekena siyaréna wéifo Maníkó ímba miyá wéifo aasiyaasí sáma kásinkena ímba fíꞌo-fiꞌon-imayaa wéiye. 18 Maníkó wení imáyáa arááíwaena éraiꞌ-aai simásimenasa minéráíꞌ-ááísáféna aú-waasiyaanta uwásínkáísata aifaꞌá wení waási-ita uráanasasa ánaaemba fíꞌo-fiꞌon-kwaasi miyá ónááwe.

Maníkón-aai isésa miyámó on-ááí.

19 Kesí waási ken-ímáyáámó únda-waasi ísáaro. Maníkón-aai ísámai kaweꞌá éꞌa imáyáa uréꞌa aaí séꞌa ímba ááéma aaisambá seró. 20 Aaisambó sen-ámbá Maníkóní kaweꞌ-ámpáꞌá ímba aaisambá sen-ámbán-iye. 21 Mindásafeꞌa sáwí-imayaawe sáwíꞌo on-tántááꞌé watuwéꞌa kuméꞌa Maníkón-aai tirumpimbó makáan-aai ísámai kaweꞌ-íyana minááígó kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye.

22 Maníkón-aai tááꞌ-aantembo iséꞌo Maníkón-aai isáúnda éꞌa isáúmne séꞌo éꞌa kesáféꞌa karoꞌá sefó Maníkón-aai ímba tááꞌ-aantemba iséꞌa wemó siyáintemba oro. 23 Maníkón-aai isésa wemó siyáintemba ímbo íyawi 24 nonkwaaúmpímbá tóiꞌa awánasuwesa kówasa miyámó ombá ááéma wétuwinkawimba miyámó owí Maníkón-aai isésa wemó siyáintemba miyá ímba wéowe. 25 Maníkón-aai sásáꞌ-ááígó póna minááígó sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútinkainiye. Maníkón-aai isésa wemó siyáintembo íyawi isésa ímba tuwinkáínda miyá úmaesa iyíyana minááígó tirumpimbá kaweꞌá uwátinkainiye.

26 Nom-báí-wáásí úne sembánifo sen-ááíyáꞌó ímbo káráwiyombo ésa kentí imáyáagomba karoꞌá simásuwesa tóikaken-aantemba sésa nom-báí-wáásí úne wésewe. 27 Ketoꞌ-ínínkáꞌé áwíyaraaꞌ-iyampoiyaꞌe umbai-tántááꞌó wéraiwaiyaꞌe káráwiyesa marapáꞌ-wáásítí sáwí-ampaꞌa tínaaemba uwásúwááwi Maníkón-aai ísámai kaweꞌá ésa Maníkó kentáásifowan-aúrankaꞌa éraiꞌ-nom-bai-waasi mésa Maníkón-aráái aantemba wéwaewe.

2

Mimbórá-ímáyáán-oro-aai.

1 Kesí waásisono. Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti fíꞌoran-aai wéraiwaini aaisáféꞌa éraiꞌe séꞌa wenkáꞌá timankúnkúmba ofo túwíꞌo wérainda-waasi kaweꞌá uwátinkeꞌa túwíꞌo ímbo wérainda-waasi tínaaemba uwátímémba mindá sáwíꞌa ofo 2-3 káráwiyoro. Túwaandu ompímbó moóráwigomo óntawaraꞌ-waasigo éna kaweꞌ-únánkwátói úmaena tisanamó óntaiyain-kwaasigo éna sáwí-unankwatoi úmaena tisaꞌó kaweꞌ-únánkwátóiwarawintafeꞌa simándáraꞌa tamauwó séꞌo sáwí-unankwatoiwarawintafeꞌo nénkaꞌa tamauwómó sembá mindá sáwíꞌa wéowe. 4 Miyámó sembá kempínkémbá tuwímbai túma maimaéꞌa iyéꞌa tuwímbai símai sáwíꞌa éꞌa sáwí-imayaasamba tuwínkaaꞌa wéowe.

5 Kesí waási ken-ímáyáámó únda-waasi ísáaro. Marapáꞌá méraan-kwaasi óntaiyain-kwaasi tuwánésa sésa úwoi-waasin-owe sefó Maníkó óntaiyain-kwaasi weséꞌa kááísamai fasiꞌámai méraan-kwaasi tuwánéna séna kesí waásin-owe wésiye. Ááéma Maníkó séna tirumbó símén-kwaasi kawáánúndafaꞌa ménaawe siyáimba 6 óntaiyain-kwaasisafena miyá siyáimba póꞌa múra tiyúwáafo. Óntawaraꞌ-waasi túma ímba maimaéꞌa íyóro. Óntawaraꞌ-waasi kembiwí sáwíꞌa uwátinkesa aaimá simátinkesa 7 Ísu Káráísitin-awiꞌa íyáákarain-awiꞌa kentí óraakon-awiꞌa símai sáwíꞌa uwánkáámba póꞌa miwí túma maimaéꞌa íyófo.

8 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

esáfé-ímáyáámó óndantemba

fíꞌowi-imayaawaraꞌa oro

siyáimba póꞌa minkáwéꞌ-ámáámbó fasiꞌaén-ámáámbó arááíwaeꞌo éꞌa kaweꞌá íyambanifo 9 óntawaraꞌ-waasi túmo maimaé iyéꞌo óntaiyain-kwaasi tiyuwéꞌo éꞌa sáwíꞌa ónááwe. Miyámó éꞌo éꞌa kaweꞌ-ámáámbá taraisíyana Maníkó aaimá simátinkainiye. 10 Seyaafáꞌ-ámáámbó arááíwaesamo moórá-amaambo taraisíyambo éna aaimá simátinkena séna seyaafáꞌ-ámáánkómbá taráísówin-owe síníye. 11 Maníkó séna ímba aare-úméné waai-úméné oro séna moórá-aaiwaraꞌa séna ímba waási tínkamiyasa púwóro siyáiye. Ímbo aare-úméné waai-úménémó ombánifo waási tínkamiyasamo puwíyamba ámáámba wétaraisowe.

12 Maníkón-aai sásáꞌ-ááígó póna minááígó sáwí-imayaagomo taꞌótokaimpinkemba faútinkainiye. Maníkó wenáái arááíwáéwiye taráísówiye tuwánéna tísai índa póꞌa imáyáa éꞌa kentóikaꞌe kentúraꞌe káráwiyoro. 13 Maníkó aaifimbá maitinkáíndaraꞌa tirumbó ímbo uwátínkaraawi Maníkó wenarumbá ímba uwátinkainiye. Maníkó aaifimbá maitinkáíndaraꞌa tirumbó uwátínkaraawi ímba tááꞌa ínana Maníkó aruntaféna uwátinkainiye.

Timankúnkúne kawe-kísáúwémó máén-aai.

14 Kesí waásisono. Ísu Káráísitin-aaisafesa timankúnkúmbo ésamo ímbo kawe-kísáúmó maésamo ésa miwí táái úwoi tóikaken-aai wésewe. Minááí tóikaken-aantemba sembá póna Maníkó ímba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye. 15 Maníkóní waásifinkembo moóráwigomo ménamo unáánkwátóiye tóné ímbo makáindawintafeꞌo 16 kembiwímó séꞌo tómbá nenaná ámúꞌa fáínama unáánkwátói aneꞌá márénana kokoꞌá ínama waaó séꞌo tóné unáánkwátóiyemo ímbo améꞌo éꞌa kentáái úwoi tóikaken-aai wésewe. 17 Mindásafeꞌa Ísu Káráísitin-aaisafeꞌa timankúnkúmba ombánifo ímbo kawe-kísáúmó máémbo éꞌa timankúnkúmbo on-ááí tóikaken-aantemba sefó tirumpinkémbá ímba wésewe.

18 Tuwímbaimo sésa Maníkón-aaisafeꞌa simankúnkúmba únda póꞌa Maníkóní waási únemo sewasamó tuwímbaimo sésa kawe-kísáúmó maúnda póꞌa Maníkóní waási únemo sembá kemá Yémísi súne. Maníkón-aaisafeꞌa timankúnkúmba ombánifo kawe-kísáú ímba máémba póꞌa Maníkóní waásiyaꞌo ímba tuwánáúmne. Kemá kawe-kísáúmó maúnda suwáné séꞌa Maníkón-aaisafeꞌa amankúnkúmba óne sénááwe kemá Yémísi súne. 19 Maníkó kímborawigo méraiye séꞌo éraiꞌemo sembá kaweꞌ-ááí sembánifo miyá aantemba sembánifo Maníkó kaweꞌ-ámpáꞌá ímba métinkainiye. Waántáwankoni kísau-waasiwaraꞌo miyámó sembá kantúmba matuwésa sembá póna Maníkó ímba kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye.

20 Ímba kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásín-owe. Ísun-aaisafeꞌa timankúnkúmbo ombá ímba kawe-kísáúmó máémba úwoi-aaiyaamba sembá póꞌa miwání áwáumo simátíménda ísáaro. 21 Naaófáꞌá kentáá síwáꞌnáma Émbaramu Maníkó simámakaintembo índasafena ááninkon-awiꞌa Áísáakimba óntan-taareraꞌa mósá ánkarena tufínena úwana Maníkó séna aꞌáo siyáiye. Émbaramu miyá uráintafena Maníkó séna arupíse úmai méraane siyáiye. 22 Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna amankúnkúmba éna ímba miyá aantemba uráifo simámakaintemba uráimba Maníkón-aaisafena fasiꞌámai éraiꞌe siyáimba éꞌa ísaraawe. 23 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna Émbaramu Maníkón-aaisafena éraiꞌe séna amankúnkúmba úntafena Maníkó séna arupíse úmai méraanemo siyáimba minááígóní áwáuma Émbaramu Áísáakimba tufuwíndasafena uráinkaꞌa aforaꞌá paápé uráiye. Ánaaemba Émbaramuntafesa sésa Maníkóní waásin-iye siyáawe. 24 Maníkón-aaisafesa éraiꞌe sésa timankúnkúmba ésa kawe-kísáú wémaewisafena Maníkó séna arupíse úmai méraawe sifó Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa ímba kawe-kísáú wémaewisafena arupíse úmai méraawe Maníkó ímba síníye. Minááí káféꞌa wéisaawe.

25 Maníkón-aai aúfáífimba naaófáꞌá agaimaréna moórá-ininko aankaróꞌ-ánkáꞌó nún-ininkon-awiꞌa Réꞌapi fíꞌonkaa-ininkon-aai siyáiye. Yósúwa

maramá aúpáꞌá koawánaakaiyo séna tiꞌmarówasarai minínínkóní naaúmpaꞌa tuyaná mindárai-taai iséna éraiꞌe séna wenamááraa tínkamofo séna moórá-aamba aráátimuwasarai kuráaye. Minínínkó miyá úntafena Maníkó séna arupíse úmai mérain-inimban-iye siyáiye. 26 Timambó kóísasamo waásimo púwóntemba Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ésa ímba kawe-kísáú wémaewi miyáráán-úmai ímba tirunkakémbá timankúnkúmba ofo tóikakemba wésewe.

3

Tói-kawaan-oro-aai.

1 Kesí waásisono. Maníkóní kísau uwáítáíꞌ-íyan-kisau ímba sáwífaꞌnanka maénááfo moórá-morawigo maénááwe. Uwáítáíꞌ-íyan-kisausa maúndawisa Maníkó fasiꞌámaisa sísai índarakemba éfo úwoi-waasi miwítí kísausafena aáno úmai tísai íníye. Mindásafeꞌa ímba sáwífaꞌnanka séꞌa uwáítáíꞌ-íyan-kisau maénae sénááwe. 2 Seyaafáꞌnánkátá tuwímbai-tantaaꞌa sáwítaamo úndasaawe. Tói-kawaanesa kaweꞌ-ááí-aantembo sewí éraiꞌa kaweꞌ-wáásí mésa túraꞌa seyaafá-tántáákáꞌá kanaaꞌá wégarawiyowe.

3 Moórá-aai imáyáan-oro. Óraa-poigon-awiꞌa ósi waási kentí imáyáagomo win-ámpáꞌó kónaesamo ombá óipimba ampáá-fásíꞌáén-taemoꞌa fááꞌankesa séfasefaꞌ-ayaiyaꞌa ándáma fáríꞌwimai tiyáámpimba tokésa kentí imáyáagomo win-ámpáꞌá moórá-aempaꞌ-anda tafisewaná minóráá-póígó wéwiye. 4 Nompín-táónkwaraꞌa imáyáan-oro. Mindá óraa-tantaaꞌa isaná fiyúndágoma faméꞌmai fíꞌopaꞌa tuwánae isanánifo fafúsúmaenamo nín-tamba ímba óraa-tamban-ifo kári-tamba wemó kónae sipaꞌá mintámbá waéráísana minórááꞌ-nómpín-táónko wéwiye. 5 Maaráwáráꞌá imáyáan-oro. Waásisa óraa-tantaaꞌa únanasa sóikoma kári-tantaako sáwífaꞌ-aai séna súsaama maimaéna wéiyimba imáyáan-oro.

Aifaꞌá káriꞌ-iyama karéna kámaena óraaꞌ-amoꞌna wégauwiye. 6 Iyamó kénamo óraaꞌ-amoꞌnamo sáwíꞌo intembá sáwí-aaigo miyá éna seyaafá súwawaata sáwíꞌa úmaena wéwiye. Sáwí-aaigoni kísaugo seyaafáꞌ-áémpáꞌá seyaafá-sáwí-kísáúgómbá wéiyaakaiye. Misáwí-tántáákóní áwáuma waántáwankoma éna kentáásí kísau tasáwíꞌa

éna seyaafáꞌ-áémpáꞌá wété wéiye.

7 Afááꞌ-wáí-wááné numawé iyaankafayaané mófááꞌe amíꞌmíꞌ-úmai káráwiyombanifo 8 sáwí-aaigo íyáákarain-tantaaꞌa pósa waási ímba kanaaꞌá wégarawiyowe. Waaifainkómó waásimo unkútísanamo sáwíꞌo intembá sáwí-aaigo miyá wéiye.

9 Kentáá sááisamba kentáásifowama Fasiꞌaénkón-áwíꞌa mósá maréta Maníkó werááníꞌa úmakain-kwaasi símai sáwíta úne. 10 Mimbórá-sóípínkéntá kaweꞌ-ááí séta sáwí-aai séta wéune. Kesí waásisono. Miyán-ááígó sáwíꞌa wéiye. 11 Nonaumpinkémbá ímba kaweꞌ-nóné sáwí-none wégumiye. 12 Inagómá ímba feꞌarambá íyáísana kúsigoma kondóí-aramba ímba wéiyaiye.

Uwí-nónkó ímba kaweꞌ-nómbá uráínasa waási nánááwe. Mindásafena mimbórá-wáásígómpínkémbá kaweꞌ-ááíyé sáwí-aaiye sisaná miyán-ááígó sáwíꞌa wéiye.

Kaweꞌ-ímáyáá Maníkómpákémbó kúmín-aai.

13 Kempínkémbá tuwímbai kaweꞌ-ímáyáá torésa ísáán-kwaasi mésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí pósa ímba túma maimaé iyésa kawe-kísáú maésa kaweꞌ-úmai méwaꞌa tuwánéꞌa séꞌa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásín-owe sefó 14 kempínkémbó tuwímbaimo miwítí waási tirumbá sáwíꞌa uwátinkesa sésa óraaꞌ-waasi-iꞌa ofó sésa keyáá óraaꞌ-waasi-iꞌa úmai méranaumnemo síyambo ésa miwí túma maimaé iyésa kesáféꞌa karoꞌá sésa kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí úne sefónifo. 15 Miyán-ímáyáá ímba Maníkómpákémbán-ifo marapákémbá waásiti imáyáa waántáwankoni imáyáafinkemba wésewe. 16 Tuwímbaimo miwítí waásimo tirumbó sáwíꞌo uwátinkesamo sésa óraaꞌ-waasi-iꞌa ofó sésa keyáá óraaꞌ-waasi-iꞌa úmai méranaumne síyambo ésa ímba moóráfaꞌa taankarotámai mésa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa sáwíꞌa úmae iyíyamba mindá marapákémbá waásiti imáyáa waántáwankoni imáyáafinkemba ofo 17 Maníkómpákémbá kaweꞌ-ímáyáámó tokáawi kaweꞌ-aantemba ésa ímba sáwíꞌwaraꞌa ombá aaweyáá ésa ímba aaisampínkémbá sésa fíꞌon-kwaasi-taai kaweꞌ-úmai isésa tirumbá uwátinkesa umbaimó máén-kwaasi túwaꞌnai esa ímba kaumbo-kaeꞌ-ááí sésa ímba tuwínkaaꞌ-úmai kaweꞌá uwátinkesa sáwíꞌa uwátinkesa ofo seyaafáꞌá kaweꞌ-aantemba wéuwatinkaawe. 18 Aáno úmai méranae síyawi aaweyáá uwátinkaiyasa tuwánésa miyáumai aaweyáá úmai méranaawe.

4

Marapá-tántáátáfésa imáyáamo on-ááí.

1 Kempínkémbó aaisambó séꞌo áwááꞌo séꞌo miyámó ombá miwání áwáuma maarán-iye. Sáwí-tantaakomo tirááímo taintáféꞌa imáyáa owaná minímáyáágó taꞌótóráísana aaisambó síyan-aai wépaaꞌiye. 2 Tirááímo tain-tántááꞌó makáawaꞌo ombá tufúwónana puwínaꞌa kemá maénae-imayaa wéowe. Fíꞌowiti moparáwímbá túraniyamba éꞌa ímba kanaaꞌá maíyantafeꞌa aaisambá tiyéꞌa áwááꞌa wésewe. Tirááímo tain-tántáátáféꞌa Maníkómpáꞌá ímba áísai owaná póna ímba wétimiye. 3 Maníkómpáꞌó áísai ombá áísai on-tántááꞌá ímba wétimiye. Sirááímo tain-tántááꞌá kesáféꞌa maénae séꞌa Maníkómpáꞌá áísai ombá misáwí-ímáyáá tokáantafena ímba wétimiye. 4 Aaremó waaiyakémbó tiyuwésamo fíꞌon-kwambo máéntemba Maníkómbó aúwáán-kwaasi ísáaro. Marapá-tántááꞌó imáyáamo émeꞌo éꞌa Maníkóní namuro-wáásíyáámbá ofo minááí imáyáan-oro. Marapá-tántááꞌá maénae símaeꞌo iyíyawi Maníkóní namuro-wáásíyáámbán-owe. 5 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó séna kesí ámútamba kempímbá maráúnda sáwíꞌa ofó séꞌa fasiꞌámai wégarawiyune siyáiye

agaimaréna siyáimba minááí ímba úwoi-aain-ifo

éraiꞌ-aain-ifo imáyáan-oro. 6 Énifo Maníkón-ímáyáá úndasafenasa súwaꞌnai úmaisa wéfasiꞌasinkaiye. Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó kentúmo maimaé íyówi wéfametiyuwaifo wenaísamaifimbo máéwi wétuwaꞌnai-iye

agaimaréna siyáimba póna Maníkó súwaꞌnai úmaisa wéfasiꞌasinkaiye.

7 Mindásafeꞌa Maníkón-aai iséꞌa wenaísamaifimba méraambanifo waántáwankon-aaisafeꞌa aꞌáo síyanamo éna ááéma tiyuwéna kóínaꞌa 8 Maníkóní ewaaꞌó méwanamo éna Maníkó keséꞌa mérainiye. Sáwíꞌo owí kaweꞌó úmaimo méraiyantafeꞌa imáyáa éꞌa misáwí-tántááꞌá túwáaro. Maníkón-ímáyááwé mararákén-ímáyááwémó tokáawi sáwí-imayaa tuwéꞌa kaweꞌ-ímáyáán-oro. 9 Sáwíꞌo ontáféꞌa ímba aamoí éꞌa tiꞌá kaótuweꞌa méraaro. Sáwíꞌo wéontafeꞌa ímba wíyááima íyamba tiꞌá kaótuweꞌa méraaro. Sáwíꞌo wéontafeꞌa tirunkó ímba kaweꞌá éna sáwíꞌa ínaꞌa méraaro. 10 Fasiꞌaénkón-aai iséꞌa wenaísamaifimba méwana wemá mósá tinkáíníye.

11 Kesí waásisono. Kentí waásisafeꞌa ímba sáwí-aai simátínkáaro. Maníkó ámáán-aaifimba séna ímba miyán-oro siyáimba póꞌa miyámó ombá Maníkóní ámáámba símai sáwíꞌa uwánkeꞌa séꞌa sáwí-amaamban-iye sembá mindá karoꞌá wésewe. Maníkóní ámáámbo tuwínkaaꞌ-uréꞌo séꞌo káriꞌ-amaane óraaꞌ-amaane séꞌa minámáámbá ímba kaweꞌ-úmai arááíwaeꞌa wétaraisuwaawe. 12 Maníkó weyáá ámáámba siménasa waási tuwínkaaꞌ-éna kanaa weyáá kaweꞌ-ámpáꞌá métinkena weyáá waási taíꞌásuwainiye. Mindásafeꞌa waási keyááríkaꞌa ímba tuwínkaaꞌ-ónááfo Maníkóní kísaun-iye.

Ímbo túmo maimaé iyíyan-aai.

13 Kembiwí imáyáa éꞌa séꞌa káféraꞌi aafáyáawaꞌi óraaꞌ-naopaꞌa koméꞌa kísau wémaeꞌa moórá-aatai maisuwéꞌa sáwífaꞌ-ontamba maénaumne. Miyán-ááímó sewí ísáaro. 14 Aafáyáaraꞌo ainámbó kárikaꞌo wénamo ááémo turáꞌwintemba kembiwímó méraamba miyáráán-úmai ááéma taiꞌánááwe. Aafáyáa kentópaꞌo tínda-tantaaꞌa ímba ísaraawe. 15 Mindásafeꞌa sen-ááí ímba anekaꞌó síyamba maará seró. Fasiꞌaénkómó ewémó sínaꞌo éꞌa miyá ónaumpo ímbo ewémó sínaꞌo éꞌa ímba miyá ónaumne seró. 16 Miyán-ááí séꞌa kentí imáyáafinkemba kentúma maimaé iyéꞌa óraaꞌ-iꞌa úmai méranaemo sembá miyán-ímáyáá sáwí-imayaan-iye. 17 Miyáumai ísáaro. Kaweꞌó íyawini áwáuma ísámai ifátuwesa miyámó íyamba sáwíꞌa ónááwe.

5

Óntawaraꞌ-waasi-taai.

1 Óntawaraꞌ-waasisono. Senda-ááí ísáaro. Kentópaꞌo umbai-tántááꞌó tínda óraaꞌ-imayaa éꞌa tiꞌá kaoréꞌa méranaawe. 2 Sáwífaꞌ-ontama makáamba taúkaaꞌa isaná sáwífaꞌ-unankwatoi waígo ánáamba kárásuwaisana 3 óntamba makáamba taúkaaꞌa isasá waási awánésa sésa ímba túwaꞌnai ombá makáawana taúkawiye síyamba iyamó aneꞌó kainten-úmai sáwí-meyamba kentópaꞌa tíníye. Sáwífaꞌ-ontama makáambanifo Maníkó waásimo méraawini áwáuma tísai índa-kanaa tíníye. 4 Kentí kísaumo máén-kwaasiti méyámbá ímba kaweꞌ-úmai timéꞌa sáwíꞌo ombá Maníkó awánaraiye. Minkwáásí óraakaꞌ-oraakaꞌa sewaná Maníkó fasiꞌaénkwáráwí wéisaiye. 5-6 Marapáꞌó méraankaꞌa sáwífaꞌ-ontama maréꞌa kentí imáyáafinkemba kembó tínkáín-kisau wémaewe. Ímbo sáwíꞌo uráan-kwaasi aaifimbá maitínkówaꞌa ímba anondáá aaí suwaꞌá tínkamuwasa pukáawe. Póímo tómbó tíméwanamo óraaꞌa isasamó tufúꞌnaantemba kembó tínkáísaꞌo miyámó ombá Maníkó sáwí-meyamba timíníye.

Fasiꞌámai mésa inaí seró-ááí.

7 Mindásafeꞌa fasiꞌámai maimaé iyéꞌa Fasiꞌaénkó anekaꞌó kumínda amuꞌmáráaro. Kísaugoni afowámá kísau úmakena amuꞌmaréna séna kaeꞌ-íꞌa aaꞌá téna kísau óraaꞌa ínaꞌa nánae séna amuꞌmaráíntemba 8 miyáráán-úmai Fasiꞌaénkómbá amuꞌmakéwana kumíníye. Fasiꞌaénkó kárikaꞌa kumínda póꞌa fasiꞌámai aáno úmai méraaro. 9 Maníkó aaifimbá maitinkáínífo kentí waási ímba íꞌai tínkáaro. Maníkó aaifimbá maitinkáínda-kanaa kárikaꞌa tíníye.

10 Kesí waásisono. Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowimo uráamba imáyáan-oro. Fasiꞌaénkó simátímakon-aai simátímaꞌmae iyúwasa ímba ísówana umbai-tántááꞌá sáwífaꞌa miwífáꞌá túwasa Maníkón-aai ímba ifátuwesa fasiꞌámaimo mésamo uráantemba miyáumai méraaro. 11 Naaófáꞌá Maníkón-ímáyáá ésa fasiꞌámai méron-kwaasisafeta séta Maníkó kaweꞌá uwátínkarain-kwaasin-owe wésune. Naaófáꞌá moórá-waasigon-awiꞌa Yópuma uráin-aai imáyáan-oro. Umbai-tántááꞌá sáwífaꞌa wempáꞌá túwana Fasiꞌaénkóntáféna fasiꞌámai maéꞌmaeꞌa úmaena iyúwana ánaaemba Fasiꞌaénkó kawe-tántááꞌá ámakaiye. Miyáumai Fasiꞌaénkó óraaꞌ-arumba uwásinkenasa

wésuwaꞌnai-iye.

12 Kesí waásisono. Óraaꞌ-aai ísáaro. Wíyómpaꞌo méraiwain-aúrankaꞌa éraiꞌa súne ímba séꞌa marapáꞌ-wáásí túrankaꞌa éraiꞌa súne ímba seró. Énifo ewémó séꞌo éꞌa úwoi ewé séꞌa ímba tikáꞌá maréꞌa seró. Aꞌáomo séꞌo éꞌa úwoi aꞌáo séꞌa ímba tikáꞌá maréꞌa seró. Miyámó síyanamo éna Maníkó minááísáféna ímba sáwí-meyamba timíníye.

13 Kempínkémbó umbai-tántááꞌó maíyawi Maníkónkáꞌá inaí seró. Kempínkémbó tirunkó aamoimó índawi imá sésa Maníkón-áwíꞌa mósá máráaro. 14 Kempínkémbó tíꞌo índawi Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasi táántaiyasa tésa Fasiꞌaénkóní fasiꞌaémbá imáyáa ésa masawémba túraꞌa atinkésa inaí simátínkáaro. 15 Maníkómó siyáintemba íníye

sésa inaí sembá póna Maníkó minkwáásí kaweꞌá uwátinkena íyáfasintinkena minkwáásímó sáwíꞌo uráiyanamo éna miwífínkémbá maitiyuwáíníye. 16 Mindásafeꞌa kentí waási sáwíꞌo ombá aforaꞌá símai kufímareꞌa inaí símai túwaꞌnai oro. Miyámó íyanamo éna tíꞌo índamo éna Maníkó asófatinkainiye. Arupíse úmai méraawimo inaí sembá Maníkó iséna fasiꞌámai wétuwaꞌnai-iye.

17 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowin-awiꞌa

Íráiyaa ména wemá kesáámó úndanten-kwaasigo éna Maníkómpáꞌá fasiꞌámai inaifínkémbá séna aaꞌá ímba tíno súwana ímba aaꞌá téna kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba maisuwówana ímba aaꞌá túwana 18 minkákémbá ánaaemba inaifínkémbá aaꞌá tíno súwana aaꞌá túwana kísaufaꞌa seyaafá-tómbá kaweꞌá uráiye. Miyáumai arupíse úmai méraawimo inaimó sembá Maníkó iséna fasiꞌámai wétuwaꞌnai-iye.

19 Kesí waásisono. Kempínkémbó tuwímbaimo kaweꞌ-ámpáꞌó tuwáíyaꞌo éꞌa métafisiyasamo tésamo kaweꞌ-ámpáꞌó tíyaꞌo éꞌa kaweꞌá uwátinkanaawe. 20 Sáwíꞌo uráiyawimo métafisiyasamo sáwí-ampaꞌo tuwésamo Maníkómpáꞌó tíyanamo éna Maníkó misáwí-tántááꞌá sáwífaꞌa maitiyuwáínasa Maníkóní némpaꞌo iyamó káíndafaꞌa ímba kónááwe. Minááí imáyáan-oro.

Kemá Yémísimo súnda-aai taíꞌáiye.

1 Pítaa

1

2

3

4

5

1 Pítaa

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Pítaa Ísuni kísau-waasi moórá-waai úmai sísamaifakemba éíyain-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái mátímakaiye. Ísuni aampaꞌó kun-kwáásísáfésa karaánááꞌa símai sáwíꞌa wéuwatinkomba miwítí imáyáa fasiꞌátinkanae séna Ísuntafesa ísámai fasiꞌámai méraaro séna Pítaa maanááí agaimái mátímakaiye.

1

1 Kemá Pítaa maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Kemá Ísu Káráísitini aantá-waasi úndanifo Maníkómó séna kesí waási owémó siyáin-kwaasi ísáaro. Watúwówaꞌo kentí maramá tuwéꞌo wété éꞌa Póntási-marafaꞌe Kárésíyaa-marafaꞌe Kápátósiyaa-marafaꞌe Ésiyaa-marafaꞌe Pítíniyaa-marafaꞌe miyáumai-marafaꞌo wété uráawi ísáaro. 2 Naaófáꞌá Maníkó kentáásifowa kembiwísáféna séna kemparíꞌa uwámáráanasa kesí waási-iꞌa ónááwe súwana Ísu Káráísiti puwúwana wení naaemá kumúwana kembiwí kaweꞌá uwátinkainaꞌa wenáái taawiyafíyantafena Maníkóní ámútanko Maníkóndé-iꞌa uwátínkaraiye. Maníkó úwoi túwaꞌnai úmae iyéna aáno uwátínkáfaꞌa iyínaꞌa méranaawe.

Maníkómó toꞌmayaa uwásínkarain-aai.

3 Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitin-afowama Maníkó wenáwíta mósá maráúmne. Kentáásáféna óraaꞌa arumbá uwásinkenasa Ísu Káráísitimba pukáimpinkemba íyáfasinankaraintafena aúíꞌo úmaisamo méraunda-iꞌa uwásínkaraimba póta ánaaentaamo méraandasafeta amuꞌmaréta méraumne. 4 Wíyómpaꞌo iméraandasa Maníkó toꞌmayaa uwásínkarainta ímba sáwíꞌa éna taiꞌáínda waéꞌwaeꞌa íníye. 5 Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmba íyantafena wení fasiꞌaéntámbá wenónkáámbá úmai tíyotai uwátinkena Ísu Káráísitimo kumíndaraꞌa

sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba kuntíꞌmai toꞌmayaa uwátínkaraimba aráátiminiye.

6 Mindásafena kentirunkó kaweꞌá íno. Káféꞌa fíꞌo-fiꞌon-umbai-tantaaꞌa kentópaꞌa wénamo umbaimó taimbá kárikaꞌa wéna ánaaemba taiꞌáínana kentirunkó kaweꞌá íníye. 7 Umbai-tántááꞌá kentópaꞌo wérainkaꞌa Maníkóeꞌo fasiꞌámaimo méraiyamba tuwánésa sésa éraiꞌa Maníkóeꞌa kááísamai méraawe sénááwe. Moórá-ontankon-awiꞌa korí-óntámbá aamoí on-tántááꞌá ombánifo kári-tantaaꞌan-ifo Maníkóeꞌo kááísamaimo méraamba mindá óraa-tantaaꞌan-iye. Minóntámbá iyafímbá káwisana sáwí-tantaaꞌa taíꞌáísana korí-óntán-úramba túꞌmai wéwaiye. Miyáumai umbai-tántááꞌá kentópaꞌa tisaꞌá Maníkóeꞌa fasiꞌámai méꞌa weséꞌa kááísamai méwana Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa kentúwíꞌa óraaꞌa uwátinkena aamoí uwátinkainiye. 8-9 Ísu Káráísitimba ímba túrantamba awánaraafo úwoi kentirumbá wéamewe. Ímba túrantamba wéawanaafo wenááisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmba uráawe. Wenááisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmbo ontáféna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba wéfautinkaiye. Mindásafeꞌa óraaꞌ-aamoi éꞌa mindásafeꞌa aaí símae iyíyana miyán-ááí ímba taiꞌáínaꞌa óraaꞌ-aamoi ónááwe.

10 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowi Maníkó kembiwí úwoi túwaꞌnai in-ááí siyáawe. Maníkó sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba faútinkainda-aaisafesa sésa minááígóní áwáuma nóran-aaiyaꞌiyo sésa Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba toráumai awánamaesa iyáawe. 11 Káráísitini ámútanko miwífímbá ména Káráísitimbo áíꞌo índa-iꞌo uwánkaiyanamo ánaaembo sámo kaimbó paápé índa-aai simátímakowasa miwí keáímbá sésa minááí nááwantafenawa simbá póna nóin-kanaawa paápé íníyo sésa Maníkón-aai aúfáí-wandaaifimba toráumai awánamaesa iyáawe. 12 Miwítí kísaugowe simátímakon-aaigowe ímba miwí túwaꞌnai ena kembiwí ánaaembo paápé íyan-kwaasi túwaꞌnai índa mindá Maníkó aráátímakaiye. Maníkóní Ufaen-ámútánkómbá aiꞌmarówana wíyómpakemba kuména naaófáꞌó aráátímakon-aai simátímakowasa minásé-ááí simátímaꞌmaesa kuwaꞌá ísaraawe. Wíyómpaken-kisau-waasi mintántááꞌá awánánae sésa ombá miwífímbá ímba sáwí-tantaaꞌa wéraisana Maníkó faútínkáísasa pósa ímba kanaaꞌá wéawanaawe.

Arupíse úmai méraaro-aai.

13 Mindásafeꞌa arupíse-imayaa éꞌa káráwiyoro. Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa kaweꞌá uwátinkaindasafeꞌa amuꞌmaréꞌa fasiꞌámai méraaro. 14 Maníkón-aai ísámai kaweꞌán-oro. Maníkón-aaimo ímbo ísaronkaꞌo sáwí-imayaasafeꞌo tirááísafeꞌo uráantemba ímba miyá éꞌa Maníkón-aai ísámai kaweꞌán-oro. 15 Maníkómó táántaraiwaimo kaweꞌ-aantembo intembá seyaafá-tántááꞌá kaweꞌ-aantemba oro. 16 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

kemó kaweꞌ-aantembo úmaimo

méraudantemba miyán-oro

Maníkómó siyáimbanifo kaweꞌ-aantemba oro.

17 Maníkó arupíse úmai sáwíꞌo uréwi sáwí-meyamba tiména kaweꞌó uréwi kaweꞌ-méyámbá timíndasafeꞌa inaifínkémbá séꞌa kesifomán-iye séꞌa póꞌa marapáꞌó wááumo méraankaꞌa óraakon-iye séꞌa wen-ímáyáá úmae íyóro. 18 Kentíwáꞌnáma úwoi-kisau-amba arááíwáúwana Maníkó kembiwísáféna miyán-ámbá arááíwáéfo séna méyámbaꞌmai faútínkaraiye.

Kentí méyámbá ímba korí-óntámbó taiꞌáínda-tantaakaambanifo 19 Ísu Káráísitini naaegómá íyáákarain-daaegon-iye. Sáwíꞌo uráampinkemba ímba sáwí-meyamba maíyantafesa sipisípi-araaꞌa tufúꞌmai Maníkómbá ámakaantemba sáwíꞌo uráundafinkemba faúsinkaindasafena Ísu Káráísiti ímbo sáwíꞌo urówi puwúwana wení naaemá kunkáiye. 20 Maníkó wíyóne marawémó ímbo úmakonkaꞌa minkísáú maíndasafena Ísu Káráísitimba wemparíꞌa úmakaimba póna ánaaen-kanaa kembiwí túwaꞌnai íníye séna marapáꞌá kumbéna 21 pukáimba póꞌa Maníkómpáꞌá timankúnkúmba wéowe. Maníkóeꞌa kááísamai méꞌa séꞌa éraiꞌa weséꞌa iménaumne síyantafena Ísu Káráísitimba pukáimpinkemba íyáfasinankena

áíꞌmaena sámo kain-áémpáꞌá móankaraiye.

22 Éraiꞌ-aaimo taawiyáfóntafena minááígó kentirumbá kaweꞌá uwátínkaraisaꞌa méꞌa Maníkóní waási kentí waási owaꞌá moórá-mora-waasi kentirumbá timéꞌa fasiꞌámai miyá úmae íyóro. 23 Maníkón-aai waéꞌwaeꞌa índa-aai ísaraamba minááígó aúíꞌa úmai méraaniꞌa uwátínkaraiye. Marapá-kéntínófóí matínkaraawaꞌa méraambanifo Maníkó maéꞌmaeꞌa iwáí aúíꞌa uwátínkaraisaꞌa aúíꞌa úmai méraawe.

