^

Handr Taara

The New Testament in the Borna Language of Ethiopia (Handr Taara)

copyright © 2018 The Word for the World International
Language: Borni (Borna)
Contributor: The Word for the World Southern Africa

Handr Taara

The New Testament in Borna in Latin version

The Word for the World

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

If you make any changes to the text, you must indicate that you did so in a way that makes it clear that the original licensor is not necessarily endorsing your changes.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

Note that in addition to the rules above, revising and adapting God's Word involves a great responsibility to be true to God's Word. See Revelation 22:18-19.

2023-04-08

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 8 Apr 2023
eBible.org certified

cb58eacd-0521-532d-8a14-a3dd0daa6412

Matiwos Dooshishiyo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Matiwos Guut'tso

Nodoonz Iyesus Krstos Dooshishiyo

Kindo

Matiwos dooshishiyo, Iyesus b́ weyijango, shin shin jangit keewetso kashitk b́ wottsok'onat Ik'o shin b́ taarts taar shintsotse bí ashuwotssh b́ jangits keewo b́ weeron b́ imtsotse b́ keewit doo shishi aap'ono detstsoniye. Doo shishi aap'onuwere Iyesus bo dagotse shuweyat bí eents ayhudiwots s'uzsh b́ woterawon, dats jamosha b́ tesh.

Matiwos dooshishyo Matiwos dooshishiyan t'iwintsdek't k'aniyek mas'aafa, Iyesus b́ shuwertsatse tuut b́ gupeyonat b́ fadeyi jango sháánshdek't b́ keewihakon, Geliln b́ nabts nabo, daniyonat kashiyi finoni b́t'intsiri. Manats dabt Geliln tuut Iyerusalem maants b́ sha'ats sha'onat datsanatse b́ teshts dúri s'uwaatsi ik gawyotse wotts keewwotsi tandek't b́keewir, keewanotswere b́ jitewo, b́ k'ironat k'iro da'at b́two detskno.

Doo shishiyan Iyesusi, Ik'i nemo bitsosh al detstsonat Ik'i mengsti jango daniyi danif eeno b́ wottsok'o woshdek'tni b́t'ints. B́ danif danwotsitse ayuwotswere k'osh k'osh naarotse kakuwere útsok kayiyekno.

1. Ik'i mengsti ashuwots doyo, fino, bo detsts mebtiyo, boatse koteetkewonat dúri s'uwatse boon kotiru gowo daniyiru gúúratse nabetso (k'ot' 5-7).

2. B́ danif tatse gitwots doo shishyi keewosh boon woshetsok'on boosh imets nemwotsi (k'ot' 10)

3. Ik'i mengsti jangosh t'ints k'osh k'osh naaron ariyets jewrwots (k'ot' 13).

4. B́ danifwotsi etirwi biitso kitsiru dano (k'ot' 18).

5. And dúri s'uwonat Ik'i mengsti weyi jangosh imets dano (k'ot' 24-25)

Jamon mas'aafan b́detstso

Iyesus Krstos naari s'oot'onat b́shwewon 1:1—2:23

Gupfo Yohans fino 3:1-12

Iyesus b́ gupewonat b́ fadewon 3:13—4:11

Iyesus b́fiino Geliln dek't b́tuutsok'owo 4:12—18:35

Gelilen tuut Iyerusalemits 19:1—20:34

S'uwaatsi ik gawiyotse Iyerusalemnat b gúúratse 21:1—27:66

Nodoonz k'iro da'adek't b́ tuutsk'onat b́ be'etsok'on 28:1-20

1

Iyesus Krstos shuwets s'oot'o

(Luk'. 3:23-38)

1  * Dawitnat Abrahamn naar wottso Iyesus Krstos shuweyi s'ap'o haniye.

2 Abraham Yisak'i b́shuwi, Yisak' Yak'obi b́shuwi, Yak'ob Yihudnat bí'eshwotsi b́shuwi, 3 Yihudwere Faresnat Zaran Timari eteef máátswatse b́shuwi, Fares Hesroni b́shwi, Hesronwere Arami b́shuwi, 4 Aramu Aminadabi b́shuwi, Aminadabu Ne'asoni b́shuwi, Ne'asonu Selmoni b́shuwi, 5 Selmon Boezn Reaabi eteets máátswatse b́shuwi, Boez Iyobedn Ruuti eteef máátswatse b́shuwi, Iyobed Iseyi b́shuwi, 6  * Isey Nugúso Dawiti b́shuwi.

Nugúso Dawit Oriyo mááts teshtswatse Selemoni b́shuwi, 7 Selemon Rob'ami b́shuwi, Rob'am Abiyayi b́shuwi, Abiyawere Asafi b́shuwi,* 8 Asaf Iyosaft'i b́shuwi, Iyosaft' Iyorami b́shuwi, Iyoram Oziyani b́shuwi, 9 Oziyanwere Iyo'atami b́shuwi, Iyo'atam Akazi b́shuwi, Akaz Hzk'iyasi b́shuwi, 10 Hzk'iyas Mnaseyi b́ shuwi, Mnaase Amos'i b́shuwi, Amos' Iyosyasi b́shuwi, 11  * Iyosyas Israe'el ashaasho Babilon maants bo kishodek't damets dúr Ikoniyannat bí'eshwotsi b́shuwi.

12 Bokisho dek't Babiloni dameyakon Ikoniyan Salatiyal b́ shuwi Selatyal Zerubabeli b́ shuwi, 13 Zerubabel Abiyodi b́shuwi, Abiyodu Eelyak'emi b́shwi, Eelyak'em Azori b́ shuwi, 14 Azor Sadok'i b́shuwi, Sadok' Akimi b́shuwi, Akim Eelyudi b́shuwi, 15 Eeliyud Alazari b́shuwi, Alazar Matani b́shuwi, Matan Yak'obi b́shuwi, 16 Yak'ob Krstosi† eteefo Iyesusi shuwtsu Mariyami wid'tso Yosefi b́shuwi.

17 Eshe Abrahamatse tuut Dawitats b́borfetso tatse awd gubra, Dawitatse tuut kisho dek't Babilonits dameetsok b́borfetso tatse awd gubra, kisho dek't Babiloni dametsatse tuut waa Krstosok b́borfetso tatse awd gubree.

Iyesus Krstos Shuwewo

(Luk'. 2:1-7)

18  * Iyesus Krstos b́shwetsok'o hank'oyi b́tesh, b́ índ Mariyam Yosefsh wid'eyat bbefere, bogonkerawon bi S'ayin shayiron maac'at' bdatseyi. 19 Bin wid'tso Yosef ash kááw b́teshtsotse Maryami ash shinatse kish kitso geeratse, mansh áátson k'azk'ro b́gaw. 20 Ernmó keewan jango shiyanoke b́befere doonzo melakiyo gúmon bí'ats be'eyat hank'o bíet, «Dawit naaro Yosefo! Nwid'tsu Mariyam bmaac'tso S'ayin shayiron b́wottsotse bin nmoo maants dek'osh shatk'aye. 21  * Biye nungush na'o shwitwaniye, bí ashuwotsi morrotse b́kashitwotse b́shútso Iyesusi etetune.»

22 Jaman b́wottsonwere doonzo nebiyiyo weeron b́keewtso b́s'eenetwok'owe, 23  * «Hambe, baar na'a s'eenu mac'itwanee, nungush na'onowere shuwitwane, b́ shútsonwere ‹Amanu'eli› err s'eegetwe.» Amanu'eli etonwere «Ik'o nontoniye» etee.

24 Yosef tokrotse b́ tuwor, doonzo melakiyo bísh b́keewtsok'on b́ wid'tsu Mariyami b́moomants dek'tbíami. 25  * Wotowa eree bna'o bshuufetsosh bin danatse.‡ B́shútsonowere Iyesusi et b́s'eeg.

2

Aaw keshon waats k'eeni jango danfwotsi

1 Nugúso Herodis dúr, Yihud datsatse daatseyiru Betelihem kitutse Iyesus b́shuweyiye hakon, k'eeni jango danfwots aaw keshomande Iyerusalem maants boweyi. 2  * Hank'o etnwere bo aati, «Shuwets Ayhudi nugúso aawoke? B́ k'eeno aawkeshon bek'aat bísh sagadosh waarone.»

3 Nugúso man b́shishtsok'on tek' b́wtsi, Iyerusalem ashjamonwere bínton tek'bowtsi, 4 Kahni naash jamwotsntonat ashuwotsitse nemo danifwotsi kakudek't, Krstos b́shuwetwo aawk'on b́wottsok'o boon bí aati.

5 Bowere hank'o ett bísh bo aaniyi «Nebiyiyon hank'o etts bek'o guut'etsotse, Krstos b́shuwet Yihud datsatse Betelem kitotsnee,

6  * ‹Yihud dats kayotse daatseyiru Betelemee!

Ti ash asho Isra'eli korde'er jishitwo n datsatse b́keshetwotse,

Yhuditsi kit een eenwotsiyere eegonoru dasheratsne.› »

7 Maniyere il Herodis k'eeni jango danfmanotsi ááshon s'eegidek't, k'eenman awr b́ be'etsok'o arikon aatt danbdek'i. 8 Hank'o ettnwere Betelem maants boon woshb́k'ri «Amr na'o jango t'iwintsde danere, bín itdatstsok'onowere taawere amr bísh tsagaditwok'o waar taash keewwere.»

9 Bowere Nugúso aap'o booshishihakon kesht boami, eshe! aawkeshon bobek'ts k'eeno na'i marmat'o b́beyirwok b́ned'efetsosh bo shinshinatse sha'efetst boon b́jishi. 10 K'eenman bobek'tsok'on ayidek't gene'ubowtsi, 11 Mootsowere kindt na'i marmat'o bí'ind Mariyamnton b́befere bobek'i, b́shinats gúp gúp'at bosagadi, bo sat'nonowere k'eshdek't aawntso, it'anonat kerbeya etef shak' shaawo bísh bot'intsi.

12 Herodis maantsowere bo aanerawok'o Ik'o gúmon boosh b́keewtsotse k'osh weerindon bodatsomand aanat k'azboami.

Na'i marmat'o dek't Gbs'mants boamtsok'o

13 K'eeni jango danfwots boamiyakon, doonzo melakiyo Yosefats gúmon be'eyat, «Herodis na'i marmat'o úd'osh b́geyirwotse, tuur na'i marmat'o indunton de'er Gbs'maand k'ay amee, neesh tkeewfetsonowere manoke betee» bí eti.

14 Mann Yosef t'úwon tuut na'i marmato bí índnton dek't Gbs'maand k'az bíami. 15  * Manoknowere Herodis b́k'irfetso b́teshi, man b́wottsonúwere doonzo nebiyiyo weeron «T naayi Gbs' datsatse s'eegree» bíettso b́s'eenetwok'owe.

Herodis nana'úwotsi b́úd'itsok'owo

16 Herodis maniyere il, k'eeni jango danfwots bín bo ant'elctsok'o t'iwints b́dek'tsok'on, ayidek't b́fayi, bísh kes' kes'fwotsi Betelihemnat bgúratse fa'a gal gal jamwotsmaants woshat, k'eeni jang danfwotsatse b́dúro aatt danb́dek'tsok'on bo nato gitnatonat maniyere dash wottswotsi Betelihemitsnat bgúratse fa'a, beyat teshtswots nungush nana'uwotsi úd'iyb'ishi. 17 Manoor nebiyiyo Ermiyasn hank'o ett bek'on keewetso b́s'eeni.

18  * «Rahel b nana'úwotssh bieep'fere,

Kuhonat s'aamts eepi k'aaro Ramayitse b́ shisheyi

Bnana'uwots kashon bo altsotse kup'dek'o k'azraniye.»

Gbs'itse Nazret maants aanetsok'owo

19 Herodis b́ k'irihakon Doonzo melakiyo Gbs'itse Yosefats gúmon be'eyat, 20 «Na'o kasho geyiru ashuwots bo kirtsotsnee tuur na'o indunton de'er Isra'el maants amee» bíet. 21 Yosefwere tuut na'o indúnton Isra'elmants dek't bíaani.

22 Wotowabako Arkelawos b́nih Herodis shegro Yihud datsatse b́ naasho b́shishtsok'on Yosef manmaants amo shat b́gutsi. Eré gúmon bín jishitwo imetsotse Gelil maants bíami. 23  * «Nazrawiya eteetwe» ett nebiyiyon keewetso b́s'eenetwok'owo, Naazreti eteef kituts waat be b́wtsi.

3

Gupfo Yohans b́ nabtsok'o

(Mar. 1:1-8; Luk'. 3:1-18; Yoh. 1:19-28)

1 Manoor gupfo Yohans Yhud worwotse nabfere b́weyi. 2  * B́daniferowere «Eshe! Ik' mengstu b karntsotse naandrone erere» b́ etfo.

3  * « ‹Doonzo weerindo k'aniwere,

B́fudonore káátswere!› etfetst worwotse kuhiru asho k'ároniye»

ett́ nebiyo Isayas b́keewtso Yohans jangoni b́teh.

4  * Yohans taho kambli s'iron wozeka b́tesh, b́gebatsowere shaak'a bí edefo, b́ máfonwere p'elonat dok'shi mas'a b́tesh. 5 Manoor Iyerusalemitse Yhud dats jamatse, Yordanos gúúr jamatse ash asho Yohans maantsa bowaafo. 6 Bowere bomorro keewfetst, Yordanos fokotse Yohans kishatsna bogupefo.

7  * Ernmó Yohans ferisawino eteefwotsnat Seduk'awino eteefwotsitse aywots gupeyosh bíyo bowafere b́bek'tsok'on boosh hank'o bíeti «It dawnzi nana'uwotso! weyiru fayotse it keshetwok'o kone izi itsha? 8 Eshe naandrone it ettsok'o kitsit fino finore. 9  * ‹Noo Abraham nana'uwots noone› eto itn b́kishitwok'o itsh ark'aye, Ik'o shútsanotsitse Abrahamsh nana'uwotsi tizosh falitwe etirwe itsha. 10  * Andmó, shakurtso miti shir jamotse fe'e. Mansh shuwi sheeng shuraw mit jamo k'ut'de'er tawots juwetwe. 11 Eshe hamb taa, naandi jangosh aatson iti gupetwe, taayere il wetwonmó S'ayin shayironat tawon itn gupetwe, bíye taayere ayidek't bogfe, taa b́ tufitsi c'aamo dab́ kurosh bodktanaliye. 12 Bíye b́ kishatse k'orbiyo detsfe, bínowere búts úro sheengshde'er s'ayintsitwe. Sndewonowere t'iwots gaas'etwee, buuyonmó tahraw tawon mitsitwe.»

Iyesus b́ gupetsok'o

(Mar. 1:9-11; Luk'. 3:21-22)

13 Manoor Iyesus Yohans kishon gupewosh Gelil datsatse tuut Yordanos foko maants b́weyi. 14 Yohansmó «Han woteratse, taa nkishon gupewo taash b́geyifere, aawk'oneya nee tmaants nweeti?» ett bín baziyo dek'b́twi.

15 Iyesusmó «Ik'i shinatse kááw wotts fin jamo hank'on s'eentso noon b́geyitsotse, ando taan bazi k'aye» ett bísh bí aaniy. Yohanswere keewman wotowe ett bín b́gupi. 16 Iyesus gupeyat aatsotse b́ keshtsok'on manoor daro k'esheeb́wtsi, Ik'i S'ayin shayiro kurkund araat Iyesus ats b́ oot'fere b́ bek'i. 17  * Manoor «Hambe, bín t geneúwitwo t shunts na'oni» etiru k'ááro darotse b́weyi.

4

Iyesusi fadetsok'o

(Mar. 1:12-13; Luk'. 4:1-13)

1  * Maniyere il, Iyesus Diyablosń b́ fadetwok'o Ik'i shayiro worwo maants bín dek'tbíami. 2 Manoknowere hab aawonat hab t'úwo b́ s'oomiyakon k'ak'b́wtsi. 3 Faditwonúwere Iyesus maants waat «Nee arikon Ik'o naayi neena wotiyal, ááb shútsanotsi misho wotoore err azazowe» bíet.

4  * Iyesusmó « ‹Asho b́ beet Ik'o nonotse keshet aap' jamona bako mish mec'ronaliye› ett guut'ere» bíet.

5  * Maniyere il, diyablos Iyesusi S'ayin kitu Iyerusalem maants dek'amt Ik' maa tookats need'idek't, 6  * « ‹Nee arikon Ik'o naay neena wotiyal n tufwotsi shútso b́towawok'o,

Bokishon neen dambaan botep'etwok'o b́ melakiwotsi azazitwe›

Ett́ guut'etsotse, hanatse dashan ntooko sha'e» bí et.

7  * Iyesuswere anidekt « ‹Ando n doonz Izar Izeweri fadk'aye› ett guut'ere.» bíet.

8 Aaninwere diyablos Iyesusi ayidek't damb tuuts gurats kishdek't, datsatsi naash jamo bomangonton kitst 9 «Taash gúp'gup'ar n sagadiyal jaman neesh imetwe» bíet.

10  * Manoor Iyesus, « ‹N doonz Izar Izewersh sagadowe b́ s'uznowere ik'iwe!› ett guut'etsotse ok tuwwe nee shed'anono!» bíet.

11 Maniyere il diyablos Iyesusi k'azb́k'ri, melakiwotswere waat bísh bofini.

Iyesus daniyo galiln dek' b́ tuutsok'o

(Mar. 1:14-15; Luk'. 4:14-15)

12  * Iyesus Yohans b́tipewo b́ shishtsok'on Galil datsomand k'azbíami. 13  * Nazret kitu k'azk'rat, Zablonnat Nftalem awrajo Gelil aats k'ari ganoke fa'ú K'frnahom kitots waat b́beeyi.

14 Man b́ wotwere, nebiyiyo Isayas hank'o ett b́keewts bek'on aap'etso b́ s'eenetwok'owa b́tesh.

15 «Aats k'aromaants dek't amiru werindonat Yordanos fokoniyere bak'etse

Daatseyiru Zablon datso, Nftalem datso,

Ik' ash woteraw Gelilo!

16  * T'alwotse beyiru asho sháán eeno bek're,

K'iri c'iisho bíyats b́dihts datsatse beyirwotsshowere shááno keshre.»

17  * Manortson b́tuutso Iyesus, «Ik'i mengstu bkarnotsotse naandrone erere!» et fetst nabo dek't b́tuwi.

Iyesus mus'detsf awdetswotsi b́s'egok'o

(Mar. 1:16-20; Luk'. 5:1-11)

18 Iyesus Gelil aats k'ari ganoke b́beshefere, mus' detsf eshu gitwots, boowere P'et'rosi eteefo S'imoonnat bí eshu Indriyasn bo mus'kambo aats k'aromaants boshap'fere b́bek'i. 19 Iyesuswere «Tshuutso shoyde woore, Mus'o it detsirwok'o ashuwotsi taash it kakwitwok'o woshitwe» bíet. 20 Bowere manoor bo mus'i kambo k'azk'rat b́shuutso shoydek't botwi.

21 Maniyere beshat, Zebdiwos nana'a wotts k'osh eshu gitetswotsi Yak'obnat Yohansn bek'b́k'ri. Bowere bonih Zebdiyosnton jeelbi abaats wotdek't bo mus'ikambo shipoke bobefere boon b́s'eegi. 22 Bowere manoor bo jelbunat bonihn k'azk'rat b́ shuutso shoydek't boami.

Iyesus ay ashuwotsi b́ danitsok'onat b́ kashitsok'on

(Luk'. 6:17-19)

23  * Iyesus ayhudiyots Ik' k'oni mootse danifetst Ik'i mengsti doo shishi aap'i jango keewfetst, ay naari shodonat atsiweshon deshets ashuwotsi kashifetst Gelil dats jamatsa b́ guurefo. 24 B́ shútso Sooriya eteets dats jamatse b́ shishetsotse ash jamo shod naar ayonat, bo kishonat tufoon lasha'atswotsi, shod ayon kic'rwotsi, kim shayiro bogitsotse kindt fa'úwots, dikf shodo detstswotsenat dúr jametswotsnowere b́maants dek't boweyi, bíwere kashi bí'ishi. 25 Gelil datsonat tats kitwotsitse* Iyerusalemnat Yhudon, Yordanos fokoniyere bak'etse ayi ashuwots Iyesus shuutso shoyidek't bosha'i.

5

Iyesus guri abaatse bedek't b́danits dano

(K'ot' 5—7)

1 Iyesus b́ shuuts shoydek't sha'iru ay asho b́ bek'tsok'on, guri abaats kesht beeb́dek'i, b́ danifwots b́maants t'iinbodek'i. 2 Hank'o et tnwere daniyo dek'b́twi.

Arik wotts deero daatsit ashuwots

(Luk'. 6:20-23)

3 «Dari mengstu bok b́wottsotse, Ik'ats te'eyirwots

derekne.

4  * Ik'o boon b́ k'up'shitwotse, shiyanirwots

derekne.

5  * Sheeng ashuwots datso bo naatetwotse derekne.

6  * Kááw keewo k'ak'irwotsnat shashwirwots, boworitwootse

derekne.

7 Bosh maac'o k'ewetwosh maac' nefitwots derekne.

8  * Nib s'ayin detstswots Ik'o bobek'etwotse derekno.

9 Ash ashi dagotse manonat jeenon woshitwots,

Ik'i nana'uwotsiye eteetwotse derekne.

10  * Kááw keewosh gisheyirwots Ik'i mengstu bok bwottsotse

Derekne.

11  * «T jangosha err ashaashwots itn boc'ashor bogiishor, kooton it shúútso bot'afiwor derek itne. 12  * Dari mengstotse it daatsit k'awntso een b́wottsotse gene'ore, ayide gene'ore. Itiyere shin teshts nebiyiwotsi mank'o gishewo boats betsrne.»

Beronat sháánon ariyetso

(Mar. 9:50; Luk'. 14:34-35)

13  * Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «It datsatsi beerok'o itne, ernmó beero b́shaawo b́ t'ut'etka wotiyal b́shaawo aak'alrniya aaniy daatso b́faliti? Úromaants juweyar ashon net'eyoniyere okoon shinomaants egoshor woteratse. 14  * Itiye datsansh sháán itne, guri abaats ageets kitu ááshosh falratsane. 15  * Ashuwots c'eesho c'eeshde'er mootse fa'a ash jamwotssh b́sháánitwok'o girgijiyatsa bogedfoni bako oosh shirots dashan geraknee. 16  * Mank'o ashuwots it sheeng fino be'ear it nih darotstso bo mangiytwok'o, it sháánonwere ash jami shinatse shááne.»

Muse weeron imets nemo

17 Aaninwere Iyesus hank'o bíet, «Muse nemonat nebiyiwots danits dano gakosh twatsok'o itsh bíarerawok'owa, taaye bos'eentwok'o woshoshe t weyi bako gákosh waratse. 18  * Ariko itsh keewirwe, daronat datson bobeshefetsosh nem jamo s'eenetwe bako nemotse fidel múk'na'a iku wee k'op'u t'afratsane. 19 Mansha tzazi múkna'anotsitse dab iku gaketwonat k'osh ashuwotswor bogaketwok'o boon danit asho dari mengstotse múk'ee b́wotitiye. Ernmó t tzazi jamanotsi s'eentsosh, k'oshwotswere bo s'eentsitwok'o boon danit asho dari mengstotse een wotitwe. 20 Manshe kááw it woto nem danifwotsenat ferisawino eteefwotskoniyere bogo b́k'azal b́jamon dari mengstots it kindrawok'o itsh keewirwe.

21 «Yoots dúr teshts ashuwotssh eteetso shishrte, manwere ‹úd'k'aye, ash úd'tsats angshetwe› eteeke. 22 Taamó itsh keewirwe, bíeshwi fayitw jamats angsha angsheti, ando bí'eshush, ‹Nee woterawani!› err c'ashetwo angshirwots shinatse bíats angsheti, ‹Dartsani› err c'ashetu jamo gahanem tawotsa b́kinditwok'o bíats angsheti. 23 Eshe nee n wosho gizi wosh t'intseyiru t'arp'ezok Ik'osh n door, niyats iirts eshwo b́ beewo n gawitka wotiyal, 24 n wosho gizi wosh t'intsiru tarap'ezmanok gerk'rar, amr shini n eeshunton manewe, maniyere okoon aanar n wosho t'intswe. 25 N balngaro neen s'amire angishi moo maants b́ damfere weerindatse káári n balangaronton ik wotowe. Man woto b́k'zal n nbalangaro danyosh, danyonwere polisosh, polisonu beshde'er b́ ime tipi moots n kinditi. 26 Aroniye neesh ti keewiri, niyats angshets santimi tebu day ni'ishfetsosh b́ jamon manitse keyatsne.»

Widi jangosh imets dano

27  * Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Wido amk'aye!» eteetsok'o shishrte. 28 Taamó itsh keewirwe, «Máátso s'iilt tewnts jamo, manoor b́ nibotse binton k'eeree» etre. 29  * N k'ani ááwo morro nfinitwok'o neen b́woshitka wotiyal, kishde juk'rowe! niats jamó gahanemits b́ juwewoniyere níatsatse ikoko nt'ut'o neesh k'anefe. 30  * N k'ani kisho morro n finitwok'o b́ k'aliyal, k'ut'de juk'rowe, niats jamo gahanemits b́ juwewoniyere niatsotse ikoku n t'ut'o k'anefe neesha.

Faksheyi jango imets dano

(Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luk'. 16:18)

31  * «B́ máátsu fakshitu jamo bin b́fakshtsok'o kitsit frmo bish ímee» etre. 32  * Taamó «Widi jangon b́wotiyala bako, b́ máátsu fakshitu jamo widets bwotitwk'owa bin b́woshiti, fakshetsu deke'etu jamonwere widetsiye b́wotiti.»

Taari jangosh imets dano

33  * Ando shin ashuwotssh, «Kooton taark'ayere, ernmó it taaro doonzosh s'eentswere» eteetsonowere shishrte. 34  * Taamó, «B́jamonor taark'ayere» etirwe itsha. Daronwere Ik'i beyoki joor b́wottsotse, daronor b́wotiyal, 35  * Datsunwere doonzo tufi need'oko bwottsotse datsonor taark'ayere, nugus eeno kitu bwottsotse Iyerusalemno taark'ayere, 36 N took s'iirotse ikunor dab nas'o wosho wee aak' wosho nfalrawotse ntookonor b́wotiyal taark'aye. 37  * Mansh it noon keew keewon «Ee» it etal «Ee» et wotowa wee «Iya'a» it etal «Iya'a» et wotowa bako maniyere beshtso shed'anikee.

Weer weersho b́ geyirawok'o

(Luk'. 6:29-30)

38 « ‹Ááwi shegro ááwa, gáshi shegro gásha› eteetsok'o shishrte. 39 Taamó hank'o etirwe itsha, gond itats finiru ashuwotsats weero wersh k'ayere. Ernmó nk'ani malalo jabitwosh ngiri malalo ananshde ime. 40 Ash iko nkito dek'osh geeyar niyatse b́moshal, n kotiyonor b́dek'etwok'o bísh k'ayk'rowe. 41 Ash iko ‹Taanton kuro kurde ik kilo metrok'o amee,› err neen b́shefiyal, nemon kuro kurde git kilometro bínton amee. 42  * Niyoke k'onitwosh ime, niyoke gushosh geyirwosh k'aze etk'aye.»

N balangaro shuni jango

(Luk'. 6:27-36)

43 Manats dabt Iyesus hank'owa bí'eti, « ‹N giyo shune, n balngaro shid'ee› eteetsok'o shishrte. 44  * Taa it balngarwotsi shunere, iti gishirwotssh Ik'o k'onwere» etirwe. 45 Han it k'aliyal, darotse fa'o it nihsh nana'úwotsi wotitute. Bíye gondwotsnat sheengwotssh aawo kishirwee, mank'o kááwwotsnat k'uurwotssh bí awsho butsirwee. 46 Iti shunir ashuwots s'uzi it shunal eeg k'awntse it detsi? Morretswots* mank'o k'alirunoshna 47 It eshwots s'uzi jamo it aatitka wotiyal eshe aawne bogo it finirwoni? Ik' ash woterawotswor mank'o k'alirunoshna? 48  * Eshe daritstso it nih s'een b́wottsok'o itwere s'eenwotsi wotoore.

6

Tewd dowi jango

1  * Dabt Iyesus hank'owa bíet, «Ashuwots taan be'enee err sheeng fino ash shinatse finoniyere it tooko korde'ere, maniyalbakó daritsitso it nihoke eegor k'awntso daatsratste. 2 Eshe t'owwotssh n'ímoor, ash shinatse shunewna etiru git alberetswots Ik' k'oni moonat werind weerindatse bo k'alirwok'o be'ewosh k'alk'ayere, arikon itsh keewirwe, booye shin shino bo k'awntso daatsdek'rnee. 3 Neemó tewdi doon ni ímoor n k'ani kisho b́ k'alirwo n giri kisho b́danawok'owa. 4 Eshe n tewdi doo áátson wotowe, ááshon finetso bek'irwo nnih n sheeng fini k'awntso neesh dashetwe.

Ik' k'oni jango

(Luk'. 11:2-4)

5  * «Ik'o it k'onor git alberetswotsk'o wot k'ayere! bo asho boosh b́bek'etwok'owa erŕ Ik' k'oni moonat werind weerindatse need'de Ik' k'ona boshunfoni. Ariko itsh keewirwe, bohe bok'awntso shin shino daatsdek'rnee. 6 Nee Ik'o nk'onormó, n moots kindde nfengesho ic'de'er ááshon beyirwo nnihi k'onwe, ááshon n k'ontso bek'irwo nnihi k'awntso neesh dashetwe.

7  * «It Ik'o it k'onor Ik' ash woterawwotskok'o ay ooshiwon keewk'ayere, bo ananshdek' ayoto bo keewtsosh Ik'o bok'ono b́ k'ebetwok'oweya boosh bíariri? 8 Itmó it nih itsh geyit keewo bín it k'onfetsere shino b́ dantsotse bokok'o wotk'ayeree. 9 Eshe it Ik'o it k'onor hank'o err k'onwere,

‹Darotse beyirwo nonihono!

N shúútso mangwee,

10 N mengstu wowiyee,

N shuno darotse b́ wottsok'o,

Mank'o datsatsno wotowe.

11 Noosh geyit misho hambets noosh ime.

12 Noowere noon dádtswotssh oorowe noettsok'o

Nofints morro noosh orowa eree,

13 Gondatse noon kore bako,

Fadeyots noon kindshk'aye,

[mengsto, angonat mangon

Dúre dúron nike,

Amen.]*›

14 «Ashuwots morro boosh orowa it etal, itshowere daritstso it nih itsh orowa etetuwe. 15  * Ashuwots morro oorowe eto it k'azaalmó it morronowere daritstso it nih itsh orowe eraatse.»

S'oomi jango

16  * Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «It s'oomor, bo s'oomo ashuwots boosh bodanetwok'o, boshiitso wonawoniru git alberetswotsk'o, it shiitso sholik'ayere, arikon itsh keewirwe, booye bok'awntso dek'wtserne. 17 Neemó n s'oomor n shiitso mashde'e, n tokatsowere fuurde'ee, 18 Mank'oon, eshe n s'oomo ááshon beyirwo nnihiyere okoon k'osho konwor danatse. Ááshon finetso bek'irwo nnihwere n k'awntso neesh dashetwe.»

Datsatse gaalo ko'iyo bgeyirawok'o b́danitsok'o

(Luk'. 12:33-34)

19  * Ando aani dabt Iyesus hank'owa bíet, «Barariyonat hajoon bot'afitwoke, úmp'etswotswere tishde bo úmpitwoke, datsanatse it tookosh gaalo ko'ik'ayeree. 20 Maniyere barariyonat hajif keewwots t'afiyo bofalrawoke, ump'etswotswere tishr boúmp'erawok darots it gaalo ko'iwere. 21 N gaalo b́beeyirwoke n nibonúwere manoknee b́ daatseti.

Ash atsatsi c'eesho

(Luk'. 11:34-36)

22 «Ááwo atsi c'eeshee, manshe niááwo jeena wotiyal, niats jámó sháán wotitwe, 23 Ni ááwo jeen wotob́k'azalmó, niats jamo t'alwe b́wotiti. Eshe niatse fa'a shááno t'alu b́wotiyal, t'alwo aawk'owe iki b́ gonditik'uuna!

Beyosh shiyano b́ geyirawok'o

(Luk'. 16:13; 12:22-31)

24 «Ash iko doonz gitosh guuts woto falratse, wee ikoniye b́shit'eti, k'oshonowere b́shuneti, wee ikosh amanek wotitwe, k'oshonowere gac'itwee, mank'o ash iko iknon Ik'onat gizonsh guuts woto falratse. 25 Mansh eshe hank'o itsh etirwe, ‹Eege no meeti? Eege no úsheti? Egek'una no tahiti?› Eton it beyi jangosh shiyank'ayere, mishoniyere kasho, tahoniyere atso bowatsáá? 26 Aab darotse bidiru kafwotsi s'iilere, bo shohatsnee, k'ec'atsnee, t'iwots gáác'atsnee, ernmó daritstso it nihye boon manziri. Eshe it kafwotsiyere ayidek'at bogftoshnáá? 27  * Ititse kic'ar b́beeyi dúrats ik aaw† dabdek'o falitwo kone bíí? 28 Ando mank'o tahi jangosh eegoshe it kic'iri, shiratsi fundwotsi aawk'o bo eenirwk'o s'iilere, booye finon ayidek't maawratsnee, jokeratsnee, 29  * B́mang jamonton Solomonwoŕ dab́ boyitsi ikuk'o taheratse, etirwe itsha. 30 Eshe hambets be'eyar yats tawots jwetwo shiratsi tootso, Ik'o hank'o b́ takitkawotiyal, it shapts imnetiyetswotso! itnere bogshde'er aawk'oneya tako b́k'azeti? 31 Mansh eshe it ‹Eege nomeeti? Wee, eege noúsheti? Egeek'uwa notahiti?› Erfetsr shiyanon kic'k'ayere. 32 Man daatsosho Ik' ash woterawotswor geyirunee, itsh jaman b́geyitwok'o daritstso it nih danfee. 33 Itmó, shin shino Ik'i mengstonat kááwo gewoore. Oorts keew jamo itsh dabeetwe. 34 Yaatso b́tookish kic'itwee, yaatsish kic'k'ayere, aawosh b́gondoo bodfe.»

7

Ashaats angsho b́ geyirawok'o

(Luk'. 6:37-42)

1 Manats dabt́ Iyesus hank'owa bíet, «It atsats angsherawok'o konatsor angshk'ayere, 2  * k'oshwotsats it angshtsok'o it atsowere angshetwe, mank'o it tatsts tatsi k'ac'ots itsho tatsetwe. 3 Ni ááwotse fa'a gindo nbe'aawo ni'eshu ááwitsi kiimo n s'iil eegishe? 4 Eshe niááwotse gindo b́befere, ni'eshuush, ‹Aab ni ááwitsi kimman kishuna› nietet ááwk'oneya? 5 Nee git albertsono, shin niááwotse fa'a gindo kishwe, maniyere il, nieshu ááwotse fa'a kiimo kishosh shengshde bek'etune. 6 Woshosh t'ints meets S'ayino kanwotssh imk'ayere, it ink'wo guritswots shinats juuk'ayere, gúritswots itko b́k'awntso shaaw gizon keewets malo botufon boneed'awok'owa, kanwotswere aanar itn shas'etunee.

Kup'de Ik' k'oni oot'o

(Luk'. 11:9-13)

7 «K'onwere itsh imetwe, gewoore daatsitute, fengesho k'ofore itsh k'eshetwe. 8 K'onitu jamo dek'etwe, geyirwonúwere daatsitwe, fengesh k'ofitwoshowere k'eshetwe. 9 Ititse b́ na'o tusho b́k'onoor shútso imetwo kone? 10 Mus'o b́k'onre dawnzo imetwá? 11 Eshe it gondwotsi wotefetsat, it nana'úwotssh sheeng keewo imo it daniyakon, bérée, darotse fa'o it nihi bín k'onitwotssh bogshde aawk'owe sheeng keewo imo b́k'azeti! 12  * Eshe haniyak ashuwots itsh bok'alitwok'o it geyiru jamo itwere boosh mank'o k'alwere, nemonwere, nebiyiwots keewtso danonwere b́ keewirwo haniye.

Fengesh t'ebú jango

(Luk'. 13:24)

13 «Fengesh t'ebún kindúwere, t'afo maants kindshit fengesho gawne, b́ werindonúwere eene. Manmaants kindit ashuwotswere ankatnee. 14  * Kashomaants kindshiru werindonu t'ebee, b́ werindonwere kic'ike, bín daatsit ashuwotswere aynaliye.

Mito b́shuwone b́ danifoni

(Luk'. 6:43-44)

15  * «Mereeri gok'o tahde it maants weetwotsatse, bogitsotsnmó biik'ts boditsi Elah wotts kootets nebiyiwotsatse it atso korde'ere, 16 Bonowere it danet bo fini shuwonee. Angitsi t'ugi atatse weyini shuwo, koshshlatse belesi miti shuwo mec'eetwa? 17 Mank'o miti sheeng jamo shuwi sheengo shuwitwee, gond mitonwere gond shuwo shuwitwee. 18 Miti sheengo gond shuwo shuwosh falratse, gond mitonwere sheeng shuwo shuwosh falratse. 19  * Sheeng shuwo shuraw mit jamo k'ut'de tawo maants juwetwe. 20  * Mansh eshe, kootets nebiyiwotsi bofini shuwon boon danetute.

Taa iti danatse

(Luk'. 13:25-27)

21 « ‹Doonzono! Doonzono!› taash etiru jamo daritsi mengstots kindratse, daritsi mengstots kinditwo darotse fa'o t nih shuntso finitwoniyee. 22 Angshi aawots ayuwots, ‹Doonzono! Doonzono!! n shútson bek'o keewratsnowa? N shútson fo'erawo kishratsnowa? Nshútson ay adits keewwotsi k'alratsnowa?› Etetune taasha. 23  * Taawere manots aawots, ‹B́ jamon itn danatse! it gond finirwots tiyatse okaan wokoore!› eteetwe boosha.

S'alats wee shiyats ageets moowwotsi ariyetso

(Luk'. 6:47-49)

24 «Ti aap'an k'ewde'er finats jitsit jamo b́ moo s'alats agts s'ek ashoni bí ariye 25 Awshonú b́butsi, di'onwere b́di'ii, jongonwere jongat maa man b́ gifniy, ernmó, maaman shútsi s'alats bí agetsotse dihratsee. 26 Ti aap'tsan shisht finats jitsrawonmó b́ moo shiyats agts gik'ets ashoniye bíari. 27 Awsho b́butsi, di'o b́ di'i, jongo jongat maaman b́gifnii, moonwere manoor dihbwtsi, b́dih dihonwere dihi gondo b́dhi.» 28 Iyesus keewanotsi keewt b́ ishtsok'on ashuwots b́ danits danatse tuutson bo'adi. 29  * Adtswotswere bí bo nem danifwotskok'o b́woterawo aletsok'o b́ daniyrwotsna b́tesh.

8

Iyesus een shodets asho b́ kashitsok'o

(Mar. 1:40-45; Luk'. 5:12-16)

1 Iyesus guri abaatse b́ oot'tsok'on ay ashuwots b́ jafrats botuwi. 2 Manoor een shodets ash iko waat b́ gubrats diht «Doonzono! ni eekiyal taan s'ayitso falitune» bí eti. 3 Iyesuswere b́ kisho jargdek't bín shú'at «Eekitwee, s'ayine!» bí eti. Een shodetsmanwere manoor bí een shodmanatsee s'ayin b́wútsi. 4  * Maniyere il Iyesus, een shodotse kashtsmansh hank'owa bíet, «Keewan konshor keewk'aye, ernmó nkashtsok'o amr kahniwotssh kitswe, boats gaw b́wotiisha, n kashtsotse Muse b́ azazts wosho Ik'osh t'intswe» bí eti.

Iyesus bali naasho guutso b́ kashitsok'o

(Luk'. 7:1-10)

5 K'frnahom kitotse Iyesus b́ kindtsok'on, Rom datstso balatsi naasho b́ maants t'int k'onfetst, 6 «Doonzono, t guutso durutsat ayidek't kic'efetstniye b́ k'eyiri» bí et. 7 Iyesuswere «Taa waar bín kashiytwee» bíet. 8 Balatse naash wottsonmó hank'o ett bísh bíaaniy, «Doonozono! nee tmoots nikindosh bodk ash taanaliye, b́wotefermó ik aap'u s'uzi keewwe bako, t guutso kashitwe. 9 Taahe t tookon altswotssh alek wotefetsat, t shirotse tíaaliru kes' kes'fwotsi detsfe, boyitsi ikosh ‹Amee!› ti etor ametuwe, k'oshonwere ‹Wowe› ti etor weetwe, t guutsonwere ‹Han k'alwe› ti etor k'alitwe» bí eti.

10 Han b́ shishtsok'on Iyesus bí adi, b́ shuuts shoydek't sha'iru ashuwotssh hank'o bíeti, «Arikon itsh keewirwe hankok'o bodts een imnetiyo detsts ik ashonor Isra'elitse daatsratse. 11 Ayuwots aaw keshonat aaw kindon weetúnee, Abrahamnton, Yisehak'nton, Yak'obnton dari mengsti mishi maratse beedek'etúne etirwe itsha. 12  * Mengstaani naatosh boon b́ geyirwotsmó úratse fa'a t'alwotse bojweti. Manoknowere eeponat gash k'aashon wotitwe.» 13 Maniyere il bali abaatsi naashmansh Iyesus «Amee! ni amantsok'o neesh wotowe» bí et. Guutsonwere manoori sa'aton kashb́wtsi.

Iyesus shodets aywotsi b́kashitsok'o

(Mar. 1:29-34; Luk'. 4:38-41)

14 Maniyere il Iyesus P'et'ros moots b́ kindtsok'owon P'et'ros awu bi'atso k'ees't bíere shodat b́ k'eyirwok'o b́bek'i. 15 B kisho b́ shuu'útsok'on manoor biatsi k'ees'o bín faksh b́k'rere kashbwts, tuwatnwere Iyesussh b́fiini. 16 Datsonwere b́ iltsok'on ashuwots Fo'erawwotsn detsets ay shodetswotsi Iyesusmaants dek't boweyi, bíwere b́ nooni aap'on kim shayirwotsi b́ kishi shodets jamwotsnowere b́ kashiyi. 17  * Man b́k'altsatse tuutson nebiyiyo Isayasn, «Bíhe no kúúno k'aa'úb́dek'i, no shodono kurb́dek'i» bek'on eteetso b́s'eeni.

Iyesus jafrats sha'irwotsats bodet gond bek'o

(Luk'. 9:57-62)

18 Ash ayo bín gúrdekt bobefere bek't Iyesus b́ danifwtssh bak'ets bokimetwok'o b́azazi. 19 Maniyere hakon nem danifo Iyesusok waat, «Danifono! ni'ametu jamok nshuutso sha'ona» bí eti. 20 Iyesuswere, «Waangwots gop'o detsfne, daaratse bidíru kafwots kúto detsfne, ashna'onmó bíts kash b́dek'et beyoko deshatse» ett bíaaniy. 21 B́ danifwotsitse iko «Doonzono! shino amr tnihi duuhr* twetwok'o taash eekowe» bí et. 22 Iyesuswere «Neehe tshuutso shoy de'er wowe, k'irtswotsiye boko k'irtso duh bodek'etwok'o boon k'ay k'rore» bíet.

Iyesus kup'ts jongo s'ik b́'etetwok'o b́ k'altsok'o

(Mar. 4:35-41; Luk'. 8:22-25)

23 Iyesus jelbots b́kidre, b́danifwots b́jafrats botwi. 24 Eegurahi eeno aats k'aratse b́tuutsatse jongi eenman jelbu k'oot'osh bí eti, Iyesusmó manoor k'eya b́k'eyir. 25 B́ daniyfwots Iyesusok t'int «Doonzono! Aage t'afrone, noon fariwe!» ett bín tokrotse bo tuuzi.

26 Bíwere «It imnetiyo itsh shaptswotso! eegoshe it shatiri?» bí et. Manyakowere Iyesus tuut jongonat aats k'aaron bíhadi, een s'ik etonu wotb́wtsi. 27 Ash ashuwotswere adt, «Jongonat aats k'arwots bísh boaleyiruhan aawk'o ashe?» bo et. 28 Iyesus Gelil dats aats k'aroniye kimt, Gergesenon datsats b́ waatsok'on Fo'erawo boon b́detsts ash gitwots doowi beyoke kesht bínton gonke bowtsi, ayidek't shatiik boteshtsotse asho konwor man weeron besho falraka b́tesh. 29  * Bowere «Nee, Ik'o naayo! nee nooke eeg kis'e ndetsi? Aawalo noon kic'iyosheya nweyi?» Etfetst bokuhi. 30 Boyere muk'i okááne wokat fa'a beyoke gurits s'eeno b́ jinfera b́teshi. 31 Fo'erawonwere, «Noon nkishitka wotiyal, oona neesha gurits s'een manmaats noon damiwee» ett bín bok'oni. 32 Iyesuswere «Ameree!» bí eti. Mann ashuwotsitse kesht guritswotsits amt bokindi. Gurits jamwotswere gohi gúúratse tengsheyat oot't aats k'arots k'oot'eyt bok'iri. 33 Guritswotsi jinirwotswere giifat kitots kindt jam keewo bokeewi, Fo'eraw boon detsts ashuwotsats wotts keewono bokeewi. 34 Maniyere il kit manitsi ash jamó Iyesusi bek'osh boweyi, bín bobek'tsok'on bodatsatse keer bíametwok'o bok'oni.

9

Iyesus ash duro b́kashitsok'o

(Mar. 2:1-12; Luk'. 5:17-26)

1 Maniyere il Iyesus jelbots kinddek't aats k'arotse kimt b́took kitumand b́weyi. 2 Manoknowere ashuwots es'ats k'eyiru bíatso lasha'ats ash iko b́maand dek't boweyi. Bíwere bo aman amano bek't, bíatso lashatsosh, «T naayo! kup'owe shenono, n morr jamo neesh orowa eteere» bíet. 3 Manoor nemo danifwotsitse ik ikwots, «Ashaahan Ik'oniye b́ c'ashiri!» ett bonibotse bo gawi. 4 Iyesuswere bo gawirwo dank'rat hank'o boosh bíeti, «It nibots eegoshe gond keewo itgawiri? 5 B́wotiyaloru n morro oorowe eteere etonat tuur amee! etotse aaw ketfa? 6 Ernmó ash na'o datsatse morro k'a'úbazosh alo b́ detstsok'o it danisha» ett biatso lasha'atsosh «Tuur ni'es'o kurde nmoo maants amee» bíet. 7 Ashonwere tuut b́moo maants k'az bíami. 8 Ashuwotswere man bobek'tsok'on bo shati, hank'o bodtso alo ashosh b́ imtsotse Ik'o bo udi.

Iyesus Matiwosi eteetso Lewiyi b́ s'eegtsok'owo

(Mar. 2:13-17; Luk'. 5:27-32)

9 Iyesus manoke tuut amoke b́befere Matiwosi eteefo t'ilish dek'eef beyoke b́befere bek't «T shuutso wowe» bíet. Bíwere tuut b́ shuutso b́ ami. 10 Maniyere il Iyesus Matiwos mootse mishimaratse b́befere t'ilish ko'if aywotsnat morretswotsn man maants waat bínat b́ danifwotsnton mishimaratse beebodek'i. 11  * Ferisawino eteefwotswere man bek't «It danifo eegoshe t'ilish ko'ifwotsnat morretswotsnton towat b́meyiri?» bo et. 12 Iyesuswere man shisht hank'o ett boosh bíaaniy, «Shoodetswotssha bako jeenwotssh atetso geyiratse. 13  * Ameree ‹Taa t geyirwo mhretiya bako woshaliye› ett guut'etso eeg b́wottsok'o p'ec'ar t'iwintsde'ere. Taa twaa kááwwotssh b́woterawo morretswotssh orowe eto bodaatsitwok'o boon s'eegoshe» bíet.

S'oomi jangosh t'intsets aato

(Mar. 2:18-22; Luk'. 5:33-39)

14 Manoor, Yohans danifwots Iyesusok waat «Noonat ferisawino eteyirwotsn jam aawo s'oomere nos'omiri, n danifwotsmo eegoshe s'oomo bok'azi?» ett bín boaati. 15 Bíwere hank'o ett boosh bíaaniy, «Guuyo bonton b́befere guuy deentswots shiyano boon geyifá? Ernmó guuyo booke b́dek'eet aawo weetwe, manoor s'oomitunee. 16 Natts tahats bút'i handro shipetwo konwor aaliye, b́shipalmó bút'i handrman tahi dorman kushide'er b́ gaad'o iki gawintsitwee. 17 Mank'o aats arwi natots weyini biri handro gáás'etwo konwor aaliye, man k'aleyalmó, aruman t'uu'niye b́wutsiti, weyini bírmanmó kuud'itwee, arwonwere awaashar finats jinaniyere b́ ooriti. Ernmó handr weyini bíro handr arwots gáás'o geyife, mank'oon gitetswots jeenon beetúne.»

Iya'iros na'únat Iyesus taho t'awits máátsu jango

(Mar. 5:21-43; Luk'. 8:40-56)

18 Iyesus man boosh keewoke b́befere, naash iko b́ maants waat, b́ baronowere Iyesus shinats gup'gup'at́, «Hamb t na'ú k'irwtseranee, ernmó nee waar n kisho bíats ngedal kashitwanee» bíet. 19 Iyesuswere tuut ashman shuutso shoydek't bí ami. B́danifwotswere b́shuutso shoydek't boami.

20  * Manoke, tatse git nat s'eenosh b s'atso kud'at need'o b́k'aye kic'iru mááts iku fa'a bteshi, manoor Iyesus shutsatse b́ tahi jilo bkishon b dets. 21 Man bk'alwere «B́taho s'uzi dab t t'awiyal kashitwe» etaat b nibotse gawat bteshtsotsna. 22 Iyesuswere wongr et aanat bin b́ s'iiliyakon «Kup'owe t ni'e! n imnetiyo neen kashire» bíet. Máátsnwere manoor kash bgutsi.

23 Maniyere il Iyesus naasho mook b́bodtsok'on shiyani gaato fugfwotsnat hakebak jod'efetst eepiru ashuwotsi b́bek'i. 24 Bíwere «It únets hanoke ameree! na'ú tokra btokriri bako k'irratsane!» bíet. Boomó b́keewo aatsnit bí'ats bomiis'. 25 Ashuwots bokeshihakon, Iyesus na'ú bbeyiru maa kayots kindt b kisho b́dets, biwere btuwi. 26 Keewman een b́wottsok'o gúúrmanatse shishe b́wutsi.

Iyesus aaw dog gituwotsi b́kashitsok'o

27 Manoke tuut bíamfere Iyesusi shoydek't aaw dog gitwots bo tuu, boowere «Dawit naayo! oona neesha noosh maac'o k'ewowe!» et fetst bokuhefere botesh. 28 Moots b́ kindtsok'on Iyesusok t'iin bodek'i, bíwere «Taa man k'alo tfalitwok'o amaniruteya?» bíet. Bowere «Ee, doonzono!» ett boaaniy. 29 Maniyere il Iyesus bo ááwwotsi b́ kishon b́ shuu'ihakon, «It amantsok'o itsh wotowe!» bí et. 30 Bo ááwonwere k'eshe b́wutsi, Iyesuswere «Keewan konshor keewk'ayere!» ett kup'idek't boosh b́ keewi. 31 Boomó amt́ gúúrmanatse Iyesus shúútsi eeni jango bokeewi.

Iyesus b́ noon duts ash iko b́kashitsok'o

32 Bo ááw k'eshets ashuwots kesht boamtsok'on ash k'oshwots Fo'erawo bíatsotse s'eentso ash gidik' iko Iyesus maants dek't bowaa. 33 Fo'erawonwere b́ gitsotse b́ keshtsok'on ash gidik'o noonkeewo dek't b́tuwi, ash ashonwere «Isra'elitse hank'o keewo b́ jamon be'e danake!» ett bo adi. 34  * Ferisawino eteefwotsmó «Bíyere Fo'erawo b́ kishir Fo'erawwots naashonee» bo et.

Ash ashosh Iyesus maac' b́k'ewtsok'owo

35  * Iyesuswere bo Ayhudi Ik' k'oni mootse danifetst, Ik'i mengsti doo shishiyo nabfetst, ashuwotsi shodonat atswesh jamotse kashifetst, kitonat gal jamotse bíananefoni. 36  * Ash ashonmó jints deshaw mereerwotskok'o kic'efetst dáándat bobefere b́bek'tsok'on boosh maac'o b́k'ewi. 37 Mansh b́danifwotssh hank'o bíet «Mááyo kakwetwo aye, mááy katsman kakwitwotsmó aynaliye. 38  * Eshe fintswotsi mááy kakwok b́ woshitwok'o mááyi katso doonzi k'onwere.»

10

Tatse git wosheetsots jango

(Mar. 3:13-19; Luk'. 6:12-16)

1 Iyesus tatse git b́ danifwotsi bíyok s'eegdek't, kim shayiro bokishitwok'o, shodonat kúúni shod jamon bokashitwok'o alo boosh b́ ími. 2 Tatse git wosheetsots shútsonwere hank'oyi, shin shinon P'et'rosi eteetso Sim'onnat bí eshu Indriyasi, Zebdiwos nana'uwots Yak'obnat Yohansn, 3 Filip'os, Bert'elemiyos, Tomasi, t'ilish dek'fo Matiwosi, Ilfyos naay Yak'ob, Tadiwos 4 Okooretso Sim'oni, Iyesusi beshidek't imtso Keriyot asho Yihudi.

Wosheets tatsegitwotsi daniyosh bo woshetsok'o

(Mar. 6:7-13; Luk'. 9:1-6)

5 Iyesus tatse gitwotsi, hank'o ett boon b́woshi, «Ik' ash woterawwotsok amk'ayere, Semari dats ashuwots kitotso kindk'ayere, 6 Maniyere mereerikok'o t'afts Isra'el ashuwotsok ameree. 7  * Amrnwere ‹Dari mengstuuniye karnraniyee!› err nabúwere. 8 Shodetswotsi kashiwere, k'irtswotsi tuuzwere, een shodetswotsi s'ayintsworee, Fo'erawwotsi kishwere, beenon it dek'tso beenon imere. 9 Awntso wee ambaro wee k'áázo it borsots deshdek'k'ayre. 10  * Fintsosh b́ misho daatso bísh b́ geyitsotse it weerindatse k'arc'ito, git kito, gitl c'amono, gumbonowere de'amk'ayere. 11 Bíts itkindts kitotse, wee gálútse, itn dek'et asho koni b́woto t'iwintsde dande'ere, manokman fakshr it keshfetsosh bíyoke teyere. 12 Ash moots it kindor jamo aatwere, 13 Maa man it jeenosh b́wotititka wotiyal jeeno itoktso bísh boree, wotitkali wotiyalmó itoktso jeeno itsh aanowe. 14  * Asho konwor itide'awo wee it aap'tso k'ebo b́ k'azetka wotiyal gal man wee kit man k'ay it keshor it tufatsi k'undo teboree. 15  * Arikoniye itsh t keewiri, angshi aawots kit maniyere Sedomnat Gemor ashuwotsi fayet fayo ketefee.

Doonzo b́ wááftsere shino gishewonat gondbek'on b́wotitwok'o

(Mar. 13:3-13; Luk'. 21:12-17)

16  * «Hambe! mereerikok'o elahi taalotse iti twoshiri, mansh dawnzikok'o s'ekwotsi, erkndikok'o dingatwotsi wotoore. 17  * Ashuwots angshosh jebats beshide itn imetune, ayhudiyots Ik' k'oni mootse iti jot'etune mansh ashuwotsatse itatso korde'ere. 18 T jangosh itn dats k'eezirwtsonat, naashwotsoko it aats angshetwok'o itin de'ameyor bonat Ik' ash woterawwots shinatse t jangosh gawitwotsi wotitute, 19 Mooshi jebats itn bot'intsor, it keewitwo manoori sa'atmann itsh imetwotse, ‹Aawuk'o k'alrniya, egek'una nokewiti?› err shiyanon kic'k'ayere. 20  * It gitsotse bede keewitwo it nih daritstso shayironi bako itnaliye. 21 Asho b́took eshwo k'irosh beshide imetwe, mank'o nihonúwere b́ took na'o k'irosh beshide imetwe, na'naonwere bo indnihwotsats balngar wotar tuwitúne, k'iroshowere boon beshide imetune. 22  * T jangatse ash jamoke shit'eek wotitute, ernmó b́s'uwats b́borfetso kup'de'er ned'itwo kashitwe. 23 Kit ikutse gondbek'o itats bo ayiwor kit k'oshuts k'ay woc'ere, arikon itsh etirwe, ash na'o aanar b́waafetsosh Isra'el kit jametswotsi gúrar betsatste. 24  * Danirwo bín danifoniyere bowatse, guutsonwere b́ doonziyere bowatse. 25  * Mansh danirwo bín danifokok'o, guutsonwere b́ doonzkok'o b́ bodal bísh bodfe. Moo doonzi ‹Beel Zebuliye› err bos'egiyakon b́ maa ashuwotsnmá maniyere bog gond shútson aawk'owe s'eego bok'azeti!

Shato b́ geyitwo koni b́wottsok'o

(Luk'. 12:4-7)

26  * «Haniyak ashuwotsi shatk'ayere, ipetso b́ be'erawo ooritwo, ááshtsonwere b́daneraniye ooritwo eegor aaliye. 27 Eshe taa t'alwotse itsh tkeewirwo, it sháánatse keewwere, shashikon it shishtso dambaan tuuts beyok waaŕ sháánatse daniwere. 28 Meets úd'oniyere beshar kash úd'o falraw ashuwotsi shatk'ayere, maniyere kashonat meetson gahanem tawots juwo falitu Ik'o sharere. 29 Dimbiti gitwots santim múk'wotsn kemefoshná? Wotowa eree, daritstso it nih bí eekerawon, dimbiti ikú datsatse fed'arr ooreratsanee. 30 It konmo dab it took s'ironwor taawekee. 31 Eshe it dimbiti aywotsiyere bogts k'awntsetswotsi itwottsotse b́ jamon shatk'ayere.

32 «Ash shinatse tjangosh gaw wotitu jametswotssh, taawere darotse fa'o tnih shinatse bísh gaw wotitwe. 33  * Ash shinatse taan haalitu jamwotsi taawere darotstso tnih shinatse haalitwee.

34 «Taa twaa, jeeno datsats doosh ark'aye itsha, taa kes'a bako jeeno dek'waratsee. 35 Taa twaa, nungush na'o b́ nihats, mááts na'ú bi indats, naayo máátsu bi awats, k'alewo tuzishee. 36  * Mansh ashosh balangarwots b́ took maa ashuwotsiye bowotiti. 37 Taayere bogo b́ indi wee b́nihi shunetwo, tik wotosh falratse, taayere bogo b́ nungush na'onat b́ máátsna'ú shunetwo tik woto falratse. 38  * B́ took mask'aliyo kurde tshuutso sha'erawo asho tik woto falratse. 39  * B́ kashu kashiyosh geyiru jamo bin t'afitwe, b́ kashu t jangosh t'afitu jamonmó bin kashitwe. 40  * Itn dek'etwo taan deketwe, taano dek'etwo taan woshtso Aabi dek'etwe. 41 Nebiyiyo nebiyi shútson dek'etwo nebiyi k'awntso daatsitwe, kááwo kááwi shútson dek'etwo kááwi k'awntso daatsitwe. 42 Arikoniye itsh tietiri, t danif b́wottsatse tuutson, múk'anotsitse ikosh aats ak'o ik brc'k'o dab imetu asho b́ k'awntso t'ud'atsee.»

11

Gupfo Yohansoke Iyesusmaants woshetswotsi

(Luk'. 7:18-35)

1 Iyesus tzazihanotsi b́ danif tatse gitwotssh b́ imihakon manoki beyok man k'azk'rat bíyok karnts kitwotsitse nabonat daniyosh bíami.

2 Gupfo Yohans tipi mootse b́ befere, Krstos fino b́shishtsotse b́ danif k'atswotsi woshat, 3 «Weetwe eteetso neenemó? K'osho koronó?» err Iyesusi bo aatitwok'o b́woshi. 4 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Amr it bek'tsonat it shishts jamo Yohanssh keewwere. 5  * Hambe! dogwots bek'irunee, shokltswots káwdek't sha'irune, een shodetswots s'ayinirune, waazdoogwots shishirune, k'irtswots tuwirune, t'owwtssh doo shishiyo nabeyirwee, 6 T jangosh t'arat'arerawo deereke.»

7 Yohans woshtswots bo amiyakon, Iyesus Yohans jango hank'o ett ashuwotssh keewo dek't b́tuu, «Aab eeg s'iiloshe woorwomants keshat it weyi? Jongi giwshirw elto s'iilisheya? 8 Andoor eeg bek'ishe kesh itweyi? Sheeng tah tahdek'ts asho s'iilisheya? Sheeng tah tahtswotsiyere naash naashi mootsne bo fa'oni. 9 Eshe, eegoshe it keshi? Nebiyo bek'isheya? Ee, dab nebiyiwoniyere ayidek't bogo bek'ishe etirwe itsha. 10  * Bíye ‹Hambe, n shin shinatse sha'arr, n weerindo k'anitwo t woshtso n shinats woshitwe› ett guut'etsok'one. 11 Arikon itsh etirwe, máátswots boshuuts ashotse gupfo Yohansiyere bogo tuuratse, ernmó dari mengstotse ayidek't muk'efo bíyere bogfe. 12 Gupfo Yohans dúúrtson tuut hambetsish b́borfetso dari mengstu ayidek'atniye biingifniyeyiri, kup'shde maak'oritwotsmó bin daatsitune.

13  * «Nebiyi jamwots boimts danonat Muse kishatse imets nemo gupfo Yohansok b́borfetso bek'on keewrnee. 14  * Eshe bo bokeewtso dek'osh ekitute wotiyal, weetwe eteetso Eliyas hambe, bíhe Yohansiye. 15 K'ebet waaz detstso k'ewe!

16 «Ernmó dúranatsi ashuwotsi egontoniya arede t s'ileti k'úúna? Shiratse bedek't botohwotsi s'eegfetst, 17 ‹Turaro itsh fugronee duuwatste! no jawernowere epo k'azrtee!› etiru nana'úwotsiye boariyee. 18 Mank'o gupfo Yohans b́woor mááyo b́marwonat woyini bíro b́úyawo b́waare, ‹Hanwo Fo'erawoniye bíatsotse fa'oni!› bísh boeti. 19 Ash na'o ando mafetst, úshfetst b́waare, ‹Hanwo! jaaletsonat weyini ushkee, t'ilsh ko'ifuuwotsnat morretswots kod'i ashe!› boeti. Wotowa bako dani telefu arik bwoto b́danet b finone.»

Aman bok'aztsatse tuutson aatsniyets kitwotsi

(Luk'. 10:13-15)

20 Manats dabt Iyesus k'osh kitwotsiyere bogo ay adits keewwotsi b́ fints kitwots, naandrone boerawotse hank'o ett wok'aso dek't b́tuwi, 21  * «Indowe neesha Korazine! Indowe neesha Betesayide! ititse k'aleets aditswots, T'irositsnat Sidon kitwotsitse k'alere wotink'ere manoke beyat teshts ashuwots shiyani taho tahde'er tulo boats buh de'er yoots naandrone etank'ne b́teshi! 22 Mansh eshe angshi aawots, itiyere T'irosnat Sidonitse teshtswotsko fayo ketitwe etirwe. 23  * Neewere K'frnahome!, darots n borfetso dambaan tuwo geefiya? Si'olits oot'etune! n gitsotse k'aleets aditsanotsi, Sidonitse k'alere wotink'ere kitman b t'afrawon hambetsish beyank'aniye bteshi! 24  * Ari keewhanatse tuutsone neesh tkeewiri, angshi aawots Sedomi fayet fayo neen fayetwoniyere ketefee!»

Krstosn kashdek'o datsetuwok'o

(Luk'. 10:21-22)

25 Manoor Iyesus hank'owa bíet «Daronat datsonsh doonzo nihono! keewan dantswotsnat t'iwintsitwotssh aatsat danawwotssh n kitstsotse neen udere, 26 Ee! nihono! han k'alo n shuno wotere. 27  * Tnih jamkeewo taash imre, nihoniyere okoon naayo dantso konwor aaliye. Mank'o naayo niyere okoon niho dantso konwor aaliye, naayo b́kitsiyalabako konúwor niho dano falratse.

28 «It angifinon maawtswotso! kuronweree itats b́mangts jamwots t maants woore! taawere kashdek'o itsh imetwe. 29  * T k'ambariyo itats kurde'eree, tiatsnowere s'iilr dande'ere, taa dingatonat ttooko dashan detsk taane, it kashush kashdek'o daatsitute. 30 T k'ambaryonúwere kic'iratse, t kuronweree ketee.»

12

Sanbati jango aatetsk'o

(Mar. 2:23-28; Luk'. 6:1-5)

1 Iyesus manoori sanbati aawon sndeyi taari taalotsna b́beshefere b́tesh, b́ danifwots k'ak'wtsat boteshtsotse sndeyi motso k'ut'dek't moo dek't botuwi. 2 Ferisawino eteefwots man bek't Iyesussh, «S'iile! n danifwots sanbati aawon k'alk'ayere eteetso bo k'aliri!» boeti. 3  * Iyesuswere boosh hank'o bíet, «Dawitnat bínton teshts ashuwots k'ak'at boteshor Dawit b́ k'altso b́jamon nababeratsteya? 4  * Bí Ik'o moots kindt kahniwotsiyere okoon bín wotowa bínton teshtswotsi wotowa bomarawok'o nemon baziyetso, S'ayin tusho b́meyi. 5  * Ando kahniwots sanbati aawon Ik' mootse finefetsr sanbati niwo bokimshor naand wotar boats b́tawerawok'o Muse weeron imetso nemotse guut'etso nababeratsteya? 6 S'uznmó Ik' mooniyere bogo hambe! hanoke b́fa'oni etirwe itsha. 7  * Ando aani ‹Taa t geyirwo mhretiya bako woshaliyee› etiru mas'aafi keewirwo eeg b́ wottsok'o it t'iwintsink'ere morro deshaw ashuwotsats angshrawnk'tee b́teshi. 8 Ash na'o dab sanbatoshor doonze.»

Iyesus kish dúr asho kashire

(Mar. 3:1-6; Luk'. 6:6-11)

9 Beyok manoke tuut Iyesus ayhudi Ik' k'oni moots b́ kindi, 10 Manoknowere b́kish iko lasha'ats ash iko fa'e b́tesh, Iyesusi bín bodetset keewo geyiru ik ik ashuwots, «Sanbati aawots shodtswotsi kashiyo nemotse fa'a?» eton bo'aati. 11  * Iyesuswere hank'o boosh bíet, «Ititse mereer iko detstso, b́ mereero sanbati aawots gop'ots b́shirotse b́fed'iyal geetsde kishrawo kone? 12 Eshe, asho mereeroniyere aawk'owe bog k'awntsetsi woto b́k'azeti! Manshe sanbati aawon sheeng keewo fino baziyekaliye.» 13 Maniyere il Iyesus b́kish lasha'ats ashosh, «N kisho jargwe» bí'et. Bíwere b́ jargree b́kisho kashwtsat ari b́ kish jeenok'o wotb́wtsi. 14 Ferisawino eteefwotsmó, manoke kesht Iyesusi aawk'o k'alde'er boúd'itwok'o shiyeyo dek'botuwi.

Iyesus Ik'o b́fiinosh Galbdek'etsoni

15 Iyesusmó bo t'awi gondo dank'rat beyokmanoke k'azb́tuwi, ay ashuwotswere b́ shuutso shoydek't boami, shodts jamwotsnowere b́ kashiyi. 16 Ash ashuwotsshmó b́ jango konshor bokeewrawok'o kup'sh dek't bíazazi, 17 Han b́wotwere nebiywo Isayasn bek'on keewetso b́s'eenishe.

18 «Hambe! galtdek'tso tguutsoni!

Bíye taa tshnfonat bín tgeneeúwitwoniyee,

T shayiro bíats beezitwe,

Bíwere kááwts angsho ashuwotssh kuh keewitwe.

19 Bí mooyatsee, wee kúheratse,

Weer weeratsnowere b́ k'ááro shishetwo aaliye,

20 Bí k'is'ets eltono dab tishatsee,

S'úwiru gagi c'eeshonor takratsee,

Man b́k'alirwere kááwts angsho

da'a b́dek'fetsoshe.

21 Ik' ashwotera ashuwots bín jangitúne.»

Iyesusnat B́eelzebuln

(Mar. 3:20-30; Luk'. 11:14-23)

22 Maniyere il shed'ano bín s'eents ash iko ááwu dogonat gidik'o Iyesusok dek't boweyi, bíwere bín b́kashi, ashmanwere bek'onat noon keewon b́ fali. 23 Ash jamo adt, «Han Dawit naayi wotifa k'úúna?» boeti.

24  * Ferisawino eteefwotsmó man boshishtsok'on «bí ‹Beel Zebuli› eteets Shed'ani naashona bako Sheed'no kishratsee» boeti.

25 Ieyesuswere bo asaabiyo dank'rat boosh hank'o bíet «Ik mengesto kayeyarr bí atsatsewo b́gawetka wotiyal mengst man dihe b́dihiti. Mank'o kit iko wee ik maa asho bíatsatsewo b́ k'aleyal kup'arr beyo falratse. 26 Shed'anonwere Shed'ano b́kishitka wotiyal bíatsatsewo k'alere etee, eshe, b́ mengsto aawk'oneya kup'arr beyo b́faliti! 27 Eshe, taa fo'erawotsi t kishir Beelzebulna wotiyal, it nanaonmó eegoneya bokishiri? Manshe it nana'uwots itats angshitune. 28 Taa fo'erawo tkishir Ik'i shayrona wotiyal eshe Ik'i mengstu itmaants waarane etee. 29 Ando ash iko shino kúp'o b́tifawo kúp'man moots kindr b́ detstso biik'o aawk'o k'alrniya b́faliti. 30 Taanton woteraw jamó taank'eefitkee, taanton kakurawo bad'iye b́bad'iri. 31 Mansh asho aawnari morro b́finitwosh wee c'ash jamosh oorowe eto daatsitwe etirwe itsha, S'ayin shayiro c'ashetu jamoshmó b́ morro bísh oorowe eteeratse. 32  * Ash na'o c'ashetu jamo b́ morro bísh oorowe eto daatsitwe. S'ayin shayiro c'ashetu jamonmó datsanatse wotowa weet datsatse b́ morro bísh oorowe eteeratse.

Miti sheengo b́ shuwon b́ danfok'o

(Luk'. 6:43-45)

33  * «Mit jamo b́ shuwon b́ danefotse miti sheengo detso itsh geyife, b́ shuwonwere sheeng wotitwe, mito gond b́wotiyalmó b́ shuwonwere gonde b́wotefoni. 34  * It dawnzi nana'otso! gondwotsi wotefetsat sheeng keewo keewosh awuk'o k'alrniya it faliti? Asho b́ nonotse b́ keewirwo b́ nibotse s'eent oortsoniye.

35 «Ash sheengo b́ nibi sheengotse s'eents sheeng keewo kishitwe, gond ashonwere b́ nibi gondotse s'eents gond keewo kishitwe. 36 Ariko itsh keewirwe, ashuwots kaashk'on bokeewiru aap' ik ikosh angshi aawots boon aatetwee. 37 Ni aap'tsatse tuutson neesh angshetwe, n aap'ts aap'atse tuutson ni'ats angshetwe.»

Adits keewo bek'osh aatetsok'owo

(Mar. 8:11-12; Luk'. 11:29-32)

38  * Manoor nem danif ik ikwotsnat ferisawino etefwotsn Iyesussh, «Danifono! adits milikito n finere bek'osh geefone!» bo et. 39  * Wotowa bako hank'o ettni boosh bíaaniy «Gondonat amaneraw s'oot'o adits milikito bek'o geefe, wotowa eree nebiyiwo Yonas dúri adits milikitoniyere okoon k'osho adits milikito imeratse. 40 Yonas mus'i eeno maac'otse keez aawonat keez t'úwon b́ beshiyitsok'o, mank'o ash na'o dowootse keez aawonat keez t'úwon beshiyitwe. 41 Nenewe kitutsi ashuwots angshi aawots and dúranatse s'oot'anotsnton tuur bíyats angshitunee, Nenewe ashuwots Yonas nabtso bo shishor bo morrosh goynat naandrone etrne. Andmó Yonasiyere bogo hanoke fa'e. 42  * Múúrtsu naashú Solomon dani teleefo k'ebosh dats daaratse b́watsotse angshi aawots andi dúri s'oot'anotsnton tuur bo atsats angshitwaniyee, andmó Solomoniyere bogo hanoke fa'ee.»

Kim shayirao ashots aanarr b́kinditwok'o

(Luk'. 11:24-26)

43 Haniye il Iyesus hank'owa bí'et, «Kim shayiro ash atsotse b́keshor kash b́dek'etwoko geyaarr aats aaloke shuuk' beyok b́gúúriti. Wotowa eré daatsratse, 44 Mansh ‹T keshts moots aanarr amna› bíetet. Aanarr b́woorowere, b́ maaman baash wotaarr, s'ayinr, k'anwtsarr b́befere daatsitwe. 45 Maniye okoon, kim shayiro amr bíyere gondts k'osh shawat Fo'erawwotsi de'er b́weti. Bowere shin Fo'erawman maa teshts asho atsotse kindde'e towaar bítse bobeti. Mansh ashman beyo baltsoniyere iltso iki gonde b́woiti. Gond dúranatsi s'oot'anotsats bodetuwonwere han arts keewe.»

Iyesus indnat bíeshwotsn

(Mar. 3:31-35; Luk'. 8:19-21)

46 Iyesus ash ashosh keewoke b́befere, bíndnat bí eshwotsn bínton keeweyo geyat́ úratse bo need'efere botesh. [ 47 Manoke teshts ashuwotsitse iko Iyesussh, «Hamb nindnat ni eshwotsn neen keewiyosh geeyatniye úratse boned'iri.» bíet.]

48 Wotowa bako Iyesus «Tind kone? Ti eshwots konotsne?» ett bísh bí aaniy. 49 Maniyere il b́danifwots maants kisho jargdek't kitsfetst hank'o bíet, «Tindnat tieshwots hamb, hanotsiye, 50 Darotse fa'o tnih shuntso k'alitu jamwots tíeshuu, t mishu, tindu bonee.»

13

Mááy shookirwo ariyets jewro

(Mar. 4:1-9; Luk'. 8:4-8)

1 Manots aawots Iyesus mootse kesht aats k'ari ganoke be b́dek'i, 2  * Asho ayat b́maants waat kakuwe b́wtsere bí jelbu ats keshdek't be b́dek'i, ash jamonwere, aats k'ari gúúratse need'dek'tni boteshi. 3 Maniyere il ay keewo jewron hank'o ett keewo dek't b́tuwi, «Hambe! Goshts iko shook shookosh b́ keshi. 4 B́shookoro shook ik iko werindats b́ fed'ere kafwots waat bomeyi. 5 K'osh shookonwere shawi aalok dats t'orats fed'b́wtsi, datsmanatsowere shawi ayo bíaaltsotse dashan wokeratse b́tesh, mansh shookman manoor bos'b́wtsi. 6 Wotowa eree aawo b́keshtsok'own shoolb́wtsi, s'ap'onowere b́ deshawotse shuuk' b́wtsi. 7 K'osh shookonúwere angitsi t'ugi taalots fe'd'bwtsi, angitsi t'ugmanotswere eent́ maayi bos' man guuk'dek't ooribok'ri. 8 K'osh shookonwere datsi sheengatse fed'at bos't ay shuwo b́ shuwi, iko balo, iko keez úbo, ikonwere shaash shuwo b́'imi. 9 Shishet waaz detstso shiye!»

Iyesus jewron b́keewirwo eegosh b́wottsok'o

(Mar. 4:10-12; Luk'. 8:9-10)

10 Maniyere il b́ danifwots Iyesus maants t'int «Eegoshe nee ash ashosh jewron n keewiri?» bo eti.

11 Bíwere hank'o ett boosh bíaaniy, «Itsh dari mengstotse aashts keewo dano imere, booshmó imeratse. 12  * Detsts ashosh iki boge imeti, bíshowere ayituwe, deshawatsnmó dab b́detstsonor boatse k'aa'úni dek'etiye. 13 Be'efetsr be'awok'o, shishfetst shiyawok'o bowottsotse wee bot'iwintsrawotse hambe taa jewron boosh keewirwe. 14 Mansh nebiyiwo Isayasn hank'o ett guut'etso boatse b́ s'eeneti,

‹Shishonó shishirútee, ernmó nibn de'atste,

Bek'ono bek'etute, ernmó t'iwintsratste,

15  * Ashaanots nibo dungutseree,

bo waazo is'eewtseree, bo ááwonwere ship'r wtseree,

mank'o woto b́k'azink'ere, bo ááwon s'iilr,

bowaazonowere k'ewde'er,

bonibono t'iwintsde'er,

tmaants boanere boon tkashyank'oni b́teshi.›

16 «Eeŕnmó it ááwwots bo bek'irwotse, it waazwotswere boshishirwotse derekne. 17  * Arikon itsh keewirwe, nebiy aywotsnat kááwwotsn it itbek'irwan bek'o tewntniye boteshi, ernmó be'atsnee, it itshishirwanor shishosh tewntni boteshi, ernmó shiyatsne.

Shook shookirwo ariyetsi biitso

(Mar. 4:13-20; Luk'. 8:11-15)

18 «Eshe it shookirwon ariyetso eeg b́wottsok'owo k'ewere, 19 Weerindi gúúrats fed'ts shooko b́kitsir, Ik'i mengsti aap'o shisht t'iwintsraw ashoniye, manoor Shed'ano waarr b́nibotse shookets keewo k'aa'úb́dek'eti, 20 Dats t'orats shooketso b́kitsir, Ik' aap'tso manoor b́shishor genee'uwon dek'et ashoni. 21 Ernmó manoorisha bako b́ nibotse s'ap'o geeratse, mansh Ik'i aap'atse tuutson gond bek'o wee gishewo bí ats b́bodtsok'on káárni b́dihiti. 22 Angitsi t'ugi taalotse shooketso b́kitsir, Ik'i aap'o k'ebiru ashoniye, ernmó datsanatsi hasabiyonat gaal shuno b́nibots kindr Ik'i aap'o b́gúk'etwotse shuwalke b́ ooriti. 23 Sheeng datsats shooketso b́ kitsirwo, Ik'i aap'o t'iwintsdek't k'ebdek'ts ashuwotsiye, man shuwo shuwitwee, iko balo, iko keez úbo, iko shaash shuwo imetwe.»

K'eron ariyetso

24 Mank'o Iyesus hank'o ett k'osh jewro boosh b́ keewi, «Dari mengstú b́ goshi taalots sheeng shook shookts ashoniye biari, 25 Ernmó ash jamo b́k'eyihakon t'elato waat sndewots k'ero shook k'rat k'azbíami. 26 Sndeyo eent́ b́shuwor k'ero manoor be'eb́wtsi. 27 Mann taarman doonz guutswots b́ maants t'int ‹Doonzono! n tarotse shooki sheengo shokat teyatsiya? k'ero eewkneya b́ weyi?› boet. 28 Bíwere ‹Han k'altso balangaroniyee› bíet. B́ guutswotswere, ‹Beree amr k'ero nowaat'etwok'o geefiya?› boet. 29 Bímó hank'o ett boosh bíaaniy ‹Woteratse k'ero it waat'oor sndewo bínton wat'etute. 30 Manshe k'ayk'rore, maay kakuwo b́borfetsosh sndewonat k'eron towaar eenne, maay kakuwo b́bodor k'es'irwotssh k'ero shino wad'eree, tawotse b́mis'etwok'owere jil jilon tiferee, sndewonmó kakude'er t t'iwots gac'eree› etetuwe.»

Senafc' shooku ariyetso

(Mar. 4:30-32; Luk'. 13:18-19)

31 Iyesus manatsdabt k'osh jewro hank'o ett boosh b́keewi, «Ik'i mengstu ash iko dek'amt b́ tarots b́ shookts snafic' aaw arefaniye. 32 Bihe shook jamotse muk'úniye bíeenormó mit jamoniyere bogfaniyee, mit eenonowere wotitwanee, kafwotswere waarr b jaabats kúto aade'er beetúne.»

Boot' shashon ariyetso

(Luk'. 13:20-21)

33 Andoor dabt aryidek't b́keewi, «Dari mengstu mááts ikú keez tatsi k'ac'on s'eents buudonton b bad'its boot' shashniye bíari, boot' shash man boot' jamo b́ shashetwok'o b́ k'ali.»

Iyesus jewron b́ danitso eegosh b́wottsok'o

(Mar. 4:33-34)

34 Iyesus jam keewanotsi jewron ashuwotssh b́keewi, jewralonowere eegor keewratse. 35  * Man b́wotirwere nebiyiwon hank'o et guut'etso b́s'eenetwok'owe,

«T keewo jewron aap'etwee,

Datsan bi'azeeron tuut aashat beyirwo keewitwe.»

Iyesus k'eri jango b́ biitstsok'o

36 Maniyere il Iyesus ashuwotsi jamik'rat moots k'azbkindi, b́ danifwotswere b́maand t'int, «Taarotsi k'ero ariyetso biitso noosh biishde keewwe» bo eti.

37 Iyesuswere hank'o ett boosh bí aaniy, «Shooki sheengo shooktso ash na'oniye, 38 Taaronúwe datsaaniye, shooki sheengmaniye Ik'i mengsti na'na'úwotsiye, k'eronwere Shed'ani na'na'úwotsiye. 39 K'erman shookiye balangaro diblosiye, mááy kakwonúwere datsan b́s'uwi dúroniye, k'es'irwotswere melakiwotsiye. 40 Arikon k'ero waad'de'er b́ saz saazon tifde'er mitsetwok'oo datsan s'uwor mank'o b́ wotiti, 41 Manoor ash na'o b́melakiwotsi woshitwe, boowere morro fiinetwok'o k'aliwotsnat gondon finru jamwotsi b́ mengstotse kakude kishitúnee, 42 Taaw gop'otso boon bojuwiti, manoknowere k'eet'i eenonat gásh k'aashon wotitwe. 43 Kááwotsmó bonih mengstotse aawok'o golitúnee, shishets waaz detstso shiye!»

Áátsets gaalo ariyetso

44 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Dari mengstú goshi taalots áátsets gaaluniye biari, Ash iko gaalman b́ daatstsok'on aaniy aatsb́k'ri, b́ geneeúwtsatse tuutson amt́ b́ detsts jamo kemdek't goshi datsman kewbdek'i.»

45 Aaninwere Iyesus hnk'owa bíet, «Dari mengstu ink'u geyiru jaaktsoniye biariye, 46 Jaaktsmanwere ayidek't mangts ink'uwo b́ daatstsok'on amt b́ detsts jamo kemk'rat ink'uman kewb́dek'i.»

Mus'i kambonton ariyets jewuro

47 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Mank'o dari mengstu aats k'arots shap'ets mus'ikambuniye bíariye, biye b́ naar naaron mus'o kakuwituniye, 48 B s'eentsok'on mus' detsirwots aats k'ari gúúratse geetsde kishitúnee, bede'ernwere sheeng sheengo mec'de k'ac'ots gedetúne, gond gondonó okaan juwitúne. 49 Dúri s'uworowere hank'owe b́wotitiye, melakiwots waarr morretswotsi kááwwotsitse galdek'etúnye. 50 Gondwotsi taaw gop'ots juwitúne, manoknowere eeponat gásh k'ashone wotitiye.»

51 Ando aaniy Iyesus, «Jam han t'iwintsrteya?» bíet.

Bowere «Ee doonzono!» boet. 52 Bíwere, «Eshe dari mengstú sheengshdek't b mist'ryo dants nemo daniífoo, k'ac'i mootse handronat nat wotts k'ac'o de'er weetu k'ac'uwots doonzoni bíariye» ett boosh bíaani.

Naazretn Iyesusats bodts k'efo

(Mar. 6:1-6; Luk'. 4:16-30)

53 Iyesus jewranotsi keew b́ ishakon manoke k'azbíami. 54 B́ datso Nazret kito maants waat ayhudiyots Ik' bok'oniru maa mootse ashuwotsi b́danifere b́tesh, shishts jamwotswere adfetst hank'owa bo etfo, «Ashaan danitelefonat adits keewan eewkneya b́dowik'úna? 55 Hań mito gashde doozfo nayiwoshna? B́ indwere Mariyami eteefúniyoshna? Bí eshwotswere Yak'obi, Yosefi, Sim'onnat Yhudnoshna? 56 B́mish mish jametswots hanoke nooknoshna? Eshe ashaan dani telefan eewkneya b́daatsi?» 57  * Manatse tuutson bín de'aniyere bo oori. Iyesusmó «Nebiywo mango b́ t'ut'et b́ took datsatsonat b́ took maa mec'rotsne» bíet. 58 Aman bok'aztsatse tuutson Iyesus manoke ay adits keewo fineratse b́tesh.

14

Gupfo Yohansi ud'etsok'o

(Mar. 6:14-29; Luk'. 9:7-9)

1 Manoor Gelil dats k'eezfo Herodis, Iyesus shúúts eeni jango b́shishi. 2 B́ gútswotssh, «Han gupfo Yohansiye, bíye k'irotse tuure, adits keew jamanots bín bofineyr manshe» bíet.

3  * Herodis Yohanisi detsidek't tipi'moots kindsht tpire b́teshi, man b́k'alwere eegoshe? Bí'eshu Filip'os mááts teshtsu Herodiyad jangatse tuutsone. 4  * Yohans Herodissh, «Nemon ní'eshu máátsu n dek'etwok'o baziyeke!» ett b́ teshtsotsna. 5 Mansh Herodis Yohansi úd'osha b́geyefo, ernmó Ayhudi ashuwots nebiyiwok'o bín bos'ilfotse ashuwotsi b́shat. 6 Herodis shuweyi aawots Herodiyad ni'i waat s'eegets ashuwots taalotse k'afefetsat Herodisi b́ geneúshi. 7 Manatse tuutson Herodis, «N geets keewo taan aatwe! Taawere neesh imetwe!» ett bish b́ taari.

8 Biwere indú bish b'ízre, «Gupfo Yohans tooko saniyots gerde taash and ime!» biet.

9 Nugúsonwere manatse tuutson shiyan b́wtsi, wotowa eree b́ taartsonat bínton mishimaratse beyat teshtswots egetaash boeteti ett Yohans tooko bish imetwok'o bíazazi. 10 Mansh tipi moo maants asho woshat, Yohns tooko tipi mootse b́ k'ut'iyi. 11 K'ut'ets tookonowere sahaniyots dek' waat na'úsh boimi, biwere bindsh dek'am imbk'ri. 12 Yohans danifwotswere waat duuno dek'am duukbok'ri, amtnwere keew man Iyesussh keewbok'ri.

Iyesus uts kum ashuwotsi b́maanztsok'o

(Mar. 6:30-44; Luk'. 9:10-17; Yoh. 6:1-14)

13 Iyesus Yohans k'iro b́ shishtsok'on jelbots kinddek't ash aal beyok ikok bíaal bewosh bí ami. Ash ashonwere man boshishtsok'on kit kitotse kesht tufoon sha'efere b́ shuutso bo tuwi. 14 Iyesus jelbotse b́ oot'tsok'on ay asho bek't boosh maac'o b́k'ewi, boyitse shodetswotsnowere b́kashiy.

15 Datsonwere b́iltsok'owon b́ danifwots b́ maants t'int́, «Beyokanwo dats basheree, datsonwere ilwtsere, mansh ash asho karnoke fa'a gál gálwotsits amr misho keew bodek'etwok'o damik'rowee» boet.

16 Ernmó Iyesus, «It bometwo boosh imere bako bo hank'on amo boosh geyiratse!» bíet.

17 B́ danifwotswere, «Noo hanoke no dets úts tushwotsnat git mus'wots s'uziye» boet.

18 Iyesuswere «Manotsi tiyok dowere!» bíet. 19 Maniyere il ash asho sisats bobetwok'o bíazazi, úúts tushonat mus' gitetswotsn k'audek't daromad s'iilt b́ deeriyakon tiitsdek't b́ danifwotssh b́'ime danifwots ashuwotssh bokayi. 20 Jametswotswere maat bowori, tushi ooronowere, b́danifwots tatse git mishi maron s'eentsdek't bok'aaúwi. 21 Maats ashuwotswere máátsonat nana'oniye okoon uts kumok'o bodts nungushwotsi boteshi.

Iyesus aats k'aratse sha'efere bíamtsok'o

(Mar. 6:45-52; Yoh. 6:15-21)

22 Maniyere il Iyesus b́ danifwotssh, «Taa ash asho t fakshfetsosh itye jelbúts kindde'er taayere shino bak'ets kimeree,» ett bíazazi. 23 Ash ashonowere deen b́k'rihakn Ik' k'onosh gur iko abaats kesh b́dek'i, datso b́ilorowere Iyesus manoke bíaali b́tesh. 24 Manoor jelbú aats k'ari taalotse biamiru kaaton bmaand jongiru jongon togefetsat jongon giwuts aatso hake bako jod'eftsatni b́tesh. 25 T'úwitsi jed'i sa'atoniyere il Iyesus aats k'ari abaatse sha'efere b́ danifwotsmand b́weyi. 26 B́ danifwotswere aats k'ari abaatse sha'efe b́waafere bek't ayidek't shatoon tek'bowtsi, «Hanwo meeyee!» ett shatt bokúhi.

27 Iyesuswere manoor, «Shenwotso! taane shatk'ayere» bíet.

28 Manoor P'et'ros, «Doonzono! Neena wotiyal aatsi abaatse sha'efere twetwok'o taan azazowe!» bíet.

29 Iyesuswere, «Wowe!» bíet. Mansh P'et'ros jelbútse oot't́ Iyesus maants amoosh aats k'aratse sha'o b́tuwi. 30 Ernmó jongi ango bek't shatb́wtsi, aats gitsots limo dek't b́tuutsok'on, «Doonzono! taan kashiwe!» ett b́kúhi.

31 Iyesus manoor b́ kisho jargt detsdek't, «Nee n imnetiyo neesh shaptsan eegoshe n t'arat'ariri?» bíet.

32 Iyesusnat P'et'rosn jelbots bokindtsok'on jongo s'k et b́wtsi. 33 Jelbútse teshts jamwots, «Arikon nee Ik'o naay neene!» ett Iyesus shinatse gúp'gup'at bosagadi.

Iyesus genseret'n shodetswotsi b́kashitsok'o

(Mar. 6:53-56)

34 Iyesusnat b́ danifwots aats k'aroniyere kimt Genseret' datsats bobodi. 35 Datsmanatse teshts ashuwots Iyesusi b́woto bodantsok'on gúúrmanatse fa'a beyoke woshat shodetswotsi b́maants de'e weetwok'o bowoshi. 36 Shodetswotswere b́ tahi jilo bodetsetwok'o bok'oni. Detsts jametswotswere boshodatse bokashi.

15

Nih nihwots nemi jango

(Mar. 7:1-13)

1 Maniyakon Iyerusalemitse waats ferisawino eteefwotsnat nemo daifwotsn Iyesus maants waat bín hank'o ett boaati, 2 «N danifwots, eenashwots nemo eegishe bogakiri, hambe! kisho bomasherawone misho bomeyiri!»

3 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «It eegishe it nemo kotosh etaat Ik'o aap'tso itgakiri? 4  * Ik'onwo ‹Nindnat nnihn mangiwe, b́ nihnat bíndn c'ashetwoniye k'ire bíyats wotiti› ett azazere. 5 Itmó ash iko b́ nihsh wee bíndsh ‹Neesh tk'aliyank'o woshok'o wosh́dek'at́ Ik'osh t'intsree› bí etal, 6 ‹Ash man b́ nihi [wee bíndi] mangiyo bísh geyiratse› it etiri, manshe it nemo kup'iyosh etaat Ik' nemo it gaakiri, 7 It tooko danawanotso! it jangosh Isayas hank'o ett b́ keewtso arikee,

8 ‹Ash ashaan b́ noonon taan mangirwee,

b́ nibonmó tiyoke woke,

9  * Ash teronat niwo,

nemok'o woshdek't danifetst dats mec'ron taan bo Ik'iri.› »

Ash kiimshf keewo

(Mar. 7:14-23)

10 Manats dabt́ Iyesus ashuwotsi bíyok s'eegt boosh hank'o bí et, «K'ewere! t'iwintsde'ere! 11 Ash kiimshfo nonotse keshetwoni bako noono maants kinditwoniyaliye!»

12 Maniyere il b́danifwots b́ maants t'iindek't, «Ferisawino etfwotssh nkeewan boosh t'ugo b́ wottsok'o danriya?» ett bín boaat. 13 Bímó hank'o ett boosh bíaaniy, «Daritstso t nih b́ tohaw mit jamo waad'itwee, 14  * Bo doogwotsnat dogwotsi jishirwotsi bo wottsotse boon k'ayk'rore, dogo dogo b́jishiyal gitetswots gop'otse bo dihiti.»

15 P'et'rosmó Iyesussh, «Jewrman biitso noosh keewwe» bí et. 16 Iyesuswere hank'owa bíet, «Andoor it t'iwintsrawonya itfa'oni? 17 Nonots kindiru jamo maac'omants ood'r úroo maants b́keshetwok'o t'iwintsratsteya? 18  * Nonotse keshetwonmó nibotsna b́kesheti, ashono kimshitwo maniye. 19 Gond asaabo, ash úd'o, wido amo, gobo, úmp'o, kooton gawo, ash shúúts t'afiyo, jamanots ash nibotsne bokeshfoni. 20 Ash kimshfwots hanotsi bako masheraw kishon mooniyere asho kimshratsee.»

Mááts iku biamntsok'o

(Mar. 7:24-30)

21 Iyesus manoke kesht T'irosnat Sidon kitwots maants bíami. 22 Mann Kana'an dats mááts iku Iyesus maants waat, «Dawit naayo! Doonzono!! t na'ú kim shayiron detseyat b́ kic'irwotse oona neesha taash maac'o k'ewowe!» etaat b kuhi.

23 Bímó ikunor noono bish bí aanirawo s'ik et b́wts, manoor b́dnifwots bíyok t'int «Máatsan noshuutso sha'at bkuhirwotse oona! neesha bin denee» ett bok'oni. 24 Bíwere aanidek't «Taan wosheyiye Isra'elitse mererwotsk'o t'aftswots mec'roshee» ett bíaani.

25 Máátsmanmó t'iinat b́ tufishirots tuk'maldek'at «Doonzono! oona neesha taan teúwee!» bíet.

26 Iyesuswere «Nana'úwots misho de'er kanwotssh juwo wotitkaliye» bíet.

27 Biwere «Doonzono! ee arikee, ernmó kanwotswor mishimaratse fed'iru mishi fed'o mááfnee» bíet.

28 Mann Iyesus, «Máátsune neena n imnetiyoniye eene! manshe nshuntsok'o neesh wotowe!» bíet. Máátsman nii'úwere manoori sa'atse kashbwtsi.

Iyesus shodets aywotsi b́ kashitsok'owo

29 Iyesus manoke tuut Gelil aats k'ariganok b́waa, guri abaatse keshdek't beebwtsi. 30 Ay ashuwotswere shoklirwotsi, dogwotsi, durwotsi, gidik'uwotsnat k'osh shodetswotsi dek't Iyesus maants bowaa, b́ tufi shirots beez bok'ri, bí were kashi b́ íshi. 31 Mann ash asho dutswots noono bokeewfere, duruwots bokaashfere, shoklirwots kaatsdek't boshawefere, aaw dogwots bo s'iilfere bek't adt Isra'elko Izar Izeweri boudi.

Iyesus awd kum ashuwotsi b́ maanzitsok'o

(Mar. 8:1-10)

32 Iyesus b́ danifuwotsi b́ maants s'eegdek't boosh hank'owa bíet, «Ashuwots taanton hanoke keez aawo tesht bometwo bodeshawotse boosh maac'o k'ewere, boamor weratse shoolr bodihrawok'o eweeron boon damiyo geeratse.»

33 B́ daniyirwots, «Beree ash jamansh bodet misho worwotse ewknya nodatsiti?» boeti. 34 Iyesuswere «Amb́tś mishe it detsi?» ett boon bíaatí. Bowere, «Shawat mishonat muk'na'a mus' nana'úwots fa'ane» boet.

35 Maniyeokon, Iyesus ashuwots dats bobetwok'o bíazazi, 36 Shawt mishwotsnat mus'uwotsn k'a'údek't Ik'o udt, tiitsdek'tnwere b́danifwotssh b́imi, b́ danifwotswere ash ashosh bokayiy. 37 Jametswotswere máát bowori, bomááre oortsonowere b́ danifwots kakudek't́ shawat mishimaron s'eents mishifed'o bo k'aaúwi. 38 Maats ashuwotswere máátsonat nana'on taawerawon awd kum nungushno.

39 Maniyere il Iyesus ash asho deen b́k'ri, jelbotsowere kinddek't Megedon dats kaywots maants bíami.

16

Adits keewo bek'osh aatetsok'o

(Mar. 8:11-13; Luk'. 12:54-56)

1 Ferisawino eteefwotsnat Seduk'awino etefwotsn Iyesusok boweyi, bín fadosh geeyat «Darotse adits keewo noosh kitswe» ett bín bo aati. 2 Bímó hank'o ett boosh bí aaniyi, «Kooc'on daro b́ bírre it bek'or ‹Bilee b́wotiti› etirute, 3 Datso b́gatsor guuron ando ‹Daro daawnar b́ aak'or hambets aawush mango butsetwe› it etiri, dari maac'o bíaro danosh falfte, ernmó dúri milkto dano falratste. 4  * Gondonat amaneraw s'oot'anots, mililkt bek'o geefne, ernmó nebiyo Yonas milkitoniye oko k'osh milkito imeratse.» Maniyere il Iyesus boon k'azk'rat k'osh beyokok bíami.

Ferisawiwotsnat Seduk'awiyots boot' shasho

(Mar. 8:14-21)

5 B́ danifwots aats k'aroniyere bokimoor batk'rat misho detsde'atsno botesh, 6  * Iyesus b́danifwotssh, «Nibn de'ere, Ferisawino etefutsnat Seduk'awino eteefuwots boot'shashatse it atso kordere» bí et.

7 Bowere, «Han bí'etir misho dek'woo nok'aztsoshe b́wotiti» ett boatsatseyo bokeeweyi.

8 Iyesusmó bo asaabirwo dandek't hank'o boosh bíet, «It amanerawotso! ‹Misho node'awoshe› etaat it atsatsewo eegishe it keeweyeri? 9  * Andoor t'iwintsratsteya? Úts misho úts kum ashosh b́ bodtsok'onat oorts mishifed'o ambts mishimaron s'eeno it k'aaútsok'o gawuratsteya? 10 Mank'o shawat misho awd kum ashosh b́bodtsok'owonat oorts mishifed'o ambts mishi maron s'eentso it k'aa'útsok'o t'iwintsratste? 11 Eshe ‹Ferisawino eteefuwotsnat Seduk'awino eteefuwots boot' shashatse it atso korde'ere!› etaat itsh tkeew mishi jango wotb́k'azo aawk'oneya t'iwintso it k'azi?»

12 B́ danifwotssh it atso korde'ere bí ettso ferisawno eteefuwtsnat Seduk'awino eteefuwotsn doyatsna bako bo mishi boot'shashatse b́woterawok'o danbodek'.

Iyesus Mesihiyo b́woto P'et'ros b́gawutsok'owo

(Mar. 8:27-30; Luk'. 9:18-21)

13 Iyesus Filip'os K'isariyi eteef dats kayuk b́bodtsok'on b́ danifwotssh, «Ashuwots Ash na'osh koni etee boetiri?» ett boon bíaati.

14  * Bowere, «Ik ikwotsiye ‹Gupfo Yohansiye,› etirune, k'oshwots ‹Eliyasiye› etirune, ando k'oshuwots ‹Ermiyasiyee wee nebiyiwotsitse ikoniye› etfne» boet.

15 Iyesuswere, «Itmó koni etfte tasha?» Bíet.

16  * Mann Sim'on P'etros aanidek't, «Neehe Krstos neene, Ik'o naay neene,» ett bísh bíaaniy.

17 Iyesuswere Hank'o bísh bíeti, «Yona naay Sim'ono! derek neene! han neesh kits darotse fa'o tnihiye bako ashaaliye. 18 Taawere hank'o etreneesha, nee P'et'ros* neene, shutsi s'alanatsowe Ik' moo agetuwe, Ik' maa mannowere dab k'iri angonuwor da'aratse. 19  * Eshe, dari mengstu bín k'eshetwotsi neesh imetwe, datsatse n tiptso darotse tipekee b́wotiti datsatse n biitstso darotse bishke b́wotiti.» 20 Maniyere il Iyesus b́ danifuwotssh bí Krstosi b́wottsok'owo konshor bokeewrawok'o bí azazi.

Iyesus bíats bodetu gond bek'onat k'iri jango tewrero b́keewtsok'o

(Mar. 8:31-33; Luk'. 9:22-27)

21 Manortson tuut Iyesus b́ danifwotssh hank'o eto dek' b́tuu, «Iyerusalem maants amo taash geyife, manoknowere ee naashuwots, kahani naashuwotsnat nem danifwotsoke gondbek'o tiats bodetwe, taano úditunee, keezl aawonomó k'aytuwitwe.»

22 P'et'rosmó Iyesusi bíaali s'eegdek't́, «Doonzono! woteratse b́jamoona! keewan niats boratse!» etfetst bín fayo dek't b́tuwi.

23 Iyesusmó wongr ett aanat P'et'rossh, «Nee shed'anono! tshinatse tuuwe! nee ashka bako Ik'iko ní asaaberawotse taash t'uugnenee» bíet.

Krstsos jafrats sha'o bíaatit k'awuntso

(Mar. 8:34—9:1; Luk'. 9:23-27)

24  * Maniyere il Iyesus b́ danifuwotssh hank'owa bíet, «T jafrats woo geyiruwo b́ tooko juu k'rowe, b́ mask'aliyonowere kurde tshuutso sha'owe. 25  * B́ kasho kashiwosh geyiru jamo b́ kashitwe t'ut'etwe, b́ kashu t jangosha err t'ut'etwonmó daatsitwe. 26 Asho datsanatsi gaal jamo b́datsiyal, b́ kashunmó b́ t'afiyal eege bísh b́ k'aliti? Wee asho b́kashi shegro k'awntso dashosh falitwá? 27  * Ash na'o b́ nih mangon wotde'er b́ melakiwotsnton weetwe, manóroweree ik ikon boosh bofinok'o bok'awntso dashetwe. 28 Arikoniye itsh t keewiri, ash na'o b́ mengsti mangon b́waafere† bobek'fetsosh hanoke need'iru ashaanotsitse k'irrawwots fa'ane.»

17

Iyesus aro b́ wonetsok'o

(Mar. 9:2-13; Luk'. 9:28-36)

1  * Shrt aawoniyere il Iyesus P'et'rosi, Yak'abnat Yak'ob eshu Yohansi b́ shutsats s'eegdek't bí aal ayidek't danbaan tuuts guriabats k'azb́kesh. 2 Manoke boshinatse bíaro wone b́wutsi, b́ shiitsonwere aawok'o b́ goli, b́ tahonwere nas't sháánok'o b́goli. 3 Musenat Eliyasn Iyesusnton bokeewefere boats be'ebowts. 4 Manoor P'et'ros Iyesussh, «Doonzono! hanoke nobeyink'eree noosh sheenge, mansh ni'ekitka wotiyal iko neesh, iko Musesh, iko Eliyassh, wotit gof keezwotsi awone» bí et. 5 P'et'ros man keewoke b́befere goliru daawno boon degb́k'ri, daawn manitsnowere «Tshuntso tna'o tmaac' k'eeztso haníyee, bín k'ewere!» etiru k'ááro b́weyi.

6 B́ danifwots k'aar man boshishtsok'on ayidek't bo tek'tsosh bobaron datsats gúp'gup' bowtsi. 7 Iyesusmó bomaants t'int boon shuu'at «Tuuwere shatk'ayere!» bí eti. 8 Bowere dambaan kááwdek't bos'ile Iyesusiyere okoon konnor be'aatsno.

9 Guratse oot'oke bobefere Iyesus, «Ash na'o k'irotse b́tuufetsosh it bek'tsan konshor keewk'ayere» ett b́danifwotsi bíazazi.

10  * B́ danifwotswere, «Eshé, nem danifwots shino woo bín geyitwo Eliyasiye boetir eegoshe?» Ett bín boaati.

11 Iyesuswere aaniy dek't, «Arikee, Eliyasiyere shino weetwe, bíye úno manutsitwee. 12  * Ernmó Eliyas yoots shino waare etirwe itsha, ashuwotsmó bín danatsne, manshe bogeyiru jamo bíats bok'ali. Mank'o ash na'o bokishatse gond bek'o bín geyife.»

13 Manoor b́danifwots Iyesus keewirwo gupfo Yohans jango b́wottsokowo boosh galb́gutsi.

Iyesus bí atse fo'erawo b́ fa'a na'o kashitsok'o

(Mar. 9:14-29; Luk'. 9:37-43)

14 Iyesusnat b́danif keezetswots ash ashomants bo aantsok'on ash iko Iyesus maants waat b́ tufishirots tuk'maldek't hank'o bíet, 15 «Doonzono! oona neesha tna'osh maac'o k'ewowe, fo'erawo ayidek't bín gonde b́bek'shiri, tawotso aatsotso ayoto b́dikiri. 16 N danifwotsokowere doore b́teshi, ernmó bín kashiwosh falratsne.» 17 Iyesuswere, «It amaneraw dúranatsi s'oot' k'uranotso! awrish b́borfetsone itnton tbeeti? Himo, awrish b́borfetsone iti t k'amiti? Aab na'o t maants dowere!» bí et. 18 Iyesus fo'erawman bí hadi, fo'eronewere na'o atsotse k'az b́keshi, na'amanwere manoor kashb́utsi.

19 Maniyere il b́ danifwots bo aal Iyesusok t'int, «Noo fo'erawman kisho nomaaw eegoshe?» ett boaati. 20  * Iyesuswere boosh hank'o bíet, «It amano it k'aztsoshe, arikon itsh keewirwe, senafic' aawi kayuk'o bodts imnetiyu detsfetee wotink'eree gurhansh ‹Hanoke tuur ok amee!› it etal ametuwe, itsh maawetwo eegor aaliye. 21 Han naari fo'erawo Ik' k'ononat s'oomiyona bako b́ jamon keyatse.»*

Iyesus b́ k'iri jangonat k'irotse b́tuwi jango gitlo b́keewtsok'o

(Mar. 9:30-32; Luk'. 9:43-45)

22 B́ danifwots Gelil datsatse bokakwewor Iyesus hank'owa boosh bíet, «Ash na'o ash ashuwots kishatse beshiyeyar imetwe. 23 Bowere bín úd'itune, ernmó keezl aawots k'irotse tuwitwee.» B́daniyrwotswere keewanatse tuutson ayidek't shiyan bowutsi.

Ik' maa ereero dashi jango

24  * Iyesusnat b́ daniyfwots K'frnahomits bobodtsok'on Ik'i moosh err dek'irwots P'et'rosok t'int́, «Iti danifo Ik' maa ereero dashalkeyaa?» ett boaati. 25 P'et'roswere, «Ee dashetwe» bíet. P'et'ros moo maants b́kidtsok'on Iyesus shino, «Sim'ono! eege neesh biari? Datsanatsi naashwots ereero wee t'ilisho bo dek'et konkneya? Bo nana'oknemó uri datsi ashokneya?» ett bíaati. 26 P'et'roswere, «Uri datsi ashaatsne» ett bíaani. Iyesuswere hank'o bíeti, «Beree bo nana'aúwots ereer dashotse aalne eteere? 27 Ernmó boosh t'ugo nowoterawok'o aats k'aromaants amr mus'i mak'at'ino sha'úwee, shin shino keshet mus'oodeshde'e, b́nono n wogor bítse gizo daatsitune, manowere de'er taanat neenko daye.»

18

Jamoniyere bogo kone?

(Mar. 9:33-37; Luk'. 9:46-48)

1  * Manoor b́ danifuwots Iyesusok t'int, «Dari mengstotse jamoniyere bogo kone?» ett bo aati. 2 Iyesuswere na'í marmat' iko s'eegdek't bo taalots ned'ib́k'r, 3 Hank'owo bíeti, «Arikone itsh ti etiri, woneyar nana'í marmat'uwotskok'o woto it k'azal b́ jamon dari mangstots kindratste. 4 Na'i marmat'ankok'o b́ tooko dashan detsetwo dari mengstotse eene b́wotiti. 5 Hank'o wotts na'o t shúútsosha err dek'etwo taan dek'etwe.» bíet.

Ashosh t'ug wotaatse ats koti jango

(Mar. 9:42-48; Luk'. 17:1-2)

6 «Konwor wotowa asho taan amaniru muk'nana'anotsitse iko b́ dariyoniyere mangts dí'́i shútso b́ bimbats tifde'er ayide dashan gop'ts aatsi k'arotse juweyar k'ot'eeb́wtsink'eree bísh k'aniyank'e.» 7 Manats dabt Iyesus hank'o bíet, «Ash ashuwotssh t'ug wotiru ashuwots jangatse tuutson indowe datsusha! wottso b́ wotiyalor t'ug wotit keewwots bowowo ooreratse, ernmó t'ugo wotitwo b́weetwok'o k'alitumansh indowe bísha! 8  * Mansh eshe n kisho wee n tufo morro n finitwok'o neen b́daritkawotiyal k'ut'de' juk'rowe! git kisho wee git tufo deshfetsr dúre dúri tawots njuwewoniree kish k'ut'o wee duro wotarr dúre dúri kashomaats kindo neesh k'anefe. 9  * Ni ááwonúwere morro nfinitwok'o neen b́dariyal kishde okaan juk'rowe! git ááwo deshfetsŕ gahanem taw gop'ots njuwewoniyere ááw iketso wotaarr kasho maants kindo neesh k'anefe. 10 Darotse fa'a bo melakiwots jam aawo darotse fa'o tnih shiitso bos'iilirwotse, k'ac'in nana'anotsitse dab́ ikonor it gac'erawok'o it tooko korde'ere. [ 11  * Ash na'onúwor b́waa t'aftso kashiyoshe.»]*

T'aft daatsets mereero ariyetso

(Luk'. 15:3-7)

12 Ando aaniy Iyesus hank'o bíeti, «Aab eeg arefa itsha? Bal mereer detsts ash iko boyitse iko b́k'aleyal balosh ik shapwotsi guri abaatse k'ayk'rar t'aftsman geyo amaalkeya? 13 Ariko itsh keewirwe, bín b́daatsor fa'a balosh ik shapwotsiyere t'aft daatsets ikmansh b́gene'úwiti. 14 Mank'o darotse fa'o itnih nana'a k'ac'nanotsitse ikonwore b́t'fitwok'o geyeratsee.

Ashaats gond fintsats eeg k'alo b́geyitwok'o

15  * «Nieshu neen b́dadiyal neenat bín ikn wotde neesh b́t'afitso keewwe, n keewo b́ shishetka wotiyal aani nik woshdek'etuune, 16  * N keewo shisho b́k'azalmo wee git wee keez ashuwots gawts gawo b́s'eenetwok'o neenton wee iko wee git asho de'er biyok amee. 17 Boon k'ewatse bíetalmó Ik' moosh keewwe, Ik'i moonowere k'ewatse bí'etetka wotiyalowere Ik' danawok'o wee morretsok'o taawk'rowe.

18  * «Arikoniyere itsh tietiri, datsatse it tiptetwoniye darotse tipekee b́wotiti, datsatse it biitsetwo daaratse bishke b́wotiti. 19 Andoor aaniy itsh keewirwe, ititse gitetswots datsatse eegonor k'onosh ikwotar Ik'o bok'oniyal darotse fa'o t nih itsh s'eentsitwe. 20 Gito wee keezo wotar tshúútson bokakwet beyokoke taa bo dagotse daatsetwe.»

Orowe eti jango

21 Manoor P'et'ros Iyesus maants t'int́, «Doonzono! tíeshuu taan b́dadiyal ambtsoto bísh oorowe erta? Shawatoto b́borfetsoneya?» ett bíaati.

22  * Iyesuswere bísh hank'o bíet, «Shawatoti sheba bako shawatot mec'ra eraatse neesha, 23 Mansh daritsi mengstu guutswotsnton tanoosh geyiru nugúsoniye bíari, 24 Nugusonwere taano dek't b́tuutsok'on ay miliyeniyon meklityo† bíatse fa'a guuts iko detseyat b́weyi. 25 Guuts man bíatse fa'a k'awntso dasho b́mááwtsotse bíwere b́ máátsunowere b́nan'úwotsnat b́ detsts jamonowere kemde'er bíats fa'a k'awntso b́dashetwok'o b́ doonz bíazazi. 26 Guutsonmo b́ doonz shirots tuk'maldek't ‹Doonzono! oona neea! muk'i taash s'iilde'e, b́ jamonor neesh dashetwe!› ett bín b́ k'oni. 27 B́ doonzwere bísh maac'o k'ewat bín faksh b́k'ri, bíatsi k'awntsonoweree k'azb́k'ri.

28 «Ernmó guutsman manoke kesht amoke b́befere bal dinariyo‡ gusho bíatse b́detstso b́ tooho daatsdek't b́ bimbo gúk'dek't, ‹Neesh t gushits gizo taash daye!› bí et. 29 Guuts b́ toohmanwere b́tufishirotse diht́ ‹Oona neesha! taash muk'i k'amowee, neesh dashetwe!› ett b́ k'oni. 30 Ashmanmó k'aze bíet. Iki dabnwor detsdek't amt́ b́ k'awntso b́dashfetsosh tipi moots tipi b́k'ri. 31 Bínk'ó wotts guuts guutswots man bobek'tsok'on ayidek't shiyanbowts, amtinwere wotts jamo bodoonzsh keewbok'ri. 32 doononwere guutsman s'eegidek't bísh hank'o bíet, ‹Nee gond guutsono! taan nk'onree jam k'awntsman neesh k'azre, 33 Eshe, taa niatsi k'awntso neesh k'aztk'rok'o, nee ntooh wotts guutsosh k'azo neesh geyiyank'oshna b́teshi?› 34 Mansh doonzo fayat bíatsi k'awnts jamo b́dashfetsosh tipi maa naashosh beshidek't b́ ími.

35 «Eshe itwere ik ikon it eshuwi itnibotse kishde neesh orowe eto itk'azal darotse fa'o tnihwor mank'o it aats k'alitwe.»

19

Kenihonat máátsun faksheyi jango Iyesus b́danitsok'o

(Mar. 10:1-12)

1 Iyesus man keew b́ ishiyakon Gelil datsatse tuut, Yordanos fokoniyere bak'etse Yihud datsats bíami. 2 Ay ashonwere b́jafrats botuwi, boyitsnowere shodtswotsi b́ kashiyi.

3 Manoor ferisawino eteefwots b́ maants t'int bín fado geeyat, «Asho b́ máátsu ik jago bt'afiyal manatse tuutsonowere fakshuna bíetal nemo eekituwáá?» ett boaati.

4  * Iyesuswere hank'o ett boosh bí aaniy, «Shin Ik'o nungushonat máátson woshdek't boon bíaztsok'o nababeratsteya? 5  * Ando aani ‹Man jangosh asho b́ nihnat bíndn k'aykraar b́ máátsunton ik wotitwe, gitetswotswere ik ats wotitúne› 6 Mansh bo maniyak ik atsnee bako gitnaaliyee. Eshe Ik'o s'anddek't ik b́woshtso asho b́ k'alawok'owa.»

7  * Ferisawino eteefwotswere, «Béré, Muse eegishe ‹Keniho b́ máátsu b́ fakshetsok'o kitsit werek'eto imr bin fakshwe› bíetiri?» bo et.

8 Bíwere boosh hank'owa bíet, «Museyiyere it máátsu itfakshitwok'o bíet itnibo kup' b́wottsi jangatsna bako shin mank'oyiyaliye b́teshi. 9  *Taamó ash iko widatse tuutson b́wotiyalabako b́ máátsu fakshr k'oshu b́dek'al gobetsi wotere» etirwe itsha?

10 B́ danifwotswere, «Kenihe mets jango hank'owi wotiyal mááts dek' k'azo k'anefe» boet.

11 Iyesusmó hank'owa bíet «Mank'o keewo bofalitwok'o boosh imetswotssha bako jam ashosh faleratse. 12 Gat wotat shuwetswots fa'ane, asho boon b́ gatitswotswere fa'ane, Ik'i mengstosh ett botookon botoko gatok'o taawtswots fa'ane, mansha keewan dek'osh falitwo de'e.»

Iyesus nana'o b́deertsok'o

(Mar. 10:13-16; Luk'. 18:15-17)

13 Manorowere b́kisho boats gerde'er Ik'o boosh b́k'onitwok'o ashuwots nana'o Iyesus maants dek't boweyi, b́ danifwotsmó ash asho bofayi. 14 Iyesuswere «Dari mengstu hanotsk'owwotssh b́wottsotse nana'í marmat'úwotsi k'ayere t maants wonee, bazik'ayere» bíet. 15 B́ kishonowere boats b́gediyhakon manoke beshat k'azbíami.

Datsatsi gaalonat dari mengston

(Mar. 10:17-31; Luk'. 18:18-30)

16 Ik aaw ash iko Iyesusmaants waat «Danifono! dúre dúri beyo daatsosh sheeng keewo k'alosh taan geyitwo eebik'úna?» ett bíaati. 17 Iyesuswere, «Sheeng keewi jango eegishe taan ni aatiri? Sheeng wottso Ik' ikoniye, kashomaats kindo ngeyiyalmó b́ tzaziyotsi s'eentswe.» bíet.

18  * Ashmanwere, «B́ tzaziyots aawotsnee?» bíet.

Iyesusu hank'o ett bí aani, «Asho ud'k'aye, wido amk'aye, úmp'k'aye, kooton gawk'aye, 19  * n nihnat nindn mangiwe, k'osh asho ntookok'o woshde shune, etiru tzaziyotsiye» bíet. 20 Jawets na'amanwere, «Tzazi jamnotsnere s'eentsre, k'osho taash shapitwo eebik'una?» bíet.

21 Iyesuswere, «B́ jamon s'eeno woto ngeyiyalee amŕ ndetstso kemde'er gizman t'owwotssh ime, darotse gaalo daatsitune, tshuutsonowere shoyde wowe» bí eti.

22 Jawets na'a manwere, ay gizo b́detstsotse man b́shishtsok'on shiyanefere k'azbiami.

23 Maniyere il Iyesus b́ danifuwotssh hank'wa bíet, «Arikone itsh tkeewiri, gaalets ashosh dari mengstots kindoniye ayidek't mange. 24 Andoor itsh keewirwe, Gaalets asho Ik'i mengstots b́ kindoniyere kambulo mafi furotse b́ besho ketefee.»

25 B́ danifuwots man boshishtsok'on ayidek't adt «Beree, kone kashosh faliti?» bo et.

26 Iyesus bo maants s'iilt, «Keew han ashosh faletkaliyee, Ik'oshomó jamo faletwe» bí et. 27 Manoor P'et'ros, «Hambe, noo jamo k'azk'rat n jafrats sha'erone, eshe ebiyek'únaa nodatsiti?» bí eti.

28  * Iyesuswere boosh hank'o bíet, «Arikoniye itsh tietiri, Ash na'o b́ mang jorats be b́dek'ots andr datsuwatse tjafrats sha'atswots, it woor tatse git mangi jooratse itbeeti, tatse git Isra'el jirwotsatse angshitutee. 29 T jangosh err b́ moowwotsi, wee bí eshwotsi, wee b́ mishotsi, b́nihnat b́idono, wee b́nana'o, wee b́gosho k'azts jamo baloti gito dek'etwe, dúre dúri kashonowere daatsitwe. 30  * Ernmó and shints wotts aywots shuuts oortswotsi wotitúne, shutsts wottswots shintswotsi wotitune.»

20

Weyini mitwotsitse finit ashuwotsi k'at'arefok'o ariyetso

1 «Dari mengstú woyini miti beyoke finiru ashuwotsi k'at'arosh guuron keshts miti doonzoniye biariye. 2 Bí ik ik aawosh ik ik dinariyo dashosh keeweyat, finirwotsi weyini mitook b́woshi. 3 Keez sa'atok'on kesht, fino bitst jebatse need'iru k'osh ashuwotsi b́bek'i, 4 ‹Itwere weyini mit boyok amr finore. Itsh imo geyit k'awntso dashetwe› bí eti. 5 Bowere weyini miti datsok boami, ando aaniy shrt sa'atonat jed'iy sa'atok'on kesht mank'o b́k'ali. 6 Tatse ik sa'atok'onowere k'osh ashuwotsi bo need'efere daatsdek't ‹Itmó aaw jamo fino bitsat hanoke it need'ir eegishe?› ett bíaati. 7 Bowere ‹Noon k'at'arit asho t'út'atniye› boeti, bíwere ‹Beree itwere weyini mitwots beyok amr finore› bíet.

8  * «Datso b́iltsok'on weyini mitwots doonz fin manatse b́naashitsosh ‹Finirwotsi s'eerr ili k'at'aretswotsatse tuuzr shin k'at'aretswotsok b́borfetsosh bofintsi k'awntso boosh daye› bí eti. 9 Mansh tatse ik sa'aton k'at'aretswots ik ikon t'int ik ik dinariyo bodek'i. 10 Shin k'at'aretswots bot'intsok'on bogshde bodek'etwok'o boosh bíar, ernmó boowere ik ikon ik ik dinariya bodek'i. 11 Gizo k'aaú dek't́ weyini mito doonzats hank'o ett bomumundi, 12 ‹Hanots il waat bofin ik sa'atoshe, ernmó aaw jamo aaw k'es'atse mis'fetsat maawron jintswotsnton nonoton taal woshnk'ri.› 13 Weyini miti doonzonwere, finirwotsitse ikosh hank'o ett bí aaniyi, ‹T mashono! neen eegor daderatsee, nokewe ik aawon neesh ik dinariyo dashoshoshnaa? 14 Eshe nbano de'er amee, neesh tímtsok'o bodtso iltsanshowere imo shunre. 15 T took gizatse tshuntso k'alosh alo detsfoshna? Himo taa tewud doo twottsoshee nee n okoori?› »

16  * Maniyere il Iyesus, «Mank'o, shuutstsi teshtswots shintsi, shintsi teshtswots shuutstsi wotitune» bíet.

Iyesus b́k'iri jangonat k'irotse b́ tuwi jango útslo b́keewtsok'o

(Mar. 10:32-34; Luk'. 18:31-34)

17 Maniyere il Iyesus Iyerusalem maantsan bíamfera b́tesh, amoke bobefere weeratse tatsegit b́danifwotsi boaali b́ maants s'eegdek't́ dek'amt́ hank'o boosh bíet, 18 «Hamb, Iyerusalem maantse noamiri, manoknee Ash na'o kahni naashwotsnat nemo danifwotssh beshide imetwe, boowere k'iri angsho bíats angshitúnee. 19 Ik'i ashwoteraw ashuwotssho beshide imetúnee, boowere trgc'o bíatso kaashetúne, bíno garafituno, bín jiitetúnee, ernmó keezl aawots k'irotse tuwitwee.»

Zebdiwos nana'úwots ind Ik'o k'on k'ono

(Mar. 10:35-45)

20 Maniyere il Zebdiwos nana'úwots ind, b nana'úwotsnton Iyesusmaants t'iinat b́ shinatse tuk'maldek'at ik keewo bish b́ k'alitwok'o bín b́ k'oni. 21 Iyesuswere, «Eege ngeyiri?» bí eti. Biwere, «N mengstotse t nana'a gitets hanots iko giro maants, iko k'ano maants bobeetwok'owo taash woshwe!» bíet.

22 Iyesusmó «It itk'onirwo danatste, taa karnon túshet gondbek'i wanc'o úshosh falituteya?» bíet. Bowere «Ee falitwone!» boeti.

23 Iyesuswere, «Arikon taa t úshet gond bek'i wanc'o úshetute, ernmó k'anonat giromaants bobetwok'o k'alitwo taanaliye, beyokman imetiye tnih boosh b́ k'anits ashuwots s'uzshe.»

24 B́ danif tatswots bok'onts k'onman boshishtsok'on eshu git manotsats fayogedbok'ri. 25 Iyesusmó jametswotsi s'eegdek't hank'o boosh bí eti. «Ik' danaw ashuwotsatse naashtswots bo ash ashaatse alknee, boon jishirwotswere boon boaalefook'o danfte. 26  * It dagotsnere mank'o woto geyiratse. Ernmó it dagotse een wot geyirwo it guuts wotowe. 27  * Mank'o ititse bogo wotosh geyirwo it guutso wotowe. 28 Ash na'oniye bí finar ayuwotsi kashiwosh b́ kasho beshide imoshe b́weyi bako bísh fineyishaliyee» bíet.

29 Maniyere il Iyarikoyitse kesht boamfere ash ash aywots Iyesus jafrats botuwi. 30 Ando weeri gúratse beyiru ash aaw dog gitetswots man weeron beshirwo Iyesusi b́ woto boshishtsok'on «Dawit naay doonzono! oona neesha, noosh maac'o k'ewowe!» ett bokuhi.

31 Ash ashonwere «Ishooree!» ett boon bofayi, bomó «Dawit naay doonzono! oona neesha noosh maac'o k'ewowe!» et fetst ayidek't bokúhi.

32 Iyesuswere need'dek't́ boon s'eegt «Itsh eeg tk'ale itgeyiri?» bíet.

33 Bowere «Doonzono! no ááwwots bok'eshetwok'o woshwe!» boeti.

34 Iyesuswere boosh maac'o k'ewat bo ááwwotsi b́shuuí, bo ááwwotswere manoor bobek'i, boowere Iyesus jafrats boami.

21

Iyesus mangi eenon Iyerusalemits b́kindtsok'o

(Mat. 11:1-11; Luk'. 19:28-40; Yoh. 12:12-19)

1 Iyesusnat b́ shuuts sha'irwots Iyerusalem maants bot'inor Debrezeyitn* Bete Faageyi eteef galúts bobodtsok'on Iyesus b́danifwotsitse gitetswotsi hank'o ett woshbk'ri, 2 «It shinatse fa'a galúts ameree, manokowere itbodtsok'on daaz iku bnaúnton tipetsu daatsitute, biishdeniye taash de'ewore. 3 Asho konwor ikjago itn bíaatiyal ‹Doonzo boon b́geyirwoshee› erere. Bíwere daaz daazwotsi manoor doyitwe.» 4 Man b́wotye nebiyiwon hank'o ett keewetso b́ s'eenishe,

5  * «S'iyon mááts naúsh†

‹Hambe! Nnuguso bíatso dash detsedek't daazunat

B́naú ats wotde n maants weetwe!› err bish keewwere.»

6 B́ danifwotswere amt Iyesus boosh b́ keewtsok'o bo k'ali. 7 Daazunowere b na'úntoon bíyok dek't boweyi, botahonowere daazwots jik'ats gedbok'ri, Iyesuswere bíyats be b́dek'i. 8 Ash ashotse aywots botaho werindats ees'bok'ri, k'atsetswotswere maarets miti jaabo k'ut'dek't weerindatse boes'fera botesh. 9 Ash shin shinatse amiruwotsitsnat b́ jafratse weyirwotsitse teshtswots, «Hosa'ano Dawit naayshe! Doonzo shútson weetwo deereke! hosa'ana‡ darotse!» ett bo kuhefera botesh. 10 Iyesus Iyerusalemits b́ kindor kititsi ash jamo, «Han kone bí?» eton dimbirbowtsi. 11 Ash ashonwere, «Han Gelil datsatse fa'o Nazretitse waatso nebiyiwo Iyesusiye.» bo etí.

12 Maniyere il Iyesus Ik' moots b́ kindi, manoknowere kemiruowtsnat keewiru ash jamo kish b́ ishí. Giz woniyiruwots maronat kurkund kemirwots jooronowere gúp'sh b́ ishi. 13  * « ‹T moo Ik' k'oni maa eteetwe› ett guut'ere, itmó bík'tswots gemook'o woshrte!» bí eti.

14 Iyesus Ik' mootse b́befere ááw doogwotsnat shoklirwots b́ maants bo waare b́kashiyi. 15 Ernmó kahniy naashwotsnat nem danifwotsn Iyesus b́ k'alts adits keewo bobek'tsonat nana'i marmat'uwots Ik'i mootse «Dawit naaysh hosa'ana!» etfetst bokuhefere boshishtsotse bofayi. 16  * Mansh Iyesussh «Nanaúwots bo etirwo k'ebirwiya?» boeti, bíwere «Ee, k'ebirwee, ‹Nana'uwotsnat s'aats úshirwots nonotse udo k'anirnee› etirwo b́ jamon nababeratsteya?» bíet. 17 Boon k'azk'rat kitotse kesht Betaniya eteef galúts bíamí, manoko b́k'eeyi.

Iyesus b́ c'ashts belesi mitu

(Mar. 11:12-14, 20-24)

18 Iyesus dats gats guuron kito maants aanat amfetst k'ak'b́wtsi, 19 Belesi mit iku weerindi gúúratse bek't b maants bíami, ernmó biyatse maara bako eegor daatsratse. Mansh «Haniyehak b́ jamon shuwo níatse b́datserawok'owa!» bíet. Mitúnuwere manoor shuuk'bwtsi. 20 B́ danifwots man bobek'tsok'on «Belsi mitan iknun aawk'oneya shuuk' bgutsi?» ett bo'adi. 21  * Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Arikone itsh tkeewiri, imnetiyo deshr t'arat'aro itk'azink'ere belesi mitu atsats k'aletsok'o k'almec'ro b́woterawon dab gurhansh ‹Hanoke tuur aats k'arots shap'ewe!› it etal itsh s'eenetwe. 22 Amanar Ik' it k'onitu jamo daatsitute.»

Iyesus awuk'o alon b́finirwok'owo aatetsok'o

(Mar. 11:27-33; Luk'. 20:1-8)

23 Iyesus Ik' moots kind dek't daniyo dek't b́tuwi. Manoor kahni naashwotsnat ashitsi eenashwots b́ maants t'int «Jaman nk'alirwo eegi aloneya? Alhanowere neesh imtso kone?» Ett boaati. 24 Iyesuswere hank'o et boosh bíaaniy, «Taawere ik keewu iti aatuna, ti aattsu taash it aniyalee taawere jaman kon alon t k'alirwok'o itsh keewitwe. 25 Yohans gupo eewkneya b́weyi? Darotsneyamo ashokneya?» Bíere, bo boatsatseyosh hank'o ett boshiyeyi. « ‹Darotsne› noetal ‹béréé, eegoshe bín amano it k'azi› noosh bí'eteti, 26 ‹Ashokike› noe'talmó, Yohansi jamwots nebiyok'o bos'ilirwosh, ashuwotsi noshati.» 27 Manshe, «Danatsone» ett boaaniy. Bíwere «Taawor jamhan eegi alon tk'alirwok'o itsh keewratse» bí et.

Nana'a gitetsuwotsi ariyetso

28 Manats dabt boosh hank'owa bí et, «Ash iko nana'a gitetswotsi detsfe b́tesh, boyitse iko maants t'int, ‹Tnaayo! hambets t weyini miti beyoke amr fino nfinitwok'owa› bíet. 29 B́naaywere ‹K'aze amatse› bíet. Ernmó il goynat finosh bíami. 30 Nihonwere b́naay ikok ando amt́ bíshowere mank'o b́ finitwok'o bín bíazazi, ‹Wotowe tniho ametuwe› bíet. Ernmó amatse. 31 Eshe gitetsanotsitse b́ nih alo s'eentstso ááwnee?»

Bowere «Shintsoni!» boeti, Iyesuswere boosh hank'o bíeti, «Arikoniye itsh tietiri, morretswotsnat gobetswotsn dari mengstots kindosh itiyere shinitunee. 32  * Gupfo Yohans kááwi weerindo itsh kitsosh b́ waare bín amaneratste, morretswotsnat gobetswotsmó bín amanernee, hanowere bek'aat dab naandrone etaat amaneratste.»

Woyni bos'uwotsi toktswotsn aridek't jewretso

(Mar. 12:1-12; Luk'. 20:9-19)

33 Iyesus dabt hank'o bíeti, «K'osh jewro k'ewere, woyni mitwotsi tokts ash iko fa'e b́tesh, bí b́ weyini mit gúratse kas'o kas'bk'ri, weyini fis'eet gop'o ishdek't b́doozi, weyini kotosh wotit kaki geenzo agb́k'ri, maniyere hakon mitwots beyoko goshtswotssh kirayik'rat k'osh datso maants k'az bí'ami. 34 Mit shuwi woro b́bodtsok'on b́ bano bísh bodek'etwok'o b́ guutswotsi goshtswotsok b́woshi. 35 Goshtswotsmó guutswotsi detsdek't iko botogi, iko boúd'i, k'oshonowere shútson botogi. 36 Weyini mitwots doonz ando botaawo baltswotsiyere bogts k'osh guutswotsi aaniy b́woshi. Goshtswots boatsowere baltswotskok'o bo fini. 37 Jamoniyere il weyni miti doonzo ‹T naayno mangitunee!› eton b́ naayi goshtswotsok b́ woshi. 38 Ernmó goshtswots b́ naayi bobek'tsok'on ‹Hanwo naatetwoniye›, woore úd'k'rar b́ detstsono naarde'onee!» boet. 39 B́ naaynowere weyini miti beyokoniyere ur dek'amt úd'bok'ri.

40 «Eshe, weyini mitwots doonz b́woor goshtsanotsi eeg b́k'alitwok'o arefa itsha?» 41 Bowere «Gond ashmanots s'uwatse boon gondo bek'shr t'afik'ritwe. Weyniy miti beyokonowere b́ shwono finde woor woron bísh kayitu goshts k'oshwotssh kiraayi b́k'riti.» boeti.

42  * Manats dabt́ Iyesus hank'owa bíeti,

«S'ayin mas'aafotse

‹Ginbiyon maa agfwots bo gac'ts shútso

bíye shúts kup'o tungúshatse kaatsde detsetwo b́woti,

Hanwere doonzo finoniye,

no ááwwotsshowere adike,›

ett guut'etso b́ jamon nababeratsteya?

43 «Eshe hank'o etirwe itsha, Ik'i mengsto itatse de'er shuu shuwitu ashuwotssh imetwe. [ 44 Shútsanats dihitwo tishitwee, shútsman bíatsats b́ dihit ashonmó gaans'eetwee.»]

45 Kahni naashwotsnat ferisawino eteetswots jewretsanotsi boshishtsok'on Iyesus b́ keew bo jang b́wottsok'owo t'iwintsbodek'i. 46 Mansh bín detso geyatni botesh, ernmó ash asho bín nebiyiyok'o bos'ilfotse shatbowtsi.

22

Jiwok s'eegetso ariyetso

(Luk'. 14:15-24)

1 Iyesus aaniy hank'o ett jewron boosh b́keewfere b́teshi, 2 «Dari mengsto b́ na'osh jiwu k'anits nugúsoniye biariye. 3 Nugúsman b́ jiwok b́ s'eegets ashuwotsi boweetwok'o gawiyosh b́ guutswotsi bomaants b́woshi, ashuwotsmo jiwman maants wosh geratsno.

4 «Nugúsman k'osh guutswotsi aaniy hank'o ett b́woshi, ‹S'eegets ashuwotsok amrniye, Hamb, jiwosh meetwonat úshetuwone k'anik'rere minz gatwotsnat k'otsts shopwotsi shúkk'reree, jam keewo k'anwtsere, mansh jiwi moonat úshok woore!› err boosh keewwore. 5 Boomó keewman aatsni k'rat bokaat kaaton iko b́ goshomand iko b́ jaakomand bíami. 6 Oortswotswere b́ guutswotsi detsdek't ketiyon jot'dek' boúd'i, 7 Manoor nugúso fayat kes' kes'f bíkwotsi woshat úd'ts manotsi úd'iibk'ri. Bo kitinowere tawon bo mitsitwok'o b́woshi, 8 Maniyere il b́ guutswotssh hank'o bíeti, ‹Hamb, jiwi moonat úshon k'anwtsere, s'eegetswotsmo jiwansh woteraniye orernee. 9 Mansh weerindatse amr itdatsts ash jamo jiwi moonat úshomand s'eere.› 10 B́ guutswotswere weer weerats amt bodaatsts ash jamo gondwotsno, sheengwotsnowere kakubok'ri, mann jiwi maa eeno s'eegetswotsn s'eenb́wtsi.

11 «Ernmó Nugúso s'eegetswotsi s'iilosh jiwi maa eenots b́kindtsok'on, manoke jiwi taho taheraw iko bek'b́k'ri. 12 Bísho hank'o bíeti, ‹T masho, jiwi taho ntaherawo aawk'oneya hanok n kindi?› ash manwere s'ik bí eti. 13  * Nugúsonwere b́guutswtssh, ‹B́ kishonat b́ tufoon tifde'er kishr úratse fa'a t'aluwots juwore, manoknowere eeponat gash k'ashone wotiti› bíet.» 14 Manats dabt́ Iyesus «Eshe, s'eegetswots aynee, bitsere marat'etswotsmó múk'nee.»

15 Maniyere hakon ferisawino eteefwots amt aawk'o k'alr Iyesus noono b́ keewor bín bodetsetwok'o boshiyeyi, 16 Bo danifwotswere, Herodis ashuwotsnton Iyesusok woshat, «Danifono, neehe arkeewetso nwottsok'onat Ik'o weerindo arikon ndaniyirwok'o danfone ash shatonowere nk'aliru keewo aaliye, ashonat ashi dagonowere boga bogshratsnee.» bísh bo etiyakon, hank'o ett boaati. 17 «Aab́ noosh keewwe neesh eeg arefa? Rom nugúsosh ereero dasho nemeemó nemaalnee?» 18 Iyesusmó bo gondo dank'rat, «It it took danawwotso! eegoshe tiyatse t'awo it geyiri? 19 Ereerosh dasheyiru gizo aab taash kitswere!» bíet. Mansh bo ik dinariyo dek'wat bísh bokitsi. 20 Bíwere, «Aranatse dozets aronat guut'ets shúútson konke?» eton boon bíaati, 21 Bowere, «Rom dats nugúsoke!» boeti, bíwere, «Eshe nugúsoko nugúsosh, Ik'iko Ik'osh imere,» bíet. 22 Bowere bín bok'ebiyakon b́ keew keewatse tuutson adt k'azk'rat boami.

K'irtswots botwi jango aatetsok'owo

(Mar. 12:18-27; Luk'. 20:27-40)

23 Manots aawots, «K'irtswots k'irotse tuwo aaliye» etef Seduk'awino eteefwots Iyesusok waat hank'o ett bín bo aati, 24  * «Danifono! Muse ‹Ik asho na'o b́shurawo k'iron b́ maatswatse b́ k'aleyal k'irts eshuwo máátsu de'er k'irtsosh shááto shegrshwee,› etre. 25 Shawat eshuwots nooke fa'ane boteshi, jamwotsitse k'aabo máátso dek't na'o b́shurawo k'irb́wtsi, mansh bíeshu muk'efo k'irtso máátsu b́dek'i. 26 Mank'o gitlonú, keezlonú shawatlok b́borfetso tar taron bin dek't bok'iri. 27 Jamoniyere il máátsman k'ir b́wtsi. 28 Eshe, shawatwots bin bodek'tsotse k'irtswots botuwor mááts b wotit aawshe?»

29 Iyesusmó hank'o ett boosh bíaaniy, «It s'ayin mas'afwotsnat Ik'i ango it danawotsnee it sheliri. 30 K'irtswots k'irotse botwots darotse fa'a melakiwotskok'owa bowotiti bako de'atsno, de'eratsne. 31 K'irtswots tuwi jango itsh Ik'o b́ keewtso nababeratsteya? 32 Bíye hank'owe bíeti, ‹Taa Abraham Ik'o, Yisehak' Ik'o, Yak'ob Ik'o taane› Mansh Ik'oniye kashetswots Ik'a bako k'irtswots Ik'aliye.» 33 Ash ashonwere man boshishtsok'on b́ daniyatse tuutson boad.

Jamoniyere bogts tzaziyo

(Mar. 12:28-34; Luk'. 10:25-28)

34 Iyesus Seduk'awino etefwotssh noono boaanirawok'o woshdek't s'ik boetetuwok'o b́ wosho boshishtsok'on ferisawino eteyirwots ik wotdek't kakwe bowtsi. 35  * Boyitsnowere nemo danif iko, Iyesusi fado geeyat hank'o ett bíaati, 36 «Danifono! nemotse jamoniyere bogts tzaziyo aawne?» 37  * Iyesuswere hank'o ett bísh bíaaniy, «‹Doonzo n Ik'o Izar Izeweri n níb s'eenon, n kash jamon, n maac' s'eenon shune,› 38 Jamoniyere bogetsonat shints tzaziyo haniye. 39  * Hanowere artso gitl tzaziyo ‹K'osh asho n tookok'o woshde'er shune,› etirwoniye. 40 Nemonat nebiywots daniy jamo tzazi gitetsanotsatś need' dek'kne.»

Mesihyo aatets aato

(Mar. 12:35-37; Luk'. 20:41-44)

41 Ferisawino eteefwots kakuwedek't bobefere Iyesus hank'o ett boon bíaati, 42 «Krstos jango eege it etiri? kon naayi arefa itsha?» boowere «Dawit naayiye» ett bísh boaaniy. 43 Iyesuswere boosh hank'owa bíet, «Beree, Dawit Ik'i shayiron jisheyat b́ keewor eegoshe ‹Doonza!› et bín b́s'eegi?

44  * Bí ‹Doonzo t doonzsh:

n balangarwotsi ntufishirots t woshfetsosh

t k'anomaants beewe!› bíet.

45 Eshe Dawit b́ tookon ‹Doonza› ett b́s'eegyhakon bere Krstos aawk'oneya b́ naayi woto b́faliti?» 46 Mann dab ik nonunor bísh aaniyosh faltso aali b́tesh, manots aawoniyere hakon bín aatosh aaw shúk'tso konúwor aali b́ tesh.

23

Iyesus Muse nemo danifwotsnat ferisawiyotsatse it atso korde'ere bíettsok'o

(Mar. 12:38-39; Luk'. 11:43-46; 20:45-46)

1 Maniyakon Iyesus ash ashonat b́ danifwotssh hank'o ett b́ keewi, 2 «Nemo danifwotsnat ferisawino eteefwots Muse jorats bedek'rne. 3 Mansh eshe bo itsh bo keewts jamo k'alwere, korde'ere, bo bofinirwonmó fink'ayere, bo bokeewirwo finats jitsraknee, 4 Mangonat kic'its kuro tipdek't ash mangrats bokurifoni, botookishomó bojaabon t'awiyosh dab́ geeratsne. 5  * Bofin jamo asho boon b́bek'etwok'owa etniye bofiiniri. Ik'o bok'onor kitabiya* genzit bo gawintsiri, Ik' nem kotirwok'o botahefonowere b́ guuratsi s'aaro shipdek'tni bo geenzifoni, 6 Jiwoke mang beyoko, ayhudiyots Ik' bok'onf mooke shints beyokoniye detso boshunfoni. 7 Jebatsnowere ash jamo boosh gup' gup'aar jamo boon aatr ‹Danifono!› err bo s'eegetuwok'owe bogefoni, 8 Itmó itko danifo ik s'uzo b́wottsotsnat it jametswere esshwwotsi it wottsotse ‹Danifono› eteyar s'eegek'ayere. 9 Ando aaniy it itdetsts niho darotse ik s'uzo b́wottsosh datsatse konnor ‹Nihono› err s'eegk'ayere. 10 Iti danirwo Krstos s'uzi b́wottsosh ‹Daniruwono› err s'eegeyo k'ayere. 11  * Ititse eeno it guutso wotowe. 12  * B́ tooko dambaan detsetwo dashan aanitwe, b́ tooko dashan detsetwo dambaan wotitwe.»

Nem danifwotsnat Ferisawino eteefuwots bo atso bodartsotse b́faytsok'o

(Mar. 12:40; Luk'. 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13 «Asho dari mengstots b́ kindrawok'o, b́ fengesho is'iruwots it itgit alberetswotso, nemo danifuwotsnat ferisawino eteefuwotso! indowe itsha! it ittokoosh bíts kindratste, kindosh geyirwotsnowere bokindrawok'o bazirutee! [ 14 Nem danifuwotsnat ferisawino etfwotso, be'ewosha etaat geenzidek'at Ik'o it k'onirwats weebdek'at t'oow máátsuwots detstso ishbaziruwotso indowe itsha! manshe itatse ikibog angsho bodetuwe.]† 15 It took danaw nem danifwotsnat ferisawiwotso! indowe itsha! ayhudi woteraw ash iko ayhudi imnetiyo maants woniyosh datsatsno aats k'aratsno sha'at it gúriri, kindsh itdek'tsok'onowere, itiyere gitkisho ikibogo gahanemsh k'antso woshirutee!

16 «It jishiru dooguwotso! indowe itsha! ‹Asho Ik' k'oni moon b́taariyale, eegor woteratse› etfte, ‹Ik' k'oni mootsi awntson b́ taariyalmo taarman bín detsetwe› etirute, 17 It shiyawwotsnat doogwotso! awntsonat awnts s'ayintsitu Ik'i mootse ááw bogfa? 18 Mank'o ‹Asho wosho t'intseyiru bewokoki t'arap'ezon b́ taariyal eegor woteratse,› woshman t'intseyiru k'ac'atse fa'a woshon b́taariyalmó taaro bín detsetwe etirute. 19 It doogwotso! woshonat woshman s'ayintsitu wosh t'intseyiru t'arap'ezoniyere ááw bogfa? 20 Eshe wosh t'intseyiru t'arap'ezon taarirwo, wosh t'intseyiru t'arap'ezonat wosh t'intseyiru t'arap'ezatse fa'a keew jamone b́taariri. 21 Ik' moon taarituwo, Ik' moonat Ik'mootse fa'a Ik'one b́taariri. 22  * Daron taaritwonwere Ik'o mangi jooronat b́ jooratse beyirwonee b́ taariri.

23  * «It git alberets nem danifwotsnat ferisawiwotso! indowe itsha! arshudiko, k'ushuwiko, orobrikono tatslo imirutee, ernmó nemotse een eenwotsi k'azniye it k'riri, boowere kááw angshwotsi, orowe etonat amanetso wotoniye, ekeewi itk'ayawo hanoor k'alo itn geyife b́ teshi. 24 It jishiru doogwotso! it úshiru jamwotso s'ungok'o muk'nana'a wottswotsi s'aldek'at it juwiri, kambulok'o een keewonmó it k'oot'iri!

25 «It git alberets nemo danifwotsnat ferisawiwotso! indowe itsha? B́rc'k'onat saniyon úriweertso s'ayintsirute, b́ gitsonmó biik'onat jaalon bín s'eenke, 26 Nee dog ferisawiyono! shin shino brc'uk'onat saniyon b́ gitso s'ayintswee, manoor b́bootsonúwere s'ayin wotituwe.

27 «It git alberets nem danifwotsnat ferisawiwotsn indowe itsha! bogitsotse ash duuni mak'tsonat kim keewo bítse s'eents, bo úronmo nora eteets nas' k'alamiyo fuutere sheengiru doowwotsiye it ariye. 28 Mank'owere it, úratse ashosh ash kááwo araatniye it be'eyiri, it gitsonmó git alberetsonat gondo s'eenwtsere.

29 «It git alberets, nem danifwotsnat ferisawiwotso! indowe itsha! it nebiywots dowoniye it agiri, k'irts kááwwots hawltiyoniye it shengshiri. 30 ‹Nonih shintswotsntoni noteshi wotink'ere nebiyiwots s'atso kuut'r bonton ikwoterawnk'one b́teshi› etirute. 31 Eshe, nebiyiwotsi úd'ts ashuwots nana'o it woto it tookon gawirute. 32 Eshe, it nihots dek' botuutso it were s'eentswere. 33  * It dawnzwotso, dawnz nana'úwotso, gahanemits fayotse aawk'o k'alrniya oorosh it faliti? 34 Mansh hamb, taa nebiyiwotsi, dantelefetswotsi, danifwotsi it maants dowittwee, boyitse ik ikuwotsi úd'itutee, ik ikuwotsi jitetutee, ik ikwotsnowere bo Ik' k'oni mootse togetute, ik kitotse ik kitomaad gishitutee. 35  * Manatse tuutson kááwo Abeel s'atsatse de'er Ik'i moonat wosh t'intseyiru t'rap'ezi dagotse it úd'tsok b́ borfetsosh Berakiyu naay Zekariyas s'atsats b́ borfetsosh datsats kud'ts kááwwots s'atsatse tuuts fayo itatsatse b́bodeti, 36 Arikoniye itsh tkeewiri, fay jamaaniye, and dúranatse shuwetsanotsats bodetwe.»

Iyesus Iyerusalem jangosh bíeptsok'o

(Luk'. 13:34-35)

37 Manats dabt́ hank'owa bíet, «Iyerusaleme, Iyerusaleme! nee nebiywotsi úd'irunee! nmaants woshetswotsi úd'at shútson togirunee! baaku b nana'o b gop'shots b kakufok'o, taawor n nana'o ikok kakuwosh ambtsote t geyi! itmó geratste. 38  * Eshe hambe, it moo bashar oritwe. 39  * Manshe ‹Doonzo shútson wetuwo deereke› it erfetsosh haniye il taan be'atste etirwe.»

24

Ik' moo b́ gaahi jango Iyesus b́keewtsok'o

(Mar. 13:1-2; Luk'. 21:5-6)

1 Iyesus Ik' mootse kesht bíamfere b́ danifwots Ik' maa gmbiyo kitsosh b́ maants bot'iini. 2 Bíwere «Jaman bek'irute? Arikone itsh tkeewiri, shúts iko ikats b́kororetsok'on gaaheraniyere ooritwo aaliye» bíet.

Doonzo wooniyere shinon weet gisheyonat gondbek'on

(Mar. 13:3-13; Luk'. 21:8-19)

3 Debre zeyiti guratse Iyesus b́ befere b́ danifwots bo aal b́ maants t'int «Jam keewan b́wotit awre? N woonat dúri s'uwi milikito eebi?» ett boaat.

4 Iyesus hank'o ett boosh bíaani «Konwor asho itn b́darirawok'o itatso korde'ere! 5 Aywots ‹Taa Krstos taane!› etfere t shútson weetune, ay ashuwotsnowere daritúnee. 6 Kes'i k'aaronat kes'i keewon shishetute, jaman b́ wotitwotse tek'k'ayere, b́ s'uwonmó borafa'ee. 7 Asho ashaats tuwitwee, mengstonúwere mengstats kes'osh tuwitwe, besh beshar ik ik datsatse k'ak'onat dats shek'ewo wotituwe. 8 Jaman na'a shuwo it'i shambo b́ tuuwortsok'oyiye. 9  * Manoor ash ashuwots iti gondbek'osh beshide'er imetúnee, iti úd'itúne, t shúútsosha err ash jamwotsoke shit'eek wotitute. 10 Manoor aywots bo amantso haalar shuuts aanitune, iko iko beshide imetwe, ashuwots boatsatseyewo shit'etune. 11 Kootets nebiy aywots tuwitune, aywotsnowere shelitune, 12 Gondo b́ aytsatse tutson, ay ashuwots shuno aak'wtsitwe. 13  * S'uwaats b́borfetso k'amde kup'itwonmó kashitwe. 14 Ash jamosh gaw b́ wotitwok'o Ik'i mengsti doo shishiyan dats jamatse nabeetwe, manoor dúr s'uwo weetwe.

Kic'it gondbek'o

(Mar. 13:14-23; Luk'. 21:20-24)

15 «Nebiyiyo Dan'el b́ keewtsok'on kiimshitu wic'its keewo S'ayin beyokoke b́ need'efere it bek'ore nababirwo man t'iwintsde'e! 16 Manoor Yihud datsatse fa'úwots guromats woc'nee. 17  * Maa tokatse fa'o ik jagdek'osh oot'k'aye. 18 Goshifokon fa'onúwere b́ tah dek'osh shuuts aank'aye, 19 Manoor na'i maac'wotsnat na'a s'aatsirwotssh indowe boosha? 20 It giifi aawo jooshonat s'anbati aawon b́woterawok'o Ik'o k'onwere! 21 Manoor datsu bíazeron tuut hambetsish b́borfetso wotdanawo, shinomaantsowere man artso b́ jamon woteraw gond bek'i eeno wotitwe. 22 Aaw manots k'awuno bok'azink'ere ik ashonwor kasho falrawnk'e b́teshi, ernmó marat'ets ashuwotssha err aaw manots k'awnetúne.

23 «Manoor asho konúwor wotowa ‹Hambe, Krstosiye hanoke fa'e!› wee ‹ekewoke b́ fa'oni!› itsh bíetal amank'ayere. 24  * Kootets Krstosotsnat kootets nebiyiwots tuwitune, bo boosh b́ faleyal Ik'ik marat'etswotsnoor dab́ dariyosh een een adits keewwotsi kitsitunee.

25 «Eshe, keew jaman shin shino itsh keewre, 26  * Mansh ‹Ekebe worwotse b́ fa'oni!› itsh bo etal keshk'ayere, ‹Hambe aashts bewokoke b́fa'oni!› bo etal amank'ayere. 27 Guumo darotse b́p'ark'or aaw keshon túút aaw kindon b́ be'efok'o, ashna'o woonúwere mank'o b́wotiti. 28  * Duuni beyok k'oorwots kakwetúnee.» bíet.

Krstos gitlo aanar b́weyi jango

(Mar. 13:24-27; Luk'. 21:25-28)

29  * «Gond bek'i aaw manotsiyere okoon manoor aaw t'alu wtsitwanee, aashitsunwere bshaano kitsatsane, k'eenwotswere darotse fed's'uwitúnee, darotsi angwotswere shek'etúnee. 30  * Maniyere il Ash na'o milikito daaratse be'etwe, manoor datsatse fa'a ash naarwots eepetúne. Ash na'onwere angonat een mangon dawnats wotde b́woor bek'etúnee. 31 B́ melakiwotsi gaati k'aari eeno bo shishitwk'o b́woshiti, boowere datsatse awd kaaton amr dari daaratse tuur dari daaratse fa'úwotsi bík galdek'ets ashuwotsi kakwitúne.»

Beles'i mitúú ariyetso

(Mar. 13:28-31; Luk'. 21:29-33)

32 «Belesi mit jewro dano itsh wotowe, b jaabwots s'uup kisho de botuuworonat b maarwotswere bo átor, manoor k'aawo b́t'intsok'o danfte. 33 Mank'owere jaman it bek'or ashna'o b́weyi aawo b́karntsok'o dande'ere. 34 Arikoniye itsh tkeewiri, jaman b́ wotefetsosh and dúri s'oot' jaman besheratse. 35 Daronat datson beshitke, ti aap'tsonmó besheratse.»

Doonzo b́ weet aawonat sa'aton konwor b́ danawok'o

(Mar. 13:32-37; Luk'. 17:26-30, 34-36)

36 «Aawman jangonat sa'atmanmó nihoniyere okoon k'osho daritsi melakiwotsi wotiyalor, naayonu b́wotiyal, konúwor dantso aaliye. 37  * Noh dúri wottsi naaro, ashna'o b́woorowere mank'o wotitwe. 38 Mandúr, t'afits aatsoniyere shino Noh markabuts b́kindfetsosh, ashuwots mafetst, boúshfetst, máátsono dek'ifetsit de'ifetsntni botesh. 39  * T'afits aatso waat jametso fok b́dek'fetsosh datso danatsno b́tesh, ashna'o woonúwere arikon mank'oye b́wotiti. 40 Manoor git ashuwots goshoke towaar finitúno. Iko k'aaú dek'etwe iko oritwe. 41 Mááts gitwots towaar dio di'itno, ikú k'aaú dek'etwe, ikú ooritwaniye. 42 Eshe it doonz egoots b́weetuwok'o it danawotse kup'de korere. 43 Ernmó han dande'ere, moo doonz t'úwotse aawk'o sa'aton úmp'etso b́ weetwok'o b́ danink'ere, tuur kordek'ank'e b́teshi, b́ moonúwere b́ ishetwok'o k'ayk'rerawnk'e b́teshi. 44  * Mank'o Ashna'o it gawraw sa'aton b́weetwotse k'ande'er beewere.

Amanets guutsonat gond guutson ariyetso

(Luk'. 12:41-48)

45 «B́ maa ashuwotssh bo misho balon b́ imetwok'o, b́doonz b́meytsi ashuwotsats b́ naashitwo amanetsonat s'ek guutso kone? 46 B́ doonz b́waafere mank'o b́ finefere b́daatsit guutso deereke. 47 Arikoniye itsh tietri, guutsman b́detsts dets jamatse naashini b́k'ritiye. 48 Morrgond guuts manmó, ‹T doonz waraniyere ja'itwee› err gawr 49 bínton finiru b́tohuwotsi jot'o b́ tuwiyal mashtswotsntonwere maar b́ úshetka wotiyal, 50 Guuts man doonz b́ gawraw aawonat b́danaw sa'atone b́ weeti, 51 Guutsman doonz guutso tooko kawlni b́k'riti, b́ hit'onúwere git alberetswotsntone b́ woshiti, manoor eeponat gash k'ashone wotiti.»

25

Baarnana'a tatswotsn ariyetso

1 Manats dabt Iyesus hank'o etre, «Manoor dari mengstu boc'eesho detsdek't guuyo kotosh keshts baar nana'a tatswotsiye biari. 2 Boyitse utswots wihno, útswots s'ekno botesh. 3 Baarnana'a wihiwots bo c'eesho deshbodek'alor c'eeshmansh wotit zeyito k'osh zeyiti k'ac'ots detsde'atsno. 4 Baar nana'a s'ekwotsmó bo c'eeshonton k'osh zeyito k'ac'ots detsdek'tni botesh. 5 Guuyman b́ teshtsotse jametswotsats tokr gooro maawt k'eebowtsi. 6 Taali tiits b́wottsok'onmó ‹Hambe, guuyoniye waare! keer de'ere!› etiru wac'ro shisheb́wtsi. 7 Manoor baarnana'a jametswots tuut boc'eesho k'anibodek'i. 8 Baar nana'a wihwots s'ekwotssh ‹no c'eeshó tahosh bí etirwotse oona itsha it zeyitatse noosh imere› boet. 9 Baarnana'a s'ekwotsmó ‹Noonat itnsh bodet zeyito deshatsone. Maniyere suk'iyomand amŕ itsh wotit zeyito kewde'ere› ett boosh boaaniy. 10 Baarnana'a wihiyots zeyit kéwo boami, manoor guuyo b́weyi. K'andek't beyiru barbarwots guuyonton jiwosh k'aniyets moonat úshi een moots kindbowtsi, b́ fengeshonúwere is'eeb́wtsi. 11 ili oorts barwots wáát, ‹Doonzono! Doonzono! oona neesha! noosh k'eshwee!› boeti. 12  * Bímó ‹Arikoniye itsh tietiri, taa itn danatse!› ett boosh bíaani. 13 Mansh bí aawonat b́ sa'aton it danawotse kup'de korere.»

Ambaar boosh imets keez guutswotsi ariyetso

(Luk'. 19:11-27)

14 Iyesus hank'o ett k'osh jewron boosh b́ keew, «Manoor Ik'i mengstots kindi jango hank'owa b́ wotiti, k'osh dats amet ash iko b́ guutswotsi s'eegt b́ detstso boosh bímts naarok'owe bíari. 15 Doonzo ik ikwotssh bo faltsok'o boosh b́ kayi, ikosh úuts meklityo, ikosh git meklityo, aani ikosh ik meklityo imt k'osh datso maants bí'ami. 16 Úúts meklityo dek'tso manoor amt́ bín jaakt k'osh úuts meklityo b́ orshi. 17 Git meklity dek'tso ando mank'o k'osho gitmeklityo oorshb́dek'i. 18 Ik meklit dek'tsonmó amt́ datso ishdek't b́ doonz gizo duukb́k'ri. 19 Ay aawo b́beshiyak guuts manots doonz waat b́gizo guutsmanotsnton taano dek' b́twu. 20 Úúts meklityo dek'tso b́ doonzok waat úuts meklityo t'intst ‹Doonzono! úuts mekilitiyo taash imrne b́ teshi, hambe! k'osh úts meklitiyo oorshre!› bí eti. 21 B́ doonzuwere ‹Sheengo finrnee, nee dówónat amanets guutsono! múk' keewatse amanek wotat ndatsetsotse ay keewatse neen naashitwe, waakindr n doonz gene'úo kayde'e!› bí eti. 22 Git meklitiyo dek'tso t'int ‹Doonzono git meklitiyo taash imrne b́teshi, hambe! k'osho git meklitiyo oorshre!› bíet. 23 B́doonzwere ‹Sheenge! nee amanetsonat sheeng guutsono muk' keewatse amanek wotat ndatsetsosh ay keewatse neen naashitwe, wowe ndoonz gune'úo kayde'e› bíet. 24 Ik meklitiyo dek'tsonwere t'int, ‹Doonzono! n shohawo k'es'etwo, n bad'irawoke kakuwit, maac'kup' asho nwottsok'oo danfee, 25 Mansh shatat amaat ngizoo datso ishdek'at duuktk'ri, hambe ngizooni!› bíet. 26 B́ doonzmó hank'o bíet, ‹Nee gondonat wih guutsono! t shohawoke t k'es'etwok'o t bad'irawoke t kakuwitwok'o n danka wotiyal, 27 Tgizo bankiyots gerk'ro neen geyife b́teshi, taa t waatsok'on t gizo b́shuwonton tdek'ank'oni. 28 Erere ambarman de'er tats mekliti detstsosh imere. 29  * Detsts ashosh dabeetwe bíkonu aytwe, deshaw ashoknomó b́detstso dab de'e wútsetuwe. 30  * Woteraw guutsanmó úratsi t'aluwo maants kishde juwore, manokno gash k'ashonat eepon wotitwe.›

Dúr s'uwatse wotit angsho

31  * «Ash na'o b́ melaki jamwotsn jisheyar mangon b́woor b́magi jorats bedek'etwe, 32 Ash jamwots b́ shinats bokoeti, jintso mererwotsi eyshotse b́ galtsok'o bíwere ashuwotsi bo ik iketsatse gal b́dek'eti. 33 Mererwotsi b́ k'anomaantsan, eyishwotsi b́ giromadan b́ned'iti. 34 Manoor nuguso b́ k'anomaantse faúwotssh hank'o bíeteti, ‹It tnih deertswotso! woore! datso bí azewori itsh k'ants mengtsto naarde'eree! 35 K'ak'at t teshor taan manzrtee, shashuwat t teshor taash ishrtee, ib wotat twaare it moowotse taan dek'at ibirtee, 36 Araatsat tteshoor, taash taakrte, shodat tteshor tshodo fadrte, tip'eyat tteshor wáát taan aatrte.› 37 Manoor kááwwots hank'o err bísh aanitune, ‹Doonzono, awure nk'ak'ere bek'aat neesh nomaanzi? Awure nshashwre bek'aat shashuwo neen nokishi? 38 Awure ib n woto bek'aat nee noíbíyi? Awure ni aratsere bek'aat neesh notaki? 39 Awure nshoore wee ntipere bek'aat waat neen nos'iili?› 40 Nugúsonwere ‹Arikone itsh tkeewiri, t eshwanotsitse muk'na'a ikosh itk'alts jamo taash it k'altsok'oyiye!› eton boosh bí aaniyiti. 41 Maniyere il b́ giri aaromantse fa'uootssh hank'o bí eteti, ‹It c'ashetsanotso! tiatse okaan wokoore! Diyablosnat b́ shutsats sha'iru b́ melakiwotsnsh k'aniyets dúre dúri tawo maants ameree! 42 K'ak'atniye tteshi taan maanzratste, shashuwaatniye tteshi taan shashuwo kishatste. 43 Ib wotat waare b́teshi, taan ibiratstee, it mootse araatsatniye tteshi taash takratstee, shodatnu tipeyatnu t teshi taan aatratstee,› 44 Bowere ‹Doonzono, k'ak'at wee shashuwat, ib wotat wee aratsat, shodat wee tipeyat ni'ere awre bek'aat neen tep'o no k'azi?› Err aanitune. 45 Nugúsonwere ‹Ariko itshi keewirwe, t eshwanotsitse muk'na'a wotts ikosh it k'alk'aztso taash it k'alrawok'oyiye› bíeteti. 46  * Mansh hanots dúre dúri t'afomand boamor, kááwwotsmó dúre dúri beyo maantsane boameti.»