24 Miyán-ááí Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

karaan-tantááꞌé kanaagunéwe aáénkamaenamo

marapáꞌó kúmíntemba waásiye miwítí kawe-kísáúwé miyáumai taiꞌáínífo 25 Fasiꞌaénkón-aai waéꞌwaeꞌa wéiye

agaimaréna siyáiye. Minááí ásé-aai simátímakaan-aai ísaraamba minááígó aúíꞌa úmai méraaniꞌa uwátínkaraiye.

2

Ísu áfon-ontankaambo uráiwain-aai.

1 Aúíꞌa úmai méraamba póꞌa sáwí-tantaakomba tínaaemba uwásuweꞌa ímba karoꞌá séꞌa ímba kaumbo-kaeꞌ-ímáyáá éꞌa kawe-kísáúmó máéntafena kentirunkó ímba símai sáwíꞌa uwátinkainaꞌa túwíꞌwaraꞌa ímba símai sáwíꞌa uwátinkeꞌa méraaro. 2 Umarambó náántafenamo tínkáíntemba Maníkóní kaweꞌ-ááísáfésa miyán-úmai tiráái táíno. Maníkón-aai tónkáámbá néꞌa táákaefaen-kwaasiyaamba úmai méꞌa Maníkóní aambá arááíwaꞌmaeꞌa íyóro. 3 Fasiꞌaénkó kaweꞌá uwátínkarainaꞌa miyáumai méꞌa Maníkóní aambá arááíwaꞌmaeꞌa íyóro.

4 Naaófáꞌá óraaꞌ-amaan-damba óntantamba urónkaꞌa áfonkaan-ontamba awánésa úwoi-ontamban-iye sésa tukáawe. Miyáumai Maníkó Ísumba kawekón-iye séna íyáákaraimba awánésa áúkaawe. Wemá áfon-ontankaamban-ifo wempáꞌá teró. 5 Óntantambo naambó ontembá Maníkó kembiwí wemparíꞌa uwátinkena wení naankáámbá úmarena kembiwíséꞌa mérainiye. Wení kísau-waasi éꞌa wení kísau aantemba maíyana Ísu Káráísiti túwaꞌnai índa póna Maníkó kentí kísausafena aamoí íníye. 6 Mindásafena naaófáꞌá Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó séna kaweꞌ-óntámbá íyáákareꞌa naambó fasiꞌámaimo waéꞌwaeꞌo índasafeꞌa Sáíyóni-naopaꞌa áfonkaan-ontamba makáumne. Óntantafenamo siyáintembo índawimpaꞌo kááísamaimo méraiyawi ímba tigaesáfésa ónááwe siyáiye

minááí Ísu Káráísitintafena símai agaimakáiye. 7 Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmbo owí minóntánkó óraaꞌan-iye wésefo Maníkón-aaisafesa ímba éraiꞌe sésa timankúnkúmbo owí minóntánkóntáfésa ímba miyán-ááí wésewe. Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

óntan-damba on-kwáásí moórá-ontantafesa sáwíꞌa wéiye sésa maisukáawe. Ánaaemba minóntánkó áfonkaamba uráiye

agaimaréna siyáiye. 8 Moóráfaꞌa agaimaréna séna

minóntánkáꞌá tísamaima

turarésa tanaambá fánááwe

agaimaréna siyáiye. Tanaambó faantembá Maníkón-aai taraisésa miyáumai tanaambá wéfaawe. Ááéma ímba miyá urónkaꞌa Maníkó séna miyá ónááwe siyónkaꞌa pósa miyáumai tanaambá wéfaawe.

9 Miwí Maníkón-aai taráíyaafo ímba miyá éꞌa mimbórá-ándá-wáásíyáámbá éꞌa Maníkó wemparíꞌa úmakain-kwaasi éꞌa óraakoni ámáán-kisau-waasi éꞌa Maníkóndé-iꞌa uwátínkarain-kwaasi owaná Maníkó kumeupákémbá wení sámo kain-áémpáꞌá métínkáísaꞌa fíꞌoran-kawe-kisau maíyan-aai kosimátímaꞌmaeꞌo níyantafena wemparíꞌa úmakaiye. 10 Ááéma ímba Maníkóní waási-iꞌa uráafo káféꞌa wení waási-iꞌa owaná ááéma ímba arumbá uwátínkaraifo káféꞌa arumbá wéuwatinkaiye.

Maníkóní kísau-waasi-taai.

11 Kesí waásisono. Fíꞌom-barafaken-kwaasi póꞌa marapáꞌá wááu méꞌa mindásafeꞌa marapá-tántáátáfésa tirááísafesamo ombá tínaaemba uwátimeꞌa ímbo tínaaembo uwátimiyanamo éna mintántáákó tafisímai kentí imáyáa sáwíꞌa uwátinkainiye. 12 Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasifimba méꞌa kaweꞌ-aantemba úmae iyíyasa sáwíꞌa wéowe sefó kentí kawe-kísáú tuwánésa pósa Maníkómó marapáꞌ-wáásísáfénamo imáyáamo índa-kanaaraꞌa kowaerésa wenáwíꞌa mósá maránááwe.

13 Fasiꞌaénkóntáféꞌa imáyáa éꞌa marapáꞌó káráwiyaan-oraaꞌ-waasiti ámáámba iséꞌa aifaꞌó káráwiyaiwaini ámáámba iséꞌa 14 wemó íyáfasintinkaraiwaiti ámáánkwaraꞌa ísáaro. Sáwíꞌo

owí sáwí-meyamba timésa kaweꞌó owí kaweꞌ-ááí simátimiyantafena íyáfasintinkaraiwai mindásafeꞌa miwítí ámáánkwaraꞌa ísáaro. 15 Maníkó maarámó íyantafena arááíma wétaiye. Tuwímbai sáwí-imayaafinkemba úwoi-aai sewaꞌá póꞌa kembiwí kaweꞌó íyanamo éna kentááigo miwí táái íyáákainiye.

16 Kentí sáwí-imayaago taꞌótokaimpinkemba Maníkó faútínkaraisana póna ímba taꞌótokaisaꞌa méꞌa miyáumaimo méraamba ímba aúpáꞌá sáwíꞌa éꞌa Maníkóní kísau-waasi póꞌa wemó sintembá éꞌa 17 seyaafátáféꞌa imáyáa éꞌa Maníkóní waási kentí waásifimba kentirumbá timéꞌa Maníkón-áároi inkaiséꞌa méꞌa marapáꞌó káráwiyaiwain-aai mósá máráaro.

Ísumo uráintemba miyán-oro-aai.

18 Kísau-waasisono. Kentí óraaꞌ-waasi-taai iséꞌa síyantemba miyán-oro. Ímba kaweꞌ-órááꞌ-wáásí táái aantemba iséꞌa iyaagagaiséꞌo íyan-oraaꞌ-waasi-taaiwaraꞌa ísáaro. 19 Kembiwímó ímbo sáwíꞌo íyasamo umbai-tántááꞌó úwoimo timíyaꞌo Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa fasiꞌámaimo méwanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainiye. 20 Énifo sáwíꞌo íyasamo tínkamiyambo aáno úmaimo méwanamo éna Maníkó kentúwíꞌa ímba mósá maráíníye. Énifo kaweꞌó íyasamo tínkamiyaꞌo fasiꞌámaimo méwanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainiye. 21 Ísu Káráísitimba áíꞌo úniꞌo uwánkaraamba kembiwísáféna imáyáa éna fasiꞌámai ména miyán-ámbá aráátímakaimba póꞌa miyán-oro. Miyámó íyantafena Maníkó táántaraiye. 22 Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

ímba karoꞌ-ááí séna ímba

sáwí-aai simbá ísaraawe

Ísuntafena minááí agaimaréna siyáiye. 23 Símai sáwíꞌa uwánkówana anondáá ímba sáwíꞌa uwátinkowasa áíꞌo úniꞌa uwánkówana anondáá sáwí-meyamba maénááwe ímba simátimena arupíse úmai-meyambo timíndawin-imayaa fasiꞌámai uráiye. 24 Ísu Káráísiti sáwítaamo uráunda-meyamba maimaéna aaraa-táíyáꞌá pukáiye. Sáwíꞌo úndasa sínaaemba uwámeta arupíse úmaisa méraadasafenasa pukáiye. Wenáúmo sáwíꞌo uwánkaraantafena póna kentáá kaweꞌá uwásínkaraiye. 25 Kembiwí uwófáguraawana tíꞌmaena tisaꞌá kembiwíyáꞌá káráwiyaiwaini aampaꞌá wéaraaiwaewe.

3

Aarakwá-táái.

1-2 Aaresónó maarán-oro. Kentuwaai-táái ísáaro. Kentuwaaipínkémbá tuwímbai Maníkón-aaisafesa ímba timankúnkúmbo owí kembá tuwánésa Maníkómpáꞌá tíyantafeꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. Ímba ayáátááꞌ-aai séꞌa Maníkóntáféꞌa imáyáa éꞌa kaweꞌ-úmai méwasa tuwánésa Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba ónááwe. 3 Waási kááꞌa súfífáefo séꞌa ímba toꞌwaaí éꞌa kaweꞌ-únánkwátói toꞌwaaisáféꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa 4 aáno úmai kentirunkó kaweꞌó índa ímba ááéma taiꞌáínana mindá Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌán-iye. 5 Naaófáꞌá aaré Maníkóntáfésa imáyáa ésa wemó toꞌmayaambó uwátinkon-tantaaꞌa amuꞌmarésa méron-inimba miwí tuwai-táái isésa kaweꞌ-úmai maéꞌómbaniye. 6 Minínímpínkémbá moórá-ininkon-awiꞌa Séraa awaaikó Émbaramun-aai iséna kesí óraakoma óne siyáiye. Kaweꞌó éꞌo ímbo seyaafá-tántáátáféꞌo táátafeꞌo éꞌo éꞌa wenayáámúniꞌa ónááwe.

7 Miyáumai waaimó éꞌa maarán-oro. Kentuwaainíntómbá kaweꞌá uwátinkeꞌa miwí túma ímba fasiꞌaráíntafeꞌa imáyáa éꞌa túwaꞌnai oro. Kembiwíyé kentuwaainíntóné aúíꞌa úmai méraiyantafena Maníkó kaweꞌá uwátínkáífo mindásafeꞌa kaweꞌá uwátínkáaro. Miyámó íyanamo éna moórá-umbai-tantaako kentí inai-ámpímbá ímba faiyíníye.

Mimbórá-ímáyááráꞌá méraaromo siyáin-aai.

8 Moórá-aai ísáaro. Kentúma ímba maimaé iyéꞌa mimbórá-ímáyáá éꞌa keáfáráwáínóndaamo imáyáamo ontembá moórá-mora-waasi miyán-imayaa éꞌa túwaꞌnai oro. 9 Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo éꞌa anondáá ímba sáwíꞌa uwátínkáaro. Sáwí-aaimo simátinkaiyaꞌo éꞌa anondáá ímba sáwí-aai simátínkáaro. Sáwíꞌo íyawi anondáá kaweꞌá uwátínkáaro. Maníkó táántonkaꞌa kaweꞌá uwátinkaumne siyáimba póꞌa kaweꞌá uwátínkáaro. 10 Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba

agaimaréna séna

tuwímbai ayáátáákaꞌa sirunkó kaweꞌá ínaꞌa ménae sésamo ésa karoꞌ-ááíyé sáwí-aaiye 11 sáwíꞌo on-tántááꞌé tínaaemba uwámesa kaweꞌá ésa aáno úmai méraiyantafesa minámbá arááíwáéro. 12 Fasiꞌaénkó arupíse úmaimo méraawiyaꞌa káráwiyena miwítí inaí iséna túwaꞌnai ena sáwíꞌo owí ánaaeniꞌa wéuwatimiye

agaimaréna siyáiye.

13 Kemá fasiꞌéꞌa kaweꞌá ombá pósa ímba sáwíꞌa uwátinkanaafo 14 arupíse úmai méraambo umbai-tántááꞌó timíyanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainifo minúmbáí-tántáátáféꞌa ímba óraaꞌ-imayaa éꞌa minúmbáí-tántááꞌó timínda-waasisafeꞌa ímba táátafeꞌa éꞌa 15 Ísu Káráísitintafeꞌa kaweꞌ-ímáyáá éꞌa wentáféꞌa séꞌa weyáá Fasiꞌaénkón-iye síyasa tísai esamo sésa Maníkóntáféꞌo imáyáamo ombá nóra símaiya wéoo síyaꞌo éꞌa kaweꞌ-ááí simátimiyantafeꞌa toꞌmayaa uréꞌa 16 kaweꞌ-úmai wempakémbá simátíméro. Kentirunkó ímba waéꞌwáéꞌá índa arupíya wérainaꞌa Ísu Káráísitimpaꞌa kááísamai arupíse úmai méraiyasa tuwímbaimo símaimo sáwíꞌo uwátinkaiyambo ésa miwí tááigo toséꞌmai tigaemá íníye. Miyá íyantafeꞌa káráwiyoro. 17 Kaweꞌó ombó Maníkómó ímbo aambó fáíꞌmakainasamo ésa umbai-tántááꞌó timíyamba mindá Maníkóndén-iye. Énifo sáwíꞌo ombó umbai-tántááꞌó timíyamba mindá kentí áwáugon-iye. 18 Miyáumai ímbo arupíse úmaimo méraawi Maníkómpáꞌá wíyantafena Ísu Káráísiti arupíse úmai méraiwai mimbórá-kánáá puwéna minkísáú taíꞌáraiye. Wenáúgo pukówana amankó úwoi méraiye. 19 Wenamankó tuwímbai timankó ándáraambo káráꞌumakomba wenáái kosimátímakaiye. 20 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Nówaa ména non-afóforaꞌo wínda-taomba úmakonkaꞌa Maníkó kesáái ísáaro séna timuꞌmarówasa wenáái taráísúntafesa pukáafo afakaumboé-waasi non-afóforaꞌo wínda-taompaꞌa imérowana miwí nonkó ímba nawíkowasa ímbo púwúmba kaweꞌ-úmai maéꞌómbaniye. 21 Mindónkómó uráinteniꞌa nombá maitínkááwana Maníkó tíꞌmai kawepáꞌá méwétinkaiye. Nombó maitínkáámba paáká-túrákémbá ímba wéwiyofo Maníkómbá áísai owaná tirumpimbá ímba aaí wéraindasafena sáwí-imayaa maitiyuwáíníye.

Ísu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinkaintafena

sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba tíꞌmai kawepáꞌá méwétinkaiye. 22 Ísu Káráísiti pukáimpinkemba íyáfasinena Maníkón-ayáánúrapaꞌa fasiꞌaén-áémpáꞌá iména wíyómpaken-kisau-waasiye óraaꞌ-waasiye fasiꞌaéntóné miséyááfá-tántáákáꞌá káráwiyaiye.

4

Maníkóní imáyáafinkeniꞌa oró-ááí.

1 Ísu Káráísiti áíꞌo úniꞌa uwánkówana fasiꞌámaimo imáyáamo uráintemba kembiwíwáráꞌá fasiꞌámai imáyáan-oro. Túraꞌo tíꞌo úniꞌo uwátínkówi miwímó sáwíꞌo íyan-imayaago ímba taꞌótokaiye. 2 Marapáꞌó méraamba sáwí-imayaasafeꞌa tirááísafeꞌa ímba éꞌa Maníkóní imáyáafinkeniꞌa oro. 3 Maníkómpáꞌó ímbo tiyáan-kwaasimo ontembá kembiwíwáráꞌá miyá uráafo káféꞌa ímba miyá wéowe. Ááéma maará uráawe. Maaꞌu-tántááꞌá wéeꞌa sáwí-imayaasafeꞌa tirááísafeꞌa wéeꞌa uwóíꞌo on-dómbá néꞌa uwóíꞌa wéeꞌa tómbá námae iyéꞌa uwóíꞌo on-dómbó wéneꞌo uwóíꞌo íyantafeꞌa túwaandu uréꞌa kísau ámi-aimba mósá maréꞌa waántá-waasi-imayaa mósá maréꞌa miyá uráambanifo 4 káféꞌa ímba miwíséꞌa túwaandu uréꞌa miyá-sáwí-tántááꞌá ímba owasá tuwánésa sésa káféꞌa nóra séra ímba miyá wéoo símai sáwíꞌa wéuwatinkaawe. 5 Maníkó toꞌmayaa úmai ména pukén-kwaasiwara túmó arén-kwaasiwaraꞌa miwímó méraawini áwáuma tísai ínasa simámiyana miwítí méyámbá timíníye. 6 Marapáꞌó méronkaꞌo uráam-beyamba maiyésamo pukáawi Maníkómó méraintemba miwí timankómó miyámó íyantafena ásé-aai simátímakaiye.

Maníkó kísaugoni fasiꞌaémbó tímakain-aai.

7 Seyaafá-tántááꞌó taiꞌáínda-kanaa kárikaꞌa tínda póꞌa inaí símaeꞌa íyón-aaifimba kaweꞌ-ímáyáá úmai káráwiyoro. 8 Moórá-mora kentirumbá timéꞌa miyámó éꞌo éꞌa sáwíꞌo uwátinkaiyamba miyá-sáwí-tántáátáféꞌa ímba anondáá ónae-imayaa éꞌa 9 namuꞌ-waasímó tíyamba naané tóné timéꞌa ímba íꞌai simátínkáaro. 10 Kaweꞌá uwátinkaiyantafena Maníkó moórá-mora-waasi fíꞌo-fiꞌon-kisaugoni fasiꞌaémbá tímakaimba póꞌa ímba úwoi maéꞌa mifásíꞌáéntámbá moórá-mora-waasi túwaꞌnai oro. 11 Maníkón-aaimo simátíméwi minááí-úramba arupíse úmai simátíméro. Wétuwaꞌnai-owi Maníkómó tímí-fasiꞌaentamba túwaꞌnai oro. Ísu Káráísiti túwaꞌnai isaꞌá miyá éꞌa mindásafeꞌa seyaafá-tántáátáféꞌa Maníkón-áwíꞌa mósá wémaraawe. Maníkón-áwíꞌa óraaꞌa waéꞌwaeꞌa isaná wení fasiꞌaénkó miyámó wéimba mindá éraiꞌ-aain-iye.

Ísumbo uwánkaraantemba kembá tíꞌa índa-iꞌo íyan-aai.

12 Kesí waási ken-ímáyáá únda-waasi owaná kentópaꞌa óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa timbá minúmbáí- tántáápímbá méꞌa mindásafeꞌa ímba táátafeꞌa éꞌa séꞌa fíꞌoran-tantaaꞌa kesópaꞌa tiyáiye ímba seró. Maníkóeꞌa fasiꞌámaiya méraantafenawaꞌi ína fasiꞌámaiya méraantafenawaꞌiyo. Minúmbáí-tántááꞌá kentópaꞌa wétiye. 13 Ísu Káráísitimbo áíꞌo úniꞌo uwánkóntemba kembiwíwáráꞌá tíꞌa úniꞌa uwátínkaraamba póna kentirunkó kaweꞌá ínana Ísu Káráísiti sámo kainkwáráꞌó kumíndaraꞌa kentirunkó óraa-kaweꞌa íníye. 14 Ísu Káráísitini waási ontáfésamo símaimo sáwíꞌo uwátinkaiyambo éꞌa ímba imáyáa íyana kentirunkó kaweꞌá éna Maníkóní ámútanko fíꞌonkaꞌmaꞌmai-amutanko kembiwíséꞌa méraintafena kentirunkó kaweꞌá íníye. 15 Kembiwí ímba waási tínkamowasa púwówasamo ombá ímba umémbá ésa ímba fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa sáwíꞌa ésa ímba aoisaambá wiyésa miyámó íyawimo ésa sáwí-meyamba maénááfo 16 Ísu Káráísitini waási-iꞌo onkákémbó umbai-tántááꞌó timíyaꞌo éꞌa ímba táátafeꞌa oro. Miwí tirunkómó sáwíꞌo ínasamo Káráísitini waási owémó síyamba Maníkómpáꞌá súwiyo seró.

17 Maníkó seyaafáꞌ-wáásímó méraawini áwáumo tísai índa-kanaamo tínda aifaꞌá wení waásisa sísai ena kentáámó umbai-tántááꞌó siménamo énasa wení ásé-aaimo taráíyaan-kwaasi óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa timíníye. 18 Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó arupíse úmai méraawi sáwí-imayaafinkemba tíꞌmai kawepáꞌá métínkáímba mindá umbai-kísáún-ifo Maníkóntáfésamo ímbo aamoimó ésamo sáwíꞌo owí miwí sáwíꞌo úmaimo méraampimba miyáumai sáwíꞌa úmai méranaawe agaimaréna siyáiye. 19 Miyáumai Maníkó wení imáyáafinkemba séna umbai-tántááꞌá kentópaꞌa tíníye siyáin-kwaasi kaweꞌá úmae wéiyeꞌa Maníkómpáꞌá kááísamai méraaro. Maníkómó kentáá úmakaiwai éna sintembó iwáí wégarawiyifo wempáꞌá kááísamai méraaro.

5

Maníkóní waásiyaꞌa káráwiyoromo siyáin-aai.

1 Kemá Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌa káráwiyaundawi únaꞌa kembiwíséꞌa Fasiꞌaénkóní waásiti óraaꞌ-waasi simátíménda ísáaro. Ísu Káráísitimbo áíꞌo

úniꞌo uwánkaraamba kesúrantamba awánéꞌa wemó sámo kainkwáráꞌó kumíndaraꞌa misámó kaimpímbá méranaumpo 2 simátíménda ísáaro. Sipisípiyaꞌo káráwiyaawimo kaweꞌó ontembá miyáráán-úmai Maníkómó wení waásimo tímakaiwiyaꞌa káráwiyoro. Ímba káráwiyonae síyampinkembo káráwiyeꞌa Maníkómbá arááíma táínda-iꞌa úmai káráwiyoro. Óntamba maénae-imayaa ímba éꞌa túwaꞌnai ónae-imayaa éꞌa minkísáúráꞌá káráwiyoro. 3 Maníkómó tímakain-kwaasiyaꞌa káráwiyomba ímba múra tiyuwéꞌa kaweꞌó úmaimo méraiyamba tuwánésa kembiwímó ontembá miyá ónááwe. 4 Aifaꞌó káráwiyaiwaimo wíyómpakembo kumíndaraꞌa kembiwí íyáákaraawiti fíꞌoran-kaweꞌ-meyamba timínana ímba taiꞌáínda waéꞌwaeꞌa íníye.

5 Ifóꞌ-wáásí kentí óraaꞌ-waasi-taai ísáaro. Kentúma ímba maimaé iyéꞌa moórá-mora túwaꞌnai eꞌa méraaro. Mindásafena Maníkón-aai aúfáífimba agaimaréna séna

Maníkó kentúmo maimaé íyówi wéfametuwaifo wenaísamaifimbo méraawi wétuwaꞌnai-iye agaimaréna siyáiye. 6 Mindásafeꞌa Maníkó fasiꞌaéwín-aúrankaꞌa kentúma ímba maimaé iyíyana wemó imáyáamo índa-kanaa kentúwíꞌa mósá maráíníye. 7 Maníkó kembiwí túwaꞌnai ena káráwiyaifo umbai-tántáákóní imáyáa wempáꞌá tuwéꞌa méraaro.

8 Áwáífiyaamo in-íyánkómó póíye waásiyemo faintembá waántáwanko waásimo wefáríꞌo índasafenanifo táátafeꞌa éꞌa káráwiyoro. 9 Maníkón-aaisafeꞌa fasiꞌámai imáyáa éꞌa waántáwankon-aai aꞌáo seró. Seyaafáꞌ-máráfákéwímó Maníkón-aaisafesamo timankúnkúmbo owífáꞌá miyán-úmbáí-tántááꞌá wétifo imáyáa éꞌa waántáwankon-aai aꞌáo seró. 10 Umbai-tántááꞌá kentópaꞌa kárikaꞌo wéraimba Maníkó sásáꞌ-íꞌa uwátinkena áfomba faitinkáínaꞌa fasiꞌámai méranaawe. Maníkó úwoi túwaꞌnai úmae iyéna Káráísitiyeꞌa kááísatinkena séna kesí sámo kain-áémpáꞌá sámo kaimbó ímbo taiꞌáínda-aempaꞌa métinkanaumne siyáiwai miyá íníye. 11 Wení fasiꞌaénkó waéꞌwaeꞌa

éna ímba taiꞌáínda mindá éraiꞌ-aain-iye.

12 Moóráwigon-awiꞌa Sírífénesi súwaꞌnai isaꞌá kínampaan-aai agáúmne. Wemá Maníkóní waási éna kesí kísau kaweꞌ-úmai wémaiye. Fasiꞌátínkáándasafeꞌa maanáúfáí agáúmpo éraiꞌa Maníkó úwoi súwaꞌnai

in-ááí simátimunda tirumpimbá fasiꞌámai taꞌótoreꞌa méraaro.

13 Maníkóní waási Pépíróni-naopaꞌa méraawi Maníkómó kembiwímó wemparíꞌo úmakaintemba miwí wemparíꞌa úmakaiwai kembiwísáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraaro sewaná kesááninkon-awiꞌa Máákaawaraꞌa séna kaweꞌ-úmai méraaro wésiye. 14 Ísu Káráísitini waásin-ofo moórá-mora kentirumbá timéꞌa tiyáámba tíméro. Káráísiti wení waási aánoꞌo uwátínkáíntafeꞌa inaí súne.

Kemá Pítaamo súnda-aai taíꞌáwiye.

2 Pítaa

1

2

3

2 Pítaa

karoꞌ-wáásí Ísun-aaigomba waéꞌwáéꞌ-úmai simátímún-aai Pítaa iséna Ísuni éraiꞌ-aai taꞌótoraiwae séna maanááí agaimái mátímakaiye. Ísumba awánéta wemó siyón-aai isááwándawi éꞌa simátímaꞌmae iyówánda-aai taꞌótoraiwae séna maanááí agaimái mátímakaiye.

1

1 Kemá Sáímoni Pítaa maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Kemá Ísu Káráísitini aantá-waasi úndanifo kesáámó úndantembo Maníkón-aaisafeꞌo timankúnkúmbo owí ísáaro. Kentáásí Maníkóe Ísu Káráísiti sáwí-imayaafinkembo faúsínkáíwaiye arupíse úmai mésarai kaweꞌ-ímáyáá símakaayata mindáraiseꞌa kááísamaisa kaweꞌ-úmaisa méraumne. 2 Maníkóe kentáásí Fasiꞌaénkó Ísuntepaꞌa téꞌa kaweꞌ-ímáyáá tamaéꞌa miyámó úmae íyómba úwoi túwaꞌnai úmae iyésarai aáno uwátínkáfaꞌa

iyíyaꞌa méranaawe.

Maníkó kentáámá wemparíꞌo uwásínkarain-aai.

3-4 Ísu Káráísiti sáántowana wení sámo kainkó wení fíꞌoran-kawe-kisaugo tafisúwata wempátá téta kaweꞌ-ímáyáá taísaraumne. Ísu Káráísiti miyán-kwáásígó póna wemó kaweꞌá uwátinkanaumnemo siyáin-aaimo éna miyá índa póna wení fasiꞌaémbá símísata Maníkóntáféta aamoí éta arupíse úmai méta wenáái simátímakaundasa póna marapáké-sáwí-fásíꞌáénkómó waásimo sáwíꞌo iwáí kembiwí tineꞌá ímba taꞌótorainaꞌa tufíntuweꞌa Maníkóeꞌa kááísamai méranaawe.

5 Mindásafeꞌa imáyáa éꞌa maarámó íyantafeꞌa fasiꞌámai kísau máéro. Maníkón-aaisafeꞌa éraiꞌe

séꞌa timankúnkúmba ombá kaweꞌ-áwáúmá maréꞌa minkákémbá kaweꞌ-ímáyáá éꞌa minkákémbá 6 kentúraꞌa káráwiyeꞌa minkákémbá fasiꞌámai méꞌa ímba tuwesaraí ínaꞌa Maníkóntáféꞌa aamoí éꞌa 7 Maníkóní akúmbó méraantafeꞌa túwaꞌnai úmae iyéꞌa kentirumbá timéꞌa 8 miyán-oro. Miyámó úmae iyéꞌo éꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kaweꞌ-ímáyáá iséꞌa óraaꞌ-iꞌa úmai méꞌa kentí kísau áúwara-kisau maénááwe. 9 Miyán-káwé-kísáúmó ímbo máéwi Maníkómó sáwí-imayaamo maitíyukaimba tuwinkásuwesa tááꞌo káúnkaiwaiyaamba wéowe.

10 Kesí waásisono. Maníkó kembiwí táántamai wemparíꞌa úmakaifo imáyáa éꞌa weséꞌa fasiꞌámai méraaro. Miyámó éꞌo éꞌa sáwí-amba ímba arááíwaenaawe. 11 Miyáumaimo méwanamo éna kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti sáwí-imayaafinkenta faúsínkáíwai kembiwísáfénawe séna tíyaꞌa káráwiyaanaꞌa kempáꞌá maéꞌmaeꞌa úmae iyónááwe síníye.

12 Minéráíꞌ-ááí éꞌa ísareꞌa fasiꞌámai arááíwáémba póꞌa simátímaꞌmae íyónaꞌa imáyáa úmae iyónááwe. 13 Marapáꞌó méraundaraꞌa simátímaꞌmae íyónaꞌa imáyáa úmae iyónááwe. Miyámó ondá kaweꞌ-íꞌa ónaumne. 14 Ááéma kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti simásimena séna puwínone siyáimba póꞌa ampáánkáꞌá puwéꞌa ímba marapáꞌá méranaumpo 15 minááí agaimaréꞌo púwónda awánéꞌa minááísáféꞌa imáyáa úmae iyónááwe.

Ísuni sámo kaimbá awánáúmnemo siyáin-aai.

16 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti fasiꞌaénkwáráꞌá kumíníye-aai ímba úwoi-aaisa simátímakaundanifo súrantanta wení íyáákai-sagaenta awánaraundasafeta éraiꞌ-aai simátímakaumne. 17-18 Maníkómó imáyáamo makáin-omakaꞌa Ísuweꞌa méraawananasa Maníkó kentáásifowa Ísun-awiꞌa óraaꞌa éna íyáákai-sagaempinkemba séna kesááninko ónana áfááraumai entáféna sínkáísaꞌa áfááraumai aamoí uwánkaumne wíyómpakemba súwata ísaraumne.

19 Ísaraundasafeta óraaka séta naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakon-aai éraiꞌ-aain-iye. Súndasa minááí imáyáan-oro. Kumeuꞌó in-áémpáꞌá sámo kain-ááín-ifo minááí aúfáífimba awánáíyana aafáúmó íyáúsenamo sámo kaintembá kentí imáyáafinkemba miyáumai sáma káínana Ísu Káráísiti aaꞌó siyáráísanamo wérain-okoraamba úmai sáma kátinkainiye. 20 Simátíménda-aai ísámai kaweꞌán-oro. Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowi aúfáí-wandaaifimba agaimakón-aaigoni áwáuma kemá waási kentáásí imáyáafinkemba ímba kanaasá isánaumne. 21 Ímba miwítí imáyáafinkemba símai agaimakáafo Maníkóní Ufaen-ámútánkó wenáái simátimuwasa agaimakómba Maníkóní ámútanko minááígóní áwáuma wésuwaꞌnai-isata wéisaumne.

2

Maníkón-aai waéꞌnáéꞌá úmaimo síyan-aai.

1 Naaófáꞌá Maníkóní waásifimba Maníkón-aai karoꞌá waéꞌwáéꞌá úmai simátímakowi paápé uráantemba kempímbá miyán-kwáásí paápé ésa karoꞌ-ááí simátimesa Maníkóní waásimo sáwíꞌo íyan-aai simátimesa óraako sáwí-imayaafinkemba faútínkaraiwaimba tínaaemba uwámiyana ánaaemba Maníkó minúwóíyáámbá tínkaminiye. 2 Sáwífaꞌnanka miwítí aambá waásimo sáwíꞌo on-ámbá arááíwaesa miyá íyasa tuwánésa sésa Maníkóní waási sáwíꞌan-owe minááí símai éraiꞌ-amba sáwíꞌa ónááwe. 3 Óntamba maénae sésa aamoí ésa kentí imáyáa tafisénae sésa karoꞌ-ááí simátimenaawe. Sáwí-meyamba timíndawi naaófáꞌá toꞌmayaa úmai ména tínkamindasafena timuꞌmaréna méraiye.

4 Wíyómpaken-kisau-waasi sáwíꞌo untáféna Maníkó ímba étinkomba sáwí-aempaꞌa mótinkowasa kumeuꞌ-áémpáꞌá ándáfaꞌa mésa sáwí-meyambo maíyantafesa amuꞌmarésa méraawe. 5 Naaófáꞌá Nówaa maúnkaꞌa Maníkóntáfésa ímba aamoí ésa sáwíꞌa untáféna Maníkó ímba étinkomba nonkóntáféna seyaafáꞌ-márámá nawíkaao súwana nawíkowasa putásowana mimpínkémbá Maníkó Nówaawe wení akúmbá afakaeté-waasiye tíyótai uwátinkowasa túnaresa maéꞌómbaniye. Nówaa Maníkón-aai arupíse úmaimo méraiyan-aai simátimuwasa ímba ísónkakemba putásaraawe. 6 Naaófáꞌá Sóndómu-naopaken-kwaasiye Kómóraa-naopaken-kwaasiye sáwíꞌo untáféna Maníkó ímba étinkomba iyá agaisukáifo Maníkóntáfésa ímba aamoí ésa sáwíꞌa owí minááí isésa sésa sáwítaamo úndamo ímbo ifátúwáananasaamo éna kentááwáráꞌá miyáumai sínkamindasa póta ifátáámó túwáananamo éna ímba sínkaminiye sénááwe. 7 Moóráwigon-awiꞌa Róti Maníkó wentáféna púwifo séna ímba auwómba áíkaiye. Wemá arupíse-waasi éna sáwí-waasimo maaꞌu-tántááꞌó untáféna arunkó umbaí taráiye. 8 Miwífímbá ména aasiyaasi-kánáá miwítí sáwí-aai iséna miwítí sáwí-awau awánówana arunkó áfááraumai umbaí tómbanifo wemá arupíse úmai mérontafena Maníkó ímba auwómba áíkaiye. 9 Miyáumai Maníkóntáfésa aamoí owí umbai-tántáápínkémbá Fasiꞌaénkó kaweꞌ-úmai tíyótai éna sáwíꞌo owítí sáwí-meyamba toréna waásimo méraawini áwáumo tísai índa-kanaamo tíndaraꞌa sáwí-meyamba timíníye. 10 Maaꞌu-tántááríꞌo owí Maníkómó kawáánimba tínaaeniꞌa uwánkááwi óraa-sawi-meyamba timíníye.

Minkáróꞌ-wáásí miwí túma mósá marésa kesááigo íyáákainkwae sésa kaweꞌ-násomba wíyómpakewisafesa sáwí-aai simátínkáántafena ímba tááꞌa isasá úwoi sáwí-aai simátínkááwe. 11 Wíyómpaken-kisau-waasi miwítí fasiꞌaénkó minkáróꞌ-wáásítí fasiꞌaénkómbá íyáákaraimbanifo minkwíyómpákéwí Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌa ímba aaí simátinkesa ímba sáwí-aai wésewe. 12 Waí-waambo tufúꞌnaan-tantaakomo seyaafáꞌ-áwáúmó ímbo awánaantemba minkáróꞌ-wáásí miyá ésa tuwímbai-tantaakoni áwáuma ímba awánaraantafesa sáwí-aai simátínkáámba pósa waí-waambo taíꞌáíntemba miwí miyáumai taiꞌánááwe. 13 Miwí umbai-tántááríꞌa uwátínkáámba pósa anondáá umbai-tántááꞌá maénááwe. Miwí sáwí-imayaasafesa tirááísafesa aforaꞌá ésa aamoí ésa kembiwíséꞌo tómbó náíyantafesa túwaandu ésa sáwíꞌa uwátinkesa kentí imáyáa tafisésa sáwí-ampaꞌo mówétinkaantafesa aamoí ésa 14 aaresáfésa túraniyamba tuwésa aamoisaén-kwáásí tafisímai sáwí-ampaꞌa mótinkesa túraniyambo owí tírááꞌa póna Maníkó sáwí-meyamba timíníye. 15 Arupíse-amba tuwésa sáwí-amba arááíwáéwe. Naaófáꞌá Péon-ááninkon-awiꞌa Péramu wemá Maníkón-aai simátímakowi éna sáwíꞌo uráimpinkemba óntamba máínenamo aamoí uráintemba miwí miyán-ámbá arááíwáéwe. 16 Énifo Péramu sáwíꞌa uráintafena Maníkó aaisambá séna wení póígon-awiꞌa tónkigomba waási amóísáúnkaamba uwánkowana aaí súwana Péramu iséna wení sáwí-amba tukáiye.

17 Minkáróꞌ-wáásí ímba túwaꞌnai on-kwáásí méraawe. Nonaumpinkémbó nombó ímbo íyáúsenamo kúmíntenkaan-kwaasima owaná póna Maníkó miwísáféna kumeuꞌó in-áémpáꞌó toꞌmayaa uwátínkaraimba pósa mifáꞌá komaéꞌmaeꞌa ónááwe. 18 Miwí sáwíꞌo úmaimo méraapinkembo kawepáꞌó tewí kefáríꞌa méónae sésa maaꞌu-tántáákón-áúma mósá marésa karoꞌ-ááí simátimesa 19 kentí imáyáafinkeniꞌo íyanamo éna misáwí-tántáákó ímba taꞌótorainiye sembánifo miwí sáwíꞌo on-tántáákó taꞌótokaimba pósa misáwí-tántáápímbá mésa taíꞌágonaawe. Moórá-tantaako waásimo íyáákaimba minímáyáágó wefáríꞌa úmai taꞌótokaisasa wenaráái wéwaewe. 20 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti sáwí-imayaafinkemba faúsínkáíwaimpaꞌa tésa sáwíꞌo on-kísáú ifátuwesamo tínaaembo uwásukaawi miwí anekaꞌó sáwí-ambo arááíwaiyanamo misáwí-kísáúgómó taꞌótorainasamo ésa ááémo sáwíꞌo uráamba mindá kárikaꞌan-ifo ánaaembo sáwíꞌo íyamba mindá óraa-sawiꞌa úmai méranaawe. 21 Arupísemo on-ámbó ímbo arááíwakesaraa sáwíꞌa uráawaisino. Énifo arupísemo on-ámbá arááíwakesa ifátuwesa Maníkóní kaweꞌ-ámáámbá tínaaemba uwáméntafesa pósa áfááraumai sáwíꞌa wéowe. 22 Maarámó sen-ááí éraiꞌ-aain-iye. Iyánkómó mímó wiꞌmakénamo imbá anekaꞌá wénaiye sésa moórá-aai sésa póígomo nombó pékénamo imbá toifímbá waéꞌwáéꞌá wéiye wésewe. Iyánkó póígomo intembá minkáróꞌ-wáásí miyá-sáwíꞌá wéowe.

3

Ísu anekaꞌó kumínda-aai.

1 Kesí waási arupíse-imayaa íwae séꞌa moórá-aufai agaimái tímakeꞌa maanáúfáíwáráꞌá agáúmne. 2 Naaófáꞌá Maníkón-aai simátímakowi siyón-aai iséꞌa Fasiꞌaénkó sáwí-imayaafinkemba faúsínkáíwaisa siyáin-aai wení aantá-waasisa simátímakaunda-aai imáyáan-oro. 3 Simátíménda imáyáan-oro. Ánaaen-kanaamo tínda sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo ésa aamoí íyan-kwaasi tésa kentuwíyáái ésa 4 Ísumo sénamo marapáꞌá kumónaumnemo siyáimba nááfara méraiyo. Naaófáꞌá wíyóne marawémó úmaronkaꞌa wérain-tantaaꞌa ímba fíꞌon-tantaaꞌa paápé isatá awánáúmpo kesifoísáísa éꞌa pukuráawana ímba fíꞌon-tantaaꞌa paápé iye sénááwe. 5 Miwí maarán-ímáyáá ónae ímba wésewe. Naaófáꞌá Maníkó súwana wíyóne marawé paápé úwana nompínkémbá maramá iyéna nonafufuntambá maramá wéraiye. 6 Ánaaemba Maníkó nonkóntáféna súwana marapáꞌ-wáásí taiꞌásukaiye. 7 Maníkó sisaná wíyóne marawémó wéraimba póna waásimo méraawini áwáuma tísai índa-kanaamo tíndaraꞌa Maníkó wentáfésamo ímbo aamoimó ésamo sáwíꞌo owí sáwí-meyamba tiména wíyóne marawé iyafímbá agaisuwáíníye.

8 Kesí waásisono. Maarán-ímáyáán-oro. Aatáísa toráumaisa wéawanaumpo Maníkó ímba miyá imbá seyaafá-kánáá mimbórá-kánááráámbá aamú-úmarena sáwífaꞌ-aatai 1,000 aatai éna mimbórá-kánááráámbán-iye siyáifo 9 wemó marapáꞌó kumónaumnemo siyáin-aai ímba tukáisasa tuwímbai minááí ifáꞌá tukáiye-imayaa wéowe. Fasiꞌaénkó séna kesí némpaꞌa maéꞌmaeꞌa ésa sáwí-aempaꞌa kofó séna sáwí-imayaa tuwésa kempáꞌó tíyantafenawe séna timuꞌmaréna mérena ímba ááéma marapáꞌá kunkáiye. 10 Umén-kwáásígómó kafífímbó tintenkáán-úmai Fasiꞌaénkó miyáráán-úmai kumíníye. Minkánáá óraakaꞌa nonkáánkaamba síndafinkemba wíyómba áwiyoꞌwinana wíyóne oꞌé aafáúwé iyá káwínana marapáꞌó seyaafá-tántááꞌó wéraine marawé iyá káwíníye. 11 Miyáumai seyaafá-tántááꞌá taiꞌáíndasafeta kesáámó méraundasafeta imáyáa éta Maníkóntáféta aamoí éta arupíse úmai méreta 12 Ísumo marapáꞌó kumíndasafena siráái wétainata amuꞌmaréta méreta ááémo kumíndawe séta fasiꞌámai Maníkóní kísau maúndasa póna minkánáá paápé ínana wíyómba iyá káwínana oꞌé wíyóne aafáúwé óraaꞌ-iya káwínana nonkáámbá uwáwíníye. 13 Énifo Maníkó óraaka séna aú-wiyone

aú-marawe úmáráanana arupísemo í-tántááꞌ-aantemba wéíniye siyáinta amuꞌmaréta méraumne.

14 Kesí waásisono. Miyán-kánáásáféꞌa amuꞌmaréꞌa méraamba Maníkón-aúrankaꞌa kaweꞌ-aantemba úmai méꞌa kempímbá ímba sáwí-aai wérainaꞌa aáno úmai méraiyantafeꞌa fasiꞌámai kísau máéro. 15 Kentáásí Fasiꞌaénkó séna sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba faútinkanaumne séna wempáꞌó tíyantafena timuꞌmaréna ména ímbo kunkáimba imáyáan-oro. Kentáásí waásigon-awiꞌa Póro Maníkó kaweꞌ-ímáyáá wembá ámakaimpinkemba kembiwísáféna imáyáa éna minááí agaimakáiye. 16 Póro minááímó agaimakáimba seyaafáꞌ-áúfáífímbá miyán-ááímó símaimo agaimakáin-aaisompimba tuwímbai-aai umbaí taisasá ímbo ísámaimo kaweꞌó ésamo ímbo fasiꞌámaimo méraawi minááígóní áwáuma waéꞌmai karoꞌ-ááí wésewe. Maníkón-aai aúfáífinkemba seyaafáꞌ-ááísáfésa

miyá ésa miyámó sentáfésa áfááraumai sáwíꞌa

úmai méranaawe.

17 Miwí miyá wéofo ímbo kunkáinkaꞌa simátimumpo káráwiyoro. Sáwíꞌo owí kembiwí Maníkóeꞌo fasiꞌámaimo méraampinkembo tafisíyanesa ofo káráwiyoro. 18 Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti kentáásí sáwí-imayaafinkemba faúsínkáíwaisa úwoi túwaꞌnai úmae iyínaꞌa wempáꞌá óraaꞌ-imayaa éꞌa méraaro. Wenáwíꞌo aasiyaasimó óraaꞌo úmaimo waéꞌwaeꞌo úmaenamo iyínda éraiꞌ-aain-iye.

Kemá Pítaamo súnda-aai taíꞌáwiye.

1 Yóni

1

2

3

4

5

1 Yóni

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yóni Ísuni kísau-waasi kaumbo-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái tímakaiye. Tuwímbai karoꞌ-ááí simátimesa sésa Ísu Maníkón-ááninko póna waási-úramba ímba úꞌmai méraiye sésa fíꞌon-karoꞌ-aaiwaraꞌa simátímaꞌmaesa núwana Yóni iséna miwítí imáyáa arupíse uwátinkanae séna maanááí agaimái mátímakaiye.

1

Maníkóní imáyáamo aráásímíwain-aai.

1 Ísu Káráísiti Maníkóní imáyáa aráásímíwaisaama póna waási aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa íyawini áwáugon-iye. Minááísáféꞌa maanáúfáí agaimái kentópaꞌa tuwáúnana wéwiye. Áwáuraꞌa maramá ímba wéronkaꞌa wemá maéꞌéímba ánaaenkaꞌa marapáꞌá kuména keséta mérowata súranta awánamai kaweꞌá éta wenáái iséta siyáántamba anetá taꞌótokaumne. 2 Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa íyawini áwáugo afowámpáꞌá maéꞌéímba marapáꞌá kuména keséta mérowata awánareta póta minááísá wésimatimune. 3 Kesáá Maníkóe ááninko Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraumne. Awánaraundawe ísaraundawe kembiwíwáráꞌá simátimunda póta Maníkóe ááninkoeꞌa kááísamaisa méraundantemba kembiwí miyá ónááwe. 4 Kentáásirumba kaweꞌ-úmai óraaꞌa uwásinkaindasafeꞌa maanáúfáí agai-timúne.

Maníkó sámo kaiwáíní áwáugon-aai.

5 Maníkón-ááninko simásímakain-aaisa simátimeta séta Maníkó sámo kaiwáíní áwáuma póna kumeuꞌó in-tántááꞌá wempímbá ímba wéraiye. 6 Miyáumai kumeuꞌó in-áémpáꞌá méraamba Maníkóeꞌa kááísamaisa méraumnemo sewí karoꞌá sésa éraiꞌ-aaigoni áwáufimba ímba méraawe. 7 Énifo Maníkó sámo kain-áémpáꞌó méraintemba miyáumai sámo kain-áémpáꞌó méraundasa wení waásiseta kááísamaisa méraumne. Miyáumai Maníkón-ááninko Ísuma kentáásáféna imáyáa éna kumpuwúwana wení naaegó kuména póna kentáásí sáwí-imayaa maisíyuꞌmaenasa wéiyiye. 8 Kempíntá sáwí-imayaa ímba wéraiyesaamo súndasa kesirumpin-káróꞌ-ááísá súnanasa Maníkóní éraiꞌ-aaigo kesirumpintá ímba wéraiye. 9 Aforaꞌó Maníkómpátáámó sáwí-imayaasafetaamo simáménanasaamo éna Maníkó kentáásí sáwí-imayaa maisiyuwénasa seyaafá-sáwí-ímáyáá arupísesa uwásinkainiye. Maníkó wemó siyáintemba miyá éna miyáumai kaweꞌ-aantemba éna póna sáwí-imayaa maisiyuwénasa arupísesa wéuwasinkaiye. 10 Maníkó séna seyaafáꞌnánká sáwíꞌa uráawemo simbánifo kesáámá séta ímba sáwíꞌa úne séta Maníkó karoꞌ-ááí siyé súnana Maníkóní ásé-aaigo ímba sirumpintá wéwaiye.

2

Káráísiti seyaafáꞌnánká áfombo faisínkáin-aai.

1 Kesí iyámpóísono. Ímba sáwíꞌa íyantafeꞌa maanááí aúfáífimba agai-timúne. Énifo sáwíꞌo íyanamo éna áfombo faisínkáíwaisa ména kesifompátá áísai íníye. Wemá Ísu Káráísiti arupísemo iwáísá kesifompátá áísai íníye. 2 Sáwítaamo uráunda-meyamba kentááfáꞌá ímba tíno séna maimaéna pukáiye. Ímba kentáásí sáwí-meyan-aantembanifo seyaafáꞌ-wáásítí sáwí-meyankwaraꞌa maitiyuwáíndasafena pukáiye.

3 Maníkón-aaimo taawiyafétaamo únda éraiꞌa weséta kááísamaisa méraumnesa súne. 4 Maníkón-aaimo ímbo taawiyáfónkaꞌo ombá Maníkóeꞌa kááísamai méraumnemo sembá karoꞌá sewaná miwífímbá Maníkóní éraiꞌ-aai ímba wéraiye. 5-6 Énifo Maníkón-aaimo taawiyáfówi Maníkómpáꞌá tirumbá ámaꞌmai kaweꞌá wéowe. Kesáámó Maníkóeꞌa kááísamaisa méraumnesaamo súndawisa Ísu Káráísitimo méraintemba kesáá miyásá úmaisa ménaumne. Miyásáámó únda éraiꞌa Maníkóeꞌa kááísamaisa méraumnesa súne.

Ááéraan-amaankoma aúíꞌo uráin-aai.

7 Kesí waási ísáaro. Kemó agaúnda ímba aú-amaamban-ifo ááéraan-amaamba agai-timúne. Aifaꞌó simátímakaamba éꞌa ísaraan-amaamba agai-timúne. 8 Énifo kumeuꞌó in-tántááꞌá áwiyoꞌwisana éraiꞌa sámo kain-tántááꞌá wépaape-imba póna ááéraan-amaamba aúíꞌa úmai wépaape-iye. Ísu Káráísitini kísaufinkemba minámáámbá paápé uréna kempínkwáráꞌá minámáámbá wépaape-iye.

9 Kentí waásimo tíyámbo uwátínkáámbanifo sámo kain-áémpáꞌá méraumnemo sembá sámo kain-áémpáꞌá ímba méraafo kumeuꞌó in-áémpáꞌá paaí méraawe. 10 Énifo kentí waásimo tirumbó tíméwi sámo kain-áémpáꞌá méraamba pósa miwífímbá sáwí-tantaaꞌa ímba wéraimba pósa fíꞌowi tuwánésa sáwí-ampaꞌa ímba wégowe. 11 Énifo kentí waásisafesamo tíyámbo uwátínkááwi miwí kumeuꞌó in-áémpáꞌá méraawana kumeuꞌó in-tántáákó túrampaꞌa kumeuꞌá uwáwisasa múguꞌmaaguꞌa úmaesa wégowe.

12 Kesí iyámpóísono. Kembiwísáféna Ísu Káráísiti pukáimba póna Maníkó kentí sáwí-imayaa maitíyukaintafeꞌa kemá maanáúfáí agai-timúne. 13 Óraaꞌ-waasisono. Áwáuraꞌa maramá ímba wérowana moóráwigo maéꞌéímba wemá káféꞌwaraꞌa méraisaꞌa wení áwáuma ísáántafeꞌa maanáúfáí agai-timúne. Ifótóno. Waántáwankomba íyáákaraantafeꞌa maanáúfáí agai-timúne. 14 Iyámpóísono. Maníkó kentifo isaꞌá wempáꞌá tiyáantafeꞌa maanáúfáí agai-timúne. Óraaꞌ-waasisono. Áwáuraꞌa moóráwigo maéꞌéímba wemá káféꞌwaraꞌa méraisaꞌa wení áwáuma ísáántafeꞌa maanáúfáí agai-timúne. Ifótóno. Fasiꞌámai méꞌa Maníkón-aai tirumpimbá taꞌótoreꞌa waántáwankomba íyáákaraantafeꞌa maanáúfáí agai-timúne.

15 Maníkómpáꞌó ímbo tewímó ontembá mindásafeꞌa ímba aamoín-oro. Mararákén-tántáátáféꞌa ímba aamoín-oro. Mararákén-tántáátáfésamo aamoimó owí Maníkóntáfésa ímba aamoín-owe. 16 Mararákén-kwáásímó owíní áwáuma ímba Maníkómpákémbá owe. Waási kentí imáyáafinkemba ésa fíꞌowiti moparáwímbá túraniyamba tuwésa túwíꞌa maimaé iyésamo ombá ímba Maníkómpákémbá ofo mararákén-ámbá wéaraaiwaewe. 17 Mararákén-tántááꞌó tirááímo tain-tántááꞌá maambáráráꞌá taiꞌáwinasa Maníkómbó arááímo táínda-iꞌo on-kwáásí aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe.

Káráísitini namuro-wáásí táái.

18 Kesí iyámpóísono. Ánaaen-kanaa maramó taiꞌáínda-kanaa ampáánkáꞌá tíníye. Ánaaemba Ísu Káráísitini namuro-wáásígó tíníyema suwaꞌá ísaraawe. Káráísitini namuro-wáásí sáwífaꞌa éꞌa paápé uráamba póta mindásafeta ánaaen-kanaa ampáánkáꞌá tíníyema súne. 19 Kentááfínkémbá Káráísitini namuro-wáásí moórá-mora méresa pósa íyáfasinesa paápé ésa siyuwésasa kóuraawe. Éraiꞌo kentáásí waásimo méronkakaa úwoi méraawaisino. Siyuwésasa kóuraantafeta ímba kentáásí waásin-owe súne.

20 Ísu Káráísiti Maníkóní ámútankomba aiꞌmarówana kuména kentirumpimbá méraisaꞌa póꞌa éraiꞌ-aai wéisaawe. 21 Éraiꞌ-aai ímba ísáántafeꞌa séꞌa ímbanifo éraiꞌ-aai ísáántafeꞌa maanáúfáí agáúmne. Éraiꞌ-aaifinkemba karoꞌ-ááí ímba paápé isaꞌá ísáántafeꞌa maanáúfáí agai-timúne.

22 Óraa-karoꞌo sen-kwáásí maarán-kwáásín-owe. Ísu Káráísitintafesa Maníkó ímba íyáfasinankaraiwain-iye sen-kwáásí ésa Ísu Káráísitini namuro-wáásí-íꞌa ésa Maníkónté ááninkonteꞌa tínaaeniꞌa wéuwatimewe. 23 Maníkón-ááninkomba tínaaeniꞌa uwámewi afowánkwáráꞌá miyá ombánifo Ísu Káráísitintafesa Maníkón-ááninkon-iye sewí ááninkonte afowántépaꞌa kááísamai méraawe.

24 Ísun-aaimo aifaꞌó ísaraan-aai tirumpimbá fasiꞌámai taꞌótóráámba ímba ifátuweꞌa miyáumai Maníkónté ááninkontepaꞌa kááísamai maéꞌmaeꞌa oro. 25 Maarán-ááí Ísu Káráísiti óraaka simásimenasa séna aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa íyaniꞌa uwátinkaumnesa simásímakaiye.

26 Karoꞌ-ááí simátínkáafo séꞌa maanáúfáí agaimái timúne. 27 Karoꞌ-ááí simátiyuwaawi ombánifo Ísu Káráísiti Maníkóní ámútamba tirumpimbá tínkaraimba póna maéꞌmaeꞌa éna ímba karoꞌ-ááí simátimena éraiꞌ-aai wésimatimiye. Miyámó simátímísaꞌo ombá éraiꞌ-aaiye karoꞌ-ááíyé tuwínkaaꞌa owe. Simátímíntemba miyá éꞌa Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamai méraawe.

28 Kesí iyámpóísono. Weséꞌa kááísamai méraamba póꞌa Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa wenaúrankaꞌa ímba tigaesáféꞌa éꞌa úwoi fasiꞌámai ménaawe. 29 Ísu Káráísiti arupíse úmai mérain-aai éꞌa ísaraawe. Moórá-aaiwaraꞌa ísáaro. Miyáumai arupíse úmai méraawi éraiꞌa Maníkóní iyámpóín-owe.

3

Maníkóní iyámpóí-táái.

1 Maníkó arumbá óraakaꞌá wésimiye. Mindásafeꞌa imáyáan-oro. Maníkó aruntá siménasaam-pona kentáásáféna kesí iyámpóín-owe wésiye. Kesáá éraiꞌa wení iyámpóísa úne. Maníkómpáꞌá ímba tiyáawi Maníkóní áwáuma ímba awánésa kentáásí áwáuwaraꞌa ímba suwánaawe. 2 Kesí waásisono. Káféꞌa Maníkóní iyámpóí-iꞌa úmaisa méraundasa ánaaemba nóra waásisaawa ménaumno. Minááí ímba ísaraundanifo moórá-aaimo ísaraunda simátimenaumne. Ísu Káráísiti kumíndaraꞌa kaweꞌ-úmai awánaandasa póta wenkááníta úmaisa ménaumne. Miyán-ááí ísaraumne. 3 Minááí isésamo amuꞌmáráawi Káráísiti arupísemo úmaimo méraintemba arupíse úmai méraafo káráwiyoro.

4 Sáwí-imayaamo ombá isaná ámáámbo taráísómba isaná minkáé-tántáákó mimbóráíꞌa iye. Miyáumai

sáwí-imayaamo owí Maníkóní ámáámba tínaaeniꞌa uwámesa taráísómba póna miyámó on-ánóndáá miwífímbá wéíniye. 5 Ísu Káráísiti waásiti sáwí-imayaa maitiyuwáíndasafena marapáꞌá kunkáimba wempímbá sáwí-imayaa ímba wéraiye-aai éꞌa ísaraawe. 6 Miyáumai Ísu Káráísitiyeꞌo kááísamai méraawi miwífímbá ímba sáwí-imayaa waéꞌwaeꞌa ifo sáwí-imayaa waéꞌwaeꞌa iwáí Káráísitimpaꞌa ímba tésa wenáái ímba ísááwe.

7 Kesí iyámpóísono. Karoꞌ-ááí simátínkáafo séꞌa káráwiyoro. Káráísiti arupíse úmai méraiwai wemó intembó miyámó úmaeꞌo íyówi arupísemo on-kwáásín-owe. 8 Áwáuraꞌa waántáwanko sáwíꞌa uréna miyá úmae iyéna káféꞌwaraꞌa miyá wéiye. Sáwíꞌo úmaesamo íyówi waántáwankoni waásin-owe. Waántáwankoni kísau taíꞌásuwainkwae séna Maníkó ááninkomba aiꞌmarówana marapáꞌá kunkáiye.

9 Maníkóní iyámpói pósa Maníkóní fasiꞌaénkó miwífímbá wéraintafesa pósa ímba sáwíꞌa úmaesa wéiyowe. Maníkóní fasiꞌaén-íyámpóísómbá pósa ímba sáwíꞌa úmaesa wéiyowe. 10 Ímbo arupísemo úmaimo méraawi ímba Maníkóní iyámpóín-owe. Kentí waásimo tirumbó ímbo tíméwi ímba Maníkóní iyámpóín-owe. Miyáumaisa Maníkóní waásiye waántáwankoni waásiye tuwímbaisa ísaraumne.

Moórá-mora tirumbó tímén-aai.

11 Moórá-mora tirumbá tíméro-aai ááéma ísaraawe. 12 Ándámun-ááninkon-awiꞌa Kénimo uráintemba ímba miyán-oro. Kéni waántáwankon-árááꞌa póna áfákomba tufúwana pukáimba maarásáféna tufúwana pukáiye. Áfáko kaweꞌ-ímáyáá mérowana Kéni sáwí-imayaa úmai ména póna áfákomba tufúwana pukáiye.

13 Miyáráán-úmai Maníkómpáꞌá ímbo tiyáawi kempímbá tirumbá sáwíꞌa uwátinkaiyantafena ímba tááꞌa íno. 14 Maníkóni akúmbá sirumbá timúndasafeta séta Maníkóní némpaꞌa méraandasaawini áwáuma tuwéta kaweꞌ-úmaimo méraandasaawini áwáuraꞌa taméraumnesa súne. Kentí waási tirumbá ímbo tíméwi Maníkóní némpaꞌa paaí méraawe. 15 Kentí waásimo tíyámbo uwátínkáán-kwaasi tínkamiyasa puwíyan-kwaasin-owe. Miyámó owí aúíꞌo úmaimo maéꞌmaeꞌo owíní áwáuraꞌa ímba méraawe. 16 Ísu Káráísiti arumbá siménasa ímba úwoi méraimba súwaꞌnai índasafena kentáásáfénawe séna pukáiye. Miyámó uráintafeta arumbá símakaiyesa súne. Maníkóní akúmbá túwaꞌnai eta puwúnafo ímba sendasá úwoi túwaꞌnaisa ónaumne. 17 Óntawaraꞌ-waasi kentí waási tómbó ímbo makáawi tuwánésa ímba túwaꞌnai ombá sésa Maníkómbá sirumbá amúne sembá karoꞌá sewé. 18 Kesí iyámpóísono. Sirumbá timúnemo sembá ímba tóikakemba séꞌa éraiꞌa tirumpinkémbá séꞌa

túwaꞌnai oro.

Maníkómpáꞌá fasiꞌámaisaamo méraunda-aai.

19 Sirumbá timétaamo túwaꞌnai úndasa miyámó únda-waasisa arupíse úmaisa méraumne. Miyámó únda Maníkón-aúrankata fasiꞌámaisa méraumne. 20 Énifo kesáá sáwíꞌo úndasafenasa kentáásirunko umbaí taifo Maníkó seyaafá-tántááꞌá awánéna minúmbáí-tántáákómbá íyáákaisata Maníkón-aúrankata fasiꞌámaisa méraumne. 21 Kesí waásisono. Mindásafeta imáyáa úndasa kentáásirunko ímba umbaí taisatá Maníkón-aúrankata fasiꞌámaisa méraumne.

22 Wenáái taawiyafétaawe wemó aamoimó índa-iꞌa úndasafetaawe áísai únda-tantaaꞌa úwoisa wésimiye. 23 Maníkó óraaka séna kesááninko Ísu Káráísitin-awikaꞌa timankúnkúmba éꞌa seyaafáꞌ-wáásífímbá tirumbá timéꞌa méraaro siyáimba minááí Ísu Káráísiti óraaka simásímakaiye. 24 Maníkón-aai taawiyáfówi Maníkóeꞌa kááísamai méraawana miwíséꞌa kááísamai méraiye. Maníkó wení ámútamba aiꞌmarówana sirumpintá kumbéna simásimenasa séna Maníkó keséꞌa kááísamai méraiye sisatá wéisaumne.

4

Éraiꞌ-amutankonte karoꞌ-ámútánkónté-taai.

1 Kesí waásisono. Sáwífaꞌ-waasi karoꞌ-ámáámbá simátímaꞌmaesa nésa Maníkóní ámútanko kesirumpimbá méraiyemo sembá ímba ááéma éraiꞌe seró. Miyámó sentáféꞌa miwí tirumpimbá mérain-amutamba Maníkóní ámútanaꞌi fíꞌowani ámútanaꞌiyo mindá awánéꞌa minááí ísáaro. 2 Ísu Káráísiti Maníkóe ména marapáꞌá waási kunúkáiye sewí miwí tirumpimbá Maníkóní ámútanko méraiye. Minááímó sewaꞌó ísáámba Maníkóní ámútankoma miwífímbá méraiye seró. 3 Ísu Káráísitintafesa minááímó ímbo sewí miwí tirumpimbá mérain-amutanko ímba Maníkóní ámútankon-ifo mindá Káráísitini namuro-wáásígóní ámútankon-iye. Káráísitini namuro-wáásígó tínda-aai ísaraamba isaná marapáꞌá méraiye.

4 Kesí iyámpóísono. Maníkón-árááꞌa éꞌa karoꞌ-ámáámbó simátíméwi íyáákaraawe. Maníkóní ámútanko kentirumpimbá méraifo Maníkómpáꞌó ímbo tiyáawi miwí tirumpimbá fíꞌon-amutanko méraiye. Maníkóní ámútanko minámútánkómbá íyáákaraiye. 5 Karoꞌ-ámáámbó simátíméwi Maníkómpáꞌá ímbo tembá marapáꞌó wérain-aai simátíméwasa marapáꞌ-wáásí miwí táái wéisaawe. 6 Kesáá Maníkóní waásisa únasasa Maníkóní waási kesááisa ísááfo fíꞌon-kwaasi ímba Maníkóní waási pósa kesááisa ímba wéisaawe. Miyáumaisa éraiꞌ-aaimo sí-ámútánkó miwífímbá mérain-kwaasiye karoꞌ-ááímó sí-ámútánkó mérain-kwaasiye tuwínkaaꞌ-úmaeta wéiyune.

Maníkó arumbó tímín-aai.

7 Kesí waásisono. Tirumbó tíméwini áwáuma wemá Maníkó póta Maníkóní akúmbá siruntá tíméno. Tirumbá tíméwi Maníkómpáꞌá tésa wení waási-iꞌa wéowe. 8 Maníkó tirumbá tíméwini áwáuma pósa tirumbá ímba tímén-kwaasi Maníkómpáꞌá ímba wétewe. 9 Maníkó mimbórá-áánínkómbá aiꞌmarówana marapáꞌá kumbéna kentáásáfénawe séna puwéna aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo ondasáfénasa puwéna arumbá símakainta póna miyá uráiye. 10 Maníkómbá siruntáámó amúndasa ímba óraata ámakaumne. Maníkó arumbá siménasa wenááninkomba aiꞌmarówana marapáꞌá kumbéna sáwí-awausaamo únda-meyamba maisiyuwáínana kentááfáꞌá ímba tínkwae séna pukáiye. Miyámó uráimba Maníkó

óraaꞌ-arumba símakaiye. 11 Kesí waásisono. Maníkó miyáumai arumbá símínta póta kentáásí waási miyáumai siruntá tíméno. 12 Waási Maníkón-aneꞌá ímba awánaawe. Kentáásí waási siruntá timúndasa Maníkó keséta méraisata éraiꞌa siruntá Maníkómbá amúne.

13 Maníkóní ámútanko kentáásirumpimba méraintafeta séta kesáá Maníkóeꞌa kááísamai méraunanasa Maníkó keséta kááísamai méraiyesa súne. 14 Kentáásifowa ááninkomba aiꞌmarówana sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba faútinkaindasafena marapáꞌá kumúwata awánaraundasa simátimune. 15 Ísuntafesamo Maníkón-ááninkon-iyemo sewí Maníkóeꞌa kááísamai méraawana Maníkó miwíséꞌa kááísamai méraiye. 16 Maníkó arumbá símísata mindásafeta éraiꞌesa súne.

Maníkó tirumbó tíméwini áwáuma Maníkó isasá pósa tirumbó tíméwi Maníkóeꞌa kááísamai méraawana Maníkó miwíséꞌa méraiye. 17 Maníkó kentáá imáyáa símakaisata siruntá Maníkómbá améta póta méraundawini áwáumo sísai índa-kanaamo tíndaraꞌa fasiꞌámaisa ménaumne. Ísu Káráísiti wenarumbó símíntenta marapáꞌó méraundarata siruntá timúndasa póta sísai índa-kanaamo tíndaraꞌa fasiꞌámaisa ménaumne. 18 Maníkómbó tirumbó áméwi ímba inkáísówe. Éraiꞌa Maníkómbó tirumbó áméwi miwífínkémbá inkaisí-ímáyáá ímba wéraiye. Sáwíꞌo uráam-beyantafesamo inkáísówi Maníkómbá ímba éraiꞌa tirumbá áméwe.

19 Aifaꞌá Maníkó arumbó símakaintafeta póta

siruntá amúne. 20 Miwítí waásisafesa tirumbó sáwíꞌo uwátínkááwaꞌo ombá Maníkómbá sirumbá amúnemo sembá karoꞌá sewé. Miwítí waási tineꞌá tuwánésa tirumbá ímba tímakaawi pósa Maníkón-aneꞌá ímba awánaawi ímba kanaaꞌá tirumbá áméwe. 21 Ísu Káráísiti óraaka séna Maníkómbá tirumbó áméwi miwítí waásiwaraꞌa tirumbá tíméro siyáiye.

5

Marapá-sáwí-kísáúgómbó íyáákaan-aai.

1 Ísuntafesa sésa Maníkó íyáfasinankaraiwai iyémó sen-ááísáfésa éraiꞌemo sewí Maníkóní iyámpóín-owe. Afowámbá tirumbá améwi ésa wení iyámpóíwaraꞌa tirumbá áméwe. 2 Maníkómbá siruntá améta wenáái taawiyaféta póta miyá úndasafeta séta Maníkóní iyámpóíwaraꞌa siruntá timúne. 3 Maníkón-aai taawiyafúndasa mindá Maníkómbá siruntá amúnanasa wenááigosa ínta umbaisá síyáísata póta taawiyafúne. 4 Ísumpaꞌa fasiꞌámai kááísamai méraundasa póta marapá-sáwí-ímáyáágóntá íyáákaumne. Maníkóní iyámpói seyaafáꞌá kanaaꞌá marapá-sáwí-ímáyáágómbá íyáákaamba póna Maníkón-aaigoma ímba umbaí taiyé. 5 Maarán-kwáásí marapá-sáwí-ímáyáágómbá íyáákaawe. Ísuntafesa Maníkón-ááninkon-iye sésa timankúnkúmba owí marapá-sáwí-ímáyáágómbá íyáákaawe.

Maníkó Ísu Káráísitimbo aráátímakain-aai.

6 Ísu Káráísiti marapáꞌá kumbéna nombá maiyéna puwúwana wení naaemá kunkáiye. Nombó maíndasafena aantemba ímba kunkáiye. Nombá maiyéna puwínana wení naaemá kumíndasafena kunkáiye. Maníkóní ámútanko éraiꞌ-aaigoni áwáugo póna séna éraiꞌe Ísu Maníkón-ááninkon-iye wésiye. 7-8 Maníkóní ámútanko siyáin-aaisafeta nombó maiyáintafeta puwúwana wení naaemá kunkáintafeta séta Ísu Maníkón-ááninkon-iye súne. Minkáúmbó-tántááꞌá paápé uráintafeta mimbórá-ááí séta Ísu Maníkón-ááninkon-iye súne. 9 Waásimo simátímén-aai sewatá iséta éraiꞌe súndasaanifo Maníkón-aaigo waási-taai íyáákaraimba póta Maníkó ááninkontafena siyáin-aaisa ísáano. 10 Maníkón-ááninkontafesa timankúnkúmbo owí sésa Maníkó siyáintemba éraiꞌe Ísu Maníkón-ááninkon-iyesa súne. Maníkóntáfésa ímbo timankúnkúmbo owí sésa Maníkó karoꞌ-ááí siyáiye wésewe. Wemá Maníkó ááninkontafena siyáin-aaisafesa ímba éraiꞌe senkákémbá Maníkó karoꞌ-ááí siyáiyema wésewe. 11 Maníkón-ááninkoma aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa owíní áwáuman-iye. Maníkó imáyáasa símísata aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéune. Minááísá Maníkó simásímakaiye. 12 Maníkón-ááninkoeꞌa kááísamai méraawi aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ofo Maníkón-ááninkoeꞌo ímbo kááísamai méraawi

ímba aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa wéowe.

Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo on-ááí.

13 Maníkón-ááninkon-awitafeꞌa timankúnkúmbo on-kwáásí kembiwí maanáúfáí agai-timúne. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa on-ááísáféꞌa éraiꞌe síwae séꞌa maanáúfáí agai-timúne. 14 Maníkómbó arááímo táínda-iꞌo étaamo inaifínkémbó áísai úndasa kesááisa wéisaiye. Mindásafeta wenaúrankaꞌa fasiꞌámaisa méraumne. 15 Inaí súndasa ísáín-aaisafeta éraiꞌ-aain-iyemo

súndasa maarán-ááísáféꞌwaraꞌa éraiꞌ-aai inaifínkémbá súnda-tantaaꞌa úwoisa símíyesa súne.

16 Kentí waásimo sáwíꞌo íyaꞌo tuwánéꞌo éꞌa Maníkómpáꞌá áísai íyana túwaꞌnai ínasa Maníkóní némpaꞌa sáwí-aempaꞌa maéꞌmaeꞌa íyampaꞌa ímba kónááwe. Tuwímbai-sawiꞌo owíní anondáá-meyamba Maníkóní némpaꞌa sáwí-aempaꞌa maéꞌmaeꞌa íyampaꞌa wíyamba mindásafeꞌa Maníkómpáꞌá áísai oro ímba súne. Tuwímbai-sawiꞌo owíní anondáá-meyamba ímba Maníkóní némpaꞌa wíyamba mindásafeꞌa séꞌa Maníkómpáꞌá áísai oro súne. 17 Seyaafá-sáwíꞌó owíní anondáá-meyamba wéraifo tuwímbai-sawiꞌo owíní anondáá-meyamba Maníkó maitiyuwáínasa wení némpaꞌa sáwí-aempaꞌa maéꞌmaeꞌo íyampaꞌa ímba miyá-sáwíꞌó íyaꞌo tuwánéꞌo éꞌa Maníkómpáꞌá áísai íyana túwaꞌnai ínasa Maníkóní némpaꞌa sáwí-aempaꞌa maéꞌmaeꞌo íyampaꞌa ímba kónááwe.

18 Maníkóní iyámpói ésa ímba sáwíꞌa úmaesa íyówe. Maníkón-ááninko káráwiyaisana póna waántáwanko ímba taꞌótóráísasa pósa ímba sáwíꞌa úmae íyówata minááísá wéisaumne.

19 Waántáwanko marapáꞌ-wáásítí óraakon-ifo

kesáá Maníkóní waási éta minááísá isáúmne.