26

Iyesus ats malets malo

(Mar. 14:1-2; Luk'. 22:1-2; Yoh. 11:45-53)

1 Iyesus jam daniyo daniy b́k'rtsok'on b́ danifwotssh hank'o bíeti, 2  * «Git aawoniyere okoon fazigi baaliyo b́wotitwok'o danfte, Ash na'onwere jitewosh besheyarr imetwe.»

3 Manoor kahni naashwotsnat ashuwotsitse eenashwots kahni naashi naasho K'eyaf múúlotse kakwebowtsi. 4 Manoknowere Iyesusi málon deshde boúd'itwok'o mál bok'ri. 5 Ernmó, «Ashuwots dagotse fayo b́tuurawok'o baaliy aawon wotk'aye» boeti. 6 Iyesusmó, Bitaniyi datsatse een shodets teshtso Sim'on mootsna b́tesh. 7  * Manoknowere Iyesus mishi maratse b́befere mááts ikú b́k'awntso ayidek' shaaw wotts shitúwo bín s'eents albast'rosiya eteets shútson dozets b́lk'at'iyo dek'at b́ maants bt'iini, shitú manowere b́tokats b kuut'i.

8 B́danifwots man bek't fayat hank'o boeti, «Shitúwan eegishe hank'o datsmec'ron b́ t'afiri? 9 Shitúwan ay gizosh kemeyar t'owwotssh imo faleyank'e b́teshi!» 10 Iyesuswere hank'o boetirwok'o dank'rat boosh hank'o bíeti, «Máátsani eegoshe it kic'iri? Biye taash sheeng keewo k'alraniye, 11  * T'owwots úni aawo itoke bofa'oni, taamó jam aawo itnton hanoke beeratse. 12 Bi shitúwan tiats b kuut'o taan duukeyorish k'aniyoshee. 13 Arikon itsh keewirwe dats jamatse doo shishiyan b́keewetsoke bi b k'altson bin gawetwok'o bjango keewetwe.»

Yhud Iyesusi beshidek't imosh maac'o bí ímtsok'o

(Mar. 14:10-11; Luk'. 22:3-6)

14 Manoor tatse gitwotsitse ik wottso Keriyot dats asho Yhud, kahni naashwots maants amt, 15  * «Iyesusi itsh beshide'er ti imal taash eege it imeti?» bíet. Bowere shaash t'agaro bo imi. 16 Manoori sa'aton dek' tuut Iyesusi beshide b́imet sheeng aawa b́ geefoni b́tesh.

Iyesus ayhdiwots fazigi kooc'misho b́woshefwotsnton b́maatsok'o

(Mar. 14:12-21; Luk'. 22:7-14, 21-23; Yoh. 13:21-30)

17 Tush meyi baaliyots shints aawots b́ danifwots Iyesusok t'int «Fazig ba'aliyi kooc' misho aawoke neesh nok'aniytwok'owe ngeyi?» ett boaati. 18 Bíwere «Kitots itkindor it daatsit asho galok amr ‹Danifo tiaawo b́t'intsotse t danifwotsnton fazigi kooc'misho t meet nmootsnee etfe› erere» bíet. 19 B́ danifwots Iyesus boosh bí ettsok'o bok'ali, fazigi kooc' misho bo k'aniyi. 20 Datso b́iltsok'on Iyesus tatse git woshetswotsnton kooc' mishi marats beeb́dek'i. 21 Bomafero Iyesus, «Arikoniye itsh t keewiri, ititsi ikoniye taan beshide imetwe» bí eti. 22 B́ danifwots b́ keewts manatse tuutson aydek't shiyanat ik ikon, doonzono, «Taa wotifta?» ett aato dek' botuwi. 23  * Ieyesuswere hank'o ett boosh bíaani, «Taan beshide imetwoniye taanton tohaat b́kishon sahaniyotse ito itdek'irwoniye. 24 Ash na'o b́ jangosh guut'etsok'on k'iritwe, ernmó Ash na'o beshide imet ashmansh indowe bína! ash man shuweraniye b́oorink'ee bísh k'anefe b́ teshi.» 25 Bín beshide imetwo Yhudwere, «Danifono! taane k'uwa b́ wotiti?» bí eti. Iyesuswere, «Nee nittsok'oyiye» bíet.

S'ayn mishi jango

(Mar. 14:22-26; Luk'. 22:15-20; 1 K'or. 11:23-25)

26 Bo mafere Iyesus tushman k'a'údek't b́deeri, tiitsdek't b́ danifwotssh, «Nahere mooree han tmetsoniye» ett boosh bí'imi. 27 Wanc'mano k'aúdek'́t Ik'o údon b́ k'oniyakon hank'o ett boosh bí'imi, «It únets wanc'anitse úyeree, 28  * Han ay ash morro oorowe eti jangon taarewosh kuud'it t s'atsoniye. 29 Tnihi mengstotse weyni shwi fíís' hanedro itnton túshet aawo b́ borfetsosh haniye okoon woyni shuwanatse fíís'otse gitlo úyatse etirwe,» 30 Maniye il udi duubo duubt Debre zeyit guri abaats k'az bokeshi.

P'et'ros bín bíhaaltuwok'o Iyesus shino b́ keewtsok'o

(Mar. 14:27-31; Luk'. 22:31-34; Yoh. 13:36-38)

31  * Manoor Iyesus, b́ danifwotssh hanek'o bíeti, « ‹Jintso jot'etwee, mereer s'enwotsu bad'ni bowtsiti› ett guut'etsok'on t'uwanitse, it jametsanots taan k'ak'rar tiatse wos'etute. 32  * Ernmó k'ironiye t tuwiyako itiyere shino Galil datso maants ametuwe.» 33 Manoor P'et'ros, «K'osh jametswots dab neen k'ay boamal taa b́ jamon neen k'ayk'rar woc'atse!» ett b́ keewi. 34 Iyesuswere «Arikone neesh tietiri, hambets t'úwaanitse baako b́ k'adfetsosh keezoto taan haalitune» bíet. 35 P'et'rosmó, «K'ira wotiyalor nenetoni t k'iriti bako b́ jamon neen haaleratse!» bíet. Oorts b́danifwotswere mank'o boet.

36 Maniyere il Iyesus b́danifwotsnton Getesemaniy eteef beyokok bí ami, manok bobodtsok'on Iyesus b́ danifwotssh «Taa ekewok amr Ik'o t k'onfetsosh it hanoke betere» bíet. 37 Bínton P'et'rosnat Zebdiwos nana'a gitetswots b́ shutsatse dek't bíami, shiyanefetst kic'o dek't b́tuwi. 38 Hank'owere boosh bíeti «K'iro tborfetsosh shiyanwtsere, it hanoke betere, tantonwere kup'ore.» 39 Boyere muk'i okaan wokat amt́, datsats b́baron gup' gup'dek't, hank'o ett Ik'o b́ k'oni, «Nihono! faleetkawotiyal gondbek'i wanc'an tiyatsere ok beshowe! ernmó nee nshuntsok'owa bako taa t shuntsok'o wotk'aye.»

40 Maniyere il b́danif keezwotsok aanat b́ waatsok'on bok'eefere boon b́daatsi, mansh P'et'rossh hank'o bíeti, «Taanton dab ik sa'atush kup'at it tokrerawon beyo falratsteya? 41 Fadewots it kindrawok'o kup'de'er Ik'o k'onwere, shayiro arikon k'andek'kee, meetsonmó maawke.»

42 Ando aani gitlo Iyesus wokdek't amt «T nihono! gondbek'i úshi wanc'an t úyawon b́ besho faleratse wotiyal nee ni ettsok'o wotowe» ett b́ k'oni. 43 Ando aaniyi b́ danifwotsok aani b́ woor bo ááwo tokron maawt b́teshtsotse botookrefere boon b́ daatsi. 44 Ando aani boon k'azkraat amt shintsman aaniyi keewon keezlo Ik'o b́ k'oni. 45 Maniyere il b́ danifwotsok waat boosh hank'o bíeti, «Anodoor k'ewoke itfa'oni? kashdek'oke itfa'oni? Hamb ash na'o morretswots kishots beshide'e imet sa'ato bodre, 46 Tuuwere amone! hamb taan beshide imetwo t'inree!» 47 Iyesus man keewoke b́befere, tatse git b́ danifwotsitse wottso iko Yhud b́weyi, bíntonwere shiki goradonat gumbo kurdek'ts ay ashuwots boweyi, boowere kahniy naashwotsnat eenashwotsoke woshekno botesh. 48 Iyesusi beshide imetwo Yhud́ ash ashuwotssh «It geyirwoniye taa t joobitwoniye bín deshde'ere» eton milikito imtni b́tesh.

49 Yhud manoor waat Iyesusok t'ínt «Danifono! jeeno neesh wotowe!» ett b́ joobi. 50 Iyesuswere, «T mashono! eshe nwaats kis'o s'eentswe» bíet. Maniyere il ashuwots Iyesusok t'int detsbodek'i. 51 Manoor Iyesusnton teshtswotsitse iko b́ kisho jargt b́ shiki gorado kaas'dek't́ kahani naasho guutso togt b́ waazo b́k'ut'i. 52 Iyesusmó hanek'owa bíet, «Shik k'aa'utswots shikon bot'afitwotsee nshiko b́batots aani de'er gerk'rowee. 53 Taa t nihi t k'oniyal bí ay kum kees'et melakiwotsi wosho b́ maawitk'o arefáá itsha? 54 Mank'oyi wotink'e ‹Gond bek'o bín geyife› etirwo S'ayn mas'afotstsi aap'o aawk'o k'alrniya b́ s'eeneti?»

55  * Manoori sa'ator, manoke ko'ets ash ashosh Iyesus hank'owa bíet, «Wonbedewo detsfwotskok'oye taan detsosh shikonat gumbon detsdekat it weyi? Aaw aawon Ik' mootse itn danifetsat itnton tbeyor taan deshatste b́teshi. 56 Ernmó jaman b́wotir nebiywotsn guut'etso b́s'eenetwok'owe.» Manoor b́ danif jametswots bín k'azk'rat bowos'i.

Iyesus angshfwotsok dek't ametsok'o

(Mar. 14:53-65; Luk'. 22:54-55; Yoh. 18:13-14; 14:19-24)

57 Maniyakon Iyesusi detsdek'ts ashuwots kahni naasho K'eyaafok dek't boami, manoknowere nem danifwotsnat eenash eenashwots kakuweyatni botesh. 58 P'et'rosmóó kaahniywots naasho múúlok b́borfetso Iyesus jafrats wokoon sha'o b́ tuwi, biitsowere kinddek't keewman b́s'uufetso bek'osh múúl kotirwotsntoon be b́dek'i. 59 Kahini naashwotsnat ayhudiwots moosh mooshif jametswots Iyesus ats k'iro angshosh kooti gawo bogeyiri. 60 Kooti gaw gawiru aywots bí ats bot'iinalor, k'iro bí ats angshit gawo daatsratsno, il gaw gitetswots t'int, 61  * «Ashaan ‹Ik'iko Ik' moo gaahde keez aawotse agosh falitwe› etre» ett bokeewi.

62 Kahniwots naashonwere tuut «Ashaanots ni aats bo gawiru jamansh eegor boosh aaniyalkneneya?» ett bíaat. 63 Iyesusmo s'ik et b́wtsi. Kahniwotsatsi naashonwere aaniy Iyesussh «Beyat beyiru Ik'o shúútson neen taarirwe! nee Ik'o naay Krstosi nwoto noosh keewwe!» bíet. 64  * Iyesuswere bísh hank'o bíet, «Nee níettsok'oyiye, ernmó haniyak ash na'o bí jam falts Ik'o k'ani aaromantse b́befere bek'etute, aaninwere mank'o darotse daawnatse wotde b́woor bek'etute etirwe.» 65 Manoor kahniwotsatsi naasho nib k'úúnon b́ taho gaat't hank'o bíet, «Hamb Ik'e b́ c'ashiriye! b́ c'ashirwonowere it shishrte! haniyere bogo eeg gawe b́geyiti! 66  * Eshe, itsh eeg arefa?» boowere «K'ire bísh wotitiye!» ett boaaniyi.

67 Manoor bo s'udo bíats bos'udi, bín bok'is'i, b́ k'eelatsowere jabefetst. 68 «Krstoso! kone neen jot'tsoní? aab bek'on keewwe» boetiri botesh.

P'et'ros Iyesusi bíhaltsok'o

(Mar. 14:66-72; Luk'. 22:56-62; Yoh. 18:15-18, 25-27)

69 P'et'ros mooniyere úratse kahni naashwots k'aab naasho múúlotsna b́beyiri b́tesh, manoor gon iku b́ maants t'iinat «Nee weree Gelil datstso Iyesusntoniye n teshiye!» bí et. 70 Bímó, «Nietirwo danatse!» eton jami shinatse jamere bíet. 71 Keshosh fengeshomaand bí amfere gon k'oshu bek'k'rat manoke teshts ashuwotssh, «Ashaan Nazrettso Iyesusntoniye b́ teshi!» biet. 72 P'et'roswere «Ni etiru ashman danatse!» ett taaron aani b́ jamere bíet. 73 Muk'i boteshihakon manoke need'dek't teshts ashuwots P'et'rosok t'iindek't «N noon keew keewo danifee, arikon neewor boyitse iko neene» boeti. 74 Manoor P'et'ros, «Taa han danatse!» et fetst b́tooko c'ashfetst taaro dek't b́tuwi. Manoor baako b́ k'adi.

75 P'et'roswere, «Baako b́ k'adfetso keezoto taash bín danatse jamere etetune» ett Iyesus b́ keewts aap'o gaw b́dek'i. Úrats kesht s'aamts eepo bí eepi.

27

Iyesusi P'ilat'osok dek't ametsok'o

(Mar. 15:1; Luk'. 23:1-2; Yoh. 18:28-32)

1 Guur datsgatson kahni naashwotsnat dats eenash jametswots Iyesus ats b́k'iritwok'o angshosh boshiyeyi. 2 Maniyak Iyesusi tipdek' amt dats k'eezirwo P'ilat'ossh beshidek't boími.

3 Iyesusats angshetsok'o b́ bek'tsok'on bín beshi dek't imtso Yhud b́goyni, shaash t'agoronowere kahni naashwotsnat eenashwotssh hank'o ett aani b́k'ri, 4 «Ash s'ayino k'irosh beshidek'at t imtsotse morro finere.» Boomó «Eshe noon eege giri! man n took kis'e!» boet. 5 Bíwere shaash t'agarman Ik' moots bad'ik'rat, bowoke k'az b́keshi, amtnwe guuk'at k'ir b́úwts. 6 Kahani naashwotswere shaash t'agar man k'aaúdek't «Ambaran s'atsi giz b́wottsotse Ik' mootse ko'íyeyiru gizots eeko nemon baziyeke» boet. 7 Mansh bo shiyeyakon ibwotsi dukosh b́ wotisha ett shal wozirwooke datso bokeewi. 8  * Manatse tuutson datsman andish bodt «S'ats datsa» ett b́s'egeyiri.

9 Han jangatse tuutson «Esra'el nanaúwots bo k'oortsok'on bísh wotitwo shaash t'agaro bodek', 10  * Doonzonwe taan bíazaztsok'on shal wozet datsi k'awntso dashbok'ri» ett nebiyo Ermiyas bek'on b́keewtso b́s'eeni.

Iyesus P'ilat'os shinats b́t'intsok'o

(Mar. 15:2-5; Luk'. 23:3-5; Yoh. 18:33-38)

11 Manoor Iyesus dats k'eeziru P'ilat'os shinats b́t'iini, dats k'ezirwonwere «Nee ayhudiyots naasho neeneya?» Ett bíaati, Iyesuswere «Nee ni'ettsok'oyiye» ett bí aani.

12 Ernmó kahni naashwotsnat eenashwotsn bín s'amiyosh bo etor eegor aaniratse.

13 Maniyak P'ilat'os «Ay keewon neen bos'amirúwan shiyatsneya?» bí eti.

14 Iyesusmó dats k'eezirwo ayidek't bí adfetsosh bín bos'aamiru keewosh eegoru aaniratse.

Iyesusats k'iro angshetsok'o

(Mar. 15:6-15; Luk'. 23:13-25; Yoh. 18:39-40; 19:1-16)

15 Dats k'eezirwo woriwot woriwoton ayhudiyots fazigi worwot baloyon tipetswotsitse noosh bishowe err boaatfwotsitse iko b́shde'e faksho bo nema b́tesh. 16 Manoor «Barbani»* eteets gond finon daneets tipetso fa'e b́ tesh. 17 Manoor ashuwots ko'ebowtsere P'ilat'os, «Koni itsh t biitse it geyi? Berbannemó Krstosi eteyrwo Iyesusne?» ett boon bí aati. 18 Hank'o b́ etts jangonwee okooron bín beshidek't boimirwok'o b́ dantsosha b́ teshi. 19 Manoor P'ilat'os b́ angshi jooratse b́ befere b́ moo gen, «B́ jangosh hmbets t'ú taa gúmotse aydek'at tikic'tsotse ash s'aynmanats eegoru nk'alrawok'owa» etaat bwoshi. 20 Manoor kahani naashwotsnat eenash eenashwotsn «Barban bishowe! Iyesus úd'ewe!» err bo aatitwok'o ashuwotssh boizi. 21 Dats k'ezirwonu, «Gitetswotsitse aawi itsh t bitsishe itgeyri?» ett ashuwotsi b́ aati. «Bowere Berbani noosh bíshe» bo eti. 22 P'lat'oswere «Eshe Krstosi eteetso Iyesusi aak'owe nok'aliti?» bíet. Jamwotswere «Jitewe!» ett boaani. 23 Dats k'ezirwonu eegishe? «Bí b́ t'afitso eebi?» bíet. Boomó «Jitewe!» ett aydek't bokuhi. 24  * Hansh P'ilat'os keewan faye b́tiziti bako egoshoru b́ k'alrawok'o b́ bek'tsotse, manoor aatso de'eweetwok'o k'alt «Taa ashaan s'atsotse s'ayn taane, b́ s'atso it tokatse?» ett ashuwots shinatse b́kisho b́mashi.

25 Ash jamwotswere «B́ s'atso noonat nona'ats wotowe» boet.

26 Manoor P'lat'os Barbani bitsdek't faksh b́k'r, Iyesusnmó b́ jot'iyakon b́ jiteyish beshidek't boosh b́ ími.

Kes' kes'fuwots Iyesusats tirgic'o bo kashtsok'o

(Mar. 15:16-20; Yoh. 19:2-3)

27 Manoor dats k'eezirwo kes'fwots Iyesusi dats k'eziruman múlo maantsan dek't boami, kes'f jamwots Iyesusi gúrdek't ko'eebowtsi. 28 B́ tahono kishbazt tah bíro takbok'ri. 29 Angitson shordek't dozets akliliya eteetso b́ tookats jip'ii bok'ri, b́ k'ani kishats gumbo detsik'rat, b́shinats tuk'mal dek't «Ayhudiyotsko nugusono! jeeno neesh wotowe!» ett bí ats nic'o bokaashi. 30 Bos'udono bíats bos'udfera boteshi, b́ kishatsenowere gumbo k'aaúdek't b́ took tookats bojot'fera botesh. 31 Bíats tirgic'o bo kaashiyakono tah biro kishbazt b́took taho takdek't, jitosh dek't bo ami.

Iyesus b́ jitetsok'o

(Mar. 15:21-32; Luk'. 23:26-43; Yoh. 19:17-27)

32 Dats keewirwo múúlotse keshoke bobefere Simoni eteefo K'erena eteets dats asho daatsdek't Iyesus mask'aliyo shefdek't b́kuritwok'o bowshi. 33 Maniyere il b́bitsonwere «Took k'oola» eteef beyokok bobodi. 34 Maniyeokon úmonton eekets weyni biro b́ úshetwok'o Iyesussh t'ints bok'ri, ernmó bí fadbek't úsho geeratse b́tesh. 35  * Iyesusi bojitiyakon b́ tahats it'o shap't kaybodek'i. 36 Manoknowere bedek'tni bín bokotfere botesh. 37 Bín s'amiyetsok'o kitsitwo, «Han ayhdiwots nugúso Iyesusiye?» Etirwo guut'etso b́ mask'aliy k'oyok gedbok'ri. 38 Manoor Iyesusnton git wonbedewotsi iko k'ano maants iko giro maants jit bok'ri.

39  * B́ ganoke beshefts teshts ashuwotswere gac'on botoko shek'efetst 40  * «Nee Ik' k'oni moo gaahr keez aawotse agetuwonoo! aab n tooko kashiwe! Ik'o naayi n wotiyal aab mask'aliyatse ood'e!» eton bíats bokashfera botesh.

41 Mank'o kahniy naashwots nemo danifwotsntoonat eenashwotsnton hank'o ett bíats bokaashfere botesh. 42 «K'oshwotsi kashire, b́tooknmó kashiyo falratse! bí Israe'el nugúsoni wotiyal aab mask'aliyatse ood'e, noowere bín amanone! 43  * Bí Ik'ats amanere, ‹Ik'o naay taane› etre, eshe Ik'o bín shunfee wotiyal and aab bín fariwe!» 44 Ando mank'o bínton jitets wombediwots bín boc'ashfera botesh.

Iyesus K'iro

(Mar. 15:33-41; Luk'. 23:44-49; Yoh. 19:28-30)

45 Shirt sa'aton b́tuutso jed'isa'ato b́ borfetso dats jamatse t'alu wotb́gutsi. 46 Jed'i sa'at b́ wottsok'oon Iyesus, «Elohe! elohe! lama sebek'tani?» eton k'aari eenon b́ kuhi, b́bitsonwere «T Ik'ono! t Ik'ono! eegishe taan k'aznk'ri?» eta. 47 Manoke need'dek't teshts ashuwotsitse man shisht «Hanwo Eliyasiye b́ s'eegiri!» boet. 48  * Manoor boyitsi iko sefnegiya eteetso dek'wat shash keewo bíts s'eentsdek't gumbats geddek't Iyesus b́úshetwok'o t'intsb́k'ri. 49 K'oshwotsmó «Need'owe aab́ Eliyas waar bín kashitwe wotiyal be'one!» boet. 50 Iyesus aaniy een k'ááron kuhat b́ kasho b́ ími.

51  * Manoor Ik'i meyitsi magarajiwo dambe dek't dash b́ borfetso gaad'at gitoko kayb́wts, datsonwere shek'eb́wtsi, shúts s'aalwotswere kap'ebowtsi, 52 Dowwotswere bok'eshere k'irt teshts S'ayin ash aywots k'irotse botuwi. 53 Dowootse keshtnwere Iyesus k'irotse b́ tuwiyakon S'ayn kitu Iyerusalemits bokindi, manokno ay ashuwotsats bobe'eyi. 54 Balatsi naashonat bínton beyirwotsn Iyesusi kotirowots dats giwonat manoke wotts jamman bobek'tsok'on aydek't shatt «Arikon han Ik'o naayiye b́ teshi!» boet. 55 Wokoon wotdek't man s'iliru ay máátswots manoke fa'ano botesh, boowere Geliln tuut Iyesussh finefetst b́ shutsats bosha'efera boteshi. 56  * Boyitsnowere megdelawiti eteetsu Mariyamna Yak'obnat Yosef ind mariymna Zebdiyos nanaúwots indna manoke fa'úwotsi.

Iyesusi dukeewo

(Mar. 15:42-47; Luk'. 23:50-56; Yoh. 19:38-42)

57 Datso b́ iliyakono Yosefi eteets asho Armatiyas eteets kitutse gaalets ash iko manok b́weyi, bíwere Iyesus danifwotsitska b́ tesh. 58 Ashmanwere, P'ilat'os maantsan amt Iyesus duuno b́ k'oni, P'ilat'oswere duunman bísh imetwok'o b́azazi. 59 Manoor Yosef duunman orshdekt shemi s'aynon k'odb́k'r. 60 B́ tookish shúts s'alotse k'ewdek't b́dozts doowi handrots duukb́k'r, shúts eeno kukulshdek't doowi fengeshats is'k'rat kazbíami. 61 Megdelawi dats ashu Mariyamnat k'oshu Mariyamn, manoke doowi shinatse bobefere boteshi.

62 K'andek'i aawoniyere yaatsok'o guur, kahni naashwotsnat feresawiyotsn ik wotdek' P'ilat'os maantsan amt hank'o boeti, 63 «Doonzono! dariifmań kashon befetst ‹Keez aawoniye okoon k'irotse tuwitwe› bíettso gawdek'rone. 64 Mansh b́ danifuwots amr úmp'de ashuwotssh ‹Hamb k'irotse tuure› boerawok'o doowman keez aawo b́ borfetso kotetwok'o azazowe, man wotob́k'azal ili b́dariytwo shintsoniyere ayide gonde b́ wotiti.» 65 P'ilat'oswer «Hambe, kotet kes'fwots fa'ane, de'amr it dantsok'on kotiwere» bíet. 66 Mansh amt shútsmanats matabon togk'rat doowman kes'fuwotsn bokoti.

28

Iyesus k'irotse b́ tuutsok'o

(Mar. 16:1-10; Luk'. 24:1-12; Yoh. 20:1-10)

1 Sambato b́ beshiyakon ik gawiyotsi shínts aawots Sanbata gudots guur goyoon Megdel dats ash wottsu Mariyamnat Mariyam k'oshun b́ dowu man s'ilosh boami. 2 Mann, gawerawo datso ayidek't shek'e b́wutsi, melakiyo darotse oot'wat doowo bín is'eets shútso kukulshk'rat bí'abats be b́dek'i. 3 Ik' melakiman shiitsonwere guumok'owa b́goliri b́teshi, b́tahonwe shetsok'o nas'a b́teshi. 4 Kotirwotsu melakiyo bo shattsotse k'ewat duunok'o wotbowtsi, 5 Melakiyonmó máátswotssh hank'o bíet, «Itiyere shatk'ayere, jitetso Iyesusi it geyrwok'o danfee, 6 Bíwere hanoke aaliye shin b́ keewtsok'on k'azturee. Hanoke aaliye, b́ duukewoko waar s'iilere. 7 Eshe kaari amr b́danifwotssh ‹K'irotse tuure! hamb, Gelil maantsan itiyere shino amree, manoke bín daatsitute!› err boosh keewwere, eshe itsh keewre.» 8 Maniyere hakon máátswots shatonat ayidek't een geneewoon doowokere kááron k'az boami, b́danifwotssh keewosh bowos'i.

9 Iyesus weerindatse boon daatst «Jeeno itsh wotowe!» bíet. Bowere b́ maantsan t'int b́ tufo detsdek't bísh bosagadi. 10 Manoor Iyesus, «Shatk'ayere! amr Gelil maants boametuwok'o ti eshwotssh keewwere, taan bo bek'etuweree bíyokne» bíet.

11 Máátsmanotsu amoke bobefere kes'irwotsitse ik ikuwots kitots amt́ wotts jam keewman kahani naashwotssh bokeewi. 12 Kahni naashwtsnat eenashwotsn ko'eyat boshiyeyakon kes'fwotssh ay ambaro imt hank'o boeti, 13 «Noo k'eyoke nobeferee b́ danifwots t'úwon waat úmp'dek't bo ami err ash ashuwotssh keewwere. 14 Han dats k'eezirwo b́shishetkawotiyal no keewman jango bísh keewr itats gond keewo b́warawok'o woshitwone.» 15 Manoor kes'fwots ambaro k'a'údek't boosh keewetsok'o bok'ali, keewanu hambetsish b́ borfetso ayhudiyotsoke b́keeweyiri.

Iyesus b́ danifwotssh b́ be'etsok'o

(Mar. 16:14-18; Luk'. 24:36-49; Yoh. 20:19-23; Wosh. 1:6-8; 1 K'or. 15:3-8)

16 B́ danif tatse ikwotswere Iyesus bo amish boosh b́kitstso, Geliln fa'a guromadan boami. 17 Bín bobek'tsok'on bísh bosagadi, ik ikuwotsu amanobok'azi, 18 Iyesusu bowok t'int hank'o bíet, «Al jamo datsatsnowe daratsnowere taash imk'rere 19 Datsatsi ash jamok amr, nihon, naayonat shayiri S'ayno shútson boon gufr t danifwotsi woshweree. 20 Taa itn tiazazts jaman bok'alitwok'o boosh daniwere! eshe taa datsu besho b́borfetso jam aawo itntoniye tfaooniyee.»

* 1:1 1:1 Dub. 132:11; Isa. 11:1

* 1:6 1:6 Rut. 4:18-22; 1 Zen. 2:13-15

* 1:7 1:7 Asafnat Asan ikno.

* 1:11 1:11 2 Naash. 24:14-15; 2 Zen. 36:10; Erm. 27:20

† 1:16 1:16 Krstosi: Eto mesihiya wee fuutetsoni etee.

* 1:18 1:18 Luk'. 1:27

* 1:21 1:21Luk'. 1:31

* 1:23 1:23 Isa. 7:14

* 1:25 1:25 Luk'. 2:21

‡ 1:25 1:25 Aanatse: Eto máátsonat nungushi gonkeyo gokeratse etee.

* 2:2 2:2 Erm. 23:5; Zek. 9:9; Taaw. 24:17

* 2:6 2:6 Mik. 5:2

* 2:15 2:15 Hos. 11:1

* 2:18 2:18 Erm. 31:15

* 2:23 2:23Isa. 11:1; Mar. 1:24; Luk'. 2:39; Yoh. 1:45

* 3:2 3:2 Mat. 4:17; Mar. 1:15

* 3:3 3:3 Isa. 40:3

* 3:4 3:4 2 Naash. 1:8; Zek. 13:4; Lew. 11:22

* 3:7 3:7 Mat. 12:34; 23:33

* 3:9 3:9 Yoh. 8:33

* 3:10 3:10 Mat. 7:19

* 3:17 3:17 Aze. 22:2; Dub. 7; Isa. 42:1; Mar. 11; Luk'. 9:35

* 4:1 4:1 Ibr. 2:18; 4:15

* 4:4 4:4 Iwi. 8:3

* 4:5 4:5 Neh. 11:1; Dan. 9:24

* 4:6 4:6 Dub. 91:11-12

* 4:7 4:7 Iwi. 6:16

* 4:10 4:10 Iwi. 6:13

* 4:12 4:12 Mat. 14:3; Mar. 6:17; Luk'. 3:19-20

* 4:13 4:13 Yoh. 2:12

* 4:16 4:16 Isa. 9:1-2

* 4:17 4:17 Mat. 3:2

* 4:23 4:23 Mat. 9:35; Mar. 1:39

* 4:25 4:25 Tats kitwotsitse: Giriki noon keewon ayhudi woteraw ashuwots ikokere bo beyiru beyoko tats kitwotsi eteefoni. Kit jamwots bodatseyir Galil aatsi k'aroniyere aaw keshonat gáár weeron aaw kesho maantse.

* 5:4 5:4 Isa. 61:2

* 5:5 5:5 Dub. 37:11

* 5:6 5:6 Isa. 55:1-2

* 5:8 5:8 Dub. 24:3-4

* 5:10 5:10 1 P'et'. 3:14

* 5:11 5:111 P'et'. 4:14

* 5:12 5:12 2 Zen. 36:16; Wosh. 7:25

* 5:13 5:13 Luk'. 14:34-35

* 5:14 5:14 Yoh. 8:12; 9:5

* 5:15 5:15 Mar. 4:21; Luk'. 8:16; 11:33

* 5:16 5:16 1 P'et'. 2:12

* 5:18 5:18 Luk'. 16:17

* 5:27 5:27 Kesh. 20:14; Iwi. 5:18

* 5:29 5:29 Mat. 18:19; Mar. 9:47

* 5:30 5:30 Mat. 18:8; Mar. 9:43

* 5:31 5:31 Iwi. 24:1-4; Mat. 19:7; Mar. 10:4

* 5:32 5:32 Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luk'. 16:18; 1 K'or. 7:10-11

* 5:33 5:33 Lew. 19:12; Taaw. 30:2; Iwi. 23:21

* 5:34 5:34 Yak'. 5:12; Isa. 66:1; Mat. 23:22

* 5:35 5:35 Isa. 66:1; Dub. 48:2

* 5:37 5:37 Lew. 19:12; Taaw. 30:2; Iwi. 23:21

* 5:42 5:42 Iwi. 15:8; Ari. 24:29

* 5:44 5:44 Ari. 25:21-22

* 5:46 5:46 Morretswots: Eto Griki mas'aafotse t'ilish ko'ifwotsi etfe.

* 5:48 5:48 Lew. 19:2; 18; Iwi. 18:13

* 6:1 6:1 Mat. 23:5

* 6:5 6:5 Luk'. 18:10-14

* 6:7 6:7 1 Naash. 18:25-29

* 6:13 6:13 Mengsto, ango, manga etirwo kishon guut'ets shints mas'afwotsitse hanotsi deshakno.

* 6:15 6:15 Mat. 11:25-26

* 6:16 6:16 Isa. 58:5

* 6:19 6:19 Yak'. 5:2-3

* 6:27 6:27 Dub. 39:5-7

† 6:27 6:27 B́beeyi dúrats ik aaw: Ik ik bitswotsitsere «b́ need'ats ik indú» etirwo daatsetwe.

* 6:29 6:29 1 Naash. 10:4-7; 2 Zen. 9:3-6

* 7:2 7:2 Mar. 4:24

* 7:12 7:12 Luk'. 6:13

* 7:14 7:14 Erm. 21:8; Iwi. 30:19

* 7:15 7:15 Hzk'. 22:27

* 7:19 7:19 Mat. 3:10; Luk'. 3:9

* 7:20 7:20 Mat. 12:33

* 7:23 7:23 Dub. 6:8

* 7:29 7:29 Mar. 1:22; Luk'. 4:32

* 8:4 8:4 Lew. 14:1-32

* 8:12 8:12 Isa. 49:12; Mil. 1:11; Dub. 103:3; Mat. 22:13; 25:30; Luk'. 13:28

* 8:17 8:17 Isa. 53:4

* 8:21 8:21 Duuhr: B́nihi b́ k'irfetso woc'r dukosh b́ detsts shuno kitsirwoniye b́ ari.

* 8:29 8:29 Mes. 11:12; 2 Sam. 16:10

* 9:11 9:11 Luk'. 15:1-2

* 9:13 9:13 Hos. 6:6; Mat. 12:7

* 9:20 9:20 Taaw. 15:38; Iwi. 22:12

* 9:34 9:34 Mat. 10:25; Mar. 3:22; Luk'. 11:15

* 9:35 9:35 Mat. 4:23; Mar. 1:39; Luk'. 4:44

* 9:36 9:36 Taaw. 27:17; 1 Naash. 22:17; 2 Zen. 18:16; Hzk'. 34:5; Mar. 6:34

* 9:38 9:38 Luk'. 10:2

* 10:7 10:7-15 Luk'. 10:4-12

* 10:10 10:10 1 K'or. 9:14; 1 T'im. 5:18

* 10:14 10:14 Wosh. 13:51

* 10:15 10:15 Mat. 11:24; Aze. 19:24-28

* 10:16 10:16 Luk'. 10:3

* 10:17 10:17-20 Mar. 13:11; Luk'. 11:11-12; 21:12-15

* 10:20 10:20 Mar. 13:12; Luk'. 21:16

* 10:22 10:22 Mat. 24:9, 13; Luk'. 21:17

* 10:24 10:24 Luk'. 6:40; Yoh. 13:16; 15:20

* 10:25 10:25 Mat. 9:34; 12:24; Mar. 3:2; Luk'. 11:15

* 10:26 10:26 Mar. 4:22; Luk'. 8:17

* 10:33 10:33 2 T'im. 2:12

* 10:36 10:36 Mik. 7:6

* 10:38 10:38 Mat. 16:24; Mar. 8:34; Luk'. 9:23

* 10:39 10:39 Mat. 16:25; Mar. 8:35; Luk'. 9:24; 17:33; Yoh. 12:25

* 10:40 10:40 Mar. 9:37; Luk'. 9:48; Yoh. 13:20

* 11:5 11:5 Isa. 35:5-6; 61:1

* 11:10 11:10 Mil. 3:1

* 11:13 11:13 Luk'. 16:16

* 11:14 11:14 Mil. 4:5; Mat. 17:10-13; Mar. 9:11-13

* 11:21 11:21 Isa. 23:1-18; Hzk'. 26:1—28:26; Iyu. 3:4-8; Amo. 1:9-14; Zek. 9:2-4

* 11:23 11:23 Isa. 14:13-15; Aze. 19:24-28

* 11:24 11:24 Mat. 10:15; Luk'. 10:12

* 11:27 11:27 Yoh. 3:35; 1:18; 10:5

* 11:29 11:29 Erm. 6:16

* 12:3 12:3-4 1 Sam. 21:1-6

* 12:4 12:4 Lew. 24:9

* 12:5 12:5 Taaw. 28:9-10

* 12:7 12:7 Mat. 9:13; Hos. 6:6

* 12:11 12:11 Luk'. 14:5

* 12:24 12:24 9:34; 10:25

* 12:32 12:32 Luk'. 12:10

* 12:33 12:33 Mat. 7:20; Luk'. 6:44

* 12:34 12:34 Mat. 3:7; 23:33; 15:18; Luk'. 3:7; 6:45

* 12:38 12:38 Mat. 16:1; Mar. 8:11; Luk'. 11:16

* 12:39 12:39 Mat. 16:4; Mar. 8:12

* 12:42 12:42 1 Naash. 10:1-10; 2 Zen. 9:1-12

* 13:2 13:2 Luk'. 5:1-3

* 13:12 13:12 Mat. 25:29; Mar. 4:25; Luk'. 8:18; 19:26

* 13:15 13:15 Isa. 6:9-10

* 13:17 13:17 10:23-24

* 13:35 13:35 Dub. 78:2

* 13:57 13:57 Yoh. 4:44

* 14:3 14:3-4 Luk'. 3:19-20

* 14:4 14:4 Lew. 18:16; 20:21

* 15:4 15:4 20:12; 21:17; Iwi. 5:16; Lew. 20:9

* 15:9 15:9 Isa. 29:13

* 15:14 15:14 Luk'. 6:39

* 15:18 15:18 Mat. 12:34

* 16:4 16:4 Mat. 12:39; Luk'. 11:29

* 16:6 16:6 Luk'. 12:1

* 16:9 16:9 Mat. 14:17-21

* 16:14 16:14 Mat. 14:1-2; Mar. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

* 16:16 16:16 Yoh. 6:66-69

* 16:18 16:18 P'et'rosi: Eto Grik noon keewon shúts s'ala etee.

* 16:19 16:19 18:18; Yoh. 20:23

* 16:24 16:24 Mat. 10:38; Luk'. 14:27

* 16:25 16:25 Mat. 10:39; Luk'. 17:33; Yoh. 12:25

* 16:27 16:27 Mat. 25:31; Dub. 62:12; Rom 2:6

† 16:28 16:28 B́waafere: Etirwo Girik noon keewon bíamfetso woto falitwe.

* 17:1 17:1-5 2 P'et'. 1:17-18

* 17:10 17:10 Mil. 4:5

* 17:12 17:12 Mat. 11:14

* 17:20 17:20 Mat. 21:21; Mar. 11:23; 1 K'or. 13:2

* 17:21 17:21 Ik ik kishon guut'ets mas'afwots 21 taawa deshatsno.

* 17:24 17:24 Kesh. 30:13; 38:26

* 18:1 18:1 Luk'. 22:24

* 18:8 18:8 Mat. 5:30

* 18:9 18:9 Mat. 5:29

* 18:11 18:11 Luk'. 19:10

* 18:11 18:11 Ik ik brani mas'aafwotsitse 11 taawatstsan detsfno.

* 18:15 18:15 Luk'. 17:3

* 18:16 18:16 Iwi. 19:15

* 18:18 18:18 16:19; Yoh. 20:23

* 18:22 18:22 Aze. 4:24

† 18:24 18:24 Meklitiya: Eto manoori gizewon fin finiru ash ikosh tatse uts aawosh b́ finere dashef gizoniyere bogts gize.

‡ 18:28 18:28 Dinariya: Eto ash iko ik aawo b́ finere bísh dashef gizoniye.

* 19:4 19:4 Aze. 1:27; 5:2

* 19:5 19:5 Aze. 2:24

* 19:7 19:7 Iwi. 24:1-4; Mat. 5:31

* 19:9 19:9 Mat. 5:32; 1 K'or. 7:10-11

* 19:18 19:18 Kesh. 20:13-16; Iwi. 5:17-20

* 19:19 19:19 Kesh. 20:12; Iwi. 5:16; Lew. 19:18

* 19:28 19:28 Mat. 25:31; Luk'. 22:30

* 19:30 19:30 Mat. 20:16; Luk'. 13:30

* 20:8 20:8 Lew. 19:13; Iwi. 24:15

* 20:16 20:16 Mat. 19:30; Mar. 10:31; Luk'. 13:30

* 20:26 20:26 Luk'. 22:25-26

* 20:27 20:27 Mat. 23:11; Mar. 9:35; Luk'. 22:26

* 21:1 21:1 Debrezeyiti: Eto Zeyiti mitwots bíatse bodaatsef gurooni.

* 21:5 21:5 Zek. 9:9

† 21:5 21:5 S'iyon mááts naúsh: Etirwan Iyerusalem kitu kitsoshe.

‡ 21:9 21:9 Hosa'ana: Eto Ibrayist'y noon keewon kashiwe, oona neesh noon kashiwe eteb́ wotor, Hanoke gut'etsanmó uda etee.

* 21:13 21:13 Isa. 56:7; Erm. 7:11

* 21:16 21:16 Dub. 8:2

* 21:21 21:21 Mat. 17:20; 1 K'or. 13:2

* 21:32 21:32 Luk'. 3:12; 7:29-30

* 21:42 21:42 Dub. 118:22-23

* 22:13 22:13 Mat. 8:12; 25:30; Luk'. 13:28

* 22:24 22:24 Iwi. 25:5

* 22:35 22:35-40 Luk'. 10:25-28

* 22:37 22:37 Iwi. 6:5

* 22:39 22:39 Lew. 19:18

* 22:44 22:44 Dub. 110:1

* 23:5 23:5 Mat. 6:1; Taaw. 15:38; Iwi. 6:8

* 23:5 23:5 Kitabiya: Eto nemo bíts guut'etso bobaronat boilats botipfoni.

* 23:11 23:11 Mat. 20:26-27; Mar. 9:35; 10:43-44; Luk'. 22:26

* 23:12 23:12 Luk'. 14:11; 18:14

† 23:14 23:14 Matiyos mas'fotsere tatse awdl taawan aaliye ik ik shin kishon guut'ets mas'fotse aaliye, Mar. 12:40 nat Luk'. 20:47 atse fa'ee.

* 23:22 23:22 Isa. 66:1; Mat. 5:34

* 23:23 23:23 Lew. 27:30

* 23:33 23:33 Mat. 3:7; 12:34; Luk'. 3:7

* 23:35 23:35 Aze. 4:8; 2 Zen. 24:20-21

* 23:38 23:38 Erm. 22:5

* 23:39 23:39 Dub. 118:26

* 24:9 24:9 10:22

* 24:13 24:13 Mat. 10:22

* 24:17 24:17 Luk'. 17:31

* 24:24 24:24 Dan. 12:1; Bek'. 7:14

* 24:26 24:26-27 Luk'. 17:23-24

* 24:28 24:28 Luk'. 17:37

* 24:29 24:29 Isa. 13:10; 34:4; Hzk'. 32:7; Bek'. 6:12-13

* 24:30 24:30 Dan. 7:13; Zek. 12:10-14; Bek'. 1:7

* 24:37 24:37 Aze. 6:5-8

* 24:39 24:39Aze. 7:6-24

* 24:44 24:44 Luk'. 12:39-40

* 25:12 25:12 Luk'. 13:25

* 25:29 25:29 Mat. 13:12; Mar. 4:25; Luk'. 8:18

* 25:30 25:30 Mat. 8:12; 22:13; Luk'. 13:28

* 25:31 25:31 Mat. 16:27; 19:28

* 25:46 25:46 Dan. 12:2

* 26:2 26:2 Kesh. 12:1-27

* 26:7 26:7 Luk'. 7:37-38

* 26:11 26:11 Iwi. 15:11

* 26:15 26:15 Zek. 11:12

* 26:23 26:23 Dub. 41:9

* 26:28 26:28 Kesh. 24:8; Erm. 31:31-34

* 26:31 26:31 Zek. 13:7

* 26:32 26:32 Mat. 28:16

* 26:55 26:55 Luk'. 19:47; 21:37

* 26:61 26:61 Yoh. 2:19

* 26:64 26:64 Dan. 7:13

* 26:66 26:66 Lew. 24:16

* 27:8 27:3-8 Wosh. 1:18-19

* 27:10 27:9-10 Zek. 11:12-13; Erm. 32:6-10

* 27:16 27:16 Ik ik kishon gut'tetswots Iyesus Barbani Etirwo dabfno.

* 27:24 27:24 Iwi. 21:6-9

* 27:35 27:35 Dub. 22:18

* 27:39 27:39 Dub. 22:7; 109:25

* 27:40 27:40 26:61; Yoh. 2:19

* 27:43 27:43 Dub. 22:8

* 27:48 27:48 Dub. 69:21

* 27:51 27:51 Kesh. 26:31-33

* 27:56 27:56 Luk'. 8:2-3

Mark'os Dooshishiyo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mark'os Guut'tso

Nodoonz Iyesus Krstos Dooshishiyo

Kindo

Mark'os doo shishiyo, «Han Ik'o naay Iyesus Krstos doo shishyo b́ tuwokoniye» etona b́tuu, dooshishiyanitse Iyesus fini ashonat naash wotatni b́t'in. Bí alonwere b́daniyonat fo'erawwotsatse b́ detsts angonat ash na'i morro oorowe bí eton be'ere. Iyesus «Ashuwotsi morr finosh guuts wototse kishosh t kasho beshi de'er ímosh waats Ash Na'o taane» ett b́tookon keewre.

Mark'os Iyesus jango b́t'intswere kaawonat angon s'een b́wotts weeron wotat b́t'iwintswere Iyesus aap'onat b́daniyats b́ woterawo b́fiints adits finwotsatsa b́tesh. Gupfo Yohans jangonat, Iyesus gupewon bíyats bodts fadewo k'awintsdek' b́ ími hakon guut'tsman Iyesus daniyonat kashiyon gawintsdek' b́keewi. Múk'i b́teshihakon Iyesus shuutso shoydek't shaiirwots Iyesusi iki bogshdek't danfere boami taawo Iyesusi k'efirwots iki bogshdek't bín shit'fera boam. Mas'afahan s'uwaatsi k'ot'wotsitse fa'uwots Iyesus beewotse s'uwatse ik gawiyotse wotts keewwotsi bítsnooru b́ jiteyi jangonat k'irotse b́tuwi jango keewirwotsiye.

B́ doo shishiyan s'uwoke k'nfiyotse fa'a git kaywotsitse, yoots mas'aafwotsitse ik ikwots mec'rotsna bo daatsefo.

Jamon mas'aafan b́detstso

B́ doo shishi tuwoko 1:1-13

Iyesus Galiln fino dek' b́tuwok'o 1:14—9:50

Iyerusalemitse b́fintsok'o 10:1-52

Iyerusalemnat bgúúratse s'uwaatsi ik gawiyor 11:1—15:47

Doonzo k'irotse b́ tutsok'o 16:1-8

K'irotse tuuts doonzo be'ewonat daromaand bí amtsok'o 16:9-20

1

Gupfo Yohans b́ nabtso

(Mat. 3:1-12; Luk'. 3:1-18; Yoh. 1:19-28)

1 Hań Ik'onaayi* Iyesus Krstosko doo shishiyo b́ tuwokoni.

2  * Nebiyiyo Isayasn,

«Hambe, nwerind foketwo

T woshtso nshinatse beshide woshitwee. 3 Hanwere

‹Doonzosh weerindo k'aniwere

B́fudonowere manutsiwere› etfere,

Worwotse b́k'aaro eenshde'k't keewiru asho k'aaroniyee»

ett guut'etsok'one.

4 Mansh gupfo Yohans «It morrosh orowe eto itdatsish naandrone err gupewere» ett worwotse kuhdek'et keewfere b́weyi. 5 Yhud datsonat Iyerusalem kitutse ay asho b́maantsa bowaafo, bo morro kish keewr Yordanosi eteets fokotse b́ kishatsna bogupefo.

6  * Yohans tahonwere kambuli s'iron wozeka b́tesh. B́gebatso shaak'a bí edefo, b́maafonwere p'elonat dok'shi mas'ona. 7 Bí hank'owa bí'etfo «Túmr b́c'aami tipi joko bitsosh tborawo taayere ayidek' bogtso tshutsatse weeyirwe. 8 Taa iti aatson gupetwe, bímó itn S'ayn shayiron gupetwe.»

Iyesus b́gupetsok'o

(Mat. 3:13-17; Luk'. 3:21-22; Yoh. 1:31-34)

9 Manoor Iyesus Galili eteets datsatse beyiru Naazreti eteef kituts waat́ Yordanos fokotse Yohans kishon b́gupeyi. 10 Yohans manoor, Iyesus aatsotse b́keshtsok'on daro gaad'at́ b́k'eshefere, S'ayin shayiro kurkund areyat bíyats b́ oot'́fere b́bek'i. 11  * Manoor «Taan gene'úshtso t shunts na'o neene» etiru k'ááro darotse b́weyi.

Iyesusi fadetsok'o

(Mat. 4:1-11; Luk'. 4:1-13)

12 Manóór Ik'i Shayiro Iyesusi worwots dek't bí'ami. 13 Manoknowere worwotse Shed'ano Iyesusi hab aawosh b́ fadfera b́teshi, dín s'ootswotsntoni b́ tesh, melkiwotsu bísh finernó botesh.

Iyesus b́ daniyi fino Gelil datsatse dek' b́tuutsok'o

(Mat. 4:14-17; Luk'. 4:14-15)

14 Yohans detseyat tipimo b́ kindiyakon Iyesus, Ik'i mengsti jangosh doo shishiyo† nabfere Galil maants b́weyi. 15  * B́daniyoro, «Dúro s'uuwtsere, Ik'imengstu karnfere b́watsotse it naandrone erere, dooshishi nabetsono amanore!» bí etfo.

Iyesus mus' detsf awdetswotsi b́s'eegtsok'o.

(Mat. 4:18-22; Luk'. 5:1-11)

16 Maniye il Iyesus Gelil aatsk'ari ganoke beshefetst Simon nat bí eshu Indriyasn mus' detsfwotsi boteshtsotse bo mus' kambo aats k'aro maants boshap'fere boon b́ bek'i. 17 Iyesuswere «T jafrats woore itsh tdanisha, err mus' it detsirwok'o ashuwotsi it detsetwok'ó woshitwe» bí eti. 18 Bowere manoor bo mus' detsi kambo k'azk'rat́ b́shuutso bo tuwi. 19 Maniyere múk'i beshat k'osh eshu gitwotsi b́bek'i. Bowere Zebdiyos nana'úwots Ya'ak'obnat Yohansna botesh. Bowere bo jelbotse bedek't bo mus' detsi kambo bok'anifera botesh. 20 Iyesus manoor boon b́s'eegi. Bowere bonih Zebdiyosnat bísh fin finirwotsn jelbatse k'azk'rat Iyesus jafrats boami.

Kim shayiro bín s'eents asho b́kashtsok'o

(Luk'. 4:31-37)

21 Beshatnu K'frnahom kitots bobodi. Manoori waats sanbatots Iyesus Ayhdiwots Ik' k'oni mootse daniyo dek't b́twi. 22  * Iyesus, Muse nemo danifwots kok'o b́woterawo naashikook'o b́danifotse shishts jamwots b́daniyor ada bo adfo. 23 Ayhudiwots Ik' k'oni mootse beyiru ash iko gond shayiron s'eentso hank'o ett b́kúhi, 24 «Nazrettso Iyesuso, nee nooke eeg kis'e ndetsi? Noon t'afiyosh waafi? Nee koni n wottsok'o taa daank'reree. Ik'oko S'ayino neene.»

25 Iyesuswere gond shayirmansh «S'ik err, bí atsotse kee» ett b́fayi.

26 Gond shayronwere ashman dikdek't b́s'ik'iyakon b́k'aaro eensh dek't kuhefetst bí atsotse b́ keshi. 27 «Eebi han naaroni? Hanwo handr daniyeya?» Gond shayirwotsi bí aloro bo bíshere bo aleyiri, ett adt bo atsatseyo aateyo dek' bo tuwi. 28 Muk'i b́teyawo, Iyesus shúútso Galil gúúratsi dats jamatse dane b́wtsi.

Iyesus shodts ayuwotsi b́kashitsok'o.

(Mat. 8:14-17; Luk'. 4:38-41)

29 Muk'ib́teyawo Iyesus ayhudi Ik' k'oni mootse kesht Yak'obnat Yohansnton, Simoonnat Indryasn moots b́kindi. 30 Maa manitsno Simon awu ats k'ees'its shodo shodat bk'efera btesh. Bshodmanowere manoor Iyesussh keewbok'ri. 31 Iyesuswere bmaand t'int́ bkisho detsdek't b́tuuzi. Bi atsi k'ees'onwere manoor binfakshb́k'ri. Tuwatnwere boon b ibiy.

32 Aawu bkindre datso bí iliyakon ashuwots shodtswotsnat fo'erawon detsets jamwotsi Iyesusok dek't boweyi. 33 Kititsi ash jamo maa úratse kakwe b́wtsi. 34 Iyesus ay naari shoodon kic'iru ay ashuwotsi kashi b́k'ri. Fo'eraw aywotsno b́kishi. Fo'erawwotswere bí koni b́woto danfno botesh. Ernmó bokeewrawok'o boon b́baziyi.

Iyesus Geliln doo shishiwo b́ nab́tsok'o

35 Datso gatsosh bí etfere, Iyesus guuron tuut mootse kesht Ik' k'onosh ash aalok k'az bíami. 36 Simoonnat bínton teshtswots bín geyo kesht boami. 37 Bín bodatstsok'ono «Ash jamonwo neenere b́geyiri» bo eti.

38 Iyesuswere, «Taa twaa danyosh b́wottsotse doo shishiyo danyosh karnoke fa'a gal galóts amone!» bí et.

39  * Mann ayhudiwots Ik' k'oni maa mootse danifetsit fo'erawwotsnowere kishfere Galil dats jamatse b́gúúrefo b́tesh.

Iyesus eenshodets asho b́ s'ayintstsok'o

(Mat. 8:1-4; Luk'. 5:12-16)

40 Een shod detsts ash iko Iyesus maants waat b́ tufi shirots tuk'maldek't, «Ni eekiyal taan s'ayintso falfne» eton bín b́k'oni.

41 Iyesuswere bísh maac'o k'ewat, b́kisho jargdek't shu'efetst, «Eekere s'ayine!» bí et. 42 Ashmanwere manoor bí een shodotse s'ayinb́wtsi. 43 Iyesus ashmansh kup'shdek't, ntooko korde'e ett faksh b́k'r. 44  * «Wotts keewan ik doonzshor nkeewrawok'o ni tooko korde'e, ernmó amr ntooko kahniyosh kitswe. Ashjamosh gaw b́wotish nkashtsotse Muse k'aluwere bí etts wosho t'intswe» ett bíazazi.

45 Ernmó ashman manoke kesht keewman ashosh keewo dek't b́tuwi. Manatse tuutson Iyesus kit ikutsnor be'efetst kindo b́maawi. Ernmó kitoniye úratse ash aaloka b́befo. B́ wotefere ashuwots bo be beewoke b́ maants waa bowaafo.

2

Ash duro Iyesus b́ kashitsok'o

(Mat. 9:1-8; Luk'. 5:17-26)

1 Múk' aawwotsiyere il Iyesus K'frnahom maants aanat b́weyi, manoke mootse b́beyirwok'o shisheb́wtsi. 2 Moonwere bodo b́k'aye maa úronwere b́t'ebefetsosh ay asho kakwe b́wtsi. B́ doo shishiyi keewonowere boosh b́danifoni. 3 Manoor awd ashuwots ash dur iko kurdek't bíyok boweyi. 4 Ash aytsatse tuutson duro Iyesusok de'et'ino maawt Iyesus kááwon maa tooko wogdek't duro bí ees'onton orshbok'ri. 5 Iyesuswere bo aman amano bek't durosh «T naayo n morro neesh orowa eteere» bí et.

6 Manoke bedek't teshts Muse nemo danifwotsitse ik ikewots bonibotse hank'o bo et. 7 «Ash han eegoshe hank'o c'asho Ik'ats b́ keewiri? Ik' ikoniye okoon morro orowe eto falitwo kone?»

8 Muk'i b́teyawo Iyesus bonibotse bogawirwo hank'on dandek't boosh hank'o bí et, «Eegishe it nibotse man it gawiri? 9 Durosh ‹N morro neesh orowe eteere› etonat ‹Tuur ni es'o kur de'er amee!› etotse aaw ketefa? 10 Ernmó Ash na'o datsatsi morro orowe etosh alo b́detstsok'o it danetwok'owa!» ett durosh, 11 «Tuwi, ni es'o kuurder ngalomand amee etirwe neesha» bí et. 12 Duronú manoor tuut bí es'o kurdek't ash jami shinatse b́ keshi. Mansh ash jamo adt «Hank'o b́jamon be'e danaknona» ett Ik'o bo údi.

Iyesus Matiyosi eteetso Lewi b́ s'egtsok'o

(Mat. 9:9-13; Luk'. 5:27-32)

13 Iyesuswere aani Galil aats k'aro ganok bíami, ash jamonúwere kakweyat b́maand boware boon b́danyi. 14 Man weeron b́beshefere t'ilish dek'eefoke beyirwo Ilfyos naay Lewi bek't, «T jafrats wowe» bí et. Bíwere tuut b́jafrats bí'ami.

15 Maniye il Iyesus Lewi mootse mishi maratse bedek'tni b́tesh. Ay asho b́ shuutso shoy dek' b́sha'iirwotse bínton t'ilish ko'iru aywotsnat morretswots, Iyesusnat b́ danifwotsnton mishi marats t'indek'tni botesh. 16 Ferisawino eteef jirwotsits wottswots Muse nemo danifwots, Iyesus t'ilish ko'ifwotsnat morretswotsnton b́maafere bek't «T'ilish ko'ifwotsntonat morretswotsnton eegoshe maat b́ úshiri?» ett b́ danifwotsi bo aati.

17 Iyesuswere man shisht, «Shodtswotssha bako jeen wotssh atetso geyirakee, taawere tweyiye kááw finirwotssh b́woterawo morretswots bo naandosh oorowe eto bodaatsitwok'o s'eegoshe» bí et.

S'oomi jangosh aateetsok'o

(Mat. 9:14-17; Luk'. 5:33-39)

18 Yohans danifwotsnat ferisawino eteefwots s'ooma bos'oomefo. Ik ik ashuwots Iyesus maants waat «Yohansnat ferisawino eteyrwots danifwotswo s'oomere bo s'oomefoni n danifwots s'oomo bok'az eegoshe?» bo et. 19 Iyesuswere «Guuyo bonton b́befere guuy deentswots s'oomo boosh geyituwaa? Mank'oyaliye! guuyo bonton b́befere s'oomo boon geyiratse. 20 Ernmó guuyo booke b́ dek'et aawo weetwe. Manoor s'oomitúne. 21 Tah nataats but'i handro shipfo aaliye, mank'o k'aleyalmó handr bút'onúwre taahdoro geets de'e gad'ni b́k'riti, b́gad'manwere baltsoniyere ikini b́gonditiye. 22 Mank'o weyiniyon dutsets biro bíts gas'ef arwi natoots handr weyniy biro gas'fo aaliye, mank'o k'aleyalmó weyiniyon dutsets birmań arwi natman t'up'ini b́k'riti. Woyniyon dutsets birmanwere kud'ni b́wtsiti. Arumanwere k'awntsalke b́wotiti. Mansha handr woyniyon dutsets birosh handir arwe b́geyiti» bí'et.

Sanbati aawi jangosh t'intsets aato

(Mat. 12:1-8; Luk'. 6:1-5)

23  * Sanbati aawots Iyesus sndeyi tari taalon b́beshefera b́tesh. B́ danifwots amfets sendeyi motso k'ut'dek'o botwi. 24 Ferisawino eteyirwotswere «Hambe, n danifwots sanbati aawots fink'ayere eteesto eegishe bok'aliri?» ett bo'aati.

25  * Iyesuswere hank'o ett boosh bí'aani, «Dawit bínton sha'irwotsnton k'ak'at b́kic'or egb́k'altsok'oo nababeratsteya? 26  * Abyatar kaheniyots naash b́tesho dúr, bí Ik'i moots kindt, kahniwotsi bako konwor b́marawok'o baziyetso, Ik'osh imets misho b́meyi bínton teshts ashuwotssh b́ími.»

27 Aaninwere Iyesus boosh hank'o bí et, «Sanbati aawu ashosha bi azeyi bako asho sanbati aawosh azeratse. 28 Mank'owa Ash na'o sanbati aawush bdonziye.»

3

Iyesus Kish dúr Asho B́ Kashiytsok'oo.

(Mat. 12:9-14; Luk'. 6:6-11)

1 Ayhdiwots Ik' k'oni moots Iyesus b́ kindi, manokno kish dúr ash iko fa'e b́ tesh. 2 Iyesusi s'aamiyo geyiru ashuwots, «Sanbati aawon ashaan b́kashiyo aab s'iilone!» ett kotdek'tni botesh. 3 Iyesuswere kish dur ashmansh, «Waa taalotse need'owe» bí eti. 4 Maniyere il, «Sanbati aawon fin k'ayere eteetso sheeng finemo gond fine? Kash wooriyemó kash úd'e?» ett boon bíaati. Boomó s'ik et bowtsi. 5 Iyesuswere bonibo b́ duungtsotse shiyanat bín gúrdek't fa'úwotsi sheet't ashmansh, «Nkisho jargwe» bí eti. Bíwere b́ jargtsok'on b́ kisho kash b́wtsi. 6 Manoor ferisawino eteyirwots kesht ak'alde'er Iyesusi bot'afitwok'o Herodsnton boshiyeyi.

Ashuwots aats k'ari ganoke Iyesusok kakwe b́wtstsok'o

7 Iyesus b́ danirwotsnton Galil aats k'aromaants bí'ami. Gelilnat Yhuditse ay asho b́shuutso shoydek't b́twi. 8 B́ k'aliru keew jamo boshishtsok'on ay ashuwots b́ shuutso botwi, manotswere Galiln, Yhudn Iyerusalemn, Edomiyasn, Yordanosiye bak'ets datsatse, mank'o T'irosnat Sidon kitotse waatswotswere fa'ano botesh. 9  * Asho bí aytsatse tuutson ashuwots datso bí ats t'ebir bín bokic'irawok'o jelbo bo k'anyitwok'o b́daniyrwotssh b́ keewi. 10 Ay ashuwotsi shodotse kashit b́ teshtsotse shodon kic'iru jamwots bokishon bín detso geeyat, bísh datso bot'ebifera botesh. 11 Kim shayirwots bín bobek'or b́ shinats gup' gup'at, «Nee Ik'o naay neene!» etfetstni bokuhefo.

12 Bímó koni b́wottsok'o kish bokeewrawok'o kup'i dek' boon b́fay.

Iyesus tatse git woshetswotsi Galb́dek'tsok'o

(Mat. 10:1-4; Luk'. 6:12-16)

13 Iyesus guri abaats b́keshtsok'on b́geyirwotsi b́maants b́ s'eegi, boowere b́maants bo t'iini. 14 Bínton bobeyish, bo nabishowere, boon woshosho tatse gitwotsi galb́dek't «Woshetswotsi» ett bo shúútso b́kshi. 15 Fo'erawwotsi bo kishitwok'owero alo boosh b́ imi.

16 Galb́dek'ts tatse gitwotswere hanotsi, «P'et'rosi» ett b́ s'eegtso Sim'oni.

17 «Bo'anergesi» wee guumi na'uwotsi ett bo shúúts b́kishtswots Zebdiyos nanaúwots Yak'obnat Yohansna, 18 Indriyasi, Flip'osi, Bertelmiyosi, Matiyosi, Tomasi, Ilfyos naay Yak'obi, Tadiwosi, wed'eyirwoni* Sim'onnat, 19 Iyesusi beshidek' imtso Kiriyot kittsi asho Yihudi.

Iyesusnat Beel zebuln.

(Mat. 12:22-32; Luk'. 11:14-23; 12:10)

20 Maniyere il Iyesus moots b́kindi. Iyesusnat b́ danifwotsn mish moonor bomawfetsosh aani ankat ashuwots kakwe bowtsi. 21 «Iyesus geewtsere» eteere boshishtsotse b́ jagwots bín detsosh b́maand boweyi.

22 Iyerusalemn oot' waats Muse nemo danifwots, «Bí'atsnee B'elzebuliye fa'oni, Fo'erawotsi b́kishiriye Fo'erawi naash wottso Beelzebulne!» ett bo keewi.

23  * Iyesuswere boon b́maand s'eegdek't́ jewrdek't hank'o boosh bí et, «Shed'ano aawk'o k'alderniya Shed'ano kisho b́ faliti? 24 Ik mengsto kayewtsarr bí atsatseyo b́ gawetka wotiyal mengst man kup'ar need'o falratse. 25 Mank'o Ik meyitsi asho bí atsatsewo b́k'aleyal kup'ar need'o falratse. 26 Mansha Shed'ano bí atsatsewo b́ k'aletka wotiyal t'afa b́t'afiti bako beyo falratse.

27 «Mank'o ash kúp' iko moots kindr b́detstso biik'oosh shin kúp'man b́ tifawo falitwo aaliye.

28 «Ariko it́sh etirwe ashuwots bofiniru morronat bokeewiru c'ash jamosh boosh orowe eteetwe. 29  * Ernmó S'ayn shayir c'ashetu jamo dúre dúrosh bo morro bo aatsa b́ wotiti bako b́ jamon boosh orowe eteeratse.» 30 Iyesus han b́ keewwere, «Kim shayire bíyatse fa'oni,» bo ettsosha b́tesh.

Iyesus indnat bí eshwotsn

(Mat. 12:46-50; Luk'. 8:19-21)

31 Iyesus indnat bí eshwotsn bíyok boweyi. Uratsno need'dek't bíyok asho woshat bo s'eegi. 32 Bín gúúrdek't́ beyiru ashuwots, «Hamb! nindnat n eshwots úratse need' dek't neene bogeyiri» ett bokeewi.

33 Bí were «Tind kone? Tí eshwots konotsne?» ett bí aani. 34 Bín gúrdek't́ beyiru ash aywots maantsan s'iilfetst, «Eshe! tindnat ti eshwots hanotsiye! 35 Ik' etts jamo k'alitwo ti'eshu, tmishu, tindu bíne.» bí et.

4

Shook shookirwon ariyetso

(Mat. 13:10-17; Luk'. 8:4-8)

1 Iyesus aani aats k'ari ganoke daniyo dek't b́tuwi. Ayidek't ayts ash asho b́ maants waat bokakwetsotse bí aats k'aratse fa'a jelbuts kindt be b́dek'i, ash jamonúwere aatsi k'ari gúúratsa b́tesh. 2 Ay keewwotsnowere jewron boosh b́dany. B́daniyoro boosh hank'owa bí'et. 3 «K'ewere! goshtso b́shooko shookosh dek' b́keshi. 4 B́shookfere maay shook ik iko weeri gúrats fed' b́wtsi. Kafwotswere waat mec'dek't maa bok'ri. 5 Shook k'osho shawi ayo bíaalok dats t'orats fed' b́ wtsi. B́ datso shawi ayo b́t'ut'tsotse manoor bos' b́wtsi. 6 B́ wotiyalor aawo bí'ats b́keshtsok'on shoolb́wtsi. Dashan ay geenzts s'ap'o b́ deshawotse shuuk' b́wts. 7 K'osh shookonúwere angits t'ugi taalots fed'b́wtsi. Angitsonu bí eentsok'on guk'b́dek'tsosh shuwalo b́ oori. 8 Shook k'osho dats sheengats fed'at bos'b́wtsi. B́ bos'onwere eent shuwo b́imi, k'atso shasho, k'atso keez úbo, k'atsonúwere balo b́shwi.» 9 Manats dabt́ Iyesus, «Shishts waaz detstso k'ewde'e!» bí et.

Iyesus jewron b́keewir eegosh b́wottsok'o.

(Mat. 13:10-17; Luk'. 8:9-10)

10 Iyesus bí'aali b́ wotor b́ shuuts sha'iru ashuwotsnat tatse git b́ danifwotsnsh jewron b́keewts keewi biitso boaati. 11 Bíwere boosh hank'owa bí et, «Itsho Ik'i mengisti jango ááshts keewo it danetwok'o imere. Úre beyirwotsshmó boosh jamo jewrone keeweti. 12  * Man b́wotitwere,

‹Bo Ik'omaants aanarr,

Bomorro boosh orowa eterawok'owe,›

S'iilo s'ilfetsr bo be'awok'o

Shísho shífetsr bot'iwintsrawok'owa,» eteetsok'one.

Shook shookirwo ariyetsman b́ biitso

(Mat. 13:18-23; Luk'. 8:11-15)

13 Iyesuswere hank'owa boosh bí et, «Itshowere jewron keewetsan galiyalkeya? Bére, k'osh, jewron keewets jamwotsi ak'alde'erniya t'iwintso itfaliti? 14 Shookirwo Ik'i aap'oni b́ shookri. 15 Ik' aap'tso shookewor, shooko shookere werindats fed'tsman b́kitsir Ik'i aap'tso bok'ebor manóór shed'ano wáát bonibitse shooketsman mec'dek' b́wtsts aashwtsi b́ kitsir. 16 Mank'o dats t'orats shooketsman b́kitsir, Ik'i aap'o boshishor manóór gene'on dek'ts ashuwotsi. 17 Ernmó manórisha bako bonibotse s'ap' de'atse. Muk'i boteshiyakon Ik'i aap'atse tuutson gishewo wee gond bek'o boats b́bodal manoor dihiniye bowtsiti. 18 Angitsi taalots shooketsonmó b́kitsir Ik'i aap'tso k'ebiru ashuwotsi. 19 Wotowa eree datsanatsi asaabiyo, gizi shunonat k'osh wotera tewnon bonibots kindr Ik'i aap'o gu'u b́dek'etwotse shuwalo b́ ooriti. 20 Dats sheengats shooketsonmó, Ik'i aap'tso shisht t'iwintsdek't k'aaúdek'tswotsi b́kitsir. Man naaro k'atso shasho, k'atso keez úbo, ik ikonúwere bal shuwa b́shuwit.

C'eesho b́ c'eesheyir shááno b́ imetwok'o b́wottsok'o.

(Luk'. 8:16-18)

21 «Asho c'eesho c'eeshde'e gongrots gedfamó wee oosho bí ats gúp'shfá? B́ gedfo b́ shááno b́be'etwok'o grgjiyatsosha? 22  * Mank'o áátsetso b́ be'erawo, áshtso danerawon ooreratse. 23 Eshe shishts waaz detstso k'ewde'e!»

24 Aani Iyesus boosh hank'owa bí et, «It k'ebiru keewosh it tooko korde'ere, it tatsts tatsik'ac'on itsho tatsetwe, ikinwere itish ayide'erni dabeti. 25  * Detstsosh dabde'e imetwe, deshawatsnmó dab́ b́ detstsonor bí'atse k'aa'úniye dek'eti.»

Eeniru shookon ariyetsok'o

26 Manats dabt, Iyesus hank'owa bí et, «Ik'i mengistú datsats shook shokirw ashoniye bi ari. 27 Ashman t'ú tokritwe, aawo tuwitwe, aawk'o b́wottsok'o b́danawo shooko boc'b́wtsiti, een b́wtsiti. 28 Datsunu b́tookon shino b́bos'o, ilo b gimbo kitsitwa, manyako b jáábatse shuwo daatsetwe. 29  * Mayonúwere borbwtsor mááy kakwo b́bodtsotse asho manoor maac'iro k'anib́k'riti.»

Dogni aawn ariyetso

(Mat. 13:31-34; Luk'. 13:18-19)

30 Iyesus hank'owa bí et, «Ik'i mengstu kontoniya no nutsiti? Himo egoneneya aride'e no kitsiti biina? 31 Snafic'i aawniye bi ari, bi shookewor datsatse fa'a shook jamotse múk'efuniye. 32 Bi shookeyakonmó eenr bos' jamwotsiyere bbogeti, darotsi kafwots bshirotse kúto aade beyo bofalfetsosh een een jabwotsi kish dek'etúwane.»

33 Iyesuswere ashuwots t'iwintsdek'o bofalitwok'on, hanank'ón b́ keewo ay jewron boosh b́keewfoni. 34 Bí b́ jewrerawo boon daniraka b́tesh, bo'aali bowootormo b́ danifwotssh jamkeewo iza b́ izfo.

Iyesus kúp' jongon giwts aatso s'ik bí aayitsok'o

(Mat. 8:23-27; Luk'. 8:22-25)

35 Manots kooc' Iyesus b́ danifwotssh, «Aats k'araniye bak'ets kimone» bí eti. 36 Ash asho k'azk'rat biyats keshdek't b́beyir jelbúts Iyesusi dek't boami. Jelb k'oshwotswere towat fa'ano botesh. 37 Eegurahi kúp'o aatsatse tuut jelbuts aatso b s'eenfetso jongon giwts aatso jelbu togo dek't b́ tuwi. 38 Mank'o b́wotor Iyesus, jelbu shuutso maantsi kayotse k'oyo k'oy dek't b́k'efera b́tesh. B́ danifwots bín tuzdek't «Danyifono! noo nó t'affe nee no kis'o deshatsiya?» bo eti. 39 Bíwere tokrotse tuut jongman bíhadi, aats k'armanshowere «S'ik eree» bí eti. Jongonu k'az b́k'ri, ay dek' s'ik etb́wtsi.

40 Iyesuswere, «Hank'o itshatir eegoshe? Aak'owe imnetiyo it t'ut'i?» bí et.

41 Bowere ay shatwtsat, bo atsatsewo «Jongonat aats k'aron bísh bo aleyirwan kone bíwo?» bo eti.

5

Iyesus kim shayiron s'eents asho b́ kashitsok'o

(Mat. 8:28-34; Luk'. 8:26-39)

1 Gelil aatsk'aro jelebon kímt Gergesenon datsomand am bobodi. 2 Iyesus jelbwatse b́ oot'tsok'on kim shayiron detsets ash iko doowi beewoke kesht manóór gonke b́wtsi. 3 Ashman doowi ganoka b́befo, konúwor habilyon tifr bín ned'iyosh falraka. 4 Ayoto muk'onat habiliyona bín tipefo, ernmó habiliyono k'ut'a b́k'ut'fo, muk'ono tishdeni b́juwefo mansh konwor bín deshde'er ned'iyosh falfo aali b́tesh. 5 Úni aawonowere t'uwe aawon b́ned'irawo doowi bewokonat guri aab abaatse anaanar b́kuhefoni, bí atsonowere shútson k'ut'de'erni b́gaawifo.

6 Bíwere Iyesusi wokoon b́ bek'tsok'on b́maand wos't b́gubron tuk'maldek't bísh b́sagadi. 7 K'aari eenon k'et'efetst́, «Nee Ik' eeno naay Iyesuso! Nee tiyoke eeg kis'e ndetsi? Ik'i shútson neen k'onre, oona neesha! taan ono bek'shk'aye!» bí eti. 8 Man bíettsonwere, «Nee gond shayirono ashaanitse kee!» ett azazat b́teshtsosha.

9 Iyesuswere «N shúútso kone?» ett bíaati, bíwere «Aywotsi nowottsotse t shútso kes'i jirwotsi.» ett bí aani. 10 Datsmanatsnowere boon b́ giisherawok'o ayidek't b́k'oni.

11 Manokno guritsi s'eeno guri ganoke jinirwots fa'ano botesh.

12 Mansh «Oona neesha! amr guritswotsits nokindish noon bazik'aye,» ett bok'oni. 13 Iyesuswere boosh bíeekere, gond shayirwots ashmanitse kesht guritswotsits bokindi, guritsi s'eenotse git kumok'o wotts guritswots gohatse tengsheyat oot't aatsi k'arots lim bowtsi. 14 Gurits jinirwots giifat k'az boami, kitonat gat'ariyon keewman keewbok'ri, ash ashonwere wotts keewman bek'osh bo maa mootse bokeshi. 15 Iyesusmaants bowatsok'on, kim shayiron detseyat teshts ashman bí'atso dandek't, b́ taho tah dek't, b́ befere bek't tek'bowtsi. 16 Man shin bek'ts ashuwotswere kim shayirman bítse b́ s'eents ashonat guritswotsitse wotts jamo waatswtssh bokeewi.

17 Manóór datsmanatsi ashuwots Iyesus bodatsatse keer k'ay bíametwok'o bo k'oni.

18 Iyesus jelbúts kindoke b́befere fo'erawo bín s'eent teshts ashman, «Oona neesha! n shuutso amna» ett bín b́k'oni.

19 Iyesusmó bísh eekeratse, ernmó, «N gal amr doonzo aawk'o een keewo neesh b́fintsok'owonat aak'o k'aldek't neesh maac'o b́k'ewtsok'o n maa ash ashosh keewwe,» bí et.

20 Ashmanwere Iyesus bísh b́k'alts jamo «Tats kitwotsi» eteets datsatse keewfere b́ tuwi, shishts jamwotswere bo adi.

Iya'íros ni'nat Iyesus tahats bodts máátsu.

(Mat. 9:18-26; Luk'. 8:40-56)

21 Iyesus jelbon aats k'aroniye bak'ets aani kímt bí aaniyakon ay asho bíyok kakwe b́wtsi, manormó bí aats k'ari gúúratsa b́ tesh. 22 Manoknó ayhudiwots Ik' k'oni maa naashwotsitse iko fa'e b́tesh. Iya'irosi eteets asho Iyesusi b́bek'tsok'on b́ tufishirots diht 23 «T na'a múk'efu k'iroshe bi'etiri, woorr kashon b́beyishe oona neesha! waar n kisho biyats gere!» ett kúp'idek't b́ k'oni.

24 Iyesuswere bínton towat bí ami, ay ashuwotswere b́ jafrats sha'at bísh datso bot'ebifere botesh.

25 Tatse git natosh s'atso kud'at ned'ok'azt bí'ere gond bek'iru mááts iku fa'a btesh. 26 At dants aaywotsok sha'a mawat gondo bek'aat b detsts giz jamo ishbazateni b tesh. Ernmó iki gondefera bí'ami bako b́ jamon shamp'eratsa. 27 Bi were Iyesus jango shishat bteshtsotse gifniyeyiru ash dagotse b́ jiik'weeron waat b́ taho b t'awi. 28 Hano b k'al, «Dab b́ tahats t bodal kashitwe,» etaat amanat b teshtsotsna.

29 S'ats kud'manu manór need' b́wtsi, b shodotsno b́ kashtsok'o bi atsotse bish b́shiyeyi. 30 Iyesuswere manoor ango bí'atse b́keshtsok'o danb́k'ri, ashuwots maants wongr ett aanat, «Kone t taho t'awitsoni?» ett bí aati.

31 B́ danifwotswere, «Ash asho bí atsatsewo gifniyefetst n shuutso b́ sha'efere bek'fetsatniya ‹Kone ti ats bodi?› ni etiri?» bo et.

32 Bíwere man k'altso koni b́ woto bek'osh wongr et aanat b́ s'iili. 33 Máátsmanmo bi ats wottso b dantsotse shatoon k'ewefetsat b́ shinats dihat ari keewjamo bísh b keewi.

34 Bíwere «T ni'e n imnetiyo neen kashire, jeenon amee, n gond bek'otsnowere kashowe,» bish b́ eti.

35 Iyesus man keewoke b́befere, ayhudiwots Ik' k'oni maa jishirwo gále waats ashuwots ayhudiwots Ik' k'oni maa jishf́mansh, «N naa'u k'irwtseraniyere! eshe haniyak eegoshe danifo n shambiriri?» bo eti. 36 Iyesusmó man shisht ayhudiwots Ik' k'oni maa jishfmansh, «Amanowe bako shatk'aye!» bí eti. 37 Iyesus P'et'rosnat Yak'obn, ando Yak'ob eshu Yohansiye okoon konúwor b́shutsoshoyde b́ warawok'o b́baziyi. 38 Ayhudiwots Ik' k'oni maa jishfman mook bobodtsok'on, Iyesus ashuwots waac'refetst bo eepfere, bo kuheferowe b́ bek'i. 39 Gítsomand kindtnu, «Wac'r jamannat eepan, eegoshe? Na'ú tokra b tokri bako k'irratsane,» bí et.

40 Ashuwotsmo bí atsa bomiis', Iyesusmó bo jametsi mootse kishbazt, na'ú nihnat indun, b́ shuuts shairwotsi dek't na'ú beyiru maa kayots b́ kindi. 41 Na'ú kisho dets dek't, «T'alita kumi!» bish bí et. Man etonwere «Nee na'a múk'na'une neesh tuuwe etfe,» eta.

42 Biwere tatse git nati na'a b wottsotse manóór hake bak sha'o dek' btuwi, hank'o b́ wotoro ashuwots ayidek' bo adi. 43 Iyesusmó wotts keewan konúwor b́danawok'owa koneshor keew k'ayere ett, «B meetwo bish imere!» bí et.

6

Iyesus Naazretn b́gac'eetsok'o

(Mat. 13:53-58; Luk'. 4:16-30)

1 Iyesus manoke kesht b́datsomand b́ weyi, b́ danifwotswere b́shuutso shoydek't boweyi. 2 Sanbati aawon ayhudiwots Ik' k'oni mootse daniyo dek' b́twi, ash ayonwere manoke daatseyat bín bok'ebfera botesh, boowere «Ashaan keew jaman eewkneya b́daatsi? Eegi naari dane bísh imetsani? Adits keewanotsi aak'o k'aldek'tnya b́finiri?» ett bo adi. 3 Aaninwere dabt «Han Mariyam naay mit gashfoniyoshna? Yak'obsho, Yosasho, Yihudsho, Simonsho bo eshwi woshna? B́mishots hanoke nontoniyosha bofa'oni?» ett gac'at bín de'aniyere bo oori.

4  * Iyesusmó, «Nebiyiyo k'osh dats ashoknee mango b́ datsiti, ernmó b́ took datsatse, b́ jagi datsatsnat b́ meyitsi ashuwots dagotsnmo gac'etwe,» ett boosh bíaany.

5 Manokno k'ats shodetswotsats b́ kisho gedt kashiyoniye okoon adits finwotsi k'alo falratse. 6 Ash asho amaneraniyere bo'ortsatse tuutso ayi dek't bí'adi, maniyakon Iyesus gál gálots ananatni b́ danifo.

Tatse git b́ wosheetsots daniyish bowoshewok'o

(Mat. 10:5-15; Luk'. 9:1-6)

7 Tatse gitwotsi bíyok s'eegdek't git gito woshdek't b́woshi, kim shayirwotsatse alo boosh bí imi, 8  * Boamor weerindatse gumboniye okoon mish wotowa, k'arc'itono, gizono bo edots desh bode'aawok'o boon bí azazi. 9 Boshowere hank'o bí eti, «It tufots c'aamo gerde'ere bako git kito dab kark'ayere, 10 Aawoknoor ash maa ikots it kindor, datsman itfakshfetsosh itkindts maamanitsne it tesheti. 11  * Ashuwots iti ibiyo k'ayr it keewo k'ebono bok'azts jamoke it tufatsi k'undo tebk'rar keer k'ayamere, manwere bo ats gawe b́ wotitiye.»

12 Woshetswotswere manoke kesht, ash jamo naandrone bí'etetwok'o bodany. 13  * Fo'eraw aywotsnowere bokishi, ay ashuwotsatso zeyito futt bokashiyi.

Gupfo Yohansi úd'etsok'o

(Mat. 14:1-12; Luk'. 9:7-9)

14 Iyesus shútso eent jamoke daneb́wtstsotse, nugúso Herodiswor b́ jangman shishb́k'ri. Ik ik ashuwots, «Gupfo Yohans k'irotse tuure, manshe adits keew jamanotsi k'aliruwo bíne» boetfere botesh.

15  * K'oshwotswere, «Bíwo Eliyasiye» bo etfera botesh, oortswotswere «Yotsi nebiywotsitsi ikok'oyiye» bo etiri.

16 Herodismó jam man shisht, «Han b́biimb tk'ut'itso Yohansiye, hambe! bík'irotse k'az tuure,» bí et. 17 Herodis bí'eshu Filip'os máátsu Herodyadi b́dek'tsosh, Yohansi biyatse tuutson detsidek't típmoo gedt́ bín tipitni b́ b́tesh. 18  * Yohans b́tipewere, Herodisish «Ni eshu máátsu dek'o nemotse aaliye!» err b́ keewfosha b́tesh.

19 Herodiyadu mansh iirat Yohansi úd'iyosha b́geefo b́teshi, ernmó falratsa. 20 Herodiswere maniye shin Yohans kááwonat S'ayn b́woto b́ dantsotse bín sharfetsni b́ kotiifo. Herodis Yohans keewo b́ shishtsi taawo kic'a b́ kic'efo, b́woteferor geneeúwona bín b́ k'eebfo. 21 Herodis b́ shuweyi aawo mangiyosh naash naashwotssh, kes' jishirwotssh, Gelilitse fa'a daneets ik ikwotssh moonat ushon k'ani b́k'ri. Mannowere Herodiyad sheeng weero datsbdek'i. 22 Manno Herodiyad ni'i móónat ushi moots kindat k'afefetsat Herodisnat bínton teshts ibwotsi b gene'ushi, naashonwere na'úsh, «N geets keewo b́wottso b́wotiyalor taan aatwe neesh imetwe» bí et. 23 «Dab t mengsti badonor b́wotiyal, ni'aatts jamo neesh imetwe!» ett bish b́ taari.

24 Biwere bi'indok amaat, «Eego aatuta?» bieti, bi'indwere « ‹Gupfo Yohans tooko taash imewe› err aatwe» bi et.

25 Na'únwere manoor kááron naashomand aanat, «Gupfo Yohans tooko saniyots gerde and taash imeyish geefe,» etaat bi'ati.

26 Nugúsonwere keewmaanatse tuutso ayidek't shiyanbwtsi, wotowa bako s'eegets ashuwots shinatse b́ taartsotse bi attsman bish baziyo geeratse. 27 Mansh nuguso manoor kotiru kes' kes'fwotsitse, iko Yohans tooko k'ut'de b́ weetwok'o b́ wosh, kes'fonwere tipi maa manits amt Yohans tooko b́ k'ut'i, 28 K'ut'ets tokmano sahaniyots ged dek'wat na'úsh bí imi, na'únwere b indsh imbk'eri. 29 Yohans danifwotswere man bo shishtsok'on waat b́ duuno dek't bo duuki.

Iyesus úts kum shuwotsi b́maanzitsok'o.

(Mat. 14:13-21; Luk'. 9:10-17; Yoh. 6:1-14)

30 Wosheetsots boon woshetsoke aani waat Iyesus shinatse kakwe bowtsi, bo danitsonat bo k'alts jamo bísh bokeewi. 31 Bíwere «Itiye itaal ash aaloke ikmaants amr muk'i kashde'ere,» bí eti, man bí'etwere b́maand weyirwonat amiruwon bo aytsotse misho dab bo metwoko bo t'ut'tsotsne. 32 Mansh boaali wotosh jelbots kind dek't ash aalok k'az boami.

33 Bo amfere ay ashuwots boon bek't danbok'r, kit kitotse kesht tufoon wos'fere boshino beshat book kakwebowtsi. 34 Iyesus jelbutse b́ oot'or ay ashuwotsi b́ bek'i. Jints deshaw mereerwotskok'o bowottsotse boosh maac'o k'ewbwtsi, ay keewonowere boosh daniyo dek' b́ tuwi. 35 Datso ilefere bí amtsotse b́ danifwotsi b́ maants t'int bísh hank'o bo et, «Hanokhaniye worwe, datsonwe ilere, 36 Bo metwonu bí altsotse gúranatse fa'a gat'ariwotsnat gal galotse amr misho keew bodek'etwok'o hanotsi deenk'rowe.»

37 Iyesusmó, «Bo bometwo boosh it imere» ett boosh bíaani. Bowere «Beree am bo meet misho git bal dinariyon *kewde boosh imonowa?» boet. 38 Bíwere, «Ambts mishe it detsi? Aab amr s'iilere,» bí eti, s'iiltnwere «Úts mishonat git mus'on fa'ee,» boeti.

39 Iyesuswere ash ashosh kakuwe kakuwede'er, atts sismanats bo bezitwok'o b́ danifwotssh bí azazi. 40 Mansh ashuwots ikok balo ikoko balk'atso kakuwe kakuweyat be bodek'i 41 Iyesuswere úts mishmannat git mus' manotsi k'aaú dek't daro maants kááw dek't s'iilt b́ deeri, mish mano tiitsdek't ashuwotssh bo kayitwok'o b́ danifwotssh bí ími, mank'o mus' gitwotsno jamwotssh b́ kayi. 42 Jamwots máát bowori 43 B́ danifwotswere meere oorts mishi tiish tisho tatse git mari s'eeno bo kaakwi. 44 Mishman maats nungshwots taawó úts kumok'oy b́ tesh.

Iyesus aatsi k'ari abaatse shaawefere bí'amtsok'o

(Mat. 14:22-33; Yoh. 6:15-21)

45 Iyesus manór ashuwotssh ameree etfetst b́ danifwots jelbots wotde'e bak'ets Bete Sayd maants kimr b́shino bok'ut'itwok'o boon bíazazi. 46 Maniyere hakon bo atse k'aleyat Ik'o k'onosh guromants b́ keshi. 47 Datsonwere b́ ilor jelbu aats k'ari taalotsa b tesh, bímo bíyal datsatsa b́ tesh. 48 B́ danifwots bo shinatse jongiru jongatse tuutson jelbu joko maawt bo kic'efere bek'b́k'ri, t'úwotse jed'iy sa'atonat tatse git sa'ati dagotse aats k'aratse shaawefere bo maants b́ weyi, boyere beshar amosha b́ tesh. 49 Ernmó bí aats k'ari abaatse shaawefere bí'amfere meyo boosh bíartsosh bo kuhi. 50 Jamwots bín bo bek'tsok'on tekbowtsi.

Bímó manoor, «Kup'ore shenúwotso! taane! shatk'ayere!» bíet, 51 Jelbots kindt, bonton beb́dok'tsok'on jongo ned'b́wtsi, b́ danifwotsu ay dek't bo adí. 52 Bo nibo dungwtsat, mishatse wotts adits keewman bo t'iwintsrawo ooratni bako, keewan boon adirawnk'e b́ tesh.

Iyesus Gensaret'n shodtswotsi b́kashyok'o.

(Mat. 14:34-36)

53 Aats k'aro bo kimtsok'on, Genseret'its am bo bodi, jelbu datsats t'intsdek't tipbok'ri. 54 Jelbu'abatse bo ot'tsok'ón manóór ashuwots Iyesusi danbok'ri. 55 Bowere datsman gúratse hake bako wos'fetst Iyesus b́beyiru kááw jamok shodetswotsi es'ats kurdek't woo bo tuwi. 56 Bí amts jamoke gal galotse, kitotse, gat'ariyotsno shodtswotsi jebats kisht b́ shinats bo t'intsfera boteshi, b́ shemi jilo dab t'awiyosh bín bok'onfo, bíats bodts jamwotswere kasha bokashefo.

7

Nih nihwots niwi jango.

(Mat. 15:1-9)

1 Ferisawino eteetswotsnat Iyerusalemn waats Muse nemo danif ik ikwots Iyesusmaants waat bín gúúrdek't kakwebowtsi. 2 Iyesus b́ danifwotsitse niwon bo s'aynawo man etonwere kisho bo masherawon misho bomaafere bobek'i.

3 Ferisawino eteetswotsnat ayhudi eenashwotsn bo niwo koton sheengsh bo kisho bo masherawo marakno bo tesh. 4 Mank'o gawiyon bo aanoro bo masherawo marakno, wanc'ono, korono, k'áázon dozets kac'onat es'on mashok'o wotts ayo bo nemo bokotfo.

5 Hank'o b́wottsotse ferisawino eteetswotsnat Muse nemo danirwots, «N danifwots eenash eenashwots nemo tiitst, eegishe kisho bomasherawo misho bomeyiri?» ett Iyesusi bo aati.

6 Bímó hank'o ett boosh bíaani, «It git alberetswotso! Isayas it jangosh,

‹Ash ashaaniye bo noon mec'rone taan bomangiri bako

Bo nibo tiyatse woke!

7 Ash niwo Ik'i nemok'o woshdek't danifetst k'awntsalosh taan bomangiyiri!› ett b́ keewts bek'o aree.

8 «Mansh it Ik'i alo k'azat ash nema it kotiri.»

9 Maniye hakon Iyesus hank'owa boosh bí et, «It nemo kotosha etaat Ik'i nemo it tiitsiri, 10 Muse, ‹N nihnat nindn mangiwe, aaninu b́ nihsh wee b́ indsh gondo keewit asho úd'ewe,› etre. 11 Itmó hank'owa it etfoni, ‹Ash iko b́ nihnat bíndsh k'alo bín geyits keew jamoniye K'urbani wotere› man etonwere ‹Ik'osh imk'rekee› boosh bí'etal, 12 B́ indnat b́ nihi tep'o k'azo falfe etetute. 13 Hank'onowere it took nemo k'otosha etaat Ik' aap'tso it gaakiri. Mank'onowere han artso ay keewe it k'aliri.»

Ash kiimshf keewo

(Mat. 15:10-20)

14 Ash ashonowere aani b́ maants s'eegdek't, boosh hank'o bí eti, «It únets t'iwintsde taan k'ewere, 15 Ash kimshfoniye, ash gitsotse keshetwoniye bako, uratse ash gitsomaants kindirwoniye asho kimshrake! 16 Eshe k'ebet waaz detstso k'ewe!»

17 Iyesus ash asho k'azk'rat moots b́ kindtsok'on b́ danifwots aridek' b́ keewtsman biitso bín bo aati. 18 Bíwere hank'o ett boosh bíaani, «Itwere han t'iwintsratsteya? Uratse ash atsi gitsomaants kindit keewo ash kimsho b́falawok'o itsh galeratsa? 19 Maac' weeron beshar uromaantsa b́ kesheti bako nibomand amatse». Hannowere Iyesus meetu jamo s'ayin b́wottsok'o b́ daniyi.

20 Manats dabt hank'owa bíet, «Ash kimishfwots ashnibotse keshf keewwotsi. 21 Bowere, gond tewno, wido, úmp'o, ash úd'o, 22 gobo*, jaalo, weeri gondo, ash dirsho, shiraats jintsi woto, okooro, onoo, b́ tooko dambaan danbaan detso, kis' deshawo wotonat hanotsiye. 23 Gond keew jaman ash nibotsne b́ keshfoniye, ashono b́ kimshfoni.»

Mááts Iku imnetiyo

(Mat. 15:21-28)

24 Iyesus manoke tuut T'iros kitu ganoke fa'a galots bíami, maa ikots kindit manoke b́ beyirwok'o konwor b́ danawok'o b́ geyi, wotowa bako ááshosh falratse. 25 B na'ú kim shayiron detsets mááts iku Iyesus jango shishat manóór waat b́ tufi shishirots b dihi. 26 Máátsunwe Sirofinik'e dats ashu wotat Griki noon keewf ashi b tesh, biwere bna'ú atsotse fo'erawo b́kishish Iyesusi b́k'oni, 27 Iyesusmó, «Nana'i misho de'er kanwotssh imo woteratse aab shin nana'uwots worune,» bí eti.

28 Bi were «Aree tdoonzo, b́ woteferor kanwotswor mari shirotse wotde nana'o b́ mafere fed'ts mishi fed'o mafnale,» etaat biaani.

29 Mansh Iyesus, «N keewanatse tuutson fo'erawo n na'ú aatsótse keshre, éshe n gál amee!» bí et.

30 Biwere b galomaants bi aanór b na'ú fo'erawo fakshb́k'erere es' abaatse jeenon b k'eefere datsbdek'i.

Iyesus gidik'onat duts asho b́kashitsok'o

31 Iyesus T'iros datsatse kesht k'az bíami, Sidon weeron amt Tats kita eteef datson Galil aats k'aromaants b́ weyi. 32 Manoke gidik' wotat, aani dutso b́ maants dek't boweyi, b́ kishono bí ats b́ gedetwok'o bok'oni. 33 Iyesuswere ashman ashotse k'aldek't bí aali dek' amt b́ jaabo ash man waazots gedt, s'udono tuf ett asho alberono b́ shuu'í, 34 Daromaand kááw dek't s'iilt ah ett kasho wosht ashmansh «Eeftah!» bí et. B́ biitsonwere «K'eshewe!» etee.

35 Manóró b́ waazo k'eshe b́wutsi, bíalberonwere bish b́ wutsi, ik kic'alono s'ayintsdek't keewo dek' b́ tuwi. 36 Iyesus keewan konshor bokeewrawok'o ashuwotsi bí azazi, wotowa bako bokeewrawok'o bíazaztsoniye bogshdek't ay dek'tni bokewfo bo teshi. 37 Shishts jamwotswere ay dek't adt, «Jam keewo sheengonee b́fiini! gidik'wotsu boshishetwok'o, dutswotswere bo keewitwok'owe b́ k'aliri!» bo et.

8

Iyesus awd kum ashuwotsi b́maanzitsok'o

(Mat. 15:32-39)

1 Manoori aawwotsitse aani ay ashuwots kakwe bowtsi, bometwono deshatsno bo tesh, mann Iyesus b́ danifwotsi s'eegdek't boosh hank'o bí eti, 2 «Ashaanots hamb, taanton keez aawo teshrnee, bometwo eegor bo deshawotse boosh t maac'o k'ewere, 3 Hank'on bo k'ak'tsok'on bo gálomants ameree err t fakshiyal weerindatse maawniye bowtsiti, dab boyitse ik ikwots wokooke waaknee.»

4 B́ danifwotswere, «Béré worwotse jam ashaanotssh bodet misho kone daatso faliti?» ett bísh bo aani. 5 Iyesuswere, «Ambts misho detsfte?» ett boon bíaati, boowere, «Shawat misho detsfone» bo eti.

6 Ashuwots datsats beewne bíeti, shawat mishono dets dek't Ik'osh mango b́ ími, tiitsdek't ash ashosh bo imetwok'o b́ danifwotssh b́ ími, boowere ash ashosh bo t'intsi. 7 Ay woterawo mus' nana'úwotsno detsfno botesh, mus' manots jangosho Ik'o b́údiyakon ash ashosh bo t'intsitwok'o b́ danifwotssh b́ keewi. 8 Jam ashuwots máát bowori, méére oorts mishi tiish tishono kakut shawat een een maron s'eeno bo k'aaúwi. 9 Maats ashuwotsu awd kumok'o wotituno botesh, Iyesus bono ameree ett faksh b́ k'ri. 10 Maniyere il b́ danifwotsnton jelbats wotdek't Dalmanut awrajo maants k'azbíami.

Adits keewo bek'osh aatetsok'o

(Mat. 16:1-4)

11  * Ferisawino eteyirwotsitse Iyesus maants waat bínton moosho dek' botwi, bín fadosh gawt darotse adits keew iko boosh b́kitsitwok'o bín bo'aati. 12  * Iyesus ah ett kashowosht, «Dúranatsi s'oot'o adits keewo bísh k'aleyish eegosh geefa? Aroniye itsh t keewiri, dúranatsi na'osh b́ jamon adits keewo kitseratse!» bí eti. 13 Boon k'az k'rat aani jelbats wotdek't bak'etsomand k'az b́ kimi.

Ferisawino eteefwotsnat Herodis boot' shasho

(Mat. 16:5-12)

14 B́ danifwots misho bo battsatse tuutson jelbotse ik mishuniye okoon eegor deshatsno bo tesh. 15  * Iyesuswere «Ferisawino eteefwotsnat Herodis boot' shashatse it atso korde'ere,» ett bí azazi.

16 Bowere «Han bí etir, daneraka misho no t'ut'tsosha b́wotiti» ett boatsatseyewo bokeewi.

17 Iyesusewere bo gawirwo dandek't hank'o boosh bí eti. «Misho no t'út'tsosha etaat eegoshe it gawiri? Andoor eegor t'iwintso falawwotsnat danawots itneya? It nibo andoor b́ dungtsok'oneya b́fa'oni? 18  * Ááwo detsfetsat be'aatsteya? Waazono detsfetsat shiyatsteya? Aak'oneya gaweyo itsh b́ k'azi? 19 Úts misho úts kúm ashosh t titsor b́ ooro ambts mari s'eene it k'aaúwi?» Bo were «Tatse git mari s'eena» bo eti.

20 «Mank'o shawat mishono awd kúm ashuwotssh t titsor oortso ambts mari s'eene it k'aaúwi?» Et boon bí aati. Bowere «Shawat mari s'eena» bo eti.

21 Bíwere «Beree, andoor t'iwitsratsteya?» Bosh bí eti.

Iyesus Betesayidn ááw dog asho b́kashitsok'o

22 Betesayid maantsowere ambobodtsok'on ashuwots dog iko Iyesus maants dek' boweyi, shodtsman b́ shuuítwok'o bok'oni. 23 Bíwere bek'falaw ashman b́ kisho detsdek't jishfere gálotse b́kishi, ashman ááwats s'udo tuf ett b́ kisho bíats gedt «Ik jago bek'irwiya?» ett bí aati.

24 Ááw doogonu kááw dek't, «Ee ashuwots taash be'eyirune, ernmó shaíru mitwotsiye taash bo ariri,» bí eti.

25 Ando aani Iyesus asho aawwotsats b́ kisho b́ gedi, manoor ashman t'iwitsdek' b́ s'iili, kashatnu jam keewo s'ayintsdek't b́ bek'i. 26 Maniye il Iyesus «Galots kindk'aye,» ett b́ galomand bí ametuwok'o fakshb́k'ri.

Iyesus Mesihi b́ woto P'et'ros b́ keewtsok'o

(Mat. 16:13-20; Luk'. 9:18-20)

27 Iyesusnat b́ danifwotsn Filip'os K'isariya eteyiru dats kayu ganoke fa'a galwots maants botwi, weeratse bobefere Iyesus, «Ash ashuwots taan koni etfnó?» Ett b́ danifwotsi bí aati.

28 Bowere, «Ik ikwots gupfo Yohansiye, k'atswots Eliyasiye, ando k'atswotswere nebiyiwotsitsi ikoniye etfne neesha,» ett bo aaniyi.

29  * «Itmo taan koni etfte?» ett bí aati. P'et'roswe «Nee he, Ik'o futtso neene,» ett bí aani.

30 Iyesusere, «T jango konshor keewk'ayere,» ett kúp'shdek' boosh b́ izi.

Iyesus k'ironat k'irotse b́ twitwok'o tewrero b́ keewtsok'o

(Mat. 16:21-28; Luk'. 9:22-27)

31 Iyesus b́ danifwotsi hank'o ett daniyo dek'́ b́twi. «Ash na'o ay gond bek'o daatso bísh geyife, eenashwotsoke, kahni naashwotsnat Muse nemo danifwotsoke gac'etwe, úd'etwe, ernmó keez aawoniye okoon k'iro da'ar twitwe.» 32 Keewano bek'shdek't boosh b́keewi, manóór P'et'ros bín bíaali ash aalok s'eegdek't fayo b́tuwi. «Hank'ó et k'aye» eton bín b́ fay. 33 Iyesusmó wongr ett aanat b́ danifwotsi s'ilt́ P'et'rosi, «Nee shed'anan t shutsomandan amee! nee ashka bako Ik'iko gawratsne!» ett b́ fay.

Krstos jafrats sha'o bíaatit wosho

(Mat. 10:38-39; 16:24-28; Luk'. 9:23-27; 14:25-27)

34  * Maniyere il Iyesus ash asho b́ danifwotsnton s'eegdek't boosh hank'o bí et, «T jafrats woo shuntso fa'e wotiyal b́ tooko juk'rowe, b́ mask'aliyono kurde'er tshuutso wowe, 35  * B́ kashu faridek'o geyiru jamo bin t'ut'etwe, s'uznmó t jangonat doo shishiyi jangosh b́ kasho beshide imetwo fari dek'etwe, 36 Asho dats jamatsi gaal jamo daatsrr b́ kasho b́t'ut'al eege bísh b́ k'aliti? 37 Asho b́ kashu woriyosh aak'o k'awntse dashosh b́ faliti? 38 Haalirwotsnat morrets, dúranatsi s'oot'anots shinatse taanat tkeewi jangosh jitsitu jamosh, ash na'o tnih mangon S'ayin melakiwotston t wóór b́ jangosh taawere jitsitwe.»

9

Iyesus aro b́wone woneyo

(Mat. 17:1-13; Luk'. 9:28-36)

1 Manatse tuut Iyesus, «Itsh aroniye tietiri and hanoke fa'anotsitse ik ikwots Ik'i mengstú een angnon b́ woor bobek'fetsosh k'irrawots fa'ane» bí eti.

2 Shirt aawoniye il Iyesus P'et'rosi, Yak'obnat Yohansn s'uzi b́ shutsats dek't, gur ayidek't eeno abaats kesh b́dek'i, bo shinatsno bí aro wone b́ wutsi.

3 B́ shemonu ayidek't golbwutsi, dats jik'atse konwor mashtso mankok'o mayde'er s'ayintso b́falawokó b́ wotefetso nas'buutsi. 4 Manoor Eeliyasnat Musen be'eyat Iyesusnton bokeewefere boosh bobe'eyi. 5 P'et'rosuwe Iyesussh, «Danyirwono! hanoke beyo noosh sheenge, eshe iko neesh, iko Musesh, iko Eliyassh wotit keez gofwotsi awone» bí eti. 6 B́danif keezwots ayidek't boshattsotse P'et'eros b́ keewirwo danatse b́teshi.

7  * Dawnonu waat boon degb́dek'i, dawnotsno, «T shunts na'o haniye! bín k'ewere!» etiru k'ááro b́ shiyeyi. 8 Manóóro wongr ett aanat bo s'iile boganoke Iyesus s'uzi bako konnor be'aatsno.

9 Guri abaatse bo oot'or Iyesus, «Ash na'o k'irotse b́ tuufetsosh it bek'tsan konshor keewk'ayere» ett boon bí azazi.

10 B́keewtsono k'ebdek't bo nibots detsbodek'i, wotowa bako «K'irotse tuwa etaan eega etek'úna?» ett bo atsatsewo bo keeweyi.

11  * Bowere, «Muse nemo daniyirwots Eliyasiye shino weetwoni bo etir eegoshe?» ett bo aati.

12 Bíwere hank'o ett boosh bíaanyi, «Arikee, Eliyasiyere shino weetwe, unono káátsitwe, ernmó, ash na'o mangts gondbek'o b́ dek'etwonat b́ gac'etwok'on guut'etso aawk'one? 13 Taamó Eliyasiye shino waare, b́ jangosh guut'etsok'on ashuwots boshuntsok'o bíats k'alrne» etirwe itsha.

Iyesus kim shayiron detsets na'o b́ kashiyo

(Mat. 17:14-21; Luk'. 9:37-43)

14 Iyesusnat b́ danif keezwotsn b́ danif ortswotsok aanat boowor ay ashuwots kakweyat boon gúúrdek't bo s'iili, Muse nemo danifwotsu b́ danifwotsnton bo moshfera bo teshi. 15 Ashjamo Iyesusi bobek'tsok'on adt bo tek'i, b́ maantsó wos't jamó bín bo aati. 16 Iyesuswere, «Bonton itmoosheyir eegi jange b́ teshi?» ett boon bíaat.

17 Ashuwots dagotse iko hank'o ett bí aani, «Danifono, gidik' woshts gond shayiron detsetso t na'onee n maants dek'waare, 18 Bíyatse b́ twoor bín dike b́dikfoni, b́ nonotse úmbo kisht b́ gasho b́ k'ashfoni, bí atsonwere duunok'o shuu'ini b́ wutsefoni, kim shayirmano bo kishish n danifwotsi aatre b́ teshi, ernmó falratsne.»

19 Iyesuswere hank'o boosh bí eti, «It amaneraw ashaanots! awrish b́ borfetsone itnton t beeti? Awrish b́ borfetsone iti t k'amiti? Aab na'o t maants dowere!» 20 Bowere na'o b́ maants dek'boweyi, kim shayirmanwere Iyesusi b́bek'tsok'on na'o dikdek't b́ s'ik'íyi, na'onwere datsats p'up'urefetst úmbó kisho dek'b́twi. 21 Iyesuswere na'o nihsh, «Shodan awre hake bín b́ detsi?» et bí aati. Nihonwere hank'o ett bí aani, «Marmat'on detstniye. 22 Úd'osho geeyat ayoto tawonat aatsots b́ fet'foni, ernmó k'alosh nfaliyal oona! noosh maac'o k'ewowe! nonowere tewu'e!»

23 Iyesuswere, «N faliyala etfi? Amanit ashosh jam keewo faletwe!» bí bí eti.

24 Manoor na'o nih, «Amanonere amanitwe, ernmó amano tmawituu jam keewatse nee taan faliwee!» ett b́ kuhi.

25 Iyesuswere ash ashuwots dimbirefetst bowaafe b́ bek'i, kim shayirmansh, «Nee dogonat gdik' wotts kim shayironó na'o atsotse n keshetwok'o anarnu bí atsots n kindrawok'o neen azazere!» ett b́ hadi.

26 Kim shayironúwere k'aari eenon k'eet'at, na'ono ay dek't b́ s'ik'iyakon b́ keshi, na'onúwere duunok'o wotb́wtstsosh aywotssh k'irk arbwtsi. 27 Ernmó Iyesus na'o kisho detsdek't tuuzbk'rí, na'onu tuut ned'b́wtsi.

28 Iyesuswere moots b́kindór b́ danifwots, «Eshe eegoshe kim shayiro noo kisho nomaawi?» ett bí aali boaati.

29 Bíwere, «Han naaro Ik' k'ononat s'oomiyon b́ wotiyala bako k'oshon eegonor keyatse.» et boosh bíaany.

Iyesus b́ k'iri janogonat b́ tuwi jango gitlo b́ keewtsok'o

(Mat. 17:22-23; Luk'. 9:43-45)

30 Iyesusnat b́ danifwotsn beyokman k'azk'rat Gelil weeron boami, b́ beyokono konwor b́danetwok'o Iyesus geeratse b́tesh, 31 Man b́wottsonwere Iyesus b́ danifwotssh, «Ash na'o ashuwots kishots besheyar ímetwe, bo were bín úd'itúne, úd'eyakonmo keezl aawots tuwitwe.» etfetst boon b́daniri b́ tesh.

32 B́ danifwotsmó keewan t'iwintsde'atsno, bo aatrawok'oyisho shatbowtsi.

Jamoniyere bogo kone?

(Mat. 18:1-5; Luk'. 9:46-48)

33 Iyesusnat b́ danifwots K'frnahom maants bo waa, Iyesus moots b́ kindihakon b́ danifwotssh, «Weratse waafetsat it mooshiru keewo eebi b́teshi?» et boon bíaati. 34  * Eree bomó s'ik et bobeyi, manwere weratse bo befere, «No únetsitse bogo kone?» et bo mooshfere boteshtsotsna. 35 Bíwere be b́dek'iyakon tatsegitwotsi s'eegdek't, «Konwor wotowa asho shintso wotosh b́geyiyal únoniyere shuuts wotáár únosho guuts woto bín geytwe» bí et. 36 Na'í marmat' iko dek'wat bodagots ned'í bík'ri, gep'dek'tnu boosh hank'o bí et, 37  * «Nana'anotsitse ikok'o t shúútsosha err dek'etwo taano dek'etwe, taano dek'etu jamo taan b́woterawo taan woshtso dek'etwe.»

Noon shid'aw jamoniye noonton ike

(Luk'. 9:49-50)

38 Yohans Iyesussh, «Danifono ash ikoniye n shúútson fo'erawo b́kishfere nobek'i, ernmó, noonton wotob́k'aztsotse bazirone» bí et.

39 Mannowere Iyesus hank'o bí et, «T shúútson adits keewo finefetsr manóór ti atsats gondo keewitwo bí altsotse k'ayk'rore, bazi k'ayere, 40  * Noon k'eferaw jamó nontoniye, 41  * Aroniye itsh ti etiri, Krstosk it wottsosh t shúútsosh dab́ aats ik brc'k'o itsh ishitwo b́ k'awntso t'ud'atsee» bíet.

Ashosh t'ug wotatse ats kordk'o b́ geyitwok'o

(Mat. 18:6-9; Luk'. 17:1-2)

42 «Konwor asho taan amaniru nana'a múk'anotsitse ikosh t'ug b́ wotoniyere di' shúts mango b́bimbats tífde'er aats k'arots b́ juwewo k'anefe. 43  * Mansh n kishu neesh t'ugo bwotiyal k'ut'de juk'rowe! git kisho deshfetsr gahanemits n juwewoniye kish k'ut' wotar kash weero maants n kindo k'anefe. 44 Gahanem b́ shipir ash maafo k'irraka, b́ taawo tahraw beyoke. 45 N tufo neesh t'ugo b́ wotitkawotiyal, k'ut'de juk'rowe, git tufo deshfetsr gahanemits n juwewoniyere, dúr wotar kashomaants nkindo neesh k'anefe. [ 46 Gahanem b́ shipro k'irrawo, b́ tawo tahraw beyoke.] 47  * Ni ááwonwere neesh t'ugo b́wotitka wotiyal kishde juk'rowe, git ááwo deshfetsr Gahanemits n juwewoniyere ik ááwetso wotar Ik'i mengstots kindo neesh k'anefe. 48  * Gahanemitse ash mááf shipro k'irraka, b́ tawonwere tahrakee. 49 Wosho beeron b́ s'aynfok'o, asho ik ikon tawon s'ayno bín geyitwe. 50  * Beero sheenge, ernmó, beeri shaawo b́t'út'al eegneyá bín it shawshiti?

«Ititsere shuneyi beeri shaawo beewe, it atsastewo ik wotarr jeenon beewere,» bí et.

10

Máátsunat kenihon faksheyi jangosh Iyesus b́ danitsok'o

(Mat. 19:1-12; Luk'. 16:18)

1 Iyesus manoke tuut, Yordanos fokoniye bak'etsonat Yihud datso maants bí ami. Aydek't ayts asho aani b́maants ko'ee b́wtsi, bíwere bali b́k'alfok'owa b́danyfo.

2 Fersawino eteetswotsitse k'atswots bíyok t'iinbodek'i, bín fado geeyat, «Asho máátso b́fakshitwk'o nemotse fa'áá?» ett bín bo'aati.

3 Iyesuswere, «Muse keewan jango iti bí'azaztso eebi?» bí eti.

4  * Bowere, «Museyiyere bin b́fakshtsok'o kitsit work'ato ímr b́ fakshitwok'o wotowe etre» bo eti.

5 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaani, «Museyiyere tzaziyan itsh b́ guut' it maac'o kup'at bíere shisho itk'aynee, 6  * ernmó shintson azeetswotsi bíazor dek' b́ tuutsok'on ‹Ik'o nungushonat máátson woshdek'tni bíaziye. 7 Mansha asho b́ nihnat bí indn k'ayr b́ máátsunton ike b́wotiti. 8  * Gitwotswere ik atse bowotitye,› maniyehako git bowoto b́ oorere ike bowotiti. 9 Eshe Ik'o ik b́ woshtso asho k'alk'aye.»

10 Moo maants bo aanor b́ danifwots keewman jango aani Iyesusi bo aati.

11  * Bíwere hank'o ett boosh bíaany, «B́ máátsu fakshr k'osh mááts dek'etwo b́ máátsu ats dabt dek'ts gobetso wotere, 12 Mank'ó b kenihatse faksheyar k'osh nungushosh mááts ametuwú bíwere gobetsu woteraniye etee.»

Iyesus nana'uwotsi b́ deertsok'o

(Mat. 19:13-15; Luk'. 18:15-17)

13 Boon b́ shuíítwok'o nana'o Iyesusok dek'tboweyi, ernmó b́ danifwots nana'a dek'weyirwotsi bo hadi. 14 Iyesuswere man b́bek'tsok'on b́ danifwotsi fayat hank'o boosh bíet, «Ik'i mengstu hanotsk'owwotssh b́wottsotse k'ayere nana'uwots tiyok wone, boon bazik'ayere, 15  * Aarikoniye itsh ti etiri, na'ok'o wotar Ik'i mengstu de'aawo b́jamon bits kindratse.» 16 Maniye il nana'uwotsi matdek't b́ kisho bo ats geddek't boon b́ deeri.

Gaalets ash iko

(Mat. 19:16-30; Luk'. 18:18-30)

17 Iyesus manoke kesht amoke b́befere ash iko b́maand wos'fere waat b́ shinatse tuk'maldek't, «Doo danífono, dúre dúri kasho daatsosh eeg k'alo taash geyifa?» ett bín bí aati. 18 Iyesuswere hank'o ett bísh bí aaniy, «Eegoshe doono taash nieetírí? Ik' ikoniye okoon konúwor dówó aaliye, 19  * B́ tzaziwotsi danfnee, boowere, ‹Úd'k'aye, gobo amk'aye, úmp'k'aye, kooto gawk'aye, dirshk'aye, n nihnat nindn mangiwe› eteetswotsiye.»

20 Ashmanwere, «Danifono, tzazi hanotsi na'ortson kotdek're» bí et.

21 Iyesuswere bín s'iilt shunbk'ri, et hank'o bísh bíet, «Neesh ortsu ik keew fa'ane, amee, ndetsts jáámo kemr n gizo tugretswotssh ime, ko'ííyets gaalo darotse daatsitune, manyere hakon t shutsats wowe» 22 Ashmanwere man b́shishtsok'on shiyanon b́ shiitso aak'bwutsi, aydek't detstsi b́ wottsosh shiyanefere k'az bíami.

23 Iyesus wongret aanat b́ danifwotsi s'iilt, «Gaaletsosh Ik' mengstots kindo aak'o kic'ike!» bí eti.

24 B́ danifwots b́keewman shisht bo adi, Iyesusmó aani hank'owa bí et, «Nanawotso! Ik' mengsto maants kindo aak'o kic'itke! 25 Gaalets asho Ik' mengtots b́ kindoniyere kambulo mafi fúrotse b́ besho ketefee.»

26 B́ danifwots ayidek't adt, «Béré hank'on kone fal kashitwoni?» ett bo atsatseyo bo'aateyi.

27 Iyesus bomaand s'iilt, «Arikon keewan ashuwotssh faleratse, Ik'oshmó faletwe, Ik'oshe jám keew falefe» bí et.

28 P'et'roswere, «Hamb, noo úno k'azk'rat n jafratse waarone» bí et.

29 Iyesuswere hank'o ett bí aani, «Aaroniye itsh ti etírí, t jangonat dooshishiyi jangosha ett b́ moo, wee b́ eshuwotsi, b́ mishotsi, b́ indi wee b́ nihi, wee b́na'ó, wee b́ detstso k'azet asho bogo daatsitwe, 30 Dúranatsnoor gisheyonton dab́ moowwotsi, bí eshwotsi, b́ mishuwotsi, b́ nana'o, b́ taaronowere bal kisho daatsitwe, weyiru datsatsno dúre dúri beyo daatsitwe. 31  * Wotowa eree shinatse fa'a aywotsitse shuutstsi wotitune, shutsts teshtswotswere shintsi wotitune.»

Iyesus b́ k'iritwok'onat k'irotse b́ tuwi jango keezlo shini b́ keewtsok'o

(Mat. 20:17-19; Luk'. 18:31-34)

32 Iyerusalem maants daamet weerindatse bosha'efere, Iyesus bo shin shinatsa b́ sha'iri b́tesh, b́ danifwotswere keewanatse tuutson bo adi, b́ shutsatse weyirwotsu shat bowtsi. Aaninwere tatsegitwotsi bíyok t'intsdek't, bí ats bodet keewi jango hank'o ett boosh b́ keewi, 33 «Hamb Iyerusalem maants amishee no etiri, Ash na'oniye kahni naashwotsnat Muse nemo daniyrwotssh beshide'er imetwe, boowere k'iri keewo bí ats angshitune, Ik'i ash woterawwotssh beshide'er imetúnee, 34 Ik'i ash woterawotswere bí ats kaashetúne, bíats s'udetune, bíno jot'etune, úd'itune, ernmó keezl aawoniye okoon tuwitwe.»

Yak'obnat Yohansn bo k'on k'ono

(Mat. 20:20-28)

35 Zebdiwos nanauots Yak'obnat Yohansn Iyesusok t'int, «Danifono, neen nok'onitu jamo noosh nk'alitwok'o geefone» bo et.

36 Bíwere, «Itsh eeg tk'ale it geyi?» bí eti.

37 Bowere, «N mengsti mangotse noyitsi iko n k'ano maants noyitsi iko n giromaants no beetwok'o alo noosh ime» bo et.

38  * Iyesusmó, «It it k'onírwo danatste, taa t úshet gond bek'i wanc'o úsho falituteya? Taa t gupet gupewono it fal gupeetuteya?» bí et.

39 Bowere, «Ee, falitwone,» bo eti. Iyesuswere hank'o boosh bí eti, «Arikee taa t úshet gond bek'i wanc'o úshetute, taa t gupet gupewono gupetute, 40 ernmó t giromaantsonat k'anomaants beyo imetwo taanaliye, han boosh ímeetwots Ik'o boosh b́k'anítswots s'uzshe.»

41 Oorts tatswots man shisht Yak'obnat Yohansats fayo dek'botuwi. 42  * Iyesus jamwotsi b́ maants s'egdek'et boosh hank'o b́ eti, «Ik' ash woteraw ashuwotsats naashtswots, ash k'eezirwotsi err s'egeyirwok'onat bo jishirwotswere bo atse alo bo detstsok'o danfte, 43 ititsnomó mank'o woto geyiratse, it dagotse een wotó geyirwo, it guuts woto bísh geyife, 44 Mank'o ititse jamoniye shintso woto geyirwo jamosh guuts wotowe. 45 Ash Na'oniyere ashuwotssh finonat b́ kashu ay ashuwots bin bokashit k'awntso woshde'er ímosha b́ weyi bako bísh bofinitwok'o waratse.»

Iyesus ááw dogo Bert'elemiwosi b́ kashitsok'o

(Mat. 20:29-34; Luk'. 18:35-43)

46 Maniyere il Iyesus b́ danifwotsnton Iyariko kito maants b́ weyi. Beshatnu kitotse kesht bí amor ayidek't ay ashuwots b́ jafrats bo sha'efera botesh, T'imewos naay Bert'elemiwosi eteets ááw dog ash iko weeri gúúratse bedek't k'ono b́ k'onfera b́ tesh. 47 Nazrettso Iyesus man weeron b́ beshirwok'o danb́k'rtsok'on, «Dawit naay Iyesuso, oona neesha! taash maac'ó k'ewowe!» etfets kuho dek't b́twi.

48 Aaywotsu, «S'ik eree!» ett bín bo hadi, bímó, «Dawit naayo aage! Oona neesha maac'o taash k'ewowe!» etfetst aydek't bogshdek't b́ kúhi.

49 Iyesuwere need'dek't, «Bín s'eere!» bí eti, boowere dogosh, «Eree kup'owe! tuuwe! Iyesusiye neene b́s'egiri!» bo et.

50 Bíwere b́ shemó juuk'rat t'oolat tuut Iyesusmaants bíami.

51 Iyesuswere, «Neesh eeg tk'alish geefi?» ett bín bí aati. Ash ááwu dogonwere, «Daniyrwono! oona neesha! ti'ááwo b́ bek'etwok'o taash woshwe,» bí et.

52 Iyesuswere, «Eree! amee, n imnetiyoniye neen kashire,» bí eti. Ashmanwere manoor bek'o b́fali, weerindono Iyesus shuutso shoy dek't b́ tuwi.

11

Iyesus mangi eenon Iyersalemits b́ kindo

(Mat. 21:1-11; Luk'. 19:28-40; Yoh. 12:12-19)

1 Iyesusnat b́ danifwotsn Iyerusalem maants t'infe boowor Bete Fagenat Bitaniya eteets dats weeron waat Debrezeyit gurok bo bodi, Maniyako Iyesus b́ danifwotsitse gitwotssh hank'o ett b́ woshi, 2 «It shinatse fa'a galuts shino ameree, bíyok it bodtsok'on konúwor ik asho bíyats kesh b́ danaw daazna'o tipetso daatsitute, bíno biishde'er hakan de'ewore. 3 Konwor asho ‹Eegishe han it k'aliri?› bí'etala ‹Doonzosh b́ geytsotsnee erere, manoró aani doyitwe,› erere.»

4 Bowere amt daaz na'aman weeri gúúratse maa úratse tipetsok'on daatst bobitsi. 5 Manoor manoke need'dek't teshts ashuwotsitse ik ikwots «Daazna'o it biitsir eegoshe?» ett bo aati.

6 Bowere Iyesus boosh b́ keewtso bo keewi, ashuwotsu k'az bok'r. 7 B́ danifwotsu daazna'o Iyesus maants dek'boweyi, bo tahono daazna'o jik'ats bo geere Iyesus bíats beeb́dek'i. 8 Ash aywotswere bo shemo weeratsa bo es'fera bo tesh, k'atswotswere bodootse maarets miti jaabo k'ut'dek't werindatsa bo es'fera boteshi. 9  * Shin shinats beshtswotsnat shutsatse shoy dek't weyiru jamwots, «Hosa'ana! Doonzo shútson wetwóniye deereke! 10 Weyiru nonih Dawit mengestu deerekiye! darotsno hosa'ana!» ett bo kúhi.

11 Iyesuswere Iyersalemi b́ bodtsok'on Ik'i moots b́ kindi, gúúrmanatse fa'a keew jamo b́ s'ííli, datsonu b́'iltsotse tatse gitwotsnton Iyerusalemitse kesht Betaniy maants bí ami.

Iyesus b́ c'ashts belesi mitu

(Mat. 21:18-19)

12 Yaatsok'ono Betaniyere bo aanor Iyesus k'ak'bwtsi. 13 Bmaaró atts belesi mitu wokoon bek't daneraka shuwo biyatse b́datseyala et bmaand bí ami, ernmó bmaand b́ t'inor belesi shuwo b́ borafa'otse maaroniye okoon eegor biyatse daatsratse. 14 Mansho Iyesus belesi mitush, «Haniyak konwor ni atse shuwo maak'aye!» bí et.

Han b́ keewferowere b́ danifwots boshishi.

Iyesus Ik'i mootse jaakirwotsi b́ kishtsok'o

(Mat. 21:12-17; Luk'. 19:45-48; Yoh. 2:13-22)

15 Iyerusalemits bobodtsok'on Ik'i moots kindt bítse kemirwotsnat keewiru ashuwotsi kisho dek' b́twi, giz wonyirwots t'arap'ezonat kúrkúnd kemirwots jorwotsi b́ gúp'shi, 16 Asho konnor b́ wotiyal, eegi naari k'ac'o b́ wotiyalor, kurde'er Ik' k'oni maa manitse b́sha'erawok'o b́baziyi. 17  * Hank'o ett boon b́ daniy, « ‹T moo ash jamosh Ik' k'oni maa etitwe!› ett gut'eratsa? Itmo bik'tswotssh goop'ee it woshi.»

18 Kahni naashwotsnat Muse nemo danyrwots man b́keewfere bo shishi, ash jamonu b́ daniru danmaanatse tuutson adt boteshtsotse bín shatbowtsi, mann aak'ok'alde'er bín bo t'afiyet malo bo geefera botesh.

19 Datsonwere b́ iltsok'on Iyesusnat b́ danifwotsn kitotse k'az bokeshi.

Belesi mítú atse tuutson daatsets dano

(Mat. 21:20-22)

20 Yaats guurok'on weeron beshefetst belesi mit man b s'ap'onton shuuk'wtsat biere bobek'i. 21 P'et'roswere keewman gawdek't Iyesussh «Danifono! hambe, n c'ashts mitú shuuk' wtserane» bí et.

22 Iyesuswere boosh hank'o bí eti, «Ik'one amanore, 23  * Aarikoniye itsh ti etiri, konwor asho b́ nibotse b́ nibon amanar b́geyiyal keew jamo bísh b́wotitwok'o amanar, guran ‹Hanoke tuur aats k'arots shap'ewe,› bí'etal bísh wotitwe. 24 Eshe itsh keewirwe, Ik' k'onon konnari keewonor it k'oniyal itsh k'alk'retsok'o woshr amanore, it k'oniru jamone itsh ímetwe. 25  * Darotse fa'o itnih it morro itsh oorowe bí etetwok'o, itwere k'onosh itned'or, asho ik keewon iti irire wotiyal bísh orowa erere. [ 26 It k'oshwots fints morro boosh orowe eto itk'azalmó darotse fa'o it nih it fints morrosh itshor orowe eraatse.»]

Iyesus kon alon b́ finirwok'o aatetsok'o

(Mat. 21:23-27; Luk'. 20:1-8)

27 Aaninwere Iyerusalem maants boweyi, Iyesuswere Ik' mootse ananoke b́befere kahni naashwots, Muse nemono danifwotsnat eenash eenashwotsn b́ maants waat́ 28 «Keewanotsi n finir kon aloneya?» himó keewanotsi n k'alitwok'o alo neesh imtso kone? ett bín boaati.

29 Iyesuswere boosh hank'owa bí et, «Taawere iti ik keewo aatitwe, it taash it aaniyal, taawere keewanotsi kon alon t k'alirwok'o itsh keewitwe. 30 Yohans gupo Ik'okike moo ashokike? Aab taash anyibe'ere,» bí eti.

31 Bowere, «And eshe eega erono?» Eton boatsatsewo shiyewo dek't botwi, « ‹Ik'okne› no etal ‹Beree eegoshe bín amano itk'azi?› eteetwe, 32 ‹Ashokike,› no eetale?» Mank'o bo erawok'o ash jamo Yohansi arikon nebiyiye bo eetfosh shatbowtsi. 33 Mansha, «Noo danatsone.» ett bo aani.

Iyesuswere, «Béré taawor kon alon keewanotsi tfinirwok'oo itsh keeweratse,» bí eti.

12

Woyini mitwotsi goshfwotsn ariyets jewro

(Mat. 21:33-46; Luk'. 20:9-19)

1 Manats dabt Iyesus jewron hank'o ett keewo dek' b́ tuwi «Ash ikoniye weyinyi mito b́toki, b́ gúúrono b́ kas'i, woniyo fíís'osh wotit gop'ono ishdekt dóóz b́k'́ri, woyniwo kotoosh wotit ayidekt eents gmbyi kako agb́k'ri, maniyere hakon mítwots datsman goshtswotssh shiro imk'rat wok datso k'azbíami. 2 Shuwo b́bodtsok'on, woyni shuwotse bísh bodowetwok'o b́ guutso goshtswotsok b́ woshi. 3 Goshtswotsmó b́ guutso detsdek't tog bo ishihak kishi baashon damiy bok'ri. 4 Doonzo aani k'osh guutso b́woshi, goshtsmanots manowere fas'dek't́ ketidek't bo damyi. 5 Aaninu k'osho b́woshere úd'bok'ri, mank'o ayuwotsi b́woshere, ik ikotsi bo togi, k'oshwotsno bo úd'i. 6 And k'alosh bísh ortso b́ shunts na'o wosho s'uzi b́ tesh, mansh ‹Tnayi mangiyo k'ayatsne› ett gawdek't s'uwi aawatse b́ naay b́ woshi. 7 Ernmó goshtswots bo atsatsewo ‹Han eshe naatetwoniye! woore bín úd'k'rone! b́ naato noosh wotitwe› bo eti. 8 Mann detsdek't bo úd'i, woyiny mit beyok manoke kish dek't ur juubok'ri.

9 «Eshe weyni doonzo eege b́ k'aliti k'una? doonzo b́tookon weetwe, gooshtswotsno úd'itwe, weyni mitmano k'oshwotsish imk'ritwe. 10  * Eshe,

‹Gmby agfwots bo gac'ts shútso

Bíwere shúts kup'o shúts jamwotsi tungúshatse kaatsde detset shúts wot b́wtsi,

11 Manúwere doonzo fínk fínee,

no ááwoshowere adike›

etirwo S'ayin mas'aafotse nababeratsteya?»

12 Ayhudi naashwots Iyesus jewrdek't b́ keewtsman boon s'iilitk b́woto t'iwints dek't danbok'rtsosh bín deshdek'o bo geyi, ernmó ashjamo shatt k'azk'rat bo ami.

Ereer dashi jango aatetsok'o

(Mat. 22:15-22; Luk'. 20:20-26)

13 Ferisawiwotsi eteefwtsnat Herodis jirwotsitse wotts ik ik ashuwots Iyesusi b́ noon keew keewon detsosh b́ maants bo wosheyi. 14 Bíyok t'iintnwere bísh hank'o boeti, «Danifono, neehe ar keewtso nwotonee danfone, ash shatonat eege taash eteti eton nfints keewo aaliye, Ik'i weerindono aronee n daniyiri, eshe, Rom nugúsosh ereer dasho niwe moo? Niwaalne? Ereerwonomo ereerk'ayono?» bo eti.

15 Iyesuswere git alberetswotsi bowottsok'o dan k'rat «Eegoshe taan detso itgeyiri? Aab ambarman dewar taash kitswere,» bí eti.

16 Bowere ambaro bísh dek't boweyi, bíwere «Ambarmanatse fa'a arunat bíyats guut'ets shúútsu konkne?» ett bíaati.

Bowere «Rom nugúsoke,» bo eti.

17 Iyesuswere «Béré nugúsoko nugúsosh, Ik'oko Ik'osh ímeree,» ett boosh bíaaniy. Bowere bíaany anyatse tuutson bo'adi.

K'irtswots k'irotse tuwi jangosh aateetsok'o

(Mat. 22:23-33; Luk'. 20:27-40)

18  * «K'írtswots tuwo aaliye,» etef Seduk'awino eteefwots Iyesus maants waat́ hank'o ett bo aati, 19  * «Danyfono, ‹Ash iko na'o b́shuurawon k'iron b́máátsuatse b́k'aleyetka wotiyal bí eshu máátsmani de'er k'írtso shaato shegrshwee,› ett Muse noosh guut're. 20 Eshe, shawat eshwwots fa'ano bo teshi, jam manotssh k'aabo máátso dek't na'o b́ shuurawon k'írb́wtsi, 21 Bo eshu gitlonu máátsmani dek't́ na'o b́shuurawon k'irb́wutsi, keezlonwere mank'ó wotb́wtsi, 22 Mank'oon shawat eshwots bin dek't shááto boshegrishrawon k'irbos'uwi, jamoniyere il ando máátsman k'irbwtsi. 23 Shawat eshwots tar taron bín dek'rneree, eshe k'irtswots bo twoor aawshe mááts bwotiti?»

24 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaany, «It it shelir S'ayn mas'afwotsnat Ik'i angon it dartsoshe? 25 K'irtswotsiyere botwor darotse beyiru melakiwotskok'owa bowotiti bako de'aatsnó de'eratsne. 26  * K'irotse tuwi janga wotiyal Ik'o Musesh buushitsi tawotse eeg bísh b́keewtsok'o Muse mas'aafotse nababeratsteya? Manwere ‹Taa Abraham Ik'o, Yisak' Ik'o, Yak'ob Ik'o taane,› bí ettsoniye. 27 Mansha Ik'o kashetswots Ik'a bako k'irtswots Ik'aliye, it imó ayidek'atniye it sheliri.»

Jamoniyere bogts tzazyo

(Mat. 22:34-40; Luk'. 10:25-28)

28  * Muse nemo daniyirwotsitse iko bomooshirman b́k'ebfera b́teshi, Iyesus sheengshdek't boosh bíaanitsok'ó nem danifman t'iwintsb́dek'i, Iyesus maants t'iindek't «Jamoniye bog tzaziyo aawne?» ett b́aati.

29 Ieyesuswere hank'ó ett bísh bíaanyi, «Jamoniye bogts tzaziyo ‹Isra'elo! shiye, Izar Izewer no Ik'oniye ik Ik'e,› 30  * Neewere Doonzo Izar Izeweri n maac' s'eenon, n be jamon, nnib s'eenon, ni angi s'eenon shune, etirwonye. 31  * Han arts gitl tzaziyoniye, ‹k'osh asho n tokok'o woshde'er shune,› etirwoniye. Gitetsanotsiyere k'osho bogts tzaziyo aaliye.» 32  * Muse Nemo danifonwere Iyesussh hank'o bíet «Sheenge, danifono! ‹Ik'oniye ike, bíye oko Izar Izewer k'osho aaliye› etaat nkeewtsoniye aree. 33  * Mansh asho Ik'o maac' s'eenonn, b́ be jamon, nib s'eenon, ang s'eenon shunonat k'osh asho b́ tokok'ó woshde'er shuno bísh geyife, tawats mitsr s'uwiyet wosho t'itsonat k'osh wosho Ik'osh t'intsoniyere git tzaziyanotsi koto boǵfee.»

34 Iyesuswere Muse Nemo danifman danitelefonat t'iwitson bíaanitsok'ó bek't «Neehe Ik'i mengstuuke wokk neenaliye» bí eti.

Maniye hakon Iyesusi aatosh ááwu shuuk'tso konwor aali.

Mesihiyo jango aatetsok'o

(Mat. 22:41-46; Luk'. 20:41-46)

35 Iyesus Ik' mootse danifetst hank'o ett bíaat, «Muse nemo danyirwots ‹Mesiyo Dawit naayiye,› bo etír eegoshe? 36  * Dawit b́tookish S'ayn shayiron jisheyat

‹Ik'o t doonzsh

N balangarwotsi n tufi shirots neesh t gerfetsosh

T k'ani aaromand beewe,› etre.

37 Dawit b́ tookon ‹Doonza› et b́s'eegiyakon eshe, Krstos Dawitsh aak'oneya b́ naay b́ wotiti?» Ay ashuwotsu gene'úona bín bok'ebiri botesh.

Muse nemo danfwotsnat ferisawiwotsatse bo atso kotiyetsok'o

(Mat. 23:1-36; Luk'. 20:45-47)

38 Iyesus b́ daniyor hank'o etre, «Tahi geenz geenzo karde hake bako gúúro, gawyotsno mangts jamo dek'osh shunírwots Muse nemo danyfwotsatse it atso kode'ere, 39 Bo ayhudiwots Ik' k'oni mootse mangts jooro, móónat úshi beyokno mang beyoko daatsoshe bogeefoní. 40 Be'ewosh bo t'intsiru geenzide Ik' k'ononwere webdek't kenih k'irts máátswots detstso bo bik'foni, mansh boon bog angshe kotiri.»

T'oo máátsu im imo

(Luk'. 21:1-4)

41 Iyesus giz ko'iyeyiru sat'ni shinatse b́ beewor ashasho sat'nots gizo bo fet'fere s'iilfetst b́teshi, gaalets ayuwots ay gizo bo gedfere bo teshi, 42 T'oow mááts iku waat git santim wotit k'azwotsi manits dabbk'ri. 43 Iyesus b́ danifwotsi s'eegdek't hank'o bíet, «Aroniye itsh tietiri, sat'nots giz gedts ash jamwotsitse bogsh dek' gedtsuniye t'owu máátsaniye. 44 K'oshwots bo jamets bo ímiye bo detstsotse s'eent oortsoniye, bimó tugrets wotefetsat eegonor b orirawo b detsts jamo imraniye.»

13

Iyesus Ik' moo b́ gaahitwok'o b́ keewtsok'ó

(Mat. 24:1-2; Luk'. 21:5-6)

1 Iyesus Ik' mootse keshfetst b́ danifwotsitse iko, «Danifonó, shútsanotsnat gmbiyanotsn s'ííle, adiknee!» bíeti 2 Iyesuswere «Gmbi een eenanotsi bek'irwiya? Shúts jamanots gaahitune, shútsats shútso kos'eyarr ooritwo aaliye,» ett bísh bíaany.

Dúrí s'uwi milikito

(Mat. 24:3-14; Luk'. 21:7-19)

3 Iyesus Ik' maa shinatse fa'a Debrezeyit guri abaatse b́befere P'et'rosu, Yak'obu, Yohansnat Indriyasn bo aal b́ maants t'iindek't 4 «Keewan b́wotitwo awre? Jaman wotosh b́t'ínor b́ mlkito eebi? Aab noosh keewwe» eton boaati.

5 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaani, «Konwor iti b́darirawok'o it tooko korde'ere, 6 Ayuwotsiye ‹Taa Krstos taane!› etfere t shútson wetuune, ay ashono daritune, 7 It ganoke kes'o kes'ewonat kes'i jango it shishor tek' k'ayere, jaman b́woto oreratse, ernmó manoor dúri s'uwo borafa'ee. 8 Ash asho bíaatsatseyo, mengsto mengstats kes'o tuuzitwe, dats datsatse dats shek'ewonat k'ak'on wotitwe, jaman na'a it'í kic'o b́twortsok'o kic'e.

9  * «Itwere it tookish it tooko korde'ere, ashuwots iti moosh moosheyirwok beshide'er ímetúne, ayhudiwots Ik' k'oni mootsnowere iti jot'etnee, gawo taash it wotitwok'o alirwotsnat naash naashwots shinats angshosh ned'itute. 10 Ernmó jaman b́woteftsere shino dooshishiyo datsjamatsi ashjamosh bodo bín geyife. 11 Ashuwots iti deshde angshosh bo t'intsor, ‹Eebí nokewiti k'úna?› err shiyank'ayere, S'ayin shayironi bako itnaliye keewiti. Eshnee, manóór itsh bí ímts mec'ro keewwere. 12 Eshuwo bíeshuwi, niho b́na'o k'irosh beshide'er ímetwe, nana'onu bo ind nihats tuwitúne, bonowere úd'itune. 13  * Teshútsosha err ash jamoke shit'eek wotitute, ernmó k'amde'e b́s'uufetso kup'itwoniye kashitwe.

Kic'iyit gondbek'o

(Mat. 24:15-28; Luk'. 21:20-24)

14 «Ando daatseyo bín b́geyiraw beewoke t'afo dowet wic'its keewo bek'etute, hanowere nababirwo t'iwintsde'a manóór Yihud datsatse fa'uwots guromants woc'nee, 15  * Maa tookats keshdk't fa'o ood'r mootse ik keewo dek'osh moots kindk'aye. 16 Tarotse fa'onu b́ shemdek'o shuuts aank'aye. 17 Manóór na'i maac'wotsnat s'aats ishiru na'i indwotsnsh indowe boosha! 18 Jaman joshon b́woterawok'o Ik'o k'onwore. 19  * Man dúr, Ik'o datso bí'azortson tuut andish b́borfetso be'e danerawo gond bek'o wotitwe, shinomaantsishor mank'óó kic'o b́jamon boratse. 20 Doonzo aaw manotsi k'awintso b́k'azink'ere konwor kasho falrawnk'e, ernmó marat'ets ashuwotssha eteere aawmanots k'awnetúne.

21 «Eshé konwor wotowa ‹Krstos hambe hanokna!› Wee ‹Ekebe ekewokna!› itsh bí'etal bín amank'ayere. 22 Kootets kirstosotsnat kootets nebiyiwots weetúne, bo boosh b́faleyink'ere marat'etswotswor dab́ bo orerawo dariyosh adits keewo finitúne. 23  * Jam keewo itsh shino keewre eshe it tooko korde'ere.

Krstos aaniyi b́weyi jango b́ keewtsok'o

(Mat. 24:29-31; Luk'. 21:25-28)

24 «Manoori aawwotsitse, gond bek'maniye il, aawu t'alwitwa, aashitsnu bshaano imatsaniye, 25  * K'eenwotsu daaratse fed' s'wituno, daaratse beyiru angwotswere giwwtsituno. 26  * Maniyere hakon Ash Na'o een angonat een mangon daawnon b́ wááfere bek'etwe, 27 B́ melakiwotsno woshitwe, boowere awd kaaton amr datsonat dari deshok b́borfetso fa'úwotsi, bísh marat'ets ashuwotsi kakwitúno.

Doonzoko kitsit belesi mitú ariyetsok'o

(Mat. 24:32-35; Luk'. 21:29-33)

28 «Belesi mitú s'ílde'e biatse dande'ere, bjabwots k'uk'o botworonat bo maarwots bo atóór manoor k'aawo* b́t'intsok'o danetute. 29 Mank'ó itwere jaman b́woto itbek'oor Ash Na'o weet aawo, waat maa úratse b́ karntsok'o dande'ere, 30 Arikoniye itsh tietiri, and shuwetsanots bobeshefetsere jaman s'eenetwe. 31 Daronat datson beshituno, ti aap'tsonmó b́jamon besheratse.

Doonzo b́ weet aawonat sa'aton konúwor danatse

(Mat. 24:36-44)

32  * «Ernomó aawman jango nihoniyere okoon konwor dantso aaliye, darotsi melakiwotswor danatsne, naayonwor danatse. 33 B́ sa'ato awr b́wotitwok'o itdanawotse it tooko korde'ere, kup'ore. 34  * Manúwere, b́moo k'azk'rat wok datso amts ashoni bíari, bíwere b́gutswotsi ik ikon finats b́ naashiyi, bísh kotfono kup'de b́ kotetwok'o bísh b́ keewi. 35 Eshe moo doonz b́weet aawo it danawotse it tooko korde'ere, wee kooc'omand, wee taali titsa, wee baaki k'adore, weyinmó guur weetwe, 36 Gawerawo wáárr k'eyoke iti b́ daatsrawok'o kup'ore.

37 «Itsh t keewtsok'o, k'osh jametswots jangoshor kup'ore! etirwe.»

14

Iyesusatsats máleets málo

(Mat. 26:1-5; Luk'. 22:1-2; Yoh. 11:45-53)

1  * Ayhudi fazigi baaliyonat tushmeyi baaliyo mangiyosh git aawo oorat b́ befere, kahni naashwotsnat Muse Nemo danifwotsn, Iyesusi malon deshde'er boúd'it málo bo geyiri. 2 Ernomó ash ashuwots fayo tuzitune ett «Baaliyi aawon han k'alratsone,» bo eti.

Iyesusats shitú fuutts máátsu

(Mat. 26:6-13; Yoh. 12:1-8)

3  * Iyesus Bitaniya eteets datsatse een shodon detseyat teshtso Simon mootsna b́ tesh. Mishimaratsnó t'int b́befere, mááts iku b́ k'awntso ayidek't shaaw wottsonat mangts Nardosi shitúwo biitse s'eentso, Albast'rosiya eteets shútson dozets blk'at'iyo dek'at bweyi, blk'at'iyo titsat shitúwo Iyesus tookats kuut'bk'ri. 4 Manoke fa'úotsitse ik ikwots wotts keewmaanatse tuutson fayat, «Shitúwan dats mec'ro eegoshe bíawashiti? 5 Shitúwan kemeyink'ere ik asho ik nato fiinar b́ daatsit k'awntsoniyere bogosh kemde'er gizman t'owwotssh ímo faleyank'e b́teshi!» et bo atsatsewo bo keeweyi, máátsno bo bak'ni.

6 Ernmó Iyesus hank'owa bí et, «K'ayere Biina! eegoshe bin itkic'iri? Biye taash sheeng keewo k'alraniye, 7  * T'owwots jam aawo itnton bo wottsosh it geyor boosh sheengo k'alosh falitute, ernmó jam aawo taan itoke daatsratste, 8 Máátsaniye bfaltso k'alrane, t meetso b́ dukeftsre shini k'aniyosh shitúwo futrane. 9 Aro itsh keewirwe, dats jik' jamatse doo shishyetsoki beyok jamoke, taash bk'altsann bin gawetwok'o bish keewetwe.»

Yihud Iyesusi beshidek't imosh keewe b́k'rtsok'o

(Mat. 26:14-16; Luk'. 22:3-6)

10 Tatse gitwotsitse iko, Ask'rot datstso Yihud Iyesusi beshide imosh kahni naashwots maants bí ami. 11 Bowere man dan bodek'ortsok'on gene'úbowtsi, gizono bísh ímetwone bo eti. Bíwere Iyesusi beshide ímosh k'ants aawo b́ kotfera b́tesh.

Iyesus ayhudiy fazigi kooc' misho b́danifwotsnton B́ maatsok'oo

(Mat. 26:17-25; Luk'. 22:7-14, 21-23; Yoh. 13:21-30)

12 Fazig mereero bo shukeet tushmeyi baaliyi aaw shintsots, b́ danifwots Iyesusok t'int, «Fazigi kooc' misho móósh aawok amr neesh nok'aniyishe n geyeyi?» et bín bo aati.

13 Iyesuswere b́ danifwotsitse gitwotsi hank'o et b́ woshi, «Kito maants ameree, manokno aats koro kuriru asho daatsitute, b́ jafrats ameree, 14 B́ kindit moots amr moo doonzosh, ‹Danyfo, t danifwotsnton fazigi kooc'i misho tmeetwok'o taash wotitwo ibi kaashitwoki moo aawne?› etfe erere. 15 Bíwere dadri abaatse fa'o k'aniyetsonat es'k'rets maa gawno itsh kitsitwe, manoke taash k'aniwere.» 16 B́ danif gitwots manoke kesht kitu maants bo ami, arikon Iyesus ettsok'on daatsbodek'i. Fazigi kooc' mishono manoke bok'aniyi.

17 Datso b́ ílere tatse gitwotsnton towat b́weyi, 18  * Marats t'int bo maafe Iyesus «Aroniye itsh tietiri, itítsi ikoniye taan beshide imetwe, bíwere and taanton kooc'misho mooke b́ fa'oniye,» bí et.

19 Bowere keewanatse tuutson shiyanat «Taan wotifa nietirwoni?» Etfetst tar taron boaati.

20 Iyesusu hank'owa boosh bí et, «Ashmaniye it tatse gitwotsitse wottso iko and taanton s'awotse ito itdek'irwoniye, 21 Ash Na'o shin shin b́ jango guut'etsok'on k'iromaand bí amo oreratse, ernmó Ash Na'o beshide imetú ashmansh indowe bísha! ashmaniye balor shin shuweraniyere b́ oorink'e k'anefe!»

No doonz kooc' mishi jango b́need'its nemo

(Mat. 26:26-30; Luk'. 22:14-20; 1 K'or. 11:23-25)

22 Bo móóke bo befere Iyesus misho k'aawdek't b́ deeri, tiitsdek'tnwere b́ danifwotssh «Nahere, han t meetsoniye» et boosh b́ ími.

23 Úshi wanc'ono k'a'ú dek't Ik'o údt boosh b́ ími, jamwotsu úshets waanc'otse bo úshi. 24  * Hank'owere boosh bíeti, «Han aywotssh kuud'it handron taareyosh wotitwo t s'atsoniye. 25 Arikoniye itsh ti'etirii, Ik'i mengitotse k'osh aron aani handr weyinyo túshfetso weyiniyi shuwatse fis'etsan aani úyatse.»

26 Maniyere il Ik'i duubo duubt Debrezeyt guro maants bo keshi.

P'et'eros bín halitwok'o Iyesus shino b́keewtsok'o

(Mat. 26:31-35; Luk'. 22:31-34; Yoh. 13:36-38)

27  * Iyesus b́ danifwotssh hank'owa bí et « ‹Jinirwono jod'de úd'itwe, mererwotswere bad'itúúne,› et guut'etsotse it únetswor taash bín danatsone etetute, tiyatsnowere shuuts aanitute, taan k'ayr wos'etute, 28  * Ernmó k'irotse t twiyakon Gelil maants shino beshar ametuwe.»

29 Manoor P'et'ros «K'oshwots bo jamets neen bohaliyalor, taa b́jamon neen haaleratse!» bí eti.

30 Iyesuswere «Ariko neesh etirwe, hambets t'úwaanitse baako gitoto b́k'adfetsere shino nee keezoto tjangosh, jamere taa bíndanatse etetune,» bí eti.

31 P'et'rosmó «K'ir b́wotiyal dab́ neentoni tk'iriti bako jamon neen danatse eraatse!» et kup'i dek't b́ keewi.

B́ danif k'oshwotsu mank'o bo etfera botesh.

Iyesus Getesemanen Ik'o b́ k'ontsok'o

(Mat. 26:36-46; Luk'. 22:39-46)

32 Maniyere hakon Getesemaneyi eteets beyokok boami, Iyesus b́ danifwotssh, «Taa ekewoke Ik'o tk'onfere it hanok betere,» bí eti. 33 B́ shutsats P'et'rosna, Yak'obnat Yohansno dek't bí ami, manokno ayidek't shiyanefetst kic'o dek'b́tuwi. 34 Hank'owo boosh bí eti, «T kashu k'írosh bborfetso shiyanwtsere, hanoke be teere, err kup'arr korere.» 35 Boyere muk'i okaan wokdek't k'azbiami, datsats b́baron gup'gup'dek't faleetk b́wotiyal sa'at man b́beshitwok'o Ik'o b́ k'oni. 36 Hank'o bí eti, «Nihono, keew jamo neesh falefe, gond bek' úshi wanc'ani tiatse wokiwe, ernmó nee n shuntsok'owa bako taa t shuntsok'o wotk'aye.»

37 B́ danif keezwotsok aanat b́waatsok'on, k'eewwtsat bobefere b́ daatsi, mansh P'et'rossh «Simo'ono, k'eeniya nwtsi? Dab ik sa'atune beyo nmaawi?» bí eti. 38 «Fadeyi kic'ots it kindrawok'owe kup'ar Ik'o k'onwere, Shayironiye k'anke, meetsonmó maawke,» bí eti.

39 Aaninu amt, enéé bí ettsmank'o et aani Ik'o b́ k'oni. 40 Ando aanat b́ woor, bo aawotse tokro mangt b́ teshtsosh tokrat bobefere, b́ daatsi, bísh bokeewirwono danatsno bo tesh.

41 Keezlo aanat bomaand waat hank'o boosh bí eti, «Andoor it k'eetsok'oonya it fa'oni? Andoor kashdek'oke it fa'o? Ando bodre! sa'ato bodwtsree! hambe! Ash Na'o morretswots kishats beshide'er imetwe. 42 Eshe tuuwere! amone! taan beshide imetwo hamb t'inre!»

Iyesus b́detseyo

(Mat. 26:47-56; Luk'. 22:47-53; Yoh. 18:3-12)

43 Manóór Iyesus man b́keewfere tatsegitwotsitsi iko wottso Yhud waa b́keshi, bíntonu gumbonat shiki goradon detsdek'ts ash aywots fa'ano bo tesh, boowere kahni naashwotsitse, Muse nemo danifwotsitse, eenashwotsokno woshekno bo teshi. 44 Bín beshi de'er imetwo Yihud, «It it detsetiye taa jamó aatr t joobitwoniye, bíne t'iwintsde deshde ameree,» et boosh milikito ímtni b́tesh.

45 Yihud manoor wáát Iyesusok t'índek't «Danifono!» et bín b́ joobi. 46 Maniyere il ash ashuwots Iyesusi detsbodek'i. 47 Manoke ned'irwotsitse Iyesus shuuts sha'efwotsitse iko b́ shiki gorado kishdek't kahnyi naasho guutso waazo k'ut'b́k'ri. 48 Iyesus hank'owa boosh bí et, «Shiki goradonat gumbon dek'at it wáá taan wonbadewok'o detsoshe? 49  * Aaw aawon Ik'i mootse itn danifetsat itnton tbewor taan deshatste b́ teshi, ernmó han b́wotiye S'ayin mas'afwotsitsi keewetso b́s'eenetwok'owe.»

50 B́danifwots bojamets bín k'azt bowos'i.

51 Ket'i mitoon wozets nat'al mec'r tahtso jawets na'a iko s'uz Iyesus shuutso shoydek't amiruwe b́tesh, ashuwots bín dets bodek'or 52 B́nat'alu juuk'rat araatson wos'fere k'az bíami.

Iyesusi mooshi jooro shinats b́dametsok'o

(Mat. 26:57-68; Luk'. 22:54-55, 63-71; Yoh. 18:13-14, 19-24)

53 Iyesusmó kahni naasho gal dekt boami, manoke kahni naashwots, eenashwotsnat Muse Nemo danif jamwots kakwe bowtsi. 54 P'et'roswere kahnyi naasho mook b́ bodfetso wokdek't Iyesus shuutso bí amfera b́teshi. Manoknowere guuts guutswotsnton bedek't tawo b́ kashfere b́ teshi. 55 Kahniwots naash naashwotsna, moosh moshyf jamwots, Iyesusi úd'iyosh gaw wotitwo bogefere botesh, ernmó daatsratsno. 56 Aaywotsu kooton bíats gawerno, b́woteferor bo gawor bo keewo ik woteraniyere b́ oori.

57 Ik ikwots tuut hank'o et kooto bí ats bogawi, 58  * «Taa ash kishon ageets Ik'i maa han gaahde keez aawotse k'osho ash kishon finerawo agetwe ett b́keewfre shishrone.» 59 Manbwotiyalor bo gawts gawo ik woteratse.

60 Kahni naashonúwre bo taalotse need'dek't, «Eegor aaniyalkneneya? Ashaanots ni'ats bo t'intsiru s'aamiyo eebi b́ naaroni?» ett Iyesusi bí aati.

61 Iyesusmó s'k eta bí eti bako eegor aaniratse. Kahni naashmanwere «Deerets Ik'o Na'o Krstos neeneya?» ett aani bí aati.

62  * Iyesuswere «Ee, taane, ash Na'o Ik'o k'ani aaro maantse b́befere bek'etute! ando aani daaratse daawnon aanar b́woor bek'etute» 63 Kahni naashonwere nibk'unon b́ taho gaat't «K'osh gawo eegoshe b́geyiti? 64  * Hambe! Ik'o b́c'ashirwok'onoor shishrte, eshe eege itsh bíari?» bí eti.

Jametswots ik wotdek't «K'iro bísh wotitwe!» et bí ats boangshi. 65 Ik ikwotswere bo s'udo bí ats s'udo dek't bo tuwi, bí aawono shemoon p'uuridek't «Nee nebiyi nwotiyal aab neen kon b́ jot'tsok'ó dane!» etfetst kishi t'umon bo jot'fere botesh. K'oshwotswere jabefere dek't bo ami.

P'et'ros Iyesusi b́haltsok'o

(Mat. 26:69-75; Luk'. 22:56-62; Yoh. 18:15-18, 25-27)

66 P'et'ros kahni naasho mooniye dashe b́ kas'otse b́befere kahniwotsitsi k'aabo gon iku waa b́ keshi, 67 Bi P'et'ros tawo b́kashefere bek'aat t'iwintsdek' s'iilat «Neewor Nazrettso Iyesusntonye n teshi,» bísh bi et.

68 Bímo «Taa danatse, eebi ni'eetirwoni,» ett bíhaali. Manówere et fengesho maants b́ keshtsok'on baako b́ k'adi.

69 Gonunwere P'et'rosi bek'aat manoke ned'irwotssh «Hanwor bo jirotsitske!» etaat aani keewo dek' btwi, 70 Bímó aani jamere taa bín danatse bí eti. Muk'i boteshiyakon manoke need'iru ashuwots P'et'rossh «Gelil dats ash n wottsok'o n noon keew keewo kitsirwe, manshe arikon neehe bo jirwotsits neene» bo et.

71 Bímó «It etiru ash han taa danatse!» etfetst taart bí atso b́c'ashi.

72 Manoor baako gitlo b́ k'adi, P'et'roswere «Baako gitoto b́k'adfetsere, keezoto taan jamere bín danatse etetune,» et Iyesus b́ keewtso keewo bísh gawe b́wtsere ay dek't bí'eepi.

15

Iyesus P'ilat'os shinats b́t'íntsok'o

(Mat. 27:1-2, 11-14; Luk'. 23:1-5; Yoh. 18:28-38)

1 Guur dats b́gatstson kahni naashwots, eenashwotsnton, Muse nemo danifwotsnton, moosh mooshif jametswotsnton boshiyeyi, maniyere il Iyesusi típdek' amt P'ílat'ossh beshi dek't ím bok'ri. 2 P'ilat'os «Ayhudiy nugúso neeneya?» ett bíaati. Iyesuswere «Nee niettsok'oyiye,» bí eti.

3 Kahni naashwotsmó Iyesusi ay dek'tni bo s'aamifere bo tesh. 4 Mansh P'ilat'os «S'iile! ambts keewon neen bos'aamirwok'ona! b́jamon eegor ni'aanitwo deshatsiya?» ett aani bíaati.

5 P'ilat'os bí'adfetsosh andoor Iyesus egoŕ aaniratse.

Iyesusats b́k'iritwok'o angshetsok'o

(Mat. 27:15-26; Luk'. 23:13-25; Yoh. 18:39-40; 19:1-16)

6 P'ilat'os worwot worwoton Ayhudi fazigi woroti baalyots ashuwots boosh b́bitsetwok'o bo'aatts tipitsi ash iko boosh biitsfe b́ tesh. 7 Manóór mengstats tuut datso s'eezits, asho úd't tipi moots kindtswots fa'ano botesh, manotsitsno iko Berbani eteef ashoni b́tesh. 8 Ash ashuwotswere P'ilat'os maants t'int bodantsok'on boosh b́k'alish bín bok'oni. 9 Bíwere «Ayhudí nugúso biishde itsh tfaksho geefteya?» ett boon bí'aati. 10 Han bí'etirwere kahni naashwots Iyesusi beshidek't boímir okooron b́ wottsok'o b́dantsotsna b́tesh.

11 Kahni naashwots, «B́ shegro Berban noosh biitsewa,» err P'ilat'osi bok'onitwok'o ashuwotsi tuuz bok'ri. 12 P'ilat'oswere, «Béré, ayhudi nugúsa it etirwan aak'o k'aluta?» ett ashuwotsi aani bí aati.

13 Bowere «Bín jiire!» etfetst aani bokuhi. 14 P'ilat'oswere «Eegishe? Eege bí aawashits keewoní?» bí eti.

Bowere «Bín jiire!» etfetst aydek't bo kuhi.