20 Maníkón-ááninko kuména imáyáa símísata érai-Fasiꞌaenko-úramba isatá awánáúmne. Maníkón-ááninko Ísu Káráísitiyeꞌa kááísamaisa méraundasafeta érai-Fasiꞌaenkonkaꞌa kááísamaisa méta isáúmne. Érai-Fasiꞌaenko-úranko éna waásisa aúíꞌa úmaisa maéꞌmaeꞌa úndawin-ááninkon-iye. 21 Kesí iyámpóísono. Karoꞌ-máníkómbá seyaafáꞌá tínaaemba uwátíméro.

Kemá Yóni kesáái taíꞌáiye.

2 Yóni

2 Yóni

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yóni Ísuni kísau-waasi kaumbo-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái tímakaiye. Tuwímbai sésa aaresáfé-áúfáí agaimái ámakaiye sewasá tuwímbai sésa Fasiꞌaénkóní waási mimbóráfáꞌá túwaandu úmaimo máépaꞌa agaimái tímakaiye wésewe.

1

1 Kemá Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌa káráwiyaundawi

éꞌa maanáúfáí agai-timúne. Embá kendé-íꞌa úne

séna Maníkómó áántarain-ininkoma ómpo ení iyámpóísonteꞌa awánaaro séꞌa maanáúfáí agai-timúne. Fasiꞌaénkóní éraiꞌ-aai ísaraundasafeꞌa sirumbá timúne. Ímba keyáánifo Fasiꞌaénkóní éraiꞌ-aai ísááwiwaraꞌa tirumbá wétimewe. 2 Kentááfímbá éraiꞌ-aai waéꞌwaeꞌa éna ímba taiꞌáíndasafeta kentáásirumba timúne.

3 Maníkó kentáásifowawe ááninko Ísu Káráísitiyeꞌa úwoi súwaꞌnai esarai tirumbá uwásinkesarai aánoꞌa uwásinkaayata póta éraiꞌ-aaisa séta kentáásirumba timúndasafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí súne.

4 Tuwímbai ení iyámpói kentáásifowa simásímakaintemba miyáumai éraiꞌ-ampaꞌo kon-ááí isáúnana sirunkó kaweꞌá wéiye. 5 Aaregóo embá simámeꞌa súne. Fasiꞌaénkóní waási moórá-mora kentirumbá timéꞌa méraaro. Minááí ímba aú-amaamba simátimumpo ááéwara káféꞌwaraꞌa ísaraan-aai simátimune. 6 Maníkón-aaisaamo taawiyafúndasa mindá Maníkómbá sirumbá amúndasafeta wenáái wétaawiyafune. Maníkónkwárá waásiwaraꞌa tirumbá timéꞌa méraaro Maníkó siyáimba ááéwara káféꞌwaraꞌa wéisaawe.

7 Sáwífaꞌ-waasi karoꞌó sen-kwáásí marapáꞌá wénowe. Miwí Ísu Káráísitintafesa sésa ímba waásiyaaniꞌa úmai kunkáiye wésewe. Miwí Káráísitini namuro-wáásí pósa sáwí-ampaꞌa wíwae sésa minkáróꞌ-ááí sefó káráwiyoro. 8 Maníkóní kísaumo máém-beyamba ímba máéfonifo kaweꞌ-úmai káráwiyeꞌa seyaafáꞌ-méyámbá kaweꞌ-méyámbó maíyantafeꞌa káráwiyoro.

9 Ísu Káráísitin-aai ímba taꞌótóráámba minááí tuwésa fíꞌon-ampaꞌo kowí ímba Maníkóeꞌa kááísamai méraawe. Ísu Káráísitin-aai taꞌótokaawi kentáásifowawe wenááninkoeꞌa kááísamai méraawe. 10 Miyáumai kentópaꞌo tésamo minááímó ímbo simátimesamo fíꞌon-aaimo simátimiyaꞌo éꞌa ímba tiyáámba timéꞌa ímba kentí naaúmpaꞌa mósá tínkáaro. 11 Miyán-kwáásí tiyáámbo timéꞌo éꞌa minkwáásítí

sáwí-kisau túwaꞌnai ónááwe.

12 Ayáátááꞌ-aai simátimenaeꞌa maanáúfáífímbá ímba agáúmpo kentópaꞌa wéꞌa kentúrankaꞌa koméꞌa kosimátíménana kentáásirunkosa áfááraumai kaweꞌá íníye. 13 Enanaanontáféna kendé-íꞌa úne séna Maníkó áántarain-ininkoe wení iyámpóísonteꞌa kembiwísáfésa sésa kaweꞌ-úmai méraaro wésewe.

Kemá Yóni kesáái taíꞌáiye.

3 Yóni

3 Yóni

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yóni Ísuni kísau-waasi kaumbo-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái moóráwigon-awiꞌa Káyásimba ámakaiye.

1

1 Kemá Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌa káráwiyaundawi éꞌa maanáúfáí agai-amúne. Káyásiyo maanáúfáí toráumai awánaao. Fasiꞌaénkóní éraiꞌ-aai ísaraundasafeꞌa sirumbá amúne. 2 Kesí waási ónaꞌa sirumbá amúne. Ísu Káráísitini aampaꞌá kaweꞌ-úmaimo kónda-aai ísaraumne. Miyáumai kaweꞌ-úmai ménana ímba áíꞌa índasafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí súne. Ení kísau kaweꞌá óndasafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí súne. 3 Fasiꞌaénkóní waási tuwímbai empákémbá kempáꞌá tésa entáfésa tasésa enarumpimbá éraiꞌ-aai taꞌótore méraane sewaꞌá isáúnana kesirunkó kaweꞌán-iye. Miyáumai éraiꞌa arupíse-ampaꞌa wéwe méraane. 4 Kesí iyámpói éraiꞌa arupíse-ampaꞌa kowé-ááí iséꞌa aamoí únda póna mináámóígó tuwímbai-tantaatafeꞌo aamoimó únda-aamoigomba íyáákaraiye.

5 Kesí waásigompo Fasiꞌaénkóní waási empáꞌó kuráamba túwaꞌnai ema kawe-kísáú maiyáanasa minkwáásífínkémbá fíꞌom-bapaken-kwaasi empáꞌó kuráamba miwíwáráꞌá túwaꞌnai ema kawe-kísáú maiyáane. 6 Miwí maankáꞌá Fasiꞌaénkóní waásisa tasimásimesa sésa emá arumbá tímakaandawi tasimásímakaawe. Fíꞌom-bapaꞌa Maníkóní kísau komaénae sewí emá aampaꞌó wíyan-tantaaꞌo túwaꞌnai ónda mindá kaweꞌá óne. 7 Miwí Ísu Káráísitini kísau maimaé nésa Ísu Káráísitimpaꞌo ímbo tiyáan-kwaasiyakemba méyámbá ímba wémaewe. 8 Mindásafeta Ísu Káráísitimpaꞌo tiyáunda-waasisa miwísá túwaꞌnaisa onó. Miyáumai taankarotámaisa méraundasa pósa éraiꞌ-aai isánááwe.

9 Ampáán-áúfáí agaimái tuwááwánana Fasiꞌaénkóní waásifaꞌa kúwana moóráwigon-awiꞌa Táyóterefisi kentáfésa óraakon-iye síwae séna mináúfáífínkén-ááí iséna ímba ísámai kaweꞌá uráimba póꞌa 10 empáꞌá wéꞌa waási túrankaꞌa Táyóterefisimo uráin-aai kosimátimenaumne. Táyóterefisi kentáá sáwíꞌa uwásinkenasa karoꞌ-ááísá simásínkaraiye. Ímba minááí aantembanifo Fasiꞌaénkóní waási wempáꞌó kuráamba wení naaúmpaꞌa ímba mósá tínkaraiye. Tuwímbai kentí naaúmpaꞌa mósá tinkánae suwaná ímba miyán-oro séna Maníkóní waásifinkemba tiꞌmátukaiye.

11 Kesí waásiyo. Sáwíꞌo ontembá ímba miyá indá kaweꞌó ontembá miyán-uwo. Kaweꞌó úmae íyówi Maníkómpáꞌá tésa wení waásin-ofo sáwíꞌo úmae

íyówi Maníkómpáꞌá ímba wétewe.

12 Seyaafáꞌnánká Témítiriyaasintafesa kawekón-iye wésewe. Wení kísau awánésa sésa éraiꞌa kawe-kísáú wémaiye wésewe. Kesááwáráꞌá miyásá súne. Súnda-aaisa éraiꞌ-aai ísaraawe.

13 Ayáátááꞌ-aai simámenaeꞌa maanáúfáífímbá ímba agáúmpo 14 ampáákáꞌá empáꞌá wéꞌa enaúrankaꞌa koméꞌa kosimámenaumne. 15 Aáno úmai méraantafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí súne. Ení waási keséꞌo méraawi sésa kaweꞌ-úmai ménaro sewé. Kentáásí waási eséꞌa méraantafeta séta kaweꞌ-úmai méraarosa súmpo moórá-mora-waasi simátimiyo.

Kemá Yóni kesáái taíꞌáiye.

Yúti

Yúti

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yúti Ísun-áfáko kaeꞌ-wááí-áátáíyáꞌí kaeꞌ-wááí úmai siyáánkai-aataiyaꞌiyo miyáumai-aatai maisuwéna maanááí agaimái tímakaiye.

1

1 Kemá Yúti Ísu Káráísitini kísau-waasi Yémísin-áfáko éꞌa maanááí maanáúfáífímbá agai-timúmpo ísáaro. Maníkó kentáásifowa arumbá tiména táántaraiwai Ísu Káráísitimo kawáán-uráiwai ísáaro. 2 Maníkó arumbá uwátinkena imáyáa tiména aáno úmai kaweꞌ-aantemba uwátínkáíntafeꞌa Maníkómpáꞌá inaí súne.

3 Kesí waásisono. Maníkó kembiwíyé kené sáwíꞌo úmaimo méraundafinkemba faúsínkáíntafeꞌa maanáúfáífímbá agaénae únana Maníkó simásimena séna moórá óraaꞌ-aai simáména agauwó simbá póꞌa minááí agaénaumne. Ááéma Maníkó wení waási imáyáa timúwasa Ísu Káráísitin-aaisafesa éraiꞌe sésa timankúnkúmba on-ááí ísareꞌa minááí fasiꞌámai tirumpimbá taꞌótoreꞌo méraamba tuwáúnafo séꞌa káráwiyoro. Ísu Káráísitin-aaisafesa sáwí-aaimo sewí tááigon-anondaa Ísu Káráísitini éraiꞌ-aai simátíméro. 4 Tuwímbai karoꞌ-ámáámbó sen-kwáásí Maníkón-aai ímbo arááíwáéwi kentí imáyáa tafisíyantafesa komésa tirumpin-ímáyáá ésa sésa Maníkó úwoi súwaꞌnai enasa ímba sínkaminifo kentáásí imáyáafinkenita ónaumne sésa sáwísáwí esa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti weyáá kentáásí óraakomba tínaaeniꞌa uwámakaawe. Naaófáꞌá Maníkó miyá-sáwí-kísáúgóní sáwí-meyamba timénaumne siyáiye. Miyán-káróꞌ-wáásí kembiwíséꞌo koméraantafeꞌa maanááí simátimune.

5 Maanááí éꞌa simátímúmba ísaraambanifo anekaꞌá simátimenaumpo ísáaro. Naaófáꞌá Maníkóní waásisomba Ísípi-marafaꞌa taꞌótokowana Maníkó faútiyuwena tíꞌmae téna wenááisafesamo ímbo timankúnkúmbo uwáí Maníkó tínkamuwasa pukáawe. 6 Moórá-aai imáyáan-oro. Naaófáꞌá Maníkóní kísau-waasi wíyómpakewi miwítí kawáá-kísáú tuwésa miwítí kaweꞌ-náópaꞌa túwówi Maníkó tíyayaankaꞌa káráꞌumarena kumeuꞌó in-áémpáꞌá sáwí-mapaꞌa tiyuwówasa maéꞌmaeꞌa ésa ánaaembo Maníkó sáwí-meyambo timínda-kanaa amuꞌmarésa méraawe. 7 Moórá-aai imáyáan-oro. Naaófáꞌá Sóndómu-naopakewiye Kómóraa-naopakewiye mindáóꞌ-ewaaꞌ-naopakewiye sáwíꞌa úmae iyésa aare-úméné waai-úméné miyá úmaesa íyúwana Maníkó tínkambai iyamó kaipaꞌá tínkamuwasa iyamó kámakamaꞌo ipaꞌá maéꞌmaeꞌa wéowe. Kentááwáráꞌá miyá ofó séꞌa káráwiyoro.

8 Naaófáꞌó miyámó uráantemba káféꞌa karoꞌ-ámáámbó sen-kwáásí kentí imáyáa tafisénae sewí miyá ésa miwítí sáwí-imayaafinkemba maaꞌu-tántááꞌá ésa Maníkómó kawáánimba tínaaemba uwámesa sáwíꞌa ésa wíyómpaken-kaweꞌ-waasisafesa sáwí-aai simátínkaraawe. 9 Énifo Mósese pukówana wíyómpaken-kawaagon-awiꞌa Máíkéri séna Mósesen-auma maénae súwana waántáwanko séna kemá maénae súwasarai miyáumai fasiꞌámai suyaná Máíkéri waántáwankontafena ímba sáwí-aai súmba kemá ímba aaí simánkanaumpo Fasiꞌaénkó aaí simánkainiye siyáiye. 10 Énifo karoꞌ-ámáámbó sen-kwáásí kentí imáyáa tafisénae sewí tuwímbai-tantaakoni áwáuma ímba awánaraantafesa sáwí-aai simátinkesa waí-waambo seyaafá-tántáákóní áwáumo ímbo awánésamo ontembá miwí miyá owaná miwítí sáwí-imayaago taꞌótorena miwí sáwíꞌa uwátínkáíye. 11 Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Kéni sáwí-amba arááíwakaintemba miwíwáráꞌá miyá wéowe. Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Péramu óntan-aamoimo uráintemba miwíwáráꞌá miyá wéowe. Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Kóra Maníkón-aai taraiséna kawáá-wáásí táái taraisénamo pukáintemba minkáróꞌ-ámáámbó sen-kwáásí miyá ombá pósa miwí sáwí-meyamba maénááwe. 12 Kembiwí Maníkóní waási wen-ímáyáá éꞌa tómbá néꞌo túwaandu ontembá keséꞌa miwí komésa sáwíꞌa uwátinkesa kesáfé-ímáyáá úmai námaꞌnamaꞌa ésa ímba tigaén-iye. Miwí karoꞌ-ámáámbó sen-kwáásí ésa ímba túwaꞌnai on-kwáásí méraawe. Miwí taaérambo íyáín-kanaamo arambó ímbo íyáín-taeraankaan-kwaasi méraawe. Fiyúndágomo taaimó taawítúwáísanamo aáénkaintenkaan-kwaasi méraawe. 13 Piriꞌ-nómbó kúmísanamo non-awiyááímo aforaꞌó intembá miwítí sáwí-kisau aforaꞌá wéraiye. Miwí kentí imáyáa tafisímai sáwí-ampaꞌa métinkanae sen-kwáásín-owe. Maníkó miwí kumeuꞌó in-áémpáꞌó toꞌmayaa uwátínkaraimba pósa mifáꞌá komaéꞌmaeꞌa ónááwe.

14 Aifaráán-kwáásígón-áwíꞌa Ándámu ména Sétimba maꞌankówana Sétima Ínósimba maꞌankówana Ínósima Kénaanimba maꞌankówana Kénaanima Máꞌárareomba maꞌankówana Máꞌárareoma Yárétimba maꞌankówana Yárétima Ínókimba maꞌankówana Ínóki miyán-káróꞌ-ámáámbó sen-kwáásísáféna imáyáa éna séna ísáaro. Fasiꞌaénkó wení kaweꞌ-wáásí sáwífaꞌ-waasiseꞌa téna 15 sáwíꞌo uráawimo seyaafáꞌó sáwí-meyambo timíndasafena téna Maníkóntáfésamo aamoimó ímbo ésamo sáwíꞌo uráawisafena aaifimbá maitinkáíndasafena téna Maníkóntáfésamo aamoimó ímbo ésamo símaimo sáwíꞌo uwánkaraawisafena aaifimbá maitinkáíndasafena tiyé Ínóki siyáiye. 16 Kentí imáyáa tafisénae sewí íꞌai simátínkáfaꞌa iyésa seyaafá-tántááꞌó miwífáꞌó tiyáimba tirunkó sáwíꞌa isasá sáwí-imayaa aantemba arááíwaesa túma mósá marésa tirááímo tain-tántááꞌá maénae sésa símai tirumbá wéfaiyaraawe.

17 Kesí waásisono. Miwí miyá-sáwíꞌá ombánifo kembiwí maarán-oro. Kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini aantá-waasi siyáan-aai imáyáan-oro. 18 Miwí simátimesa sésa ánaaen-kanaamo tínda Maníkóntáfésa ímba aamoí ésa sáwí-imayaasafesamo tirááísafesamo ésa aamoí íyan-kwaasi kentuwíyáái ónááwe mináántá-wáásí siyáawe. 19 Miwí tirumpimbá Maníkóní ámútanko ímba méraisasa miwítí marapáꞌ-ímáyáá arááíwaesa karoꞌ-ámáámbá símai Maníkóní waási wétuwinaawe.

20 Miwí miyá ombánifo kembiwí Maníkóní kaweꞌ-ááí aasiyaasí séꞌa wempáꞌá timankúnkúmba éꞌa moórá-mora fasiꞌátinkeꞌa Maníkóní Ufaen-ámútánkóní fasiꞌaénkóntáféꞌa inaí seró. 21 Maníkó arumbá tímakaimba póꞌa arupíse úmai méꞌa Fasiꞌaénkó Ísu Káráísiti arumbá uwátinkainaꞌa wíyómpaꞌa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa íyantafeꞌa amuꞌmáráaro. 22 Maníkón-aaisafesa kaeꞌ-ímáyáá tokáawi tirumbá uwátinkeꞌa fasiꞌátínkáaro. 23 Iyamó kaipaꞌá kofáínifo Maníkón-aai simátimiyana Maníkó tafisímai kaweꞌ-ámpáꞌá métinkainiye. Tuwímbaisafeꞌa tirumbá uwátinkaiyasa minkwáásí tafisíyaꞌa sáwíꞌa únafo séꞌa miwítí sáwí-awausafena tááꞌa ínaꞌa kentúma káráwiyoro.

24 Maníkó kanaaꞌá túwaꞌnai ínaꞌa ímba tínaaemba uwámiyantafeꞌa éraiꞌ-aai súne. Maníkó tíꞌmaena wení sámo kain-áémpáꞌá métinkainaꞌa kentí sáwí-aai ímba wérainana tirunkó óraa-kaweꞌa índasafeꞌa éraiꞌ-aai súne. 25 Maníkó fasiꞌaénkwáráwí mimbóráwígó ména kentáásí Fasiꞌaénkó Ísu Káráísitini kísausafena imáyáa éna sáwíꞌo úmaisaamo méraundafinkemba faúsínkáíntafeꞌa éraiꞌ-aai súne. Wení fíꞌonkaꞌmaꞌmai-awauma wéraisana wenáwíꞌa óraaꞌa isaná wení fasiꞌaénkó íyáákaisana seyaafá-tántáákáꞌá káráwiyaiye. Naaófáꞌá wíyóne marawé ímbo úmakonkaꞌa wemá ménama káféꞌwaraꞌa ména maéꞌmaeꞌa intáféna

éraiꞌ-aain-iye súne.

Kemá Yúti súnda-aai taíꞌáiye.

Paápé uráin-aai

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Paápé uráin-aai

Ísu wíyómpaꞌa iyówana Yóni kaumbo-wááí-áátáíyáꞌíyo miyáumai-aatai maisuwéna maarán-ááí agaimakáiye. Agaimarónkaꞌa Ísuni aampaꞌó kun-kwáásísáfésa karaánááꞌa símai sáwíꞌa uwátínkaraawe. Ísuntafesa isésa fasiꞌámai méraiwae séna maanááí agaimakáiye. Ísu Káráísitini kísausafena Maníkó wení namuro-wáásíyé waántáwankone íyáákena wení waási wembó ímbo auwésamo wéaraaiwaen-kwaasi kaweꞌá uwátinkainiye. Yóni miyán-ááí agaimakáiye.

1

1 Maníkó Ísu Káráísitintafena séna kárikaꞌo paápé índa-tantaaꞌa isáíwae séꞌa kesí kísau-waasi simátimuwo súwana Ísu Káráísiti wíyómpaken-kisau-waasi aiꞌmarówana kuména Ísu Káráísitini kísau-waasigon-awiꞌa Yónimba kusimámakaiye. 2 Yóni Maníkóní ásé-aaiwara Ísu Káráísiti minááísáféna siyáin-aaiwara seyaafá-tántááꞌó awánarainkwaraꞌa simátimena maanáúfáífímbá agaimakáiye. 3 Paápé

índa-tantaaꞌa kárikaꞌa paápé índa póna Maníkó maanáúfáífínkén-ááímó toráumai awánáíyan-kwaasiye maanááímó isésamo taawiyafíyan-kwaasiye kaweꞌá uwátinkainana tirunkó kaweꞌá íníye.

4 Kemá Yóni maanáúfáí agáúmpo Ésiyaa-marafaꞌa afakaeté-naopaꞌo Fasiꞌaénkóní waásimo méraawi ísáaro. Maníkó ááéma ména kíféꞌwaraꞌa ména aasiyaasí maéꞌmaeꞌo índawi úwoi túwaꞌnai ena faru uwátinkainaꞌa méraaro. Maníkóní ámútanko afakaeté-fasiꞌaembo tokáiwai Maníkómó kawáánin-aempaꞌa ména úwoi túwaꞌnai ena faru uwátinkainaꞌa méraaro. 5 Ísu Káráísiti Maníkón-aai arupíse úmai simátímíwai úwoi túwaꞌnai ena faru uwátinkainaꞌa méraaro. Wemá aifaꞌá pukáimpinkembo íyáfasinkaiwai marapá-káwáá-wáásíyáꞌá káráwiyaiye. Ísu Káráísiti kentáá-ímáyáá

éna kentáásáféna puwéna kentáásí sáwí-imayaa faúsínkaraiye. 6 Kawáán-uwásínkáísata Ísu afowámá Maníkóní kísausa wémaumne. Wení fíꞌoran-awauma waéꞌwaeꞌa isaná kentááráꞌá kawáánúmaena iyíníye. Éraiꞌ-aain-iye.

7 Ísáaro. Ísu ainánkáꞌá kumínasa seyaafáꞌ-wáásí tufúkáan-kwaasiwaraꞌa awánáíyana aaifimbó maitinkáíndasafena tirunkó sáwíꞌa ínana umbaí táíníye. Miyáumai paápé índa mindá éraiꞌ-aain-iye.

8 Fasiꞌaénkó Maníkó séna seyaafá-tántáákóní áwáugo póꞌa ánaaembo seyaafá-tántááꞌó taiꞌáíndaraꞌa kemá úwoi méranaumne. Ááéma méꞌa káféꞌwaraꞌa méꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumne. Seyaafá-fásíꞌáénkwáráwí úne siyáiye.

Yóni Káráísitimbo awánarain-aai.

9 Kemá Yóni kentuwáámá úne. Kembiwíséta Ísumpaꞌa kááísamai méꞌa kembiwíséꞌa Maníkó kawáánipa keséꞌa méꞌa kembiwíséta umbai-tántáápímbá fasiꞌámai méꞌa wéamuꞌmaraumne. Maníkón-aai simátimeꞌa Ísu siyáin-aaiwaraꞌo simátimundarakemba aaisambá siyésa taꞌótoꞌmai síꞌmaesa nonafufumpaꞌ-máráfáꞌ-áwíꞌa Pátimosifaꞌa másínkówaꞌa méraawanana 10 sondaaráꞌá Maníkóní ámútanko kempímbá óraaꞌa uwásinkowaꞌa Maníkón-ímáyáá aantemba ówánana kesínaaempakemba minúwóíyáámbá aaigó uwíyenkaamba óraaka 11 séna awánenda-tantaaꞌa aúfáí-wandaaifimba agaimaré túwénasa Fasiꞌaénkóní waási afakaeté-naopaꞌo méraawi ísáaro. Mindáóꞌ-awiꞌa Éfésási-naopaꞌe Séménaa-naopaꞌe Pégámamu-naopaꞌe Táyátáiraa-naopaꞌe Sáándisi-naopaꞌe Fírándéfiyaa-naopaꞌe Réóndísiyaa-naopaꞌe miyáumai-naoken-kwaasi ísáaro siyáiye.

12 Súwaꞌa nááwa síyó séꞌa waéꞌmai awánááwánda afakaeté-omba óntankon-awiꞌa korí-óntámbá úmakaampimba minómbá kúraꞌmakowaꞌo ts wánááwánda 13 minónkóní afufumpimbá moóráwigo waásiyaamba ména ayáátááꞌ-ampanta uréna áyaafaiyaꞌa uriyon-áꞌwáánkáú uréna 14 aꞌnónkóe ayáárankoeꞌa waéníꞌa kówana súgáyáagaya úwana ména aúranko iyaráámbá kówana 15 aísamaima óntambo agaimakáawanamo énembo intembá aísamaigo miyáráámbá úwana aaigómá noniyasáúrakenkaamba óraaka séna 16 ayáánúrapaꞌa afakaeté-oꞌa toréna óipinkemba paepáéꞌa séfasefaꞌ-aempaꞌa áwááima wérowana óikakemba aafáúmó íyáúsenamo intembá uráiye.

17 Úwaꞌa awánéꞌa áfáára sááꞌa úwaꞌa wenaísamaifimba kumbéꞌa púwóraantamba ówánana ayáánúrapaken-ayaantamba sineꞌá taꞌótorena séna ímba ááꞌa íno. Aifaꞌé ánaaenkoni áwáuma kemá úne. 18 Pukáundafinkemba íyáfasineꞌa aasiyaasí maéꞌmaeꞌo úndawi súnareꞌa méraundawi úne. Púwón-aemapaꞌe waási timankaꞌé káráwiyaundawi úne. 19 Miyáumai awánáánda-tantaaꞌa aúfáífimba agauwó. Káféꞌo wérain-tantaaꞌe ánaaembo paápé índawe aúfáífimba agauwó. 20 Siyáánúrapaꞌa afakaeté-oꞌa toréꞌa afakaeté-ombo kúratoraunda awánáánda mintántáákóní áwáu ímbo paápé uráindaraꞌa simáménda isaaó. Mináfákáété-omba Fasiꞌaénkóní waási mináfákáété-naopaꞌo méraawi owaná mináfákáété-oꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaawin-owe Ísu simásímakaiye.

2

Minááí Éfésási-naopaꞌo simátímakain-aai.

1 Ísu simásimena séna Éfésási-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Afakaeté-oꞌa siyáánúrapaꞌa toréꞌa afakaeté-onkoni afufumpimbó núndawi maanááí simámumpo Éfésási-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba simámuwo. 2 Miyá úndawi póꞌa kemó ombá éꞌa tuwánaraumne. Ímba ifátúwáámba tiyáántán-kwimáímo méraamba tuwánaraumne. Sáwíꞌo úmaimo méraan-kwaasiti kísausafenamo ímbo tirááímo taimbá tuwánaraumne. Tuwímbai karoꞌá sésa Maníkóní aantá-waasisa únemo sembá kembiwí miwí táái iséꞌa miwítí kísau awánéꞌa miwísáféꞌa karoꞌá sewémó sembá tuwánaraumne. 3 Kesí waási onkákémbá umbai-tántááꞌó tímémba kembá ímba siyuwéꞌa kentáféꞌa ísámai fasiꞌámai méraamba tuwánaraumne.

4 Miyán-káwéꞌó ombá tuwánaraumpo moórá-tantaaꞌo ontáféꞌa ímba aamoí uwátinkaumne. Aifaꞌá kentáféꞌa áfááraumai imáyáa uráambanifo tuwéꞌa káféꞌa ímba miyá wéofo 5 aifaꞌó kaweꞌó éꞌówini áwáuma imáyáan-oro. Káféꞌa ímba miyáráámbá éꞌa tuwéꞌa aifaꞌó kaweꞌó uráantemba miyán-oro. Ímbo miyámó éꞌo kempáꞌó tíyaꞌo éꞌa kentópaꞌa wéꞌa kentí ómbá maisúwáanaꞌa úwoi-waasiyaamba ónááwe. 6 Énifo Níkórási-waasiti kísausafeꞌa tíyámba uwátínkááwaꞌa kewáráꞌá síyámba uwátinkaunaꞌa mindásafe kaweꞌá wéowe.

7 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Aaí senasá sáwí-tantaakombo íyáákaawi Maníkóní kaweꞌ-áémpáꞌó wérain-taeramba nésa maéꞌmaeꞌa ónááwe. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo Ísu simásímakaiye.

Minááí Séménaa-naopaꞌo simátímakain-aai.

8 Ísu simásimena séna Séménaa-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Aifaꞌé ánaaene miwání áwáuma éꞌa pukáundafinkemba íyáfasineꞌa súnaraundawi maanááí simámumpo simámuwo. 9 Umbai-tántááꞌá tíméwaꞌo sáwísan-kwaasiyaambo ombá tuwánaraumne. Sáwísan-kwaasiyaambo ombánifo Maníkómpákémbá sáwífa-tantaaꞌa maiyáawe. Tuwímbai karoꞌá sésa Yúndaa-waasisa úne sembánifo waántáwankon-aráái waésa símai sáwíꞌo uwátínkáámba tuwánaraumne. 10 Tíꞌa índa-iꞌo uwátinkaiyamba ímba tááꞌa íno. Maanááí ísáaro. Waántáwanko imáyáa timínasa kembá tísai úmai isánae sésa tatíꞌmaesa ándáfaꞌa mátinkesa siyáánkai-iꞌa sáwíꞌa uwátinkanaawe. Kentáféꞌa fasiꞌámai méwasa tuwímbai tínkamonasasa puwíwae síyambanifo kentáféꞌa fasiꞌámai méwaꞌa imáyáa tíménaꞌa wíyómpaꞌa maéꞌmaeꞌo íyamba mindá kentí kaweꞌ-méyámbániye.

11 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Sáwí-tantaakombo íyáákaawi sáwí-marupaꞌo iyamó kámakama ipaꞌá ímba maéꞌmaeꞌa ónááwe. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo

Ísu simásímakaiye.

Minááí Pégámamu-naopaꞌo simátímakain-aai.

12 Ísu simásimena séna Pégámamu-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Sóipimba paepáéꞌa séfasefaꞌ-awaaimo wéraiwai maanááí simámumpo simámuwo. 13 Kemó méraapaꞌa éꞌa tuwánaraumne. Waántáwanko káráwiyaipaꞌa méraafo kentáféꞌa imáyáa éꞌa arupíse úmaimo méraamba tuwánaraumne. Ááéma moóráwigon-awiꞌa Ántípási kentí naaópaꞌa waántáwanko méraipaꞌa ména kesáái arupíse úmai simátímaꞌmae iyúwasa tufúwana puwún-kanaaraꞌa ímba kembó siyúwáámba keséꞌa kááísamai méraawe. 14 Miyán-káwéꞌó ombá wétuwanaumpo kaumbo-kae-tántááꞌó tokáantafeꞌa ímba aamoí uwátinkaumne. Naaófáꞌá moóráwigon-awiꞌa Péramu sáwíꞌo uráintemba kempínkémbá tuwímbai miyá wéowe. Péramu moóráwigon-awiꞌa Pérékumba aráánamuwana wemá Ísareri-waasi sáwí-amba aráátimuwasa karoꞌ-máníkómpáꞌá póí tufúkésa kúfuꞌuwandesa fíꞌowa fíꞌowa awaainínkóe awaaikóeꞌa aoisaambá uráawe. Kempínkémbá tuwímbai miyá-sáwí-ámbá wéaraatimewe. 15 Miyáumai kempínkémbá tuwímbai Níkórási-waasiti sáwí-amba wéaraatimewe. 16 Mindásafeꞌa misáwí-ámpá tuwéꞌa kempáꞌá teró. Ímbo miyámó íyaꞌo éꞌa kárikaꞌa kempáꞌá kuméꞌa paepáétambo káráantemba sóipinkem-paepaetamba minkwáásí karánaumne.

17 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai

ísámai kaweꞌán-oro. Sáwí-tantaakombo íyáákaawi wíyómpaken-tomba timéꞌa waén-óntámbá minóntánkáꞌá aú-awiꞌo agaimakáin-ontamba timénaumne. Maíyawi aantemba mináwíꞌá awánánááwe. Minááímá aúfáífimba agaimái

simátimiyo Ísu simásímakaiye.

Minááí Táyátáiraa-naopaꞌo simátímakain-aai.

18 Ísu simásimena séna Táyátáiraa-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Maníkón-ááninko súranko iyaráámbá kaisaná sísamai óntambo agaimakáawanamo kaúfíntemba sísamaigo miyáráámbá uráisaꞌa maanááí simámumpo simámuwo. 19 Kemó ombá éꞌa tuwánaraumne. Kentáféꞌa imáyáa éꞌo keséꞌa kááísamai méꞌo fíꞌowi túwaꞌnai eꞌa ímba kembá siyuwéꞌo fasiꞌámai méraamba tuwánaraumne. Káféꞌo máén-kisaugo aifaꞌó maiyáan-kisaugombo íyáákaimba tuwánaraumne. 20 Énifo moórá-tantaaꞌo ontáféꞌa ímba aamoí uwátinkaumne. Naaófáꞌá moórá-ininkon-awiꞌa Yéséperi sáwíꞌo uráintemba kempínkémbá moórá-ininko karoꞌá séna Maníkón-aaimo simátimundawi únemo simbá ímba tínaaemba uwáméwana kesí kísau-waasi sáwí-amba aráátimena tíꞌmaena wisasá karoꞌ-máníkómpáꞌá póí tufúkésa kúfuꞌuwandesa fíꞌowa fíꞌowa awaainínkóe awaaikóeꞌa aoisaambá owaꞌá ímba símai aambá fáíkaawe. 21 Minínínkómbá simámeꞌa tuwáíniyai séꞌa amuꞌmakáunana ímba túwáímba úwoi tokáiye. 22 Mindásafe séꞌa wenkwárá weséꞌa sáwíꞌo owíwáráꞌá óraa-tiꞌo índa-iꞌa uwátinkanaumne súne. Sáwíꞌo ombó ímbo tuwésamo kempáꞌó tíyaꞌo éꞌa súndantemba uwátinkanaumne. 23 Wenárááꞌmarimbo tínkamonasamo puwíyasa Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌ-áémpáꞌó méraawi minááí isésa kentáfésa sésa waási sirumpiné imáyáafine suwánaraiwaisa póna kaweꞌó ondawísá kaweꞌ-méyámbá siménasa sáwíꞌo íyawi sáwí-meyamba timíníye sénááwe. 24 Kembiwí Táyátáiraa-naopaken-kwaasifinkemba Yéséperin-aai ímba taawiyaféꞌa waántáwankoni aúpáꞌ-ááí ímbo taawiyafíyawi ímba moórá-umbai-tantaaꞌa timénaumne. 25 Maníkóní éraiꞌ-aai tirumpimbá taꞌótokeꞌa kúmónda simuꞌmáráaro.

26 Sáwí-tantaakomba íyáákesa kúmóndaraꞌo simátímakaundantembo íyawisafe séꞌa marapáꞌ-wáásíyáꞌá kawáánoro. 27 Kesifo kentáféna séna waásiyaꞌa kawáánuwomo siyáintemba marapáꞌ-wáásíyáꞌá kawáánoro sénaumne. Fasiꞌaén-tántáátámbó sawemó tufántuwaawanamo sáwífasemo intembá miyámó ésa fasiꞌámai kawáán-urésa tínkamonaawe. 28 Minkwáásí sáwí-tantaakombo íyáákaawi moórá-oꞌa timénaumne. Aafáúmó íyáúsisanamo wérain-oꞌa timénaumne Ísumo siyáimba minááí wesáféna siyáiye. 29 Ísu simásimena séna ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo Ísu simásímakaiye.

3

Minááí Sáándisi-naopaꞌo simátímakain-aai.

1 Ísu simásimena séna Sáándisi-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Maníkón-amamba afakaeté-fasiꞌaen-amamba toréꞌa afakaeté-oꞌo tokáundawi maanááí simámumpo simámuwo. Miyámó úndawi póꞌa kemó ombá éꞌa tuwánaraumne. Kentáfésa sésa Maníkóní waásin-owe sembánifo méraawini áwáuma tuwánaraumne. Maníkón-aai tóikaken-aantemba séꞌa méraawini áwáuma Maníkóní némpaꞌa méraafo 2 kentúraꞌa káráwiyoro. Maníkón-aai tuwáúnafo séꞌa taꞌótoꞌmai kaweꞌán-oro. Maníkón-aúrankaꞌa kentí kísau ímba arupíse-kisaun-ifo kentúraꞌa káráwiyoro. 3 Maníkón-aai ísámai taꞌótokaan-aai imáyáa éꞌa kempáꞌá téꞌa minááí taawiyaféꞌa méraaro. Ímbo miyámó íyaꞌo éꞌa kuméꞌa sáwí-meyamba timénaumpo umén-kwáásímó kafífímbó tentenkáán-úmai ímbo ísarenkaꞌa kuméꞌa sáwí-meyamba timénaumne.