15 P'ilat'os ashuwotsi gene'ushosha ett Berbani bitsdek't boosh faksh b́k'ri, Iyesusnmó jot't b́jiitetwok'ó beshidek't imb́kri.

Kes' kes'fuwots Iyesusats tirgic'o bokashtsok'o.

(Mat. 27:27-31; Yoh. 19:2-3)

16 Kes' kes'irwots Iyesusi datsu keewirwo múúlok dek't bo ami, oorts kes' kes'iru jamwotsno bo s'eegi, 17 Tah birono bísh takbok'ri, angitso k'odetso wozdek't b́ tookats gúp'sh bok'ri, 18 «Ayhudi nugúsono aage! Jeeno neesh wotowe!» etfetst bíats kashfetst jamo bín bo'aatfere botesh. 19 Guumbono b́ tookats bo togfere botesh, s'údono bíats s'udfetst tirgic'o bíats kashfetst tuk'maldek't b́ gubrats bo sagadfere botesh. 20 Bí'ats bokashihakon tah bíro kishbazt, b́took taho takbok'ri, jitosho bín dekt boami.

Iyesus b́jiitetsok'o

(Mar. 14:32-44; Luk'. 23:26-43; Yoh. 19:17-27)

21  * Amoke bobefere K'eren dats ash wotts Iskndriyosnat Rufosn nih Sm'on gat'ariyon waat kitots b́ kindfere daats bodek'i, Iyesus mask'aliyo angnon b́kuritwok'o bowoshi. 22 Maniyerehakon Iyesusi b́bitso took k'ola eteets beewoko Golgotók dek't boami. 23 Manokno kerbewonton eeketso weyini biro b́ úshetwok'o boimi, eree bímó úyatse. 24  * Maniyere hakon jitbok'ri, b́tahwotsnó kon aawi b́dek'etwok'o it'o shap't kaybodek'i. 25 Iyesusi bo jitor datso guur keez sa'ata b́ teshi. 26 B́ t'afiyo kiitsoshowere «Ayhudi nugúsa» ett guut'etso guut'k'reyi. 27 Gond finets gitetswotsi dek' waat Iyesusnton iko k'ano maants ikono b́giromaants jit bok'ri. 28  * Mank'onowere «Gond fintswotsnton b́ taaweyi,» ett keewetso b́ s'eenetwok'wa.

29  * B́ganoke beshefetst teshts ashuwotsi gac'on botoko shek'efetst hank'o ett bín boc'ashfere botesh, «Indowe neená! nee Ik'i moo gaahr keez aawotse aak'ritwono! 30 Aab́ and jitatse ood'ŕ ntooko kashiwe!»

31 Mank'oon kahni naashwotsnat Muse nemo danifwotsn bo atsatsewo hank'o ett bíats trgc'o bokaashi. «K'oshwotsi kashire, b́tokonmóó kashiyo falratse! 32 Bí Krstosi Israe'el Nugusoni wotiyal bére aab and jitatse ood'e, noowere be'er bín amanone!»

Mank'o bínton jitetswots wonbedewotswere bín boc'ashfere botesh.

Iyesus k'iro

(Mat. 27:45-56; Luk'. 23:44-49; Yoh. 19:28-30)

33 Aaw shrt sa'aton tuut jed'i sa'ato b́borfetso dats jamatse t'alwo wotb́wtsí. 34  * Jed'i sa'at b́wottsok'on Iyesus «Elohe, elohe, lama sebek'tani,» ett k'áári eenon b́ kuhi. Mank'o etonwere «T Ik'ono, t Ik'ono! eegishe taan k'aznk'ri?» eta.

35 Manoke need'at teshts ashuwotsitse ik ikwots b́ kuho shisht «Hambe! Eliyasiye b́ s'eegiri,» bo eti. 36  * Boyitsi iko wos't weyni biri shasho s'olok'o s'aamo spoonjiwots* gupdek't s'entsb́k'ri, b́ úshetwok'owere gumbats ged dek't Iyesussh imt «Aab Eliyas wáár bín oorshitewe woto s'iilone!» bí eti.

37 Maniyehakon Iyesus k'áári eenon b́kuuhi, b́ kashunwe bí aatsotse k'az bkeshi.

38 Ik' mootsi magarajiyo dambe dek't dash b́borfetsó gaad'at́ gitok kayb́wtsi. 39 B́maask'aly shinatse eed' dek't́ teshts bali naasho Iyesus kasho bíatsotse aawk'on b́ keshtsok'o t'iwints dek' b́ bek'tsok'on, «Ash han arikon Ik'o naayiye bíteshi» bí eti.

Golgotatse teshts mááts máátsuwotsi

(Mat. 27:55-56; Yoh. 19:25-27)

40 Wokoon wotdek't s'iliru mááts ik ikwotswere manoke fa'ano botesh. Boyitsnó Megdel datstsu Mariyamu, muk'efo Yak'obnat Yosa ind Maryamu, Selomewwere fa'ano botesh. 41  * Bowere Iyesus Galiln b́ teshor, b́ shuutso sha'aŕ bísha bo finefo. Mank'owere Iyesusok Iyerusalem maantse waats aywots fa'ano botesh.

Iyesusi duketsok'oó

(Mat. 27:57-61; Luk'. 23:50-56; Yoh. 19:38-42)

42 Datso ilat b́teshtsotse sanbati kindi aawonat k'andek'i aawonowere b́ woti. 43 Manoró Ayhudi moosh moshifwotsitse iko teshtso Yosefi eteefo, mangiyets Armatiyas asho b́ weyi. Bíwere Ik'imengsto kotirw asha b́tesh. Bíwere b́sharawo P'ilat'os shinats t'int Iyesus duuno bísh b́ ímish b́ k'oni. 44 P'ilat'oswere «Aak'oneya hank'o káári b́k'iri» ett bí adi. Bali abaatse naashonó s'eegit́ «Arikon b́ k'iriyako ja'ará?» ett bíaati. 45 Iyesus k'iro bali abaatse naasho atse b́ shishihakon duuno b́ dek'etwok'o Yosefsh bí eeki. 46 Yosef duuni shemo keewdek't mask'aliyatse Iyesus duuno orshdek't k'od b́k'ri, s'alatse k'ewdek't k'aniyets doowots duk b́k'ri. Shúts eeno kukulshdek' doowo ipbok'ri. 47 Megdelawi eteetsu Mariyamnat Yosá ind Mariyamń Iyesusi eewk duketsok'o bos'iilfera botesh.

16

Iyesus k'irotse b́ tuutsok'o

(Mat. 28:1-8; Luk'. 24:1-12; Yoh. 20:1-10)

1 Sanbati aawo b́beshi hakon Megdelawi kititstsu Mariyam, Yak'ob ind Mariyamnat Selomen wotat́, Iyesus duunats fuutosh shitúwo keew bo dek'i. 2 Ik gawyotsi shints aaw wotts sanbat eenots guur t'úwon, aawu keshfere bwoor, doowo maants bo ami. 3 Bo «Shútso doowi nonatse konek'uwa noosh kukulshiti?» etfetst keewefere bo amir. 4 Manowere bo etir doowo bín ipets shútso ayidek't een b́ teshtsosha, kááwdek't bo s'iilnmó shútso ik maants kukulwtsat́ b́befere bo bek'i. 5 Doowotso bo kindor shemi nas' tahirwo jawetso k'anomaantse b́ befere bobek'tsotse tek'bowtsi.

6 Bímó boosh hank'owa bí et «Tek'k'ayere! it it geyirwo jitt teshetso Nazrettso Iyesusi b́ wottsok'o danfee, bí k'az tuure, hanoke aaliye, b́duukeyokonúwere hambe s'iilere. 7  * Andoor ameree, b́ danifwotsnat P'et'rosnsh, ‹Haniyere shin Iyesus itsh b́ keewutsok'on bí Gelil maants itiyre shinar ametuwe, manokno bín bek'etute,› err boosh keewwere.»

8 Máátswotswere shatoon k'ewefetst doowi ganoke kesht k'azbo'ami, ayidek't́ shatt boteshtsotse ik keewo konshor keewratsnó.

Iyesus megdela kititsttsu Mariyamsh b́ be'etsok'o

(Mat. 28:9-10; Yoh. 20:11-18)

[ 9 Ik gawiyotse shints aawots Sanbata gudots Iyesus guuron k'irotse b́ tuwi hakon, shin shino shawat fo'erawo biyatse b́kishtsu Megdela eteef kititstsu Mariyamsh b́be'eyi. 10 Biwere amaat, shiyanon eepoke fa'ua b́shuuts sha'efwotssh keew bk'ri. 11 Biwere «Iyesus k'irotse tuut, kashon fa'ee, taawor ti ááwon bek're,» etaat boosh b keewi, ernmó boowor bin amaneratsno.

Iyesus b́ danif gituwotssh b́ be'ewo

(Luk'. 24:13-35)

12 Maniyere hakon gat'ariyomants amfetst teshts b́ danif gitwotssh Iyesus k'osh aron b́ be'e. 13 Bowere aanat b́danif oortswotssh keewbokri, ernmó manotsnor amaneratsno.

Iyesus wosheets tatse ikuwotssh b́be'ewo

(Mat. 28:16-20; Luk'. 24:36-49; Yoh. 20:19-23; Wosh. 1:6-8)

14 Maniyere hakon tatse ikwots mishimarats t'int́ bomaafere Iyesus bo ats be'eeb́wtsi, «Iyesus k'irotse tuut kashon fa'ee no ááwono bek'rone,» ett boosh keewtswotsi aman bo k'aztsona et bo nib kup'osh boon b́k'efi. 15  * Hank'owa boosh bíet, «Dats jik' jamats ameree, ash jamoosho doo shishiyo daniwere. 16 Amantsonat guupetson kashitwe, amanerawonmó bí ats angshetwe. 17 Taan amanitu jamwots adits keewanotsi finituno, t shúútson fo'erawo kishituuno, handr noon keew keewonowere keewituuno, 18 Dawunzwotsi bodetsalo, wee úd'it merziyo dab́ bo úshal eegor boon k'alratse, bo kishono shodtswotsats bo gedor shodtswotś kashitune.»

Iyesus daro maants b́dek'etsok'o

(Luk'. 24:50-53; Wosh. 1:9-11)

19  * Doonzo Iyesus jaman boosh b́keewiyhakon daromaand k'az bíami. Ik'o k'ani aaromants be b́wtsi. 20 B́ danifwotswere dats jamatse sha'at́ bo daniyi, doonzonúwere bonton b́ finefoni. Adits finono bo k'alitwok'o alo boosh ímt bo daniyru man ar b́wottsok'o b́ kup'shfoni.]

* 1:1 1:1 Ik'o naayi: Yoots mas'aaf ik ikwots Ik'o naayi etirwo dabrakno.

* 1:2 1:2 Mil. 3:1

* 1:6 1:6 2 Naash. 1:8

* 1:11 1:11 Aze. 22:2; Dub. 2:7; Isa. 42:1; Mat. 3:17; 12:18; Mar. 9:7; Luk'. 3:22

† 1:14 1:14 Doo shishyo: Eto wongeliya etee.

* 1:15 1:15 Mat. 3:2

* 1:22 1:22 Mat. 7:28-29

* 1:39 1:39 Mat. 4:23; Luk'. 9:35

* 1:44 1:44 Lew. 4:1-32

* 2:23 2:23 Iwi. 23:25

* 2:25 2:25-26 1 Sam. 21:1-6

* 2:26 2:26 Lew. 24:9

* 3:9 3:9-10 Mar. 4:1; Luk'. 5:1-3

* 3:18 3:18 Wed'eyiruwo: Wed'etsi eta, plotik ikotsi ashe etirwotsu fa'ano.

* 3:23 3:23 Mat. 9:34; 10:25

* 3:29 3:29 Luk'. 12:10

* 4:12 4:12 Isa. 6:9-10

* 4:22 4:22 Mat. 10:26; Luk'. 12:2

* 4:25 4:25 Mat. 13:12; 25:29; Luk'. 19:26

* 4:29 4:29 Iyu. 3:13

* 6:4 6:4 Yoh. 4:44

* 6:8 6:8-11 Luk'. 10:4-11

* 6:11 6:11 Wosh. 13:51

* 6:13 6:13 Yak'. 5:14

* 6:15 6:14-15Mat. 16:14; Mar. 8:28; Luk'. 9:19

* 6:18 6:17-18 3:9-20

* 6:37 6:37 Ik dinarriyo: Ik aawo ash iko b́ finor bísh dashef ik aaw k'awntsa.

* 7:22 7:22 Goba: Ash maatsok amtsoni.

* 8:11 8:11 Mat. 12:38; Luk'. 11:16

* 8:12 8:12 Luk'. 11:29

* 8:15 8:15 Luk'. 12:1

* 8:18 8:18 Erm. 5:21; Hzk'. 12:2; Mar. 4:12

* 8:29 8:29 Yoh. 6:68-69

* 8:34 8:34 Mat. 10:38; Luk'. 14:27

* 8:35 8:35 Mat. 10:39; Luk'. 17:33; Yoh. 12:25

* 9:7 9:7 Mat. 3:17; Mar. 1:11; Luk'. 3:22

* 9:11 9:11 Mil. 4:5; Mat. 11:14

* 9:34 9:34 Luk'. 22:24

* 9:37 9:37 Mat. 10:37; Luk'. 10:16; Yoh. 13:20

* 9:40 9:40 Mat. 12:30; Luk'. 11:23

* 9:41 9:41 Mat. 10:42

* 9:43 9:43 Mat. 5:30

* 9:47 9:47 Mat. 5:29

* 9:48 9:48 Isa. 66:24

* 9:50 9:50 Mat. 5:13; Luk'. 14:34-35

* 10:4 10:4 Iwi. 24:1-4; Mat. 5:31

* 10:6 10:6 Aze. 1:27; 5:2

* 10:8 10:7-8Aze. 2:24

* 10:11 10:11-12 Mat. 5:32; 1 K'or. 7:10-11

* 10:15 10:15 Mat. 18:3

* 10:19 10:19 Kesh. 20:12-16; Iwi. 5:16-20

* 10:31 10:31 Mat. 20:16

* 10:38 10:38 Luk'. 12:50

* 10:42 10:42-43 Luk'. 22:25-26

* 11:9 11:9 Dub. 118:25-26

* 11:17 11:17 Isa. 56:7; Erm. 7:11

* 11:23 11:23 Mat. 17:20; 1 K'or. 13:2

* 11:25 11:25-26Mat. 6:14-15

* 12:10 12:10-11 Dub. 118:22-23

* 12:18 12:18 Wosh. 23:8

* 12:19 12:19 Iwi. 25:5

* 12:26 12:26 Kesh. 3:6

* 12:28 12:28-34 Luk'. 10:25-28

* 12:30 12:29-30 Iwi. 6:4-5

* 12:31 12:31 Lew. 19:18

* 12:32 12:32 Iwi. 4:35

* 12:33 12:33 Hos. 6:6

* 12:36 12:36 Dub. 110:1

* 13:9 13:9-11 Mat. 10:17-20

* 13:13 13:13 Mat. 10:22

* 13:15 13:15-16 Luk'. 17:31

* 13:19 13:19 Dan. 12:1; Bek'. 7:14

* 13:23 13:24 Isa. 13:10; Hzk'. 32:7; Iyu. 2:10, 31; 3:15; Bek'. 6:12

* 13:25 13:25 Isa. 34:4; Iyu. 2:10; Bek'. 6:13

* 13:26 13:26 Dan. 7:13; Bek'. 1:7

* 13:28 13:28 Maari ata: Keewetsan biitso b́ kitsir mitwotsatse maaro boc'r bí atfo k'aawon b́wotoniye.

* 13:32 13:32 Mat. 24:36

* 13:34 13:34 Luk'. 12:36-38

* 14:1 14:1 Kesh. 12:1-7

* 14:3 14:3 Luk'. 7:37-38

* 14:7 14:7 Iwi. 15:11

* 14:18 14:18 Dub. 41:9

* 14:24 14:24 Kesh. 24:8; Erm. 31:31-34

* 14:27 14:27 Zek. 13:7

* 14:28 14:28 Mat. 28:16

* 14:49 14:49 Luk'. 19:47; 21:37

* 14:58 14:58 Yoh. 2:19

* 14:62 14:62 Dan. 7:13

* 14:64 14:64 Lew. 24:16

* 15:21 15:21 Rom 16:13

* 15:24 15:24 Dub. 22:18

* 15:28 15:28 Isa. 53:12

* 15:29 15:29 Luk'. 22:7; Dub. 109:25; Mar. 14:58; Yoh. 2:19

* 15:34 15:34 Dub. 22:1

* 15:36 15:36 Dub. 69:21

* 15:36 15:36 Sponjiya: Aatso b́ gitsomaants múús'fo wee k'ac'ono bín firek naara.

* 15:41 15:41 8:2-3

* 16:7 16:7 Mat. 26:32; Mar. 14:28

* 16:15 16:15 Wosh. 1:8

* 16:19 16:19 Wosh. 1:9-11

Luk'as Dooshishiyo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Luk'as Guut'tso

Nodoonz Iyesus Krstos Dooshishiyo

Kindo

Luk'as guut'ts doo shishiyo Iyesusi b́ t'ints shin shin weetwe ett nebiyiwotsn b́ jango ay dúrosh jangiyetso Isra'eli kashitwoni ett bokotfere bo boteshts «Mesihiyo» mank'owere ash naar jamo «Kashiyitwo» b́ woto kits keewosha b́ tesh. Luk'as, Iyesusi «Tugretswotssh doo shishiyo b́ keewish» b́ nihoke wosheetso b́ woto manwere doo shishiyon ashuwotsatse fa'a gond keewo ay naarwotssh bits detstso b́ woto keewre. Luk'as doo shisiyotse bitsnor Iyesus weyi jango shino waa keewirwots tuwoki shinats k'ot'uwotsitsnat Iyesus daromaand tuwi jang keewirwots, k'otuwots s'uwoke eent bek'sht keewe geneúwi jangoni. Iyesus daromaand b́ tuwiyakon Krstani imnetiyo aak'o aaniyi bí aaytsok'o sheengsh keewirwo tarikiyo b́ wosheetsots fini mas'afotese guut'ts ashaann keewetso fa'e.

Melakiwots duubo, Iyesus b́ shuwewor giz jinfwots amt bín bo s'iltsok'o keewiru tarikiyo, Iyesus na'or Ik' k'oni moomand bí amtsok'o, maac' k'ewts Semari jiro jangonat t'aft daatsets na'o jango Luk'as doo shishiyi mas'aaf mec'rotsna b́datsefo. B́ doo shishiy mec'rutse c'uushatse tuut c'uushats b́ borfetso een t'iwintson finetso Ik' k'oni jango, S'ayin shayiri jango, máátswots Iyesus finotse bodetsts boyokonat Ik'o ashna'i morrosh orowe b́ eti jangoni.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-4

Gupfo Yohansnat Iyesusn shuweyi jango 1:5—2:52

Gupfo Yohans fints fino 3:1-20

Iyesus gupewonat b́ fadetsok'o 3:21—4:13

Iyesus b́ fino Gelilitse dek'b́tuwo 4:14—9:50

Gelil maantse tuut Iyerusalem maants 9:51—19:27

Torbani s'uwatse Iyerusalemnat b gúúratse 19:28—23:56

Doonzo k'irotse tuuwona, b́be'ewonat daromaand b́tuwon 24:1-53

1

1 Shiimets Tewofloso!

No dagotse k'aleets keewwotsi kishde'er kitsit tarikiyo haniye shin aywots guut'rnee. 2 Wosh han noosh beshitswots shin shinon teshts ááwon bek'tswotsnat b́ aap'tso nab́t teshtswotsiye. 3 Mank'owere taa shin shino tuzat jam keewo t'iwintsdek'at t s'iliyakoń b́ tarikiyo matsdek'at neesh t guut'etwok'o sheeng wotat taash b́ daatseyi. 4 Han tk'alwere ndants dano ar b́woto sheegshde dań ndek'isha etaatniye.

Gupfo Yohans shuwetwok'o melakiyo Gebr'el shino b́ keewutsok'o

5  * Herods Yihud datsatse nugús wotat b́teshor, Aabiya kahni fini kayotse fin finirwotsitse Zekariyasi eteetso kahniya b́ tesh. Bíwere Aron naaratse shuwetsu Eelsabti eteets máátsu detsfe b́tesh. 6 Gitwotswere Ik'o shinatse kááwwotsi bo teshi, Doonzo alonat teron iko bo shapirawona Ik'i shinatse sheeng beya bobefoni bo teshi. 7 Elsabet' mahan b teshtsotse na'o deshatsno botesh, ando gitwotsu ay dek't gaawerwtskno bo tesh.

8 Manoor Zekariyas kahniwots jirwotsitse Ik'i mootse finosh b́ fini aawa b́tesh, mansha bí Ik'i shinatse b́ kahni fino b́finefera b́ tesh. 9 Kahaniyots yoots bo k'alfok'ooń doonzo Ik' moots kindt it'ano s'uwiwosh bíats it'o keshb́wutsi. 10 Ik' mootsnowere it'ano s'uwiyewor, ash jamo úratse ned'de'rni Ik'o bok'onfo. 11 Doonzo melakiyo it'an s'uwiyeyiru t'arap'ezoke k'aniweeron ned'irwo Zekariyas ats be'eeb́wtsi. 12 Zekariyas Ik'i melakiman b́bek'or tek'at shatb́wts. 13 Ernmó melakiyo bísh hank'owa bíet: «Zekariyaso! shatk'aye! Ik'o n k'ontso shishre, n máátsu Elsabet' nungush na'o neesh shuwitwaniye, b́ shútsono Yohansi err s'egetune. 14 B́ shuwewono geneúwi eeno neesh wotituwe, aywotsu b́ shuwewon mank'o genee'úwitunee. 15  * Bí doonzo shinatse een wotitwe, weyiniwon dutsets bironat k'osh mashit úsho úyatse, indu maac'otse b́befere S'ayn shayiron s'eenk wotitwe. 16 Bí Isra'el ashotse aywotsi bo Doonz Izar Izewer maants aniyituwe, 17  * Ari nebiyo Eliyas kok'o S'ayn shayironat angon wotaŕ nihwots nibo nana'o maants, aleraw ashuwots nibono kaawwots dan telofo maants aanitwe, ashaashwotsnowere doonzosh k'anbodek'etwok'o woshitwe.»

18 Ernmó Zekariyas melakiwosh «Keewan arik b́ woto eegneya t daneti? Taawere gaawerwtserere, tmáátsunwere gawerwtserane» bí et.

19  * Melakiyonwe hank'o ett bísh bí aani, «Taa Ik'o shinatse ned'efo Gebreel taane, doo shishiyan neesh tkeewitwok'o Ik'oke wosheyat waare. 20 Neemó bí aawo b́bodor wotitwo t keewts keewo amaneratsne, mansh neesh t keewts keew jaman wotar b́ s'eenfetso gidik' wotar s'k err nbeetesheti, noon keewono falatsne.»

21 Manoor ash ashuwots Zekariysi bokotfera botesh, Ik'i mootse b́ ja'atsosh bo adi. 22 Zekariyas Ik' mootse b́ keshor ash ashuwotsnton keeweyo falratse b́ tesh, mansh bo Ik' mootse bek'o b́bek'tsok'oo danbok'ri, bí b́ kishon kitsfetstni boosh b́ daniyiri bako noon keewo falratse b́ tesh. 23 B́fiino b́ s'uwi hakon Zekariyas b́ moo maants k'az bíami. 24 Muk'i b́teshihakon b́ máátsu Elsabet na'o maac'bwtsi, úts shashosh b moots ááshutsatni b tesh, hank'owo bi et, 25 «Doonzo keewi sheenghan taash k'alre, ashuwots dagotse t gac'ewo tiatse k'aaú dek't juu k'rere.»

Iyesus b́ shuwetwok'o melakiyo Gbr'el b́ keewtsok'o

26 Elsabet bmac'ts shirtl shashon melakiyo Gebr'el Gelil datsatse fa'ú Naazreti eteef kituts Ik'oke b́ wosheyi. 27  * B́ woshewwere Dawit naar wottso Yosefi eteef ashosh wid'ets baarna'a s'eenúka b́ tesh, b shútsonwere Mariyami b tesh. 28 Melakiyonwere b maants waat, «Nee Ik'i s'aaton s'eentsune, jeeno neesh wotowe! doonzo neentoniye, [Nee máátswotsitse derek neene]» bí et.

29 Biwere melakiyo keew keewatse tuutson aydek'at tek'at, «Jam aatan awuk'o jam aate k'una?» etaat asaabbdek'i. 30 Melakiyonwere hank'o bish bíet, «Mariyame! Ik'i shinatse n baatsirwotse shatk'aye, 31 Eshe! Na'o mac'ituune, nungush na'ono shuwiytuune, b́ shútsono Iyesusi etetune. 32 Bí were een wotitwe, jamoniyere damb bogo Ik'o naayiye eteetwe, doonzo Ik'o b́ nih Dawit naashi jooro imetuwe. 33  * Isra'el ashaatsnowere dúre dúrosh naashitwe, b́ naashonwere s'uwo deshatse.»

34 Mariyam melakiyosh «Taaho baarna'a s'eenu taanere, bere, hank'ó keewan aak'oneya woto b́faliti?» bi eti.

35 Melakiyonúwere hank'o ett bíaany, «S'ayin shayiro ni ats weetuwe, jamoniyere damb bogts Ik'o angonwere neen gúúpetuwe, mansh niyatse shuwet na'o S'ayno wotitwe, Ik'o naayiye eteetwe. 36 Njaguu Elsabet dab mahani eteere beyat ja'at and b gaweriyakon nungush na'o maac' dek'raniye, b maac'ihakon and shirtl shasho bodrane. 37  * Ik'osh maawet keewo aaliye.»

38 Maniyakon Mariyam, «Hamb! Taa doonzo gonú taane, taash niettsok'o wotowe» bieti. Manoor melakiyo biyoke k'az bí ami.

Mariyam Elsabeti s'iilo bi amtsok'o

39 Manoor Mariyam gur báár datso Yihud datsomantse fa'a kitu maants kááron tuwat bi ami. 40 Zekariyas mootso kindat Elsabetsh jamo b imi. 41 Elsabet Mariyam bin jamo bi aator b k'aaro bshishtsok'oon b maac'itsi na'o t'oolo gedb́k'ri. Elsabetwere S'ayn shayiron s'eengutsat 42 B k'aaro eensh dek'at hank'o bi et, «Nee máátswotsitse derek neene, niyatse shuweetwonwe deereke. 43 Tdoonz ind taan s'iilo b waan taash aak'o mangi eene, 44 N jamo t shishtsok'on manoor t maac'otse fa'a na'o gene'on t'oolere. 45 Doonzoke bish keewets aap'o b́s'eenetwotse nee amantsu aak'o deerek neene!»

Mariyam duubts udi duubo

46  * Mariyam hank'owa bi et

«T kashu t doonzi úditwanee,

47 T shayiru t doonzn ti aton geneeúitwane,

48  * Ik'o taan ashitsi ashe dash gonú b́ s'iiltsotse,

Hambetse okoon shuwets jamo deretsuniye etetúne taasha,

49 Ik' kup'o een een keewwotsi taash k'alre.

B́ shútsonwere S'ayine.

50 Ik'o bín shatirwotssh,

Bo Na'i na'osh b́ mhretiyo woshitwe.

51 B́ kup' aaron bí ango kitsre,

Bog noona ett it'irwotsnowere bo tewnonton boon bad'ik'reree.

52  * K'eeziru een eenwotsno bo naashi jooratse oorshre,

ernmó bo tooko dashan detsiru ashuwotsi mangon dambaan tizree.

53 K'ak'tswotsno sheeng keewon worire,

Galetswotsnmó kishi baashon damik'rere.

54-55  * Abrahamnat b́ naarwotssh dúre dúrosh b́ kitsts mheretiyonowere gawdek't,

B́ guutso Isra'eli tep'ree.

Manowere b́k'al shin no nihotssh b́ jangits keewo s'eentsoshe.»

56 Mariyamwere Elsabetnton keez shashosh b́teshiyhakon b galomaants aanat k'azbiami.

Gupfo Yohans shuwewo

57 Elsabet b shuwi aawo b́bore nungush na'o shuubk'ri. 58 B giyuwotsnat b jag jamwotswere doonzo bish mhetiyo b́ woshtso shisht binton bo geneúwi.

59  * Na'o b́ shuwetsi shmtl aawon, bín gof damiyewor b giyuwotsnat b jagwotsn kakweyat bo weyi, b́ nih shútson Zekariyasi err s'egetwok'o geyatni botesh, 60 Indunmó «Mank'o woteratse, b́ shútso Yohansiye» bi eti.

61 Bowere bish «N jagotse shútsann s'eegetso konwor aalneya?» bo eti. 62 Maniye okoon nihosh, «N naayi koni err s'egetwok'owe ngeyi?» ett kolon bo aati.

63 Zekariyasu bín guut'etuwo bísh bo imetuwok'o aatdek't «B́shutsoniye Yohansiye» ett b́ guut'i, jametswotsu keewmaanatse tuutson bo adi. 64 Manoor Zekariyas albero bishwtsat bí eree noonkeewo b́fali, Ik'o údo dek'b́tuwi. 65 Manatse tuutson bogiyi jametswots shatoon tek'bowtsi, keewman gúrmanatsi Yhud dats jamwotsatse shiyeb́wtsi. 66 Keewhan shishits jamwots, «Na'i marmat'an eeg wotishek'uwa?» ett bo atsatseyo bo aatefere botesh. Han b́wotiye Ik' kisho arikon bínton wotat bín b́tep'tsoshe.

Zekariyas bek'on b́ keewtso

67 Na'i marmat'o nih Zekariyas S'ayin shayiron s'eenwtsat hank'o ett bek'on b́keewi,

68 «Bí ashuwotsi mheretiyon waa b́s'iltsonat b́ kashitsotse,

Isra'elko Izar Izewer, doonzosh údo wotowe!

69 B́guutso Dawit naarotse kaashiyts kup'o noosh tuuzre,

70 Yoots shin dúrtson tuuzt b́ teshts S'ayin nebiyiwots noonon b́keewtsok'on,

71 B́ kashiwonwere no balangarwotsnat noon shit'iru jamwots kishotsene,

72 Han b́ k'alwere nonihotssh mhretiyo b́ woshtsok'o

B́keewts S'ayn taaro s'eentsosh gawdek'tniyee.

73 Taaranowere, taaron b́ ím nonih Abramsha b́teshi.

74 B́ jangitsonwere no t'alatwots kishotse nas'o keer,

Shatalon bísh no finishe,

75 Mank'o beyi dúr jamon

Ik'ishinatse S'ayinonat kááwon beyo nofalitwok'owe.

76  * Aaninu nee na'i marmat'ono, jamoniyere danb eents Ik'ko bek'etsoniye neene eteetwe.

B́werindo k'aniyosh doonzoshinats beshar ametunee

77 Doononwere bo morrosh boosh oorowe err

Kashosh wotit dano boosh imetwe.

78 Noko Izar Izewer maac' k'ewtsonat maac' nefon b́wottsotse bín kashet shááno danmbane noosh b́ shanetwok'o woshitwe.

79 Manwere t'aluwonat k'iri c'ishotse fa'a jamwotssh shaanitwe,

No shaaw shaawonowere jeeni weromants jishitwe.»

80 Na'onu eenb́wtsi, shayironowere kup'b́wutsi, Isra'el ash jamosh b́ be'efetsosh worwotse b́beeyi.

2

Iyesus Krstos shuwewo

(Mat. 1:18-25)

1 Man dúr Rom dats jami shirotse keeweyat beyiru ash jamwots bo taawetwok'o Rom nugúso Awugst'os bí azazi. 2 Shints ash taawman taawewor Soriyi dats keewirwo K'ereniwosi b́tesh. 3 Mansh asho ik ikon b́shútso guut'eyish b́ shuwets dats datsomand bo amfera boteshi.

4 Yosefwere b́ shuwewon Dawit naar b́teshtsotse Gelil datsatse fa'a Nazret kitutse tuut Yihud datsatse fa'a Dawit kitu Betelihem maants bíami, 5 Guut'ewosh bíamu mac'at teshtsu b́wid'tsu Mariyamntona b́ tesh. 6 Betelihem kitutse bobefere Mariyam shuwi aawo bodb́wtsi. 7 Manoknowere b k'aab́ na'o shuuk'rat bín eret tahon kaapbk'ri, ibi k'eefoke k'ewoko daatso bok'aztsotse minz kas'otse minzwots eeg eeg bomaf marats k'eez b́k'ri.

Giz jinfwotsnat melakiyotsn

8 Manoknowere, t'ú gizi s'een kotfetst sisatse k'eyiru giz jinfwots fa'ano bo tesh. 9 Mann, doonzo melakiyo boats be'eb́wtsi, Doonzo mangi shááno bogúúratse c'eesh b́k'ri, boowere ayidek'at shatbowtsi, 10 Melakiwonmó hank'owa boosh bíet «Shat k'ayere! ash jamosh geneúi een wotitwo keewi sheengo itsh dek'at waare, 11 Hamb! Hambetse Dawit kituts kashitso itsh shuwere, bíwere doonzo Krestosiye. 12 Haniye itsh milikit wotitwe, bín na'a erii tahotse kaapk'rets na'o gizwots kas'otse gizo eeg eeg maaf maratse b́ k'eefere daatsitute.»

13 Dingaton darotsi melaki ayuwots, melkimanton ikwotat be'e bowutsi, Ik'ono údfetst́,

14 «Darotse Ik'osh mango wotowe!

Datsno Ik'o b́shunts ash jamwotssh jeeno wotowe!» bo etfera botesh.

15 Melakiyo boatse k'aleyat daromaants k'az bokeshiyakon giz jinirwots bo atsatseyo «Beré Betelihem maants amone, and wottsonat Ik'o noosh bek'sht b́kitsts keewo s'iilone» bo et.

16 Kááron amt Marymnat Yosefn daats bodek'i, na'i marmat'onwere gizi kas'otse gizwots bítse eeg eeg maaf maratse b́ k'eefere bobek'i. 17 Na'i marmat'onowere bobek'iyakon b́ jango Ik'i melakiyo boosh b́ keewtso keewo dek botuwi. 18 Keewman shishits jamwots giz jinfwots boosh bokeewts keewatse tuutson bo adi. 19 Maryammó, keew jaman b nibots detsdek'atni b asaabefo btesh. 20 Giz jinirumanotsu, jam keewo melakiyo boosh b́ ettsok'o wotat bí eree bobek'tsonat boshishtsosh, Ik'o mangifetst bín údfetst, bo beyok k'az bo aani.

Iyesus shútso kishetsok'o

21  * Shimt aawo b́beshihakon na'o gof damiyoke, b́ shúútso «Iyesusi» ett s'egee. Hanwere b́ maac'eeftse shino melakiyo b́kishts shútsoni b́tesh.

22  * Nemok'on, s'ayintsi teri aawo bodb́wts, mann Maryamnat Yosefn na'i marmat'o doonzo shinats t'intsosh Iyerusalem maants dek't bo ami. 23  * Han bok'alwere doonzo kitsts nemok'on «Nungush na'a wotts k'aab́ jamo doonzosh, galdek' imeke b́ wotiti» eteets tzaziyok'on guut'etsone. 24 Mank'o doonzo nemon «Git kurkundwotsi wee git eejiyi nana'uwotsi woshosh t'intso geyife» eteets alo fa'e b́tesh.

25 Manoor Iyerusalemitse Sm'oni eteef ash iko fa'e b́tesh, bíwere b́kasho Ik'osh imk kááw asha b́ teshi, Isra'elsh weet kashiyono b́ kotiri b́ tesh. S'ayin Shayironwere bí atsatsa b́ tesh. 26 Bí doonzo mesihiyo b́be'aawo b́ k'irrawok'o S'ayin shayiro shaani dek't kitsre b́ tesh. 27 Manots aawots S'ayin shayiro b́gitsotse bín b́tuuzre Ik'i moo maants bíami, Yosefnat Mariyamwere bo nemok'on danetso na'osh finosh na'o dek't Ik' moots bo kindor 28 Sim'on na'i marmat'o k'a'údek't erdekt, Ik'o údefetst hank'o bíet,

29 «Doonzono! hamb, jangiyat taash nimtso s'eenwtsere,

Eshe haniye hakon taan nguutso jeenon k'aaúde'e.

30 N kashiyo ti aawon bek're,

31 Bíwere ash jami shinatse nk'anitsoniye,

32 Bíwere Ik' ash woteraw ashuwotssh aro kish kitsit shaano wotitwe,

N ashuwotssh Isra'elsh mango wottsoniye.»

33 Yosefnat Mariyamnowere na'o jangosh keewets jamatse tuutson ada boadfoni. 34 Sim'on boon b́deeriyhakon bítsnor na'i marmat'o ind Mariyamsh hank'owa bí et, «Hambe! na'i marmat'an Isra'elitse ayuwotssh t'afosh, ayuwotssh kashi jango wotitwe, bíwere ayuwots b́keewo k'ew dek'o bok'azetwoniye milikit wotitwe. 35 Mannowere aywots nibotse fa'a aashts asaabiyo keer be'etwe, nnibonowere shiyani shiko kap'de beshitwe.»

36 Mank'o manoor Aser naar wotts Fanue'l ní Hanayi eteetsu bek'etsu fa'a b tesh. Ayi dekat gawerwtsk máátsi b tesh, b kenihnton shawat nato b beyihako keniho k'irb́wtsi, 37 Maniyehakon b nato habi gitonat awd nato b́ wotefetsosh Ik' mootse b orerawon s'oomiyon, Ik' k'onon, aawonat t'úwon Ik'osha bfinefera b tesh. 38 Manoor biwere waat́ doonzo údo dek'btwi, na'i marmat'o jangosho Iyerusalem bín kashosh jangat kotirú jamwotssh bkeewufo.

Nazret maants bo aantsok'o

39  * Doonzo nemotse finef jamo fin bok'rihakon Gelil datsatse daatseyiru bo beyiru bo kitu Nazret maants k'az bo aani. 40 Na'i marmat'onwere eenono eenfetst kup'efere bí ami, danonowere s'eenḱ wotb́wtsi, Ik'i s'atonwere bíntoni b́tesh.

Iyesus Ik'i mootse

41  * Yosefnat Mariyamn worwot worwoton fazigi baaliyi aawor Iyerusalem maantsan bo amfo bo tesh. 42 Iyesus tatse git nat wotbwtstsok'on bo nemok'on baaliman mangiyosh bo ami. 43 Baaliyono ish bobazihakon bo bomoo maants bo aanor Iyesus Iyerusalemits oorb́wts, Yosefnat Mariyamnmó manoke b́ ooro danatsno botesh. 44 Weratse sha'irwotsnton towat bí amiruwok'o boosh bí arere, ik aawjini sha'o sha'eron bo jini, maniye il bojag jamoknat bodants ash jamoke geyo dek' botuu. 45 Ernmó daatso bo maawutsotse geefere Iyerusalem maants bo aani. 46 Keez aawoniye okoon Ik' mootse daatsbodeki, manokno aaydekt dantswots dagotse bedek't bo keewirwo k'ebfetst bosho aato b́t'intsfera b́ tesh. 47 B́ keew k'ebts jamwots b́ t'iwintsirwok'onat boosh bíanirwok'o bek't bo adifera bo tesh. 48 Yosefnat Mariyam bín Ik' mootse bobek'tsok'on ada bo adi, manoor indu, «Tnaayo eegishe hank'o taan nk'ali? N nihnat taan kic'at neen no geefera noteshi» bi et.

49 Iyesuswere «Eegoshe taan it geyi? taa t nih mootse woto taash b́ geyitwok'o danatsteya?» bí eti. 50 Boomó bí b́ keewtsman t'iwintsratsno.

51 Maniye il Iyesus Nazret maants bonton bíami, booshowere alya bí alefoni, b́ indwere keew jaman b nibotsa b detsfo. 52  * Iyesus Ik'onat ash shinatse shuneek wotat, dan teleefonat need'on eenfere bí amfo.

3

Gupfo Yohans nabtso

(Mat. 3:1-12; Mar. 1:1-8; Yoh. 1:19-28)

1 Rom nugús wottso T'ibariyos b́naashtsi tatse útsl naton P'ent'os P'ilat'os Yihud datso k'eezfoni b́tesh, Herodis Galil dats keweefoni b́ tesh, Mank'o bí eshu Filatp'os It'uriyasnat T'rakonidosi kewútso, Lisaniyosm Abilenensi kewtsoni botesh, 2 Hananat K'eyafwere kahniya bo tesh, manoor Zekariyas naay Yohans worwotse b́befere, Ik'i aap'o b́ maants b́ waa. 3 Mansh Yohans, Yordanos foki gúúratse fa'a daats jamwotsatse gúúrefetst «It fints morrosh orowe eto it daatsish it fints morrosh naandrone err gupewere,» et fetstni b́daniyfo. 4 Han b́wotwere nebiyo Isayas Yohans jangosh shin shin hank'o ett b́ guut'tsok'on

Eshe han woruwotse hank'o etfere kuhiru asho k'aaroniye,

«Doonzo werindone k'aniwere!

B́ fokonowere kaatswere!

5 Dats k'ool jamonowere manutsider s'entsewe!

Guronat daaw jamonwere dashan t'ine!

K'uur werindonwere kawowe!

Kaam werindonwere manutsowee!

6 Ash jamonwere Ik'i kashiyo be'e!»

7  * Gupeyosh b́ maants waats ay ashosh Yohans hank'owa bí etfo «It merziyets dawnzi nananotso! Weyiru Ik'i fayotse itkeshtwok'o kone itsh keewi? 8  * Abraham nana'uwots noone err it nibotse it'o k'ayr, naandrone it ettsok'o kitsit fino finore. Ik'o shútsanotsitse Abrahamsh nana'o tuuzo b́falitwok'o itsh keewirwe. 9  * And shakurtso mitwots shirotse k'ut'osh k'anutsere. Mansha sheeng shuu shuraw mit jamo k'ut'etwe tawotsowere juwetwe.»

10 Ash jamonwere «Beree eeg k'alwonowa?» ett Yohansi bo aati.

11 Bíwere, «Git tah detstso iko deshawosh ime, mísh detstsonwere deshawosh kayiwee,» bí et.

12  * T'ilish kakufwotswere gupeyosh bíyok waat «Danifono! noowere eeg k'alwono?» ett bo aati.

13 Bíwere, «Nemon azazetsoniyere bogeshde aatk'ayere,» b́ eti.

14 Kes'kes'fwots waat, «Noo eshe eeg k'aluwono?» bo eti. Bíwere «Ash gizo weeralo bi'r dek'k'ayere, konnor kooton s'aamik'ayree, it took damozo itsh boree,» bí eti.

15 Man dúr ash jamo Mesihiyo woo jangatni bokotfere bo tesh, Mansh Yonassh «Ashaan mesihiyo wotifa k'úwa?» etfets bo nibotse bo asaabi. 16 Yohansmó jamwotssh hank'owa bí et, «Taa itn aatson gupetwe, ernmó k'osho taayere k'up'o weetwe, taa b́ c'aami tipi joko bitsosh dab boratse, bí S'ayin shayiri tawon itn gupetwe. 17 Bí búts úratse maayo buuyotse s'ayintsosh k'orbiyo b́ kishats detsdek're, b́ s'ayintsiyakon maay s'ayino t'iwots gaas'etwee, buuyonmo tahra tawon mits k'ritwe.» 18 Mank'o ash ashosh k'osh k'osh werindon izfetst sheeng keew man bo waazots b́ betsfera b́ tesh. 19 Gelil datso k'eezfo Herodismó bí eshu máátsu Herodiyadin b́ dek'tsonat k'osh k'osh gond finwotsi b́ fintsotse bín b́fayi. 20  * Herods b́ gondats gondo dabt Yohansi tipi moots kindsh b́k'ri.

Iyesusi gupetsok'o

(Mat. 3:13-17; Mar. 1:9-11)

21 Ash jamo b́ gupehakon Iyesus b́ gupeyi, bí Ik' k'onoke b́ befere daro k'esheeb́wtsi. 22  * S'ayin shayironwere eerkundo araat bíatsats b́ oot'i. Manoor «Nee tshunts taash shune naayo neene, neen geneúwitwe» etiru k'aaro darotse b́weyi.

Iyesus Krstos shuweyi s'ap'o

(Mat. 1:1-17)

23 Iyesus daniyo dek' b́tuwor, b́ nato shash natok'oyi b́tesh, ash jamosh Iyesus Yosef naayi bíarefo, manwere Yosef Eeli naayi, 24 Eeli Mati naayi, Mati Lewi naayi, Lewi Milki naayi, Milki Yona naayi, Yona Yosef naayi 25 Yosef Matatiyu naayi, Matatiyu Amos' naayi, Amos' Nahom naayi, Nahom Eslim naayi, Eslim Nage naayi, 26 Nage Maa'at naayi, Maa'at Matatiyu naayi, Matatiyu Semeyi naayi, Smeyi Yosef naayi, Yosef Yoda naayi 27 Yodaw Yonan naayi, Yonanu Resa naayi, Resa Zerubabel naayi, Zerubabel Selatiyal naayi, Selatiyal Neri naayi 28 Neri Milki naayi, Milki Hady Naayi, Hady K'osam naayi, K'osam Elmodam naayi, Elmodem, Erm. naayi, 29 Erm. Yose' naayi, Yose' Elezer naayi, Eliezer Yoram naayi, Yoram Mat'at naayi, Mat'at Lewi naayi, 30 Lwi Simon naayi, Simon Yihud naayi, Yihud Yosef naayi, Yosef Yonan naayi, Yonan Eliyak'em naayi, 31 Eliyak'em Melya naayi, Melya Maniyan naayi, Mayinan Mat'at naayi, Mat'at Natan naayi, Natan Dawit naayi, 32 Dawit Isey naayi, Isey Iyobed naayi, Iyobed Boez naayi, Boez Selemon naayi, Selemon Ne'ason naayi 33 Ne'ason Aminadab naayi, Aminadab Ram naayi, Ram Arniy naayi, Arniy Hes'eron naayi, Hes'eron Fares naayi, Fares Yihud naayi, Yihud Yak'ob naayi, 34 Yak'b Yisehak' naayi, Yishak' Abraham naayi, Abraham Taraá naayi, Taraá Nakor naayi, 35 Nakor Serug naayi, Serug Reúú naayi, Reúú Feleg naayi, Feleg Eber naayi, Eber Shelah naayi, 36 Shelah K'ayin naayi, K'aynu Arfaksd naayi, Arfaksd Sem naayi, Sem Noh naayi, Noh Lameh naayi 37 Lameh Matusal naayi, Matusal Henok naayi, Henok Yared naayi, Yared Melal'el naayi, Melal'el K'ayenan naayi, 38 K'ayenan Henos naayi, Henos Set naayi, Set Adam naayi, Adam Ik'o naayiye eta boetfo.

4

Iyesusatse fadetsok'o

(Mat. 4:1-11; Mar. 1:12-13)

1 Iyesus S'ayin shayiron s'eengutsat Yordanos fokotse aanat b́weyi, maniyere hakon S'ayin Shayiron jisheyat woruwo maants k'azbíami. 2 Manoke hab́ aawosh diyablos bín b́fadfera b́ teshi, aawmanotsitse eegor b́ marawotse b́ s'uwi aawatse k'ak'b́wtsi.

3 Diabloswere Iyesusi «Ik'o naay neena wotiyal aab shúts han mish wotowe err azazowe!» bíet.

4  * Iyesuswere «Asho mish mec'ron beeratse ett guut'ere» ett bísh bí aani.

5 Maniyehakon diyabilos Iyesun dambaan tuuts beyokok kishdk't dats jik'atse beyiru naash jamwotsi iknun kitsb́k'ri. 6 «Mangts al jamannat mang jamon neesh imetwe, jaman taash imek b́wottsotse t shuntsosh imo falfe, 7 Mansh nee taash n sagadiyal jaman nik wotitwe,» bí et.

8  * Iyesuswere, «N doonzi Izar Izewer s'uzsh sagadowe! B́ s'uznowere Ik'iwe, ett guut'ere» et bísh bí aani.

9 Maniyehakon Diyablos Iyesusi Iyerusalem maants dek' bí'ami, Ik' maa tookats kede'́er b́ ned'itwok'o k'alt hank'o bísh bí et, «Arikon nee Ik'o naay neena wotiyal, aab hanatse dashan t'olar ood'e, 10  * ‹Neen bokotetwok'o b́melakiyo azazitwe, 11  * N tufonowere shútso b́jod'awok'o, bokishon te'úde neen oriy dek'etúne.› ett guut'ere» bí et. 12  * Iyesuswere, «‹N Ik'o doonzone fadk'aye› et guut'ere,» ett bí aani.

13 Diyblos Iyesusi fado bí ishiyehakon manorish bín k'azk'rat bíami.

Iyesus b́ danyi fino Geliln dek' b́ tuutsok'o

(Mat. 4:12-17; Mar. 1:14-15)

14 Iyesuswere S'ayn shayiri angon s'eenwtsat Gelil maants k'az bí'aani, b́ shúútsi eenonwere b́ gúúratse fa'a dats jamwotsatse shiye b́wutsi. 15 Ayhudiwots Ik' k'oni mootse boon b́ danifoni, únetswotswere b́ daniy manatse tuutson bín bo údi.

Iyesus Naazretn bíats bodts k'efo

(Mat. 13:53-58; Mar. 6:1-6)

16 Maniyere il Iyesus b́ eents datsats Nazret maants bíami, b́ k'alfok'owere sanbati aawon ayhudiwots Ik' k'oni moots b́ kindi, nababosho b́tuwi, 17 Nebiyo Isayas mas'aafo bísh imeyi, mas'afmano b́ jargtsok'on, hank'o ett guut'etso beewoko daatsb́dek'i,

18 «Doonzo shayiri S'ayno ti atse b́faoni,

Doo shishiyo t'owwotssh tshishiytwok'o taan woshere,

Tipeetswots bo bishitwok'o,

Dogwots bobek'etwok'o, kuhar t keewish er

Kic'iyetswtswots bo kic'otse boon t kishitwok'o taan woshere,

19  * Mank'o doonzo ash jamo bín b́kashitwo

s'aati dúronowere t daniytwok'o taan woshere.»

20 Iyesuswe mas'aafo k'oddekt ayhudiwots Ik' k'oni mootse wosheyirwosh imk'rat be b́wtsi, ayhudiwots Ik' k'oni mootse fa'a jamo b́maand aanat t'iwints dek't bín s'iilo dek't botuwi. 21 Bíwere «Hamb! and nababere it shishts S'ayn mas'afatsi aap'o s'een wutsere» bí eti.

22 B́ jangosh jamwotswere sheenga bo keewfo, b́ keewiru s'aaton s'eents keewmaanatse tuutson adt «Han Yosef naayiyoshna?» bo et. 23 Iyesuswere boosh hank'o bí et, «Nee hakimiyono, aab n tooko kashiwe, etirwo jewron keewetso tiats it keewituwok'o danfee, mank'o ‹K'frnahomn k'alrne boere noshishts jamo, hanoke ndatsatse k'alwe› etetute tasha. 24  * Arikoniye itsh tkeewiri, nebiyiyo b́ dats ashuwotsoke mangrakee.

25  * «K'ewere ariko itsh keewna, Nebiyo Eliyas dúr keez natonat shirt shashosh awusho bútso b́k'aztsotse dats jamatse k'ak'o kup'atni b́ teshi, Manoor Isra'el datsatse bo kenih k'irts mááts ayuwots fa'ano botesh. 26 Eliyasmó, Sidon datson Serap'ta eteets galutse fa'a bkenih k'irts mááts iku s'uzoka wosheyi bako k'osho konokor wosheratse. 27  * Mank'o nebiyiyo Elsa'a dúr ay een shod detstswots Isra'el datsatse fa'ano botesh, ernmó Soryi datstso N'imaniye okoon boyitse iko dab s'ayinatse.»

28 Ayhudiyots Ik' k'oni mootsno fa'awotsitse jamwots han boshishtsok'on ayidek' bofayi. 29 Tuutnwere Iyesusi geetsdek't kitoniyere ur kish bok'ri, gohots gfnide'e juk'rosh bokitu biageets gohi gúúrats dek'bokeshi. 30 Bímó bodagotse beshat k'az bíami.

Kim shayiro bín s'eents asho b́ kashtsok'o

(Mar. 1:21-28)

31 Maniyere il, Iyesus Galil datsatse fa'a kitu K'frnahom maants bíam, manokno ash asho sanbati aawon b́ daniyfoni. 32  * B́ keewiru keewonúwere alon s'eenk b́wottsotse jamwots b́ daniyatse tuutson ada bo adfo botesh. 33 Manokno ayhudiyots Ik' k'oni mootse kim shayiron s'eents asho fa'e b́tesh, bíwere k'aari eenon hank'o etni b́ kuh. 34 «Nazrettso Iyesuso aage! Nee nooke eeg kis'e n detsi? Noon t'afiyosh wafi? Nee koni nwoto taa danfee, nee Ik'oko S'ayino neene.»

35 Iyesuswere kim shayirmansh, «S'k err bíatsotse keye!» ett b́ fay, Kim shayirmanwere ash jami shinatse ashman dikdek't eegor bín b́k'alrawon k'az b́keshi.

36 Jamwots adt bo atsatseyosh, «Han aak'o aap'e? Kim shayironowere alonat angnon b́ azaziri, boowere bísh aleyat bo keshiri,» boatsatsewosh bo etfera botesh. 37 Iyesus shútsonwere gúúrmanoki dats jamwotsatse shisheye b́wutsi.

Iyesus shodets ayuwotsi b́ kashitsok'wo

(Mat. 8:14-17; Mar. 1:29-34)

38 Iyesuswere ayhudiyots Ik' k'oni mootse kesht Simon moo maants k'azbíami. Manokno Sim'on awu ay dek'at bi atso k'es't bí'ere shodat bk'eyir, mansh bin b́kashitwok'o Iyesusi bok'oni. 39 Iyesuswere bmandan t'int́ bganok need'dek't biatsi weshman b́ fakshitwok'o bí hadi, bi atsi k'es'manwere fakshb́k'r, manooro tuwat boon ibiyo dekbtwi. 40 Aawu bkindor ash ashuwots ayi naari shodon boshirotse deshets shodets jamwotsi Iyesus maants dek' bowaa, bí were ik ikon boats kisho gedt b́ kashiyi. 41 Foerawwotswere «Nee Ik'o naay neene!» et fetst kuhefetst ay ashuwotsi faksht bokeshi, bíwere Mesihiyo b́ woto dandek'rno bo tesh.

Iyesusmó b́ jangosh eegoru bo keewawok'o fayatni b́bazi.

Iyesus Geliln b́ daniyo

(Mat. 4:23-25; Mar. 1:35-39)

42 Datso gatsb́wtstsok'on Iyesus manoke kesht ash aaloke dats baashok k'azbiam, ash ashuwotswere bín geyokna bo tesh, daats bodek'tsok'ono «Noon k'ay amk'aye» ett bok'oni. 43 Bímó «Taa twoshe hansh b́ wottsotse k'osh kitwotsits amr Ik'i mengst doo shish keewo taan geyife,» bí eti.

44 Mansha Yhudn fa'a ayhudiyots Ik' k'oni maa jamwotsitse gúúrat b́ nabfoni.

5

Iyesus b́ danif shintswotsi b́ s'eegtsok'o

(Mat. 4:18-22; Mar. 1:16-20)

1 Ik aaw Iyesus Genseret' aats k'ari gúratse need' dek't b́ befere ay ashuwots b́ maants t'int Ik'i aap'tso k'ebosh bo gifniyefere bo teshi. 2 Bí aats k'ari gúrats t'iindek't need'iru jelb gitwotsi bek'b́k'ri, mus' detsirwotsmó jelbwotsitse kesht bo mus'i kambwotsi bo mashfera botesh. 3  * Iyesus jelbwotsitsi iku, Simoonk wottsuts b́ kindi. Simonshowere «Jelbani datsatse aats k'aromaants aab taash t'intswe» bí et. Maniye okoon jelbú'ats bedek't ash asho b́ daniyiri b́ tesh.

4 B́ keewrwo b́ ishyakon Sim'onsh, «Jelbu ay dek't k'arts aats k'aromaants wokide'er neenat n tohuwotsn mus' detsosh juwore,» b́ et.

5  * Sim'onwere «Danifono! t'ú jamo maawron gatsaat eegor deshatsone, nee ni'etihakonmó, hambe! mus'i kambo shap'etwone,» bí et. 6  * Mus'i kambman bo shap'tsok'on kambo b́ gad'efetso weeralo ayts mus'o detsbodek'i. 7 Mansh k'osh jelbutse fa'a bo tohuwotsi kolon waar boosh geetso bo dabitwok'o bo s'eeǵ, boowere waat git jelbuwots limosh muk'i boborfetsosh mus'on s'eents bok'r. 8 Simon P'et'ros man bek'b́k'rtsok'on Iyesus shinats tuk'umalgutsat, «Doonzono, Taa morretsk t wottsotse t maants t'ink'aye!» bí et. 9 Han bíettsonwere bínat bínton teshts b́ tohjamwots bo detsts mus'i aytsatse tuutson ayidek't adt boteshtsotsna. 10 Mank'o Sim'on tooh wottswots Zebdiwos nanawots Yak'obnat Yohansń adtni botesh. Iyesus Simonsh «Shenono shatk'aye, Haniyehakon ash detsetwo wotitune» bí et.

11 Bowere jelbuwotsi aats gúúrats bot'intsi hakon jam keewo k'azk'rat Iyesus shuuts shoydek't botuwi.

Iyesus eenshodets asho b́ s'ayintstsok'o

(Mat. 8:1-4; Mar. 1:40-45)

12 Ik aaw Iyesus kit ikutse b́befere bíatso een shodon detsetso, eenshodonwere bí ats jamats keshutstso ash iko b́ maants b́ waa, Iyesusi b́ bek'ktsok'on b́ baron datsats gúp'gup'dek't t doonzo «Ni eekiyal taan s'ayintso falfne,» et bín b́ k'oni.

13 Iyesuswere b́ kisho jargdek' bín shuu'at «Eekere! s'ayine!» bí et. Ashmanwere manoor b́ een shodatse s'ayin b́wutsi. 14  * Manats dabt hank'o ett bí azazi «Keewan konshor nkewrawok'owa, ernmó niamtsok'on n tooko kahniwotssh kitswe, ash jamosh gaw b́wotitwok'owa n s'ayintsi jango Muse b́ azaztso woshoono t'intswe.»

15 Iyesus shútso iki k'oshortsoniyere bogo shiye b́guuts, ay ashuwotswere b́keewo k'ebonat boshodotse kashosh geeyat bo kakuwefo. 16 Bímó ash aalok k'ayamrni Ik'o b́ k'onfo.

Ash duro b́ kashitsok'o

(Mat. 9:1-8; Mar. 2:1-12)

17 Ik aaw Iyesus daniyoke b́befere ferisawi eteetswotsnat Muse nemo danifwotsn b́ganoke bedek'tni bo tesh, bo Gelilnat Yihud gál jamotse Iyerusalem kitotsnowere watswotsu fa'ano botesh. Iyesus shodetswotsi b́ kashiru doonzo ango bíntoni b́tesh. 18 Ash dúr iko es'oń kur dek'ts ash ashuwots Iyesusmaants dek't bowaa, Iyesus bítse b́ beyiru moots kindsh de'er b́shinats beezo geyatni bo tesh, 19 Ernmó asho bí'aytsatse tuutson durman moots kindsho bomaaw, mansh máá tookats dek' bokesh, máá tokono wogdek't máá maac'ots bí'es'onton Iyesus shinats orshdek't gedebok'ri. 20 Iyesuswere bo aman amano b́bek'tsok'on durosh, «Ashono neena! n morro niatse sholbazere,» bí et.

21 Nem danifuwotsnat ferisawino etefwotsn «Kone bíwo Ik'o c'ashirwani? Ash morro oorowe etosh falitwo Ik'oniye okoon k'osho kone fa'oni?» ett bo gitsotse bo gawfera botesh.

22 Iyesuswere bo bogawirman dank'rat boosh hank'o bíet, «It nibotse eegoshe hank'o it gawiri? 23 B́woteferemó ‹N morro neesh oorowe› etonat, ‹Tuur amee!› etotse aaw ketefa? 24 Ernmó ash na'o datsatse morro oorowe etosh alo b́detstsok'o dano itsh geyife» ett ash durmansh, «Ashono neena tuuwe, ni es'o kur de'er n galomand amee!» bí eti.

25 Dúronwere manoor ash ashuwots shinatse tuut, bíats k'eedek't b́teshts es'o kurdek't, Ik'o údefere b́ galomand bí ami. 26 Manoke fa'a ash jamwotswere ayidek't adfetst, shatoon «Hambets adits keewo bek'rone,» etfetst Ik'o bo údi.

Iyesus Matiwosi eteetso Lewi b́ s'egtsok'o

(Mat. 9:9-13; Mar. 2:13-17)

27 Maniyere il Iyesus manoke kesht bíamfere Lewi eteetso t'ilish ko'ifo t'ilish b́dek'foke b́befere bek'krat «T shuutso wowe» bí et. 28 Lewi were jobk' ett jamó k'azk'rat b́ shuutso bíami.

29 Maniye il Lewi b́mootse Iyesus mangosha ett een wotts móónat úshon k'aniyi b́k'ri, b́ k'anits móónat úshono t'ilish kakuf ayuwotsnat k'oshwotsu ay ash ashuwotsu datseyatni botesh. 30  * Ferisawi eteefwotsnat bo jir wotts nem danifwots «T'ilish ko'ifwotsntonat morrotswotsnton maat b́ úshiri eegoshe?» ett Iyesus danifuwots aats bo mumund.

31 Iyesus hank'o et boosh bí'anyi, «Shodtswotssha bako jeenwotssh atetso geyiratse, 32 Taa t wáá morretswots naandrone bo etetwok'o s'eegosha bako kááwwotsi s'egoshaliye.»

S'oomi jangosh aatets aato

(Mat. 9:14-17; Mar. 2:18-22)

33 Ik ik ashuwots Iyesussh, «Yohansnat ferisawiwotsn bo danifwots ayoto s'oomefno, Ik'ono k'onfnere, n danifwots jam aawo máát bo'úshir eegoshe?» ett bín boaati.

34 Iyesuswere hank'o ett boosh bí aani, «Guuyo bonton b́befere guuy jishfwots bo s'oomo boosh geyitwe etatnya it gawiri? 35 Ernmó guuyo booke k'a'údek'et aawo weetwe, manoor s'oomitúne.»

36 Manatse tuut Iyesus jewrdek' boosh ik keewo b́keewi, «Shemi handri but'o shemi nataats shipfo konwor aaliye, mank'o b́k'aliyalmó shemi handro gad'ni b́k'riti, but'i handronwere shemi natosh woteratse. 37 Mank'o weyni biri arwi natots weyni biri handro gas'fo aaliye, gas'eyalmó weyni biri handrman aruman t'up'inibk'riti, weyni birmanwere kud'ni b́gutsiti, arwonwere finats jinatse. 38 Mansh weyni handr biro arwi handrots gaas'o geyife, 39 Weyni biri kats úshtso weyni biri beno úsho geeratse, ‹Ja'atso weyni biri katso k'anefe,› bí eteti.»

6

Sanbati jango aatets aato

(Mat. 12:1-8; Mar. 2:23-28)

1  * Sanbati aawon Iyesus taari taalon b́beshefere b́ danifwots sndyi motso k'ut'dek't bokishon shik'dek't moo dek' botuwi, 2 Ferisawino eteefwotsitse ik ikuwots b́danifwotssh, «Sanbati aawon k'alosh geyiraw keewo it k'alir eegoshe?» bo eti.

3  * Iyesuswere hank'o ett boosh bí aaniy, «Bínat bínton fa'a ashuwotsn bo k'ak'or Dawit b́k'altsok'o nababeratsteya? 4  * Kahniwotsiyere okoon konwor b́marawok'owa ett baziyetso, bí Ik'i moots kinddek't Ik'osh t'ints misho k'a'ú dek't b́ máá, bínton fa'uwotssho bí ími.»

5 Manats dab́t Iyesus, «Ash na'o sanbatushor b doonziye,» bí eti.

Ash kish duro Iyesus b́kashitsok'o

(Mat. 12:9-14; Mar. 3:1-6)

6 Sanbati aaw k'oshots Iyesus ayhudiyots Ik' k'oni moots kind dek't b́ danifera b́ tesh, manokno b́ kish dúr ash iko fa'e b́ tesh. 7 Muse nemo danifwotsnat ferisawino etefwotsen Iyesusi bín bos'aamit k'uur keewo bo geyefera botesh, «Sanbati aawon ashaan kashitwek'úna aab s'iilone» ett bín kot bodek'i. 8 Iyesusmó bo gawirwo dank'rat kish durosh «Tuur taalots ned'de'e!» bí et. Duronwere tuut taalots need' b́dek'. 9 Manór Iyesus ashuwotssh, «Aab́ itn aatuna, arikon aab sanbati aawots finore eteetso gond finemo doo fine? ash kash úd'emó ash kash oriyee,» bí eti. 10 Iyesus bín gúúr dek't beyiru ash jamwots maants b́s'ili hakon kish durosh «N kisho jargwe!» bíet. Bíwere b́kisho b́jargtsok'on kashutsat b́ kish k'oshokok'o jeen wotb́wtsi.

11 Muse nemo daniyfwotsnat ferisawiwotsmó ayidek' nibok'únt, Iyesusi bo k'alitwok'o shiye bowtsi.

Tatse git woshetswotsi Iyesus gal b́ dek'tsoko

(Mat. 10:1-4; Mar. 3:13-19)

12 Ik aaw Iyesus Ik' k'onosh guri abaats kesh b́dek'i, manoknowere t'ú jamo Ik'omand k'onron b́ gatsi 13 Datso b́gatstsok'ono b́ danifwotsi b́ maants b́ seeg, boyitsnowere tatse gitwotsi galdek't «Woshetswotsi.» ett boshútso b́ kishi, 14 Boshútsonwere, P'et'rosi ett b́ s'eegetso Sm'onnat bíeshu Indriyasi, Yak'obnat Yohansn, Flip'osnat Bertelemyosi, 15 Matiyosnat Tomasn, Ilfyos naay Yak'bnat «Okooretska» ett s'eegefo Sm'oni, 16 Yak'ob naay Yhudnat Iyesusi beshidek't imtso Ask'rottso Yhudne.

Iyesus ay asho b́ danitsok'onat b́kashitsokon

(Mat. 4:23-25)

17 Iyesus bík woshetsnton guri abaatse oot't juwanots ned'b́dek', b́ danifwotsitse aywotswere manoke fa'ano botesh, anynwere b́ keewirwo k'eboshat boshodotse kasho geeyat wááts ay dek't ayts ash ashuwotswere fa'ano botesh. Bowere bowóóko Yhud datsatse, Iyerusalem kitotse, aatsk'ari ganoke fa'uwots T'irosnat Sidon kitwotsitsikno botesh. 18 Kim shayiron detseyat kic'efetst teshts ash ashuwotswere waat kashefno. 19 Kashiyi angonwere bí atsotse kesht bo únetsi b́kashiyiruwotse kakuwets ash jamo Iyesus atsats bodosh bo geefoni.

Geneeúwonat shiyani jango

(Mat. 5:1-12)

20 Iyesus dambaan kááwdek't b́ danifwots maants s'iilfetst hank'o b́ et,

«Ik'i mengstu itk bwottsotse, It t'owwots derek itne!

21 It and k'ak'irwots, ayts it mishetwotse derek itne!

And epiruwots it, ayts it mis'etwotse derek itne,

22  * T jangatse, ash na'o atse tuutson ash ashuwots iti bo shit'or,

Bogalor, bo aatsniyononat it shútso bo t'afiyor derek itne!

23  * «Darotse it daatsit k'awntso een b́wottsotse jaman itats b́ bodor derek itne! manór gene'on t'olar k'afore, shin shin bo nihotswor Ik'i ashuwotsats hank'o gond fina finat boteshi.

24 «Gaaletswots itmó it beyi sheengosh wotitwo andon it datstsotse

Indowe itsha!

25 And wortswots it,

Ayits it k'ak'itwotse indowe itna

It and mis'irwots,

Ayits it shiyanituwonat it eepetwotse

Indowe itnsha!

26 Ash ashuwots it jangosh sheengo bokeewor indowe itsha!

Bonihotswor kootets nebiyiwotssh mank'o k'altniye boteshi.»

Balangaro shunere

(Mat. 5:38-48; Mat. 7:12)

27 «T keew k'ebirwotssh itshmó hank'o etirwe, it balangarwotsi shunere, iti shit'irwotssh sheeng keewo finore, 28 Iti c'ashirwotsi deerwore, itn p'ek'irwotsish Ik'o k'onuwere, 29 N malal iko jabitwosh, dabr ikmandtso aani de'er ime, n shemi nat'alo dek'irwosh n kitonor dabde'er ime, 30 Niyatse k'oniru jamosh ime, n detstso niatse dek'iru asho bí aanitwok'o aatk'aye. 31  * Ashuwots itsh bok'alitwok'o itgeyirwo itwoor mank'o boosh k'alwore.

32 «Iti shunirwots mec'ro it shunal, deero it dek'et aawushe? Morretswotswor boon shunirwotsi shunfneree, 33 Itsh sheeng fintswots mec'rosh itwere sheengo it finiyal eegoshe bogo daatso it faliti! morretswotswor mank'ó k'alfnosha, 34 ‹Noosh aniyitune› etaat it gawiru ashuwotssh it gushiyal awuneya bogo it datsiti? Bogushitsman aani dek'osh morretswotswor morretswotssh gushifnee. 35 Itmó it balangarwotsi shunere! sheeng keewonowere boosh finore, No gusho aniytune it erawon gushiwere, mank'o itk'liyal it k'awntso eena b́wotiti, jamoniyere damb bogts Ik'o nana'uwotsno wotitute, bí werigondetswotsnat úderaw gondwotsshor dowe. 36 It nih dartso maac' k'ewetsi b́ wottsok'o itwoor bíkok'o maac' k'eewtswotsi wotoore.

K'oshwotsats angsho b́geyrawok'o

(Mat. 7:1-5)

37 «Itats angsherawok'o konatsor angshk'ayere, itats angshratse, ash k'oshwotsi k'efk'ayere, itnowere k'eferatse, orowe erere, itwere orowe eto daatsitute, 38 Imere, itshowere imetuwe, it tatsit tatsi k'ac'ots itsho tatsetwe, dab sheeng tatsi k'ac'otse mirde'er tuc'etso s'eenr kud' kud' ettso itsh imetwe.» 39  * Manats dabt Iyesus aridek't han boosh b́keewi, «Dogo dogo jishosh falitwá? Mank'o k'alitwe bíetalmó bo gitetswor desheyar gohots dihni bowtsiti. 40  * Daniru na'o bín daniyrwoniyere bowatse, ernmó daniru na'o sheengeshde'er danbdek'al bín danyrwok'o wotituwe. 41 N ááwotsi gindo nbe'aawo eegoshe n eshu aawitsi kimúwu n s'iliri? 42 Ando ni'ááwotse fa'a gindo nbe'aawo nieshush ‹Ti eshuwo, n aawitsi fiishani aab neesh kishuna› eto aawuk'oneya nfaliti? Nee git alberetsono, shin shino ni'aawitsi gindo kishuwe, maniyere il nieshu aawotse fa'a fiisho s'ayintsde'er s'iilo falitune.»

Mito b́shuwatse b́daneefok'o

(Mat. 7:16-20; 12:33-35)

43 «Miti sheengo gond shuwo shuurake, ando mank'o miti gondo shwi sheengo shuurake. 44 Mit jamo b́shuwona b́ danefo, angitsotse belesiya eteef miti shuwo mec'eraka, mank'o angitsi atatse woyiniya eteef miti shuwo mec'eraka. 45  * Ash sheengo b́ nibi s'aynotse sheeng keewo kishitwe, gond ashonwere b́ god nibotse gond keewo kishituwe. Ashoniye b́ maac'otse s'eentsoniye b́nonon b́ keewfoni.»

S'alats wee shíyats ageets moowwots eeg bo artsok'o

(Mat. 7:24-27)

46 «Taa t keewirwono fineratstere, eshe eegoshe, ‹t doonzo! t doonzo! etaat taan it s'eegiri?› 47 T maants waar t aap'tso k'ew de'er finats jitsitwo koni bí artsok'o itsh keewna, 48 B́ gop'o dashan wokidek't isht b́ moo kup' s'alats need'idek't detsits ashoni bí ariye, di'onwere waat maaman b́ gifniy, ernmó kup'ts s'alats b́ detsetsotse giwsho falratse. 49 Ti aap'o k'ebt finats jitsrawonmó b́ moo dashan b́gop'irawo shawats agts asho arefee; di'o waat b́gifniytsok'on manoor dihb́wtsi, b́ dih dihonwe ayi dek't dhi een wotb́wtsi.» bí et.

7

Iyesus bali naasho guutso b́kashitsok'o

(Mat. 8:5-13)

1 Iyesus jamhan ash ashosh keew b́ íshihakon K'frnahom maants bí ami.

2 Manokno Rom datsatstso bali naash iko fa'e b́tesh, bíwere ayidek't b́shunf b́ guuts shodo bíats b́manzre k'iro b́beshi. 3 Bali naashmanu Iyesus jango b́ shishtsok'on Ayhudi eenashwotssh «Oona itsha, Iyesus wáár taash t guutso b́ kashytwok'o amr taash k'onwere,» ett b́ wosh. 4 Bowere Iyesus maants amt, «Ashaansh han nk'alo bísh geyife, 5 Bí noo ash asho shunfee, Ayhudi Ik' k'oni moono noosh agree,» ett kup'idek't bok'oni.

6 Mansh Iyesus bonton tohaat bí ami, b́ mooko bodosh bo etfere bali naashmanwere b́ jagwotsi hank'o ett Iyesusok b́ wosh, «Doonzono! Nee t moots nkinditwok'o bodk twoterawotse t moots wosh shambk'aye. 7 Taawor ttokoon nmand wosh bodk taanaliye, Manoke bede'er ik nonu keewwe, t guutsonwere kashitwe. 8 Taawor ttookon naashwotssh alek wotefetsat taayere dashwotsno t altswots kes' kes'fwotsi detsfe. Mank'o b́wottsotse ikosh ‹Amee!› ti etor ametuwe, k'oshosh ‹Wowe!› t etor weetuwe, t guutsosh ‹Hank'o k'aluwe!› ti etor k'alitwe.»

9 Iyesus han b́ shishtsok'on bí adi, b́ shutsatse weyiru ashuwots maantsan wongr ett, «Dab Isra'elitse hank'o bodts imnetiyo daatsratse» bí et.

10 Wosheetswere bali naasho moo maants aanat bowatsok'on b́ guutso kashat b́ befere daatsbodek'i.

Iyesus t'oow mááts iku na'o k'irotse b́tuztsok'o

11 Yatsok'on Iyesus Nayini eteets kit iku maants bí ami, b́ danifuwotsnat ayi asho b́ shutsats bínton towat boami 12 Iyesus kitu fengshi ganok b́ bodtsok'on, ashuwots duuno kurdek't kitutse bokeshfera botesh, k'irts ashman b́ indsh ik s'uza b́tesh, b́ induwere kenih k'irts t'oow máátsi, kitutsnowere ay asho b shutsatse bo sha'iri. 13 doononwere bin b́ bek'tsok'on bish maac'o k'ewat «Epefne shenúne!» bí et. 14 Manye il b́ maants t'int she'o b́t'awiyi, she'ono kuriru ashuwots ned'bowuts, Iyesuswere «Nee jawetsono tuuwe etiruwe neesha!» bí et. 15 K'irtsonwere jobk' ett tuut bedek't noon keewo dek' b́ tuu, maniyere hakon Iyesus indúsh «Hambe nnaayi,» ett imb́k'r.

16 Jametswotswere shatwtsat «Noyitse bek'ts eeno tuugutsere, Ik'o bí asho kashiyosh waare,» et fetst Ik'o bo údi.

17 Iyesus shúútsonwere Yihudnat b́ gúrmanatse fa'a datsjamatse shiye b́wuts.

Gupfo Yohansoke Iyesus maants wosheets ashuwotsi

18 Yohans b́danif'uwots keew jamanots jango bísh bo keewi, bí were b́ danifwotsitse gitwotsi s'eegdek't, 19 «Mesihiyo weetwe eteetso neenemó k'oshe nokoteti? err aatwere,» ett doonzo Iyesusok b́ wosh.

20 Bowere Iyesusok waat « ‹Weetwe eteetso neenemo? k'oshe nokoteti?› err aatwere ett gupfo Yohans niyok noon woshere,» bo et.

21 Iyesus manoori sa'atmanitse ash ashuwotsi atsi weeshonat ay naari shodotse b́ kashiyi, kim shayirwotsnowere b́ kishi, ay aaw dogwotssho bo aawo b́ k'esh. 22  * Iyesus woshere watswotssh hank'owa bí et, «Aanar amr Yohanssh it bek'tsonat it shishtson keewwore, hambe dogwots bek'irunee, shoklirwotswere kawdek't sha'irune, een shodetswotsu s'aynirune, gidik'uwotswere shishirune, k'irtswotswere tuwirune, t'owwotssho doo shisho nabeyirwee. 23 Aak'o gene'ona tiatse maac' k'ut'rawoni?» 24 Yohans woshtswots k'az boamihakon Iyesus Yohans jango ash ashosh hank'o et keewo dek'b́tu, «Eeg s'iile worwots oot'at it weyiri? Jongon hake bako giwiru elt s'iilisheya? 25 Eeg bek'oshe keshat it weyiri? Tah sheeng tahiru asho s'ileya? Tah sheeng tahirwotsnat beyi sheeng beyirwotswo naash naashi mootsere bo fa'oni, 26 Aab taash keewwore, eeg s'iiloshe it keshi? Nebiyo s'ilosheya? Ee, itsh keewirwe, dab nebiyiyonyere iki bogtso s'ilishe. 27  * Bíwere ‹Eshe! n shin shinatse beshar n weerindo k'aniytwo twosh na'o deyitwe,› ett guut'etsoniye. 28 Máátsatse shuuts jamwotsitse Yohansiyere bogo konwor aaliye, Ik'i mengstotsnmó jamotse muk'o bíyere bogfe.»

29  * Han bo shishtsok'on ash jamo t'ilish ko'irwots dab bo'orerawo Yohans kishatse gupeyat boteshtsotse Ik'i fino arik b́wottsok'wo t'iwints bodek'i. 30 Ferisawiwotsnat Muse nemo danifwotsnomó Yohanis kishon guperatsone ett Ik'i shuntso k'efatniye botesh.

31 Manats dabt Iyesus hank'owa bí'et, «Eshe and dúri s'oot'an egonton boon ariywta? Eege bo arik'úna? 32 Gawiyi beyoke bedek't kaashirw nana'uwotsi arefne, boowere boatsatseyo s'eyeyat ‹Turaro itsh nofugi, itmó duuwatste, eepi jááwono nojáwere eefatste,› etirwotsiye. 33 Gupfo Yohans b́woor misho b́marawonat weyniy bíron b́úyawon b́watsosh ‹Fo'erawoniye bí'atse fa'oni› it eti. 34 Ando ash na'o mafere úshfere b́watsosh, ‹S'iilere maac' geenzonat máshetsana, t'ilish ko'ifwotsnat morrets ashuwotssho kod'i ashe› it eti. 35 Dan telefu arik b́ woto b nana'atsnee b be'efonye.» bíet.

Mááts iku Iyesus tufo shituwo bfuuttsok'owo

36 Ferisawiwotsitse iko Iyesusi b́gale aaw misho b́metwok'o b́ s'eegi, Iyesuswere ferisawiya eteetsman gal amt mishimarats t'iin b́dek'i, 37 Kit manitse morr finon daneets mááts iku fa'a b́tesh, bíwere Iyesus fersawiya eteetsman gale mishimaratse b́beyirwok'o b shishtsok'on shituwo bin s'eentso albat'rosiya eteets shútson dozets blk'at'iyon s'eents shituwo dek'at bweyi. 38  * Iyesus shutsomantse b́ tufi ganoke need'dek' eepfetsat b́ tufo bi ac'uwon ok'iyfetsat b took s'iron bfiri, b́ tufuwotsno jobefetsat shitúwon bfuutiri. 39 Ferisawiya eteets waa misho moowe ett s'egtsman wotiruman b́ bek'tsok'on, «Ashaan nebiya wotink'ere bín shú'iru máátshan koni b wotonat aak'o morretsk bwoto danak'e b́teshi» ett b́ nibotse b́ gawi.

40 Iyesuswere, «Sim'ono! neesh tkeewit keew iko detsfe,» bíet.

Bíwere, «Eek'uwa, danifono! abtaash keewwe!» bíet.

41 Iyesuswere hank'o etfere keewo dek't b́ tuu, «Ash iko git ashuwotssh gizo gushitso fa'e b́ tesh, iko atse úts bal dinariyo, ando ikoatse balk'ats dinariyo b́ tesh. 42 Gitetswotswere bogushtso dasho bo maawere boatsi k'awntsman dasho k'ayk'rore bí et, eshe aab bogitetsitse boosh giz gushitsman bogshde'er shunetuwo aawi arefa neesha?» bí et.

43 Sim'onwere, «Ay k'awntso b́ daywok'o orowe eteetso bogshde bín b́ shuneetwok'o arefee taasha,» ett bíaany.

Iyesuswere «Aree n keewi,» bí et.

44 Maniye hakon Iyesus máátsu maants wongr ett aanat Sim'onsh hank'o bí'et «Máátsani bek'irwiya? Taa n moots t kindihakon nee dab tutuf mashi aatso doratsne, bimó ttufo biac'won mashat b took s'irone b firiri. 45 Nee taan jamo niator joberatsne, bimó n meyits t kindron t tufo jobo ned'iratsaniye, 46 Nee t tookats zeyito dab furatsne, bimó t tufwotsi shitwo futraniye. 47 Manshe bi ayi dek'at b shuntsotsne b morro ayone bish orowe eteyi maniye neesh t keewi, b́ morro múkshdek't oorowe eteetsonmó b́shunwere múkshdek'tniye.»

48 Maniye hakon Iyesus máátsmansh, «N morro neesh orowe eteere,» bí et.

49 Bínton mishimarotse mafetst teshtswotsmó «Morronor orowe etetwuhan kone?» ett bonibotse gawo dek't botuu.

50 Iyesusmó máátsmansh «N imnetiyo neen kashire, jeenon amee!» bí et.

8

Iyesus shuuts sha'ef máátswots

1 Maniyere il Iyesus kitwotsnat gál gálotse Ik'i mengsti jango nabfere doo shishiyo keewfere b́beshir, tatse gitwotswere bíntoni botesh. 2 Mankoó kim shayirwotsnat bo shodatsnowere kashts máátswots Iyesus shutsatse bo sha'efere botesh. Bowere fo'era shawatwots biatsotse keshtsu Megdelawi datstsu Mariyami eteetsu, 3  * Herodis mootse alat teshtso Kuz máátsunu, Yohanna, Sosnanat k'oshwots ayuwots fa'ano botesh, máánots Iyesusnat b́ danifwotssh bo gizona bofinefo.

Shook shookirwo ariyetso

(Mat. 13:1-9; Mar. 4:1-9)

4 Ay asho kitwotsitse keshit b́ maants waat ikok kakwe bowtstsok'on Iyesus hank'o ett jewrdek't b́ keew.

5 «Goshts iko shooko shookosh dek't b́keshi, b́ shokferowe maay shook ik iko weerindi gúrats fed'at net'eb́gutsi, kaf kafwtswere mec'dek' maabok'r, 6 Shook k'oshonwere dats t'orats fed'b́gutsi, b́ bos'tsok'onowere daats shuuk' b́wottsotse bos'ts bos'man shuk'b́gutsi. 7 K'osh shookonwere angitsi dagots fed' b́wutsi, angits manwere bínton eent guk' dek' oryib́dek'i 8 K'osh shokonmó sheeng datsats fed'at bos' b́gutsi, b́ bos'manwere eent ik ik shiro bal shuwo b́shuwi.»

Manats dabt Iyesus, «Shiy waazo detstso k'ewe!» bí eti.

Iyesus jewuron b́ keewtsi jango

(Mat. 13:10-17; Mar. 4:10-12)

9 B́ danifwots Iyesussh, «Ariydek'at nkeewts keewhan biitso eega etee?» ett bo aati. 10  * Iyesuswere hank'o ett boosh bí aaniy «Ik'i mengsti jango dano itsh imeke, k'oshwotsshmó keew jamo jewrone keeweti, ernmó bo be'eftsr t'iwintsratsno, shisho shifetsr nibn bode'awok'oye.»

Shook shookirwo jewrets biitso

(Mat. 13:18-23; Mar. 4:13-20)

11 Jewuron keewets keewman bitsonúwere hank'oyiye, «Shooko Ik'i aap'oniye» 12 Werind gúrats fed'ts shooko ariyetsman b́ kitsir Ik'i aap'o manórush k'ebirwotsi, ernmó bo amanar bokasherawok'o Diyablos waár Ik'i aap'tso bo nibotse k'a'udek'tsonye. 13 Dats t'orats fed'ts shooko b́kitsirwo Ik'i aap'o boshishtsok'on gene'on dek'iru ashuwotsiye, bomó boamanit manórusha, s'ap'o bodeshawotse fadewo boats b́ waal manoor bíne bohaaliti. 14 Angitsi dagotse fed'tswotsi artso b́kitsir Ik'i aap'o manorush k'ebiru ashuwotsi, ernmó datsanatsi beyosh shiyanonat gaalon, datsatsi sheeng beyo gú'de'er shuwlon boon orib́k'rti. 15 Dats sheengats fed'ts shooko artsonmó b́ kitsirwots Ik'i aap'tso shisht nib sheengonat kááwon k'ebdek't kotdek'tswotsi, boowere bíaapts aap'atse kup'at shuu shuwirwotsiye.

C'eesho bí aat'efo datso b́ shanytwok'owa

(Mar. 4:21-25)

16  * Manatsdabt Iyesus hank'owa bí et, «C'eesho c'eeshde oosho bí ats gup'shfo wee es'ishirots gedfo konwor aaliye, maniyere dab úratse moots kindiru jamwots b́ shááno bobek'etwok'o s'ogatsa b́gedfoni.

17  * «Mank'owo aatsetso be'erani, aashtso daneeraniye orituwo aaliye.

18  * «Eshe Ik'i aap'tso it k'ebor it atso korde'ere, detsts ashosh daabde'erni bísh imeti, deshawoshmó dab detsfe bíetirwnor bíatse k'a'uni dek'eti.»

Iyesus indnat b́ eshwotsn

(Mat. 12:46-50; Mar. 3:31-35)

19 Iyesus indnat bí eshuwotsn b́ maants bowaa, ernmó ash aytsatse tuutson bín daatsratsno. 20 Mann, «Hambne! nindnat n eshuwotsn úratse need' dek't neen bek'o geefne.» ett ashuwots bísh bokeew.

21 Iyesuswere «Ik'i aap'o k'eb́dek't finats jitsitu jamwots bona tindu ti eshuwotsiye.» bí et.

Iyesus kup'ts aatsatsi jongo b́ ned'itsok'o

(Mat. 8:23-27; Mar. 4:35-41)

22 Ikaw Iyesus b́ danifwotsnton jeelobuts kind dek't «Bak'ets kimone» bí et, boowere amoosh botuu. 23 Aatsk'ari abaatse jookdek't bo kimfere Iyesus tokrb́gutsi, manoor kup' eguraho aats k'armanatse tuub́wts, atsonwere jelbuts s'enfere b́waare shatbowtsi. 24 B́ danifwotswere, «Age danifono! danifono! s'uuroone!» eton Iyesusi tuzbodek'i.

Bíwere manoor tuut jongonat angnon giwu wutsts aatso b́ hadi, jongonat angi eenon giwuts aatso manoor need' bowutsi, manye il jamkeewo ayidek' s'ik etb́wutsi. 25 Maniye il Iyesus b́ danifwotssh, «Aawne it amantsoni?» bí et. Boomó ayidek't adt shatt, boatsatsewo, «Jongonat angi eenon giwuts aatsonor ale bíaliri, boowere bíshe boaleyiri, ashaan kone bí?» bo et.

Iyesus kim shayiron detsets asho b́ kashitsok'o

(Mar. 8:28-34; Mar. 5:1-20)

26 Aats k'aro kimt Geliliye bak'etse fa'a Gergesenoni am bobodi, 27 Iyesus jelbutse dats b́ oot'tsok'on fo'erawo bíatsots s'eents ash iko kitotse kesht bín gonkb́dek'i, ashman araatson b́ beyihakon aydúro teshka, b́befonwere doow doowi beyoka bako mootsali, 28 Iyesusi b́ bek'tsok'on b́ kuhi, Iyesus shinatsowere dats diht b́k'aaro eenshdek't, «Nee jamoniyere damb bogts Ik'o naay Iyesuso, ti atse eege ndetsi? oona neesha taan gondo bek'shk'aye,» bí et. 29 Man bí'etwere Iyesus kim shayirmansh asho atsotse b́keshetwok'o bí azaztsotsna. Maniye shinon kim shayironwere ashmanatse ayota b́ tuufo, muk'onat habliyon tifderni kotefo, ernmó habliyono b́k'ut'fo, muk'ono b́titsfoni. Fo'erawonwere bín joohde'er woruwotsa b́ damfo.

30 Iyesuswere «N shúútso kone?» ett bí aati, bíwere ay fo'erawwots bí'ats oot'dek't́ b́teshtsotse «T shúútso Legiyoniye*» ett bíaaniy. 31 Manoor fo'erawonwere «Oona neesha ayidek't dashan gop'ts gop'ots noon damik'aye» eton bín bok'oni.

32 Gohi gúúratse jiniru guritsi s'eeno fa'e b́tesh, fo'erawotswere, «Guritswotsits nokindish noosh eekowe» ett Iyesusi bok'oni, bí were boosh «Kindwere» bí eti. 33 Mann fo'erawwots ashmanitse kesht Guritswotsts bokindí, Guritswots gohatse t'olefere bo'ot', aats k'arots kindt limbowtsi.

34 Gurits jinirwotswere wottsman bobek'tsok'on shatoon k'azbowos'i kit kitonat gál gáltse keewman shishiy. 35 Ash ashuwotswere wotts keewman s'ilosh bo maa mootse kesht Iyesus maants boweyi, fo'erawwots bíatsotse keshts ashonwere bíatso dandek't taho tahdek't Iyesus tufishirotse b́ befere bek't shatbowts. 36 Áawon bek'tswotswere fo'erawwotsn detseyat teshts ashman awuk'on b́kashtsok'o bokeewi. 37 Maniye il Gergesenon dats ash jamwots Iyesus bo datsatse k'aybíametwok'o bok'oni. Man bo etirwere ayi dek't shat t botehstsotsna, mansh Iyesus jlbots kínd dek't b́ waats datsomand aanat k'azbíami. 38 Fo'erawo bíatsotse keshts ashman Iyesussh «Oona neesha n shuutso sha'ona,» ett b́k'on. Iyesusmó hank'o ett jami b́k'ri.

39 «N galomand amr Ik'o neesh b́ k'alts jamo keewwe» ashmanwere Iyesus bísh b́k'alts keewi eenman kit jamotse keewfere bí ami.

Iya'ros ni'nat Iyesus shemo t'awits máátsuna

(Mat. 9:18-26; Mar. 5:21-43)

40 Ash jamo bí b́kotirwotse Iyesus aanat b́waatsok'on jametso gene'ona bín bodek'i. 41 Manoor Ayhudi Ik' k'oni maatse naash wottso Iya'irosi eteets asho b́waeyi, Iyesus tufi shirots diht, «Oona neesha t gal wowe,» ett b́k'oni. 42 Han bí'etirwe tatse git nat wottsu b́ na'a ik s'uzu shodat k'irosh biettsotsna.

Iyesus bínton towat bíamfere b́shutsatse bín shoydek't amiru ash ay boatsatseya bo gifniyfera botesh. 43 Mááts iku tatse git nat jamo s'atso kud'at need'o b́k'aye ayi dek'at kic'iru fa'a btesh, b detsts gizo jamo atetswotssh im ishat boyitse konwor bin kashiyo falratse. 44 Biwere Iyesus maants wáat b́shutsatse bíyok t'iinat b́ shemi jilo b t'awi, manoor b s'atsi kuud'o ned'b́wts. 45 Iyesuwere «Kone tiats bodtsoni?» ett bí aati.

Jametswots «Noo niats boratsonee» boeti, P'et'roswere «Danifono, ash asho neen gifnit nshuutso b́ sha'efere bek'fetsatniya kone tiats bodi nietiri?» bíet.

46 Iyesusmó «Ango ti atsotse b́keshtsok'o tdantsotse arikon ash iko tiats bodre,» bí et. 47 Máátsmanwere ááshar b oorerawok'o bdantsok'on k'ewefetsat Iyesus maants waat b́tufishirots b dih, maniye il eegosh bín bt'awitsok'onat manoor bkashtsok'o ash jami shinatse kish b́ keewi. 48 Iyesuswere «T ni'e, n aman amano neen kashire, jamon amee!» bí et.

49 Iyesus man keewoke b́ befere ash iko ayhudiyots Ik' k'oni maa naasho mootse kesht «N na'ú k'irgutseraniye, eshe danifo datsmec'ro shambik'aye!» bí et.

50 Iyesusmó han shisht Iya'irossh, «Shenono shatk'aye, amanowe bako, n na'ú kashitwaniye,» bíet.

51 Iyesus Iya'iros mook b́bodtsok'on P'et'rosiye, Yohansiye, Yak'obiye, na'ú nihnat indna boko k'osho konwor bínton gitsomaand b́ kindrawok'owa bí eti. 52 Manokno fa'a ash jamwots na'ú jangosh eepfetst, indowe indowe boetfera botesh. Iyesusmó, «Eepk'ayere, na'ú tokra btokri bako k'irratsaniye,» bí et.

53 Boomó na'ú bk'irtsok'o bo dantsotse bo jamets bíatsa bomis'i. 54 Iyesus na'ú kisho dets dek't, «T ni'e, tuuwe!» bí et. 55 Bíwere b kasho bíatsots bí'aanere manoor jobk' etaat b tuwi, Iyesuswere «Bmetwo bísh imere!» ett b́ keewi. 56 Na'ú nihonat indun ayidek't bo adi, bímó wotts jamo konshor bo kewrawok'owa ett boosh b́keewi.

9

Tatse git b́ woshefwots daniyosh bo woshetsok'o

(Mat. 10:5-15; Mar. 6:7-13)

1 Iyesus tatse git b́woshtswotsi b́maand s'eegdek't fo'erawwotsi kishosh, shod jam kashiy, angonat alon b́ imi. 2 Ik'i mengsti jango ash jamosh bo keewitwok'o shodetswotsno bo kashitwok'o boon b́ woshi. 3  * Hank'owa boosh bí et, «It werindosh wotitwo eegor deshdek' k'ayere, gumbonor b́wotiyal, k'arc'itonor, galonor, gizonor, woniyet tahonor dab daamk'ayere. 4 Ibo amr maa ikots it kindor gálmanitse keer it amfetsosh maa man mec'rotse teyere. 5 Asha ashwots itn ibiyo bok'azetk wotiyalmó gálmani fakshr it amor it tufatsi k'undo tebk'rar ameree, manwere boats gaw wotitwe.»

6 Mansh wosheetsots maniye kesht doo shishyo daniyfetst shodetswotsi kashiyifere gál gálotse boguurefoni.

Herodis Iyesus een shúútso b́shishtsok'o

(Mat. 14:1-12; Mar. 6:14-29)

7  * Ash ik iko «Gpfo Yohans k'irotse k'az tuure» ett bo keewirwotse Gelil dats k'eezfo Herodis Iyesus fints jamo b́ shishor daand b́wutsi. 8 Mank'o ik ikwots «Nebiyo Eliyas aanat waare,» bo etor k'atswotsmó «Shints nebiywotsitse iko k'irotse k'az tuure,» bo etiri. 9  * Herodiswe b́ kaaton «Taa Yohans tooko k'ut'rere, eshe, jaman k'alirwe ett keeweyirwo kone eshna?» bí etfo. Bín bek'ono b́ tewnfo.

Iyesus uts kum ashuwotsi b́maanztsok'o

(Mat. 14:13-21; Mar. 6:30-44; Yoh. 6:1-14)

10 B́woshefwots bowoshetsoke aani wáát bok'alts jamo Iyesussh bokeewi. Bíwere Betesayida eteets kitu ganoke fa'a jokats bo aali dek't bíami. 11 Ash ashonwre Iyesus beyoko áwok b́woto bo daniyakon b́shuutso shoy dek't botuw, bíwere boon dek't Ik'i mengsti jango boosh b́ daniyi, boshodatse kasho geeyat waats jamwotsno bo shodotse b́ kashi. 12 Aawo ilosh bí'etfere, b́danif tatse gitwots Iyesus maants t'int «No beyirwokanwo woorwere, eshe ash ashuwotsi gúranatse fa'a kitwotsnat gat'eriwotsits amr mishonat k'eyokon gee bodek'etwok'o fakshk'rowe,» bo et.

13 Iyesusmó «It it tookon bometwo boosh imere,» bí eti.

Bowere «Noo nodetsiye úts mishunat git mus' mec'riye, man b́wottsotse no kewiyala bako jam ashaansh boratse,» bo eti.

14 Ash ashonwere úts kumk'oyi b́tesh.

Iyesus b́ danifwotssh «Ash asho b'alk'ts b'alk'tson kayide'er bo bedek'etwoko woshwere» bíet.

15 B́ danifwotswere bí'ettsuk'o ash ashuwotsi bobetwok'o woshbok'ri. 16 Maniyere il Iyesus úts mishwotsnat mus' gitwotsn k'a'udek't daromaants kááwdek't s'iilt Ik'o b́údi, tishde'er ash ashosh bokayitwok'o b́ danifwotssh b́ ími. 17 Jametswots maat bowori, b́ danifwots ash mááre oorts mishi fed'o tatse git ooshi s'eeno bo k'a'úwi.

Iyesus Mesihi b́wottsok'o P'et'ros b́keewtsok'o

(Mat. 16:13-19; Mar. 8:27-29)

18 Ik aaw Iyesus bí'yal Ik'o b́ k'onfere b́ danirwots waat bínton be bodek', bíwere, «Ash asho taan koni etfno?» ett bíaat.

19 Bowere «Ik iko ‹Gupfo Yohansiye,› k'atswots ‹Eliyasiye,› etfne neesha, ‹Yoots nebiyiwotsitsi iko k'irotse tuure,› etirwotsu fa'ane,» ett bísh bo aaniyi.

20 Itmó eshe, «Taan koni etfte?» et boon bí aati. P'et'roswere, «Nee Ik'i mesihiyo neene,» ett bísh bí aaniy.

Iyesus gond bek'onat b́k'iri jango b́keewtsok'o

(Mat. 16:20-28; Mar. 8:30—9:1)

21 Iyesusere han konshor bokeewrawok'o kup'idek't b́ keewi.

22 Manats dabt Iyesus b́ danifwotssh hank'owa bí'et, «Ash na'o gond bek'o ayide bí'ats b́bodo jinatse, eenashwotsnat kahniy naashwotsn, Muse nemo danifwotsoke gac'etwe, úd'etwe, b́wotiyalor keezl aawon k'irotse tuwitwe.»

23  * Jametswotssh hank'wa bíet, «T shuuts waa geetso b́ beyal b́took keewo juk'rowe, aaw aawonowere b́ mask'aliyo kurde t shuutso sha'owa 24  * Taayere bogo b́ kasho shawsh geyitu jametswots t'ut'etúno, taasha err b́ kasho beshide'er imetwonmó ooridek'etwe. 25 Asho datsatsi gaal jamo b́datsiyal, b́ kashunmó b́ t'afiyal eege bísh b́k'aliti? 26 Taanat tdanits daniyi jangatse tuutson jitsitu jámo ash na'o b́mangonat b́ nih mangon, aani b́ melaki S'aynwots mangon b́ woor b́jangatse jitsitwe. 27 Arikoniye itsh t keewiri, and hanoke fa'úwotsitse Ik'i megstu bo bek'fetsosh k'irrawwots fa'ane.»

Iyesus aro b́woneetsok'o

(Mat. 17:1-8; Mar. 9:2-8)

28 Iyesus han b́keewtsi shmt aawe hakon P'et'rosi, Yohansnat Yak'obn jishdek't Ik' k'onosh gur iko abaats keshb́dek'i. 29 Ik'o b́k'onfere bí'aro wone b́ wtsi, b́ tahonuwer nas' wotat b́ goli. 30 Mann! gawerawon git ashuwots waat bínton bokeweyir, boowere Musenat Elyasna bo teshi. 31 Mangon be'eyat keewefetst bo teshtsonwere, Iyesus Iyerusalemitse gond bek'o bí'ats b́ bodetwok'onat b́ k'iritwok'ona b́teshi. 32 Manór P'et'rosnat b́ tohwotsn tokron maawutsat k'egutserno boteshi, tokrotse bo tuwtsok'nmo Iyesus mangonat bínton teshts ash gitwotsn bo bek'i. 33 Ash gitwots Iyesusatse k'aleyat bo amtsok'on P'et'ros Iyesussh «Danifono, hanoke beyo noosh shenge, eshe iko neesh, iko Musesh, ikono Eliyassh, keez gofuwotsi áá de'one!» bí et, P'et'ros han bietoor b́ keewirwo danatse.

34 P'et'ros man keewoke b́befre daawno waat boon degbdek', dawnonwere boon degb́dek'tsok'on shat bowtsi. 35  * Dawnmanitsno, «T marat'tso t na'o haniye, bín k'ewere!» etiru k'ááro b́ waa.

36 K'armanwere b́ shisheyahakon Iyesus bíaali wotat b́ daatseyi, b́ danifwotswere bo bek'ts jamo konshor bo kewrawon s'ket be bowts.

Iyesus kim shayiron detsets na'o b́kashitsok'o

(Mat. 17:14-18; Mar. 9:14-27)

37 Yatsok'on Iyesusnat b́ danif keezwotsn guri abaatse bo oot'tsok'on ay asho Iyesusi amt gonkbodek'i. 38 Ash ash dagotse ash iko hank'o ett b́kuh! «Danifono! na'an taash iks'uz b́wottsotse taash n kashiytwok'o neen k'onre, 39 Hambe! Kim shayiran gawerawo detsdek't b́ kuhirye, datsats dikdek't úmbo kishifetst b́ s'ik'iyriye, bí atsono gaawit gondo b́ bek'shiyakon b́fakshfoni. 40 Kim shayiran bo kishitwok'o n danifwotssh keewre b́tesh, ernmó falratsne.»

41 Iyesuswere hanko bí et «It amaneraw k'uurts s'oot'wotso! awrifetsone itnton t beeti? awrifetsoshe it keewo t k'amiti? aab n na'o hakan de'ewowe.»

42 Na'onwere Iyesus maants b́ t'intsok'on fo'erawo datsats dikdek't b́ s'ik'i, Iyesusmó kim shayirman hadat, na'onowere kashidek't b́ nihsh imb́k'ri. 43 Ash jamonwere Ik'i een ango bobek'tsotse bo adi.

Iyesus b́k'iri jango gitlo b́keewtsok'o

(Mat. 17:22-23; Mar. 9:30-32)

Jametsuwots Iyesus b́ k'alts keewmaanatse tuutson adoke bobefere b́ danifwotssh hank'o bíeti, 44 «Itsh tkeewiru keewan nibn de t'iwintsde'ere! Hambe, Ash Na'o ashuwotssh beshide imetwe.» 45 Boomó keewman t'iwintsde'atsno, b́keewirmanwere boosh aashgutsatni b́tesh, bín aatoshowere shat bowtsi.

Jamoniyere bogo

(Mat. 18:1-5; Mar. 9:33-37)

46  * B́ danifwots «No únetsitse bogo kone?» ett moosho tuuz bok'ri. 47 Iyesusmó bo nibotse bo gawirwo dank'rat na'i marmat' iko dek' waat b́ ganok need'i b́k'ri, 48  * Bíwere «Na'i marmat'han taasha err dek'etwo taane b́ dek'iy, taan dek'ts jamonwere taan woshtsonye bo dek'iye. Ititse it jametswotsitse dashtso bí jamoniyere bogee b́ wotitye,» bí et.

Iti k'eferawu jamo it mandke

(Mar. 9:38-40)

49 Maniye hakon Yohans Iyesussh, «Danifono, ash iko n shútson fo'erawo b́ kishfere nobek'i, ernmó noonton b́woterawotse bazi nok'ri,» bíet.

50 Iyesuswere «Iti k'eferaw jamo it maants b́wottsotse k'ayere, bazik'ayere!» bí et.

Semariy ashuwots Iyesusi bo k'eftsok'o

51 Iyesusi daromadan b́ keshet aawo t'infere b́ waatsok'on Iyerusalem maants amoosh k'ut'dek't b́ tuwi. 52 Bíyere shin shino amet woshetawotsi woshb́k'ri, boowere jam keewo k'aniyosh Semaritse daatsets gal iku maants bo ami. 53 Ernmó bí mann beshar Iyerusalemi bí'ametuwok'o bo dantsotse gal manitsi ashuwots bín dek'o geratsno bo tesh. 54 B́danifuwots Yak'obnat Yohansn man bo bek'tsok'on, «Doonzono! darotse tawo ood'r ashaanotsi mits b́ bazetwok'o no k'alish eekineya?» bo et.

55 Iyesusmó bo maants wongr ett aanat boon b́ hadi. [It aaw naari shayirokik it wottsok'o danatste, ash na'o b́awa ash kash worya bako, t'afiyaliye.] 56 Manoknowere tuut k'osh gaalo maants k'az bo ami.

Iyesus shuuts sha'it ashaats bodet gond bek'o

(Mat. 8:19-22)

57 Iyesusnat b́ danifwots weerindatse bo sha'efere ash iko Iyesussh «Taa ni'amiru jamok n shuutso shoyde'er amoosh geefe,» bí et.

58 Iyesuswere «Waangwots gop'o detsfne, daritsi kafwotswere kúto detsfne, ashna'onmó dab b́ tooku bits b́ gedetwok wotts bewoku deshatse,» ett bísh bíaaniy.

59 K'osh ashosho, «T shuutso wowe» bí et. Ashmanmó «T doonzo! shino amr t nihi duh tdek'ish taash eekowe,» bi et.

60 Iyesuswere «K'irtswotsi k'ayk'rowe, k'irts bokuwotsi duhde'enee, nemon amr Ik'i mengsti jango daniwe!» ett bí aaniyi.

61  * Maniye il k'osh ash iko «Doonzono, taa neenton sha'o geefe, wotowa bako shino amr t meyitsi ashuwotsi jamir t weetwok'o taash eekowe,» bí eti.

62 Iyesuswere «Goshosh hordo kishon deshde'er shuutso maants s'iliru asho Ik'i mengstosh wotitkaliye,» et bíaanyi.

10

Iyesus doo shishiyo bodaniytuwok'o b́danif shabe gitwotsi b́wooshtsok'o

1 Maniyere okoon doonzo, shabe git ashuwotsi galbdek'i, bí amoosh b́gawts kitonat beyok jamok shin shino bo ametuwok'o git gito woshdek't b́woshi. 2  * Hank'o boosh bíeti, «Hamb, kakwet mááyo aye, mááy kakuwi fintswotsmo kos'nee, mansh mááy katso doonz mááy kakwitwotsi mááyko'iyosh b́woshitwok'o k'onwere. 3  * Eshe ameree, hamb, mereerikok'o iti elahi dagots twoshiri, 4  * It werindosh eegor deshdek'k'ayere, gizi borsonor, k'arc'itonor, c'amonor b́ wotiyal deshdek'o k'ayere, ashonton jam aateyoke weerindatse need'ar aawo ili k'ayere. 5 It kindts maa jamotse shin shino ‹Jeeno mansh wotowe,› erere, 6 Jeen shunts asho maa manitse fa'e wotiyal it jeeno bísh bodetwe, maniyalbako it jeeno it maants k'ay aanitwe. 7  * Finiru ashosh damozo bísh geyife, mansha it kindts mootse itsh t'íntsetso mafetsr uyfetsr beewere, ik mootse keer k'osh moots gúúŕ k'ayere. 8 Aaknor wotowa kitots it kindor ashuwots itn bo dek'or itsh bo t'intstso moore. 9 Kit manitsi daatset shodetswotsnowere kashiwore, ash jamoosho were, ‹Ik'i mengstu it maantsan t'inraniye,› err keewwere. 10 Ernmó kit aawitsor it kindor ash ashuwots itn dek'o bok'azetka wotiyal kit man jebats keder boosh hank'o erere, 11  * ‹Hambe, dab notufatse fa'a it kitutsi k'undo itsh tebk'rirwone, ernmó Ik'i mengsto it maants b́ t'intsok'o dan de'ere.› 12  * Angshi aawots kit maniyere Sedom kituats weet fayo ketefe etirwe itsha.»

Aman k'azts kitwotsi

(Mat. 11:20-24)

13  * Manats dabt Iyesus hank'owo bíet, «Indowe neesha Korazine! indowe neena Betesayido! ititse finets aditswots, T'irositsnat Sidoniytse finere wotink'e manoke fa'a ashuwots shiyani taho tahde'er tuulats bede, naandrone etank'ne. 14 Manshe angshi aawots itiyere T'irosnat Sidonats fayet fayo ketefee. 15  * Neewere K'frnahome, darots n borfetso dambaan tuwo geefneyá? Beree si'olits oot'etune.»

16 Aaninwere Iyesus b́ danifwotssh, «Iti k'ebetwoniye taano k'ebetwe, itsh k'aztso taano k'azre, taan k'aztso taan woshtsoniye b́ k'aziri,» bí eti.

Shabe git wosheetswots boon woshetsoke aanat bowatsok'owo

17 Shabe git wosheets b́danifwots boon woshetsoke aydek't gene'uwat bo aani, Iyesusokowere t'int́, «Doonzono! n shúútson dab Fo'erawwots noosh alernee» bo et.

18 Iyesuswere boosh hank'owo bíet, «Shed'ano darotse guumok'o shap'eyat b́ fed'efere bek're, 19  * Eshe hamb! dawuzonat ok'olshon it net'etwok'o, balangari ang jamo it da'itwok'o itsh alo imre, itats gondo bets falitwo ik jago aaliye. 20 Ernomó it shútso darotsi mezgebíyats guut'etsosh gene'ore bako Fo'erawo itsh b́ aletsosh gene'úk'ayere.»

Iyesus b́gene'útsok'o b́kitstso

(Mat. 11:25-27; 13:16-17)

21 Manór Iyesus S'ayn shayiron gene'uwat hank'o bí et, «Daronat datsonsh doonz wotts Nihono! keewhan s'ekwotsnat dantswotssh aatsat danawwotssh nkitstsotse neen údere, ee, Nihono! han k'alo n shuno wotere.

22  * «Jam keewo t nihoke taash imere, naayo koni b́woto nihoniyere okoon konwor dantso aaliye, mank'owa niho koni b́ woto naayo niye okoon wee naayo kitsosh b́ geyirw ashoniye okoon k'osho konwor danetwo aaliye.» 23 Maniye okoon Iyesus b́ danifwots maants wongr ett aanat bo aalsh hank'o bí eti, «It it bek'irwan bek'irowots derekne. 24 Arikon ay nebiyiwotsnat naashwotsn it bek'irwan bek'osh tewntni bo teshi, ernmó be'aatsno, it k'ebirwanor k'ebosh tewntniye botesh, ernmó shiyatsne.»

Maac' k'ewets Semari dats asho

25  * Ik aaw Muse nemo daniyf iko Iyesusok b́weyi, bín fadosh geeyat «Danifono! dúre dúri kasho daatsosh eeg k'alo taash geyfa?» ett bíaati. 26 Iyesuswere «Nemotse guut'etso eebi? n nababor bítse aak'owe n t'iwintsi?» bí et.

27  * Ashmanwere «Nemonmo ‹Doonzo Izar Izewernehe n maac'i s'eenon, n kashok'o, ni ang s'eenon, n nib s'eenon, shune,› ando mank'owa k'osh asho n tokok'o wosh de'er shune» etfe bí et.

28  * Iyesuswere «Arikon aniyirne, eshe nee man k'aluwe! dúre dúri kashone daatsitune» bí eti.

29 Muse nemo daniyfonmó b́ tooko kááw asho woshosh geyat́, «Wotowa eré t mashmó kone bí?» ett bíaati.

30 Iyesuswere hank'o ett bísh bíaaniy, «Ash iko Iyerusalemitse kesht Iyariko maants oot't bí'amfere weerindatse bik'fwots daatsdek't b́ taho bí'atse kishdek't, jot' isht k'irosh kasho b́ k'as'fere juuk'rat k'az boami. 31 Kahhini iko dingatoń werind mann bí'amfera b́ teshi, jot' dek't juuk'rets ashman b́ bek'tsok'on eegor bísh b́k'alrawon ashman nad't k'azbiami. 32 Mank'o Lewawiyo werindmann b́ beshefera b́tesh, bíwere ashman b́ bek'tsok'on eegor bísh b́ k'alrawon k'osh werindon beshat k'azbí'am. 33 Semriya eteets dats ashonmó man weeron b́ beshefere ashman maants wáát, bín b́ bek'tsok'on bísh maac'o b́ k'ewi, 34  * B́maand t'int zeyitonat weyiniwon dutsets biro b́ gaawmanats b́ kuut'i, tahonowere bíats s'as'dek't tipb́k'ri, maniye il b́ took dazats bezdek't ib ibuwots k'eef mook dek' bíami, manoknowere sheengshdek't b́ duguní. 35 Yatsok'on git dinariwotsi kishdek't ibi k'ey maa man doonzsh imt ‹Ashaan sheengshde dugunowe, k'osh gizo nkishiyalowere ti aanor neesh dashetwe,› bí eti.

36 «Eshe, keez ashaanotsitse, biik'tswotsn togeyat dihts ashmansh b́ mashi bísh wottso aawi arefa neesha?»

37 Muse nemo daiyfonwere, «Bísh maac' k'ewat bín tep'tsmaniye,» ett bí'aaniy.

Iyesuswere «Eshe amee, neewor mank'o k'alwe!» bí eti.

Iyesus Martanat Mariyamn mootse

38 Iyesus b́ danifwotsnton weerindo amfetst gál ikuts bodb́wtsi, manokno Martay eteets mááts iku bgal s'eegbdek'i, 39  * Biwere Mariyami eteets mishu detsfa btesh, Mariyami eteetsman Iyesus tufi shirots bedek'at b́ danirw dano bk'ebiri. 40 Martamó mish k'ac'on aydek't bmawufera btesh, mansh Iyesus maants t'iinat, «Doonzono! t mishhan fin jamo tiats k'azbk'rere bek'fetsat s'k niet eegishe? Oona neesha taash b dabitwok'o bish keewwe!» bi'eti.

41 Doonzo Iyesusmó hank'o ett bish bí'aaniy, «Marta Martaye, nee ay keewone n kic'iri, ay keewonowere gondo nbek'iri, 42 Ernmó geytwoniye ik s'uzee, Mariyamwere k'ants keewo galdek'raniye, bínowere biyatse konwor k'a'udek'etwo aaliye.»

11

Ik' K'oni Jango b́ danitsok'o

(Mat. 6:9-13; 7:7-11)

1 Ik aaw Iyesus beyok ikoke Ik'o b́ k'onfere b́tesh, Ik' k'ononowere b́ ishtsok'on b́ danifwotsitse iko, «Doonzono! Yohans b́ danifwotssh Ik' k'ono b́ danitsok'o neewor Ik'o k'ono noosh daniwe!» bí et.

2 Iyesuswere, «Ik'o itk'onor hank'o erere bí'et,

‹Darotse beyiruwo no Nihono!

Nshútso S'aynee!

N mengstu wowiye!

3 Aaw aawon noosh nomeet misho ime!

4 Noon dadtswotssh oorowe noettsok'o,

No morro noosh orowa eree,

Fadeyotsowere noon kindshk'aye› gondatse noon oriwe bakona.»

5 Manats dabt Iyesus b́ danifwotssh hank'owa bí'eti, «Aab ititse b́ shunts tooh detstso fa'e erone, b́ toohman t'ú talititson b́ toohman galok amr, ‹T masho, oona neesha keez misho taash gushiwe, 6 T mash ikoniye wokdatson weeron waat b́ eree t t'intsituu misho tt'ut'i!› bí etal 7 Eshe, b́ mootse bede'er, ‹Oona neesha taan kic'ik'aye! fengesho is'k'reke, t nana'uwotswere taantoniye es'atse bok'eyiri, manshe tuur n geyiru misho neeash imosh falratse,› etetwá? 8 B́ mashi b́ wottsosh dab tuur imo b́k'azalor b́ kasho b́ k'uushirwosha err bísh geyits jamo tuurni b́ imetiye etirwe itsha. 9 Manshe taawor itsh t keewirwo haniye, k'onwere itsh imetwe, maa fengesho k'ofore itsh k'eshetwe, 10 K'onitw jamo dek'etwe, geyirwonwere daatsitwe, fengesho k'ofirwosho k'eshetwe. 11 Ititsnmó nih wotefetst, b́ na'o tusho b́ k'onor shúts imetuwo kone? Mus'o b́ k'oniyal mus'i shegro dawnzo imetwá? 12 Himó keetso b́ k'oniyal ok'olsho imetwa? 13 It gondwotsi wotefetsat it na'osh sheeng keewo imo it daniyakon, darotse fa'o itnihmó bíyoke k'onirwotssh S'ayin shayiro bogshde aak'owe imob́k'azeti!»

Iyesusnat Beel zebul

(Mat. 12:22-30; Mar. 3:20-27)

14 Ik aaw Iyesus noon keewo faliraw fo'erawo gidik' ash iko atsotse b́ kishfera b́ tesh, Fo'rawonwere b́ keshtsok'on gdik'o noon keewo dek't b́ tuwi, ash ashonwere keewhanatse tuutso ayi dek't bo adi. 15  * Ik ikuwotsmó, «Fo'erawo b́kishiriye Fo'erawi naash wottso Beel Zebulnee,» bo eti.

16  * K'oshwotswere bín fadbek'o geyat́ darotse milikit iko boosh b́ kitsitwok'o bo aati. 17 Iyesusmó bo gitsotse bo gawirwo dank'rat boosh hank'o bíet, «Ik mengsto hake bak kayeyar bí'atsatsewo b́k'aleyetka wotiyal, mengstman t'afa b́t'afiti, mank'o ik maá asho bí atsatsewo b́ k'aleyal dihe b́dihiti. 18 Mansha shed'ano bí atsatseyo b́ k'aletka wotiyal b́ mengsto ak'ok'alrniya kup'ar need'o b́ faliti? Itiyere ‹Bíhe Fo'erawo b́kishiriye Beelzebulne,› etfte taasha. 19 Taa bére, Fo'erawo t kishir Belzebulna wotiyal it nana'úwots bokishir konneya? Manshe it took nana'o dab itats angshitúne. 20 Eshe Fo'erawo tkishir taa Ik'i angona wotiyalmó Ik'i mengstu itmaants bwatsok'o dande'ere.

21 «Ash kup' iko t'eesho deshde'er b́ moo b́ kotetka wotiyal b́ gizo sheengshde kotetwe, 22 Ernmó bíyere bog asho wáár bín da'abdek'al detsfe bí etts kes'i gino bíatse k'aa'úni b́dek'eti, b́ giz jamonowere bi' de'er kayini b́k'riti.

23  * «T maants woteraw jamó taana b́ k'efiti, tiyok kakuraw jamo bad'iye b́ bad'iyiri.

Kim shayiro ashots aani b́kindo

(Mat. 12:43-45)

24 «Kim shayiro ashotse b́ keshor b́ k'ot'okoo geyoke aats aalok dats shuk' jamok b́ guriti, b́ k'ot'it beyoko b́ t'ut'almó ‹T keshts moots aanar amna› bíeteti. 25 Aanar b́ waáfere s'ayintsdek't k'aniyetso datsb́dek'eti. 26 Maniyere il amr biyere gondwotsi k'osh Fo'eraw shawatwotsi de'er b́ weeti, bali biitse b́ beef mootse kind de b́ beeti, ash man il b́wotitwo shintsoniyere iki gonde b́ wotiti.»

Ar wotts geneúo

27 Iyesus man keewoke b́befere mááts iku ash ash taalotse b́ k'aaro eenshdek'at «Neen shuwat s'atstsu deerekiye,» bi eti.

28 Iyesusmó, «Deretswotsiyere Ik'i aap'tso k'ewde'er finats jitsitwotsiye,» bí et.

Milikiti jango aatetso

(Mat. 12:38-42)

29 Ay asho b́maand waat bo kakwetsok'on Iyesus hank'owa ett b́keewu, «S'oot'ahan gonde, milikit bek'e bogeyiri, ernmó nebiyo Yonaskoniye okoon k'osh milikito boosh imeratse. 30  * Nebiyiyo Yonas Nenewe kititsi ashuwotssh milikit wotat b́ teshtsok'o mank'o ash na'o and duranatsi s'oot'osh milikit wotitwe. 31  * Muur Nugusu angshi aawots and duranatsi s'oot'wotsnton tuur boats angshitwane, bi Selemon dani telefo k'ebosh dats daaratse tuwat waarane, ernmó hambe, Selomoniyere bogo hanoke fa'ee. 32 Mank'owoŕe Nenewe kiti ashuwots angshi aawots and duri s'oot'anotsnton tuur angshitwane, Nenewe ashuwots Yonas nabtso boshishtsok'on bo fints morrosh goynatt naandrone etrne, ernmó hambe, Yonasiyere bogo hanoke b́ fa'oni.»

Ash atsatsi c'eesho

(Mat. 5:15; 6:22-23)

33 Manats dabt Iyesus hank'o bí eti, «C'eesho c'eeshde'er dats ashok gedfo, wee oosho bí'ats gúp'shfo konwor aaliye, maniyere dab ashuwotssh máá gitso maants bo kindór b́ shanetwok'o dambaan s'ogatsa bogedfoni. 34 Ni atsatsi c'eesho ni ááwoniye. Niááwo jeen b́wotiyal niats jamo sháánon s'eenke b́wotiti, ni ááwo shodk b́wotiyalmó ni ats jamo t'aluwotse b́wotiti. 35 Manb́wottsosh eshe ni atse fa'a c'eesho t'alu b́woterawok'o niatso korde'e. 36 Eshe ni ats jamo bíatse t'aluwo b́ deshawo sháánon s'eentso b́wotiyal, c'eesho ayider golor neesh b́shaanifok'o iki golr sháán wotitwe.»

Ferisawiwotsnat Muse nemo danifuwots Iyesus b́ bak'ntsok'o

(Mat. 23:1-36; Mar. 12:38-40)

37 Iyesus han b́ keewufere ferisawi wotsitse iko aawu misho moowe bí eti, Frisawiwo moots kindt aawu misho moosh mishimarasts t'inbdek'i. 38 Iyesus misho b́maftsere shino kisho masho b́k'aztsosh ferisawimań bí adi. 39 Mansh doonzo Iyesus bísh hank'o bíeti, «It ferisawiwots brc'uk'onat saniy abo s'ayintsatniy it mashiri, it gitsonmó gondonat bík'on ititse s'eengutsi. 40 It dartsuwotso! úratstso azts Ik'o gitsitstsonmó azratsa? 41 It brc'k'onat it s'awotse fa'o t'owwotssh imere maniye hakon it keewu jamo s'ayino itsh wotituwe.

42 «It ferisawiwotso indowe itsha! ik weeron ak'arshudona, c'ilatamikonat ay k'ac'n maay naruwotsatse tatslo kishirute, k'osh weerono ariko angshonat Ik'i shunonowere k'az it k'riri, ekeewi it k'alor hanowere k'azo itsh geyiratse b́ teshi.

43 «It ferisawi etetsanots indowe itna, Ayhudi Ik' k'oni mootse beyoki sheengats beyo shunfte, mankoo jebonat gawiyotse ashjamo itn jamo bíatituwok'o it geyiri. 44 Ash ashuwots bo danawo bíabatse boshaíru doowo it artsotse indowe itsha!»

45 Muse nemo danifuwtsitse iko Iyesussh, «Danifono, han eto nonor c'ashrne etee!» bí et.

46 Iyesuswere hank'o bíet, «Indowe itsha, it nemo danifuwotssha! ashaats kurimango it kurfoni, itmó kurman dab it kishi jabon t'awiratste.

47 «It nihots bo úd'ts nebiyiwots doowo it sheengsh dek'at it doziruwotse, indowe itna! 48 Eshe it nihots bo úd'ts nebiyiwotssh bo doowo it finiruwotse itwere bo gond fino tep'iruwotsnat gawuwots itne. 49 Manatse tuutson Ik'i dan telefu hank'o etfane, ‹Nebiyiwotsnat woshetswotsi bo maants woshituwe, ik ikuwotsi úd'itúne, ortsuwotsno gondo bek'shitunee, 50 Datso bí'azeron tuut kud'ts nebiywotś s'atso, and dúranatsi s'oot'anots angshon aatetúne.› 51 Ariko itsh keewna, Abeelatse tuut wosh t'intseyiru t'arap'ezonat Ik' maa taalotse úd'etso Zekariyaskok b́ borfetso kud'ts s'atsosh and dúrantsi s'oot'anots aatetúne.

52 «It nemo danifuwots indowe itsha! Dani fengesho bín k'eshet k'ulfiwo it kishatse detsfte, ernmó it it tookosh bíts kindratste, kind geyiruwotsno bo kindrawok'owa it baziri.»

53 Iyesus manoke k'ay amoosh b́tuutsok'on nemo danifuwotsnat feriswiwotsn b́keewo k'efat ando ay aato t'intso dek't botuwi. 54 Hań bo k'alirwe b́keewiru keewon bín detsosh geyatni boteshi.

12

Git alberetsi wotaatsi atso kordek'o

(Mat. 10:26-27)

1  * Manoor ay kumon tawet ash ashuwots kakuwe bowutsi, bo aytsatse tuwtsotson bo atsatsewo gifinefetst bo net'eyiri, Iyesus shini b́ danifuwotssh hank'o eto dek't b́tuu. «Ferisawiwots boot' shashatse etonmó bokok'o git alberetsi wotatse it aatso korde'er. 2 Ipets keewo wogerawo oreratse, aatsetsonúwere danerawon oreratse. 3 Eshe t'aluwotse it keewts jamo shanatse shishetuwe, is'eets mootse shashkon it keewtso jebatse sháánon keewetuwe.

Koni shato b́geyituwok'o

(Mat. 10:28-31)

4 «Itsh tmashootssh hank'o etiruwe, meets mec'ro úd'oniyere oko k'osho eegor k'alosh falrawuwotsi shatk'ayere, 5 Ernmó koni shato itsh b́geyituwok'o itsh keewituwe, manuwere b́ úd'iyehakon gahanemits juwosh falituwo aldetstso Ik'oniye; ee, b́ s'uzi sharere etiruwe itsha!

6 «Útś dimbitiwotsi tats santimosh kemefoshna? Boyitse ikunwor dab Ik'i shinatse batekiyaliye. 7 Itkonmó it tooki s'ronuwor jamon dab tawekee, mansh shatk'ayere! it ay dibitiwwotsiye bogfte.»

Iyesus jangosh gawu woto

(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Manats dabt Iyesus hank'o bí eti, «B́ jitserawo ash shinatse tjangosh gawituwosh ando taawor Ik' melakiwots shinatse b́ jangosh gawituwe. 9 Ash shinatse taan halituwosh ando taawere Ik'i melaktiwots shinatse bín haalitwe.

10  * «Ash Na'o c'ashetuwosh b́ morro bísh orowa etetuwe, S'ayin shayiro c'ashetuwońmó b́ morro bísh orowe eteeratse.

11 «Ash ashuwots itn Ik' k'oni maa moots bodamor, dats naashuwotsnat datsatse alts ashuwotsn shinats bo t'intsor ‹Eege no'aniytik'úna? Aawuk'o erniya k'úna nokewiti?› Err kic' k'ayere. 12 Keewosh iti geyituwo manoor S'ayin shayro itsh keewituwe.»

Gaalets asho b́ dárts daro

13 Ash ashi dagotse ash iko Iyesussh, «Danifono, nonih noosh jeshuwo b́ imts datso taash b́ kayish oona neesha, ti eshush keewwe» bí eti.

14 Iyesusmó, «Ashono neena, it dagotse angshituwo t wotituwok'onat resity t kayituwo kone taan naashiy?» ett bíaaniy. 15 Manats dabt́ jametsuwotssh hank'o bíeti, «Ash kasho b́gizi ayonaliye, manshe it atso korde'er, jaalatsnowere it tooko korde're.»

16 Maniye okoon Iyesus ariyetsan hank'o ett b́ keewu, «B́ taaro maayi ay bish b́datsits gaalets ash iko fa'e b́ teshi, 17 Bíwere b́ nibotse, ‹Maay jaman bítś t gas'et́woko t deshawotse aak'owe k'una tk'aliti?› ett b́ shiyaniri. 18 Hank'o bí et, ‹Hank'owa t k'aliti bí et tt'iwu jamo gaahde k'osh een eenuwotsi agetwe, manits t mayona et, tk'ac' jamo bíts kakudek'etuwe. 19 Maniye okoon t tookosh, eshnee, ay natosh neesh bodetuwo ay gaalo fa'ee, eshe kashdefets hid'ee! moowe! úyee! genewuowee! etetuwe› bí et. 20 Ik'onmó ‹Nee dogono, hambets t'uwanitse n kasho niatsotse k'a'udek'etwe, eshe n kakuts gaal jaman konshe b́ wotiti?› bí et.

21 «B́ tookosh datsatse gaalo kakuwiruwo, Ik'i shinatse tugrets wottso hank'owe b́wotitiye.»

Imnetiyo Ik'ats woshdek'o

(Mat. 6:25-34)

22 Maniye hakon Iyesus b́ danifuwotssh hank'o bíeti, «Eshe it kashosh ‹Eege no meeti? Noatsats eege notahiti?› err it beyosh shiyan k'ayere etiruwe. 23 Mishoniyere kasho, tahoniyere atso bogfe. 24 Aak' k'oruwotsi aab s'iilere! bo shohakno, k'ec'akno maay ko'iyet t'iwo wee maay ko'iyetwoko deshakno, b́wotefere, Ik'oni boosh manzir, Itiye kafuwotsiyere ayidek'at bogfte! 25 Aab ititse shiyanat b́ beyi dúrats ik aawo dabdek'o falituwo kone? 26 Eshe keewi muk'nannor dab k'alosh falrawuwotsi wotefetsat, eegishe k'osh keewosh it kic'iri? 27  * Shiratsi funduwotsi aak'on bo eniruwok'o aab s'iilere, bo finon mawratsno, jokeraatsno, b́wotefere Solomon dab́ b́ mang jamonton boyitsi ikuk'o sheengts taho taheratse. 28 Eshe, Ik'o hambets be'eyar yats taawots juwetuwo shiratsi tootso hank'o sheengsh b́ takitk wotiyal it amanerwanotsó, itnere bogshde'er takiyalkeya! 29 Mansh ‹Eege nomeeti? Eege nousheti?› err shiyanar k'ic'iftee. 30 Hanan datsoshere dastanatsi ash ashuwotswor kic'efno, itmó jaman itsh b́ geyituwok'owo daritstso it Nih danfee. 31 Shin shino Ik'i mengsto geyore, jam keewanotsi itsh dabetuwe.»

Datsatse gaalo ko'iyo b́geyirawok'o

(Mat. 6:19-21)

32 «It jir muk'ok'o wottsanotso shatk'ayere, it Nih darotstso mengsto itsh imoshe shunre. 33 It detsts jamo kemde'er t'owwotssh imere, narawu k'arc'ito k'anide'er it gizo ump'etso b́ borawok, k'inonuwere b́marawokonat b́ jamonor b́ s'uwurawokok Ik'i mengstots gerde'ere. 34 It nibo it gizi beyoke b́ wotiti.»

Kup'at fints guutso

35  * Manats dabt Iyesus hank'o bí et, «K'awints edde'er finosh jam aawo k'an de'ere, it c'eeshonuwere aat'k wotowe. 36  * Mank'owon, bo doonz jiwi mooke b́waa kotiruwo guutsuwotsi arore, bo bo doonz danerawo waar maá fengesho b́ togor kaari k'eshosh k'an dek'kne. 37 Bo doonz gawerawo b́ woor, kup'dek't bokotfere b́daatsit guutsuwots aak'o deereknok'uwa? Arikone itsh t keewiry, bí k'awints edde'er boon mishimarats beezituwe, t'inrnwere boosh manzitwe. 38 Bodoonz talititson wee talititsoniye okoon b́ wafere botkrerawon kup'ar bín bokotfere b́ daatsitgutsuwots derekne. 39  * Andoor man dande'ere, moo doonz úmp'etso weet sa'ato b́ danink'e úmp'etso b́ moo iyde'er b́ kindituwok'o k'ayank'e b́ tesh. 40 Mank'o Ash Na'o it gawuraw sa'ton it jalerawo, weetuwe, manshe itwor k'ande'er korere.»

Sheeng guutsonat gond guutson

(Mat. 24:45-51)

41 P'et'rosuwere «Doonzono! Jewuron nkeewiruwan noalsheya n keewiri? Himo jamosheya?» ett Iyesusi bí at.

42 Doonzo Iyesuswere hank'o et bí aaniy, «Eshe b́ maá ashuwotsi shengde'er b́ k'ezituwok'o b́ guutsuwotssh bo misho boosh eteets aawon boosh imetuwok'o b́ doonz b́ manzish naashiyets amanets s'ek guutso kone? 43 B́ doonz bíamtsoke bí'anefere bísh keewetsok'on b́ finefere b́ daatsituwo awuk'o deereke! 44 Ariko itsh keewiruwe, b́ doonz b́ dets jamatse altso woshde'er naashituwe. 45 Ernmó gutsman ‹T doonz kaari waratse, teshetwe› err b́ mafere, úyifets, mashefetsr guutsonat gonon jot'o de' b́tuwit. 46 Ernmó b́ doonz b́koraw aawonat b́gawraw sa'aton weetwe, b́ gutsmanowere ayider fayarr b́tooko kawlr b́ gowonoowere woterawwotsnton b́woshiti.

47 «B́ doonz shunts keewo danfetst k'ande'awo, wee b́ doonz finowe bí ettso k'alraw guutso kup' togona b́ togeti. 48 Ernmó b́ doonz geyiru keewo daron, bíyats dowet keewo finar b́daatseyal bín fayet fayo ketituwe, ay bísh imetsatse ayo bí'atse geetuwe, ay adaro imets ashoke aye bí'atse geeti.»

Jam keewo k'ayr Iyesus shuuts sha'a

(Mat. 10:34-36)

49 Manats dabt Iyesus hank'owa bí et «Hamb! taa datsats taawo dek'at waare, eshe, kaari taash desh b́gutsink'ere aak'owe t gene'uwiyank'oni! 50  * Ernmó taa t gupet gond bek'i gupeyo detsfe, bíwere b́ s'uufetsosh kashde'atse. 51 Taa datsats jeeno tdootsok'o arefa itsha? Taayere tdootso k'aleya bako jenaliye etfe itsha. 52 Andon tuur ik mootse fa'a úts ashuwots k'aletune, Kezuwots gitetsuwotsats, gituwots kezetsuwotsats bo tuure fayetune. 53  * Niho naayo aats, naayonuwere nihoats, indu b́ ni'ats, ni'únuwere b indats, aawunuwere b́ naay maátsuats, naayo máátsunuwere bi awats, tuur bo eree bok'aleti.»

Dúr dani jango

(Mat. 16:2-3)

54 Dabt Iyesus ash ashosh hank'owa bí et «Dawuno aawu kindo maantse itbek'tsok'owon ‹Hambe! hambets awusho butsishe bíetiri!› etetute, arikon butsetuwe. 55 Mank'o muur maantse jongo b́jongor, ‹Hambets aawo k'es'e b́ wotiti› etetute, arkon wotituwe. 56 It git alberetswotso dari maac'o s'ilat wotituwo danr keewitute, eshe and duranatse wotituwo eegishe it dariri?»

T'alatonton ik woti jango

(Mat. 5:25-26)

57 Maniye hakon Iyesus hank'owa bíet, «Beree it eegishe it it tookon ari keewo dan dek'at angsho it k'azi? 58 N t'alato neen s'aamide angshi mook neen de bíamor weerindatse n t'alatonton ik wotosh kup'owe, maniyalbako bi niats angshituwots shinats getsde'er ametuwe, angshituwotsúwere tipetwotssh beshide'er imetuwe, tiptsmanuwere tipi moots kindshituwe. 59 K'awunts jamó im n ishfetso tip mootse kesho nfalrawok'owo neesh keewiruwe.»

13

Naandre eraaw jametsuwots t'afitkno

1 Manoor ashuwots Iyesusok waat, «Gelil ashuwots woosho bo t'intsfere P'ilat'os boon b́úd'i, bo s'atsonowere wooshoonton ekb́k'ri» ett bokeewu. 2 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Eshe, Gelil ashmanots keewi gond jamman bo ats b́bod bo Gelil ash jamotse bog morr fintsuwotsi bowottsosh arefa itsha? 3 ‹Mank'oyiyaliye, naandre eto itk'azal itwor bokok'o t'afitute› etre itsha. 4 Selihom gimbiwo bo ats girshat bíere k'irts tatse shmt ashuwots jango aak'owe itsh bíari? Bo Iyerusalemitse beyiru ash jamwotsiyere bogo morretsuwotsi boteshtsok'o arefa itsha? 5 Mank'oyiyaliye! naandre eto itk'azal itwoor bokok'owa it t'afiti.»

Shuraw belesi mitu bi artsok'o

6 Maniye hakon Iyesus jewurets keewan b́keewu, «Ash iko b́ woyini mituwots beyoke tokets belesi mitu fa'aniye btesh, belesiy mitmanatse shuwo daatsituwe ett amt datsraniyere b́ oori. 7 Eshe mituwotsi kotiruwosh ‹Hamb, belesi mitanatse shuwo datsifta etaat keez nato ti anaani, ernmó eegor shuwo daatsratse, andowo k'ut'k'rowe! eegishe datso bi awaashiyiri?› bí eti. 8 Mituwotsi kotiruwonuwere hank'o ett bíaaniy, ‹Doonzono! aab handransh k'ayk'rowe, b gúro goyde'er dats goofituwo b gúrats gedetuwe, 9 Gawish shuwo bímal shengre, mank'o woto b́k'zal bin k'ut'k'rewe.› »

Iyesus Ik'i aawon jik' k'uur wotts máátsu b́ kashitsok'o

10 Iyesus Ik'i aawots ayhudiwots Ik' k'oni maa ikotse b́daniyfera b́tesh, 11 Manoknowere tatse shmt naton tuwat kim shayro b jiik'o b́k'urits mááts iku fa'a btesh, jik' k'uur b́wottsotse b́ jamon kááwu dek'ofalratsa. 12 Iyesus bin b́ bek'tsok'on s'eegdek't, «Nee máátsane n shodotse kasherne!» bíet. 13 B́ kishonowere biats b́gedi, manoor kawudek'at ned'bgutsi, Ik'onowere b údi.

14  * Iyesus saambati aawon b́ kashitsotse Ik' k'oni maa naasho fayat ash ashosh, «Ik gawuyotse fin finet shrt aawwots fa'ane, aawanotsn waar kashowere, saambati aawonomó kasho woteratse» ett b́ keewi.

15 Doonzo Iyesuswere hank'o ett bísh bíaaniy, «It tooko dambaan detsirwotso, ititse ik iko Ik'i aawon b́ minzi beero k'as'tse kishde'er, wee b́daazo tipotse bishde'er aats b́ úshetuwok damalkeya? 16 Eshe, Abraham naar wotts máátsan tatse shmt nat s'eeno shed'anon tipeyat b kic'efere teshrane, bi bere, tipeyat bkic'iru shodanitse Ik'i aawon bítse biisho bish geyiratsa?» 17 B́ keewts keewannó Iyesus bín k'efiruwotsi jitsi b́k'r, ash ashonmó Iyesus b́ fints adits keewu jamon bo geneúwi.

Sinafc'i ááwun ariyetso

(Mat. 13:31-32; Mar. 4:30-32)

18 Iyesus hank'owa bíet, «Ik'i mengstu eega biari erono? Himó awunton bin nutsiwuta? 19 Ash iko b́ taritalots b́ shookts snafic'i aawuniye bíari, bi enat mit wotbgutsi, kafuwotswere b jaabats bo kúto agbodek'í.»

Boot' shasho ariyetso

(Mat. 13:33)

20 Iyesus aani hank'o biet, «Ik'i mengstu egontoniya t nutsiti? 21 Ik'i mengstu, mááts iku boot' jamo b́ shashfetso keez tatsi shel buudots baad'i bk'rts boot' shashituniye biari.»

Fengesh t'ebu

(Mat. 7:13-14, 21-23)

22 Maniye okoon Iyesus Iyerusalem maants amfetst kit kitonat gal galotse daniyfetstni b́ beshefo. 23 Manoor ash iko, «Doonzono, kashit ashuwots muk'nowa?» ett bíaat.

Iyesus hank'o ett boosh bíaaniy, 24 «Fengsh t'ebun beshosh kup'ore, fengesh mann kindosh geyiruwots aynee, ernmó kindo faleratsne etiruwe itsha. 25 Moo doonz tuur fengesho is'etuwe, itwere úratse bede'er fengesho toofetsr ‹Doonzono! oona neesha noosh k'eshuwe!› eto de'e tuwitute, bíwere ‹Ewukik it wattsok'o danatse!› err itsh bíaniti. 26 Manoor it, ‹Nenton towat marone, towat úshrone, no jebatsnowere danirne› it eteti. 27  * Bíwere aaniy ‹Aawoke it wottsok'o danatse, it gond finets jamanots ti atse wokoore!› bí eteti. 28  * Abrahami, Yisehak'i, Yak'obi, Nebiyi jamwotsi Ik'i mengstotse bek'etute, itmo úratse juweyar it oror eeponat gash k'asho itats bodetuwe. 29  * Ay ashuwots aaw kindon aaw keshon, gaarnat muurn weetúne, Ik'i mengstotse mishi marats beetúne. 30  * Mann shintswots shuuts shutstswotswere shintsi wotitune.»

Iyesus Iyerusalemsh b́ eptsok'owo

(Mat. 23:37-39)

31 Manoor ferisawiyotsitse ik ikuwots Iyesus maants t'int «Herodis neen úd'osh b́geyiruwotse hanoke keer amee» bo et.

32 Ernmó Iyesus boosh hank'owa bíet, wangmansh «Amr ‹Hambetsonat yatson fo'erawo kishitwe, shodetswotsi kashitwe, keezl aawonowere t fino ishitwe› etfe err keewwere. 33 Wotowa eree hambetsonat yatson, sharto t weerindo Iyerusalem maants amo taash geyife, nebiyiyo Iyerusalemiye okoon k'osh beyoke k'iro bísh geyiratse.

34 «Iyerusalem! Iyerusaleme! nee nebiyiwotsi úd'irune, n maants wosheets wosh na'úwotsi shútson togirwune, baaku b na'o b gop'shots bkakufok'o, taawere ambtsoto n nana'o kakwo t geyi! ernmó neenat niashwots k'azfone etrte. 35  * Mansh it moo bashone b́ ooriti, arikone itsh tkeewirye, ‹Doonzo shútson wetuwo deereke› it etfetsosh b́ jamon taan be'atste.»

14

Iyesus ando aani sanbati aawon shodets iko b́kashitsok'o

1 Sanbati aawots, Iyesus ferisawino eteefuwots naashowutsitsi iko gale aawu mish moosh b́kindi, ferisawiwotsuwere b́k'alituwo s'iilosha bo kotiri botesh. 2 Manoor shodatse tuutson bíats jamo gaapwutsts ash iko Iyesus shinatse fa'e b́tesh. 3 Iyesuswere Muse nemo danifuwotsnat ferisawino etefuwotsnsh «Sanbati aawots kashiyo nemotse fa'a?» ett bíaat.

4 Boomó eegor boanirawo s'k et bowuts, Iyesus shodts ashman detsdek't kashik'rat daami b́k'r. 5 Maniye hakon Iyesus, «Ititse sanbati aawots b́ na'o wee b́ minz beero gop'ots b́ fed'iyal manoor kishrawo kone?» ett boon bíaati. 6 Bo moó egoer aaniyosh falratsno.

B́tooko dash detsonat ash ibiyon

7 Iyesus jiwosh s'eegets ash ashuwots mang beyoko desh dek'osh bo bi'efere b́ bek'i, mansh hank'o ariy dek't boosh b́ keewu, 8 «Asho neen jiwo b́ s'eegor beyoki mangok beek'aye, danerake neyere bogo mang asho jiwok s'eegetso beyosh falituwe, 9 Eshe it únetsi s'eegts asho n maants wáár, ‹Beyokan ashaansh fakshuwe› bí eteti, manoor ayide'er jitsefetsr dashani bewokok ood'r nbeti. 10 Ernmó jiwok n s'eegeyor dashani beyok beewe, mann neen s'eegts asho nmand waar, ‹T mashono! dambanok waa beewe› bí eteet, manoor s'eegets jamwots shinatse mango daatsitune. 11  * B́ tooko dambaan detsetu jamo dashan anituwe, b́ tooko dash detsetu jamonmó danmban tuwitwe.»

12 Iyesus jiwu s'eegts ash mansh hank'owa bíet, «Aawu misho wee kooc' misho manzosh nietor bo táron gusho bo anituwok'owa err n jirwotsi, n eshuwotsi, n jaguwotsi, gaalets wotts n giyuwotsi s'egk'aye, 13 Ernmó jiwo maanzo n geyor t'owwotsi, bo atso k'ut'tswotsi, duruwotsi, dog wotts ashuwotsi s'ee. 14 Hank'o nk'alitka wotiyal, bo neesh gush aaniyo bofalrawotse nee derek wotitune. Kááwwots k'irotse botuworowere Ik'o neesh aaniytuwe.»

Een wotts moonat úshon ariyetso

(Mat. 22:1-10)

15 Mishi maratse bedek't teshtswotsitse iko Iyesus keewutso shisht, «Ik'i mengstotse mishi marats beyo falituwo awuk'o deereke!» bí et.

16 Iyesusmo hank'owa bísh bíet, «Ash iko kooc'ish mishi eeno k'aniyik'rat, ay asho b́s'eegi, 17 Jiwi sa'atonwere b́bodtsok'on, ‹Hamb, ún keewo k'anb́wutstsotse jiwo maants woore!› err b́keewish moonat úshon doonz b́ guutso s'eeget ashuwotsok b́ wosh. 18 Ernmó s'eegets ash asho ik ikon moonat úshok waá k'azosh weebo t'intso dek'btuu, iko ‹Datso tkeewtsotse amr s'iilo taash geyife, manshe woo t falawotse tiats irk'aye› bí et. 19 K'oshonwere ‹Úts s'ind minz beruwotsi t kewutsotse boon amr bogosh gosho fadbek'o taansh geyife, manshe woo t falwotse ti'ats irk'aye› bí et. 20 K'oshonwere ‹Máátso dek'at guuy twottsotse woo falratse› bí et. 21 B́ guutsonwere gál k'az aanat jamman b́ doonzsh b́keewu, moo doonzwere fayat b́ guutsosh ‹Káári kitomaand amr kititsi weeronat weeri kati kayuwotsats amr, t'owwotsi, bo atso k'ut'wotsi, ááwu dogwotsi, shokliru duruwotsi, s'eede'er wowe› bí et. 22 Guutsonwere aani waat b́ doonzsh, ‹T doonzo! hambe, taash finowe ni etts jamo fink'rere, ernmó ash beyokon andoor senafa'e› bíet. 23 Mann moo doonz b́ guutsosh hank'o bíet, ‹Tmoo b́ s'eenish gat'ariyo maants amiru weerinduwotsnat weeri kayiwotsats amr k'oshuwotsi s'eede bowetuwok'o woshuwe! 24 Bali shino s'egetsmanotsitse ikonuwor t moonat úsho nonots geeratsne!› etfe, etiruwe» itsha.

Iyesus shuuts sha'o bíats juwo geyife

(Mat. 10:37-38)

25 Ay asho Iyesusnton bo amfera botesh, bíwere bo maants wongr ett boosh hank'o bíet, 26  * «T maants weetu jamo bí indnat b́ nihn, b́ máátsunat b́ na'on, b́ mishnat b́ eshuwotsn, b́ took kashonor b́wotiyal taayere bogshde'er shunetk b́ wotiyal t danifo woto falratse. 27  * B́ took mask'aliyo kurde'er t shuuts sha'erawo, t danifo woto falratse. 28 Ititse aab kone? B́ Gimbi maa agosh b́geyor finman bín b́finet gizo ambtso b́ geyituwok'o shino bede tanerawo iko fa'oni? 29 Dashe ago de'er b́ damfere isho b́mawure moo aaisho b́mawor ag isho maawets maá man bek'tsuwots bíats miis'etúnee, 30 ‹Hambe, ashaan maa ago dek' tuut, isho mawure› err bomis'eti. 31 Tats kúm kes'tsuwotsi detsts naash iko hiy kúm kes'tsuwotsi dek't bíats weyiru k'osh naashonton kaarosh b́geyiyal shino bín kes' weyiruman kes'o b́falitwok'o danosh bede'rni b́ shiyeti. 32 B́ mawitka wotiyalmó bín kes'o weyiru naashmań wokoon b́ befere manosh wosh nana'uwotsi b́ maants woshar mano bí aatiti. 33 Mank'owa ititse b́detstso t jangosh ett k'azk'rerawo t danifo wotosh falratse.»

Woteraw beero

(Mat. 5:13; Mar. 9:50)

34 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Beero sheeng, beronmó b́shaawo b́ t'ut'al aak'o k'alrniya shaawo b́ faliti? 35 Han naari beero goshi daatsosh wotowá dats goofiwosh b́ woterawotse manoor kishde'er juwni k'reti, shiy waaz detstso shiye!»

15

T'aft daatsets mereero ariyetso

(Mat. 18:12-14)

1 T'ilish koiruwotsnat morrets jamwotsn b́ daniyman shishosh Iyesusok waatni botesh. 2  * Ferisawiwotsnat Muse nemo danifuwotsn man bek't «Hanuwo morretsúwotsi b́ t'itsiri, bontonu ikoke b́ meyiri» ett Iyesus ats bo mumundi. 3 Mansh Iyesus ariyets keewuman hank'o ett boosh b́ keewi.

4 «Ititse bal mereer detstso baluwotsitse ik mereero b́ shirotse b́t'afiyal bal bodosh ik shapo bodootse k'ay k'raŕ t'aftsman b́ datsfetso gee amawo kone? 5 Daats b́dek'oro gene'úwefetsr b́mangrats kurde'er aani b́weti. 6 B́mook waa b́bodtsok'on b́ jaguwotsnat b́ giyuwotsn iknon s'ede'er ‹T mereer t'aftso daats t dek'tsotse geneúwere itwere geneúwore!› etetuwe. 7 Naandre eto boosh geyiraw balosh ik shap ash shengwotsiyere naandre etetu moorrfints ash iko jangosh darotse gene'úwo wotituwe etiruwe.»

T'afat daatsets ambari santimu

8 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Tats ambari santimuwotsi detsts máátsu tats santim manotsitse iku b́shirotse bt'afiyal c'eesho c'eeshde'er, b́ moo fohde b́ shirotse t'afts santimu b́datsfetso kup'sh de geyiyalkneya? 9 Datsbdek'tsok'on b shuntswotsnat b giyotsi ikn s'eede'er ‹T'afts t santimu dats t dek'tsosh geneúwere, gene'ore!› etee tuwaniye. 10 Naandre etet́ moorrets ash iko jangosh darotse Ik'o melakiwotsoke mank'o geneúwo wotituwe etiruwe itsha.»

T'aft daatsets na'o

11 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Ash iko git nanauwotsi detsfe b́tesh, 12 Muk'efo b́ nihsh ‹Tniho, n gaalotse kayide'er t bano taash ime› bí et. Mann niho b́gaalo b́ nana' gituwotssh kayibk'r. 13 Muk' aawoniye okoon muk'efo b́ gizo ko'idek't wok datso k'azbimi, dats manatsnowere b́ giz jamo dats mec'ron bad'i b́k'ri. 14 B́giz jamono ishb́bazihakon datsmanatse kup' wotts k'ak'o b́kindtsotse kic'ats dihbutsi. 15 Mansh datsmanatsi ashuwotsitse ikok t'iin b́ de'e ashmanwere gúrits jinosh bín gedb́dek'i. 16 Gúritswots bomeyiruwatse k'oro maar bín b́ maac'o s'entsdek'osh b́tewunfo b́teshi, ernmó manoor bish imetuwo aali. 17 Manoor na'man dartsi b́ woto t'iwintsdek't hank'o bíet, ‹T nih gale keeweyat finiru guutsuwots misho boworfetsosh maarr booe're orefuwots ambtsno! taa eshe hanoke k'ak'one t k'iriri, 18 Tuur t nihok amŕ, tnih ababo, Ik'onat neen shinatse naandre, 19 Haniye hakon n naayi err segeyosh boratse, ernmó guutsuwotsitsi ikok'o taash k'aluwe erna.› 20 Mansh tuut niho maants bíami. B́nihuwere wokoon b́befere b́ naayi bek'b́k'ri, maac'o k'ewatnuwere b́maants b́wos'i matdek'tnuwere b́ joobi. 21 Na'onuwere, ‹T nih ababo, Ik'onat nshinatse naandre, haniye hakon nnaayi eteyar segeyosh bodk taanaliye› bí eti. 22 B́nihmó b́ guutsuwotsi s'eegdek't hank'o bíeti, ‹Káári amr jamotse k'ants taho de'ewaar bísh takuwere! b́ jabotso k'ubelo, b́ tufotso c'aamo gerere! 23 K'otsts minz úro de'ewar shuhere! móóne! gene'one! 24 T naayhań k'irtniye b́teshi, hamb́ and kashon fa'ee, t'aftniye b́teshi, daatsere› geneonowere dek'et bo tuwi. 25 Manoor na'a eenfo tarots amtni b́tesh, aanat b́waafere mook b́t'intsok'on duubonat k'afi k'aro shish b́k'ri, 26 B́guutsuwotsitsi iko s'eegdek't Eebi b́naroni? Ett bíaati. 27 B́ guutsonuwere ‹Ni eshuye aanat b́ watsotsne, nnih jeenon b́ datstsosh k'otsts minz wúro bísh b́shuki› bí et.

28 «Eshu eenonuwere ay dek't fayat, ‹Moots kindratse› bí eti. Mansh niho úratse kesht b́kindituwok'o b́ k'oni, 29 B́naymo nihosh hank'o ett bíaaniy, ‹Hamb ambts dúrosh neesh finere, ni'aalotse hank'o borawu shapi danaktane, ernmo taa ttohuwotsnton bín t geneúwituwok'o eyish buk'ul iko dab im danakne! 30 N na'anmó n gizo Woteraw máátsuwotsnton bad'ik'rat bíaanor k'otsts minzi úro bísh nshuki.› 31 B́ nihwere hank'wa bíet, ‹T naayo, neye úni aawo taantoniye n fa'oniye, t detsts jamoniye nike. 32 Nieshu hanmo k'irtni b́ teshi, and aaniy kashon b́ daatseyi, t'aft b́ teshtsotse, and daatsere, mansh ayide'er gene'o noosh geyife.› »

16

Amaneraw jintso

1 Ando aani Iyesus b́ danirwotssh hank'o bíeti, «Gaalets ash iko b́ mootse b́ detsts giz jamo bísh k'eezitu jints iko detsfe b́tesh. Ashuwots ‹N meyitsi jintsan n gizo bad'iye b́ badiyri› ett gaaltsmansh bo numi. 2 Galetsmanwere jints man s'egiit ‹N jangosh t shishiruwan eebi b́naroni? Haniye okoon t mootse jints wotosh n falrawotse jinosh n dek'ts t gizonat k'ac'on taash aab t'ntsuwe› bíet. 3 Jintsmanwere bí nibots hank'o ett b́ gawi, ‹aak'o t k'ale k'una k'aniti taasha? Goshosho ango deshatse, falratse, k'onoshowere taane b́ jiitsiti, 4 Bete! taa t k'alituwo danfee, t jinf finanatse taan gishewor, bo moots taan bezit jaguwotsi kishde'na.›

5 «Mann b́doonzatse giz gushts jamwotsi ik ikon s'egdekt, shintsosh ‹T doonzsh n dashetuwo gusho ambtse ni atse fa'oni?› ett bíaati. 6 Bíwere ‹Bal kor zeyito gusho tiatse fa'e› bí et, jintsmanwere, ‹N faramtso wuliyo hambe kaari waa bede' balk'ats kora err guud'e› bíet. 7 Gitlono s'eegdek't, ‹ni'atse fa'o gusho ambtse?› bí et. Bí were ‹Bal arw sndeye tiatse fa'oni› ett bíaaniy. Jints manuwere ‹Hambe nfaramats wuliyoni! habi gita err guud'e› bí et. 8 B́ doonzwere amaneraw jintsman s'eko bek't bín b́údi. Manuwere Ik'i ashuwotsiyere datsatsi ashuwots bo datsatsi beyosh s'ek bowotoniye b́kitsiri.

Gizo niwuron koto b́geyiytuwok'o

9 «Manshe datsanatsi gondon ko'iyets gizone jago kishde'ere etiruwe itsha, man it k'aliyale it gizo b́ s'uure kish basho it oror it jag manots dúre dúrosh bo beyiru mootse iten dek'etúne. 10 Muk' keewwatse amanets asho een keewatsnowere amaneke b́wotiti, múk' keewatse amanerawonwere een keewatse amaneratse. 11 Eshe datsnatsi gaalo k'eezosh amaneratste wotiyal arik wotts gaalatsnmo kone amanar itsh imeti? 12 Ando k'osh ash gizatse amaneratste wotiyalmó itsh wotituwo detso kone itsh imeti?

13  * «Ash iko iknon git doonzwotssh keeweyo falratse, man b́wotiyalmo, iko shid'r ikoni b́shuneti, iko mangiyir iko gac'ituwe, mank'o Ik'onat gizonsh keeweyo falratste.»

14 Ferisawiya eteefuwots giz shunk bowottsotse, Iyesus keewutsman shisht bí keewo bogac'i. 15 Bímó hank'wa boosh bíet, «It it tooko ash shinatse kááw it wottsok'owa it ariyri, Ik'onmó it nibitstso danfee, ash shinatse mang detsts araat be'eyiruwo, Ik'i shinatse shit'eke.»

Nemonat mááts dek'i jangon

(Mat. 11:12-13; 5:31-32; Mar. 10:11-12)

16  * Iyesus b́ keewmaanats dabt hank'o bíet, Nemonat nebiyiwots mas'afwots Gupfo Yohansok b́borfetsosh keewefera botesh, maniye hakono keeweyiruwo Ik'i mengsti misiraci jange, ash jamonwere mengst manits kindosh kup'at b́ finiri. 17  * Wotowa eree, Muse nemotse dab k'op' iku b t'afoniyere daronat datson bo besho ketefe. 18  * «B́ máátsu fakshr k'osh maatsu dek'etuw jamo gobetsiye. mank'o b́ kenihatse faksheets maatsu dek'etuwo gobetsi bwotiti.»

Gaalets ashonat tugretso Alazarn

19 Manats dabt Iyesus hank'o etre, «Gizi shaawon keewets tahi biro tah dek'ts gaalets iko fa'e b́tesh, bíwere aaw aawon beyi sheengo b́befoni. 20 Bíats jamó gaawu wottso Alazari eteetso t'oowo ando gaaletsman máá fengeshatse b́k'eefoni, 21 T'owmanwere, gaaletsman mishi maratse fed'iru mishi fed'man moosh b́joolfo, kanwotswere waar b́ gawo bolep'efoni.

22 «Maniyehako t'owman k'irb́wutsi, melakiwotswere Abraham ganok dek't boami, ando gaaletsman b́ k'irre dukeyi. 23 Siolitsnowere b́ kic'efere, b́ tooko dambaan kááwdek't́ b́s'ilfere Abrahamnat b́ ganoke fa'o Alazari wokoon b́k'b́k'ri. 24 B́ k'áárono eenshdek't hank'owa bíet, ‹Niho Abrahamo! oona neesha! taash maac'o keewowe! taw lalwanitsne aydek'at tkic'iruwotsene b́ kishi jaabo aatsots gufde'er ti albero bíak'itwok'o Alazari tmaants woshdyiwe!›

25 «Abrahammó hank'owa bísh bíet, ‹T naayo, nee datsatse n kashon n beets dúron ay sheeng beyo daatsat n gene'útsok'o gawude'e, Alazarmo gond bek'owotse b́teshi, manshe hanoke bí and b́ genee'úwor nemon n kic'iri. 26 Jamanatsnmó itnat noon dagotse gohi eeno fa'ee, mansh nomande it maants, it maantse nomand kímo falituwo konuwor aaliye.› 27 Galetsonwere hank'o bíet, Nihono, bere oona Alazari tnihi mook n woshituwok'o neen k'oniruwe, 28 Oke uts eshuwo detsfe, ando manots kic'anok kindosh bowarawok'o amr boosh keewwe. 29 Abrahammo ‹Musenat nebiyiwots mas'afwots boosh fa'ane, boon k'ewune› bí eti. 30 Ash gaaletsmanuwere ‹Woteratse! niho Abrahamo, ik asho k'irotse tuur amr b́keewink'e goyinar nandrone etank'ne› bí et. 31 Abrahamuwere ‹Musenat nebiywots mas'fwots bo etiruwo k'ewatsno wotiyalmá ik asho k'irotse tuur b́keewiyalor amaneratsne› bí eti.»

17

Ashosh t'ug wotatse atskordek'o

(Mat. 18:6-7, 21-22; Mar. 9:42)

1 Iyesus b́ danifuwotssh hank'owa bí et, «Ashuwotsi gandde'er moorrots dikit keewwots bo woo oreratse, ernmó morrots dikosh t'ug wotitu man wotk'ayna! 2 Konwor wotowa asho, múk'nananotsitse dab iko gand de'er dikitwoniyere di'i shútso b́bimbats tifde aats k'arots bín juwk'rewo k'aniyank'e bísh. 3  * Eshe it tookish it atso korde'ere! ni eshu neen b́dadiyal fayowe! b́ t'afiyo danr naandre bí etal bísh orowe eree! 4 Ik aawon shawatoto neen b́ dadiyal err ik aaw manots n maants waar ‹T t'afitsosh goynere› bí etal bísh orowa eree.»

5 B́ woshtswots doonzo Iyesussh «Oona neesha imnetiyo noosh dabuwe» bo et. 6 Doonzo Iyesuswere «Fuk'i aawi fetshuk'o imnetiyu it detsink'e fuk'i mitansh ‹Hanoke wad'ar aats k'arots kokewe!› it etink'ere itsh aleyank'e» bí et.