4 Énifo kembiwí Sáándisi-naopaken-kwaasifinkemba tuwímbai ímba sáwíꞌa éꞌo kaweꞌ-úmaimo méraan-kwaasi waén-únánkwátóiyaamba ombá póꞌa keséꞌa ménaawe. 5 Sáwí-tantaakombo íyáákaraiyawi miyáumai waén-únánkwátói urésa ménaawe. Maníkón-aúrankaꞌe wíyómpaken-kisau-waasi túrankaꞌe miwí túwíꞌa séꞌa kesí waásiye séꞌa miwí túwíꞌa ímba tuwígáúfaranaumne. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyan-kwaasi-tuwiꞌo agaimakáin-aufai-wandaaifinkemba

ímba tuwígáúfaranaumne.

6 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo Ísu simásímakaiye.

Minááí Fírándéfíyaa-naopaꞌo simátímakain-aai.

7 Ísu simásimena séna Fírándéfíyaa-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Ufaen-kwáásí éꞌa éraiꞌ-aai aantembo súndawi úne. Téfítimo káráwiyainten-úmai káráwiyeꞌa ontarákén-kíyáꞌá káráwiyaumpo íyáferaaromo senda-wáásímó ésa íyáferanaawe. Ímba íyáferaaromo sendawímó ésa ímba íyáferanaawaꞌa maanááí simámumpo simámuwo. 8 Miyámó úndawi póꞌa kemó ombá éꞌa tuwánaraumne. Ísáaro. Aambá witinkáúmpo ímba aambá fáítinkanaawe. Kári-fasiꞌaemba maiyéꞌa méraambanifo kesáái ímbo túwáámba taawiyaféꞌa waási túrankaꞌo Ísuni waási únemo sembá tuwánaraumne. 9 Tuwímbai karoꞌá sésa Yúndaa-waasisa úne sembánifo waántáwankon-arááímo wáéwi imáyáa tíménasa kempáꞌá tésa kífaesa kentáfésa sésa Ísu arumbó tímakaiwain-owe sénááwe. 10 Kemá séꞌa fasiꞌámai méꞌa simuꞌmáráaro siyáumpo miyán-owe. Seyaafáꞌ-máráfáꞌó méraan-kwaasifaꞌa umbai-tántááꞌá téna sáwíꞌo uwátinkainda fasiꞌámai méꞌo simuꞌmáráántafeꞌa kemá káráwiyonaumne. 11 Kárikaꞌa kumónaumpo kesí imáyáa tafisímai sáwíꞌo uwásinkaiyata kaweꞌ-méyámbá ímba máúnafo séꞌa kesáái tirumpimbá taꞌótoꞌmai kaweꞌán-oro.

12 Naambó ésamo naamayáámbo fáéntemba sáwí-tantaakombo íyáákaawi kesifo Maníkóní ámáán-daumpaꞌa naamayáánkaamba faitínkáánasa aasiyaasí maéꞌmaeꞌa ónááwe. Sáwí-tantaakombo íyáákaawi tineꞌá Maníkón-áwíꞌa agaéꞌa kesí aú-suwiꞌa agaéꞌa Maníkóní naaóꞌ-awiꞌa agaéꞌa ónaumne. Mindáóꞌa ímba Yérúsaremufakaan-daoꞌan-ifo aú-naoꞌa wíyómpakemba Maníkómpákémbá kumínda-naoꞌ-awiꞌa tineꞌá agaénaumne. 13 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo Ísu simásímakaiye.

Minááí Réóndísiyaa-naopaꞌo simátímakain-aai.

14 Ísu simásimena séna Réóndísiyaa-naopaꞌa Fasiꞌaénkóní waásiyaꞌo káráwiyaindawimba maanááí agaimái túwénana awánáíno. Éraiꞌ-aaigoni áwáu kemá éꞌa Maníkón-aai arupíse úmai simátimeꞌa Maníkómó úmakain-tantaakoni áwáugo maanááí simámune. 15 Miyámó úndawi póꞌa kemó ombá éꞌa tuwánaraumne. Kesáái ímba síyukaafo tirumpimbá ímba fasiꞌámai taꞌótokaawe. Kesááimo tínaaembo uwásiyuwaankakaa miyán-kwáásín-ofo kanaán-iye súsino. Kesááimo tirumpimbó fasiꞌámaimo taꞌótokaankakaa miyán-kwáásín-ofo kaweꞌán-iye súsino. 16 Kesáái ímba siyuwéꞌa kárikaꞌa taꞌótokaafo ímba óraakaꞌa taꞌótokaafo kempákémbá tiꞌmaránaumne. 17 Kembiwí karoꞌá séꞌa kaweꞌ-úmai méꞌa ímba moórá-tantaaꞌa aáfáán-tukáumne sefó kesúrankaꞌa sáwíꞌa éꞌa óntaiyain-kwaasiyaamba éꞌa unáánkwátói-iyain-kwaasiyaamba éꞌa túran-kafitan-kwaasiyaamba éꞌa ímba awánamai kaweꞌá owaná sirumbá wéiye. 18 Kaweꞌ-ááímó simátíménda ísáaro. Kempáꞌá téꞌa kempákén-tántááꞌó maíyantafeꞌa moórá-ontankon-awiꞌa korí agaimáímo kaweꞌó úmakaan-ontamba méyámbaranaawe. Unáánkwátói-iyain-kwaasi tigaeráámbá iyé séꞌa kempákémbá waén-únánkwátói méyámbaranaawe. Túramba awánamai kaweꞌó íyantafeꞌa kempákémbá túrankoni masawémba méyámbaranaawe. 19 Kesirumbó timúnda-waasi kesáái kaweꞌ-úmai isáíwae séꞌa aaisan-tímai arupíse uwátinkanaumne. Mindásafeꞌa sáwí-imayaa tuwéꞌa kempáꞌá teró. 20 Ísáaro. Kembiwíséꞌa ménae séꞌa táánteꞌa wétimuꞌmaraumne. Kesimóísáúmba iséꞌa ontá tisinkéꞌa iyuwómó síyawi kemá keséꞌa méꞌa tómbá naanaꞌá keséꞌa méꞌa tómbá nánááwe. 21 Sáwí-tantaakombo íyáákaiyawisafeꞌa séꞌa keséꞌa waásiyaꞌa kawáánónááwe sénaumne. Sáwí-tantaakomba íyáákareꞌa kesifoéꞌa waásiyaꞌa kawáánúyantemba íyáákaiyawi keséꞌa kawáánónááwe. 22 Ísáán-kwaasi póꞌa Maníkóní ámútanko Fasiꞌaénkóní waási seyaafáꞌó simátímín-aai ísámai kaweꞌán-oro. Minááí aúfáífimba agaimái simátimiyo afakaeté-onkoni afufumpimbó mérowi minááí simásímakaiye.

4

Maníkón-áwíꞌo mósá makáan-aai.

1 Ísu simásimuwaꞌo awánááwánda wíyómpaꞌa ontá tigurówana aifaꞌó uwíyenkaambo óraakaꞌo súwai simásimena séna kemó méraundafaꞌa íyínaꞌa ánaaembo paápé índa-tantaaꞌa aráánamenaumne. 2 Minúwóíyáámbá Maníkóní ámútanko kempímbá óraaꞌa uwásinkowaꞌa awánááwánda wíyómpaꞌo kawáániwaini ayáí-afama wérowana minkáꞌá moóráwigo mérowaꞌa awánááwánda 3 anekembá sáma kówana taaéná-wisiyamba úwana naaeráámbá úwana mináfáráꞌá oisámbá taaéná-wisiyamba úkúraaꞌ-úwana kawáániwaimo mérain-aempaꞌa afufumpimbá wérowasa 4 moórá-waai úmai éíyain-kwaasi kawáánuwaiti tiyáí-afama úkúrowasa minkáꞌá moórá-waai úmai éíyain-oraaꞌ-waasi mésa waén-únánkwátói urésa maraꞌ-mésa óraaꞌ-waasiti kámoꞌa óntankon-awiꞌa korísámbó úmakaan-kamoꞌa tiꞌnómpímbá wiyáawe. 5 Afufumpimbá kawáániwaini ayáí-afarakemba aafáyáuma torówana wíyónaai súwana káúgau súwana mináyáí-áfágón-aúrampaꞌa afakaeté-omba kéna minómbá Maníkóní ámútanko afakaeté-fasiꞌaen-amutankon-iye. 6 Kawáániwaini ayáí-afagon-aúrankaꞌa waaúmbá sámo kain-dómbá wérowasa éíyain-aꞌwampaꞌa éíyaimbo túnarowi mésa tínaaempaꞌe túrampaꞌe sáwífa-turambo wérowi mésa 7 moóráwigo seyaafá-fásíꞌáémbó íyáákarowi óraaꞌ-iyankaamba úwana moóráwigo purumakaráámbá úwana moóráwigo waási óikaamba úwana moóráwigo óraaꞌ-embontaankaamba éna ayóísántámbá túwana 8 minéíyáímbó túnarowi afaꞌmóráe-ayoima wérowana seyaafá-túráꞌé ayóí-ándámpáꞌé túramba wérowasa aasiyaasí aafáyáaraꞌe fenómpinkaꞌe nóꞌwaane

maarán-ímá símae iyésa sésa

Fasiꞌaénkó Maníkó seyaafá-fásíꞌáénkwáráwí

fíꞌoran-kaweꞌan-iye. Aifaꞌá ména

káféꞌwaraꞌa ména maéꞌmaeꞌa íníye

sésa minímá símaesa iyáawe. 9 Minéíyáímbó túnarowi kawáániwaini ayáí-afaraꞌa ména aasiyaasí maéꞌmaeꞌo índawin-awiꞌa mósá marésa súwi sésa fíꞌoran-awaun-iye sumbá miyá unkáꞌá énifo 10 moórá-waai úmai éíyain-oraaꞌ-waasi kawáániwaini ayáí-afaraꞌa ména aasiyaasí maéꞌmaeꞌo índawi aísamaifimba kífaesa áwíꞌa mósá marésa óraakon-iye sésa tiꞌnónkákén-kámóꞌá faúꞌmai aísamaifimba marésa 11 maarán-ímá siyáawe.

Kentáásí Fasiꞌaénkó Maníkó kawekó-úramba éma seyaafá-tántááꞌá úmakaane. Imáyáa éma seyaafá-tántááꞌó úmakaandasafeta kesáá méraunanasa seyaafá-tántááꞌwáráꞌá wéraiye.

Mindásafeta enáwíꞌa mósá maréta séta waási ení fíꞌoran-awau awánáíyama fasiꞌaénkwáráꞌá méínone súne

sésa minímá siyáawe.

5

Owepámakaan-kwandaaigon-aai.

1 Miyá suwaꞌó awánááwánda kawáániwaini ayáí-afaraꞌo mérowin-ayáánúrapaꞌa owepámakaan-kwandaaima séfasefaꞌ-aempaꞌa aúfáímo wéron-kwandaai tokéna ímba awánáíwae séna afakaeté-senomba minkwándááíyáꞌá tásuwena tokówaꞌa 2 wíyómpaken-kisau-waasi fasiꞌaéwímbá awánááwánana óraaka séna nááwa kaweꞌ-wáásígówá misénómbá kanaaꞌá tátuwena faríyámai awánáíniyo súwana 3 wíyómpakewiye marapákéwíyé waántá-marupakewiye seyaafáꞌnánká misénómbó tátuwesamo awánáíyamba uwófíꞌa ónááwe. 4 Kaweꞌ-úmai mésa misénómbá ímba tátuwaiyan-kwaasi mérontafeꞌa ifiꞌá wétasuwaawanana 5 minórááꞌ-wáásífínkémbá moóráwigo simásimena séna ifiꞌá táánafo awánaao. Moóráwigo Yúndaan-andafakewi íyáákaraiwai Téfítin-aísaafitantambo uráiwai sáwí-tantaakomba íyáákaraimba póna kanaaꞌá misénómbá tátuwena minkwándááí fariyáíníye siyáiye.

6 Súwaꞌo awánááwánda minéíyáímbó túnarowiye minórááꞌ-wáásíyé kawáániwaini ayáí-afaraꞌa úkúrowana moóráwigo sipisípi-araakaawi kawáániwaini ayáí-afaraꞌa ména tufúwana puwéna íyáfasinkaiwaiyaamba ména aꞌnómpínkémbá afakaeté-taanaimba wérowana afakaeté-auramba wérowana mináúránkóní áwáuma Maníkóní ámútanko afakaeté-fasiꞌaen-amutamba uráisana Maníkó wembá aiꞌmáráísana seyaafáꞌ-máráfáꞌá kunkwéniye. 7 Misípísípí-áráákaawi kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai téna kawáániwaini ayáí-afaraꞌo mérowin-ayáánúrapakemba tafú úmakaan-kwandaai maiyéna 8 minéíyáímbó túnarowiye moórá-waai úmai éíyain-oraaꞌ-waasiye sipisípi-araakaawi aísamaifimba kífaesa uwíyemba tokésa óntankon-awiꞌa korí-óntántámbó úmakaan-taufaꞌa taꞌótorowana mimpímbá asaa-wiyúmbó ún-kanama wérowana minkánágóní áwáu Maníkóní waási wempáꞌó inaimó sembá minásáá-wíyúmbó isáíntemba inaimó sembá wéisaiye. 9 Aú-ima maarán-ímá siyáawe.

Embá tufúwa puwémo íyáfasinkaanda mindásafe sáwíꞌo ompínkémbá tíꞌmai Maníkóndé-iꞌa uwátínkaraane. Seyaafáꞌ-ándáfákémbá tuwímbai wétiye fíꞌo-fiꞌon-aaimo sen-kwáásífínkémbá tuwímbai wétiye fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasifinkemba tuwímbai wétiye seyaafáꞌ-máráfákémbá tuwímbai wétiye miyámó óndasafe kawekó-úramba po kanaaꞌá misénómbá tátuwe wandaaimá fariyáínone. 10 Kawáá-íꞌa uwátínkaraanasa Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkóní kísau maésa marapáꞌá mésa waásiyaꞌa kawáánónááwe. Mindásafe misénómbá tátuwe wandaaimá fariyáínone

sésa minímá siyáawe.

11 Suwaꞌó awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasi áfááraumai sáwífa uwaꞌá ímba kanaaꞌó toráúsóraan-kwaasi mésa kawáániwaini ayáí-afaraꞌa minéíyáímbó túnarowiye úkúresa 12 maarán-ímá óraaka siyáawe.

Sipisípi-araakaawimba tufúwana puwéna íyáfasinkaiwai kawekó-úramban-iye. Mindásafena póna wení fasiꞌaénkó waéꞌwaeꞌa isaná kawe-tántááꞌá máráísana wení kaweꞌ-ímáyáágó waéꞌwaeꞌa isaná waásiyaꞌa kawáánúmae íyísana

wenáwíko óraaꞌa isaná wení fíꞌoran-awau waéꞌwaeꞌa isatá wenáwíta mósá maráúmne

sésa miyán-ímá suwaꞌá ísaraumne.

13 Minkákémbá wíyómpakewiye marapákéwíyé waántá-marupakewiye uwí-nómpínkéwíyé maarán-ímá siyáawe.

Kawáániwaini ayáí-afaraꞌo méraiwaine sipisípi-araakaawi kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaine túwíꞌa mósá maréta túwíꞌa óraaꞌan-iye súnanasa kentí fíꞌoran-awau waéꞌwaeꞌa ínana kentí fasiꞌaémbá waéꞌwaeꞌa íníye

sésa miyán-ímá suwaꞌá isááwánasa 14 minéíyáímbó túnarowi sésa éraiꞌ-aain-iye suwasá minórááꞌ-wáásísómbá aísamaifimba kífaesa wen-ímáyáá ésa áwíꞌa mósá makáawe.

6

Ísu misénómbó tátukain-aai.

1 Wen-ímáyáá mósá márówaꞌo awánááwánda sipisípi-araakaawi kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai aifa-sénómbá tátuwowana minéíyáímbó túnarowifinkemba moóráwigo óraakaꞌa wíyónaaiyaamba séna tiyó súwaꞌa iséꞌa 2 awánááwánda moórá-poigon-awiꞌa ósi waén-ósígó moóráwigomba ayááꞌmaena túwana imá ayáámpimba tokówana moóráwigo íyáákaraiwaini kámoꞌa ámakowana íyáákaraiwai namuro-wáásí íyáákanae séna kúwaꞌa awánaraumne.

3 Minkákémbá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai minkáké-sénómbá tátuwowana minéíyáímbó túnarowifinkemba moóráwigo séna tiyó súwaꞌa isááwánana 4 moórá-poigon-awiꞌa ósi naae-ósígó moóráwigomba ayááꞌmaena túwana paepáéꞌa aména fasiꞌaémbá amúwana taumó karáíyan-tantaaꞌa ifátuwowasa tiyésa tínkankaawe.

5 Minkákémbá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai minkáké-sénómbá tátuwowana minéíyáímbó túnarowifinkemba moóráwigo séna tiyó súwaꞌa iséꞌa awánááwánda moórá-poigon-awiꞌa ósi fafután-ósígó moóráwigomba ayááꞌmaena túwana tuwináíyan-tantaaꞌa tokówana 6 minéíyáímbó túnarowifinkemba moóráwigo aawaí táínana kári-tomba wéraintafena séna moórá-kanaa-kisaugoni méyán-tómbá kári-tomba maésa moórá-mora maénááwe. Masawémbo fatíyón-taeramba mintáímá ímba sáwíꞌa ínone. Ándágo arampinkémbá anombó naan-kísáú ímba sáwíꞌa

ínone siyáiye.

7 Minkákémbá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai minkáké-sénómbá tátuwowana minéíyáímbó túnarowifinkemba moóráwigo séna tiyó súwaꞌa iséꞌa 8 awánááwánda moórá-poigon-awiꞌa ósi uriyon-ósígó moóráwigomba ayááꞌmaena túwasa minkwáásígón-áwíꞌa puwíyé suwaná wenánaaembo túwain-awiꞌa puwí-áémpáꞌé siyáawe. Seyaafáꞌ-márámá éíyainkaꞌa tuwínkaaꞌ-éna fasiꞌaémbá timúwasarai moóráfaꞌa wéwesarai tínkambae kuyasá púwúwana aawaí tówana tómbá ímba úwasa púwúwana tíꞌa úwasa púwúwana afáá-póísónkó waási fówasa púwúmba tuwánaraumne.

9 Minkákémbá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai minkáké-sénómbá tátuwowaꞌo awánááwánda Maníkóntáfésa ísámai póí tufúꞌmaimo agáún-ontan-taaregoni améndaampaꞌa waási timankó méraawe. Minkwáásísómbá Maníkón-aai simátímaꞌmaesa íyúwasa aaisambá tiyésa tínkamuwasa pukésa 10 óraaka sésa Fasiꞌaénkóo fasiꞌaén-úramba mé fíꞌoran-kaweꞌa e éraiꞌ-aaigoni áwáugo po marapáꞌ-wáásímó sínkankaawi nóran-kanaawa anondáá aaí simátinkewa sáwí-meyamba timínono suwaná 11 moóráwigo waén-únákwátói moórá-mora tiména séna kárikaꞌa timuꞌmáréwasa kembiwímó Maníkóní kísaumo maiyáantemba Maníkóní waási miyámó ombá tínkamiyasa puwíyana taiꞌáínaꞌa miwítí

sáwí-meyamba timénaumne siyáiye.

12 Minkákémbá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai minkáké-sénómbá tátuwowaꞌo awánááwánda óraaꞌ-marima tówana aafáú fafuwéna fafután-ámpántáráámbá úwana wíyómba naaeríríꞌa úwana 13 óraa-fiyunda torówana taaéramba ímbo áfumo karón-taeramba kunténa marapáꞌó kúmíntenkaamba oꞌá káísuwena marapáꞌá kunkáiye. 14 Wátóimo usisi fámáráántemba sokón-tawaai usisi fámarena áwiyokuwana seyaafáꞌ-ómáꞌé nonafufumpaꞌ-máráwé moóráfaꞌ-morafata uráiye. 15 Marapáꞌ-wáásíyáꞌó kawáán-uráawiye óraaꞌ-waasiye i-wáásítí óraaꞌ-waasiye óntawaraꞌ-waasiye fasiꞌaénkwáráꞌ-wáásíyé wayó-kísáúmó máéwiye úwoimo nón-kwaasiye seyaafáꞌ-wáásíyé omápine óntampine óntan-aifine aúpáꞌá

mésa 16 omákontafesawe óntankontafesawe sésa kawáániwaini ayáí-afaraꞌo méraiwaiye sipisípi-araakaawiye suwánésarai tíyámba uwásínkááfainifo faiwíꞌwé káátaaro. 17 Tíyámbo uwásinkaiyan-kanaa tisatá ínta aseránaumpo faiwíꞌwé káátaaro sumbá ísaraumne.

7

Ísareri-waasi 144,000 waasimo méraan-aai.

1 Iséꞌa minkákémbó awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasi éíyaimba mésa seyaafáꞌ-márágóní éíyain-aempaꞌa mésa mararáꞌé taaiyaꞌé uwí-nónkáꞌé fiyúndá toráífo sésa taꞌótokowaꞌo 2 awánááwánda wíyómpakemba moórá-kisau-waasigo aafáúmó íyáúsunkakemba téna agáén-tantaaꞌa Maníkó fasiꞌaénkwáráwíndé toréna minéíyáíndárau táántena Maníkómó marawé uwí-nóné sáwíꞌa íya-fasiꞌaembo tímakon-eiyaindarau táántena 3 óraaka séna marawé taaiyé uwí-nóné ímba sáwíꞌo íyamba amuꞌmakéwata Maníkóní kísau-waasi túwayaankaꞌa aúfái agaimáráanata kembiwí ánaaemba marawé taaiyé uwí-nóné sáwíꞌan-oro súwaꞌa isááwánana 4 séna Ísarerin-ááninton-tísaifitantambo uráawi túwayaankaꞌa Maníkóní aúfái agaimakáawi torauséna séna 144,000 waasin-owe. 5 Minkwáásí Yúndaan-andafaken-kwaasi 12,000 uwasá Rúpenin-andafakemba 12,000 uwasá Kátin-andafakemba 12,000 uwasá 6 Ásan-andafakemba 12,000 uwasá Náfatarain-andafakemba 12,000 uwasá Mánásaan-andafakemba 12,000 uwasá 7 Símiyonin-andafakemba 12,000 uwasá Rífáin-andafakemba 12,000 uwasá Ísákaan-andafakemba 12,000 uwasá 8 Sépiyuraanin-andafakemba 12,000 uwasá Yósepin-andafakemba 12,000 uwasá Pénisaminin-andafakemba 12,000 uwasá miyáumai-waasi Maníkóní aúfái túwayaankaꞌa agaimakáawe súwaꞌa ísaraumne.

Ísu Káráísitini waási-taai.

9 Iséꞌa minkákémbó awánááwánda sáwífaꞌ-waasi ímbo kanaaꞌó toráúsóraan-kwaasi mésa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyé seyaafáꞌ-ándáfákén-kwáásíyé fíꞌo- fiꞌon-tuwaraꞌ-waasiye fíꞌo-fiꞌon-aaimo sun-kwáásíyé mésa kawáániwaini ayáí-afagon-aúrampaꞌa mésa kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwain-aúrankaꞌa mésa waén-únánkwátói urésa aamoí untáfésawe sésa písóí-anama tokésa 10 óraaka sésa Maníkó kentáásí Fasiꞌaénkó kawáániwaini ayáí-afaraꞌo méraiwaiye kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaiye sáwíꞌo úndafinkemba kaweꞌ-ámpátá méwésinkaaye suwasá 11 wíyómpaken-kisau-waasi seyaafáꞌá kawáániwaimo mérain-aempaꞌe óraaꞌ-waasiye éíyaimbo túnarowiye úkúresa mésa kífaesa Maníkón-ímáyáá ésa áwíꞌa mósá marésa 12 sésa éraiꞌ-aain-iye séta Maníkón-áwíꞌa mósá maráúnanasa wení fíꞌoran-awauma waéꞌwaeꞌa isaná wení kaweꞌ-ímáyáágó waéꞌwaeꞌa isatá wentáféta súwisa súnana wenáwíꞌa óraaꞌa isaná wení fasiꞌaénkó waéꞌwaeꞌa isaná waásiyaꞌa kawáánúmae íyísata éraiꞌ-aai iyésá súne siyáawe.

13 Minkákémbá óraaꞌ-waasifinkemba moóráwigo sísai ena séna waén-únánkwátóimo uráan-kwaasi nááfakena nááwiyaꞌo súwaꞌa 14 kemá séꞌa óraakoo ken-ímba isáúmpo emá ísaraane séwánana wemá séna miwí óraaꞌ-umbaima tíméwasa Maníkómbá ímba auwésa fasiꞌámai méraawe. Unáánkwátóimo non-kwíyówanamo kaweꞌó intembá miwí kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai puwúwana naaemó kunkáimba pósa waén-únánkwátóiyaamba úmaresa kaweꞌ-úmai méraawe. 15 Mindásafesa Maníkó kawáániwaini ayáí-afagon-aúrampaꞌa mésa aafáyáaraꞌe fénáímpinkaꞌe nóꞌwaane wempáꞌá wení kísau maimaꞌmaimaꞌá wéowe. Kawáániwaini ayáí-afaraꞌo méraiwai miwí tapáínana 16 ímba anekaꞌá tááin-téna nontáfénawaraꞌa ímba tinkáínana miwí tineꞌá ímba aaꞌá kéna ímba kokoꞌá ínasa kaweꞌ-úmai méranaawe. 17 Kentáásí

sáwí-meyambo maiyáiwai kawáániwaini ayáí-afagoni afufumpimbá méraimba póna miwíyáꞌá káráwiyena tíꞌmaena kaweꞌ-nómpáꞌá mótinkainasa minkáwéꞌ-nómbá nésa maéꞌmaeꞌa ónááwe. Maníkó miwí tiꞌnimá uwátiyuwainasa ímba ifiꞌá táíyana moórá-tantaaꞌa ímbo aáfáán-tuwáíyamba kaweꞌ-úmai méranaawe óraaꞌ-waasifinkemba moóráwigo simásímakaiye.

8

Ánaae-senombo tátukain-aai.

1 Simásimuwana sipisípi-araakaawi kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai ánaae-senomba tátuwowana wíyómpa ampáánkáꞌá ímba aaí sésa ímba káúgau suwaꞌá 2 awánááwánda Maníkón-aúrankaꞌa wíyómpaken-kisau-waasi afakaeté mérowana moóráwigo afakaeté-uwiyemba timúwasa maisokówana 3 moóráwigo wíyómpaken-kisau-waasi kawáániwaini ayáí-afagoni ewaaꞌá taména asaa-wiyúmbó ún-kanama agáún-taareraꞌa taména óntankon-awiꞌa korí-óntántámbó úmakon-taufaꞌa torówana asaa-wiyúmbó ún-kanama agáínkwae séna sáwífa-kanama aména séna Maníkóní waási wempáꞌó inaimó sen-ááíwáráꞌá wéisaiye súwana 4 taꞌótokon-taufapimba agaimarówana úmúmba iyúwana Maníkó iséna wení waási inaimó sun-ááíwáráꞌá isówana 5 minkákémbá mintáúfáꞌá maiyéna taarerákémbá iyáámba maimái mintáúfápímbá marówana iyamá kówana marapáꞌá tuwówana wíyónaai súwana káúgau súwana aafáyáuma

torówana óraaꞌ-marima taráiye.

Afakaeté-uwiyenkon-aai.

6 Maríma tówasa minkákémbá mináfákáété-kisau-waasi wíyómpakewi uwíyembo tufíyanesa toꞌmayaa uwaná 7 aifarááwí uwíyemba tufúwana kaaíyarankwara iyawárá naaewáráꞌá tuwówana marapáꞌá kuména moórá-aempaꞌa marawárá taaiwará seyaafáꞌá owáíwáráꞌá iyamá kagúwana kaeꞌ-áémpáꞌá

taaiwará marawáráꞌá kaweꞌá uráiye.

8 Úwana miwá ánaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwana óraa-tantaaꞌa omákaan-tantaaꞌa iyamá

kámai karáꞌmaena uwí-nómpímbá kumúwana kaeꞌ-áémpá kaweꞌá úwana moórá-aempaꞌ-nomba naaeráámbá úwana 9 mináémpáꞌó mérowi seyaafáꞌá púwúwana nompín-táómba seyaafáꞌá tawísímai taiꞌásukaiye.

10-11 Taíꞌásuwowana minkáéꞌnárai tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwana ómbó kúráráántemba óraaꞌ-okon-awiꞌa ikamó fain-óꞌán-iye suwaná wíyómpakemba káísúmaena nompáꞌwárá nonaumpinkwáráꞌá kumúwana mindómbá ikamá fówana kaeꞌ-áémpáꞌó nombá kaweꞌá úwana moórá-aempaꞌo nombá ikamá fówasa sáwífaꞌ-waasi nésa pukáawe.

12 Púwúwana minkáúmbónárau tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwana aafáúwé wíyóne oꞌé kaeꞌ-áémpáꞌá kaweꞌá úwana moórá-aempaꞌa kumeuꞌá úwana aafáyáarakemba sán-karéna aafáúmó taenónkaꞌa kumeuꞌá éna nóꞌwaan-afufuntamba sán-karéna fénáímpinkaꞌa kumeuꞌá éna miyá úwaꞌo 13 awánááwánda óraaꞌ-embontaanko sanaan-úramba farafámae wénena óraaka séna kaumbo-sáwí-méyámbá marapáꞌ-wáásífáꞌá kuména wíyómpakemba kaumbonárau úwoi méraamba pósa mindáraumo uwíyembo tufíyana marapáꞌ-wáásífáꞌá sáwí-meyamba kumíníye súwaꞌa ísaraumne.

9

1 Isááwánana minéíyáíndárau tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwaꞌo awánááwánda wíyómpakemba moórá-oꞌa káísúmaena marapáꞌó kunkón-okomba moóráwigo kíma aména maipímbá aféúmbá ímbo wérom-baipinken-kima amúwana maimaéna 2 mimbáíkóní ontá tisuwówana kísaumo ésamo agáéwanamo óraaꞌ-umumbo intembá mimbáípínkémbá iyéna aafáúwárá wíyónkwaraꞌa mófaituwowana 3 minúmúmpínkémbá faꞌnóríntónkó marapáꞌá kuména taaikáúꞌó kafúwówanamo títeꞌo intembá mifáꞌnóríntónkó miyá-fásíꞌáémbá torówana 4 mifáꞌnóríntóntáféna moóráwigo simátimena séna taaiwará owáíwárá karaan-tantááꞌwáráꞌá ímbo nembá Maníkóní aúfái túwayaankaꞌa agaimakáan-kwaasi ímbo tíyémba Maníkóní aúfái túwayaankaꞌa ímbo agaimakáan-kwaasi tíyáaro. 5 Ímba puwíwáífo ímba óraakaꞌa tiyéꞌa séfataase-wiyonkaꞌa tiyáíyana tíꞌa íno. Taaikáúꞌó kafúwówanamo títeꞌo intembá miyán-tíꞌá íno. 6 Minkánááfímbá títe ínasa puwónaumne síyambanifo puwíyan-amba saafá uwááesa túnaresa ménaawe siyáiye.

7 Súwaꞌo awánááwánda mifáꞌnóríntónkó moórá-poigon-awiꞌa ósiyaa-faꞌnorintomba mésa tiyáíyanesa toꞌmayaa ésa waási-toikaan-urésa tiꞌnómpímpáꞌá óntankon-awiꞌa korísámbó úmakon-kamoꞌa wiyówana 8 miwí tiꞌnóntáu ayáátááꞌa aare tiꞌnóntáuraamba úwana miwí túwááyaamba fasiꞌaémbá óraaꞌ-iyanti túwááyaankaamba úwasa 9 tíyaafaiyaꞌa fasiꞌaén-kwénómbá fafériyesa tiyánaesamo tiyáántámbo taantembá mifáꞌnóríntónkó tiyóísántámbá tésa 10 miwí timéraampaꞌa waifain-áwááyaankaamba ésa waásimo faawanamó títeꞌo intembá séfataase-wiyonkaꞌa miyá-fásíꞌáémbá tokáawe. 11 Miwítí óraako aféúníyaim-baikaꞌo káráwiyowin-awiꞌa Yúndaa-waasi-taaifinkemba Ípúru-aaimpinkemba Ápátoni suwasá Kíríki-waasi-taaifinkemba Ápóriyoni suwaná mináwíkóní áwáuma sáwíꞌo uwásúwáíwain-iye siyáawe.

12 Kemá Yóni awáné séꞌa aifa-sáwí-méyámbá taíꞌáímba póna kae-sáwí-méyámbá wéraifo paápé

íníye kemá Yóni súne.

13 Wíyómpakewi séfataasenarau uwíyemba tufúkówana miwí tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwana Maníkón-aúrankaꞌa korí-óntántámbó úmakon-taareraꞌa séfasefaꞌ-ayaiyakemba aaigó aantemba súwaꞌa isááwánana 14 minkwíyómpákén-kísáú-wáásí uwíyembo tokówintafena séna óraaꞌ-nonkon-awiꞌa Yúférétísi-nompaꞌa wíyómpaken-kisau-waasi éíyaimba ándáfakemba faútinkaao súwasa 15 amuꞌmaꞌmaésa íyúwana minkánáá túwana faútinkowasa kaeꞌ-áémpáꞌó méron-kwaasi tiyuwésa moórá-aempaꞌo méron-kwaasi tínkamonasasa puwíwae sésa kuwasá 16 tiyáíyan-kwaasi ósifimbo kun-kwáásímó toráúsúmba sáwífaꞌa 200,000,000 waasin-owe iséꞌa 17 kaainkáámbó awánááwánda sáwífaꞌ-osifimbo méron-kwaasi tíyaafaiyaꞌ-wenomba naaewé sokóne uriyoné miyán-kwénótómbá fafériyowaꞌa awánááwánasa ósi-tiꞌnontomba óraaꞌ-iyan-aꞌnonkaamba fasiꞌaén-tíꞌnóntómbá wérowana tóipinkemba iyamá kéna úmúmba éna sáwí-wiyumba éna miyá úwasa 18 kaeꞌ-áémpáꞌó méron-kwaasi tiyuwésa moórá-aempaꞌo méron-kwaasi tóipinken-tantaatamba tínkamuwasa pukáawe. 19 Minósísómbá ímba tóipin-aantemba fasiꞌaémbá tokáafo timéraankaꞌwaraꞌa iyaankafayaan-áꞌnónkáámbá fasiꞌaémbá tokésa waási fowasá pukáawe.

20 Fowasá púwúmbanifo túnaron-kwaasi miwítí

sáwí-awau ímbo túwómba waántá-waasi-imayaa mósá marésa fíꞌo-fiꞌon-ontantane taaisanémó úmakon-tantaatafesa kesí maníkówé sésa ímba aúramba awánéna ímba aaí iséna ímba wénin-tantaakontafesa kesí maníkówé sésa imáyáa mósá maꞌmaé iyésa 21 miwítí sáwí-awau ímba tuwésa tínkamuwasa púwúwasa fintón-kwénesa úwaaꞌa wéfesa aare-úméné waai-úméné fíꞌo-fiꞌon-umene ésa miyá úmae iyáawe.

10

Káriꞌ-wandaaigon-aai.

1 Miyá úmae iyúwaꞌa minkákémbó awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasigo fasiꞌaéwí wíyómpakemba kuména ainánkó káátarowana aꞌnónkáꞌá oisámbá tawentóí úwana aafáúmó kúwáferenamo awairááraaꞌo intembá óikakemba miyá úwana naamayáánkakembo iyamó kaintembá miyán-áísámáí úwana 2 káriꞌ-aufai-wandaai faríyámai ayáámpimba tokéna ayáánúrapaꞌ-aisamai uwí-nómpímbá taréna ayáánáépaꞌ-aisamai marará taréna 3 waásimo inkáísóraan-kwaꞌa túwana wíyónaai afakaeté-iꞌa súwaꞌa 4 afakaeté-iꞌo wíyónaaimo

sún-aai aúfáífimba agaénae ówánana moóráwigo wíyómpakemba simásimena séna minááí aúpáꞌá wéraifo ímba aúfáífimba agauwó súwaꞌa 5 minkákémbó awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasigo moórá-aisamai marará téna moórá-aisamai tááꞌmai

uwí-nómpímbá ténamo úwai ayáámba mósá tuwéna 6 Maníkó aasiyaasí maéꞌmaeꞌo índawin-aúrankaꞌa wíyóne mifáꞌó wérain-tantaaꞌe marawé mifáꞌó wérain-tantaaꞌe uwí-nóné miwán-arumpimbo wérain-tantaaꞌe úmakowin-aúrankaꞌa óraaka séna ímba anekatá amuꞌmáráananasa paápé índa-kanaa wétiye.

7 Naaófáꞌá Maníkó wení kísau-waasi wenááimo simátímakowisafena séna aúpáꞌó tukáunda-aai paápé íníye siyáimba wíyómpakemba afaꞌmóráenarau uwíyemba éꞌa tufúmba póna tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufínana minááí paápé íníye siyáiye.

8 Minkákémbá wíyómpakewi simásímakowi simásimena séna moórá-aisamai marará téna

moórá-aisamai tááꞌmai uwí-nómpímbá ténamo iwáí ayáámpinkemba káriꞌ-aufai-wandaai faríyásokaimba komauwó súwaꞌa 9 wempáꞌá wéꞌa séꞌa káriꞌ-aufai-wandaai simiyó séwánana séna maimái naaó. Enóipimba taakáámbá ínana enarumpimbá ikamá fáíníye súwaꞌa 10 minkwándááí maimái násuwaawanana sóipinkemba taakáámbá úwana sirumpinkémbá ikamá fówana 11 minkákémbá simásimena séna anekaꞌá Maníkón-aai simátiminone. Fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasiye seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-aaimo sen-kwáásíyé kawáá-wáásíwáráꞌé Maníkómó índa-aai simátiminone simásímakaiye.

11

Maníkón-aaimo simátímakaayan-aai.

1 Simásimuwana moóráwigo naambó awaiyaꞌmatuwésamo on-ándámá siména séna Maníkóní ámáán-damba koawaiyaꞌmaré póímo tufúꞌmaimo agáén-ontan-taare koawaiyaꞌmaré Maníkón-ímáyáámó on-kwáásí torausé 2 énifo naamaáífaꞌa ímbo awaiyaꞌmárénda ifátúwénasa úwoi-waasi ímba Maníkóní waási tésa minkáwéꞌ-náópaꞌa sáwíꞌo úmae iyíyamba kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba maisuwésamo taiꞌáíyamba mindásafe naamaáífaꞌa ímba awaiyaꞌmaraaó. 3 Kaeꞌnárai fasiꞌaémbá timéꞌa tiꞌmáráanasarai wésarai tirumbó óyantafesarai fafután-únánkwátói urésarai 1,260 kanaaraꞌa kesáái éraiꞌa simátímaꞌmaesarai iyóyááye simásímakaiye. 4 Fasiꞌaénkó mararáꞌó káráwiyaiwain-aúrankaꞌa kae-táímá mintáígó arampinkémbá masawémbo fatíyón-taima wéraisana mintáígóní áwáuma minkwáásíyáí óye. Fasiꞌaénkón-aúrankaꞌa kaeꞌ-ómbá kúraꞌmaraisana wéraisana minónkóní áwáuma minkwáásíyáí óye. 5 Minkwáásíyáísáfésa sésamo sáwíꞌa uwátinkanae síyanamo éna mindárai tóipinkemba iyoronkó mindáraiti namuro-wáásí káwíníye. Minkwáásíyáí sáwíꞌa uwátinkanae síyawi miyámó íyamba kawíyasa puwónááwe. 6 Maníkó mindárai fasiꞌaémbá timúwasarai ímba aaꞌá tíno síyanaraimo éna Maníkón-aaimo simátimiyan-kanaaraꞌa ímba aaꞌá tíníye. Nonkóntáfésaraimo naae-nómbá uraaómó síyanaraimo éna miyá íníye. Tíꞌa ínomo sésarai seyaafáꞌ-úmbáí-tántááꞌá waásifaꞌa

tíno-aaimo síyanaraimo éna miyá íníye.

7 Miyá ínasarai mindárai Maníkón-aai simátímakaiyana aféúmbó ímbo wéraim-baipinkewi téna tiyéna íyáákainasarai puwíyana 8 óraaꞌ-naopaꞌ-marupaꞌa mindárai túma wéíniye. Kentí Fasiꞌaénkó aaraa-táíyáꞌó pukáipaꞌa mindáókon-awiꞌa waéꞌmai-awiꞌa Sóndómu-naopaꞌe Ísípifaꞌe mifáꞌá mindárai túma wérainasa 9 fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasiye seyaafáꞌ-ándáfákén-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-aaimo sen-kwáásíyé seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyé tóso esa mindárai túma taawánésa sésa ímba utaaró síyana kaumbo-kánáá úmai éíyainkomba wááwái íníye. 10 Maníkón-aaimo simátímakaayandarai marapáꞌ-wáásísáfésarai sáwíꞌa owé séyááyan-aaigo tirunkó sáwíꞌa íníye. Mindásafena mindáraimo puwíyantafena tirunkó kaweꞌá ínasa aamoí ésa seyaafá-tántááꞌá wenámaꞌ-wenamaꞌa ónááwe. 11 Minkáúmbó-kánáá úmai éíyainkomba wááwái Maníkó mindárai tááma timínasarai íyáfasinesarai méyasa tuwánésa táátafesa íyana 12 wíyómpakemba moóráwigo óraaka simátimena séna maafáꞌá íyókaiyo sínasarai ainánkáꞌá iyíyasa kentí namuro-wáásí tuwánáíyana 13 miyá íyan-kanaa óraaꞌ-marimo táínda óraaꞌ-naopaꞌa afaꞌéíyain-aempaꞌa úwoi méraiyasa moórá-aempaꞌa naambá tawisínaawisi úmai sáwífaꞌ-waasi 7,000 waasi puwíyasa úwoimo túnaraiyan-kwaasi tataꞌá ínasa táátafesa ésa Maníkóntáfésa wení áwáuma fíꞌoran-awaun-iye sénááwe.

14 Kemá Yóni miyán-kááínkáámbá awáné séꞌa miyá umbá póna kae-sáwí-méyámbá taiꞌówana ánaae-sawi-meyamba kárikaꞌa tíníye súne.

Ánaaen-uwiyembo tufúkáin-aai.

15 Minkákémbá wíyómpakewi afaꞌmóráenarau uwíyemba tufúkówana miwí tínaaemba moóráwigo uwíyemba tufúwaꞌa isááwánasa wíyómpaꞌa sáwífaꞌnanka sésa

marapáꞌ-wáásíyáꞌó kawáán-uráawi taíꞌááwasarai kentáásí Fasiꞌaénkóe íyáfasinankaiwaiyeꞌa aasiyaasí kawáánúmae iyóyááye

16 suwasá moórá-waai úmai éíyain-oraaꞌ-waasi Maníkóní ewaaꞌá kawáánuwai méron-aempaꞌa mésa aísamaifimba kífaesa wen-ímáyáá ésa áwíꞌa mósá marésa 17 sésa

Maníkó Fasiꞌaénkóo seyaafá-fásíꞌáémbó tokáandawi aifaꞌá mé káféꞌwaraꞌo méraandawi e sáwífa-fasiꞌaemba toké waásiyaꞌa ómbare kawáánónda póta súwisa súne. 18 Seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí embá aaisambá aééwa káféꞌa miwímó aaisambó tíyínda-kanaan-iye. Pukáan-kwaasi miwí táái tísai úmai isé ení kísau-waasi enááimo simátímakaawiye óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye miwí en-ímáyáá mósá marésa enáwíꞌo mósá márááwiye kaweꞌ-méyámbá timé marapáꞌá sáwí-kisaumo maiyáawi sáwí-meyamba timínone

siyáawe.

19 Suwaná minkákémbá wíyómpaꞌa Maníkóní ámáán-dankoni ontá tigúwaꞌo awánááwánda minámáán-dáúmpáꞌá tawaá wérowana naaófáꞌó Maníkó Mósesembo simámakon-amaambo siyáánkai-amaambo óntan-kwandaaiyaꞌo agaimái mimpímbó makón-tawaama awánááwánana wíyónaai súwana aafáyáu torówana óraa-kaugau súwana óraaꞌ-marima tówana óraa-kaiyaramba kumúwana miyá úwaꞌa awánaraumne.

12

Aaregónté arááínkónté-taai.

1 Awánááwánda wíyómpaꞌa aiyowáíꞌa éna waásimo aráátímín-aiyowaiꞌa maarán-áíyówáíꞌa uráiye. Moórá-ininko mérowana aafáúgó wení unáánkwátóiyaamba éna áúgomba ánáan-kwiyowana mérowana wíyónko aísamai-andampaꞌa wérowana aꞌnómpímbá kámoꞌa wérowana minkámópímbá sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-oꞌa wérowana 2 ámúkwaꞌa mérowana wení kanaamá túwana iyámpóímo maꞌankáíndasafena áíꞌa úwana wááꞌa túwana 3 minkákémbá wíyómpaꞌa moórá-aiyowaiꞌwaraꞌa éna waásimo aráátímín-aiyowaiꞌa maará uráiye. Óraaꞌ-araaimba ména naae-áúwáráꞌá éna afakaeté-aꞌnomba wérowana aꞌnómpínkémbá siyáánkai-taanaimba wérowana íyáákaraiwaini kámoꞌa afakaeté-kamoꞌa aꞌnómpímbá wérowana 4 kaeꞌ-áémpákén-óꞌá étuwena moórá-aempaken-oꞌa améraantamba wiyúsuwowana marapáꞌá kumúwana iyámpóímo maꞌankáínda-ininkoni ewaaꞌá ména maꞌankáínaꞌa tufúꞌ-nasuwánae séna mérowana 5 waai-iyámpói maꞌankówana óraaꞌa éna seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyáꞌó fasiꞌámai kawáánínda-iyampoi maꞌankówana Maníkó káráwindasafena miníyámpóí ááéma mósá tafímarena wemá kawáániwaini ayáí-afaraꞌa móankowana 6 minínínkó inkaiséna máásai-marafaꞌa wéna Maníkó wentáféꞌa toꞌmayaa uwánkanaumne siyópaꞌa koména ayáátáákaꞌa 1,260 kanaa komérowana Maníkó

kawáán-uráiye.

7 Kawáánúwasa wíyómpaꞌa tiyésa Maníkóní kísau-waasiyaꞌo káráwiyowin-awiꞌa Máíkéri wení kísau-waasiye arááínkówé wení kísau-waasiye tíyówasa 8 Máíkériye wení kísau-waasiye íyáákesa wíyómpakemba arááínkóné wení kísau-waasiye watuwésa 9 óraaꞌ-araainkomba famétukaawe. Naaófáꞌá marapáꞌá iyaankafayaambá úkéna wenáwíꞌa waántáwanko póna marapáꞌ-wáásí karoꞌ-ááí simátímaꞌmaena íyísasa éraiꞌa siyé sewaná waási símai sáwíꞌa wéuwatinkaiye. Wenté wení kísau-waasiseꞌa famétuwowasa marapáꞌá kunkáawe.

10 Kúmúwaꞌo isááwánda wíyómpaꞌa moóráwigo óraaka séna

Maníkón-aúrankaꞌa ména kentáásí waásisafena sáwí-waasin-owe karoꞌó símae iyáiwaimba famétúwáísana marapáꞌá kúmísana póna Maníkó waántáwankomo taꞌótokaimpinkemba kentáá méwésiyaiye. Kentááráꞌá kawáánéna fasiꞌaén-úranko póna méwésiyaisata awánaraumne. Maníkó aiꞌmarówana marapáꞌó kunkáiwaini fasiꞌaéntá awánaraumne. 11 Ísu sipisípi-araakaawi miwítí sáwí-meyambo maiyáiwai puwúwana wení naaemá kunkáimba pósa Maníkón-aai arupíse úmai simátímaꞌmaesa iyésa sínkamiyata puwúnafo-imayaa ímba umbá fasiꞌarésa waántáwankomba íyáákaraawe. 12 Kembiwí

wíyómpaꞌo méraawi minááísáféꞌa imáyáa éꞌa aamoín-oro. Énifo marapáꞌé uwí-nómpáꞌémó méraan-kwaasi óraaꞌ-umbai-tantaaꞌa kempáꞌá tínífo káráwiyoro. Maníkó waántáwankomba tufuwínda-kanaa ampáámbá isaná póna waántáwanko iséna áyánteꞌa wéifo káráwiyoro

wíyómpakewi siyáiye.

13 Súwana minárááínkón-áwíꞌa waántáwanko imáyáa éna wíyómpakemba kembá famétúwáísaꞌa marapáꞌá kumbéraumne séna waai-iyámpóímo maꞌánkaron-ininkomba waꞌmaéna kúwana 14 arááínkó minínínkómbá tufúwífo séna Maníkó óraaꞌ-embontaanko ayóíyáámbá kaeꞌá amúwana farafámaena máásai-marafaꞌa wentáfénamo toꞌmayaa uwánkaropaꞌa kúwana Maníkó kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba káráwiyaiye. 15 Arááínkó minínínkómbá waꞌmaéna óiꞌa kááꞌmaena nombá umpíyankaanana maeꞌmaéna kóínkwae séna waꞌmaéna kúwana 16 maragó áwaꞌnai ena weyááríkaꞌa maramá karaisúwana wenóipinken-donko mimpímbá kumúwana 17-18 arááínkó minínínkómbá áyántafena uwánkena imáyáa éna séna wenárááꞌmarinteꞌo éꞌa tiyánaumne-imayaa uráiye. Wenárááꞌmarimba miwí Maníkón-aai ísámai kaweꞌá ésa Ísu siyáin-aaimo simátíméwin-owe. Tiyánaumne séna uwí-nónáwáífaꞌa toꞌmayaa uréna méraiye.

13

Óraaꞌ-afaa-poigon-aai.

1 Mérowana awánááwánda moórá óraaꞌ-afaa-poigo uwí-nómpínkémbá iyéna afakaeté-aꞌnomba wérowana taánáímba aꞌnómpínkémbá siyáánkai iyówana íyáákaraiwaini kámoꞌa siyáánkai mintáánáímpímbá wérowana Maníkóntáfésa símai sáwíꞌo uwánkaron-aai aꞌnómpínkáꞌá agaimái makówana 2-3 wemá óraaꞌ-afaaꞌ-iyankaamba ména aísamaima óraaꞌ-iyanko aísamaiyaamba úwana óiꞌa afááꞌ-íyán-óikaamba wérowaꞌa awánááwánana ááéma moóráwigo puwínkwae séna tufúkón-afima kawáúgun-afima wérowana tufúwana ímbo puwúmba úwoi mérowana arááínkó wení fasiꞌaémbá aména simámena séna mararáꞌó kawáánúndafaꞌa kawáánuwo súwasa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí awánésa táátafesa ésa kentáásí óraakon-iye sésa wenarááíma waésa 4 arááínkó óraaꞌ-afaa-poigomba fasiꞌaémbó ámakontafesa arááínkón-ímáyááwáráꞌá mósá marésa óraaꞌ-afaa-poigon-imayaa mósá marésa sésa óraaꞌ-afaa-poigo íyáákaraimba pósa ímba kanaaꞌá tiyánkanaawe siyáawe.

5 Suwaná Maníkó mináfáá-póí éꞌankowana ména wenáúma maimaé iyéna Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkowana kaumbo-áátáí úmai afaꞌmóráe-wiyomba Maníkó éꞌankowana ména 6 Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkena wenáwíꞌa símai sáwíꞌa éna Maníkómó méraipaꞌa símai sáwíꞌa éna wíyómpaꞌo méraawi símai sáwíꞌo uwátinkomba isááwánana 7 Maníkó éꞌankowana ména Maníkóní waásise tiyéna miwí íyáákena seyaafáꞌ-ándáfákén-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasiye fíꞌo-fiꞌon-aaimo sun-kwáásíyé seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyáꞌé kawáánúwasa 8 seyaafáꞌ-máráfáꞌó méron-kwaasi óraaꞌ-afaa-poigon-imayaa mósá makáawe. Maníkó maramá ímbo úmakonkaꞌa sipisípi-araakaawi kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai pukáiwai wení aúfáífimba maéꞌmaeꞌo íyan-kwaasi-tuwiꞌa agaimakáifo mináúfáífímbá túwíꞌa ímbo agaiyáin-kwaasi óraaꞌ-afaa-poigon-imayaa mósá makáawe.

9 Kemá Yóni súnda ísáán-kwaasi póꞌa minááí ísámai kaweꞌán-oro. 10 Ándáfaꞌo mótinkanae sésamo ésa miyá ónááwe. Tínkamonasa puwíwae sésamo ésa miyá ónááwe. Mindásafesa Maníkóní waási ímba Maníkómbá aúwémba wenkáꞌá timankúnkúmba fasiꞌámai oro kemá Yóni súne.

11 Minkákémbó awánááwánda moórá-afaa-poigo marafínkémbá iyéna sipisípi-araakaamba éna aꞌnómpínkémbá kae-táánáímbá wérowana amóísáúmba arááínkó amóísáúnkaamba éna 12 aifaꞌó iyún-afaa-poigon-aúrankaꞌa ména fasiꞌaémbá wenkákémbá maéna kísauma wémaena seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásísáféna séna óraaꞌ-afaa-poigon-imayaa mósá máráaro séna ááémo moóráwigomo puwínkwae séna tufúwana úwoimo mérowintafena aifaꞌó iyún-afaa-poigontafena minááí séna 13 fíꞌo-fiꞌon-kisau

ímbo awánaron-kisau maéna séna wíyómpakemba iyamá kumuwó súwana waási túrankaꞌa kumúwana 14 Maníkó éꞌankowana ména aifaꞌó iyún-afaa-poigon-aúrankaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaron-kisau maéna marapáꞌ-wáásí sáwí-ampaꞌa tafisímai méwétiyuwena simátimena séna óraaꞌ-afaa-poigo áúraambo úmaraiyana wenáwíꞌa óraaꞌa íno séna ááémo moóráwigomo puwínkwae séna tufúwana úwoimo mérowintafena minááí súwasa isésa miyá uwaná 15 Maníkó éꞌankowana ména aifaꞌó iyún-afaa-poigo áúraambo úmárówimba ááma amúwana aaí séna ken-ímáyáá ímbo mósá makáawi tínkamiyasa púwóro súwasa miyá uwaná 16 marafínkémbó iyáiwai óraaka súwasa óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye óntawaraꞌ-waasiye óntaiyain-kwaasiye úwoimo nún-kwaasiye wayó-kísáúmó máén-kwaasiye miyáumai-waasi óraaꞌ-afaa-poigoni aúfái agaésa tuwímbai túwayaankaꞌa agáúwasa tuwímbai tiyáánúrapaꞌa agáúwasa 17 tuwímbai mináfáá-póígón-áwíꞌa agáúwasa tuwímbai nambá agaésa mindámbágóní áwáuma wenáwíꞌo agaimárón-kwaasi tómbá méyánuwasa ímbo miyán-áúfáímó agaimárón-kwaasi ímba tómbá méyánuraawe.

18 Kemá Yóni súmpo minááí kaweꞌ-úmai imáyáan-oro. Kaweꞌ-ímáyááwáráꞌ-wáásí mindámbágóní áwáuma isánááwe. Wenáwíkaken-aufaigoni nambamó torausíyamba 666 íníye kemá Yóni súne.

14

Aú-imo siyáan-aai.

1 Minkákémbó awánááwánda kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai moórá-omapaꞌa minómákón-áwíꞌa Sáíyóni-omapaꞌa mérowasa weséꞌa sáwífaꞌ-waasi mésa wenáwíꞌe afowán-áwíꞌe túwayaankaꞌo agaimakón-kwaasi 144,000 waasi mérowaꞌa 2 isááwánda wíyómpakemba noniyasáúrakembo sintenkáámbá súwana wíyónaai sintenkáámbá súwana sáwífaꞌ-waasimo uwíyembo tufúwówanamo sintenkáámbá súwaꞌa isááwánasa 3 kawáániwaini ayáí-afagon-aúrampaꞌa mésa éíyaimbo túnarowi túrankaꞌe óraaꞌ-waasi túrankaꞌe mésa aú-ima sésa marapáꞌ-wáásífínkémbá Maníkó méyámbakain-kwaasi aantemba mi-144,000-wáásí minímá kanaaꞌá sésa 4 miwí ímba aare-úmémbá ésa arupíse úmai mésa kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai aráái wáúwana wemá waásifinkemba méyámbarena Maníkóntáféna séna miwí kesí waási ésa ení waásiwaraꞌa ombá pósa ánaaemba fíꞌo-fiꞌon-kwaasi miyá ónááwe súwasa 5 miwí ímba karoꞌ-ááí sésa miwífímbá ímba sáwí-aai wérowi mináú-ímá suwaꞌá ísaraumne.

Wíyómpaken-kisau-waasiyau-taai.

6 Minkákémbó awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasigo sanaan-úramba farafámaena ásé-aai waéꞌwaeꞌo índa-aai marapáꞌó méron-kwaasisafena seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyé seyaafáꞌ-ándáfákén-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-aaimo sun-kwáásíyé fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasiye miyáumai-waasisafena simátimindasafena farafámae wénena 7 óraaka séna Maníkó aaifimbó maitinkáínda-kanaa tifo Maníkón-áároi inkaiséꞌa wentáféꞌa wení áwáuma fíꞌoran-awaun-iye seró. Wíyóne marawé uwí-nóné non-úrane úmakaiwain-imayaa éꞌa áwíꞌa mósá máráaro wíyómpaken-kisau-waasigo siyáiye.

8 Súwana wenánaaembo wíyómpaken-kisau-waasigo túwai séna óraaꞌ-naokon-awiꞌa Pépíróni-naoꞌa tawisínaawisi uwáguraiye. Miyá úwasa mindáópaken-kwaasi seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí sáwí-ampaꞌa tafisímai métínkówasa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa sáwísáwíꞌa uráawe minkwíyómpákén-kísáú-wáásígó siyáiye.

9-10 Súwana minkáéꞌnárai tínaaembo wíyómpaken-kisau-waasigo túwai óraaka séna waásimo óraaꞌ-afaa-poigon-imayaawe wenáúraambo úmárówin-imayaawe mósá máráán-kwaasi Maníkó aaisambá tiyíníye. Mináfáá-póígóní aúfái túwayaankaꞌe tiyáánkaꞌe agaimakáan-kwaasi Maníkó aaisambá tiyéna ímba káriꞌ-aisamba tiyínífo óraaꞌ-aisamba tiyínasa wíyómpakemba kawe-kísáú-wáásí túrankaꞌe kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwain-aúrankaꞌe iyamó wégaipaꞌa sáwí-wiyumbo ún-ontamba agaimakáipaꞌa mésa títeꞌa ínasa ménaawe. 11 Iyafínkémbó úmúmbo iyíntemba aasiyaasí títeꞌa úmae iyíníye. Óraaꞌ-afaa-poigon-imayaawe wenáúraambo úmárówin-imayaawe mósá márááwi mináfáá-póígóní aúfái tineꞌó agaimakáawi ímba saagésa aasiyaasí títeꞌa úmaena iyíníye.

12 Kemá Yóni súmpo Maníkóní waási ísáaro. Maníkón-aai wétawiyafeꞌa Ísuweꞌo kááísamai

méraawi fasiꞌámai méraaro kemá Yóni súne.

13 Minkákémbó isááwánda moóráwigo wíyómpakemba simásimena séna maanááí aúfáí-wandaaifimba agauwó. Káféꞌwara ánaaenkwaraꞌa Fasiꞌaénkóeꞌo kááísamai méraawi puwíyanamo éna Maníkó kaweꞌá uwátinkainiye. Maníkóní ámútanko simásimena séna minááí éraiꞌ-aain-iye. Káféꞌa kísau maésa ánaaemba saagésa miwítí kísaufinkembo paápé índa-tantaaꞌa miwífáꞌá wérainiye simásímakaiye siyáiye.

Waásisafena waéꞌmai-aaimo siyáin-aai.

14 Súwaꞌo awánááwánda moóráwigo waási-úrankoraawi waén-áínánkáꞌá ména aꞌnómpímbá íyáákaraiwaini kámoꞌa korí-óntántámbó úmakon-kamoꞌa wérowana ayáámpimba áwááiseꞌo tómba taéfaem-paepaeꞌa tokówana 15 minkákémbá wíyómpaken-kisau-waasigo wíyómpaꞌ-amaan-daumpakemba kúwákárúwena ainánkáꞌó mérowintafena óraaka séna marapá-tómbá fasiꞌaráífo tómbó fakárénda-kanaan-ifo taéfaem-paepaeꞌa toké fakaraaó súwana 16 ainánkáꞌó mérowi wení taéfaem-paepaeꞌa tokéna mintómbá fákákaiye.

17 Fakarówana minámáán-dáúmpákémbá ánaaembo kúwákárúwowi wewáráꞌá áwááiseꞌo tóm-paepaeꞌa taéfaem-paepaeꞌa tokówana 18 moóráwigo wenánaaemba wíyómapaken-kisau-waasigo iyaráꞌó káráwiyowi póímo tufúꞌmaimo agáén-ontan-taarerakemba kúwákárúwena áwááiseꞌo tómba taéfaem-paepaeꞌa tokówintafena óraaka séna marapáꞌá ándá-aramba áfun-kaifo ení taéfaem-paepaeꞌa toké minándá-árámbá fakaraaó súwana 19 iséna minándá-árámbá fákáꞌmakaiye. Tísamaifimbo makésamo mapamíyanamo anombó kumínasamo uwíyan-aempaꞌa makáiye. Minándá-áránkóní áwáuma sáwí-waasimo

éna Maníkó óraaꞌ-aisamba tiyéna ándá-arambo mapamíyantemba miyá éna 20 ándá-arambo mapamíyan-aempaꞌa óraaꞌ-naokoni awáífáꞌá mináémpákáámbá waási tufúkáiye. Ándá-aran-anombo kúmíntemba miwítí naaemá kuména piriꞌ-nónkáámbá kumémena waási maamíntena ayáátáákaꞌa kunkáiye.

15

Afakaeté-sawi-meyankon-aai.

1 Kumúwaꞌo awánááwánda wíyómpaꞌa aiyowáíꞌa éna waásimo aráátimiyan-iꞌa úwana sááꞌa úwana afakaeté-sawi-tantaaꞌa wérowasa wíyómpakemba afakaeté-kisau-waasi mésa misáwí-tántááꞌó timíyanesa ésa mináfákáété-sawi-meyamba timíyanamo misáwí-méyámbó taiꞌáínanamo éna Maníkóní aaisambá taiꞌáínda awánaraumne.

2 Awánááwánda waaúnkáámbá sámo kaimbá wérowana tuwímbai iyaráámbá kówasa mindón-áwáífaꞌa waási mésa ímba óraaꞌ-afaa-poigon-imayaawe wenáúraambo úmárówin-imayaawe ímbo mósá márááwi wení nambamá tineꞌá ímbo agaimakáawi óraaꞌ-afaa-poigombo íyáákarowi mérowana Maníkó uwíyemba tímakowasa tokésa 3 imá sésa Maníkóní kísau-waasigon-awiꞌa Mósesente kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwainteꞌa imá simátinkesa maará siyáawe.

Emá Fasiꞌaénkó Maníkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáandawi ení kísau fíꞌoran-kisaumo máénda awánéta sáátafeta únasa emá seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyáꞌó kawáán-uráandawi ení kísau arupíse úmai kaweꞌ-úmai wémaene. 4 Fasiꞌaénkóo e aantemba fíꞌoran-kaweꞌa úmai fíꞌonkaꞌo méraandawimba pósa seyaafáꞌ-wáásí enáároi inkaisésa ení áwáu fíꞌoran-awaun-iye sénááwe. Ení kawe-kísáú aantembo máénda paápé uráisasa awánésa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí empáꞌá tésa en-ímáyáá ésa enáwíꞌa mósá maránááwe

nonáwáífaꞌo mérowi minímá siyáawe.

5 Suwaꞌá minkákémbó awánááwánda wíyómpaꞌa ámáán-daumpaꞌa Maníkóní ufaen-úran-daumpaꞌa ontá tigurówasa 6 wíyómpakemba afakaeté-kisau-waasi afakaeté-sawi-meyambo timíyawi minámáán-dáúmpákémbá kúwákárúwesa waén-únánkwátói súgáyáagayaamo ún-unankwatoi urésa tíyaafaiyaꞌa uriyon-túꞌwáánkáú urówasa 7 éíyaimbo túnarowifinkemba moóráwigo afakaeté-taufaꞌa timúwasa mintáúfápímbá Maníkó aasiyaasí maéꞌmaeꞌo índawimo aaisambó sínda-tantaaꞌa wérowana 8 naaúmpaꞌo úmúnteꞌo intembá Maníkóní ámáán-daumpaꞌa wení fasiꞌaénkóe wení fíꞌoran-awaugoni ságoeꞌa óraaꞌa úwasa waási ímba kanaaꞌá mindáúmpáꞌá iyésa afakaeté-kisau-waasi afakaeté-sawi-meyamba tímatuweꞌe sésa mindáúmpáꞌá ímba iyáawe.

16

Maníkó aaisambó tíkain-aai.

1 Minkákémbó isááwánda ámáán-daumpakemba moóráwigo mináfákáétéwisafena óraaka séna afakaeté-taufapinkemba Maníkó aaisambó tiyínda-tantaaꞌa marapáꞌá fayáúsuꞌmaraaro súwana 2 mináfákáétéwifinkemba aifarááwí wení táúfapinkemba marapáꞌá fayáúsuwowasa óraaꞌ-afaa-poigoni aúfái tineꞌá agaimakésa wenáúraambo úmárówin-imayaa mósá makáawifaꞌa óraaꞌ-namontomba túwawaapimpaꞌa kówana títeꞌa uráiye.

3 Úwana wenánaaembo mérowi wení táúfapinkemba uwí-nómpáꞌá fayáúsuwowana uwí-nónkó púwón-kwaasiti naaeráámbá úwana uwí-nómpínkén-kwámbá putásaraiye.

4 Putásowana minkáéꞌnárai tínaaembo mérowi wení táúfapinkemba nonaumpimpáꞌá fayáúsuwowana naae-nómbá úkúwaꞌa 5 minkákémbá isááwánda wíyómpaken-kisau-waasigo nonkáꞌó káráwiyowi séna

emá kaweꞌ-úramba úmai méraandawi aifaꞌá

mé káféꞌwaraꞌo méraandawi misáwí-méyámbó tímakaanda kaweꞌ-úmai arupíse uráane. 6 Ení waásiye enááimo simátímakaawiye tínkamuwasa pukáantafe naae-nómbá útínkaraane. Mindásafe kaweꞌá wée miwítí sáwí-kisaugon-anondáá tímakaane nonkáꞌó káráwiyowi súwaꞌo 7 isááwánda moóráwigo póímo tufúꞌmaimo agáén-ontan-taarerakemba séna

Maníkó Fasiꞌaénkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáandawi misáwí-méyámbó tímakaanda

kaweꞌ-úmai arupíse uráane

siyáiye.

8 Súwana minkáúmbónárau tínaaembo mérowi wení táúfapinkemba aafáúráꞌá fayáúsuwowana Maníkó éꞌankowana waási tineꞌó iyamó kaintembá aaꞌá kéna tinepáí fíꞌoraumai kówana 9 títeꞌa úwasa Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkesa Maníkómpákémbá misáwí-méyámbá wétiye sumbánifo miwítí sáwí-kisau ímba tuwésa Maníkómpáꞌá tésa wení áwáu fíꞌoran-awaun-iye ímba siyáawe.

10 Ímba suwaná minéíyáíndárau tínaaembo mérowi wení táúfapinkemba óraaꞌ-afaa-poigo waásiyaꞌo kawáán-urópaꞌa fayáúsuwowana kumeuꞌá úwasa wemó kawáán-urówi kumeuꞌ-áémpáꞌá mésa títeꞌa úwasa wááꞌa tésa tinááfí wéunkutesa 11 títeꞌa úwana námomba kóntafesa Maníkó wíyómpakewimba símai sáwíꞌa uwánkómbanifo ímba sáwí-kisau tuwésa wempáꞌá tiyáawe.

12 Ímba tuwaná miséfátáásénárau tínaaembo mérowi wení táúfapinkemba óraaꞌ-nonkon-awiꞌa Yúférétísi-nompaꞌa fayáúsuwowana mindómbá karáꞌnáguwasa aafáúmó íyáúsun-aempaꞌ-marafaꞌa kawáán-urówiti aambá wíyúntafena mindómbá karáꞌnáguraiye.

13-14 Mindómbá karáꞌnáguwaꞌo awánááwánda arááínkón-óipinkemba sawaímá túwana óraaꞌ-afaa-poigon-óipinkemba sawaímá túwana karoꞌ-ááímó simátímakowin-óipinkemba sawaímá túwasa minkáúmbó-sáwáígó tirumpimbá kaumbo-sáwí-ámútámbá mésa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaron-kisau maésa Maníkóeꞌo tíyénesa seyaafáꞌ-máráfáꞌá wénesa kawáá-wáásí tíꞌmaesa Maníkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáiwaini óraa-kanaa tíyénesa tiyáawe. 15 Kemá Yóni simátimeꞌa súne. Ísu séna umén-kwáásímó kafífímbó tentembá ímba ísarenkaꞌo kúmónda simuꞌmarésa unáánkwátói úmaresa méraiyawi ímba unáánkwátói-iyaintafesa tigaemá ónááwe Ísu siyáiye kemá Yóni súne. Awánááwánda 16 minkákémbá kawáá-wáásí tíꞌmaesa moórá-aempaꞌa máúpaꞌa Yúndaa-waasi-taaifinkemba Ípúru-aaifinkemba Áámágétoni-marafaꞌe sésa túwaandu uráawe.

17 Uwaná mináfáꞌmóráénarau tínaaembo mérowi wení táúfapinkemba fiyúndámo torópaꞌa fayáúsuwowana moóráwigo ámáán-daumpaꞌo kawáániwaini ayáí-afarakemba óraaka séna seyaafá-kísáú taíꞌáwiye súwana 18 wíyónaai súwana káúgau súwana aafáyáu torówana óraaꞌ-marima téna marapáꞌá waási ááémo méronkakene káféꞌwaraꞌo méraankaꞌe miyám-bárímá ímba wétaiye. 19 Óraaꞌ-naopa kaumboráꞌá maramá karuména tawákaaꞌ-úwana seyaafáꞌ-máráfáꞌá óraaꞌ-naopimpaꞌa tawisínaawisi úwana Maníkó Pépíróni-oraaꞌ-naopaken-kwaasi sáwíꞌo umbá Maníkó imáyáa éna aaisambá tiyéna miwítí sáwí-meyamba óraaꞌa timúwana 20 nonafufumpaꞌ-márámá seyaafáꞌá maamíntasuwowana omátomba arúwáísé uwágúwana 21 wíyómpakemba óraaꞌ-umbaimo tain-óntánkáán-kááíyaramba kuména waási tínkamuwasa Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkaraawe. Óraa-kaaiyaramba óraaꞌa sáwí-meyambo timúntafesa Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkaraawe.

17

Pépíróni-waasi waéꞌmai-aaimo siyáin-aai.

1 Sáwíꞌa uwánkówana wíyómpakemba afakaeté-kisau-waasi afakaeté-taufaꞌo tokówifinkemba moóráwigo simásimena séna tinaꞌá aankaróꞌ-ánkáꞌó nín-ininkomba sáwí-meyambo maínda aráánáméno. Minínínkóní áwáuma óraaꞌ-naopaꞌa sáwífaꞌ-nonawaifaꞌ-naopaꞌan-iye. 2 Mindáópaken-kwaasimo fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌo sáwíꞌo ombá seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásí miyá uráawe. Uwóíꞌo on-dómbó nésamo uwóíꞌo ontembá mindáópaken-kwaasi sáwíꞌo ombá fíꞌo-

fiꞌom-barafaken-kwaasi tuwánésa miyá uráawe simásímakaiye.

3 Simásimuwana Maníkóní ámútanko kempímbá óraaꞌa uwásinkowana minkwíyómpákéwí síꞌmaena máásai-marafaꞌa mósinkowaꞌo awánááwánda moórá-oraaꞌ-afaa-poigo moórá-inimba ayáátuwena ména áúwawaaꞌa naae-áúmá úwana Maníkómbá símai sáwíꞌa uwánkaron-aai aneꞌá agaimakówana afakaeté-aꞌnomba úwana mináꞌnómpímbá taánáímba siyáánkai íyáúsurowana 4 minínínkóní unáánkwátói tuwímbai naae-únánkwátói úwana tuwímbai sokón-unankwatoi uréna wení toꞌwaai-tántááꞌá sáwífaꞌ-ontamba tuwéna maimái uwásokena korí-óntántámbó úmakon-don-anama ayáámpimba tokéna mindón-ánáfímbá sáwí-tantaaꞌ-aantemba ówitena waási sáwísáwíꞌo uwáíní áwáuma mindón-ánáfímbá wérowana 5 aúwayaankaꞌa agaimaréna séna óraaꞌ-naopaꞌ-awiꞌa Pépíróni-naopaꞌa aankaróꞌ-ánkáꞌó nówi tinówa éꞌa marapáꞌó sáwísáwíꞌo owí tinówa úne agaimaréna súwana 6 Maníkóní waásiye Ísun-aai simátímakowiye tínkamuwasa púwúwana uwóíꞌo on-dómbó nésamo uwóíꞌo ontembá minínínkó tínkamena uwóíꞌa úwaꞌo awánááwánda sááꞌa úwana 7 wíyómpakewi simásimena séna ímba ááꞌa íno. Mináfáá-póígó minínínkómbó ayáákaimba afakaeté-aꞌnomba iyáísana siyáánkai-taanaimbo wéraiwaiye minínínkónté miwítí áwáuma simámenaumne. 8 Awánáánda-afaa-poigoni áwáuma ááéma ména pukáimba póna aféúníyaim-baipinkemba íyáfasinainana Maníkó taíꞌásuwainiye. Maníkó maramá ímbo úmakonkaꞌa maéꞌmaeꞌo íyan-kwaasi-tuwiꞌa agaimaréna ímbo túwíꞌo agaiyáin-kwaasi mináfáá-póí íyáfasinainda awánésa táátafesa ónááwe. Ááéma ménamo pukáimba íyáfasinaindasafesa táátafesa ónááwe wíyómpaken-kisau-waasigo simásímakaiye.