Guuts sheengo k'alo bín b́geyiytuwo

7 Manats dabt́ Iyesus hank'owa bí et, «Ititsi iko gosh goshfo wee mereer jinf guutso detstso, b́ guutso finoke bí aantsok'on guutsosh ‹Waa bede n kooc'misho moowe› etetuwa? 8 Maniyere ‹Eree! t kooc'misho taash k'aniwe, maar t úyfetsosh tuumr taash finowe, maniyere okoon ando nee maar úshetune› etetuwoshna? 9 Eshe, guutso bísh finowe eteetso ee ett b́ fontsotse b́ doonz bín b́ údituwok'o arefa itsha? 10 Itwoor mank'o it finituwok'o itsh keewets jamo fin it k'rtsok'on, ‹K'awuntsalk guuts noone, no k'altsosh noon údo geyiratse› erere.»

Een shodets tats ashuwotsi Iyesus b́kashitsok'o

11 Iyesus Iyerusalem maants bí amor Semarinat Gelil dagona b́ beshi. 12 Gal ikuts b́ kindtsok'on, tats een shodetsuwots b́ maants waat wokoon need' boguts, 13 Bok'aronowere eenshdek't «Iyesuso, danifono, oona neesha noosh maac'o k'ewowe!» ett bokuhi.

14  * Iyesuswere boon s'iilt «Ameree! It atso kahniwotssh kitsuwere!» bí et.

Bowere amoke bobefere bo een shodatse kashbowuts. 15 Boyitsi iko bí een shodotse b́ kashtsok'owo b́ bek'tsok'on Ik'o udfere aanat b́waa. 16 Iyesusnowere údefetst́ b́tufi shirots b́dihi, bímo Semary dats asha b́ tesh. 17 Iyesuswere hank'owa bí et, «Een shodotse kashtsuwots tatsnosha boteshi? Eshe, tatswots aabno? 18 Ik'o údosh aanat waatso k'osh jirani bako k'osho dab iko datseratsaá?» 19 Maniye hakon Iyesus ash mansh, «Tuur amee, n imnetiyo neen kashire» bí et.

Ik'i mengsto bweetuwok'o

(Mat. 24:23-28, 37-41)

20 Ferisawiwots Iyesussh, «Ik' mengstu awure b weti?» ett bo aati. Bíwere hank'o ett boosh bí aani, «Ik'o mengstu wáá woo ash ashuwots bo kotiruwok'onaliye, 21 Konwor ‹Hambiye, hanoki ye wee ekewokiye› etetkiyaliye, hamb Ik'o mengstu it dagotsiye.»

22 Manats dabt Iyesus b́ danifuwotssh hank'o bíet, «Ash Na'o aawwotsitse dab iku bek'osh it mirac'it aawo weetuwe, ernmó be'atste. 23 Ashuwots ‹Hambe, Krstos hanoke b́ fa'oni! wee ekewoke b́ fa'oni!› etetúne, ernmó amk'ayere, boshutso shoy k'ayere. 24 Guumo darotse b́ p'alk'or ik maants dats daaratse tuut k'osh dats daarats b́ golfok'o ash na'o b́ weet aawots mank'owe b́ wotiti, 25 Ernmó Ash na'o shino ayide gond bek'o tí ats bodo geyife, and dúri s'oot'wotsnowere gac'ewonat k'efeyo oritkaliye. 26  * Noh dúr wottsi naaro taa Ash na'o t wooror mank'o b́ wotiti. 27  * Noh markabuts b́ kindfetso ash ashuwots mafetst, úshfetst, dek'fetst de'efetstni botesh, manoor t'afits atso waat jametsi k'ot'dek' t'afi b́k'ri. 28  * Mank'owa ando Lot' dúr b́ wottsi naaro wotituwe, manoor ashuwots maat bo ushfere, kemt bokeewefere, atkltiyo kokeftst moo bo agfera bo teshi. 29 Ernmó Lot' Sedomitse b́ keshts aawots tawonat diniyon darotse butst jametswotsi t'afibk'ri. 30 Taa Ash na'o t be'ewotso mank'o wotitwe.

31  * «Manots b́ máá tokatse kesht beyiru asho b́meyitsi k'ac'dek'o oot' k'aya, gooshok amt fa'o b́gal aanar waak'aye. 32  * Lot' máátsu b wottsok'o gawude'ere! 33  * B́ kashu oori dek'o geyiru jamo bin t'ut'etuwe, b́ kasho beshide imetu jamo wooriydek'etuwe. 34 Manots t'ú git ashuwots ik es'atse k'eetúno, boyitse ikonowere dek'etuwe, ikonúwere oorituwe. 35 Mááts gitetswots ikoke ik di'i shútsatse tohar dio di'ituno, iku dek'etuwe, iku oorituwane. [ 36 Git ashuwots tar ikotse goshfere, iko dek'etuwe, iko oorituwe.»]

37 B́ danifuotswere Iyesussh, «Doonzono, ewuke dek' ameyiri» ett bo aati.

Bíwere «Duuni beyoke k'orwotsuwere kakuwetúno» ett boosh bíaaniy.

18

T'owu máátsunat gond naashon

1 Maniye hakon, Iyesus bo tahrawon jam aawo Ik' k'ono boon b́ geyituwok'owo daniyosh aryidek't hank'o ett boosh b́ keewu, 2 «Kit ikutse Ik' sharawo, ashono jitseraw naash iko fa'e b́teshi. 3 Kit manitse keniyal t'owu mááts ikunu bbefo, bi naashmanok waat ‹T balangaronton t detsts moosho taash angshwe!› bi etfoni. 4 Bíwere bish b́ k'oorrawon ayo b́ ja'a, ilmó hank'o ett bíasabi, ‹Dab Ik'o shato tk'azalor, ashono jitso t k'azalor, 5 T'owu máátsan taan k'eezo bazaat taan b taahitsotse bish k'oorituwe, maniyalbako uni aawo anaanar taane b tahiyiti.› »

6 Manats dabt Doonzo Iyesus hank'owa bíet, «Mor gond naashman keewtsman t'iwintsde'ere, 7 Eshe Ik'o, t'uwe aawo kuh dek't k'oniru bí ashuwotssh angshiyalkeyá? Batarnmó boosh b́ k'alitwo jaítúwáá? 8 B ja'arawon karr boosh k'oorituwe etiruwe. Ernmó taa Ash Na'o aanar t woor datsatse imnetiyo datsifak'una?»

Feresawiya eteefonat t'ilish ko'ifon ariyetso

9 Manats dabt Iyesus Ik' shuntsok'on beyiruwots noone etfetst it'fetst koshuwotsi gac'iru ashuwotssh aryidek't man b́keewu. 10 «Git ashuwots Ik' k'onosh, Ik'i moo maants bo am. Iko ferisawiya eteyiruwo b́ wotor ikonmó t'ilish ko'ika b́tesh.

11 «Ferisawiya eteyiruman b́nibotse hank'o ett Ik'o b́ k'on, ‹Ik'ono! taa k'osh ashuwotskok'o bik'tsi, weral fintso, widetso wot tk'aztsosh neesh udo boree, bitsnor t'ilish ko'ifank'o wototk'aztsotse neen udere. 12 Taa ik gawiyotse git aawo s'oomiruwe, t daatsiru jamotse tatslo kishdek'at imiruwe.›

13 «T'ilish ko'ifmanmo wokoon need'dek't́, daromaand kááwdek' s'ilosh dab shatfetstni b́tesh, ernmó b́ kishon b́ gero k'is'fetst, ‹Ik'ono! taa morretsk tane taash maac'o k'ewowe!› bí etiri, 14  * Ik'i shinatse kaawu wotat b́ gal antso eshe t'ilsh ko'ifmaniye bako ferisawiya eteyirumaniyaliye etiruwe itsha, b́ tooko damb detsiru jamoniye dash oot'etwe, b́ tooko dashan detsirwonmo dambaan keshetuwe.»

Iyesus nanaúwotsi b́deertsok'o

(Mat. 19:13-15; Mar. 10:13-16)

15 Ashuwots nana'o b́ shú'ituwok'o Iyesus maants dek't bowáá, b́ danif'uwots man bek't boon fayi. 16 Iyesusmó nana'uwotsi b́ maants s'eegdek't hank'owa bíet, «Ik'i mengstu hanots k'owuwotssh b wottsotse nana'uwotsi k'ayere tmaants wonee, bazik'ayere. 17 Arikoniye itsh tkeewiri! Ik'i mengtu na'i marmat'ok'o wotar de'awoniye konuwor b́wotiyal bits kindratse.»

Datsatsi gaalonat darimengston

(Mat. 19:16-30; Mar. 10:17-31)

18 Ayhudi naashuwotsitse iko Iyesussh, «Danif doowono, dure dur kasho daatsosh eeg k'alo taash geyifa?» ett bíaatí.

19 Iyesuswere «Eegoshe doowono taash nietiri? Ik' ikoniyere okoon doowo konuwor aaliye. 20  * Nokotetwok'o bímts nemonuwotsi danfnee, boowere ‹Wido amk'aye, úd'k'aye, úmp'k'aye, kooton gawuk'aye, nindnat t nnihn mangiwe› etetsuwotsiye.»

21 Ashmanwere «Hanotsnma t naortson tuuzat kotdek're» bí et.

22 Iyesus man b́shishtsok'on ashmansh, «Beree ik keew nk'alituw oor fa'ane, n detsts jamo kemde b́ gizo t'owwotssh ime, darotse kakuwets gaalo daatsitune, maniye hakono waar tshutsats sha'owe» bí et. 23 Ashman ayidek't gaaletsko b́ teshtsotse, man b́ shishtsok'on ayidek't shiyanb́guts. 24 Iyesusere ashman b́shiyantsok'o bek'k'rat, hank'owo bíet, «Gaaletsosh Ik'i mengstots kindo aak'owe kic'ike! 25 Gaaletso Ik'i mengstots b́kindoniyere, kambulo mafi fúron b́ besho ketefe.»

26 Man shishts ash jamo, «Hank'owon bere kone fal kashiti?» bo et.

27 Iyesusmó, «Ashoke maawets keewo Ik'oke faleke» bí et.

28 P'et'rosuwere «Hamb́, noo no detsts jamo k'azk'rat n shuutso shoy dek' sha'erone» bí et.

29 Iyesuswere hank'o boosh bíet, «Arikon itsh keewiruwe, Ik'i mengst jangosh ett b́ moo wee b́ máátsú wee b́ eshuwotsi wee bí indnat b́ nihn k'azts asho, 30 And datsanatse gitkishoniye bogo ay daatsituwe, weet datsatsnowere dure duri kasho daatsituwe.»

Iyesus b́k'iri jangonat k'irotse b́tuwi jango keezlo b́keewtsok'o

(Mat. 20:17-19; Mar. 10:32-34)

31 Iyesus b́ danif tatse gituwotsi b́ maants t'intsdek't hank'o bí et, «Hamb! Iyerusalem maants amishee, Ash na'o jangosh nebiyiwotsn keewets jamó manoke s'eenetwe. 32 Bín Ik' ash woterawwots kishats beshide imetuwe, boowere bí atso s'udetuno, bíno c'ashetuno, bín aatsniytune. 33 Bo jod'i hakon úd'ituno, ernmó keezl aawots k'iro da'er tuwituwe.»

34 B́ danifuwots keew jamanitse dab ikunor t'iwintsratsno, b́ keewiru keewwots biitso boosh ash bwutsitsosh eeg bíetiruwok'o danatsno.

35 Iyesus Iyariko maants b́ t'intsok'on ááwu dog iko weri guratse bedek't b́ k'onir b́tesh. 36 B́ ganoke beshiru ay ashuwots k'aro b́ shishtsok'on «Eebi b́ naaroni?» ett bí at.

37 Ash ashuwotswere «Hambe! Nazrettso Iyesus han weerone beshoke b́ fa'oni» ett bokeewu.

38 Mann ááwu dogo, «Dawit naay Iyesuso! oona taash maac'o k'ewowe!» ett b́ kuh.

39 Shin shino amiru ashuwots, «S'k eree!» ett bo fay. Bímo b́ k'aro iki bogshdek't, «Dawit naayo! oona neesha taan maruwe!» etfetst b́tesh.

40 Mansh Iyesus need'dek't «T maants dowere» ett b́ keewu. Ááwu dogonwere b́waatsok'on, hank'o ett bíaat, 41 «Neesh eeg tk'ale n geyi?» bí et. Ááwu dogonwere «Doonzono! bek'oshe tgeyiri» bíet.

42 Iyesuswere «S'iile! n imnetiyo neen kashire» bíet.

43 Ááwu dogonwere manoor bek'o b́fal, Ik'onowere udefere Iyesus shuutso shoy dek't b́ tuu, ash jamonuwere man bobek'tsok'on Ik'o bo udi.

19

Iyesusnat Zekiyosn

1 Iyesus Iyarikó kitots kindt man weeron beshat bí amí. 2 Manoknowere t'ilsh ko'ifuwotsats naasho Zekiwosi eteef gaalets ash iko fa'e b́ tesh. 3 Bí Iyesus aawi b́ wottsok'o bek'osh b́ geefera b́ tesh, ernmó b́ need'o k'awun b́ wottsatse ashonwere ay b́wotsosh bek'o maaw b́ wuts. 4 Iyesus man weeron b́beshirwotse Zekiwos bín bek'o geeyat ashuwots wos't fuk'i mit abaats keshb́dek'i. 5 Iyesuswere manok am b́bodtsok'on dambaan kááwdek't s'iilt Zekiwossh, «Zekiwoso! hambets n mootse jino taash b́ geyiytuwotse káári mitatse ood'e» bí et. 6 Zekiwoswere káári oot't, gene'úwefetst Iyesusi ibiyosh dek't bíami. 7 Man bek'ts ash jamo «Ashaan morretso moots s'eegere ibo amt kidre!» ett Iyesus ats bo mumudi.

8 Zekiyosmó need'dek't doonzo Iyesussh hank'owobíet, «Doonzono! hambe, t detsts gaal jamotse b́ bado t'owwotssh imetuwe, dirshat ashaatse t dek'ts gizo b́beyalowere, awd kisho woshde'er aaniytuwe.»

9 Iyesuswere hank'owa bíet, «Ashaan Abraham naar b́ wottsotse hambets kasho máánsh wotere, 10  * Ash na'o b́ weyiye t'aftso geeyar kashiyoshe.»

Tats guutsuwotsi ariyetso

(Mat. 25:14-30)

11  * Ashuwots man k'eboke bobefere Iyesus keewu iko ando jewrdek't b́keewi, bíwere Iyerusalem maants b́ karntsotse ash ashuwots Ik'i mengstu andon b́be'etwok'o boosh bíartsosha b́tesh. 12 Mann Iyesus hank'wa bíet, «Nugus woti alo k'a'u de'k't aanar wosh wok datso amts naasho fa'e b́tesh, 13 Bí amftsre shino b́ guutsuwotsitse tatswotsi s'eegdek't bo took tookosh ik ik minaniyo* imt ‹Aanar twafetsosh gizan jahere› bí et. 14 B́ dats ashuwotsmo bín boshit'fotse, ashaan noatsats b́ naasho geeratsone ett bí amiyakon wosh na'o bo wosh.

15 «Ash man nugus wotat bíantsok'on boosh imets gizon jaakt awuk'o bo oorshtsok'o danosh, gizo imt bíamts b́ guutsuwotsi b́ s'eegiyi. 16 Shints guutso t'int, ‹Doonzono! n imts ik minaniyon hamb tats minaniyo oorshre› bí et. 17 B́ doonzuwere ‹Nee sheeng guutsono! sheenge nfini, muk' keewatse amanek nwottsotse taamo neen tats kitatse alo neesh imre› bí et. 18 Gitl guutsonwre t'int ‹Doonzono! taash n imts minaniyo hambe, uts minaniyo oorshre› bí et. 19 Doonzonuwere hansh ‹Nenowere uts kitatse naashire› bí et.

20 «Keezlonwere t'int hank'o bíet, ‹T doonzo! taash n'ímts gizoniye hambe, but'ots k'undek'atniye ged t k'ri b́ teshi. 21 Man t k'aluwere nee ngeraw dek'etuwo, n shohawo kakuwituwo, maac' kup' n woto danat t shattsatsne› bíet. 22 B́ doonzwere ‹Nee gond guutsono! n keewts keewann niats angshetuwe, taa t geerawo dek'etk twotonat tshohawo kakuwitk maac' kup' asho t woto danrnee, 23 Beree t gizo oot' daatsit bankiyo eegoshe gedo n k'azi? Taa aanar twoor b́ oot'onton dek'anek'e b́ teshi› bí et. 24 Maniyere hakon doonzman, manoke need'dek't teshtswotssh, ‹B́ minaniyo bíatse de'er tats minani detsts guutsosh imere› bí et. 25 Bowere ‹Doonzono! bíyere tats minaniyo detsfe!› bo et. 26  * Doonzonuwere ‹Detsts jamosh iki bogoshde dabetuwe, deshawoknmo dab b́ detstsonor bíatse k'a'udek'etwe etiruwe. 27 Boatsats t naasho geerawu t t'elatmanotsnomó hanok dewar tshinatse boon úd'uwere!› » bíet. 28 Iyesus man jewuron b́keewihakon b́ weerindo Iyerusalem maants sha'efetst, b́ danifuwots shin shinatse bíamir b́tesh.

Iyesus een mangon Iyerusalemits b́kindo

(Mat. 21:1-11; Mar. 11:1-11; Yoh. 12:12-19)

29 Iyesus Debrezeyit guro ganoke fa'u Bete Fagenat Betaniyi maants b́t'intsok'on, b́ danifwotsitse gituwotsi hank'o ett b́ wosh, 30 «It shinatse fa'a galuts ameree, manok it bodtsok'onowre konúwor bíats be b́ danawu daaz na'o tipotse daatsitute, bish de'er hanok de'ewoore. 31 Konuwor ‹Eegishe it bitsiri› err iti bíatiyale, ‹Doonzosh b́ geyitsotsne› err aaniwere.»

32 Woshetswotsuwere boame jam keewo arikon Iyesus ettsok'o wotat bi'ere bodaatsi. 33 Dazna'ono bobitsfere doonzwots «Eegishe it bitsiri?» boosh bo eti. 34 Bowere «Doonzosh b́ geyitsotsne» bo et. 35 Dazna'onowere Iyesus maants dek't bowá, bo tahono daazna'o jik' abaats k'awudek't Iyesus b́betwok'o bo k'ali. 36 Iyesus bíamfere ashuwots boshemo weridats bo es'iri.

37 Iyesus Iyerusalem kitots bodosh b́t'infere Debrezeyit guratse dashan oot'oke b́befere, manoor b́ shutsats sha'iru ashjametswots bo bek'ts adits keewwotsatse tuwtson bogeneútsosh bo k'aro eensh dekt Ik'o udo dek't botwi. 38  * Hank'owa bo etiri boteshi, «Doonzo shútson weetu naasho deereke! jeeno darotse, mango Ik'osh daaratse wotowa!»

39 Ash dagotse teshts ferisawino eteef ik ikuwotsmo Iyesussh «Danifono! n danifuwotsi s'k bo eteetuwok'o woshuwe!» bo et. 40 Iyesuswere «Bo dab s'k boetalor shútsuwotswor kuhituno etiruwe itsha» ett bíaaniy.

Iyesus Iyerusalemsh bíeptsok'o

41 Iyesus Iyerusalem kito maants t'int, kitu b́ bek'tsok'on, bish bíepi. 42 Hank'owo bí et, «Nee n jeenosh geyit keewo hambets danfnee woterake! Andmó keewu han niawatse ashwutsere, 43 N balangaruwots neen gúride kas'o kac'de neen gúrde'er bokic'it aawo weetuwe. 44 Neenat n gitsotse fa'a n na'uwotsi datsats dikde t'afituno, b́ gaherawon orituwo dab ik shútsonor bbeyoke neesh k'azeratse, han b́ wotituwere, Ik'o neen kashiwosh b́waats dúro n dartsoshe.»

Iyesus Ik' mootse jaakirwosti b́kishtsok'o

(Mat. 21:12-17; Mar. 11:15-19; Yoh. 2:12-22)

45 Iyesus Ik' k'oni moots kindt, manoke jaakiru ashuwotsi gisho dek't b́tuwi, 46  * Hank'owere boosh bíet, « ‹T moo Ik' k'oni mee b́ wotiti› ett guut'ere, itmó bik'tsuwotssh gemee it woshk'ri.»

47  * Iyesus aaw aawon Ik' mootsna b́ danifo, kahni naashwots, Muse nemo danifuwots, ash jiishiru k'oshuwots bín ud'osha bogefo. 48 Ernmó ash jamó Iyesusi k'ebosh geeyat bo nibo imk'rk boteshtsotse bín úd'osh geyiru jirwots eegor k'alosh falratsno.

20

Iyesus kon alon b́finiruwok'o bín aatetsok'o

(Mat. 21:23-27; Mar. 11:27-33)

1 Ik aawu Iyesus Ik'i mootse daatseyat ash ashosh doo shishiyo b́ keewufere kahni naashwotsna, Muse nemo danifuwotsnat eenashuwotswere bíyok bo weyi, 2 Bowere «Aab noosh keewwe, keewanotsi kon alon nfiniruwok'ona?» ett bo aati. 3 Iyesuswere hank'wa boosh bíet, «Taawere ik keewu iti aatuna, eshe aab taash aaniwere, 4 Yohans gupo Ik'okike himó ashokike?»

5 Bowere hank'o ett bo atsatseyo bo keewe, « ‹Ik'okike no› etala, ‹Beree eegishe bín amano it k'azi› etetuwe nosha, 6 ‹Ashokike› no etalmó ash jamo Yohansi nebiyi b́woto bo amantsotse shutsone noon bo togeti.» 7 Mannsh «Aawokik b́ woto danatsone» ett bo aaniy. 8 Iyesuswere, «Beree taawor kon alon keewanotsi t finiruwok'o itsh keewuratse» bí eti.

Weyini mitonat goshtsuwotsn ariyetso

(Mat. 21:33-46; Mar. 12:1-12)

9  * Manats dabt Iyesus ariyetsan ash ashosh keewo dek't b́ tuu, ash iko weyini mito b́toki, goshtsuwotssh krayik'rat k'osh datso k'az bíami, bí anerawono ayo b́ja'i. 10 Woyiniyo b́shutsok'on weyiniman doonz b́ shuwotse b́bano bísh de'e b́weyish guuts iko goshtsuwotsok b́woshi, goshtsuwotsmo togdek't kishibashon faksh bok'ri. 11 Mank'o ando k'osh guutso b́ woshere bínor tog boishí, ketidek't kishibashon damibok'ri. 12 Ando aani keezl guutso b́woshere manowere togdek't gaawit kishdek't juubok'ri. 13 Maniye hakonowere weyiniyo doonz «Eshe awuk'o k'alutak'una? T shuntso t naayi woshona, daneraka bín mangiyo k'ayatsne,» bíet. 14 Ernmó goshtsuwots bín bobek'tsok'on bo atsatsewo hank'o bo eti, Eshe naatetuwo haniye, woore úd'k'rone! b́ datso nok wotituwe! 15 Mansh b́ naayi woyniyi maniyre úratse kish dek't boúd'i. Eshe and weyiniman doonz goshtsmanotsi awuk'o boon b́k'alituwok'o arefa itsha? 16 Weyni doonzo b́tokone b́ weti, goshtsuwotsnowere úd'nib́ishit, weyni mitmanowere k'osh goshtsuwotssh imk'rituwe. ashuwotswere man boshishtsok'on «Hanwo b́jamon wotk'aye» boeti.

17  * Iyesusmo bo maants s'iilfetst hank'o bí et,

«Eshe,

‹Gmbi agfwots gac'ts shútso shúts kup'o shútswotsi tungúshatse kaatsde detsetwo wotb́gutsi›

ett guut'etso eege b́kitsiri. 18 Shúts manats dihitu jamo tishitwe, shútsman bíats b́dihitu ashonmo t'ars'etwe.»

Ereer dashi jangosh t'intsets aato

(Mat. 22:15-22; Mar. 12:13-17)

19 Muse nemo danifuwotsnat kahni naashwotsn ariyets keewuman boatsats b́ keewtsok'owo dank'rat manoor bín deshdek'osh geyatni botesh, ernmó ash asho shatbowtsi. 20 Mansh Iyesusi ash aalts aawots detsosh kotbodek'i. Naasho alonat bíats angshetuwok'o betsit nooni dáro bíatse datsosha bogefoni, mansh ash sheeng araarr b́ keewiru keewo mec'it ashuwotsi woshbok'ri. 21 Keew mec'it ashuwots Iyesus maants t'int, hank'o ett bín boaati, «Danifono! nee n keewiruwonat n daniyruwon ar b́wottsok'o danfone, Ik'i weero arikone ndaniyiri bako konshor bogabogshratsne. 22 Ab noosh keewwe! no nemok'on Rom nugúsosh ereer dasho wotitwamo woteratsa?»

23 Iyesusmó bo gondon bok'od'iruwok'o dank'rat boosh hank'o bí et, 24 «Aab́ ambarmani taash kitsuwere, ambarmanats gedets aronat shútson konke?»

Bowere «Rom nugúsoke» boeti.

25 Iyesuswere, «Eshe naashi naashoko naashi naashosh, Ik'oko Ik'osh imere» bíet.

26 Bowere ash ash shinatse b́keewuts keewon bín detso falratsno, mansh boosh bíaniyor adt s'k etbowtsi.

K'irtsuwots k'iro da'ar botuwi jango

(Mat. 22:23-33; Mar. 12:18-27)

27  * «K'irtsuwots tuuratsno» etef Seduk'awiyots Iyesusok t'int hank'o ett bo aati, 28  * «Danifonó! Muse hank'o ett noosh guut're, ‹Ash iko b́máátsu atse na'o b́ shurawo k'iron b́k'aleyal bí eshu máátsmani de'er bí eshush shaato shegrshwee.› 29 Shawat eshuwwots fa'ano boteshi, jametsuwotsitsi k'aabo máátso dek't na'o b́ shurawo k'irb́wutsi. 30 B́ shutsonuwere máátsmani b́ dek'i. 31 Keezlonuwere bin b́dek'i, mank'oon shawat wotsuwere bin dek't na'o boshurawo k'irbowtsi. 32 Jametsuwotsiyere il máátsman k'irbwutsi. 33 Shawatetsuwots taron bin máátso bodek'tsotse eshe k'irtsuwots bo tuwots ááwushe ááwushe mááts b wotiti?»

34 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Datsatsi ashuwots máátso dek'etunó, de'etuno, 35 k'irtsuwotsitse tuur, weet dúron beet ashuwotsmó, máátso de'atsno, de'eratsno. 36 Ik'i melakiwotskok'o bowotituwotse k'irratsno, k'irotsno bo tutsotsnowere Ik'o nana'úwotsye. 37  * K'irtsuwots tuwi jangoshmo, Muse buush tawi jango b́keewu taarikiyotse, Doonzone ‹Abrahamko Izar Izewer, Isak'ko Izar Izeweri, Yok'obko Izar Izeweri› ett bín s'eegree. 38 Manshe Ik'oniye kashetswotsko Izar Izeweri bakro Izar Izewer k'irtsuwotskaliye, jametsuwots bísh kashon beetúne.»

39 Muse nem danifuwotsitse ik ikuots «Danifono! sheenge n keewi!» boet. 40 Maniyere hakon aawo shu'ude Iyesusi aatosh falituwo boyitse konwor aaliye.

Mesiyo jangosh t'intsets aato

(Mat. 22:41-46; Mar. 12:35-37)

41 Maniye hakon Iyesus hank'oa boosh bíet, «Aak'oneya Krstos Dawit naayiye boetiri? 42-43  * Dawit b́ tookon duubi mas'aafotse,

‹Doonzo t doonzsh

N t'alatuwotsi n tufi shirots neesh t gerfetsosh

T k'ani aaromants beewe bíeti› etfe.

44 Eshe Dawit b́tookon doonza ett b́ s'eegiyakon bere Krstos Dawitsh aawuk'oneya b́ naay woto b́faliti?»

Iyesus Muse nemo danifuwotsatse atso korde'ere bí'ettsok'o

45 Ash jamo b́ shishfere Iyesus b́ danifuwotssh hank'owa bíet, 46 «Tahi geenz geenzo karde'er hake bako sha'o, gawuyotsno mangiyets jamo dek'o, Ik' k'oni mootse mangiyets jorwotsi, jiwoknowere mangts beyoko shunf Muse nem danifuwotsatse it atso kordere. 47 Bowere be'ewosh bot'intsiru geenz wotts Ik' k'onats webdek't bokenih k'irts maatsuwotsi botes'iri, manshe iki gond keewe boon kotiri.»

21

T'owu máátsu imts imo

(Mar. 12:41-44)

1 Iyesus dambaan kawdek't b́s'ilfere gaaletswots bo imiruo [mebo] ms'watiy dek'eyiru sat'nots bo gedfere bek' b́k'r. 2 Mank'o t'owu mááts iku, git santimu wotit gizo sat'nots b ged'fere bek' b́k'ri. 3 Hank'owere bíet, «Ariko itsh keewiruwe, t'owmáátsan jametsoniyere bogsh dek'at imranee. 4 Bo boimye bogalotse oortsoniye, bimo t'owu wotefetsatniye eegor b ooride'awon b detsts jamo imranee.»

Ik' moo b́gahituwok'o bek'on Iyesus b́keewtsok'o

(Mat. 24:1-2; Mar. 13:1-2)

5 Ash ik ikuwots, «Ik'i maa han awuk'owe b́sheengi? Gizi shaawo kishit mang shútsuwotsnat Ik'osh t'ints sheeng keewone baats b́wutsi» et fetst bo keeweyiri b́ teshi. 6 Ernmó Iyesus «It bek'iru jaman shútso shútsats kororeyar b́oorawu dúro weetuwe, shúts jamanots ik aawu gaahitune.»

7 Bowere «Danifono! man b́wotit awure? Hanuwere wotosh b́t'intsok'o eegi milktoneya nodaneti?» ett boaati.

Doonzo wooniyere shinon weet gisheyonat gond bek'on

(Mat. 24:3-14; Mar. 13:3-13)

8 Iyesus hank'o ett boosh bíaaniy, «It shelawok'o it atso korde'ere! ayuwots ‹Taa Krstos taane! hambe! bíaawo t'inre!› err t shutson weetune, bo shuutso sha'ak'ayere. 9 Kes'i jangonat dimbiron it shishor tek' k'ayere, shinshino man b́woto geyife, ernmó b́s'uwo manoor woteratse.»

10 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Ash asho ashaashats, naasho naashats tuwitwee. 11 B́ be beewoke kup' wotts dats shek'ewo, k'ak'onat maryi shodon wotituwe. Shatit keewuwotsnat mlikit een eenuwotsn darotse be'etúne. 12 Ernmó jaman b́ woteftsere shino ash ashuwots itn detsetúno, gishitúno, ayhudi Ik' k'oni moonat tipi mootso beshide iti imetuno, t shútsi jangosho itn naash naashonat altswotsok de'e ametunee. 13 Hanuwere t shútsi jango gawosh itsh iki sheeng b́wutsiti. 14  * Mansh itats bodet s'amiyewor it aanit keewosh it kic'erawok'o shino t'iwints de'ere. 15 It balangaruwotsitse konuwor falr k'efo b́ bayaw nononat dani telefo taa itsh imetuwe. 16 Iti ind nihuwtsnat it eshuwots, it jaguwotsnat it tohuwotswor bo oorerawo iti beshider imetune, itiste ik ikuwotsi úd'etuwe. 17 T shútsi jangosh ash jami shinatse shit'eek wotitute. 18 Ernmó it took s'iratse ik s'iru dab t'afratsane. 19 It k'amon it kashu kashidek'etute» bí et.

Iyesus Iyerusalem b́t'afituwok'o shino b́keewutsok'o

(Mat. 24:15-21; Mar. 13:14-19)

20 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Iyerusalem t'alaton gúrde bobefre it bek'or b t'afo b́ bodtsok'o dande'ere, 21 Manoor Yihud datsatse fa'uwots guromants woc'no, kitutse fa'uwots biitse keeno, kituniyere úratse fa'uwots kitumand kind k'ayno. 22  * T'afan jangosh guut'etso shin bek'on keewetso b́ wotituwok'o hanweer wershikonat fayi dúrone. 23 Manots, na'i mac'uwotsnat s'aats ishiru na'i induwotssh indowe boosha! datsatse kic'i gondo wotituwe, ash manotsatse Ik'i fayo weetuwe. 24 Boyitsnowere ayuwots shik goradon úd'etuno, katsuwotsuwere kisho imr dats datsats dametuno, Ik'i ash woterawwots dúro b́ s'uufetsosh Iyerusalem Ik'i ash woterawwotsn net'etk wotitwaniye.»

Ash na'ono aani b́weyi jango

(Mat. 24:29-31; Mar. 13:24-27)

25  * Manats dabt Iyesus hank'o bíeti, «Aawonat aashitson, k'enuwotsatsnoor adits milikituwots be'etúno, datsatsnowere ash jamwots aats k'aronat b́ jongo tek'iyiru k'aratse tuutson sharr kic'ituno. 26 Datsats weet keewo kotoke ashuwots shatoon k'ewitúnee, manoor daritsi angwots shek'etúno, 27  * Maniye hakon Ash na'o angi eenonat dawunots wotde'er b́waafere ashuwots bek'etúno. 28 Jamanots woto de'e botuwor it kashit aawo b́ bodtsotse dambaan kaaw de'er s'iilere.»

Doonzo woo kitsit belesi mitú ariyetso

(Mat. 24:32-35; Mar. 13:26-31)

29 Manats dabt Iyesus jewurets keewuman boosh b́ keewu, «Belesi mitonat k'osh mituwotsi t'intsde s'iilere, 30 Bo maaro ato de'e b́tuwo it bek'tsok'on k'aawo b́ t'intsok'o danfte. 31 Mank'oon jaman woto de b́tuwo it bek'or Ik'i mengsto wosh b́karntsok'owo dande'ere.

32 «Ariko itsh keewirwe, jaman b́ s'eenfetso and dúri s'oot'an besheratse. 33 Daronat datson beshitune, t keewonmo besheratse.»

Kup'de'er koti jango

34 Manats dabt Iyesus hank'o b́ et «Móónat úshi ayon, mashon, ay finon maawonat datsatsi beyosh kic'on it nibo ay b́ maawrawok'o it atso korde'ere! Maniye okoon aawuman kambok'o gawerawon iti deshdek'etwe. 35 Manots aawuman datsatse daatset ash jamwotsi gawerawo kambok'o deshdek'etwe. 36 Mansh, weet gond keewu jamatse oorosh ango it daatsituwok'o aani Ash Na'o shinatse ned'osh it falituwok'o jam aawo Ik' k'onoke kup'ore.»

37  * Iyesus aaw aawon Ik'i mootse b́ daniyfo, datso b́ ilor Debrezeyit gurats kede b́ k'eefoni. 38 Ash jamo Iyesusi k'ebosh guuron Ik'i mootsere b́ maants bo amfoni.

22

Iyesusats malets malo

(Mat. 26:1-5; Mar. 14:1-2; Yoh. 11:45-53)

1  * Faziga eteets tush meyi bali ááwo mangiyef aawo t'inre b́tesh, 2 K'eesi naashuwots naet Muse nemo danifuwots ash asho boshattsosh Iyesusi deshde boud'it malo ááshon bogeyiri botesh.

Yhud Iyesusi beshide imosh b́shiyetsok'o

(Mat. 26:14-16; Mar. 14:10-11)

3 Manoor b́ woshtswots tatse gituwotsitse iko Kiriyot dats asho Yihud atsots Shed'ano kindbwuts. 4 Mansh Yihud kahniwotsnat Ik'i maa kotfuwotsi jishfok amt Iyesusi awuk'o k'alr boosh beshide b́ imetwok'o bonton b́ keeweyi. 5 Bowere keewmansh gene'uwat gizo bísh imosh keewe bowuts. 6 Bo keewets wulimańnowere wotowe ett ash asho b́ danawo Iyesusi beshi de'er imosh k'anit aawo b́geyiri.

7 Maniye hakon fazigi mereero shukeet tush beno meyi Ik' aawo bod b́guuts. 8 Iyesus «Fazigi kooc' misho nometwok'o amr k'aniwere» ett P'et'rosnat Yohansn woshbk'r.

9 Bowere «Fazigi kooc' misho aawoke no k'aniyetwok'owe n geyi?» ett bínboaati.

10 Bíwere boosh hankowa bíet, «Kituts it kindor aats kitef koro kuriru asho daatsitute, b́ shuutso shoyde b́ kindit moots ameree. 11 Moo doonzsh, noon danifo ‹T danifuwotsnton fazigi kooc' misho t metuwoko ibi kashef moo aawoke? etfe› erere bísha. 12 Bíwere dadirotse fa'a es'dek't k'aniyets maa gawuno itsh kitsituwe, manoke k'aniwere.» 13 B́ danifuwots amt, jam keewo Iyesus ettsok'o wotat b́datseyi, fazigi baaliyo noowere manoke bok'aniyi.

S'ayin meekewo jango b́ned'itsok'o

(Mat. 26:26-30; Mar. 14:22-26; 1 K'or. 11:23-25)

14 Kooc'misho b́ bodtsok'on Iyesus b́ woshtswotsnton mishi marats beeb́dek'i. 15 Hank'owa boosh biet, «Godbek'o tiats b́ bodftsere shino itnton fazigi koc'mishan moosh ayidek'atni t tewunfoni b́ teshi. 16 Keewan Ik'i mengstotse arik wotar bbe'efetsosh haniye hakon Fazigi koc'mishan b́ jamon maratse etiruwe itsha?»

17 Maniye hakoń Iyesus úshi wanc'o k'aau dek't Ik'o b́ údiyakon hank'o biet, «Nayere han kayde'ere, 18 arikon itsh keewiruwe andon de'etuwr Ik'i mengstu bwafetsosh weyini shuwanatse daatsets usho uyatse.»

19 Iyesus manats dabt misho k'audek't Ik'o b́ údiyakon, b́ danifuwotssh «Nayere, han itsh imetuwo tmetsoniye, han taan gawosh woshde'ere» ett bí im. 20  * Mank'o koc'mishoniye okoon ushi wanc'o k'aaúdek't imt boosh hank'o bíet, «Ushe wanc'an it jangosh kud'itwo t s'atsoniye bíats ned'iyet handr taaroniye.

21  * «Ernmo taan beshide imetu asho kisho hamb taanton mishi marotse. 22 Ash Na'o b́ jangosh shin keewetsok'on k'irituwe, ernmó Ash Na'o beshide imetu ashmansh indowe bísha!»

23 Bowere «Noyitse keewan k'alituwo kone?» ett boatsatsewo moosho dek'botu.

24  * Manats dabt bo, «Nounetsitse bogo kone?» ett moosho dek't botuu. 25  * Iyesusmó hank'o boosh bíeti, «Ik' ash woterawwots naashuwots ash ashaatse alo detsfne, dats keewtswotswere ashosh sheeng k'alfwotsi etetuwe, 26  * Itmó bokok'o woto itsh geyiratse, maniyere ititse een wottso b́ beyal muk' wotowa, jishtsi wottso guutsok'o wotowe. 27  * Mishimarats bedek't meyiruwonat need'dek't manziruwotse awune enoni? Eena eteefoni mishi maratse bedek'tsoniyoshna? Taamó it dagotse guutsok'o taane. 28 It taa gondo tbek'or jamon taanton kup'atniye it teshi. 29 Mansh t nih taan b́ naashitsok'o taawere it naashituwe. 30  * T mengstotse mishi maratse bede'er meetute, úshetute, naashi jooratse bede Isra'el naar tatse gituwotsats angshitute.»

Iyesusi P'et'ros bíhalitwok'o shino b́keewtsok'o

(Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Yoh. 13:36-38)

31 Manats dabt Iyesus hank'o bíet, «Smonoo! Smonoo! hmb, goshtso b́ sndeyi buyo as'de b́ galfook'o Shed'ano iti as'baze b́geyi. 32 Ernmó ni imnetiyo b́ t'afrawok'o taa neesh Ik'o k'onituwe, ando aani ni anorowere nieshuwotsi kup'iwe.»

33 P'et'roswere «Doonzono! tip wotowa, k'ir wotowa neenton amoosh k'ank taane!» bíet.

34 Iyesusmó aniydek't, «P'et'rosoo! hambets baako b́ k'adfetsere, ‹Neen danatse› err keezoto taan haalitune etfe» bí et.

35  * Maniye hakon Iyesus b́ danifuwotssh, «Gizosh k'arc'ito, borso, c'amono it kishatse alo iti t woshor itsh shaptso fa'a b́teshi?» boosh bí et.

Bowere «Eegor noosh shapts keewo aaliye» ett bísh boaaniy. 36 Iyesuswere boosh aaniy hank'owa biet, «Andmó gizo, borsono detstso, k'aau de'e, shiki gorado deshawonwere b́ taho kemr shiki gorado kewude'e 37  * T jangosh shin guut'ets jamo fin isho bgeyitsotse ‹Gondwotsnton taawere› etiruwo S'ayin mes'afotsi keewo ti atse wot b́ s'uwo geyife etre itsha.»

38 B́ danifuwotswere «Doonzono! hamb git shiki goraduwots fa'ane!» bo eti.

Bíwere «bodfne!» boosh bíet.

Iyesus Debre zeyit guratse Ik'o b́k'ontsok'o

(Mat. 26:36-46; Mar. 14:32-42)

39 Iyesus kitutse kesht b́ doyok'o Debrezeyit guromants bíami, b́ danifuwotsuwere bínton boam. 40 Manok bobodtsok'on Iyesus, «Fadeyots it kindrawok'o Ik'o k'onuwere» bí eti.

41 Maniyehakon shúts sha'ubetsok'o boatse wokdek't bíam, tuk'mal dek't hank'o ett Ik'o b́k'on, 42 «Nihono! nshunka wotiyale tiats bodosh etiru kic'i wanc'an tiatse wokiwe, ernmó nee niettsok'owabako taa tiettsok'o wotk'aye.» 43 Manoor bin kupiit melakiyo darotse waat́ bíats be'e b́wutsi. 44 B́ nibotsnowere ayidek't kic'efetst kup'idek't Ik'o b́k'oniri b́teshi, b́s'azonuwere s'atsok'o wotat datsatsa b́s'oriri b́tesh.

45 Ik' b́ k'onirwoke tuut b́ danifuwotsok b́waa, ayi dek't boshiyantsatse tuutson nefat k'eewutsat bobefere wadatst boosh hank'o bíet, 46 «Eegishe it k'eyiri? Maniyere fadeyots itkindrawok'o tuur Ik'o k'onuwere.»

Iyesusi beshidek't imi jangonat b́detsewon

(Mat. 26:47-56; Mar. 14:43-50; Yoh. 18:3-11)

47 Iyesus man keewoke b́befere, ay ashuwots waa bokesh, boon jishiruwonuwere tatse gituwotsits wottso iko Yihudi b́tesh, Yhud bín jobosh b́ maants t'nb́dek'. 48 Iyesusmó «Age Yhudo! Ash Na'o jobon beshide imisheya?»

49 Iyesusnton teshts b́danifuwots keewuan b́ wottsok'o bobek'tsok'on «Doonzono! shiki goradon jod'onowa?» bo et. 50 Boyitsnowere iko kahni naasho guutso shiki goradon k'es'dek't b́k'ani waazo k'ut'b́k'r.

51 Iyesusmo «K'aye! hank'o keewo aani k'alk'aye!» bí et, Asho wazonowere shu'udek't kashi b́k'ri.

52 Maniye hakon Iyesus bin detsosh waats k'eesi naashuwotsi, Ik' maa kotfuwotsatsi altsuwotsnat ashitsi eenashuwotsnsh hank'o bí et «Taan wombedewok'o detsoshe shiki goradonat gumbo dek'atniya it weyiri? 53  * Aawu aawon itnton Ik' mootse t daatsewor taan t teshor, andmo it aawonat t'aluwotse altsosho bo ááwe.»

P'et'ros Iyesusi bíhaltsok'o

(Mat. 26:57-58, 69-75; Mar. 14:53-54, 66-72; Yoh. 18:12-18, 25-27)

54 Maniye hakon ash ashuwots Iyesusi detsdek't k'eesi naasho mook dek't bowaa, P'et'rosuwere wokoon b́shuutso b́ shi'iri. 55 Ash ashuwots kas'otse tawo deshidek't ikoke bedek'tni botesh. P'et'oswere waat towat be b́dek'i. 56 P'et'ros tawu ganok b́befere gon iku tawu shanatse bek'bk'ri, b́ maants t'iwintsdek' s'iilat «Hanwor Iyesusntoni b́teshi!» bi et. 57 P'et'rosmó, «Nee ashune! taa bín danatse!» jamere bí et. 58 Muk'i tesht k'osh ash iko P'et'rosi bek't «Neewor boyitsi iko neene!» bí et.

P'et'rosmó «Ashono neena! taanaliye!» bí et.

59 Ik sa'atok'o tesht k'osh ash iko P'et'rossh «Ashaahan Gelil dats ash b́wottsotse arikon bíntoniye b́teshiye!» ett kup'idek't b́ keewi. 60 P'et'rosmó, «Ashono neena! ni etiruman danatse!» bí et. Man keewoke b́befere manoor baako b́ k'adi. 61 Manoor doonzo Iyesus wongr ett P'et'rosi b́ s'iil, P'et'roswere «Hambets bako keezoto b́k'adfetsosh taan danatse er haalitune» ett doonzo Iyesus b́ keewutso gawubdek'i. 62 Urats kesht ayidek't bí eep.

Iyesus b́togetsok'onat b́gac'etsok'on

(Mat. 26:67-68; Mar. 14:65)

63 Manoor Iyesusi detsdek't teshts ashuwots bíyats trgic'o kashfetst bín botogiri. 64 B́ shitsonowere p'urifetst, «Kone neen togtsoni? Nebiyi nwotiyal aab dane?» boetfera botesh. 65 Bíats ay keewo keewufets bín boc'ashiri botesh.

Iyesus moosh moosheyiru jebok dek't ametsok'o

(Mat. 26:59-66; Mar. 14:55-64; Yoh. 18:19-24)

66 Gatsb́wutstsok'on dats naashuwots, kahni naashuwots, Muse nemo danifuwots ikok kakuwebogutsi, Iyesusnowere jebats dek'bowa. 67 Hank'o ett bísh bokeewu «Ab nee Krstos neena wotiyal noosh keewwe,» Biimo boosh hank'owa bíet, «Itsh t keewiyalo taan amaneratstere, 68 Iti tiatiyalo taash aniratsteree, 69 Ernmó haniyehakon Ash na'o kup' Ik'o k'ani aaromand bedek'etuwe.» 70 Jametswots Ik wotdek't «Eshe nee Ik'o naay neeneya?» et bo aati. 71 Bowere «Eshe eeg gawe noosh b́ geyiti? Hamb b́ nonatse keshtso no notokon shishrone!» bo et.

23

Iyesusi P'ilat'osok dek't ametsok'o

(Mat. 27:1-2, 11-14; Mar. 15:1-5; Yoh. 18:28-38)

1 Maniye hakon manoke kakuwedek't beyiru ash ashuwots dek' amt P'ilat'os shinats t'intsbok'ri, 2 Hank'o ettnwere bín s'aamiyo dek' botuwi, «Ashaan no ashuwotsi b́shelifere daatsrone, Rom nugúsoshowere ereero dasherawok'o bazife, ando ‹Taahe nuguso Krstos taane› ettniye b́ keewiri.»

3 P'ilat'oswere «Ayhudiwots naasho neeneya?» ett Iyesusi bíaati.

Iyesuswere «Nee niettsok'oyiye» bí eti.

4 Manoor P'ilat'os kahani naashuwotsnat ash ashosh «Ashaanatse eegor t'afiyo daatsratse» bí et.

5 Boomó «Ashaan Geliln b́detstso hanok b́borfetsosh, Yihud dats jamatse daniyfetst ash asho boatsatseyo bofayetuwok'o b́ woshiri» etfetst kup'shdek't bos'aamiyi.

Iyesus Herodis shinats b́t'intsok'o

6 P'ilat'os Gelili eteets shútsman b́ shishtsok'on, «Ashaan Gelil dats asheya?» ett bíaat. 7 Iyesus b́ waa Herodis alts datsatse b́ waatsok'o b́ dantsok'on Herodisok damibk'ri, Herodisuwere manoor Iyerusalemitsa b́tesh. 8 Herodisuwere Iyesusi b́bek'tsok'on ayidek't gene'úb́guts, Iyesus jango b́shishtsotse bín bek'ono ayoto tewuntni b́teshi, mank'o Iyesus adits finuwotsno b́ finefere bek'oshor b́geefotsna. 9 Mansh Herodis Iyesusi ay keewo bíaat, Iyesusmó bísh eegor aaniratse. 10 Kahni naashuwotsnat Muse nemo danifuwots manoke need'dek't kup'idek't bín bos'aamiri. 11 Herodis b́ jirwotsnton bíats trgic'o b́ kaash, tahi sheengonowere bíats takdek't P'ilat'osok aani dek't damib́k'r. 12 Herodisnat P'ilat'osn maniye shin balngar teshtswots manots aawots jagebowutsi.

Iyesusats k'iro angshetsok'o

(Mat. 27:15-26; Mar. 15:6-15; Yoh. 18:39—19:16)

13 Maniye hakon P'ilat'os k'eesi naashuwotsi, ash jishfuwotsnat ashuwotsi dabdek't iknon b́ s'eegi, 14 Hank'owere boosh bí et, « ‹Ashuwotsi bo fayetuwok'o b́ tuuziri› etaat ashaan t maants dek'at it weyi, taawere hamb it shinatse aatat tiere it etts jam weeron ashaanatse ik t'afiyonor daatsratse. 15 Mank'owere Herodiswor bíatse b́ t'afitso ikonor b́ t'ut'tsotse nomand aani dek't doyik'rere, eshe ashaanatse k'irosh bín betsit keewo ikonor bíatse daatsratse. 16 Manshe garafarniye bín faksh t k'ritiye.» 17 [Dúre dúron Fazigi bali aawots P'ilat'os tipitsi ashuwotsitse iko ashuwotssh b́ fakshfotsna.]

18 Mansh ash jamo «Ashaan no ááwatse ok t'afiwe! Berbannmo biishde fakshk'rowe noosha!» et fetst ik k'aaron bokuhi. 19 Berban kitutse dimbro tuuzt ashono ud't manatse tuutson tip moots tipek asha b́tesh.

20 P'ilat'os Iyesusi bíshde faksho geyat́ aani ash ashuwotssh b́keewu. 21 Ashuwotsmo «Bín jirk'rowe! jirk'rowe bína!» ett bokuhi.

22 P'ilat'osuwere keezlo boosh hank'o bíet, «Ashaan b́ t'afitso b́jamon eebi? Taa k'irosh bín betsit keewo eegor bí atse datsratsere, manshe garafarni faksh tk'riti.»

23 Boomó bok'aaro eenshdek't «Jiir k'rowe bína!» ett bokuhi, ashuwotsnat k'eesi naashuwots k'aaro ayidek't enbgutsi. 24 Manatse tuutson bo aattso boosh k'aletuwok'o P'ilat'os angsh b́k'r. 25 Galotse asho beezo bazt ando asho úd't bíere tipt teshetso Berbani bo aattsok'on fakshb́k'ri, Iyesusnmo boshuntsok'on boosh beshidek't imb́k'r.

Iyesusi jitetsok'o

(Mat. 27:32-44; Mar. 15:21-32; Yoh. 1:17-27)

26 Mann Iyesusi dek't boami, dek't boamfere K'erena eteets datsi ash wottso Simoni gat'ariyon kito maants b́kindfere dats bodek'i, bín detsdek't mask'aliyo Iyesusko kuridek't Iyesus shuutso shoyde b́shaituwok'o bo k'ali.

27 Ay ashonwere Iyesus shutsats shoydektni boamir bítesh, bodagotsno bo gero jot'fetst eepiru maats maatsuwots fa'ano. 28 Iyesusmó bomaand wongr ett hank'o boosh bíet, «It Iyerusalem dats máátsuwotso! it tokonat it na'osh efere bako taash eepk'ayere! 29 ‹Mahan wotts máátsuwots, shurawu maac'wotsnat s'aatsrawu s'atsuwots awuk'o derekno!› eteet aawwots weetúnee. 30  * Manoor ash ashuwots gúrwotssh, ‹No abaats grshore!› guri teuwotsshowere ‹Noon atsuwore!› eto deebotuwiti. 31 Miti motsats hank'o keewu jaman k'aletka wotiyal eshe miti shuk'onmo awuk'owek'uwa k'aleti?» 32 Mank'owere gond finets git ashuwotsi Iyesusnton úd'osh dek't boami. 33 Took k'ola wee K'araniyo eteef beyokok bobodtsokon manoke Iyesusi jitbok'ri, mank'o gond finets ash gitwotsi iko Iyesus giromaants iko b́ k'anomaants jitbok'ri. 34  * Maniyehakon Iyesus, «T niho! bo k'aliruwo bodanawotse boosh orowa eree!» bíet. Kes' kes'fuwotsu Iyesus tahats it'o oorsht kaybodek'i.

35  * Ash ashonwere need'dek'tni bos'iliri botesh, Ayhudi naashuwots uwere «K'oshuwotsnoó worire and eshe bí Ik'i futtso Ik'o b́tokosh marat'bdek'tsoni wotiyal aab b́ tooko woriwe!» etfetst́ bíts bokaashi. 36  * Kes' kes'fuwotswere mank'o bíatsa bokashfera botesh, b́maand t'int bíro ayidek't shashtso boimi. 37 Bowor mank'o «Nee arikon ayhudiwotsko naasho nana wotiyal aab n tooko woride'e!» boetiri.

38 «Ayhudiwotsko naasho haniye» ett guut'etso Iyesus jitetsi k'oyats gedbok'ri.

Iyesusnton jitets gond finets git ashuwots

(Mat. 27:38-44; Mar. 15:27-32)

39 Iyesusnton jitets gond finetsuwotsitse iko, Iyesussh, «Nee mesihiyo nenoshna? Aab eshe n tokonat noon woriwe!» ett bín b́ c'ashfera b́tesh.

40 Boyitse ikonmó bín hank'o ettni b́fay, «Neewor bíki naari angshotse bedek'at Ik'o sharatsiya? 41 Noo nofints morratse tuutso noosh wotit fayo daatsrone, ashaanmó eegonor t'afiyo deshatse.» 42 Manats dabt Iyesussh, «Doonzono! n mengstots n woor taan batk'aye.» bíet.

43 Iyesuswere «Ariko neesh keewiruwe, hambets taanton genetotse daatsetune» bíet.

Iyesus k'iro

(Mat. 27:45-56; Mar. 15:33-41; Yoh. 19:28-30)

44 Man b́wotuwe aaw shrt sa'atok'ona b́tesh, manortson tuut jed'iy sa'ato b́borfetsosh datsjamatse t'alu wotb́gutsi. 45  * Aawo t'aluwu b́wutsi, Ik'i meyitsi magarajo taalotse dek't tuut gaad'at gitoko kayb́gutsi. 46  * Iyesuswere b́k'aaro eenshdek't, «Nihono! hambiye! tkashu nkishats beshidek'at adaro imiruwe!» bí et, man bíettsok'on b́ kasho bíatsotse k'azb́kesh.

47 Manoke teshts bali naash wottso, wotts man b́bek'tsok'on «Arikon ashaan kááwe b́teshi!» ett Ik'o b́ mangiy.

48 Wotit keewo s'ilosh manoke kakuwedek't teshts ash jamo wotts keewuman bobek'tsok'on bo gero k'is'fere bo galomand k'azboaani. 49  * Iyesusi karnon dants ash jamwotsnat Galil datsatse tuut b́shutsatse sha'efere waats máátswots wokoon need'dek't keewan bo s'iliri.

Iyesus b́duketsok'o

(Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Yoh. 19:38-42)

50 Ayhudiwots kitt wotts Armatyasitse befo Yosefi eteef asho fa'e b́tesh, bíwere kaawonat ash sheenga b́tesh, ayhudiwotsitse moosh moshifuwotsitsi ikoni. 51 Wotowa ereo ayhudiwots shiyewonat t malots kindratse b́tesh, bí Ik'i mengsto kotiru asho b́ tesh. 52 Ashman P'ilat'osok t'int Iyesus duuno bísh b́ imish bíaat. 53 Dunonowere orshdek't hariya eteef c'ic'i dek't wozets tahon k'odbok'ri, ash k'osho konuwor bíts b́ dukerawu s'alatse k'ewudek't k'aniyets doowots duukb́k'r, 54 Man b́k'aluwere kokowots kooc' Sanbatosh k'anoke beyefera b́tesh.

55 Geliln tuut Iyesus shuutso waats máátswots Yosefnton amt b́ doowo bo s'iili, duunono awuk'o k'aldek' duuktsok'oi bo s'iil. 56  * Bogalomandowere aanat duunosh wotit shak' shawu wotts k'memiyonat shituwo k'ani bok'r, bo nemok'on sanbati aawots kashdek't bojin.

24

Iyesus k'irotse b́tuwok'o

(Mat. 28:1-10; Mar. 16:1-8; Yoh. 20:1-10)

1 Mááts máátsuwots bok'anits shituwo dek't torbanotsi shints aawots (sanbat eenots) datsgatson dowomand boami, 2 Doowo ipets shútso dowatse okaan kukulwutsat b́befere bodaatsi. 3 B́ gitsots bokindormo doonzo Iyesus duuno daatsratsno. 4 Keewuman jangatse bok'alituwo dart adoke bobefere aawok'o goliru tah tahdek'ts ash gituwots waa boganok need' boguts. 5 Mááts máátsuwots ayidek't shatwtsat bo tooko dashan gup'ndek't bobefere ashuwots, «Eegishe kashetso k'irtsuwots dagotse it geyiri? Bosh boet. 6 Bíwo hanoke aaliye, tuure, Gelilin b́teshor itsh b́ keewutso gawude'ere, 7  * ‹Ashna'o morretsuwotssh beshide imewo, jitewonat keezl aawotsowere k'irotse tuwo bín geyife› etre b́teshi.»

8 Mááts máátsuwotswere Iyesus keewuts keewo gawu bodek'i, 9 Doowoknowere aanat jaman tatse ikuwotsnat ortswotsnishowere bo keewu. 10 Hanowere b́ woshtswotssh keewtsuwots megdela eteets datstsu Mariyamna, Yohannat Yak'ob ind Mariyamna, mank'o mááts k'oshuwotsu fa'ano botesh. 11 Boomó keewman boosh gúmo bíartsosh boon amaneratsno. 12 Ernmó P'et'ros tuwut doowo maantsan b́ wos'i, manok b́ bodiyakon túmt b́s'ilor duunats takets duuni taho hariyon wozets taho biyl b́ befere b́ bek', wotts keewu manatse tuutson adfetst b́ moo maants k'az bían.

Iyesus b́danif gituwotssh b́be'etsok'o

(Mar. 16:12-13)

13 Manots aawots Iyesus shuutso shaefwotsitse gitetsuwots Iyerusalematse tatse git kilometrok'o wokat fa'u Emahusi err s'eegef galomand bo amiri. 14 Bowere wotts keewu jamman tuzt bo atsatsewo bo keeweyiri botesh. 15 Manowere bo keewor Iyesus b́ tookon bo maants t'int bonton sha'o dek't b́tuwi. 16 Eree bo aawon bek'fetst koni b́wottsok'o dano falratsno. 17 Bíwere, «Sha'efetsat it keeweyiru keewhan eeb naaroni?» boosh bí et.

18 Boyitsi iko K'elyop'i eteefo, «Daganitse Iyerusalemitse k'aleets keewuwotsi danawu ib asho n s'uzneya?» bísh bíet.

19 Iyesuswere «Eebi b́ naaroni?» bí et. Bowere hank'o ett bísh boaaniy, «Nazrettso Iyesus atsats bodts keewoni! bí Ik'onat ash jami shinatse keewonat finon kup' wotk Nebiye b́ teshi. 20 Kahani naashuwotsnat noon jishiruwotsn k'irosh beshi dek't bo imi, bínowere bo jiti. 21 Noomo ‹Isra'eli fariytwotuwo bíne› etaat no jangirwo bíne b́teshi. Wotowa eree jam keewan b́ wotiyakon hamb keezl aawoniye. 22 Eree noyitse fa'a mááts máátsuwotsitse ik ikuwots noon adirne, bo hamets guur b́ doowo maants amtni botesh, 23 Ernmó b́ duuno daatsratsno, ‹Iyesus beyar beetke!› etiru melakiwotsi bek'on no bek'iye ett aanat bowaa. 24 Noyitsnowere ik ikuwots b́ doowo maants amt mááts máátsuwots ettsok'o wotat bíere bodaatsi, Iyesusnmo be'aatsno.»

25 Iyesuswere hank'owa boosh bíet, «It t'iwintsrawanotsna et Nebiyiwots keewuts jamo it amaneraok'o it nibo shuutso maants getseyiruwanots! 26 Krstos gond bek' jamań de'er b́ mango maants kindo bín geyiyalkeya?» 27 Maniyere hakon Musena et Nebiyiwots mas'afatse dek' tuut S'ayin mas'aaf jamotse b́ jangosh keewetso kitsfetst boosh kish b́keewi.

28 Bo boamiru galok bo t'intsok'on Iyesus beshar ametuwok'o bíari. 29 Boomó, «Datso ilere, aawunuwere iloshe bíetiri, mank'o b́wottsotse noonton hanok k'ewe» ett kup'idek't bín bok'on, mank'o b́wotere bowok k'eyosh bo moots b́kind. 30 Bonton mishimarts beeb́dek'i, misho k'a'údek't Ik'o b́ údiyakon tiitsdek't boosh b́imi. 31 Manoor bo aawo k'eshe b́uutsere Iyesusi b́ woto danbok'ri, bímo manoor boawatse ááshb́gutsi. 32 Bowere boatsatsewosh «weerindatse no sha'efere noosh b́keeworonat S'ayn mas'aafwotsitse kitsfetst noosh b́ keewor no nibotse tawok'o biat'eferoshna b́teshi?» bo atsatsewosh boet.

33 Bowere manoor tuut Iyerusalem maants aanat k'azboam, manokno b́ danif tatse ikuwotsi bonton fa'uwotsnton ikn kakuwedek't bo befere daatsbodek'i. 34 Bowere «Doonzo Iyesus arikon k'azturee! Sm'onshowere be'ere!» boetiri.

35 B́ daniru gitetsuwots bo tookon weerindatse wotts keewonat doonzo Iyesus misho b́ titsor aawok'o k'alt bodantsok'o bo keewi.

Iyesus b́danifuwotsats b́be'etsok'o

(Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18)

36 Bowere han keewoke bo befere Iyesus b́ tookon botalots need'dek't, «Jeeno itsh wotowe!» bíet.

37 Boomó meyo bobek'tsok'o boosh bíarere tek'at shatoon s'eenbowtsi. 38 Iyesuswere hank'o boosh bíet, «Eegishe it tek'iri, eegishe it nibotse amano it k'aziri? 39 Tkishuwotsnat ttufwotsn taan t wotk'o danere, taan shu'ar s'iilere, tiatse it s'iliruwok'o meyo meetsonat mak'tson deshatse.»

40 Hank'o ett b́ tufonat b́ kishon boosh b́ kits, 41 Bowere gene'onat aydek't aa'doke bobeyruwotse andoru amanerafa'no bo teash. Iyesuswere «Meetuwo it detstso fa'a?» ett boon bíaat. 42 Bowere mus'o mistetsu muk'na'ú bísh boim. 43 Bíwere k'aaú dek't bo shinatse b́maa.

44 Iyesuswere, «Itnton tteshor Musesh imets nemo, Nebiyiwotsnat t Duubi mas'afatse t jangosh guut'etso jamo s'eeno bin geyituwe etaat itsh tkeewutso haniye» bíet.

45 Maniye hakon s'ayin mas'aafwotsi t'iwintso bofalituwok'o bo nibo boosh k'eshb́k'r. 46 Hank'owo boosh bíet, «Krstos gondo b́bek'etuwok'owonat keezl aawotso Kirotse b́ tuwituwok'o shin guut'ere, 47 Mank'o b́ shútson naadre etonat morrosh orowe eton Iyerusalemiyere tuur dats jamatse ash jamosh b́ nabitwok'o guut'ere. 48 Itwoor jam keewansh gawu itne, 49  * Hambe! taa t nih itsh imetuwe ett b́ jangitso itsh deyitwe, itwere dambe ango tahok'o tah itdek'fetsosh Iyerusalem kitutse betere.»

Iyesus daromaand k'az b́tuutsk'o

(Mar. 16:19-20; Wosh. 1:9-11)

50 Maniye hakon Iyesus b́ danifuwotsi Iyerusalem kitutse kishdek't Betaniyi datsats b́ borfetso dek't bíam, manoknowere b́ kisho jargdek't boon b́deeri. 51  * Boon deroke b́beyiruok'on boatse k'aleyat daromaand k'az b́tuu. 52 Bowere bísh bosagadi, geneeúfetst Iyerusalem maants k'az boaani. 53 Ik'onowere údefetst aawu aawon Ik'i mootse t'ut'uerakne boteshi.

* 1:5 1:5 1 Zen. 24:10

* 1:15 1:15 Taaw. 6:3

* 1:17 1:17 Mil. 4:5-6

* 1:19 1:19 Dan. 8:16; 9:21

* 1:27 1:27 Mat. 1:18

* 1:33 1:32-33 2 Sam. 7:12-13, 16; Isa. 9:7

* 1:37 1:37Aze. 18:14

* 1:46 1:46-55 1 Sam. 2:1-10

* 1:48 1:48 1 Sam. 1:11

* 1:52 1:52 Iyo. 5:11; 12:19

* 1:54-55 1:54-55 Aze. 17:7

* 1:59 1:59 Lew. 12:3

* 1:76 1:76 Mil. 3:1

* 2:21 2:21 Lew. 12:3; Luk'. 1:31

* 2:22 2:22-24 Lew. 12:6-8

* 2:23 2:23 Kesh. 13:2; 12

* 2:39 2:39 Mat. 2:23

* 2:41 2:41 Kesh. 12:1-27; Iwi. 16:1-8

* 2:52 2:52 1 Sam. 2:26; Ari. 3:2

* 3:7 3:7 Mat. 12:34; 23:33

* 3:8 3:8 Yoh. 8:33

* 3:9 3:9 Mat. 7:19

* 3:12 3:12 Luk'. 7:29

* 3:20 3:19-20 Mat. 6:17-18

* 3:22 3:22 Aze. 22:2; Dub. 2:7; Isa. 42:1; Mat. 3:17; Mar. 1:11; Luk'. 9:35

* 4:4 4:4 Iwi. 8:3

* 4:8 4:8 6:13

* 4:10 4:10 Dub. 91:11

* 4:11 4:11 Dub. 91:12

* 4:12 4:12 Iwi. 6:16

* 4:19 4:18-19 Isa. 61:1-2

* 4:24 4:24 Yoh. 4:44

* 4:25 4:25 1 Naash. 17:8-16

* 4:27 4:27 2 Naash. 5:1-14

* 4:32 4:32 Mat. 7:28-29

* 5:3 5:1-3 Mat. 13:1-2; Mar. 3:9-10; 4:1

* 5:5 5:5 Yoh. 21:3

* 5:6 5:6 21:6

* 5:14 5:14 Lew. 14:1-32

* 5:30 5:30 Luk'. 15:1-2

* 6:1 6:1 Iwi. 23:25

* 6:3 6:3-4 1 Sam. 21:1-6

* 6:4 6:4 Lew. 24:9

* 6:22 6:22 1 P'et'. 4:14

* 6:23 6:23 2 Zen. 36:16; Wosh. 7:52

* 6:31 6:31 Mat. 7:12

* 6:39 6:39 Mat. 15:14

* 6:40 6:40 Mat. 10:24-25; Yoh. 13:16; 15:20

* 6:45 6:45 Mat. 12:34

* 7:22 7:22 Isa. 35:5-6; 61:1

* 7:27 7:27 Mil. 3:1

* 7:29 7:29-30 Mat. 21:32; Luk'. 3:12

* 7:38 7:37-38 Mat. 26:7; Mar. 14:3; Yoh. 12:3

* 8:3 8:2-3 Mat. 27:55-56; Mar. 15:40-44; Luk'. 23:49

* 8:10 8:10 Isa. 6:9-10

* 8:16 8:16 Mat. 5:15; Luk'. 11:33

* 8:17 8:17 Mat. 10:26; Luk'. 12:2

* 8:18 8:18 Mat. 25:29; Luk'. 19:26

* 8:30 8:30 Legiwoni: Legiyoni eto kes' keshiru ik jirwotsi.

* 9:3 9:3-5 Luk'. 10:4-11; Wosh. 13:51

* 9:7 9:7-8 Mat. 16:14; Mar. 8:28; Luk'. 9:19

* 9:9 9:9 Mat. 14:1-2; Mar. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

* 9:23 9:23 Mat. 10:38; Luk'. 14:27

* 9:24 9:24 Mat. 10:39; Luk'. 17:33; Yoh. 12:25

* 9:35 9:35 Isa. 42:1; Mat. 3:17; 12:18; Mar. 1:11; Luk'. 3:22

* 9:46 9:46 Luk'. 22:24

* 9:48 9:48 Mat. 10:40; Luk'. 10:16; Yoh. 13:20

* 9:61 9:61 1 Naash. 12:20

* 10:2 10:2 Mat. 9:37-38

* 10:3 10:3 Mat. 10:16

* 10:4 10:4-11 Mat. 10:7-14; Mar. 6:8-11; Luk'. 9:3-5

* 10:7 10:7 1 K'or. 9:14; 1 T'im. 5:18

* 10:11 10:10-11 Wosh. 13:51

* 10:12 10:12 Aze. 19:24-28; Mat. 11:24; 10:15

* 10:13 10:13 Isa. 23:1-8; Hzk'. 26:1—28:26; Iyu. 3:4-8; Amo. 1:9-10; Zek. 9:2-4

* 10:15 10:15 14:13-15

* 10:19 10:19 Dub. 91:13

* 10:22 10:22 Yoh. 3:35; 10:15

* 10:25 10:25-28 Mat. 22:35-40; Mar. 12:28-34

* 10:27 10:27 Lew. 19:18; Iwi. 6:5

* 10:28 10:28 Lew. 18:5

* 10:34 10:33-34 2 Zen. 28:15

* 10:39 10:38-39 Yoh. 11:1

* 11:15 11:15 Mat. 9:34; 10:25

* 11:16 11:16 Mat. 12:38; 16:1; Mar. 8:11

* 11:23 11:23 Mar. 9:40

* 11:30 11:30 Yoh. 3:4

* 11:31 11:31 Lew. 27:30

* 12:1 12:1 Mat. 16:6; Mar. 8:15

* 12:10 12:10 Mat. 12:32; Mar. 3:29

* 12:27 12:27 1 Naash. 10:4-7; 2 Zen. 9:3-6

* 12:35 12:35 Mat. 25:1-13

* 12:36 12:36 Mar. 13:34-36

* 12:39 12:39-40 Mat. 24:43-44

* 12:50 12:50 Mar. 10:38

* 12:53 12:53 Mik. 7:6

* 13:14 13:14 Kesh. 20:9-10; Iwi. 5:13-14

* 13:27 13:27 Dub. 6:8

* 13:28 13:28 Mat. 22:13; 25:30

* 13:29 13:29Mat. 8:11-12

* 13:30 13:30 Mat. 19:30; 20:16; Mar. 10:31

* 13:35 13:35 Dub. 118:26; Erm. 22:5

* 14:11 14:11 Mat. 23:12; Luk'. 18:14

* 14:26 14:26 Mat. 10:37

* 14:27 14:27 Mat. 10:38; 16:24

* 15:2 15:2 Luk'. 5:29-30

* 16:13 16:13 Mat. 6:24

* 16:16 16:16 Mat. 11:12-13

* 16:17 16:17 Mat. 5:18

* 16:18 16:18 Mat. 5:32; 1 K'or. 7:10-11

* 17:3 17:3 Mat. 18:15

* 17:14 17:14 Lew. 14:1-32

* 17:26 17:26 Aze. 6:5-8

* 17:27 17:27 Aze. 7:6-24

* 17:28 17:28-29 Aze. 18:20—19:25

* 17:31 17:31 Mat. 24:17-18; Mar. 13:15-16

* 17:32 17:32 Aze. 19:26

* 17:33 17:33 Mat. 10:39; 16:25; Luk'. 9:24; Yoh. 12:25

* 18:14 18:14 Mat. 23:12; Luk'. 14:11

* 18:20 18:20 Kesh. 20:12-16; Iwi. 5:16-20

* 19:10 19:10 Mat. 18:11

* 19:11 19:11-27 Mat. 25:14-30

* 19:13 19:13 Minaniya: Ik minaniyo ik ash keez shashi damoze.

* 19:26 19:26 Mat. 13:12; Mar. 4:25; Luk'. 8:18

* 19:38 19:38 Dub. 118:26

* 19:46 19:46 Isa. 56:7; Erm. 7:11

* 19:47 19:47 Luk'. 21:37

* 20:9 20:9 Isa. 5:1

* 20:17 20:17 Dub. 118:22

* 20:27 20:27 Wosh. 23:8

* 20:28 20:28 Iwi. 25:5

* 20:37 20:37 Kesh. 3:6

* 20:42-43 20:42-43 Dub. 110:1

* 21:14 21:14-15 Luk'. 12:11-12

* 21:22 21:22 Hos. 9:7

* 21:25 21:25 Isa. 13:10; Hzk'. 32:7; Iyu. 2:31; Bek'. 6:12-13

* 21:27 21:27 Dan. 7:13; Bek'. 1:7

* 21:37 21:37 Luk'. 19:47

* 22:1 22:1 Kesh. 12:1-27

* 22:20 22:20 Erm. 31:31-34

* 22:21 22:21 Dub. 41:9

* 22:24 22:24 Mat. 18:1; Mar. 9:34; Luk'. 9:46

* 22:25 22:25-26 Mat. 25:25; Mar. 10:42-44

* 22:26 22:26 Mat. 23:11; Mar. 9:35

* 22:27 22:27 Yoh. 13:12-15

* 22:30 22:30 Mat. 19:28

* 22:35 22:35 Mat. 10:9-10; Mar. 6:8-9; Luk'. 10:4

* 22:37 22:37 Isa. 53:12

* 22:53 22:53 Luk'. 19:47; 21:37

* 23:30 23:30 Hos. 10:8; Bek'. 6:16

* 23:34 23:34 Dub. 22:18

* 23:35 23:35 Dub. 22:7

* 23:36 23:36 Dub. 69:21

* 23:45 23:45 Kesh. 26:31-33

* 23:46 23:46 Dub. 31:5

* 23:49 23:49 Luk'. 8:2-3

* 23:56 23:56 Kesh. 20:10; Iwi. 5:14

* 24:7 24:6-7 Mat. 16:21; 17:22-23; 20:18-19; Mar. 8:31; 9:31; 10:33-34; Luk'. 9:22; 18:31-33

* 24:49 24:49 Wosh. 1:4

* 24:51 24:50-51 Wosh. 1:9-11

Yohans Dooshishiyo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yohans Guut'tso

Nodoonz Iyesus Krstos Dooshishiyo

Kindo

Yohans dooshishiyo Iyesusi b́ t'intsir meetso tahdek't ash dagotse beyat beets Ik'i aap'o b́wottsok'owo kitsosha, mas'aafan b́tookon b́ kitsirwok'on dooshishiyan b́ guut'e bín nababirwots Iyesus kashitso wotar weetwe eteets Ik'o naayi b́wottsok'o amanar, bín boamantsatse tuutsonowere dúre dúri kasho bodetso bodanishe (20:31).

B́ dooshishiyi tuwoki kayanitse dúre dúron Ik'o keewuts keewonat Iyesusn ik bowottsok'o kindok'o aridek't b́t'intsiyakon Iyesus kashitso wotaarr weetuwe eteets Ik'o naayi b́wottsok'owo kitsiru k'osh k'osh adits keewwotsi b́t'intsiri. Maniyere hakonowere aditsanotsatse eegi oot'o daatsetsok'o kitsiru taarikiwots b́shuutsats weyirune. B́kayaan b́kitsir ik ik ashuwots Iyesusn amanar b́shuuts sha'at biyatse dantswotsi bowottsok'o, k'oshwotswere ando awuk'on bín bok'eftsok'ona bín amaneratsone boettsok'oniye. K'ot 13-17 tse Iyesus b́detsewots kooc' b́ danifwotsnton awuk'o karnts gonkeyo detst b́teshtsok'onat b́ jiteyoniyere shin k'andek'ikonat kup'shit aap'i keewwotsi b́ shishitsok'oniye bokeewiri. S'uwaatsi k'ot'wots Iyesus b́detseyonat angshosh b́t'iini jango, b́jiitewonat k'irotse b́tuwi jango, aani k'irotse b́tuwi jango, mank'o k'irotse b́tuwiyako b́woshefwotsats b́be'etwok'o keewirwotsiye. Yohans Iyesus Krstos weeron daatset dúre dúri beyo p'aap'uridek't b́kitsir deeran andon tuur Iyesusi weerok'o, arook'o, kashok'o woshde dek'etwotsshe. Yohans doo shishiyo k'osh k'osh b́wotitwok'o k'altso shayiri keewwotsi kitsosh daneetswotsnat aaw aawi nobeyootse boon nofiinef (t'ak'amamefwotsi), man etonwere aatsok'o, mishok'o, sháánok'o, giz jinfonat mereerwotskok'o, weyini mitonat weyini shuwon arts keewwotsn b́guut'oniye.

Jamon mas'aafan b́detstso

Shin shino 1:1-18

Yohans gupfonat Iyesus danif shintswotsna 1:19-51

Iyesus b́fiino sháánon dek'b́tutsok'owo 2:1—12:50

Iyerusalemnat bgúúratse b́fiini s'uwatse aawwotsí 13:1—19:42

Doonzo k'irotse tuwonat b́be'ewo 20:1-31

Gúúpo, Gelin ando aani b́woshefwots b́be'ewo 21:1-25

1

Aap'o kash imts meets b́wottsok'o

1 Shin shin aap'o fa'e b́tesh, aap'onwere Ik'oke b́ teshi, aap'manwere Ik'e b́ teshi. 2 Bí shin shin Ik'ontoni b́ taash. 3 Jam keewo bína bí azee, azeets jamotse ikonwor bí bíazrawo azeetso aaliye. 4 Bíyoknowere kasho fa'e b́ teshi, kashanwere ashuwotssh sháána b́ teshi. 5 Shááno t'aluwats c'eeshitwe, t'alwonu shááno da'aratse.

6  * Ik'oke wosheetso Yohanisi eteets ash iko fa'e b́ tesh. 7 B́ gawts gawon jamo bíamanitwok'o bí shááni jangosh gaw wotat b́weyi. 8 Bíwere shááni jangoni gawosh b́ weyi bako bí b́tookon sháánaliye. 9 Ash jamwotssh c'eshitwo ariko wottso shááno dats jamwats woke b́ fa'oni.

10 Bíwere datsanatse b́ teshi, datsanwere bí'azee bíne, datsanmó bín danatsane. 11 B́ik wottswotsok waare, b́ jirwotsmó bín de'atsne. 12 Wotowabako b́ keewu dek'tswotsnat b́ shútson amants jamwots Ik'o nana'uwotsi bowotitwok'owe alo boosh b́mi. 13 Bowere Ik'atse shuwekno bako ash naaratse, man etonwere meetsi shnunon wee nungshe mááts gonkewon shuweratsne.

14 Aap'onu meets wotere, s'aatonat arikono s'eent no dagotse beere, b́ nihoke waats ik s'uz na'o mangok'o wottso b́ mangonowere bek'rone. 15 Yohanswere «Ekeew taayere il weyirumań taayere shin fa'o b́teshtsotse taayere ayidek't bogfe etaat itsh tkeewtsoniye haniye,» ett kuhat b́keewi. 16 B́ s'eenatse no noúnets s'aatats s'aato dek'rone, 17 Nemo Muse weerone imeyi, s'aatonat aronmo Iyesus Krstos weerone b́ weyi. 18 B́jamon Ik' bek'tso konwor aaliye, wotowa eree Ik'o niho sheetsotse fa'a ik s'uzo b́naayi, bíwere Ik'wottsoni noosh kish kitsiye.

Gpfo Yohans gawts gawo

(Mat. 3:1-12; Mar. 1:1-8; Luk'. 3:1-18)

19 Ayhudi naashwots Iyersalemitsi kahniwotsnat Lewawino etefwotsn Yohansok woshat, «Kone nee?» ett boatiyor b́ imts gawo hank'oyiye.

20 Bí «Taa Krstos taanaliye» et b́ gawi bako gawo gawosh k'aze eraatse.

21  * Bowere «Beree nee kone? Eliyas neeneya?» ett bín boaati.

Bíwere «Taanaliye» ett boosh bíaniyi.

Bowere «Weetwe eteetso nebiyiwo neeneya?» bo et.

Bíwere «bí taanaliye» bí eti. 22 Bowere «Beree konene? Noon woshetsuwotssh nokeewish n took jangosh aawk'owe nieteti?» bo eti. 23  * Bíwere «Nebiywo Isayas b́ keewtsok'on

Taa ‹Doonzo weero katsuwre› et fere

worotse kuhiru asho k'aaro taane» bí eti.

24 Ashuwotswere bo woshe ferisawiwotsi etefuwotsitsna botesh, 25 Beree, «Nee Krstosi wee Eliyasi wee weetwe eteets nebiyo woto nk'azihakon eegoshe n gupiri?» ett bínboaati.

26 Yohansuwere hank'o ett boosh bíaaniy, «Taa tgupirye aatsone, eree it it danawo it dagotse b́ ned'iriye. 27 Bí taayere ile b́ weetiye, taa b́ c'aami tipi joko bitsosh dab bodktanaliye.»

28 Man b́ wotwere Yohans b́ gupfoke Yordanos fokoniyere bak'etse Betani kitotsna b́tesh.

Ik'i mereero

29 Yatsok'on Yohans Iyesusi b́ maants b́waafere bek't hank'o bíet «Datsantsi morro k'aa'ubazetwo Ik'i mereero haniye! 30 ‹T shutsatse weyiru ekeew taayere shino b́ teshtsotse taayere ayidek't bogfe› ti ettsoniye haniye. 31 Taawor ttookish bín danaaktana b́tesh, ernmó Isra'el ashuwotssh b́ be'eyish taa aatson gupfere t weyi. 32 Manats dabt Yohans hank'o ett gawere S'ayin shayiro erkukundok'o darotse oot't biyats b́ k'ot'efre t bek'i. 33 Taawor bín danaktane, ernmó aatson tgupetwok'o taan woshtsoniye, ‹Shayiro ood'r bíats b́ beewor n bek'etwo S'ayin shayiron gupetwo bíne› ett taash keewi. 34 Tawor han bek're, bí Ik'o naayi b́wottsok'owo gawitwe.»

Iyesus b́danif shintsuwots

35 Yatsok'on Yohans b́ danif gitetswotsnton aani manoke need'dek'tni b́ tesh, 36 Yohans Iyesus man weeron b́beshefere bek't, «Hambe! Ik'oko mereroni!» bí et.

37 Yohans danif gitetswots Yohans man b́ keewfere shisht Iyesus shutsats shoydek't bo ami. 38 Iyesus wongr et aanat s'ilbek't, «Eebi it geyiri?» bíet.

Bowere, «Rebi! eewke n beefoni?» boet. (rebi etoni danifino eta.)

39 Bíwere, «Waa s'iilere» bí eti. Eshe amt aak b́byirwok'o bos'ili. Manots aawots bínton towat bojin, manwere aaw tatsi sa'atok'oyi b́tesh.

40 Yohans b́ keewts keewo shisht Iyesus shuuts amts b́ danif gitetswotsitse iko Simon P'et'ros eshu Indriyasi b́teshi. 41 Indriyas shin shino b́ eshu Sim'onok amt «Mesihiyo daatsdek'rone» bí et. (mesihiya eto Krstosi eta, wee fuuteka eta) 42 Maniye il Indriyas Sim'oni Iyesusok dek't b́weyi.

Iyesuswere t'iwintsdek't s'iilt, «Nee Yona naay Simon neene, haniye hakonmo Keefi eteyar s'egetune» bíet. (Keefi etonmu: P'et'rosi wee shútsi s'ala etee).

Iyesus Flip'osnat Natnaeln b́s'eegtsok'o

43 Yatsok'on Iyesus Gelilmants amo b́gee, Flip'osi daatsdek't, «T shuutso shoy de wowe» bí eti. 44 Flip'os Indriyasnat P'et'rosnkok'o Bete Sayda eteets kitutsi asha b́tesh. 45 Filip'os Natna'eli daatsdek't, «Muse nemi mas'afatse, nebiyiwots bek'i mas'afatse b́ jangosh bo guut'tso daatsdek'rone, bíwere Yosef naay Nazrettso Iyesusiye» bí et. 46 Natnaelmó, «Nazretitse sheeng keewo b́jamon daatsewo falitwa k'úúna?» bí eti. Filp'osuwere «Waar s'iile!» bíet. 47 Natnael b́ maants b́waafere bek't Iyesus «Hambe! gond fino bíatse datserawo ariko Isra'el ashoni!» ett b́jangosh b́keewi. 48 Natnaeluwere «Aawokneya taan ndani?» bíet. Iyesuswere «Filip'os neenbs'egfetsere shino Belesi mitú shirotse n befere neen bek're» ett bísh bíaniyi. 49 Manoor Natna'el, «Danifono! nee Ik'o naay neene! nee Isra'el naasho neene!» bí et.

50 Iyesusu hank'owa bíet, «Nee ni aman, ‹Belesi mitu shirotse n befere neen bek're› ti ettsosheya? Haniye bogts keewwotsi shinomaants bek'etune. 51  * Arikoniye neesh tkeewiri, Daro b́k'eshere melkiwots ashna'o ats keer bo'ot'fere bek'etute.»

2

K'ana Zegelil eteets datsatse jiwo

1 Keezl aawots Gelil datsatse fa'a K'aana eteef kittutse jiwo fa'e b́tesh, Iyesus induwere manokna btesh. 2 Mank'o Iyesusnat b́danifuwotswor jiwok s'egerno. 3 Jiwumanatsnowere weyniwon dutsets biro b́s'utsok'on Iyesus ind Iyesussh, «Weyini bironiye boshirotse s'uure!» biet. 4 Iyesuswere «Nee máátsune! eegishe t keewots n kindiri? Ti aawo borafa'ee» bí et.

5 Manoor b́ ind manoke fa'uwotssh, «Bí itsh b́ ettso k'alwere» bí eti.

6 Bonemok'on ayhudiwots bo s'ayinf niwa b́ teshtsotse shirt shútsi kunduwots manoke fa'ano, kunduwtsuwere bo ik ikets wee gito wee keez kor atso detso falitkno. 7 Iyesus guutswotssh «Kundwotsits atso s'eentswere» bí et, boowere bo nonots b́ borfestsosh s'eentsbok'ri. 8 Maniye hakon Iyesus guutsuwotssh, «Ereer eshe and! jiwo doonzsh tepde'er imere» bí et, boowere dek'amt bísh boimi. 9 Jiwo doonz weyini biro maants wonets aatso b́ nonots b́gedtsok'on, ewuke b́waatsok'o danatse, ernmó aats kitts guutsuwots danfno, jiwo doonz, guuyo s'eegdek't hank'o bíet, 10 «Ash na'i nemok'on ash jamo shin biri komo shin imr s'eegets asho b́ woriyakon il c'ic'o b́ t'intsfoni, nemon weyini biro sheengo andish b́ borfetso nbeezi.»

11 Iyesus adits jam keewwotsitsi shints wotts han Gelil dats kitu K'anitse b́ fini, eshe mank'oon b́mango b kitsi, b́ danifwotswere bín boamani.

12  * Maniye hakon b́ indnat b́ eshwotsnton, b́ danifuwotsnton K'frnahom maants b́o oot'i, ernmó manoke ay aawo teyatsno.

Iyesus Ik' mootse keewirwotsnat kemiruwotsi b́kishtsok'o

(Mat. 21:12-13; Mar. 11:15-17; Luk'. 19:45-46)

13 Ayhudiwots fazigi baaliyo b́ bodtsotse Iyesus Iyerusalem maantsan bíami, 14 Ik' mootse minzwotsi, mererwotsnat kurkund kemirwotsnat gizo wonirwotsi bedek't bokeewefero bokeemfero boon b́ daatsi. 15 Manoor joki k'ac'eyo dooz dekt ash jamwotsi, bo mereruwotsnat bo minzwotsnton Ik' móótse b́ kish, bogizo wonirwots giz mano b́ bad'iyi, bomarono b́ gup'shi. 16 Kurkund kemiru ashuwotssho «Jaman okaan de'e ameree! t nih móó jaaki móó wosh k'ayere!» bíet. 17  * Manoor b́ danifwots, «N maa jangosh okooro tawok'o taan mitsre» ett guut'etso gaw bodek'i.

18 Maniye hakon Ayhudi naash naashuwots Iyesusi, «Nee hank'o k'alosh alo n detstsok'osh n kitsit adits keewo eebi noosh n kitsiti?» boet.

19  * Iyesuswere, «Ik' man gah k'rore taa keez aawotse aaniy aak'ritwe» bí et.

20 Bowere, «Ik' maan agosh habe shrt nato ishre, Eshe nee keez aawotse aanik'riti?» boeti. 21 Iyesusmó «Ik' maa» ett b́ keewtso bí atsi janga b́ tesh. 22 Manatse tuutson Iyesus k'irotse b́ tuutsok'on b́ danifwots man keewt b́teshtsok'o gawbodek', mann S'ayin mas'aafotse guut'etsonat Iyesus b́ keewts keewo bo amani.

23 Ieyesus Fazig baliwor Iyerusalemitse b́bewor b́ finits adits keewwotsi bobek'tsotse ay ashuwots bin boamani. 24 Iyesusmó ash jamwotsi b́ dantsotse boon amaneratse, 25 Bí ash nibotse fa'a jamo b́ dantsosh ash jango konwor bísh b́ keewitwok'o geeraka.

3

Nik'odimos aashon Iyesusok b́waatsok'o

1 Nik'odimosi eteets ash iko fa'e b́tesh, bíewere ferisawino eteef́wts jirwotts Ayhudi naasha b́tesh. 2 Ashaan t'úwon Iyesusok waat, «Danifono, Ik'o bínton b́wotiyala bako nee n k'aliru adits keewanotsi k'alosh falituwo konuwor aaliye, manshe nee Ik'oke waats danifo nwottsok'o danfone» bí et.

3 Iyesuswere, «Arikon arikoniye itsh keewirwe, asho aani gitlo shuweratse wotiyal Ik'i mengsto bek'osh falratse» bíet.

4 Nik'odimoswere, «Eshe, asho bí enashiyakon awuk'o k'alrniya b́ shuweti? Gitlo indumac'ots kindrniya shuweyo b́ falitik'úna?» eton bíaati.

5 Iyesuswere hank'o ett bíaaniy, «Ariko, arikoniye neesh t keewiri, asho Shayronat aatson b́shuweyala bako Ik'i mengstots kindo falratse. 6 Meetsatse shuwetso meetse, Shayiron shuwetsonmo Shayire. 7 Mansha ‹Gitlo shuwewo itsh geyife› neesh tiettsotse adk'aye. 8 Jongo b́shuntso mande b́jongefoni, b́ k'arono shishetwone, ernmó aawoke b́weyirwok'onat aawok bíamiruwok'o danatsne, mank'o shayirats shuwets jamo mank'oyiye.»

9 Nik'odimosuwere, «Aawuk'oneya hank'o woto b́faliti?» ett bíaati.

10 Iyesuswere hank'o ett bísh bíaniyi, «Nee Isra'elsh danifo wotefetsat han danafa'i? 11 Ariko arikoniye neesh tietiry, nodantso keewirwone, no bek'tsonowere gawirwone, itmó no gawts gawo de'atste. 12 Datsatsi keewo itsh tkeewor amaneratste wotiyal daratsi keewo itsh t keewor aawk'oneya it amaniti? 13 Darotse oot'ts ash na'oniye okoon daromaand keshtso konwor aaliye.

14  * «Muse worwotse dawunzo dambaan k'aaúdek't b́ jittsok'o mank'o ashna'o dambaan tuuzde'er bín jiito geyife. 15 Han b́wotirwonwere bín amants jametswots dúre dúri beyo bo datsitwok'owe.

16 «Bín amanit jametswots dúre dúri beyo b́ daatsituwok'owa bako b́ t'afrawok'o Ik'o datsu ayidek't b́shuntsotse ik s'uzo b́naayi b́ imi. 17 Ik'o b́naayi datsats b́ wosh, datso b́naayn b́ kashitwok'owa bako datsuwats b́ angshishaliye.

18 «Bín amantso ats angsheratse, bín amanerawonmó ik s'uz Ik' na'o shútson amano b́ k'aztsosh shinor bíats angshk'reke. 19 Angshonúwere haniye, shááno datsats waare, ashuwotsmó bo fino gond b́ wottsotse sháánoniyere t'aluwo boshuni. 20 Gond fin fints jamo shááno shunaka, b́ gond fino b́be'erawok'o sháánomand warake. 21 Arik wotts keewo finirúwonmó sháánomanda b́ waafo, shááno maants b́weyiruwere b́o fints keewo Ik'i alok'on b́ wottse sháánatse b́ be'etwok'owa.»

Gupfo Yohans Iyesus jangosh b́gawtsok'o

22 Maniye hakon Iyesus b́ danifwotsnton Yihud datsomand bíami, manoknowere gupfetst bonton muk'i b́ teshi. 23 Manoor Yohanswere aats ayi beyoke Salem ganoke Henoni eteets beyoke b́gupfera b́tesh, ashuwotswere waatni bo gupefo. 24  * Manoor Yohans tiperafa'e b́tesh.

25 Manoor Yohans danifuwotsnat ayhudi iko dagotse nemok'on s'ayini jango moosho tuu b́gutsi. 26 Yohans danifuwots Yohans maants t'int «Danifono! andi Yordanosiye bak'etse neenton teshtso, nee b́ jangosh n gawtso, hambe! bíwere gupe b́gupiri, ash jametsutswere b́ maants amirune» boeti.

27 Yohans hank'owa ett bíaaniy, «Ik'o bísh b́ imala bako konwor b́wotiyal asho eegor dek'o falratse, 28  * ‹B́ shin shinatsna taan wosheyi bako, taa Krstostanaliye› etaat tkeewtsok'osh it it tookonor gawu itne. 29 Guyu mootse detsts ashoniye guyee, ernmó guuyo mashiye guuyo ganoke ned'deniye bín b́k'ebetiye, b́ k'aaro shishono gene'úwitwe, manshe t gene'oniye haniye, bíwere and s'eengutserere. 30 Bí dambaan dambaan eto bísh geyife, taamo dashan dashan eto taash geyife.»

31 Dambe weetwo jametsoniyere boge, daatse wottso datsike, b́ keewirwonwere dastatsi keewe, darotse watso jamoniyere dambe. 32 Bí b́bek'tsonat b́ shishtsone b́gawitiye, errnmó b́ gawuts gawo dek'etwo aaliye. 33 B́ gawts gawo dek'etwonmó Ik'o arik b́ wottsok'o daniytwe. 34 Ik'o b́ S'ayin shayiro b́ imfo tatsde b́ woterawotse Ik'i woshtso Ik'i aap'o keewitwe.

35  * Ik'o niho b́ naayi shunfee, jam keewonowere b́ naaysh kishots imk'rere. 36 Nayon amantso dúredúr kasho detsfe, naayo n amanerawonmó Ik'i fayo bíatse b́wotiti bako kasho daatsratse.

4

Iyesusnat Semari datsatsi mááts ikún

1 Manoor Iyesus Yohansiyere bogo ay ashuwotsi b́ danifwotsi b́ woshirwok'onat b́ gupirwok'o ferisawino etfwots shishbok'ri, 2 Wotowaere gupirwots b́ danifuwotsi bako bí b́tookon gufatse. 3 B́ jango keewetso ferisawiwots boshishtsok'o danb́k'rtsok'on Iyesus Yhud datso k'azt Gelil maants aani k'az bíam. 4 Manokowere bíamor Semari weeron besho bín geyika b́tesh.

5  * Mansh Ya'ak'ob b́naaysh Yosefsh b́ imts beyoku ganoke fa'u, Sikari ett s'egefu Semariy kituts b́weyi. 6 Manoknowere Yak'ob aats gop'o fa'e b́tesh, Iyesus werind sha'oke b́ mááwtsotse gop'man ganok beeb́dek'i, manoor gizewonwere shrt sa'atok'owi b́tesh. 7 Manoor Semariy datsatsik wotts mááts iku aats kito gop'ok bweyi, Iyesuswere, «Úshet aatso taash ime!» bí eti 8 Manoor b́ danifwots mish keewosh kito maand amtnibofa'o. 9  * Semari dats ash wotts ashmanwere Iyesussh, «Nee n naaro ayhudi wotefetsat aawk'oneya tnaaro Semari wottsush ‹Úshi aatso taash ime!› etaat niatiri?» bí et, man bíetwere ayhudiwots Samrawino etefwotsnton ik woto bodeshawotsna.

10 Iyesuswere, «Ik'i imonat ‹Úshet aatso taash ime!› neesh etirwo koni b́wotstsok'o ndanink'e, bín k'oniyank'u neene bteshi, bíwere kash aatso neesh imank'e» bíet.

11 Biwere hank'o etaat biaaniyi, «Doonzono! neewo bín kitet k'ac'o deshatsnere, gop'onuwere ayi dashan woke, eshe kash aatso eewkneya n datsiti? 12 Nee gop'an imtso nonih Yak'obiyere bogfiya? Bína ett b́ nana'on, b́ minzwotswere gop'anitse úshrnee.»

13 Iyesus hank'o ettni bish bíaaniy, «Aatshan úshetu jamo ando aaniy shashwitwee, 14 Taa timet aatso úshetwonmo dúre dúrosh b́ jamon shashweratse, taa ti imet aatso dúre dúrosh kasho bítse t'up'et aatse b́ wotiti.»

15 Máátsmanwere, «Doonzono! haniye hakon aatso taan b́shashwirawok'o aaninwere kitosh hanok twarawok'o oona neesha man naari aatso taash ime!» bí et.

16 Iyesuswere, «Amr n kenihi s'eede aniwowe» bíet.

17 Ashmanwere, «Keniho deshatse» etaat bíaaniy.

Manoor Iyesus hank'owa bish bíet, «Keniho deshatse niettsoniye arikee, 18 Uts kenihwotsi detsfne b́teshi, and neenton fa'a ashonwere n kenihiyaliye, manshe ariko keewurne» bí eti.

19 Máátsmanwe hank'o bísh bíet, «Doonzono! nee nebiyiyo nwottsok'o andee t dani, 20 Nonihots guranatsene Ik'o bok'ofoni, itmó ‹Ashuwots Ik'o k'ono boosh b́ geyitiye Iyerusalemitsne› etfte.»

21 Iyesuswere hank'wa bish bíet, «Nee ashune! Guranatse wee Iyerusalemitse Ik'o nihosh sagado it k'azet aawo b́ weetwok'oyish taan amanowe, 22 It it daanawoshe it sagadiri, noomo kashet weero b́weet ayhudiwotsoke b́wottsotse no dants Ik'oshe nosagadiri. 23 Ernmó arikon Ik'osh sagadirwots, Ik'o nihosh arikonat Shayirn bosagadit aawo weetwe, dab andoor waare, Ik'o nihonwere b́geyirwo hank'on bísh sagaditwotsiye. 24 Ik'o shayire, bísh sagadirwotswere shayironat arikon sagado boosh geyife.»

25 Máátsmanwere «Krstosi eteetso Mesihiyo b́weetuwok'o danfee, bí b́ woor jam keewo noosh keewitwe» bi et.

26 Iyesuswere «Hamb! and neenton keeweyirwo taahe bíne» bí et.

27 Manoor b́ danifwots bo amtsoke aanat boweyi, Iyesus máátsunton b́ keeweyirwotse bo adi, wotowa bako, «Eege ngeyiri? Wee binton eegishe n keeweyiri?» ett bín attso konwor aali b́ tesh.

28 Maniye hakon máátsman b koro k'azk'rat́ kito maants amat́ ash ashosh hank'o bieti, 29 «T k'alts jamó taash keewts asho waar s'iilere! daneraka biye Krstosi wotifek'úna?» 30 Ashuwotswere kitotse kesht Iyesus maants boami.

31 Manoor b́ danifwots Iyesussh, «Danifonó! ik jago mishok'o moowe» ett bok'oni.

32 Bimó, «It danawo taa t meyiru móó detsfe» bíet.

33 Mansh b́ danifwots, «Asho bísh misho dek'waatso fa'ak'úna?» bo eti. 34 Iyesuswere boosh hank'owo bí et, «Tiko mishoniye taan woshtso ettso k'alona ett b́ finono s'eentsone. 35 It ‹Haniyak awd shasho orere, maniye hakone maay k'ees'o b́bodeti› etirutosha? Taamó ‹Aab kaaw de'er mááykatswots k'es'osh bobodtsok'o s'iilere› etirwe itsha. 36 K'es'irwo bí angi k'awntso dek'etwe, dúre dúri bewosh wotit shuwo ko'itwe, mansha shokirwonat, k'es'irwonton tohar gene'uwitúne. 37 Hnk'o b́ wottsotse ‹Iko shoketwe, k'osho k'es'etwe› eteetso arikee. 38 Taawere it bíats it shamberawo it k'es'etwok'o itn woshere, k'oshwots finon bomaawi, itmo bomawtsatse shuwo it meyi.» 39 Máátsunwere «T k'alts jamo taash keewure» etaat b gawtsok'on kit manitsere ankat Samari dats ashuwots bín bo amani. 40 Samari datsatsi ashuwots Iyesusok bo waatsok'on bonton b́ beetuewk'o bok'oni, bíwere git aawo manoke b́ teshi. 41 Bí aap'atse tuutsatse k'osh ankat ashonwere bín bo amani. 42 Ashmanshowere «Hniye hakon bín no amanitiye nee noosh n keewtsoshaliye no notookon noshishtsonat arikon datsani kashitwo bín b́wottsok'o no dantsotsne.» boeti.

Iyesus naasho na'o b́kashitsok'o

43 Iyesus Semariy datsatse git aawo b́ teshihakon Gelil datso maantsan bíami. 44  * Bí b́ tookon «Nebiyiwo b́ took datsatse mangiyerakee» ett keewre b́tesh. 45  * Gelil maants b́bodtsok'onmó Gelil dats ashuwots mangon bín bodek'i, han b́wotwere Fazig baliwots Iyerusalem maants amt boteshor bi manoke b́ k'alts jamo bek't boteshtsotsná.

46  * Maniye hakon Iyesus aatso weyini biro maants b́wonits datsu Gelil datsatse fa'a K'aan kitu maants aani aanat b́weyi, manoor K'frnahomn b́ na'o b́shirotse shodtso mengsti mootse naash iko fa'e b́ tesh. 47 Bíwere Iyesus Yihud datsatse Gelil datsats b́wowo shisht b́ maants bíam, K'frnahom maants ood'r ayidek't shodt k'irosh etirwo b́ na'o bísh b́kashiytwok'o Iyesusi b́k'oni. 48 Iyesuswere «It adits keewonat milikito it bek'ala bako eegonor amaneratste!» bíet. 49 Naashmanúwere «Doonzono! t na'o b́ k'irftsre oona neesha kaari ood'e» bíet.

50 Iyesuswere «N moo maants amee! n na'o kashon fa'e» bíet.

Ashmanwere Iyesus aap'tso amanat b́ moo maants bíami. 51 Bíamfere b́guutswots weerindatse daatsdek't «N na'o kashwtsere» ett bísh keew bok'ri.

52 Bíwere b́ na'o b́ shamp'ts sa'ato boon bíaati. Bowere «Oots shawat sa'atatse atsik'es'o bínfakshb́k'riye» boet. 53 Nihonwere, Iyesus «N na'o kashon fa'e» bíettso manoori sa'aton b́wottsok'owo danb́k'r, mansh manots aawon detst bínat b́maa ashon Iyesusi aman bok'ri.

54 Aditshan Iyesus Yhud datsatse Gelil datsomants waat b́k'alts gitloniye.

5

Iyesus ash dúr iko b́kashitsok'o

1 Maniye hakon ayhudiwots worowoti bali aaw b́ wottsotse Iyesus Iyerusalem maants bíami. 2 Iyerusalemn mererwots fengeshi ganoke, Ibrayist'i noonon Betezata eteets ikok kakts atso fa'e b́tesh, b́gúratsnowere bí tookatse ipdetsts boweeron besheefwots fa'ano botesh. 3 Ayidek't ay shodetswots, aaw dogwots, duruwotsnat shoklirwots b́ beshiru werats k'edek'tni botesh.* Ashmanots aatsman b́ giwoni bokotfo botesh, 4 Besh beshr Doonzo melakiyo aats kakots ood'r aatsman b́ giwshfoni, aats giwmaniye okoon shino aats kakmanits kindtso b́ shodts shodinar jamatse kashefe b́ tesh. 5 Manoknowere shaashe shimt nat jamosh shodts ash iko fa'e b́tesh. 6 Iyesus ashman manoke b́ k'eefere bek't ayduroniye shintson b́shodok'o dant, «Kasho geefi?» bíet.

7 Shodetsonuwere «Doonzono! aatso b́ giwtsok'on taan de'amr aats kakmanits gedet asho deshatse, taa amoosh tietor k'osh asho taayere shino oot'b́wtsiriye» bíet.

8 Iyesuswere «Tuuwe! ni es'o kurde'er amee!» bíet. 9 Ashmanwere manoor kashb́gutsi, b́ es'onowere kurdek't bíami.

Han b́wotwere sanbati aawone. 10  * Mansh Ayhudi naash naashuwots kashts ashmansh «Hambets sanbat b́wottsotse ni es'o nkuritwok'o neesh eekeratse» boet.

11 Bímó, «Taan kashits asho ‹nies'o kurde'e amee› ett taash keewre» bíet.

12 Bowere, «Ni es'o kurde' amee neesh ettso kone bí?» ett bo aati.

13 Ashmanmó ashasho bí aytsotsnat Iyesus manoke okaan t'iindek't b́teshtsotse bín kashitso koni b́wottsok'o danatse b́tesh.

14 Maniye hakon Iyesus ashman Ik' mootse daatsdek't, «Hamb, and kasherne, haniye bog keewo niats b́borawok'o haniye hakon morro fink'aye» bíet.

15 Ashmanwere amt bín kashitso Iyesusi b́wottsok'o ayhudiyi naashwotssh keewb́k'ri. 16 Keew man sanbati aawots b́ fintsotse Ayhudi naashwots Iyesusi gisho dek't botwi.

17 Iyesusmó «T nih andish b́borfetso fine b́finiri, taawere finirwe» ett boosh bíaaniy.

18 Man boshishtsosh Ayhudi naashuwots Iyesusi boúd'itwok'o iki boon tuzb́k'ri, man b́wotu bíye sanbato b́gaaktso s'uzsh b́ woterawo, «Ik'o t nihiye» eton b́ tooko Ik'onton b́nutsitsoshe.

Ik'o naay detsts alo

19 Iyesus hank'o ett boosh bíaaniy, «Arikon arkoniye itsh ti etiriye, Niho b́ finefere b́bek'tso finoniye okoon naayo b́took alon eegor fino falratse. Niho b́ k'alirwok'o naayonwere b́ k'aliri. 20 Niho naayo b́shuntsosh b́ finiru jamo bísh kitsitwe, itwere it aditwok'o haniye bog finonor bísh kitsitwe. 21 Niho k'irtsuwotsi b́ tuuzituwok'onat kashonowere boosh b́imetuwok'owa, naayonúwe mankowa b́ shunts ashosh kasho b́ imeti. 22 Niho konatsor angshratse, ernmó angsh jamo naayosh imk'rere. 23 Hanowere b́ k'alir ash jamwots niho bomangitwok'o, aaninwere naayo no bomangitwok'owa, naayo mangirawo, naayman woshts niho mangiratse.

24 «Ariko aroniye itsh tietiri, t aap'tso k'ewur taan woshtsono amanitwo dúre dúri beyo detsfe, bíye k'irotse kashomand k'az b́ kimtsotse bíats angsheratse. 25 Ariko arikoniye itsh keewirwe, k'irts ashuwots Ik'o naay k'aaro boshishet aawo fa'e, b́dúronúwere andee, bín shishetu jamwotswere kashon beetune. 26 Niho b́tookon kash t'uup'o b́wottsotse, b́naaywere kash t'uup'o b́wotitwok'o woshre. 27 Ashna'a b́ wottsotsnowere angsho bíangshitwok'o alo bísh imre. 28 Keewan jangatse adk'ayere, dowootse fa'a jametswots b́ k'ááro boshishet aawo weetwe. 29  * Sheeng fintswots dootse keewarr kashon beetune, gond fintswotsemó dowootse keer boere boats angshetwe.

Iyesus jangosh gawets gawo

30 «Taa t took alon eegor k'alo falratse, ernmó nihoke t shishtso angshitwe, taan woshtso b́ geyirwok'owa bako t geyirwok'o t angshrawotse t angsho kááwe. 31 Taa t took jangosh t gawitk wotiyal t gawts gawo arikaliye. 32 Ernmó t jangosh gawitwo k'osho fa'e, bíwere t jangosh b́gawit gawo arik b́ wotitwok'o danfee. 33  * Itiye Yohans maants wosho amtsuwotsi woshatniye it teshi, bíwere aro gawere. 34 Han tietiriye it kashitwok'owa bako taash ash gawo b́geyitsoshaliye. 35 Yohans aat'at c'eshts c'eshok'oyiye b́ teshi, it were muk' aawosh b́ sháánits sháánon gene'osh itgeyi. 36 Ernmó taa Yohans gawtsoniyere bog gawo detsfe, t gawonúwere t nih tfinitwok'o taash b́'imts finoniye, t finit finmanwere niho taan b́wooshtsok'o t jango gawitwe. 37  * Taan woshts Niho b́ tookon t jango gawere, itmó b́ k'aaro b́jamon shiyatste, bíaronowere b́ jamon be'atste. 38 Bí b́woshtso it amanerawotse b́ aap'o itnibots geratste. 39 It S'ayin mas'aafwotsitse dúre dúri kasho it daatsitwok'o itsh bí'artsotse boon p'ec'at its'iliri, boowere t jangosh gawirwotsiye. 40 Ernmó it kashu daatsosh t maants woo geratste. 41 Taa mango ashoke geeratse. 42 It it nibotse Ik'o shunawwotsi it wottsok'o danfee. 43 Taa t nih shútson waare, itmó taan de'atste, ernmó k'osho b́took shútson b́waal b́ín dek'etute. 44 It atsatseyosh mango geyirwots Ik' ikoke daatset mangonmó gerawwots, awuk'o k'alrniya amanosh it faliti? 45 Taa t nih shinatse itn t s'aamitwok'o ark'aya itsha, iti s'amitwo bín it jangirwo Museyiye. 46 Museyi amaneerte wotink'e bí tjango b́ guut'tsotse taanor amaniyank'te b́tesh. 47 Bí b́ guut'tso amaneratste wotiyal t aap'o awuk'o k'alrniya it amaniti?»

6

Iyesus úts kum ashuwotsi b́maanzitsok'o

(Mat. 14:13-21; Mar. 6:30-44; Luk'. 9:10-17)

1 Maniyereokon Iyesus Gelil aats k'aroniye bak'ets b́kimi, manwere T'ibriyados aats k'aroniye. 2 Ay ashuwots Iyesus shodtswotsi kashit b́k'alts adits keewo bobek'tsosh b́shuutso shoy dek't bosha'i. 3 Iyesus guri abaats kesht manoke b́ danifwotsnton beeb́dek'i. 4 Ayhudiwots fazigi baaliyo manoor t'intni b́tesh.

5 Manoor Iyesus ay asho b́maants b́waafe dambaan kawdek't s'iilt Filp'ossh, «Jam ashaansh bodet misho eewkneya keewosh nofaliti?» bí et. 6 Iyesus man b́ keew Filip'osi fadbek'osha bako b́k'alitwok'o bí b́tookon danfee b́tesh.

7 Flip'oswere «Botook tookosh mishi tiish tisho dab imosh git bal Dinariyon misho keewere boosh boratse» ett bíaaniy.

8 B́ danifuwotsitse iko Sim'on P'et'ros eshu Indriyas hank'o bíet, 9 «Uts geshi mishonat* git mus' detsts na'a iko hanoke fa'e bíeti, ernmó han jam ashaansh awukoneya b́ bodeti?» 10 Iyesuswere «Ashuwotsi beezwore» bíet. Manoke ay mooc'o fa'e b́tesh, ashuwotswere be bodek', botaawonúwere nungushi aano úts kumok'o bornke botesh. 11 Maniyere hakon Iyesus mishman k'a'udek't b́údiyakon beyiru ashuwotssh b́ kayi. Mank'o mus'uwotsi boosh b́ kayi, jametsuwots boosh b́ bodetuwok'owo bodaatsi. 12 Jametswots maat boworiyakon Iyesus b́ danifuwotssh, «Ik jago dats oorar bíawasherawk'o mishifed'o kakwere» bíet. 13 Bowere ash ashuwots maat bo eree ortso útś geshi mishi tishuwots fed'o kakudek't tatse git mishimaron s'eentsbok'ri.

14 Ashuwots Iyesus b́ fints aditsman bo bek'tsok'on, «Datsats weetwo nebiyiyo ariko haniye!» bo eti. 15 Ashuwotsmó angnon de'amr bín nugús woshosh gawbok'rtsok'o dank'rat aani Iyesus bí'al guri abaats k'azbiami.

Iyesus aatsi k'ari abaatse sha'efere bíamtsok'o

(Mat. 14:22-33; Mar. 6:45-52)

16 Datso b́ iltsok'on b́ danifuwots aats k'aro maants k'az bo'ot'. 17 Jelbats kinddek't K'frnahom maants bo tuwi, manoori sa'atonuwere t'aluwtsere b́tesh, Iyesuswere book warafa'e b́ tesh. 18 Jong kup'o b́ jongefere b́ teshtsotse, aatsi k'aro giwu b́wutsi. 19 B́ danifuwots wee útso wee shirt kilo metrok'o jelbu jook dek't boama'iyakon Iyesus aatsatse sha'efere jelbu maants b́ t'infere bek't shatboguts. 20 Bímó «Taane! shatk'ayere!» bíet. 21 Bowere gene'uwat bí jelbuts b́kindituwok'o bo geyi, manorowere jelbu boamiru datsats ambodbwtsi.

Iyesus kashi misho b́wottsok'o

22 Yatsok'on aats k'aroniyere bak'etse oorat teshts ashuwots, aats k'aratse jelbu ik s'uz b́teshtsok'onat manoknowere b́ danifuwots s'uz boamtsok'o, Iyesusmó bonton jelbuts b́ kindrawok'o bek'tni botesh. 23 Wotowa eree k'osh jelbuwots T'bryadositse tuut Iyesusi údon Ik' b́ k'ontsokonat ash asho mish bomaatsok boweyi. 24 Ash ashuwots Iyesus wotowa b́ danifwots manoke bo aaltsok'o bo bek'tsok'on jelb manotsits kind dek't Iyesusi geyo K'frnahom maants boami. 25 Aats k'aronye bak'etse bín bodatstsok'on, «Danifono, hanok awure nweyi?» bo et.

26 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Arikon, arikoniye itsh ti'etiriye, it taan it geyirye misho maat it wortsosha bako adits keewo it bek'tsoshaliye. 27 T'afit mishosh fink'ayere, maniyere Ik'o niho arikon daniyosh matabon b́ togts ash na'o b́ imet dúre dúri kash wotit mishosh finore.»

28 Ash ashuwotsuwere «Beree, Ik'i fino finosh eeg k'ale geyiti nosha?» boeti.

29 Bíwere «Ik'i finoniyere Ik'o b́ woshtson amanee» ett boosh bíaaniy.

30 Bowere bísh hank'owa boet, «Be'er neen noamanish adits keewo finitwiya? Eebi nfinitwo fa'oni? 31  * ‹Bomeetuwok'o darotse misho boosh imre› ett guut'etsok'on, no nihots worwotse darotse oot'ts meno maarne.»

32 Manoor Iyesus hank'owa boosh bíeti, «Arikon arikoniye itsh tietiriye, darotse oot'ts misho itsh imtso Museyiyaliye, arik wotts misho darotse itsh imetwo t nihiye, 33 Ik'i misho darotse ood'r datsansh kash imetwo bíne.» 34 Mansh ashuwots «Doonzono! man naari misho úni aawo noosh ime» bo eti.

35 Iyesuswere hank'o boosh bíet, «Kashi misho taane, tiyok weetuwo b́ jamon k'ak'eratse, taan amanitwo b́ jamon shashweratse, 36 Itiyere taan bek'rte ernmó taan amaneratste etirwe. 37 Niho taash b́ imetu jamo tiyok weetwe, tiyok wetwono b́ jamon taa úromaants gisheratse. 38 Taa darotse oot'at t waa taan woshtso bí ettso k'alosha bako t shuntso k'alishaliye. 39 Taan woshtso b́ shuntsonye taash b́ imts jamotse dab ikunor t t'afirawo dúris'uwi aawots k'irotse t tuzitwok'owe 40 Ee! t nih b́ shuntsoniye naayo be'er bín amanitu jamo dúre dúri kasho b́ datsitwok'owe, taawere dúri s'uwi aawots k'irotse bín tuuzitwe.» 41 «Darotse oot'tso misho taane» Iyesus bí ettsotse ayhudiwots bíatsats bo mumundi, 42 Hank'o bo eti «Han Yosef naay Iyesusi woshna? B́ nihnat b́ indn danefonoshna? Eshe and aawuk'oneya ‹Darotse oot're› bíetiri?»

43 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «It ats atseyo mumundk'ayere, 44 Taan woshtso niho b́ getstsoniyere okoon t maants woo falituwo konwor aaliye, t maants wetwonowere dúri s'úwi aawots k'irotse tuuzitwe. 45  * Nebiywots mas'aafotse ‹Ash jametswots Ik'oke danetwotsi wotitune› ett guut'ere, manshe nihoke shisht dants jametso tiyok weetwe. 46 Man etonwere niho bek'ts asho fa'e etoshaliye, niho bek'tsoniye Ik'oke waatsos'uziye. 47 Ariko arikoniye itsh ti etiriye, taan amants asho dúre dúri kasho detsfe. 48 Taaye kashi mish taane. 49 It nihots worwotse meno bo meyi, ernmó k'ire bok'iri. 50 Darotse oot'ts misho haniye, eshe mishman meetwo b́jamon k'irratse. 51 Darotse oot'tso kasho imet mishoniye taane, mish man meetu jamo dúre dúroshe b́ beeti, daatsosh kash b́wotitwok'o taa t imetwo misho t meetsoniye.»

52 Manoor ayhudiwots «Ashaan b́ meetso nometwok'o aawk'o k'alde'eniya noosh imo b́faliti?» ett boatsatsewo bo mooshi.

53 Mansh Iyesus boosh hank'o bí eti, «Arikon, arikoniye itsh t keewiri Ash na'o meetso moo itk'azal, b́ s'atso úsho it k'azal kasho deshatste. 54 Tmeets meetuwonat ts'ats úshetu jamo dúre dúri kasho detsfe, taawere dúris'uwi aawots k'irotse bín tuuzitwe. 55 T meetso ari mishe, t s'atsonwere ari úshe. 56 T meets meetwonat s'aats úshetu jamo taantoniye b́ beetiye, taawere bíntoniye tbeetiye. 57 Beyar beetwo niho taan b́woshtsok'onat bí atse tuutson taawor beyar beetwo twottsok'on mank'o t meets meetu jamo ti'atse tuutso beyar beetwo wotitwe. 58 Eshe darotse oot'tso misho haniye, bíwere it nihots bo maatsi naaraliye, mishman maatswotsiye k'irrne, misháán metwotsiye dúre dúroshe bobeti.»

59 Iyesus han b́ keewu K'frnahomitse ayhudi Ik' k'oni mootse b́ daniyore.

Dúre dúri kash aap'o

60 B́danifuwotsitse ayuwotsi man boshishtsok'on, «Aap'an mange, kone fal k'ebeti?» bo et.

61 B́danifwots keewan jango bo mumdtsok'o b́ gitsotse dandek't boosh hank'o bíeti, «Keewan itsh t'ugeya b́ wotiti? 62 Ash na'o b́beyok aanar b́kesho it bek'or eege it eteti? 63 Kasho imetwo Ik'i shayire, ash angonmó egoshoru woteratse, taa itsh t aap'tso shayire, manwere kashe, 64 Ernmó ititsere amanerawu ik ikwots fa'ane,» Iyesuswere han b́ keewoniyere shinon bín amanerawwots konotsi bowottsok'onat bín beshide imetwo koni b́wottsok'o b́dantsotsne. 65 Manats dabt Iyesus «Ik'o nihoke alo bísh imeyala bako tiyok wóósh falitwo aaliye tiet manshe» bíet.

66 Hanatse tuutson b́ danifwotsitse aywots jiik'omand k'az bo aani, manortson Iyesus shuutso sha'o k'azbok'ri. 67 Mansh, «Itwere aanar amo geefteya?» ett Iyesus b́ danifuwotssh bíaati. 68 Manoor S'im'on P'et'ros hank'o ett bíaani, «Doonzono! kon maantse noameti? Nee dúre dúri kashi aap'o detsfne. 69  * Nooyere amanerone, S'ayino Ik'o naayi nwottsok'o danrone.» 70 Iyesuswere, «Tatse gitetswotsi itn galdek'rosha? ernmó ititse iko Dabilosiye» boosh bí eti. 71 Manowere bíetir Simon naay Ask'rwot dats asho Yihud jangosha b tesh, Yihud b́ danif tatse gitwotsitse iko wotb́jinalor Iyesusi beshide imetwo bín b́wottsotsna.

7

Iyesusnat bíeshwotsn

1  * Maniyere hakon Iyesus Gelil datsatse bíananefere b́teshi, Ayhdiwots bín úd'osh geeyat boteshtsotse Yhud datsatse anaanosh falatse b́ tesh. 2 Manoor Ayhdiyots daasiy baaliyo karnre b́ teshi. 3 Mansh b́ eshwots Iyesus maants t'int hank'o bo eti, «N danifwots n finiru fino bo bek'etwok'o hanoke tuur Yhud datso maants amee, 4 Sháánátse danewosh geyiru asho b́ fino aashde finerake, neewor keewu jametsanotsi n finoŕ n tooko datsush n kitso geyife.» 5 Han bokeewwere bíeshwotswor dab bín amanerak bowottsoshe.

6 Iyesuswere hank'o boosh bíet, «Tiaawo andoor borafa'ee, it aawonmó jamaawo itsh k'anke. 7 Datsu iti shit'osh falratsane, Taanmó b fino gond́ b wottsok'o tkeewirwosh taan b́shit'iri. 8 It baaliyok ameree, taayere tiaawo andoor b́borafa'otse bali manok amatse.» 9 Bí mank'o ett Galilon k'az b́ oori.

Iyesus daasi baaliyatse b́datsetsok'o

10 Ernmó bí eshuwots baaliyok k'az boamiyakon b́be'erawo ááshoń baaliyok bíamí. 11 Balimanatsnowere «Bí eewke?» etfetst ayhudiwots bín bogeyiri bo tesh. 12 Ashuwots b́ jango shaashkona bo keeweyri b́ tesh, ik ikuwots «Bí ash shenge» bo etor, k'oshwotswere dabt «Woteratse bí ashuwotsi b́ dariyirye» bo etir b́ tesh. 13 Wotowa eree ayhudi naash naashwotsi bo shattsatse tuutso konwor b́ jango kish sháánon keewratse.

14 Baliyiman badatse Iyesus Ik móóts amt daniyo dek' b́twi. 15 Ayhudiwotswere, «Ash han b́ danawo jaman ak'onya danosh b́ fali?» ett bo adir b́ tesh.

16 Mansh Iyesus hank'o ett boosh bíaani «T daniyoniye taan woshtsoke daatseka bako tiyokikaliye. 17 Taan woshtso b́ geyirwo k'alosh shuntso b́ beyal daniyeyiru danań Ik'oke daatsek wee taa t tookon tkeewirwo b́ woto danetwe. 18 B́took keew keewirwo b́ took manga b́ geefoni, woshtso mango geyirwonmo bi arkeewke, kootonwere deshatse. 19 Muse nemo itsh imroshna? ititsnmó nemon sha'irwo konwor aaliye. It eegoshe taan úd'osh itgeyiri?»

20 Ash ashonwere «Niyatsne fo'erawoniye fa'oni, neen úd'osh kone geyirwoni?» boet.

21 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Taa ik fino finere, it jametswere fin man jangosh it adiri. 22  * Muse gof damiy nemo itsh imre, nemanwere b́waa nih nihwotsokna bako Musewoknaliy, itmo Ik' aawon ashuwotsi gofo it damiri. 23  * Eshe Muse weeron imets nemo tiitserawok'o ett sanbati aawon asho gofo damiyeyiri wotiyal, taa sanbati aawots ash ats jamo t kashitsosh eegishe taan it fayiri? 24 Ariko angshwere bako ash aawo s'iilr k'uuride angshk'ayere.»

Mesiyo jangosh tizets moosho

25 Iyerusalem ash ashuwotsitse ik ikwots hank'o bo et, «Úd'osh bogeyiru asho haniyoshna?» 26 Hambe! biye shiratsne b́ keewiri, boowere bísh eegor eratsne, ashaan Krstosi b́ wottsok'o arikon naash naashwots danfnok'úna? 27 B́wotiyalor ashaan ewkiko b́wottsok'o no danfone, Krstos b́woormo ewkik b́wottsok'o danetwo konwor aaliye. 28 Mansh Iyesus Ik' mootse b́ danifere k'aro eensh dek't hank'o bíet, «Taan danfte, ewuke twatsok'onowere danfte, ernmó taa t took alon waratse, taan woshtso bí arkeewetske, itmó bín danatste. 29 Taayere biyoke twaatsonat bí taan b́woshtsotse taa bin danfee.» 30 Manoor bín detsosh geyatni botesh, ernmó bíaawo b́borafa'otse konwor bín deshatse. 31 B́wotiyalor ash ashotse ayuwots bín boaani, hank'owere etrno «Krstos b́woormo ashaan b́k'alts aditswotsiyere bogeya b́ finiti?»

Iyesusi bodetsish kes' kes'fwotsi woshetsok'o

32 Ash ashuwots Iyesus jango shashkon bokeewefere ferisawino eteefwots bo shishi, mansh kahniy naashwotsnat ferisawino eteefuwotsn Iyesusi detsiyosh Ik' maa kotfuwotssh bokeewi. 33 Manoor Iyesus hank'o bíet, «Itnton muk'i teshetwe, maniyere okoon taan woshtsok ametuwe, 34 It taan geyitute, ernmó taan daatsratste, taa t beyok woo it falratste.»

35 Mansh ayhudiwots bo atsatsewosh hank'o bo et, «Bín nodaatsrawok'o ashaan ewkek'una bíameti? Daneraka Grik dats ashuwots dagots bad'ts ayhudiwotsok amr Ik' danawu ashuwotsi danishe k'úna? 36 ‹Taan geyitute, ernmó daatsratste taa tbeyirwok wosh falatste› bíetor eeg etoshe?»

Kashi t'úp' wotts aats t'úp'o

37  * Baaliyi s'uwi aawu wotts een aawots Iyesus need'dek't b́ k'aaro eenshdek't hank'o bíet, «Aats shashutso fa'e wotiyal t maants waar úyee. 38  * Taan amantso S'ayin mas'aafotse bíetiruwo kash ats t'uup'o b́ gitsotse t'uup'tuwe.» 39 Han bíetirwe bíń amanitwots bodek'et S'ayin shayiri jangosha b́tesh, Iyesus mango maants b́ keyafa'otse S'ayin shayiro imerafa'e b́tesh.

Ashuwots dagotse k'osh k'oshewo b́wottsok'o

40 Mann ash ashi dagotse Ik ikwots keewman boshishtsok'on, «Weetwe eteets nebiyiwo arikon haniye» boet. 41 K'oshwotswere «Han Krstosiye» bo eti. K'atswotsmó «Krstos b́weet Gelilneya? 42  * Krstos b́shuwet Dawit narotsnat Dawit kitotse Betelihemitse b́ weetwok'o S'ayin mas'fotse guut'roshna?» bo et. 43 Mann ash ashi dagotse b́ jangatse tuutson k'osh k'oshewo wotb́wutsi. 44 Boyitse ik ikwots bín detsosh geerno botesh, s'uznmó konwor bíndeshatse.

Ayhudi naashwots amano bok'aztsok'o

45 Maniye hakon kot kotfuwots kahni naashuwotsnat ferisawiwots maants aanat boami, boowere «Eegishe bín dek'woo it k'azi?» bo boeti.

46 Kes' kes'fwotswere, «Ashaan b́ keewiru keewi naaro konúwor keew danake» ett boaaniyi.

47 Ferisawino eteefwotsmó hank'o boeti, «Itwere daarisheya? 48 Wotowabako naash naashotse wee ferisawino eteefwotsitse bín amantso fa'a? 49 Muse nemo danawu ash ashaan arikon c'asheke.»

50  * Haniyre shin Iyesusok amt teshtsonat fersawiwotsitse iko wottso Nik'odimos, 51 «No nemok'on ash iko shin b́ keewo keewu b́de'e k'ewdek'fetsere aaninwere eeg b́k'altsok'owo danfitsere bí ats angshefá?» bíet.

52 Bowere, «Nee were Gelil maantsknenya? nebiyiwo Gelilitse b́ tuurawok'o p'ec'ar shuu'de dane» bo et. 53 Maniye il jametso b́ gal gal k'az bíami.*

8

Widatse daatsets máátsu

1 Maniyeokoon Iyesus Debrezyit guro maants bíami. 2 Yaatśguurok'on Ik' moo maants aanat b́waa, ash jamonwere b́ maants bo weyi, bíwere bedek't boon b́ danifere b́ teshi. 3 Nemo danifuwotsnat ferisawino eteefuwots widoke detsets máátsu dek' waat ash ashi dagots ned'ibok'iri. 4 Iyesusshowere hank'o boeti, «Danifino, hamb máátsani widoke detserane, 5  * Hank'o máátsu shutson togeyar b k'iritwok'owa Muse no nemotse b́ beezi, nemo b jangosh aawk'owe nieteti?» 6 Man bo etirwe bíatse bín s'amiyosh betsit keewo bodaatsitwok'o geyatni botesh, Iyesusmo dashan túmt b́ jabon datsats guut'o dek' b́ tuwi.

7 Anani bo aatre dambaan jobk' et kawdek't, «Ititse morr deshawo shini shútso k'aaú de biats shawu'e!» boosh bíet. 8 Maniyere hak aaniy tuumt datsats b́ guut'i. 9 Bowere man boshishtsok'on enaashatse dek't b́ tuutso jametswots ik ikon manoke k'az boami, mansh Iyesus taalotse need'at teshts máátsu s'uznton bíaal oorbgutsi.

10 Maniyere okoon Iyesus dambaan kawdek't, «Máátsune neena! neen s'aamirwots aabno? Niats angshitso konwor aalneya?» bíet.

11 Biwere «Doonzono! konwor aaliye» bi eti. Iyesuswere «Taawor niats angshratse, amee gitlo morro fink'aye» bíet. 12  * Aaninwere Iyesus «Taa datsush sháán taane, tshuuts sha'itwo bí kashosh wotit shááano daatsitwe, t'alwotsnowere anaaneratse» ett boosh b́keewi.

13  * Ferisawno etfwots «Nee n took jangoshe n gawiriye, n gawonwere arikaliye» boet.

14 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Dab taa t took jangosha tkeewiri b́wotiyalor taa ewuke t waatsok'o, aawok timiruwok'o t dantsotse t gawts gawo arikee, itmó aawoke t waatsok'onat aawok tiamirwok'o danatste. 15 It ash etok'one it angshiri, taamó konatsor angshratse. 16 Dab tiangshiyalor taan woshtso niho taanton b́ wottsotsnat taa tial tiangshrawotse tiangsho arikee, 17 Git ashuwots gawuts gawo arik b́ wottsok'o it nemotse guut'ere. 18 Mansh taa tjangosh gawituwe, taan woshts Nihonuwere t jangosh gawituwe.» 19 Manoor bo «N nih ewuke b́fa'oni?» ett bo aati. Iyesuswere «Taan wotowa t nihi wotowa danatste, taan it danink'e t nihino danank'te b́teshi» ett boosh bíaani.

20 Iyesus keewan b́ keewu Ik' mootse giz dek'eyiru sat'ni ganoke bedek't b́ daniyora. B́wotiyalor b́ gizewo b́ borafa'otse konuwor bín deshatse.

Aman k'azi jangosh keewets sheefo

21 Anyinuwere Iyesus hank'o boosh bíet, «Taawere ametuwe, itwere taan geyitute, ernmó it morrontona it k'iriti bako taa tiamiruwok it wosh falratste.»

22 Ayhudi naashuwotswere « ‹Taa tiametwok it woo falratste› bíetir b́ tooko úd'ishek'una?» boats atsewo boeti.

23 Manats dabt Iyesus hank'o boosh bíet, «It daashik itne, taa dambik taane, it datsanatsik itne taamó datsanatsik taanaliye, 24 Taa Bín twottsok'o amano it k'azal it morronton it k'iritwotse it morrontoniye it k'iriti tietiye manshe.»

25 Bowere «Nee konene?» boet.

Iyesuswere boosh hank'o bíet, «Shintson tuzdek'at itsh t keewtsok'on taane, 26 It jangosh t keewitwonat tiangshitwo ay keewo detsfe, s'uznmó taan woshtso ari keewetske, taawor datsush t keewitwo bíyoke t shishtsoniye.»

27 Bí niho jango b́ keewtsok'o boosh galeratse b́ tesh. 28 Mannsh Iyesus boosh hank'o bíeti, «Ash na'o dambaan tuuzde'er it jitor taa bín t wottsok'o danetute, mank'o niho taash b́danitso t keewirwok'oni bako tialmec'ron eegor t k'alrawok'o manoor t'iwintsitute. 29 Taan woshtso taantoniye, aaw aawon t k'aliruwo bín geneushit keew b́wottsotse ti'ali k'azk'reratsee.»

30 Iyesus man b́keeutsok'on ay ashuwots bín boamani.

Morri guuts wototse keshi jango

31 Iyesus bín amants ayhudiwotssh hankowa bíet, «It t aap'o korede bín it beyal arikon t danifuwotsi wotitute, 32 Aronowere danetute, aronuwere iti s'ayino kishitwe.»

33  * Boomó «Noo Abraham naar noone, b́ jamon konshor guuts wot danaknone, eshe nee ‹Nas'o keshetute› noosh nietir aawuk'oneya?» bo et.

34 Iyesuswere hank'o ett boosh bíaaniy, «Arikon arikoniye itsh tietiri, morr finiru jamo morri guutse, 35 Guutso jam aawosh mootse beerake, na'onmó jam aawosh mootse b́befoni. 36 Mansh naayo nas'o iti b́ kishyal arikon nas'o wotitute. 37 Abraham naar it wottsok'o taa danfee, ernmó t keewo it de'awotse taan úd'osh it geyiri. 38 Taa t nihoke t bek'tsoniye tkeewiri, itmó it nihoke it shishtsoniye it k'aliri.»

39 Bowere «Nonih Abrahamiye» ett boaaniy. Iyesuswere boosh hank'o bíeti, «Abraham nana'uwotsi it wotink'ere Abraham finoniye it finyank'oni, 40 Taaamó Ik'oke t shishts arikoniye itsh tkeewi, itmó taan úd'oshe it geyiri, Abraham mank'o k'alratse. 41 Eshe it itfiniriye it nih finoniye.» Bowere «Widon shuwets dik'al noanaliye, ik nihe nodetsi bíwere Ik'oniye» bo et.

42 Iyesuswere hank'o boosh bíeti, «Ik'o it nihi b́wotink'ermó taan shunank'te b́ teshi, taa hanok t weyiye Ik'okne, taan woshtso bína bako taa ttookon waratse. 43 Eegoshe t keewo itsh gaalo bk'azi? T aap' shisho it maawutsoshe. 44 It itnih Diyablos nana'uwots itne, it it shuniye it nih teuniruwo k'aloshe, bi shintson dek't b́tuutso kash úd'ke, arikeewo bíyoke bíaaltsotse arikeewonton b́ jamon gonkeyo deshatse, bí kootetskonat koot jami nih b́wottsotse koto b́keewor b́ tookotse kishdek'tni b́keewiri. 45 Taayere ariko tkeewirwosh taan amaneratste, 46 Aab ititse ‹Morretsk neene› etetuwo kone? Arika t keewiri wotiyal bere, eegoshe taan amano it k'azi? 47 Ik'okik wottso Ik'i aap'e b́ shishfoni, eshe it Ik'i aap'o shisho it k'azir Ik'okik woto it k'aztsoshe.»

Iyesusnat Abrahamn

48 Ayhudiwots, «Neehe Samrawinene, Fo'erawoniye niatse fa'ee no ettso ar woteratsáá?» boeti.

49 Iyesuswere hank'o et boosh bianiy, «Taa fo'erawo tiatse aaliye, ernmó t nihiye tmangiyiri, itmó taana it ketiyri. 50 Wotowa bako taa t took mango geeratse, t mangi jangosh moshetwonat taash angishitwo k'osho fa'ee. 51 Arikon arikone itsh tietiriye, ti aap'o kor dek'etwoniye b́ jamon k'irratse.»

52 Ayhudiwots hank'owa bísh boet, «Fo'erawo niatse b́beyiruwok'o and danrone, dab́ Abrahmwor k'irre, nebiyiwotswere k'irrne, nemon ‹T aap'o kordek'etwo b́jamon k'irratse› etfne, 53 Eshe nee no nih k'irtso Abrahamiyere bogfiya? nebiyiwots k'irrno, eshe nee n tooko koni woshishe?» 54 Iyesus hank'o ett bíaaniy, «Taa t tooko t mangiyal t mango k'auntso deshatse taan mangiyituwo t nihiye, bíwere ‹No Ik'oniye› it etirwoni. 55 B́ wotiyalor it bín danatste, taamo bín danfee, taa bín danatse tietalmó itkok'o kootetsoniye twoti, taamo bín danfee, b́ aap'onowere kordek'etuwe. 56 It nih Abraham ti aawo b́ bek'etwosh gene'owere, bek'tnwere gene'uwere.»

57 Manoor ayhudiwots, «Nee dab balk'ats nato woterafa'ane, eshe aawk'oneya Abrahami bek're nietiri?» bo eti. 58 Iyesuswere, «Arikon ariko itsh tietiriye, Abrahamiyere shin fa'e.» bíet.

59 Mansh ayhudiwots bin togosh shútso k'aa'u bodek'i, Iyesusmó bo aawatse ashwutsat Ik' mootse kesht biam.

9

Iyesus ááw dog wotat shuwets asho b́kashitsok'o

1 Iyesus werindon b́beshefere ááw dog wotat shuwetso b́ bek'i. 2 B́danifwots Iyesussh, «Danifono! ashaan dog wotat b́shuwe kon morroneya? B́ took morroneyamo bín shuutswots morroneya?»

3 Iyesuswere hank'o ett bíaaniy, «Ashaan ááwu dogo wotat b́ shuuwe b́ morron wee bínshutswots morratse tuutsonaliye, ernmó Ik'o fino bíatse b́ be'eyishee. 4 Taan woshtso fino aawon fino taash geyife, asho konwor fin b́ falraw t'úwo weetwe. 5  * Datsuatse t beyor taa datsush bsháán taane.»

6 Man b́ keewiyakon datsats tuf ett s'údt b́ s'údon shaawo b́ baad'i, tok'mannowere dogo aawats futt, 7 «Amr Selihom aats kakots mashowe» bí et. (Selihom «wosheka» eta.) Mann ashman amt mashdek't s'iilfere aanat b́weyi.

8 B́ giyuwotsnat bali b́ k'onfere bín bek't teshts ashuwots, «Ashaan andi bede'e k'onfoniyosha?» boeti. 9 Ik ikwots, «Ee, ún bííne!» bo et, «K'oshwotswere bína bíari bako bínaliye!» boet. Bímó «Taane únni!» bí et. 10 Ash ashuwotswere «Beree, aak'altniya ni'aawwots bok'esheyi?» boeti. 11 Bíwere «Iyesusi eteef asho took'o bad'idek't tiááwats futt ‹Selihom maants amr mashowe› bíet, taawere amaat mashdek'at bek'o tfali» ett bíaaniy. 12 Bowere, «Ash man and aawoke b́ fa'oni?» boet. Bíwere, «Aawoke b́ beyirwok'o danatse» bí et.

13 Maniyehak ash ashuwots doogteshts asho ferisawino etef wotsok dek't boami. 14 Iyesus took'o bad'idek't ashman ááwwots bok'eshetwok'o b́ k'altso sanbati aawotsa b́tesh. 15 Ferisawino etfwots, «Aawuk'oneya bek'o nfali!» ett ashman aani boaati. Bíwere «Tiááwwotsats t'ok'o b́ geere mashtdek', maniyere hako bek'o tfali» bí et.

16 Manoor ferisawino etefuwotsitse ik ikuwots, «Ashaan sanbato b́ mangirawotse Ik'okikaliye» bo et. K'atswotswere Beree, «Morretsk wotts asho adits keewanotsi awuk'o k'alrniya fino b́faliti?» bo et. Manatse tuutson bodagotse bo keewo k'osha k'oshewo b́woti.

17 Mann ááw dog wotat teshts ashmansh, «Ni ááwo taash shanire nietiru ashman jango eege nieteti?» ett aaniy gitlo boaati. Bíwere «Nebiyiye!» bíet. 18 Ashaan dog wotat b́ teshtsok'onat ilomo bí ááwo aawk'on b́ k'eshetsok'o b́indnat nihon s'eegdek't boatfetso ayhudi naashuwots amaneratsno b́ tesh. 19 Mann b́ nihonat indunsh, «Dog wotat shuwere it etts it na'o hanneya? Eshe and awuk'o k'altniya bek'o b́fali?» ett bonboaati.

20 B́ nihnat indún hank'o ett boaaniy, «Ashaan no naayi b́wotonat dog wotat b́shuwewo danfone, 21 Ernmó and awuk'on b́ bek'iruwok'onat bíááwwotsi kon bísh b́k'eshtsok'o danatsone, bín aatwere, bí ash een b́wottsotse bí b́ jangosh keewo falitwe.» 22 B́ nihnat indn han boetuwere Iyesussh «Krstosiye» eteet asho b́beyal ayhudi naashuwots Ik' mootse kishosh ik wotdek't boteshtsotse boon boshattsosha b́ tesh. 23 Mansh bínshutswots, «Bihe ash eene, bín aatwere» boet.

24 Maantse tuutson ááw dog teshts ashman aaniy s'eegdek't, «Nee ariko keewr Ik'o mangiwe, ashaan morretsk b́woto no danfone» boet.

25 Aawu dog teshts ashmanwere, «Bi morretsk b́woto taa danatse, s'uz ik keewo danfee, manwere taa dogo tteshtsok'onat and bek'o tfaltsok'one» ett bíaaniy. 26 Bowere, «Neesh ege b́ k'ali? Ni ááwonowere awuk'o k'altniya b́ kashiyi?» bo eti. 27 Biwere, «Shinowere keewere itmó k'ebo geratste, eshe eegoshe aani ando k'ebo it geyiri? It b́ danifwotsi woto geefteya?» bíet. 28 Bowere hank'o ett bín boc'ashi, «Iyesus danifo neena, nohe Muse danifwots noone, 29 Musenton Ik'o b́keewetsok'o danfone, ashaahanmo ewukik b́wottsok'o danatsone.»

30 Ashmanmo hank'o et boosh bíaaniy, «Ashaan awokik b́ woto it daro adike! ernmó tiaawwotsi shanitso bíne. 31 Morretswots keewo Ik'o b́ k'ewawok'o daneke, ernmó Ik'o mangifonat bshunts fino k'aliru asho b beyalr bín Ik'o shishfe. 32 Aawu dog wotat shuwets asho ááwo k'eshetso fa'ee etefere datsan bíazeron shish danerake. 33 Ashaan Ik'okik woto b́k'zink'e eegor k'alosh falrawunk'e b́teshi.»

34 Bowere, «N keew jamo morron s'enat shuwetsono! Nee noon daniysheya?» ett ayhudiwots Ik' k'oni mootse kishbok'ri.

Shayiron dog wotts nibo

35 Ashman ayhudiwots Ik' k'oni mootse kish bok'rtsok'o Iyesus shish b́k'r, bin b́datstsok'onowere, «Ash na'on amanituwiya?» bíet. 36 Bíwere, «Doonzono! bín ti amanish kone bi?» bíet. 37 Iyesus, «Bín bek'rne, and neenton keeweyirwonwere bíne» bíet. 38 Bíwere, «Doonzono! amanitwe» ett bísh b́sagadi. 39 Iyesuswere, «Be'aawwots bobek'etwok'o, bek'irwotswere bodogetwok'o taa datsanats angshosh waaree» bíet. 40 Manoor Iyesus ganoke fa'a ferisawino eteefwots «Eshe noowere ááw dognona eteya?» boeti. 41 Iyesuswere, «Aaw dog it wotink'e morro it ats woterawnk'e, andmo bek'irwone it etirwotse morretswotsi wotarr ooritute» bí eti.

10

Iyesus jints sheeng b́wottsok'o

1 Manatse tuut Iyesus hank'o bíeti, «Ariko arikone etirwe itsha, mererwots kúrots fengeshon kindraawo k'osh weeron kinditwo ump'etsonat wombedewotsne. 2 Fengeshon kinditwonmó mererwotsi jintsoniye. 3 Bíshe fengesh kotirwo k'eshitwe, mererwotswere b́ k'aaro shishetune, bi were b́ took mererwotsi boshutson s'eegetwe, jishde'ernwere ametuwee. 4 B́took mereer jamwotsi b́ kishihakon bo shin shinatse sha'itwe, b́ mererwotswere b́ k'aaro bo dantsotse b́ shuutso shoydeniye bo sha'iti. 5 K'osho k'aaronmó bodanawotse bíyatse oka bowos'eti bako b́jámon b́ shuutso amatsne.»

6 Iyesuswere jewraan boosh b́keewi, bomo boosh b́keewetso t'iwintsratsno.

7 Mansh Iyesus ando aani hank'o boosh bíet, «Arikon arikoniye itsh ti etiriye taa mererwots fengesh taane, 8 Taayere shin waats jametswots úmp'etswotsnat bik'knee, mererwotsu bon shiyatsne. 9 Fengesho taane, tweeron kinditwo kashitwe, kinditwe, keshetwe, jinokono daatsitwe. 10 Úmp'etsonmo b́ weyiŕ úmp'isha, shukonat t'afiyon s'uzsha, taamo t waa boowere kasho daatsr s'eent s'eenk kasho bodetsetwok'owe.

11 «Jints sheengo taane, jints sheengo b́ kasho b́ mererwotssha err beshide imetwe. 12 Btokk woteraw mereer jintso b́ jinish keeweka bako ari jints woterawonu lawuwo b́ waare b́bek'or mereruwotsi k'ak'rarni b́wos'eti, lawuwonwere mererwotsi bi'ide bad'ib́k'riti. 13 Jintsman k'az b́wos'irwe keewek b́wottsonat mererwotssh kis'odeshawo b́wottsone. 14  * Jints sheengo taane, taa t mererwotsi danfee, t mererwotswere taan danfnee. 15 Taa boon t daniru niho taan b́dantsok'o dani naaronat taawere niho t dantsi naaronee, taa t mererwotssh t kasho beshide imetwe. 16 Mereer s'eenanitse woterawo k'oshuwotsitse wotts mererwotsi detsfe, bonowere jisho taash geyife, boowere t k'ááro shishetune, ikoki mereer s'eene bowotiti, jinirwonwere ike b́ wotiti.

17 «Aani tdek'et kashú ti ímetwotse t nih taan shunfee. 18 Taa t kashu tshunon imetuwe bako tiatse konwor bin dek'etwo aaliye, t kashu imr aninuwe dek'osh alo detsfe, tzaziman tdek'were t nihoknee.»

19 B́ keewtsmanatse tuutson ayhudiwots dagotse k'osh k'oshewo wotbwtsi. 20 Boyitsnowere ayuwots, «Bí bíatse fo'erawoniye fa'oni, geewtsere, eegishe bín itk'ebiri?» boeti.

21 K'oshuwotsuwere, «B́keew keewan fo'erawo detsts ash nonotse keshetkaliye, fo'erawo bo ááwu dogwots aawo k'eshosh falituwa?» bo eti.

Ayhudiyots aman k'azi jango

22 Iyerusalemitse Ik' maa nato bíhandrtsi worwoti bali aawo b́bodi, manoronwe joosha* b́tesh. 23 Iyesus Ik' mootse Solomon bí anaanef werindatsna bí ananefer b́tesh. 24 Manoor ayhudiwots b́ ganok ko'edek't, «Awurish b́ borfetsone git nibon noon nja'iti? Nee Krsttosi n wotok'o danide noosh keewwe» boeti.

25 Iyesusu hank'o ett boosh bíaaniy, «Taa itsh keewre, itmó amaneratste, t nih shútson tfiniru fino t jangosh gawitwe. 26 Itmó t mererwotsitse woto itk'aztsosh amaneratste. 27 T mererwots t k'aaro shishetune, taawere boon danfee, boowere t shuutso sha'itúne. 28 Taa dúre dúri kashone boosh imetwe, manshe b́jamon t'afratsne, t kishotse konwor boon kishdeatse. 29 Boon taash imtso t nih jamoniyere bogfe. Tnih kishotse boon bi'dek'o falitwo konwor aaliye. 30 Taana ett Aabn ik noone.»

31 Ayhudiwotś manoor ando aani bín togosh shútso k'a'ubodek'i. 32 Iyesuswere, «T nihoke sheeng fin ayuwotsi itsh kitsre, eshe it taan it togir t fints hanotsitse aawsha etatniya?» bí eti.

33 Bowere, «Noo neen notogir Ik'o nc'ashirwosha bako n fints sheeng finoshaliye, manwere nee ash wotefetsat́ n tooko Ik' n woshtsoshee» ett bísh boaaniyi.

34  * Iyesuswere hank'o boosh bíet, «It nemotse ‹Itiye ik'wots it nee, eteere› ett guut'etso aalneya? 35 Eshe S'ayin mas'aafo sharosh faleratse, boosh waats Ik'i aap'o S'ayin mas'afo Izar Izewerotsi ett s'eegere. 36 Eshe, Niho S'ayntst datso maantsan b́ doyitso ‹Ik' na'o taane› bí ettsosh eegoshe ‹Ik'o c'ashre› it etiri? 37 Taa t nih fino fineratse wotiyal taan amank'ayere. 38 T nih finirwoni t finiri wotiyalmo taan dab́ amano it k'azalor t finiru finon amanore, hank'on niho taanton b́ wottsok'onat taawe nihonton twottsok'o shengshde danetute.»

39 Bowere ando aani bín detsosh bogeyi, bímó bo kishotse kesht k'az bí'ami.

40  * Iyesus ando aani Yordanos fokoniye kimt Yohanis bali b́ gupfok bíami, manoknowere b́ teshi. 41 Ay ashuwots bíyok wáát́, «Yohanis adits fino egoŕ fineratse, ernmó Yohanis ashaan jango b́ keewts jamo aree b́ teshi» bo et. 42 Manoknowere ay ashuwots bín bo amani.

11

Alazar b́k'irtsok'o

1 Betanitse beyirwo Alazari eteets ash iko shoodtni b́ tesh, Bitaniya eteyru man Mariyamnat bmish Martan bo beyru galuni b tesh. 2 Mariyami etetsmanwere doonzo tufats shitwo futat b took s'iron firtsuni, shodirúwonu bi eshu Alazari b́ tesh. 3 Mish gitwotswre, «Doonzono! n shunfo shoodwtsere» ett Iyesusok woshbok'ri.

4 Iyesusu man b́ shishtsok'on, «Shodan k'irosh betsitkaliye, s'uznmó Ik'osh mango b́ wotitwok'onat Ik' na'o bín b́ mangishe» bíet.

5 Iyesus Martanat bmish Mariyamna bo eshu Alazarnowere, shuna b́ shunfo. 6 Mansh Alazar shodo b́ shishiyakon b́beyrmanok git aawo k'az b́ jin. 7 Maniyakon b́ danifwotssh, «Woore Yhud datsats ando aanar amone» boeti.

8 B́ danifwotsu, «Danifono! ayhudiwots karn aawotse shútson neen jot'oshe bogeyri bo teshi, eshe nee ando manmaantsan amooshe ngeyiri?» boet.

9 Iyesus hanek'o ett boosh bí aani, «Ik aawotse tatse git sa'atosha? Aawon shairwo datsan shááno b́ bek'irwosh t'ugo bín dikratse. 10 Ernmó t'úwon sha'irwo shááno b́gitsotse b́deshawosh t'ugo bíne b́dikiti.» 11 Iyesus man boosh b́keewiyakon, «No mash Alazar tokrwtsere, taamo bín tokrotse tuzosh ametuwe» bíet. 12 B́danifwotstswere, «Doonzono! tokratni b́fa'oni wotiyal bére shamp'itwe etee» boeti. 13 Iyesus man b́keewirwe Alazar K'iri jangosha b́ tesh, ernmó b́ tokeri jango b́keewirwok'owa boosh bíari, 14 Mansh Iyesus kitsdek't́ sháánon hank'o ett boosh b́ keewi, «Alazar k'irre, 15 It it amanitwok'o taa manoke ti aalo itsh taan geneúshre, andmó b́ maants amone.»

16 Manoor Didimosi* eteetso Tomas b́ danif k'oshwotswere, «Bínton no k'iritwok'o nowoor amone» boet.

Iyesus k'ir tuwonat kash b́wottsok'o

17 Iyesus manok b́ bodtsok'on Alazari duketsi awd aawo b́ jiniyakon amt b́daatsi. 18 Betaniya Iyerusalematse keez kilo metrok'oyi bwoki. 19 Ayhudiyotsitse aywots Martanat Mariyamn boeshu b́ k'irtsosh boon kup'iyosh bowok waatni bo tesh.

20 Marta Iyesus woo b shishtsok'on bín dek'osh bweyi, Mariyammó mootsa btesh. 21 Marta Iyesussh, «Doonzono! nee hanoka nfa'oni wotink'e ti eshu k'irrawnk'e b́teshi, 22 Ernmó andoru nk'onitu jamo Ik'o neesh b́imetwok'o danefe» bí et.

23 Iyesuswere «Ni eshu k'irotse aaniy tuwitwe» bíet. 24 Martawere, «Dúr s'úwatse k'irtswots k'iro da'ar bo tuwor bíwere k'irotse b́ tuwitwok'o danfee» bí et. 25 Iyesuswere, «K'ir tuwonat kashon taane, taan amantso b́k'iriyaloru kashone b́beeti, 26 Kashon befetst taan amants jamo k'irratse, han amanitwiya?» bíet.

27 Bíwere, «Ee doonzono! nee datsats waatso Krstosi Ik' na'o nwottsok'o amanitwe» bíet. 28 Marta han bkeewiyakon b mishsh amaat «Danifo waat neene b́ s'eegiri» etaat shashkon b s'eegi. 29 Mariyam man b shishtsok'on kááron tuwat bíyok bíami. 30 Manoor Iyesus Marta bín bbek'ori b́beyirwoka bako galots kindrafa'e b́tesh. 31 Mariyami kup'iyosh waat́ mootse binton towat beyiru ayhudiwots Mariyam kaaron tuwat bkesho bek't Alazar doowo maants amr biepetwok'o boosh bíarere b shuutso bo tuwi.

32 Mariyam Iyesus beyirwok waat bín bbek'tsok'on b́ gubrats dihat, «Doonzono, nee hanoke fa'ane wotink'e ti eshu k'irrawk'ee b́ teshi» bi'eti.

33 Iyesuswere bínton waatswotswere boepfere b́bek'tsok'on b́ shayiri fayon shiyanat, 34 «Aawoke bín it duuki?» bíet. Bowere, «Doonzono! waa s'iile» boet.

35 Iyesuswere bí áác'uwo b́kuut'i. 36 Mansh Ayhudiwots, «Aawk'o bín b́shunfok'o s'iilere» boet.

37 Boyitsi ik ikwotsmo, «Ááwdogo ááwo kashitsan, ashaan b́k'irrawok'o woshomawiyank'a b́teshi?» bo eti.

Iyesus Alazari k'irotse b́tuztsok'o

38 Iyesus ayidek't shiyanefere doowo maants bíami, dowonwere shútson ipeek shúts gop'a b́tesh. 39 Iyesus, «Shútsman k'aa'úbayere» bí eti. K'irtso mish Martaá, «Doonzono b́ k'irihakon awd aawo wotere, and b́ sháák'o shok'etwe» biet. 40 Iyesuswere, «Niamaniyalee Ik'o mangone bek'etune eratstáá neesha?» bíet. 41 Ashuwotswere shútso k'aaú bobazi, maniyere hakon Iyesus dambaan s'iilt, «Nihono! taan n shishtsosh mango neesh boree, 42 Jam aawonor taan nshishetwok'o danfee, ernmó han ti et, hanoke need'iru ashuwots taan nee nwoshtsok'o bo amanisha etaatniye» bíet. 43 Iyesus man b́keeswihakon «Alazaroo! waa kee!» ett k'áári eenon b́keewi. 44 K'irtso Alazarwere b́ kishwotsnat b́ tufwotsn duuni tahon bo t'at'etsok'on dowootse b́ keshi, b́shitsonwere tahon b́t'at'etsok'ona botesh, Iyesuswere, «Bín bish k'rore, amee!» bí eti.

Iyesus ats malets málo

(Mat. 26:1-5; Mar. 14:1-2; Luk'. 22:1-2)

45 Mariyami ang kup'iyosh wáát teshts ayhudi wotsitse ayuwots b́k'altso bek't Iyesusn boamani. 46 Ik ikwotsmo ferisawino eteefwotsok amt́ Iyesus b́ k'altso boosh bo keewi. 47 Mansh kahni naashwotsnat ferisawino eteefwots moosh mooshirwotsi kakudek't hank'o boet, «Ashaan ay adits keewwotsi b́ finirwotse awuk'o nok'alink'e k'úna b́k'aniti? 48 S'ker hank'on bín k'aynok'riyalo ashjamo bín amanitwe, Rom dats ashuwots wáár no beyokonat no ash jamo ishbazetune.»

49 Ernmó boyitsi iko mandúr kahni naashwotsatsi k'aabo K'eyaf hank'owa bíet, «It eegor danatste, 50 Ashjamo b́t'afoniyere ik asho ashjami shegro b́k'iro itsh b́k'anitwok'o b́jamon t'iwintsratsteya?» 51 Bí man b́ keew b́ took danonali b́tesh, mandúr bí kahni naash abaatsi k'aabo b́teshtsotsena, Iyesus ayhudi ashuwots shegro b́k'irtwok'o kitsosha bek'han b́keewi. 52 B́k'iritwere ayhudiwots mec'rosh b́woterawo, bad'ts Ik'inana'úwotsnowere ikok kakwosha b́tesh.

53 Mansh manots aawotstson Iyesusi bo'úd'itwok'o shiyebowts. 54 Maniyakon Iyesus ayhudiwots dagotse be'at anaaneratse b́tesh, ernmó manoke kesht worwi ganoke fa'a Efremi eteef kitu maants bíami, manokno b́danifwotsnton k'az b́ oori.

55 Ayhudi Fazig baaliyo t'intnib́teshi, boyitsi ayuwotswere fazigi baliyiman b́bodfetso botoko s'ayintsosh gat'ariyon Iyerusalem maants bowáá. 56 Bowere Ik' mootse need'dek't Iyesus b́wááfetso bokotfotse, «Eebi it asaabiri? Baliyoke areratsa itsha?» Ett boatsatsewo bo aatefrera botesh. 57 Ando kahni naashwotsnat ferisawiwotsn Iyesusi detso bofalitwok'o b́beyoko dants asho b́ beyal boosh b́kitsitwok'o ashjamosh azazatni botesh.

12

Iyesusats shitúwo fuutts máátsu

(Mat. 26:6-13; Mar. 14:3-9)

1 Ayhudi fazigi worwoti baaliy aawo bodosh shirt aawo b́ oortsok'on, Iyesus Bitaniy maants bíami, Bitaniyo Iyesus k'irotse b́tuuztso Alazar b́beef galuni bteshi. 2 Manoknowere kooc'misho bísh k'aniibok'ri, manoknowere finiru Martayi btesh, Alazarwe mishimarats t'intswotsitsi ikoni b́teshi. 3  * Manoor Mariyam b́ gizo ayidek't shaaw wottso Nardosiya eteets mitatse dozets shituwo ik t'armusi bado wotitwo ik b́lk'at'iyo dek'amaat bín Iyesus tufo fuutbk'ri, b toks'ironowere firbbazi, maa manwere shitú sháák'on s'een b́gutsi. 4 B́ danifwotsitsi iko Iyesusi beshide imetwo Keriyot datstso Yhud, 5 «Shituwan keez bal dinriyosh kemde b́ gizman t'owwotssh imok'aze eegishe?» bíet. 6 Bí man b́ keewwere, t'owwotssh maac'o k'ewatni woterawo, bí úmp'ets b́wottsosha b́tesh, gizi k'arc'ito detsfo bí b́teshtsotse k'arc'itots gedets gizo dek'o danb́dek'tsosha b́tesh.

7 Iyesus hank'owa bíet, «T duuket aawosh b k'anitsotse bine k'ayere. 8  * T'owwotsiye jam aawo itntoniye bofa'oni, taamó úni aawo itntoniyaliye t beeti.»

9 Manoor ayhudiwotsitse ayuwots Iyesus Bitanin b́ fa'ok'o dank'rat boweyi, bowaatsonwere Iyesus mec'rosh b́woterawon Iyesus k'irotse b́tuuztso Alazarnowere bek'osha b́tesh. 10 Kahni naashwotsmó Alazarnor úd'osh bo shiyeyi. 11 Bíyatse tuutson ayhudiwotsitse aywots amt Iyesusi bo amantsotsna.

12 Yatsok'on fazig baaliyosh waats ay ashuwots Iyesus Iyerusalem maants b́weetwok'o shishbok'ri. 13  * Mansh woli maaro detsdek't bín mangon dek'osh bokeshi, «Hosa'ana! doonzo shúútson wetwo Isra'el naasho deereke!» etfetst bokuhefere botesh.

14 Iyesus daaz na'o daatsdek't bíats beeb́dek'i, man b́ wotwere,

15  * «Nee S'iyon ni'e, Iyerusaleme shatk'aye!

Hambe! n naashoniye daaz na'ú ats keede'er weetwe»

ett bek'on guut'etso b́ s'eenetwok'owe.

16 B́ danifwotssh keewan bal boosh galeratse b́tesh, ernmó Iyesus b́mangiyakon keewan b́jangosh b́guut'etsok'onat bísho k'aletsok'o gawbodek'i.

17 Iyesus Alazari dowootse s'eegt k'irotse b́tuuzor bínton teshts jamwots Iyesus jango bogefera botesh. 18 Ay ashuwots bínton gonkewosh bowowwere adits keewan b́finetsok'o shisht boteshtsosha. 19 Manoor Ferisawino eteetswots, «Eshe! dats jamatsi ash jamo b́shuutso tuure! noo eegor k'alo no maawtsok'o bek'irutosha?» Bo ats atsewosh boet.

20 Baalyi aawor Ik' k'onosh Iyerusalem maants amts ashuwotsitse, Grik datson watswots bítse fa'ano botesh. 21 Bowere Gelil datsatse Betesayid galits ash wottso Flip'osok t'iindek't, «T doonzo! Iyesusi bek'o geefone» boeti.

22 Filip'oswere amt́ Indriyassh keew b́k'ri, Indriyasnat Filip'osn towat amt Iyesussh keew bok'ri. 23 Iyesuswere hank'o ett boosh b́keewi, «Hamb ashna'o b́mangit sa'ato bodre, 24  * Arikon aroniye itsh tietiri, Sndeyi ááwu datsats fed'ar b k'iriyalabako biaaliye b ooriti, bk'iriyalmó ayo shuwitwane. 25 B́kashu shuntso bin t'afitwe, datsanatse b́kashú shit'etwonmó dúre dúri beyosh gerdek'etwe. 26 Taash finosh geyirwo t shuutso wowe, taash fiintwonwere taa tbeyrwok beetwe, taash fiinitwonowere t nihi bímangitwee.»

27 Maniyak Iyesus hank'o bí et, «And eshe! t kashu kic'wtseraniyee, awk'oye ti'eteti eshna? Nihono! sa'atanatse taan fariwe erta? Man tierawok'o taa twaa kic'its gond bek'i sa'atanshee. 28 Nihono! n shútso mangiwe.»

Maniye il «Tshútso mangire, aaninwere mangitwe!» etts k'iro darotse b́weyi.

29 Manoke need'iru ashuwots man boshishtsok'on, «Guumee!» boet. K'atsetswotswere, «Melakiye kewtsoni!» bo eti.

30 Iyesusmó hank'o ett bíaaniy, «K'aaran b́weyiye itsha ettni bako taasha ettniyaliye, 31 Datsanats angshet andee, datsani keewts Shed'ano úromaants b́juwet andee, 32 Taawere datswatse dambaan dambaan taan k'aúwewor ashjamo t maants geetsitwe.» 33 Iyesus han b́keewtsonwere ááw naari k'iron bk'iritwok'o kitsosha.

34  * Ashuwotswere «Nemotse guut'ere nodatstsok'osh ‹Krstos dúre dúeosh beetwe› etke, ‹eshe nee, ash na'o dambaan dambaan tuwitwe› nietiri aawk'oneya? Ash na'amanmo kone?» boeti.

35 Iyesus hank'o boosh bíet, «And muk'na'a gizeyosh shááno itnton fa'ee, t'aluwo itats b́borawok'o shááno itsh b́befere ananore, t'aluwots sha'efo aawok bíamirwok'owo danatse. 36 Shááno nana'uwotsi it wotitwok'o shááno itsh b́befere sháánman amanore,» Iyesus man b́keewiyakon amt boatse áásh b́wtsi.

Ayhudiwots amano bok'aztsok'o

37 Iyesus ay adits keewwotsi boshinatse b́ fiiniyaloru ayhudiwots bín amaneratsno. 38  * Man b́wotirwere Nebiyiyo Isayasn,

«Doonzono! no keewtso kone amani?

Doonzo angonmó konshe b́be'eyi?»

Ett b́keewtso b́s'eenishe. 39 Hanatse tuutso Isayas bíettsok'on amano maawrne.

40  * «Bo ááwoń be'efetsr

Bonibotse t'iwintsr

Boaanere boon b́kashirawok'o

Ik'o bo ááwo deekb́k'rere,

Bonibonowere dungik'rere.»

41 Isasayas han bíetiye Iyesus mango b́bek'etsoshe, manshe han Iyesus jangoshe b́keewiri.

42 B́wotefere Ayhudi naashwotsitse dab ayuwots Iyesusn amanerno, ernmó Ferisawino eteefwots Ik' k'oni mootse boon bokishrawok'o shatt b́ jango sháánon kish keewratsno. 43 Man bok'alwere Ik'oke daatset mangoniyere ashoke daatset mango boshuntsotsne.

44 Iyesuswere b́k'aáro eenshdek't hank'o etre, «Taan amantso t s'uzi b́ woterawo, taan woshtsonowere amanirwe, 45 Taan bek'irwonwere taan woshtso bek'irwe, 46 Taan amanit jamo t'aluwotse b́berawok'o taa sháán wotat datsats waare. 47 Ti aap'tso k'ewde finats jitsrawats angshitwo taanaliye, taa t weyiye datsu kashiyisha bako datsats angshoshashaliye. 48 Taan geerawonat t aap'ono de'aw ashaats angshitwo fa'ee, taa t keewts aap'o dúri s'uwatse bíats angshitwe. 49 Taa t took alon keewratse, taa tietirwonat tkeewts tzaziyono taash imtso taan woshtso Aabiye. 50 Bí alonwere dúre dúri kasho b́wottsok'o danfee. Mansh taa tkeewirwo niho aab taash b́ keewtsoniye.»

13

Iyesus b́ danifwots tufo b́mashtsok'o

1 Manoronú fazigi baaliyoniyre shina b́ tesh, Iyesus datsani k'ayr nihok bíamet aawo b́bodtsok'o danb́k'ri. Datsanatse fa'a b́jirwotsi shunk'ratni b́tesh, b́jamoonowere shunb́k'ri.

2 Iyesusnat b́danfwots kooc'misho bomefera boteshi, Simon naay Kiriyot dats asho Yihudmó Iyesusi beshide b́'imetwok'o Diyablos b́nibots gond keewo gedb́k'ri. 3 Niho al jamo bísh bí imtsok'onat Ik'oke kesht b́waatsok'o, Ik'o maantso aanar bíametwok'o Iyesus danfee b́teshi, 4 Mansh mishimaratse k'aztuut b́shemo dats gedb́k'ri, bín firet taho k'aaúdek't b́gebats edb́dek'i. 5 Maniyere il tufmashi k'ac'ots aatso geddek't b́danifwots tufo masho dek'b́tu, b́ ed'ts tahmannowere botufo b́fir. 6 Iyesuswere Simon P'et'rosok b́waatsok'on Simon P'et'ros, «Doonzono! neene t tufo masheti?» bí et. 7 Iyesuswere «Taa t k'alirwo nee and danatsne, aytsmo t'iwintsitune» bíet 8 P'etroswere «Nee t tufo b́jamon mayatsne!» bí et. Iyesuswere «Taa n tufo masho tk'azal nee tiyoke bano deshatsne» ett bí aaniyi. 9 Simon P'et'roswere «Doonzono! mank'oyi wotiyal bére ttufmec'ro b́woterawo tkishonowere, ttookonowere maye!» bí eti. 10 Iyesuswere «Bí aats mashtso b́ jamon s'ayin b́wottsotse b́ tuf mashoniye okoon k'osho geyiratse, itwere s'ayinwots itne, ernmó it únetsiyaliye» bí eti. 11 Iyesus «It únets s'ayin itnaliye» bíet bín beshide imetwo koni b́wottsok'o b́ dantsosha b́ tesh.

12  * Botufo b́ mashiyakon b́ taho tahdek't b́ beyok aanat beebdek'i, hank'owo boosh bíet, «Itsh eeg t k'altsok'o t'iwints dek'rteya? 13 It ‹Danifonat doonoza› etfte taasha, taa danifonat doonzo twottsotse it ettso aree. 14 Eshe taa itsh doonznat iti danifo wotefetsat it tufo t mashihakon it it atsatsewosh it tufo masheyo geyitwe. 15 Taa itsh tk'altsok'o itwere it k'alitwok'o ariyosh wotitwo itsh beezree. 16  * Aron arikone itsh keewirwe, guutso b́ doonzoniyere bowakee, wooshetsonwere bín woshtsoniyere bowakee. 17 Keewan dande finats it jitsink'ere derek itne. 18  * Han tkeewir it únetsishaliye, taa t galdek'tswotsi danfee, ernmó ‹T mish máátso gondon tiatsats tuure› etiru S'ayin mas'aafotse beyiru aap'o b́s'eeno geyife. 19 Man b́wotoniyere shino itsh t keewiri, b́ s'eeniyakon taa Bín twottsok'o it amanishee. 20  * Arikon aronee itsh t keewiri, taa t woshtso dek'etwoniye taan de'k'etwe, taano dek'etwo taan woshtsonowere dek'etwe.»

Iyesus bín beshide imetwo koni b́wottsok'owo shino b́keewtsok'o.

(Mat. 26:20-25; Mar. 14:17-21; Luk'. 22:21-23)

21 Iyesus man bí etiyakon b́ shayiron kic'at «Aron, arikoniye itsh t etiri, ititsi iko taan beshide imetwe» et kishdek't b́keewi.

22 B́ danifwots b́ keewirwan kon jango b́wottsok'o bodartsotse bo atsatsewo bos'ile. 23 Iyesus b́danifwotsitsi b́shnf iko Iyesus ganokt bedek'tni b́tesh. 24 Simon P'et'ros kolat, «Konjango b́keewtsok'o aab aatwe» bí eti.

25 Mann bí Iyesusok t'intsdek't «Doonzono! neen beshide imetwo kone?» ett bíaati.

26 Iyesuswere «Bíye mishan iton itde bísh ti'imetwoniye» bí eti. Man bí'ettsok'on misho iton itdek't Kiriyot ash wottso Simon naay Yihudsh b́ imi. 27 Yihud imetsman b́dek'iyakon manoor Shed'no bíatsots s'een b́utsi, Iyesuswere Yihudsh, «K'alosh ngeyirwo káári k'alwe!» bí et. 28 Iyesus eegosh mank'o bíettsok'o mishimaratse beyirwotsitse konwor dantso aali b́tesh. 29 Yihud giz detsfo b́teshtsotse b́ danifwotsitsi ik ikwots Iyesus «Baliyosh noosh geyitwo keewowe wee t'owwotssh ime» bíettsok'owa boosh bíari.

30 Yihdwere tiits imetsman b́dek'tsok'on manoor kesht k'az bíami. Manoronwere t'úwa b́tesh.

Handr tzaziyo

31 Yihud kesht bí amiyakon Iyesus hank'o bíeti, «And ash Na'o mangree, b́ yatse tuutsonowere Ik'o mangree, 32 Ik'o b́jangatse tuutson b́mangtsotse Ik'onwere bín mangitwe, muk'i b́teyawoniye bín b́mangitye. 33  * T nanaúwotso! itnton tteshet ay gizeyoshaliye, itwere taan geyitute, Ayhudi naashwotssh ‹Taa tiametwok it woo falratste› ti ettsok'o, andoor itsh mank'o eteetwe. 34  * It atsatsewo it shuneetwok'o handr tzaziwo itsh imirwe, taa itn tshuntsok'o itwere it atsatsewo shunewere. 35 It atsatsewo it shunetka wotiyal t danifwotsi it wottsok'o ash jamo danetwe.»

P'et'ros bín bíhalitwok'o Iyesus shino b́keewtsok'o

(Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luk'. 22:31-34)

36 Maniyere il S'mon P'et'ros Iyesussh, «Doonzono! aawke niameti?» ett bíaati.

Iyesuswere «taa tiametwok and taanton woo falratsne ilmó tshuutso woo falitune» ett bíaniyi 37 P'et'roswere «Doonzono! eegoshe and nshuutso woo tmawiti? Taa t kasho dab neesha err beshide ímetwe» bí et.

38 Iyesuwere «Nee nkasho taasha err beshide imetwiya? Aron arikoniye neesh ti etiri, hambets baako b́ k'ad́ftsere shino keezoto taan haalitune» ett bíaaniy.

14

B́ nihok de'amet weerindo Iyesus s'uzi b́wottsok'o

1 Manats dabt Iyesus hank'owa bíet, «Kic'k'ayere, Ik'on amanore, taanowere amanore, 2 Tnih mootse ay beewoke fa'oni, mank'o wotob́k'azink'eremó it beetwoko k'aniyosh ametuwe erawnk'e b́teshi. 3 Amr beyoko itsh t k'aniyakon taa t beyirwoke itwere it beetwok'o aanar waar itn dek'etwe. 4 Taa ti amiru werindonoewere danfte.»

5 Tomaswere «Doonzono! aawok niamirwok'o danatsone, eshe, weerindo awuk'o k'alrniya dano nofaliti?» bíet. 6 Iyesuswere hank'o et bísh bíaaniy, «Weronu aronu kashonu taane, t weerona bako konwor nihok bodetwo aaliye. 7 Taan danrte wotink'e tnihnowere danank'te b́teshi, hanyakomó bín danetute, bínowere bek'rte.»

8 Filip'oswere «Doonzono! niho noosh nkitsitka wotiyal noosh bodfe» bíet.

9 Iyesuswere hank'o et bísh bíaaniy, «Filip'osoo! hank'o dúro itnton tbeyiru jamanitsneya taan itdari? taan bek'tsoniye nihono bek're, eshe, nee ‹niho noosh kitsuwe› nietir awuk'neya? 10 Taa nihots t beyirwok'o, nihonwere tiyits b́bewok'o amaneratsiya? itsh tkeewiru keewo ttookonaliye, ernmó fin jamo finirwo tgiyitse fa'o nihoniye, 11 Taa nihotse t beyirwok'o, nihonwere tiyitse b́fa'ok'owo amanore, mank'o woto b́ k'azalor tfinatse tuutson taan amanore. 12 Arikon aroniye itsh ti etiri, taan amanitwo taa tfiniru fino finitwe, dab haniyere bogo finitwe, taa nihok ametuwe. 13 Niho Nayoatse tuutson b́mangitwok'o t shútson itk'onitu jamo itsh k'alitwe. 14 Konnor wotowa t shútson it k'onit keewo taa k'alitwe.

Iyesus S'ayin shayiro imosh b́jangitsok'o

15 «Taan shunfte wotiyal t tzaziyo kotetuute, 16 Taa niho k'onitwe, bíwere dúre dúrosh itnton beetwo k'osho kup'shitwo itsh imetwe. 17 Hanwere S'ayin Shayir arikoniye, datsan bín b́dawonat b́be'awotse bín dek'o falratse, itmó bí itnton b́wottsotsnat it gitsotsnowere b́beyirwotse bín danfte.

18 «Indonat nih deshaw nana'uwotskok'o it aali k'ayk'reratse, aanar itmand weetwe. 19 Muk' gizewoniyakon datsu taan be'atsaa, itmó taan bek'etute, taa beyarr beetk twottsotse itwere beyar beetute beetute. 20 Taa nihots tbeyirwok'o itwere tiyitse it fa'ok'o, taawere ititse t fa'ok'owo manots aawots danetute.

21 «Taan shuntsoniye t tzaziyo dek'etwonat finats jitsitwoniyee, taan shuntsoneye t nihi shunfee, taawere bín shunfee, t tokonowere bísh kitsitwe.»

22 Kiriyot dats ash woterawo k'osho Yhud, «T doonzo! n tooko datsjamosh nkitsrawo noosh nkitsit aawk'oneya?» bí eti.

23 Iyesuswere bísh hank'o ett bíaaniy, «Taan shuntso ti aap'tso kordek'etwee, tnihwere bín shunfee, noo bíyok wáár bínton towaar beetwone. 24 Taan shunawo t aap'o kóratse, and it k'ebiru aap'an taan woshtso nihoka bako tikaliye.

25 «And itnton befetsat keewan itsh keewre, 26 Niho t shútson b́woshitwo kup'shitwo S'ayin shayironmó jamkeewo itsh danitwe, taa itsh t keewts jamonowere t'iwints itdek'etwok'o woshitwe.

27 «Jeeno itok k'ayk'ritwe, t jeenonowere itsh imetwe, taa itsh t imet jenoniye datsan bimetwok'owiyaliye, kic' k'ayere, ando shatk'ayere. 28 ‹Taa ametuwe, anarnwe itok weetwe› ti ettsok'o shishrte, t nih taayere b́bogtsotse taan it shunink'e nihok ti amor geneúwiyank'te b́teshi. 29 Han b́wotor it amanitwok'o, shino b́ woteftsere itsh keewre, 30 Datsani keewtso Shed'ano b́weyirwotse haniyere okoon itnton ay keeweratse. Bíye tiatse eegor alo deshatse, 31 Ernmó taa niho t shuntsok'o datso b́danetwok'o taan bíazazts jamo s'eentsitwe, tuuwere hanoke amone.

15

Iyesus ari weyini k'omboniye

1 «Ariko weyini k'ombo taane, mitwotsi goshtso tnihiye, 2 Ti atse fa'o shuu shuraw jabjamwotsi tnih k'ut'de juuk'ritwe, shuu shuwitu jaabo ayide b́shuwitwok'o k'anzde'er s'ayintsitwe. 3 Itwere itsh tiaap'ts aap'atse tuutson and s'ayinwots itne. 4 Taan beewere,, taawere itn beetwe, jaabo weyini k'ombats kup'ar beeratse wotiyal biyal shuu shuwo b́falrawok'owa itwoor taan beyo itk'azal shuu shuwo falratste.

5 «Taa weyini k'ombo taane, itwere jaabwots itne, ti ats deshar beetwonat taawere bín t beetwoniye ay shuwo shuwitwee, eshe ti'aalo eegor k'alo falratste. 6 Tiats deshar beerawo jaabwots uromaants juwere b́shuk'eti. Mank'o wottso jabwotsi kakude'er taawots juwere bomis'eti. 7 Taan itbeyink'e ti aap'tswotswere ititse bobeyink'ere itgeyiru jamo itk'onor daatsitute. 8 Ay shuwo it shuwink'ere manatse tuutson t nih mangiyank'ee, itwere t danifwotsi it wottsok'o kitsiyank'te. 9 Niho taan b́shuntsok'o taawere itn shunre, manshe tshunon beewere,. 10 Taa t nih tzaziyo t kottsok'onat b́ shunon t beyirwok'o itwere ti tzaziyo it kotal t shunon beetute. 11 Jaman itsh tkeewiye tgeneeú'wo ititse wotar it geneúwo s'een b́wotishe. 12  * T tzaziyoniye taa iti t shuntsok'o itiwere it atsatseyo it shunetwok'owe. 13 Asho b́ kasho b́ mashots shegro beshide imoniyere bogts shuno deshatse. 14 Itwere ti imts tzaziyo it s'eentsiyal t mashots itne. 15 Guutso doonzo b́finirwo b́danawotse, haniyere hakon guutswotso eraatse, s'uznmó tnihoke tshishts jamo itsh tkitstsotse t mashotsi etreitsha, 16 Taana iti marat'dek'i bako it taan marat'de'atste, amr ay shuwo itshuwitwok'o, itshuwonwere beetk b́wotitwok'o itn tnaashiy. Manshe niho t shútson it k'onts jamo itsh imetwe. 17 Eshe taa itin tiazazir it atsatsewo it shunetwok'owe.

Iyesus dats shit'i jango b́keewtsok'o

18 «Datsan itn b́ shit'al itiyere shino taan b́shit'tsok'o dande'ere. 19 Datsank it wotink'ere datsan b́tokk wottswotsi shunak'e b́teshi. Ernmó datsank woto it k'aztsotsnat taa datsanatse iti marat' t dek'tsosh datsan itn shit'etwee. 20  * Guutso doonzoniyre bowatse etaat itsh t keewtso gawwre, taan bogiishitka wotiyal itnowere gishitune, ti aap'o bokotink'e it aap'ono kotetune. 21 Taan woshtso bodanawotse t jangosh jaman itats k'alitunee. 22 Taa waat boosh keewratse wotink'e morro boats woteratse b́teshi, ernmó and bo morrosh weebo deshatsne. 23 Taan shit'irwo t nihnowere b́ shit'iri, 24 K'osh ash fineraw fino bo dagotse fino tk'azink'ere morro boosh woteratse b́ teshi, andmó jaman bobek'iyakon taano t nihno shit'rne. 25 Hanwere b́ wottso ‹Ik jagalo taan shit'rne› ett nemotse guut'etso b́ s'eenetwok'owe.

26 «Ernmó nihoke keshetwonat taawere nihoke itsh twoshitwo itn kup'itwo ari S'ayn shayiro b́ woor bí t jango gawitwe. 27 Itwere baltson tuwat taanton it teshtsotse gawitute.

16

1 «Hambe, jaman itsh t keew it imnetiyatse it giwawok'owa etaatniye. 2 Ayhudiyots Ik' k'oni mootse kishder iti gishitno, mank'o itn ud'itu jamwots dab́ Ik'osh bofinirwok'o boosh bí arit aawo weetwe. 3 Hanowere bok'alir nihono taano bodanawotsene. 4 Han itsh tkeewiriye bíaawo b́bodor itsh eeg tkeewtsok'o gaw itdekishe.»

Jaman haniyere shin itsh keewo tk'aziye itnton t teshtsotsne.

S'ayin shayiri fino

5 «Andmó taan woshtsok amishee, b́wotiyalor ititse ‹Eewke niameti› err taan aatitwo aaliye. 6 Jaman itsh t keewtsotse it nibo shiyanon s'eenwtsere. 7 Taamó arikon aroniye itsh tietiriye, ti amo itsh k'anefe, taa amo t k'azal kup'shitwo itook waratse, taa tiamalmó bín itsh deyitwe. 8 Bí b́woor morri jangosh, kááw woti jango, angshi jangosho datsatsi ashuwotsi wok'asitwe. 9 Morri jango b́ kitsitiye taan amano bok'azirwoshe. 10 Kááw woti jango kish b́ kitsitiye niho maants tiametwonat haniye haniyak taan bek'o it k'azetwoshe, 11 Angshi jango kish b́kitsit datsan keewtsoats angshetsoshe.

12 «Itsh t keewitwo andoor ay keewo detsfe, ernmó and itatse b́mangiti, 13 Arik wotts Shayiro b́ woor ar jamo maants itn jishitwe. Bí b́ keewitwo b́ shishtsoni bako b́tokk woto b́ k'aztsotse bí shinomaants wotit keewo itsh keewitwe. 14 Tik wottsotse de'er itsh b́keitwotse taan mangitwe. 15 Nihok wotts jamo tikee, ‹Tik wottso de'er itsh keewitwe› ti et manshe.

It shiyano gene'úwo maants b́wonetwok'o

16 «Muk'i it teshiyakon taan be'atste, ando muk'i it teshiyakon taan bek'etute.»

17 B́ danifwotsitse ik ikwots, «Han, ‹Muk'i b́ teshihakon taan be'atste, ando muk'i it teshihakon taan bek'etute, ando aani nihomaants ametuwe› b́ etiru keewo eebi?» ett boatsatseyo bo aateyi. 18 «Eshe han ‹Muk'i b́teshihakon› bí etiru keewo eebi? B́ keewiru keewo danatsone» ett anansh dek't́ boaateyi.

19 Iyesuswere bín aatosh bogeyirwok'o dank'rat hank'o boosh bíet, «It atsatseyo it aateyirwo, ‹Muk'i b́ teshiyakon taan be'atste, ando aani múk'ibteshiyakon taan bek'etute,› ti ettsosheya? 20 Ariko aron itsh etirwe, it eepetutee, kuhitutee, datsanmó genee'uwitwee, it shiyanitute, ernmó it shiyano gene'o maants woneetwe. 21 Máátsu bshuwor b shambi aawo b́bodtsotse shiyanitwaniye, bshuwihakonmó datsats na'i marmat'o bshuwetsotse bgene'utsatse tuutson bali b kic'o gawratsaniye. 22 Mank'o and it shiyanitute, ernmó taa aani iti bek'etwe, it mac'onwere gene'uitwe, it gene'uwere itatse dek'etwo aaliye.

23 «Manots aawots tiyoke eegor k'onratste, ariko arikon itsh etirwe niho tshútson it k'oniyal jam keewo itsh ímetwe. 24 Han b́ borfetsosh t shútson eegor ik keewo k'onrafa'atee, it k'oniyal itsh imetwe, mannowere it gene'uo s'een wotitwe.

25 «Andish b́borfetso jewron itsh keewre, haniyako jewron itsh t keeweraw aawo weetwe, ernmó niho jangosh jam keewo kishde itsh keewitwe. 26 Manots aawots tshútson k'onitute, taawere ‹Niho it jangosh k'onitwe› eraatse. 27 Man eegoshe niho b́tookon iti b́shuntsoshe, nihonwere iti b́shunir taan it shuntsonat Ik'oke twatsok'o it amantsotsne. 28 Nihoke keshat datsats waare, ando aaniy datsani k'ayr nihok ametuwe.»

29 B́danifwotswere hank'owa boet, «Hamb! andee jewron b́woterawon shanone n keewi, 30 Nee jamo n dantsok'onat nee konnwor neesh aato t'intso b́geyirawok'o and t'iwintsdek'roone, mansh Ik'oke keshat n waatsok'o amanirwone.»

31 Iyesuswere boosh hank'o ett bíaaniy, «Andmó amanertya? 32 It ik ikets it kaat kaaton bad'arr tiyali k'ayitk'rit sa'ato weetwe, b́ sa'atonwere andbodre, ernomó niho taanton b́wottsotse tiyaltanaliye. 33 Han itsh tkeewir tiats deshar jeeno it datsitwok'owa etaatniye, datsanatse it befetsosh gondbek'o itaatse'faee, ernmó shatk'ayere, taa datsani da'adek're.»

17

Iyesus b́danifwotssh Ik'o b́k'ontsok'o

1 Iyesus han b́ keewiyakon daromaants b́ tooko tuzdek't s'iilfetst hank'owa bíet, «Nihono! hamb, sa'ato bodre, n naay neen b́ mangiytwok'o n na'o mangiwe, 2 Ni imts jamwotssh dúre dúri kasho b́ imetwok'o ash jamwotsatse alo n imtsoshe. 3 Dúre dúri kashonwere n s'uzi ari Ik'o Izar Izewernat n woshtso Iyesus Krstosi danoniye. 4 Taa taash n'imts fino s'eentsat datsanatse neen mangire. 5 Nihono! datsan bíazeftsere niyoke t detsts mangon taan andoor niyoke mangiwe.

6 «Datsanatse gaaldek'at taash n imts ashuwotssh koni nwotok'o kitsre, booye niknee boteshi, neehe boon taash imrne, boowere ni aap'o kotdek'rne, 7 Taash nímts jamo niyokik b́ wottsok'o bo and danrnee. 8 Taash nimts aap'wotsi boosh imre, boowere t keewre k'ebdek'rne, niyoke keshat twaatsok'onowere arikon danrnee, nee taan n woshtsok'onowere amanernee.

9 «Taa tk'onir bo jangoshe, taash nimtsanots nik bowottsotse bo jangosh k'onirwe, datsush k'onratse. 10 Tik wotts jamo nike, nik wottsonwere tikee, taawere boatse tuutson mangree. 11 Taa haniyakon datsanatse beeratse, bomó datsanatsikne. Taaye nmaants twooniyee, S'ayin nihono taash n'imtsanots nokok'o ik bowotishe taash n'imts nshúútson boon kore. 12 Taa bonton t teshor taash nimts n shúútson boon kotre, taahe boon kotre, mansh mas'aaf S'aynotsitsi aap'etso b́ s'eenetwok'o t'afi na'oniye oko konwor boyitse t'aftso aaliye. 13 And taa n maants t wooniye, datsatse befetsat han boosh t keewir t gene'o boon s'een b́wotitwok'owe. 14 Taa ni aap'o boosh imre, taa datsanatsik wottk'ztsok'o boworu datsatsiknaliye, manshe datsan boon b́ shit'i. 15 Gondatse boon n k'otetwok'owa bako datsatse boon n dek'etwok'o neen k'onratse. 16 Taa datsatsik t woterawok'o boowere datsatsiknaliy. 17 Aron boon S'ayntswe, ni aap'onu aree. 18 Nee taan datsan maants n woshtsok'o taa boon datsan maants woshere. 19 Bo arikon S'ayn bowotitwok'o taa bo jangosh t tooko S'ayin woshitwe.

20 «Bo aap'o k'ebdek't taan amaniru jamwotssha tk'oniri bako, bos'uzsh k'onratse. 21 Taawere t k'onir jametswots ik bowotitwok'we, andoor nihono! nee tiitse nbeyok'o taawere niatse t fa'ok'o, boowere noon bobetwok'o, nee taan nwoshtsok'o datsan b́ amanitwok'owe. 22 Noo ik nowottsok'o boowere ik bowotitwok'o, taash n imts mango boosh imre. 23 Taa t k'onirwo taa boon neewere taan n wottsok'o boowere b́ jamon ik bowotitwok'owe. Mank'owere taan nwoshtsok'onat taan nshuntsok'on bonowere nshuntsok'o datso b́danishe.

24 «Nihono! Datsan bíazeftsere taan nshuntsotse taash n'imts mango bobek'etwok'o taash n ímtsanotswere taa t beyoke taanton bo beyo shunfee. 25 S'ayin nihono! datso neen danatse, taamó neen danfee, hanotswere taan nee n woshtsok'o danrnee. 26 Taan nshunts shuno booke b́betwok'o taawere boats twotitwok'o, boowere neen bodanetwok'o woshre, ando aani bodanetwok'o woshitwe.»

18

Iyesusi detsdek't beshidek't imetsok'on

(Mat. 26:47-56; Mar. 14:43-50; Luk'. 22:47-53)

1 Iyesus hank'o b́ etiyakon b́ danifwotsnton K'edron foki túroniye bak'ets bíami, manoke teshts miti bos'wots beyok b́ danifwotsnton bokind. 2 Iyesusnat b́ danifwotsn jam aawo manoke boko'efotse bín beshide imetwo Yhud manokman danfee b́ tesh. 3 Mansh Yihud, wotadrwotsitsi ik kaywotsi, mank'owere kahni naashwotsitsnat ferisawino eteefwotsitse wosheets kot kotfwotsitse k'atswotsi jishdek't manok b́weyi, boowere fanosiyonat c'eshon, gini k'ac'uwotsi detsdek'tni botesh. 4 Iyesuswere bíats bodetu jamo dank'rat bomaand kesh waat, «Kone it geyirwoni?» bí eti. 5 Bowere «Nazrettso Iyesusiye nogeyiri» boet. Bíwere «Bíye Taane» bí eti. Bín beshide imetwo Yhudwere bonton need'dek'tni b́tesh. 6 Iyesuswere «Bíye taane» bí eree shuutso madand ginaat datsats dih bowts. 7 Iyesuswere, «Kone it geyiri» ett aani boon bíaati. Bowere «Nazrettso Iyesusiye nogeyiri» boet. 8 Bíwere «Taane itsh etre, eshe it geyrwo taana wotiyal hanotsi k'ayk'rowere, amnee» bíet. 9 Hanwere b́wot, «Nihono, taash ni'imts ashuwotsitse ikonor dab t'afiratsee» bí eteets aap'o b́ s'eenisha.

10 Smon P'et'rosu shiki gorado b́ detstsotse b́ shiko kaas' dekt kahanai naashwots guutso k'ani wazo k'ut'b́k'ri, guuts man shúútsonwere «Malkosi» b́ tesh. 11  * Iyesusmó P'et'rossh, «N shiki gorado b́ batots anik'rowe, Niho taash bímts gondbek'i wanc'o úshalktaaneya?» bíet.

Iyesusi kahani jamwots abaatsi naashok dek't ametsok'o

12 Maniyere il wotaderwotsnat boon alefon, Ayhdiwots koti kotfwots Iyesusi detsdek't tip bok'r. 13 Shinnwere Hana maants dek't bo am, Hanwere mandúri kahaniwots abaatsi naasho teshtso K'eyafsh bí abi b́ tesh. 14  * K'eyafwere «Ik asho ash jamwots jangosh b́ k'iro k'anef» ett Ayhudi naashwotssh iztsoni b́ tesh.

P'et'ros Iyesusi danatse bí e'to

(Mat. 26:69-70; Mar. 14:66-68; Luk'. 22:55-57)

15 Smon P'et'rosnat b́ daniru k'oshnton Iyesus shuutso botuu, k'osh b́ daniru man kahniwotsatsi naashoke daneeka b́ tesh, b́ danif manwere Iyesusnton kahaniwots naasho múúlots b́ kindi, 16 P'et'rosmó uratsere fengesh ganok need'dek'tni b́ tesh, kahaniwots naashoke daneets b́ danfman úromaants kesh waat fengesh kotiru baar na'ush keewt P'et'rosn kindsh b́k'r, 17 Fengsh kotiru baar naunu P'et'rossh, «Neewere ashaan danirwotsitsi iko neenosha?» biet. Bíwere taanaliye b́ eti.

18 Manoor datso ak' b́ wottsotse guutswotsnat zebi kotirwotsn itsintsiron tawo aat'idek't bokashiri. P'et'roswere bonton need'dek'tni tawa b́kashiri.

Kahaniwots naashokere Iyesussh t'ints aato

(Mat. 26:59-66; Mar. 14:55-64; Luk'. 22:66-71)

19 Kahni naashi naasho Iyesusi b́ danifwotsnat b́daniyiru daniy jango bíaati. 20 Iyesuswere hank'o ett bísh bíaaniy, «Taaye ash jamosh sháánone t keewi, ayhudi jamwots Ik' k'onosh bokakwets mootse wotowa Ik' mootse aaw aawone tdaniyi, ááshon t keewtso ik keewo aaliye, 21 Eshe, eegoshe taan ni aatiri? Bosh t keewor shishtswotsi aatwe, taa t keewtso bo danfnee.»

22 Iyesus han b́ keewor manoke need'dek't teshtswotsitsi kotirwotsatse iko, «Kahniwots naashosh hank'oweya ni'aaniti?» ett bín b́ jabi.

23 Iyesuswere «Gondo aap're wotiyal gond keewo t keewtsk'o gawowe, t keewtso arika wotiyalmó taan eegoshe ntogiri?» bíet.

24 Maniyere il Hana, Iyesusi b́ tipetsok'on kahniwots naasho K'eyaf maants damib́k'r.

P'et'ros aani Iyesusi danatse bíettsok'o

(Mat. 26:71-75; Mar. 14:69-72; Luk'. 22:58-62)

25 Manoor Simon P'et'ros need'dek't tawo b́kashfere b́ tesh, k'osh ashuwotswere «Nee ashman danifwotsitsi iko neenosha?» bo eti. Bíwere, «Taanaliye» jamere bíet.

26 P'et'ros b́ waaz b́k'ut'ts ashosh jag wottso kahni naasho guutsuwotsitse iko, «Mit bos'wots beyoke bínton neen be'atsta?» bíet.

27 P'et'rosu dab́t jamere bí eti, manoor baako b́k'adi.

Iyesusi P'ilat'osok damewo

(Mat. 27:1-2, 11-14; Mar. 15:1-5; Luk'. 23:1-5)

28 Maniyere il Iyesusi K'eyaf mookere Romn waats dats k'eezirwo múúlok dek't boami, manoronu guura b́ tesh. ayhudiwots fazigi baaliwosh shukeet mereero bometwotse bo kimawok'o ett datsu k'eeziru múúlots kindatsno. 29 Mansh P'ilat'os bo maantsan kesh waat, «Ashaanats it t'intsiru s'aamiyo eebi?» ett bíaati.

30 Bowere «Ashaan gondo fineraka wotink'e neesh beshide imawk'one b́ teshi» ett bo aani.

31 P'ilat'oswere «It it tookon de'amr it nemok'on angshwere» bíet.

Ayhudiwotswere «No nemotse ash úd'o noosh baziyeke» boet 32  * Manwere b́ wot Iyesus aawk'on b́ k'iritwok'o aap'ets aap'o b́ s'eenetwok'owe.

33 P'ilat'oswere aanat b́ múúlots b́ kindi Iyesusno s'eegt «Nee Ayhudi naasho neeneya?» ett bí aati.

34 Iyesus «Nee hań nietiŕ n tokoneyamó? t jango k'osh ashuwots neesh bokeewrneya?» bí et. 35 P'ilat'oswere, «Taa ayhudi taaneya? Neen taash beshidek't imtswots n jirwotsnat kahni naashwotsnee, nee eebi nk'altsoni?» bí et. 36 Iyesus «T mengstu datsanatskiyaliye, t mengstu datsanatsiki wotink'ere Ayhudi naashwots kishots t kindrawok'o ti ashuwots taash kes'ank'ne b́ teshi, t mengstunmó datsanatsikiyaliye» ett bíaaniy. 37 P'ilat'oswere «Beree nee nugús neenere?» bí eti. Iyesuswere «Taa nugus t wottsok'o neenere etiri, taa t shuwewokonat datsanats twaa ari jango gawoshee, arik wotts jamo ti aap'o k'ebetwe» ett bíaaniy.

38 P'ilat'oswere «Aro eebi?» ett bíaati. Maniyere il P'ilat'os ayhudiwots maants kesh waat hank'o bíet, «Taa bíatse ik naandunor daatsratse, 39 Ernmó it doyok'on fazigi bali aawor tipetswotsitse iko worwot worwoton itsh biitsfe, mansh Ayhudi nugúso itsh t bitsish geefteya?» bí eti.

40 Boomó «Berebani noosh biishe bako haniyali!» ett bokúhi. Berbanmó wombedeya b́tesh.

19

Kes' kes'fwots Iyesusats trgc'o bokashtsok'o

(Mat. 27:27-32; Mar. 15:15-21)

1 Maniyere il P'ilat'os Iyesusi dek'amt b́garfii. 2 Kes'kes'fwotswere angitson k'odets akliliyo doozdek't Iyesus tookats gedbok'r, tahi* bironowere takbokr. 3 B́iyo waat bíats kashon, «Ayhudi nugusono! jeeno neesh wotowe!» bo etferab botesh, etonwere bín bojabi.

4 P'ilat'os aaniy uromaants kishdek't, «Hamb bíatse eegor t'afiyo t daatsrawok'o it danetwok'owa, bíne ur itsh kish k'rona» bíet. 5 Mann Iyesusi angitsi akliliyo b́ tookats gúúpdek't tahi bironowere b́ tahtsok'on ur kesht b́waa, P'ilat'oswere «Hambe ashoni!» bí eti.

6 Kahniy naashwotsnat kot kotfwotsn Iyesusi bobek'tsok'on, «Bín jirk'rowe! bín jirk'rowe!» ett bokuhi.

P'ilat'osmó «T weron eegoru naando bíyatse daatsratse, it geyiyal it de'amr jirde'ere» bí eti.

7 Ayhudiwotswere «Noo nemo detsfone, ashaan b́ tooko Ik'o naayi b́ woshtsotse no nemok'on k'ira b́k'iritiye» bo et. 8 Jam keewan b́ shishtsok'on P'ilat'os iki shat b́gutsi, 9 Múúlots kindt Iyesussh «Nee eewkneya nweyi?» ett bíaati.

Iyesusmó eegor bísh aaniratse. 10 Manatse tuutson P'ilat'os «Taash keewratsneya? taa neen bitsosho wee jitosho alo t detstsok'o danatsiya?» bíet.

11 Iyesuswere «Ik'oke alo neesh imeraratse wotink'e tiatse eegor alo deshatsne b́tesh, mansh eshe taan neesh beshidek' imtso iki bog morro bíats wotitwe» bíet.

Iyesusats k'iro angshetsok'o

(Mat. 27:15-31; Mar. 15:6-20; Luk'. 23:13-25)

12 P'ilat's Iyesus keew keewan b́ shishtsok'on biishde fakshk'ro geyatni b́teshi, ayhudiwotsmó «Nee ashaan nfakshitka wotiyal Rom nugús jir neenaliye, b́ tookon nugús woshitu jamo nugúsosh b́ balangare!» etfets bokuhi.

13 P'ilat'os man b́ shishtsok'on Iyesusi uromaants kishdek't «Shúts sháána» eteets beyoke angshi jorats be b́dek'i, beyokan Ibrayist'i noon keew keewon, «Gabata» eta eteefo. 14 Fazigi baaliyosh k'an dek'i aawa b́tesh, manoronwere shirt sa'atok'oyi, manoor P'ilat'os ayhudiwotssh «Hambe it nugúsoni!» bíet. 15 Boomó, «Bín t'afiwe! Bín t'afiwe! jirk'rowe!» ett bokuhi. P'ilat'oswere, «It nugúso jiirk'rotaa?» bíet.

Kahni naashwotswere, «Rom dats nugúsoniyere okoon k'osh nugúso deshatsone!» ett bísh boaaniyi.

16 Manoor Iyesus b́ jitetwok'o P'ilat'os beshidek't b́ ími, boowere detsdek't boami.

Iyesus b́ jiitewok'o

(Mat. 27:32-44; Mar. 15:21-32; Luk'. 23:26-43)

17 Maniyere okoon Iyesus b́ mask'aliyo kurdek't «Took k'ola» eteef beyok kesht bíami, beyokan Ibrayist'i nonkeew keewon, «Golgota» eteefo, 18 Manoknowere bín jitbok'ri, Iyesusi dagots geddek't bínton k'osh git ashuwotsi gironat k'anomaants jitbok'ri. 19 P'ilat'os, «Nazrettso Iyesus, Ayhudi nugúsa» etirwo guut'etso guut'dek't bí mask'aliy k'oyomand gedb́k'ri. 20 Iyesus b́ jitewoko kitok karn b́ teshtsotse, ayhudiwotsitse ayuwots guut'etsman bo nabab, guut'etsonwere b́ guut'e Ibrayist'iyon, Latiniyonat Grikiy noon keew keewok'ona b́ tesh. 21 Ayhudi kahni naashwots p'ilat'ossh, «Nee ‹Ayhudi nugúsa› err guut'k'aye, ernmó, ‹Ashaan taaye ayhudiwots nugúso taane› etfe err guud'e» boeti.

22 P'ilat'osmó, «T guut'tso guut're» ett bíaani.

23 Kes'kes'fwots Iyesusi bojiti hakon b́ taho dek't, kes'f ikosh ik ik kayo b́ bodetwok'o awdoko kayibok'r. Ernmó b́ kito hank'owa bok'al, b́ kito shiperawo dambe dek't dash b́borfetso ikon wozeka b́ tesh. 24  * Mansh kes'fwots, «It'o no sha'e bísh b́bodtso noyitse b́dek'o k'anefe bako gaat'k'ayone» bo eti. Man b́ wotwere,

«T tahonee kaybodek'i,

T kitatsowere it'o boshp'i»

Etirwo S'ayin mas'afitstso b́ s'eenetwok'owa, kes' kes'fwotswere mank'o bok'al.

25 Iyesus mask'aliy ganoke b́ índnat b́ índmishn, K'elyop' máátsu Mariyamnat Megdelitsu mariyamwere need'dek'tni botesh, 26 Iyesus bí indnat b́ shunf b́danifo ikoke boned'efere b́ bek'tsok'on bí índsh, «Máátsune! mambe nnaayi!» bí et.

27 Maniyere il b́ danifmansh, «Mambiye ni indi» bí et. manoori sa'aton tuzt b́ danifman b́ galomand bin dek't bíami.

Iyesus b́k'irtsok'o

(Mat. 27:45-56; Mar. 15:33-41; Luk'. 23:44-49)

28  * Maniyere il Iyesus and jam keewo s'een b́s'uutsok'owo dandek't S'ayn mas'fotse guut'ets Ik'i aap'o b́ s'eenetwok'o, «Shashuwere!» bíet.

29 Manoke biri k'ac'otse s'eent beyiru weyini shasho fa'ebtesh, mansh manoke fa'a ashuwots weyini bir shashman sponjiwok'ots gupt s'eentsdek't hisop'i mitats joddk't b́ nonats bot'intsi, 30 Iyesuswere biri shashman b́ nonots b́gedihakon «S'uuwtsere!» bí eti.

B́tookonowere jilk' aydek't k'iri b́wtsi.

Iyesus lalk'ots ginon koshetsok'o

31 Maniyere il Ayhudi naashwots, jitets ashuwots shókó tishde'er, boduuno maskaliyatse bo orshitwok'o P'ilat'osi bok'oni, man bok'aluere eegoshe sanbati aawosh k'andek'o boosh b́geyitsotse, sanbatmanwere baaliyi een b́wottsosh, sanbati aawon boduuno mask'aliyats b́ beerawok'owa ettni. 32 Mansh kes'kes'fwots amt, Iyesusnton jiitsets ashuwotsi, shin iko shóko tiitst ando aani gitlo shóko botiitsi, 33 Iyesusok boamtsok'onmó, bí shino k'irt b́teshtsok'o bek't b́shóko tishatsno. 34 Ernmó kes'kes'fwotsitse iko, b́ lalk'ats ginon kosh b́k'ri, manoor b́ lalk'otse s'atsonat aatson b́kesh. 35 Man bek'tso it it amanituk'owo b́ gawi, b́ gawonwere arika, b́ keewirwonwere arik b́wottsok'o bí danfee. 36  * Han b́wotwere, «B́ mak'tsotse dab ikonwor tisheratsee» etiru S'ayin mas'afitsi aap'o b́s'eenetwok'owe. 37 Ando k'osh S'ayin mas'aafi kayotse, «Bo koshtsmanee bek'etúnee» etfe.

Iyesusi duketsok'o

(Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Luk'. 23:50-56)

38 Ayhudi naashwotsi shatt ááshon Iyesus danifwotsitse teshtso Armatiyas datstso Yosef Iyesus duuno dek'osh P'ilat'osi b́k'on. P'ilat'oswere de'e bíet. Mansh Yosef amt duuno k'aa'úb́dek'. 39  * Maniyere shin t'úwon Iyesusok waat teshtso Nik'odimoswere kerbewonat ekoos'on eekdek't s'aletso shaash kilok'o wotitwo dek't b́wyi. 40 Ash gitetsmanots Iyesus duuno k'aaúdek't ayhudiwots duun naap'efok'on naap't shituwonton shemi shishon t'at'bok'ri. 41 Iyesus jiteyat b́ teshtsoke mit bos'wots bobeyoko fa'e b́tesh, miti beyiru manitse konnor bits duk danawu doowi handro fa'e b́ tesh. 42 Sanbati jangosh k'andek'osh ett ando dowonuwere karn b́teshtsotse Iyesus duuno manok gedbok'ri.

20

Iyesus k'irotse k'azb́tuutsok'o

(Mat. 28:1-8; Mar. 16:1-8; Luk'. 24:1-12)

1 Torbanitsi shintso aawots, sanbata gudots, maar goyo b́ maat'fetse, Megdeli datstsu Mariyam Iyesus doowomants biami, manok b bodtsok'on doowo bin ipets shútso doowman fengeshatse k'aztuut b́ befere bek'b́k'ri. 2 Mansh bi Simon P'et'rosnat Iyesus b́ shunf b́ danifok wos'fere amaat, «Doonzo dowootse kishdek'wutsernee, aawok bogedtsok'o danatsone» bieti.

3 Manorowere P'et'rosnat b́ danif ikmann kesht dowomand boami. 4 Gitetswotswere towatni bowos'iri, ernmó b́ danif k'oshman P'et'rosiyere bogo káárt wos'fere amt shino dowok b́bodi. 5 Dashan tuumt doowots b́s'iltsok'on duuni taho manoke b́befere b́bek'i, ernmó gitsomaand kindratse. 6 Simon P'et'roswere b́shuutso waat́ doowots b́ kindi, bíwere duuno bín t'at'ets taho manoke b́ befere b́ bek'i. 7 Iyesus tooko bín s'as'ets taho b́ duuni tahonton b́ woterawo bíaali k'oshoke k'odeyat b́ beyirwok'o bek'b́k'ri. 8 Maniyere il, shin shino waabodts b́ danifman doowi gitsots kindt bek't bíamani. 9 «K'irtswotsitse tuwo geyife bísha» etts aap'o S'ayin mas'afotstso t'iwintsde'afa'no botesh. 10 Maniyere il b́ danif gitetsmanots aanat bogalomand boami.

Iyesus Megdel datstsu Mariyamsh b́be'etsok'o

(Mat. 28:9-10; Mar. 16:9-11)

11 Megdel dats ashu Mariyam eepfetsat, dowoniyere úratse ned'dek'atni b́tesh, eepfetsatnwere tuumdek'at doowots b́ s'iili. 12 Iyesus duuno b́ teshts beyoke nas' tah tahtdek'ts melaki gitetsuwotsi iko s'olotse iko k'oyoke bobefere bbek'i. 13 Bowere Mariyamsh, «Nee máátsune! eegishe niepiri?» boeti.

Biwere, «T doonzi dek'wutserne, eewk bogedtsok'onowere danatse» bíet.

14 Manowere etaat b shutsomand wongr biettsok'on Iyesus b́ need'efere bek'bk'ri, Iyesusi b́wottsok'onowere danatsane. 15 Iyesus, «Máátsune neena eegoshe niepiri, kone ngeyirwoni?» bí eti.

Bíwere manoki mitwotsitse finirwo bish bíartsotse, «Doonzono! nee bín dek'ri wotiyal, eewk ngedtsok'owo oona neesha taash keewwe, taa were k'aaúdek'etuwe» bieti.

16 Iyesuswere, «Mariyame!» bí eti. Biwere b́maants wongr etaat Ibrayist'i noon keewu keewon, «Rebuni!» bí eti. Man etonwere, «Danifono!» etee.

17 Iyesus, «Tiyats borr taan detsk'aye taahe andoor tnihok damb keyafa'e, ernmó tieshwotsok amr ‹Taahe ti nihnat it nihok, ti Ik'onat it Ik'ok damb bíyok keshetwe etfe› err boosh keewwe» bíet.

18 Mann Megdel datstsu Mariyam b́ danifwotsok amaat «Doonzo bek're!» etaat bish eeg bíettsok'onowere boosh b keewi.

Iyesus b́danifuwotsats b́be'etsok'o

(Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18; Luk'. 24:36-49)

19 Manoori ik gawiymanitsi shints aaw sanbata gudots kooc' b́ danifwots ayhudi naashwotsi bo shattsotse, bo maa fengesho is'dek't́ moots kakwedek'tni botesh, maa fengesho is'etsok'on b́ befere Iyesus b́ danifwots kakwed'ek't bobeyiru moots b́ kindi, bo dagots need'dek't, «Jeeno itsh wotowe!» bíet. 20 Man ett b́ kishonat b́ lalk'on boosh b́ kits, b́ danifuwotswere doonzo bobek'tsok'on geneúbowutsi. 21 Maniyere il Iyesus aaniy, «Jeeno itsh wotowe! taan niho b́ woshtsok'o taawere iti woshitwe» bíet. 22 Man eton bo aats úff ett, «S'ayin shayiro de'ere, 23  * ashuwots morrosh orowe it etal boosh bo morro orowa etetuwe, it ashuwots morro orowa eto it k'azal boosh orowa eteeratse» bíet.

Iyesusnat Tomaasn

24 Iyesus b́ danifwotsok b́ woor tatse gitetsuwotsitse iko, Didimosi eteefo Tomas bowoke aali b́tesh. 25 Mansh b́ danif k'oshuwots Tomassh «Doonzone bek'rone» boet. Bímó «Mismaron koshets b́ kishuwotsi be'er tjabuwotsi msmaron koshets manotsits tgerawo, t kishonowere b́ lalk'i gaawots t gedala bako b́jamon amaneratse» bí eti.

26 Shimt aawoniyere hakon b́danfuwots aaniy mootsna botesh, Tomasuwere bontini b́tesh, maa fengesho is'etsok'on b́befere Iyesus waa bo dagotse need'dek't́, «Jeeno itsh wotowe!» bíet. 27 Maniyere il Tomassh, «N jaabo hakan doyir tkishwotsi s'iile, nkishonowere dewar t lalk'ots geere, amantso wotowe bako, amanerawo wotk'aye» bí et.

28 Tomaswere, «T doonzo! tiko Izar Izewero!» ett bísh bíaani.

29 Iyesuswere Tomassh, «Neyere taan nbek'tsosha taan niamaniye, taan bo be aawon taan amanituwots údeknee» bíet.

Mas'aafan eegosh b́guut'etsok'o

30 Iyesus mas'afanitse guut't gederawo k'osh ay aditso b́ danifúwots shinatse finere, 31 Ernmó Iyesus Krstos Ik'o naayi b́wottsok'owo it amanituwok'o, amanar b́shutson dúre dúri kasho it datsitwok'owa han b́ guut'iyi.

21

Iyesus b́danif shawatuwotssh b́be'etsok'o

1 Haniyere okoon Iyesus T'bryados aats k'ari* ganoke, b́ danifwotssh aaniy b́be'eyi, b́ be'ewwere hank'owa, 2 Sim'on P'et'rosi, Didimosi eteefo Tomasi, K'aan Galil datstso Natnaeli, Zebdiwos nana'wotsnat b́ danif gitetswots towatni botesh. 3  * Sim'on P'et'ros, «Mus' detso amna» bíet.

Bowere, «Nentoniye no ameti» boet. Kesh amt jelbots bokind, ernmó manots t'ú mus' iku dab deshatsno. 4 B́gatstsok'on Iyesus aats k'ari gúúrats ned'b́wts, b́ danifwotsimó Iyesusi b́wottsok'o danatsno. 5 Iyesuswere, «Nana'otso! mus' iku detsfte?» bí eti.

Bowere, «Ik biidu dab deshatsone» boeti.

6  * Bíwere, «Mus'i kambo jelbu k'anomaants shau'ere daatsitute» bíet. Mansh kambo aats k'arots shap' bok'ri, mus'o ayo bodetstsatse tuutson kambo geetso maawbowtsi.

7 Manoor Iyesus b́shunf b́danfo P'et'rossh, «Bíye doonzoniye!» bíet. Sim'on P'et'ros, «Doonzoniyosha» eto b́shishtsok'on finosha ett b́ kito kisht b́teshtsotse manoor tahdek't aats k'arots t'oolat b́kindi. 8 B́ danifwotsmó datsatse git bal indoniyere bowokerawotse mus'o bíns'ents mus'i kambo geetsfere jelbon boweyi. 9 Jelbotse bo oot'tsok'on bí abaatse mus'o detstso itsintsiri tawik'ak'onat misho bek'bok'ri. 10 Iyesuswere, «And it detsts mus'otse dewere» bíet.

11 Mansh Simon P'et'ros jelbots t'oolat kindon balebalk'atse keez mus'i een eenwots bítse bos'eents mus'i kambo datsomand b́getsi, mank'o mus'i ay b́ detsalor mus'i kambman gaad'eratse. 12 Iyesus maniyere il, «Waa moore» bíet. Boúnets doonzo Iyesusi b́ wottsok'o dant boteshtsotse b́ danifwotsitse dab́ ikonwor, «Kone nee?» ett aatosh aawo shuuk'tso aali. 13 Mann Iyesus waat, mishonat mus'on k'aaúdek't b́ími.

14 Iyesus k'irotse b́ tuwihakon b́ danifuwots bín bobek'irwan keezla b́tesh.

Iyesus P'et'rosi bíaat aato

15 Guur misho bomeyihakon Iyesus Sim'on P'et'rossh, «Yona naay Sim'ono! hanots taan bo shunirwoniyere bogo taan shunfiy?» bíet. Bíwere «Ee, t doonzo! taa neen tshuntsok'o neewor danfnee» ett bísh bíaaniy. Iyesuswere «T mereer buk'ulwotsi maanzwe» bíet. 16 Aaniy gitlo «Yona naay Sim'ono! taan shunfiya» bíet. Bíwere «Ee t doonzo! neen tshutsok'o nee danfnee» bíet. Iyesuswere «T mereer nana'úwotsi kore» bíet. 17 Keezlonowere «Yona naay Sim'ono! taan shunfiya?» bíet. Keezlo «Taan shunfiya» bíetsosh P'et'ros shiyanwtsat «Doonozono! Nee úno danfnee, taa neen tshunok'onowere danfnee» bíet. Iyesuswere hank'o bísh bíet, «T mererwotsi jinee 18 Arikon, arikoniye, neesh ti etiry nee jawetson nbeyor ni edo n kishon edde'er nshuntsok niamfoni nteshi, ni enashormó nee n kishuwotsi njargre k'osh asho neesh bíediti, nshunawokowere neen debíameti.» 19 Han bíetuwere P'et'ros aawk'o k'iron Ik'o mangiyo bísh b́geyitwok'o kitsosha b́tesh, Maniyere il P'et'rossh «T shuutso shoydewowe!» bíet.

Iyesusnat b́danif k'oshon

20 P'et'ros wongr ett Iyesus b́ shunf danifo b́ shuutso b́ wafere b́ bek'i, b́ danif han kooc'mishor Iyesusok t'iindek't, «Doonzono, neen beshide imetwo kone?» ett aattsoni b́ tesh. 21 P'et'ros bín bek't, «Doonzono! ashaanmó aawk'owe b́ wotiti?» ett Iyesusi bíaati.

22 Iyesuswere «T wafetsosh s'ker beewe tietal neen eege gedi? Neehe t shuutso shoydewowe!» bíet.

23 Manatse tuutson eshwots dagotse «B́ danifman k'irratse» etts keewo shisheb́wts. Ernmó Iyesus «T wafetsosh beewe tietal neen bíts eege gedi» eta bíetibako «K'irratse» eraatse. 24 Keewanots jangosh jamon gawtsonat keewanotsnowere guut'tso b́ danifo, b́ gawts gawonwere ar b́wottsok'o danfone.

25 Iyesus b́ k'altswots k'osh ay keewwots fa'ano botesh. Taash bíartsok'owosh bí b́ fints keew jamwots ik ikon boguut'eyink'ere guut'ets mas'aafwotsi datso b́tookon kuro falrawnk'e b́tesh.

* 1:6 1:6 Mat. 3:1; Mar. 1:4; Luk'. 3:1-2

* 1:21 1:21 Iwi. 18:15, 18; Mil. 4:5

* 1:23 1:23 Isa. 40:3

* 1:51 1:51 Aze. 28:12

* 2:12 2:12 Mat. 4:13

* 2:17 2:17 Dub. 69:9

* 2:19 2:19 Mat. 26:61; 27:40; Mar. 14:48; 15:29

* 3:14 3:14 Taaw. 21:9

* 3:24 3:24 Mat. 14:3; Mar. 6:17; Luk'. 3:19-20

* 3:28 3:28 Yoh. 1:20

* 3:35 3:35 Mat. 11:27; Luk'. 10:22

* 4:5 4:5 Aze. 33:19; Iya. 24:32

* 4:9 4:9 Izr. 4:1-5; Neh. 4:12

* 4:44 4:44 Mat. 13:57; Mar. 6:4; Luk'. 4:24

* 4:45 4:45 Yoh. 2:23

* 4:46 4:46 Yoh. 2:1-11

* 5:3 5:3 Yoots kishon guut'ets mas'afwots taaw 3 s'watsere tuur taaw 4 s'uwaats b́borfetso dabrakno.

* 5:10 5:10 Neh. 13:19; Erm. 17:21

* 5:29 5:29 Dan. 12:2

* 5:33 5:33 Yoh. 1:19-27; 3:27-30

* 5:37 5:37 Mat. 3:17; Mar. 1:11; Luk'. 3:22

* 6:9 6:9 Uts geshi misha: Etirwo Giriki mas'aafotse uts geshi tusha etfe.

* 6:31 6:31 Kesh. 16:4; Dub. 78:24

* 6:45 6:45 Isa. 54:13

* 6:69 6:68-69 Mat. 16:16; Mar. 8:29; Luk'. 9:20

* 7:1 7:1 Lew. 23:34; Iwi. 16:13

* 7:22 7:22 Aze. 17:10; Lew. 12:3

* 7:23 7:23 Yoh. 5:9

* 7:37 7:37 Lew. 23:36

* 7:38 7:38 Hzk'. 47:1; Zek. 14:8

* 7:42 7:42 1 Sam. 7:12; Mik. 5:2

* 7:50 7:50 Yoh. 3:1-2

* 7:53 7:53 7:53—8:11 Yoots kishioon guut'ets ik ik mas'aafi biitswotsitse daatseratsne.

* 8:5 8:5 Lew. 20:10; Iwi. 22:22-24

* 8:12 8:12 Mat. 5:14; Yoh. 9:5

* 8:13 8:13 Yoh. 5:13

* 8:33 8:33 3:9; Luk'. 3:8

* 9:5 9:5 Mat. 5:14; Yoh. 8:12

* 10:14 10:14 Mat. 11:27; Luk'. 22:33; Lew. 24:16

* 10:22 10:22 Joosha: Israe'el datsatse Tahsas shasho ak'onat awushetska.

* 10:34 10:34 Dub. 82:6

* 10:40 10:40 Yoh. 1:28

* 11:16 11:16 Didimosi: Eto maata eta.

* 12:3 12:3 Luk'. 7:37-38

* 12:8 12:8 Iwi. 15:11

* 12:13 12:13 Dub. 118:25-26

* 12:15 12:15 Zek. 9:9

* 12:24 12:24 Mat. 10:39; 16:25; Mar. 8:35; Luk'. 9:24; 17:33

* 12:34 12:34 Dub. 110:4; Isa. 9:7; Hzk'. 37:25; Dan. 7:14

* 12:38 12:38 Isa. 53:1

* 12:40 12:40 Isa. 6:10

* 13:12 13:12 Luk'. 22:27

* 13:16 13:16 Mat. 10:24; Luk'. 6:40; Yoh. 15:20

* 13:18 13:18 Dub. 41:9

* 13:20 13:20 Mat. 10:40; Mar. 9:37; Luk'. 9:48; 10:16

* 13:33 13:33 Yoh. 7:34

* 13:34 13:34 Yoh. 15:12, 17; 1 Yoh. 3:23; 2 Yoh. 5

* 15:12 15:12 Yoh. 13:34; 15:17; 1 Yoh. 3:23; 2 Yoh. 5

* 15:20 15:20 Mat. 10:24; Luk'. 6:40; Yoh. 13:16

* 18:11 18:11 Mat. 26:39; Mar. 14:36; Luk'. 22:42

* 18:14 18:14 11:49-50

* 18:32 18:32 Yoh. 3:14; 12:32

* 19:2 19:2 Tahi bira: Tahi bíronwere nugúswots botahef bíronat dar aron eekdek' dozets b́gizo shaaw taha.

* 19:24 19:24 Dub. 22:18

* 19:28 19:28 Dub. 69:21; 22:15

* 19:36 19:36 Kesh. 12:46; Taaw. 9:12; Dub. 34:20; Zek. 12:10; Bek'. 1:7

* 19:39 19:39 Yoh. 3:1-2

* 20:23 20:23 Mat. 16:19; 18:18

* 21:1 21:1 T'bryos aats k'ara: Nat Gelil aats kaaron ikne.

* 21:3 21:3 Luk'. 5:5

* 21:6 21:6 Luk'. 5:6

Woshetswotsi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Wosheetswots Fino

Kindo

Wosh nana'úwots fino Luk'as doo shishiyatse tuuka, Mas'aafan b́ kiistsiru keewo Iyesus shuutso shoydek't sha'efwots S'ayin shayiron jisheyat b́ jangosh keewiru dooshishi keewo «Iyerusalemn, Yhud datson, Semariy datson, datsi daarats» (1, 8) doo shishiwo awuk'on bobetsituwok'o keewone, Mas'aafan krstiyani wotar amano ayhudiwotsitse de'e tuur dats jamatsi ash jami imnetiyo b́ wotefetsosh awuk'on b́ gawuntsok'owo keewiruwu taariki mas'aafoniyee. Han guut'tso, krstiyaniwots Roomtso naashi naashonton wed'ewosh gitsotse k'od'o finerawu ashuwotsi bowoterwok'oonat krstiyani imnetiyo ayhudiwots imnetiyo iki s'ayin woshituwo b́wottsok'owo kitsosh ayi nokoreree.

Woshetswots fino, Iyesus Krstos jango keewiruwo doo shishiwosh keewets keewo b́ bodts beyokoke úniaawo gawunfere bí'amfook'onat Ik'i moo ned'iyetsok'o golit keez een een kayuwotsi matso falfe.

1. Krstiyani imnetiyo Iyesus daromaand k'az b́ tuwiyakon Iyerusalemitse dek'tuwetsok'o.

2. Israe'el dats jamats b́ bodtsok'o.

3 Roomno dabdek't Meditraniyi aatsi k'ari gúúratse fa'a datsuwotsatse b́ gawuntsok'o.

Wosh nanaúwots finotse p'ap'urat be'eyiruwo S'ayin shayiri fintso wotatni P'ent'ek'ost'eyi aawots Iyerusalemitse fa'a amantsuwotsats angnon b́ oot'tsok'o, mank'owere mas'afmanitse ik ikon k'aleets jamwotsitse b́be'etsok'oon S'ayin shayiro krstiyaniwotsnton et boon jishiruwotsi b́ jishiruwok'onat boon b́ kup'irwok'o bíts dab bodek'kiye. Yoots dúr t'iinf teshts krstani wosho k'osh k'osh nabuwotsitse tep'ook'wo araatniye t'inree, woshetswots finotse k'aleets finuwotswere woshman amantsuwots beyonat krstiyaniwots ik wotosh b́ detsts kup'o awuk'o een b́wottsok'oniye bokitsiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Gawu wotosh k'ani dek'i jango 1:1-26

A. Iyesus s'uwatse b́ imts tzaziyonat b́ jangits keewon 1:1-14

B. Yhud beyok b́shegro bezetso 1:15-26

Iyerusalemitse gawets gawo 2:1—8:3

Yhudnat Semaariytse gawets gawo 8:4—12:25

P'awlos wosheyat b́fiints fino 13:1—28:31

A. Wosheyar sha'a shintso 13:1—14:28

B. Iyerusalemitse kakuweetso 15:1-35

C. Wosheyar sha'a gitltso 15:36—18:22

D. Wosheyar sha'a keezltso 18:23—21:16

E. P'awlos Iyerusalemitse, K'isariyitsnat Romitse b́ tipetsok'o 21:17—28:31

1

1  * Shiimetso Tewofloso!

T mas'aaf shintsotse Iyesus b́ fintsonat b́danits jamo guut're. T guut'uwe Iyesus b́ fino dek'b́tuwortsoon tuut 2 Daro maantsan b́ tuuts aawo b́ borfetso b́ fintsoniyee, daro maantsan b́ tuwwere gal b́ dek'ts woshetswotssh b́ tzaziyo shayiri S'ayini weeron b́ imihakoniye, 3 Ay gond bek'o dek't bí etiyak beyar beetk b́ wottsok'o kitsit weeron ayoto boosh b́ be'eyi, hab aawosh boats be'eyat Ik'i mengst jango boosh b́daniyi. 4  * Bonton beyat b́móór hank'o ett boon b́ azazi, «Taa itsh t keewtsok'o nihokere itsh imosh jangiyetso korde'ere bako Iyerusalemitse keshk'ayere, 5  * Yohanis aatsone b́gupi, itmo muk' aawoniye okoon shayiri S'ayinon gupetute.»

Iyesus daro maantsan b́tuwok'o

(Mar. 16:19-20; Luk'. 24:50-53)

6 Bowere ikoke ko'edek't bo befere, «Doonzono! n mengsto Isra'elsh aani n imet aawo andeya?» ett boaati.

7 Iyesusu hank'o ett boosh bí aaniyi, «Niho b́ took alon bí etts aawonat dúron it danosh falatste. 8  * Ernmó shayiri S'ayino itats b́ oot'or ango daatsitute, manoor Iyerusalemn, Yhud dats jamatse, Semariyon, dats daar jamats b́ borfetso taash gawo wotitute.» 9  * Hank'owere bí etiyakon bo bek'fere daro maantsan k'az b́ tuwi, dawunonuwere bín dek't bo awatsere ááts b́k'ri.

10 Bíwere daro maantsan b́ tuufere, boowere t'iwints dek't daromandan bo s'iilfere nas' taho tah dek'ts git ashuwots bo ganokere need' dek't, 11 «It Galil ashuwotso, eegishe need'dek'at daromatsan it s'iliri? Daro maantsan b́ dek'efere it bek'ts Iyesus haniye, daro maantsan b́ tuufere it bek'tsank'on aanar weetuwe» bo eti. 12 Maniyere hakon Debrezeyit gurats Iyerusalem maants k'azboaani, Debrezeyit guro Iyerusalematse sanbati aaw sha'ok'oyiye (ik kilometrok'oyiye). 13  * Iyerusalemits waat bobeef mootse dambani k'aat'ots k'az bokeshi, boowere P'et'rosi, Yohansi, Yak'obi, Indriyasi, Filip'osi, Tomasi, Bert'elemiyosi, Matiwosi, Ilfyos naay Yak'obi, okooretso Simoonnat Yak'ob naay Yhudne. 14 Jametsanots úniaawo Ik' k'onosh ik nibona bokakuweefo, bontonuwere mááts ik ikuwotsnat Iyesus ind Mariyamn, mank'owere Iyesus eshuwots fa'ano botesh.

15 Manoor P'et'ros bale hiyo wotitu amants ashuwots taalotse need'dek't hank'o bíeti, 16 «Ti eshuwotso, Iyesusi detsts ashuwotsi jishtso Yhud jangosh, shin shin shayiri S'ayino Dawit noonon b́ keewtso S'ayin mas'aafi aap' s'eeno geyituwe. 17 Yhud noyitsi iko wotat finan noonton finosh taaweytniye b́teshi. 18  * Ernmó ashaan b́ gond finon b́ daatsts gizmann datso keew b́dek'i, b́ baron diht gúp'unat b́ taalon kap'eyat bí anzro k'az b́keshi. 19 Keewanuwere Iyerusalemitse fa'a jamwotssh b́ daneyi, mansh datsmanúwere bo nooni keewon ‹Akeldama› et s'egeyi, b́ bitsonuwere ‹S'ats datsa› etee.

20  * «Man b́ wottsonuwere dub mas'aafotse,

‹B́beyoko dats baash wotowe,

Konuwor bíyats beek'aye,

Aaninuwere b́ naashts naasho k'osh asho bíyatse de'ewutsowe›

Ett guut't teshetsotsnee.

21 «Eshe Doonzo Iyesus nodagotse bí ananori noonton towat teshtswotsitse, 22  * Mank'o Yohans guproon tuut doonzo Iyesus daromaants b́ tuufetsi aawosh noonton teshtswotsitse ash iko noonton k'irotse tuwi jango gawo b́ woto geyituwe.»

23 Maniyere hakon git ashuwotsi bo t'intsi, boowere Bersabasi wee Iyost'osi eteefo Yosefnat Matiyasna botesh.

24 Hank'o ettnuwere Ik'o bok'oni, «Ash jami nibo dants doonzono! Gitetsanotsitse nmarat'tso aawi b́ woto noosh kitsuwe, 25 Nok'onirwonwere Yhud b́ tookon k'az bíamori k'azb́k'rts wosheetsots finan de'er b́ shaato shegrshosh wotituwo noosh nkiitsishee.» 26 It'onowere bo shap'i Matiyassh b́ keshi, Mansh bí tatse ik woshetswotsnton b́ taaweyi.

2

Iyesus b́danifuwotsats S'ayin shayiro b́ oorshtsok'o

1  * P'ent'e k'ost'eyi baaliyi aawa eteetso b́ bodtsok'on bo jametsuwots ik wotdek't ikoke kakuwedek'tni botesh, 2 Gawerawo eegurahi kup'ok'o arts k'aaro darotse b́weyi, bítse bo beyiru moonowere s'een b́wutsi. 3 Taaw laluw artso boats bobe'eyi, kaye kayeyatnúwere bo ik ikotsats k'ot'bodek'i. 4 Jamwotswere shayiri S'ayinon bo s'eeni, Shayiri S'ayinon bo keewituwok'o boosh b́ imtsok'on k'osh k'osh noonon keewo dek't botuwi.

5 Dats jamatse beyir datsatse waatsuwots, Ik' k'onon kup'iru ayhudiwots Iyerusalemitsa bobeefo. 6 K'áármano bo shishtsok'on ayi ashuwots bo ko'eyi, bo took took nononowere bokewufere bo shishtsotse bo'adi. 7 Tek'at adtnuwere hank'o bo eti, «Hank'o keewiru jamanots Gelil dats ash nosha? 8 Eshe no nó took noonon keewo bokeewefere noshishir aawuk'oneya? 9 No P'arteen, Miedn, Elamn, Mesp'et'omin, Yhdon, K'op'dok'n, P'ant'osn, Isiyon, 10 Frgiyoon, P'nfiliyon, Gbs'n, K'eren ganoke fa'úwots Libiyi awurajuwotsitse beyiruwotsiye, Romitse waats ayhudiyotsnat ayhudiwots jiro maantso kindtsowots daatseyiruwone, 11 Mank'owere K'ert'esitsnat Araawi dats ashuwots daatsetune, Hamb jamanots Ik'o een fino nononon bo keewufere shishiruwonee!» 12 Mann jametswots adt bo keewituwo t'ut't iko ikosh «Keewan eebiye k'úna b́wotiti!» bo et.

13 K'oshuwotsmó «Weyiniyon dutsets biri handro úsht mashwutsernee!» eton boon boaatsni.

P'et'ros keewts keewo

14 Manoor P'et'ros tatse ikuwotsnton need'dek't b́ k'aaro eenshdek't ash ashosh hank'o ett b́ keewi, «It Yhud dats ashuwotsnat Iyerusalemn beyiru jametsuwotso, wotts keewan danosh tkeewo k'ewere, 15 Guuron keez sa'ato b́wottsotse it it aasabtsok'o ashaanots masheratsnee. 16 Ernmó han b́wotiye Nebiyiyo Iyu'el hank'o et b́ keewuts keewo b́ s'eenishe,

17  * ‹Ik'oniye dúri s'uwi aawots hank'o wotituwe etre,

T Shayiro ash jamats kut'ituwe,

Bo nungushnana'onat mááts nana'uwotsn bek'on keewitunee.

Bo jawetswotswere bek'o bek'etune.

Bo eenashuwotswere gúmo gumetunee.

18 Mank'o, manoori aawumanotsitse

T guuts nungushuwotsnat máátsuwots atsats

T shayiro kut'ituwe,

Bowere bek'on keewitunee.

19 Danbe darotse adits keewwotsi,

Dashe datsatse adits milkituwotsi kitsituwe,

S'atso, taawo, s'uwi s'aawiyonuwere be'etuwe.

20 Eenonat aditso

Doonzo aawo b́waafetsere shino,

Aawo t'aluwituwee,

Aashitsunuwere s'atso arituwanee.

21 Doonzo shútso s'eegetu jamo kashituwe.›

22 «Israe'el ashuwotso! aap'an k'ewude'ere, It it tookon it dantsok'on Nazrettso Iyesus koni b́wottsok'o Ik'o it dagotse b́weeron b́ k'alts een een finwotsi, aditsuwotsnat milikituwots arikon daneewtsernee. 23  * Bíwor b́ tookon Ik'o shin shino b́ k'anitsok'onat b́dants finok'on itsh besheyat bí imeyi. It were morrgonduwots kishon jiteyar b́k'irituwok'o it woshi. 24 Ik'onmó k'iri angotse farit k'irotse bín b́ tuuzi mansh k'iro bín deshde oriyo falrtsatse. 25 Dawit b́ jangosh hank'o etfe,

Doonzo úni aawo tshinatse bek'iruwe,

T shek'erawok'owere bí t k'ani aaratse

26 Manshe tnibo geneeúwre,

T nononwere geneeúwone s'eene,

Mank'owere tmeetsonú kótón jangáár beetuwe.

27 T kashunowere Si'olitse k'ayk'reratsnee,

N S'ayinonowere dowootse o'or b́ oorituwok'o woshratsnee.

28  * Kashi weeronowere taash danirne.

Taanton nwottsonowere t geneúwo s'een wotituwe.»

29 «Eshuwotso! yoots nihiwotsitsi iko Dawit b́ k'irtsok'onat b́ duketsok'on, b́ dowonuwere andish b́ borfetso noganok b́ fa'ok'owo kishde itsh keewuna. 30  * Ernmó Dawit han b́ keewiye Nebiyo b́ teshtsotsnat Ik'o nnaarotse iko n naashi jorats beezituwe ett taaron jangit b́imts keewo b́ dantsotsne. 31 Manatse tuutson Mesiyo Siolitse b́ oorerawok'onat b́ meetsonuwere o'or b́ oorerawok'o shin shino k'irotse b́tuwi jango b́keewi. 32 Iyesusi Ik'o k'irotse tuuzre, no noúnetswor keewansh gaw noone. 33 Ik'o k'ani aaromants beyosh danbaan b́tuwooronat jangiyets S'ayin shayiro Nihoke b́ dek'tsok'on it bek'iruhannat it shishiruwann kuut'b́k'ri. 34-35  * Eshe dambaan daromantsan keshtso Dawiti b́ woterawotse Dawiti b́tookon hank'o ett keewre,

‹Doonzo t doonzsh

N balangarwotsi ntufishirots tgerfetsosh

T k'ani aaromants beewe› » etre.

36 «Eshe it itjittso Iyesusi Ik'o Doozonat Mesiyo b́ woshtsok'owo Israe'el ash jamo arikon dan de'e!»

37 Ashuwotswere man bo shishitsok'oon bonibotse ayidek' shiyanat P'et'rosnat k'osh woshetswotssh, «No eshuwotso! eshe and eege nok'aliti?» boeti.

38 P'et'rosuwere hank'o boosh bíeti, «Naandrone erere, it morro itsh orowa eteyish it ik ikets Iyesus Krstos shútson gupewere, Ik'i imtso Shayiri S'ayinono dek'etute 39 B́ jangiyets aap'onwere itnat it nanaúwotssh, no Doonz Izar Izewer b́ maantsan b́ s'eegetu wokoon beyiru jamwotsshe.»

40 K'osh k'osh ay keew keewon gawefetst «K'uur s'oot'anats weet fayotse it tooko kashiwere!» ett boon b́ izi. 41 Boyitse ayuwots b́ aap'tso dek't bogupeyi, manots aawotsowere keez kumok'o wotitwots amantsuwotsats dabebowutsi. 42 Bowere wosheetsots daniyo k'ebon, ikwotde beyonowere, Mishi maratse towaat moonat Ik'o k'ononowere bokup'efooni.

Ik' Amantsuwots Eshu Wotonat Ik Wotde'er Beyi jango.

43 Manoor wosheetsots kishon ayo adits keewonat milikitwots bo fineyiruwatse tuutson jametsatse shato oot' b́wutsi. 44  * Amants jamwots ikwotde'erni bobeefon boteshi, Bo detsts keewu jamononwere shira b́teshi. 45 Bo taaronat bo detstso kemdek't b́ gizo jametsosh b́geytsok'on bokayifooni. 46 Aawu aawon Ik'i mootsnowere ik nibona bokakuweefo, bomaa mootsnowere misho tishfetsr geneeúwonat nib sheengona bomaafoni botesh. 47 Doonzonowere bo udefoni, ash jamonuwere boon mangiya b́mangifo, Ik'onuwere kashiru ashuwotsi aaw aawon boyits daba b́dabfo.

3

Ash duro b́kashtsok'o

1 Ik aawu P'et'rosnat Yohansn Ik' k'oneef sa'aton aawitsi jed'i sa'aton Ik'moots boami, 2 Manoknowere «Sheenga» err s'eegef fengesh iko fa'e b́tesh, b́shuwertson tuut dúr wottso ash iko ashaashwots aawu aawon de'ewaar manok ger bok'rofo, bí manoke bede'er Ik' moots kindiru ash ashaatse gizo b́ k'onfoni. 3 Ash han P'et'rosnat Yohansn Ik'i moots bokindfere bek't ms'uwatiyo booke b́k'oni. 4 Bowere ashman t'iwintsdek't s'iilt boere P'et'ros «Nomaants s'iile!» bí eti. 5 Bíwere booke ik jago b́ daatsituwok'o bí arere boon t'iwintsdek't b́ s'iili. 6 P'et'rosmó «Ambaaronat awntson deshatse, t detstsonmó neesh imetuwe, Nazrettso Iyesus Krstos shúútson tuur sha'owe!» bí et. 7 B́ k'ani kishonowere detsdek't tuuz b́k'ri, Manoor b́ tufonat b́ mak'tsi gimbon kup'b́wutsi. 8 Jobk' ettnuwere need'b́dek'i, Sha'eferowere bonton Ik'i moots b́ kindi, shaawefetst t'oolefetstnuwere Ik'o udi. 9 Ash jamonuwere sha'efetst Ik'onowere b́ udefere bobek'i. 10 «Sheeng fengesha» ett s'eegef Ik'i maa fengeshi ganoke bedek't giz k'onfo bí b́ wottsok'o danbok'ri, Bíyatsno wotts keewatse tuutson ayidek't adt dok etbowtsi.

P'et'ros Ik'i mootse b́keew keewo

11 Kashts ashman P'et'rosnat Yohansn atse k'aleratse ett detsdek't b́befere ash asho adt «Solomon ananefoka» eteef beyokoke bo maants wos'fere boami. 12 P'et'rosuwere ashuwotsi b́ bek'tsok'on boosh hank'owa bíet, Israe'el ashuwotso! Keewanatse tuutson eegoshe it adiri? Noon eegoshe t'iwints dek'at its'iliri? Noo no took kup'on wee noo sheeng fino nofiintsatse tuutson ashaan b́ sha'ituwok'o no k'altsok'o arefa itsha? 13  * No nihotsko, Abrahamko, Yisahak'ko, Ya'ak'obko Izar Izewer b́ naayi Iyesusi mangire, ernmó it bín P'ilat'os shinatse beshidek'at it imi, P'ilat'osuwere dab bín fakshk'ro b́ geere geeratsone it eti. 14  * It S'ayinonat kááwu finetso geeratsone etaat kash údts iko itsh b́bitsetuwok'o it k'oni. 15 Kash imts wottsonowere it úd'i, Ik'onmó k'irotse bín b́ tuuzi, keewansh noo gawu noone. 16 It bek'iruwonat it dants ashaan kashat b́ kup'iye Iyesus shúútson daatsets imnetiyone, Iyesus shútson bí amantsatse tuutsonowere it únets shinatse s'een wotts jeeno daatsre.

17 «Andoor ti eshuwotso! it woor iti jishiruwotskok'o daron it k'altsok'o danfee 18 Ik'onmó shinshin b́ nebiyi jametswots noonon ‹Krstos gond bek'o daatso bín geyife› ett bíaap'ts aap'o hank'on b́s'eentsi. 19 Eshe it morro itatse b́ t'afitwok'o naandrone err Doonzo maantsan aanoore. 20 Ik'oke it handrit dúro itsh wetuwee, Ik'o shin itsh b́ marat'tso Krstos Iyesusi itsh woshituwe. 21 Bí darotse b́ teshet Ik'o shin bík S'ayin nebiyiwots noonon b́ keewtsok'on dats jamo bí handrefetsoshee. 22  * Musewere hank'o etre, ‹Doonzo Izar Izewer taan b́ tuuztsok'on mank'o it eshuwotsitse Nebiyiyo itsh tuuzituwe, bí itsh b́ keewitu jamo k'ewere, 23  * Nebiyiman k'ewawu jamo ashotse k'aleyar b́ jamon t'afituwe.› 24 Manats dabt Samu'el dúrtson teshts nebiyi jamwots, dúran jango mank'o keewurne. 25  * It nebiyiwotsi naatetuwots itne, mank'o Ik'o Abrahamsh ‹ash jamwots nnaaron deretúne› ett nonihotsnton b́ kindts taaro naatetuwots itne. 26 Mansh Ik'o b́guutso b́ wosh shin shino itshee b́ teshi, man b́ k'aluwere it ik ikon it took gond weeratse aanar it eree iti b́deerishe.»

4

P'et'rosnat Yohansn ayhudiwots moosh mooshif jebats bot'intsok'o

1 P'et'rosnat Yohansn ash ashosh keewoke bobefere kahniwotsnat Ik'i maa kotfuwotsatsi naashosh aaninuwere Seduk'awiwots bomaants waat 2 Wosheets gitetsúwots Iyesus k'irotse b́ tuwo ash ashosh bodanitsonat k'irtsuwots k'irotse botwitwok'owo kish bokeewutsotse bofayi. 3 Mansh boon dets bodek'iyakon datso ilat b́teshtsotse yaatsish b́ borfetsosh tipimoots boteshetuwk'o bok'ali. 4 Ernmó bokeewuts keewo k'ebts ashuwotsitse ayuwots amanerno, amants ashuwots taawonwere úts kumo maants dambaan b́ t'iini.

5 Yaats guurok'on Ayhudi naashuwotsnat eenashuwotsn, Muse nemo danifwotswere Iyerusalemits kakuwe bowutsi. 6 Kahniwots naasho Hananat K'eyafn, Yohansnat Indriyasn, Kahni maa naashwotsatsi k'aabo jag jamwots fa'ano, 7 Bowere wosheets gitetsuwotsi botaalotse need'idek't, «Han it k'al eegi angoneyamó kon shútsoneya?» ett boon boaati.

8 Manoor P'et'ros S'ayin shayiron s'eent hank'o ett boosh bíaaniy, «It ash ashaatse naashtswotsonat eenashwotso! 9 Noo hambets no aateyirwo ash dúr ikosh k'aleets sheeng keewonat awuk'on b́ kashtsok'oniyee. 10 Ashaan kashat it shinatse b́ need'ir, it it jiire Ik'onmó k'irotse b́ tuuztso Nazrettso Iyesus Krstos shútson b́ wottsok'o it únetsnat Israe'el ash jamo dane. 11  * It gimbi agfwots gac'at it juuts shútso bí nee, ernmó bí gimbiman tungúshatse shútswotsi kaatsde detset shúts eeno wotere. 12 Mansha kasho bína bako k'oshon konnor aaliye, noo bín nokashish geyitso Ik'o ashuwotssh b́ imts shútso bíyere okoon dats jamatse konwor aaliye.»

13 P'et'rosnat Yohansn aawshuk'on bokeewtsok'o moosh mooshiyruwots bos'iltsok'on danaawonat daneraw ash bowoto bo dantsotse bo'adi, Iyesusntonwere bo teshtsok'o danbodek'i. 14 Kashts ashonwere bonton b́ned'efere bo bek'tsosh boatsats bokeewituwo bot'ut'i. 15 Mansha moosh mooshifwotsoke úromaants bokeshetwok'o azazat muk'i boteshiyakon hank'o ett boshiyeyi. 16 «Eshe ashaanotsatse eeg k'aluwono? Adits keewi enan bo kishon b́ fiinetsotse Iyerusalemitse beyiru jamwotsoke danere, mansh keewan haalo falatsonee. 17 Ernmó ash jamoke ayefere bíamawok'o hanyahak Iyesus shúútso s'eer konshor bo keewurawok'o ‹it atso korde'ere› erone.»

18 Manihak s'eegdek't Iyesus shúútso s'eer b́ jamon bodanirawok' kup'idek't boon boazazi. 19 P'et'rosnat Yohansnmó hank'o et boosh boaaniyi, «Ik'osh aleyoniyere itsh aleyo Ik'i shinatse wotituwaa? Aab it it tookonor angshwere. 20 Nooyere nobek'tsonat noshishtson keewo fal k'ayatsone.» 21 Ash ashuwotsatsi naashwotsnat moosh mooshifwots P'et'rosnat Yohansn awuk'on bo fayitwok'o weero t'ut't, ashuwots boshattsotse aaniy sheefat faksh bok'ri, man bok'aluwere ashuwots wotts keewumantse tuutso Ik'o bo udtsosha b́tesh. 22 Adits keewann kashts ashman bí idmeyo hab natoniyere bogka b́ tesh.

Woshetswotsnat amantsuwotsn gishewor Ik' bok'ontsook'o

23 P'et'rosnat Yohansn faksh k'rere bo toohuwotsok boaantsok'on kahniwotsatse naashuwotsnat eenashuwotsn boosh boetts jamo bokeewi. 24  * Bowre man boshishtsok'on, ik wotdek't bok'aaro eenshdek't Ik'o maants hank'o ett bokuhi, «Daro, datso, aatsk'aro, boyitse fa'a jamo aztso Doonz eenono! 25 S'ayin shayiron n guutso no nihi Dawit noonon hank'o etaat keewtso neene,

‹Ik' ash woterawwots eegishe bo shashiri?

Ashuwots eegishe gond finosh datsmec'ron bo k'úmiri?

26  * Datsatsi naashwots matseedekt,

Dats k'ezirwots ik wotdek't ko'edek't,

Doonzonat b́ Mesihiyo ats bo tuwi.›

27  * «Aron Hirodisnat P'ent'os datsatsi asho P'ilat'os Ik' ash woterawwotsnat Israe'el ashuwotsn kitots ko'edek't nfuuttso S'ayin guutso Iyesus ats botuwi, 28 Hank'o b́ wotiye nee shino niangonat ntook shunon n beezts fino s'eetsoshe, 29 Doonzono!, andoor bo sheefirwan s'iile, n guutsuwots bosharaniye aawo shu'ude n aap'o bokewituwok'o woshuwe, 30 N guuts S'ayino Iyesus shútson shodtswots bo kashitwok'onat adits, een een keewwots bo wotitwok'o n kisho jargwe.»

31 Ik' k'ono bo ishiyakon ko'edek't bo beyiruwok man shek'e b́wutsi, jamwotswere shayiri S'ayinon s'een bowutsi, Ik'i aap'onwre ááwu shuk'on keewo dek't botuwi.

Shin shni amantsuwots detstso shir b́teshtsok'o

32  * Amants jamwots ik nibonat ik maac'on detsfno bo tesh, konuworu ash iko, «Haniye tikee» bí eteet keewo deshatse b́ tesh, bo dagotsere jam keewo bo jamets shira b́ teshi, 33 Woshetswotswere Doonzo Iyesus k'irotse tuwi jango angi eenona bogawefo, jametswotsatsno Ik' s'aati eeno fa'e b́tesh. 34 Datso wee moowo detsts jamwotswere kem dek't b́ gizman dek't boweyiruwotse boyitse konworu t'ut'tso aali b́ tesh. 35 Gizmano dek'wat woshetswotssh im bok'refoni. Bo ik iketssh boosh b́ geyitsok'owa kay bodek'foni.

36 K'op'rsn shuwetso, Yosefi eteetso Lewawi iko fa'e b́ teshi, wosheetswotsu «Barnabasi» ett bo s'eegfoni, b́ bitsonuwere «Kup'shit na'a» etee. 37 Bíwere b́ datso kemt b́ gizo dek'wat woshetswotssh b́ imi.

5

Hananinat Sep'irna

1 Hnaniyi eteef asho b́ máátsu Sep'iri eteetsunton datso bokemi, 2 B́ máátsunu b́ danfere dats kemeets gizotse k'atso oorik'rat k'atsonmó dek' waat woshetswotssh imb́k'ri, 3 P'et'rosmó bísh hank'owa bí'et, «Hee Ananaiyo! S'ayin shayirats korr datso kemeets gizotse nooridek'etwok'o n nibots Shed'ano eegishe b́ kindi? 4 N kemftsere shino datsman nikoshna b́ teshi? N kemiyakonor gizo nikoshna b́ teshi? Eshe, keewan eegoshe n nibots n gawi? N kootiye Ik'atsa bako ashaatsaliyee.» 5 Hananiyi b́ keewts keewuman b́ shishtsok'on diht b́ k'iri, keewuman shishts ash jamo ayidek't shatbowtsi. 6 Jawetswotsu b́ duuno k'oddek't dek'amt duukbok'ri.

7 Keez sa'atonire okoon Hananiyi máátsu b kenihats bodts keewo b danawo waa bkeshi. 8 P'et'rosuwere «Aab taash keewwe it datso it keemts k'awuntso hank'one?» bish bíet. Biwere «Ee! Mank'o gizoshe?» bi'et.

9 Manoor P'et'ros, «Ik'i Shayiri S'ayino fadosh aawuk'oneya ik it woti? Hamb! nkenihi duukt aaniru ashuwots fengeshatsnee, Nenowere de'amr duuketunee» bí et. 10 Biwere manoor b́ tufishroots dihat k'irbwutsi, Jawetswotswere bokindtsok'on k'irgutsat b befere daatst dek'amt b kenih ganok duukbok'ri. 11 Ik' mootsi ash ash jamona et keewan shishtsuwots ayidek shato wotb́wtsi.

Wosheetswots kishatse wotts milikituwotsnat adits keewwotsn

12 Adits keewu ayuwotsnat milikituwotsn wosh etsúwots kishona bofinefo b́tesh, jametsuwotswere ik nibon wotde'er Selemon dada etefokna bokakuwefoni. 13 Bonton woterawo ikonuwor dab bonton wotosh ááwu shuuk'fo aali b́ tesh, b́ woteferor ash jamo boon mangya bo mangifoni. 14 Doonzono! amaniru máátsonat nungushwots botaawo ayidek't ayefera bíamfoni. 15 Ash ashuwots shodets ayuwotsi weromantsana kishde'er es'onat she'ats bok'eezfoni, mank'o bok'alirwere P'et'ros man weeron b́beshoor b́ s'ilalo dab́ ik iketsuwotsats b́bodishee. 16 Ash asho Iyerusalem gúúratse fa'a kitwotsitse shoodetsonat kim shayiron gondo bek'irwotsi de'erni bowaafo, jametswotswere kasha bokashefo.

Wosheetswots gishewo

17 Kahni naashwotsatsi k'aabonat bínton teshts Seduk'awino eteefuwots jirwots bojamets okooron s'eent boatsats botuwi, 18 Woshetswotsi detsdek't tipimoots kindsh bok'ri. 19 Melakiwotsmó t'ú tipi maa fengesho k'eshdek't boon kishbok'ri, 20 «Ameree! Ik'i mootse need'de'er kashi keewo detsts keewan ash jamosh keewwere!» boosh bíeti, 21 Woshetswotswere b́ tzaziyo dek't guuron Ik'i moowots kindek't daniyo dek't botuwi. Manoor Kahani naashwotsatsi k'aabonat bínton beyirwots wáát mooshiru jirwotsnat Ayhudi eenashts jamwots ikok ko'ebowutsi, ashuwots woshetsauwotsi de'er bowetuwok'o tipi moowo maantsan bowoshi. 22 Woshetswotswere tipi moo maantsan wáát woshtsuwotsi bítse daatsratsno, aanat waatnuwere, 23 «Tipi maa fengsho kup'shdek't is'etsok'on, kotiruwotsuwere b́ fengshatse need'dek't bokotfere nodaatsi, tipi maa is'o nok'sheoromó eegoru bítse datsatsone» ett bokeewi. 24 Ik'i moo kotirwotsi jishruwonat Kahanati naashuwots n han boshishor «Eebi keewan naaroni?» ett daand bowutsi. 25 Manoor ash iko wáát «Tipi moots it gedts ashuwots hamb́, Ik'i mootse need'dek'tniye ashuwotsi bodaniri» ett boosh b́ keewi. 26 Manoor Ik'i maa kotiruwotsi jishiruwonat bínton beyiru ashuwotsnton amt boon dek't boweyi, bodoowuwere angnon b́woteraniye dashdek'tniye, han bok'aliye ashuwots boon shútson bojod'awok'o shatniye.

27 Woshetswotsno dek'wat mooshiyruwots shinat bot'intsi, kahani naashonuwere hank'o ett boon bí aati, 28  * «Iyesus shútso s'eer it danirawok'o itn kup'shdek'at azazerone b́teshi, ernmó hamb, Iyerusalemi it daniruwon s'entsk'rerte, itmo ash man k'irotse no aatetuwok'o woshoshe itgeyri.»

29 P'et'rosnat woheets k'oshuwotsn hank'o et boaaniyi, «Ashosh aleyoniyere Ik'osh aleyo noosh geyife, 30 No nihotsko Izar Izewer it mitats jittdek'at it úd'tso Iyesusi k'irotse tuuz b́k'ri, 31 Ik'o Israe'el ash ashosh naandre etonat bomorrosh oorowe eto b́ imetuwok'o Iyesusi jishiruwonat woritson woshdek't b́ k'ani aaromants mangon b́ beetuewk'o woshre, 32 Keewu man jangosh noo gawunone, Ik'o bísh aleets jamwotssh b́ imts S'ayin shayiro gawe.»

33 Moosh mooshiyruwots man bo shishtsok'on ayidek't fayat woshetswotsi úd'o bogeyi. 34 Ernmó ash ashoke mangiyetsonat Muse nemo danik wottso Gemaliyali eteets ferisawi wotat moosh mooshif iko tuut woshetswotsi múk' gizewosh úromaantsan bo kishituwok'o boon bíazazi. 35 Manoor mooshiru jirwotssh hank'owa bíet, «Israe'el ashuwotso! Ashaanotsats it k'aliru keewosh it atso korde'ere. 36 Haniye shin Tewodasi eteets asho ‹Taahe ash een taane› ett tuure b́ teshi, awd balok'o ashonwere bínton ik woterne bo teshi, ernmó bín úd'niyek'reyi, b́ shuutso shairwotsuwere bad' bowutsi, bí'ettsonuwere shiro boraniyere b́ oori. 37 Maniyere hakon ash ashuwotsi taawets dúron Geliltso Yhud tuwut ay ashuwots b́shuutso bosha'itwok'o b́ woshi, bínowere úd'eyi, b́ shuuts sha'irwotswere bad'e bobad'i 38 Mansh and taa itsh tietirwo it ashaanotsoke wokar boon k'ay it k'rituwok'owe, asaabiyan wee finan ashoke waaka wotiyal t'afitkee. 39 Ik'oke waaka wotiyalmó boon t'afiyosh falratste, Ikinuwor Ik'onton fayeye itsh wotitwe.» Bowere Gemalyal iztso bodek'i.

40 Maniyak woshetswotsi bo maants s'eegdek't bojot'iyi, Iyesus shútsonowere s'eer bokeewrawok'o azazat faksh bok'ri. 41 Woshetswotsmó Iyesus shútsi jangosh keteyo boosh b́geyitwok'o bodantsotse gene'úwefetst mooshi jeboke kesht boami, 42 Aawu aawon Ik'i moonat maa mootsnowere Mesihiyo Iyesus jango daniyonat doo shishi keewo ned'iratsno boteshi.

6

Shawat dak'oniwotsi galdek'etsok'o

1 Múk'i boteshtsok'on, amantsuwots taawo ayefere bí amee Grik dats noon keewo keewiru ayhudiwots Yhud datsatse shuwets ayhudiwotsats mumundo dek't botuwi, bomumundiruwere aaw aawon bokenih k'irts maatsuwotssh kayiyeyiruwo batk'o bobatefosha b́ tesh. 2 Mansh tatse git wosheetsots amants jametsuwotsi kakuk'raat boosh hank'o boet, «Mish kayiyosha err Ik'o aap' daniyifino k'azo noosh geyiratse. 3 Eshe eshuwotso! bosheeng doyon udetswotsi, S'ayin shayironat danon s'eents shawat ashuwotsi ititse geyore, bonowere finanats naashiwonee. 4 Noomó Ik'o k'ononat Ik'o aap'o daniwosh kup'ituwonee.»

5 Bo ettsan jamwotsi b́ geneúshi, ashaanotsnowere galbodek'i, boowere imnetiyonat S'ayin shayiron s'eentso Ist'ifanosi, Filip'osi, P'rokorosi, Nik'arona, Timona, P'ermena Ayhudi imnetiyo dek't teshtso Ans'okiyi datsatstso Nik'olawosiye. 6 Hanotsi wosheetsots shinats need'i bok'ri, woshetswotsuere Ik'o bok'oniyakon bo kishonowere boats bogedi.

7 Hank'on Ik' aap'o gawunfere bíamtsotse, Iyerusalemitsi amantsuwots taawo ayidek't ayefere bíamtsotse Kahanatiwotsitsnowere ay wottswots bo amani.

Diyak'oniyo Ist'ifanosi b́detseetsok'o

8 Ist'ifanos Ik' s'aatonat angon s'eent adits keewuwotsnat een een milikituwotsi ash ashuwots dagotse b́ k'aliri b́ teshi, 9 Manoor, «Nas' kishitu ayhudiyots Ik' k'oni maa» eteets ayhudiyots Ik' k'oni moowotse ashuwots K'erennat Iskndriyas ashuwots, Kilk'iyanat Isiyi datsatatse ik ik ashuwots tuut Ist'ifanosi k'efoon bo mooshfere boteshi. 10 Ernmó Ist'ifanos bín b́ keewiru dani telefo S'ayin shayiro bísh b́ imk b́wotsotse bísh aaniyo falratsno botesh. 11 Manoor ashaan, «Muse nat Ik'ats c'ashi aap'o b́ keewfere shishrone» eteet ashuwotsi degon bí ats tuuz bok'ri. 12 Mank'oon ash ashonat eenashuwotsn Muse nemo danifuwotsnowere bíyatsats tuuz bok'ri, Ist'ifanosokowere amt detsdek't moosh mooshiyiruwots shinats bín t'intsbok'ri. 13 Bíyats kooton gaawit ash ik ikuwotsnowere dek'tboweyi, kooton gawituwotswere hank'o boeti, «Ashaan Ik'i mannat Muse nemo jamawa b́ c'ashfo. 14 Aaninuwere ‹Nazrettso Iyesus Ik'i man gaketuwe, Muse noosh b́ beshits teronowere woniyituwe› ett b́ keewufere shishrone.» 15 Manoor mooshi jebatse fa'a jamwots Ist'ifanosi t'iwintsdek't bos'ile b́ shiitso melaki shitsok'o araat boosh b́ be'eyi.

7

Ist'fanos keewuts keewo

1 Kahniwotsatsi naasho Ist'fanossh, «Eteets keewan arikeya?» eton bíaati.

2 Ist'fanosuwere hank'o ett bísh bíaniyi, «Ti eeshuwotsnat tnihotso! aab taan k'ewere! Nonih Abraham Karan datsatse beyosh bíamfetsre shino shin Mesp'et'omiya eteets datsatse b́ befere Mangts Ik'o bísh be'eyat 3  * ‹N datsatse keer, n jagatse k'alyarr, taa neesh t kitsit datsats amee› bí eti. 4  * Manoor Keledawiyots datsatse kesht Karani eteets datsats be b́wtsi, b́ nih b́k'irihakonowere Ik'o Karanitse kisht hambets it beyiru datsanats bín dek'et b́weyi. 5 Wotowabako dab tufi need'okok'o bodts rstiyo bísh imatse, b́wotefere datsani bínat bíyere il b́ naarosh rstiyo woshde'er b́imetuwok'o taarre b́teshi, bísh b́taaruwere Abraham na'o b́ detsfetsere shine. 6  * B́ naaronuwere ash datsatse gooshtsi wotar b́beetuwok'o datsmanatsnowere awd bal natosh guuts woshde'er was'o kayde'er boon bokewituwok'o bísh keewure b́ teshi. 7  * Manats dabtnwere, ‹Guuts woshde'er b́ keewit ashuwotsats angshitwe, datsmanatse keer hanoke taan ik'itúne› ett Ik'o keewre. 8  * Gof ami taaronowere bísh bími, mansha Abraham Yishak'i b́shuwor shimtl aawots gofo b́daamiyi, Mank'o b́ naayi Yisak'i gofo b́daamiyi. Yak'obuwere b́ jir tatse gitetsuwotsi gofo b́damyi.

9 «Yak'ob nanaúwots bo eshuwi Yosefi okoort Gbs' datsatsere guutso b́ wotituwok'o bokemi, Ik'onmó bíntoniye b́ teshi, 10  * Gond bek' jamotse bín b́ kishi, Gbs' naasho Fer'on shinatsere baatsonat danitelefo bísh bi'imi. Naashonuwere Gbs'nat b́ maa jamatse alituwo bín b́woshi. 11  * Manór Gbs'nat Kene'an dats jamatse ayidek't ash kic'its k'ak'i eeno b́ woti, no nihuwotsuwere misho daatsosh falatsne. 12 Ya'ak'obwere Gbs'itse mááyo b́ beyok'owo b́ shishtsok'on tuwreerosh nonihotsi manok b́ woshi. 13  * Aani gitlo aanat Gbs'i bo amor Yosef b́ eshuotsesh b́ tooko b́ daneyi, jag bowotonúwere Fere'onokere b́ daneyi. 14  * Maniye hakon Yosef b́ nihi, Yak'obnat b́ jag jamo b́mandan dek't b́weyi, bo bojametsuwre shabe úts ashno. 15 Mansh Yak'ob Gbs' maantsan bí ami, bínat no nihwotsn manoke bok'iri. 16  * Bomak'tsonowere Sekem maantsan dek'amt Abraham Sekemn Emor nan'úwotsoke b́ gizon b́keewts doowots dukeyi. 17 Ik'o Abrahamsh taart b́ jangitso wotit aawo b́ t'inor Gbs'n beyiru ashuwots taawo ayefere bí ami. 18  * Man b́ wotwere Yosefi danawo k'osh Nugúso Gbs'n b́ naashefetsoniye. 19  * Handr naash manuwere no ashuwotsats gondo k'úmt no nihwotsats kic'iyo dek't bo tuwi, bo nana'i marmat'uwotsno bok'irituwok'o úratse kishde'er bo juwituwok'o, no nihuwotsi bokic'iyi. 20  * Manór Muse b́ shuweyi, bíwere Ik'i shinatse na'i az sheenge b́teshi, keez shashonowre b́nihi meyitse b́ eeni, 21  * Uratso juu k'irewor Fereon mááts naú k'audekat b́ naayik'o woshdek'at b ditsi. 22 Musewwere Gbs' datsi dani teleef jamo danb́dek'i, b́ keewiru keewonat b́ finonowere kup' wotb́wtsi.

23  * «Muse hab nato b́ s'eentsok'on bí eshuwotsi Israe'el nana'úwotsi s'iilo b́ tuwi. 24 Bí eshuwotsitse ikonuwere Gbs' dats ash ikon t'uk'eyat was'o b́kashefere bek't bísh b́ gatsi, t'uk'eetsmanshowere weero weersht Gbs' dats asho togdek't b́úd'i. 25 Ik'o b́ weeron boon b́ fakshiyituwok'o b́ jaguwots t'iwints bodek'etuwok'owa bísh araatni b́ tesh, bomó t'iwintsratsno. 26 Yaats guurok'onowere Israe'el ash gitetsuwots bo atsatseyo bo fayefere daatsdek't bonbaziyo geeyat ‹It ashuwtso! itwo eshu itnere, eegishe itfayeyiri?› bíet. 27 B́ tooho togiru ashman Museyi okaan gifnit ‹Neenmó noon alituwonat noatse angshituwo kone nee wosh? 28 Oots Gbs' dats asho núd'tsok'o taanowere úd'osh geefiya?› bíet. 29  * Muse man b́shishtsok'on Gbs'itse kesht Midiyam datsomants amt gooshtsi wotat b́beeyi, Manoke nungush nana'a gituwotsi b́shuwi.

30 «Muse datsmanatse hab nato b́beshiyakon Debre Sin woruwotse aat'iru t'ugi atatsi tawi laluwotse melaki iko b́be'eyi. 31 Muse man b́bek'tsok'on bíadi, karndek't b́s'iilorowere hank'o etiru Doonzo k'aro b́shishi, 32 ‹Taahe nnihotsko Izar Izewer taane, Abarhamko Izar Izewer, Yisahak'ko Izar Izewer, Yak'obko Izar Izewer taane,› Muse were shatoon k'ewub́wutsi, s'iloshowere aawo shu'atse. 33 Doonzonuwere hank'o b́ eti, ‹N ned'iruwok man S'ayin datso b́ wottsotse n tufitsi c'aamo kishuwe, 34  * Gbs'itse fa'a ti ashuwots weralo gond bo bek'iruwok'o bek're, kic'at bo kuhirwono shishre, mansh boon kashiyosh oot're, andoor wowe! taa neen Gbs'its woshona.›

35 «Israe'el ashuwotsu Musesh ‹Neen noats altsonat angshituwon woshtso kone?› Eton bín k'efatni botesh, wotowa boko t'ugi atatse bísh be'ets melakiyo jangon alituwonat nas' kishituwon woshdek't bomandan bín b́ woshi. 36  * Gbs'nat Aats k'ar birokere aditsonat milikito finat bí ashuwotsi kish dek't hab natosh dats woruwtse jishtso Museyiye b́ teshi. 37 ‹Doonzo Izar Izewer taan b́ tiztsok'o mank'o it eshuwotsitse nebiyiyo itsh tuuzitwe› ett Isra'el ashuwots keewutso Museyiye b́teshi. 38  * Woruwotse kakuwedek't teshts ashuwotsntonat Sin guri abaatse keewuts Ik'i melakiyonton animank'o no nihotsnton teshtso bíne. Ik'o keewuts kash imetu aap'o noosh beshitsonuwere un bíne Museyiye.

39 «No nihots bína bok'efibako bísh aleratsnee, Bonibotsnowere Gbs' maants aano bo gawi. 40  * Aronshowere ‹Noon Gbs'itse kishts Muse han eeg bíyats bodtsok'o no danawotse noshin shinatse sha'arr noon jishituwo Izar izewerotsi noosh doozwe› bo eti. 41  * Manór manz aron dozets Ik'o doozdek't bísh wosho bo t'intsi, bokishi finonowere bogenee'úwi. 42 Ik'onmó boatse k'aleniye b́wutsi. Daritsi k'eenwotssh bo ik'ituwok'o boon beshidek't bími. Manwere Nebiywotsn hank'o ett guut'etsok'one,

‹It Israe'el ashuwotso!

Shúkeets gizonat woshon

Hab nati s'eenosh woruwotse it t'ints tasheya?

43  * Dek'at it amtso Molok gofonat

Refani eteef k'enon it arits it ik'oniye b́ teshi,

Bowere it kishon findek'at,

It boosh it boosh sagadat it teshts ik'irwotsiye,

Taawere Babloniye ok it gishetuwok'o woshituwe.›

44  * «No nihots woruwotse gawi gofu detsfne b́ teshi, gofmanuwere Ik'o b́ keewutsok'onat b́ kitstsok'o bin fintso Museyiye b́ teshi. 45 Ik'o boshinatse b́ gishts Ik' ash Woteraw ashuwots datso bo nator no nihots bodek'ts gofani Iyasunton manok bo kindshi, Dawit dúro b́ borfetsosh manoke b beyi. 46  * Dawituwere Ik' shinatse baatso daatst Yak'ob Ik'o Izar Izewersh k'ewok wotit moo agosh Ik'o b́ k'oni. 47  * Ernmó Ik'í maa agtso Solomoniye.

48 «B́woteferor jam falts Ik'onmó ash kishon ageets moots beerake, manwere Nebiyon hank'o ett guut'etsoniye,

49  * ‹Daro t be jooroniye,

Datsonuwere t tufi ned'oke,

Eshe ááwu naari mee taash it agetuwoni?›

‹Bíyok t kashituwokonu awuk'one?› Etfe Doonzoni.

50 ‹Jaman taa t kishon t finkoshna?› Bíeti Ik'oni.

51 «It wed'etswotso it nibo is'etswotso! it k'el kúp'uwotso! it nihuwotskok'o jam aawo S'ayin shayiro it k'efiri. 52 Nebíyiwotsitse it nihots bo gisherawo kone fa'oni? boowere kááw finetsman b́ weetuwok'o shin keewutswotsi boúd'i, It were and kááwu finetsan beshidek' imaat it úd'i. 53 It Ik'i melakiwots weeron Muse nemo dek'at it teshi, ernmó kotde'atste.»

Ist'ifanos shútson jot'eyat b́k'irtsok'o

54 Mooshiru jirwots han boshishtsok'on nibo k'únbowutsi, Ist'ifanosi fayat bí'ats gasho bo shas'i. 55 Ist'ifanosmó S'ayin shayiron s'eent daro maantsan kawudek't s'iilt, Ik'i mango darotse b́bek'i, Iyesus noowere Ik' k'ani aaromadan b́ need'efere b́ bek'i, 56 Eshe «Hambe, daro k'eshe b́ gwutsere ash na'o Ik'i k'ani aaro maantsan b́ need'efere t bek'iri» bí eti. 57 Manoor bo k'aari eenon bo kuhi, bo waazono is'dekt ik wotdek't b́ maantsan bowos'i. 58 Kitotsno kishdek't shútson bo jot'i, gawuwotsuwre bo shemo dek'amt Sa'oli eteets jawets iko b́ kotetwok'o b́ tufi shirots ged bok'ri. 59 Shútson bín bo jot'fere, Ist'ifanos, «Doonzo Iyesuso! t kashu k'aaú de'e!» ett b́ k'oni. 60 Tuk'umaldek't, «Doonzono! bo morran boats taawk'aye!» ett k'aari eenon kuhat man ettnuwere k'ir b́wutsi.

8

Sawol kirstiyanuwotsi b́gishtsok'o

1 Sawoluwe Ist'ifanosi úd'ewor bontoen ik wotatni b́ teshi, Ist'ifanos b́ k'irts aawots Iyerusalemn fa'a Ik' k'oni moowu ats gisheyewo tuu b́wutsi, woshetswotsiyere okoon amants jamwots Yhudnat Semariy awurajo maantsan bad' bowutsi. 2 Ik ik shayirets ashuwots Ist'fanosi boduki, káári eenono kuhat bísh bo eepi.

3  * Sawolmó Ik'i moo t'afiyosh kaarefetstni b́teshi, mootsere moots kindt nungushuwotsnat mááts amantsuwotsn geetsdek' waat tipi moots b́ kindishiri.

Doo shishiyo semariyitse nabetsok'o

4 Bad'wutsts amantsuwotsuwere bo amts jamoke Ik'i aap'o bodanifo. 5 Filp'osuwere Semariy kito maantsan amt ashuwotssh Mesihiyo jango b́ dani. 6 Ashuwotswere Filip'os keewuts keewo bo shishor b́ finiru adits keewuwotsi bo bek'tsok'on ik nibon t'iwintsdek'tni bo k'ebiri. 7 Kim Shayirotsuwere k'áári eenon kuhat ay ashuwotsitse bo keshfo, durwotsnat shoklirwotsn kasha bo kashefo. 8 Mansh kit manitse een gene'o b́ woti.

9 Kit manitse Sm'oni eteets ash iko fa'e b́ teshi, ashman kitotse b́ danon finat Semari ashuwotsi aditniye b́ teshi, «Taa een ash taane!» ettni b́ keewfo. 10 Ash jamo múk'onu eenonu «Ashaan ashi eene ett b́ s'egeyir Ik'i angone!» ett t'iwintsdk't bo k'ebfoni. 11 T'iwintsdek't bo k'ebiruwere ay aawosh danon ashuwotsi adit b́ teshtsotsne. 12 Ernmó Flip'os Ik'i mengisti jagonat Iyesus Krstos shútson b́ keewuts doo shishi keewo bo shishor nungushwotswere máátsuwotsuwere amanat bo gupeyi. 13 Smonuworu b́ oreraniyere amanat b́ gupere Filp'osntonu ik wotb́wtsi, b́ finiru adits keewwotsnat milikituwotsn bek't bíadfera b́ teshi.

14 Iyerusalemitse fa'a wosheetsots Semari ashuwots Ik'i aap'o bodek'tsok'o boshishtsok'on P'et'rosnat Yohanisn Semari datso maantsan bo woshi. 15 Semari ashuwots S'ayin shayiro bo daatsituwok'o P'et'rosnat Yohanisn amt boosh Ik'o bok'oni. 16 Semari ashuwots Doonzo Iyesus shútson bo gupeyi bako S'ayin shayiro konatsoru od'atse b́ teshi. 17 Mansh P'et'rosnat Yohansn bo kisho boats bo gedor ashuwots S'ayin shayiro bo dek'i.

18 Wosheetswotsu boats kisho bogedor S'ayin shayiro ashuwotssh b́ imestsok'o Simon b́ bek'tsok'on gizo dek'wat, 19 «Taa t kisho boats tgere ashuwots S'ayin shayiro bodek'etuwok'o alan taash imere» bí eti.

20 P'et'rosmó hank'o bíeti, «Ik'i imo gizon daatsosh n gawutsotse n gizo neenton t'afuwe! 21 N nibo Ik'i shinatse kááwu woto b́ k'aztsotse nee keewanitse kayo wee bano deshatsne. 22 Eshe n gond finansh shiyanar naandre eree, daneraka n nibitsi gond finan orowa eteetwe wotiyal aab Ik'o k'onuwe. 23 Neehe s'aam okooron ns'eentsok'onat morron tipek n wotok'o taa bek'iruwe.»

24 Sm'onuwere «It keewutsanitsere ik jago ti ats b́ borawok'o it it tookon taash Ik'o k'onuwere» bí eti.

25 P'et'rosnat Yohanisn bo gawiyakonat Doonzo aap'onwere bo keewiyakon Semari gal aywotsitse doo shishiyo nabfere Iyerusalem maantsan bo'ani.

Flip'osnat Itiyopiyi ash ikon

26 Doonzo melakiyo Filip'ossh, «Tuur Iyerusalemiyere Gááz maants damiru weeron Muur maantsan amee» bí eti, weer manuwere woruwi weere b́ teshi. 27 Bíwere tuut bíami, manno, Itiyop'iyi dats naash iko Ik'o k'onosh Iyerusalem maants amt b́ tesh, ashaan Hndeki eteets Itiyop'iyi Nugúsúsh b dets jamatse bish fintsonat b gizatse altsoniye b́teshi, 28 Bí b́ datsomants bíaanefere seregelats* bedek't nebiyiyo Isayas mas'afoni b́ nababefe b́tesh. 29 Manóóri sa'aton S'ayin shayiro Filip'osi «Seregel manok t'iinr bínton gonkeewe» bíet. 30 Mansh Filip'os bíyok wos'fere amt Itop'iyi dats ashman nebiyiyo Isayas mas'fo b́ nababefere shisht «N nababiruwo b́ biitso neesh galiruwa?» bí et. 31 Itiyop'iyi dats ashonwere «Taash biishde'er keewituwo aalo taash aawuk'oneya gaalo b́ faliti?» bíet. 32 Bí b́ nababiru mas'aafi beyokonuwere hani b́ tesh,

«Bí shukosh jokeyiru mererok'oyiye b́ teshi,

Mererna'o b́s'iro k'ut'ewor s'ik bí etfok'o,

Bíwere keewosh b́nono aawu'atse.

33  * Bíhe keteree, kááwu angshonowere bísh imeratse,

B́ kashu datsatse k'aaúbazetsotse

B́ s'ooti jango kone fal keewiti?»

34 Naashmanuwere Filip'ossh, «Nebiyiyo han b́keewu kon jangoshe? B́ took jangoshemo wee k'oshi jange? Oona neesha aab taash keewwe» bí eti. 35 Filip'oswere S'ayin mas'afanatse tuut Iyesus jangosh dooshishiyo b́ nabi. 36 Boamferowere aats beyok bobodi, naashmanuwere «Hamb, hanoke aatso fa'ee, tguperawok'o taan bazitu keewo eebi?» bí eti.

37 Filip'oswere «N nibi s'eenon ni'amaniyal gupewo falfne» bí eti. Naashmanwere «Iyesus Krstos Ik'o naayi b́ wottsok'o amaniruwe» b́ eti.

38 Naashmanuwere seregelo b́ ned'iyetuwok'o bíazazi, Bogitetswere aatso maantsan oot't amt bo eree Filip'os Naasho b́ gupi. 39 Aatsotse bokeshiyakon Doonzoko S'ayin shayiro Filip'osi k'aaúbdek'i, janderbonuwere aani gitlo be'atse, b́woteferor geneúwefets b́weero sha'o dek't b́tuwi. 40 Filip'osmó Azat'ositsne b́ daatseyi, K'isariyi maantsowere b́ wafetsosh kit kitotse sha'at dooshishiyo b́ nabfoni b́teshi.

9

Sa'ol Krstosi bí amantsok'o

(Wosh. 22:6-16; 26:12-18)

1 Manoor Sawuol doonzo danifuwotsi úd'osh naakefere kahaniyots naashok bíami. 2 Doonzo weerindion shairu ashuwotsi nungushwotsno máátsuwotsno b́ daatsor tifde Iyerusalem maants de'er woo bín faliyit debdabeyo guud'de Demask'oyitsi ayhudiwots Ik' k'oni moowwots sh bísh imetwok'o kahini naash naasho bí aati.

3 Amfetst Demask'o maants b́ t'intsok'on b́ gúúratse gawerawon darotse shááno gol b́wutsi. 4 Manoor datsats dihb́wutsi, «Sa'olo! Sa'olo! eegishe taan ngishiri?» etiru k'aaro b́shishi.

5 Sa'oluwere «Doonzono! kone nee?» bí eti, bíwere «Taahe nee ngishiruwo Iyesus taane, bín kosheef birro n k'efiyale neeshe iki b́gonditi,* 6 Eshe, and tuur kitots kiduwee, bíyoke k'alo neesh geyituwonowere manoke neesh keewetuwe» bí eti.

7 Sa'olnton amfetst teshts ashuwots k'aaro shishfetst konnor bobe'awotse bo keewituwo t'ut't s'ik ett need'bowutsi. 8 Sa'oluwere b́ dihtsoke b́ tuwi, bí aawwotsi b́ k'eshormó bek'o falratse, mansh ashaashwots b́ kisho dets dek't jishfere Demask'o maants dek't boam. 9 Keez aawu s'eenosh eegor bek'o b́ falrawo, b́ marawo, b́ úyawo b́tesh.

10 Manoor Demask'on Hananiyi eteefo Iyesus danif iko fa'e b́tesh, doonzo bek'on «Hananiyo!» ett b́s'eegi bíwere «Hamb taane, doonzono!» bí et.

11 Doonzonu hank'o bíeti, «Tuur kááwi eteyiru werindu maants amee, manokno Yhud mootse Sa'oli eteetso T'erses asho gewowe, bíwere and Ik' k'onoke b́ fa'oni.» 12 Sa'oluwere bí ááwuwots aani bek'o bofalituwok'o Hanani eteets asho bíyok kindt b́ kisho bíyats b́ gedfere bek'on b́ bek'i.

13 Hananiyuwere hank'o ett bíaani, «Doonzono! ashaan Iyerusalemitse beyiru amantsuwotsats ay gond keewo b́fintsok'o ayuwotsoke shishre. 14 Manoknowere n shúts s'eegiru jamwotsi tiposh kahni naashuwotsoke alo dek're.»

15 Doonzonuwere Hananiysh hank'owa bíet, «Bí t shútso Ik' danawu ashuwots shinatse, naashuwots shinatsnat Isra'el ashuwotssh danituwoniye, bí t k'ac'i sheengo b́ wottsotse bíyok amee, 16 T jangosh awuk'o gondbek'o b́dek'etuwok'owo kitsituwe bísha.»

17 Mann Ananiyi maa man maants amt b́ beyiru mootsowere b́ kindi, b́ kishonowere Sa'olaats geddek't, «Ti eshu Sa'olo! hanmand n wafere weratse ni ats be'etso Doonzo Iyesus aani bek'o n falituwok'onat S'ayin shayiron n s'enetuwok'o niyok taan woshere» bí eti. 18 Manorowere k'ok'r arts keewo bí ááwatse fed'at bí eree bek'o b́fali, tuutnwere b́gupeyi. 19 Meetwo b́ meeyihakon kup'b́wutsi, Demask'on teshts Iyesus danifuwotsnton muk' aawwotssh manoke b́ teshi.

Sa'ol Demask'on b́danitsok'o

20 Manorowere Sa'ol Demask'on «Iyesus Ik'o naayiye» etfere ayhudiwots Ik' k'oni mootse daniyo b́ tuwi.

21 Shishts jamwotswere, «Ashaan Iyerusalemitse shútsan s'eegiru jamwotsi t'afifoniyosha? Hanok b́wowuwere boon tifde'er kahni naashuwotsok de'er amooshoshna?» ett bo'adi.

22 Sa'olmó iki kup'efere bí ami, Iyesus mesihiyo b́wottsok'o keewut Demask'oyitse beyat teshts Ayhudiwots noono bo keewituwo b́t'ut'ifoni b́ tesh.

23  * Ay aawoniyere il ayhudiwots Sa'oli úd'osh boshiyeyi, 24 Bímo gondon bíats bo shiyetsman danb́k'iri, boowere bín úd'osh t'uwe aawo b́ keshf fengshuwotsi bo kotfoni. 25 Ernmó t'úwon b́ danifuwots Sa'oli oshots geddek't gimbiyi múlotse maskotiyon oorsh bo k'ri.

Sa'ol Iyerusalemn

26 Sa'ol Iyerusalem maants bíamor manoke fa'a Iyesus danifuwotsnton eeho b́geyi, bomó bí Krstosi bí amantsok'o arik boosh arewo b́ k'aztsotse bojamets bín boshati. 27 Bernabasmó Sa'oli woshetswotsok b́ t'intsre weeratse b́befere doonzo bísh b́ be'etsok'onat bín noono b́ keewitsok'o, Iyesus Shútsonowere Demask'on ááwu shuuk'on b́ danitsok'o boosh b́ keewi. 28 Mansh Sa'ol bonton wotdek't Iyerusalemitse bíananefo. Doonzo shútsonowere ááwu shuk'on b́ danifoni. 29 Grik dats ash noonon keewuf ayhudiwotsnton keewefetstni b́ mooshfo, bomó bín úd'osh k'anwutskno botesh. 30 Eshuwots man dan bok'rtsok'on K'isariy maants k'az dek'boami, manoknowere Terses maants k'aybíametuwok'o bowoshi.

31 Yhuditse, Gelilitsnat Semaritse fa'a jam Ik'i moowu jeeno datsrane, kúp'onowere kup'eraniye, Doonzono! mangiyifetsat S'ayin shayirowere kup'efetsat taawon eenranee.

P'et'ros Lidnat Iyop'en

32 P'et'ros dats datsatse gúúroke b́ befere Ldiyn beyiru amantsuwotsok bíami. 33 Manoknowere shmt nati s'eenosh es'atse k'eets Eniyi eteef duro daats b́de'k'i. 34 P'et'rosuwere «Eniyo! Iyesus Krstos neen kashituwe, tuur níees'o ec'ee!» bí eti. Bíwere manoor k'az b́tuwi. 35 Ldaanat Saronon beyiru jametsuwots bín bek't doonzo maants k'az boaani.

36 Iyop'e datsatse T'abiti eteefu amants iku fa'a b tesh, Griki noonon Doork'ayi eta, b́ biitsonwere t'it'a etee, biwere sheeng keewo k'alonat t'owwotssh úni aawu imf máátsi btesh, 37 Manoor bi shodat b k'iri, mashdek'tnuwere dadirotse danbani gaad'ots bin gedbok'ri. 38 Ldi Iyop'esh karn bteshtsotse Iyop'eyitse fa'a Iyesus danifwots P'et'ros Lditse b́ fa'ok'owo shisht «Oona muk'i nteyawo noosh kaari waa boree» et git ashuwotsi bíyok woshbok'ri. 39 Mansh P'et'ros tuut wosheetsuwotsnton b́weyi, b́ bodtsook'onowere dambani maa gáádots dek't boami, bo kenih k'irts mááts jametso bín guurdek' need' dek't eepfetst Doork' bonton kashon b beyor bwozits faaruwotsnat tah tahuwotsi bísh bokitsiri botesh, 40 P'et'ros jametsuwotsnor úratse kishk'raat tuk'maldek't Ik'o b́ k'oni, duuno maantsowere aandek't «T'abitee! tuwwe!» bíeti, biwere bi ááwwotsi wogdek'at P't'rosi b s'iili, tuuwatnu beebdek'i. 41 Bíwere b́ kisho jargt bin detsdek't b́ tuuzi, bo kenihi k'irts máátsuwotsnat k'osh máántsuwotsi s'eegdek't naú kashon bo shinats b́ t'intsi. 42 Keewanuwere Iyop'e dats jamatse b́ daneyi, ay ashuwotswere Doonzon boamani. 43 P'et'ros Simo'oni eteets gook' shik'iru ikonton ay aawosh Iyop'en b́ beyi.

10

P'et'rosnat K'orneliyosn

1 K'isari datsatse befo K'orneliyosi eteets ash iko fa'e b́ teshi, bíwere Rom datsatsi kes'fuwots shirotse «It'aliy brgediya» eteyiruwotse bali naasha b́ teshi. 2 Bíwere b́ maa ash jamonton Ik'o shattsonat Ik'a b́ Ik'ifoni b́ teshi, ayhudiyotsi tugretsuwotsno b́ tep'foni, Ik'o mantso jam aawosh b́ k'onfoni. 3 Ik aawu jed'i sa'atok'on melakiyo bíyok t'int «K'orneliyoso!» ett b́ s'egfere shants bek'on b́ bek'i.

4 T'iwints dek't Ik'i melakiyo maants s'iilt tek'on «Doonzono! eebi b́ naaroni?» bí eti.

Melakiyonu bísh hank'o bí eti, «Ik' n k'ononat t'owwotsi n tep'iruwok'o bín neen gawetuwo Ik'i shinats t'inre, 5 Ando ashuwotsi Iyop'e maantsan woshar P'et'rosi eteyiruwo Smoni s'egiwe, 6 And bíhe ats k'ari ganoke fa'a gook' shik'iruwo Smon meyitse ib wotatniye b́ beyri.» 7 Han keewts melakiyo bíatse k'aleyat bíamtsok'oon K'ornoliyos b́ mootse fiinefnef gitetsuwotsnat bíats t'ints wotaderwotsitse Ik' shatf iko s'eegdek't 8 Jam keewonowere boosh b́ keewiyakon Iyop'emaants boon b́woshi.

9 Yaats guurok'on bo amt kitok bot'iints shirt sa'atok'on P'et'ros b́ beef moo abaatse gaad'otse Ik'o b́ k'onfera b́keshi. 10 Manorowere P'et'ros k'ak'wutsat ik keewo moosh b́ geyi, aawu mishonu k'aniyeyirwok'o bek'on bí ats b́be'eyi. 11 B́bek'ts bek'onuwere Daro k'esheb́wutsere awd kaaton detsdek'ets eents taho arts keewo datsats b́ oot'fera. 12 Man abatsnowere k'osh k'osh naari s'ootswots bogeroon geetseyiru azeetsuwotsnat darotse bidiru kafuwotsuwere tahmanitse fa'ano botesh. 13 Manoor «P'et'rosoo! Tuur Shuh de'er moowe!» etiru k'aaro b́shishi.

14 P'et'rosmó «Doonzono! woteratse! Taa s'ayin woterawo wee kim keewo maa danaktane» bít.

15 Ando aaninuwere «Ik'o s'ayin b́woshtso, kima eto neesh geyiratse» Etiru k'aaro aaniyi b́shishi. 16 Manuwere keezoto b́wotiyako tah arts keewuman manoor Daromaants k'aaúdek'eyi.

17 P'et'ros bek'an biitso «Eegek'úna b́wotiti?» Etfetst b́ nibots b́ kic'efere K'ornoliwos woshts ashuwots aatt Sim'on moo daatsdek't b́fengeshats boned'fere botesh, 18 S'eegtnurewe «P'et'rosi eteefo Sim'on ib wotat beyiruwo hanokneya b́fa'oni» ett bo aati.

19 P'et'ros bek'i keewuman biitso gawoke b́befere S'ayin shayiro bísh hank'o bíeti, «Eshe keez ashuwots neen geefne, 20 Tuur ood'e, boon woshtso taa twottsosh hake baka nieraawon bonton amee.» 21 P'et'roswere oot't ashuwotsok amt, «Eshe, Itgeyiru asho taane, eegoshe itweyi?» bí eti. 22 Bowere «No noweyiye báli naasho K'ornelewosokne, bíhe Ayhudi ash ash jamwots bo mangiyiru Ik'i ash dooniye, neen b́ moots s'eegiyir n etetuwo b́ k'ebetuwok'o S'ayin melakiyo bísh kitst keewure» bo et. 23 P't'rosu moots boon kindsht bí ibiyakon k'ondek'tnuwere b́ k'eezi.

Yaatsok'onowere tuut bonton bíami, Iyop'en fa'a eshuwotsitse ik ikuwots bínton boami. 24 Gitl aawotso K'isari bo bodi, K'orneliyosu b́ jaguwotsnat bíats t'ints b́ tohuwotsi s'eegdek't P'et'rosi b́kotiri. 25 P'et'ros moots b́ kindor K'orneliyos bíyok t'int b́ tufi shirots dihit bín b́ k'oni. 26 P'et'rosmó «Tuuwe! Taa neenk'o ash taane!» ett b́ tizi.

27 Bínton keewefetst gitso maants b́ kindor ay ashuwots ko'edek't bo befere b́ daatsi. 28 Bosh hank'o b́ eti, «Ayhudi wotts ashosh k'osh ashonton ik wotonat b́moots kindo nemo b́ bazitsok'o itworu it tookon danfte, ernmó konuworu s'ayin woterawo wee kima ti erawok'o Ik'o taash kitsre. 29 Mansh taash woshewor ik k'efalo tweyi, eshe eegosh taan it s'eegtsok'owo danosh geefe.»

30 K'orneliyosu hank'o bíeti, «Awd aawoniye shin ewaar jed'i sa'aton t mootse Ik'o tk'onfera t teshi, eshe, tgawraniye ik asho goliru taho tahedek't t shinats b́ need'i, 31 Hank'owere taash bí eti, ‹K'orneliyoso! Ik'o n k'ono shishre, t'owwotsi ntep'irwo gawure, 32 Eshe Iyop'e maants ashuwotsi woshar P'et'rosi eteyiruwo Sim'oni s'egiwe, bíwere ats k'ari ganoke fa'a gook' shiik'fo Simon mootse ibo wotatniye b́ beyiri,› 33 Mansh manoor wosheets ashuwotsi niyok twoshi, neewere n waatsotse sheenge nfini, eshe Ik'o nkeewituwok'o neesh keewuwe bietts jamo shishosh noúnets Ik'i shinatse hanok kaku weerone.»

P'et'ros keew keewo

34  * P'et'ros hank'o ett keewo dek't b́tuwi, «Arikon Ik'o asho ashaatse b́ bogabogshrawok'o t'iwintsdek'ree, 35 Aawoki dats asho b́wotiyalor Ik' sharr kááwu keewo b́ finitka wotiyal Ik'o bín k'ebetuwe. 36 Ik'o aap'tso Isra'elsh b́wooshtsok'o daneke, Jami doonzo Iyesus Krstosn jeeno nabfere b́ waawere boshee. 37 Yohans gupi jango nabo b́ tuutsortson Gelilitse tuut Yhud dats jamatse wotts keewo danfte.

38 «Dabtnu Ik'o Nazrettso Iyesusi S'ayin shayiron b́ futtsok'onat angono b́ imtsok'o danfte, Ik'onuwere bínton b́ fa'otse bíwere sheeng keewo finefere Dabilosn detsets jamwots kashifere b́ gúúri.

39 «Yhud gat'eriyotsnat Iyerusalem kitotse b́ k'alts keewu jamosh no gawu noone, bomó bín mitats jitdek't boúd'i. 40 Ernmó Ik'o keezl aawots k'irotse tizt b́ be'etuwok'o b́ woshi. 41 B́ be'ewwere shin shnon Ik'on marat'ets gawwotssha bako ash jamoshaliye, bíwere k'irotse b́ tuwiyakon no bonton iknon maat úshats gawwots no nee, 42 Keewuhan ashuwotssh no shishituwok'o bíwere kashetswotsnat k'irtsuwotsats bíangshituwok'o Ik'oke naashiyetso b́ wottsok'o no gawituwok'o noon azazere. 43 Bín amanitu jamo b́ shútson morrosh oorowe eto b́ daatsituwok'o nebiyi jamwots bísh gawitune.»

Ik'i ash woterawwots amanar S'ayin shayiro bodek'etuwo

44 P'et'ros man b́ keewor b́ keewiruman shishts ash jametsuwotsats S'ayin shayiro b́ oot'i. 45 P'et'rosnton waatsuwots gof amts ayhudiwotsitsi Krstiyaniwotsitse Ik'o Ik'i ash Woteraw ashuwotssh S'ayin shayiro b́ imtsok'o bo bek'tsok'on bo adi. 46 Ik'i ash Woteraw ashuwotssh S'ayin shayiro imetsok'o dantsuwotswere handr noon keewon keewufetst Ik'o údon bomangifere bo shishtsotsna. Manoor P'et'ros 47 «Ashaanots nokok'o S'ayin shayiro dek'reene, béré, bo aatson boguperawok'o kone baziti?» ett b́ keewi. 48 Mansh Iyesus Krstos shútson bogupetuwok'o bíazazi, Maniyere il P'et'ros bonton muk' aawwotssh b́teshetuwok'o bok'oni.

11

P'et'ros eegosh Ik' ash woterawwotsok bíamtsi jango b́keewtsok'o

1 Yhud datsatse fa'a woshetswotsnat eshuwwotsn Ik' ash woterawwots Ik' aap'o bo dek'tsok'o bo shishi. 2 P'et'rosu Iyerusalem maantsan aanat b́keshor gof amo geyk b́ wotok'o amaniru ayhudiyots, 3 «Egish gof amaawu ashuwots meyts kindat bonton nmeyi?» ett bín bok'oori. 4 Ernmó P'et'ros wotts jamo hank'o ett ik ikon keewo dek't b́tuwi.

5 «Taa Iyop'e kitotse Ik' k'onatse tbeefere bek'o tbek'i, t bek'tsonúwere een magaraji arts keewo awd kaaton detsdek'ere darotse oot't tiyok b́ weyri, 6 Bínowere t'iwints t s'iile magaraji tahotse Gizuwotsnat dini s'otswotsn, datsatse getseyiruwotsnat daaratse bidiru kafuwotsi t bek'i, 7 ‹P'et'roso! tuur shuhuder moowe!› etiru k'aaro tshishi, 8 Taamó ‹Woteratse Doonzono!! s'ayin woterawo wee kim wotts keewo b́jamon tnonots ger danaak taane› tieti. 9 Ernmó gitlo, ‹Ik'o s'ayin b́ woshtso nee kima eto neesh geyiratse› etiru k'aro darotse taash bíanere t shishi. 10 Hanwere keezoto b́ wotiyakon tah arts keewuman jamon daro maantsan t'op'e b́wutsi. 11 Manoor K'isariyon tiyok wosheets keez ashuwots taa t beyiru moowok waat bobodi. 12 Hake baka t eraniyere bonton t ametuwok'o S'ayin shayiro taash b́ keewi, eshu shirtanotsu taantoniye bo faoni b́ teshi, bonton iknon amatnuwere K'orneliyosi eteyiru asho moots no kindi. 13 Bíwere melakiyo b́ mootse b́ned'efere b́ bek'tsok'on ‹Iyop'e maantsan asho woshar P'et'rosi eteyiruwo Sm'oni s'eegiywe, 14 Bíwere neenat nmaa ash jamo b́ kashit aap'o itsh keewituwe› bíettsok'o noosh b́ keewi. 15 Taawere keewo dek'at t tuure S'ayin shayiro shini noats b́ ot'tsok'o boatso b́ oot'i. 16  * Manoor ‹Yohanis aatson b́ gupi, itmó S'ayn Shayiron gupetute› ett Doonzo keewts aap'o gawtdek'i. 17 No doonz Iyesus Krstosn no amanor Ik'o noosh b́ imts imo bosho b́ imtsotse, eshe Ik'o baziyosh falituwo taa kone!»

18 Bowere han boshishtsok'on bo keewituwo t'ut't s'k et bowutsi, «Eshe Ik'o, Ik' ashwoteraw ashuwots kashi handrosh boon betsitu naandre eti nibo boosh imre,» ett Ik'o bo udi.

Amantsuwotssh Ans'okiyon «Kirstaniyotsi» eteetsok'o

19  * Ist'ifanosi k'is'dek't úd'etson tuwts gisheyi jagon bad'ts amantsuwots Fink'en tuut K'op'rosn Ans'okiyo b́ borfetso bo ami, bí aap'ono ayhudiyotssha bako k'oshuwotssh keewakno bo teshi. 20 Wotowa bako K'op'rosnat K'erenon waats amants ik ikuwots Ans'okiyo bo amor Girikiyotssh dab́ doonzo Iyesus doo shishiyo bo keewi. 21 Doonzonuwere boon bíangon b́ tep'fera b́ teshi, ay ashuwotsu amanat doonzo maantsan boaani.

22 Iyerusalemitse fa'a Ik' moow keewan b shishtsotse Barnabasi Ans'okiyo maantsan b woshi. 23 Bíwere amt Ik'o b́ s'aato ashuwotssh awuk'on b́ imtsok'o b́ bek'tsotse geneú b́wutsi, jamwotsu bo nib s'eenon kup'ar doonzo amanetsuwotsi wotar bo beetuewk'o bíizi. 24 Bíwere S'ayn shayironat imnetiyon s'eenk ash sheeng b́ teshtsotse bo taawo ay wotts ashuwots doonzo maantsan boaani.

25 Maniye okoon Barnabas Sa'oli geyosh T'erses maantsan bíami. 26 Datsdek'tnuwe Ans'okiyo maantsan dek't b́weyi, gitetswotsuwere ik nati s'eenosh amants ashuwotsnton ik wotat ay ashuwotsi bo daniyi, amantsuwotsuwere tewurerosh Ans'okiyon, «Kirstiyaniwotsi» ett s'egeyi.

27 Manoor ik ik Nebiyinee ett s'eegeyiru danifuwots Iyerusalemn Ans'okiyo maantsan bo ami, 28  * Boyitsnowere iko Agabosi eteetso tuut dats jamatse k'ak' eeno b́ wotituwok'o S'ayin shayiro b́tizre bek'on bek't b́ keewi, hanuwere b́ woti Rom naashuwots naasho K'elawudiyos dúrone b́ teshi. 29 Mansh Ans'okiyon beyiru amantsuwots Yihudon beyiru eshuwotssh bo took tookon bo faltsok'o c'oc'de'er boon tep'o damiyetuwok'o boeti. 30 Gizmano kishdek't Barnabasnat Sa'ol kishon Ik' máá eenashwotssh bowoshi.

12

Krstiyaniwotsats bodts een gishewo

1 Man dúr nuguso Herodis Ik'i maa ash ik ikuwotsi gisho dek' b́tuwi, 2 Yohans eshuwi Yak'obi shikon b́ úd'iyi. 3 Keewu manuwere ayhudiwotsi b́ geneeúshtsok'o b́bek'tsok'on P'et'rosi ando aani detsi b́k'ri, man b́wotuwere ayhudiwots tush meyi baaliyo bomangif aawwotsitsna b́tesh. 4  * P'et'rosi b́detsiyehakon tipi moots kindshb́k'ri, ayhudiwots Fazigi baaliyoniye hakon ash ashuwotsok b́ t'intsfetso kes' kes'fwots awd awdon bokotetuwok'o awd jirwotssh imb́k'ri. 5 Mann P'et'ros tipi mootse detseyatni b́ kotefoni, ernmó Ik'i moowu b́ jangosh Ik'o maants kup'idek'atni b k'onfoni.

Ik'i melakiyo tipi mootse P'et'rosi b́bitstsok'o

6 Yaats guurok'on Herodis P't'rosi ash ashosh t'intso gawudek'tni b́tesh, t'úmanots P'et'ros Habliyion tipeyat kes' kes'f giti dagotsa b́k'eyiri b́tesh, k'osh wotaderwotsuwere wee maa fengeshoni bokotiri. 7 Manoor doonzo melkiyo bíats be'eyat, tipi moots c'eesho shaano gol b́wutsi, melakiwonwere P'etros lalk'o t'awit tuzt «Káári tuuwe!» bíeti, habiliyonu b́ kishotsere fed'b́gutsi. 8 Melakiyonu «Ntaho tahade'er! nc'amono gerde'e!» bí eti. P'et'rosuwere azazetsok'o b́ k'ali, melakiyonu «N nat'alo tahader tshuutso wowe!» bí eti. 9 P'et'ros waat b́ shuutso b́tuwi, bek'a b́ bek'iri bísh bíari bako melakiyo b́ k'alts jamo ar areratse. 10 Iknonat gitl koteyiruwokere beshat kitootsan damiru biri is'ok bobodi. Is'onuwere asho b́ t'awirawo hank'on bíaal k'esheb́gutsere kesht ik weridon beshat k'az boami, b́ gawurawo melakiyo P't'rosatse k'aleyat bíami.

11 P'et'rosu b́ atso dant, «Doonzo b́ melakiyo woshat Herodis kishotsnat Ayhudi ashuwots bo kotiru keewu jamotse taan b́ kashitsok'o and taa arikon danre!» bí eti.

12 Man dan b́k'rihakon ay ashuwots ikok kakuwedek't Ik'o bok'oniruwok Mariyam mook bíam, Mariyam manuwere Mark'osi eteetso Yohans indi btesh. 13 P'et'ros manok bodt úriweertso fengesho b́k'oftsok'oon Rodayi eteets gon iku koni b́wottsok'o danosh fengeshomants bweyi. 14 P'et'ros k'aar b́wottsok'o danbk'rtsok'on b gene'úwi aytsatse tuwtson fengesho b k'eshrawon wos'aat gitsomaand kindat «P'et'ros fengeshatse b́need'iri!» etaat b keewi. 15 Bowere «Geeniya nwutsi!» bo eti. Bimó «Arikon bíne!» arikon bín bek're etaat bkeewi, boowere bere «Bín kotiru melakiye b́wotiti» boeti.

16 P'et'rosmó maa fengsho k'ofo ned'iratse, boowere fengesho k'eshdek't bos'iloor bo'adi. 17 Bímó s'k boetetuwok'o b́kishon kitst doonzo awuk'o k'aldek't tipi mootse bín b́kishtsok'o boosh keewut «Keewan Yak'obnat oorts amantsuwotssho keewwere» bíet. Boatse k'aleyat k'osh beyok k'az bími.

18 B́gatstsok'onowere kes' kes'fwots «P'et'rosats eege b́woti k'úna?» ett ayidek't kic'bowutsi. 19 Herodisuwere b́weeron P'et'rosi geyit b́t'ut'tsok'on fengesh kotiruwotsi b́ maramariyakon boon úd'etuwok'o bíazazi, maniyere hakon Herodis Yhud datsatse tuut K'isariyi maants amt manoke beeb́wutsi.

Herodis k'ir k'iro

20 Herodis T'irosnat Sidon dats ashuwotsats ayidek't fayatni b́tesh, boowere ikwotdek't waat, Nugúsok karnts guutso Blast'osi bonton b́tep'ish k'ondek't eeki bodek'iyakon Nugúso manosh bo aati, man bok'aluwere bodatsuu misho bdaatsfo Nugúso datsatse b́ teshtsosha.

21 Detsets aawmanots Herodis b́ naashi taho kardek't naashi jorats be'dek't ash ashosh keewo b́keewi. 22 Ash ashonwere «Hanuwo Izar Izewer k'aara bako ash k'aaraliye!» ett bokuhi. 23 Herodis Ik'osh mango b́ imaawo b́ oortsotse manoor doonzo melakiyo togb́k'rere shipro gedt b́k'iri.

24 Ik' aap'onmo aawu aawon eenfetst gawunfera bíamfo. 25 Bernabasnat Sa'oln boamts fino isht Iyerusalemitsere Ans'oki datsomand k'azboaan, Mark'osi eteetso Yohansnowere bonton dek't boweyi.

13

Bernabasnat Sa'oln S'ayin shayiron galeyat daniyosh bowoshetsok'o

1 Ans'okitse fa'a Ik'i moowutse nebiyiwotsinat danifuwots fa'ano botesh, boowere, Bernabasi, aak'a eteetso Sm'onu, K'eren datsats asho Lukyosu, awdlo kayo keewutso Herodisnton towaat eentso Mnahenat Sa'olne fa'ane boteshi. 2 Bo doonzosh finefetst s'oomoke bobefere S'ayin shayiro «Taa boon t galts finosh Bernabasnat Sawln taash galuwere» bíet.

3 Bowere s'oomat Ik'o bo k'oniyakon bokishono boats gedt wosh bok'iri.

Barnabasnat Sawln K'op'rositse

4 Barnabasnat Sawln S'ayin shayiron wosheyat Selewik'iyo maats boami. Manokno markabon K'op'ros maats boami. 5 Selamis kitots bo bodtsok'on ayhudiyots Ik' k'oni mootse Ik'i aap'o bodani, Yohanis Mark'oswere bonton wotat boosh bodabiri b́teshi.

6 Aatso gúrts K'op'ros datsu k'ut't p'afuyi bo bodtsok'on Baryesusi eteefo ayhudits ik'ets ash iko daats bodek'i, bímó kootets nebiyiya b́ tesh. 7 B́befonuwere Sergyos P'awlosi eteets t'iwintsdek'ts dats k'eezfontoni b́tesh, dats k'eezfan Bernabasnat Sa'oln s'eegt Ik' aap'o k'ebo b́ geyi. 8 Ernmó Griki noon keew keewon «Elimas» ett s'eegets ik'etso Beryesus dats k'eezfo bíamanerawok'o geeyat Bernabasnat Sa'oln b́ k'efi. 9 P'awlosi eteetso Sa'olmó S'ayin shayiron s'eent ashman t'iwintsdek't s'iilt hank'owa bísh bíet, 10 «Nee Dabilos naayo! ar jami t'alatono! dirshonat gond jamon s'eentsono, kááwu wottso doonzo weerindo k'uuriyo k'azalk neeneya! 11 Andoor hambe! doonzo kisho neen togetuwee, doogonowere wotitune, muk' gizewosh aawu shaano be'atsnee.»

Manoor bíaawwotsi bampulonat t'aluwo ipb́k'iri, b́ kisho deshde'er jishit asho b́ ganoke geyo dek'b́tuwi. 12 Dats k'ezfonuwere wotts jamo b́ bek'tsok'on bíamani, doonzo jangosho b́shishts danon bíadi.

Barnabasnat P'awlosn P'isdi Datso Maantse Fa'a Ans'okiyomats Bíamtsok'o

13 Maniyere okoon P'awlosnt b́ tohuwotsn Markabats keshdek't P'afutse P'nflyo maantse daatseyiru P'erge maants boami, Mark'osi eteyiruwo Yohanismó boatse k'aleyat Iyerusalem maants aanat bíami. 14 Boomó P'ergeyiyere tuut P'isdyayitsi datsatse fa'a Ans'okiyo maats boami, sanbati aawon ayhudiyots Ik' k'oni moots kindt beebowutsi. 15 Muse nemonat Nebiyiwots mas'afwots nababeyakon Ayhudi Ik' k'oni maa naashuwots «T eshuwotso, ashuwotsi kup'it izo detsfte wotiyal keewwere» ett P'awlosots maants asho bo woshi. 16 Mansh P'awlos tuut ashosh kishon b́koli, hank'o ett b́keewi, «Isra'el ashuwotsnat Ik' shatiru Ik' ash woterawwotso! k'ewere! 17  * Israe'el ashaanotsko Izar Izewer yoots no nihotsi galre, Gbs'datsatse boteshor een ashuwotsi boon b́woshi, bí een angonowere datsmanatse boon b́kishi. 18 Hab́natonoshowere woruwotse boon b́ k'ami, 19  * Kan'an datsatse shawat nugúsuwotsi t'afit bodatso bíashwotssh b́naatiyi, 20  * Jaman awd bale balk'ats naato b́ ishi, maniyakowere nebiyo Samu'el dúrosh b́ borfetso Mesafntiyotsi b́ imi.

21  * «Manats dabt nugúso boosh b́ naashituwok'o Ik'o bok'oni, Ik'onuwere Biniyam jir wottso K'is naayi Sa'oli hab natosh boosh b́ naashiyi. 22  * Sa'olno naashatse b́ orshiyakon Dawiti b́ naashiyi, Ik'onu Dawit jangosh b́ gawor, ‹T shuntsok'o wottso, tshunono fintso, Isey naayi Dwiti daatsre› etre. 23 Ashaan naarotse Ik'o b́ jangits keewok'on Isra'eli kashituwo Iyesusi boosh b́ tuuzi. 24  * Iyesus b́ waraftse shinon Yohanis Israe'el ash jamosh naandrone err gupeyo nabre b́teshi. 25  * Yohanis b́ fino b́ ishtsok'on ‹Taa kone itsh tiari? Taahe Mesihiyo taanaliye, ernmó b́ c'aami tiponoru dab bitsosh tborawo t shutsatse k'osho weetuwe› bí etfoni.

26 «It Abraham naaratse shuwets eshuwwotsnat itwere Ik' shatiru Ik' ash woterawwotso! bín kashet wóóshan woshe noshee 27 Iyerusalemn beyiru ashuwotsnat boon jishiruwots Iyesus kashitso b́ wottsok'o danatsne, sanbati aawu aawon nababeyiru nebiyiwots mas'aafwotsi t'iwintso bok'aztsosh bíats boangshor bek'on keewetso b́s'eenetuwok'o woshrne. 28  * K'irosh bín betsit keewo eegoru bíatse datso bok'azaloru bín boosh b́ úd'ituwok'o P'ilat'osi bo k'oni. 29  * B́ jangosh guut'ets jamo b́s'eeniyakon jitatse orshdek't boduki, 30 Ernmó Ik'o k'irotse bín b́tizi. 31  * Geliltsere Iyerusalem maants bínton waatsuwotsshowere ay aawosh boats b́ be'eyi, boowere and ashuwots shinatse b́ gawwotsiye. 32 No itsh detsdek' nowatso Ik'o nonihotssh jangit b́ ímts doo shishiyi keewoniye. 33  * Ik'o Iyesusi k'irotse b́tiztsotse b́jangitsano noosh bo nanaúwotssh finats jitsre, manuwere gitli Dubotse,

‹Nee tnay neene, taa neen hambets shuure,›

ett guut'etsok'one. 34  * B́ o'awok'o Ik'o k'irotse b́ tiztsok'o daniyosh,

‹S'ayin amanets deero

Dawitsh jangit imetso itsh imetuwe› ett keewure.

35  * Dabt k'osh dubotse,

‹N Naayi S'ayino b́ ok'etwok'o woshatsne› bí eti

36 Ernmó Dawit b́ dúr jamo b́ fino Ik'i shuntso b́s'eentsyakon k'irre, nihwotsntonuwere duukere, ok'ree. 37  * Ik'o k'irotse b́tiztsonmó oa'atse. 38 Eshe tí eshuwotso! Morrosh oorowe eto datsetuwo Iyesusn b́wottsok'owo itsh nabetsok'o dande'ere, 39 Bín amants jamo Muse weeron imets nemo nas'o kisho b́ falawu morr jamatse nas'o keshituwe. 40 Mansh nebiyatiyotsn Ik'o hank'o ett b́ keewetso itats b́ borawok'o korde'ere, 41 ‹It aatsnirwots s'iilere! adúwere! t'afuwere!

Konuworu asho itsh b́ keewure

It amanerawu fino itdúroon finitwe.› »

42 P'awlosn at Barnabasn ayhudiyots Ik' k'oni mootse bokeshfere keewan weet sanbatots aani boosh bokewituwok'o ashuwotsi bok'oni. 43 Ayhudi Ik' k'oni moots ko'etswots bad'bowutstsok'oon ay Ayhudi jirwotsnat Ayhudi imnetiyots kindt Ik' Ik'iru Ashuwots P'awlosnt Barnabasn shuutso botuwi, P'awlosnt Barnabasnowere ashuwotsi danit Ik'i s'aaton kup'ar bobetuwok'o boosh bogawiyi.

44 Weet sanbatono kitotse beyiru ashuwotsitse aywots, Ik'i aap'o shishosh ko'ebowutsi, 45 Ayhudiyots ash ashuwots ay bowottsok'o bo bek'tsosh okooron s'een bowutsi, b́ keewono k'efefetst P'awlosi boc'ashi, 46 P'awlosn at Barnabasnomó hank'o ett ááwu shuk'on bokeewi, «Ik' aap'o shini itsh keewo geyife, it de'atsone it etalomó dúre dúr kasho itsh b́ woterawok'o it tookats it angshtsotse hamb no Ik' ash woterawwots maants wongrer ametuwone. 47 Manowere nok'alitiye doonzo, ‹Kasho dats daarats b́borfetso n doowetuwok'o Ik' ash Woteraw ashuwotssh shááno neen woshre› ett b́ azaztsotsne.»

48 Ik' ash woterawwots han boshishtsok'n geneú bowutsi doonzo aap'o bomangiyi, dúre dúr kashosh gaalets jamwotswrere boamani.

49 Doonzo aap'onuwere dats jamanats bad'b́wutsi. 50 Ayhudi jishiruwotsmó ayhudi imnetiyo amaniru gaalets mááts máátsuwtsenat kititsi een een ashuwotsi gondon P'awlosnat Barnabasn gishetuwok'o bowoshi, bo datsatsnowere boon bokishi. 51  * P'awlosnat Barnabasn boats botufatsi k'undo tebazt Ik'oniyon maants boami. 52 B́ danifuwosuwere gene'onat S'ayn shayiron bos'eeni.

14

P'awlosn at Bernabasn Ik'oniyonitse

1 Ik'oniyonitse P'awlosnat Bernabasn towaat ayhudiwots Ik' k'oni moots bokindi, manoknowere ay ayhudiwotsnat Ik' ash Woteraw ayidek't ayts ashuwots bo amanefetsosh bodaniyi. 2 Amaneraw ayhudiwotsmó Ik'i ash woterawwotsi tuzit eshuwotsats shit'o b́weetwok'o bok'ali. 3 Mansh P'awlosnat Bernabasn doonzo keewo ááwu shuk'on keewfetst manoke ayi gizewos boteshi, doonzonwere milikitwotsnat adits keewwotsi bokishon bofinetwok'o alo boosh imt, b́ s'aati aap'o ariko b́wottsok'o b́kiitsfoni.

4 Kitutse beyiruwotsmó, gitoko kayaat bado ayhudiwotsnton bado woshetswotsnton bowoti.

5 Ik' ash woterawwotsna ayhudiwots bo naashuwotsnton wotdek't P'awlosnat Bernabasn kaarar shútson togosh bogeyi, 6 P'awlosn at Bernabasn man bodantsok'on Lst'ranat Derbeyi eteef Lik'a'on kituwotsnat bogúúratse fa'a datsats giifat boami. 7 Manoknowere doo shishiyo bonabi.

P'awlosnat Barnabasn List'rnat Derbeyitse

8 Lst'ra datsatse b́ tufo lasha'awutsts ash iko fa'e b́tesh, ashaan b́ shuweetson tuut dura b́teshtsotse b́ tufoon sha'a danaka, 9 Ashaan P'awlos b́ keewor bedek'tni b́ k'ebiri b́ tesh, P'awlos ashman t'iwintsdek't s'iilt kashosh bín betsit imnetiyo b́ detso b́ bek'tsok'on, 10 «Kaawde'er ntufoon need'owe!» ett k'aari eenon b́keewi, ashmanwere t'oolat tuut hake bak b́sha'i. 11 Ashuwotswere P'awlos b́ k'altso bo bek'tsok'on, bok'aaro eenshdek't «Ik'uwots ash aron wotdek't nok oot'rnee!» ett Lik'aoni noon keewu keewon bokeewi. 12 Bernabasshower «Dya» boeti. Keewu keewiruwo P'awlosi b́ teshtsotse bísh «Hermeniye» boeti. 13 Kitoniyere úratse fa'o diyako s'ayin máá kahniyo minzi wrwotsnat k'odets funduwotsnowere kiti fengesho maants dek'wat ash ashonton ikwotdek't P'awlosnat Bernabasnsh wosho t'intsosh b́geyi.

14 Wosheets, P'awlosnat Benabasn man boshishtsok'on shiyanon botaho bo gaat'i, ash asho maantsowere wos't kuhefets hank'o boeti, 15 «It ash ashuwots eegishe han itk'aliri? Nowoor itnk'o ash noone, Noo hanok nowaa it hank'o k'awuntsal keewu jamatse wokar daro, datso, aatsk'aronat bogitsotse daatseyiru jamo aztso Kashetso Izar Izewer maants it aanituwok'o sheeng keewo shishiyishee, 16 Beshts dúrowotsitse ash jamo botook weeron boametuwok'o Ik'o boon kazb́k'ri, 17 Wotowa bako bíaawuk'o sheengo Izar Izeweri b́ wottsok'o gaawit sheeng fino k'alo need'iratse, darotse awusho itsh bútsiree, maay kakuwi shashwotsi itsh b́ imi, Mishonat geneeúon itn b́woriyi.» 18 Wosheetsots mank'o dabt bokeewiyalor ash asho boosh wosho t'intso b́k'azetuwok'o bobazi ayidek' kic'oone.

19 Ayhudiwotsmó Ans'okiyonat t Ik'oniyonn manok waat ash asho tuzdek't P'awlosi shútson botogetuwok'o bowoshi, k'irb́wutstsok'o bíarere geets dek't kitotse kishbok'ri. 20 Ernmó b́danifuwots waat bín gúúrdek't boned'fere P'awlos tuut kitots b́kindi, yaats guurok'onowere Bernabasnton Derbe maants bíami.

P'awlosnat Bernabasn Sori datsatse fa'ú Ans'okiyo maants bíantsok'o

21 P'awlosnat Bernabasn Derbe datsatse doo shishiyo danit ay ashuwotsi amantsuwotsi bowoshiyakon Lst'ronat Ik'oniyonn beshat P'sdiyin fa'úts Ans'okits boami. 22 Dats jam manotsatsnowere amantsuwots boamantsats kup'bodek'etuwok'o boon kup'iyonat izosh «Ik'i mengstots kindosh ay gondo noosh geyife» etfetst boon bdaniyi. 23 Ik' k'oni maa mootse eenash eenashuwotsnowere boosh bonaashi, s'omat Ik'o bok'oniyakonowere bín boamants doonzosh adaro imbok'ri.

24 P'sdiyanowere beshat P'nfli maants boami, 25 P'ergeyitsnowere Ik' aap'tso bodaniyakon At'aliyi maants boami, 26 Maniyere hakonowere bok'alts Ik'i s'aatosh adaro boosh ímeets Ans'okimaants markabon boami.

27 Manok bobodetsok'on amantsuwotsi ikok kakudek't Ik'o awuk'o k'alt bonton wotdek't b́fiints jamonat Ik'i ash woterawwotswor boamanituwok'o awuk'o k'alt fengesho boosh b́k'eshtsok'o bokeewi 28 Manoknowere amantsuwotsnton ay aawo boteshi.

15

Iyerusalemitse kakuwets kakuwewo

1  * Ash ik ikuwots Yhuditsere Ans'oki maants amt «Musesh imets nemok'on gofo it amala bako kasho falratste» ett amantsuwotsi daniyo dek'botuwi. 2 P'awlosnat Bernabasn manjangosh ash ashuwotsnton wed'eyat moosho bomooshi, Maniyere okoon P'awlosnat Bernabasn Ans'okitse fa'e k'osh muk' eshuwotsnton wotde'er Iyerusalemits amr b́jango woshetswotsnat eenashuwotsnsh bot'intsituwok'o woshi.

3 Mansh bo Ik'i moon wosheyat boami, Fink'enat Semaritse bobesheferowere Ik'i ashwoterawwots Ik'o maants boaano bokeewi, keewetsanuwere krstiyani jametsuwotsi b́geneúshi. 4 Iyerusalemits bobodtsok'on Ik'i moowunat woshetswotsn, eenashuwotswere boon bodek'i, wosheetsuwotswere Ik'o bonton wotdek't b́ fintso boosh bokeewi. 5 Ernmó Ferisawino eteefuwots jirwotsits wotts ik ik amantsuwots tuut «Ik'i ash woterawwots gofo amr Muse nemo bokotetuwok'o k'alo geyife» boeti.

6 Woshetswotsnat eenashuwotsn keewan shuu'ar s'ilosh kakuwebodek'i, 7 Ay moosho mosheyakonowere P'et'ros tuut boosh hank'o bíeti, «Eshuwwotso, Ik'i ash woterawwots taan Doo shishiyo k'ewur boamanituwok'o taan ititse galb́dek'tsok'o danfte. 8  * Ash nib dantso Izar Izewer, S'ayin shayiro noosh b́imtsok'o booshowere imtni b́ gawi. 9 Bonibo amanon b́ s'ayntstsosh noonat bodagotse eegoru k'osh k'osho woshratse. 10 Eshe, nonihotsi wotowa noo kuro nofalrawu k'ambariyo amantsuwots bimbats kuriyon and Ik'o eegishe itfadiri? 11 Noo nokashit bokok'o doonzo Iyesus s'aaton b́ woto amaniruwone.»