9 Simásimena séna kaweꞌ-ímáyááwáráwí minááígóní áwáuma isánááwe. Mináfákáété-aꞌnonkoni áwáuma afakaeté-omapaꞌa minínínkó méraipaꞌan-iye. Mináꞌnónkóní áwáuwaraꞌa afakaeté-kawaa-waasin-owe. 10 Mináfákáété-kawaa-waasifinkemba séfataase kawáán-urésa púwúwana moóráwigo méraimba póna moóráwigo ánaaemba paápé éna kárikaꞌa méíniye. 11 Mináfáá-póígó ááémo ménamo pukáiwaini áwáuma mináfákáété-kawaa-waasi tínaaemba kawááníndawi éna mináfákáété-kawaaraamba miyá ínana Maníkó taíꞌásuwainiye. 12 Siyáánkai-taanaimbo wéraiwaini áwáuma siyáánkai-kawaa-waasi kawáá-kísáú ímba maiyésa ánaaemba óraaꞌ-afaa-poigoni fasiꞌaémbá maiyésa ampáánkáꞌá kawáánónááwe. 13 Miwítí fasiꞌaémbá waásiyaꞌo kawáán-íyantafesa mimbórá-ímáyáá ésa óraaꞌ-afaa-poigon-imayaa ésa 14 kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaimba tiyáíyana wemá íyáákena seyaafá-fásíꞌáénkwáráꞌ-wáásí wení fasiꞌaénkó íyáákaraiwai póna seyaafá-káwáá-wáásíyáꞌá kawáán-uráiwai póna íyáákainiye. Táántena kesí waásin-owe siyáisasa wembá ímba auwésa wenarááímo wáéwi íyáákaindaraꞌa weséꞌa méranaawe wíyómpaken-kisau-waasigo simásímakaiye.

15 Simásimena séna awánáánda-nonkoni áwáuma aankaróꞌ-ánkáꞌó nín-ininkomo mérain-donkoni áwáuma sáwífaꞌ-waasi seyaafáꞌ-máráfákémbá fíꞌo-fiꞌon-tuwaraꞌ-waasi fíꞌo-fiꞌon-aaimo sen-kwáásín-owe. 16 Afáá-póígóe siyáánkai-taanainkwaraꞌo awánáándawi aankaróꞌ-ánkáꞌó nín-ininkomba tíyántafesa uwánkesa sáwíꞌa uwánkesa unáánkwátói faúꞌmáéwana unáánkwátói-iyaimba mérainasa amaꞌá násuwesa ayáántámba agaisuwánááwe. 17 Maníkó misáwí-wáásí imáyáa timúwasa mimbórá-ímáyáá ésa waásiyaꞌo kawáání-fásíꞌáémbá óraaꞌ-afaa-poigomba amésa pósa Maníkóní imáyáafinkeniꞌa íyana Maníkómó siyáin-aai paápé íníye. 18 Minínímbó awánáánda-ininkoni áwáuma óraaꞌ-naopakewi seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásíyáꞌó kawáánowin-owe wíyómpaken-kisau-waasigo simásímakaiye.

18

Pépíróni-naopaꞌo tawisínaawisi uráin-aai.

1 Simásimuwaꞌo awánááwánda moórá-kisau-waasigo wíyómapakemba kuména óraa-fasiꞌaemba tokéna wenanekembá mararáꞌá kusán-kwégowana 2 óraaka séna tawisínaawisi uráimba óraaꞌ-naopaꞌ-awiꞌa Pépírónifaꞌa tawisínaawisi uwáwisana sáwí-amutantone fíꞌo-fiꞌo-sawi-tantaaꞌe mindáópaꞌa méraisana sáwí-numawe inkáísón-dumawe mifáꞌá méraiye. 3 Pépíróni-naopaken-kwaasi fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌo sáwísáwíꞌo umbá seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí tuwánésa miyá uráawe. Seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásí Pépíróni-naopaken-kwaasiti sáwí-amba arááíwakaawe. Seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí óntamo tímaꞌmaesa

nún-kwaasi óraaꞌ-ontamba maénae sésa Pépíróni-naopaken-kwaasiti sáwí-amba arááíwakaawe. Mindásafena Pépíróni-naopaꞌa tawisínaawisi uwágúwana waási taíꞌáguraawe siyáiye.

4 Minkákémbó isááwánda wíyómpakemba moóráwigo séna

kesí waásisono. Sáwíꞌo ontembá miyá ofáínifo mindáópaꞌa túwáaro. Miwítí sáwí-meyamba máéfainifo mindáópaꞌa túwáaro. 5 Pépíróni-naopaken-kwaasi sáwíꞌo úmae iyáamba Maníkó misáwí-tántááꞌá imáyáa éna sáwí-meyamba wétimifo mindáópaꞌa túwáaro. 6 Maníkóo mindáópaken-kwaasi sáwíꞌo ontáfé sáwíꞌa uwátinkaao. Sáwífaꞌ-iꞌa sáwíꞌo ontáfé kaesá-úmai sáwí-meyamba tímaꞌmae iyuwó. 7 Tirááímo tain-kísáúmó maésamo sésa kawe-kísáúsá wémaumne sentembá títeꞌo índa-iꞌa uwátinke tirumbá sáwíꞌa uwátinkaao. Miwí túma maimaé iyésa sésa seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásíyáꞌá kawáánúndampo ímba ketoꞌ-ínínkáántá éta ifiꞌá tánaumne siyáawe. 8 Maníkó Fasiꞌaénkó aaifimbá maitínkáíwai seyaafá-fásíꞌáémbó tokáimba póna mimbórá-kánáá sáwí-meyamba timínasa tuwímbai puwíyasa ifiꞌá táíyana aawaimá

táínasa puwíyana mindáópaꞌa iyamá káwíníye

siyáiye.

9 Simásuwena séna seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásísómbá Pépíróni-naopaken-kwaasiti sáwí-amba arááíwaesa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa sáwíꞌo owí mindáópaꞌa iyamó káínda-umumba awánésa toikafó-íꞌa urésa ifiꞌá tánááwe. 10 Miwítí sáwí-meyamba awánésa tataꞌá ínasa táátafesa ésa némpa mésa séséꞌá ésa sésa óraaꞌ-naopaꞌa Pépíróni-naopaꞌo awánáúndasa siruntá wéiye. Fasiꞌaén-dáópaꞌa isaná mimbórá-kánáá sáwí-meyamba tiyáiye sénááwe.

11 Síyasa Pépíróni-naopaken-kwaasi óntama ímbo méyánuronkaꞌa pukáantafesa mindásafesa seyaafáꞌ-máráfáꞌá óntamo tímaꞌmae nón-kwaasi ifiꞌá tánááwe. 12 Miwítí óntama tímaꞌmae nón-ontama óraaꞌ-ontamba tuwésa kaweꞌ-óntámbá fíꞌo-fiꞌon-ontamba méyánuraan-ontane kaweꞌ-únánkwátói tuwímbai sokón-unankwatoiye tuwímbai naae-únánkwátóiye taaimá kaweꞌ-wíyúmbó in-tááíyé tuwímbai-tantaaꞌa póí áwááyaantamba ésa taaisambá ésa naae-óntántámbá ésa fasiꞌaén-óntántámbá ésa aúfáíwaraꞌ-ontantambo úmakaan-tantaaꞌe 13 asaa-wiyún-kánámá tómpímbó uwándaan-kanawe asaa-wiyúmbó ún-kanawe asaa-wiyúmbó úm-basawene ándá-aran-done masawéne kanaráán-tóné antiríyáán-tóné póíma tuwímbai purumakawé sipisípiye ósiye póímo maimaé nón-taone wayó-kísáúmó máén-kwaasiye miyám-baaran-tantaaꞌa Pépíróni-naopaken-kwaasi ímba méyámbaresa pukáantafesa ifiꞌá tésa 14 sésa tirááímo tain-tántááꞌá taíꞌáímba miwítí óntawe miwítí toꞌwaaiyé taíꞌáímba póna ímba anekaꞌá paápé íníye sésa 15 óntamo tímaꞌmae nón-kwaasi miyán-tántááꞌá timésa óraaꞌ-ontambo máén-kwaasi Pépíróni-naopaꞌo sáwí-meyambo máémba awánésa tataꞌá ínasa táátafesa ésa némpaꞌa mésa toikafó-íꞌa urésa ifiꞌá tésa 16 séséꞌá ésa sésa óraaꞌ-naopaꞌa Pépíróni-naopaꞌo awánáúndasa siruntáán-iye. Miwí kaweꞌ-únánkwátói naae-únánkwátóiye sokón-unankwatoiye urésa miwítí toꞌwaaí óraaꞌ-ontamba tuwésa maimái uwásokaawe. 17-18 Mimbórá-kánáá miwítí óraaꞌ-ontama sáwíꞌa uwásukaiye sénááwe. Nompín-táónkoni tifoísáíye nompín-táómpimbo kísau máéwiye nompín-táómpimbo úwoimo nówiye nompín-táómpimbo óntamo tímaꞌmae nówiye miyáumai-waasi mindáópaꞌa iyamó kain-úmúmbá awánésa némpa mésa sésa mindáókoma seyaafáꞌ-náókomba íyáákarain-daokon-iye sésa 19 tirunkó sáwíꞌa ínasa ofaimá káúmai tiꞌnómpáꞌá tuwésa toikafó-íꞌa urésa ifiꞌá tésa séséꞌá ésa sésa óraaꞌ-naopaꞌa Pépíróni-naopaꞌo awánáúndasa siruntáán-iye. Mindáópaken-kwaasi sáwífaꞌ-ontama makáamba pósa nompín-táómpimbo nón-kwaasi seyaafáꞌnánká sáwífaꞌ-ontamba maiyáawe. Mimbórá-kánáá mindáóꞌa sáwíꞌa uwásukaiye sénááwe.

20 Kemá Yóni súnda kembiwí wíyómpaꞌo méraawiye Maníkóní waásiye Ísuni aantá-waasiye Maníkón-aaimo simátímakaawiye tirunkó kaweꞌá íníye. Pépíróni-naopaken-kwaasi kembiwí sáwíꞌa uwátínkáámba póna Maníkó anondáá sáwí-meyamba timínana póna tirunkó kaweꞌá íníye kemá Yóni súne.

21 Minkákémbá wíyómpaken-kisau-waasigo fasiꞌaéwí óraaꞌ-ontamba umbaiséꞌo tón-ontamba maimaéna

uwí-nómpáꞌá mámetuwena séna minúmbáí-óntámbó mámetuwáúndamo nompímbó kúwáfeꞌwintemba minórááꞌ-náóko Pépíróni-naokomba fasiꞌámai sáwíꞌa uwásuwaanasa ímba anekaꞌá ónááwe. 22 Mindáópaꞌa waási ímba anekaꞌá uwíyemba tufuwésa kámemba tésa tayoíntésá imá sésa ímba miyá síyasa isánááwe. Seyaafá-tántááꞌá ímba íyasa awánánááwe. Tómbá ímba agaíyamba awánánááwe. 23 Ómbá ímba kúraꞌmae níyamba awánánááwe. Aarewé waaiyé toꞌwaaí ésamo síyamba ímba isánááwe. Mindáópaken-kwaasi óntamo tímaꞌmae nón-kwaasi seyaafáꞌ-máráfáꞌó tímaꞌmae

nón-kwaasi íyáákaraawe. Fintómó naambá seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí tuwánésa karoꞌá sésa kaweꞌán-owe sésa misáwí-ámbá arááíwakaawe. 24 Mindáópaken-kwaasi imáyáa tímúwasa Maníkón-aaimo simátímakaawiye Maníkóní waásiye tínkamuwasa pukáamba póna Maníkó anondáá sáwí-meyamba tímakaiye siyáiye.

19

Wíyómpaꞌa imó siyáan-aai.

1 Simásuwowasa wíyómpakemba sáwífaꞌ-waasimo sentembá suwaꞌá isááwánasa sésa

Maníkón-áwíta mósá maráúmne. Kentáásí Maníkó seyaafá-tántááꞌá íyáákarena wení áwáuma fíꞌoran-awauma isaná fasiꞌaénkwáráwí éna 2 mindásafena misáwí-méyámbó tímakaimba kaweꞌ-úmai arupíse uráiye. Mindáópaken-kwaasi seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí sáwí-ampaꞌa tafisímai métínkówasa fíꞌo-fiꞌon-tantaaꞌa sáwíꞌo uráamba póna sáwí-meyamba tímakaiye. Mindáópaken-kwaasi Maníkóní kísau-waasi tínkamuwasa pukáamba isaná anondáá sáwí-meyamba tímakaiye

simásuwesa 3 aneká sésa

Maníkón-áwíta mósá maráúmne. Mindáópaꞌa iyamá kéna úmúmba úmae iyéna ímba taiꞌáíníye

suwasá 4 moórá-waai úmai éíyain-oraaꞌ-waasiye éíyaimbo túnarowiye Maníkó kawáániwaini ayáí-afaraꞌo mérowin-aúrankaꞌa kífaesa wen-ímáyáá mósá marésa sésa éraiꞌ-aai isatá Maníkón-áwíta mósá maráúmne siyáawe.

5 Suwaná minkákémbá kawáániwaini ayáí-afarakemba aaigó aantemba séna kembiwí óraaꞌ-waasifinkene úwoi-waasifinkene Maníkóní kísau-waasi wenaísamaifimbo méraawi seyaafáꞌá wenáwíꞌa mósá máráaro siyáiye.

Ísu wení waásimo tíyáín-aai.

6 Simásuwowasa sáwífaꞌ-waasimo sentembá súwana noniyasáúrakembo sintenkáámbá súwana wíyónaaimo sintenkáámbá súwaꞌa isááwánasa óraaka sésa

kentáásí Fasiꞌaénkó Maníkó seyaafá-fásíꞌáémbó tokáiwai kawáánisata póta wenáwíta mósá maráúmne. 7 Aú-inimbo tuwaaiꞌwaimpáꞌó wíwae sésamo toꞌwaai ontembá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai kuntiyáínda-kanaa amuꞌmarésa méraiyan-kanaa tisaná póna sirunkósá aamoisá isatá wení áwáuma fíꞌoran-awaun-iye súne. 8 Maníkó Ísumo kuntiyáínda-kwaasi kaweꞌ-únánkwátói waén-únánkwátói uwátínkáísasa méraawe siyáawe.

minúnánkwátóigoni áwáuma Maníkóní waási

arupíse-kisau wémaewe.

9 Minkákémbá wíyómpaken-kisau-waasigo Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owísáféna imáyáa éna kembá Yónimba simásimena séna maanááímó simáménda aúfáífimba agauwó. Kentí sáwí-meyambo maiyáiwaini aaremó toꞌwaai on-tánómbó náíyantafena Maníkó táántain-kwaasi tirunkó aamoí wéiye simásimena séna Maníkó minááí éraiꞌa siyé wíyómpaken-kisau-waasigo simásimuwaꞌa 10 wen-ímáyáá mósá maránae séꞌa aísamaifimba kífaewanana simásimena séna ímba miyán-uwo. Emó ení waásiseꞌo Maníkóní kísau-waasimo éꞌo Ísumo siyáimbo taawiyáfóntemba kewáráꞌá Maníkóní kísau-waasigo úmpo ken-ímáyáá ímbo mósá márénda Maníkón-ímáyáá aantemba mósá maraaó simásímakaiye. Maníkón-aai simátíméwimo sembá Ísuntafesa wésewe.

Ísuntafena waéꞌmai-aaimo siyáin-aai.

11 Minkákémbó awánááwánda wíyómpaꞌa ontá tigúwana moórá-poigon-awiꞌa ósi ména moóráwigomba ayáákowin-awiꞌa éraikoma éna arupíse iwáí póna aaifimbó maitínkáímba arupíse éna tíyáímba arupíse éna 12 aúranko iyaráámbá kówana aꞌnómpímbá íyáákaraiwaini kámoꞌa sáwífaꞌa wiyéna wenaneꞌá moórá-awiꞌa agaimakówana mináwíkóní áwáuma fíꞌowi ímba ísááwana we aantemba iséna 13 wení unáánkwátói naaefímbá tuꞌmái uwásokowasa wenáwíꞌa Maníkón-ímáyáá aráátímíwai Maníkón-aaigon-iye suwasá 14 wíyómpakewi tiyáíyawi waén-ósíyáꞌá mésa kaweꞌ-únánkwátói waén-únánkwátói urésa wembá arááíwáúwana 15 wenóipinkemba áwááiwara-paepaeꞌa wérowana seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí karáínda-paepaeꞌa wérowana fasiꞌaén-táemoꞌa tokéna fasiꞌámai kawááníníye. Maníkó seyaafá-fásíꞌáénkwáráwí wení namuro-wáásísáféna óraaꞌ-aisamba tiyínana fasiꞌaén-táemoꞌo tokáiwai sáwí-meyamba timínana ándá-arambo mapámówanamo anombó kúmíntemba miyá-sáwí-méyámbá timíníye. 16 Wení unáánkwátóiyaꞌe amúntánkáꞌé áwíꞌa agaimaréna séna seyaafá-fásíꞌáénkwáráꞌ-wáásí wení fasiꞌaénkó íyáákaraiwai éna seyaafá-káwáá-wáásíyáꞌó kawáán-uráiwain-iye séna agaimakáiye.

17 Agaimarówaꞌo awánááwánda moóráwigo wíyómpaken-kisau-waasigo aafáúmó wéronkaꞌa ména sanaan-úrambo farafámaenamo nín-dumagontafena óraaka séna Maníkó óraa-tomba waási timakáán-tómbá timínda pósa túwaandu ónááwe. 18 Kawáá-wáásí timaꞌé i-wáásítí óraaꞌ-waasi timaꞌé fasiꞌaén-kwáásí timaꞌé ósison-timaꞌe tiyááꞌmaesamo nón-kwaasi timaꞌé seyaafáꞌ-wáásí timaꞌé úwoimo nón-kwaasi timaꞌé wayó-kísáúmó máén-kwaasi timaꞌé óraaꞌ-waasi timaꞌé úwoi-waasi timaꞌé miyáumai-waasison-timaꞌe tamandaaró siyáiye.

19 Súwaꞌo awánááwánda óraaꞌ-afaa-poigoe seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásíyé miwítí i-wáásíyé túwaandu ésa ósifimbo mérowiye wení waásiye tiyáíyanesa túwaandu uwasá 20 ósifimbo mérowi óraaꞌ-afaa-poigomba taꞌótoresa karoꞌ-ááímó simátímakowimba taꞌótokowana wemá ááéma óraaꞌ-afaa-poigon-aúrankaꞌa fíꞌo-fiꞌon-kisau ímbo awánaron-kisaumo maéna óraaꞌ-afaa-poigoni aúfáímo tineꞌó agaimakáan-kwaasi wenáúraambo úmárówin-imayaamo mósá makáan-kwaasi sáwí-ampaꞌa tafisímai métínkarowinte óraaꞌ-afaa-poigonte mindárai taꞌótokesa úwoi mérowasa sáwí-marupaꞌo iyamá kámakama éna sáwí-wiyumbo úpaꞌa túwówana 21 ósifimbo mérowi minkáéꞌnáraiti waási óipinkem-paeꞌpaetamba

karówasa putowaná numasónkó timaꞌá fáínaraiye.

20

Ayáátáákaꞌa 1,000 aataimo maíyan-aai.

1 Miyá uwaꞌó awánááwánda wíyómpakemba moórá-kisau-waasigo kuména aféúníyaim-baipinken-kima tokéna fasiꞌaén-ándá umbaimó tón-andama tokéna 2 arááínkómbá kuntaꞌótokena naaófáꞌá marapáꞌá iyaankafayaambá úkéna marapáꞌ-wáásí karoꞌ-ááí simátímaꞌmaena iyáiwain-awiꞌa waántáwankomba kuntaꞌótoꞌmai 1,000 aatai úwoimo méraindasafena káráꞌumarena 3 aféúníyaim-baipimba famétuwena óikaꞌa awááúmai senómbá támakaimba 1,000 aatai mimpímbá ména seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí karoꞌ-ááí simátiminasa éraiꞌa siyé sefáímpóna mimpímbá ména 1,000 aatai taiꞌáínana faúꞌankainana ampáánkáꞌá níníye.

4 Minkákémbó awánááwánda kawáánuwaiti tiyáí-afama wérowasa minkáfámbá waási mérowana Maníkón-ímáyáá timúwasa waásiti áwáumo tísai úmai isáíyamba awánááwánda waási timambó wérowi Maníkón-aai Ísumo siyáimba simátímúwasa tinuwarambá kambísówasa pukáawi miwí óraaꞌ-afaa-poigon-imayaawe wenáúraambo úmárówin-imayaawe ímbo mósá makówi óraaꞌ-afaa-poigoni aúfái túwayaankaꞌe tiyáánkaꞌe ímbo agaimakówi miwí pukáampinkemba íyáfasinesa Ísu Káráísitiyeꞌa kawáánésa 1,000 aatai ménaawe. 5 Minkánáá waási pukémpinkemba íyáfasinaiyan-kanaa aifa-kánáá ínasa 1,000 aatai maisuwésa fíꞌon-kwaasi pukémpinkemba íyáfasinanaawe. 6 Pukémpinkembo aifaꞌó íyáfasinaiyawi tirunkó kaweꞌá ínasa aamoí ésa sáwí-marupaꞌo iyamó kaim-bárúpátáfésa ímba táátafesa ésa Maníkóní kísau Ísu Káráísitini kísau maésa Káráísitiyeꞌa kawáá-kísáú maésa 1,000 aataifimba miyá ónááwe.

Waántáwankombo íyáákain-aai.

7 1,000 aatai maisuwéna waántáwankomba faúꞌankainana 8 seyaafáꞌ-máráfáꞌá wénena seyaafáꞌ-wáásí karoꞌ-ááí simátímaꞌmae wénena Kóki-waasiye Mékoki-waasiye tiyáíndasafena tíꞌmaena sáwífaꞌ-waasi ímba kanaaꞌó torausówánda-waasi mésa 9 seyaafáꞌ-áémpáꞌá waásisomba tésa Maníkóní waási méropaꞌa Maníkó mindáópaꞌa imáyáamo in-dáópaꞌa taúkúrowana wíyómpakemba iyamá kuména minkwáásí kugafútuwowana 10 Maníkó karoꞌ-ááímó simátímakowimba waántáwankomba taꞌótoꞌmai sáwí-marupaꞌo iyamá kámakama éna sáwí-wiyumbo

úm-barupaꞌa famétuwena óraaꞌ-afaa-poiye karoꞌ-ááímó simátímakowine famétukaim-baipimba famétuwowana tíꞌa úmae iyéna ímba taiꞌáíníye.

Púwón-kwaasimo tísai índa-aai.

11 Minkákémbó awánááwánda kawáániwaini ayáí-afama óraaꞌa waé-áfámá wérowana moóráwigo minkáꞌá mérowana wempákémbá marawé wíyóm-baruꞌe tuwínkaaꞌ-uréna áwiyokuwaꞌo 12 awánááwánda pukáan-kwaasi óraaꞌ-waasiye úwoi-waasiye kawáániwaini ayáí-afagon-aúrankaꞌa mérowana Maníkó aúfáí-wandaaisomba fawaséna moórá-wandaaifimba waási aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawi-tuwiꞌa wérowana tuwímbai-wandaaifimba waási marapáꞌó uráan-aai wérowana Maníkó mináúfáí awánéna miwítí áwáu tísai úmai iséna aaifimbá maitínkaraiye. 13 Uwí-nómpímbó pukáan-kwaasi íyáfasinowasa marafáꞌó pukáan-kwaasi íyáfasinowasa pukáan-aempakemba íyáfasinowana Maníkó moórá-mora-waasi miwítí áwáu tuwánéna aaifimbá maitinkéna 14-15 waási aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawi-tuwiꞌa agaimakón-kwandaaifimba awánómba ímbo túwíꞌo wérowi Maníkó sáwí-marupaꞌo iyamá kámakama úm-barupaꞌa famétuwowana púwón-aempaꞌa taiꞌówasa waási ímba anekaꞌá púwúwaꞌa awánaraumne.

21

Aú-marawe aú-wiyom-barukon-aai.

1 Minkákémbó awánááwánda marawé wíyóm-baruꞌe taíꞌáguwana aú-marawe aú-wiyom-baruꞌe wérowana mararáꞌá uwí-nómbá ímba wérowaꞌa 2 awánááwánda aú-naoꞌa kaweꞌ-náóꞌ-úramba

wíyómpaꞌa paápé uréna Maníkómpákémbá kuména Yérúsaremufakaan-daoꞌa úmbanifo aú-naoꞌa úwana aú-ininko aú-unankwatoi toꞌwaai urénamo awaaikómpáꞌó wintembá mindáóꞌa toꞌwaaí úmakowana 3 kawáániwaini ayáí-afarakemba moóráwigo óraaka séna káféꞌa Maníkómó mérainda waásifimba ména miwíséꞌa mérainasa miwí wení waási-iꞌa íyana miwíséꞌa ména ímbo tiyuwáínda 4 miwí tiꞌnimá uwátiyuwainana ááéraan-tantaaꞌa seyaafá taíꞌásuwainasa pósa ímba puwésa ímba toikafó-íꞌa ésa ímba ifiꞌá tésa ímba tíꞌa éna miyá íníye siyáiye.

5 Súwana kawáániwaini ayáí-afaraꞌo mérowi séna seyaafá-tántááꞌá aúma úne simásuwena séna maanááímó simámunda aúfáífimba agauwó. Minááí éraiꞌ-aai póna paápé íníye simásimena 6 séna seyaafá-kísáú taíꞌáwiye. Aifaꞌé ánaaenkoni áwáuma kemá úne. Ááéma méꞌa kíféꞌwaraꞌa méꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumne. Seyaafá-tántáákóní áwáuma kemá úne. Nontáfénamo tinkáíndawi nombá tíménasa ímbo méyámbaraiyamba úwoi tíménasa aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌa ónááwe. 7 Sáwí-tantaakombo íyáákaawi kempákémbá kawe-tántááꞌá seyaafáꞌó tíménda miwítí Fasiꞌaénkó onasá kesí iyámpóí-iꞌa ónááwe. 8 Énifo ímbo fasiꞌámaimo keséꞌo méraawiye ímbo keséꞌo kááísamaimo méraawiye sáwíꞌo owíyé waásimo tínkamowasamo púwówiye aare-úméné waai-úménémó owíyé fintómó naawíyé úwaaꞌo owíyé karoꞌ-máníkóné waántá-waasiye-imayaamo mósá márááwiye karoꞌ-ááímó sewíyé miyámó on-kwáásí sáwí-marupaꞌa iyamá kámakama éna sáwí-wiyumbo im-bárúpáꞌá Maníkóní némpaꞌa mésa maéꞌmaeꞌa ónááwe siyáiye.

9 Súwana wíyómpakemba afakaeté-kisau-waasi afakaeté-taufaꞌa tokésa afakaeté-sawi-meyambo tímakowifinkemba moóráwigo simásimena séna tinaꞌá Ísun-aaisafesa timankúnkúmbo owí kentí sáwí-meyambo maiyáiwaini aú-ininkaambo on-kwáásí aráánáméno súwana 10 Maníkóní ámútanko kempímbá óraaꞌa uwásinkowana síꞌmaena óraaꞌa ayáátááꞌ-omapimba mósinkena awánaao súwaꞌo awánááwánda kaweꞌ-náóꞌ-úramba Yérúsaremufakaamba wíyómpakemba Maníkómpákémbá kumúwana 11 Maníkóní sámo kaimbá mindáópaꞌa wérontafena mindáóꞌa sán-kówasa óraaꞌ-ontambo tuwésamo maiyáan-ontambo taaéná-wisiyan-ontambo makáawana sámo kaintembá mindáóꞌa miyá éna sán-kwégowasa 12 síꞌá óntantamba sanaan-úramba úmakowana misípímbá ontá sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-ontama wérowasa minóntáráꞌá wíyómpaken-kisau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi káráwiyesa mérowana Ísarerin-ááninton-tuwiꞌa sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi-tuwiꞌa minóntáráꞌá agaimakówana 13 aafáúmó íyáúsun-aempaꞌa kaumbo-óntá úwana aafáúmó kúwáferon-aempaꞌa kaumbo-óntá úwana séfasefaꞌ-aempaꞌa kaumbo kaumbó úwasa 14 óntamba sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-ontamba marésa minóntánkáꞌá síꞌá úmakowasa minóntánkáꞌá kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaini aantá-waasi-tuwiꞌa agaimakówaꞌa awánaraumne.

15 Awánááwánda wíyómpaken-kisau-waasigomo simásímakaiwai ayáámpimba moórá-taemoꞌa korí-óntántámbó úmakon-taemoꞌa tokéna mindáóꞌe minóntáwé misíꞌémó awaiyaꞌmaráínda-taemoꞌa tokéna 16 mindáópaꞌa wení taemótamba séfasefaꞌ-aempaꞌa awaiyaꞌmaréna toráúfaꞌa awaiyaꞌmarówana seyaafáꞌ-áémpáꞌá awaiyaríꞌa éna ayáátááꞌa 12,000 úwana 17 síkóní aꞌnónkáꞌó awaiyaꞌmarómba 144 úwana waásimo torausúmba miyá úwana 18 misíꞌá taaéná-wisiyan-ontantamba úmakesa mindáóꞌa korí-óntántámbá úmakowana sámo kaintembá úwasa 19 síꞌó úmakon-ontankaꞌa toꞌwaaí úmakesa kaweꞌ-óntántámbá toꞌwaaí úmakesa aifaꞌá taaéná-wisiyan-ontamba makésa miwá afóforaꞌa sokón-ontamba fasiꞌaén-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa waén-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa taaéná-wisiyan-ontamba marésa 20 miwá afóforaꞌa fafután-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa naae-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa uriyon-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa taaéná-wisiyan-ontamba fasiꞌaén-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa uriyon-óntámbá marésa miwá afóforaꞌa taaéná-wisiyan-ontamba marésa miwá afóforaꞌa sokón-ontamba marésa miwá afóforaꞌa naae-óntámbá marésa miyáumai-ontamba toꞌwaaí úmaresa 21 moórá-ontaraꞌa súwáásuwaakisamba úmakesa sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-ontaraꞌa sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-suwaasuwaakisamba minóntáráfámbá úmakesa aambá korí-óntántámbá akwíꞌmakowana sámo kaintembá uráiye.

22 Sámo kaintembá úwana Fasiꞌaénkó Maníkó seyaafá-fásíꞌáénkwáráwíyé kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaiye méroyana póna ámáán-damba ímba wérowaꞌa awánááwánana 23 mindáópaꞌa Maníkóní sámo kainkó sáma kátinkowana kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwai miyá úwana póna aafáúwé wíyóne mindáópaꞌa ímba wérowaꞌa awánááwánana 24 mindáópaꞌo sámo kátínkáíwai seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí sáma kátinkainasa seyaafáꞌ-máráfákén-káwáá-wáásí túwíꞌo wéraindawi mindáópaꞌa koméraiyana 25 mindáópaꞌa nóꞌwaamba ímba ínasa pósa síꞌ-óntámá ímba úmaresa úwoi tisúwéwana wérainasa 26 seyaafáꞌ-máráfákén-kwáásí túwíꞌo wéraindawi miwítí kawe-tántááꞌá maimaésa mindáópaꞌa koméraiyana 27 mindáópaꞌa sáwí-tantaaꞌa ímba wérainasa sáwíꞌo íyawiye karoꞌ-ááímó síyawiye ímba iméraiyasa kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaini aúfáí-wandaaifimba aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawi-tuwiꞌa agaimakáinda-waasi aantemba mindáópaꞌa koménaawe.

22

1 Minkákémbá wíyómpaken-kisau-waasigo moórá-nomba aráásimuwana mindómbá sámo kón-domba úwasa waási nésa maéꞌmaeꞌo íyan-domba Maníkóe kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwainte

tiyáí-afarakembo kumúmba 2 mindáókoni aampimbá kumúwana séfasefaꞌ-aipaꞌa taaimá wéna arambá iyówana waási nésa maéꞌmaeꞌo íyan-taeramba moórá-wiyonka moórá-wiyonkaꞌa arambá wéiyena úwana mintáénáma seyaafáꞌ-wáásí newaná ímba tíꞌa éna taiꞌáínana 3 Maníkómó sáwíꞌa ofo túwáaromo sínda-tantaaꞌa ímba wérainana Maníkóe kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwainte tiyáí-afama wérainasa wení kísau-waasi wen-ímáyáá mósá marésa 4 wenóiꞌa awánésa wenáwíꞌa túwayaankaꞌa agaimaráíyana 5 nóꞌwaamba ímba ínana aaꞌá ímba káínana Fasiꞌaénkó Maníkó sáma kátinkainasa pósa ómbá ímbo kúrárémba kawáá-kísáú maimaé iyésa ménaawe.

6 Minkákémbá wíyómpaken-kisau-waasigo simásimena séna minááí éraiꞌ-aai póna paápé íníye. Fasiꞌaénkó Maníkó wenáái simátíméwi wení ámútambo tímíwai wení kísau-waasigomba wíyómpakemba aiꞌmaréna séna kárikaꞌo paápé índa-tantaaꞌa kesí kísau-waasi aráátimiyo siyáiye súwana 7 Ísu séna isaaó. Kárikaꞌa kumónaumne. Mináúfáífímbó wérain-aaimo kárikaꞌo paápé índa-aaimo isésamo taawiyafíyawi tirunkó aamoí íníye Ísu siyáiye.

8 Súwaꞌa kemá Yóni minááí iséꞌa awánéꞌa wíyómpakewi aráásímakaiwai aísamaifimba kífaeꞌa wen-ímáyáá mósá maránae séꞌa ówánana 9 simásimena séna ímba miyán-uwo. Emó ení waásimo Maníkón-aaimo simátímakaandawiyemo maanáúfáífínkén-ááímó taawiyáfón-kwaasiyemo Maníkóní kísau-waasimo ontembá kewáráꞌá Maníkóní kísau-waasi úmpo ken-ímáyáá ímba mósá maré Maníkón-ímáyáá aantemba mósá maraaó siyáiye.

10 Simásimena séna maanáúfáífínkén-ááímó paápé índa-tantaaꞌa kárika paápé ínífo ímba aúpáꞌó márénda aforaꞌá maraaó. 11 Minkánáámó tínda sáwíꞌo íyawi sáwíꞌa íyasa sáwíꞌo úmaimo méraiyawi sáwíꞌa úmai mérewasa kaweꞌó íyawi kaweꞌá íyasa kaweꞌó úmaimo méraiyawi kaweꞌ-úmai ménaawe siyáiye.

12 Súwana Ísu séna ísáaro. Kárikaꞌa kumónaumne. Kemó máén-kisaugoni méyámbá maimaéꞌa kumónaumne. 13 Aifaꞌé ánaaenkoni áwáu kemá úne. Ááéma méꞌa kíféwaraꞌa méꞌa maéꞌmaeꞌa ónaumne

Ísu siyáiye.

14 Súwasa mindáókoni ontaráꞌá iyésa taaéramba nésa maéꞌmaeꞌo íyantafesa unáánkwátóimo non-kwíyówanamo kaweꞌó intembá miwí kaweꞌ-úmai méraawana tirunkó aamoí wéiye. 15 Sáwíꞌo owíyé fintómó naawíyé úwaaꞌo owíyé aare-úméné waai-úménémó owíyé waásimo tínkamowasa púwówiye karoꞌ-máníkóné waántá-waasi-imayaamo mósá márááwiye karoꞌ-ááísáfésa aamoimó owíyé miyámó úmaesamo kowí mindáópaꞌa ímba iyónááwe.

16 Ísu séna kemá Ísu wíyómpakemba kesí kísau-waasigomba aiꞌmaráúnana kentópaꞌa kuména minááí Fasiꞌaénkóní waási isáíwae séna kusimátímakaiye. Kemá Téfítin-aísaafitantambo uráundawi éꞌa aafáúmó íyáúsisanamo wérain-oꞌa kemá úne Ísu siyáiye.

17 Súwasa Maníkóní ámútankoe kentáásí sáwí-meyambo maiyáiwaini aú-ininkaambo on-kwáásíyé sésa Maníkómpáꞌá teró síyasa minááímó ísááwi Maníkómpáꞌá teró sénááwe. Nontáfénamo tinkáíndawi Maníkómpáꞌá teró. Maníkómpáꞌá kónae síyawi tíyana Maníkó maéꞌmaeꞌo íyan-domba úwoi timínasa nésa maéꞌmaeꞌa ónááwe.