12 Manoor kakuwets ash jamo s'ik ett Bernabasnat P'awlosn boweeron Ik'o Ik' ash woterawwots dagotse b́ fints milikitonat adits keewu jamo bokeewure adt k'ebeyi. 13 Bo keewut boishiyak, Yak'ob hank'o ett bíaniyi «Ti eshuwotso! aab taan k'ewere! 14 Ik'o b́ shútson s'eeget ik ikashuwotsi bo dagotse galdek'osh shinshino awuk'o k'alt Ik' ash woterawwotsi waa b́s'iiltsok'o Sim'on keewure. 15 Hasabiyantonuwerfe nebiywots keewuts keewo manee, hank'o ett guut'etsok'one,

16 ‹Haniyehak aani weetuwe,

Gahtso Dawit moo agetuwe,

B́ gahts tiish tishonowere tizde'er aaniy need'ituwe.

17 Hanowere t k'alit oorts ashuwotsnat

T shútson s'eegets Ik'i ash Woteraw jamwots Ik'o bogeytuwok'owee,

18  * Yootstson jaman danitso Ik'o taa hank'o etiruwe,›

19 «Mansh tiaasabiyo Ik'omaants aanits Ik'i ash woterawwotsi nokic'irawok'owee. 20  * Maniyere ‹Woterawu ik'uwotssh t'iintsotse kiimts woshi misho máák'ayere, widatse wokoore, shukeerawonat b́ s'atso b́kud'erawo guuk'at k'irts gizi meetso máák'ayere, s'atsonowere máák'ayere› err boosh guud'one. 21 Yootstson b́ tuutson Muse nemó sanbati aawu jamon ayhudiwots Ik' k'oni mootse nababefe b́teshi, Ik'i keewuts keewonowere kitt kitotse nabefee.»

Kakuweetsmanots k'ut'tsonat amantsuwotssh guut'ets woshon

22 Maniyere hakon woshetswotsnat eenashuwotsn Ik'i maa ash jamonton wotdek't kakuweetsmanotsitse k'ats ashuwotsi marat'dek't P'awlosnat Bernabasnton Ans'okimaants daamiwosh k'ut'bok'ri, Mansh eshuwotsitse jiishon shútsi sheengo detstswotsi Bersabasi eteetso Yhudnat Silasn marat'bodek'i. 23 Guut'ets woshi work'ato bokishon bo damiy, Wosh detsts work'atmanuwere hank'o etka b́tesh, «Noo woshetswotsnat eenash eenashuwots it eshuwots, Ans'okinat Soryon, Kilk'iyitsnowere beyiruwots Ik'i ashwoterawwots jirwotsi wottsuwotssh no eshuwotssh jamo itsh t'intsiruwone. 24 Noyitse ik ik ashuwots noo boon noazazerawon it maants waat itsh bokeewts keewon iti bokic'itsok'onat itn bodanditsok'o shishrone. 25 Mansh ikok ko'enowutsiyakon woshetuwotsi marat'de'er shuneets no eshuu eshuwwots Barenabasnat P'awlosn ton itmaants woshosh no shiyeyi. 26 Barnabasnat P'awlosn doonzo Iyesus Krstos jangosh bo kasho beshidek't imknee. 27 No guut'tsonowere noonon dabr itsh bo keewituwok'o Yhudnat Silasn wosherone. 28 Itsh not'intsts geyit keewanotsiyere okoon k'osh mang kuro itats nokurirawok'oyish noo S'ayin shayironton sheeng b́wotere daatsrone. 29 Woteraw ik'osh t'intsetsotse kiimts misho maak'ayere, gúúk'at k'irts gizi meetsono maak'ayere, s'atsono maak'ayere, widatsnowere wokoore, jamkeewanotsatse it atso it kotal sheenge itk'aliti, jamon beewere.»

30 Wosheetswotswere deen bok'rere Ans'oki maants boami, amantsuwotsnowere kakudek't wosheets work'atman boosh imbok'ri. 31 Amantswotswere wosheets work'ato bonababor bitsi kúp'its woshmann ayidek' boon b́ geneúshi. 32 Yhudnat Silasn nebiyiwotsi boteshtsotse eshu eshuwotsi ay Ik'i keewon izt boon bokup'shi. 33 Yhudnat Silasn muk' aawwotssh manoke boteshiyakon amants eeshuwwotsoke deneyat boon woshtsuwotsok aanat boami.* 35 P'awlosnat Bernabasnowere eshu k'osh ayuwotsnton wotdek' Doonzo keewuts keewo danifets nabfetst muk' aawosh Ans'okitse boteshi.

P'awlosnat Bernabasn bok'aletsok'o

36 Muk' aawwotsiyere hakon P'awlos Bernabassh «Wowe anaanar haniyere shin doonzo keewts keewo boosh noshishits kit jamwotsitse fa'a eeshuwuwotsi s'iilone, awuk'o bowottsok'onowere danonee» bí eti. 37 Bernabasuwere Mark'osi eteetso Yohans bonton towaar bíamo b́ geyi. 38  * P'awlosmó ashman bonton bíametuwok'o eekeratse, eek b́k'aztsonuwere bí P'nfiliyitse boatse k'aleyat b́ oortsonat fino maantsowere bonton amo b́ k'aztsoshe. 39 Manatse tuutson P'awlosnat Bernabas dagotse mooshi eeno b́tuure k'ale bowutsi, mansh Bernabas Mark'osi detsdek't markabon K'op'ros maants k'azbíami. 40 P'awlosmó Silasi marat'b́dek'i, eeshuwotswere P'awlosi doonzo s'aatosh adaro beshidek't boimiyakon k'azbími. 41 Bíwere Ik'i moowuwotsi kup'ifere Soriyonat Kilk'iyi weeron b́beshi.

16

T'imotiwos P'awlosnat Silasnton towaat bíamtsok'o

1 P'awlos Derbenat Lst'ra maants bíami, Lst'rn T'imotiwosi eteets amants jawets iko fa'e b́tesh, bínd ayhudiyi ash wotat amank krstiyani btesh, b́ nihmó Grik dats asha b́ tesh. 2 T'imotiyos Lst'ronat Ik'oniyonitse fa'a eeshuwwotsokere sheeng shútso detsfe b́ teshi. 3 P'awlos T'imotiyosi de'er amo b́getsotse manokere beyru ayhudiwotsatse tuutson gofo b́ ametuwok'o b́woshi, mank'o b́ k'aluwere bo T'imotiyos nih Giriki dats ash b́ woto bodantsotse bojangosha etniye. 4 P'awlosnat Silasn kit kitotse beshefetst Iyerusalemn fa'a woshetswotsnat eenashuwotsn eteets nemo amantsuwotssh bodanifere b́teshi, finatsowere bojitsituwok'o boosh bogawifere bo teshi. 5 Mansh Ik' moowwots imnetiyon kup'bowutsi, botaawonúwere dabfere bí'amiri.

P'awlos Mek'edoni datso maants bí ametuwok'o s'eegetsok'o

6 P'awlosnat Silasn Isiyi datsatse Ik'i aap'o bokeewurawok'o S'ayn shayiro boosh b́ bazitsotse Frgyiyinat Gelatiyi daarok k'az bobeshi, 7 Misiyi daarok bobodtsok'on Bitanimaants amoosh gawtni botesh, ernmó Iyesusko S'ayin shayro man maants boametuwok'o eekeratse. 8 Mansh Misya weeron beshat T'iroadi bo oot'iye. 9 Manoke t'ú Mek'edoni ash iko need'dek't «Mek'edoni maants kimr noon te'úwe!» ett bín b́ k'onfere bek'on b́bek'i. 10 P'awlos bek'man b́bek'iyakon manoor Mek'edoni maants amoosh no geyi, Man b́wotuwere Mek'edoni ashuwotsshowere doo shishiyo nodaniyituwok'o Doonzo noon b́ s'eegtsok'o nodani.

Lidiyi Krstosn biamantsok'o

11 T'iroadiyere Markabats keshdek'at kááwon Samtrak'e maants noami, yaats guurok'on Nap'ule maants no ami. 12 Maniyere tuwat Filip'isyosits nobodi, Filip'isyus Mek'edonitse fa'a kit eenunat Rom dats ashuwots dets bodek'ts datsi b tesh, kitmanitsnowere muk' aawwotsi nobeshi. 13 Sanbati aawotsowere Ik' k'onosh boko'efok kitoniyere úratse fa'a foki gúrok noo ami, manoke bedek'at ko'edek'ts máátsuwotssh Ik'i aap'o nodaniyi. 14 Nokeewirman k'ebiru máátswotsitsere iku Tiyat'ros kitotse shuwetsu tahi biro jaakiru Lidiya eteets máátsu fa'a b teshi, biwere Ik' Ik'iru máátsiye b teshi, doonzo b nibo bish b́ k'eshtsotse P'awlos bíaap'iru b k'ebfere b teshi, 15 Binat b meyitsi fa'a ash jamwots bo gupeyakon, «Doonzo ti amantso arik b́woto itkitsitka wotiyal waar t moots beewere,» etaat kup'idek'at noon b k'oni.

Filp'syus kitotse P'awlosnat Silasn botipetsok'o

16 Ik aawu Ik' k'oneyiruwok noamfere shino maants wotit keewo keewit kim shayiro biyatse fa'a ik'ets Gon baarna'ú weerindatse noon b datsi, Gonmanuwere Ik'o oot'at b doonzotssh ay oot'o b datsifo b teshi. 17 Biwere noonat P'awlosn shuutso shoydek'at sha'at, «Ashaanots een Ik'o gutswotsiye! boowere kash weerindo itsh keewitúnee!» etaat b kuhefooni. 18 Hanoewre ay aawosh aani aani bk'alfoni, P'awlosmó nibok'úúnwutsat wongr et aanat kiimshayirman «Iyesus Krstos shútson biatsotse nkeshetuwok'o neen azazere!» bí eti. Kim sharonuwere manoor k'azb́keshi.

19 Bin keezfwotswere b weeron bodatsit oot'o boatse k'ut'b́wtstsok'o bek'bok'rtsok'on P'awlosnat Silasn detsbodek'i, geetsferowere jebomaants dek'amt naashwots shinats t'intsbok'ri. 20 Rom dats naashuwotsokowere dek'wat hank'o boeti, «Ashaanots Ayhudi jírnee, no kitotsnowere dimbro botuziri, 21 Noo Rom dats ashuwots dek'o nofalrawu niwo noosh bodaniyiri.» 22 Ashjamonwere ik wotdek't boats b́tuwi.

Naash naashuwotsuwere P'awlosnat Silasn taho sholbazt gumbon botogetuwok'o boazazi. 23 Ayidek't botogeyi hakon t'ip'moots kindsh bok'iri, tipi maa kotiruwonuwere k'up'ide boon b́kotetuwok'o azazk'reyi, 24 Kotiruwo azazetsman b́dek'iyakon, tipi maaman gitsotsi kayuts boon kindsh b́k'ri, botufonowere gindonat gindi dagots detsidek't tipb́k'ri.

25 T'ú Taali titso maantsowere P'awlosnat Silasn Ik' k'ononat dubon Ik'o údfetstni boteshi, tipeets k'oshuwotswere bóóna bok'ebiri botesh. 26 Gawerawonowere tipimaaman b́ned'oko b́gaahefetsosh een dats shek'eyo wotb́wtsi, fengesh jamwotswere k'eshebowutsi, tipetswotsi boon tipeets habiliyo ik ikon bish b́wutsi. 27 Kotiruwonuwere b́tokrootse tuut tipimaa fengesuwots k'eshewutsat boere bek't tipetswots k'azbokeshtsok'o bísh bíarere b́ tooko úd'osh b́shiko kaas'b́dek'i, 28 Ernmó P'awlos, «No no únetswor hanok noone! manshe ntokats gondofink'aye!» ett k'aar eenon b́kúhi.

29 Manoor kotiruwo c'eesho de'eweetuwok'o wosht gitsots b́kindi, k'eewufetst P'awlosnat Silasn tufi shirots b́baron gúp'nb́wútsi. 30 Úrats boon kishdekt «T Doonzotso! kashosh eegk'ale taan b́geyiyti?» bí eti.

31 Bowere «Doonzo Ieyesusn amanowe, kashituwune, nmeyitsi ashuwotswere kashitúne» boeti. 32 Doonzo aap'onowere bínat b́meyitse fa'a jamwotssh bokeewi. 33 manoori sa'aton t'úwon tipimo kotiruwo dek'amt bogaawo bo atse b́mashi, manoor bínat b́maa ash jamwots bogúpeyi. 34 Maniyere hakon P'awlosnat Silasn b́mook dek'amt misho boosh b́t'intsi, Ik'onowere bí amantsosh b́meyitsi ashuwotsnton geneú b́wutsi.

35 B́ gatstsok'onowere naash naashuwots «Ash manots faksheewunee» ett polisuwotsi bowoshi.

36 Tipi maa kotfonuwere «It it faksheetuwok'o naash naashuwots asho bowoshtsotse eshe keer jeenon ameree» ett Silassh b́keewi.

37 P'awlosmó «Rom datsi ashnowotefere nayiralon jebatse noon jot't tipimoots noon kindshrnee. Andowere tipi mootse ááshon nokeshetuwok'owe bok'aliri? Woteratse! bo botookon waar noon kishunee!» ett bíaani.

38 Poliswots keewuman naash naashuwotssh bokeewi, naah naashuwotswere P'awlosnat Silasn Rom dats ashuwotsi bowoto bodantsok'on shatbowtsi. 39 Mansh waat naandrone ett aatt tipimootse boon kishbok'ri, kitmanitsnowere boametuwok'o boon bok'oni.

40 P'awlosnat Silasnowere tipi mootse kesht Lidiy moots bokindi, manoknowere eshu eshuwotsi daatsdek't boon kup'sht kitmanowere faksht k'azbo ami.

17

Teselonk'eyitse P'awlosnat Silasnats waats kic'o

1 P'awlosnat Silasn Anfip'olisnat Ap'olon weeron beshat Teselonk'e maants boami, manoknowere ayhudiwots Ik' k'oni moo fa'ee b́teshi. 2 P'awlos maniyere shin b́ k'alfok'o ayhudiwots Ik' k'oni moots b́ kindi, keez gawuyiwoshowere b́k'ut'raawon S'ayin mas'aafotse ash ashosh kish kitsfetstni b́ danifo. 3 Krstos gond bek'o de'er k'irotse tuwo bín b́geyituwok'o kitsit danifetst «Taa itsh b́ jangosh doo tshishyiru Iyesus Krstosiye» bíetfera b́tesh. 4 Mann boyitse ik ikuwots b́ aap'o t'iwintsdek't P'awlosnat Silasnton ikbowoti, mank'owere Ik' Ik'iruwotswere aydek't ayts Ik'i ash woterawwots, kitutse daneets ay máátsuwots b́ aap'o t'iwintsdek't bínton ik bowoti.

5 Ayhudiwotsmó okoort fay tizitu fin deshawwotsi weer weeratse kakudek't tuuz bok'ri. Kitutse fayo b́tuwitwok'o bo woshi, P'awlosnat Silasn kishde'er ash ashosh imosh Iyason moo guurbodeki. 6 Ernmó boon bo t'ut'tsok'oon Iyasonnat amants ik ikuwotsi kitmanitsi naashuwotssh t'intsosh geetsfere dek't boami, hank'o etfetst bokuhiri boteshi, «Hanots datsjamo gaak rne ando hanok waarnee! 7 Iyasonwere boon dek't ibiree, ‹Iyesusi eteets k'osh nugúso fa'ee› ett Rom Naashi Naasho alo bok'efiri.» 8 Ash ashonat kitutsi naash naashuwots man boshishtsok'on dimbr bowutsi 9 Iyasonnat k'oshuwotsn wusho s'eegiyit fakshbokri.

P'awlosnat Silasn Beriyitse

10 Eshu eshuwots P'awlosnat Silasn káári t'úwon Bery maants bo amtuwok'o bowoshi, Manok bo bodtsok'on ayhudiyots Ik' k'oni moots bokindi. 11 Beriyan fa'a ayhudiyots Teselonk'en fa'wotsiyere bogo kááwu finek boteshtsotse b́ aap'o gene'úwi eenon bodek'i, b́ aap'o ar b́ wotok'o kitsosh aawu aawon S'ayn mas'afotsi bos'ilfoni. 12 Mansh boyitsere ayuwots boamani, ay Grik datsatsi gaaletswots máátswots ay Grik datsatsi nungushuwots boamani. 13 Ernmó Teselok'en fa'a ayhudiyots P'awlos Beriyon Ik'i keewuts keewo b́ nabiruwok'o bodantsok'on manoor waat ashuwotsi gondon tizt bowaac'rituwok'o botizi. 14 Manoor eshu eshuwots káári P'awlos aats k'ari ganok b́ ametuwok'o bowoshi Silasnat T'imotiyosnmó manoke Beriyon bo oori. 15 P'awlosi deents ashuwots Ateni bobetsi «Silasnat T'imotoyosn ja'araniye káári tiyok woonee» etiru P'awlos tzaziyo detsdek't Beriyo maants boaani.

P'awlos Atenitse

16 P'awlos Atenon wotdek't Silasnat T'imotiyosn b́ kotfere kitutsere dozets ik'uwots bos'entsok'o b́bek'tsotse ayidek't nibo b́k'uni. 17 Mansh ayhudiyots Ik' k'oni mootse ayhudiyotsnat Ik'osh Ik'iru ashuwotsnton jebatse aawu aawon b́ daatsiru ashuwotsnton b́mooshiri b́tehi. 18 Epikorosotsnat Istokotsi eteets bog danetuwots b́ maants waatni bomooshfoni. Ik ikuwots «Ooshiyiruwan eeg etee b́geyi?» bo etor, k'oshuwotsmó «Handr ik'uwots janga arefee b́ keewiri? boetiri, man boetiruwere P'awlos Iyesusnat k'irotse b́tuwi doo shishi keewi jango b́ danitsoshe. 19 Mansh P'awlosi detsdek't Ariyosfagosi eteets beyokoke kakuwets ash ashok dek'wat bísh hank'o boeti, Nee ndaniyiru handr danan eeg b́wottsok'o dano falituwonowáá? 20 Ib wotts ik ik keewwotsi noosh shiyirnee, mansh keewanots eeg bowottsok'o dano geefone.» 21 Man etts Atenitse beyirwotsnat Atenitse beyiru úridatsi ash jamwots handr keewu keewonat k'eboke bogizeyo beshiyo boshunfotsne.

22 Manoor P'awlos Aryosfagosn kakweetswots shinatse need'dek't hank'o bíet, «Ateen ashuwotso! jam weeron ayidek'at ik'uwotsi shatiru itwottsok'o t'iwintsdek'at dandek're, 23 It kitotse gúúrat ananat it Ik' it ik'irwoko t s'iile ‹Danerawo Izar Izeweri› ett guut'etsoko wosh biyatse t'intseyiru t'arap'ezo daatsre, eshe taa and itsh t keewir it danawo bín it ik'iruwo Izar Izewer jangoniye. 24 Bíye Datsonat datsatse fa'a jamo aztsoniyee, Daronat datsonsh doonze, bíye ash kishon ageets Ik'i moots beerake, 25  * Kashonat kash jongon, k'osh keewwotsnowere ash jamosh imfo bí b́wottsotse bísh eegor shaprake, asho bín b́ tep'onowere bísh geyiratse. 26 Bíye ash naar jamone ik ashaatse azree, dats jamatsnowere bo beetuwok'o woshre, tiitsets duruwotsnat beyokuwotsnowere boosh b́ beezi. 27 Man b́ k'aluwere ashuwots doonzo geeyar daatso bofalituwok'owe, b́wotiyalor bí no ik iketsatse woka etaliye.

28 ‹Kasho daatsir nogiwit,

Noo beetuwere bíne,›

Manuwere itk wotts jááwetswots

‹Noo noúnets b́ nana' noone› bo ettsok'onee.

29 Eshe noo b́ nana'a nowotiyakon ‹Ik'o ash danon, hasabiyon awntson wee ambaron wee shútson dozets aroniye bíari› err gawo noosh geyiratse. 30 Eshe ashuwots yoots dúr dáron bok'altso Ik'o kabiraniyere k'az beshere, andomó dats datsatse fa'a ash jamwots naandrone boetetuwok'o azazere, 31 Bí b́marat'ts asho weeron dats jamatse arikon b́angshit aawo beezdek're, hanowere jametsosh daniyidek't b́bek'sh b́marat'ts ashman k'irotse b́tuztsotsnee.»

32 «K'irotse tuuwa» etiru aap'o boshishtsok'on ik ikuwots bín boaatsni, k'oshuwotsmó «Han jango k'osh aawots nkeewure k'ebetuwonee» boeti. 33 Maniyere hakon P'awlos kakuwets ashuwotsoke kesht k'az bíami, 34 Ash ik ikuwotsmó bínton ik wotat boamani, amants ashuwotsitsnowere Aryosfagosn kakuwetsuwotsitso Diyonasyosi eteets ashonat Demarisi eteets mááts ikunu, k'oshuwotswere boyitse fa'ano.

18

P'awlos K'orontositse

1 Maniyere hakon P'awlos Atenitse tuut K'orontosi bíami, 2 Manoke P'ant'os datsatse shuwek wottso Ak'ili eteetso Ayhudi ash iko b́daatsi, Rom naashi naasho K'elawudiwos Ayhudi jamo Romitse bokeshetuwok'o azazat b́ teshtsotse Ak'il b́ máátsu P'rsk'lntoon It'aaliyitse manoora b́waa, mann P'awlos book amt bonton b́daneyi, 3 B́fiino ari bokok'o dunkani shipo b́teshtsotse bonton towaat beedek'tn b́fiinefo. 4 Sanbati aaw aawonowere ayhudiwots Ik' k'oni mootse datseyar mooyr ayhudiwotsnat Grik dats ashuwots keewman bo dek'etwok'o b́wooshfoni.

5 Silasnat T'imotiwosn Mek'odonitse bowatsok'on P'awlos «Iyesusye Mesihyoniye» eton ayhudiwotssh kup'dek't gawefetst daniyoke bíaawu jamo b́beshifoni b́tesh. 6 Ernmó bín k'efat boc'ashor b́ tahatsi k'úndo tebatt «Eshe itats angsheyal it took t'afiyonee! taan bítse aateratse, haniyak Ik' ash woterawwotsok k'ay ametuwe!» bí eti. 7 Mann boatse k'aleyat Titos Iyost'osi eteets asho mook k'azbiami, ashaan Ik'o Ik'if asha b́tesh, b́moonwere ayhudiwots Ik' k'oni mooniyere beshaatni b́tesh. 8 K'ersp'osi eteefo ayhudiyots Ik' k'oni maa jishiruwo b́meytsi ash jamonton Doonzo bíamani, ay K'orontos ashuwotswere P'awlos b́ keewufere shisht amanat bogúpeyi.

9 Doonzonuwere t'ú bek'on P'awlossh hank'o bíeti, «Shatk'aye, keewwe, s'k etk'aye, 10 Taaye neentonye tfa'oni, kitanitsere ay asho tdetstsotse gondo niyats betsosh falituwo konuworu aaliye.» 11 Mansh P'awlos Ik' aap'o ashuwotssh danifere ik natonat badosh manoke b́teshi.

12 Galiyos Akayiya datso altsi wotat b́ naashor ayhudiyots ik wotdek't P'awlosats botuwi, angshituwots shinatso bín dek'amt, 13 «Ashaan Muse nemo b́ k'efts weratse ashuwots Ik'o bo ik'ituwok'o b́ woshiri!» boeti. 14 P'awlos boosh aaniyosh k'andek't b́befere Galyos ayhudiwotssh hank'owa bíet, «It Ayhudi jirwotso! itats gondo wee weralo finere wotink'ere it t'intsts s'aamiyo k'amde tk'ebank'oni b́teshi, 15 Ernmó aap'uwotsnat shúts jango it nemi jangosha it mooshiri wotiyal man it took kis'e, taa keewanotsats angshosh geeratse.» 16 Hank'o ett moosh mooshiruwoke boon b́kishi. 17 Manoor jamwots ayhudiyots Ik' k'oni maa jishiruwo Sostensn detsdek'et angishiruwots shinatse boojot'i, jaman b́wotefere Galyos kis'odeshatse.

P'awlos Ans'okiy maants bíantsok'o

18  * P'awlos eshuwotsnton ay aawosh K'orontosi b́teshiyakon jamiyere Soriyo maants bíami, P'irsk'lnat Ak'iln bíntoni boteshi, ernmó wosho b́detstsotse bíamoniyere shinon Knkiriya eteyiru datsatse b́tooko b́ s'ageyi. 19 Efesoni bobodtsok'ono P'rsk'lonat Ak'ilon manoke oori bok'ri, bímó Ayhudi Ik' k'oni moots kindt ayhudiyotssh keewo b́ keewufoni. 20 Ay aawosh bonton b́teshetuwok'o bok'oniyalor eekeratse. 21 Ernmó «Ik'o bí eteetka wotiyal k'oshoor itok aanarr weetuwe» etk'raat Efesonitsere markabots kinddek't k'azbíami.

22 K'isarimaantsowere b́bodtsok'on maniyere Iyerusalem maants kesht Ik'i meyitsi ashuwotssh jamo b́ t'intsiyakon aanat Ans'okiyi maants k'az b́ oot'i. 23 Manoknowere muk'i b́teshi, maniyere hakon Gelatiynat Frgiy datsatse ikoke tuut ikok gúúrefetst amantsuwotsi b́ kup'iyi.

Ap'los Efesonnat K'orontositse b́danitsok'o

24 Iskndri datsatse shuwetso Ap'losi eteets Ayhudi asho Efesoni b́weyi, bí S'ayin mas'aafwotsi t'iwintsdek't dankoonat noon keewonowere sheengshdek't keewo falk asha b́tesh. 25 Doonzo weerindi jangonowere dandek't S'ayin shayronowere aat'k wotat Iyesus jangonowere kaatsdek' nabfetst b́danifoni, wotowa eree bí b́danfo Yohans gupo s'uzi b́tesh. 26 Bí ááwushuk'on ayhudiwots Ik' k'oni mootse keewo dek't b́tuwi, ernmó P'rsk'ilnat Ak'iln b́ keewiruwo boshishtsok'on bo gal dek'amt Ik'i weero baltsoniyere bogo kaatsdek bitsdek't bísh bokitsi. 27 Ap'los Akayiyo maants amoosh b́gawtsok'oon eshuwots b́keewuman botep'i, Akayiyitse fa'a eshuwots bí sheengon de'er boibituwok'o work'atats guut'ets wosho woshbok'ri, manok b́bodtsok'oonowere Ik'i s'aaton amantsuwotsi wotosh bodtswotsi ayidek' b́ tep'i. 28 Iyesus Mesihiyo b́wotsok'o S'ain mas'afwotsitse Ik' aap'o biitsdek' keewut kup'ts mooshon ayhudiwotsi b́ da'afoni.

19

P'awlos Efesonitse

1 Ap'los K'orontositse b́teshor P'awlos danbani datson beshat Efeson maants b́bodi, manokno muk' Krstaniyotsi daatsdek't 2 «It amanor S'ayn shayiro dek'rteya b́teshi?» ett bíaati. Bowere «De'atsone, S'ayn shayiro b́beyonoru dab shish danaak noone» ett bo aani.

3 P'awlosu «Eshe aawu naari gúpe it gúpetsoni?» bí eti. Bowere «Yohanis gúponiye» boeti.

4  * P'awloswere «Yohans guponiyere naandrone etosh k'aleke, ash ashosh b́keewutsonuwere ‹Taayere il wetuwonee amanore› etfetstni b́tesh, bíwere Iyesusiye» etreboosha.

5 Man boshishtsok'on Doonzo Iyesus shútson bogupeyi. 6 P'awlosu b́ kisho boats b́gedor S'ayin shayiro boats b́ od'eehandr noon keewon bokeeweyi, bek'ono keewo dek'tbotuwi. 7 Ash jamwotswere tatse gitne boteshi. 8 P'awlos ayhudiyots Ik' k'oni mook amt keez shashok'owosh Ik' mengst jangosh mooshfetst ash ashuwotssh kish keewut ááwu shuk'ona b́ danifoni. 9 Ik ikuwotsmó maac' kup'o wotat doonzo weerindo ashuwots shinatse c'ashfetst amaneratsone boettsosh boatse k'azb́woki, amantsuwots boaali T'iranosi eteef maa eenok dek'amt aawu aawon boon b́danifoni. 10 P'awlos hank'o b́k'al git natok'osha, manoor Isiy datsatse beyiru ayhudiyotsnat Ik' ashwoterawwotsn doonzo aap'o shisho bofali.

Ik'o P'awlos kishon b́fiinst adits keewo

11 Ik'o ayidek't adits keewu wotts milikituwotsi P'awlos kishon b́finefoni. 12 Manatse tuutson P'awlos atsats bodts tahonat marabon dek'amt shodetsuwotsats bobetsor boshodotse bokashefoni, kim shayirwotswere boyitse bokeshfoni. 13 Fo'erawono ashaatse kishfetst ikoke tuut ikok guuriru Ayhudi ik ikuwots «P'awlos b́ nabiruwo doonzo Iyesus shútson it kesheetuwok'o iti azazerone» eton fo'erawo ashaatse kishosh bo etfoni. 14 Ayhudiwots kahinwotsatsi naasho wottso Ask'ewu nana'a shawatuwotswere mank'owa bok'alfo.

15 Ernmó kim shayiro «Iyesusi danfee! P'awlosnor danfee! Eshe it konots itne?» bí eti.

16 Kim shayiro bíatse s'eents ash ikonwere t'oolat gúúk' dek'on boats b́kup'i, bonowere da'ab́dek'i, gaawutnuwere araatswtsaat meyitse giifat bokeshi. 17 Keewumanuwere Efesonitse beyiru ayhudiwotsnat Ik' ash woterawotsoke b́ shishetsotse jametso shatb́wtsi, Doonzo Iyesus shútsonowere ayi eenb́wutsi. 18 Amantsuwotsitse ayuwotsuwere bogond fino kish keewut naandrone err bowaafoni. 19 Atetswotswere bodaniyi mas'aafwotsi kakudek't ash ashi shinatse mitsbok'ri, mas'afmanoots k'awuntsonuwere taanere balk'ats kum ambari katso wotatni b́daatsiyi. 20 Mank'oon doonzo keewo ayidek't gawunfetst da'afera bí amfo b́teshi.

Efesonitse dimbiro b́tuutsok'o

21 Jaman b́wotiyakon P'awlos Mek'edonitsnat Akayiyiweeron beshat Iyerusalem maants amoosh b́gitsoon gawuk'rat «Manok t bodiyakon Rom maants amo taash geyife» bíetí. 22 Mann Ik'i fino finiru ashuwotsitse gitetsuwotsi, T'imotiwosnat Erast'osn Mek'edoni maants woshat bí b́tookon Isiyi datsatse muk' aawosh b́teshi.

23 Manoor doonzo weeri jangosh Efesonitse dimbiro tuub́wtsi. 24 Dimet'rosi eteef ambaar wos'if iko Art'emisn ik' maa aro ambaron doozt ambaar wos'iyiruwotssh ay oot'o b́daatsifoni. 25 Mansh ashaan ambaar wos'iyiruwotsnat bo fini naari fin detsts k'osh ashuwtsi kakudek't boosh hank'o bí eti «It ashuwotso! Noo gaalo nodaatsir finan finat b́wottsok'o danfte, 26 P'awlosan ‹Ash kishon dozets aranots Izar Izewerotsiyaliye› ett Efeson s'uzitse b́woterawo muk' datsuniyere okoon Isiyi dats jamatse awuk'o ayts ashonton keweek'rat bí amanitsok'o it it tookon bek'aat it shishtsoniye. 27 Eshe hank'on nofino b́ gac'ewoniye, manmec'ro b́woterawon Isiyotsnat dats jamatse ash jamo bin b́ ik'yiru een izar izewer Art'emis Ik'i moo dats baashon b́ ooroniye, bi een wotonwere b́wonewoniyee.»

28 Ashuwotswere man boshishtsk'on fayat, «Efesontsu Art'emisiye eeniye!» etfetst bokuhi. 29 Kitunuwere jamon shek'e bwutsi, ashuwotswere Mek'odoni datsatse shuwets P'awlosnton tohaat sha'iru b́ tooh gituwots Gayyosnat Arst'rokosn detsdek't geetsfere ash ashuwots bokoeyiruwok bowos'i. 30 P'awloswere ashuwotsok amoosh geyatni b́tesh, b́ danifuwotsmó bíamawok'o bobazi. 31 Isiy datsatsi naashuwotsitswere b́shuntsuwotsitsi ik ikuwotsi P'awlosok asho woshat «Ashuwots ko'eyiruwok amr n be'erawok'owa» ett bok'oni. 32 Ashuwots dagotse wac'ro b́teshtsotse aywots eegosh bokoetsok'o dab danatsno b́teshi, man jangosh iko ik keewo keewt b́kuheere k'oshonuwere k'osh keewo keewut b́kuhiri. 33 Ik ik Ayhudi jirwots Iskndiri eteets asho ash dagotsere gifnidek't shinats bot'ntsi, ashuwotsitse ik ikuwots sheengshde'ere b́moshetuwok'o boizi, Iskendiruwere ashuwots s'k boetetuwok'o b́kishon kitst bín kishit keewosh k'anb́dek'i. 34 Ernmó Iskendr Ayhudi b́wotok'o ash jamwots bodantsok'on «Efesontsu Art'emis eeniye!» et fetst git sa'atok'osh ik k'aaron bokuhi.

35 B́s'uwatse kitutsi guut'f naash eeno, ash asho s'k boaayituwok'o wosht hank'o bíeti, «It Efeson ashuwotso! Efeson kitutse beyiruwots, eenu Art'emis ik' moonat darotse oot'ts bí'aro bokotetuwok'owo jametsuwotsoke daneke. 36 Han haalitwo konuwor bíaaltsotse s'k it eteetuwok'o, kááronowere gond keewo k'aloniyere it atso kor itdek'tuwok'o geyife. 37 Ik'i moo c'ayawotsnat noko Izar Izeweri c'ayawu gond keewono keewuraw ashuwotsi hanok dek'at waartee. 38 Dimet'rosnat bínton fa'a k'is' k'is'fuwotsi s'aamiru asho b́beyalowere angsh imet aawwots fa'ane, naashuwotsuwere fa'ane, manoke mooynee. 39 K'osho it geyiru keewo b́beyaalmó nemon k'oorosh beyiruwotsn s'iiletuwe. 40 Maniyere okoonmó hambets k'aleets keewo ‹Dimbiro tuuzre› err no s'aamirawok'owa shatituwe, ‹Baad'eyan eegatsneya b́tuwi› err noon aatewor no aaniyituwo deshatsone» 41 Manowere ett kakuwets ashuwots bobad'ituwok'o b́woshi.

20

P'awlos Mek'edoniyonat Grik datsats b́sha'atsok'o

1 Dimbro b́ neediyakon P'awlos amantsuwotsi ikok s'eegt izon boon b́kup'iyi, boon jamik'ratnuwere Mek'edoni eteets datso maantsan bíami. 2 B́ beshiru datsmanotsatsno amantsuwotsi ay izon kup'ifere Grik datso maants bíami. 3 Manokno keez shasho b́ teshi, maniyere hakon markabon Soriy datso maats amoosh b́gawi, ayhudiyitsmó bín fayosh botutsok'o b́dantsotse Mek'edoni weeron anoosh k'ut'b́dek'i.

4 P'irhus naay Sop'at'ros Beriyotse, Arst'rokosnat Sikondusn Teselonk'en, Gayyosn Derben, T'imotiwos, Tikik'osnat T'rofimosn Isiyon bínton tohaat boami. 5 Bowere shin shino amt T'iroadn noon bokoti. 6 Noomó tush meyet baalio b́ beshiyakon Filp'isyusitse Markabats keshat úúts aawon bo bobeyiruwok T'iro'adayits bodat bíyokere shawat aawo nobeshyi.

P'awlos ili T'iroadn b́ nabtso

7 Torbanotsere shnts aawots misho tishde'er iknon moowosh nokakweyi, P'awlos yats gúrok'on bíametwootse ko'ets ashuwotssh b́ keewiri, b́ keewono talitiitso b́borfetso b́geezi. 8 No no ko'ets dadratse ay c'eesho fa'e b́teshi. 9 Ewut'ek'isi eteets jawets na'iko meskotiyatse beedek'tniye b́ teshi, P'awlos b́ keewo b́ geezitsotse jawetsman tokri eeno detsb́dek'i, tokro bín b́ datsotse keezl dadratsere dashan b́dihi, ashuwots bok'awere k'irt b́datseyi. 10 Ernmó P'awlos oot't na'ats tuumt matdek't «And kashone b́ fa'oni bíeti, tek'k'ayere!» bí eti. 11 P'awlos dadrats aani kesh waat misho tiitsdek't amantsuwotsnton b́meyi, datso b́gatsfetsosh ashuwotsnton keewefetst b́teshiyakon k'azbíami. 12 Ashuwotswere kashts jawetso moots dek'boami, mannowere ayidek't kup'bowutsi.

P'awlos T'iro'aditse Milit'i maants bíamtsok'o

13 P'awlosi markabots kindshosh nogawutsatse noo shinat markabots Asosits noami, man nok'aluwere P'awlos Asosits b́borfetso b́ tufoon amoosh bí ettsosh hank'o no k'alituwok'o noon b́ azaztsotsne. 14 Bínton Asositse nogonkewor markabots bín kindshdek' milit'its maants towaat noami. 15 Yaats guurok'on manoke tuwat Kiyositse shinatse fa'a datsuwats markabon amnobodi, yaatsok'o Samos maants kimaat yaats guurok'on Milit'iyits amnobodi. 16 P'awlos Isiyotse t teyawok'wa ett Efesoniyere beshat k'ay amo b́ geyi, man b́ k'aluwere P'ent'ek'ost'yi baaliyo Iyerusalemitse daatseyo gawut b́teshtsotsna b́tesh.

Efeson Ik' máá eenashuwotsi P'awlos b́s'egitsok'o

17 P'awlos Milit'itsere Efeson maants asho woshat Ik'i maa eenashuwotsi b́ s'eegiyi, 18 Bíyok bowatsok'on boosh hank'o bíeti, «Isiyots tkindts aawotstson tuut jam aawo itnton awuk'o tbeetsok'o itwoor danfte, 19 Ayhudiwots tiats bo malts k'od'atse tuutson gondbek'o tiats b́bodaloru ttooko dashan detsonat eeponee doonzo fino t finefoni. 20 Jebatsnowere it maa mootsnowere itsh tdaniyor itsh t'ak'amitu jamoni tkeewi bako eegoru itsh t shapitso aaliye. 21 Ayhudiyotsi wotowa Ik' ash woterawwots naandrone err Ik'o maants bo aanituwok'o doonzo Iyesus Krstosi bo amanituwok'oye b́gawi. 22 Andoor bíyok tbodor tiyats bodetwo eeg b́wto t dartsotse s'ayn shayirosh aleyat Eyerusalem maats ti amoniye. 23 Wotowa eree kit kitotse tipewonat gond bek'on taan b́kotiruwok'o S'ayin shayiro taash keewure. 24  * Doo shishi keewo Ik' s'aaton daniyosh doonzo Iyesusoke t k'aaútdek'ts fino tishink'ere t kashi jango k'awuntsots gerawunk'e, t kashoshowere kis'o deshawnk'e.

25 «Andish b́borfetso it jamets dagotse ananat Ik'i mengsti jango t nabiri, haniyere okonomó ititsere konuworu t shiitso b́ jamon b́ be'awok'o danfee. 26 Mansh ititsere ikdonzworu b́t'afiyal b́ s'atsotse taan aaterawok'o hambets aawon itsh danirwe. 27 Ik'o bí'asabts jamo itsh keewuni tishi bako eegoru t oorits keewo aaliye. 28 S'ayn shayiro jintswotsi woshdek't iti naashire, eshe it tokonat it jiniru gizi s'eeni jangosh it atso korde'ere, Ik'o b́ naay s'atson keewudeb́k'ts Ik'i moo korere. 29 Taa ti amiyakon gizi s'eenosh máác' k'ewerawo elahok'o maac' kup' wotts ashuwots bits bokindituwok'o danfee. 30 Mank'owore ash ik ikwots ititse tuur k'úúr daniyo daniyir ayi amantsuwotsi bomaants geetsitune. 31 Eshe it ik iketsi keez natosh t'úwonat aawon ti aac'uwo kuut'fetsat itn ti'iztsok'o gawufetsr itatso korde'ere.

32 «Andoor iti kup'shr S'ayinwots dagotse rstiyo imosh falitu b́s'aati aap'onshowere adaro iti imre. 33 Taa kon ambaaronowere, awntsonowere wee taho tewunratse. 34 T took kishon finefetsat ttooko wotowa ttohuwotsi t tep'fok'o it tookon danfte. 35 ‹Dek'iruwoniyere bogo imiruwo deereke› etiru doonzo Iyesus aap'tso gawufetsr, nokishon angmaawtswotsi tep'o noosh b́ geyituwok'o ay weerindon itsh kitsre.»

36 Maniyere hakon P'awlos jametsuwotsnton tuk'maldek't Ik'o b́k'oni. 37 Jametsuwots eept P'awlosi matdek't bojoobi. 38 Dabtnu aydek't shiyanatnuwere, «Haniyak tshitso be'atste» boosh bí'ettsatse tuutsone, Markabok b́ borfetsosho bín bodeni.

21

P'awlos Iyerusalem maants bíamtsok'o

1 Boo'atse nok'aleyakon Markabats keshdek'at kawon K'osi eteets ats k'aron gúrts datsuk noami, yats gúúrok'on Rúdi eteets ats k'aron gúrts datsuk nobodi, manokno P'at'ray eteets kitots no'ami. 2 Manokno Fink'e datso maants amiru Markabu daatsat bíyats keshdek'at sha'osh notuwi. 3 K'op'ros aats k'aron gúrts datsu nogiro maants k'azk'rat Sori datso maants amaat Tiros aats k'ari gúroki datsuk no'ami, markabunwere bkuro manok orsho bín geyfe bteshi. 4 Manokere amantsuwotsi geeyat nodatsiyakon bonton shawat aawosh manoke noteshi. Bowere S'ayn shayiron jisheyat P'awlossh «Iyerusalem maants amk'aye» ett bokeewi. 5 Manoke no ja'ats aawman b́ s'uwutsok'on boatse k'aleyat sha'o notuwi, jametsuwotsuwere bomááts máátsonat bonana'uwotsnton wotat kitoniyere nokeshfetso noon bodeni, aats k'ari gúrats tuk'maldek'at Ik'o no k'oniyakon nok'aleyi. 6 No jamiyakon no markabots no nokindre bo bomoo maants k'az bo aani.

7 T'rositse tuwat P'et'elemays maants nobodi, manokno amantsuwotsnton gonkeyat jamo no'ateyakon bonton ik aawo nojini. 8  * Yaats guurok'on manokere keshat K'isariyo maants no'ami, bíyokno shawat Dak'oniyotsitsere ik wottso doo shishiyo nabiruwo Filp'os meyits kindat bínton nobeyi. 9 Bíwere bek'on keewo boosh imets awd baar nana'a mááts amawwotsi detsfe b́teshi. 10 Ay aawosh manokere nobemanoor Agabosi eteets Nebiyo Yhud datsatse b́weyi. 11 Nebiyanuwere nook t'int, P'awlos edo k'aaúdek't b́ took kishonat b́tufuwotsi tipt «S'ayin shayiro eedan doonzi Iyerusalemn fa'a ayhudiyots hank'o tifde'er Ik' ash woterawwotssh beshide'er imetune etfe» bí eti.

12 Man noshishtsok'on noowere manoke fa'a ashuwotswere P'awlos Iyerusalem maants bíamawok'o nok'oni. 13 P'awlosmó «Hank'o eepat eegishe tnibo shiyanon it tiitsiri? Taa doonzo Iyesus shúts jangosh Iyerusalemitse tipee mec'r b́woterawo k'irosh k'andek'ktaane» ett bíaani.

14 Bo izono de'atse bíere «Beree doonzo bíettsok'o wotowe» etaat k'aznok'iri.

15 Manokno muk' aawwotssh noteshiyakon nok'ac'o k'anidek'at Iyerusalem maants noami. 16 K'isariyitse fa'a amants ik ikuwots noonton tohaat boweyi, boowere Mnason meyts nokashdek'etwok'o b́moo maants noon bojishi, ashaamanwere shini amantso K'op'ros datsatse shuweke b́teshi.

P'awlos Iyerusalemitse Yak'obnton bogonketsok'o

17 Iyerusalemits nobodtsok'on amantsuwots geneúwon noon bodek'i. 18 Yaats guurok'on P'awlos noonton Yak'obok bíami, Ik'i maa eenash jamwots manokna botesh. 19 P'awlos jametsuwotsi jamo b́aatiyakon b́weeron Ik'o Ik' ashwoteraw ashuwotsitse b́k'alts jamo ik ikon b́ keewi. 20 Man boshishtsok'on jametsuwots doonzo boúdi, P'awlosshowere hank'o boeti, «Eshuwonoo! ay kumon taawetu amantsuwots ayhudiwotsitse bo beyiruwok'onat jametsuwotswor bo nemosh okooretsuwotsi bowottsok'o danfnee, 21  * Nee Ik' ash Woteraw ashuwotsitse beyiru ayhudiyi jamwotssh ‹It nanaúwotsi gofo damik'ayere wee nemok'o fink'ayere› etaat daniyat Muse nemo b́ gahituwok'o nk'aliri ett keeweyirwo bo shishrne. 22 Eshe eeg k'ale b́ geyiyiti? n woono arikon shishrne, 23  * Eshe no no'etetuwo k'aluwe, noyitse wosho detsts awd ashuwots fa'ane. 24 Boon de'amr bonton wotar ntooko s'ayintsuwe, botook s'iiro bos'agetuwok'o Ik' moosho imet mebi gizono nee boosh daye, hank'o n k'aliyal níats keewets jamo k'awuntsalk b́wottsok'onat neewere n tookon Muse nemosh alek nwottsok'o jametsuwots danetunee. 25  * Ik' ashwoterawwots jirwotsitse amantsuwotsmó Woteraw ik'osh b́ t'intsotse kiimts woshi misho maak'ayere, s'atsonowere maak'ayere, guuk'at k'irts gizi meetso maak'ayere, widats wokoore ett guutt'eets keewu detsts woshi work'ato guut'dek'at itsh wosherone.»

26 Maniyere hakon P'awlos ashuwotsi dek'amt yaats guurok'on b́tooko b́s'ayintsi, bos'ayinet aawwots awur bo s'uwitwok'onat ik ikuwots jangoshowere Ik'osh imet mabi gizo b́ dashet gizwo awur b́wottsok'o daniyosh Ik'i moots b́kindi.

P'awlos Ik'i mootse b́detseetsok'o

27 Shawt aawu manu beshosh b́t'intsk'on Isiyon waats ayhudiyots P'awlosi Ik'i mootse bobek'tsosh ash jamo bíyats tizt bín bodetsi, 28 «Israe'el ashuwotso! noosh gaatsowere! no ashonat no nemon, beyokanowere c'ashfetst dats datsatsi ash jamonowere daniruwo ashaaniye, hanuwere boratse ett Ik' ash woteraw ashuwotsi Ik' moots kindsht s'ayin beyokan k'imhsre!» ett bokuhi. 29  * Hano boetuwere maniyere shin Efesonn shuwetso T'rofimos bínton kitotse bek't boteshtsoosh P'awlos bín Ik' moots dek't b́kindtsok'o boosh bíarernee.

30 Kit jamunwere dimbir bwutsi, ash jamonuwere wos'fere ikwotdek't waat P'awlosi detsdek't geetsfere Ik'i mootse bokishi, Ik'i maa fengeshuwotswere iknun is'ebowutsi. 31 Ashuwots P'awlosi úd'osh bogeetsok'on «Iyerusalem kitu bjamoon dimbir bwutsi» etiru wosho Rom datsatsi kes' naashok b́bodi. 32 Mansh bí kes'fuwotsnat bali naashuwotsi b́shuutsats jishdek't ashuwots maants kaari wos'fere bíami. Ashuwotswere kes'fuwotsnat boon jishiruwon bobek'tsok'on P'awlosi jot'o k'azbok'iri. 33 Jishiruwonuwere P'awlosok t'int detsdek't git habliyon b́tipetuwok'o bíazazi, maniyere hakon koni b́wottsok'onat eeg b́k'altsok'owo danosh geeyat bíaati. 34 Ash ashonwere ik ikwots ik keewo boere k'oshuwotsuwere k'osh keewa boetfera botesh, azazirumanwere ash ash kuhatse tuutson ari keewo dano b́maawtsotse P'awlosi kes' kes'fuwots kot bokotiru gimbiyok de'er boametuwok'o bí azazi. 35 P'awlos bíyats need'dek' dambaan kesheyirwok b́bodtsok'on ash jamo ayidek't b́faytsatse tuutson gondo biats betsosh bogeyiruwosh kes' kes'fuwots bín kurdek't k'azboami. 36 Ash ashonwere «Bín úd'ewe» etfere b́shuutso bosha'i.

P'awlos boosh keewudek't aaniyi b́dek'tsok'o

37 Kes' kes'fuwots bo koti gimbiyok bín kindshosh bot'intsok'on P'awlos kes'iruwots abaatse alirwoh «Ik keewo neesh t keewituwok'o eekituneya taasha?» bí eti. Altsmanuwere «Grik dats noon keewu keewo danfiya? bí eti. 38 Eshe, and karnon fayo tizat awd kum kash úd'tswotsi woruwo maants dek't t'afts Gbs' asho nenalneya?» 39 P'awloswere «Taa Kilk'iyitse fa'a daneek wotts T'erses kitutse shuwets Ayhudi ash taane, oona neesha ashuwotssh t keewituwok'o taash eekowe» bí eti.

40 B́ keewituwok'o b́ ektsok'on P'awlos bíyatsneedeyiruwats need'dek't ash ashuwots s'ik boetetuwok'o b́kali, ash asho s'ik boettsok'on Ibrayist'iyi noon keewon hank'o ett keewo dek'btuwi.

22

1 «Ti eeshuwotsnat tnihotso! eshe and itsh tt'intsiru aani tdek'etuwo tiko k'ewere!» 2 Ibrayist'i noon keewu keewon b́ keewufere boshishtsok'on iki s'k etbowtsi, P'awloswere b́keewiru keewo b́ need'irawo hank'o bí eti.

3  * «Taa Kilk'iyitse daatseyiru T'erses kitotse shuwets ayhudiwi taane, tieenmó Iyerusalem Kitmanitsne. Taan danifonuwere Gemalyailiye b́teshi, nih nihwots nemono shengshdek'at danre, hambets it k'aliruwank'o Ik'osh ookorona tfinefoni. 4 Krstni imneti shuuts sha'iryiru jamwotsi k'irosh borfetso t gishfoni, nungushuwotsnat máátsuwotsn tifde'er tipi moots bokindituwok'o twoshfoni. 5  * Manuwere ar b́wottsok'o kahni naashonat eenashuwots taash gawitune. Eshe Demask'on fa'a ashaanotsi tifde'er Iyerusalem maants dewar boon Seziyosh taan falituwo Demask'on fa'a jirwotsoke guut'ets worek'ato tdek'iye boowokne.

P'awlos Krstos maants awuk'on bíantsok'o b́keewutsok'o

(Wosh. 9:1-19; 26:12-18)

6 «Taa Demask'o maants amfetsat kituk tt'infere aawu taalon t gawuraniyere een shááno darotse t gúratse b́goli. 7 Manoor dattsats dihi twutsi, ‹Sawulo! Sawulo! eegishe taan ngishiri?› etiru k'aaro tshshi. 8 Taawere ‹Doonzono! kone nee?› t eti, bíwere ‹Taahe nee ngishiruwo Nazrettso Iyesus taane› bí eti. 9 Taanton beyiru ashuwotswere shaanmani bobek'i bako taan b́keewiyor b́k'aaro shiyatsne. 10 Taawere ‹Doonzono! eeg k'aluta!› t eti. Doonzonuwere ‹Tuur Demask'o maants amee, k'alo neen b́geyit keewu jamo manoke neesh keewetuwe› bí eti. 11 Shanman goltsatse tuutson bek'o tfalrawotse taanton teshts ashuwots tkisho detsdek't taan jishfere Demask'oyi bobetsi.

12 «Manoke Hananiy eteef ash iko fa'e b́teshi, Demask'oyitse beyiru Ayhudi jamwotsoke udetso, Muse nemo kottsonat shayiri ashe b́teshi. 13 Bí waat t ganok need' dek't ‹Tieshu Sawulo! ni'aawo aani be'e!› taash bíeti, manorun tiaawo b́ bek'i, bínowere tbek'i. 14 Bíwere hank'o taash bíeti, ‹Nonihotsko Izar Izeweriye bíettso ndanetuwok'o kááwono be'er b́k'aronowere nshishetwok'o shin shino neen marat'ere, 15 Man b́k'aluwere bín bek'aat nshishtsotse ash jami shinatse bísh gawu nwotishe. 16 Eshe and eebi nkotiri? tuur b́shútso s'eer gúpeyowe, nmorratsnowere mashowe.›

17 «Maniyerehakon Iyerusalem maants aanat Ik'i mootse Ik'o tk'onfere tgitsotse t'iwintson bek'o tbek'i. 18 Doonzonwere taash be'eyat ‹Nee t jangosh n imet gawo bode'awotse nja'arawo káári Iyerusalemitse kee› bí eti 19 Taawere hank'o tieti, ‹Doonzono! Ayhudi Ik' k'oni maa mootse neen amants jamwotsi t tiptsok'onat tjot'tsok'o bo botookon danfnee. 20  * N gawu teshtso Ist'ifanos úd'ewor taawere ttookon úd'iruwots ganok need'dek'at bonton keewumanats shiyeyatniye tteshi, botaahono tekotfere b́teshi,› 21 Doonzonuwere ‹Wokooke fa'a Ik' ash Woteraw ashuwotsok neen twoshitwotse tuur amee!› bí eti.»

P'awlos Romitse shuwets b́wottsok'o

22 Han b́ borfetsosh ash jamwots P'awlos keewiru keewo bok'ebfere boteshi, maniyre hakon bok'aaro eenshdek't, «Hank'o ashaan datsatse t'afuwe! hank'o ashaan kashon beyo bísh geyiratse!» ett bokuhi. 23 Bowere kuhefetst botaho shap'fetst shawono darots bobad'ri. 24 Altsonuwere man b́bek'tsok'on P'awlosi kes' kes'fuwots galots bokindshituwok'o bíazazi, ash ashonwere eegosh hank'o bíats bokúhiruwok'o danosh jod'fetsr aatetuwok'o bíazazi. 25 Ernmó shaak'on tifde'er jot'osh bok'anefere P'awlos b́ganoke need'iru bali naashosh «Rom dats ash iko tafiyalo njot'etuwok'o neesh faletuwá?» bí eti.

26 Bali naashonuwere han b́shishtsok'on alirwok amt «Eeg k'alishe? Ashaan Rom datsi ashe!» bí eti.

27 Mansh alirwo P'awlos maants t'int «Ab taash keewwe, nee Rom datsatsi ashneneya?» bíeti, bíwere «Ee taane» bí eti.

28 Azazefonuwere «Rom dats ashok'o taaweyosh ay gize tkishi» bíet, P'awloswere «Taayere Rom dats asho woto tdaats shuweyonee» bí eti.

29 Mansh bín aatosh k'andek't teshts ashuwots manoor bíyatse k'azbowoki, azazirwonuwere Rom dats asho habliyon b́tipo danb́k'rtsok'on shatb́wtsi.

P'awlos ayhudiwotsi mooshiyiruwots shinats b́ t'intsok'o

30 Yaatsok'on azaziruwo, ayhudiwots P'awlosi bos'amitso arikon eegosh b́wottsok'o dano b́geyi, mansh kahni naashuwotsnat mooshiruwotsitsi jamwots bokakuweetuwok'o bí azazi, P'awlosnowere bits dek'amt boshinaats bí t'intsi.

23

1 P'awlos moosheyiruwok kakuweetsuwotsi t'iwintsdek't s'iilt «Ti eshuwotso! hambetsish b́ borfetso jam aawo Ik'i shinatse sheeng beyon tbeetsok'o t nibon danfee» bí et. 2 K'eesi naasho Hananiyimó P'awlos noono botogetuwok'o P'awlos ganoke need'iru ashuwotsi bíazazi. 3  * Manoor P'awlos Hananiyish, «Nee nooron futets maa dir artsono! nenowere Ik'o togetuwee! nemok'on tjangosh angshosh beedek'atniya nemalon taan botogetuwok'o niazaziri?»

4 Manoke teshts ashuwots P'awlossh «Ik'i kahniwots naashoneya nc'shiri?» boeti.

5  * P'awloswere «Ti eshuwotso! kahaniwotsatsi naasho b́wottsok'o danatse b́teshi, manwere eegoshe ‹Ni ashaatsi naashatse gondo aap'k'aye› etiruwo guut'ere» bí eti.

6  * P'awloswere manoke fa'a ashuwotsitse k'atsuwots Seduk'awiya etetsuwotsi k'atsuwotswere feresawi etefuwotsi bo wotok'o dant «Ti eshuwotso! taa feresawi etetswotsatse feresawi taane, hamb! and angsheyiruwo tt'iniye noosh jangit imets k'irotse tuwi jangoshe» ett b́ k'aaro eenshdek't mooshiruwots taalotse b́ keewi.

7 P'awlos han b́ keewutsok'on feresawiyotsnat Seduk'awiya eteefuwots dagotse fayo tuut mooshiruwotsi gitok kay b́k'ri. 8  * Seduk'awiya eteefuwots «K'irotse tuwo aaliye, melakiywotswere aalne shayironwere aaliye» boere feresawiyotsmó «Jamanots fa'ane» ettniye boamanefo. 9 Manoor dimbri eeno wotb́wtsi, ferisawi jirwotsitse ik ik nem danifuwots tuwut «Noo ashaanatse eegoru gond keewo daatsratsone, Shayro wee melakiyo bísh keewure b́wotiti, no eegoru danatsone?» ett bomooshi.

10 Fyonuwere kup'efere bíame ashuwots P'awlosn yec' yec'ay tiish ishitune ett shatt azaziruwo «Od'er P'awlosi ashuwots dagotse kishde'er woowere! kes'fuwots galots dek' boami!» et wotaderwotsi bíazazi.

11 Yatsok'ono t'úwun doonzo P'awlos ganok need'dek't «Shenono! Iyerusalemn taash n gawutsok'o, mannk'o Romits taash gawo neen geyituwe» bí eti.

P'awlosi úd'osh maletsok'o

12 Datso b́ gatstsok'on ayhudiyots kakuweewutsat «P'awlosn noo úd'raniyere mááyo máárátsone, aatsono úyatsone» ett botaareyi. 13 Malaanats shiyeets ashuwots taawonwere haboniyere bogfno boteshi. 14 Bowere kahni naashuwotsnat eenashuwotsok amt hank'o ett boosh bokeewi «P'awlosi nó úd'raniyere maayo nonots nogerawok'o kup'shdek'at taareerone, 15 Mansh it mooshiruwotsnton shiyede'er kúp'de'er bín it aatit keewok'o aride'er P'awlosi itsh bodewetuwok'o azaziruwo aatuwere, noowere hanok b́ boraftsere shinon úd'osh k'andek'rone.»

16 Ernmó P'awlos mish naay mal man b́shishtsotse kes' kes'fuwots galots amkindt P'awlossh b́keewi. 17 P'awloswere bali naashuwotsitse iko s'eegdek't «Na'an kes' azaziruwosh b́keewit keewo b́detstsotse bíyokde'er t'ine» bí eti. 18 Bali naashonuwere na'aman azaziruwok dek' kindt «Tipetso P'awlos taan s'eegt na'an neesh b́keewit keewo b́detstsotse niyok t t'intsituwok'o taan b́k'oni» bí eti.

19 Azaziruwonuwere na'o kisho detsdek't okaan dek'amt, «Taash nkeewituwo eebi?» ett bíaali bíaati.

20 Na'onuwere hank'o bíeti, «Ayhudiwots P'awlos keewo katsidek' k'ebiruwok'o araat yaats mooshiruwots shinaanats boosh nt'intsitwok'o neen aatosh ik wotwutserne. 21 Ernmó boosh eekfne, bín noúd'raawo mááyo máratsone, aatsonowere úyatsone ett taarts haboniyere bogts ashuwots bín úd'osh aashdek'rne, and bo bokotir boosh nkeewituwo s'uziye.» 22 Azaziruwonuwere «Keewan taash n keewutsok'o konshor daniyik'aye» ett na'o deen b́k'ri.

P'awlos dats k'eezirwo Filiks shinats b́t'intsok'o

23 Maniyere hakon kes' azazefman bali naashwotsitse gituwotsi s'eegdek't «Ilitsi keez sa'ato b́wottsok'on K'isari maants git bal kes'fuwotsnat shab farshetsuwotsi, git bal gin shap'fuwotsnowere k'aniwere, 24 P'awlosshowere farsho it k'anire dats keewiruwok Filksok jeenon b́bodetuwok'o woshwore» bí eti. 25 Hank'o etiru woshonowere work'atats guut' b́k'ri, 26 «K'elawudiyos Lusyosoke, mangts dats k'eezfo Flkissh! jeeno neesh wotowe! 27 Ashaan ayhudiwots detsdek't úd'oshe boteshi, taamo Rom dats ash b́woto tdantsosh kes' kes'fuwotsnton bodat bín t wooriyi. 28 Eegatse tuutson bos'aamitsok'o danosh geeyat mooshiruwotsok t'intsree b́teshi. 29 Bos'amiwere bo nematse tuuts keewon b́wottsok'o tdaatsi, ernmó k'irosh wee tiposh bín betsit keewo aaliye. 30 Ashaan údosh maletsok'o tshishtsok'on manoor níyok twoshi, s'amiruwotsuwere bíyatse bodetsts s'aamiyo nshinatse bot'intsituwok'o boosh keewure.»

31 Mansh kes'kes'iruwots boon azazetsok'o Pawlosi t'úwon dek'amt Antip'at'risok bobetsi. 32 Yatsok'on Farshetsuwots P'awlosn ton boametuwok'o wosht boowere k'es' kes'fuwots gálo maants k'azboaani. 33 Farshetsuwotsuwere K'isariyo bo bodtsok'on worek'atats guut'ets woshman dats k'eziruwosh imt P'awlosi b́shinats bot'intsi. 34 Dats k'ezirowonu worek'atats gút'ets woshman b́nababi hakon P'awlossh Aawoki dats ashnene? ett bíaati, Kilik'iy dats ash b́ woto b́ dantsok'on 35 «Neen s'amiruwots boowor njango shishetuwe» bí eti. Herodis mengst moots b́ koteetuwok'owere bíazazi.

24

Ayhudiwots P'awlosi bo s'aamitsok'o

1 Úúts aawoniyere il kahni naasho Hanani eenash ikikuwotsnat T'ert'elusi eteef Nemo sheengshdek' dantsonton K'isari maants bíami, boowere dats k'eeziruwo Filiksok t'int P'awlosi bo s'aami, 2 P'awlosi s'eegdek't t'intsetsok'on T'ert'elus hank'o eton s'aamiyo dek't b́tuwi.

«Shiimetso Filikso! niyatse tuwtson ay jeeno daatsrone, n sheeng k'eezonowere noashosh sheeng wonewo daatsere, 3 Ayidek'at mangtso Filikso n k'alts sheeng keewan jamoke jam weeron een údone nodek'iri. 4 Andmó t ja'irawo k'awunon neesh t keewit keewo n doon noon nk'ebetuwok'o neen k'oniruwe, 5 Ashaan noosh gondshoodo wotwutsere, datsatse fa'a Ayhudi jamwotsats dimbiro b́tuuziri, noimnetiyatse k'aldek'ets naazrawiwotsi eteefwotsshowere boon jishirwooniye. 6-8 Ik' moonowere kimshosh bíetfere bín nodetsi, bíyats not'intsts s'aami jaman ar b́ wottsok'o nee ntookon bín aatr dano falitune.» ik ik bitsuwotsitsere han boyits dabfno [No nemok'on bíyats angsheyish gawurone b́teshi, Ernmó gin jishiruwo Lusyos waat angnon nookishotse fos'dek't bíami, bín s'aamirwotsu níyok boweetwok'o bíazazi] 9 Ayhudiyots «Jam keewan aree» Etfetst s'amiyosh ik wotbowtsi.

P'awlos Filiks shinatse keewdek't aani b́dek'tsok'o

10 Dats k'eeziruwo Filiks b́kishon kolat P'awlos b́ keewitwok'owa bíeti, P'awlos hank'o ett bíaaniy.

«Ay dúrosh datsan keewutso nwoto tdantsosh taan s'amiyets keewosh aani tdek'etuwok'o nshinaats tt'intsor ayidek'at geneeúwefetsatniye, 11 Ik' k'onosh Iyerusalem maants ti'amron tatse git aawoniyere b́bowok'o nee ntookon danofalfnee, 12 Ik'i mootse wotowa ayhudiwots Ik' k'oni mootse wee kitotse kontonuwor t mooshfere wee asho dimbirosh ttuuzfere taan daatsratsne, 13 And tiats bot'intsts s'amiyosh gawo b́jamon neesh t'intsosh falratsne. 14 Ernmó han neesh kish kitso shunfee, bo kooti dana bo etiru imnetiyi kayo no nihotsko Izar Izeweri Ik'irwe, Muse nemonat Nebiyiwots mas'aafotse guut'ets jamo amanirwe. 15 Bowere bojangirwok'o taawor kaawwotsnat morretsuwots k'irotse botuwitwok'o Ik'on jangirwe. 16 Mansha Ik'onat ash shinatse nib s'ayino tdetsetuk'o jamaawo kup'irwe.

17 «Iyerusalemitsnowere tkeshiyak ay natuwots bobeshiyakon t jirwotssh tep'wotit gizonat Ik'osh imet mebi gizo dek'at tweyi. 18  * Ik'o mootsnowere taan daatstsuwots man tk'alfere, manoori gizeyonuwere s'ayini fino fin tk'rtsok'one, taantonuwere ay asho aaliye b́teshi, dimbironwere tuuratse. 19 Ernmó Isiyon waats ayhudiwots manoke fa'ane boteshi, bo taan bos'aamit keewo detsfno wotiyal nshinaats t'inr keewune. 20 Haniyakonowere moosh mooshiyiruwots shinats tt'iinoor t t'afitso fa'ewotiyal t'ints ashaanots keewune. 21  * Arikon bo taalotse need'dek'at ‹K'irtsuwots tuwo fa'e tiettsosh hambets angshosh it shinats t'inre› etaat een k'aaron keewure, haniyere okoon k'osho tk'alts keewo aaliye.»

22 Filiksmó Krstiyani imnetiyi jango sheengshdek't b́dantsotse «Kes' azazefo Lusyos b́waatsok'on itjangosh angshituwe» ett boon deenb́k'ri. 23 P'awlosi kotiru bali naashoshowere «Ayide b́ kic'irawonat b́ jaguwotswere bish k'alo bogetso baziyerawon b́kotetuwok'wa» bí eti.

P'awlos Fliknat Drusila shinats b́t'intsok'o

24 Muk' aawwotsiyere hakon Filkis Dursili eteets b́mááts ayhudiyunton b́weyi, P'awlosnowere s'egiydek't Iyesus Krstos shútson amani jango b́keewufere b́shshi. 25 P'awlos kááwu woti jangonat took kewdek'i jango weet angshonowere b́keewor Filiks shatt «And k'ayamee, taash b́k'anoor k'osh aawots neen s'eegituwe» bí eti. 26 Filiks P'awlosoke gubo dek'osh jangitniye b́tesh, mansh ayoto P'awlosi s'eegiyir b́keewifoni.

27 Git natoniyere okoon P'ork'iyos Fist'os Filikis shegro b́beyok b́beeyi, Filiks ayhudiwotsi geneúshosh geeyat P'awlosi b́ tipetsok'on k'azb́k'ri.

25

P'awlos Fist'os shinats b́t'iintsok'owo

1 Fist'os bí alguro K'isariyotse kindt keez aawo b́ teshiyakon manokere Iyerusalm maants bíami 2-3 Manoknowere kahni naashwotsnat ik ik een een Ayhudi jirwots Pawlosats bo s'aamiyo bot'intsi, «P'awlosi Iyerusalemi deewáár noosh sheeng keewo k'aluwe» ett bok'oni, han boettsonuwere P'awlosi weerindatse korde'er úd'osh bo geetsotsne. 4 Fist'osmó «P'awlos K'isariyon tipi mootsne koteyiri, taawere kaari and aanar b́maants ametuwe, 5 It naash naashuwotsuwere taanton K'isariyo maants amnee, P'awlos b́ fints gond fino b́beyal manoke s'amiwune» bí eti.

6 Fist'os shmt aawoniye wee tats aawoniye bowawu aawwotsi bonton b́ beshiyakon K'isariyo maants no ami, manok nobodtsok'on yaatsok'on naashi jorats bedek't P'awlosi bíyok de'er bot'inetuwok'o bíazazi. 7 P'awlos b́ t'intsok'on Iyerusalemn waats ayhudiyots gúrdek't need'at gaawu deshaw ay een een s'amiyotsi bí'ats bot'intsi, 8 P'awloswere «Taa ayhudiyots Nemats wotowa Ik' maats wee Rom nugúsats t fints gond fino aaliye» ett bí'atse bíaniyit keewo b́keewi.

9 Fist'osmó ayhudiyotsi geneúsho geeyat P'awlosi «Iyerusalem maants amr han jangosh manoke tshinatse angsho dek'osh geefneya?» bí eti. 10 P'awlosmó hank'o ett bíaani, «Hambe! taa b́shinaatse mooshosh Rom nugúso angshi jori shinatse t need'iri, nee sheengsh dek'at ndantsok'on ayhudiyotsats t fints gond fino aaliye. 11 Morretso twotiyal wee k'irosh betsit fayo tiats betsit morro finere wotiyal woruna eraatse, ernmó bo s'amiyan k'awuntsalka wotiyalmó konuwor bosh taan beshide'er imo falratse, taa Rom nugúsosh taash s'iilewe etaat t'intsree.»

12 Manoor Fist'os bín izfwotsnton keewedek't «Romko nugúso taash s'iile etri wotiyal nugúsok ametunee» bí eti.

P'awlos Agrip'nat bernik'e shinats bt'intsok'o

13 Muk' aawwotsiyere hakon Nogúso Agrip'nat Bernik'e Fist'ossh «Dan jeenon waarne» etosh K'isari maants boweyi. 14 Manoknowere ay aawosh beyat boteshtsosh Fist'os P'awlos jango hank'o ett Nuguso Agrip'sh b́ keewi, «Filks tipk'rat k'az b́k'rts ash iko hanoke fa'e b́teshi, 15 Taa Iyerusalemitse tteshor kahni naashuwotsnat Ayhudi eenashuwotsn ashaan bos'amiye hakon bíats t angshituwok'o boaati. 16 Taamó ‹Ash iko bín s'amiruwots shinats t'inr bín bos'amirumansh b́keewude'aniyere s'amiyetsman beshide'er imo Rom datsatsi ashuwots neemaliye› etaat boosh tiaanyi. 17 Mansh ashaan s'amiruwots ko'eyat hanok bowatsok'on ja'araniyere yaatsok'on angshi jorats bedek'at P'awlosi t shinats bot'intsituwok'o ti azazi, 18 Bín s'aamirwots keewosh b́ganok need' bodek'tsok'on bí gond fino finere ett tgawtsok'o bín s'amiyosh betsit keew eegonoru bíats t'intsratsne. 19 Ernmó bínton bomooshiru moosho bo haymanoti jangonat k'irt teshtso P'awlos ‹Kashetsiye› bí etiruwo Iyesus jange. 20 Taawere hannaari keewo s'ilosh taan b́kic'ire P'awlosi ‹Iyerusalem maants amr bíyoke keewan jango angsho daatso shunfiya?› tieti. 21 Bímó bí jango Rom nugúsoke bísh s'ileyish geeyat nugúsok taash s'iilewe bíettsosh manok tdaamifetsosh tipi moots b́teshetuwok'o tiazazi.»

22 Agrip'were Fist'ossh «Taawor ashaan b́keewufere k'ebo geefe» bí eti. Fist'osuwere «Yaats bín k'ebetunee» bíet.

23 Mansh yatsok'on Agrip'nat Bernik'e bo naashi taho tahdek't een baatson wotdek't kes'iruwotsatse naashuwotsnat kit kitotsi een een ashuwotsn deneyat waat angshi maa eenots bokindi, maniyere hakon Fist'os P'awlosi b́ s'eegiyi. 24 Hank'owere bíeti, «Nugúso Agrip'o! Itwere noonton fa'a ash jametsuwotso! ayhudiwots ‹Ashaan haniyere hakon kashon beyo bísh geyiratse› ett kuhefetst Iyerusalemitse, hanoknowere ti angshituwok'o taan boaattso it bek'iru ashaaniye. 25 Taayere bíyatse k'irosh bín betsit gond fino daatsratse, bí Rom naashi naashosh ‹t jango taash s'iilewe› bíettsotse hanok woshosh t k'ut'i. 26 Wotowa eree b́jangosh t doonzsh tguut'etwo daneets keewo deshatse, mansha s'ileyakon tguut'etuwo tdaatsituwok'owa etaat it shinats bítsnor iki Nugúso Agrip'o! nshinaats t'intsree. 27 Tipetso danbaan dameeyor bí s'amiyets jango kits k'azo dartsi araatniye taash b́be'eyi.»

26

P'awlos Agrip' shinatse b́keewts keewo

1 Agrip' P'awlossh, «N took jangosh keewundek'etuok'o taaro neesh imere» bíet, Pawlosuwere b́kisho jargdek't hank'o ett keewut aani b́dek'i.

2 «Nugúso Agrip'o! Ayhudiwots taan bos'aamits keewujamosh hambets nshinatse keewur aani tdek'or ayiniye t geneúwiri. 3 Bítsnowere nee ayhudiwots niwonat moosh jamo t'iwintsdek'at danfnee, mansh k'amoon taan nk'ebetuwok'o neen k'onirwe.

4 «Na'ortson tuwat awuk'o t beetsok'owo ayhudiwots danfnee, shintson tuwat tiash ashi dagotsnat Iyerusalemitse t be beyo danfnee. 5  * Ando aani gawo bogeyiyal no haymanotiwotse kup'idek'at nonemo kotiru kayuwotsitse ferisawi wotat tbewok'owo shintson detst danfnee. 6 Andmó angshosh hanok tneed'ir Ik'o nonihotssh taart b́ imts b́ jangiitsoshee. 7 Jangiyetsanok bodosh no jir tatse gituwots Ik'o t'uwe aawo Ik'ifetstni bokotfo, Nugúsono! taawor ayhudiwotsn taan bos'aamits jangiyetsan jangatsne. 8 Ik'o k'irtswotsi b́tuuzitwok'o eegoshe itoke amano maawek b́woti?

9  * «Taa t tookish Nazrettso Iyesus shútso tfaltsok'on k'efo taash geyife etaat asaabefe b́teshi. 10 Iyerusalemitse tk'altsonúwere haniye b́teshi, kahni naashuwotsoke t dek'ts alon amantsuwotsitse ayuwots tipimoots bokindituwok'o k'alre, boon boúd'orowere úd'iruwotsnton ik wotere. 11 Ayoto ayhudiwots Ik' k'oni mootse boon jod'r doonzo boc'ashetuwok'o woshfee, boon ayide fayarnuwere k'osh úratsi kituwotsokor kesh amaat boon giishefe.

P'awlos Krstos maants awuk'on bíaantsok'owo b́keewutsok'o

(Wosh. 9:1—19:6-16)

12 «Han jangosho kahni naash jamwotsoke alonat tzaziyo dek'at Demask'o maants tí amifere tteshi. 13 Nugúsono! weeratse t befere aawu taalon aawu sháánoniyere bogo sháánts shááno tbek'i, sháánanuwere tiyatso taanton sha'irwots gúúratso darotse sháániyi b́k'ri. 14 Noúnetswere datsats dih s'uwat nobefere ayhudiwots noon keewu keewon ‹Sawul! Sawulo! eegishe taan ngishiri? Shiki shashats nned'iyal neesh b́ gonditi!› etiru k'ááro tshishi. 15 Taawere ‹Doonzono! nee kone?› tieti, doozonuwere, taash hank'o bíeti, ‹Taa nee ngishiruwo Iyesus taane. 16 Andmó tuur n tufoon need'owe, taa neesh tbe'eyiye and taan nbek'tsannat shino maants neesh tbe'et keewosh gútsonat gawo nwotitsh tgetsotsne. 17 Israe'el ash ashuwotsnat bo maants neen twoshit Ik' danawu ashuwots kishotse neen farituwe. 18 Bo aawo n k'eshituwok'onat t'aluwotse shááno maants nkishituwok'o Shed'anosh keeweewotsno Ik'o maants ni aanituwok'o woshituwe, boowere taan bo amantsi jangon bo morrosh orowa eto daatsitune, galdek'etsuwotsnton ritstiyo kaydek'etune.›

19 «Eshe nugúso Agrip'o! daaratse taash imets bek'osh k'aztso woteratse. 20  * Ernmó shino Demask'on fa'a ashuwotsi, maants dabat Iyerusalemnat Yhud dats jamatse, Ik' danawu ashuwotsi naandrone err Ik'o maants bo aanituwok'o tdaniyi, naandrone boettsok'ono kitsit fino bo finituwok'o boon tdani. 21 Han jangosh ayhudiyots Ik'i mootse t befere taan detsdek't úd'osh boeti. 22 Hambetsish b́borfetsosh Ik' tep'o tiyatse k'aleratse, manshe múk'osho enosho gawefetsat hanoke ned'iruwe, nebiyiwotsnat Musen shino hank'o wotituwe boetts keewo keewoniyere okoon k'osho eegoru keewuratse. 23  * Bowere bokeewu ‹Mesihiyo gond bek'o dek'etuwe, k'irotse tuwonowere shintso wotar kashi sháánono Israe'el ashuwotsnat Ik'i ash woterawwotsnsh kitsituwe› ettniye.»

24 P'awlos man keewoke b́befere Fist'os «P'awloso! ando geewutsernee, ay ndano neen geyomants betsk'rere!» ett kuhat b́keewi.

25 P'awlosmó hank'o ett bíaniyi, «Ayidek' shiimetso Fist'oso! arikonat kaawu keewoni tkeewiri bako geeyaliye tgeyi. 26 B́ shinatse keewan tkeewiru nugúso keewan danfee. Hanwere ashon k'alerawo b́wottsotse nugúso b́dantsok'owo danfee. 27 Nugúso Agrip'o! nebiyiwotsi amanirunosha? Ni'amaniruwok'o danfee.»

28 Agrip'were P'awlossh, «Nee k'awun sa'atanitse taan krstiyani woshk'rishale» bí eti. 29 P'awloswere, «K'awun gizewotse wotowa geenz gizewotse n s'uzi b́woterawon hamnbets tkeewuts keewo shishts jamo t tipeyaniyere okoon taank'o bowotish Ik'o k'oniruwe!» bí eti. 30 Haniyere hakon nugúso, altsonat Bernik'ewu bonton bedek't teshts ash jamwots k'az botuwi. 31 Manoke kesht boamferowe, «Ashaan k'irosh wee tipewosh bín betsituwo eegoru k'alratse» boeti. 32 Agrip'were Fist'ossh, «Ashaan Rom nugúsoke tkeewo taash s'iilewe eto b́ k'azink'ere hank'on fakshk'ryank'e» bí eti.

27

P'awlos Rom maants b́sha'ats sha'o

1 It'ali datso maants markabon no ametuwok'owa eteetsok'on P'awlosnat k'osh k'osh tipetswotsn Rom dats k'eeziru Awugst'osi eteetso kes' jishiruwots kayotse teshtso Yuliyosi eteets bali abaatsi naashosh boimi, 2 Isiyon aatsi k'ari gúratse markabi bíyok need'irwok amiru Adramit'yon markabats keeshdekat no sha'i, mek'odeni awurajotse fa'a Teselonk'e kitotsi asho Arst'rokoswere nontoniye b́teshi. 3 Yaatsok'on Sidoni amnobodi, Yulyus P'awlossh sheengo b́teshtsotse b́ shunfwotsok amt bísh geyit tep'o bish bok'alituwok'owa bí eti. 4 Manoke tuwatnwere jongo noshinaatse noats b́ jongiruwotse K'op'rositse aats k'aritsi datsu te'o woshdek'at markabatsi sha'o dek'atnotuwi. 5 Kilk'iyanat P'infiliyo ganoke fa'a aats k'aro nokimiyakon Lik'iyon fa'ú Mura kitto nobodi. 6 Manoke bali abaatse altso It'aliyomants ametuwo Iskndr markabo daatsdek't bíats nokeshetuwok'o b́woshi.

7 Ay aawo t'awaash dek'at sha'at ay gond bek'on K'enidos kitu ganok amnobodi, jongonwere shinomaants noamawok'o noon b́bazitsotse Selmona dats gúúri ganoke beshat k'ert'es aatson gúrets datsu naaydek'at noami. 8 Ay gondbek'on gúr gúron nobeshiyakon Lasiy kitu ganoke daatseyiru, «Markabi need'ok sheengi» eteef beyokuk amnobodi.

9 No weeratsnowere ay gizewo hank'on b́ís'uure s'oomi gizeyo b́beshtsotse manoor aats k'aratse sha'o ayidek' shatiko b́teshtsotse P'awlos ashuwotssh hank'o ett bo atso bokotetuwok'o b́woshi, 10 «It ashuwotso! haniyak nosha'it sha'o shatiyits keewo bítse b́beyok'o taash be'eyiruwe, Kuronat markaboon s'uzats b́woterawo ash kashatsor kup'ts t'afonat s'uwo bodetuwe.» 11 Bali abaatse altsonmó P'awlos izoniyere markabu azaziruwonat markabudoonz boetiruwoni b́ k'ebiri. 12 Markabwots need'okman jooshi* kimoosh sheengo woto b́k'aztsotse ay ashuwots, «Shinomaants sha'arr faletkawotyal gaar weeron, muur aawukindomantsi fengesho maantse fa'o Fink'eyi eteefo K'ert'esitse markab ned'efok borr manoke joosho beshiwone» ett bo asaabiyo bot'intsi.

Aats k'aratse jongi eenon giwits aatso tuutsok'o

13 Muur maantse muk' jongu b jongefere bobek'tsok'on boasaabtsok'o boosh b́wottsok'o bíarere markab bín bojokiru bitsdek't aatsatse sha'o dek't botuwi, markabi ned'iruwoke tuut k'ert'es ganoke gúr gúron bobeshi. 14 Ernmó muk'i boteshiyakon, «Gaar maantsi aawu keshon eegurahi jongo» kup'ts jongo aats k'aro bin gúrts datsuatse tuut aats k'aromaants bomaants b́weyi. 15 Markabonwere b́gifniyetsonat jongmansh b́maawutsotse s'k etaat jongon jokeyat noami. 16 K'eda eteets aats k'aron gúrts datsu naaydek'at nosha'or ay gond bek'on Markabuko jelbo detsdekat nokishots geddek'o nofali. 17 Markab jookiruwots jelbu markabots geetsdek't bokishiyakon markabu gúridek't jokon bo s'aas'i, markabu Surtisi eteets shiyi datsu maants bdihirawok'o shatt sharo k'o'úbazt jongon jokefere boami. 18 Egúrahon were kup'efere bíamtsotse yatsok'on markabats kuryets k'ac'o ik ikon aats k'aromaants juwo dek'botuwi. 19 Keezl aawots markabi k'ac'o bokishon k'aaúdek't shap't bojuwi, 20 Ay aawosh aawuno wotowa, k'eeno bo bee'awotse jongonwere kup'efere bíamtsotse haniyere hakon kashosh falatsonee ett maac'o k'ut'bodek'i.

21 Ashuwots misho b́jamon bomarawo ay aawo boteshi, mansh P'awlos bodagots need'dek't hank'o bíeti, «It ashuwotso! taa tiettso shishat T'ersesn turatste wotink'ere awaashonat t'af jamann itats borawnk'ee b́teshi. 22 Andoor markabo s'uzi awaashiti bako ititse konatsor t'afo boratse, mansha shenuwotso shatk'ayere! etaat itn iziruwe. 23 Oots t'ú bík twottso bín t Ik'iruwo Izar Izewer b́woshts melakiyo t ganok need'de'k't 24 ‹P'awloso! shatk'aye! Romko naashi naasho shinatse need'o neesh geyife! hambe neenton sha'iru jamo Ik'o neesha err k'irotse worituwe› ett taash keewure. 25 Manshe it ashuwotso shatk'ayere! Ik'o taash b́keewuts jaman b́jamon b́s'eentsituwok'o bín amaniruwe. 26 B́woteferemó jongo noon aatson gúrts dats ikuk de'amr juuk'rituwe.»

27 Tatse aauwdl t'úwotse Adriyay aats k'ari taalotse jongon jod'efe noamfere taali titson markab jookiruwots datsomants bot'intsok'o boosh bíari. 28 Mansha aats k'ari woko bín indeef joko dek't boindere dashan b́woko habigit indok'o wotat b́datseyi, muk'i boteshiyakon ando boindere shiits indok'o dashan b́geenztsok'o bodaatsi. 29 Nomarkabo aats k'ari gúúratse fa'a shutsuwotsats b́gawerawok'o shatt markabi shutsomantse markab bín jookef awdwotsi aatsots oorsh bok'ri, maniyere hakon t'úwo beshar bíere aawo boosh b́weetuwok'o Ik' k'ono dek' botuwi. 30 Markabu jookiruwots markabutse kesht wos'o geeyat boteshtsotse markabu shinomaantse bín need'iyeyiru biro dashan juwiruwo araat markabutse fa'a jelbu aats k'aromaants bojuwi. 31 Manoor P'awlos bali naashonat kes' kes'fuwotssh «Markabu jokirwots markabatse giwuk'ayr bobeyala bako it faro falratste» bíti. 32 Mansh kes' kes'fuwots jelbu detsts joko k'ut'k'raat aatsats juubok'ri. 33 Datso gatsosh bíetfere jametsuwots misho bo meetuwok'o P'awlos k'ont boosh hank'o bíeti «Eegonor mook'zat koto dek' it tuwiyako hamb hambetson tatse awdl aawe. 34 Manshe maayo it nonots itgedetwok'oye iti tk'oniri. Mannowere faritute, it took s'iirotse ikunwor dats fed'eratsatsane.» 35 Man bietihakon misho k'aaúdek't jamishinaatse Ik'o b́údi, titsdek'tnuwere moo dek'b́tuwi. 36 Mann jametsuwots kup'at misho bomeyi. 37 Markabutse b́ jamon git baalona shabe shrt ashuwotsn fa'ane noteshi. 38 Jamwots máát boworiyakon Markabats kuriyets Sindeyo aatsi k'aro maats juwat bíyatsi kuro boketi.

Markabo b́tishtsok'o

39 B́ gatstsok'on bobodoko danatsno botesh, wotowa bako shiyo bítse be'eyiru aatsi k'aro bo bek'i, boosh b́faleyal markabu b́ maants gifnir úratse kishosh bogawi. 40 Markabo bín bneed'iru bíro bítsdek't aats k'arots faksh bok'iri, manoor bín markabo jokeyiru jokono bítsbok'ri, man kaawats fa'a sharono jongo maants dambaan k'aaúdek't aatsi k'ari gúúro maants keshosh boami. 41 Ernmó markabu kakuwets shiyats bgaawetsosh dashan gúp'n bwutsi, b́shino maantsno dashan k'ons'ewtsat giwo bk'azti, b́shuutso maantsnomó jongi gifniyatse tuwtson tisho b́tuwi.

42 Tipetswotsitsere ikonuworu wáákr b́keeyawok'o kes' kes'fwots úd'osh bogawi. 43 Baalats naashonmó P'awlosi oriyosh b́getsotse boetts man de'atse, dab waak faltso shini markabots aatsi k'aro maants t'olar datsats k'ayi bokeshetuwok'o bíazazi.

44 Oortsuwotsmó Markabi is'uwotsnat markabi tishats bede'er bokeshetuwok'o bíazazi, mank'oon jamwots jeenon datsats bo bodi.

28

P'awlos maltayi eteets aatso bin gúúrts datsuatse

1 K'aznofariyakon biats nobodts aats gúrdek'ts datsu Maltayi eteefu b wottsok'o dan nok'ri. 2 Aatson gúrts datsmanatse beyiruwots adits shuno noosh bokitsi, manorowere awusho b́buye ak' b́wottsotse tawo aat'idek't noon s'eeg dek't boibii. 3 P'awlos shooto kakudek't taawots b́gedfere, k'ees'manatse tuutson dawunz ik kesht b́kishats deshwutsat joor b́wutsi, 4 Malta dats ashuwots dawunzo P'awlos kishats joorat b́befre bek't «Arikon ashaan kash údk ashe! aats k'aratsi jongotse jeenon b́keshalor Izar Izewer angshotse oorat kashon beyo falratse» boeti. 5 P'awlosmó dawunzo taawots tebdek' juuk'rat eegor gondo bín b́datsrawo b́oori. 6 Ashuwotswere «Andemo andek'úna bíatso b́gaapiti, wee danerawon k'irr b́dihiti» ettni bokotfera botesh. Ernmó ayoto bokore bíats gondo eegoru bodo b́k'aye bobek'tsotse boaasabiyo wonidek't «Hanuwo Izar Izeweriye!» boeti.

7 Manok noteshts beyok man ganoke aats gúrts dats mani altso puplyus datso fa'e b́tesh, ashaan b́ meyits nondek't keez aawosh sheengshdek't noon b́ ibiyi. 8 Manoor puplyos nih atsik'es'onat ac'uwoo bín detsbde'e shoodtni b́k'eyiri b́tesh, P'awlos bíyok kindt Ik'o bísh b́k'oni, b́ kishonowere bíats geddek't kashiyib́k'ri. 9 Man b́wotiyakon aatson gúriyets datsmanatsi k'osh shodetsuwots waat bokashi. 10 Ash ashuwotswere ime keewo noosh dek't boweyi, noon bomangitsok'onowere noosh bokitsi, markabon amoosh notuworowere noosh geyitu jamo markabats noosh bokuriyi.

P'awlos sha'o Maltayiyere Rom maants

11 Keez shashosh Maltan noteshiyakon joshman aats kaaron gúrts datsmanatse no beshitso Eskndriyaa markabats keshdek'at notuwi, merkabunu Diyosk'orosi eteetso Woteraw maat ik'wots milkito btookatse detsfe b́teshi. 12 Srakus kitamots no bodtsok'on manoke keez aawo nobeyi. 13 Mokno aats k'aaro gúúrat Regiyum kitu nobodi, manoke ik aawo nobeshiyakon muur jongo b́ jongtsosh gitl aawots putiyolus maants noami. 14 Eshumanotsnowere daatsat bonton shawat aawo nobeysh noon bok'oni, maniyere hakono Rom maants noami. 15 Romitse fa'a amantsuwots nojango boshishtsok'on Afiyos gawuyonat «Keez k'eewokuwotsi» eteefuwotsok b́borfetso noon dek'osh boweyi, P'awlos boon b́bek'tsok'on Ik'o udat kup'b́wutsi.

P'awlos Romitse

16 Romits nokindtsok'on P'awlosi kotet kes' kes'f iko imt bíyal b́ beetuewk'o wosheyi.

17 Keez aawoniyere okoon P'awlos Romitse fa'a ayhuditsi een een ashuwotsi b́ s'eegiyi, bokakuwetsok'ono hank'o bíeti, «Tieshuwotso! Israe'el ash ashonat nihwots nemats tk'altso egonuworu gond fino aaliye, wotowa bako Iyerusalemn tipeyat Rom ashuwotssh besheyat ti'imeyi. 18 Rom ashuwots taan boatiyakon k'irosh taan betsit weero datso bok'aztsotse hank'on taan fakshosh gawtniye boteshi. 19  * Ayhudiyotsmó taa hank'on tfakshewo bok'eftsotse Rom nugusoke taash s'iilewe eto geyik b́woti, b́wotiyaloru ti ashuwotsi ts'aamit keewo deshatseb́teshi. 20 And itn ts'egiye itn bek'osh geeyat manowere itsh keewoshe, taa habiliyan ttipe Isra'elsh jangit imets keewi jangoshe.»

21 Bowere hank'o ett bísh boaani, «Yhud datsatse njangosh gúút'ets wosho noosh boratse, hanok waats ashuwotsitse konuworu ngondo keewtso aaliye. 22 Namaniru haymanotiyan b́ be beyoke ash ashuwots bok'efiruwok'o danfone, mansh níasabtso eeg b́wottsok'o shisho geefone.»

23 Aawo bísh bodetsiyakon aywotdek't b́ beyiru moo maants boweyi, bíwere guurtson kooc'ish b́borfetsosh Ik'i mengsti jangosh gawon bíasabiyo boosh kish b́ kitsi, boon amaniyoshowere Muse nemonat nebiyiwots mas'aafotse kitsfetst Iyesus jangosh boosh b́daniyi. 24 Ik ikuwots b́aap'o boamani, k'oshuwotsmó amaneratsno. 25 Bowere boatsetseyo ik bowoterawon bok'aleyi. B́wotefere bok'aleyoniyere shino P'awlos b́keewo b́ ishoor hank'o ett b́keewi, «S'ayin shayiro Nebiyiwo Isayasn it nihotssh b́ keewtso arikee b́teshi! 26 B́ keewts aap'o hankowa b́wotiti,

‹Ash ashaanotsok amrniye

Shishonere shishetute, ernmó t'iwintsratste,

Bek'onere bek'etute, ernmó nibn de'atste eree boosha,

27  * Ashaanots nibo kup'wtsere,

Bowaazonuwere ipewutsere, boaawonuwere is'ewutsere,

Hnk'o wotob́k'azink'ee,

Bo aawon be'er,

Bowaazon shide'er,

Bonibonowere t'iwintsde'er

Tmaants bo aanere,

Taawere boon tkashyank'oni b́teshi.› »

28 «Eshe Ik'i kashiyi wosho Ik'i ash woterawwotssh woshetsok'owo dande'ere, boowere eekar bín dek'etune. 29 [P'awlos han b́keewiyakon ayhudiwots k'up'shdek't mooshfere manoke kesht boami.]»*

30 P'awlos b́kirayits mootse gitnati s'eeno b́beeyi, b́maants weyiru ashjamwotsno dek'fee b́teshi, 31 Ik'i mengstonowere nabfetst doonzo Iyesus Krstos jango konuwor bín b́bazirawon ááwu shuk'on b́danifoni b́teshi.

* 1:1 1:1 Luk'. 1:1-4

* 1:4 1:4 Luk'. 24:29

* 1:5 1:5 Mat. 3:11; Mar. 1:8; Luk'. 3:16; Yoh. 1:33

* 1:8 1:8 Mat. 28:19; Mar. 16:15; Luk'. 24:47-48

* 1:9 1:9 Mar. 16:19; Luk'. 24:50-51

* 1:13 1:13 Mat. 10:2-4; Mar. 3:16-19; Luk'. 6:14-16

* 1:18 1:18 Mat. 27:3-8

* 1:20 1:20 Dub. 69:25; 109:8

* 1:22 1:22 Mat. 3:16; Mar. 1:9; 16:19; Luk'. 3:21; 24:51

* 2:1 2:1 Lew. 23:15-21; Iwi. 16:9-11

* 2:17 2:17-21 Iyu. 2:28-32

* 2:23 2:23 Mat. 27:37; Mar. 15:24; Luk'. 23:33; Yoh. 19:18

* 2:28 2:25-28 Dub. 16:8-11

* 2:30 2:30 Dub. 132:11; 2 Sam. 7:12-13

* 2:34-35 2:34-35 Dub. 110:1

* 2:44 2:44 Wosh. 4:23-35

* 3:13 3:13 Kesh. 3:15

* 3:14 3:14 Mat. 27:15-23; Mar. 15:6-14; Luk'. 23:13-23; Yoh. 19:12-15

* 3:22 3:22 Iwi. 18:15; 18

* 3:23 3:23 Iwi. 18:19

* 3:25 3:25 Aze. 22:18

* 4:11 4:11 Dub. 118:22

* 4:24 4:24 Kesh. 20:11; Neh. 9:6; Dub. 146:6

* 4:26 4:25-26 Dub. 2:1-2

* 4:27 4:27 Mat. 27:1-2; Mar. 15:1; Luk'. 23:1; 7:11; Yoh. 18:28-29

* 4:32 4:32 Wosh. 2:44-45

* 5:28 5:28 Mat. 27:25

* 7:3 7:2-3 Aze. 12:1

* 7:4 7:4 Aze. 11:31; 12:4

* 7:6 7:6-7 Aze. 15:13-14

* 7:7 7:7 Kesh. 3:12

* 7:8 7:8 Aze. 17:10-14; 21:2-4; 25:26; 29:31-35; 18

* 7:10 7:9 Aze. 37:11, 28; 39:2, 21

* 7:11 7:11 Aze. 42:1-2

* 7:13 7:13 Aze. 45:1; 16

* 7:14 7:14 Aze. 45:9-10, 17-18; 46:27

* 7:16 7:16 Aze. 23:3-16; 33:19; 50:7-13; 24:32

* 7:18 7:17-18 Kesh. 1:7-8

* 7:19 7:19 Kesh. 1:10-11; 22

* 7:20 7:20 Kesh. 2:2

* 7:21 7:21 Kesh. 2:3-10

* 7:23 7:23 Kesh. 2:11-15

* 7:29 7:29 Kesh. 18:3-4

* 7:34 7:30-34 Kesh. 2:14

* 7:36 7:36 Kesh. 7:5; 14:21; Taaw. 14:33

* 7:38 7:38 Kesh. 19:1—20:17; Iwi. 5:1-33

* 7:40 7:40 Kesh. 32:1

* 7:41 7:41 Kesh. 32:2-6

* 7:43 7:42-43 Amo. 5:25-27

* 7:44 7:44 Kesh. 25:9; 40

* 7:46 7:46 2 Sam. 7:1-16; 1 Zen. 17:1-14

* 7:47 7:47 1 Naash. 6:1-38; 2 Zen. 3:1-17

* 7:49 7:49-50 Isa. 66:1-2

* 8:3 8:3 Wosh. 22:4-5; 26:9-11

* 8:28 8:28 Seregela: Eto gáári arts farshon geetsf kes'oor bí ats kede ameefoni.

* 8:33 8:23-33 Isa. 53:7-8

* 9:5 9:5 Ik ik Latini bitsetswots shiki shashats nned'iyal neesh b́gonditi etfne.

* 9:23 9:23-25 2 K'or. 11:32-33

* 10:34 10:34 Iwi. 10:17

* 11:16 11:16 Wosh. 1:5

* 11:19 11:19 Wosh. 8:1-4

* 11:28 11:28 Wosh. 21:10

* 12:4 12:4 Kesh. 12:1-2

* 13:17 13:17 Kesh. 1:7; 12:51

* 13:19 13:19 Iwi. 7:1; Iya. 14:1

* 13:20 13:20 Mes. 2:16; 1 Sam. 3:20

* 13:21 13:21 1 Sam. 8:5; 10:21

* 13:22 13:22 1 Sam. 13:14; 16:12; Dub. 89:20

* 13:24 13:24 Mar. 1:4; Luk'. 3:3

* 13:25 13:25 Mat. 3:11; Mar. 1:7; Luk'. 3:16; Yoh. 1:20-27

* 13:28 13:28 Mat. 27:22-23; Mar. 15:4-14; Luk'. 23:21-23; Yoh. 19:15

* 13:29 13:29 Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Luk'. 23:50-56; Yoh. 19:38-42

* 13:31 13:31 Wosh. 1:3

* 13:33 13:33 Dub. 2:7

* 13:34 13:34 Isa. 55:3

* 13:35 13:35 Dub. 16:10

* 13:37 13:37 Isa. 42:6; 49:6

* 13:51 13:51 Mat. 10:14; Mar. 6:11; Luk'. 9:5; 10:11

* 15:1 15:1 Lew. 12:3; Wosh. 10:1-43

* 15:8 15:8 Wosh. 2:5; 10:44

* 15:18 15:16-18 Amo. 9:11-12

* 15:20 15:20 Kesh. 34:15-17; Lew. 17:10-16; 18:6-23

* 15:33 15:33 «Silasmó manoke oora b́geyiye.» ik ik yoots kishon guut'etswots 34 taawatstsan dabrakne.

* 15:38 15:38 Wosh. 13:13

* 17:25 17:24-25 1 Naash. 8:27; Isa. 42:5

* 18:18 18:18 Taaw. 6:18

* 19:4 19:4 3:11; Mar. 1:4, 7-8; Luk'. 3:4; 16; Yoh. 1:26-27

* 20:24 20:24 2 T'im. 4:7

* 21:8 21:8 Wosh. 6:5; 8:5

* 21:21 21:21 11:28

* 21:23 21:23-24 Taaw. 6:13-21

* 21:25 21:25 Wosh. 15:29

* 21:29 21:29 Wosh. 20:4

* 22:3 22:3 Wosh. 5:34-39

* 22:5 22:4-5 Wosh. 8:3; 26:9-11

* 22:20 22:20 Wosh. 7:58

* 23:3 23:3 Mat. 23:27-28

* 23:5 23:5 Kesh. 22:28

* 23:6 23:6 Wosh. 26:5; Filp. 3:5

* 23:8 23:8 Mat. 22:23; Mar. 12:18; Luk'. 20:17

* 24:18 24:17-18 Wosh. 21:17-28

* 24:21 24:21 Wosh. 23:6

* 26:5 26:5 Wosh. 23:6; Filp. 3:5

* 26:9 26:9-11 Wosh. 8:3; 22:4-5

* 26:20 26:20 Wosh. 9:20, 28-29

* 26:23 26:23 Isa. 42:6; 1 K'or. 15:20

* 27:12 27:12 Joosha: Medtrani datsatsi joosho t'k'mtn tuut yekatiti b́ boerfetsoni.

* 28:19 28:19 Wosh. 25:11

* 28:27 28:26-27 Isa. 6:9-10

* 28:29 28:29 Ik ik bitsuwots 29 taawatstsahan dabrakne.

Rom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Wosheetso P'awlos Wosho

Rom Ashuwots Maants

Kindo

Wosh na'o P'awlos wosho Rom ashuwots maants gúút'etso P'awlos Romitse fa'a Ik' moo s'ilosh bí'ettsotse k'ande'er bín bo kotetwok'o woshosha. P'awlos Romitse fa'a amantsuwotston muk' aawosh b́ finiyakon bín bo te'úwe Spen maants amosha b́ tesh, Krstiyani imneti jangosh P'awlos t'iwints b́dek'tsonat krstiyaniwots bo beewotse finats bo jitsitu krstaniwoti danuwots jango ik ikon beezt guut're, P'awlos woshts wosho s'eenon b́datseyir woshanitsne.

P'awlos Romitse fa'a amantsuwotssh b́ jamo b́ t'intsiyakon boosh Ik'o b́ k'onitwok'onowere b́ jangiyihakoon b́ woshman detstso (1:17) «Ik'oke daatsets kááwu woto amanona, amanosha wotiyalo dooshishiyon be'ere» etiru aap'o b́wottsok'owo kitsirwe.

Haniyere okoon P'awlos asaabiyan gawintsdek'tni b́ guut', ayhudiwotsi wotowa Ik' ash woterawwotsi ash jamwots morrosh keewek bowottsotse Ik'onton maneyo boosh geyife, ashuwots Ik'onton manewosh bofalitwere Iyesus Kerstosn amanaarniye, Ik'onton bo need'iyit ik wot handraan b́dowetwonwere handr be b́wottsok'o P'awlos gawintsdek'tni b́kitsiri. Amantso Ik'oke jeeno detsetwe, Ik'i shayiro morronat k'iri angaatse nas'o keshetuwe, K'ot. 5 tuut 8 P'awlos Ik'i nemonat amantsuwots beyotse finit Ik'i shayiri ango eeg k'alosh b́wottsok'o kitsiruwe, Manats dabt P'awlos «Ik'o ash naarosh b́ gedtsotse ayhudiwotsnat Ik'i ash woterawwots aawuk'oneya ik woto bofaliti?» ett aatetsmansh aanidek'osho etiruwe.

Ando aaniyi P'awlos b́kitstsok'on ayhudiwots Iyesusi dek'o bo k'azonwere Ik'o b́ beezke, manbwotwere Iyesus Krstos weeron Ik'o b́ kitsts kashet deero ash naar jamo b́daatsituwo woshoshe. Wotowa eree ayhudiwots Iyesusi bodek'et dúro b́weetuwok'owo P'awlos amanefe, b́s'uwatsnowere P'awlos krstiyani beyo awuk'o beyo b́geyituwok'o, bítsnor amantsuwots boatsatseyosh bodetsts gonkewon shuni weerats sha'o boosh b́geyituwok'oniye b́ iziri, Ik'osh fini jango, krstiyaniwots bodaatsi jangonat bo atsatseyosh bodetsts jishi keewi jangona, ash asaabiyon tuutson aatet keewwotsnowere ik ikon b́ iziri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Mas'afanitse ááwu wotts asaabiyots kindo 1:1-17

Kasho ash na'osh geyik b́wottsok'o 1:18—3:20

Ik'o b́kashiyi weero 3:21—4:25

Krstosn daatset handr beyo 5:1—8:39

Ik'o Isra'elsh b́detstso 9:1—11:36

Krstiyaniwotssh fin geyit fino 12:1—15:13

S'uwaatsi jamo 15:14—16:27

1

1 Iyesus Krstossh guuts wottso woshosh s'egetsoke, Ik'i doo shishiyo daniyosh marat'etso P'awlosoke wosheets wosho.

2 Doo shishiyanwere Ik'o nebiyiwots weeron S'ayn mas'aafotse shin shin jangiyets aap'oniye. 3 Doo shishiyonuwere Ik'i na'o b́ naaron Dawit naarotse b́shuweetsok'o kitsitkee, 4 Mank'owere no doonz Iyesus Krstos b́ S'ayin shayiron k'irotse b́tuwon Ik' na'a b́wottsok'o bíangi eenon b́daneyi. 5 Krstos shúúts jangosh Ik' ash Woteraw jamwots bo amanituwok'onat boaletwok'o woshosh b́ weeron wosh na'o wotosh noon betsit s'aato dek'rone. 6 Itwoor Iyesus Krstosk itwotituwok'o Ik'o b́ s'eegts jirwots taalots itne.

7 Eshe Romitse beyiru, Ik'o iti b́ shuntswotsnat b́jiro it wotituwok'o itn s'eegts jamwotso!

Noo nih Ik'oknat nodoonz Iyesus Krstos s'aatonat jeenon itsh wotowe.

P'awlo Roomi ams'iilo b́geetsok'o

8 It imneti shúútso dats jamats b́shishetsotse, jamoniyere shinon Iyesus Krstos weeron it únets jangosh Izar Izeweri údituwe. 9 Jam aawo Ik'o tk'onor itn t gawiruwok'o b́ naay jangosh keewiruwo doo shishiyo daniyosh t nib s'eenon bísh t finiruwu Ik'o taash tgaawoniye. 10 Ando dabr s'uwanatse itok wosh Ik' shuno b́ wotere t weerindo b́káátsituwok'o jam aawo Ik'o t k'oniri. 11 Imnetiyats it kup'ituwok'o itn woshituwo shayiri imo itsh betsosho, itn bek'osh tewuniruwe. 12 Man ti etiruwere taa it imnetiyon, itwere t imnetiyon no atsatsewo nokup'itwok'owe.

13  * Ti eshuwotso! k'osh k'osh Ik' ash woterawwotsitse ay amantsuwotsi tdatstsok'o mank'o ititsnoru shuwo daatsosh geeyatniye tteshi, ernmó itok wosh ay aawo tk'anere andish b́borfetso taash k'ano b́k'aztsok'o it danetwok'o geefe. 14 Salat'antswotsi wotowa salat'anerawotsi wotowa dantsuwotsi wotowa danawu ashuwotsi daniyo fal k'ayaatse. 15 Eshe itsh Romn beyiruwotssh doo shishiyo daniyosh tewuniruwe.

Doo shishi aap'o Ik'i ango b́woto

16  * Taa doo shishi aap'on jitseratse, doo shishi aap'o shino ayhudiyotssh, bíyats aanat Ik' ash woterawwotssh, Mank'o amants ash jamwotsi kashiyosh falit Ik'i angoniye. 17  * Kááwu wotituwo imnetiyon kasho daatsituwe ett guut'ere, Ik'i kááw woto doo shishyon b́be'etsotse b́ jamon asho kááw b́ wotit imnetiyone.

Ash na'i gondfino

18 Ashuwots bogondon aro b́daneerawok'owe bok'aliri, Ik'onowere shato bo k'ztsotse bo gondi jangosh jametsats daaratse Ik' fayo be'etuwe. 19 Boon b́ sezituwere Ik' jango dano boosh b́ geyituwok'o Ik'o b́tookon b́kitsre dant boteshtsotsne. 20 Datso bíazetson tuut ashuwotssh be'erawo Ik'i doyo, manuwere dúre dúri bí angonat Izar Izeweri b́woton bí bíazts keewwots weeron sháánt b́be'eyirwonat t'iwintsosh ashuwots bot'afits t'afiyosh bo etetuwo deshatsne. 21  * Bowere Ik'o dant bísh wotit mangonat údon imatsne, bohasabiyon woterawo bowoti t'iwintsraw bonibo t'alu b́wtsi, 22 «Dantsuwots noone» ett dartsuwotsi bowoti. 23  * Besherawu Ik'o mangiyoniyere beshit asho aro wotts ariyetso, Kafon, awd tuf detsts gizuwotsn, datsatse geetseyiru dins'otswots aron arit finetsuwotssh mango boími.

24 Mansh boatsatsewo botook atsats jitsit fino bok'alitwok'o Ik'o kimon s'eents bonib tewunosh keewetswotsi bowotitwok'o k'azb́k'iri. 25 Man b́wotuwere Ik' aro kooton bowonitsosh, aztso shegro azeetso boik'itsonat bísh guuts bowottsoshe, Ik'onmó dúre dúrosh údeke! Amen.

26 Ashuwots man bok'altsotse Ik'o Woteraw wic'ets tewunosh beshidek't boon bí imi, bo mááts máátsuwots dab azeewon daneets gonkewo daneerawu gonkeyi naaron woni bok'ri. 27 Mank'o nungushuwotswere daneets gonkewo máátsuwotswotsnton wosho k'azt boatsatsewo bogúsiyon bomis'i, mansh nungushuwots nungushonton jitsits keewo bofini, bo sheeltsi jangosho boosh wotit fayo bomeetson bodek'i.

28 Ashuwots Ik' dano geyo bok'aztsotse wic'ets keewo bo finituwok'o Ik'o Woteraw nibosh beshidek't imb́k'ri. 29 Mansha morron, gondon, jaalon, weerigondon, okooron, kashúd'on, shid'eyon, dirshon, gond tewunon s'eent, ando oonetswotsiye, 30 Ash shúúts t'afiyruwots, Ik'o shit'iruwots, ash ketiyiruwots, mishetswots, noona boguwotsi etiruwots, gond finosh malo geyiruwots, bonih indosh azazerawwots, 31 T'iwintsde'awwots, keewetso gakiruwots, shuno deshawwots, maac'kup'uwotsiye. 32 «Keewanotsi k'aliru jamwots k'ire boosh wotiti» etiru Ik'o nemo danfetstniye jaman bok'aliri, k'al mec'ro woterawon, man k'alirwotsnowere bokup'iri.

2

Ik' angsho

1  * Nee k'osh ashaats angshirwono nee ntokish bíyats nwebitwo deshatsne, k'osh ashaats ni angshor n tookatse niangshiri, nee k'osh ashaats angshfetsat, n angshts ashman b́ k'alirwoniye nk'aliri. 2 Mank'o k'aliru ashuwotsats, Ik'o boosh wotituwo boosh b́ angshiruwok'o danfone. 3 Nee ashono! mank'o k'aliru ashuwotsats angishfetsat, bo bok'aliruwo nk'alor Ik' angishi shirotse nkeeshtsok'o neesh arefa? 4 Himo Ik'o b́ sheeng wotonat jam falk b́woto, noosh b́ k'amonwere bí ankattsono ngac'iri? Ik'o sheeng b́ woto noosh bíayiyi, neen n morrosh naandre eto maants jishosh b́wotok'o danatsneya? 5 Eshe nee n morrosh naandre eto nk'aztsotsnat maac'o kup' nwottsotse Ik'i fayonat ari angshon b́be'et aawots fayo niats bí ayituwok'owe nk'aliri. 6  * Ik'o ik ikuwotssh bofinok'oye boosh b́ imeti. 7 Sheeng finats kup'de'er údonat mangon t'afrawu kashonowere geyiruwotssh Ik'o boosh dúre dúri kasho imetuwe. 8 Botooki keewo geyiruwotsi, ari keewosh azazerawwotsnat gondosh azazeyiru gonduowotsatsomó Ik'i fayonat kaak k'iro boats weetuwe. 9 Shin shino ayhudiwotsats maantsnowere Ik'i ash woterawwotsats gond finiru ash jamwotsats gond bek'onat kic'on weetuwe. 10 Ernmó sheeng keewo kaliru ash jamats Ayhudi wotowa Ik'i ashwoterawwotsi wotowa údono mango jeeno boosh imetuwe. 11  * Ik'oniye ashuwotsi boga bogshraake.

12 Nemo bodeshawo morr finiru jamwots nemo bot'ut'alor t'afitúne, nemonowere deshfetsr morr finiru jamwotsmó nemon bo ats angshetuwe. 13 Ik' shinatse kááwu wotituwots nemo shisht finats jitsiruwotsiye bako nemo shisht finats jitsrawotsiyaliye. 14 Nem deshaw Ik' ash woterawwots bo azeewon nemo bí azaziru keewo kalirune, man weeron nemo bot'ut'aloru botookk wotts azeeyi nemo bodetstsotse k'alosh boon b́geyituwo danfnee. 15 Bo keewanúwere nemi etiru jam keewo bo nibats b́ guut'ets b́ wotok'o kitsiruwe, aaninuere bonibo boats gawituwe, ikn ikno boon bonibo b́gac'iti, ikn iknonomó boon b́ tep'eti. 16 Han sháánon b́be'etwere, taa t nabiru doo shishi aap'ok'on Ik'o Iyesus Krstos weeron ashuwots ááshon bofints keewats b́ angshit aawotse.

Ayhudiyotsnat bo nemon

17 Hamb, nee «Ayhudi taane» etirune, nematse nte'eyiri, Ik'k nwottsosho bogtaana etaat ni'it'iri. 18 Nee Ik' ettso danfnee, Muse nemo ndantsotse sheeng fino danfnee. 19 «Nee dogwotsi jishiruwo taane, t'aluwotse faúwotssho sháán taane, 20 Danawwotssh dano kitsituwe, nanaúwotsno danituwe» níetiri, mank'o, «Muse nemon dano s'eenon detsfe» níetiri, 21 K'oshuwotsi daniruwo nwotor bére ntooko eegishe daniyo nk'azi? úp'mk'ayere nietiri, nemon úmp'e n úmp'iri, 22 Wido amk'ayere etirune, nemo wide niamiri, nee Woteraw Ik'uwotsi wic'irune, bo Ik' k'oni moowwotsno fa'o nbiik'iri. 23 Nee Ik'i nemwotsne n'it'ri, ernmó b́nemman gakat Ik'o ngac'iri. 24  * Manuwere, «It ayhudiwotsatse tuutson Ik'i shútso Ik' danawu ashuwotsoke c'ashetwe» ett guut'etsok'one.

25 Gof amo arikon neesh b́ sheenget nemo nkotaale, nemo n gaaketka wotiyalmó gof niamo gofo niamawok'owe b́taaweti. 26 Mansha gof amaaw Ik' ashwoterawwots jiro nemi tzaziyo b́kotetka wotiyal gofo am b́ k'azo gof bíamtsok'o tawetwoshna? 27 Nee guut'ets nemo detstsonat gof amtso wotar nemo ngakal b́ meetson gof amawo wotar nemo s'eentsiru Ik' ash woteraw jiro níyats angshituwe. 28 Eshe shúúts mec'ron Ayhudi wottso ari ayhudiyaliye, mank'owere úratse be'eyiru meetson gof amo ari gof amaliyee. 29  * Ari Ayhudiwo b́gitsitse Ayhudi wottsoniye, ari gof amonwere Ik'i shayiron S'ayinon wotit nibotse gof amoniye bako nemon guut'etsok'on meetson gof amaliyee. Eshe hannaari asho údo b́dek'et Ik'okna bako ashoknaliye.

3

Ayhudiyots amano bok'aztsok'o

1 Beree ayhudiyots Ik' ashwoterawwotsiyere bok'an eegoneya? Gof amo ayhudiwotssh eebi b́ k'aliti? 2 Arikon Ayhudi woto ay weeron k'anefe, bog keewo Ik'o aap'o ayhudiyotssh adaro bíimtsoniye. 3 Eshe Ayhudiyotsitsere ik ikuwots amanek wotar daatseyo bok'azal, bo amanetsuwotsi wotbok'azo Ik'o amanek b́ woto ooritúwa? 4  * B́ jamon oriratse!

«N aap'ts aap'atse tuutson arikeewetsoniye nwotiti,

N mooshorowere angshon da'itune»

Ett guut'etsok'on ash jamo kootetso b́ wotiyalor Ik'o arikeewetske.

5 Ernmó no morro Ik' kááwo b́ kitsitka wotiyal eshe eebi no'eteti? Ik'o nomorrosh noon b́seziyal kááwon angshratse eteya b́ wotiti? Hanoke t keewiruwo ashkok'one. 6 B́ jamon woteratse! hank'o b́wotitkawotiyal Ik'o datsuwats aak'oneya b́ angshiti?

7 Ernmó kootetsi twoto Ik'o ar keewutsi b́woto kitsre, b́mangi ayono kitsitk b́ wotiyal, bere taa morretsok'o tiyats angshet eegoshe? 8 Ik ik ashuwots «Bére, Sheeng keewo b́weyish gond keewo eege nok'aliyala?» etaat tdaniruwok'o woshdek't taan bo s'aamiyir, mansh mank'owwotsats angshet angsho kááwe.

Ash jamo morretsi b́ wottsok'o

9 Bére no ayhudiyots Ik' ash woterawwotsyere k'anefone eteya? Mank'o woteratse! k'osh ash jamo Ayhudi wotowa Ik' ashwoterawwotsi wotowa morretsuwotsi bowottsok'o shin shin kitsre. 10 Hank'o ett guut'etsok'on,

«Dab ikonúwor kááwu asho aaliye, ik doonzuwor aaliye,

11 Nibetsonuwere aaliye,

Ik'onowere geyiruwo ikdonzwor aaliye.

12  * Jametsuwotswere weeratse k'az keshrne,

Ik wotdek't darwutserne.

Doo fino finiruwo dab ikdoonzuwor aaliye.

13 Bogogo k'eshets dook'oyiye, bo alberonowere antelcerne, bonoon keewi shuwonwere dawnz marziyok'oyiye

14  * Bonoonuwere c'ashonat s'aamon bín s'eenwtskee.

15 Botufo ash úd'osh káárke,

16 Boweeratse daatsetuwere t'afonat dash aanone.

17  * Jeeni weeronowere danatsne,

18  * Ik'onowere b́ jamon sharaatsne.»

19  * Muse nemi tzaziyo b́ s'iilfo nemmaniyere dashe fa'úwotsi b́wottsok'o danfone, manatse tuutson ashuwots bíyats boweebituwo t'ut't s'k bo etiri, dats jamonuwere Ik'i angshi shirots wotitwe. 20 Mansha asho konuwor Ik'o shinatse, Muse nemo s'eentson Kasheratse, Nemman b́kitsir ash jamo morretsi b́wotoniye.

Kááwu woto b́daatset amanone

21 Andmó Ik'o ashuwotsi kááwu b́ woshit weero nemalon b́ woteraawok'o be'ere, manuwere Muse nemonat nebiyiwots mas'aafotse gawere. 22  * Mansha eshe Ik'o b́ k'osh k'oshirawon Iyesus Krstosi amanon amaniru jamosh kááwu woto imetuwe. 23 Ash jamwots morro finernre, Ik'o boosh b́'imts mangonowere t'ut'rnee. 24 Mansh ashuwots Iyesus Krstos b́ k'alts kashiyi fino Ik'i s'aat mec'ron kááw wotitune. 25 Ik'o Iyesus Krstosi wosho woshdek't b́ t'ints bín amanitu jamwots b́ s'atson bomorrosh oorowe eto bodatsishee, Ik'o man b́k'al b́k'amoon morr shintso k'azoon ar wotts b́took kááwo kitsoshe. 26 And dúranatse Ik'o b́ tookon kááwu b́woto b́kitsir Iyesusi amants jamwotsi kááwu woshoshe.

27 Haniyak bín noít'et keewo eebi fa'oni? Eegonor id'atsone! bín no id'awok'o woshitwonúwere eebi? Nemo no s'eenirwosheya? Woteratse, ernmó imneti nemone. 28 Mansh eshe Ik'i asho kááwu b́ woshit, asho nemi fino b́kaltsosh b́woterawo imnetiyon b́wottsok'o t'iwintsdek'etwone. 29 Himó Izar Izewer ayhudiwots s'uzshe Ik' b́woti? Izar Izewer Ik'i ash woterawwotsshor bokooshna? Arikon Izar Izewer Ik' ash woterawwotsshor boke. 30  * Ik'o ike, ayhudiwotsi wotowa Ik' ash woterawwotsi bo amanere kááwu woshituwo bíne. 31 Bére, imnetiyatse tuutson nemo gaketuwone eteya? Iya'a, iki nemo kup'ide'erniye nodetsetiye.

4

Abraham imnetiyon b́kashtsok'o

1 Eshe meetson nonih wottso Abraham daatsre noetetuwo eebi? 2 Abraham kááwu b́wot finona wotink'ere, bín b́ it'et keewo daatsiyank'e b́teshi, ernmó Ik'i shinatse it'o falratse. 3  * S'ayin mas'aafo, «Abarham Ik'on amanere, bíamantsonwere kááwu b́wottsok'o wotatniye bísh b́taaweyi» etfe. 4 Finiru asho b́ daatsitwo bí angi k'awnts wottsoni bako bísh imet imoniyaliye. 5 Asho sheeng fino b́t'ut'alor dab́ morretswotsi Kashitwo Izar Izeweri bíamaniyal bíamantso kááw wotar bísh taawetwe. 6 Dawit b́kaaton Ik'o sheeng finalon kááw b́woshit asho awuk'o derek b́wottsok'o b́ kitsor hank'owe bíeti,

7  * «Bo daro boosh oorowe eteetsuwotsnat

Bomorro boosh ipk'reets ashuwots

Derekne!

8 Doonzo b́morro bíats b́taawurawu asho

Deereke!»

9 Bére, Dawit b́keewuts deeran gofdamiyetsuwots s'uzsheya? Himó gof damiyerawwotsshe? Gof daamiyerawtsshowere, «Abraham Ik'o bíamanere bíamantsman bísh kááwu wotat b́taaweyi» etrone.

10 Eshe Abrahamsh b́imnetiyo kááwu wotat bísh b́taawe awure? Gofo bíamftse shinemó gofo bíamiyake? Gofo bímfetsere shina bako gofo bíamiyakaliye. 11  * Abraham gofo bíamfetsere shino b́imnetiyo kááwu wotat b́datsetsok'o kitsosh milikito bísh b́wotituwok'o gofo bí amiye, hanuwere ando gofo boamaawo amanitu jamwots kááwu wotar botaawetuwok'o boosh niho b́wotishe. 12 Mank'owere Abraham gof amtsuwotsshor nihe, gof amtsuwotssh niho b́wottsonuwere gof boamtso s'uzosh b́woterawo bí gofo bí amfetsere shino b́detsts imnetiyi shuutso sha'iruwotsshe.

Ik'i keewtson amano

13  * Abrahamnat b́ naaro datsu b́naatetwok'o Ik'o b́ jangiyi imnetiyon b́daatsts kááwona bako nem kotonaliye. 14  * Ik'o b́jangitsman naatetwots nemo s'eentsde'e kotet ashuwotsi wotiyalma imnetiyo k'awuntso deshatse, b́jangtsonwere k'awntsalke. 15 Nemo b́dowet Ik'i faye, ernmó nemo bíaalink'e morro berawuk'ee.

16  * Mansh Ik'o b́jangitsman bodaats imnetiyona b́ tesh, Ik' jangitsanwere Abraham naar jamwotssh Ik'oki s'aaton imek b́woto arikee. Manúwere nemo shoydek't sha'iru ashuwots s'uzsh b́woterawo Abrahamkok'o amants jamwotsshe, mank'onowere Abraham noúnetssh nihe 17  * Abraham jangosh, «Ay ashuwots niho neen woshre» ett guut'ere, bí k'irtsuwotsi tuuzituwonat aalo b́ fa'ok'o woshituwo Izar Izeweri bí amantsotsne. 18  * Abrahamsh n naaro ayider ayituwe ett keewetsok'on ay ashi niho b́wotituwok'o bí amananat b́ jang eegoru jangosh wotit keewo bíalefere. 19  * B́ idmewo bal natok'o b́teshtsotse b́ meetso b́maawutsotse k'irts ashok'o b́wottsotse shuwo b́falrawonat Sarawwere mahanat gawertsu b́wottsotse shuwo b́falrawok'o b́danaloru b́ imnetiyon maawk woteratse. 20 B́ imnetiyon kup' wotat Ik'osh manga b́ imi bako Ik'o bísh b́ jangitsatse aman k'azoon b́jamon hakebaka eraatse. 21 Ik'o b́jangitsonowere s'eentsitwo b́wotok'o b́ maac'i s'eenona bíamnefo b́teshi. 22 Mansha b́ amantso kááw wotat b́ taaweyi. 23 Ernmó, «Kááwu wotat bísh taawere» ett guut't aap'etso Abraham s'uzsh b́woterawo 24 noshorniye, nodoonz Iyesusi k'irotse tuuztso Izar Izeweri amaniruwotssh nooshor no amantso kááwu wotar b́taaweti. 25  * Nodoonz Iyesuswere no morrosha ett k'irosh beshyat b́imeetsonat nonowere kááw woshosh k'irotse tutsoniye.

5

Imnetiyon daatset jeenonat manon

1 Eshe no kááw woto nodaats amanon b́ wottsotse no doonz Iyesus Krstosn Ik'onton jeeno detsfone. 2 And kup'dek'at nodatseyiru s'aatok nokind bín amanon b́wottsotse Ik'o noosh b́jangits b́ mango kayitwotsi nowottsosh mann it'irwone. 3 Hanmec'ron b́woterawo gond bek'o k'amo noosh b́daatsitwok'o nodantsotse noo gond bek'on it'iruwone. 4 K'amotsnowere fadeyar kup'o, kup'otsnowere jangiyetso daatsetwe. 5 Noosh imets S'ayin shayri weeron Ik'i shuno nonibotse b́ s'eentstsotse b́ jangitso noon jitsiratse.

6 Maawk wotat nobefere Ik'o bíetts aawon Krstos morretswotssha ett b́k'iri. 7 Kááw ash shegro wotar k'irit asho daatso ayide'er kic'ike, b́woteferor doo ash shegro kirosh daneraka daatso faletuwe. 8 Ernmó noo morretswotsi wotat nofa'e noshegro Krstos k'irre, manuwere Ik'o noosh b́detsts shuno awuk'o een b́wottsoniye b́kitsiri. 9 No kááwutso Iyesus Krstos s'atsona wotiyal ikibogshr Ik'i fayotse no kashit b́weerone. 10 Noo Ik'o balangarwotsi wotat nobefere b́naay k'iron Ik'onton no manerone, and Ik'onton nomaneyakon b́ naay kashi weeron iki bogo kashituwone. 11 Han mec'ronaliye, Ik'onton mano bín nodatstso nodoonz Iyesus Krstos weeron Ik'on ít'irwone.

K'iro Adamn, kasho Krstosne

12  * Ik ashaatse tuutson morro datsuwats b́weyi, morratse tuutsonowere k'iro b́weyi, mank'owere ash jamo morro b́fintsotse ash jamats k'iro b́weyi, 13 Muse nemo b́ imftsere shin morro datsuwatse fa'e b́teshi, ernmó nemo bíaltsoke morro b́ tookon morrok'o taaweratse b́ teshi. 14 B́ wotiyaloru Adamkok'o nematse beshat morro finerawotsworu dab bo'orerawo k'iro Adamatse tuut Muse ats b́ borfetso ash jamatse alo b́ daatsi, Adamwere shinomaants weetu Krstossh bí aroniye.

15 Ernmó Ik'o b́ s'aati imo ash morronton nuutsaliye, ik ash morri jangon aywots bo k'irtsok'o mank'o Ik' s'aatonat ik asho Iyesus Krstos weeron daatsets s'aaton imetso ayuwotssh bogshdek't imere. 16 Mank'owere Ik'o beenon b́doots imo s'aati oot'o ash iko morro b́doots oot'ok'oyiyaliye. Ash iko morratse tuutson imetso angsho b́doyi, ay morratse tuutson imets imo kááwe wot b́dowi. 17 Ash iko morratse tuutson k'iro ash jamatse alo b́detsiyakon bére Ik'i ay s'aatonat beenon imetso s'aat bín kashitu ash jamwots Iyesus Krstos weeron kashon naashitune.

18 Eshe Adam iks'uzo morri fayi angsho ash jamats b́dootsok'o mank'o Krstos ikoko kashi fino ayuwotsi fayotse kishr kasho imetwe. 19 Ash iko aleyo b́k'aztsatse tuutson ayuwots morretswotsi bowottsok'o mank'o ash iko bíaletsatse tuutson ayuwots kááwitune. 20 Morro bíayitsotse nemo b́weyi, ernmó morro bíaytsok'on Ik'i s'aato iki bogsht bíayi. 21 Man b́wowwere k'iratse tuutson morro b́naashtsok'o mank'o ando aani nodoonz Iyesus Krstos weeron dúre dúri kasho b́ daatseyish Ik'i s'aato kasho imon naashituwe.

6

K'iratse k'aleyok'o morratse galeyar Krstosn beewo

1 Eshe eebi noeteti? Ik' s'aato bí ayituwok'o morrats kup'ar beyonowa? 2 Woteratse! no k'iron galetsok'o morratse galetswotsi wotefetsr aawk'oneya morratse kup'ar nobeeti? 3 Krstos Iyesusnton ik wotosh gupets jamwots, b́ k'irono kaytswotsi wotosh, no guupetsok'o danatsteya? 4  * Gupon bínton noduukeyor b́k'ironowere kaytsuwotsi woterone, mansh Krstos Niho mangon k'irotse b́ tuutsok'o noowere handr beyon beetuwone.

5 B́ k'iron bínton ik nowottsok'o k'irotse b́tuwon bínton ik wotituwone. 6 No ats morretso no atse b́tuwituwok'o morrosh guuts nowoto b́ oritwok'o no ats nato Krstosnton jitetsok'o danfone. 7 K'irts asho morrosh kewewotse nas'o keshre. 8 Eshe Krstosnton nok'iriyakon bínton kashon nobetuwok'o amanituwone, 9 Krstos k'irotse b́tuutsi jangosh gitlo b́ k'irawok'onat k'ironuwere bíyatse alo b́deshawok'o danfone. 10 K'iroone b́jamon iknoto morrosh k'irre, kashon b́beyonmó Ik'oshe b́beyiri. 11 Mank'o it k'iron k'alwok'o k'alewon morratse it k'aletsok'o Krstos Iyesus weeron Ik'osh kashon itbeyirwok'o taawwere.

12 Mansh morro it ats k'iritwatse alo b́detsetwok'onat it meets tewnosh keewetswotsi itn b́woshitwok'o eekk'ayere. 13 Mank'o it atsi kayuwotsi gondosh k'ac'o woshder morrosh kewik'ayere, ernmó k'irotse tuwat kashetswotsi it wottsok'o woshde'er it tooko Ik'osh t'intsuwere, it atsi kay jamwotsi kááwu finosh k'ac'o woshde'er Ik'osh kewiwere. 14 And it beyir s'aatoniyere dasha bako nemoniyere dash wot b́k'aztsotse morro itn b́ keewo geyiratse.

Kashi finosh guuts woto

15 Eshe eege no eteti? Nemoniyere dash nowoto b́ oorere s'aatoniyere dash wotar morro finone eteya? B́jamon woteratse! 16 Bísh alewosh guutswotsi wotosh it tooko bísh it t'iintsiruwosh, bísh it aleyirwosh b́guutsuwotsi it wottsok'o danatsteya? K'irosh morri guutswotsi wee kááwwotosh aleyi guutswots itne. 17 Itiye shin morrosh guutse it teshi, andmó itsh imets danosh it nibon itazazetsotse Ik'osh údo wotowe. 18 Morrosh guuts wototse nas'o keshat kááawu woti guutswotsi woterte. 19 Taa hank'o ashosh b́wotit noon keew keewon tkeewir ash azeyon maawuk it wottsatsne. Shin shin it atsi kay kayuwotsi bokiimish weeri gondonat nemalon beyosh guutswotsi woshdek'at it t'intstsok'o andoor itatsi kayuwots bo S'ayinetwok'o kááw wotosh guutswotsi woshde'er t'intswere.

20 Morrosh guutso itteshor kááwo fino finosh kic'erak itne b́teshi. 21 Bére, manoor eebi it daatsi? And iti b́ jitsiyiruwoniyere okoon eegor daatsatste, keewhan b́ s'uwo k'ire. 22 Andmó morri guuts wototse nas'o keshat Ik'o guutsuwotsi itwottsotse S'ayin woto daatsitute, weeronwere b́s'uwatse dúre dúri kashe. 23 Morrotse daatset k'awuntso k'ire, Ik'oke imet imonmó nodoonz Iyesus Krstosn daatset dúre dúri kashoniye.

7

Nematse S'ayin woti jango

1 Tieshuwotso! han danatsteya? Tkeewir nemo dants ashuwotsshe, nemo ashaatse alo b́ detset asho kashon b́befetso s'uziye. 2 Aab s'iilere mááts amts máátsu b́kenih kashon b́befetsosh bínton nemon tipekiye, bkenih b́k'iriyalmó btipets nemotse s'aynat keshraniye. 3 Mansh bkenih kashon b́befere k'osh kenihosh máátso bi amal widetsuniye bish eteti. Bkenih b́k'iryalmó bínton btipets nemotse nas'o keshetuwane, k'osh kenihosh máátso biamalor widetsuni eteeratse. 4 Ti eshuwotso! it keewonuwere hank'oyiye, it Krstos atsi kaywotsi it wottsotse k'iron k'alewok'o k'alewon nematse k'alerte, mansh Ik'i finon shuwo noshuwitwok'o k'osho k'irotse tuutsosh b́ jirwotsi woterte. 5 Meets shunon ananat noteshor nemon tuwiru morri tewuno k'irosh shuwo noshuwish noatsi kayutsitse finefe b́teshi. 6 Andmó noon tipdek' teshts nemo k'iron galetsok'o no'atse b́ galetsotse nemi tipotse keshrone, mansh haniyere oki bísh nofinit handr shayiri jishona bako shin guut'etsnat wotts nemi jishonaliye.

7  * Eshe eebi no eteti? Nemo b́tookon morreya? woteratse! ernmó morro eeg b́ wotok'o nodanish woshtso nemoniye. Nemo «Tewunk'aye» eto b́k'azik'e tewuno eeg b́wotok'o danawuk'e b́teshi. 8 Morro nemoke waats tzaziyon gowo daatsdek't jam naari tewuno ti'atsotse b́tuwitwok'o b́woshi. Nemo bíalink'ermó morro k'irke. 9 Shinon nemo bí aalor taa kashone tbeefoni, nemi tzaziyo b́ watsok'onmó taa tk'irre morro kasho b́daatsi. 10 Kashosh imetso nemi tzaziyo tiats k'iro b́doy. 11  * Morro nemi tzaziyo weeb woshdk't taan b́ ant'elci, tzaziyanatse tuutsonowere taan b́úd'i.

12 Mansh nemo S'ayine, tzaziyonuwere S'ayinona, k'ááwonat sheenge. 13 Bére sheeng wotts keewan tiats k'iro dek'waare eteya? Iya'a! ernmó morro, morr wotar b́be'etuwok'o sheeng keewatse tuutson k'iro tiats dek'b́weyi, mansha morro tzaziyatse tuutson iki bog morretso b́woti.

Ash bewoots fa'a maak'oro

14 Nemo shayiri weero b́wottsok'o danfone. Taamó morri guutso wotosh kemeets meetsik taane. 15  * Taa t k'aliruwo danatse, t shunts keewo k'alo k'azat tshit'ts keewo k'alirwe. 16 Eshe taa t k'alir tshunaaw keewoni wotiyal nemo sheeng b́wottsok'o gawituwe. 17 K'alo tgeeraw keewo k'aliruwo tiatsotse fa'a morroni bako taanaliye. 18 Tigitsotse wee tmeets doyotse eegor sheeng keewo k'alosh falaatsetsee. 19 K'alosh tgeyiru sheeng keewo k'alratse, ernmó tgeerawu gond keewoniye tk'aliri. 20 K'alosh t geerawu gond keewoni tk'aliri wotiyal han k'aliruwo tgitsotse fa'o morroni bako taanaliye etee.

21 Eshe nemo finats b́jine bek'etuwe, sheeng keewo tgeefere gond keewo tik'altwok'o taan b́woshiri 22 Tgitsi atson Ik'i nemon geneúwituwe. 23 Wotowa eree nibots nemonton k'efefetst ti'atsotsi kayuwotsitse finiru morri nemosh tipetso taan woshiru k'osho azeewon taan jeep'iruwo ti atsi kayuwotsitse b́ beyok'o bek'iruwe. 24 Aawuk'o woteraw ash taane! k'iritu tiatsanowere kone taan kashiti? 25 No doonz Iyesus Krstos weeron Ik'osh údo wotowe!

Eshe taa tnibotse, Ik'i nemosh keewetso wotat t meets doyon morri nemosh keewetso wotere.

8

S'ayn shayiron jisheyar beewo

1 Mansh Iyesus Krstosn beeyruwots and boats angshetuwo deshatsno. 2 Iyesus Krstosn datsetuwo kash imetu S'ayn shayri nemo, morronat k'ir dowet nemotse nas'o taan kishre. 3 Ash doyo maawk b́ wottsatse tuutson nemo s'eentsosh b́ falawo Ik'o k'alre, b́took na'onowere morrets meets aron morri jangosh woshat b́ meetson morro angshon ok b́ bazi. 4 Man b́k'aluwere meets shunon b́ woterawo no'atsitsi Shayiri shuntsok'on ananiruwotsats noats nemi tzaziy ariko bí b́s'eentsitwok'owe. 5 Meets shunon beyiruwotsi meets keewo, Shayiri shunok'on beyiruwotsmó Shayiri keewe bogawiri. 6 Meets keewu gawo k'ire b́ doweti, Shayiri gawirúwok'on wotoonmó kashonat jeenone b́imeeti. 7 Meets keew gawo Ik'oke shit'eek b́wottstse Ik'i nemosh bíalerawotse, kewewono maawre, 8 Meets keewosh kéweyirwots Ik'o geneúsho falatsne.

9 Itmó Ik' S'ayn shayiro ititse beyiruwe wotiyal Shayiri shúnona bako meets shunon beeratste, Krstos Shayiro deshaw ashonúwere Krstos jiraliye. 10 Krstos itits b́ wotiyal it meetso morri jangon k'irk b́ wotiyaloru Ik'o itn b́ káátstsotse it shayiro beyar beetke. 11  * Iyesusi k'irotse tizts Ik' Shayiro ititse b́beyal, Iyesus Krstosi k'irotse tiztso Izar Izewer it gitsitse beyiru shayiri weeron k'iritk wotts it meetsosh kasho imetuwe.

12 Eshe t eshuwotso! no kashosh kup'o noosh geyife, ernmó noo beyon meets shunok'on beyo noosh geyiratse. 13 Meets shunok'on it beyal k'iritute, ernmó S'ayn Shayiri angon it meets fino it úd'iyal kashon beetute. 14 Ik' Shayiron jisheyru jamwots Ik' nanaúwotsiye. 15  * Mansh «Niho! no nihono!» etaat it s'eegirwo na'ok'o woti Shayiro it dek'i bako shatoon beyosh aani guuts woti Shayiro de'atste. 16 Ik' Shayiro no Shayironton wotar Ik' nanaúwotsi nowottsok'o noosh gawituwe. 17  * Eshe Ik' nanaúwotsi nowotiyakon bín naatetuwots noone, Krstosntonuwere naatetuwone, andowere Krstos gond bek'o kaytsuwotsi nowotiyal maniyere okoon b́ mango kayituwotsi wotituwone.

Weet mango

18 And gond bek'an shinomaants noosh be'et mangonton b́ taatseyal eegonoru talosh b́ falawok'o woshde tawituwe. 19 Azets jamo Ik' nanaúwots be'ewo een tewunone b́kotiri. 20  * Azets jamo k'awunts deshawosh kewewtsere, manwere b́ took shunon b́ woterawo jangde'er b́ kotetwok'o woshts Ik' shunone. 21 Jangiyetsonwere azeetso b́tookon t'afi guuts wototse nas'o kesht Ik'i nana'úwotsnton s'ayinonat mang kayituwo b́wotituwok'oyiye. 22 Azets jamó ik wotat hambetsish b́borfetso na'a it'i kic'on detseyat kash k'as'oke b́beyiruwok'o danfone. 23  * Ernmó gúútoke fa'o azeetso s'uziyaliye, S'ayin shayir shintso imets dek'tsuwots noworu no atsi shegr wottso Ik'o nana'ok'o woto kotfetsat nogitsitsi atson gúútoke nofa'oni, 24 No noworiye jangiyetsanne. Ernmó no no jangiru keewo be'etka wotiyal jangeet keewo b́woto oorituwe, be'eyiruwonere kone jangiti? 25 Nobe'aawu keewo nojangiyalmó k'amoon kotetuwone.

26 Mank'owere awuk'o Ik'o k'ono noon b́geiyitsok'o nodanaawotse S'ayin shayiro nomaawóko noon tep'etuwe, noonon kish keewo falerawo gúúton noosh Ik'o b́k'oniri. 27 Ash nibo shuu'at s'iliruwo Izar Izewer S'ayin shayiri asaabiyo eeg b́wottsok'o danfee, S'ayin shayiro amantsuwots jangosh Ik'o b́ k'onir Ik'i shuntsok'one.

28 Ik'o shuntswotsnat b́shuntsok'onowere s'eegets ashuwots Ik'o jam keewo sheengosh boosh b́k'alituwok'o danfone. 29 Shin b́dantsuwots b́ naayi araar b́ na'onúwere eshu ayuwotsitse k'aab b́wotituwok'o Ik'o shino wotituwe bíettsotsne. 30 Shino wotitune bíettsuwotsi b́s'eegi, b́s'eegtswotsnowere kááwu b́woshi, kááwu b́ woshtsuwotsnowere b́ mangiyi.

Ik'i shuno

31 Eshe keewan jangosh eege noeteti? Ik'o noonton b́wotitka wotiyal kone noon k'efo faliti?

32 Ik'o b́ naay ik s'uzosh maac'o b́k'ewerawo noosha ett bíimiyakon b́ naaynton jamkeewo beenon aawuk'oneya noosh ímo b́k'azeti? 33 Ik'o galb'dek'tsuwotsi kone s'aamituwoni? Boon kááwwotsi woshituwo bíne. 34 Kone angshituwoni? Bí noshegro k'irre, k'irotse tuut Ik'o niho k'ani aaromants beedek'tso, nooshowere Ik'o k'onirwo Krstos Iyesusiye. 35 Krstos shunatse noon k'álo falituwo kone? Kic'eemó, gondbek'e? Gishee himó k'ak'e? Himó araats wote, t'up'ertawemó? Shike? 36  * Hanwere

«N jangosh aaw jamó noone úd'eyiri,

Shukeyiru mereerwotskok'o taa weerone»

Ett guut'etsok'one. 37 Eshe noon shuntson bín keew jamanotsida'adek'on da'atswotsiyere bogfone. 38 Mansh k'iro b́wotiyalor, kasho b́wotiyalor, melakiwotsi bowotiyalor, naashuwotsnor bowotiyal, andfa'o b́wotiyalor, shutsi weetuwo b́wotiyalor, kup'uwotsi bowotiyalor 39 Danbaan tuuka wotiyalor, dashaanowere gop'awotiyalor, kon naaro wotowa azeetso wotiyal no doonz Iyesus Krstosn nodaatsts Ik'i shunotse noon k'álosh falituwo eegonwor biaalok'owo arikon dandek'roone.

9

Ik'o Israe'el ashuwotsi b́marat'tsok'o

1 Krstosn arikoniye t keewiri, kooratse, S'ayn shayiron t nibonúwere tkorawok'o taash gawirwe. 2 Een shiyanonat k'ut'eraw kic'on t nibotse fa'ee, 3 Meetson t jag wotts tjiruwotssha err taa Krstosatse k'aleyar Ik' c'asho tiyats b́bodink'e shunfee b́teshi. 4  * Boye Israe'el ashuwotsiye, na'ok'o wotonat mangi wuliyo nemono b́imi, aron Ik'o bo ik'itywok'ono b́kitsi, b́ jangits keewo bíimi. 5 Amants nihwotswere bokne, Krstos meetson b́wáá bo naarotsne, bíye jamoniyere dambe. Bíwere dúre dúrosh deeretso Izar Izeweriye. Amen!

6 Wotowa eree Ik' aap'tso wonere etaliye, Israe'el naar jamwots ari Israe'el ashnaliye. 7  * Mank'o Abraham naar jamo Abraham nanaúwotsiye etaliye. Ik'o Abrahamsh «N naaro b́ keshetiye Yisak'ne» bíettsoshe, 8 Mansh meetson shuwetswots Ik' nanaúwotsiyaliye, ernmó naaro wotar taawetuwots Ik'o Abrahamsh b́jangitsok'on shuwetswots s'uziye. 9  * Hanuwere Ik'o b́jangits aap'otse «Hambets naton hank'o aawon weetuwe, Sara nungush na'o shuwitwane» etke b́teshi.

10 Man mec'ro b́ woterawo Rbk'aa naruwotssh niho wottsosh Yisak'sh nungush nana'a maatúwotsi b maac'ro, 11 Ik'i marat' marat'o finon b́woterawo b́s'eegon b́woto kitsosh git nan'úwots boshuwewonat gondonowere sheengonowere bok'aloniyere shino 12  * Ik'o Rbk'ash «Eenfo múk'efosh keewek wotituwe» bí eti. 13  * Manúwere «Yak'obi shunre Esawunmó shit're» ett guut'etsok'one.

14 Eshe eege noeteti? Ik'o boga bogshirwe eronowa? B́jamon mank'o woteratse! 15  * Ik'oniye Musesh «Bísh doosh tgeyruwosh doowituwe, bísh maac' k'ewo tgeyiruwoshowere maac'o k'ewituwe» etre. 16 Eshe Ik'i marat'o b́daatset ash shunonat ash finon b́woterawo Ik' dowon b́wottsatsne. 17  * Manatse tuutson S'ayin mas'aafotse Gbs' nugúsosh «Neen tiango kitsr tshútsonowere dats jamatse b́daneetuwok'o woshosh neen naashiyire» ett aap'etso guut'ere. 18 Mansh eshe Ik'o b́shuntsosh maac'o k'ewefe, b́shuntsonowere k'el kúp'etso woshituwe.

19 Eshe «Ik'i shunts keewo k'efosh konuwor falratse, béré bí ashuwots bo shuntso bo fintsosh eegishe boon b́ b́s'aamiyiri» err taan aato falfete. 20  * Nee ashono! Ik'onton mooshosh eegoneya nfali? Shalon dozets k'ac'o bín dooztsosh «Eegishe hank'o kaldek'at taan ndoozi?» etosh falituwa? 21 Eshe shal wozirwo iknaari shali tok'ootse k'ac iko mangosh, k'oshonowere ketts finosh woshde wozosh alo deshatsá?

22 Ik'o b́fayo kitsosho bíangonowere bek'shosh geeyat t'afiyosh k'antsuwotsi fayi k'ac'uwotsi ayoto k'amare wotiyal eendani? 23 Han b́ k'aluwere shin mangosh b́k'anitso sheeng b́woto dek'ets k'ac'uwotssh b́mangi ayo kitsoshe. 24 Sheeng b́ woto dek'ets k'ac'uwotsnmó ayhudiwots mec'rotse b́woterawon Ik'i ash woterawwotsitsnowere noon s'eegree. 25  * Hanwere nebiyiyo Hose'n hank'o eteetsok'one,

«Tiash teyawuwotsne ‹Tiashuwotsi› err s'eegetuwe,

Shuneerawu ashuwotsnowere ‹Shuneeka› err s'eegetuwe,

26 Itiye ‹Tiashuwots itnaaliye› eteets beyokoke

‹Beyat beets Ik'o nanaúwotsi› err boon s'eegetuwe.»

27 Isayasuwere Israe'el jangosh hank'o eton b́ k'ááro eenshdek'tine b́keewi, «Isra'el nanaúwots taawo aats k'aritsi shiyok'o dab bíayiyaloru boyitse kashituwots múk'nee. 28  * Doonzo b́ ja'arawo kááronat s'eenon bí angsho imetwe.» 29  * Mank'owere Isayas «Dari jirwotssh doonzo shooko noosh oriyo b́k'azink'ere

Sedom kituk'o wotiyank'one b́teshi

Gemor kitukok'o wotiyank'one b́teshi»

ett shin shin keewure.

30 Eshe eege no keewiti? Kááwi weero sha'erawu Ik'i ash woterawwots kááw woto bodaatsi, kááwo wotonwere amanar daatsetuwoniye. 31 Ernmó kááw woto daatsit nemo shuuts sha'at teshts Isra'elots, nemo s'eentsosh bomawutsotse kááwok boratsne. 32 «Eegoshe kááwok bodobok'azi?» eteyala bo kááw wottso daatsosh boge amanon b́woterawon finon b́wottsotsne, manshe t'ugwotsn bo k'is'eyi. 33 Manuwere

«Hambe! ashuwotsi k'is'iru shútso S'iyonits beezree,

Shútsanuwere ashuwotsi k'ic'de'er dikitu s'aloniye,

Bín amanituwonmó jiitsratse»

ett guut'etsok'one.

10

Esra'el ashuwots Ik' weerindon sha'o bok'aztsok'o

1 Ti eshuwotso! t maac'otse beyiru een tewunonat Ik'o maants t t'intsiru k'onon Israe'el ashuwots bokashituwok'owe. 2 Ari danon woto b́ k'aztsosha bako bo Ik'osh okooro bo detstsok'osh taa boosh gawituwe. 3 Ik'o ashuwotsi kááw b́ woshit weerindo bodartsotse bo took kááw weerona bosha'i bako Ik' kááw weeron sha'eratsnee. 4 Ash jamo imnetiyon kááwo b́ wotish nemi s'uwo Krstosiye.

5  * Nem kotón daatset kááw woto Muse b́ guut'tso «Nemo fenats jitsiru jamo kashon beetuwe» etiruwoniye. 6 Ik'o ashuwotsi imnetiyon kááw b́ woshtsok'onomó hank'o ett guut'ere, «N nibon daro maants kone kesheti?» etk'aye, hanúwere Krstosi orshoshe, 7 Wee n nibon «Si'olits kone ot'eti?» etk'aye, hanúwere Krstosi k'irotse tizoshe.

8  * Dabtnu hank'o ett guut'ere, «Ik' aap'tso n ganoke, dab nnononat n maac'otse,» keewanúwere no nokeewiiru imneti aap'oniye.

9 Iyesus doonz b́wotok'o nnonon ngawiyal, Ik'o k'irotse bín b́tiztsok'o n maac'on niamaniyal kashitune. 10 Asho b́ maac'on amanar kááwituwe, b́nonon b́ gawiyal kashituwe, 11  * S'ayn mas'aafotse guut'etsok'on, «Bín amants jamo jitseratse.» 12  * Eshe ikosh doonz wottso jamosho doonz b́wottsosh ayhudiyonat ayhudiy woteraw dagotse eegoru k'osh k'osheyo aaliye, bín k'oniru jamosh b́s'aato ayide'er imetuwe, 13  * «Doonzo shúúts s'eegiru jamo kashituwe» eteere.

14 Ernmó bo amaneraniyere aawuk'oneya s'eegosh bofaliti? B́ jango booshiyaniyere aawuk'oneya bo amaniti? Nabirwo alonomó aawuk'oneya shishosh bo faliti? 15  * Nabirwotsi wosheerawonomó aawuk'oneya nabosh bo faliti? Hanuwere, «Doo keewuman shishituwots wáá woo awuk'owe b́geneúshiti!» ett guut'etsok'one. 16  * Ernmó Isayas, «Doonzono! no no aap'tso kone amani» ett b́ keewtsok'o, jamwots doo shishiy keewo de'atsne. 17 Eshe imnetiyo b́ daatset k'ebokne, k'ebetuwonúwere Ik'i aap'otsoniye. 18  * Aab aatuna, eshe, b́ keewts keewo shiyatsno eteya? S'ayin mas'aafotse,

«Bo k'aro dats jamats b́shiyeyi,

Bo aap'ts aap'onuwere dats daarats b́ bodi»

ett guut'etsok'on, arikon shishrne. 19  * Israe'el ashuwots b́ aap'tso danatsno eteya? Han eterawok'o Muse shinon

«Gac'ets ash ashon okoriyat itn tgoyni,

T'iwitsrawu ash ashon itn tfayi» eteere.

20  * Isayasuwere,

«Taan geerawwotssh tdatseyi,

‹Ik'o aawoke?› ett

Taan aatrawwotssh tbe'eyi,»

ett ááwushúk'on keewure. 21  * Israe'el ashuwotsshomó «Azazerawonat gond ashuwots tmaants boweetwok'o aawu jamo tkishuwotsi t jargi» etre.

11

Ik'o Israe'el ashuwotsi b́jamon juu b́k'aztsok'o

1  * Aab́ dab neen aatuna, Ik'o bí ashuwotsi juuwera? B́ jamon juweratse! taa ttookon Israe'el ash taane, Abraham naaro wotat Bíniyam jirots taane. 2 Ik'o shini b́ marat'ts ashuwotsi juweratse, S'ayn mas'aafo Eliyas jangosh eeg bíettsok'o gawatsteya? Dab Eliyas Israe'el ashuwotsi Ik' shinatse awuk'o ett b́ s'aamitsok'o danatsteya? 3  * Manoor Eliyas «Doonzono! nebiyiwotsi úd'rne wosh t'intseyiru t'arap'ezono gaakrne, ts'uziye oori, taano úd'oshe bogeyiri» etre b́ teshi. 4 Ernmó Ik'o eega ettniya bísh bíaani? «Ba'ali eteets dozets ik'osh tuk'umalerawo shawat kúm ashuwotsi ttokish ooridek're» etre bísha. 5 And dúranatse b́wotsiyal, s'aaton marat'ere ortsuwots muk' Israe'el ashuwots fa'ane. 6 Marat'onwere s'aaton b́ wotiyal finonaliye etee, finon b́ wotiyal, s'aato s'aat b́ woto orerere etee.

7 Eahe b́ k'awuntso eebi b́wotiti? Esra'el ashuwots bogetso datsatsno, marat'etswotsmó bo geyiruwo daatsrne, oortsuwotsmó bo maac'o bokup'i. 8  * Hanuwere «Ik'o bo nibo b́ dúngiyi, mansh eshe hambetsish b́ borfetso bo ááwo be'atse, boowazonuwere shiyatse» ett guut'etsok'one. 9 Dawitwere,

«Bomishi maronu detset kambo,

dikit gop'o wotar boon kic'ituwe!

bofiniru gond fino botokats boree!

10 Bo ááwo b́ be'awok'o t'aluwowe,

bojik'o gond bek'on jam aawo k'urowe» etre.

11 Aab́ aani neen aatuna, ayhudiyots bodihi aani boturawok'o wotatniya? Mank'owaliye! ernmó ayhudiyots gondo bo fintsi jangosh Ayhudi woterawwots kasho bodaatsi, han b́wotiye ayhudiyots Ayhudi woterawwotsi bo ookoritwok'o woshoshe. 12 Ayhudiyots gond fino dats jamosh deero datsire, bodiho Ik' ash woterawotssh deero wotere, Ayhudi jamwots bookashink'ee deero awuk'o aye b́wotiyank'oni!

Ik' ash woterawwots bokashitwok'o

13 And nokeewir itsh Ik' ash woterawwotsshe, Ik' ash woterawwotssh wosheetso twottsok'osh t finosh mango taash shiyeetuwe, 14 T meets jag wotts ayhudiwotsi okooriyoshe, mank'onowere daneraka ik ikuwotsi kashiyo falituwe etee. 15 Ik'o boon b́ juwoor datsatsi ash k'oshuwots Ik'onton b́ manetka wotiyal Ik'o boon b́ dek'or eeg b́wotituwok'o arefa? Haniyere k'irotse tuwok'oyi etee!

16 Ik naari boot'otse shintsotsi kayo S'ayinka wotiyal boot' jamo S'ayinkee b́ wotiti, mank'o mit iko b́s'ap'o S'ayina wotiyal b́ jabwotswere S'ayine bowotiti. 17 Worfitsi woyra eteyiru mit jaabo wotts ayhudiyots k'ut'eyar bodihitka wotiyal it boditsi woyiriy mit jaabo wotts Ik' ash woterawwots bo shegro shááto shegrshr weyiri zeyito bítse b́keshiru s'ap'ootse keshiru gaalonat deeron kaytsuwotsi itwotiyakon, b́ jaabwotsats ít'k'ayere. 18 It Ik' ash woterawotso jaabwotsats ít'k'ayere, it it'alomó it jaab mec'ro it wottsosh s'ap'oni itn kuriti bako it b́ s'ap'o kurirwotsi itwoterawok'o dande'ere.

19 Ernmó «Jabúwots tishat bodihi, taa bo beyok tikinditwok'o» etaatne b́ teshi. 20 It ettso aree, ernmó bo k'ut'at bojuwe amano bok'aztsosh b́ wottsotse itwere k'up'at it ned'iye itamantsoshe, eshe, shata bako hit'o itn geyiratse. 21 Ik'o azeewon jaab wotts ayhudiyotssh maac'o k'ewo b́ k'aziyakon itsh maac'o k'eweratse. 22 Eshe Ik' doowonat Ik' shatiyon aab s'iilere, b́ shatiyonu b́kitsir dihitswotsats b́ wotor b́ doo wotonu b́ kitsir itshee, hanowere b́k'alir b́ dowon k'up'ar it betka wotiyalemó b́ doo itsh wotituwe, kup'o itk'azalomó itwere k'ut'eyarniye it dihiti. 23 Ayhudiyots bo amaniyal yoots bobeyok aanitune, Ik'o yoots bobeyok boon aaniyosh falituwe. 24 It Ik' ash woterawwotsmó azeyon boditsi woyiri miti jaabo wotat teshtsuwots it beyokalo worfotsi woyiri mitats tokeyo it faliyakon hanots bo azeyon worfitsi woyiri miti jaabo wotts ayhudiyotsmó yoots bobeyok aanar tokeyo aawuk'oneya boosh b́ maaweeti!

Ik' mhretiyo jamosh b́wottsok'o

25 Ti eshuwotso! «Danfone» err it'k'ayere itsh tkeewitwo ááshts keewo fa'ee, bíwrer Israe'el ashuwots k'azts woto b́ jamosh b́woterawo Ik' ash Woteraw jamwots s'eenon Ik'ok bowafetsoshe. 26  * Eshe hank'on Israe'el asha ash jamwots kashitúne. Mansh hank'o ett guut'ere,

«Kashituwo S'iyonn weetuwe,

Yak'ob naar jamatse gondo wokiituwe,

27  * Bomorro boosh t t'afiyor

bonton tkindit taaro haniye.»

28 Israe'el ashuwots doo shishiyosh aap'etso dek'o bok'aztsotse, itjangosh it Ik' ash woterawotssh b́dooyish Ik'osh balangaro bowoti, bomarat'ewonmó nihiwots jangats tuutson Ik'o boon shunknee. 29 Ik'o noon marat'de'er b́ deero bí imiyakon b́ k'alts keewumansh b́gawtso woniratse. 30 It Ik' ash woterawwots shin Ik'osh alerawwotsiye it teshi, andomó ayhudiyots aleyo bok'aztsotse it Ik' maac' k'ewo it datsi. 31 It maac' k'ewo it daatstsok'on boowere maac' k'ewo bodatsituwok'o boowere and Ik'osh alerawwotsi woterne. 32 Ik'o b́ maac' k'ewo ash jamosh kitsosha ett ash jamwotsi ale k'azon is'k'reroshná.

Ik'osh t'ints údo

33  * Ik' gaalona, dani teleefonat danoonúwere awuk'o eene! bí angsho fal bíats boderake, b́ werindonu danerake.

34  * «Ik' hasabiyo danetuwo kone?

Bísh iztsi wotituwonmó kone?

35  * Ik'osh gushituwonat

b́ gushitsono dek'etuwo kone?»

36  * Jam keewo b́ daatse bíyokne, jam keewo bíne b́beeti, jam keewo bíshe b́ beeyeti, dúre dúron mango bísh wotowe! Amen!

12

Ik'osh finosh awuk'on beyo b́geyituwok'o

1 Eshe eshuwotso! Ik'o genee'úshitwo, beyar beetwonat S'ayin wosho woshde'er it atso it t'intsitwok'o maarts Ik'o shútson itn k'onirwe. Manowere t'intso itn b́ geyitso ari Ik'osh finet finoniye. 2 Sheengonat genee'úshitwo kim deshawonowere Ik'o shuntso fadbek'o it falitwok'o it nibi gawirwon handraar, it beyo woneewa bako datsani ark'ayere.

3 Aaninuwere it ik ikets Ik'o itsh b́imts imnetiyok'on tooko dashan detson asaabore bako it angoniyere danb it tookosh bogotaane err asaabk'ayere ett taash imets s'aaton keewirwe. 4 No ats ikatse ay kayuwots fa'ane, noatsi kay ik ikonuwere k'osh k'osh fino detsfe. 5  * Mank'owere noo ayuwotsi wotat nobefere Krstosn ik ats noone, ik atsi kayuwotsi nowottsok'on noatsatsewo desheeknone. 6 Mansh Ik'o b́ s'aaton noosh b́ ímts k'osh k'osh naari deero finats jiitswone, noosh imetso Ik'o aap'ts keewa wotiyal no amantsok'on Ik' aap'tso keewwone. 7 Noosh imetso k'oshwotssh fina wotiyal kup'ar finone, noosh imetso daniya wotiyal sheengshde'er daniwone, 8  * noosh imetso iza wotiyal izwone, noosh imetso tuwdi dowawotiyal nib s'eenon imone, noosh imetso ashuwotsi k'eeza wotiyal kup'ar k'eezwone, noosh imetso mihretiya wotiyal hanowere gene'on k'aluwone.

9 Git alber deshaw ari shunewo t'ut'k'ayere, gond keewo shid'ere, sheeng keewi shuutso sha'ore. 10 It ats atsewo eshuwwots shunon shunewere, it ats atsewosh mango imosh nohewere, 11 mawuk'ayr, Shayron aat'iruwotsi wotoore, doonzosh keewewere. 12 Jangiyetson gene'owere, gond bek'o k'amoore, jam aawo Ik'o k'onwere. 13 Amants eshuwotsi bokic'or te'úwere, ibwotsno ibíewre.

14  * Itn gishirwotsi deerwere, derwere bako c'ashk'ayere. 15 Geneúwirwotsnton gene'ore, epiruwotsnton efere. 16 It ats atseyo ik hasabiyon ikwotar beewere, it tooko danbaan deshr bog taana eto k'ayr* t'owwotsnton ik wotar beewere. It tookosh danfone etk'ayere.

17 Ash jami shinats sheeng wotts keewo k'aluwere bako, ashuwots itats gond keewo bok'aliyal, it aanide'er gondo boosh k'alk'ayere. 18 Itsh b́ faleyal ash jamonton jeenon beyosh it weeron it falitu jamo k'aluwere. 19  * T jirwotso! fayo Ik'osh k'ayere boko it it tookon weero oorshk'ayere, «Weer weershtwonat weer worshi gushono anituwo taane etfe Doozo Ik'oni» ett guut'ere. 20  * Mansh weer worshoniyere n balangaro b́k'ak'iyal mazuwe, b́shashuwiyal shashuwo kishwe, hank'o n k'aliyal goyinar b́ jitsituwok'o woshitune. 21 Mansh gond keewo sheeng keewon da'úwere boko gond keewon da'ek'ayere.

13

Mengsti naashuwotssh alewo b́geyitsok'o

1 Konuworu naash wottso b́ daatsit Ik' shunon b́ wottssotse and datsk'eziruwots bo naash Ik'on b́ wottsotse ash jamo naashwotssh alewo bísh geyife. 2 Mansh naashuwotsi k'efitu jamo Ik' aloniye b́k'efiri, aleraw jamonuwere sezi angsheyo b́ tookats dowetuwe. 3 Dats k'eziruwotsi shatet gond finirwotsi bako sheeng finiruwotsiyaliye, naashuwotsi shat k'azo geefneya? Bére sheeng fino finowe, booke údo daatsitune. 4 Naasho neesh sheengo b́ k'alituwok'o naashiyets Ik' guutsoniye, dats k'eeziruwo shiki gorado bí'ed hank'on woto b́k'aztsotse gond fintso nwotiyal dats k'eeziruwo share, bíwere gond finiruwotsi sezosh Ik' weer wershono kitsr Ik'osh finitune. 5 Mansh mengst naashuwotssh alewo itsh geyife, it aletwere Ik' fay mec'ro shatoon b́ woterawo it nibo itn b́ gac'ituwosh woto geyituwe.

6 Ereero it imiru manshe, naashuwots finan finosh botuu Ik'osh finoshe. 7  * Eshe danbi naashuwotssh k'alo geyituwu jamo k'aluwere, ereero bísh wotituwosh ereero, t'ilisho bísh wotituwosh t'ilisho imere, shatetwono sharere, mango bísh wotituwosho mango imere.

Ats atseyo shunewo

8 Kon k'awuntsonúwor itatse beek'aye, itatse beeyet k'awuntsoniye itats atseyo shúnee mec'r wotowe, ash shunetuwo nemo finats jitsre. 9 «Wido amk'aye, úd'́k'aye, úmp'k'aye, k'osh ashk wotts keewu jamo tewunk'aye» etiru tzaziyotsnat k'osh tzazi jamwots, «Asho ntookok'o woshde'er shune» etiru ik tzaziyotse ko'eyat bofa'oni. 10 Ash shuniru jamo b́ shuniru ash manats gond keewo k'alatse, mansh ash shuniruwo nem jamo finats jitsre etee.

11 Eshe tokrotse it tuwit sa'ato and b́bodtsok'o dande'ere, shini noamanortsoniyere bogo and no kashit aawo iki nomaants t'inre. 12 T'úwonu beshe b́ beshiri, aawonu t'inree, eshe t'aluwotse fineyiru finon fink'ayone, sháánon bin finet kes'i tahono tahade'one. 13 Weral míshon, mashon, widonat máátsonat nungushi iko ikats keshon, fayonat okooron b́ woterawo aawu shanon beyiruwu ashuwotskok'o s'ayinon sha'owone. 14 Eshe Doonzo Iyesus Krstosi tahade'ere bako it meets shuni shashuwo kishosh gawuk'ayre.

14

Ashaats angshk'azo

1 Ititse b́ imnetiyon maawuk wotts asho b́ keewo de'ere bako b́ took asaabiyats moosho tuuzk'ayere. 2 Dab ash iko konnari keewo móósh faliyit imnetiyo detsetwe, b́ imnetiyon kup'eraw ashonmó worfi maay mec'ro meetuwe. 3 Mansh jam keew meyiru asho mááraw asho gac'k'aye, máárawonwere meet asho ats angshk'aye, Ik'o bínowere dek're. 4 Bére, ash k'oshi guutso ats angshiruwan nee kone? Bí b́ need'iyal wee b́ dihiyal b́ doonzo kis'e. Dab Ik'o bín need'iyo b́ falituwotse kup'ar need'ituwe.

5 Mank'o aawu iko aawu ikoniyere bogo mangfe et gawiruwo beyo falituwe, ando k'oshonu aawu jamwots mango taale bako aawwotsitse bogabogo aaliye ett asaabirwe. Eshe hanan arts keewwotsatse asho ik ikon b́nibots bíamantsok'o woshuwe. 6  * Ik aawo k'osh aawoniyere bogshde'er mangiyituwo b́ beyal han b́ k'alirwe doonzo mangosha ettniye, jam naari mishono meyiruwo doonzo mangosha etniye b́meyiri, b́ meyiru mishosh Ik'o údituwe, jam naari mishono marawo doonzo mangosha err maratse, maa b́ k'aztsotsno Ik'o údituwe. 7 Noyitsere ikonuworu b́ kashon wotowa b́ k'iron b́tokkaliye. 8 Nobeyalo doonzosha nobeeti, no k'iriyalo doonzosha no k'iriti, eshe nobeyalo, nok'iriyalo doonzok noone, 9 Eshe Krstos k'irt k'irotse b́ tuu kashon betuwotsnat k'irtsuwotssh doonz wotoshe. 10  * Bére, nee n eshuwats eegoshe n angshiri? Wee ni eshuwi eegishe n gac'iri? No únets Ik' angshi jori shinats ned'ituwone.

11  * Manwere, «Taa kashon betuwo taane etfe Ik'oni,

Ash jamo b́ gurbon tshinatse tuk'umalituwe,

B́ alberon taa Ik' twottsok'o gawituwe» ett guut'ere.

12 Eshe notook tookon no took fini jangosh Ik' shinats t'inr aatetwone.

Ashosh t'ug wotatse aats kordek'o

13 Eshe iko ikats angshk'aye, ernmó asho b́ eshuwsh weratse kambo wee t'úgo gedk'azosh no atso korde'one. 14 Ik keewo kiime err asaabiru ashosh keew man kima b́ wotiti bako kon naari keewonworu b́ tookon kim b́ woterawok'o taa doonzo Iyesusn t'iwintsdek' danre. 15 Nee n meyiru mishi jangon ni eshush t'ugo n wotiyal shúnonaliye nbeyiri, eshe Krstos bísh b́k'irts asho n meyiru mishi jangon b́ t'afitwok'o woshk'aye. 16 Eshe itoke sheeng keew wotts keewo k'oshuwots bok'efetuwok'o woshk'ayere. 17 Ik' mengsto S'ayin shayiron datsetsetk kááwe, jeenonat gene'ona bako, móónat úshi keewaliye. 18 Han jangosh Krstissh guuts wotts asho Ik'o geneúshituwe, ashoknowere údeek wotituwe.

19 Eshe jeenwoto bín datsetuwonat no ats atseyo bín nokup'it keewon sha'owone. 20 Mishi jangosh Ik' fino gakk'ayone. Mish jamo s'ayine, ernmó k'osh ashosh t'ug wotitu mish móó dáree. 21 Eshe ni eshúsh t'úg wotk'azosh meetso maak'azo, Weyinyon dútsets biro úsh k'azo, wee kon naari t'ug wotituwo fino fin k'azo sheenge b́ wotiti. 22 Eshe imnetiyan itnat Ik' dagots wotowe, err n amants keewo b́k'alor b́ maac'o bín b́gac'erawu asho údekee. 23 B́ amaneraniyere meyiru ashonmó b́ k'aliruwo imnetiyatse tuutson wot b́ k'aztsosh bíyats angshetuwe, imnetiyon k'aleraw keewu jamo morre.

15

Ashuwotsi geneúsho b́ geyituwok'o

1 No imnetiyon kúp wottswots, mawirwots kuro kurdek'o geyife bako no took mec'ro geneúshitu woto geyiratse, 2 no took tookon k'osh asho b́ imnetiyon b́ kup'ituwok'o bín t'ak'amituwonat geneúshit keewo k'aluwone. 3  * Krstos b́ tooko geneúshratse, dab «Ashuwots neen boc'ashts c'asho ti'ats b́ oot'i» etiru S'ayn mas'aafotse eteetso bí ats b́ bodi. 4 S'ayin mas'aafotse nodatsituwots k'amonat kup'on, noosh jángo b́beetuwok'o shin guut'ets jamo dano noosh b́ wotituwok'o guut'ere. 5-6 Ik níbon wotde'er ik noonon Ik'o nodoonz Iyesus Krstos nihi, bín it mangitwok'o, k'amikonat angi kúp'iko Ik'o Izar Izewer Krstos Iyesus shunok'on it atsatsewo ik níbetsuwotsi woto itsh ime.

7 Krstos Ik' mangosh itn b́ dek'tsok'o it jamets iko iko de'e. 8 Hanowere t keewor Ik'o shints nihuwotssh b́ jangitso b́ wotituwok'onat Ik'o arikeewets b́ wotonwere b́ danetuwok'o Krstos ayhudiyotssh guutso wotere etee. 9  * Krstos ayhudiyots guutso b́ wottso k'osh jango Ik' ash woterawwots Ik'o b́ mhretiyosh bín bo údituwok'owe, hanuwere,

«Eshe Ik' ash woterawwots dagotse neen udituwe,

n shúútsosh dubon údo t'intsituwe»

ett guut'etsok'one. 10  * Aaninu

«It Ik' ash woterawotso,

Ik' ashuwotsnton gene'owere!» ett guut'ere.

11  * Aaninuwere,

«Ik' ash Woteraw jamwots! doonz údoore,

Ash ash jamwotswere údoore!» ett guut'ere.

12  * Ando Isiyas,

«Iseyi naarotse shuwetuwo weetuwe,

Ik' ash woterawwotssho jishituwo wotar tuwituwe,

boowere bojangtso biyats woshdek'etune» etfe.

13 It jangtso S'ayin shayiri angon eenfere b́ ametuwok'o jangetso Izar Izewer bín it amanetsosh gene'únat jeenon s'eenon itsh ime.

P'awlos ááwu shuk'on b́guut'tsi jango

14 Ti eshuwotso! doo woton s'eentsuwotsi, danon gaaltsuwotsnat it ik iketsuwots k'osho izosh falituwotsi itwottsok'o danre. 15 Ik ik keewwotsi itsh gawiyosh geeyat woshan Ik'o taash b́ imts s'aatok'on ááwushuk'on itsh guut're. 16 Deeranuwere taash b́ime Ik'o doo shishi keewo Ik'i ashwoterawwotssh shishiyosh kahniyo wotat Krstos Iyesush finoshe, Mansh Ik' ashwoteraw ashuwotssh S'ayin shayiro S'ayintsonat Ik'onowere gene'úshit wosho wotáár bot'inetuwok'o finiruwone. 17 Manatse tuutson Krstos Iyesun Ik'osh fino tfaltsotse it'iruwee. 18 Ik'i ash woterawwots bo aletwok'o woshosh Krstos ti aap'onat finatse tuutson b́ fints keewo wotiyalabako k'osho aap'osh aawo shu'atse. 19 Hank'owere een adits milikit finuwotsn S'ayin shayiri angon Iyerusalemnat b gúúratse tuut Elwarik'oni b́ borfetso Krstos doo shishiyo danire.

20 Jam aawu t tewuno k'osh asho b́ agtsats dabr ago b́woterawo Krstos shutso b́ shiyerawu beyok jamok sheeng doo shishiyi keewuman daniye. 21  * Hanu,

«Haniyere shinon b́ jangosh eegoru keewerawu ashuwots bek'etune,

b́ jangosh shiyawwots t'iwitsitunee»

ett guut'etsok'one.

P'awlos Rom Maants Amoosh B́ Gawutsok'o

22 Manshowere itmaants twarawok'o ayoto taan baziyeree. 23 Andomó han gúúratsi fa'a datsuwotsatse t finit beeyokuwots bo beetsotse, hank'o ay dúrosh itn s'ilosh een tewuno tdetstsotse 24 Ispen maants t amor man weeron itn s'ilosh gawure. Muk' aawosh itnton gene'útsat tteshiyakon twerindo ttuwosh taan falit tep'o it k'alituwok'o jangere. 25 Andomó Ik' jirwots tep'et gizo deshde'er Iyerusalem maants ametuwe. 26  * Hanuwere Mek'odoniyonat Ak'yiyi datsatse fa'a Ik' jirwots Iyerusalemn beyiru tugúretsuwotssh boon tep'et gizo woshosh boshunon bogawutsotsne. 27  * Tep'anowere bo shunon imo boosh geyik b́wottsotsne, Ik' ash woterawots ayhudiyotsnton shayiri deero kayosh b́wotiyal boowere bomeets deeron ayhudiyotsi tep'o boosh geyife. 28 Eshe ko'iyets gizan Iyerusalem maants de'am boosh t imiyakon it weeron waar Ispen maants t ameti. 29 Itok twoor Krstos deero s'eenon itsh de'er tweetuwok'o danfee.

30 Tieshuwotso! t jangosh Ik'o maants k'onon tmaak'oriruwo taash itdabish nodoonz Iyesus Krstosnat S'ayin shayiri shunon iti k'oniruwe. 31 Ik'o taash it k'onituwere Yihud datsatsi fa'a amanerawu ashuwots kishotse farr Iyeresalemitse t detsts fiinonuwere Ik'i jirwotsoke dek'eyo b́daatsituwok'owe. 32 Han b́wotiyakon Ik'o bíetal geneúwon itok waarr itoke kashdek'o shunfee. 33 Jeeniko Izar Izewer it únetsnton wotowe! Amen.

16

Jamo

1 Feben Knkriy kitotse Ik' moowosh finiru nomish amanetsu b wottsok'o it dano geefe. 2 Bi taanat k'osh ay ashuwotsi b tep'iruwotse amants ibuwotsi ibiyo boosh b́ wotituwok'o doonzo shútson de'er bish geyit keewo jamon bin it tep'etuwok'o oona itsh etiruwe.

3  * Iyesus Krstos fino finiruwotsnton ik wottsuwots P'rsk'lnat Ak'ilnsh jamo keewwere, 4 boowere t shegro k'iroshoru dab k'andek'kne boteshi, hann boon jam aawosh úditwe, t s'uzi b́ woterawo Ik' ashwoteraw krstani woto maants aants Ik' moowwotsworu it údirune. 5 Bo moots Ik' k'onosh kakuwets amantsuwotssh jamo t'intsuwere.

Isiyi dats kayatse shini Krstosn amantsonat tshuntso Ep'enet'ossh jamo keewwere. 6 Itsh ayidek'at maawutsu Mariyamsh jamo t'intsuwere. 7 Taanton tipeyat teshts woshetswotsitsere daneets teshts ayhudiyots jaagúwots Andronik'osnat Yuniyassh* jamo t'intsuwere, boowere taayere shine Krstosi bo amani.

8 Doonzon tshúntso Amp'ilyat'ossh jamo t'intsuwere, 9 Krstos finon noonton ik wottso Úrbanosnat tshúntso Ist'akussh jamo t'intsuwere. 10 Krstosk b́ wottsotse fadeyat bíere bísh gawetso Ap'elissh jamo t'intsuwere, Arst'obulos maa ash wottsuwotssh jamo t'intsuwere. 11 Ayhudiyotse t jago Herodiyonsh jamo t'intsuwere, Narsises maa ashuwotsitse Doonzon amantsuwotssh jamo t'intsuwere.

12 Doonzosh finon ayidek't maawirwotssh Trufaynnat Trufolsh jamo t'intsuwere. Doonzo finon ayidek'at mááwtsunat Krstosn ayidek'at tshunts Persissh jamo t'intsuwere. 13  * Doonzosh finon ayidek't danetso Rufossh jamo t'intsuwere, taan b naayikok'o shunfu b́ indshowre jamo t'intswere. 14 Asnkritosnat Flegonsh, Hermesmsh, Patrobasmsh, Hermasmsh, bonton fa'a eshúwotssh jamo t'intsuwere. 15 Filologossh, Yulyash, Neryanat b́ mishsh jamo t'intsuwere, hank'o Olumpasnat bínton fa'a amantsuwots jamwotssh jamo t'intsuwere. 16 S'ayin jobon it atsatseyo jobeyar jamo aatewere. Krstosk wotts Ik' maa jamwots jamo itsh t'intsirune.

S'uwaatsi izo

17 Ti eshuwotso! it dek'ts dan man k'efituwotsi wotat it dagotse k'aleyon gond bek'o dowet ashuwotsatse it atso korde'ere, boatsere wokoore! 18 Hank'o ashuwots botookosha bako Krstosshaliye bo finiri. Bonono shaawshdek' dáshon garaamiwots nibo boant'elciri.

19 Doo shishi aap'osh aleets ash it wottso ash jamokere b́ danetsotse geneúk t wotwotiyaloru, sheeng keewosh dantswotsi, gond keewoshomó maac' kúp'uwotsi it wotitwok'o geefe. 20 Jeeniko Izar Izewer káári Shed'ano it tufi shirots tiitsetwe.

No Doonz Iyesus Krstos s'aato itnton wotowe.

21  * T finonton ik wottso T'imotiwos jamo itsh t'intsiruwe, eshe ayhudiyotse t jag wotts Luk'iyosnat Iyason Sosip'at'roswere jamo t'intsirune.

22 Woshhan guut'tso taawe T'ert'iyos Doonzon jamo t'intsituwe.

23  * Taanat hanokere fa'a jamo Ik' moowwotsi Ibiiruwo Gayiyos jamo t'intsiruwe, kitutsi gizo detsiruwo Erast'os, no eshú K'a'rt'os jamo itsh t'intsiruwe. 24  †

Údi k'ono

25 Taa tdaniru doo shishi keewan Iyesus Krstos jangosh beshiyeyiru woshonat yootstson aashat teshtso, andomó be'ets ari ááshts keewon Ik'onwere it imnetiyats it ned'ituwok'o iti woshosh falituwe. 26 Andomó arikan be'ere, dúre dúrts Ik'o tzaziyon jamwots amanar bo aletwok'o Nebiywots mas'aafi weeron ash jamwots bo danetuwok'o k'alere.

27 B́ s'uzn dani teleefo detsts Ik'o Izar Izewersh, Iyesus Krstosn dúre dúron údo wotowe! Amen.

* 1:13 1:13 Wosh. 19:21

* 1:16 1:16 Mar. 8:38

* 1:17 1:17 Imb. 2:4

* 1:21 1:21 Efe. 4:17

* 1:23 1:23 Iwi. 4:16-18

* 2:1 2:1 Mat. 7:1; Luk'. 6:37

* 2:6 2:6 Dub. 62:12; Ari. 24:12

* 2:11 2:11 Iwi. 10:17

* 2:24 2:24 Isa. 52:5

* 2:29 2:29 Iwi. 30:6

* 3:4 3:4 Dub. 51:4

* 3:12 3:10-12 Dub. 14:1-3; 53:1-3

* 3:14 3:14 Dub. 10:7

* 3:17 3:15-17 Isa. 59:7-8

* 3:18 3:18 Dub. 36:1

* 3:19 3:19 Dub. 36:1

* 3:22 3:22 Gel. 2:16

* 3:30 3:30 Iwi. 26:4; Gel. 3:20

* 4:3 4:3 Aze. 15:6; Gel. 3:6

* 4:7 4:7-8 Dub. 32:1-2

* 4:11 4:11 Aze. 17:10

* 4:13 4:13 Aze. 17:4-6; 22:17-18; Gel. 3:29

* 4:14 4:14 3:18

* 4:16 4:16 Gel. 3:7

* 4:17 4:17Aze. 17:5

* 4:18 4:18 Aze. 15:5

* 4:19 4:19 Aze. 17:17

* 4:25 4:25 Isa. 53:4-5

* 5:12 5:12 Aze. 3:6

* 6:4 6:4 K'ol. 2:12

* 7:7 7:7 Kesh. 20:17; Iwi. 5:21

* 7:11 7:11 Aze. 3:13

* 7:15 7:15 Gel. 5:17

* 8:11 8:11 1 K'or. 3:16

* 8:15 8:15 Mar. 14:36; Gel. 4:6

* 8:17 8:15-17 4:5-7

* 8:20 8:20 Aze. 3:17-19

* 8:23 8:23 2 K'or. 5:2-4

* 8:36 8:36 Dub. 44:22

* 9:4 9:4 Kesh. 9:4

* 9:7 9:7 Aze. 21:12

* 9:9 9:9 Aze. 18:10

* 9:12 9:12 Aze. 25:23

* 9:13 9:13 Mil. 1:2-3

* 9:15 9:15 Kesh. 33:19

* 9:17 9:17 Kesh. 9:16

* 9:20 9:20 Isa. 29:16; 45:9

* 9:25 9:25 Hos. 2:23

* 9:28 9:27-28 Isa. 10:22-23

* 9:29 9:29 Isa. 1:9

* 10:5 10:5 Lew. 18:5

* 10:8 10:6-8 Iwi. 30:12-14

* 10:11 10:11 Isa. 28:16

* 10:12 10:13 Iyu. 2:32

* 10:13 10:13 Iyu. 2:32

* 10:15 10:15 Isa. 52:7

* 10:16 10:16 Isa. 53:1

* 10:18 10:18 Dub. 19:4

* 10:19 10:19 Iwi. 32:21

* 10:20 10:20 Isa. 65:1

* 10:21 10:21 Isa. 65:2

* 11:1 11:1 Filp. 3:5

* 11:3 11:3 1 Naash. 19:10; 14

* 11:8 11:8 Iwi. 29:4; Isa. 29:10

* 11:26 11:26 Isa. 59:20

* 11:27 11:27 Erm. 31:33-34

* 11:33 11:33 Isa. 55:8

* 11:34 11:34 Isa. 40:13

* 11:35 11:35 Iyo. 41:11

* 11:36 11:36 1 K'or. 8:6

* 12:5 12:4-51 K'or. 12:12

* 12:8 12:6-8 1 K'or. 12:4-11

* 12:14 12:14 Mat. 5:44; Luk'. 6:28

* 12:16 12:16 Bog taana et k'ayere: T'owwotsnton ik wotar beewere,, wee gac'ets fino finosh it shúno wotowe.

* 12:19 12:19 Iwi. 32:35

* 12:20 12:20 Ari. 25:21-22

* 13:7 13:6-7 Mat. 22:21; Mar. 12:17; Luk'. 20:25

* 14:6 14:1-6 K'ol. 2:16

* 14:10 14:10 2 K'or. 5:10

* 14:11 14:11 Isa. 45:23

* 15:3 15:3 Dub. 69:9

* 15:9 15:9 2 Sam. 22:50; Dub. 18:49

* 15:10 15:10 Iwi. 32:43

* 15:11 15:11 Dub. 117:1

* 15:12 15:12 Isa. 11:10

* 15:21 15:21 Isa. 52:15

* 15:26 15:25-26 1 K'or. 16:1-4

* 15:27 15:27 1 K'or. 9:11

* 16:3 16:3 Wosh. 18:2

* 16:7 16:7 Yuniyassh: Ik ik branon guut'etswotsitse, «Yuliya» etee boetiri.

* 16:13 16:13 Mar. 15:21

* 16:21 16:21 Wosh. 16:1

* 16:23 16:23 Wosh. 19:29; 1 K'or. 1:14; 2 T'im. 4:20

† 16:24 16:24 Hiye awdl taawan yoots guut'ets S'ayin mas'afwotsitse aali.

1 K'orontos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Wosheetso P'awlos Shints Wosho

K'orontos Ashuwots Maants

Kindo

P'awlos K'orontos dats ashuwotssh b́ guut'ts shints wosho b́ guut'e K'orontositse b́ need'its Ik'i moowutse krstiyani beyonat imnetiyatse tuut teshts kic'oosh biitso daatsiyosh gawutni. Manoor K'orontos dats jamaatsik wotts Grik kitu bwottsi danmbaatse Akayiya eteets Rom datsatsi kitti enuni btesh. Kitman een wotts jaaki fino, matseets niwo, ayidek'at gawunoke teshts fini gondannat biitse haymanoti ayon daneeki btesh.

Woshetso b́ t'iwints Ik'i moowwutse teshts kayeyaatsa, gond finets beyo, widonat de'eyi jangono, S'ayin shayiri imi jangonat k'irotse tuwi janga b́tesh, mank'owere woshetso doo shishiyi jangosh aatets keewanots kaatsdek't t'iwintsona b́t'intsi.

«Shuno» Ik'o b́ shuntswots ashuwotssh b́ imts imuwotsitse bogo b́wottsok'owo kitsiru tatse keezl k'ot'o mas'afanitse ayidek't daneek wotts kayo b́wotok'o daneke.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-9

Krstiyaniwotsitse tuuts kayewo 1:10—4:21

T'awu gondtsi wotonat meyitsi ash beyon 5:1—7:40

Krstiyaaniwotsnat krstiyaniyots amantsman de'awwotsn 8:1—11:1

Ik'i meyitsi beyonat Ik' ik'iyi niwon 11:2—14:40

Krstosnat amantsuwotsn k'irotse tuwo 15:1-58

Yhuditse fa'a kic'ts krstiyaniwotssh tep'o 16:1-4

Gúúpo 16:5-24

1

1 Ik' shunon Iyesus Krstossh wosheets wotosh s'eegetso P'awlosnat no eshu Sostensokere.

2 K'orontos kitotse fa'a Ik' moosh, biyitsnowere Iyesus Krstosn S'ayin wotts S'ayin bowotish s'eegetswotssh, mank'owero bo be beyoke, bonat nonsh Doonz wottso no Doonz Iyesus Krstos shúútso s'eegiru jamwotssh.

3 No nihi Ik'onat Doonzo Iyesus Krstosokere s'aatonat jeenon itsh wotowe.

Ik' údo

4 Iyesus Krtosnton s'aato itsh imetsosh it jangosh jam aawo Ik'o údituwe. 5 Jam keewon, noon keewon wotowa danon Krstosn gaalwutserte. 6 Krstos jangosh itsh t keewts gawo itokere kúp'ere. 7 Eshe no Doonz Iyesus Krstos be'ewo koton nobefere kon naari shayiri imo itsh shapratse, 8 No doonz Iyesus Krstos aani woor eeg eeg deshawwotsi wotar nodatsetwok'o bí s'uwosh b́ borfetsosh kup'ar it beetuewk'o woshúwe. 9 B́ naay no Doonz Iyesus Krstosnton ikwoto itdetsetuwok'o itn s'eegtso Ik'o amaneke.

Krstiyaniwots dagotse k'alewo b́geyirawok'o

10 Ti eshuwotso! «K'alewo it dagotse b́ berawok'o, it jamets shiyeyar ik níbonat ik s'iil s'iilon kup'ar beewere,» etaat no Doonz Iyesus Krstos shúútson itn k'oniruwe. 11 T eshuwotso! it dagotse fayo b́ beyiruwok'o K'elo'e maa ashuwotsoke shishre. 12  * Manuwere it itok tookon «Taa P'awlosk taane, taa Ap'losk taane, taa P'et'rosk taane, taa Krstosk taane» it etiri. 13 Bére Krstos kayera? P'awlos itsh jiitera? Himó it gupe P'awlos shútsoneya? 14  * Taa K'ersp'osnat Gayyosiyere okoon ititsere konnoru t gufawotse Ik'o údituwe. 15 Eshe «Taan P'awlos shútson guuperte» err keewosh falituwo aaliye. [ 16  * Arikee, Ist'ifanos maa ashuwotsi gupre, maniyere okoon k'osho taa t gupts asho b́ bewok'o gawratse.] 17 Krstos taan b́wosh doo shishi keewo t danituwok'owa bako t gupishaliye, Krstos jiito* hank'on b́ oorerawok'o doo shishi keewan tdanir ashoke daatsets dani telfi noon keewok'onaliye.

Krstos Ik' danitelefonat ango b́ woto

18 B́ jiti keewo t'afit ashuwotssh darok'owe b́ taaweti, noosh kashituwotsshomó Ik' angee.

19  * «Dani telefetswots dano t'afituwe,

Dani telefetswots danono ok k'aaú bazetuwe» ett guut'ere.

20  * Eshe dantso aawoke b́ fa'oni? Nem daniruwonu aawoke b́ fa'oni? Danosh geyiruwonu aawoke b́ fa'oni? Ik'o datsanatsi dani telefo eegoru bítse dandeshawok'o woshk'rerosha?

21 Datsnatsi ashuwots bo took danitelefon Ik'o danosh bo falawok'o Ik'o b́ danon boats is'k'rere, ernmó dárok'o taaweyiru no nodaniru doo shishiy keewon amanituwots bo kashituwok'o Ik' shún wotere. 22 Ayihudiyots adits keewo bek'oshe bo geefoni, Girik ashuwotswere danitelefe bogefoni. 23 Noomó Krstos noosh b́ jitetsok'oniye no daniri, Hanuwere ayhudiyotssh t'uge, Grik ashuwotssh dáree. 24 S'eegetswotsshomó ayhudiyotssh wotowa Grik ashuwotssh, Krstos Ik' angonat Ik' danitelefe. 25 Ik' dára ett gaweyiru keewo ash danitelefoniyere bogfe, Ik'o maawa ett gaweyiru keewo ash kup'oniyere bogfe.

26 T eshuwotso! Ik'o itn b́ s'eegor awuk'o ash it wottsok'o aab gawde'ere, ash gaawiruwok'on it dagotse aywots daanetsuwots wee kúp'uwots wee een een ashuwots aalne. 27 Ik'o dantelfetswotsi jitsiyosh datsanatse dartsok'o taawets ashuwotsi b́ marat'i, kúp'uwotsi jitsiyosh datsatse maawtsok'o taawetswotsi b́ marat'i, 28 Ik'o datsatsi ashuwotsoke fa'ane ett be'eyiru keewwotsi bo berawok'o woshosh datsanatse dash antsonat gac'ets k'awnts deshaw keewo b́ marat'i. 29 Hanowere b́k'al konwor asho Ik' shinatse b́ tooko dambaan b́deshawok'owe. 30 Itnomó Ik'o Iyesus Krstosnton ik woto it detsetwok'o b́ woshi, mansh Ik'o Iyesus Krstosn noko danitelefo bíne, noosh noko kááwo bíne, no s'ayinonat no bín nofaritwok'o b́ woshi. 31  * Eshe mas'aafotse guut'etsok'on «It'etuwo b́ beyal Ik'on id'ee.»

2

Jitetso Krstos jango daniyo

1 Ti eshuwotso! taa itok twoor Ik' jango itsh t gawutso,* keew falonat bog dan kitsonaliye. 2 Itnton t beyor Iyesus Krstosiyere oko dab jitats jiteyat b́ k'ironiyere k'osho eegoru tdanawok'osh k'ut'dek'atniye t teshi. 3 Eshe itnton t beyor maawk wotat shatonat ay k'eewone tteshi. 4 T noon keewonat nabo ash danitelefonat noon keew shawshats b́ woterawo Ik' shayiri angaats tep'ekee b́teshi. 5 Hanowere tk'altso it imnetiyo ash danitelefats b́ woterawo ik' angaats te'ek b́ wotishee.

Ik' dani telefo

6 Ernmó bo shayiri beyon katsuwotssh dantelefi aap'o keewituwone, wotowa eree nokeewitwo datsanatsi danitelefon wee s'uwatse t'afosh wotit datsan k'eeziruwots danitelefoniyaliye. 7 No no keewiruwonmó Ik'o yoots dúroniye shinon no mangosh b́ k'anitsonat aashat teshts Ik' danitelefoniye. 8 Datsni k'eziruwitsitsere danitelefo dantso konworu aaliye, danfno wotik'ee mang wotts Doonzo jirawuk'ne b́ tshi. 9  * Wotowa eree mas'aafo,

«Ash ááw be'awo,

Ash waaz shiyawo,

Ash nib gawawo,

Ik'o b́ shúntswotssh k'anire» etfe.

10 Nooshmó Ik'o b́ shayiron aashts man kitsre, Ik' shayiro dashan wokts Ik'oke aashtsonoru b́ oreraniyere jam keewo p'ec'at b́ s'iili. 11 Ash iko jangosh b́ took shayironiyere okoon b́ gawiruwo dantso kone? mank'o Ik' shayironiyere okoon Ik' gawiruwo dantso konuworu aaliye. 12 Ik'oke noosh b́ imets keewo nodanish Ik' shayira bako datsanatsi shayiro de'atsone.

13 Eshe no shayiri keewo shayiron wotts ashuwotssh no danir ashokere daatsets danitelefon b́ woterawo Ik' shayirokere daatsets dantelefone. 14 Ik' shayiro deshaw meets ashonmó Ik' shayiroke imeyiru imo dek'osh falatse, bí im eenonuwere p'ec'ar b́s'ilet Ik' shayiron b́wottsotse t'iwints dek'osh falatse, hanuwere bísh darok'owe woshder b́ s'ileti. 15 Ik' shayir detsts jamonmó jam keewo p'ec'ar s'iilo falituwe, b́ took keewonomó konuwor p'ec'ar s'iilo falatse. 16  * Hanu,

«Doonzo gawiruwo kone danosh faliti?

Bísh izosh falituwo kone?» Ett guut'etsok'one.

Noomó Krstos nibo detsfone.

3

Ik'o guutswotsi

1 T eshuwotso! taa iti t daniyor meets asho Krstosats kúp'eraw na'i marmat'ok'o it wottsok'ona bako shayiretswotsk'o it wottsoshaliye. 2  * Kúp' mish moo máá falaaw na'i marmat'ok'o it wottsotse taa itsh t maanztso ezaa bako kúp' mishaliye, andoor b́ wotiyal kúp' mish moo falrafa'ate. 3 It andoru meets ash itne, it ats atseyo it okoreyirwotsnat it mosheyirwotse meets ash itnosha? it finirwore k'osh ashok'owosha? 4  * Iko «Taa P'awlosk taane» k'osho «Taa Ap'losk taane» bí etor datsanatsi ash itnosha? 5 wotowa bako Ap'los kone? P'awlos kone? boowere it itk'alirwok'o k'alts guutsne, botook tookon bo finir Doonzo botook tookon boosh b́ eezts finoniye, 6  * Taa ttooki, Ap'los aatso b́ ishi, eenshtsonmó Ik'oniye. 7 Eshe bos'man enshtso Ik'oni bako tooktsonu aats ishirwonu eegnaliye. 8 Tooktso wotowa aats ishtsonu taalne, bo took tookon bofintsok'o bo k'awntso dek'etune. 9 No Ik'osh tohar finit guutswots noone, itmó Ik' goshonat Ik' agiru maa itne. 10 Ik' taash b́imts s'aatok'on maa agiru s'ekok'o agoko need'itdek'i, koshonu taa need'itsmanats bíagi, ernmó ik iko manats awuk'o bíagiruwok'o t'iwintso bísh geyife. 11 Ikn ned'yetsmantsere okoon konuworu k'osho ned'iyosh falatse, need'yokanwere Iyesus Krstosiye. 12 Ned'okanats awntson, wee ambaron wee k'awunts shaaw shúútson, mitoon, tootson wee buyon agetuwo b́beyal 13 ik ik asho b́ fino b́be'et angshiy aawo weetuwe, manots aaw ik ik asho b́ fino awuk'o b́ wotok'o tawon fadere be'etuwe. 14 Gmbi agf iko bíagtso tawon b́fadeyor mic'aniyere b́ oriyal b́ k'awntso daatsituwe. 15 B́ fino tawon mic'r t'afitu agtsonmó t'ut'etuwe, wotoa eree bí b́tookon tawotse beshat mic'aniyere oorts ashok'o kashituwe.

16  * Ik' maa it wottsok'onat Ik' shayiro ititse b́ beyiruwok'o danatsteya? 17 Eshe asho Ik' moo b́ gakal Ik'o bín gaketuwe, Ik' mooniye S'ayine, Ik' maa S'aynwotswere itne.

18 Konworu b́ tooko ant'elck'aye, datsanatse danitelefetso araar be'etwo fa'e wotiyal Ik'oki arik wottso danitelefo b́datsish b́ tooko dartsok'o taawwe. 19  * Datsatsi danitelefo Ik' shinatse dáree, hanu, «Ik'o dani telefetswotsi bogond finon detsetwe» ett guut'etsok'one. 20  * Hank'owere, «Doonzo dani telefetsuwots asaabiyo k'awuntso b́deshawok'o danfee» ettso guut'ere.

21 Eshe jam keewo itk b́wottsotse konworu ashon it'k'aye. 22 P'awlosi wotowa, Ap'losi b́ wotowa, P'et'rosi wotowa, Datsan wotowa, kasho wotowa, k'iro wotowa, and beyiruwo wotowa, shuuts wetuwo wotowa, jámonwor itkee. 23 Itmó Krstos nanaúwots itne, Krstoswere Ik' na'ee.

4

Krstos guutswots

1 Eshe ash jámo noon Krstos guutswotsi nowottsok'o Ik'oke aashtso kitso adaro boosh imetswotsk'o woshde noon taawwe. 2 Adar dek'tswotswere amanetswotsi wotar daatsewo boosh geyife. 3 T jangosh b́wotitka wotiyal itwoor tiyats itangshiyal wee k'osh asho tiyats b́angshiyal eegonor kic'eratse, arikon taawor dab ttookats angsho falatse. 4 Taa tdantsok'oyi wotiyal tnibo taan gac'eratse, hanuwere taa s'ayin twottsok'owo kitsratse, ernmó tiyats angshituwo doonzo s'uziye. 5 Mansh bíaawo b́ borawo, doonzo angshosh b́waftsere shino konatsor angshk'ayere, bí b́woor t'aluwotse ááshtso mist'iriyo shanomaants kishituwe, ashuwots nibotse ááshts hasabiyo kishituwe, manoor ik ikon Ik'oke bísh wotit údono daatsituwe.

6 Eshuwwotso! iti t'ak'amosha etaat keewanats taanat Ap'losi aridek'at tkeewi, hanowere tk'al «Guut'etsatse beshk'aye» etiru izi biitso no atse it danetuwok'wa etaatniye, mansh ash ikon it'o k'oshonowere gac'o geyiratse itsha. 7 Nee k'oshuwotsiyere eegneya nbogi? K'oshoke nde'aw keewo eebi fa'oni? Eshe jam keewo k'oshoke ndek'ka wotiyal de'aw ashok'o eegoshe n it'iri.?

8 Andere itsh geyiru keew jamo daatsrte, andere galetswotsi wotertee, no atse k'aleyat naashwtserte, arikon it naashka wotink'ere, noowere itnton toowar nonaashitwotse it naashonuwere sheenge b́wotiyank'oni, 9 Ik'o noon b́woshtswotsi k'iro boatsats angshr bo úd'etuwoki beewok de'amet ashuwotsitse shutstsuwotsi noon b́wooshtsok'o arefee, manatse tuutso dats jamatse melakiwotsnat ashuwots shinatse miis'i mit wotatniye nobe'eyiri, 10 Noo Krstos jangosha etaat dogwotsi woterone, itmó Krstosn ayidek'at dantsuwotsi wotwutserte, mank'owere noo mawtswotsi woterone, itmó kup'uwotsi woterte, it mangiyeyirwotsi woterte, noomó keteyeyiruwotsi woterone. 11 And b́ wotiyaloru and sa'atansh b́ borfetso nok'ak'iri, no shashúwiri, no aratsiri, no jot'eyiri beyoko t'út'at hake bako nojawriri. 12  * No kishon finat ango nomaawiri, noon bo c'ashor noderiri, noon bo gishor no k'amiri, 13 noon boc'ashonat noshútso bot'afiyor maac' nefon boosh no aaniri, andish b́ borfetso datsanatse juwetsok'onat datsatse fokets kímo woterone.

14 Taa han itsh tguut'ir shuneets tnana'úwotsk'o woshdek'at izosh gawatni bako iti jiitsiyo geyatniyaliyee. 15 Krstosn jishiru ayuwotsi it detsalor nih ayuwotsi deshatste, taayere itn Iyesus Krstos doo shishiyon shuure. 16 Mansh tjafro sha'ar taan it arituwok'o iti k'oniruwe. 17  * Hanatse tuutson shuneetsonat amanets doonzon t naayi wottso T'imotiyosi itsh woshere, b́ be beyokenowere Ik'i maa mooke t daniyirwok'o bí taa Krstosn t daatsts handr beyon bín it jishetuwo itsh gawituwe.

18 Ernmó ititse ik ikuwots taa itn s'iilo twarawok'o boosh bí arere kofangon s'eenwtserne. 19 Ernmó doonzon tooh karn aawotse itok weetuwe, manoor kofangirwanots bo noon keew s'uzi b́woterawo bokúp' kúp'onor dano geefe. 20 Ik'i mengsto noon keewi kis' b́ woterawo Ik'i kúp'e. 21 It geyirwo eebi? Sezi gumbo de'er it maants twoo geeftee? Himo shunonat tooko dashan detsi shayiron twoone it geyi?

5

Amantsuwotsitse finets gond fino

1 Ititse jitsits widi fino b́beyok'o keeweyiruwe, han naari widi fino dab Ik'i ash woterawwotsoke k'alekaliye, manuwere b́ nih máátsu máátsok'o woshdek't beyiruwo fa'ee eteefe. 2 Eshe, hank'o jitsits keewo ititse b́ befere eegoshe bognone etaat it míshiri? Maniyere dab keewanatse tuutso shiyano itsh geyiratsa? Han naari fino fints asho ititse kishuwere. 3 Taa meetson dab itnton woto tk'azalor shayiron itntoniye tfa'oni, ar itnton tbeyiruk'o wotde'er han naari fino k'alts ashaats Doonzo Iyesus shúútson angshuwere, 4 It kakwewor taawere nodoonz Iyesus angon it dagotse shayiron tdaatsetuwotse, 5 Morron s'eents ashaan meetso b́ gáhituwok'o Shed'anosh imo itsh geyiyank'ee. Han it k'alitwere doonzo Iyesus angshosh b́weyi aawots ashaan kashu bkashituwok'wee.

6 Eshe it it'o shengaliye, boot' shash múk'naú boot' jamo b́ shashituwok'o danatsteya? 7 And it wotts jamok'o boot' shasho bítse deshaw handr boot'ok'o it wotish boot'i nato ok juuk'rore, nofazigi mereer wottso Krstos shukeere, 8 Mansh gondonat gondon s'eents boot'i shashon b́woterawo boot' shasho bítse deshaw kaawonat ari tushon nobaaliyo mangiwone.

9 Haniyere shin itsh tguut'ts woshatse gobetswotsnton ik wotk'ayere etreb́teshi. 10 Han tietoorowere b́ jamon datsanatsi gobetsuwotsatse wee jaalets ashuwotsatse wee úmp'etswotsatse wee woteraw Ik'o ik'iyrwotston iko wotk'ayere etaliye, mank'o b́wotink'ere datsuatse kesho itsh geyife etee. 11 Taayere itsh tguut' krstiyaniyotsi etefere wido sha'iruwotsnton, k'awntiruwotsnton, Woteraw Ik'o ik'iruwotsnton, wee ash shúúts t'afiruwotsnton, wee mashiruwotsnton, wee biik'iruwotsnton ik wotk'ayere etniye. Hanotsk'o ashuwotsnton towaar maak'ayere. 12 Krstiyaniwots mabariyoniyere úre fa'a ashuwotsats angshosh kone taa? Krstiyaniwots mabariyatse fa'úwotsatsnmó itwoor angsho faliyalkitneya? 13 Úratse fa'a ashuwots jango angshituwo Ik'oniye, eshe mas'aafo bíetiruwok'on «Gond asho ititse kishuwere.»

6

Krstiyaniwots dagotse fa'a fayo awuk'on baziyetuwok'o

1 Ititsere iko bí eshu amantsonton b́ fayeyal b́ keewman amantsuwots angshon bísh bo s'iiletwok'o b́ k'aloniyere s'amiyosh Ik' ash woteraw angshiruwots shinats daamosh ááweya b́ shúk'eti? 2 Ik' ashuwots datsatsi ashaats bo angshituwok'o danatsteya? eshe, datsanatse angshiruwots it wotor keew muk'anats angshosh maawituteya? 3 Melakiwotsats dab it angshitwok'o danatsteya? eshe, datsanatsi keewwotsats bogshde aawuk'oneya angsho nomaawiti? 4 Eshe it took tookon it fayeyal krstyaniwots ik mabariyoniyere úratsi gac'ets ashuwots shinats bokeew man aawuk'oneya it t'intsituteya? 5 Hano tíetir it jitsituwok'owa etaatniye, wotowa ére eshuwotsitsere angsh falitu dants eenasho datseyalkeya? 6 Eshe, ik krstiyaniyo k'osh krstiyaniyo s'amir Ik' ashwoterawwotsok angshi moots daamo geyiyituwa?

7 Eshe it took tookon s'amiyeyar mooshewo b́tookon itsh it took keetiye, maniyere iti dadewo k'aneratsa? mank'o iti dirshewo k'aneratsa? 8 Itmó it eshuwotsi wotts krstiyaaniwotsnoor dadaat itdirshiri. 9 Eshe weergondetswots Ik'i mengsto bonaarawok'o danftooshna? Keewhan jangatsno daand k'ayere, gusiyetswots, wee woteraw Ik'o ik'iruwots, wee gobetsuwots, wee gad'ayirwots, 10 Wee úmp'etswots, wee jaaletswots, wee máshetsuwots, wee ash shúúts t'afifuwots, wee biik'tswots Ik'i mengsto naaratsno. 11 Ititsnor ik ikuwots mank'o itne b́teshi, andmó Doonzo Iyesus Krstos shútsonat noko Izar Izewer shayiron morrotse mash bazrte, Ik'osh gaalets S'ayin ashuwotsi wotat, kááwerte.

Atsi meetso Ik'o mangosh jitso b geyitsok'o

12  * «Jam keewo taash baziyeratse,» ernmó jamkeewo taash t'ak'amituwe etaliye, jam keewo taash baziyeratse, wotowa ére keew jamosh guuts wotarr kéweratse, 13 «Misho maac'osha, maac'onwere mishooshe,» bere Ik'o, mishonowere, maac'onowere t'afituwe, ernmó no atso Doonzo Iyesussh, Doonzo Iyesuswere no atsosh b́wottsotse noatso widosh wosho geyiratse. 14 Ik'o Doonzo Iyesusi k'irotse tuuzre, nonowere bíangon k'irotse tuuzituwe. 15 It atso Krstos atsi k'at' b́ wottsok'o danatsteya? Eshe Krstos aatsi kayo de'er gobets maatsu aatsi kayo b́ wotituwok'o wosho taash geyifa? B́ jamon woteratse! 16  * Máátsok gobo amr binton k'etuwo bínton ik atso bo wotituwok'o danatsteya? «Gituwots ik atse bo wotiti» ett guut'ere. 17 Doonzo Iyesusnton ik wotit ashonmó bínton shayiron ik wotituwe.

18 Mansh widatse wokoore, asho b́finiru k'osh morr jamo b́took atsoniyere okoone b́ finiri wid amiru ashonmó b́ took aatsatse morro b́finiri, 19  * It atso Ik'oke it dek'tsonat ititse beyiru S'ayin shayirosh Ik' maa b́ wotok'o danatsteya? Eshe it Ik'k itna bako it tokik itnaliye. 20 Bíwere itn k'awuntson keewere, mansh it aatson Ik'o mangiwere.

7

Amantsuwots de'eyi jagosh izets izo

1 Taash guut'at it attso, asho máátsonton gonkewo b́k'azink'ere shege. 2 Ernmó widatse wokoosh nungush ik iko b́ took máátso de'e, mááts ik ikunu b took kenihosh máátso amiye. 3 Keniho b́máátsush k'alo bín geyitu de'eyi niwo bísh bazik'aye, mank'o máátsu bkenihsh k'alo bish geyit de'eyi niwo bísh bazik'ayiye. 4 Máátsu bi atsatse alo deshatsane, biatsatse alo detstso b kenihiye. Mank'owere keniho bíatsatse alo deshatse, bí atsatse alo detstsu máátsuniye. 5 Kup'ar Ik' k'onosh it gitets ik wotde manorush b́wotiyala bako k'aleyon iko ikosh de'eyi niwo bazik'aye. Manatse tuutson it tooko kordek'o maawr it eree shed'ano it ats fadewo b́doorawok'o aani towaar wotoore. 6 Han itsh tietir izook'owa bako tzaziyok'owaliye. 7 Ash jamo tikok'o máátso b́de'aawo b́beyink'ere shunfee b́teshi, ernmó Ik'o ik ikosh k'osh k'osh imo imre, iko ik naari imo, k'oshnuwere k'osh imo detsfe.

8 De'erawwotsnat bokenih k'irts máátswotssh tietetuwo hank'oyiye, bode'erawo tikok'o wotarr bobeyink'ere sheenge. 9 Ernmó meetsi tewnon mis'oniyere de'ewo b́k'antsotse botoko kordek'o bomawiyal de'ewne.

10 De'etsuwotsshmó t'imet tzaziyo haniye, tzaziyanwere Doonzoka bako tikaliye, dek'ets máátsu bkenihatse fakshek'ayiye. 11 B faksheeyalowere máátso amaniyere bíyal beewiye, wee bkenihnton maneewiye, mank'owere keniho b́máátsu fakshk'aye.

12 K'oshuwotsshmó doonzo b́woterawo taa ttookon t etiruwo hank'owiye, krstiyani ash iko krstiyani woteraw máátsu b́detsal err towaar beyo bgeyiyal fakshk'aye. 13 Krstiyani wotts máátsu krstiyani woteraw kenihodetsfawotiyal binton towaar beyo b́geyiyal keshk'ayiye. 14 Krstiyani woteraw keniho krstiyan wotts b́máátsu atse tuutson Ik'i jir wotituwe, krstiyani woteraw máátsunwere krtiyani wotts kenihoatse tuutson Ik'i jir wotituwane, mank'o wotob́k'azink'ere it nana'úwots Ik'i ashuwotsi wotofalrawnk'nee, mank'oon it beyalmó it nana'úwots Ik'i ashuwotsiye. 15 Krstiyani woterawo fakshewo b́geyiyal fakshewe, mank'onmó krstiyaniwo mantstso kenih wotowa máátso eegi naari keewon detseratse. Ik'o noon b́s'eeg jeenon nobetuwok'owe. 16 Nee krstiyani máátsune, krstiyani woterawo nkenihi daneraka nworitka wotiyal eege ndani? Neewere krstiyani nungushono, krstiyani woteraw nmáátsu nworitka wotiyal eege ndani?

Ik'o b́ s'eegor boteshtsok'on kúp'o b́geyituwok'o

17 Ik iko Doonzo b́ imts imok'onat b́ s'eegeori b́teshtsok'on beewe, Ik'i moowwotssh ti imtso bín bojisheetuwo haniye. 18 Asho konuwor wotowa gofo bíamiyak s'eegeka wotiyal gofo amawok'o wotosh gawuk'aye, gofo bíamawo s'eegeka wotiyalo gofamo geek'aye. 19 Gof amonu gof amk'azonuwere k'awuntso deshatse, Ik'o tzaziyo korde'er finats jitsoniye k'awtsetsoni. 20 Mansh asho ik ikon Ik'o bín b́ s'eegor b́teshtsok'on beewe. 21 Ik'o neen b́ s'eegor guutse nteshi? Nwotiyalor eegor woteratse, mansh kic'k'aye, nas' keshi goo ndatsitka wotiyal goo man neesh beshk'aye. 22 Guuts wotat b́befere Doonzon s'eegets asho Doonzon nas' keshke, mank'owere nas'o wotat b́befere s'eegets asho Krstossh guutse. 23 Ik'o k'awuntson iti b́kewutsotse ashuwots guutso wotk'ayere. 24 Mansh tíeeshwotso asho ik ikon b́ seegeyori b́teshtsok'on Ik'onton mank'oon beewe.

De'erawwotsnat bokenih k'irts máátsuwots jangosh t'intsets aato

25 De'eraw ashuwots jangosh Doonzoke tdek'ts tzaziyo deshatse, ernmó doonzo mhretyon amanek twottsotse ttook asaabiyo hanats dabr tt'intsitwoniye.

26 And nobeyiru gizeyo kic'its gize b́wottsotse de'eraniye bíyal beyo sheeng arefee taasha, 27 B́woteferowere máátso dek'ri wotiyal faksho geek'aye, máátso de'atsne wotiyal dek'osh geek'aye. 28 Ernmó nee máátso ndek'al niats morro wotituwe etaliye, mank'owere baarna'a iku máátso bíamal morro bi ats wotituwe etaliye, wotowa ére de'eyiru ashuwotsi datsanatsi beyi kic'o ayide boon daatsituwe, ttewunonuwere kic'anitse itkashitwok'owe.

29 Ti eshuwotso! taa itsh tietirwo hank'oyiye, dúronúwo k'awnwtsere, haniyak eshe mááts detstswots mááts deshawok'o wotaarr beewne. Mááts detstswots deshawok'o wotarr beewne. 30 Shiyanirwonwere shiyaanerawwotsk'o, geneeúwirwots geneeúwerawwotskok'o wotde'er beewunee, k'ac' keewirwots, k'ac' iko deshawwotsk'ok'o woshde'er boatso taawunee. 31 Datsanatsi gaalon kis' keshiru jamwots bín kis' keyawok'o wotde'er beewunee, andi be'eyiru datsan beshitke.

32 Mansh konnari hasabiyon it kic'eraawon it beyo shunfee, mááts de'awu asho doonzo b́geneeúshit keewo b́geyiruwotse bíasabiyo b́ t'iwintsit doonzosh s'iilit finatse. 33 Mááts dek'ts asho bíasabiruwo datsan keewonat b́máátsú bín b́geneeúshit keewe. 34 Manatse tuutson bíasabiyo gitok kaywutsere etee. Mank'o mááts amaaw máátsu wee baarnaú bmeetsonat bshayiron S'ayinr doonzok woto bgeyituwotse bi asaabiyo b́t'iwintsit doonzo s'ilits finatse, mááts amts máátsunmó bkenihi máác'o k'eezosh bgeyiruwotse bgawir datsatsi keewe.

35 Taa han itsh tietiru kamboots kindr it kic'ituwok'owa etaatniyaliye itsh b́ sheengetuwok'owa etaatniye, t tewunonuwere it niwon beyarr it asaabiyo b́ bad'erawo nibi s'eenon doonzosh itfinituwok'owe.

36 Ik asho b́ wid'tsu dek' k'azosh b́ k'ut'iyakon mank'o b́ k'alo na'a mansh sheeng wot b́ k'azok'o bísh b́shiyeyal, maniyere okoon bin dek'o b́ geyiyal, b́ deek'onu ar bísh bíariyal b́ tewuntsok'on b́ dek'al morro woteratse, eshe dee'ewune. 37 Ernmó ik asho b́ nibo b́ kúp'iyal, b́ dek'etuwok'o bín woshit keewo aali wotiyal, b́ tewuno kordeketuwe wotiyal, b́ wid'tsu dek' k'azosh b́ k'ut'iyal sheenge b́ k'ali. 38 Eshe mááts dek'etuwo sheenge b́k'ali, mááts de'awonmó bogshdek't sheenge b́ k'ali.

39 Máátsu b kenihi kashon b́ befetsosh de'eyi nemon tipekiye, b kenihi b́ k'iriyalomó b shúntsosh amoosh falfane, bi amet asho amants woto geyife.

40 T s'ilok'onomó máátso amaniyere biyal b beyink'e k'anefe, geene'arniye b beeti, taa Ik' shayiro t detstsok'o arefee.

8

Woteraw Ik'osh shukeets meetsi jango

1 Woteraw ik'osh shukeets meetsi janga wotiyalo arikee «No jametswor dano detsfone» b́woteferor dano ashe bogtane etee b́dofoni, shunonmó age bíagfoni. 2 «Dano detsfe» ett gawiru asho fa'ewotiyal bísh dan geyiitowok'o andoor danafa'ee. 3 Ik' shunts ashonmó Ik'oke daneke b́wotiti.

4 Mansh woteraw ik'osh shukeets meetso meyi jango b́wotiyalo, woteraw Ik'o kasho deshaw b́wottsosh Ik' ikoniyere okoniye k'osho Izar Izewer bíaalok'owo danfone. 5 Dab Izar Izeweri b́woterawo Izar izewerotsi ett s'eegeyirwots ayuwots Izar izewerotsnat ay doonzuwots daronat datsatse fa'ane eteyalor, 6 Noko Izar Izewermó jam keewo aztsonat noowere bíko no wottsuwots Ik'o niho b́s'uziye, mank'owere jamkeewo bín azetsonat noowere bín nobeyirwo Doonz iko Iyesus Krstos s'uziye.

7 Ernmó han dan jametswotsiyaliye, ik ikuwots han b́borfetsosh woteraw Ik'o ik'iyo bo doyo wosh bodek'tsotse meestso bomeyir woteraw ik'osh shuketsok'o woshdek'tniye, mansh bo asaabiyo maawk b́wottsosh bokiimiri. 8 B́wotiyalor Ik'ok noon t'intsituwo mooniyaliye, moonok'azalor noosh shapit keewo aaliye, nomaalor noosh oot'et keew aaliye.

9 Wotowa ére nas' it keshtsan imnetiyon kup'eraw ashuwotssh t'ug b́ woterawok'o it atso korde'ere. 10 «Dano detsfe» err woshosh shúketso wosh shukeyiruwoke nmaafere b́ imnetiyon kúp'eraw asho neen b́ bek'al n fintsan ashman woshosh shuketso b́ meetuwok'o bíango n kúp'iri etosha? 11 Eshe nee «Dank taane» err Krstos bísh b́ k'irtsonat b́ imnetiyon kúp'eraw krstyaniyo t'afituwe etee. 12 Hank'on amants it eshuwotsi dadar bo nib maawtso gaawiyon Krstosi it dadiri. 13 Eshe misho t eshu amantsosh t'ug b́ wotitka wotiyal t eshush t'ug wot k'azosh b́ jamon meetso maaratse.

9

Wosheetswots mebtiyo

1 Taa nas' keshk taanosha? Taa wosheets taanalneya? Taa doonzo Iyesusi be'atsta? Itwere doonzon t fini oot' itnalneya? 2 Doonzon wosheets t wottsok'o kitsit mahatabo it itwottsotse k'oshuwotssh dab wosheets woto tk'azal itshere arikon wosh na'a taane.

3 «Wosheets woti mebtiyo deshatsne» err keewituwotssh ti aanitwo haniye, 4 No mishonat úshon daatsi mebtiyo deshatsnowa? 5 K'osh wosheetskok'o doonzon eshúwotsk'o P'et'rosotsk'o krstiyani máátsu de'e gúrosh mebtiyo deshatsnowa? 6 Wee finar beyo b́ geyit taanat Barnabas s'uzsheya? 7 Demozalo b́ took gizon kes'fo kone? Woyiniyo tohr b́ shuwo maarawo kone? Gizi s'eeno jinr bíezo úyawo kone?

8 Han t keewir ash asaabiyok'oneya? Nemonu hank'o eratsa? 9  * «Mááy sirbiru minz beero b́ noono tipk'aye» ett nemotse guut'ere, eshe Ik'o hank'o bíet minz beruwotssh shiyanatneya? 10 Ik'o han bíet noosh shiyanatniyosha? Gosh goshiruwo jángát b́ goshiruwok'o, mááy bútsirwo jángát b́ bútsiruwotse, hank'on jamo b́ bano b́ daatsituwok'o, han arikon b́ guut'e no jangoshe. 11  * Noo shayiri keewo itsh no shookori wotiyal it meets deero itoke no k'es'al een keeweya b́ wotiti? 12 K'oshwots keewan itoke daatso boosh geyife wotiyal eshe no haniyere bogo daatso aawuk'oneya noosh geyiyo b́ k'azeti? Nooyere mebtiyann t'ak'ameratsone, no Krstosko doo shishiyosh t'ug b́woterawok'o jam keewo k'ama nok'amri bako mebtiyan t'ak'ameratsone. 13  * Ik' mootse finiruwots bo misho Ik' mootsne bodatsituwok'o wosh t'inetseyiru t'arap'ezoke finirwitsu wosh manatse kayide'er bometwok'o danatsteya? 14  * Mank'o doo shishiyo daniruwotsu bometuwo fin manatse bo daatsituwok'o Ik'o azazere.

15 Taamó mebtiyanotsitsere ikunoru t'ak'ameratse, hanowre t guut' t mebtiyan eegishe taash koteyo b́ k'azi? Etaatniyaliye, asho bín t ít'iruwo datsmec'ron b́ oriyoniyere k'iro taash k'anefe. 16 Doo shishiyo daniyo taash geyik b́ wottsotse t it'et keewo aaliye dab doo shishiyan daniyo tk'azal indowe taana! 17 Doo shishi keew angnon b́ woterawo t shunon tdaniruwosh k'awutso detsfe, angnona t finiri wotiyalomó taash imetsmani ti fini bako k'osh tk'alts keewo fa'ee etaliye. 18 Eshe t maawirwosh t k'awuntso eebi? T maawi k'awntso doo shishwo daniyir daats taash geyituwo t de'aawo doo shishi fino damozalo hank'on t finoniye.

19 Taa konshor guuts twoterawo nas' ash taane, wotowa ére t faltsok'on aywotsi kashiyir boon t'akamosha etaat jamosh guutso wotere. 20 Ayhudiyotston t wotor ayhudiyotsi kashiyosh ayhudiyotsk'o twoti, taa nemi shirots woto t k'azalor dab́ nemi shirotstsuwotsi kashiyosha etaat nemi shirotse beyiru ashuwotsk'o t woti. 21 Taa Ik' nemo detstsonat Krstos nemi shirots t wotiyaloru dab́ nem deshaw Ik' ash woterawotsi kashiyosha etaat nem deshaw ashok'o twoti. 22 Bo imnetiyon maawtswotsi kashiyosha etaat maawtswotskok'o maawk t woti, t faltsok'on muk'uwotsi kashiyosh jamonton jam keewo t woti.

23 Jaman t k'alir dooshishiko deero kayosh dooshiyosha etaatniye. 24 Wos'i nokorewor jametso b́wos'fook'o boyitsnowere ik s'uzo shlmatiyo b́dek'fook'o danatsteya? Mansh itwoor shlmatiyo dek'osh woc'ere. 25 Wos'on noheyiru jamwots maawfetsr anaanshr dano woshfne, bo mank'o bomaawir beshituwo t'afitwonat andish wotitu akliliyo daatsoshe, noomó nomaawir t'afraawonat dúre dúrik wotts akliliyo daatsoshe. 26 Taamó am b́ bodooko danawu ashokok'o datsmec'ro woc'atse, jongo kisho t'umde'er jot'iruwok'o datsmec'ro shóótetk taanaliye. 27 Mansh k'oshuwotsi nohewo maants s'eetk'riyakon taa t tookon nohemanitse úr wotaarr tdaatserawok'o tiatso korde'er taash bíazazetuwok'o woshituwe.

10

Woteraw ik'uwotsi ik'iyo b́geyirawok'owo

1  * Tieshuwotso! Nonihots daawno bo abaatse wotdek't boon b́ jishfere b́teshok'o jametswots aatsk'ar biro bokimtsok'o itsh gawiyo geefe. 2 Musenton ikwotoshat daawnanat aats k'aranits bogupeyi. 3  * Únetswotsu ik naari shayiri mishman máárne, bo únetswere Shayiri úshman úshrnee, 4  * Únetswotswor iknaari shayiri úshe boúshi, bo úshtsonwere boon shoyidek't sha'efetst teshts shayiri s'almanitse t'úúp'ke b́tesh, s'almanuwere b́tookon Krstosiye b́teshi. 5  * Man b́woteferor ayuwotsn Ik'o genee'úweratse, mansh bo duuno woruwots juweyat b́oori. 6  * Bo gond keewo botewntsok'o noowere gond keewo notewunrawok'o jaman noosh ats kotiyosh ariyetso wotere. 7  * «Ashuwots móónat úshosh beebodek'i, weeralonowere duubosh botuwi» ett bo jangosh guut'etsok'on, bo woteraw Ik'o bo ik'itsok'o it were bokok'o woteraw ik'uwotsi Ik'i k'ayere. 8  * Boyitsere ik ikuwots widi morro bofintsok'o noowere widi morro finonowa? Bo han bok'altsotse boyitse hiye keez kum ashuwots ik aawon k'irrne. 9  * Boyitsi ik ikuwots fadt dawunzoon shaas'eyat bok'irtsok'o noowere Krstosi fadk'ayone. 10 Boyitse ik ikuwots mumundat úd'iru melakiyon bot'aftsok'o itwere mumund k'ayere.

11 Keew jaman boats b́bod noosh no ats kotiyosh ariyeyi, guut'ewwere dúri s'uwaatse fa'úwotssh noosh dano b́wotishe. 12 Eshe need'iruwok'o ariru asho b́ dihrawok'o bí atso korde'e. 13 Ashaats bodiru fadewoniyere k'osh fadewo itats boratse, Ik'o amaneke, it angoniyere bog wotts fadewo it ats b́ bodetuwok'o eekeratse, it fadeworo bín it k'amit ango imr fademanitse it keshet weero itsh k'anitwe.

14 Mansh eshe shuneetswotso! woteraw ik'uwotsi ik'iyatse wokoore. 15 Hanowre itsh t'iwintsirwotsi itwottsotsne, hansh taa tkeewirwo it itokon aab angshuwere. 16  * Noo Ik'o udat nokayirwo deerets úshi wanc'o Krstos s'atsonton ik woto detsfoshna? Notitsiru mishonwere Krstos meetsenton ik woto detsfoshna? 17 Meeyiru mishman ik b́wottsotse noowere ikánatse kayiruwotsi nowottsotse aywotsi nowotiyalor ik ats noone.

18  * Aab Israe'el ashaashwots bok'altso s'iilere, tiiniru wosho meyiruwots wosht'intseyiru t'arap'ezonton ikwoto deshatsnowa boteshi? 19 Eshe hank'o t etor woshosh t'intsets meetso wotk keewa eteya tieti? Himó woteraw Ik'o wotk keewa etya tieti? 20  * Mank'owiyaliye! Ik' ash woterawwots wosho bot'ntsir Ik'osh b́ woterawo fo'erawwotsshe, eshe it fo'erawwotsnton ik woto itdetsetuwok'o geeratse, 21 Doonzo úshi wanc'o úyifetsr aani fo'erawwots úshi wanc'o úsho falatste, doonzo mishi marats kayefetsr fo'erawwots mishi maratse kayiruwotsi woto falatste, 22  * Eshe hank'o k'alr doonzo okoriwonowa? No bíyere bogo kúp'efnwa?

23  * Jam keewo baziyekaliye, ernmó jam keewo t'ak'amitkaliye, jam keewo baziyekaliye, ernmó jam keewo agetkaliye. 24 Asho ik ikon k'oshuwotssh b́ sheengetwok'owa bako b́ took t'k'miyo geek'aye.

25 It nibots tuwiru amank'azo okjuk'rar gawuyatse kemeyiru meetso eega eega iterawon moore. 26  * «Datsunat biitse fa'a jamo Doonzoke.»

27 Krstiyani woteraw asho iti móósh b́s'eegal móósh iti b́s'eegtsmanok itametka wotiyal itsh t'inetu mish jamo it tookotse tuwit amank'azjamo okjuk'rar eega eega iterawon moore. 28 Ernmó ash iko «Meetsan woteraw ik'osh shukeeke» bíetal ash man han b́ keewtsonat nibo b́dantsotse meetsman maak'ayere. 29 Niba ti etorowere asho niboni eta bako it niboniyaliye tietiriye.

Bére s'ayin twoto k'osh ash nibats bíangshiir eegoshe? 30 Taa Ik'o údefetśr tmáal Ik'o bín túdiru keewatse tuutson eegoshe taan k'ooreti?

31 Eshe it moor wotowa it úshor wotowa jamkeewo it k'alor jamkeewo Ik' mangosh k'alwere. 32 Ayhudiwotsi wotowá, Ik' ash woterawwotsi wotowá, Ik'i moonor b́wotiyal, kon shoor t'ug wotk'ayere. 33 Taa jametsuwots bokashituwok'o jametswotssh b́shengisha bako ttookosh b́sheengetuwok'o tgeerawotse, ash jamo tk'aliru k'alon tgene'úshiruwok'o itwoor mank'o k'aluwere.

11

1  * Taa Krstosi tiartsok'o itwere taan arore.

Ik' Ik'iyi niwo

2 Jam aawo taan it gawirwonat itsh t imts dano kúp'idek'at dets itdek'tsotse, itn údiruwe. 3 Ernmó nungush jami tooko Krstosi, mááts tooko nungusho, Krstos tokonwere Ik'o niho b́wottsok'o it danetwok'o shunfee. 4 Tooko p'urdek't Ik' k'oniruwo wee bek'i aap'o keewiru nungush jamo b́ tookoniye b́ketiyiri. 5 Mank'owere btooko p'ur bde'awon Ik' k'oniru wee bek'i aap'o keewiru máátsu b tookoniye bketiri, btooko p'ureraw máátsu bs'ageetsok'owe b́taaweti. 6 Máátsu b tooko p'ureratsane wotiyal b took s'iiro k'ut'ewiye, ernmó btook s'iiro k'ut'ewo wee s'ageyo bin ketit keewa wotiyal b tooko p'urowiye. 7  * Nungusho Ik'o ariyetsonat Ik' mango bín b́ be'etk b́ wottsotse b́ tooko p'uro geyiratse, máátsunmó nungushi mangiye. 8 Máátsuni nungushatse daatseyi bako nungusho máátsatse daatseratse. 9  * Mank'were máátsu nungushosha bi azeeyi bako nungusho máátsush azeratse 10 Hanatse tutsonat melakiwots shinatse alishirootse b́fa'ok'o kitsitwo, p'uro b tookats gerde'iye. 11 Doonzoke no detsts beyon máátsu nungushalo beratsane, nungushonu máátsalo beeratse. 12 Máátsu nungushatse b datetsok'o nungushonu b́ shuwet máátsatsne, ernmó nungusha wotowa mááts wotowa k'osh jamkeewonu Ik'okne b́ daatseti.

13 Aab it tookon anghsuwere, máátsu btooko b p'urerawo Ik'o k'ono bish wotituwa? 14 Nungusho b́ took s'iiro b́genziyal bísh keeti mit b́ wotok'o hank'on azeyon danekosha? 15 Máátsunmó bish took s'iiro ime btooko bín ipbdek'etuwok'o b́wottsotse btook s'iiro bgeenziyal bish bmangee. 16 Han jangatse moosh geyiru asho fa'ewotiyal noon wotowa Ik'i maa k'oshuwots wotowa hank'o doyo deshatsone.

Doonzo kooc'i mishi jango

(Mat. 26:26-29; Mar. 14:22-25; Luk'. 22:14-20)

17 It ko'ewor it k'aliruwo gonda bako sheeng keew b́woterawotse and itsh ti imiru dananatse iti úderatse. 18 Jamoniyere shino ikwotdek'at it kakuwewor it dagotse k'osh k'oshewo b́beyo shishre, t shishts keewonwere badooko arik b́wottsok'o amaniruwe. 19 Ar keewetsuwots konotsi bowottsok'o galeyar bodanetwok'o ititse k'osh k'oshewo b́beyo jinatse. 20 Ikok it kakuwewor it meeyir doonzo kooc'i mishaliye. 21 It móór iko iko b́ korááwo bíyaailye b́meyiri, mank'oon iko b́ k'ak'efere iko mashe b́mashiri. 22 Eshe it meetuwoknat it úshet moo deshatsteya? Himó Ik' moone it gac'iri? Himó eegoru bo meetu deshawwotsne it jiitsiri? Eshe eege itsh tieteti? Keewansh iten údota? B́ jamon úderatse!

23 Doonzoke t dek'tsonat itsh tbeshits dano haniye, doonzo besheyat b́ imewots t'ú manots misho k'aúb́dek'i, 24 Ik'o b́ údiyakon tiitsdek't, «[nahere móóre,] han itsh wotituwo tiaatsoniye, han taan bín itgawitwo wosh de'ere» bíeti 25  * Mank'o kooc' mishoniyre il úshi wanc'o k'aaúdek't «Úshi wanc'an t s'atson finet handr taaroniye, jam aawo han itúshor bín taan gawosh wosh de'ere» bí eti.

26 Mishan itmooronat úshi wanc'an it úshor jam aawo doonzo b́ wafetsosh b́ k'iro keewitute. 27 Konuworu asho bísh wot geyirawo doonzo tusho b́ móónat doonzo úshi wanc'an b́ úshal doonzo atsonat s'atso k'awunts bí ats wotituwe. 28 Eshe konworu asho tushan b́ mooniyere shinonat wanc'an b́ úshoneyere shino b́ tooko shú s'iilo bísh geyife. 29 Asho konworu doonzo atso eeg b́ wotok'o galde'er b́ dananiyere doonzo tusho b́ maal doonzo úshi wanc'o b́ úshal b́ tookats angshe b́ doweti. 30 It dagotsere ayuwots bomawutsonat boshodu ik ikuwotsu bok'iriye han jangatsne. 31 Noo notokats angshrone wotink'e no ats angsherawunk'ee b́teshi. 32 Ernmó il datsunton noats angsherawok'o and angshiru doonzo noon b́ seziri.

33 Eshe t eshuwotso! Doonzo kooc' mishosh it ko'eyor it ats atseyo korewere. 34 It ko'ewo angshosh b́ woterawok'o ititse k'ak'ts asho b́ beyal b́ meyitse moowe. Oorts keewosh taa manok twoor dabr bín jiishetwo itsh imetuwe.

12

S'ayin shayiri imuwotsi

1 Ti eshuwotso! ando S'ayin shayiro b́imet imuwotsi it dano geefe. 2 Ik'i ash woterawwotsi it teshor it danaw keewwotsn jisheyat noon keew falraw woteraw ik'uwots maants iti daamefok'o danfte. 3 Mansh Ik'i shayiron jisheyar Iyesusi c'ashetuwo konwor aaliye, mank'owere S'ayin shayiron jisheyarni bako «Iyesus doonze!» etetuwo konworu bí aalok'o itsh keewituwe.

4 K'osh k'osh S'ayin shayiri imuwots fa'ane, S'ayin shayironmó ike. 5 K'osh k'osh finuwots fa'ane, doonzonmó ike. 6 K'osh k'osh fini naaruwots fa'ane, ernmó jamo b́jamon finituwo ik Ik'oniye. 7 No ik iketsitse S'ayin shayiro be'eyat b́ fiinirye jametsi t'k'miyoshe. 8 S'ayin shayiro ik ashosh dani teleefi aap'o imetuwe, k'osh ashoshowere shayirman dani aap'o bí imeti, 9 Ik shayirman ikosh imnetiyo bí imeti, k'oshoshmó shodets kashiyit imo bí imeti, 10 Ikosho Ik'oke bek'on keewo, ikoshowere Shayirwotsi galde dano, ikosho k'osh naari noon keewo, k'oshoshowere imets k'osh noonon keewtso bits falo bí imeti, 11  * Wotowa'ere jamán k'alituwo ik shayirmaniye, S'ayin shayiro b́ shunok'o ik ik ashosh k'osh k'osh imo b́ imeti.

Ik ash atsatse k'osh k'osh atsi kaywots bobeyok'o

12  * Ash iko ayi atsi kayuwotsi detsfe, bí atsi kaywots ayi bowotefere bobeyir ik ash manatse. Hank'o Krstos ayi atsi kaywotsi detsts ik atsi kayok'owiye. 13 Ayhudi nowotiyalo Grik ash nowotiyalo, guutswotsi nowotiyalo, S'ayinwotsi nowotiyalor, ik ats wotosh ik shayiri S'ayinon guuperoone, noúnetswor shayir ikanitse úshrone.

14 Ik atso b́fiine ay atsi kaywotsatsna bako ik atsi kayo s'uzatsnaliye! 15 Tufo «Taa kish woto tk'aztsotse atsi kay taanaliye!» bíetal eshe hank'o bíettsosh atsi kay b́woto oorituwa? 16 Waazonuwere «Taa ááw woto tk'aztsotse atsi kay taanaliye» bíetal, eshe, hank'o bíettsosh atsi kay b́woto oorituwa? 17 Ats iko b́ jamon ááw b́wotink'ere eegneya shisho b́faliyank'oni? Ats iko b́ jamon waaz b́ wotink'ere eegneya shink'o b́faliti? 18 Andmó Ik'o b́ shunok'o ik ik atsi kayo atsotse bísh wotit beyokok b́beyoko deshde'er b́datseetuwok'o woshre. 19 Boúnetswor ik kayo s'uzi bowotink'ere ats jamo eewkneya b́ datseeyank'oni? 20 Andomó ay atsi kaywots bobeyalor atso ik s'uzee.

21 Aawo kishosh «Nee taash geyiratsne!» etosh falratse, tookonuwere tufosh «Nee taash geyiratsne!» etosh falratse, 22 Dab́nuwor bítsi maawkwotsi araat be'eyiru atsi kaywots iki bogshdek't geyiknee. 23 Mangi muk' detstswotsi araat noosh be'eyiru atsi kayuwots iki bog mango boosh imetuwone, bek'osh jitsik araat noosh be'eyiru atsi kaywotssh iki bog mango imaat boon nokotiriye, 24 Bek'osh sheengiru atsi kaywotsmó jaman boosh geyiratse, Ik'onmó s'ilosh jitsitu araat be'eyiru atsi kayuwotssh bog mango bo detsetwok'o woshdek'́t atsi kayuwotsi gonkire. 25 Hanowere b́k'al atsi kaywots dagotse k'osh k'osheyalo bo ats atseyo bogawetuwok'owe. 26 Ik atsi kayo b́ kic'iyal k'osh atsi kaywotsuwere jamon bíntoniye bo kic'iti, ik atsi kayonu mango b́ daatsor k'osh atsi kaywotswere bínton ikn bo geneúwiti.

27 It Krstos atsi kayi itne, it ik ikon bíatsi kay itne. 28  * Mansh Ik'o ik ik asho Ik' mootse k'osh k'osh fino bodetsetuwok'o woshre, hank'on shino woshetswotsi, gitlo nebiyatiyotsi, kezlon danirwotsi naashire. Dabtnuwere adits finituwotsi, dabt shodtso kashiyo boosh imetswotsi, ashuwotsi t'ep'o boosh imetswotsi, jiishiruwotsnat k'osh k'osh noonon keewiru ashuwotsi woshre. 29 Jamwots wosheetswtsneya? Jamwots nebiyatiyotsneya? Jamwots danirwotsneya? Jamwots adits finirwotsneya? 30 Jamwots shodts kashiyo boosh imeknowa? Jamwots handr noonon keewo falfnowa? Jamwots handr noonon keewetso biitso falfnowa? 31 Eshe ayidek't bogf imo daatsosh gewoore.

Dab and jamoniyere bog weerindo itsh kitsuna.

13

Ari shuno

1 Taa ashuwots noon keewon wee melakiwots handr noonon keewo falr shuno deshatse wotiyal kuhiru biri wee cicilru bilbilyo twotoniye. 2  * Bek'on keewi imo tdetsalor aashts jamo tdanalor, danjamo tdetsalor, guro beyokere k'osh beyok beshit imnetiyi jamo t detsal shuno deshatse wotiyal taash eegor k'aatse. 3 T detsts jamo t'owwotssh t kayiyal, dab tiatso b́ ooriraniyere bín it'osha err,* beshide'er ti imal, shuno t t'ut'al eegoru taash k'alatse.

4 Shuno k'ame b́ k'amefoni, shuno sheenge b́ k'alfoni, shuno okoorrake, shuno bog taana erake, shuno id'ake, 5 Shuno niwalo finerake, shuno b́ took jang mec'ro geerake, shuno nibo k'unake, shuno bín dadeyaloru dadman dadok'o taawakee, 6 Shuno ar wotts keewatsa b́ geneúiti bako kááw woterawonton geneúwerakee, 7 Shuno jamo falituwe, jamono amanituwe, b́ jangituwere jamoniye, jam keewon kúp'e b́wotiti.

8 Shuno b́ jamon dihiratse, bek'on keewo imets imo beshituwe handr noonon keew falo beshituwe, dan wotiyalowere beshituwe. 9 No danon wotowa bek'on no keewitwo k'atsoniye. 10 Ernmó s'een wottso b́woor k'atso ooritke.

11 Na'a t wotor na'ok'owa t keewufo, na'ok'owa t gawfo, nana'ok'owa t maramarefni, gan asho t wotoromó nana'i doy jamo k'aztk'iri. 12 And mestawut shuwa shuwa etir mastawit gondotse s'ilirwotskok'o noone, bíyormó shin shinaatsne nobek'eti, and tdanir k'atsoniye, bíyoromó Ik'o taan b́ dantsok'osh s'een dano detsetwe.

13 Eshe imnetiyo, jángo, shuno, keezanots oorar betknee, ernmó hanotsitsere bogetuwo shune.

14

Andr noonon keewo imetsok'o

1 Eshe shuno daatsosh gewoore, S'ayin shayiri imuwotsitse dab bitsnor bek'on keewo kup'arr gewoore. 2 Andr noonon noon keewitwo Ik'osha bako ashoshaliye b́keewiri, ááshk wotts keewo S'ayin shayiri angon b́ keewirwosh b́ keewirman danetuwo aaliye. 3 Bek'on keewitwonmó k'osho agosh, kup'iyonat atskup'iyosha ashuwotssh keewituwe. 4 Andr noon keewon keewit asho b́ took mec'roniye bíagiriye, bek'on keewirwonmó Ik' moo agetwe.

5 No jamets andr noon keewon it keewo shunfee b́ teshi, bogshde'er t shunetuwonmó bek'on it keewink'ere, Ik' maa ashuwotsi agosh andr noon keewon keewetso biitsetuwo bí alitka wotiyal, andr noon keewiru ashoniyere bek'on keewiru asho bogfe. 6 Eshe t eshuwotso! itok twoor andr noonon keewon keewufere t weyi wotink'ere eebi itsh t k'aliyank'oni? Bogo itsh t k'alitiye Ik'oke ááshtso kitson wee danon wee bek'on keewon wee dano itsh deshde'er twaale.

7 Turarok'onat T'imbok'o kash deshaw duubi k'ac'uwots k'osh jááwi k'ááro bo t'ut'al bo imiru duubi k'ááro awuk'o b́ wotok'o aawuk'oneya b́ daneti? 8 Ezbedo daneraw k'ááron b́ fugeyal, kes'osh kone k'aniti? 9 Mank'owere it be'ets andr noonon keewetsman it keewor it dants noon keewon keewo it k'azal it keewirwo kone danosh faliti? Jongosh keewirwok'owe it wotiti. 10 Datsanatsere ay naari noon keewwots fa'ane bits deshaw noon keewo aaliye. 11 Taash keeweyiru noon keewi biitso danatse wotiyal keewiru ash mansh ibee t wotiti, bíwere taash ibee b́ wotiti. 12 It S'ayin shayiri imuwotsi kup'shdek'at it geyiruwosh, bogshde'er geyo itn b́geyiyit Ik' maa ashuwots bín bokup'it imuwots boayituwok'owe.

13 Andr noon keewiru asho b́ keewirwo biitso b́ falituwok'o Ik'o k'onuwe. 14 Andr noon keewon Ik'o t k'oniyal t shayirona Ik'o tk'oniri bako t níbo shuwalke b́ wotiti. 15 Bére eeg t k'ale taan b́ geyiyiti? T shayiron Ik'o k'onituwe, t nibon dab Ik'o k'onituwe, t shayirono Ik'osh dúbetuwe, t nibon Ik'osh dúbetuwe 16 Hank'o woto b́ k'azal nee shayiron Ik'o n údor, nee ni etiruwo danawu asho n údonat ni Ik' k'onosh «Amen» eto aawuk'oneya b́ faliti? 17 Arikon nee nt'iintstso údon Ik'o k'ono sheengetskee, ernmó ash k'osho bín kup'eratse.

18 Taa it úneetsiyere bogo handr noonon keewirwo twottsosh Ik'o údirwe. 19 Ernmó k'oshuwotsi daniyosha err Ik' mootse tats kum aap'uwotsi handr noonon keewoniye úts aap'uwotsi ttookon keewo shunfee.

20 T eshuwwotso! gond keewosh nana'i marmat'ok'o wotoore bako it asaabiyon nan'i marmat'uwotskok'o wotk'ayere, maniyere it asaabiyon katstswotsi wotoore. 21  * Manuwere,

«Handr noonon keewiru ashuwotsnat

Bo noon keew keewo daneraw ashuwots noonon ash ashaanotssh keewitwe,

Mank'o b́wotiyalor taan k'ewatsne etfe Doonzo Ik'oni»

ett nemoots guut'ere.

22 Hansh andr noon keew keewon keewo milikit b́wotit amaneraw ashuwotssh bako amaniru ashuwotsshaliye, bek'on keewets keewo keewonmó milikit b́wotit amaniru ashuwotssha bako amaneraw ashuwotsshaliye.

23 Krstiyaniwots bokakuwewor Ik' maa ashuwots andr noon keew keewon b́ keewor danawwots wee amaneraw ashuwots bowaal keewirwotssh «Ashaanots geeniya bowutsi» etaalknowa? 24 Ernmó ik iko bek'on bo keewiyal amanerawo wee danaw asho b́waal b́shishts keew jamon bísh shiyeetuwe, wee jamon bíyats angshituwe. 25 B́ nibots ááshts keewo keer be'etuwe, b́ baronowere gup' gup'dek't «Arikon Ik'o itdagootse!» eton Ik'osh b́sagaditi.

Ik wotdek't Ik'o k'oneewor beyosh bín geyit niwo

26 Eshuwwotso! eshe eeg k'alo geyifa? Ik' k'onosh it kakuwewor ititse iko Ik'osh duubo detsfe, k'oshonu daniyo detsfe, k'oshonu ááshts keewo kish kitso detsfe, iko ando andr noonon keewo detsfe, ikonu keewetsman biitso detsfe. Eshe, jaman krstiyaniwotsi agetk woto bíngeyife. 27 Andr noon keewwotsi keewirwots bobeyal git bor wee bí ayiyal keez wotde'er keewne, bo bokeewirwono k'osh asho biishe. 28 Keewetsman biitsiru asho bíaalitka wotiyalmó andr noonon keewirwo kakweetsmanotsitse s'k eree, b́tookonat Ik'osh keewwe. 29 Bek'on keewitu gito wee keez wotar keewitunee, k'oshuwotsmó keewetsman k'ewude t'iwintsde s'iilne. 30 Ko'eyat beyirwotsitse k'osh asho ik jago b́ bek'al, shini keewiru man s'k err beewe. 31 Ik ikuwots bo danetuwok'onat bo kup'ituwok'o it jamets taron Ik' wosho keewo falfte. 32 Nebiyiwots bek'i shayiro nebiyiyotssh keewetuwe. 33 Jeeni Ik'o Izar Izeweri bako fayi Ik'o Izar Izeweriyaliye. S'ayin Ik'i maa ash jamotse k'alefok'o, 34 máátswots Ik' maa ashuwotsitse s'k erne. Nemonmó bí etir bo boaletwok'owa bako bo alititwok'o eekeratse. 35 Ik ik keewo danosh bo geyiyal bo kenih keniho bo meyitse aatune, Ik' k'onosh ko'eyor máátsuwots bo keewo jiitsike.

36 Beree Ik' aap'o b́ waa itokneya? Himó Ik' aap'o b́ waa itok mec'ree? 37 «Taa nebiyi taane wee taa Shayiron imetso detsfe» eteet asho b́ beyal t guut'tsan doonzo tzaziyo b́ wotok'o dande'e. 38 Han danawo b́ beyal bíwere danek'aye.

39 Eshe t eshuwotso! bek'on keewosh kup'ar gewoore, andr noon keewono bazik'ayere. 40 Ernmó jam keewo niwonat matson wotowe.

15

Krstos k'irotse b́tuutsok'o

1 Eshe ando t eshuwotso! itsh tdanits doo shishi aap'o itsh gawiwo geefe, doo shishy aap'onwere it dek'tsonat kup'dek'at bíyats it needirwoniye. 2 Taa itsh tdaniitso doo shishi aap'o kup'ide'er desh it dek'ink'ere bín kashiyank'te, maniyere okoonmó it amantso datsmec'roone.

3 Taa t dek'ts shintso jamoniyere bogo itsh beshire, itsh tbeshits keewonwere S'ayin mas'aafotse guut'etsok'on Krstos no morrosh k'irre, 4 duukere, S'ayin mas'aafotse guut'etsok'onowere keezl aawots k'irotse tuure etke. 5 Bí P'et'rossh be'ere, ilowere tatse git woshetswotssh be'ere, 6 Úts bal ashuwotsiyere bogts b́shuuts shoydek't sha'iruwotssh iknoto be'ere, boyitse ayuwots andish b́borfetsosh fa'ane, ik ikuwotsmó k'irrne. 7 Maniye hakonowere Yak'obsh be'ere, wosheets jamwotssho be'ere.

8 Jami s'uwaatsnowere shabetsok'o wottsosh taash ando be'ere. 9 Taa Ik'i moo gishtso twottsotse wosheets jamwotsitse dashonat wosheka err s'eegeyo taash geyirawo taane. 10 Ernmó taa and twottso wotat tdaatseyir Ik'i s'aatonee, taashowere imets s'aato shuwalon ooreratse, dabnuwor k'oshuwotsiyere bogo finon mawure, erenmó han k'alirwo taanton fa'a Ik'i s'aatoni bako taanaliye. 11 Eshe taan wotowa boon wotowa nodaniyrwo haniye, itwere itamantso haniye.

Ashuwots k'irotse tuwo

12 Krstos k'irotse b́ tuutsk'owa no daniyiri wotiyalmó ititsere ik ikuwots aawk'oneya k'irots tuwo aaliye boetiri? 13 K'irotse tuwo aali wotiyal Krstos k'irotse tuuratse etee, 14 Krstos k'irotse tuuratse wotiyal no daniruwoni wotowa it imnetiyo k'awuntso deshatse etee, 15 Ik'o Krstosi k'irotse tizre etaat daniruwots kootets Ik'i gawwotsi woterone etee, eshe k'irts ashuwots k'irotse tuwatsno wotiyal Ik'o Krstosi k'irotse tuzatse etee. 16 K'irts ashuwots k'irotse tuwatsno wotiyal Krstos k'irotse tuwatse etee. 17 Krstos k'irotse tuuratse wotiyal it imnetiyo k'awuntso deshatse etee, andoru morrotsa it beyiri etee, 18 Krstosn amanat k'irtswots t'afrnee etee, 19 Krstosi nojangir datsanatsi be mec'rosha wotiyal ash jamoniyere bogo noosh shiyanetk nowotoniye.

20 Ernmó Krstos k'irtswotssh k'irotse tuwon k'aabo wotat arikon k'irotse tuure. 21 K'iro b́ waa ik asho atse tuutson b́ wottsok'o k'irotse tuwonu b́ weet ik asho atse tuutsone. 22 Adam atse tuutson ash jamo b́k'iriruowok'o mank'o Krstos atse tuutson ash jamo kasho daatsituwe. 23 Man b́wotituwere ik ikosh b́ tar tarone, Krstos k'irotse tuwooke shintsoniye, ilowere Krstos b́woor bík wottsuwots k'irotse tuwitune. 24 Maniyere hakowere bíalguronat alona ang jamo t'afir mengsto Ik'o Nihosh beshide b́ ímet aawo dúri s'uwoniye b́ wotiti. 25  * Ik'o b́ balangar jamwotsi bí ali shirots b́ woshfetsosh Krstos b́ naasho geyiyituwe. 26 Da'eyar s'uwatse t'afitu t'elato k'ironiye. 27  * «Ik'o jam keewo bí ali shirots woshk'rere» ettso guut'ere, maniye daneke, ernmó «Jam keewo bí ali shirots wotere» bíetor jam keewo bí ali shirots woshts Ik'o nihono dabaatse 28 Jam keewo Krstos ali shirots b́ wotiyakon Ik'o niho jámo b́jámon b́ wotituwok'o naayo b́ tookon jám keewo bí ali shirots woshtso Ik'o niho shirots wotitwe.

29 Eshe k'irts ashuwots tuwatsno wotiyal k'irts ashuwots jangosh guupeyiru jamwots eebi bo'ot'oni? k'irts ashuwots b́ jamon k'irotse tuuratsno wotiyal ashuwots boshegro eegosha etniya bo gupeyiri? 30 Noo nowotiyaloru aaw aawon t'up' er tawootse nobeyir eegoshe? 31 T eshuwotso! taa aaw aawuon k'iro taan b́ datsiri, hanowere t keewir doonzo Iyesus Krstos jangosh itatse t detsts it'o arik b́wottsotsne. 32  * Ash asaabiyok'on taa Efesonn dini s'ootswotsnton t kaare eeg orshoshe? K'irtswots k'irotse tuuratsno wotiyal «Yaats nok'iritwotse woore moone, úyone» eteetsok'oyiye.

33 Dáshek'ayere, «Woteraw tooho sheeng doyoniye bí awashifoni.» 34 It nibo maants aanoore, morro fink'ayere, ititsere ik ikuwots Ik' danawwots fa'ane. Hano ti etiri it jitsitwok'wa etaatniye.

K'irotse tuuts atso

35 Asho iko «K'irts ashuwots aawk'oneya botuwit? k'irotse bo tuwor bodetset atso awuk'one?» err aato falitwe, 36 Nee dogono n shokiru mááyo b́ k'irrawo boc'r beyo falatse, 37 Nee n shokor Geshi shooko wee k'osh mááyi shooko s'uzi n shooketi bako ili bos'et miti gindoniyaliye. 38 Ik'onmó shook mansh b́ shuntsok'o miti gindo b́ imeti, ik ik shookosh k'osh k'osh miti gindo b́ imeti.

39 Meets jamo ik naaraliye, ash meetso ik naare, gizi meetso k'osh naare, Kafuwots meetso k'osh naare, Mus' meets k'osh naare.

40 Mank'o daritsi atso fa'ee, datsatsi atsonu fa'ee, ernmó daratsi atsi mango ik naare, datsatsi atsi mangonu k'osh naare. 41 Aawi mango ik naare, Ashitsi mangonuwere k'osh naare, K'enuwots mangonu k'osh naare, ik k'eeno k'osh k'eenoniyere k'osh mango detsfe.

42 K'irotse tuwit ashuwots jango haniye bíari, t'afitu k'irts atso wotat shooketso k'irawu beetk atso wotar tuwituwe. 43 Ketoon shooketso mangon tuwitwe, maawon shooketso kúp'on tuwituwe, 44 Meetsi ats wotat shooketso shayiri atso wotar tuwituwe. Meetsi atso b́ beyok' shayiri atsonuwere fa'ee. 45  * Mansh, «Shints asho Adam kashets azeetso b́ woti» ett guut'ere, iltso Adam Krstosmó kash imet shayiro b́ woti. 46 Ernmó shintso b́ waa meetsone bako shayironaliye, shayiron wottso b́waa meetson wottsoniyere ile. 47 Shints asho Adam bí azee shawatse b́ wottsosh datsatsike, gitl ashonmó b́waa daratsnee. 48 Datsats wottswots datsatse azeets ashok'one, daaratse wottsuwots daaratse waats ashok'one. 49 Datsatsi asho aro noartsok'o daratsi asho aronowere aritwone.

50 Eshuwotso! itsh tkeewirwo haniye, meetsonat s'atson Ik'i mengsto naaratse, mank'owere k'irr t'afit atso t'afrawu kashets atso naaratse.

51 Eshe! mist'iri iko itsh keewirwe. Noo noúnetswor k'irratsone. Ernmó no únets wonetuwone. 52 Nowoneetwonwere s'uwatse ezbedo fugewor ááwi k'iluowok'o iknotone. Ezbedo fugetuwe, k'irts ashuwotswere t'afraw kashetswotsi wotar tuwitune, noowere wonetuwone, 53 T'afituhan t'afrawo k'irituhanwere k'irrawo tahdek'o bísh geyituwe. 54 T'afituwaan t'afrawo k'iritwanwere k'irrawo tah b́dek'or «K'iro da'ewon k'oot'ewtsere!» ett guut'etso s'eenetwe. 55 Mank'owere,

«K'irono! bín nkoshetuwo aawoke b́fa'oni?

K'irono! ash bín n t'afit ango ewuke?» etetuwe.

56 K'iro bín b́koshet ango morre, morri angonuwere neme. 57 Ernmó nodoonz Iyesus Krstos weeron da'o noosh imetuwosh Ik'osh údo wotowe!

58 Eshe mansha shuneets eshuwotso! kup'ar need'ore, ik keewonor shek'ek'ayere, doonzo finosh it shaatso datsmec'r b́woterawok'o dande'er, it eed'irawo jam aawo doonzo fino finosh kup'ore.

16

Iyerusalemitsi fa'a amantsuwotssh kakuwets tep'i gizo

1 Amantsuwotssh giz kishi jango Gelatitsi Ik' moosh t imts bín bojisheeyirwok'on it were mank'o k'alwere. 2 Taa twoor giz kisherawok'o ik ik gawiyotsi sanbat eenots ititsi ik iko b́datsiruwok'on kishde'er beezwe. 3 Taa itok twoor, amoosh falitúne it etts ashuwots it kishts gizo de'er Iyerusalem maants boametuwok'o bín bodeenet dabdabeyonton boon woshituwe. 4 Taa tiamo b́ geyitka wotiyalo, taanton ametúne.

P'awlos finosh b́gawuts finwotsi

5  * Mek'odoniiweeron amoosh t etirwotse manweeron t beshoor iki it weeron weetwe. 6 Tiametu jamok tweerosh taash wotit tep'o taash it woshituwok'o daneraka itok teshetwe, daneraka jooshonor itnton beshiyosh falituwe, 7 And tbeshor iki b́weeron itn s'iilo geeratse, doonzontoh b́wotiyal múk'i geenzts gizeyosh itnton teshosh geyirwe.

8 Ernmó P'ent'ek'ost'eyi bali aawo b́borfetsosh Efesonitse teshetwe. 9  * Ayi eenonat shuu detsts fin fengesho taash k'eshewutsere, k'efirwotsu aynee.

10  * T'imotiwos itok b́woor shatalon itnton b́beetuwok'o bín tewu'ere, bíwere tikok'o doonzo fino finiruwe. 11 Mansh konwor bín b́gac'eraawok'owa, bí eshwwotsnton t maants b́weetuwok'o tkotirwotse tiyok jeenon aanar b́weetwok'o b́weerosh bín geyitwon bín tewu'ere.

12 No eshu Ap'los k'osh eshwwotsnton it b́ s'iiletwok'o kup'shdek'at k'onre b́teshi, bímó and it maants wosh eekeratse, bísh b́k'anoor weetwe.

S'uwaatsi izonat jamon

13 Maaw k'ayere, it amantsok'on kup'arr need'ore, kup'ore, aawo shuu'ere. 14 It k'aliru jamo shunon k'aluwere.

15  * Ti eshwotso! Ist'ifanos maa ashuwots Akayiy datsatse amants shintswotsi bowottsok'onat amantsuwotssh finoshowere botoko beshidek't boimtsok'owo danfte. 16 Hanotsk'o ashuwotsnat bontonwere finon maawiru jamwotssh it aletwok'o kup'idek'at it baterawok'o gawirwe.

17 Ist'ifanosna, Ferdonat's Akayik'oswere t maants bo waatsotse gene'owere, it tiyoke daatsewo itk'aztsotse bo it shegro taash shaptso s'eentsrne. 18 Bo t shayironat it shayiron kashirne, mansh hanotsk'o ashuwotsi dande'ere.

19  * Isiyon fa'a Ik'i moowwots jamo itsh t'intsirune, Ak'ilnat K'irisp'iln, bomootse kakuweyiru krstiyani jamwotswere bo nibon jamo doonzo shúútson itsh t'intsirúne. 20 Hanoke fa'a krstiyani jamwots jamo itsh t'intsirune, S'ayints joobewon jamó it atsatsewosh aatewere.

21 Taa P'awlos jamáán t kishon itsh guut're.

22 Doonzo shunawo b́beyal c'ashek wotowe! No doonzo wowe!

23 No doonz Iyesus s'aato itnton wotowe.

24 T shuno Iyesus Krstosn it únetsnton wotowe.

* 1:12 1:12 Wosh. 18:24

* 1:14 1:14 Wosh. 18:8; 19:29; Rom 16:23

* 1:16 1:16 1 K'or. 16:15

* 1:17 1:17 Jiita: Eteetso mask'aliyoniye.

* 1:19 1:19 Isa. 29:14

* 1:20 1:20 Iyo. 12:17; Isa. 19:12; 33:18; 44:25

* 1:31 1:31 Erm. 9:24

* 2:1 2:1T gawutso: Ik ik brani mas'afwotsitsere «Ik' keewo kishde'er daniya bo etfo.»

* 2:9 2:9 Isa. 64:4

* 2:16 2:16 Isa. 40:13

* 3:2 3:2 Ibr. 5:12-13

* 3:4 3:4 1 K'or. 1:12

* 3:6 3:6 Wosh. 18:4-11

* 3:16 3:16 1 K'or. 6:19; 2 K'or. 6:16

* 3:19 3:19 Iyo. 5:13

* 3:20 3:20 Dub. 94:11

* 4:12 4:12 Wosh. 18:3

* 4:17 4:16-17 1 K'or. 11:1; Filp. 3:17

* 6:12 6:12 1 K'or. 10:23

* 6:16 6:16 Aze. 2:24

* 6:19 6:19 1 K'or. 3:16; 2 K'or. 6:16

* 9:9 9:9 Iwi. 25:4; 1 T'im. 5:18

* 9:11 9:11 Rom 15:27

* 9:13 9:13 Iwi. 18:1

* 9:14 9:14 Mat. 10:10; Luk'. 10:7

* 10:1 10:1 Kesh. 13:21-22; 14:22-29

* 10:3 10:3 Kesh. 16:35

* 10:4 10:4 Kesh. 17:6; Taaw. 25:1-18

* 10:5 10:5 Taaw. 14:29-30

* 10:6 10:6 Taaw. 11:14

* 10:7 10:7 Kesh. 32:6

* 10:8 10:8 Taaw. 25:1-18

* 10:9 10:9 Taaw. 21:5-6

* 10:16 10:16 Mat. 26:26-28; Mar. 14:22-24; Luk'. 22:19-20

* 10:18 10:18 Lew. 7:6

* 10:20 10:20 Iwi. 32:17

* 10:22 10:22 Iwi. 32:21

* 10:23 10:23 1 K'or. 6:12

* 10:26 10:26 Dub. 24:1

* 11:1 11:1 1 K'or. 4:16; Filp. 3:17

* 11:7 11:7 Aze. 1:26-27

* 11:9 11:8-9 Aze. 2:18-23

* 11:25 11:25 Kesh. 24:6-8; Erm. 31:31-34

* 12:11 12:4-11 Rom 12:6-8

* 12:12 12:12 Rom 12:4-5

* 12:28 12:28 Efe. 4:11

* 13:2 13:2 Mat. 17:20; 21:21; Mar. 11:23

* 13:3 13:3 Branitsi ik ik mas'afotse «It'osha» etfne.

* 14:21 14:21Isa. 28:11-12

* 15:25 15:25 Dub. 110:1

* 15:27 15:27 Dub. 8:6

* 15:32 15:32 Isa. 22:13

* 15:45 15:45 Aze. 2:7

* 16:5 16:5 Wosh. 19:21

* 16:9 16:8-9 Wosh. 19:8-10

* 16:10 16:10 1 K'or. 4:17

* 16:15 16:15 1 K'or. 1:16

* 16:19 16:19 Wosh. 18:2

2 K'orontos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Wosheetso P'awlos Gitl Wosho

K'orontos Ashuwots Maants

Kindo

P'awlos K'orontos ashuwotssh b́ guut'ts gitlts wosho b́guut'e K'orontosn teshts Ik'i moowunton teshts ayidek't kic'its gonkewora b́tesh. Ik'i meyitsi ashuwots mangts k'efuwotsi biyats botuziyalor P'awlos mano woshosh eents shuno b́detstsok'oniye b́kitsiri, manan b́wotor een geneúwo bísh shiyewo b́falituwok'oniye b́kitsiri.

B́ wosh shintsi kayatse P'awlos K'orontositse teshts Ik'i moowunton b́detsts gonkewo kitst Ik'i maamanitse tuuts gac'ewonat t k'efoon eegosh t'engidek't boosh bíaanitsok'oni b́kitsir. Manton deshidek't b́fayman boon naandrone etonat t mano maants b́ jiishtsotse bísh shiyeets gene'úwo boosh b́kitsiri. Manats dabtnuwere Yhuditse fa'a krstiyaniwotsi tep'osh tewudi dowon boimetuwok'o boosh b́gawiyiri. B́ s'uwaatsi k'ot'uwotsatsnowere woshets b́woti jangosh t'intsets s'aamiyetsi jangosha aani b́dek'ir. K'orontositsi Ik'i moowutse ash ik ikuwots botoko ari woshetswotsi woshde't P'awlosi kooti wosheke ett bos'aamifo.

Jamon mas'aafan b́detstso

Shinshintsoni 1:1-11

P'awlosnat t K'orontositsi Ik'i mowun 1:12—7:16

Yhuditse fa'a krstiyaniwots gizi tep'o 8:1—9:15

P'awlos woshets woti alo b́ wottsok'osh aani b́dek'oko 10:1—13:10

B́ jamon 13:11-14

1

1  * Ik' ettsok'on Iyesus Krstossh wosheets wottso P'awlosnat no eshuu T'imotiyosoke.

K'orontos kitotse fa'a Ik' moonat Akayiyin fa'a Krstiyani wotts ash jamwotssh.

2 No nihi Ik'oke, no doonz Iyesus Krstosoknowere s'aatonat jeenon itsh wotowe.

P'awlos Ik'osh b́t'intsts údo

3 Maarts nihonat kup' jam imet Izar Izewer, no doonz Iyesus Krstos nihi Ik'osh údo wotowe, 4 Noo Ik'oke nodatsiru kúp'iyon gond bek'otse beyiru jamwotsi kúp'sho no falituwok'o Ik'o noon no gond bek' jamotse kúp'shitwe. 5 Krstos gond bek'o ayidek'at no kayidek'tsok'on hank'o Krstosn kúp'eyo ayide'er datsituwone. 6 Noo gondo nobek'or it kúp'eyonat kashon daatsitute, no nokúp'iri itwere itkup'twok'owe. Kup'han b́datsewe no ats bodets gond bek'i naari k'amoon it itned'tsoshe. 7 Noo gond bek'o it kayok'o mank'o no kúp'ono it kayituwok'o no dantsosh itatsere nodetsts jángo kúp'e.

8  * T eshuwotso! Isiyi datskayotse no beyor no'ats bodts gond bek'o it danetuwok'o geefone, no'ats bodts gond bek'onuwere kurosh nofalitwoniyere bogo no'ats dihit b́ teshtsotse kashon beyosh nojangtso dab k'ut'dek're b́ teshi. 9 Mank'o k'iro no'ats angshetsok'owe noosh shiyeyat b́ teshi, jaman no'ats b́ boduwere no amaniruwo k'irts tizitu Ik'ona bako no took angon b́ woterawok'o nibn no dek'ishe. 10 Mansha bí noon hank'o een k'irosh betsit t'úp'er tawatse kashire, kashitwe, dabnwere b́ kashitwok'o bíne nojágiti. 11 It noosh Ik' k'onon it tep'o geyituwe, ayi ashuwots Ik' k'onatse tuutson noosh imets Ik' s'aatosh aywots udo t'intsitune.

P'awlos finosh bí ettso b́wonitsok'o

12 No it'et keewo haniye, hanwere ar b́ wotok'o no nibo gawitwe, k'osh ashuwotsnat bítsnooru itnton nobeets beyo Ik'oke nodek'ts S'ayinonat kááwatse tuutsone, han b́ wotuwere Ik' s'aatone b́ teshi bako ash dani telefonaliye. 13 Nababar t'iwintso it falit keewoniyere okoon k'osho eegoru guud'atsone, 14 no jangosh k'atso it dantsok'o mank'o s'eenon it danetwok'o amanitwe, manshowere doonzo Iyesus b́ weet aawor no itn noit'etuwok'o itwere noon it'etuute.

15 Keewann arik twottsosh gitoto it t'ak'ametuwok'owa etaat shin shino iti s'ilosh geeyatniye tteshi, 16  * Itn s'ilosh tietwere Mk'odoniy datso maants it weeron t beshoronat bíyokere aanar twore b́ teshi, hank'onowere Yhud datso maantsan t sha'or taan it tep'etuwk'o gawatniye t teshi. 17 Hanowere t gawor t k'aliru danaw hake baka etirwok'o arefta itsha? Han t gawirwo iknon «ee, etonat iya'a» etaat ash gawirwok'o hake baka eton t k'altsok'o arefta itsha? 18 Ik'o amanek b́ wottsotse no nokeewirwo, «ee wee iya'a» etiru hake baka eton keeweyiru aap'ok'oyiyaliye. 19  * Taanat Silasn T'imotiyosu itsh nonabtso Ik' na'o Iyesus K'rstosi «ee wee iya'a» etonaliye b́teshi, ernmó ee eto bín wotere. 20 Ik'o noosh b́ jangits jamo, «ee» etiruwo Krstosne, mansh Ik' mangosh Krstosn «Amen» no etiri. 21 Noo itnton Krstosats no kúp'ituwok'o woshtso Ik'oniye, noon galdek' futtso bíne, 22 Bík nowotok'o kitsit mahatabon no'ats gedtsona shino maants noosh b́ imet gaalosh no níbots S'ayin shayiro agitok'o woshdek't imtso bíne.

23 Taa K'orontos maants aanat woo t k'azitsi jango itn tshiyanirawok'o itsh maac'o keewatniye, hansh Ik'o gawosh s'eegetwe, 24 It it imnetiyon kúp' it wottsotse it itgeneúitwok'o itnton finituwone boko it imnetiyon iti azazeratsone.

2

1 Eshe iti tshiyanirawok'o gawat iti s'iilo it maants ando aanar twarawok'o k'ut'dek'niye tteshi. 2 Dab iti tshiyaaniyalor ityere t shiyanitswotsiyere oko taan geneeúshituwo kone? 3 Mank'o itsh t guut'uwere itok twoor taan geneúsho boon geyit ashuwots taan boshiyanirawok'o geeyatniye, t geneúwo it únets geneúwo b́wottsok'o amanirwe. 4 Shiyani eenonat nibi kic'on, ay aac'uwonowere wotdek'at itsh tguut' ayidek'at iti tshuntsok'o itdanetwok'owa etni bako iti shiyaaniyosha etaatniyaliye.

Dadetsosh orowa etetwok'o b́ iztsok'o

5 Ash shiyanitso konwor fa'e wotiyal b́shiyaniyi taan b́woterawo b́ naando k'ees'iyo wot k'aya bako k'osh weeron ititse ayuwotsnoor shiyaanire. 6 Han naari ashosh ititse ayuwots bíats boangshts fayo bísh bodfe. 7 Mansha ashaan weeralon shiyaanotse b́kindrawok'o dab maniyere bísh orowa err bín it kup'iyo itsh geyife. 8 Mank'owere bín it shuntsok'o aaniyi arikon it kiitsituwok'owo iti k'onirwe. 9 Wosh ekeewnowere itsh tguut' fadeyar jam keewon aletswotsi it woto danoosha etaatniye. 10 It bísh oorowe it eteet ashosh taawere oorowe etetuwe, bísh oorowe ti eteet naando b́beyalor taa Krstos shinatse oorowe tietet itsha erniye. 11 Man t k'alirwere shed'ani gond fino nodantsotse shed'ano noon b́ darirawk'owa etaatniye.

T'iro'ad datsatse P'awlos b́kic'tsok'o

12 Maniyere hakon Krstos doo shishiyo daniyosh T'iro'ad maants ti amor doonzo fini fengsho taash k'eshree, 13  * Ernmó t eshúwi Titoyi daatso t k'aztsotse t shayiro kash de'atse, mansh manoki krstiyaniwotsi jamiyat Mek'odoniyo maants ti ami.

14 Ernmó jam aawo Krstos da'oon noon jishirwonat sheeng sháák' detsts shituwok'o Krstossh no detsts dano jam beyok nobetsitwok'o woshtso Izar Izewersh údo wotowe! 15 No kashitwotssh wotowa t'afitwotssh wotowa Krstosn Ik'osh sheeng sháák'o detsts it'anok'o noone. 16 Ikosh k'iro maants jishit k'iri sháák' noone, k'oshosh kasho maants jishit kashi sháák' noone, beré finansh bodts wotituwo kone? 17 Noo Ik' aap'tso jaak k'ac' kemiru ayuwotsk'o noonaliye, ernmó Ik'oke wosheets kááw woshetswotsk'o wotar Krstosn Ik' shinatse keewituwone.

3

Handr taari gútsuwots

1 Ando aani notooko údo tuuwwonoowa? Himo ik ikuwots bok'aliruwok'o itsh wee itoke noon tep'osh guut'etso noosh geyiyifek'úna? 2 Ash jamo b́ dantswotsnat b́ nababirwotsn nonibots guut'ts dabdabewwots itne. 3  * It no finon daatsets Krstos dabdabewotsi it wottsok'o daneke, woshanuwere b́ guut'e beyat beyiru Ik' shayirona bako k'elemiyonaliye, manuwere ash nibatsa bako gashets shúts tabtabats gut'ekaliye.

4 Hanowere no etir Krstos weeron Ik'atse nodetsts imnetiyoshe. 5 Ik keewonwor nowooke b́wottsok'o gawosh flratsone, manwere eegoshe nonotokon bodknoonaliye, ernmó noon bodtswotsi woshtso Ik'oniye. 6  * Handr taarosh finirwotsi nowotitwok'o noon falitso bíne, hanuwere fidelon guut'ets nemon b́woteraniyere S'ayin shayiri tep'one, fidelon guut'ets nemo ud'itkee, S'ayin shayironmó kash imetke.

7 Nemo fideliyon gashdek't guut'e shúts tabtabatse b́ teshi, nemo imeyori shááno k'aawe'efe bíamiri wotiyaloru Israe'el ashuwots Muse shiitso t'iwints de s'iilo falatsno boteshi, eshe k'ir dowet nemo hank'o mangon b́ be'eyal 8 bére, S'ayin Shayiri weeron daatset fino bog mango deetsalkeya? 9 Ashuwotsats morr doots fino hank'o mango b́ detsiyakon ashuwots bín kááw bowotit fino aawuk'oneya bog mango b́ t'ut'eti? 10 Ilts mango ayidek't bog b́wottsatse tuutson beshts mango eegoru b́ berawok'o tawetwe. 11 Ili t'afitwonworu hank'o mango b́ detsiyakon, dúre dúrosh kúp'ar beet keewonmó aawuk'oneya bog mango b t'ut'eti!

12 Hank'o jangetso nodetstsosh ááwu shúk'on keewitwone. 13  * Muse múk'efere amiru b́ shiits golo b́ t'affetsosh Israe'el ashuwots bo be'awok'o b́ shiitso b́ ipefoni b́ teshi, nooyere Musek'o noonaliye. 14 Bo nibo arikon dúnguwtsere, andish b́ borfetso nat taari mas'aafo bo nababor bonibo manoori ipetsmann ipetsok'one b́fa'oni. Ipman ipalon b́wotit Krstos s'uzn b́ wottsotsne. 15 Hambetsish b́ borfetsosh nemi mas'fo nababeyi taawo bonibo ipeyirumann ipeke. 16  * Ernmó asho doonzo maants bíaanor «Ipeyiruman k'ayb́tuwiti.» 17 Doonzo shayire, doonzo shiyiri beyokonowere s'ayin kesho fa'ee. 18 Noo noúnets iperaw shiits wotar doonzo mango mestawtotse bek'eyirwok'o bek'irwone, Shayir wottso doonzo aro aroosh mangoniyere mango maants wonetuwone.

4

Arik wosheets fino

1 Ik'o b́ mhretwon bísh finet finan noosh b́imtsotse maac'o k'ut'r shuuts aaneratsone. 2 Aashtsonat jitsik wotts keewo juuk'rerone, nemi gondon fineratsone, Ik'i aap'ono kooton woniratsone, dab iki ariko sháánatse nokitsiri, notook jangoshmo ash jami nibots Ik'i shinatse ariko keewitwone. 3 No danits doo shishi aap'o dab ááshka wotiyal bíáásh t'afitwotsshee. 4 Datsani keewiru shed'ano amaneraw ashuwots níbo deekk'rere, mannowere Ik'i aron be'eetso Krstos b́mangi dooshishiyon boosh b́sháánits shááno bobea'awok'o b́woshi. 5 Noo nodaniyirwo Iyesus Krstos doonz b́wotonat noowere notookon Iyesus jangosh it guuts nowottsok'oni bako notooko nabratsone. 6  * «Shááno t'aluwotse shááne!» ett keewts Ik'o Krstos aron goliruwo Ik'i mango dani shááno noosh b́ imetwok'o b́ shááno nonibots b́ sháánetwok'o woshre.

7 Ernmó jamoniyere bogts angaan Ik'oka bako nok b́woterawotse mangts keewan shali k'ac'ok'o wotdek'at detsdek'rone. 8 B́ kaat kaaton gond bek'o noats bodiruwe, ernmó da'eratsone, ayoto daandirwonee, ernmó maac'o k'ut'ratsone. 9 Giishefoone, ernmó noon shuntswotsi t'ud' danaknone, togeere dihfoone erenmó k'irraknoone, 10 Iyesus kasho no atsotse b́be'etuwok'o Iyesus ats bodts k'iro noatsatsowere jam aawo kurdek'aatniye nogúúriri. 11 Iyesus kasho noats k'irituwanitse b́be'etuwok'o no kashetswots Iyesus jangosh jam aawo beshat noimeyiri. 12 Mansh k'iro noyitse, kasho ityitse b́ finiri.

13  * Wotowa eré «Taa amanere, manshe tkeewiri» ett guut'etsok'on, noowere imneti ikman shayiro nodetstsotsene no amaniri, manshowerowe keewirwone. 14 Doonzo Iyesusi k'irotse tiztso Izar Izewer nonowere Iyesusnton b́ tizituwok'onat itntonwere noon b́ shinats b́ t'intsituwok'o danfone. 15 Jaman it t'k'imiyosh wotts s'aato s'eent b́ ooyefetsosh ay ashuwotssh b́ bodtsi taawon Ik' mangosh wotit údo bí ayituwok'owe.

Imnetiyon beyo

16 Mansh no maac'o k'ut'ratsone, úratsi noaro b́ t'afiyaloru gitsitsi no atso aawu aawon handr wotituwe 17 Keet wotts gond bek' andish nodek'irwan s'uu deshaw ayidek't een wotts dúre dúri mango noosh daatsituwe. 18 Noo nokotirwo be'eraw keewoni bako be'eyirwoniyaliye, be'eyirwo andkee, be'erawonmó dúre dúrikoniye.

5

1 And gofok'o wotts datsatsi nomeetso b́gahor ash kishon b́ woterawo Ik'on ageets dúre dúri beyoko darotse nodetstsok'o danfone. 2 Andi beshit gofanitse nobeyor kashe no k'ushiri. 3 Mansh no meets datsatsan b́k'alewor araats wotaarr datseratsone. 4 Arikon k'iritwo kashots b́k'ot'etwok'o tahdek'osha bako noatse giinbazeyo no shunaawotse noo daritsi atso han abaats dabde'er tahdek'o geefone, mansh datsatsi dunkaniyotse fa'uwots noo noats b́mangre kasho nok'as'iri. 5 Keewansh noon k'anitso Ik'oniye, maniyere bog keewo noosh b́ imetu jamosh agito b́ wotish b́ shayiro noosh imtso bíne.

6 Datsatse no atson no befetsosh doonzo'atse no woktsok'o no danaloru jam aawo bín amanetuwone. 7 No nobeyir amanona bako keewwotsi bek'onaliye. 8 No beewok wotts meetsanitsere k'aleyar doonzonton wotoshe no tewniri, mansh amanon beetuwone. 9 No meetsanton nowotiyal wee bíyatse no k'aleyal no k'os'ó doonzo geneúshe. 10 Datsatsi beyon nok'altso gond wotowa doo keewosh ik iko b́ finok'o b́ k'auntso dek'osh noúnets Krstos angshi jori shinats t'ino noosh geyife.

11 Doonzo shato eeg b́wottsok'o no dantsosh, ashuwotssh sheenga err bodek'etwok'o woshitwone, no eeg nowotok'o Ik'o danfee, itwere it nibotse eeg nowotok'o it danetuwok'o jangirwe. 12 Nibotse beyiruwon b́ woterawo be'eyiruwon it'iruwotssh aaniyo it falituwok'o noon it it'etuwok'o itsh gowo imetuwone bako aani no itsh notooko úderatsone. 13 Geetsuwotsi no wotiyalowere Ik'osha etaatniye nogeyi, nibetsuwotsi woterone wotiyalowere itsha etaatniye nibetsuwotsi nowoti. 14 Manjangosh Krstos shuno noon detsetwe. Iko jametsosh b́k'irre jametsotswotswere bok'iro dandek'roone. 15 Kashon fa'a jamwots boosh k'irtsonat k'irotse tuutsosh bobeetuwok'owa bako haniyak botookosha err boberawok'o Krstos jametswotsshowere k'irre.

16 Haniyere okoon noo asho konnor meetsi s'iil s'iilon s'iilatsone, haniyere shin Krstosnor nos'iil ash jamikok'o meetsi s'iil s'iilona wotiyal shinomaants han k'alratsone. 17 Mansh eshe asho konuwor wotowa Krstos jiro b́wotiyal handr azeeke, nattso beshwtseree, jamonu handr wotwtsere. 18 Jamhan b́wotuwere noon b́ tookonton Krstosn manitsonat maniyi fino noosh imts Ik'one. 19 Hanuwere Ik'o Krstosn datsatsi ashjamo b́tookonton maniree etee, bo naandonowere boats taawratse, nooshowere asho doonzonton nomaniyish bí aap'o noosh imre.

20 Ik'o ashuwotsi noweeron b́ s'egetwotse Krstos shegro wotat wosherone, mansh «Ik'onton manewere!» err Krstos shútson itn k'onitwone 21 Noo Krstosn Ik' kááw fino kayituwotsi nowotitwok'o Ik'o morr deshawo Krstosi no morrosh wosho b́wotitwok'o b́ k'ali.

6

1 Ik'onton tohaat finirwotsi nowottsotse itdek'ts s'aato datsmec'ron oorik'r k'ayere etaat itn k'oniruwe. 2  * Ik'o,

«Taash wotts aawots nkeewo k'ebre!

Kashiyi aawotsowere neen tep'ree!» bí etirwotse

«Eshe hambe! wotts aawo andee, kashi aawonwere andee.»

3 No fino k'efeerawok'o ik keewon konshor t'ugo woteratsone. 4 Maniyere gond bek'ona, ono bek'ono, k'ic'onowere k'amefetsr Ik'osh finirwotskok'o notooko jam weeron t'intsituwone. 5  * Ik'osh fintsuwotsi nowoto nokitsitwere jot'ewon, tipewon, noats tuuzeyiru dimbiron, finon maawon, tokr t'ut'onat s'oomiyonee, 6 Mank'owere s'ayinon, danon, k'amoon, doowoton, S'ayin shayiron jisheewonat bíats daro bítse aalts shunon, 7 ari aap'onat Ik' angone. Bín da'osh wotowa noatse k'arbazosh kes'i kac' wotts kááw fino no k'anonat giri kishon deshdek'etwone. 8 Mangosh wee ketosh, k'orewosh wee údewosh k'an dek'k noone, aretswotsi nowotefere, dirshtswotsi eteyi. 9 Danetswotsi wotefetsat danerawwotskok'o nowoti, k'irrne etefere hamb kashetswotsi wotat nodatseyri, no jot'eyaloru úd'eratsone, 10 Shiyano noats b́ bodaloru jam aawo geneúituwone, tuguretswotsi wotefetsat ayuwotsi gaaletso nowoshiri, eegoru deshawwots wotefetsat, jam keewo detsfone.

11 It K'orotosn beyiru ashuwotso! hamb, itsh kish dek'at keewurone, no nibonowere gawintsdek'at itsh k'eshrone. 12 Itna itshuno noosh baziyi bako no itsh bayatsone. 13 Niho b́nana'úwotssh b́keewfok'o tkeewre, noo nonibo gawunon k'eshde'er nogitsotse shisheyirwo itsh kish nokitstsok'o itwere mank'o noosh k'aluwere.

Amaneraw ashuwotsnton ikwotk'azo

14 Woteraw finon, amaneraw ashuwotsnton ikn s'andek'ayere, kááwonat morron awuk'o k'alrniya ikwoto bofaliti? Sháánonat t'aluwon towaar beyo aawk'oneya bofaliti? 15 Krstosnat Diyablosn aawuk'oneya ik woto bofaliti? Amantsonat amanerawonmó aawuk'oneya kod'ewo bofaliti? 16  * Ik'i maa S'ayino woteraw dozets ik'uwotsnton eeg ikwote b́detsi? Ik'onwere,

«T beyokonowere tiashuwots taalots woshituwe,

Bontonwere beetwe,

Taa boosh boko Izar Izeweri wotituwe,

Bowere ti ashuwotsi wotitúne»

ett b́ keewtsok'on no beyat beyiru Ik'osh S'ayin Ik' maa noone. 17  * Manats dabt doonzo hank'o etre,

«Bo dagotse galeyar keere,

Kim wotts keewo t'awik'ayere,

Taawere iti dek'etuwe,

18  * Taawere itnihi wotituwe,

Itwere t nungush nana'úwotsnat mááts nanaúwotsi wotitute,

Etre jam faltso Izar Izeweri.»

7

1 Tmashotso! jam keewo jangit noosh imetsotse atsonat shayiron kimshit kon naari keewatse notooko s'ayitsuwone, Ik' shatoon S'ayin nowoto s'een b́ wotituwok'o woshwone.

P'awlos gene'o

2 It nibon noon de'ere, no konnoru daderatsone, konatsor gondo fineratsone, dirshon konatsno ik jago geeratsone. 3 Hano t etir itats angshoshaliye. Haniye shini itsh tkeewtsok'o it no nibots itne, eshe kashon wotowa k'iron jam aawo itatse k'aleratsone. 4 Itatse tdetsts imnetiyo eene, itatse tdetsts it'o eene, kup'wtsere, nokic' jamon ayide geneúituwe.

5 Mek'edoniyots nobodiyakon ay kaaton gondbek'a no atsats bodi bako kash dek'o iknotonor daatsratsone, úratse fayo gitsotsnowere shate nodetsi. 6 Ernmó juweetswotsi kup'shit Ik'o Izar Izewer Tito b́woon noon kup'shre. 7 Nokup'uwere b́ waats mec'rosh b́woterawo it bín it kup'shtso noshishtsotsne, t jangosh it detsts mirac'o, shiyanonat tjangosh it kic'irwok'o noosh b́keewre iki tgeneúwi.

8 Haniyere shin itsh t guut'ts wosho itn shiyaanik b́wotiyalor dab woshman tguut'tsotse goyineraatse, goyinere wotiyalowere tgoyin twoshon múk'na'a gizewosh itn tshiyanitsotsne. 9 Andmó gene'owere, tgene'útsonuwere eegoshe itn tshiyanitsosh b́woterawon it shiyantsatse tuutson naandrone etaat itwonetsotsne, eshe it shiyano Ik'o ettsok'o b́wottsotse no itn eegor daderatsone etee. 10 Ik'o ettsok'on wotts shiyano woro maants jishituwo naandre eton daatset wonewo b́daatsitwotse goyino dooratse, datsatsi shiyanonmó k'ire b́doweti. 11 It shiyaanan Ik' ettsok'on b́wottsok'owo awuk'o kup'de fino, awuk'o wotts aniyidek'o, awuk'o kááron fayo, awuk'o shato, awuk'o mirac'o, awuk'o okooro, awuk'o sezonowere b́dootsok'owo nibnde'er t'iwintsde s'iilere. Ando it jam keewon s'ayin it wottsok'o gawon gawirute.

12 Itsh t guut'alor taa itsh tguut' no jangosh itdetsts kup'ar fino Ik'o shinatse itsh shaanr b́daneetwok'owa etaatni bako morro bín dadets ashosha etaatniyaliye. 13 Jamanatse tuutson noo kup'erone, no nokup'tsoniyere bogo ando Tito b́daatsts geneúwon iki ayidek'at geneeúweroone, manu eegishe b́shayirosh kashdek'o itdatsitsoshe. 14 It atse t detsts it'onowere Titosh keewre b́teshi, itwere taan jitsiratste, jam aawo itsh arikeewono itsh keewufoone b́teshi, hanuwere it jango Titosh nokeewtso itn it'o arbwotoon be'ere. 15 It únetswor azazeyirwotsi itwottsotsnat shatoonat k'ewon bín itdek'tsok'owo Tito b́gawor itsh b́detsts shuno ayidek't eeno wotere. 16 Taawere jam weeron itn it'o tfaltsotse iki bogshdek' geneúwere.

8

Krstiyaniyots tewdo

1 T eshuwotso! Ik'o Mek'odonin fa'a Ik' maa moowwotssh bí imts s'aato itsh daniyo shunfone. 2 Bowere ay gond bek'on faderne, b́woteferoru bogen'úo ayidek't eene, ayidek't tugurtswotsi bo wotiyaloru dab een teudo woshrne. 3 Bo faltsok'onat bofaltsoniyere bogo bo shunon bo imtsok'o taa boosh gawitwe, 4  * Yhud datsatse beyiru Kirstiyaniwots ash tep'i gowo boosh baziyerawok'o kup'idek't noon bok'oni. 5 Bowere bo k'oltso no nokotirwoniyere boge, shin shin botoko doonzosh boimi, manats dabtnu Ik' shunok'on botoko noosh imrne. 6 Finan shin shinon fintso Titoyi b́ wottsotse andoor bo teudi finan s'uwaats de'am b́ betsitwok'o bín k'onitwe 7 It imnetiyon, noon keew keewon, danon, kup'on, nooke dan itdek'ts shunon jam keewono bogfte, tewd dooyi finannowere it bogetwok'o wotowe.

8 Eshe, tietir azazonaliye, ernmó k'oshuwots imon kup' woto it kup' wotonton no nohir it shuno ar b́ woto shu'ar s'iilosha etaatniye. 9 It no doonz Iyesus Krstos s'aato danfte bí eegoru dab gaaletsk b́ wotiyaloru bí tugurets wotat it galetswotsi it wotituwok'o itsha ett tugretsk b́ woti.

10 Han jagosh itsh sheeng araat be'ets izo itsh imetwe, beshts dúron im mec'r b́ woterawo han k'alosh shini geetswots itne b́ teshi. 11 Eshe imosh it detsts shúno finats jitsit s'uwo maants b́ bodetwok'o it faltsok'on it gawts man and k'aluwere. 12 Imosh sheeng shun detstso b́ beyal ashman tewdi doon b́ detstso b́ imala boko bíangalon b́ímíshaliye.

13 Hanowere ti etir it únets taalo it wotitwok'owa bako it imon it kic'efere k'oshwots bín kash bodek'isha etaatniyaliye 14 It it kic'or bogizo it kic'ats b́ jinetwok'o and it gizo bok'ic'ats jinee, hank'on it dagotse manuts woto beetwe. 15  * Hanwere, «Ayi ko'itswotssh oreratse, múk' ko'itswotsshowere shapratse» ett guut'etsok'one.

Titonat b́tohuwotsn

16 Taa itsh t shiyanirwok'o Titowere itsh b́ nibon b́ shiyanituwok'o woshts Ik'o údewe. 17 Tito it maants b́weet b́ took shunon tuut gene'ona bako no nok'onts mec'roshaliye. 18 Doo shishiy nabon Ik'maa jamooke údetso eshúwo bínton woshitwone. 19 Haniyere dambon eshuwan no sheeng finan doonzo mangosh nofinorat finosh nodetsts sheeng shuno nokitsor noonton amt nofiinman b́ tep'etwok'o Ik'i moowwots n marat'etsoniye.

20 Tewdi doon imets gizan nok'eezor noshútso b́ t'afrawok'o no atso kordek'etwone. 21  * Noo nogeyiru keewo doonzo shinatse s'uz b́woterawo ashuwots shinatse kááw wotts keewo k'ale.

22 Ayoto ay weeron fadere kup'at fintso wotat daatsetso no'eshuwi Titowi bonton woshitwone, bí itatse b́detsts imnetiyo een b́wottsotse and finann iti tep'osh b́detsts kup'at fino awurtsooniyere boge. 23 Tito jango dano b́geyitka wotiyal itn tep'osh taanton finirwo, fini weeron ttohe, bínton tohaat weyiru k'oshwots jango b́wotiyalowere bo Ik'i moowwotsatse naashuwots, Krstos mangosh need'tswotsiye. 24 Mansh it shúno boosh kitswere, hank'on it shunonat itatse nodetsts it'o k'awtsalko b́ woterawok'o Ik'i maa jamwotssh kitsitute.

9

Krstiyaniwotssh kisheets gizo

1 Yhuditse fa'a krstiyaniwotssh kisheet gizi jango itsh guut'o taan geyiratse, 2 «Akayiy dats ashuwots natstsoon tuut tep'osh k'andek'kne» etaat mek'edoniitsi ashuwotsoke it jangosh ti ít'ir it kup'ar it finitwok'o t dantsoshe, it kup'at itfiintsonwere k'oshwotsnoor tuuzere. 3 Keewanatse itatse no detsts it'o dats mec'ro wotar b́oorerawok'o eeshwanotsi woshiirwe, itwere ari taa haniyere shin ti ettsok'o k'ande'er korere. 4 Mek'edoni dats ashuwots taanton itok waarr itk'ande'aawo bodatsiyal itats noit'tsatse tuutson jiitsitwone, itmó ayde'erniye itjiitsiti. 5 Mansha imetuwone it etts tewud doon it imiruwo it k'aniyitwok'o itsh bogawitwok'owa etaat eshwaanots taayere shino itok boweetwok'o wosho b́ geyiko b́wottsok'o daatsre, mank'oon taa twoor tewudi dowon it imetuwo k'anke b́wotiti, itwere it imet angnon b́woterawo shunon b́wottsok'owoniye b́kitsiti.

6 «Múk'shde shooketwo muk'e b́kakuwiti, ay shooktso aye b́ ko'iyiti» ett keewetso gawde'ere. 7 Eshe Ik'o b́shunfo geneúwon imet asho b́wottsotse asho ik ikon b́nibotse imosh b́geetso shunr ima bako shiyaanefetsr wee b́maac'otse aalo imk'aye. 8 Jam aawo jamkeewon it tooko falr shengfiinats jinosh itfalitwok'o ayide b́ deero itsh imo falfe. 9 «Hanwere t'owwotssh tewdi dowon imre,

B́ kááw finonwere dúre dúrosh beetuwe»

et t guut'etsok'one.

10 Shooko shooktsosh, moowosh misho imirwo Izar Izewer it shooket shooko ayde'er imetwe, it kááwi shuwonowere itsh ayituwe. 11 It tewdi doo noweeron boosh b́bodiru ash jamwots Ik'o bo úditwok'o jam aawo it imetwok'o Ik'o jam keewon iti deritwe. 12 It kaliru tewdi finan krstiyaniyots kic'otse kishoniyere bogo ashuwots Ik'osh ay udo bot'intsitwok'o woshitwe. 13 It tewdi dowi finann Krstos doo shishiyo dek'at bísh azazetswotsi itwottsok'onat, bonat k'oshwotsnsh tewdi doo kitsosh b́ wottsotse jametswots Ik'o úditúne. 14 It atse fa'a s'eent kud'ts Ik'i s'aatatse tuutson itjangosh Ik'o k'onfetsr itn gawitune. 15 Ash noon keewon keewosh falerawo bí imtsosh Ik'o údeek wotowe.

10

P'awlos b́finijangosh aani b́de'ktsok'o

1 Taa P'awlos it shinats twotor ááwu nefe eteyiri, itokere tworomó ááwu shúk'e eteyiri, Krstos doowootonat maac'nefon iti k'onirwe, 2 Meets ettsok'on no sha'irwok'o woshdek't taawiru ik ik ashuwots shinatse ááw shuuk'on keewo t geeyiyaloru itok twoor ááw shuk'on t keewitwok'o k'alk'ayere. 3 Dab datsanatse no beyaloru nokaarit datsatsi kaaraliye. 4 No kes' k'ac'onwere ááshet gop'o gaak faliyit Ik' ang detstswoni bako datsanatsi kes' k'ac'wotsiliye. 5 Ik'o danosh t'ug wotar tuwit mooshonat míshon gaaketwone, asaabi jamono k'aa'uder Krstossh bíaletwok'o woshitwone. 6 It aleyo s'een b́wotor konnari alek'azono sezosh k'andek'tswotsi wotitwone.

7 It its'iilirwo úratse bek'eyiru keewo s'uziye, asho konwor wotowa Krstosk taane ett bíatso amanirwo aanide'er t'iwintswe, noowere bíkok'o Krstosk nowottsok'o dande'e. 8 Doonzo noosh b́imts alon ayide'er ti it'alor bín jitseratse, alan noosh ime iti agosha bako gaakoshaliye. 9 T woshon itn t shatiyirwok'o ark'ye itsha. 10 Ik ikuwots «P'awlos woshwots mangtswotsnat kup'knee, bí b́tookon noonton b́wotormó maawke, b́ noon keew keewonwere k'awntsalke» etiirunee. 11 Man etiru ashuwots noo wokoon wotdek'at nowoshtswotsitse noguut'irwonat t karnonowere itnton wotdek'at nofiiniruwi dagotse k'osh k'osho b́beerawok'owo dande'ene.

12 B́ wotefere botoko údiru ash ik ikwotsnton no tooko nohiwosh wee notooko nuutsir s'iilosh ááwo shu'atsone, bomó botoko botookonton botatstsonat botookonowere botookonton bonohitsotse t'iwints dek'knaliye. 13 Noomó dab itok no borfetso Ik'o noosh b́ imts fini gúúron it'etuwoone bako tatsoniyere dambo id'atsone. 14 It beyruwere nofiiniru gúúrots b́wottsotse Krstos dooshishiyo daniyoh itok nowoor gúúrmaniyere besheratsone. 15 Mansha Ik'o noosh b́beezts gúúroniyere beshar k'oshwots finon weeralo id'atsone, maniyeremó it imnetiyo b́daboor Ik'o noosh b́beezts gúúrotse noon it mangitwok'o tewnirwone. 16 Eshe k'osh ashi fini gúúrots kindr shin fiinets finon noid'awo itiyere oke fa'a datswotsatse bíko doo shishi aap'o shishiyosh falfone.

17  * Ernmó «It'etwo doonzon id'ee.» 18 Asho údewosh b́bodet doonzo bín b́údora bako b́tooko b́tookon b́údoraliye.

11

P'awlosnat kootets woshetswotsn

1 Taa muk'i dog t wottsotse taash it k'amitwok'o jangirwe, oona! taash k'amde'ere. 2 Baarna'a s'eenu ikukok'o iti kenih iko Krstossh twid'tsotse, Ik'i okooron okoorirwe. 3  * Dawunzo Hewaani weeri gondon b́ sheelitsok'o daneraka it asaabiyonwere awaashwtsar Krstossh itdetsts okooronat s'ayinon wottso it amanewo k'ayk'ritute etaat shatirwe. 4 Ik asho itok waar no nó nabtso b́woterawo k'osh Iyesusi itsh b́nabiyal wee it itdek'ts shayiro b́woteraniyere k'osh shayiro itdek'al, wee it dek'ts doo shishiyo b́ woterawo k'osh doo shishiyo it dek'al, s'k etaatni it dek'i etee.

5 Ernmó taa een een woshetswotsiyere jam keewon tdashtsok'o areratse. 6 Noon keewon dantso woto tk'azaloru dab dano taash shapatse, hanowere ayoto ay weeron kishdek' itsh danirone.

7 Taa Ik'i doo shushiyo itsh k'awntsalon tnabonat itn dambaan tizosh t tooko dashan t detso morrok'oweya b́ taaweyiri? 8 Itsh finosh k'osh Ik' moowwotsoke tep'o dek'at boon biik're. 9  * Itnton tbeyor taash wotit keewo b shapor, Mek'odoniyon waats t eshwots taash geyits jam keewon botep'irwotse konatsoru kuro woteratse, andish b́ borfetsosh itats jam keewon kuro woteratse, shino maantsisho kuro woteratse. 10 Krstos arikeewo t gitsotse b́ beyirwtse hanatse tuutson t id'awok'o woshitwo Akayiyi datsatse konworu aaliye. 11 B́ jango eebi? Itn shuno tk'ztsosheya? Itn tshuntsok'o Ik'o danfee.

12 K'osh wosheets manots, «No bonk'o finirwone» err boit'et weero t'ut'iyosh and tk'alirwok'o shino maantsoru dab k'alituwe. 13 Hank'o ashaanots Krstossh woshetswotsi aroosh botook wonawoniru kootets woshetswotsnat ash ant'elcef finetswotsiye. 14 Hanwere adiyit keewaliye, shed'anonworu dab shááno melakiwotsi aroosh b́ tooko b́woniti. 15 Mansh eshe shed'anosh finirwots kááwosh finirwotsi aroosh bo tooko bowoniyal noon adiratse, s'uwatse bo fini k'awntso daatsitune.

P'awlos wosheetso b́wottsosh bíyats bodts kic'o

16 «Asho konwor dartso twottsok'o bísh ark'aye» err aani keewituwe. Dartsi twotiyaloru dab múk'i t it'etwok'o dartsok'o woshde'er taan taawwore. 17 Hank'o it'on tkeewor t keewirwo doonzo shunok'o b́ woterawo dartsok'o wotatniye. 18 Aywots meets keewon bo it'iruwosh taawor it'etuwe. 19 It t'iwintsirwotsi it wottsok'on dartswots jangosh gene'on k'amitute. 20 Hank'o konworu guutsok'o itn b́ woshiyal, konworu itko b́maal, iti b́finiyal, iti b́gac'iyal, it malalats b́ jabiyal k'amitute. 21 Taan jitsitka wotiyaloru dab keewanotsi finosh kup'uwotsi wotnok'azo itsh kitsitwe.

Ernmó konwor it'osh ááwo b́ shúk'ol taaworu bíkok'o ááwo shúk'twe, hanowere ti etir and dartsok'o wotatniye. 22 Bo Ibrawi ashnowa? Taawere Ibrawi ash taane, bo Israe'el ashnowa? Taawere Israe'el ash taane, bo Abraham naarnowa? Taawere Abraham naar taane. 23  * Bo Krstos guutsnowa? Taawere boyere bogo Krstossh guuts taane, hanowere ti etor geyetsok'o wotatniye t keewiri, boyere bogo ayoto finon mawure, ayoto tipere, ayoto jot'ere, ayoto k'iri t'up'er tawats bodre, 24 Útsoti shaashe jeed'iyoto ayhudiwots k'ac'eyon jot'ere, 25  * Keezoto gúmbon jot'ere, iknoto shútson k'is'ere, keezoto markabotse t'up'er tawo tiyats bodre, ik t'úwonat ik aawon aats k'aratse t teshi, 26  * T sha'i ayon foki s'eenonat aats di'on, biik'irwotsn bik'ewo ti'ats bodre, Ayhudi jirwotsnat Ik' ash woterawotsokere t'up'er tawo tiyats bodre, Kitonat worwotse aats k'aratsnowere t'up'er tawo tiyats bodre, mank'o kootets amantsuwotsoke t'up'ertawo tiyats bodre. 27 Ayo finonat maawo detsfe b́ teshi, ayoto tokro t t'utfoni, k'ak'efe, shashwefe, ayoto mish t'ut'o tiyats bodre, ak'onat araats woto tiyats bodre. 28 K'osh jam keewo t taawoniyere Ik'i moowwotsosh aawu aawon shiyanat t kic'efoni. 29 Maawrawo kone, taawor mááwratsta? ash iko morron b́ dihor taawer nib t k'únaw aawo egore?

30 It'o b́ geyitka wotink'e taa bín ti it'etwo taa maaw ash twoto kitsit keewwotsne, 31 Dúre dúrosh údeek wottso no doonz Iyesus nihi Ik'o t koorawok'o danfee. 32 Demask'o kitotse tbeyor nugúso Aretasiyere dashe dats k'eeziruwo taan detso geeyat kitutse bín keshet weero kotirwotsn b́ kotifere b́ teshi. 33  * Wotowa bako ashuwots kas'i tungushi fúri weeron ooshon taan oorsh bok'rere b́ kishotse k'az t keshi.

12

P'awlos bek'o

1 Dab it'otse daatset keewo b́ t'ut'aloru it'etwe, ernmo and doonzoke tdaatsts bek'onat be'etson keewo shunfee. 2 Krstosk wotts ik asho danfee, ashaan tatse awd natoniyere shinon keezl darok b́ borfetso b́ dek'eyi, b́ dek'ewewere b́ meetsontoni wotowa b́ meeston wot b́k'zo danatse, Ik'o danfee. 3 Ernmó ashaan Geneto maants b́ dek'etsok'o danfone, b́ meetson wotowá wotb́k'azon danatsone, Ik'o danfee, 4 Bíwere Geneto maants dek'eyat ash noon keewon keewosh falerawonat asho keewo b́ falaaw keewo b́ shishi. 5 Hank'o ashonn it'etuwe, t tokoshomó maawuk t wotoniyere okoon k'osh bín ti it'et keewo aaliye. 6 Eshe, taa ariko tkeewirwosh it'o tgeyiyalor dartsi woteratse, ernmó konwor tiatse b́bek'irwonat tiyoke b́k'ebirwoniyere bogshde'er taan b́s'iilawok'owa etaat it'atse tiatso kotdek'irwe.

7 Taash be'ets een een keewanotsatse tuutson t id'awok'o t meetso angitsok'o koshet weesho taash imeyi, hanuwere shed'ani melakiyo wotat taan túúzit onobek'shr ti id'awok'o taan b́woshiti. 8 Taan weeshiru keewan tiatse b́ k'aawu'etwok'o doonzo keezoto t k'oni. 9 Ernmó «Ti ango s'eenon b́fiinit n maaw manits b́wottsotse ts'aato neesh bodfe» taash bíeti, mansh Krstos ango tiats b́wotitwok'o jamoniyre bogo maawk twoton geneúfetsr it'o shunfee 10 Ango t daatsit maawk t wotor b́ wottsotse Krstos jangosh t maawor, t c'ashewor, gondo tbek'or, t gishewor, tkic'oro geneútwe.

11 Doogok'o keewre! eshe hank'o tkeewitwok'o taan k'altswots itne, taan údiyank'wots itna b́teshi, taa daneraw ash twotiyalor dab een eenne eteets woshetswotsiyere eegonor dasheraatse. 12 Ari wosheetso twoto kitsiru keewwots itnton tbewor k'amoon t k'alts fiinwotsiye, milikitanotsnat adits keewanotswere adiknee. 13 It ats kuro wot tk'azoniyere okoon k'osh Ik'i moowwotsiyere iti t dashiyi eegneya? Hanuwere naandok'o b́taawetka wotiyal taash oorowe erere!

14 Itok wosh k'andek' ttuwiyakon han keezloniye, taa itats kuro woto geeratse, taa tgeyir itna bako it gizoniyaliye. Bo nana'osh giz kakuwo b́s'ili ind nihwotsi bako nanaúwots indnihwotssh gizo ko'irakne. 15 Itsha err dab t gizonat t tookon beshide'er t imink'e ayideniye t geneuti, eshe taa itn ayidek'at t shunfere it taan it shunir hank'o múk'sh dek'atneya?

16 Ekewin wotowa hann wotowa taa itsh kuro woteratse, weeri gondonat ant'elcon iti tdetstsok'oye itsh bíari.? 17 T woshts ashuwotsitsere ikon dab kis'o keshrta? 18 Tito it maants b́ weetwok'o t k'oni, no eshu manowere bínton t woshi, eshe, Tito itoke t'k'miyo datsra? Taanat bín itsh nofin ik shayiron woteratsa? No sha sha'onwere ik woteratsa?

19 It únets andish b́ borfetsosh it gawir noo it shinatse notook jangosha etaat aninodek'irwok'o woshdek'aatni k'úna? Noo Krstosn wotdek'at nokeewirwo Ik'o shinaatsne, shuneetswotso! no jaman nokeewir iti kup'iyosha etaatniye. 20 Taa manmaants t woor daneraka it wotish t geyirwok'o it woterawon, taawere it itgeyirwok'o twoterawo gonketwonek'úna etaat shatirwe, mank'o itoke kaareyo, okooro, fayo, tookshuntsi woto, ash shúúts t'afiyo, óóno, bogtaana etonat dimbron beetúne etaat shatirwee. 21 Aani aanar itok twoor tiko Izar Izewer daneraka taan itshinatse ketitwe etaat shatirwe, haniyere shin bofints morratse tuutson kiimo, wido, shiraats jintsi wotatse tuutson naandrone eraaw ashuwots jangatse shiyanots kindiftak'úna etaat shatirwe.

13

S'uwaatsi izonat jamon

1  * Eshe, itok twoor han keezloniye taasha, awror b́wotiyal jam keewo arik b́ wotit wee git wee keez gawwotsne. 2 Gitlts s'iilo twoor itnton tteshor it tooko kor itdek'etwok'o keewatniye t teshi, andoor aaniy haniyere shin morro fintswotsnat k'oshwotsshor boatso korbodek'etwok'o keewitwe, and taa itok aanar twoor konshor maac'o k'eweratse, 3 It t gitsotse beyat keewirwo Krstosi b́wottsok'o dandek'oshe itgeyiri, itoke beyrwo b́kúp'a bako b́maawoniyaliye. 4 Bí mask'aliyats jiteyat b́k'ir maawona wotiyalor and Ik'i angon kashone b́ beyiri, noowere bíkok'o maawtswotsi woterone, itnton nodetsts gonkewok'onmó bínton Ik'i angon beetuwone.

5 It amantsatse it kúp'tsok'o sheengsh danosh it tooko t'iwintsde'er s'iilere, it atsono fads'iilere, Iyesus Krstos itgitsots b́wottsok'owo t'iwintsde'atsteya? Mank'o wotob́k'zal fadewor dihrte etee, 6 Noo fadewor nodihrawok'o dan itdek'etwok'owe nojangiri. 7 Gond keewo itk'alrawok'o Ik'o k'onirwone, Ik'o nok'onirwere no took faltswotsi wotat be'erani no'ooriyal it úni aawo sheeng wotts keewo it finitwok'owa bako tooko nofalo kitsoshaliye. 8 Noo ari keewosha nofinri bako ari keewo k'efitwo eegor k'alo falatsonee. 9 Noo maawtswotsi nowotere it kúp'uwotsi it wottsosh gene'úwirwone, no Ik'o nok'onir it s'eenwotsi it wotitwok'owe. 10 Woshan itoke wokdek' befetsat tguut'ir manatse tuutsone, hank'on itok twoor doonzo taash b́ imts alon itn kic'iratse, doonzo alo taash b́ im itn tiagisha bako iti gaakoshaliye.

11 Eshe ti eshúwotso! jamon beewere! it bebeyo manutside'ere, t izonowere beewere, it ats atseyosh ikwotore, jeenon beewere, shunonat jeeniko Izar Izewer itnton wotituwe.

12 S'ayin wotts jobon jobeyar jamo aatewere.

13 Amants jamwots jamo itsh t'intsirune.

14 Doonzo Iyesus Krstos s'aato, Ik' shuno, S'ayin shayro ik woto it únetsnton wotowe.

* 1:1 1:1 Wosh. 18:1

* 1:8 1:8 1 K'or. 15:3

* 1:16 1:16 Wosh. 19:21

* 1:19 1:19 Wosh. 18:5

* 2:13 2:12-13 Wosh. 20:1

* 3:3 3:3 Kesh. 24:12; Erm. 31:33; Hzk'. 11:19; 36:26

* 3:6 3:6 Erm. 31:31

* 3:13 3:13 Kesh. 34:33

* 3:16 3:16 Kesh. 34:34

* 4:6 4:6 Aze. 1:3

* 4:13 4:13 Dub. 116:10

* 6:2 6:2 Isa. 49:8

* 6:5 6:5 Wosh. 16:23

* 6:16 6:16 Lew. 26:12; Hzk'. 37:27; 1 K'or. 3:16; 6:19

* 6:17 6:17 Isa. 52:11

* 6:18 6:18 2 Sam. 7:14; 1 Zen. 17:13; Isa. 43:6; Erm. 31:9

* 8:4 8:1-4 Rom 15:26

* 8:15 8:15 Kesh. 16:18

* 8:21 8:21 Ari. 3:4

* 10:17 10:17 Erm. 9:24

* 11:3 11:3 Aze. 3:1-5

* 11:9 11:9 Filp. 4:15-18

* 11:23 11:23 Wosh. 16:23

* 11:25 11:25 Wosh. 16:22; 14:19

* 11:26 11:26 Wosh. 9:23; 14:15

* 11:33 11:33 Wosh. 9:23-25

* 13:1 13:1 Iwi. 17:6; 19:15

Gelati

1

2

3

4

5

6

Wosheetso P'awlos Wosho

Gelati Ashuwots Maants

Kindo

Iyesus kashyo keewiru doo shishiyosh aap'etso jamoke nabfere ayhudi woteraw ashuwots dek'fere bo ami taawo «Kristiyani wotosh Muse nemo s'eentso geyifamó geyiratsa?» Etiru aato tuutni b́ tesh, múk'ef Isiyotsere Rom shirootsts Gelatyon fa'a Ik'i moowwotsitse «Asho Ik' shinatse b́ kááwish Iyesus s'uzn aman b́ woterawo Muse weeron imets nemo koto bín geyife» ett P'awlosi k'efiru ashuwots faa'ano bo tesh.

P'awlos Gelati ashuwots maants woshan b́ guut' dananatse tuutso dandts ashuwotsi arik wotts imnetiyonat Krstiyaniyi beyo maants jishosha, P'awlos Iyesus Krstossh woshek b́ wotoko kitsone b́ tuwi, woshetsosh bín s'eegtso Ik'a bako ash wotb́k'azok'onat b́ woshewonu Ayhudi woteraw ashuwotsok b́ wotok'o ik ikon b́ daniyi, s'uwaatsi k'ot'wotsitsnowere Krstiyani beyo Iyesusi amannon daatseyiru shunotse t'úptso b́ wotok'oniye b́ kitsiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-10

Wosheetso P'awlos b́ detsts alo 1:11—2:21

Ik' deeri doo shishiyo 3:1—4:31

Krstiyani nas' keshonat k'alosh boon geyit keewo 5:1—6:10

Gúúpo 6:1-18

1

1 Ashuwotsoke wee ash weeron b́ woterawo Iyesus Krstosnat bín k'irotse tizts Ik'o nihon wosheetso wotat wosheetso taa P'awlosoke, 2 Tiyoke fa'a eshú jamwotsoke Gelati Ik'i moowwotssh wosheetso.

3 No nihi Ik'okere, no doonz Iyesus Krstos s'aatonat jeenon itsh wotowe.

4 Gond dúranitse noon kashiyosh noko Izar Izewernat no nihi bí eektsosh Krstos no morrosh b́ tooko beshidek't b́ imi. 5 Dúre dúrosh b́ borfetso Ik'osh mango wotowe! Amen.

Arik wotts doo shishiyo Ik s'uzo b́wottsok'o

6 Krstos s'aaton itn s'eegtso Izar Izeweratse káári it k'aletsonat k'osh doo shishiyo maants it aantsok'o taane bí adiri. 7 Hanowere ti etir itn dandirwotsnat Krstos doo shishiyonowere k'uriyosh geyiru ik ik ashuwots bobetsosha bako doo shishiyoniyere shinoor ik s'uzee. 8 Wotowa eree noon wotowá, daratsi melakiyo wotowa, no nonabtsonton gáwet k'osh doo shishiyo itsh nabitwo c'ashek wotowe! 9 Haniyere shini t ettsok'o andoru aani eteetwe, it it dek'tsonton ik woteraw doo shishiyo konworu itsh b́ nabiyal c'ashek wotowe!

10 Bére, taa t geyir asho taan b́ úditwok'owemó? Ik'o taan b́ úditwok'owe? Himó ashuwotsi geneúshosh t geetsok'oweya bí ariri? Ashuwotsi geneúshosh t geyiyal Krstossh guutso woterawnk'e b́ teshi.

P'awlos wosheetso wotat b́s'egeyo

11 Ti eshwwotso! taa itsh tnaabts doo shishiyo ashoke daatsek b́woterawok'o it danetwok'o geefe. 12 Doo shishiyanowere Iyesus Krstosi taash bek'shi bako konoknoor de'atse, wee asho konwor taash daniratse.

13  * Joots ayhudiwots imnetiyots tteshor aawk'o tbefok'o shishrte, Ik' moowwotsi weeralo gishefetsat t'afi bazoshe tnokorefooni. 14  * Ayhudiwots imnetiyo kotósh tdúron teshts t jir Ayhudi jamwotsiyere bogfe b́teshi, nih nihwots niwosho okoori eeno detsfe b́teshi.

15 Ernmó tind maac'otse tbeefere Ik'o taan galbdek'i, b́s'aatonowere taan s'eeg b́dek'i. 16  * Ik'i ash woterawots b́ naay jangosh doo shishiyi aap'o t shishitwok'o Ik'o b́ naayi taash kitsosh b́geyor taa kontonwor shiyeratse, 17 Taayere shin teshts woshetswotsi gonkeyono Iyerusalem maants amatse, ernmó shin Araawi datsomants k'az tiami, ando aaninwere Demask'o maantse k'az tiaani. 18  * Maniyehakowere keez natoniye hakon Keefi eteefo P'et'rosnton daneyosh Iyerusalem maants ti ami, manoknowere bínton tatse úúts aawo tteshi. 19 Doonzo eshu Yak'obi tbek'i bako wosheets k'oshwotsitse konnor be'atse.

20 Itsh tguut'irwan kooto b́ woterawok'o Ik' shinatse itsh katsidek' danirwe.

21 Maniyere hakon Soriyi datsonat Kilk'i datso maants tiami. 22 Yhud Datsatse fa'a Krstos Ik'i moowwots t shiitso bek' danakne boteshi. 23 Bo boshishtsonu «Bali noon giishat teshts asho bali t'afiyosh b́geyiru imnetiyo and b́nabiri» etirwoniye. 24 Ti atse tuutsonowere Ik'o boúdi.

2

P'awlos woshets wottsok'o k'osh woshetswotsoke b́daneetsok'o

1  * Tatse awd natoniyere hakon Bernabasnton Iyerusalem maants aanat tiami, Titonowere taanton dek'at amree b́teshi. 2 Man maants tiamwere Ik'o taash kitst b́bek'shtsok'onee. Haniyere shin t fintso wotowa and t fintso dats mec'r wotar b́datserawok'owa etaat Ik'i ash woterawwotssh tnabiru doo shishiyo een een wotts jishirwotssh bo aal aalshe t daniyi. 3 Taanton fa'o Tito Grik dats ash b́wotiyalor gofo bíametwok'o kic'iyeeratse. 4 Ernmó nodagots ááshon mut'at kindts ik ik kootets eshwots gofo bíametwok'o geeyatniye boteshi, ashaanots k'ororosh noyits mut'at bokind Krstos Iyesusn nodetsts s'ayin no keshtso bi'ide'er guutsmots noon aaniyo geeyatniye. 5 Noomó doo shishiyi arikeewo itoke kup'arr b́beetwok'wa etaat dab múk' sa'atoshor ekewotssh da'eratsone.

6  * Ik'o ash ááwo s'iilr b́bogabogshrawotse, jisht teshts ashaanots koni bowotiyalor bojangosh taa kic'eratse, bo taa t keewiru doo shishiy aap'ats handr keewo eegor dabraatsne. 7 Ik'o P'et'rossh ayhudiwotssh doo shishi adaro b́ imetsok'on taashor doo shishi adaro Ik'i ash woterawwotssh t shishiyitwok'o b́wooshtsok'o bo t'iwintsdek'rnee, 8 Mansh eshe P'et'rosi ayhudiwotssh wosheetso wotar b́finitwok'o woshtso Izar Izewer taanor Ik' ash woterawwotssh wosheetso wotar t finitwok'o woshre. 9 Irok'o araat be'eyiru jishirwots Yak'obnat P'et'rosu, Yohanswere Ik'i s'aaton k'osh wotts fini gowan taash b́ imtsok'o bodantsosh taanat Bernabasnton ik bowoti milikit wottso bok'ani kisho noosh imrne, shiyeyat no Ik' ash woterawwotsok no ametuwok'o boowere Ayihudiyots maants bo ametuwok'o bok'ali. 10 S'uznmó bo dagotse fa'a tuguretswotsi no baterawok'o noosh oona etrne, hanwere arikon k'alosh t geef keewoniye.

P'awlos Ans'okiyon P'et'rosi b́k'eftsok'o

11 P'et'ros Soriyotse fa'a Ans'okiyo maants b́ woor dart b́ teshtsotse b́ shinatsere bín t k'efi, 12 Yak'ob b́ woshts ik ik ashuwots Ans'okiyo maants bowaafetsere shin Ik' ash woteraw ashuwotsitsere amantsuwotsnton towaat mááfetsetni b́ teshi, bo boweyiyakonomó, «Ik' ash woteraw jirwotsitsere amantsuwots gof amo boosh geyife*» etiru jirwotsn shatt shuutso maants aanat Ik' ash woterawwotsatse b́ galeyi. 13 K'osh ayhudi jir wotts Krstiyaniwotswor ayhudi woterawwotsnton mish móó gond b́wottsok'o aridek't P'et'roskok'o bok'ali, Barnabasworu dab b́ oreraniyere be'eyi darman maants getseyatniye b́ teshi. 14 Bo k'altsan doo shishi arikeewonton ik wotob́k'azo t bek'tsok'on P'et'rossh, «Nee ayhudi wotefetsat ayhudi nemok'on b́ woterawo Ik' ash woterawwots nemok'one n beefoni. Eshe, Ik' ash woterawwots ayhudoyots nemok'on bobetwok'o eegishe angnon n k'aliri?» etaat jami shinatse bín t k'efi.