18 Kemá Yóni paápé índa-tantaaꞌa maanáúfáífímbá agaimaréꞌa maanáúfáífínkén-ááímó isáíyan-kwaasisafeꞌa óraaka séꞌa maanááífímbó tuwímbaimo kentí imáyáafinken-aaiwaraꞌo síyanamo éna Maníkó sáwí-meyambo timínda agaimaréꞌo simátimunda-sawi-meyamba timíníye. 19 Tuwímbaimo maanááífínkémbó paápé índa-tantaaꞌo tínaaembo uwámiyanamo éna Maníkó minkwáásísáféna séna minkáwéꞌ-náópaꞌa ímba iyéꞌa maéꞌmaeꞌo íyan-taeramba ímba nánááwe. Maanáúfáífímbó simátimunda-aaisafena síníye kemá Yóni súne.

20 Minááí éraiꞌ-aain-iye siwáí kárikaꞌa kumónaumne sisaꞌá éraiꞌ-aain-ifo Fasiꞌaénkó Ísu éraiꞌa úwoi kumuwó súne.

21 Fasiꞌaénkó Ísu Maníkóní waási úwoi túwaꞌnai ínaꞌa méraaro. Minááí éraiꞌ-aain-iye.

Minááí taíꞌáiye.

Read the New Testament

Read the New Testament daily

January

date | Scripture
1 | Mátíyu 1:1–2:12
2 | Mátíyu 2:13–3:6
3 | Mátíyu 3:7–4:11
4 | Mátíyu 4:12-25
5 | Mátíyu 5:1-26
6 | Mátíyu 5:27-48
7 | Mátíyu 6:1-24
8 | Mátíyu 6:25–7:14
9 | Mátíyu 7:15-29
10 | Mátíyu 8:1-17
11 | Mátíyu 8:18-34
12 | Mátíyu 9:1-17
13 | Mátíyu 9:18-38
14 | Mátíyu 10:1-23
15 | Mátíyu 10:24–11:6
16 | Mátíyu 11:7-30
17 | Mátíyu 12:1-21
18 | Mátíyu 12:22-45
19 | Mátíyu 12:46–13:23
20 | Mátíyu 13:24-46
21 | Mátíyu 13:47–14:12
22 | Mátíyu 14:13-36
23 | Mátíyu 15:1-28
24 | Mátíyu 15:29–16:12
25 | Mátíyu 16:13–17:9
26 | Mátíyu 17:10-27
27 | Mátíyu 18:1-22
28 | Mátíyu 18:23–19:12
29 | Mátíyu 19:13-30
30 | Mátíyu 20:1-28
31 | Mátíyu 20:29–21:22

February

date | Scripture
1 | Mátíyu 21:23-46
2 | Mátíyu 22:1-33
3 | Mátíyu 22:34–23:12
4 | Mátíyu 23:13-39
5 | Mátíyu 24:1-28
6 | Mátíyu 24:29-51
7 | Mátíyu 25:1-30
8 | Mátíyu 25:31–26:13
9 | Mátíyu 26:14-46
10 | Mátíyu 26:47-68
11 | Mátíyu 26:69–27:14
12 | Mátíyu 27:15-31
13 | Mátíyu 27:32-66
14 | Mátíyu 28:1-20
15 | Mááka 1:1-28
16 | Mááka 1:29–2:12
17 | Mááka 2:13–3:6
18 | Mááka 3:7-30
19 | Mááka 3:31–4:25
20 | Mááka 4:26–5:20
21 | Mááka 5:21-43
22 | Mááka 6:1-29
23 | Mááka 6:30-56
24 | Mááka 7:1-23
25 | Mááka 7:24–8:10
26 | Mááka 8:11–9:1
27 | Mááka 9:2-29
28 | Mááka 9:30–10:12

March

date | Scripture
1 | Mááka 10:13-31
2 | Mááka 10:32-52
3 | Mááka 11:1-26
4 | Mááka 11:27–12:17
5 | Mááka 12:18-37
6 | Mááka 12:38–13:13
7 | Mááka 13:14-37
8 | Mááka 14:1-21
9 | Mááka 14:22-52
10 | Mááka 14:53-72
11 | Mááka 15:1-47
12 | Mááka 16:1-20
13 | Rúku 1:1-25
14 | Rúku 1:26-56
15 | Rúku 1:57-80
16 | Rúku 2:1-35
17 | Rúku 2:36-52
18 | Rúku 3:1-22
19 | Rúku 3:23-38
20 | Rúku 4:1-30
21 | Rúku 4:31–5:11
22 | Rúku 5:12-28
23 | Rúku 5:29–6:11
24 | Rúku 6:12-38
25 | Rúku 6:39–7:10
26 | Rúku 7:11-35
27 | Rúku 7:36–8:3
28 | Rúku 8:4-21
29 | Rúku 8:22-39
30 | Rúku 8:40–9:6
31 | Rúku 9:7-27

April

date | Scripture
1 | Rúku 9:28-50
2 | Rúku 9:51–10:12
3 | Rúku 10:13-37
4 | Rúku 10:38–11:13
5 | Rúku 11:14-36
6 | Rúku 11:37–12:7
7 | Rúku 12:8-34
8 | Rúku 12:35-59
9 | Rúku 13:1-21
10 | Rúku 13:22–14:6
11 | Rúku 14:7-35
12 | Rúku 15:1-32
13 | Rúku 16:1-18
14 | Rúku 16:19–17:10
15 | Rúku 17:11-37
16 | Rúku 18:1-17
17 | Rúku 18:18-43
18 | Rúku 19:1-27
19 | Rúku 19:28-48
20 | Rúku 20:1-26
21 | Rúku 20:27-47
22 | Rúku 21:1-28
23 | Rúku 21:29–22:13
24 | Rúku 22:14-34
25 | Rúku 22:35-53
26 | Rúku 22:54–23:12
27 | Rúku 23:13-43
28 | Rúku 23:44–24:12
29 | Rúku 24:13-53
30 | Yóni 1:1-28

May

date | Scripture
1 | Yóni 1:29-51
2 | Yóni 2:1-25
3 | Yóni 3:1-21
4 | Yóni 3:22–4:3
5 | Yóni 4:4-42
6 | Yóni 4:43-54
7 | Yóni 5:1-23
8 | Yóni 5:24-47
9 | Yóni 6:1-21
10 | Yóni 6:22-40
11 | Yóni 6:41-71
12 | Yóni 7:1-29
13 | Yóni 7:30-52
14 | Yóni 7:53–8:20
15 | Yóni 8:21-30
16 | Yóni 8:31-59
17 | Yóni 9:1-41
18 | Yóni 10:1-21
19 | Yóni 10:22-42
20 | Yóni 11:1-53
21 | Yóni 11:54–12:19
22 | Yóni 12:20-50
23 | Yóni 13:1-30
24 | Yóni 13:31–14:14
25 | Yóni 14:15-31
26 | Yóni 15:1-27
27 | Yóni 16:1-33
28 | Yóni 17:1-26
29 | Yóni 18:1-24
30 | Yóni 18:25–19:22
31 | Yóni 19:23-42

June

date | Scripture
1 | Yóni 20:1-31
2 | Yóni 21:1-25
3 | Aantá-waasi 1:1-26
4 | Aantá-waasi 2:1-47
5 | Aantá-waasi 3:1-26
6 | Aantá-waasi 4:1-37
7 | Aantá-waasi 5:1-42
8 | Aantá-waasi 6:1-15
9 | Aantá-waasi 7:1-29
10 | Aantá-waasi 7:30-50
11 | Aantá-waasi 7:51–8:13
12 | Aantá-waasi 8:14-40
13 | Aantá-waasi 9:1-25
14 | Aantá-waasi 9:26-43
15 | Aantá-waasi 10:1-33
16 | Aantá-waasi 10:34-48
17 | Aantá-waasi 11:1-30
18 | Aantá-waasi 12:1-23
19 | Aantá-waasi 12:24–13:12
20 | Aantá-waasi 13:13-41
21 | Aantá-waasi 13:42–14:7
22 | Aantá-waasi 14:8-28
23 | Aantá-waasi 15:1-35
24 | Aantá-waasi 15:36–16:15
25 | Aantá-waasi 16:16-40
26 | Aantá-waasi 17:1-34
27 | Aantá-waasi 18:1-21
28 | Aantá-waasi 18:22–19:12
29 | Aantá-waasi 19:13-41
30 | Aantá-waasi 20:1-38

July

date | Scripture
1 | Aantá-waasi 21:1-16
2 | Aantá-waasi 21:17-36
3 | Aantá-waasi 21:37–22:16
4 | Aantá-waasi 22:17–23:10
5 | Aantá-waasi 23:11-35
6 | Aantá-waasi 24:1-27
7 | Aantá-waasi 25:1-27
8 | Aantá-waasi 26:1-32
9 | Aantá-waasi 27:1-20
10 | Aantá-waasi 27:21-44
11 | Aantá-waasi 28:1-31
12 | Rómu 1:1-17
13 | Rómu 1:18-32
14 | Rómu 2:1-24
15 | Rómu 2:25–3:8
16 | Rómu 3:9-31
17 | Rómu 4:1-12
18 | Rómu 4:13–5:5
19 | Rómu 5:6-21
20 | Rómu 6:1-23
21 | Rómu 7:1-14
22 | Rómu 7:15–8:6
23 | Rómu 8:7-21
24 | Rómu 8:22-39
25 | Rómu 9:1-21
26 | Rómu 9:22–10:13
27 | Rómu 10:14–11:12
28 | Rómu 11:13-36
29 | Rómu 12:1-21
30 | Rómu 13:1-14
31 | Rómu 14:1-23

August

date | Scripture
1 | Rómu 15:1-21
2 | Rómu 15:22–16:7
3 | Rómu 16:8-27
4 | 1 Kórinti 1:1-17
5 | 1 Kórinti 1:18–2:5
6 | 1 Kórinti 2:6–3:4
7 | 1 Kórinti 3:5-23
8 | 1 Kórinti 4:1-21
9 | 1 Kórinti 5:1-13
10 | 1 Kórinti 6:1-20
11 | 1 Kórinti 7:1-24
12 | 1 Kórinti 7:25-40
13 | 1 Kórinti 8:1-13
14 | 1 Kórinti 9:1-18
15 | 1 Kórinti 9:19–10:13
16 | 1 Kórinti 10:14–11:1
17 | 1 Kórinti 11:2-16
18 | 1 Kórinti 11:17-34
19 | 1 Kórinti 12:1-26
20 | 1 Kórinti 12:27–13:13
21 | 1 Kórinti 14:1-17
22 | 1 Kórinti 14:18-40
23 | 1 Kórinti 15:1-28
24 | 1 Kórinti 15:29-58
25 | 1 Kórinti 16:1-24
26 | 2 Kórinti 1:1-11
27 | 2 Kórinti 1:12–2:11
28 | 2 Kórinti 2:12-17
29 | 2 Kórinti 3:1-18
30 | 2 Kórinti 4:1-12
31 | 2 Kórinti 4:13–5:10

September

date | Scripture
1 | 2 Kórinti 5:11-21
2 | 2 Kórinti 6:1-13
3 | 2 Kórinti 6:14–7:7
4 | 2 Kórinti 7:8-16
5 | 2 Kórinti 8:1-15
6 | 2 Kórinti 8:16-24
7 | 2 Kórinti 9:1-15
8 | 2 Kórinti 10:1-18
9 | 2 Kórinti 11:1-15
10 | 2 Kórinti 11:16-33
11 | 2 Kórinti 12:1-10
12 | 2 Kórinti 12:11-21
13 | 2 Kórinti 13:1-14
14 | Kárésíya 1:1-24
15 | Kárésíya 2:1-16
16 | Kárésíya 2:17–3:9
17 | Kárésíya 3:10-22
18 | Kárésíya 3:23–4:20
19 | Kárésíya 4:21–5:12
20 | Kárésíya 5:13-26
21 | Kárésíya 6:1-18
22 | Éfésási 1:1-23
23 | Éfésási 2:1-22
24 | Éfésási 3:1-21
25 | Éfésási 4:1-16
26 | Éfésási 4:17–5:2
27 | Éfésási 5:3-33
28 | Éfésási 6:1-24
29 | Fírípái 1:1-26
30 | Fírípái 1:27–2:18

October

date | Scripture
1 | Fírípái 2:19–3:6
2 | Fírípái 3:7–4:1
3 | Fírípái 4:2-23
4 | Kórósi 1:1-20
5 | Kórósi 1:21–2:7
6 | Kórósi 2:8-23
7 | Kórósi 3:1-17
8 | Kórósi 3:18–4:18
9 | 1 Tésáróníka 1:1–2:9
10 | 1 Tésáróníka 2:10–3:13
11 | 1 Tésáróníka 4:1–5:3
12 | 1 Tésáróníka 5:4-28
13 | 2 Tésáróníka 1:1-12
14 | 2 Tésáróníka 2:1-17
15 | 2 Tésáróníka 3:1-18
16 | 1 Tímóti 1:1-20
17 | 1 Tímóti 2:1-15
18 | 1 Tímóti 3:1-16
19 | 1 Tímóti 4:1-16
20 | 1 Tímóti 5:1-25
21 | 1 Tímóti 6:1-21
22 | 2 Tímóti 1:1-18
23 | 2 Tímóti 2:1-21
24 | 2 Tímóti 2:22–3:17
25 | 2 Tímóti 4:1-22
26 | Táítási 1:1-16
27 | Táítási 2:1-14
28 | Táítási 2:15–3:15
29 | Fírímóni 1:1-25
30 | Ípúru 1:1-14
31 | Ípúru 2:1-18

November

date | Scripture
1 | Ípúru 3:1-19
2 | Ípúru 4:1-13
3 | Ípúru 4:14–5:14
4 | Ípúru 6:1-20
5 | Ípúru 7:1-19
6 | Ípúru 7:20-28
7 | Ípúru 8:1-13
8 | Ípúru 9:1-10
9 | Ípúru 9:11-28
10 | Ípúru 10:1-18
11 | Ípúru 10:19-39
12 | Ípúru 11:1-16
13 | Ípúru 11:17-31
14 | Ípúru 11:32–12:13
15 | Ípúru 12:14-29
16 | Ípúru 13:1-25
17 | Yémísi 1:1-18
18 | Yémísi 1:19–2:17
19 | Yémísi 2:18–3:18
20 | Yémísi 4:1-17
21 | Yémísi 5:1-20
22 | 1 Pítaa 1:1-12
23 | 1 Pítaa 1:13–2:10
24 | 1 Pítaa 2:11–3:7
25 | 1 Pítaa 3:8–4:6
26 | 1 Pítaa 4:7–5:14
27 | 2 Pítaa 1:1-21
28 | 2 Pítaa 2:1-22
29 | 2 Pítaa 3:1-18
30 | 1 Yóni 1:1-10

December

date | Scripture
1 | 1 Yóni 2:1-17
2 | 1 Yóni 2:18–3:2
3 | 1 Yóni 3:3-24
4 | 1 Yóni 4:1-21
5 | 1 Yóni 5:1-21
6 | 2 Yóni 1:1-13
7 | 3 Yóni 1:1-14
8 | Yúti 1:1-25
9 | Paápé uráin-aai 1:1-20
10 | Paápé uráin-aai 2:1-17
11 | Paápé uráin-aai 2:18–3:6
12 | Paápé uráin-aai 3:7-22
13 | Paápé uráin-aai 4:1-11
14 | Paápé uráin-aai 5:1-14
15 | Paápé uráin-aai 6:1-17
16 | Paápé uráin-aai 7:1-17
17 | Paápé uráin-aai 8:1-13
18 | Paápé uráin-aai 9:1-21
19 | Paápé uráin-aai 10:1-11
20 | Paápé uráin-aai 11:1-19
21 | Paápé uráin-aai 12:1-18
22 | Paápé uráin-aai 13:1-18
23 | Paápé uráin-aai 14:1-20
24 | Paápé uráin-aai 15:1-8
25 | Paápé uráin-aai 16:1-21
26 | Paápé uráin-aai 17:1-18
27 | Paápé uráin-aai 18:1-24
28 | Paápé uráin-aai 19:1-21
29 | Paápé uráin-aai 20:1-15
30 | Paápé uráin-aai 21:1-27
31 | Paápé uráin-aai 22:1-21

Tuwímbai-aaigoni áwáu maarán-iye

Tuwímbai-aaigoni áwáu maarán-iye

1

Tuwímbai-aaigoni áwáu maarán-iye.

Aantá-waasi

Mátíyu 10:2

Aantá-waasi 14:13

Ísu kesáái simátímaꞌmae nóro séna simátímakain-kwaasisafesa numa-áímpínkémbá aposeliye wésefo kentáásááifimba aantá-waasiyesa wésune. Íumba Ísuni kísau-waasi sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi aantembanifo tuwímbai-waasi-tuwiꞌa Pórowe Páánápáasiye Sáírásiye fíꞌo-fiꞌon-kwaasisafesawaraꞌa aantá-waasiye wésewe.

Aarakwá tááiye awáꞌ-wáásí tááiye iyámpói tááiye miyán-ááí

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 5:27-32 .. 19:3-9

Mááka 7:10 .. 10:2-12

Rómu 7:2-3

1 Kórinti 6:9-11 .. 7:1-16 .. 7:25-40

2 Kórinti 6:14

Éfásási 5:21-33 .. 6:1-4

Kórósi 3:18-21

1 Tímóti 3:4

Ípúru 12:7-11 .. 13:4

1 Pítaa 3:1-7

Aare tiꞌnónkáꞌó káátaraan-aai.

1 Kórinti 11:2-16

Naaófáꞌá aare táái tiꞌnómbó ímbo ánáan-kwimaimo kámoꞌo wíyún-inintafesa sáwí-imayaawaraꞌ-inine siyáawe.

Ámáán-kawaa-waasi

Mátíyu 3:7

Aantá-waasi 4:1 .. 5:17

Yúndaa-waasiti óraaꞌ-waasi kaekáꞌ-unkwimaꞌmai mésa moórá-unkwimo ombá Móseseni ámááne miwítí ámááne wésimatimewisafesa numa-áímpínkémbá Ferisi-waasiye wésefo kentáásááifimba ámáán-kawaa-waasiyesa wésune. Moórá-unkwimo ombá sésa púwómpinkemba ímba íyáfasinanaawe sésa púwón-kwaasi timambá ímba wéraiye sésa Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi ímba méraawe sen-kwáásí túwíꞌa Sátúsi-amaan-aaimo sen-kwáásíyé.

Ámáán-kisau-waasi

Mátíyu 8:4 .. 12:5

Ámáán-kisau-waasi Maníkóní óraaꞌ-amaan-daumpaꞌa kísau maésa Móseseni ámáámba arááíwaesa waásiti sáwí-imayaa maitiyuwáínana miwífáꞌá sáwí-meyamba ímba tínkwae sésa póí tufúꞌmai óntan-taareraꞌa agaimái Maníkómbá ámaꞌmae iyáawe. Miyámó uráan-kwaasisontafesa numa-áímpínkémbá pris-waasiye wésefo kentáásááifimba ámáán-kisau-waasiyesa wésune.

Ándá-aran-domba

Numa-áímpínkémbá wain-iye wésefo kentáásááifinkemba ándá-aran-done wésewe. Maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 9:14-17 .. 21:33-46 .. 26:26-30

Rómu 14:19-23

1 Kórinti 10:14-22 .. 11:23-32

Aráá-tonkon-aai

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 26:26-30

Mááka 14:22-26

Rúku 22:15-20

1 Kórinti 10:14-22 .. 11:17-34

Ísípi-marafaken-kawaago

Aantá-waasi 7:10

Ísípi-marafaken-kawaagowemo sembá miwí tááifinkene numa-áímpínkéné Ferowe wésewe.

Ísu aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawini áwáun-iye. Aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo íyawini áwáu-aai

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Yóni 3:16 .. 3:36 .. 5:24 .. 5:39-40 .. 6:47

Yóni 6:66-69 .. 10:27-30 .. 14:6 .. 17:1-5

Rómu 6:22-23

1 Yóni 5:11-15

Ísu Káráísitini waásiye

sésa numa-áímpínkémbá Kristeniye wésewe.

Aantá-waasi 11:26

Ísu marapáꞌá kumíndasafesa imáyáa ésamo toꞌmayaa on-ááí

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 16:24-28 .. 24:36-44 .. 25:31-46

Mááka 8:34-38 .. 13:32-37

Rúku 12:35-40 .. 19:11-27 .. 21:34-36

Yóni 14:1-3

Aantá-waasi 1:9-11

1 Kórinti 1:4-9 .. 3:10-15 .. 4:5

Fírípai 1:3-6 .. 3:20-21

Kórósi 3:1-4

1 Tésárónika 3:11-13 .. 4:13-18 .. 5:23-24

2 Tésárónika 1:5-12

1 Tímóti 6:11-16

2 Tímóti 4:1-8

Táítási 2:11-14

Ípúru 9:27-28

Yémísi 5:7-9

1 Pítaa 1:13

2 Pítaa 3:1-14

1 Yóni 2:28 - 3:3

Yúti 14-24

Paápé uráin-aai 1:7 .. 16:15 .. 20:11-15 .. 22:20

Ísuni fasiꞌaénkó seyaafá-fásíꞌáénkómbá íyáákarain-aai

maampímbá wéraifo toráumi ísáaro.

Waántáwankomba íyáákaraiye.

Mátíyu 4:1-11

1 Yóni 3:8

Tíꞌo ún-kwaasi asófatinkena pukómpinkemba íyáfasintinkaraiye.

Mátíyu 4:24 .. 8:1-4 .. 9:1-8 .. 9:18-26

Mááka 2:1-12 .. 5:24-34 .. 7:31-37

Rúku 7:11-17

Yóni 9:1-41 .. 11:1-44

Aantá-waasi 3:1-16 .. 9:36-42

Yémísi 5:14-16

Sáwí-amutamba tirumpinkémbá maitíyukaiye.

Mátíyu 8:28-34

Mááka 1:21-28 .. 6:7 .. 7:25-30

Rúku 9:37:43

Kári-tomban-ifo sáwífa-tomba úkáiye.

Mátíyu 14:13-21 .. 15:32-38

Óraa-fiyunda torówana mafaimakáiye.

Mátíyu 8:23-27

Non-afóforaꞌa kuráiye.

Mátíyu 14:22-33

Waántáwanko waásimo puwíya-fasiꞌaembo tokáimba Ísu taíꞌásuwainiye.

Ípúru 2:14-15

Ísu aúíꞌa úmai maéꞌmaeꞌo uwátínkáí-fasiꞌaemba tokáiwain-iye.

Yóni 17:1-3

Ísu waásiti sáwí-imayaa wémaitiyuwai-fasiꞌaemba tokáiwain-iye.

Mátíyu 9:1-8

Rúku 7:47-50

Ísuni kísau-waasi

Mátíyu 10:1

Ísu séna Maníkón-aai simátíménaꞌa kembá súwaꞌnai eꞌa keséꞌa níwae séna sísamaifakemba kaeꞌá kumbaimái-waasi íyáfasintinkain-kwaasisafena numa-áímpínkémbá disaipeliye wésefo kentáásááifimba Ísuni kísau-waasiyesa wésune.

Ísuni waásifimba umbai-tántááꞌá tínda-aaiye fasiꞌátínkáín-aaiye maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 5:10-11 .. 6:25-33 .. 10:16-25

Mátíyu 11:28-30 .. 26:40-41

Rúku 17:1-4 .. 8:13

Yóni 14:1-3

Aantá-waasi 5:40-42 .. 9:15-16

Rómu 5:1-5 .. 8:17-18 .. 8:31-39 .. 12:12-18

1 Kórinti 10:6-13

2 Kórinti 1:3-7 .. 4:16-18 .. 12:7-10 .. 15:56-58

Kárésíya 6:1-2

Éfésási 4:25-32

Fírípai 4:4-7

1 Tésárónika 3:1-5

2 Tésárónika 3:1-5

1 Tímóti 1:7

2 Tímóti 2:14-15

Ípúru 2:18 .. 4:14-16 .. 12:7-11 .. 12:14

Yémísi 1:2-4 .. 1:12-15

1 Pítaa 1:3-9 .. 2:19-21 .. 3:13-18

1 Pítaa 4:12-19 .. 5:6-11

2 Pitaa 2:9

1 Yóni 2:7-11 .. 4:18

Yúti 24

Máána-tomba

Yóni 6:31

Yúndaa-waasi Ísípi-marafaꞌa ándáfakaamba mérowana Mósese séna Maníkó Émbaramuwara wenaísaafitantambo íyawiwaraꞌa timénaumne siyóm-barafaꞌa kónae séna tíꞌmaena kúmba afufumpim-bárámá máásai-marafaꞌa wéwesa 40 aatai maisukáawe. Maníkó tómbá tuwówasa mi-40-áátáígón-arumpimba námae iyáawe. Mintómbá aifa-kánáá awánésa miwí tááifinkemba sésa maanaawemo sumbá nóin-tantaaraꞌiyo sésa siyáawe.

Maníkó waásimo méraawini áwáusafena tísai índa-kanaa tínda-aai maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 11:20-24 .. 12:36-37 .. 16:27 .. 21:33-44

Yóni 3:18-21 .. 8:24 .. 12:47-48

Rómu 6:22-23 .. 14:12

Ípúru 10:26-31

Maníkó wení waásiyaꞌa wégawaaniye.

Mátíyu 3:2

Ísu marapáꞌó méronkaꞌa Yúndaa-waasiti marafáꞌá Rómu-kamani-waasi kawáánurowasa Yúndaa-waasi sésa Rómu-waasi kóíyanamo éna Maníkó kenkátá kawáánuwasinkena kentáásí Fasiꞌaénkó-iꞌa íníye sésa amuꞌmarésa méraawe. Marapáꞌá méraankaꞌa waántáwanko tafisisasá wenááisafesa ewémó sewí waántáwanko miwítí fasiꞌaénkó-iꞌa wéifo Ísun-aaisafesa ewémó sewí Maníkó miwítí Fasiꞌaénkó-iꞌa éna miwíyáꞌá wégawaaniye. Miyámó wéofo ánaaembo éna Maníkó aantemba Fasiꞌaéniꞌa éna waásiyaꞌe mararáꞌé wíyómpaꞌe weyáá kawááníníye. Maníkó wení waásiyaꞌa wégawaaniye sésa numa-áímpínkémbá kingdomuwe wésefo maampímbá wéraifo ísáaro.

Mátíyu 3:2 .. 6:10 .. 6:30-33 .. 7:21-23

Mátíyu 13:24-52 .. 18:1-4 .. 18:23-35 .. 19:13-15

Mátíyu 20:1-16 .. 22:1-14 .. 25:1-13

Rúku 13:18-21 .. 17:20-21 .. 18:24-30 .. 23:42-43

Yóni 18:36

1 Kórinti 6:9-10

Maníkómó íyáfasinankaiwai

Mátíyu 11:2 .. 16:16

Yóni 6:14-15

Yúndaa-waasi kentáásí óraaꞌ-waasi-iꞌa ínkwáe sésamo ombá masawémba tiꞌnómpímbá atinkéꞌómbaniye. Miyámó éꞌóntafesa Yúndaa-waasi-taaifinkemba Mésiyaawe wésefo Kíríki-waasi-taaifinkemba

Káráísitiyemo sembá minááígóní áwáu Maníkómó íyáfasinankaiwain-iye wésewe. Maníkó kesááninko kesí kísau máínkwae séna íyáfasinankaundawi paápé íníye súwana Yúndaa-waasiti marafáꞌá Ísu paápé uráiye. Yúndaa-waasiti marafáꞌá Rómu-kamani-waasi kawáánuronkaꞌa Yúndaa-waasi sésa Maníkómó íyáfasinankaraiwai paápé éna Rómu-waasi timátuwena wemá kawááníníye sumbá Ísu ímba miyá úntafesa Maníkómó íyáfasinankaraiwaiye ímba siyáawe.

Maníkómpáꞌá inaimó sen-ááí maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 6:5-15 .. 18:19-20 .. 21:21-22 .. 26:36-46

Mááka 11:24-26

Rúku 6:12 .. 10:2 .. 18:1-8 .. 22:39-46

Yóni 11:21-22 .. 14:12-14 .. 15:7 .. 16:24

Aantá-waasi 7:60 .. 9:40 .. 16:25-26

Rómu 8:26

Éfésási 6:18-19

1 Tésárónika 5:17-18

1 Tímóti 2:1-8

Ípúru 7:23-25

Yémísi 1:5-8 .. 4:3 .. 5:13-16

1 Yóni 3:22-24 .. 5:13-15

Maníkón-aai maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 13:3-25 .. 24:35

Rúku 21:33

Yóni 8:31-32 .. 15:7-11 .. 17:13-19 .. 20:30-31

Aantá-waasi 17:11

Rómu 1:16-17 .. 15:4-6

Éfésási 6:13-20

Kórósi 3:12-17

1 Tésárónika 2:13

2 Tímóti 3:14-17

Ípúru 4:12-13

1 Pítaa 1:25

1 Yóni 5:13

Maníkón-aai simátímakowi

Mátíyu 1:22

Ísu ímba marapáꞌá kunkónkaꞌa Maníkón-aai isésa simátímaꞌmaesa iyáawi mésa Maníkómó íyáfasinankaiwai paápé íníye-aai aúfáífimba agaimakáankaꞌa póna Ísu marapáꞌá kunkáiye. Miyámó uráan-kwaasisontafesa numa-áímpínkémbá profeti-waasiye wésefo kentáásááifimba Maníkón-aai simátímakaawiyesa wésune.

Maníkón-aaisafesa timankúnkúmba wéowe.

Mátíyu 9:2

Numa-áímpínkémbó sésamo bilipiyemo sembá kentáásááifimba Ísun-aaisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmba oro. Ísu Manínkón-ááninko marapáꞌá kumbéna Maníkón-aai simátimena tíꞌo ún-kwaasi túwaꞌnai ena sáwíꞌo úmaimo méraampinkemba fautinkánae séna aaraa-táíyáꞌá pukáintafeꞌa Ísun-aaisafeꞌa éraiꞌe séꞌa timankúnkúmba oro wésefo maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 9:2 .. 9:22 .. 9:28 .. 15:28

Mátíyu 17:20 .. 21:22 .. 27:42

Rúku 17:5-6

Yóni 3:16 .. 5:24 .. 6:47 .. 6:69 .. 20:31

Aantá-waasi 10:43 .. 11:21 .. 13:48

Rómu 1:17 .. 4:2-3 .. 5:1 .. 10:9

1 Kórinti 1:21 .. 15:2

2 Kórinti 13:5

Kárésíya 2:16 .. 5:5

Éfésási 2:8 .. 3:17

Kórósi 1:23

Ípúru 11:1 .. 11:6

Yémísi 5:15

1 Pítaa 1:7

1 Yóni 3:23 .. 5:1-5 .. 5:10-13

Maníkóní ámáámba

Mátíyu 5:17

Maníkóní ámáámba maarán-iye. Maníkómó Mósesembo simámakain-amaamba siyáánkai-amaamba óntan-kwandaaiyaꞌa agaimakón-amaane Maníkó fíꞌo-fiꞌon-aai siyáin-amaane naaófáꞌó Maníkómó Émbaramuntafena séna túma kárámai araénáémbo úmaraiyan-kwaasi kesí waási-iꞌa oro siyáin-amaane miyán-ámáámbá Maníkóní ámáámban-iye. Yúndaa-waasiti óraaꞌ-waasi Maníkóní ámáámpimba tuwímbai-aai áúwimai ayáátááse úmaresa arááíwakaawe. Ámáán-aai maampímba wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 5:17 .. 7:12 .. 23:23

Aantá-waasi 13:38-39

Rómu 3:28 .. 7:21 - 8:8 .. 10:4-5

Kárésíya 3:2-5 .. 3:23-29

Ípúru 9:18-28

Manínkóní Ufaen-ámútánkó

Mátíyu 1:18

Numa-áímpínkémbá Holi Spiritiye wésefo kentáásááifimba Maníkóní Ufaen-ámútánkón-iyesa wésune. Ísuni waási tirumpimbá Maníkóní Ufaen-

ámútánkó méraiye-aai maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 1:18-21 .. 3:11 .. 12:32 .. 28:18-20

Mááka 13:11

Rúku 4:1

Yóni 1:29-34 .. 14:15-19 .. 14:25-26 .. 16:12-15

Aantá-waasi 1:8 .. 2:1-42 .. 10:44-48

Rómu 5:5 .. 8:12-17 .. 8:26-27 .. 15:13

1 Kórinti 3:16-17

Kárésíya 5:16-18

Éfésási 1:11-14

1 Tésárónika 1:5-6

2 Tímóti 1:13-14

2 Pítaa 1:20-21

Maníkóní waásiyaꞌo káráwiyaawi-taai

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

1 Tímóti 3:1-12

Táítási 1:5-9

Yémísi 5:14-16

1 Pítaa 5:1-5

Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasi

Mátíyu 1:20

Maníkóní wíyómpaken-kisau-waasisafesa numa-áímpínkémbá enseliman-owe wésewe.

Nombó maitínkáán-aai.

Mátíyu 3:11

Aantá-waasi 2:38

Kórósi 2:12

Waási sáwí-imayaawe aoisaané tuwésa Maníkómpáꞌá tun-kwáásí Yóni nombá maitínkaraiye. Ánaaemba Ísu

ukáimpinkemba íyáfasinena wíyómpaꞌa iyónkaꞌa Ísun-aaisafesa éraiꞌe sésa timankúnkúmbo un-kwáásí sésa suwánésa Ísuni aampaꞌá wégon-kwaasin-owe síwae sésa nombá maiyáawe.

Óntankon-aai maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 6:24 .. 13:22 .. 19:16-30

Mááka 8:34-38 .. 14:3-9

Rúku 12:13-21 .. 12:32-34 .. 16:10-13

Fírípai 4:10-13

Kórósi 3:1-2

2 Tímóti 3:1-5

Ípúru 13:5

Yémísi 1:9-11 .. 4:13-14

1 Yóni 2:15-17

Póímo wénaan-aai.

Naaófáꞌá Yúndaa-waasi póíma ímbo naráan-aaiye kísaufaken-ton-aantemba nésa póí-amaꞌwaraꞌa naráan-aaiye maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mááka 7:17-23

Aantá-waasi 10:9-16 .. 15:19-29

Rómu 14:1-4 .. 14:13-23

1 Kórinti 8:1-13 .. 10:14-32

1 Tímóti 4:1-5

Puwíyampinkembo íyáfasinaiyan-aai

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 22:23-33

Yóni 5:25-29 .. 6:35-40 .. 11:21-27

Aantá-waasi 2:29-33 .. 4:32-33

1 Kórinti 15:3-7 .. 15:12-58

Fírípai 3:7-11

1 Tésárónika 4:13-18

Rómu-kamani-aifa-kawaago

Mátíyu 22:21

Rómu-kamani-aifa-kawaagowemo sembá Rómu-waasi-taaifinkene numa-áímpínkéné Sisaawe wésewe.

Sambaatigón-ááí

Yúndaa-waasi saagon-kánáá ámáán-aai ísón-kanaasafesa Yúndaa-waasi-taaifine numa-áímpínkéné sambaatiyé wésefo maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 12:1-14

Mááka 2:23-3:6

Rúku 4:16-37 .. 6:2-11 .. 13:10-17 .. 14:1-6

Yóni 5:2-18 .. 7:14-24 .. 9:1-14

Sáwíꞌo uwátinkaiyaꞌo ímbo anondáámo íyan-aai

maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 6:7-15 .. 18:15-35

Mááka 11:25-26

Rúku 6:27-38 .. 11:4 .. 17:3-4 .. 23:33-34

Aantá-waasi 7:59-60

Rómu 12:14-21

Éfésási 4:31-32

Kórósi 3:31

1 Tésárónika 5:15

1 Pítaa 2:23

Taakisi-óntánkón-ááí.

Mátíyu 5:46

Rómu-kamani-waasi Yúndaa-waasisafesa taakisi-

óntámbá síméro sésa tuwímbai-Yundaa-waasi minkísáú tímúwasa taakisi-óntámbá maimaésa nómba kesáfé-óntánkwáráꞌá maimaésa taakisi-óntámbá Rómu-kamani-waasi mátimesa umén-óntámbá kesáfésa maiyésa minóntánkákémbá óntawaraꞌ-waasi-iꞌa uwasá fíꞌon-Yundaa-waasi tíyámba uwátínkaraawe.

Waántáwanko Ísuntafena sáwíꞌa ínkwae séna maꞌmáímo awánarain-aai maampímbá wéraifo toráumai ísáaro.

Mátíyu 4:1-11

Mááka 1:12-13

Rúku 4:1-13

Wayó-kísáúmó máén-kwaasi

1 Kórinti 7:21

Kórósi 3:22

Póíye iyánémó kesáfésamo méyánontemba naaófáꞌá waási méyánúmai métínkówasa miwítí wayó-kísáú máúwasa ímba méyámbá tímúwasa ándá-waasiyaamba úwoi-kisau maéꞌómbaniye. Minááí numa-áímpínkémbá sleviye wésewe.