Ayhudyi wotowa Ik' ash woterawwotsu bokashit amanone

15 Arikon no noshuweyon Ayhudi noona bako morretsk wotts Ik' ash woterawwotsnonaliye. 16  * Ernmó asho kááw b́ wotit Krstos Iyesusi amanona bako nemo s'eentson b́ woterawok'o danfone, noowere nem s'eentson b́woterawo Krstosi amanon kááw nowotitwok'o Krstos Iyesusi amanerone, konwor asho nemo s'eentsr kááw woteratse. 17 Krstosi amanon kááw wotosh nogeyor no notookon morretswotsi wotar nodatsetka wotiyal eshe, morro no finitwok'o woshirwo Krstosiye eteya? mank'owiyaliye! 18 Taa ttookon t gáákts nemi niwok'owa aani tfiniri wotiyal taa t tookon nemosh alerawo twotok'oniye t kitsiri etee. 19 Ik'osh t beetwok'owa etaat k'irok'o k'aleyon nematse k'alere. Taa Krstosnton jitetsok'o t taawetsotse 20 haniyere okoon Krstosi t gitsotse beeti bako taa t tookon beetk tanliye, and t meets atson t beyir taan shuntsonat taash b́ tooko beshidek't imts Ik' na'o amanon daatsets kashone. 21 Ik' s'aato k'awntsalo oriratse, asho kááw b́ wotit nemo s'eentson b́wotiyal Krstos b́ k'ir datsmec'ra etee.

3

Kááw woto b́daatset Krstosi amanon b́wottsok'o

1 It dárts Gelati dats ashuwotso! kone iten teziyik'ri? Iyesus Krstos it shinatse jitats jiteyat b́teshtsok'on itsh sháánidek't keewere b́teshi. 2 Itoke danosh tgeyirwo han s'uziye, arikon it S'ayin shayiro it dek' nemo s'eentsoneyamó? Doo shishiyosh aap'etso shishat amanoneya? 3 It Ik' shayiron dek' tuwat andmo meetson ishoshe it geyiri, eshe hanok'o dark itne. 4 Doo shishi jangosh it dek'ts gond bek' jamo k'awtsalo wotat orere eteya? Han k'alrte wotiyal arikon k'awtsalko orere etee. 5 Ik'o b́ shayiro itsh bí imirwonat itokere adit fino b́ finir nemok'o it finirwoshemó? Doo shishiyosh aap'etso shishat it amanirwoshe?

6  * Hanwere «Abrahamiye Ik'o b́ amani, manwere kááw wotat bísh b́ taaweyi» ett guut'etsok'one. 7  * Eshe amanirwots Abraham nanaúwotsi bowotok'o dande'ere. 8  * Ik'o Ik' ash woterawwotsi imnetiyon kááw b́ woshitwok'o S'ayin mas'aafo shino be'er «Ash jamwots neen deretúne» ett Abrahamsh shin doo shishi aap'o keewere. 9 Eshe amaniru jamwots amantso Abrahamnton deretune.

10  * «Nemi mas'afotsere guut'ets tzaziyi jamon kúp'ar berawonat finats jitsraw jamo c'asheke» ett guut'etsotse «Nemo finats jiitson kááwwotsi wotitwone» etirwots c'ashekne. 11  * «Kááw ashonmó imnetiyon kasho daatsitwe» ett guut'etsosh nemi fin s'eentson asho konwor Ik' shinatse kááw b́ woterawok'o daneke. 12  * Nemo imnetiyats ned'iyekaliyee, mank'owere «Asho nemon beyo b́ falit nemi tzazi jamwotsi finats b́ jitsiyale» ett guut'ere.

13  * «Mitats jitere k'iritu jamo c'asheke» ett guut'etsotse Krstos noosh c'ashets ash wotat nemi dowet c'ashmanitse noon b́ kishi. 14 Hanwere b́ wot Ik'o Abrahamsh b́ imts deero Iyesus Krstos weeron Ik' ash woterawwotsok b́ bodetwok'onat noowere Ik'o itesh imetwe bí etts Shayiri s'ayino imnetiyon nodek'ishe.

Nemo jangiyon aap'etso b́ gahawok'o

15 T eshwotso! aab keewan ashoke daneets keewonton ik woshde'er s'iilone, ash iko b́ kindts taaro kááwar b́ ned'iyakon konwor oriyosh wee dabosh falatse. 16  * Ik'o Abrahamnat b́ naarosh jangiyets aap'wotsi b́ im hank'one, jangiyon aap'etso aywotssh b́ wottsok'o woshdek't «Nnaarwotssha» eraatse, ernmó ikosh b́ wottsok'o «Nnaarosha» etfe, «Nnaara» etetsanwere Krstosiye. 17 Eshe taa ti etirwo haniye, awd bale shaash natoniyere il imets nemo shino Ik'okere s'ayntsdek't imets taaro gaahr jangiyets aap'man t'afiyo falratse. 18  * Ik keewo naatet nemok'ona wotink'ere jangit imets aap'i weeron b́ woto orere b́ teshi, ernmó Ik'o naato Abrahamsh bí'im jangit b́ aap'tsoshe.

19 Eshe, nemo ime eegoshe? Nemo dabee Abrahamsh jangiyon imets naaro b́ wafetsosh nomrratse tuutsone, nemo melakiyo weeron beshat dagi taalotsi ash ikosh imere. 20 Ernmó dagtalotse bede'er manit asho git jirosha bako ik jiro s'uzosh fineratse, Ik'onmó ike.

Nemo eegosh imetsok'o

21 Eshe nemo Ik' jangits keewo k'efitwa? B́ jamon k'eferatse! kasho daatsit nemo imere wotink'e kááw woto nemi weerone b́ datseyak'oni b́ teshi. 22 Ernmó Iyesusi amanon daatset jangets keewo amantsuwotssh imetwok'o S'ayin mas'aafo b́ etirwok'o dats jamu morrosh kéweyat morron tipetsu woterane.

23 Imnetiyo b́ waftsere shinon nemosh tipetswotsiye noteshi, hanwere imnetiyo b́ be'efetsosh nemo noon kotdek't detsdek'tniye b́ teshi. 24 Hank'on, imnetiyon kááw no wotitwok'o Krstos b́ wááfetsosh nemo noon ditsirwo wotatniye b́ teshi. 25 Andomó imnetiyo b́ waatsosh nemi ditsi shirots nowoto orere.

26 Iyesus Krstosi amanon it jametswor Ik' nanaúwotsi woterte, 27 Gúpeyon Krstosnton ik wotts it únetswots Krstosi tahok'o tahadek'rte. 28 It jametswor Krstos Iyesusn ik it wottsotse ayhudiyonat Girikiyon, gútsonat guuts woterawon, núngushonat máátson dagotse eegoru k'osh k'osheyo aaliye. 29  * Eshe Krstosk it wotiyakon Abraham naar itne, jangiyets aap'mank'on naatetwots itne.

4

Ik' nanaúwotsi nowottsok'o

1 Andoor tietirwo haniye, naatetwo na'i marmat'o wotar b́ daatsewor dets jamosh doonzo b́wotiyalor guutsoniyere eegonor k'osheratse. 2 Ernmó b́nih bísh b́gedts aawo b́borfetsosh ditsirwotsnat maanzirwots shirootse b́ wotiti. 3 Mank'owere no shayiri keewon nana'i marmat'wotsk'o noteshor datsan niwoosh keewetswotsi wotat gutswotsiye noteshi. 4 Ernmó eteets dúro b́bodtsok'on Ik'o b́naayi noosh b́woshi, bíwere nemi shirots wotat máátsatse b́shuweyi. 5  * Hano b́k'al Mesee nemi shirotse teshtswotsi aani kewdek'onat noonowere Ik' nana'úwotskok'o noon woshoshe.

6 Ik' nana'úwotsi it wottsosh Ik'o «Nihono!» ett s'eegiru naayo shayiro no nibots b́woshi. 7 Mansh eshe haniyak na'a neena bako guuts neenaliye, na'a nwotiyalo Ik'atse tuutson naatetwots neene.

P'awlos Gellatiyi ashuwotssh b́detsts kic'o

8 Haniye shin Ik'o it dartsatse tuutson bo doyon izar izewerotsi woterawwotssh guutso wotatni it kéweefoni. 9 Andmó Ik'o danrte, dabnwor Ik'o itn danre, bere, ekeewots maawtswotsnat k'awntsal datsanatsi nemwotsok awk'oniya it aani? Aawuk'oneya ún aani aanat bo guutswotsi wotosh itgeyiri? 10 K'osh k'osh aawwotsnat shashwotsn woriwoti kaywotsitsnat natwotsitse it atso kotosh k'osh wotts mango it imiri. 11 It dagotse finon t maawts maaw jamo k'awntsalo oritwe etniye t shatiri.

12 T eshwotso! taa itkok'o t wottsosh itwere tikok'o wotoore etaatniye t k'oniri, it taan eegoru daderatste. 13 Shini doo shishiyi aap'o itsh nabosh gowo t daats t shodtsatse tuutson b́wotok'o danfte. 14 T shodo dab itsh fadee b́ wotiyaliru taan gac'eratste wee taan wic'atste, dab melakiyo it dek'iruwok'owe woshdek'at taan it dek'i, Krstos Iyesusi dek'iruwok'o woshat taan it dek'i. 15 Haniyere shini it detsts geneú jamo aawoke b́fa'oni? B́ faleyal it ááwwotsi dab kishde'er it imetwok'o taa t tookon gaw wotitwe. 16 Eshe, and ariko itsh t keewtsosheya it balangaro wotat t daatseyi?

17 K'osh ashuwots it jangosh kic'atniye boshiyaniri, ernmó han bok'alir sheengoshaliye, bo geyirwo it noatse it k'aletwok'owonat boosh kúp'ar it shiyanitwok'owe. 18 Sheeng k'os'osh kúp'o jam gizewon shenge, ernmó it kúp'an taa itnton t beyor s'uzosh wotk'aye. 19 T nana'otso! Krstos it atse sháánon b́ be'efetsosh aani it jangosh na'it'i shambatse t fa'oni. 20 Itsh eeg k'alo taash b́ geyituwok'o itdartsotse dandeyatniye t kic'i, it dagotetsere datseyar k'osh k'osh noon keewon tkeewink'ere aawk'owe t shuni.

Agarnat Saran ariyetso

21 It nemosh keewetswotsi wotar beyo geyirwots aab taash keewwere, nemo bíetirwo shiyatsteya? 22 S'ayin mas'aafwotsitse «Abraham git nana'úwotsi detsfe b́teshi, iko b́shwee gonuwatse wotat k'oshonu b́shwee mááts gon woteraawwatsna b́teshi» ett guut'ere. 23 Gonu naay b́shuwe meets niwok'on b́wotefere gon woteraw naay b́shuwemó bísh jangit aap'etsok'one b́teshi. 24  * Shints taarets taaretsnwere Sin guratstsu b wotor gutsmosh wotit nana'o shuwiruniye, biwere Agariye. 25 Agaar Araawi datsatse fa'a Sin guro ariyetsuniye bteshi, mansh eshe andtsu Iyerusalemntoniye biariri, bi bnanaúwotsnton guutsmotse fa'úniye. 26 Dambe darotsik wottsu Iyerusalemmó goniyaliye, biye no indiye.

27  * «Nee nana'a shuraawne gene'úwowe!

Nee shuwosh id'r danaawne ‹ílll› eree,

Kenih detsts máátsuniyere

K'azk'rets máátsu ay nana'o detsfane» ett guut'ere.

28 Tieshwotso! itwere Yisaak'kok'o jangiyets aap'i nana'úwots itne. 29  * Ernmó manoor meetson shuwetso Shayiron shuweetsman b́gishtsok'o hambetsoor mank'oyiye. 30  * Ernmó S'ayin mas'aafo bíetirwo eebi? S'ayin mas'aafo «Mááts gonu bshuts na'o gon woteraw máátsu bshutsonton towaar b́naarawotse gonu bnaaynton okaan kishwe» etfe. 31 Mansh eshe tieeshwotso, noo s'ayinu nana'úwots noone bako gonu nanaúwots noonaliye.

5

Krstosn daatset nas' kesho

1 Krstos nas'o noon b́kish nas'on nobeyishe. Mansh eshe kup'arr need'ore, aaninwere guutsmi k'ambariyots tipek'ayere.

2 Hambe! taa P'awlos itsh tietetwo haniye, gofo it amal Krstos itsh eegor k'alratse, 3 Gof ametu jamo «Nem jam s'eentso bín geyife» err aani bísh keewitwe, 4 It nem koton kááw wotosh geyiru jamwots Krstosatse k'alewtserte, b́ s'aatotsnowere keshrtee. 5 Noomó Ik' shayiron kááwi wotosh jángiyetso imnetiyone nokotiri. 6 Iyesus Krstosn beetwosh shunon finitwo imnetiya boko gof amaa wee amk'azo eegoru oot'o imatse.

7 It sha'a sha'o sheenge b́ teshi, eshe and arkeewosh it alerawok'o itn bazitso kone? 8 Hank'o izan itn s'eegts Ik'oke waakaliye. 9  * Manwere boot' shash muk'ú boot' jamo b shashitwoshe. 10 Ernmó haniyere k'osho it gawirwo it deshawok'osh arikon wotde'er doonzats amanittwe, konworu it took s'adiitwo b́ beyal angsho dek'etwe.

11 Tí eshwotso! taa andish b́ borfetsosh t nabirwo, «Kashosh gof amo geyife» etirwe wotiyal andish b́ borfetsosh eegishe t gisheyiri? Hank'o b́ wotitka wotiyal Krstos mask'aliyo ashuwotssh t'ug woterawnk'e b́ teshi. 12 Eshe hanots iti dandiru ashaanots bogeyiyal gof amo s'uzi b́ woterawo boatso gato bowoshink'ere shúnfe.

13 Tí eshwotso! it nas'o keshtswotsi it wotish s'egerte, ernmó iko k'oshosh shunon finowa bako nas'o it keshaan meets tewno s'eentsosh wotk'aye. 14  * Nem jamo «K'osh asho n tokok'o woshde'er shune» eteets aap' ikon s'eenetwe. 15 Ernmó it atsatseyo shac'eyatni it meeyeyiri wotiyal it atsatseyo it s'uweerawok'oo it atso korde'ere.

Shayironat meets beewo

16 Eshe haniyak shayiron jisheyar it betka wotiyal, meets tewno s'eentsk'ayere. 17  * Meets tewno shayiri tewnontotoniye b́ wed'eyiri, shayiri tewnonu meets tewnontoniye b́wed'eyri, mansh meetsonat shayiron boats atsewo bo wed'eyiri, eshe it geyirwo k'alo falratste. 18 Shayirona it jiisheyiri wotink'eremó nemosh keweyirwotsi woterawnk'te.

19 Meetsi finwots daneknee, boowere wido, kiimwoto, shiraats jintsi woto, 20 Woteraw ik'wotsi ik'iyo, atetsi woto, balangar woto, mooshewo, fayo, okooro, b́took shuno, k'aleyo, weeri gondo, 21 ash een shit'o, másho, weral t'oola, hanotsi artswotsiye, haniyere shin itatso korde'ere tiettsok'on andoor aaniyi it atso korde'ere etirwe, hanotsk'o wotts keewwotsi finit ashuwots Ik'i mengtstu naaratsne.

22 S'ayin shayiri shuwonmó shuno, geneúwo, jeeno, k'amo, sheengo, doowo, amanetso woto, 23 Dingato woto, b́took keewoniye. Hanotsk'o keewwotsi k'efit nemo aaliye, 24 Krstos Iyesusk wotts ashuwots meetso b́gusiyontonat b́tewnonton mesk'eliyats jitk'rerne. 25 Shayirona nobeeyiri wotiyal shayiron jishewone. 26 Iko k'osho gondosh tuuzr noatsatsewo okoorefetsr datsmec'ro it'k'ayone.

6

Bí atsatseyo tep'eyo

1 Ti eshwotso! ash iko morro finar b́daatsetka wotiyal shayiri ash wottswots it han naari asho maac' nefon káátswere, ernmó neewere man naari fadewots ndihrawok'o ntooko korde'e. 2 Ititsi ik ikets k'oshoko kuri mango kurde'e, mank'oon Krstos nemo s'eentsitute. 3 Asho konwor k'oshwotsiyere b́k'ants keewo b́deshawo «Taa k'oshwotsiyere bogfe» err biasabiyal b́ tookoniye b́ ant'elciri. 4 Asho ik ikon b́took fino shu'arr fadbe'e, maniyere il b́ tooko k'oshwotsnton nohiyo b́woterawon b́ tooku s'uz bín b́ it'et keewo daatsitwe. 5 Ik ik asho b́ took kuro kurdek'o bísh geyife.

6 Doo shishyi aap'tso daniru asho bín daniyirwonton sheeng keew jamó kayde'e.

7 It tooko ant'elck'ayere, asho b́k'es'et b́ shooktso b́wottsotse Ik'ats kasho faleratse. 8 B́ meetso gene'úshosh shookirwo b́meetsatse k'iro k'es'etwe, shayiro geneúshosh shooketwo shayiratse dúre dúri kasho k'es'etwe. 9 Maac'o k'ut'dek'o no k'azetka wotiyal b́dúro b́bodor mááy katso nokakwitwotse sheeng fino finosh maawk'ayone. 10 And wotts aawo nodetstsotse ash jamwotssh bítsnor amaniru ashuwotssh sheeng keewo k'alwone.

S'uwori izonat jamon

11 Aawk'o een een fidalwotsn han t kíshoon t guut'tsok'o s'iilere! 12 Gofo itametwok'o iti kic'irwots úratse sheeng araar be'ewo geyiru ashuwotsiye. Han k'alirwotswere Krstos mask'aliyatse tuutson gishewo boats b́boraawok'owa ettniye. 13 Boohe it meetsats it'osha ettni gofo itametwok'owo bogeyiri bako gof amtswotswor dab botokish nemo koratsne. 14 Nodoonz Iyesus Krstos mask'aliyoniyere okoon k'oshon it'o tiatse wokowe, jit hanatse tuutson datso tiatse k'alewtsere, taawere datsatse k'alewtsere. 15 Mansh gof amonu gof amk'azonu eegor k'alratse, k'alitwoniyere azeets handro wotoniye. 16 Memeri shuutso shoyiru jamwotsnat Ik'i jir wotts Isra'el ashuwotssh jeenonat mhretiyon wotowe.

17 Ti atsatse fa'a jot'eetsi shoro Iyesusk twottsok'o b́kitsirwotse haniyak konúwor taan kic'ik'aye.

18 Ti eshwotso! nodoonz Iyesus Krstos s'aato it shayironton wotowe! Amen.

* 1:13 1:13 Wosh. 8:3; 22:4-5; 26:9-11

* 1:14 1:14 Wosh. 22:3

* 1:16 1:15-16 Wosh. 9:3-6; 22:6-10; 26:13-18

* 1:18 1:18 Wosh. 9:26-30

* 2:1 2:1 Wosh. 11:30; 15:2

* 2:6 2:6 Iwi. 10:17

* 2:12 2:12 Gof amo boosh geyife: Etrwots ayhudiyotsi bo wotok'oni b́ kitsiri.

* 2:16 2:16 Dub. 143:2; Rom 3:20-22

* 3:6 3:6 Aze. 15:6; Rom 4:3

* 3:7 3:7 Rom 4:16

* 3:8 3:8 Aze. 12:3

* 3:10 3:10 Iwi. 27:26

* 3:11 3:11 Ibr. 2:4

* 3:12 3:12 Lew. 18:5

* 3:13 3:13 Iwi. 21:23

* 3:16 3:16 Aze. 12:7

* 3:18 3:18 Rom 4:14

* 3:29 3:29 Rom 4:13

* 4:5 4:5-7 Rom 8:15-17

* 4:24 4:24 Aze. 16:15; 21:2

* 4:27 4:27 Isa. 54:1

* 4:29 4:29 Aze. 21:9

* 4:30 4:30 Aze. 21:10

* 5:9 5:9 1 K'or. 5:6

* 5:14 5:14 Lew. 19:18

* 5:17 5:17 Rom 7:15-23

Efeson

1

2

3

4

5

6

Wosheetso P'awlos Wosho

Efeson Ashuwots Maants

Kindo

P'awlos Efeson dats ashuwotssh b́ guut'ts wosh jamoniyere shino b́ t'iwintsir «Ik'o b́ k'umtso b́wotit daronat datsatse fa'a azeets jamo kakweyar Krstos s'uz shirots bowotit aawo b́bodore» (1:10) etiru asaabiyatsne. Aaninwere Iyesus Krstosnton ik wotde'er ash naar jamo iko bowotitwok'o k'umts enan finats bo jitsitwok'o Ik' ashuwotssh gawiyetkee.

Ephesonsh wosheets wosh shints kayo guut'tso ik woti jango dek' b́twtso gawintsdek't, Ik'o niho bíashwotsi aawk'on galb́dek'tsok'o, b́ naay Iyesus Krstosn bomorrosh orowa eto daatsr aawk'on bos'ayinetwok'onat Ik'o een wotts b́ jángiyits aap'o shayiri S'ayini weeron aawk'on ariko b́bek'shtsok'oni b́kitsiri, Gitli kayotse ando aani guut'tso nababirwots ikwotde bobewotse Krstosn bodetsts ikwoto arik b́wotitwok'owa boosh b́gawiyir.

Ashuwots Krstosnton bodetsts ik woton aawk'o ik woto bodetstsok'o k'osh k'osh jewri keewon kitsere, Ik' moowu atsok'o b́ wotor Krstos atsatsi tokok'owiye, Ik' moowu mook'o b́ wotor Krstos b gúratsi shúts eenok'owiye, Ik' moowu moogenk'o b́ wotor K'rtos moodonzk'owiye, wosh han guut'tso Krstos weeron be'ets Ik' deero ayidek't adt b́ keewor dashan gop'at wok wotts kitsone b́ bek'shiri, jam keewono b́ s'iilir Krstos shunone, b́ tooko beshide'er b́ imon, b́ maac' k'ewon, b́ deeronat b́ jenok'one.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-2

Krstosnat Ik' moon 1:3—3:21

Krstosn andr beyo 4:1—6:20

B́ gúúpo 6:21-24

1

1  * Ik' shunon Iyesus Krstossh woshek wottso P'awlosoke, Iyesus Krstosn amanek wottswots, Efesonitse beyiru S'ayinwotssh.

2 No nihi Ik'onat nodoonz Iyesus Krstosokere s'aatonat jeenon itsh wotowe.

Krstosn daatseyiru shayiri deero

3 Darotse fa'a shayiri deer jamo Krstosn noon deertso no doonz Iyesus Krstos nihi Ik'o údewe. 4 S'ayinonat eeg eego deshawwotsi wotaarr b́ shinatse nodaatsetwok'o datsu b́ azeftsere Krstos weeron noon gal b́dek'i.

5 Ik'o b́ geetso sheeng keew b́ wottsotse Iyesus Krstos finon b́ nanaúwotskok'o no wotish bale noon marat'b́dek'i. 6 Hanowere b́ k'al b́shune na'o weeron beenon noosh b́ imts mang wotts s'aato b́ úditwok'owe. 7  * Ik' s'aati s'eenatse tuutson b́ naay s'atson keeweyat no morrosh orowa eto daatsrone. 8 B́ s'aatono ayidek't noosh kuut're, danonat dani teleefonowere, 9 Ik'o b́ shuntso Krstos weeron bali b́ k'úmtsok'on ááshat teshts b́shunman no danetwok'o woshre. 10 Dúri s'uwi aawo b́ bodor Ik'o finats b́ jitsts b́ k'úmtsman daronat datsatse beyiru azeets jamwots ko'ide'er ik s'uzo Krstos shirots bo wotitwok'o b́ woshiti.

11 Jam keewo b́ took shunok'on finiru Ik'o bali b́ k'úmtsok'on Krstos weeron b́ jirwotsi no wotitwok'o noon marat'b́dek'i. 12 Man b́wotwere Krstosi jángon shintswotsi wottswots noo Ik'o b́mangosh no úditwok'owe.

13 It it kashosh doo shishi aap' wottso ari aap'o it shishor Krstosi it amani, mank'o bí itsh imosh jangit b́ teshts S'ayin shayri matabo itats togk'rere. 14 Shayiranwere b́ mango údosh b́ wotitwok'o Ik'o bík wotts jamwotsi b́ kashifetsosh nodaatsit naatosh dets nodek'tsoniye.

P'awlos Efeson ashuwotssh Ik'o b́k'ontsok'o

15 Eshe doonzo Iyesusatse it detsts imnetiyonat S'ayin jamwotssh it detsts shuno shishat, 16 itn Ik' k'onon gawfetsat it jangosh Ik'osh údo t'intso need'iratse. 17 Mango bísh wotitwo no doonz Iyesus Krstos nihi Ik'o ayide'er it danetwok'o dani teleefonat bek'i shayiro itsh b́ imetwok'o Ik'o k'onitwe. 18 Aaw naari jangosh it s'egetsok'onat S'ayinwots bo naatet mang wotts ristiyo aawk'o ayi b́ wotok'o it danetwok'o it nibi ááwo b́ sháánetwok'o Ik'o k'onitwe. 19  * Tatsdeshaw bí angi eeno noosh amanirúwotssh aawk'o een b́ wotok'o it danetwok'o Ik'o k'onitwe, 20 Bí anigi eenano finats b́jiitsi k'irotse tuzdek't darotse b́ k'ano maants b́ beeztso Krstosne. 21 Ik'o niho Krstosi darotse b́ k'ano maants b́ beez aaw naari alguroniyre, aloniyere, naashoniyere, angoniyere, doonzwottsonat shúúts jamoniyere damb aaninwere datsan s'uzats b́ woterawo weet datswatsnorniye. 22  * Jam keewo b́ aali shirots woshdek't bísh b́keewiyi, Ik' maatsnowere jamoniyere damb b́ wotitwok'o tooko bín b́ woshi. 23  * Ik' moowniye bí atsuniye, jamó b́ jamon s'eentsitwo bín s'eenon kiitsitwaniye.

2

K'irotse kasho maants k'ay kími jango

1 It it daadonat it morri jangosh it shayiri beyon k'irk itne it teshi, 2 Manoor datsanatsi gond sha'ok'owa it sha'efoni, aaninwere jongatse fa'a shayiri angwotsi keewirwosha it alefoni, bíwere and azazeraw ashuwotsatse finiru kim shayironiye. 3 Nó jametswere haniye shinon bo dagotse no meets shunok'onat no maac' gawirwo shoydek'at sha'at no meets tewnok'o beyaatniye no teshi, k'oshwotskok'o no azeewon Ik' fayi shirotsne noteshi.

4 Ernmó Ik' maac' k'ewo ay b́ wottsonat noosh b́ detsts shuno een b́ wottsatse tuutson, 5 No morron k'irk nowotiyaloru Ik'o Krstosnton kashetswotsi no wotitwok'o woshre, it kashwere b́ s'aatone. 6 Ik'o Iyesus Krstosnton k'irotse tuuzt daritsi beyokoke bínton noon b́beezi. 7 Han b́k'alwere Krstos Iyesusn noosh k'eshdek't b́kiitsts doowonat bínton nutsiyetwo deshawo s'aati gaalo weet dúrwotsitse noosh kitsosha etniye. 8 It it kash imneti weeron wotts s'aatone, manwere Ik' ima bako itokikaliye. 9 Konwor asho b́ id'aawok'owa, kashiyit s'aato b́daatse finonaliye, 10 Noo Ik'o bal b́k'anits sheengo finefetsr nobetuwok'o Krstos Iyesus weeron aaniyi azeets Ik'i aztswots noone.

Krstosn daatset ikwoto

11 Mansh eshe, bal it shwewon Ik'i ash woterawwotsi it teshtsok'o, Ayhdiwots ash kishon gofo boamtsosh it'fetst itsh gof amawwotsi ett boc'ashfok'o, 12 it Israe'el ashuwotsnton gonke deshawwots, Ik'o bí ashuwotssh b́jangitswtsats need'iyets aap'i taarwotssho ib wottswots, datsanatsnowere it jangiru ik keewalonat Ik'alon beyirwots, manorowere Krstosatse wokat it teshtsok'o gawde'ere. 13 Andmó it haniyere shin wokat teshtswots Krstos Iyesusn wotdek'at b́s'atson t'inrte. 14 Noon k'ált teshtso fayi girgido b́meetson gáákt Ayhdiwotsnat Ik'i ash woterawwotsn ik woshtso nojeeno Krstosiye. 15 Git jirmanotsitse bínton ikwotitwo ik handr asho azosh Muse nemi tzaziyonat b́ niwwotsi gaakt jeeno b́woshi. 16 Mask'aliyatse k'irtnwere s'aaleyar beyo k'aaúbazre, gitetswtsnowere ik atso woshdek't Ik'onton maniree. 17  * Waatnwere, wokat teshtswotssh itnat karnt teshts ayhudiwotsshowere jeen dooshiy aap'o nabre. 18 Bíyatse tuutson no gitetswor ik shayiron jisheyr nihok t'inetwone.

19 Mansh eshe it S'ayinwotsnton ik datsi ashuwotsnat Ik'i maa ashuwots itna bako haniyere okoon ibonat ashdatsi ashuwots itnaliye. 20 Woshetswotsnat nebiywotsn need'itsats agerte, ageyiru maamansh tungúshatse shutswotse kaatsde detset shúts kup'o Iyesus Krstosiye. 21 Maa eenmanu b́ jamon bín ikok desheyarr doonzo S'ayin Ik' moo wotarr eenetwe. 22 Ik'o b́ shayiron bíts b́ beet moo wotosh itwere Krstosn tohaar ageetute.

3

P'awlos Ik' ash woterawwotssh b́ fintsok'o

1 Itsh Ik' ash wotserawwotssha etaatni taa P'awlos Krstos Iyesussh tipetso t woti. 2 Itsh t sheengshitwok'o Ik'o b́ s'aaton fini gowo taash b́ imtsok'o arikon shishrte. 3 Bal k'awnon itsh t guut'etsok'o Ik'o ááshts man taash k'eshdek't kitsre. 4 Itsh t guut'tsan it nababor Krstosko ááshts keewo taa t t'iwintstsok'o danosh falfte. 5 Ááshts keewanwere Ik' shayiron S'ayin woshetswotsnat nebiyiwotssh and b́ be'etsok'on beshts dúrwotsatse teshts ashuwotssh be'eratse. 6  * Manwere b́ kitsir Ik' ash woterawwots ayhudiyotsnton b́ rstiyo naatetuwotsnat ik atsi kaywotsi wotar Ik'o b́ imts jangosh dooshishi weeron Krstos Iyesusnton kayitwotsi bo wottsoniye.

7 Ik'o b́ angi finon taash b́ imts s'aaton taawere doo shishiyansh finru guutso wotere. 8 Taa S'ayin wotts jamwotsiyere t múk'iyaloru dab́ daar deshaw Krstos gaalo manwere doo shishiyo Ik' ash woterawwotssh t shishiish Ik' s'aato taash b́ imi. 9 Mank'o beshts dur jamwotsatse jam azts Ik'on ááshat teshts Ik'o b́ beeztso eeg b́ wotok'o jamosh t kitsitwok'o s'aato taash imere. 10 Manwere b́ wot and dúranatse Ik' maa weeron daaratse fa'a alirwotsnat naashwotsn Ik' dan teleefo bí ar arok'on bo danetwok'owe. 11 Ik'o no doonz Krstos Iyesusn han findek't b́s'eents dúre dúrosh b́ k'úmtsok'one. 12 Krstosk no wottsonat bín no amantsosh Ik' shinatse ááwu shúk'onat imneityon t'inosh falfone. 13 Taa it jangosh t dek'iru gond bek'o it mangoshee b́ wotiti, mansh t gond bek'i jangatse tuutson it ango b́neferawok'owa etaat itn k'onirwe.

Krstos shuno

14 Eshe Ik'o Niho shinats t gubron tuk'umalde'k'aat Ik'o t k'onir han jangoshe. 15 Daronat datsatse fa'a ik ik maa asho koni b́ wottsok'o b́ daatsit Ik'okne. 16 Ik'o it gitsitsi atso kúp'shit ango b́ shayiri weeron b́ mangi gaalon b́ imetwok'o Ik'o k'onitwe. 17 Mank'owere Krstos imnetiyon it nibots b́ betwok'onat itwere s'ap'ar shunon kúp' it wotitwok'o Ik'o k'onitwe. 18 Ando aani Krstos shuno b́ gaawnonat b́ genzon, danmban b́ tuwonat dashan b́ gop'on, awúk'o b́ wotok'o S'ayin jamwotsnton s'eenon t'iwintso falr, 19 ash danoniyere bog wotts Krstos shuno it danetwok'o Ik'o b́ s'een jamon s'eenosh it bodetwok'o Ik'o k'onitwe.

20 Eshe mansh noyitse finirwo bí'angi weeron nok'onirwonat nogawirwoniyere danmb ayide'er bogshde k'alo falitwo Ik'o Izar Izewer, 21 bísh Ik'i moonat Krstos Iyesusn dúr jamon dúre dúrosh mango wotowe!, Amen.

4

Atso ik b́wotok'o

1 Eshe doonzosh t fintsosh tipeets wottso taa, it s'eegets s'eegosh geyik wotts beewon it beetwok'o itn k'onirwe. 2  * Shunon it took tookon k'amefetsr tooko dashan detson maac' nefonat faleyon beewere,. 3 Jeenon it atsatseyo deshede'er Ik' shayirotse daatseyiru ik woto kotosh kúp'owere. 4 It s'eegeyor ik jángosh it s'eegetsok'o ik atsonat ik shayiro fa'ee. 5 Aaninuwere doonz iko, imneti ikonat gup iko fa'ee. 6 Dabnwere jamoniyere damb wottso, jamotse wotde finitwo, jamotse beetwo, jamosh nih wottso ik Ik'o Izar Izewer fa'ee.

7 Ernmó Krstos imosh bí ettsok'o bodtso no took tookosh s'aati imo noosh imere. 8  * Mansh S'ayin mas'afotsere,

«Damb b́keshor mus'o mus'dek'tni bí'ami,

Ashuwotsshowere imuwotsi b́ imi» eteetsok'owiye.

9 Beree «Dambaan b́ keshi» etiru aap'an shini shin datso maants, datsotsnoru ayidek't dashan wotts beyok b́ ot'tsoni bako k'osho eebi b́ kitsiri? 10 Dashan ot'tsanwere bí jamo s'eenosh dar jamoniyere damb keshtsoniye. 11 Bíwere ik ikwotsi wosheetso, ik ikwotsi bek'etswotsi, ik ikwotsi doo shishiyo nabitwotsi, ik ikwotsi amantsuwotsi jinetwotsi, ik ikwots danitwotsi bowotitwok'o imuwotsi boosh b́ imi. 12 Hanowere b́ k'al amantswotsi kirstani finosh k'anir Krstos ats wotts Ik' moowu bi agetuwok'owe. 13 Ando Ik' na'o danon imnetiyon daatseyiru ik wotok bodroone, Krstos s'ayinonat s'een b́ wottsok'o noowere ik wotde s'een asho no wotitwok'owe. 14 Haniyere okoon ashuwots gondonat ant'elcosh k'andek'ts dani jongonat aats fundon hake bako gifnide'er daamet nanaúwotskok'o woteratsone. 15 Dab maniyere aro shunon keewfetsr jam keewon took wottso Krstos maants eenetwone. 16  * K'osh k'osh atsi kaywots bodesh Krstosne, ats jamonwere ikok b́ deshee shas'wotsne, eshe ik ik atsi kayo bísh eteets fin sheengshde'er b́ finor ats jamo bí eneti, shunonowere b́ kup'iti.

Krstosn daatset handr beyo

17 Haniyakon, k'awntsalkeew gawirw Ik' ash woterawwotskok'o beek'ayere etaat doonzo shútson it tooko kor it dek'etwok'o itsh keewre, 18 Bo asaabiyo t'aluwtskee, bodaronat bo k'elikúp'i jangosh Ik'o boosh bí imts beyatse k'alernee. 19 Jitso bot'ut'tsosh kim jamo k'alosh bo tewnirwotse botoko meets tewunosh beshidek't imrne. 20 Itmó Krstos jango hank'owaliye it dani, 21 Arikon b́ jango shishrte, aronwere Iyesusitse b́ fa'ok'o bín danrte, 22  * Mansh antelchde'er morro maants jishit Woteraw tewno shini bín it beyiru nat wotts it azeets doyo okaan juu bayere. 23 It nibonat asaabiyon b́ jamon handr wotowe, 24  * Arik wotts kááwonat S'ayinon Ik' arok'on azeetso handr atso tahade'ere.

25  * Eshe kooto keewk'ayere, no jamets ik atsi kaywotsi no wottsotse no ats atsewo ari keewo keewwone. 26  * Fayore! it fayonomo morro fink'ayere, it fayetsok'on it befere aawo ilk'aye. 27 Dablossh b́ kindit fúro imk'ayere. 28 Ump'irwo haniyak úmp'k'aye, dab kic'tswotssh b́ imish gizo b́ daatsitwok'o b́ kishon sheeng fino finowe. 29 B́ jamon it nonotse woteraw keewo keshk'aye, maniyere dab shishetwotsi geneúshitwonat kup'shosh wotitu keewo ashuwotssh keewwere. 30 It kashts aawo b́ kiitstwok'o wotitwo it ats jot'ets Ik' S'ayin Shayiro shiyanik'ayere. 31 S'aam woto, nib k'úno, fayo, kúúho, c'ashonat kon naari gond jamo it atsere okaan wokowe. 32  * Maniyere it ats atseyosh doowwotsnat maac' nefwotsn, shiyanitwotsnat imetwotsi wotoore, Ik'o Krstosn it morro itsh orowe bí ettsok'o it were it atsatsewosh orowe erre.

5

Shanotsi beyo

1 Haniyere okoon shuneets nanaúotskok'o itwere Ik' shuuts sha'irwotsi wotoore, 2 Krstos noon b́ shuntsok'onat Ik'o geneúshit sheeng sháák' detsts imonat wosho woshdek't b́ kasho noosh beshidek't b́ imtsok'o itwere shunon beewere,.

3 Han naari keewan Krstiyaniyosh b́ geyirawotse wido wee kon naari kiimo wee jaalo itokere shishek'aye. 4 Maniyere dab Ik'osh udo t'intswere bako iritwonat dárts ash keewo, wee aatsni keewu keewo itesh woteratse, hank'o keewan itsh geyiratse. 5 Gobetso b́ witiyal, kon naari kim fin finiruwo b́ wotiyal, wee woteraw Ik'o ik'iyok'o wotts jaalo b́ wotiyal, Krstosnat Ik' mengstotse bano b́ dashawok'o dande'ere.

6 Keewanotsatse tuutson aleraw ashuwotsats Ik' fayo b́ wetwotse konwor woteraw keewon itn ant'elck'aye. 7 Mansh aleraw ashuwotsnton ik wotk'ayere, 8 Yoots it t'alwwotsiye it teshi, andomo doonzok it wotsosh sháán itne mansh sháánon beyiru ashuwotskok'o sha'ore. 9 Doo jamo, kááwonat ari shuwo b́ daatset shááanokne. 10 Mansh doonzo geneúshit keewo eeg b́ wotok'o p'ec'ar s'iilere. 11 Shuu deshaw t'alwi finonton ik wotk'ayere maniyere shááno maants kishde'er kitswere. 12 T'alwotse beyiru ashuwots ááshon bok'aliru keewo keewonwor dab jiitsike. 13 Jam keewo shááno maants b́ woor eeg b́ arok'o shiratsne b́ be'eti. 14 Shiratse be'eyiru jamo shááne, mansh,

«Nee tokrirwono tuuwe! k'irtswotsitse galeyar tuuwe!

Krstoswere neesh c'eeshitwe» eteere.

15 Eshe aawk'o it beyirwok'o t'iwintsde'ere dan teleef danetswotsk'owa bako danteleef deshawwotskok'o beek'ayere. 16  * Dúran gond b́ wottsotse itsh imets aawo b́ besheraniyere bín finore.

17 Mansh doonzo shuno eeg b́ wotok'o t'iwintswere bako dartswotsi wotk'ayere.

18 T'afiyo maants itn b́ dametwotse woyiniyon dutsets bíron mashk'ayere, maniyere S'ayin Shayiron s'eenere. 19 Duubonat udon, Shayiri jááwonowere it ats atsewo keewewere, it maac'otse kishde jááwar duwr doonzo udoore. 20  * Jam keewosh no doonzo Iyesus Krstos shútson jam aawo Ik'o Niho udoore.

Kenihonat máátson

21 Krstos mangosha err ititsere iko ikosh alewee.

22  * Máátswotso! doonzo Iyesussh it aleyrwok'o it kenih kenihosh alewere, 23 Krstos bí ats wotts Ik' mowush took'onat bin kashitwo b́wottsok'o kenihonwere b́ máátsush tooke. 24 Ik' moow Krstossh bi aleyirwok'o máátswots jam keewon bo kenihosh alewne.

25  * Kenihwotso! Krstos Ik' moowu b́ shuntsok'onat b́ tooko bish beshidek't b́ imtsok'o itwere it máátswotsi shunere, 26 Krstos han b́ k'al Ik' moow S'ayintsosh geeyatniye, b́ S'ayintswere b́ aap'iweeron aatson mashdek'tniye. 27 Hank'on kiimo wee shiits aak'o wee han arts k'osh gond keewo biyatse b́ datserawo S'ayinat biyatse eeg eeg deshaw sheeng woshdek'tniye b́ maants b́ t'intsi. 28 Eshe kenihwots bo tooko boshunirwok'o bo mááts máátso shunne, b́ máátsu shunirwo b́ tooke b́ shuniri. 29 B́ took atso shit'etwo konwor aaliye, dab Krstos Ik' moosh b́ k'alirwok'o b́ manziti, b́ dugniti. 30 Noowere Krstos atsi kaywots noone, 31  * «Hank'on asho b́ nihinat bíndn k'ayir b́ máátswats b́ deeshiti, gitetswotswere ik atse bowotiti» eteere. 32 Ááshts keewanwere eene, hanowere t etir Krstosnat Ik' maats aridek'atniye. 33 Ernmó keewan itne b́ s'iliri, mansh keniho b́ máátsu b́ tookok'o woshde'er shune, máátsunwere b kenihi mangiwye.

6

Ind nihonat nana'i jango

1  * Nana'úwotso! doonzo shinatse geyitk b́wottsotse it ind nihosh alewere. 2 «Nnihnat nindn mangiwe» etiru alo jangiyets aap'o bítse detsts shints tzaziyo haniye, 3  * Han nk'aliyalowere «Jam keewo neesh kááwitwe, datsanatsnowere nkasho genzitwe.»

4  * Itwere nihwotso! doonzo Iyesusn boosh niwo danifetsr, kiitsfetsr fayefetsr ditswere bako itnana'i nibo k'úni k'ayere.

Doonzwotsnat guutswots jango

5 Guutswotso! meetson itsh doonz wottswotssh shatonat k'ewon kéwewere, Krstossh it aleyirwok'o itnibi kááwon boosh alewere. 6 It aletwere Ik'i shuntso it nibon finiru Krstos guutswotskok'o wotde'erni bako asho geneúshosh be'ewosha err wotk'aye. 7 Ashosh b́woterawo doonzosh finirwotskok'o wotde'er it shunon shengshde'er finore. 8 Guutso wotowa nas' wotowa b́took tookon b́fiints sheeng finosh doonzoke b́ k'awntso dek'etk b́wottsok'o danfte.

9  * Itwere doonzwotso! ash shiitso s'iilr boga bogshrawo itnat boonsh doonzo darotse b́beyirwok'o gawfetsr sheefo k'ayk'rar it guutswotssh sheengo k'alwere.

Ik'oke daatset kes'i k'ac'wotsi

10 Eshe haniyere okoon doonzonat bí angi eenmann kup'ore, 11 Dabilos shoobi fino k'efo itfalitwok'o Ik' kes'i k'ac' jamo tahde'ere. 12 No kaareyo ashuwotsnton b́woterawo t'aluts dúranatse kewirwotsnton, naashwotsnat datsatsi angwotsnton man etonwere darwotsitse fa'a kim shayirwotsntoniye. 13 Eshe gond aawots t'alati ango k'efo it falitwok'onat jametswotsi b́jamon ishr kup'ar need'o it falitwok'o Ik'o kes'i k'ac' jamó k'aa'úde'ere!

14  * Eshe haniyak arikeewo znaarok'o it gebaats edde'er, kááw wotono t'ururiyok'o* tahade'er, 15  * C'aamo geddek'ts wotadarok' jeeni doo shishiyo itdek'tso nabosh k'ande'er need'ore. 16 Jamaniyre danbono taw lalwok'o aat'efre sha'iru diyablos gin jamwotsi bín t'afiyosh it falitwo imnetiyo geepok'o k'aa'úde'ere. 17  * Kash daatsonowere tookats gerdek'ef k'uriya eteetsok'o it tookats gup'sh de'ere, iknwere S'ayin shayiratse daatset shiki gorado bíwere Ik'o aap'etso deshde'ere. 18 Uni aawo S'ayin shayiron jishefetsr Ik' k'onon t'intswere. Mank'oon Ik'o S'ayints b́ dek'ts ashuwotssh it baterawon kup'ar Ik'o k'onwere. 19 Dooshishiko ááshts keewo shatalon kishde'er t keewor geyit aap'o keewosh t falituwok'o taashowere Ik'o k'onwere. 20 Andoor habiliyon tipeyat dooshiyansh woshek taane, mansh ááw shuk'on tkeewitwok'o taash Ik'o k'onwere.

S'uwaatsi jamo

21  * Shuneets eshwonat doonzo Iyesus finatsnowere amanets guutso wottso Tikik'os t jango aawk'o b́wottsok'onat eeg t finirwok'o jam keewo itdanetwok'o itsh keewitwe. 22  * Mansh noo aawk'o nowottsok'o itdanetwok'o aaninwere itnoor b́kup'shitwok'owa etaat bín it maants woshere.

23 Ik'o nihonat doonzo Iyesus Krstos jeenonat shunon imnetiyonton eshwotssh wotowe. 24 K'ut'eraw shunon no doonz Iyesus Krstosi shunts jamwotssh s'aato wotowe.

* 1:1 1:1 Wosh. 18:19-21

* 1:7 1:7 K'ol. 1:14

* 1:19 1:19 Dub. 110:1

* 1:22 1:22 Dub. 8:6

* 1:23 1:22-23 K'ol. 1:18

* 2:17 2:17 Isa. 57:19

* 3:6 3:4-6 K'ol. 1:26-27

* 4:2 4:2 K'ol. 3:12-13

* 4:8 4:8 Dub. 68:18

* 4:16 4:16 K'ol. 2:19

* 4:22 4:22 K'ol. 3:9

* 4:24 4:24 Aze. 1:26; K'ol. 3:10

* 4:25 4:25 Zek. 8:16

* 4:26 4:26 Dub. 4:4

* 4:32 4:32 3:13

* 5:16 5:16 K'ol. 4:5

* 5:20 5:19-20 K'ol. 3:16-17

* 5:22 5:22 K'ol. 3:18; 1 P'et'. 3:1

* 5:25 5:25 K'ol. 3:19; 1 P'et'. 3:7

* 5:31 5:31 Aze. 2:24

* 6:1 6:1 K'ol. 3:20

* 6:3 6:2-3 Kesh. 20:12; Iwi. 5:16

* 6:4 6:4 K'ol. 3:22-25

* 6:9 6:9 Iwi. 10:17; K'ol. 3:25; 4:1

* 6:14 6:14 Isa. 11:5; 59:17

* 6:14 6:14 T'ururiya: Eto kes'o amewor gerats kardek'ef gino asho b́ koyawok'o bazitke.

* 6:15 6:15 Isa. 52:7

* 6:17 6:17 Isa. 59:17

* 6:21 6:21 Wosh. 20:4; 2 T'im. 4:12

* 6:22 6:22 K'ol. 4:7-8

Filp'siyos

1

2

3

4

Wosheetso P'awlos Wosho

Filp'siyos Ashuwots Maants

Kindo

P'awlos woshan b́ guut'uwre, Mek'odoniya eteets Rom shirotse fa'a Filp'siyosyosn fa'a Ik' mooshe, Ik' maa manuwere, P'awlos Awuropi datsatse shini b́ ned'itsuniye, woshan guut'tsonwere P'awlos tipi mootse b́ beyor, k'osh Krsitiyaniyotsn k'efeyo bíats b́ bodorat Filp'siyos Ik' mootse tuwts koot dani jangon bomaac'o shiyanon b́ tishts aawotse. Wotowa bako P'awlos Iyesus Krstosatse b́ detsts imnetiyo ayidek't bog b́ wottsotse woshanitse bogt be'eyiruwo gene'onat s'een imnetiyoniye.

P'awlos woshan shini b́ guut'etuok'o bín woshtso b́ kic'or bín tep'osh imo bísh bodeyitsotse Filp'siyosn amantsuwotsi udoshe, bíyatso wotowa boats k'osh k'osh kic'uwots bodrno wotiyal dab ááwu shuk'onat b́ jamon kup' woto bo detsetwok'owe mansh gawerawo boon kup'iyoshe. Tooko dambaan detsonat bog taana eto okaan bazir Iyesus Krstosn tooko dashan detson bos'enetuwok'o kup'shdek't b́ gawiyiri, Krstos Iyesus shayironton ik woton bodaatsts kasho Ik' deeri imootse t'up'tsonat imnetiyon it dek'tsoni bako nem koton datsekaliye eton boosh gawiyituwe, Krstos Iyesusnton ik wotar beetu jamwotssh Ik'o b́imet jeenonat gene'uon boosh guut're.

Woshan b́danefo gene'úon, kup'ar amanon, ikwowotonat krstiyan imnetiyonat beyotse kup'on shaanide kitsone, manats dabtnuwere wosh na'o P'awlos Filip'isyus Ik'i moosh b́detsts een shunoniye b́kitsiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1-11

P'awlos b́tookon bítse b́teshts keewo 12-26

Krstani beyon ariyetso 1:27—2:18

T'imotiyosnat Ep'afroditussh detsetso 2:19-30

Amaneyiruwo k'efiruwotsoki ats kotiyo 3:1—4:9

P'awlos Fililp'isiyositsi Krstiyaniwotssh b́t'intsts údonat izon 4:10-20

B́ guupo 4:21-23

1

1  * Krstos Iyesus guuts wottsuwots P'awlosnat T'imitiyosoke, Flp'isyos kitotse beyiru Krstos Iyesusn S'ayn wotts jamwotssh, Ik' maa eenashwotsnat diyak'oniyotsnsh.

2 Nonih Ik'oknat no doonzo Krstos Iyesusoki s'aatonat jeenon itsh wotowe.

P'awlos udon Ik'o b́k'ontsok'owo

3 Iti tgawi taawo jam aawo Izar Izeweri udirwe, 4 It jamets jangoshowere Ik'o tk'oni taawu jamo Ik' tk'ono gene'on s'eenke. 5 Shints aawortson dek't b́tutson andish b́borfetsosh dooshishiyo nabfetsr t fino tep'iruwotsi it wottsotse Ik'o udiruwe, 6 Fini sheengo ititse dek't tuutso Izar Izewer, Krstos Iyesus angshosh aanar b́ weet aawots s'uwomaants b́betsituwok'osh arikon danfee. 7 And tipimootse tbeyanoronat ttpeftsere shin doo shishi fini aroosh mooyr bínowere kup'iyosh Ik'o b́ s'aaton b́imts gowosh it únetswor biyatse kayituwotsi it wottsotse it jam aawo t nibots itne. Manshowere it jangosh taash shiyeyiruwo arikee. 8 Krstos Iyesus shunon it únetsnoor awuk'o tgawiruwok'owosh tgawo Ik'oniye.

9 It shuno danonat t'iwintson s'eenk wotarr eenfere bíametwok'o Ik'o k'oniruwe. 10 Manuwere k'ants keewo p'ec'ar danr Krstos aanar b́weet aawots s'ayinwotsnat eeg eego boatse daatserawuwotsi wotarr it datsetuwok'oye. 11 Mank'oon it beyon Iyesus Krstosoke daatset kaawi shuwon s'eentso wotaarr Ik'osh mangonat udon datsiyituwotsi wotitute.

P'awlos tipewo dooshishiyo b́gawnetwok'o b́k'altsok'o

12 Tieshuwotso! tiats bodts keewu jamo dooshishiyo iki b́gawnetwok'o b́wooshtsok'o danitdek'o shunfee. 13  * Taa ttipe Krstos jangosh b́wottsok'owo Ron datsi nugúsi maa kotiruwotsnat manoke fa'a ash jametswots danfnee. 14 Taa ttipetsatse tuutson amants eshu eshwotsitse ayuwots iki bogshdek't doonozo amantsuwotsi woternee, mansh Ik'o aap'tso shatalon shishiyosh shintsoniyere iki bogts ááwu shuuk'o daatsrne.

15 Wotówa eré ik ikuwots Krstosi bo nabír okooronat nokoreyi shayirone, k'oshuwotsmó Krstosi bo nabir níb s'aayinone. 16 Hanots Krstosi bo nabir bo took shunatse tuutsone, boowere taa doo shishiyosh tdetsts mooshatse tuutson hanoke juwetso twottsok'o bodantsoshe. 17 Ekewotsmó Krstos jango k'uuridek't nabiruwots maac' s'ayinon b́woterawon botook shunonat ttipeyatse iki bogts kic'o tiats doosh gawttiniye.

18 Han wotowa ekeewi wotowa taa geneeúwe tgeeneúwiti, ariyon wotowa arikon wotowa jam werindon Krstosi nabetuwe. 19 K'osho taan gene'úshiruwo it Ik'o itk'onirwonat Iyesus Krstos shayiri tep'oon s'ayinr tkeshetwok'o tdantsotsne. 20 B́ jamon tjitserawok'o jangatniye tkotiri, ernmó úni aawo tk'aliruwok'onat hambets kashon t beyal wee t k'iriyal Krstos tiatsotse mangituwe etaat ááwushuk'on keewiruwe. 21 Mansha taash beya eto Krstosn beewoniye, k'ira etoonwere oot'o biitse daatset keewe. 22 Ernmó t atsi metsanaton dabr t beyetka wotink'e shuu daatsitfino finere etee, b́wotiyaloru dabr beyonat k'irotse ááwi galtdek'etwok'owo danatse. 23 Git hasabiyanots dagots detsewtsere, hank'o beyanitse k'aleyar Krstosnton woto geefe, manuwere Krstosnton beyo taash ayidek't k'ank b́wottsotsne. 24 K'osh weeron kashon t beyo itsh ayidek't geyike. 25 Mansh arikeewetsk taane, taa k'irraniye oorar it imnetiyo eenr bíere imnetiyon geneúo it daatsish it jametsnton t teshetwok'o danfee. 26 Taa aani itok twoor t jangosh it detsts it'o Iyesus Krstosn ayituwe. 27 Eshe jamoniyere bogo it beyotse Krstos doo shishiyo bíetirwok'on beewere,, hanuwere taa wáár itn t s'ilalo wee itoke twokiyal ik níbon kup'at it ned'tsonat doo shishiyo ik wotat betsosh it kaartsok'o shishirwe. 28 Itn k'efiruwotsi ik keewonoru shatk'ayere, it ááwu shuk'anwere boosh bot'afit milkt b́ wottsotse itshomó Ik'oke wotts it kashtsi milkte. 29 Krstosi aman mec'rosh b́ woterawo b́ jangoshowere gond bek'o it datsitwok'owe. 30  * Eshe and itats bodiru gondbek'aan bali tiyats bodt teshtsoniye, andoor tiyats b́bodiru gond bek'o itshishirwoniye.

2

Krstos b́tooko dashan b́detstsok'onat dambaan bín beezetsok'o

1 Krstosn itatso kup'idek'o itdetsal, b́shunoonowere t'eng dek'tsuwotsi it wotiyal, S'ayin shayironontonuwere ik woto detsfte wotiyal, it atsatsewoshowere doowonat maac'k'ewon kitsirute wotiyal, 2 eshe ik hasabyon, ik shunon, ik Shayiron, ik finosh towaar need'on tgeneeúo s'eenk b́wotituwok'o k'aluwere. 3 Tooko dashan detson s'eenr k'osh ashuwots ityere bok'antsok'o taawwere bako took shunon wee «Taayere oko kone fa'oni» err it'on eegonor ik keewo k'alk'ayere. 4 Mank'owere ik iko b́ tookosh wotit keewu mec'ro b́woterawo k'osh ashosh wotit keewo shiyanowe. 5 Mank'oon it s'iil s'iilo Krstos Iyesuskonton ik woto geyife. 6 Bí jam aawo Ik' doyo detsfe.

Ernmó Ik'onton bín taal woshituwo

Ik'onton taal woto angnon deshde tesho geeratse.

7 Dab b́ detsts mang jamo k'azt

Guuts areyat be'ere

Ash aronowere daatsere,

asho aratnuwere be'ere,

8 Bí b́ tooko dashane b́ detsi,

K'irosh b́ borfetso

Manúwor dab mask'aliyatse jiteyar b́ k'irfetso

aletso b́ woti.

9 Hanatse tuutson Ik'o jamoniyere dambe fa'a

Mang beyok dambaan bín b́ woshi

Shúts jamoniyere bog shútso bísh b́ imi.

10 Mansh Iyesus shútsosh,

Daronat datsatse, datsoniyere dashe fa'a jamo

b́ gúbron tuk'umalitúne.

11  * Bo alberonowere

«Iyesus Krstos doonze» err gawar

Ik'o nihosh mango imetune.

Datsatsi ashuwotssh c'eeshok'o shaano

12 T mashotso! taa itnton t beyor jam aawo aleyirwotsi it teshtsok'o, ando itatse t wokor iki bogshdek't aleyirwotsi it wotituwok'o itsh gawituwe, mansh it ik ikets it kashtsok'o s'ayintsde'er kitsosh shatonat mangon kup'arr finore. 13 Bín ge'eúshosh it shashwitok'o k'alr bísh it aletwok'o ititse bede finitwo Ik'oniye.

14 Kon naari fino it finor mumudk'ayere weyinmó weed'ek'ayere. 15  * Han b́wotiyalo k'uuronat gond s'oot'anots dagotse jitsitsonnat k'efoon boatse deshaw s'ayin wotts Ik'i nana'úwotsi wotaarr datsanatse k'eenwotskok'o c'eeshitute. 16 Hanuwere b́ wotit kash daatsit aap'man it need'iraniyere t'engider deshdek'one, mank'oon t wos'onu wotowa t fino k'awuntsalo b́ orerawotse Krstos aanar b́ woor bín t it'et keewo detsfe etee.

17 Ik'osh imnetiyon it t'intsiru woshonat finats tkasho dabeyar wosho wotar b́kuud'ink'ere taash genee'ue, it unetsntonwere geneeúiyank'ee. 18 Mank'o it geneúar itere taawere itgene'o kaytdek'etwok'o woshituute.

19 Taa it jango shiyir tkup'itwok'o T'imotiwosi kááron it maants woshosh taan b́faliyituwok'o doonzo Iyesusn jangirwe. 20 It jango b́ nibon gawiruwo T'imotiwosiyere oko k'osh asho deshatse. 21 K'oshuwotsmó botook oot' mec'ree bogishiri bako Iyesus Krstos finosh kis'o deshatsne. 22 T'imotiwos, amanek b́woto fadbek't bísh gawetso b́wotonat taantonuwere na'o nihonton b́fiinefok'o ikwotdek' dooshishiyo bífinefok'o it it tookon danfte. 23 Mansha t jango eewk b́bodetwok'owo dantdek'iyakon T'imotiyosi kááron it maants woshosh jangirwe. 24 Dabnwor taa ttookon káári it maants wosh tfalituwok'o doonzo taan tep'etwe etaat amaniruwe.

25 Mank'owere taan geyit keewujamoon b́tep'etuwok'o woshaat it teshtso tieeshuwi Ep'afroditusi itok wosho geyik bíwotok'o daatsre. Bí taanton matsedk'ts kes'i ashonat fini tooh wotat finefetst teshke. 26 Bínowere itok twoshir it jametsi bek'osh b́ tewuntsok'onat it were b́ shodo it shishtsatse tuutson bí b́ kic'iruwoshe. 27 Arikon bíye ayidek't shodt k'irosh bodre b́ teshi, ernmó Ik'o bísh maac'o k'ewere, b́ s'uzsh b́ woterawo shiyanats aani shiyano b́ daberawok'o taashowere maac'o k'ewere. 28 Mansh it bín be'er it geneúwituwok'onat tshiyanonuwere b́ keetituwok'o bín itok woshosh ayidek'at tgeyi. 29 Eshe doonzon amants b́ wottsosh gene'on bín de'ere, bínk'o wotts ash jamwotsno mangiwere. 30 It karnoke datseyar taash k'alosh it falawu tep'o bí s'entsosha ett Krstos fino s'eentsosh dab b́ kasho b́oorerawo k'irosh t'inre b́ teshi.

3

Ari kááwu woto

1 S'uwaatsnowere t eshuwotso! doonzon gene'ore, haniyere shini itsh t guut'tsman aani gitlo tguut'al taan taahiratse, itnomó it sheelawok' kotosh falituwe. 2 Kankok'o hano hano kanzon gond finiruwotsatse it atso korde'ere, meets k'út'iruwotsatse (gof damiruwotsatse) it atso korde'ere. 3 Noo Ik'o Shayiro ik'iyirwotsnat uratse beyiru niwon b́ woterawo Krstos Iyesus s'uzn noit'irwosh arikon gofo amrone. 4 It'o taash b́geyink'ere taa bín ti it'et ay keewo fa'e b́shi, uratse be'eyiru niwon it'et asho fa'e wotiyal taa bíyere bogo bín ti it'et keewo detsfe. 5  * Taa t shuwetsi shmtl aawone gofo ti ami, t shuweyono Bniyam naar wotts Esra'el ash taane, hanatse tuutson s'ayin wottso Ibrawi ash taane, Ayhudi nemo kotonowere feresawi taane. 6  * Eshe yoots nemosha etaat okooronowere Ik'i mootse amantsuwotsi t giishatniye tteshi. Nemo koton kááwonowere ik jago tiatse datserawona tbeefo b́tesh. 7 Eshe haniyere shin ot'etske etaat boats tiamaniru keewu jamwotsi Krstos jangosha etaat k'awunts deshaw Woteraw keewok'o woshdek'at boon taawirwe. 8 Maniyere okoon t doonz Krstos Iyesusi danoniyere bogo k'osho ik keewonwor bíaalok'owo tiamantsotse jam keewo oot'o b́ deshawok'o woshdek' taawirwe, b́ jangatse tuutson jam keewo t'ut're. Krstosnowere datsosha etaat jamkeewo maa fokets shotok'o taawuree. 9 Mantk'alir eegishe eteyal nemats need'iyetso t took kááwo k'ayk'rar imnetiyats need'iyetso Ik'iko kááwo Krstosi amanon daatsr bíntonuwere wotooshe. 10 K'oshonuwere eegishe Krstosnat Krstos k'irotse b́tuwi ango danoshe, b́ gondbek'o kaytsi wotaarr b́ k'iroonowere bín arooshe. 11 Mank'onowore t k'iriyakon tuur dúre dúrosh kashon t beetuewk'o amanirwe.

12 Jaman and daatsafa'ee, weemó jamann s'eenre eto falratse, wotowa eree shlmatiyo dek'osh shinomaants wos'on kup'irwe, manshe Krstos Iyesus taan detsb́dek'i. 13 T eshuwotso! hniya biyok t bodtsok'o woshde'er taawatse, ernmó ik keewo k'alituwe, bíwere t shuutsmaande beyiruwo bataar t shinatse beyiruwo detsosh kup'ituwe. 14 Shlmatiyo daatsosh t shinatse beyiru k'os'ok bodosh wos'etuwe, shlmatiyanowere Ik'o Krstos Iyesus weeron dambaan s'ede'r b́ imet kashoniye.

15 Eshe shayiri beyon katsts jamwots han arts asaabiyo detso noosh geyituwe, it k'osh k'oshi hasabiyo it dagotse b́ beyal hasabiyan Ik'o itsh kishde'er kitsituwe. 16 Han wotowa ekeewi wotowa and no bodts shayiri beyonton manuts wotowe.

17  * Ti eshuwotso! taan araar tshuutso sha'on ikwotore, noon aroosh no shuuts shairwotsi nibnde'er s'iilere. 18 Haniyere shin ayoto itsh tkeewtsok'onat andoru ti aac'uwo kuut'fetsat itsh tkeewiru jamok'o ayuwots bosha'a sha'on Krstos jitewosh balangarwotsi woterne. 19 Bosh bo Ik'o bomaac'oniye, bíyats tuutson boon jitsit keewone boi'it'iri, botewnonwere datsatsi keewe, mansh bokeewi s'uwo t'afe. 20 Noomó dari mengsit ash noone, manoknowere waar kashituwo no doonz Iyesus Krstosi tewunon kotirwone. 21 Bíwere ketts no atsan woniyiri b́ mangi atso bíarituwok'o woshituwe, hanuwere b́ k'alit jamo b́ ali shirots woshosh faliyit angone.

4

Ilmaantsi izo

1 It tshuniirwotsnat tmiraac'iruwotso tgene'eúwonat tfiini mangi akliliwotsi wotts tieshuwotso! doonzo ats kup'de'er beewere.

2 Ewodiyanat Sent'ikin boatsatsewo doonzoton ik wotde'er bobetwok'o boon k'onirwe. 3 Neewere manoke fa'o amanets taanton finiruwo ttohono, máátsanotsi n tep'etwok'o neen k'onirwe, máátsanots taanton K'elemnt'osnat bo shútso kashi mas'aafats guut'ets k'osh k'osh bo fini tohuwotsnton wotat doo shishiyo jamok betsosh kaarerne.

4 Jam aawo doonzon gene'owere, ando aani «Gene'owere!» etirwe.

5 Sheeng ash it woto ash jamoke daneek wotowe, doonzo karnee, 6 mansh jam keewo Ik' k'onon, k'oonat udon Ik'osh t'intsuwere bako egoshoru kic'k'ayere. 7 Asho gaw b́ falitwoniyere bog wotts Ik' jeeno it nibonat it asaabiyon Iyesus Krstosn koteetuwe.

8 S'uwaatsnowere t eshuwotso! arikon, mango, kááwo, s'ayino, geneushituwonat udituu wotts keewu jamwotsi gawwere. It asaabiyo jamanotsiyere bogtsonat udiyit keewwotsn s'eenk wotowe. 9 Tiyokere it dantsonat it dek'tso, it shishtsonat it bek'ts jamo k'aluwere, jeenik wottso Izar Izewer itnton wotituwe.

Pawulossh doyiyets imosh udo b́t'intsok'o

10 It ja'iyak ando aani tkic'osh shiyano dek'at it tuutsotse doonzon ayidek'atniye t gene'úwi, han tietirwere itmaac' gawiruwo finats jiitsosh wotit gowo datsrafa'ate eta bako tkic'o gawo k'azrte etishaliye. 11 Aaninuwere hantietir t beyosh wotit keewo tt'ut'tsoshaliye, taahe «Tdetstso taash bodfe» eto dandek're. 12 Mansh daatsonowere wotowa t'ut'ono danfee, konoki beyokna wotowa jam gizeyon woronat k'ak'on, daatsonat t'ut'on aashts keewo dandek're. 13 Ang taash imetuwo Krstosn jam keewo k'alo falituwe.

14 Wotowa eree it t kic'o kayitsuwotsi wotat it daatsetsotse sheenge it k'ali. 15  * Haniyere okoon dooshishiyo nabosh dek' tuuts gizewon Mek'odoniyon t woor it Filp'syusn fa'a amantsuwotsiyere okoon imon wotowa dek'on taanton ik wottso k'osh Ik' moo bí altsok'o it it tookon danfte. 16  * Tesolok'en k'ic'o tiyats b́ bodtsok'o dandek'at aani taash geyituwo it deyiyi. 17 Hanowere ti eton it imo daatsosh k'awutatni b́ woterawo it imi shuwo itsh b́ ayituwok'o tewunatniye. 18 Taash b́ geyitsok'onat taash b́ geyitsoniyere bogshdek'at taash it deyits imo Ep'afroditus kishatse dek're, it imanuwere sheeng shaak'o detsts woshok'o Ik'o b́ dek'etuwonat bín b́ geneúwitwoniye. 19 Mansh tiko Izar Izewer b́ mangi gaalon Krstos Iyesus weeron itsh geyts jamo ime. 20 No nihinat noko Izar Izewersh dúre dúrosh mango wotowe, Amen.

S'uwaatsi jamo

21 Amants jamwotssh Krstos Iyesusn jamo t'intsuwere, taanton beyiru eshuwotswere jamo itsh deyirne. 22 K'osh amants jamwots bitsnowere Rom naashi naasho miyitsi ash wottsuwots jamo itsh t'intsune.

23 Doonzo Iyesus Krstos s'aato it shayironton wotowe.

* 1:1 1:1 Wosh. 16:12

* 1:13 1:13 Wosh. 28:30

* 1:30 1:30 Wosh. 16:19-40

* 2:11 2:10-11 Isa. 45:23

* 2:15 2:15 Iwi. 32:5

* 3:5 3:5 Wosh. 23:6; 26:5; Rom 11:1

* 3:6 3:6 Wosh. 8:3; 22:4; 26:9-11

* 3:17 3:17 1 K'or. 4:16; 11:1

* 4:15 4:15-16 2 K'or. 11:9

* 4:16 4:16 Wosh. 17:1

K'olasiyas

1

2

3

4

Wosheetso P'awlos Wosho

K'olasiyas Ashuwots Maants

Kindo

Woshan b́ guut'e múk'ú Isiyotse Ephesoniyere aawkesho maantse daatseyiru K'olasiyas kittutsi Ik'i moowushe. Ik'i maa man bneed' P'awlosn woto b́k'azalor Rom shirotse keweetsu Isiyi kitt een wottsu Ephesonitse doo shishiyosh woshetswotsi b́ woshefotse K'olasiyastsnowere alo detsfe b́teshi. K'olasiyas Ik'i mooshowere biatse alo detsefe b́tesh, K'olasiyas Ik'i mootse «Ik'o danonat s'een beyo daatsosh asho ik ikon shayiri angwotsnat naashwotssh sagado geyituwe» etiru kootets danifwots bo beyok'o P'awlos shishre b́tesh, daniifihanoots boetirwo k'osh keewo «Asho ik ikon gof amook'o wotts nemwotssh keeweyarr mishonat k'osh niwuwotsi koto bín geyife» etka b́tesh.

P'awlos woshan b́ guut' arik wotsts krstiyani dano t'intson bo kooti dano k'efosha btesh, b́ t'intsts aniwwotsitsere eeno «Iyesus Krstos s'een wotts beyo imetwe, k'osh imnetiyotsnat k'aleyirwotsnmó bíyatsne asho bowokiyiti» etiruwoniye, Ik'o Krstosn datso b́ azii, b́ weeronowere b́ maantsan aani de'er b́ weeti, datsu kashi jango b́ detset Krstosi nibon amanon mec'rone, han jangosh P'awlos een danan amantsuwots beyon aawk'on sháánr b́be'etwok'niye b́ kitsiri.

Woshan P'awlosoke dek't K'olassiyas maants betsosh wosheetso Tikik'osnton beyirwo Onesimosi b́ wottsok'o s'iilo shenge, mansh P'awlos Onesimosi eteetso guutso jango tuzt Filmonsh k'osh wosho guut're.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-8

Krstos doyonat finon 1:9—2:19

Krstosn handr beyo 2:20—4:6

Gúúpo 4:7-18

1

1 Ik' shunon Krstos Iyesush wosheets wottso P'awlosn at no eshu T'imotiyosoke.

2 K'olasayasn beyiru Krstosn S'ayinonat amanek wotts amantsuwotssh.

Ik'o no nihokere deeronat jeenon itsh wotowe.

P'awlos Údo K'olasiyas Ashuwotssh

3 It jangosh Ik'o t k'onor nodoonz Iyesus Krstos nih Ik'o úni aawo údirwone. 4 Krstos Iyesusn it detsts imnetiyonat amants jamwotssh it detsts shuno shishrone. 5 Ari aap' wottso doo shishiyo shin shino itok b́bodor bítse fa'a jangeyirwo shishirute, mansh it imnetiyonat it shunon b́need' darotse k'aniyere itn kotirwo jangiyetsmanatsne. 6 Dooshishiyan dats jamatse shwonat eenoke b́fa'oni mank'o it doo shishyo itk'ebiyakonat Ik'i s'aato arik b́wottsok'owo t'iwints itdek'iyak aawotstson it dagots finoke b́faoni. 7  * Hanowere no shegro Krstos guuts amanetso wottsonat noontonuwere towaat finirwo shuneetso Ep'afray itsh keewre. 8 Mank'owere Ik'i Shayiron it atsatseyo it shunewo bí noosh keewre.

9 Mansh han noshishts aawotstson tuwat Shayiri dani teleefon t'iwints jamo Ik'i shunon t'iwints itdek'etu s'eents dano it detsetwok'o itsh Ik' k'ono ned'iratsone. 10 Mank'owere doonzosh wotts weeron beyarr b́ jamon bín it gene'ushitwok'o kon naari sheeng fino finon shuwo it shwitwok'onat Ik' danon eenfere it ametuwok'o Ik'o k'onituwe. 11 Doonzo aydek' een wotts b́ kup'on itsh ang jamo ime, k'amoon jam keewo falon k'andek'tswotsi it wotitwok'o itn woshwe, 12 dabnuere shááni mengstutse S'ayinwotsnton rstiyo it kayitwok'o itn betsts Ik'o niho gene'on údooere. 13 Bíwere t'alwi angotse noon kashit shuneets naayo mengstots no kinditwok'o woshre. 14  * Bíínowere noo aaniyi keeweyat no morrosh orowe eto daatsrone.

Krstos azeets jamoniyere damb b́wottsok'o

15 Krstos be'eraw Ik'osh bíariyoniye. Bí azeets jamoniyere k'aabe. 16 Daronat datsatse fa'awots, be'eyirwonat be'eraw, daratsi angwotsnat keewirwotsno, naashwotsnat aliru jamwots bo azee bíne. Ik'o jam keewo bí az bín bíshe. 17 Bí jam keewoniyere shine b́ teshi, jam keewo desheyat b́ need' bíne. 18  * Bí bí ats wotts Ik' moosh b tooke, jam keewon shntso b́ wotitwok'o, k'irotse tuwon shintsonat k'aaboniye. 19 Han b́wotwere Ik'o Ik' b́woti s'eeno b́ naayn b́wotish Ik'o niho shuntso b́wottsotsne. 20  * Bínowere daron wotowa datsatse fa'a keewu jamwotsi b́ tookonton maniyo shunre, jitatse kud'ts b́naay s'atson jeeno b́woshi.

21 Shin Ik'atse wokaatni it beefoni, it asaabiyona it gond finatse tuutson balangarwotsiye it teshi. 22 Andmó S'ayinwotsnat eegonor s'amiyerawotsi, boatse eeg eeg daatserawotsi woshdek't b́shinats itn t'intsosh, b́ naay meetson b́ k'irtsosh, Ik'o b́tookonton itin b́ maniyi. 23 Han b́ wotitwere bíyats need'dek'at matseyat bíko dooshishiyatse daatsosh jangiyets keewatse it giwrawo amanon kup'arr it beewor s'uziye, dooshishiyanwere it it shishtsonat datsatsere fa'a ashuwotssh nabetsoniye, taa P'awlos guutso twot dooshishiyanshe.

P'awlos woshetsi fino

24 And it jangatse tdek'iru gond bek'osh geneeúwirwe, bíats wotts Ik'i moowshowere Krstos gondbek'o kaydek'oonton taash shapitwo tmeetson s'eentsitwe. 25 Ik'i aap'o s'eenon itsh kitsosh Ik'oke taash imets alok'oon Ik'i moosh fintso wotere. 26 Ik'i aap'onwere beshts dúron shweets ash na'úwotssh ááshat teshtsonat andmó Ik'o bík S'ayinwotts jamwotssh b́kiitsts ááshat teshtsoniye. 27 Ik'onwere bík S'ayinwotssh kitsosh b́geeyir hanoke fa'o ááshts mangi gaalo ititse Ik'i ashwoterawwots dagotse awuk'o bodts een b́wottsok'oniye, ááshtsanwere jangat nokotiru mang bín datsetu Krstos ititse b́ wotoniye. 28 Asho ik ikon Krstosn bodtso b́wotitwok'o kaldek'at t'intsosh ash jamosh dani teleef jamon daniyat izon Krstos jango nabirwone. 29 Ik'o bíeen angon tgitsotse b́ finirwotse angaann no keewtsán b́finetwok'o kup'dek'at maak'orefetsat shaatsirwe.

2

1 It jangonat Lodok'itse fa'a ashuwots aaninwere t shiitso dab be'e danaw ash jamwotssh awuk'o bodts kup'ts kaaro t kariruwok'o itdanetwok'o shunfee. 2 Mank'o tk'alirwere it nibo kup'de'er shunon desheyarr, s'eents t'iwints jamo oorshde'er Ik'oko ááshts keewo wottso Krstosi bodanetwok'owe. 3 Dani teleefonat dani gaalon ááshat b́fa'o Krstosoke.

4 Itsh han tietirwere konwor itn kooton b́dashrawok'owa etaatniye, 5 Dab meetson it atse twokiyalor Shayiron itntoniye, sheeng niwon itbeyiruwok'on Krstosatse it detsts kup'ts imnetiyo bek'onowere geneúwiruwone.

Krstosn aatset s'enwotts beyo

6 Doonzo Krstos Iyesusi it dek'tsok'on bín beewere,, 7 Bíyats s'ap'arr ageyarr, dan itdek'tsok'on imnetiyon kup'ar beewere,, s'eenr orit údo t'intswere.

8 Krstosats need'iyek b́woterawo datsanatsi daneets niwwats, k'awntsal kooton konworu itn deshb́de'awok'o it tooko korde'ere. 9 Ik'o Ik' b́woti s'eeno atson be'eyat b́beyir s'eenon Krstosne.

10 Itwere s'een kasho it daats alguronat aljami took wottso Krstosne.

11 Bín it amantsosh gofo amrte, it gof amanwere morrets it meets doyo baziyosh Krstosn fiineka bako ash kishon fiinekaliye. 12  * It gupewor Krstosntoniye itdukeyi, bíntonowere k'irotse turte, k'irotse it tuwwere Krstosi k'irotse tuzts Ik'o angon it amantsotsne. 13  * Morro itfintsonat itmeetsi doyo gof am b́k'aztsatse tuutson k'irkitne it teshi, andmó Ik'o Krstosnton k'irrawwotsi iti woshre, no morr únoshowere oorowe etre. 14 Bí noon k'efefetst noon s'aamifets teshets nemotse fa'a k'awntso guut'etso t'afibazre, jitats mismaron togdek't noatse k'aaúbazre. 15 Kup'uwotsnat aletswotsn jitatse da'at bo edo b́ bítsiyakon da'etsuwotsi wotar sháánatse bo be'etuwok'o b́ woshi.

16  * Eshe móón wee ushon, Ik' aawu koton wee shaash taawur koton, wee sanbati aawu mangiy jangon konuworu itats angshk'aye. 17 Jamanots shino maants weet keewwotssh c'ishok'one, aronmo b́ daatset Krstosne. 18 Woteraw b́ took dash detson melakiwtsi ik'iyon bogtaana etiru asho konworu k'awntsalo itn b́ orirawok'o it atso korde'ere, hank'o ashaan b́ bek'iru bek'osh kááwu taana eton woteraw meetsi asaabiyone b́ it'iri. 19  * Hank'o ashaan took wottso Krstosnton eegonoru gonkewo falratse, ats jamo gonkidek't shas'on deshit manzirwo tooke. Ik'o ats jamo b́ ditsir hank'one.

Sheelts danatsere ats kordek'o

20 Krstosnton k'irr datsanatsi daneets niwwotsatse b́ jamon galek it wotiyakon beré and datsanatse it galeraawok'o wotat eegishe hank'o tzaziyosh it keeweyir, 21 tzaziyotswere «Detsk'aye, fadk'aye, t'awik'aye» etirwotsiye. 22 Jamanots ash fints tzaziyonat danatse tuutson b́ wottsosh finats bojiniyakon t'afosh k'andek'́kne. 23 Tzaziyanots bo took shunotse t'úp'keshts ik'iyonat woteraw b́ took dash detso, ats juwats b́ bogshituwotse dan telefetswotsiye boariri, ernmó bo meets tewuno kórdek'atse k'awntso deshawwotsiye.

3

Krstosn handr beyo

1  * Krstosnton k'irotse it tuwiyakon eshe Krstos Ik'o k'ani aaromantse b́beeyirwoke dambe fa'a keewwotsi geyore. 2 Uni aawo dambe fa'a keewwotsi gawwore bako datsatse fa'a keewwots jangosh shiyank'ayere. 3 It k'iron k'alewok'ó k'alewon datsanatse k'alewtserte, it beyonwere Krstosnton Ik'ots aashwtsere. 4 It kash wottso Krstos b́be'ewor itwere bínton mangon be'etute.

Natona bandr beyon

5 Eshe mansh it gitsotse datsatsi beyi tewun jamo ud'uwere, boowere «Widona, kiimo, gusiyo, gond tewuno, Woteraw ik'uwotsi ik'iyok'o wotts tewno» manootsiye. 6 Keewanotsatse tuutson aleraw ashuwotsats Ik'i fayo weetuwe. 7 It woor haniyere shin it beyor keewanotsi finefetsatniye it teshi.

8 Andmó fayo, nibk'úno, nemigondo, ash shúts t'afiyo, itatse wokiwere, jitsit keewonwere it nonotse keshk'aye. 9  * Natts doyo b́fiinonton kishde'k'at juu it k'rtsotse itatsatseyo kooto keewek'ayere. 10  * Aztso aro aron dano daatsosh andrefere ameetwo handr doyo tahdek'rtee. 11 Hank'on Girik ashonat Ayhudi ashon, gof amtsonat gof amawon, ash dats ashwotowa, salat'ank wotowa salat'anera ash wotowa, guutsonat guutswoteraw ash dagotse k'osh k'oshewo aaliye, Krstos jamoniye, jamotsnowere bíne.

12  * Eshe Ik'o galb́dek'tsanotsnat S'ayin shunetswots it wottsosh maac'k'ewo, doo, b́took dashan detso, t'at'deshawo, k'amo tahde'ere. 13  * It atsa atsewo k'amewere, ititsere iko ikats b́ iirits keewo fa'e wotiyal orowa erere, Krstos itsh orowa b́ ettsok'o itwere orowa erere. 14 Jamánatsere bogshde'er jamo ikok koide tifde'er b́ jamon ik wot daatsit shuno tahde'ere. 15 Ik atsikaywotsi wotat arikon s'eegetswots jeen wotts Krstosko jeeno itnibats naashowe, bín údirwotsnowere wotoore. 16 Krstos aap'tso ititse s'eenon it nibots beewe, dani teleef jamonowere it atsatsewo daniwere, shiyewere, duubonat údi dubonowere, Shayiri jááwi dubonowere it nibotse Ik'o údfetsr duuwere. 17  * Iyesus weeron Ik'o niho údfetsr it keewirwonowere it k'aliru jamo doonzo shútson k'aluwere, bínowere Ik'o niho údoore.

18  * Máátsuwotso! doonzo shinatse sheeng b́wottsotse it kenihsh alewere.

19  * Kenihuwotso! it máátswotsi shunere, boosh maac' kup'wotsi wotk'ayere.

20  * Nana'uwotso! han doonzo geneúshitk b́wottsotse jamkeewon it ind nihosh alewere.

21  * Nihwotso! bo maac'o bok'ut'rawok'o it nana'o fayon nibo k'únik'ayere.

22  * Guuts guutsuwotso! datsatsi it doonzotssh jamkeewon alewere, it aletwere bo iti bobek'iruwonat ash maac'o k'eezon be'ewosh b́woterawon doonzo shatonat nib s'ayinon wotowe. 23 It k'aliru jamo ashosh b́woterawon doonzo Iyesussh it k'aliruwok'o it nibon k'aluwere. 24 Hanshowere doonzo dari ristiyo k'awnts woshde'er itsh b́imetwok'o danfte, bísh itfinirwonwere doonzo Krstosiye, 25  * Ik'oke bogabogsho bíaaltsotse gond finitwonwere b́gondfinosh fayo dek'etwe.

4

1  * Doonzwotso! itwere daaratse doonzo it detstsok'o danr it guutswotsi kááwonat taalon boon k'eezwere.

Dabeets izo

2 Kup'ar Ik' údon it k'ut'rawo Ik'o k'onuwere, 3 hantonwere Ik'o b́ aap'osh fengesho noosh b́ k'eshitwok'onat taawere b́ jangosh tipeyat t beyirwo Krstosk ááshtso keewo keewosh no falituwok' nooshowere Ik'o k'onwere. 4 Taawere shengshde'er b́ aap'o kishde'er t keewituwok'o taash Ik'o k'onuwere.

5  * Dúro kewude'fetsr amaneraw ashuwotsoke dani teleefon beewere. 6 Ik ik ashosh wotit keewo aaniyosh it falituwok'o jam aawo it keewo nefonat aamb shaawon wotowe.

S'uwaatsi jamo

7  * Tikik'os t jangosh jam keewo itsh keewituwe, bíhe shuneets eshwe, amanek guutsonat doonzo finoshowere taanton fini toohe. 8  * Bín itok twoshwere t jangosh itsh b́ keewituwok'onat it nibo b́ kup'shishe. 9  * Bínton it jir wottso amanetsonat shuneets eshwo Onesimos it maants weetwe, boowere hanoke fa'a keewu jamo itsh daniitwne.

10  * Taanton tipetso Arst'rokoswere jamo itsh t'intsirwe, iknoto, «Itok b́ woor it dek'etwok'owa» etaat itsh gawiyat t teshtso Barnabasiy naayi Mark'oswere jamo itsh t'intsirwe. 11 Iyost'osi ett s'egeyirwo Iyasu jamo itsh t'intsitwe, Ik' mengst jangosh taanton tohaat finiru ashuwotsitse ayhudiwotsitse amantsanots s'uziye taan kup'iyri.

12  * It jir wottso Iyesus Krstos guutso Ep'afrawwere jamo itsh t'intsirwe, shayiri beyon eenr kup'ar it ned'itwok'onat Ik' shunonowere jamon it s'eentsitwok'o bí itsh jam aawo Ik'o k'onirwe. 13 It jangosh Lodok'iyonat Hirapolis kittwotsitse fa'a ashuwotssh ayidek't b́ mawirwok'osh taa t tookon gawu taane. 14  * Shuneets hakimiyo Luk'asnat Demasn jamo itsh t'intsirune. 15 Lodok'iyon fa'a eeshuwotsna Nimfnnat b meyitse fa'a Ik' moowushowere jamo t'intsuwere. 16 Woshani it nababiyakon Lodok'iy ashuwotsoke fa'a Ik' mootse b nababeetuwok'o woshuwere, itwere Lodok'iyon itsh woshet wosho nababoore. 17  * Arkip'asshowere «Doonzo finosh neesh imets fino sheengshde'er n s'eentsitwok'o» err keewuwere.

18 S'uwaatsi jaman t kishon guut' taane P'awlosiye, Habiliyon tipeyat t beyiruwok'o gawwere.

Ik' s'aato itnton wotowe.

* 1:7 1:7 K'ol. 4:12; Film. 23

* 1:14 1:14 Efe. 1:7

* 1:18 1:18 Efe. 1:22-23

* 1:20 1:20 Efe. 2:16

* 2:12 2:12 Rom 6:4

* 2:13 2:13 Efe. 2:1-5

* 2:16 2:16 Rom 14:1-6

* 2:19 2:19 Efe. 4:16

* 3:1 3:1 Dub. 110:1

* 3:9 3:9 Efe. 4:22

* 3:10 3:10 Aze. 1:26; Efe. 4:24

* 3:12 3:12-13 Efe. 4:2

* 3:13 3:13Efe. 4:32

* 3:17 3:16-17 Efe. 5:19-20

* 3:18 3:18 Efe. 5:22; 1 P'et'. 3:1

* 3:19 3:19 Efe. 5:5; 1 P'et'. 3:7

* 3:20 3:20 Efe. 6:1

* 3:21 3:21 Efe. 6:4

* 3:22 3:22-25 Efe. 6:5-8

* 3:25 3:25 Iwi. 10:17; Efe. 6:9

* 4:1 4:1 Efe. 6:9

* 4:5 4:5 Efe. 5:16

* 4:7 4:7 Wosh. 20:4; 2 T'im. 4:12

* 4:8 4:7-8 Efe. 6:21-22

* 4:9 4:9 Film. 10-12

* 4:10 4:10 Wosh. 19:29; 27:2; Film. 24; Wosh. 12:12, 25; 13:13; 15:37-39

* 4:12 4:12 K'ol. 1:7; Film. 23

* 4:14 4:14 2 T'im. 4:10-11; Film. 24

* 4:17 4:17 Film. 2

1 Teselonk'e

1

2

3

4

5

Wosheetso P'awlos Shints Wosho

Teselonk'e Ashuwots Maants

Kindo

Teselonk'e Mek'odoniya eteets Rom shiritsi een kittuniye b teshi, P'awlos Teselonk'e Ik' moowu b́ need'i Filip'siyosi k'azk'rat b́ amiyakone, wotowa eree Ayhudi hayimanotiyo dek'osh t'int teshts Ik'i ash woterawwots P'awlos b́ t'intsiru Krstni woshon getseyat boteshtsosh ayhudiyots okoort P'awlosats fayo tuuztni bo teshi, manshowere P'awlos Teselonk'eyi fakshr Beriyo maants bíamo ooro b́falawok'o wot b́wtsi, ja'atnwere K'orontosits am b́ bodtsok'on bíyats karnt bín tep'f teshtso T'imotiwos Teselonk'e maants amt b́ aantsok'on Ik' mootse beyiru keewo ik ikon bísh b́ dani.

P'awlos b́ wosh shintso Teselonk'e ashuwotssh b́ guut' Krstiyaniwotsi kup'iyosha b́teshi, bo imnetiyona et bo shuni jango sheeng keewo b́ shishtsosh Ik'o b́ udi, P'awlos bo taalotse b́ datseyor awuk'o beyo b́ beetsok'o itsh gawituwe, maniyere okono Krstos aanar weyi jangosh aatets aatosh aaniyo b́ imi, aatetsanotsitsere k'atsuwots.

«Krstos aani b́ wooniyere shinon amanat k'irtso Krstos aani b́ woor b́ daatsitdúre dúr beyoke kaydek'etuwo wotituwe? Krstos awure aanar b́ weeti?» etiruwotsiye, P'awlos manatse tuut «Krstos aani b́weyi dano tewunon korfetsr manoor b́ borfetsosh it fino finore» ett boon b́ iziri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1

P'awlos gene'úwonat udon 1:2—3:13

Krstiyani beyosh wotituwo 4:1-12

Krstos aani b́ weyi jango daniyets dano 4:13—5:11

S'uwaatsi izets izo 5:12-22

Gúúpo 5:23-28

1

Jamo

1  * Ik'o nihonat doonzo Iyesus Krstos jirwotsi wottsuwots Teselonk'e Ik'i maa ashuwotssh, P'awulosoke, Silasnat T'imotiwosoke wosheets woshoniye, s'aatonat jeenon itsh wotowe.

Teselonk'e ashuwots beyonat imnetiyon

2 Noo úni aawo Ik'o nok'onoor itn gawufetsat Ik'osh údo t'intsiruwone. 3 Noo Ik'o Izar Izewernat nonih shinatse it imnetiyo b́ finiruwo, shunosh it k'aliruwonat nodoonz Iyesus Krstosn it detstso jangat k'amoon it kotiruwo no need'irawon gawiruwone. 4 Shuneets eshuwwotso! Ik'o iti galb́dek'tsok'owo danfone. 5 Doo shishiyo itsh noshishiy noon keewu mec'ron b́woterawon angonat shayiri S'ayinone, dooshishiyo ariko b́wottsok'owo danfetsatniye, itnton noteshor itsha etaat awuk'o nobeetsok'o danfte. 6  * Ay gond bek'o itats b́ bodaloru dab S'ayin shayironton daatseyiru gene'onton b́ aap'o dek'at noonat no doonz Iyesusi sheengon artswotsi woterte. 7 Mansh Mek'odoniyonat Akayiyon beyiru amants jamwotssh sheengon ariyetswotsi wotertee. 8 It nabts doonzo aap'o b́ shishe Mek'odoniyonat Akayiy mec'ron b́ woterawo Ik'atse it detsts imnetiyo jam beyok danere b́ teshi, han jangosh noo eegoru keewo noon geyiratse. 9 Itok nowoor awuk'o noon it dek'tsok'o arikon beyat beyirwo Izar Izewersh finosh woteraw ik'atsere galeyat awuk'on Ik'o maants it aantsok'o ashmanots botookon gawitune. 10 Mank'o Krstosi k'irotse tiztso, weet fayotse noon fariyituwo, b́ naayi Iyesusi daaratse b́woo awuk'on it kotetuwok'o gawitune.

2

P'awlos woshetsi fino Tesolonk'eyitse

1 Ti eshuwotso! no it maants nowoo shuwalo b́teyawok'o it it tookon danfte. 2  * It itdantsok'o haniyereshin Filipisyositse no teshor gond bek'onat c'ashon noats bodre, ernmó een wotts k'efo noats b́ bodaloru dab Ik'i dooshishiyo itsh nobetsitwok'o Izar Izewer noosh ááwu shuuk'o imre. 3 Noo iti noiztso dáron wee kim keewon jiisheyatniyaaliye, iti dariyosh nok'alts keewo eegonwor aaliye. 4 Maniyere dab Ik'o noosh dooshishiyan adaron noon amanat b́imtsotse keewituwone, manowere nok'alir nonib s'iliru Ik'o gene'ushosha bako asho gene'ushosh etniyaliye. 5 Iknotunoru dáshon wee gizi shunon detsetwo no keewawok'o b́ jamon it it tookon danfte, Ik'onu noosh gawe. 6 Itoke wotowa k'osh asho konoknoru mango geeratsone. 7 Krstossh woshetswotsi no wottsok'on noosh geyitwo itoke aatosh falfone b́ teshi, ernmó indu b nana'o b maants bdetsfok'on maac' nefon it dagotse no anaani. 8 Eshe ayidek'at itn noshuntsatse tuutson doo shishiyo itsh ím mec'ro b́ woterawo nokashonoru dab itsh no shunon imosh k'andek'k noone. 9 Ti eshuwotso! awuk'o no fintsok'onat shaatstsok'o gawo falfte, Ik' doo shishiyo itsh no nabor ik doonzatsoru kuro nowoterawok'owa etaat t'uwe aawo finone nomawufoni.

10 Amantsuwots dagots itnton nobeyor awuk'o s'ayinonat aawk'o kááw eeg eeg deshaw beyon nobefok'osh it noosh gaw itne, Ik'onuwere noosh gawe, 11 niho b́ nana'uwotssh b́ k'alfok'o noowere itsh ik ikon nok'altsok'o danfte, 12 jam aawo itn izon kup'efetsat b́ mengstonat b́ mango it kayituwok'o itn s'eegtso Izar Izewer b́ geene'úituwok'o it beyish oona itsha, no ettsok'o danfte.

13 Dabnu it jangosh noneed'rawo Ik'o no udiru weero detsfone, bíwere nooke it shishtso Ik' aap'o it dek'tsok'on itoke amantsuwotsoke finit aap'an it dek' ash aap'tsok'o b́ woterawo ari Ik' aaop'tsok'o woshdek'atniye, arikon Ik' aap'e. 14  * Ti eshuwotso, it Yhud datsatse faúwots Krstos Iyesusn Ik' maa wottsuwotsitse sheengwotsi wottsuwots jafro shoyerte, boowere ayhudiyotsn gond bek'o boats b́ bodtsok'o jamon itwere it took jirwotsoke gond bek'o itats bodre. 15  * ayhudiyots doonzo Iyesusnat nebiyatiyotsi bo úd'tsok'o nonowere giishdek't datsatsere noon kishtsuwotsiye, boowere Ik' shiyanirwotsnat ash jamo shit'irwotsiye, 16 Ik' ash woterawwots bín bokashit aap'o t keewawok'o dab bobaziyiri, hank'on morro morrats dabfere boamiri, mansh s'uwatsere Ik' fayo boats waare.

P'awlos aani Tesolok'e ashuwotsi s'ilosh b́detsts tewuno

17 Ernmó ti eshuwotso! shayiron b́ woterawo meetson múk' gizewosh itatsere no k'aletsosh itsh t detsts mirac'o ay b́ wottsotse ti ááwon itn bek'osh ayidek'at geere b́ teshi. 18 Mansh it maants wosh geyatni notesh, bítsnowere taa P'awlos it maants wosh anaani geyere b́teshi, ernmó Shed'ano noon b́baziyi. 19 Bere, nojangiruwo wee nogeneeúwo wee nodoonz Iyesus b́woor b́shinaatse no it'etuwo no da'atsi mangi jip'uwots (akliliwots) itna bako kone? 20 Arikon nomanguwotsnat nogeneeúwotsuwots itne.

3

1  * Mansh eshe haniyere okoon k'amdek'o nomaawtsotse Ateni eteets kitots noaali ooro noosh sheeng araatniye b́ be'eyi. 2 No eshu Ik'i guuts wottso, Krstosko sheeng doo shishiyon finon no tooho T'imotiyosi itsh wosherone, itsh no woshuwere iti b́kup'shr imnetiyon it kup'ituwok'o itn b́ izituwok'owe, 3 Hanuwere it ats bodts gond bek'atse tuutson it shek'eerawok'o iti woshituwe, gond bek'an noosh beezets gowo b́wottsok'owo it it tookon danfte. 4 Dabnwor itnton noteshor gondbek'o no ats b́bodetuwok'o shin shino keewfoone b́teshi, it dantsok'onowere gond bek'o noats bodre, 5 manatse tuutson k'amoon koto tmaawtsotse it amano danosh geeyat T'imotiwosi itok woshere, bín twoshwere daneraka fadfo iti ik weeron fadrek'úwa etaat, nofinonwere datsmec'ro wotat oorwtsere k'úwa etaat shatatniye.

6  * Andmó T'imotiwos itoke nomaants waat it imnetiyi jangonat it shuni jangosh gene'úshit keewo noosh keewre, mank'owere úni aawo sheeng keewon noon it gawitwok'onat no iti bek'osh nomiraac'irwok'o itwere noon bek'osh it mirac'rwok'owo noosh b́keewi. 7 Eshe mansh eshuwotso, noo nodaatseyir kic'oonat gondbek'otse b́wotiyalor it imnetiyatse tuutson no ango kup'ere. 8 It doonzo Iyesusats kup'de'er itbeyo nooshowere man nok'alo noosh nobee. 9 Eshe and it jangosh udo t'intsirwone, it jangatse b́ shinatse nodetsts geneeúwosh Ik'o úditwone. 10 T'uwe aawo kup'sh dek'at Ik'o nok'onir nomeets ááwon iti be'er it amantsotse shaptso s'eentsosh tfalituwok'owe.

11 Andoor Izar Izewernat nonih b́tookon Iyesuswor it maants noweetwok'o noweero noosh kaatswe. 12 Noo iti noshunirwok'o doonzo it atsatseyonat jamoshor it detsts shuno eenr bí'ayituwok'o itsh woshuwe. 13 Mank'oon nodoonz Iyesus bik S'ayin jamwotsnton b́woor noko Izar Izewernat nonih shinatse it nibo eeg eeg deshawonat S'ayin b́wotituwok'o doonzo iti kup'shwe.

4

Ik'o geneúshit beyo

1 S'uwaatsnowere tí eshuwotso! Ik'o geneúshosh awuk'o beyo itsh b́geyituwok'owo no atse dandek'rte, andoor it beyir mank'owe, doonzo Iyesus shúútson iti nok'onirwonat iti noizirwere haniyere shini it k'aliruwoniyere bogo it finishe. 2 Doonzo Iyesus shúútson eeg arts bínjííshetso itsh no imtsok'o danfte. 3 Ik'i shuno it it s'ayinetwok'onat widatse it wokitwok'owe. 4 Ititse ik iketso b́máátsu S'ayinonat mangon korde'er detso dande'e. 5 Ik'o danawu Ik'i ash woteerawwotskok'o gusiyi tewuno b́deshawok'owa. 6 Keewanatse asho konuworu beshk'aye, amants k'oshono daadk'aye, haniyere shin itsh t keewutsok'onat tgawtsok'on keewanotsi k'alituwotsats doonzo boon sezituwe. 7 Ik'o noon b́ s'eeg s'ayinon nobetuwok'owa bako kimon no beyishaliye. 8 Eshe izets izan gac'ituwo, b́ gac'irwo S'ayin shayiro itsh imts Ik'oni bako ashaaliye.

9 It atsatsewo shuneyi jango it it tookon Ik'oke it dantsotse manjangosh konuwor itsh b́ guut'o geyiratse. 10 Mek'odoniyi s'eenotse fa'a eshú jamwotsi shunfte, b́ woteferoru ti eshuwotso, and itsh no izituwo bogshde'er it shuneetwok'o, 11 s'ker beyosh it kúp'ituwok'onat it took jangosh it gawitwok'o, haniyere shin itsh no azaztsok'o it kishon it finituwok'owe. 12 Mank'oon amaneraw ashuwotsoke sheeng beyo beetute, konatsoru te'etswotsi woteratste.

Doonzo aanar b́woor kashetswotsnat k'irtsuwots jango

13 Ti eshúwotso! bo jangts deshaw ashuwotskok'o k'irts ashuwotssh it shiyanerawok'o aro it danetuwok'o shunfone. 14 Iyesus b́ k'irtsok'onat k'irotse b́ tuwtsok'o amanituwone, mansh Iyesusi amanat k'irtswots Ik'o bínton boon de'er weetuwe.

15 Doonzoke no dek'ts aap'ok'on itsh no keewitwo haniye, doonzo b́ wafetsosh kashon beyirwots k'irtsuwots shinats besheratsone. 16 Azazit k'ááro, melaki náásho k'ááro, Ik'i gááti k'aronuwere shishetuwe, doonzo b́tookonowere hanootsn jisheyar darotse oot'etwe, Krstosn amanat k'irtswotswere shin shino tuwitune. 17  * Maniyere il noo kashon fa'úwots doonzonton jongats gonkewosh bonton daawnon dambaan k'awu'etuwe, dúre dúrosh doonzonton wotitwone. 18 Mansh eshe aap'ets aap'an it atsatseyo iko iko kup'shwere.

5

Doonzo woo k'ande'er korere

1 Ti eshuwotso! keewan b́ wotit́ dúronat b́ gizewosh eegoru itsh guut'o geyiratse. 2  * Doonzo b́ weet aawo úmp'etso t'úwon b́ wafok'o b́ wottsotse it it tookon sheengshde'k'at danfte. 3 Ashuwots «Keew jamó jeenonat s'k erkee» bo etor na'a maac'ts máátsuwats na'a shuwi shambo bin b́detsfok'o t'afo danerawo boats b́ weeti, eegi weeronoru bítse keshosh falatsne. 4 Ti eshuwotso itmó, t'aluwots itnaliye, mansh aaw man ump'etsok'o itats waratse. 5 It it únets shááni ashuwots, aawi ashuwots itne, nooye wee t'úwi wee t'alwi ashuwots noonaliye. 6 Mansh eshe no tooko kewde beewone bako k'oshwotskok'o tokrk'ayone. 7 Tokriru ashuwots t'úwone botokriri, mashiruwotswere t'úwone bomashiri. 8  * Noomó aawi ashuwotsi nowottsotse notooko keewon no angok'on beewone, imnetiyonat shunon t'ururiyok'o nogerats tahde'oone, kashosh jangetso kes'tswots boatse baziyosh bogúúfef k'obiyok'o tookats guufde'one, 9 Ik'o noon b́ s'eeg fayosh b́woterawon nodoonz Iyesus Krstos weeron no kashishee. 10 Krstos no jangosh b́k'ir kashon nobeyal wee nok'iriyal bínton nobeyishe. 11 Mansh and it k'alirwok'on iko iko kup'shon t'engde'e.

S'uwaatsi izonat jamon

12 Eshuwotso! ititse finon shaatsirwotsi, doonzon it naashwotsnat iti iziruwotsi it mangiyituwok'o itn k'oniruwoone, 13 Bo finatse tuutson boosh eents manogonat shunon it detsetwok'owa, itwere it atsatsewo jeenon beewere.

14 Eshuwotso! «Wihuwotsi fayore, aaw shuuk' deshawwotsi kúp'shwere, maawtswotsi te'uere, ash jamosh k'amoore» etaat gawiruwone. 15 Asho konworu gondi shegrosh gndon bí anirawok'o it atso korde'er, dab jam aawo it it took tookosh wotowa mank'o k'osh ashuwotssh k'osh ash jamwotssh sheeng finosh kup'ore.

16 Jam aawo gene'owere, 17 it eed'irawo Ik'o k'onwere, 18 jam keewon Ik'o udoore, Krstos Iyesusn it detsts beyon Ik'o itatse b́ geyirwo maniye.

19 S'ayin shayiri fino úp'k'ayere, 20 bek'o gac'k'ayere. 21 Jam keewo faduwere, sheeng wottso deshde'ere. 22 Gond fin jamatse wokoore.

23 B́ tookon jeeni Ik'o Izar Izewer jam keewon iti S'ayintsuwe, it Shayiro, it kasho, it ats jamo no doonz Iyesus Krstos b́ weet aawosh ik jagalo koteyar beewe. 24 Iti s'egtsmań amanek b́ wottsosh han k'alituwe.

25 Ti eshuwotso! nooshowere Ik'o k'onwere.

26 Eshúw jamwotsi S'ayints jobon jamo aatewere. 27 Woshan amants jamwotssh b́ nababetwok'o doonzo shútson oona itsh etetuwe.

28 No doonz Iyesus Krstos s'aato itnton wotowe.

* 1:1 1:1 Wosh. 17:1

* 1:6 1:6 Wosh. 17:5-9

* 2:2 2:2 Wosh. 16:19-24; 17:1-9

* 2:14 2:14 Wosh. 17:5

* 2:15 2:15 Wosh. 9:23, 29; 13:45; 14:2, 5, 19; 17:5, 13; 18:12

* 3:1 3:1 Wosh. 17:15

* 3:6 3:6 Wosh. 18:5

* 4:17 4:15-17 1 K'or. 15:51-52

* 5:2 5:2 Mat. 24:43; Luk'. 12:39; 1 P'et'. 3:10

* 5:8 5:8 Isa. 59:17; Efe. 6:13-17

2 Teselonk'e

1

2

3

Wosheetso P'awlos Gitl Wosho

Teselonk'e Ashuwots Maants

Kindo

Krstos aanar weyi jangosh aatets aato fayo tizfere b́ amtsotse Teselonk'e Ik' mootse fa'a gond bek'o ayefere bi'ami, P'awlos Teselonk'e ashuwotssh b́ guut'ts gitl wosho «Doonzo weyi aawo bodre» etts imnetiyo s'illike b́ teshi, P'awlos Krstos wooniyere shinon «Gond asha» eteets Krstosi k'efiru jishirwotsn datsanats gondonat ale k'azon ayefere ametuwe ett bo imnetiyo káátsosha b́tuu.

Wosh na'o, nababirwotsats gond bek'ona et kic'on boats b́ ayiyalor dab bo imnetiyats bo kúp'itwok'o bonat k'osh binton finirwots bok'alirwok'o bobeyosh geyiyitwo daatsosh kúp'ar bo finitwok'o mank'o sheeng fino finoke boatso bo bazirawok'o kup'shdek't boon b́ izi.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-2

Udona et adaron 1:3-12

Krstos aani weyi jangosh imets dano 2:1-17

Krstani beyi jagosh izetso 3:1-15

B́ ko'ewoko 3:16-18

1

1  * Ik'o no nihinat no doonz Iyesus Krstosok wotts Teselonk'e Ik' meyitsi amantsuwotssh P'awulosoke, Silasnat Timotiyosoke guut'dek't wosheets wosho.

2 Ik'o nihoke no doonz Iyesus Krstosoke s'aatonat jeenon itsh wotowe.

Krstos aanar gitlo b́woor bí ímet angsho

3 Tí eshuwotso! it jangosh Ik'o jam aawo udiruwone, udonwere noosh geyike, no udiruwere it aman amano iki bogt bí eniruwnat it it atsatse shuneyo dabfere b́ amiruwotsne. 4 Mansh eshe gishewonat gond bek'on dab itats b́ bodalor it aawk'o it k'amtsok'onat it imnetiyatse kúp' it wottsok'o keewon noo k'osh Ik' moowwots dagotse wotdekat itn it'irwone.

5 Jam keewan b́ kitsir Ik' angsho arik b́ wotok'onat itwere bísha etaat gond bek'o it dek'ts mengst mansh bodk it wotitwok'oniye. 6 Kááw keew k'alitwo Ik'o b́wottsotse it ats gondbek'o dowirwotsats gond bek'o dowon bok'awntso boosh dashetwe. 7 And gond bek'o daatsirwotswere noonton kashdek'o itsh imetwe. Han b́wotitwere doonzo Iyesus b́melaki kúp'wotsnton darotse b́ oot'oore, 8 bí darootse be'et aat'iru tawone, manoor Ik'o danawwotsnat nondoozo Iyesusko dooshishyosh alerawwotsi sezitwe. 9  * Bo doonz shinatsnat bí een mangatse k'aleyaarr dúre dúri t'afon bo sezeti. 10 Bo bo sezitwere manots aawots bík s'ayinwotsoke mangr bín amanir jamwotsoknowere adewosh b́wooree. Itwere noo gawuts gawo dek'at it amantsotse bonton taawetute.

11 Han gawon itsh no eed'irawo nó Ik'o no k'onir b́ s'egots s'eegosh bodtswotsi iti woshr sheeng finosh it detsts shunonat imneti fin jamo bí angon finde itsh b́s'eentsitwok'owe. 12 Mank'o no doonz Iyesus shútso ititsere mangr itwere noko Izar Izewernat no doonz Iyesus s'aatok'on bín it mangitwok'o Ik'o k'onirwone.

2

Doonzo wooniyere shino morr gond shayro b́be'etwok'o

1  * Ti eshuwotso! no doonz Iyesus Krstos woonat noowere bínton wotosh nokakweyi jangosh itn nok'onirwo haniye, 2 Wee shayiron wee aap'on keewetsok'on wee noyitse woshoon guut'etsok'on woshde'er «Doonzo aawo waare» eton kááron it nibo shek'eek'aye, kic'ono kic'k'ayere. 3 Asho ik keewonor itn b́ant'elcerawok'k'owa, shin shino haalo b́warawon, Ik'o bín b́t'afit weeri gond asho b́be'erawo, aawman waratse. 4  * Weerr gond ashaan Izar Izewerotsiye ett ik'iyeyiru jam keewotsiyere damb b́tooko een b́wooshfoni, «Ik'o taane» erfetsrnwere dab Ik'i mootse bewosh ááw shuk'on b́ned'iti.

5 Itnton tteshor keewanotsi itsh keewat tteshtsok'o gawraatsteya? 6 Bísh beezets sa'aton b́be'efetsosh and b́be'erawok'o bín baziyiruwo eeg b́wottsok'owo danfte. 7 Aashts weer gondi angman fino dek'tuure, b́wotefere andoor baziyirwo fa'e, han b́wotwere baziyiru ekeew b́t'affetsoniye. 8  * Maniyere ilowere nemalon beyiruman be'etwe, doonzo Iyesus b́ nonotsi kash jongon bín úditwe, be'eyi eenon aanar b́ woor b́beyoko t'afibazetwe. 9  * Mor gond asho b́weet shed'ani angon kootets aditswotsnat milikituwotsn ayi adits keewwotsnowere k'alone, 10 Mank'owere t'afit ashuwotsi bín bo dashit eeg naari gond keewwotsi k'alone. Ashaanots bot'afitwere kashosh boon betsitwo ariko shunt dek'o bo k'aztsotsne. 11 Man jangosh kooton boamanituwok'o Ik'o boon ant'elcit ango boats woshitwe. 12 Hanwere b́ wotit aro amaneratsone et morrats geneúwiru jamwotsats angshetwok'owe.

Kashosh gaalets ashuwots

13 Doonzon shuneets eshuwotso! noomó it jangosh Ik'o jam aawo udo noosh geyife, no uditwere it shayiri S'ayinon it s'ayinontsonat arono it amanon it kashitwok'o Ik'o shini itn galb́dek'tsoshe. 14 Ik'o no itsh no nabts doo shishiyann itn s'eegts doonzo Iyesus Krstos mango it kayitwok'owe. 15 Mansh t eshuwotso, kúp'arr need'ore, it aap'ona wotowa guut'ets woshon nooke itsh beshts dano kúp'ide'er deshere. 16 B́ tookon no doonz Iyesus Krstosnat, noon shuntso, b́ s'aaton dúre dúri kúp'iyo, sheeng jangóno noosh imtso Ik'o no nihiye. 17 Bí it maac'o kúp'shwe, sheeng finonat sheeng noon keew jamon itn kup'shwe.

3

Ik' k'ono jamosh b́ geyitwok'o

1 S'uwatsno ti eshwotso! itokere wottsok'o doonzo aap'tso káári jamok borr b́ mangitwok'o noosh Ik'o k'onuwere. 2 Mank'owere jam asho amankaaliye, mansh weri gondetswotsnat gond ashuwotsatse no faritwok'o noosh Ik'o k'onuwere.

3 Doonzonmó amaneke, bí itn kup'shitwe, gondatsnowere itn kotetwe. 4 Itn no azazitwo and wotowa shino maants it k'alitwok'o it jangosh doonzo ats amanatniye.

5 Doonzonú it nibo Ik' shúnonat Krstos k'amo maants jishwe.

Fin bitsatse boatso korbodek'etwok'o

6 Tí eshúwotso! fin bitstsk wottsonat nookere itsh beeshiyets danok'on beeraw krstiyani jamatse it galetwok'o doonzo Iyesus Krstos shútson itn azazerone. 7 Noon aro itsh b́k'anitwok'o it it tookonor danfte, noo itnton noteshor fino biitstswotsi teyatsone, 8 Kon mishonor datsmec'ron mááratsone, dabnwor ititse konatsor kuro nowoterawok'owa etaat t'uwe aawo no maawfetsosha nofinefoni. 9 Mank'o nok'alwere it noon araar no jafrats it sha'iitwok'owa etaatni bako itkooke tep'o dek'o noosh b́ faletwok'o daratniyaliye. 10 Itnton noteshor «Fin finosh geerawo maak'aye» etts niwo itsh imrone b́ teshi.

11 Han noo etwere ititsere ik ik fin biitstswots bo fa'ok'o t shishtsotsne, ashaanots boon geraw keewots kinda bako botookon eegor fineratsne. 12 Hank'o ashuwots s'ker beyar bo finitwok'o bín bo beetwo bodaatsitwok'o doonzo Iyesus Krstos shútson hanotsk'o ashuwotsi azazerone, izitwone.

13 Itmó ti eshúwotso! shaatsrone err sheeng fin finosh nefk'ayere. 14 Woshanitse itsh nobeshits izo de'aw asho b́ beyal hank'o ashaan t'iwintswere, b́ jitsitwok'owere bínton gonkek'ayere. 15 B́ wotefere eshúwok'o izwere bako t'alatok'o taawk'ayere.

S'uwaatsi jamo

16 Jeeni doonzo b́ tookon jam aawo jam keewon jeeno itsh ime, doonzo it únetsnton wotowe.

17 Jamán t kishon itsh guut'tso taane P'awlosiye, t wosh jamotse daatset wosho tik b́wti milikito haniye. T guut'etwere hank'owe.

18 No doonz Iyesus Krstos s'aato it únetsnton wotowe.

* 1:1 1:1 Wosh. 17:1

* 1:9 1:9 Isa. 2:10

* 2:1 2:1 1 Tes. 4:15-17

* 2:4 2:4 Dan. 11:36; Hzk'. 28:2

* 2:8 2:8 Isa. 11:4

* 2:9 2:9 Mat. 24:24

1 T'imotiwos

1

2

3

4

5

6

Wosheetso P'awlos Shints Wosho

T'imotiwos Maants

Kindo

T'imotiwosi eteets jawets na'o krstiyano Esiyi datsatse b́teshor, induwereron Ayhudi datsi asha, niho weeronmó Grik dats asha b́tesh, P'awlossh karntso b́ tohonat doo shishi finoshowere karnon bish tep'foni b́ tesh, P'awlos T'imotiwossh b́ guut'ts wosho shintso keez keewu een eenuwotsatsa b́ kitsir.

Jamoniyere shino b́woshotse b́daniyruwo Ik'i mootse tuut teshts kooti danatse boatso bokotetuwok'owa b́tesh, ib wotts danman b́ bado ayhudiwotska, b́ badonmó k'osh naari ashuwots hasabiyo b́ gitsotse detsts wotat, «Be'eyiru datsan morron baad'ewutsk b́ wottsotse kasho daatso falet k'osh wotts weeron ááshts danonat ik ik naari mishuwtsnat de'eyatse bíats kotonee» eti asaabiyatse te'eeka b́ tesh. Manats dabt b́ woshotse Ik'i maa k'eezi jangonat Ik' mangiy jangosh nemona, aani Ik'i maa jishiruwotsnat boon teú'awots detset boon geyit amalo kitsituwoniye. B́ s'uwaatsnowere T'imotiwos Iyesus Krstosko doo guutso awuk'o wottso bín b́ geyituwok'onat b́ beyiru ay ashuwotsoke bín s'iilit keewotse aatewotse P'awlos bísh b́ iztso datsituwone.

Jamon mas'aafan b́detstso

B tuwo 1:1-2

Ik' moonat b́ guutsuwots jango 1:3—3:16

T'imotiwossh b́ fini jangosh imets dano 4:1—6:21

1

1 Ik'o no atoke no nojangtso Iyesus Krstos tzaziyon woshek wottso P'awlosoke.

2  * Imnetiyon ari t naayi wottso T'imotiyossh, Ik'o nonihokere, nodoonz Iyesus Krstosoke s'aatonat mihretiyonu, jenonu neesh wotowe.

Kooti danatse boatso bokotetuwok'o b́ k'altsok'o

3 Mek'edoniy maants tiamor neesh oona ti ettsok'on, manoke fa'a ash ik ikuwots kooti dano bodanirawok'o nwoshish Efesonitse beewe. 4 Tururonat s'uu deshaw naar taawo maants k'ayr boanerawok'o boon azazowe, keewanots moosha bodoweti bako amanon fineyiru Ik'i finosh t'ak'ameratsnee. 5 Tzaziyanmó nib s'ayinotse, asaabi s'ayinon, arik wotts amanon daatsets shunoniye. 6 Ik ik ashuwots keewanotsatse k'aleyat k'awunts deshaw moosho maants k'az anernee. 7 Man bok'aluwere nemo daniyruwotsi woto geeyatniye, wotowabako bokeewiruwo danatsne, arkeewetsnone boetirwono t'iwintsratsne.

8 Asho geyitsok'on bín b́finiyal nemo sheeng b́wottsok'o danfone. 9 Mank'owa nemo ned'iye ash kááwuwots b́woterawk'o danfone, nemo beeze mishetswotsnat k'uur finetsuwotsshe, Ik'osh k'erawwotsnat morr finetsuwotsshe, s'ayin woterawwotsnat kash keewo gac'iruwotsshe, bonihonat bo indon úd'iru kash úd'iruwots, 10 Widetswotsna, g'ad'wotsnat, asho up'dek'amt kemiru jaktswotsnat kootetswotsi, kooton taarirwotsnat arik wotts dano k'uriru keew jamo finiruwotsshe. 11 Arik wotts danonmó b́ daatset mangiyets Ik'o b́ shishits mangts doo shishiyone, doo shishiyanwere taash adar imetsoniyee.

P'awlos Ik'o oorowe eti jangosh b́t'intsts udo

12 Finosh taan amanetso woshde naashiyosh taawdek't imtso nodoonz Iyesus Krstosi udirwe. 13 Dab haniyere shin Krstosi c'ashtsonat gishtso, ketitso twotiyalor, bí taash mhretiyo b́woshi, bíwere taash mhretiyan b́wosh taa jaman t k'al daronat aman tk'aztsatse tuutson b́ teshtsotsne. 14 Noo Ik'o s'aato Iyesus Krstosn nok wotts imnetiyonat t shunonton s'eent ooytso taash imere. 15 «Iyesus Krstos morr finetswotsi kashiwosh datsats waare» etiru aap'o arikonat ash jamo dek'o bin b́ geyit keewe, morrets jamuwotsitsnor bítsi bog morretso taane. 16 Ernmó taash mihretiyow oshere, taash mhretiyo woshere Iyesus Krstos ayidek't ayts b́ k'amoon ashe dash morretso wottsosh tiatse kitsosh bín amanitsuwotsnat dúre dúri kash datsituwotssh sheeng artso t wotishee. 17 Mansh dúre dúri Nugúsosh, k'irrawosh, be'erawosh, Ik'o Izar Izewersh mangonat udon bísh dúre dúrosh wotowe! Amen.

18 T naayi T'imotiwoso! haniyere shin njangosh bek'on keewetsok'on azazets adaranotsi neesh imetuwe, bek'mann jisheyar kes'i sheengo kec'ee, 19 Amanonat maac' s'ayinetso wotowe, ash ik ikuwots bonibo bojuutsatse tuutson markabo jongon b́t'ffok'o bo imnetiyo t'afs'uure. 20 Boyitse Hemenewosnat t Iskndrn fa'enee, boowere Ik' c'ash aap'o keewo k'azo bo danetwok'o Shed'anosh beshidek'at imik'rere.

2

Ik' mootsi Ik' k'ono

1 Jamoniyere shino Ik'o ik'iyonat mangon s'eents beyi k'onon, sagadon, koshuwotssh Ik' k'ononat udona ash jamosh k'aletwok'owe ti iziri. 2 Ik' shatonat sheeng amalon jisheyar jeenonat s'k err no beetwok'o jamotsere nugúsuwotsnat een een dats k'eeziru naash jamwotssh Ik'o k'onwere. 3 Hanuwere noon kashitso Ik'o shinatse shengwonat bín geneúshit keewe. 4 Ik' shuno ash jamwots kasharr aronowere bo danetwok'owe. 5 Ik'o ike, dagotse wotde'e Ik'onat ashon manituwonu ike, bíwere ash wottso Iyesus Krstosiye. 6 Ash jamo morrotse kishosh b́ tooko beshidek't imtso bíne, hanuwere aron bí aaw man b́ bodor Ik'o kashiy fino noosh kitsit gawoniye. 7 Taa imnetiyonat aron doo shishiyosh wosheetsonat danifon wotat Ik' danaw ashuwotsok t woshe man jangoshe, han tietor ara tkeewiri bako kooratse.

8 Eshe b́ be beyoke fa'a nungshwots fayonat shit'on k'ayr bo kishi s'aynman dambaan k'aúde Ik'o bo k'onitwok'owe t geyiri. 9 Máátswotswere took s'iir wozewon wee awnts wee ink'uwon wee shawu gizon keewets tahon baatso b́woterawo jiitsonat botoko dashan detson wotts ash na'i taho tahde'ene. 10 Ik'o mangiyirwone etts máátswots k'alo boosh b́ geyit sheeng finon baatsunee. 11 Máátsu s'ik etonat azazewo daniye. 12 Máátsu nungusho b daniyituwok'o wee nungushatse bialituwok'owa eraatse, biye s'ik eto bish geyife. 13 Shino azeetso Adamiye, ilowere azetsu Hewaniyee. 14 Ando ant'elcetsunat Ik'i nemo gaktsunu máátsuni bako ant'elcetso Adamiyaliye. 15 Ernmó máátsu amanonat shunon s'ayinonowere kup'arr biatso koton bbetkawotyal na'a shuwon kashituwaniye.

3

Ep'is k'op'isiwotsi

1 Ash iko ep'is k'op'isiyo* «woto b́ geyyale sheeng fine b́ tewni» etiru aap'o arikee 2 Eshe Ep'is k'op'isi iko, bí atse k'efetuwo deshawo, mááts ik s'uzu dek'tso, bí angok'on betuwo, b́ took keewiruwo, teron finituwo, ib dek'etwo, daniyosh faltuwo, 3 Másherawo, moosho shunawo, maac' nef wottso, fayetsi woterawo, giz shunawo, 4 B́ took moowo k'ezdek'o falituwo, b́ nanauwots mangon bísh aleyirwotsi woto geyituwe. 5 B́ took moo k'ezdek'o falatse wotiyal asho Ik' mootsi ashuwotsi ak'aldeniya k'eezo b́ faliti? 6 Dayablos bog taana eton fugeyat bí ats angshetsok'o karnon amantso bí ats angsherawok'o Ep'is k'opisiyo wotk'aye. 7  * B́ shútso b́ t'afre Shed'ani kamboots kindr b́ dihirawok'o amaneraw ashuwotsoke sheeng shútso detstso woto bín geyiyituwe.

Diyak'oniyots jango

8 Diyak'oniwotswere mank'o mangiyetswotsnat ik alberets wottsuwotsi, weyiniyon dutsets biro ay uyawwotsi, gizoshowere ayide'er k'awntirwotsi woto geyiratse, 9 Ando imnetiy mist'iryo nib s'ayinon koto boosh geyituwe, 10 Bowere shino fadewne, maniyakonowere boatse s'iilr eegonor bo atse datserawwotsi wotarr bodatseyal diyak'oni fino finone. 11 Aaninuwere bomáátswotswor mangiyetswotsi, ash oonerawwotsi, bo angok'on beyirwotsi, jam keewon amanetswotsi woto boosh geyife. 12 Diyak'oniwots botook tookosh mááts iku kenih woto boosh geyife, bo nana'onat bo maa asho sheengsh detsonat k'eezo boon geyfe. 13 Diyak'oni fino sheengeshde finitwots een ma'aregiyo daatsitune, Iyesus Krstosn wotts imnetiyo ááwu shuk'on keewo falituee.

14-15 Karn aawotse weetuwe tietalorni, daneraka wook'ayr t teshetkawotiyala dure duron beyiruwo Ik'o moonat aron k'ons'ets irok'o Ik'i mootse asho awuk'o k'alo bín b́ geyituwok'o n danetuwok'o neen jishituwo neesh guut'etuwe. 16 Noo haymanoti mist'iriyo hake baka eterawok'on eene, bíwere Ik'o

«Ash wotat be'ere,

ar b́ wottsok'o shayiron b́dani,

Melakiwotssho b́ be'eyi

Ash jamosh nabere,

datsatsi ash jamo bín boamani,

mangon daro maantsan b́ dek'eyi» etke.

4

Koot daniyo danifuwotse

1 S'ayn shayironmo kishidek't hank'o bí eti, «Dúr s'uwatsere ik ik ashuwots shelit shairwootsnat fo'erawwots danits dani jafrats sha'ar bo haymanotiyo haalitwune.» 2 Han naari danan b́ t'up'ir bo ats danawwotsoknee, koto bokeworo biri k'ees'on mitsetsok'o wotat dungwtsts bo nibotse boosh shiyeraw ashuwotsokne. 3 Hannk'o ashuwtswere de'ewo bo baziri, amantsuwotsnat ar dants ashuwots Ik'o mangifetsre bometuwok'o Ik'o boosh bí imts misho «Maak'ayere» ett bo baziyiri. 4 Ik' azts jamo sheenge, udon deek'etkaa wotiyal eegoru juwet keewo aaliye. 5 Ik' aap'onat Ik' k'onon s'aynk wotituwe.

Krstossh sheeng guutso woti jango

6 Daniyan amantsuwotssh n danetka wotiyal imnetiyi aap'onat b́ shuuts n shairu sheeng danman danfetsat eentso, Iyesus Krstossh guuts sheengo wotitune. 7 Ik' mangiyo bíyitse aalts datsanatsi turur keewatse wokowe Ik' ik'iyosh n tooko daniwe. 8 Nmets atson n atso kup'iyosh ntook k'aniyo muk' keewoshe neesh b́ t'ak'amiti, ernmó Ik' mangiyosh ntooko k'aniyonmo andonat shino maantsi weet kashosh nojangiruwo b́ wottsosh jamosh noosh t'ak'amituwe. 9 Eteets etanuwere ash jamo b́ dek'et arik wotts keewoniye. 10 Noowere ash jamo kashituwon bítsnowere amants jamwotsi kashiti jamaawo beet Ik'on no jangirwosh finon no mawiri, nomak'oriri.

11 Keewanotsno azazowe, daniwe, 12 Jawets n wottsosh konuworu neen gac'k'aye, maniyere n keewon, n beyon, n shunon, n imnetiyonat s'ayn n woton amants jamwotssh sheengon ariyetso wotowe. 13 Taa t wafetsosh s'ayn mas'aafwotsi ash ashuwotssh nababon, nabonat daniyon kup'owe. 14 Bek'on nesh keeweworat Ik' máá eenashuwots bokisho niats bogedori kash s'aynon neesh imets im man batk'aye. 15 Eenfere niamok'o ash jamo b bek'etwok'o keewu jamanotsats kup'owe, keewu jamanotsi finats jitsr n jamon keewon boosh ime. 16 N tokonat n daniru finonsh niatso korde'e, keewanotsatso kup'owe, hank'o k'alon n tokonat neen k'ebiruwotsi kashitune.

5

T'oow máátswots jangosh izets izo

1 Ash eeno nihok'o woshde izuwe bako fayk'aye, jawetsono eshuwotskok'owa, 2 Gaawer máátsuwotsno indok'o woshde s'iile, baruwotsno mish mishuwotsk'o woshde s'aynon boon s'iile.

3 Arikon bo keniho bo atse k'irts máátswotsi mangiwe 4 B keniho bí'atse k'irts mááatsu nana'otsi wee b na'i na'o b detsal nana'a manots shino bo maa ashuwotssh k'alo b́ geyituwo k'alune, bo indonat nihon bo indowonat aboowonsh gusho aaniwosh kash weeron fin boon gyituwo danne, manuwere Ik' gene'ushit keewe. 5 Bi aal beyiru t'owu mááts wottsu, b tewuno Ik'ats woshde t'uwe aawo Ik'o bin b́ tep'etuwok'o Ik' k'onon kup'arr betuwaniye. 6 Datsanatsi gene'ú mec'ro shunts t'oow máátsunmó bihe need'on k'irkiye. 7 Bo atse gondo daatseraniyere bo beetuewk'o dananotsi boosh daniwe. 8 B́ took jaguwotssh, bítsnor bomeyitsi ashuwotsi gawrawo bí b́ imnetiyo k'azkee, dab́ amaneraw ashuwotsiyeror iki gondefe.

9 Keez ub natoniyere dash wotts bkenih k'irts máátsu t'oowo máátsuwots shúúts guut'eyru mezgebiyats guut'k'aye, dabnwor ik kenihosh amts máátsu woto bin geytuwe. 10 Dabrnu nana'uwotsi shengshde ditson, ib dek'on, s'aynwots tufo mashon, kic'tswotsi tepon sheeng fin jamo k'alosh sheeng fin jamo finosh kup'tsu woto bish geytuwe.

11 Bo kenih k'irts máatswotsitse enasherafa'úwots bo mets tewuno boon da'a b́de'e, Krstossh bo detsts shuno b́shapre mááts amo bo geyituwotse boon t'owu máátsuwotsi mazgabets mazabiyats guut'k'aye. 12 Máátsanots shin Krstossh bokindts taareo bogaktsotsnowere botokats angshe bodowiri. 13 Ando aani final beyo bodaneti, finl be mec'ro b́ woteftsere ash maa moots gúrar asho bo oniti, ash keewots bo kiniditi, keewosh boon geyira keewo bokeewiti. 14 Hanshowere enasheraw t'owu máátswots máátso amr na'o bo shuwitwok'o, bo moono shengshde bo k'ezituwok'o, izituwe, hank'on t'elato boshútso t'afiyosh weerindo datsatse. 15 Haniyere shinoru bo kenihi k'irts t'owu mááts ik ikuwots imneti weratse tuut Shed'ani shuutso sha'erne. 16 Amants mááts iku meyitsere bo kenihi k'irts máátsuwots fa'ane wotiyal Ik' meyitsi ashuwotssh kur bowoterawok'o bíwere boon teúwiye, hank'onowere Ik' moow eegoru boon tep'etu deshaw bokenihi k'irts t'owu máátsuwotsi tep'o falfane.

17 Ik' mootsi fino sheengshdek't jishiruwotsi, dabnu nabonat daniyonmawiru een ashuwotssh git kish wotts mango boosh geyife, 18 S'ayn mas'aafotse «Mááyo sirbiru minzi beero b́ no no tipk'aye,» mank'o «fintsosh damozo daats bísh geyiyfe» etre. 19 Wee gito wee keez asho b́ gawiyala bako Ik' meyitsi ashuwotsi jishiru eenashats t'intseyiru s'aamiyo dek'k'aye. 20 K'osh k'osh ashuwots boshatetwok'o morro finiru ashuwotsi ash jamwots shinatse giishowe.

21 N finiru keew jamon iko ikoniyere n bogshrawo t iztsank'on jamo ik aawon ns'iletwok'o Ik'onat Iyesus Krstosn marat'ets melakiwots shinatse adaran neesh imre 22 N kisho ashuwotsats gerde boosh k'onr naashiwosh kark'aye, k'osh ashuwots morro nkayerawok'o n tooko s'aynon kord'e.

23 N maac' weeshonat jam aawo n shodiruwi jangosh múk'shde weyiniyon dutsets biro úyee bako haniye okoon aats mec'ro ushk'aye.

24 Ik ik ashuwots mrro be'ek b́ woto shin angshoniye b́kitsiri, k'osh ashuwots morro b́ be'et ja'arniye. 25 Sheeng fino jamoshe b́ be'eti, aashat beyirwonwor be'eraniyere ooreratse.

6

Guutsuwotssh imets izo

1 Ik' shútsonat b́ danits danon b́ c'asherawok'o guuts guuts jamwots bo doonzotsi mangiyo boosh b́ geyituwok'owo dande'ene. 2 Bodoonzots amank wotts doonz detsts guuts jamwots Iyesus Krstosn bo eshuwotsi bo wottsotse boon gac'k'ayine, bo fin manatse oot' datsituwots bo doonz doonzuwots amantsonat shuneets eshuu bowottsosh baltsoniye bogshide' boosh finone. Neewere daniyonat izon neen b́geyit haniye.

Kot daniyonat arik wotts gaalon

3 Arikon Ik' k'eyi jango daniru danmanton ik wottso no doonz Iyesus Krstos aap'oman k'azt k'osh dan danyiru asho b́ beyal, 4 man kofangirwonat b́jamon danawoniye, wotowabako mooshonat wed'eyon bíatsots gond tewuno s'eenb́gutsi, man b́ dowetwere okoora, faya, c'asha, amank'aza, 5 Botooko kimt arikeewo boyitse t'afts ashuwots bofinefo k'ut'eraw mooshoniye, hank'o ashuwotssh Ik'osh k'ewo gizdatsi malee bí arefoni.

6 «T detstso taash bodfe» etiru ashosh Ik' ik'iyoash woto ay oot'o daatsituwe. 7 Datsanats dek'nowaatso eegor aaliye, datsatsnowere eegoru de'e no amet keewo aaliye. 8 No meetuwonat no tahituwon nodatsitkawotiyal noosh bodfe. 9 Gaaletsi wotosh geyiruwotsmó fadewon dihitúne, ash ashuwotsi awaashituwonat t'afiytu k'awuntsdeshaw gond keewon ay tewuni kambon deshetunee. 10 Han b́ wotitwonwere gizi shuno gond jamwotssh t'up' b́ wottsi jangoshe.

P'awlos T'imotiyossh bí imts izonat tzaziyon

11 Ik' ashono! Neho jamanotsatse k'ayi woc'e, kááwon, Shayiri ash woton, imnetiyon, shunon, k'amonowere kup'ar, maac' nefon sha'owe. 12 Imnetiyon sheeng kaaro kaarowe, neen b́ maantsan b́ s'eegor ay wotts gawuwots shinatse ar wotts gawo ni imtso dúre dúri kasho deshde'e. 13 Jam keewon kash imiru Ik'onat P'ent'eniya eteets P'ilat'os shinatse sheeng amaneyon gawutso Iyesus Krstos shinatse neesh keewiruwe. 14 Nodoonz Iyesus Krstos b́ be'efetsosh t tzaziyan n shelawo shúúts s'ayinon korde'e. 15 Krstos be'ewonwere, deretsonat b́s'uz altso, naashuwotsatsi naasho, doonzuwotsatsi doonzo bí etts aawotse b́ wotiti, 16 Bíwere bíyal k'irawoniye, konuworu bíyok t'inosh b́ falawu shanotse b́ beyiri, bínowere konuworu be'atse, konuworu bek'osh falatse, mangonat dúre dúr angon bísh wotowe, amen.

17 Datsanatsi gaaletsuwots bognona bo erawok'o wee bogaal amanek woterawmanats bo te'erawok'o boon azazowe, mank'o bo tewunon noo nogene'uwituwok'o jam keewo bogshede'er noosh imetuwo Ik'o atsats b́wotituwok'o azazowe. 18 Aaninuwere sheeng fino bofinituwok'o, sheeng finonowere gaaletsi bowotitwok'o, tewud doonat bodetstso kayiyosh k'andek'tswotsi bowotituwok'o azazowe. 19 Mank'oon arik wotts kasho daatsosh s'ap'dek'k wotts gaalo weyiru duratse botokish kakudek'etunee.

20 T'imotiwoso! adaron neesh imetso korde'e, dan woterawo «Dan» ariru koton ooshiyatse wokowe. 21 Ik ikuwots mannaari dano detsfone ett boamants weeratse k'aztuurne.

Ik'i s'aatoniye itnton wotowe.

* 1:2 1:2 Wosh. 16:1

* 3:1 3:1 Ep'is k'op'isiyo: Ik' ashuwotsi jishiruwoniye.

* 3:7 3:2-7 Tito 1:6-9

2 T'imotiwos

1

2

3

4

Wosheetso P'awlos Gitl Wosho

T'imotiwos Maants

Kindo

P'awlos T'imotiyossh b́ guut'ts gitl woshan, P'awlos karnon bín tep'fonat b́ fini tooho wottso jawetso T'imotiwossh b́ izts izo detske, bogshdek't b́ iztsonu k'amoon b́kup'ituwok'owe, T'imotiwos izonat bín b́ kup'at b́ datstsotse Iyesus Krstos jangosh amaneyarr b́gawish, doo shishiyosh keewets keewonat taare shintsatsi dano kup'ide'er deshr dab gondbek'onat k'efoon bíats bíayiyalor, daniyonat doo shisshiyo nabi finatse b́kup'ituwok'owe b́teshi.

Bítsnor T'imotiyos bíatsokorb́dek'etuwok'o bísh keewetso dogikok'o keewiru datsmec'ron moosheriu moshoke b́wokituwok'owe, man naari keewo k'ebiruwotsi t'afiyoniyere okoon k'osho b́k'alituwo deshatse.

Jamanatse tuutson T'imotiwossh gawudek'o b́geyiyank'o teshtso P'awlos beyonat eegosh b́beyiruwok'o bítsnor b́ imnetiyo, b́k'amo, b́shuno, b́kup'onat b́gishewon bíats bodts gondbek'o bíkmankok'o b́shuutso b́shoyituwok'owa b́tesh.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-2

T'imotiwossh imets izo 1:3—2:13

Jeen taana danatse eti aawo b́woor amanetso wotarr daatsewo 2:14—4:5

Manoori teshst keewuwotsna et geyit bínjisheetuwots 4:6-18

Gúúpo 4:19-22

1

1 Iyesus Krstos weeron daatsets jangets kashi keewo keewetsok'on, Ik'o bí ettso Iyesus Krstossh wosheetso wottso P'awlosoke woshetsoniye.

2 Boree, shune na'o t naay T'imotiwossha, Niho Ik'oktsonat nodoonz Iyesus Krstosoki s'aatonat mhretiyo, jeenon neesh wotowe. 3 T'uwe aawon uni'aawo neesh Ik'o t k'onor neen gawat t nihots bok'altsok'o taawere maac' s'ayinon bísh tfiniru Ik'o udirwe. 4 Ni aac'uwo bateratse, neen be'er ayide'er gene'uwosh neen bek'o tewunirwe. 5 Niyoke fa'a arik wotts imnetiyo gawiruwee, mannaari imnetiman shinowere ni'indo Loyidaanat ni'ind Ewunk'eyoke teshke, niyoknowere b́beyok'o t'iwintsree. 6 Man jangosh t kisho ni'ats t gedor neesh imetsonat niatsotse taawok'o wotat beyiru Ik' imtso aaniy n deshiyitwok'o neesh gawirwe. 7 Ik'o noosh b́ imiye angonat shunikon, b́ took keewi shayira bako shati shayiraliye.

8 Eshe nodoonz jango gawosh jitsk'aye, b́ jangosh tipetso taan jitsk'aye, ernmó Ik'o neesh b́'imet angon doo shishiy jangosh taanton gond bek'o de'e. 9 Bí noo nofints sheeng finosh b́woterawo b́ took shunon b́ s'aatone noon b́ kashiy, s'ayinoshowere noon s'eegree, s'aatanowere ay duroniyere shino Iyesus Krstosn noosh imre. 10 Deeranwere noon woritso Iyesus Krstosn b́ waatsotse and be'ere. Bí k'iri ango tiitst dooshishiyon k'ir desha dúre dúre beyo noosh b́k'iitsi.

11 Taawere doo shishiyan nabituwo, wosheetso, danifo wotat naashere. 12 Gond bek'anowere tiats b́bodir man jangoshe, eree koni ti'amantsk'o tdantsosh jitseratse, taash imets adar man aawu man b́ borfetso t kotetwok'o danre. 13 Tiyoke n shishts ar wotts aap'man ariyok'o woshde Iyesus Krstosn n detsts imnetiyonat shunon kore. 14 Neesh imets sheeng adarman noyitse beyiru Shayiri s'ayinon korde'e.

15 Isiya eteets datsatse beyiru jamwots taan k'az boamtsok'owo danfnee, hanotsisnwere Fegelosnat Hermogenesitse fa'ane. 16 Ik'o Onesifor meyitsi ashuwotssh mhretiyo ime, bíwere ayoto taan kup'shre, t tipetsatsnowere jitseratse. 17 Dab́ Romi eteets datsumadan b́ waatsok'on kup'dek' geeyat taan b́ daatsi, 18 Dúr s'uwi aawu manotso Ik'o bísh mhretiyo ime, Efesonn t beemanor awuk'o taash b́ fintsok'o nee n tookon sheengsh dek'at danfnee.

2

Krstossh amanets kes's'tso wotar gond bek'o

1 Eshe t naayo! Iyesus Krstosoke daatseyiru s'aatatson kup'owe. 2 Ay gawwots shinatse tiyooke n dants dano, koshwotsi daniyosh falitwotsnat amanets ashuwotssh adaro ime.

3 Neewere Iyesus Krstossh kes'ts sheengo wotarr taanton gond bek'o be'e. 4 Kes' kes'iru asho bín kes'omants azaziruman gene'ushosh k'an dek'tso woto bín geyituwe bako kes' fin woteraw finats jinatse. 5 Mank'o wos'on bogosh wos'iru asho b́ nemok'on nohewo b́ k'azal da'er dek'et akliliyo daatsratse. 6 Finon maawiru goshtso b́finiruwotse daatset shuwatse shin daatsetso dek'o bísh geyife. 7 Doonzo jam keewatse t'iwintsdek'o neesh b́ ímetuwotse taa neesh tíetirwo n nibotse gawude'ee.

8 K'irotse tuuts Dawit naar wottso Iyesus Krstosi batk'aye, taawere t keewiru doo shishiyo maniye. 9 Doo shishiyan jangosh, gond fintsok'o muk'on tipeyat gondo t bek'iri, Ik' aap'onmó tiperatse. 10 Mansh boowere Iyesus Krstos weeron daatseyiru kashonat dúre dúri mangon bo daatsituwok'o, Ik'o boon marat'tswotssha er jam keewo taa k'amitwe. 11 Hank'o ett aap'man amaneke,

«Bínton no k'iriyal,

Bínton dab́ kashon nobetiye.

12 K'amoon kup'ar nodatseyal

Bínton naashituwone.

Noo bín nohaaliyalmó bíwere noon haalitwe.

13 Noo amanetsuwotsi wotonok'azal

Bímo b́tooko b́ haalerawotse jam aawo amanetso wotar beetuwe.»

Kup'at b́ fino fintso

14 Keewan boosh gawiwe, aap'wots jangatse moosherawok'o Ik' shinatse boosh keewwe, aap'wotsn moshanuwere shishiru ashuwotsi b́ t'afiti bako egoshor woteratse. 15 Ari aap'man kááwon betsirwok'owonat b́ finon jitseraw fintso wotarr, Ik' shinatse n tooko n t'intsitwok'onat n keewre k'ebet asho nwotitwok'o k'aluwe. 16 Datsaatsikonat woteraw ooshiruwotsoke wokowe, man naari ooshiyo ashuwotsi iki bogshde'e Ik'atse bowokituwok'o b́woshiti, 17 Bo noon keew keewonere kasheraw gawok'o boon b́ bodeti, boyitsnowere Hemenewosnat Filit'osn fa'ane. 18 Ashaanotswere «K'irotse tuwo yoots shin shin wotere» ett mosht aratse wokwtserne, ik ik ashuwots imnetiyonowere giwshirune. 19 Ernmó «Doonzo bík wottsuwotsi danfee,» eshe «Doonzo shúts s'eegiru jamo gondatse wokowa» eteets mahatebiyo bíatse fa'o giwraw Ik'i ned'okoniye kup'arniye b́ beeti.

20 Een mootse awntsonat ambaron finets k'ac' mec'ro b́ woterawo mitonat shalon wozets k'ac'uwotswere daatsefnee, boowere ik ikuwots mang finosh ik ikuwots mang deshaw finats bojineti. 21 Mangosh woteraw keewanotsatse galeyat s'ayinon beyiru asho, mang finats jinet k'ac'ok'o wotituwe, sheeng finosh k'ants jamonat b́ doonzsh s'ayintsonat sheeng finats jinetwo wotituwe. 22 Jawetsori gond tewunatse wokowe, s'ayin nibon Ik' s'eegiru ashuwotsnton wotarr kááw finon, imnetiyon, shunon, jeeni jafrats sha'owe. 23 Fayeyo b́ dowetwok'o danr, daronot k'awnts desha mooshatse wokowe. 24 Doonzo Iyesussh guuts wottso, ash jamoke maac' nefo, daniyosh falituwonat k'amtso woto bín geyituwe bako fayeyo bín geyiratse. 25 Bín k'efiru ashuwotsi maac' nefon izitk woto bín geyife, daneraka bo ari keewo bo danal Ik'o danr boanituwok'o woshituwe. 26 Mank'owon bo nibo maantsan bo aaniyal Dablos shuno bok'alituwok'o boon b́ detsts kambotse keshutúnee.

3

Dúri s'uwi aawots wotit gond keewwotsi

1 Dúr s'uwi aawots kic'it aawo b́ weetuwok'o dande'e, 2 Ashuwots bo tooko shuntso, gizosh k'awuntirwotsi, t'a'irwotsi, míshetswotsi, c'ashiruwotsi, ind nihosh alerawwotsi, boosh k'alere uderawotsi, S'ayin woterawotsi, 3 Shun deshawwotsi, orowa erawwotsi, ash shútso t'afirwotsi, botook keewde'awwotsi, maac' kup'wotsi, sheeng wotts keewo shit'irwotsi, 4 Ash beshide imetuwotsi boatso korde'awuwotsi bog taana etiru mishetswotsi, Ik' shunoniye bogshdek't bo meets gene'úwo shunetuwotsi wotitune. 5 Ik'o ik'iruwotsi arefetsrne bobe'eti, wotowa bako Ik' ik'iy angonmó bohaaliti, hanotsk'o ashuwotsatse wokowe. 6 Hank'o ashmanots maa mootse mut'aarr kindfets morro boats b́ dakere k'osh k'osh tewunon sha'iru, kash weratse maawk wotts máátsuwotsi widon detset ashuwotsiye. 7 Mannaari máátsuwotsu jam aawe bo daniri, erenmó arik wotts danook bodosh falratsne. 8 Iyanesnat Iyanberesn Museyi bo k'eftsok'o ashaanots bo tokoono awaashtswotsnat bo imnetiyon diho boats b́ bodtsotse ari keewo k'efe bok'efiriye. 9 Iyanesnat Iyanberesn dark bowoto b́ be'etsok'o ashaanots dark bowotonuwe ash jami shinatse b́ be'etuwosh boosh kááweratse.

Gond durmansh wotit izo

10 Neemó t daniyo, t beyo, t jangirwo, t imnetiyo, t k'amo, t shuno, t detsats t kup'tsok'o neewere tijafarats sha'erne, 11 Mank'owere t gishewonat tkic'o danfnee, Ans'okiyanat Ik'oniyonn Lst'ronnowere ti'ats bodts keewonat k'amoon t dek'ts gishewonowere danfnee, doonzonmó jamotse taan b́ faryi. 12 Iyesus Krstos jir wotar shayri beyon beyosh geyiru jamwotsats gishewo bodetuwe. 13 Ernmó gond ashuwotsnat ariyirwotsmó ash ashuwotsno darifetsŕ bo tokishowere shelfetsr, gondats gondo dabfera boameti, 14 Neemó konok danndek'tsok'o ndantsotse, n dantsotsok'onat ariko t'iwints ndek'tsatso kup'arr ned'owee. 15 Manshowere n na'ortson dek'at n tuutso Iyesus Krstosi amanon daatset kasho b́ daatset danitelefo dano neesh imet s'ayin mas'aafwotsi danrnee. 16 S'ayin mas'aaf jamo Ik'i shayiri S'ayinon jisheyat guut'eke, bíwere ariko daniyosh, sheeltswotsi fayosh, daronowere káátsootsnat kááwu beyoshowere k'antsomants jishituwo imosh t'ak'amitke. 17 Ik' asho s'ayin bowotituwok'onat jam keewu sheeng fino finosh falr b́ beetuewk'o betsoshe.

4

1 Ik'onat b́ mangsto b́ need'iwor kashon beyiruwotsnat k'irtsuwotsats angshituwo b́be'eoon Iyesus shinatse oona neen k'oniruwe, 2 Bí aap'ono naabúwee, b́ k'anoroo, k'ano b́ k'azoro jam aawo kup'de'er finowe, danifetsr, hadefetsr, izfetsr, k'amefetsr daniyon kup'owe. 3 Ashuwotssh kash daatsit danman shishosh geyo bok'azet aawo weetuwe, ernmó worewosh mirac'ar bo botookon boshunts keewo boosh keewr daniyituwotsi ko'idek'etunee. 4 Mansh ariko k'ebo k'ayr turur k'ebo shunetunee. 5 Neemó jam keewatse ni'atso korde, gond bek'orowere k'amdek'on kup'owe, doo shishiyo nabi keewono fin ishuwe, ni fin jamono s'eentswe.

6 Taayelee shukewosh t'iiniruwe, datsanatse tuur tiamet aawo bodre, 7 Kes'onere sheengsh dek'at kes'ree, wos'onowere nohewon b́ s'uufetsosh wos'ree, t imnetiyono kotre. 8 Eshe haniyak kááwi akliliyo taash k'anatniye taan b́ kotiri, aklilymanowere kááw angshiru doonzman manots taash imetuwe, b́ imetuwere t s'uzsh b́woterawo b́ be'ewo shuniru jamwotsshe.

B́ took tooki kis'o

9 Káári tiyok nweetwok'o wotowe, 10 Demas datsani shunt tiatse k'alewtsere, Teselonk'e maantsowere k'azamree, K'erk'is Gelatiy maants, Titowere Dlmat'i eteets datsomants amree. 11 Taanton fa'o Luk'as s'uziye, Mark'os Ik'i finosh taash b́dabish geede'er wowe. 12 Tikik'osi Efeson maants woshk'rere. 13 Nwoor T'iro'ad datsatse Karpusokee k'aztwaats kaaboo taash de'ewowe, b́ mas'aafwotsi bítsnor Branikuwotsi taash de'ewowe. 14 K'aaz k'is'fo Eskndr ayidek'tniye tiats gondo b́ betsi, doonzo b́ finok'o bísh dashetwe. 15 Bí noo nok'alirwo kup'sh dek't b́ k'efiruwotse neewor ntokish bí'atse n tooko korde'e.

16 Boon s'amiyets keewatse shino moosho dek'at tt'iintstsok'on jametsuwots tiatsna k'az bok'aleyi bako taanton wotdek't mooshtso konuwor aaliye b́teshi, keewmanor Ik'o naandok'o woshde boats taawk'aye. 17 Ernmó woshman t weeron s'eenon keeweyarr Ik' danaw ash jamó b́o k'ebetuwok'o doonzo taanton wotat́ taan kup'shre, Eeshi noonotsnowere taan ooriree. 18 Doonzo taan gond keew jamotse farire, darotse fa'o b́ mengstosh taan betsituwe, dúre dúron mango bísh wotowa! Amen.

S'uwori jamo

19 P'rsk'lonat Ak'ilnsh, Onesiforum maa ashuwotssh t jamó t'intsuwe. 20 Erast'ros K'orontositse ooruwtsere, Profimos shodt Milit'itse k'azwaaree. 21 Joosho b́ kindfetsere tiyok nweetwok'o wotowe.

Ewubulos, P'udes, Linos, K'lawiyanat amants jamwotswor jamo neesh t'intsirune.

22 Doonzo it shayironton wotowe.

Ik'i s'aato itnton wotowe.

Tito

1

2

3

Wosheetso P'awlos Wosho

Tito Maants

Kindo

Tito Krstiyani imnetiyo maants b́ waa Ik' ash woterawwotsoke b́ wotor P'awlosi doo shishi keewon karndek't tep'oke b́ fini toohoni b́ teshi, P'awlos wosh han b́ guut' shweyon bíyere na'a wottso b́ fini tooho Titossh b́ wotor Tito manoor Ik' maa fino s'iilosh K'ert'esitsna b́ fa'o b́ teshi. B́ woshonwere bogon b́ s'iilir keez een een keewwotsatse.

Iklo, Ik' maa jishirwotssh bítsnor K'ert'es ashuwots gond niwok'on bodetstsotse awuk'o niwon bonton beyo boon b́ geyitwok'o Titossh b́ gawiyiri, Gitlo, Ik' mootse fa'a k'osh k'osh jirwots man etonwere boshúweyi dúron een wotts nungushwotsnat maatswotsn, mank'o jawets núngushwotsnat guutswotsn awúk'o daniyo boosh b́ geyituwok'o Titosh b́ iziri, s'uwaatsnowere Krstiyani sheeng niwo bítsnor jenonat shunewon beyo, mank'o Ik' mootse shit'o, mooshonat k'alerawok'o wosho, Titosh izonat bín jisho b́ imiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-4

Ik' maa jishirwots 1:5-16

Ik' mootse k'osh k'osh jirwots fini bano 2:1-15

Izonat ats kordek'on 3:1-11

Gúúpo 3:12-15

1

1 Ik'i guutsonat Iyesus Krstos wosheets wottso P'awulosoke, Ik'o galbdek'ts ashuwotsi bo imnetiyon kup'shr, Ik'i ash beyo maants jishit aro bodanetwok'o wosheetso, 2 Imnetiyanúwere Ik'o dúre dúri beyo imosh noosh b́jangitsatse need'ke, koorawo Izar Izewer kashan noosh imosh jam dúroniyere shin noosh taarre. 3 Ari b́ gizewo b́ bodtsok'on noon worits Ik'o azaztsok'on taa t shishiyitwok'o taash imets adarok'on Ik'o bí aap'tso b́ jangi.

4  * Noshir wotts imnetiyon arikon t naayi wottsosh neesh Titosh, Ik'o nihoknat noon kashitso Krstos Iyesusokere s'aatonat jeenon neesh wotowe.

Titos fino K'ert'esitse

5 Neen K'ert'esitse k'aztk'rtso eegoshe manutseraawo manutsir, neen tiazaztsok'on Ik'i máá eenashwotsi kit kitotse nnaashitwok'owe. 6 Ik'i máá eenasho eeg eeg bíatse deshawonat mááts iku kenihi wottsoni, shiraats jintsi wotonat bo alek'azeyatse tuutson k'ooreraw amants nana'úwotsi detsts asho woto bín geyife. 7 Ik'i maa jishirwo Ik'i fino adaron b́ dek'tsotse bíyatse eeg eeg deshaw s'ayino woto bín geyife, mank'owore bika bako shiyawo, káári fayerawo, masherawo, fayetsi woterawo, gizosh k'awntrawo woto bín geyife. 8 Maniyere ib dek'fo, sheeng keewo shuntso, káts wottso, kááwo, Ik'i finosh gaaletso, bítook kewdek'faltso wotowe. 9  * Arik wotts dano daniwon izosh k'efirwotsshowere aani dek'o b́falitwok'o danb́dek'ts amanets aap'ats kup'de'e.

10 Ay ashuwots, bítsnor Ayhudi jirwotsi wottswots gofami niwo shoyirwots, alerawwots, datsmec'ron ooshirwotsnat dashirwots fa'ane. 11 Ashaanotsi s'k boetetuwok'o wosho geyife, bo jitsit oot'o daatsosh woteraw keewo danifetst maa ash asho boshek'iri. 12 Boyitse iko, botook nebiyiwo «K'ert'es ashuwots jam aawo kootetswotsi, gond s'ootswotsi, fin biitsts maac' geenzwotsiye» etre. 13 Gawets gawanúwere arikee, mansh eshe shod deshaw imnetiyo bodetsetwok'o ashaanotsi ayide hadowe. 14 Ayhudi tururi shuutso bo sha'irwok'o, ariko k'efiru ashuwots tzaziwotsno bok'ewawok'o kup'shde'e hadowe. 15 S'ayn nib detstswotssh, jam keewo s'ayine, kiimwotsnat amaneraw ashuwotsshmó s'ayin wottso eegonwor aaliye, dabnwor bonibo wotowa bomaac'o kiimwtske. 16 «Ik'o danfone» etirune, bofiinonmó jamere etetune bísha, bo wic'iknee, alerawwotsna sheeng keewo iko k'alo falawwotsiye.

2

Arik wotts dani jango

1 Neemó kááw danonton ik wotts dano daniwe, 2 Eenash wotts nungshwots, bo detsts detsok'on beetwotsi, bo mango kotdek'tswotsi, bo atso kotdek'tswotsi, imnetiyonat shunon, k'amonowere jeenwotsi bowotitwok'o izwe. 3 Mank'owere eenash wotts máátswots bo Ik' shatirwotsi bowotitwokowa bako oonetswotsnat, úsho shuntsowotsi bowoterawok'onat sheeng daniyo bodaniyituwok'o izuwe. 4 Hank'owere guuy máátswots bo kenihotsnat bo nana'on bo shuneetwok'o, 5 botook kewdek'tswotsnat s'ayinwotsn, mootse sheengon finirwotsi, bo kenihotsshowere keweyirwotsi bo wotitwok'o daniwne. Han bok'alitwere Ik' aap'o b́ k'eferawok'owe.

6 Hank'owere jawetswots botoko korde'er bo beetwok'o izwe. 7 Neewere sheeng wottso finefetsr jamkeewon boosh sheengon arewe, n danon kááw nwoto, ari keew kewetsi n woto kitswe, 8 K'oorerawo jeeni noon keewo boosh kitswe, hank'on k'efirwots no ats bo keewit gond keewo bo t'ut'or jiitsitune.

9 Guutswotswere bodoonzotssh bo kewetwok'o, jam keewonowere boon bogene'úshitwok'o, boosh bok'ayawok'o, 10 bo gizonowere boatse boúmp'erawok'o izwe, maniyere dab noon kashit Ik' dano jam keewon b́ mangitwok'o jam aawo b́ jamon amanek nwoto kitsitne.

11 Ik'o asho bín b́kashiyit b́s'aato jam ashosh kish kitsre, 12 deeranuwere jamere etonat meets tewunon k'ayk'rar b́ tooko korde'er, kááwonat shayiri beewon datsanatse no beetwok'owe noon b́ daniyiri. 13 Hank'on no jangirw deeretso, hank'owere noko eeno Izar Izewer, noon kashiyitwo Iyesus Krstos mangon b́ be'ewo kotirwone. 14  * Krstos weeri god jamatse noon kashiyir sheeng fino finosh maawirwotsnat bísh gaalets s'ayin ashuwotsi nowotitwok'o noon s'ayintsosh no shegro b́ tooko beshidek't b́ími.

15 Eshe keewanotsi daniwe, ali s'eenonowere izwe, fayono fayowe, konwor neen b́ gac'eraawok'owa.

3

Krstiyani nemó

1 Ash jametso kéwirwotsnat naashwotsnsh b́tooko dashan detson bo aletwok'o, sheeng keew jamo finosh k'andek'tswotsi bowotitwok'o, 2 konatsor gond keewo bo keewrawok'o boosh gawiwe, dab maniyere ashonton fayerawwotsnat maac'nefwotsi, b́ jamon ash jamosh bo tooko dashan detso kitsitwotsi wotoone, 3 Noowere haniyere shin danawwotsi, azazerawwotsi morrgondwotsi, noweeronowere sheelk'rts woterawwotsi, k'osh k'osh naari gusiyonat meetso geneúwoshosh kewetswots, weerigondonat nemi gondon beefwots, shit'eetswotsnat no atsatseyo fayefwotsiye noteshi. 4 Ernmó no ato Ik'o doo wotonat ash shunon b́ be'ewor, 5 noo nofints S'ayin finon b́ woterawo b́ took maac' k'ewon noon kashire, noon b́ kashiyiwere handr shweyon mashonat S'ayin shayiri weeron daatsets handrone. 6 Ik'o noon kashitwo Iyesus Krstosn b́ shayiro ayidek't noosh kuut're. 7 Hanowere b́k'al b́ s'aaton kááwar jangat nokotir dúre dúri kasho nonaatetwok'owe. 8 Etetsanwere amaneke. Ik'on amants ashuwots sheeng finosh bokup'itwok'o keew jamahan kup'shde'er ngawiitwok'o geefe, keewanwere sheengonat ashosh ik ikon ot'etske. 9 Ernmó dartswots mooshatse, naar taawotse, fayotse, nematse tuutson twit fayatse wokowe, keewanots eegor oot'deshawonat k'awntsalwotsiye. 10 K'alewo dowet asho iknoto wee gitoto bín ni iziyakon bíyatse wokowe. 11 Hank'o wotst asho k'uuronat morretske, bí b́ tookats angshtso b́wottsok'o dande'e.

S'uwaatsi izo

12  * Art'emasi wee Tikik'osi itmaants twoshoor nee Nik'olyonits t maants wosh káárwe, taa joosho biyoke beshiyosh k'ut'dek're. 13 Nem dantso Zenasnat Ap'losn bo sha'o de'er botwitwok'o woshwe, boosh geyit keew jamonowere boon tewu'e.

14 Noo ashuwotsuwere aani shwalo bo'orerawok'o err beyi kic'o ketiyo bofalitwok'o sheeng fino finosh dande'ene.

15 Taanton fa'a jamwots jamó neesh t'intsirune, imnetiyon noonton kayitwotsi wotts no mashots bojamets jamo neesh t'intsirune.

Ik'oko s'aato it únetsnton wotowe.

* 1:4 1:4 2 K'or. 8:23; Gel. 2:3; 2 T'im. 4:10

* 1:9 1:6-9 1 T'im. 3:2-7

* 2:14 2:14 Dub. 130:8; Kesh. 19:5; Iwi. 4:20; 7:6; 14:2; 1 P'et'. 2:9

* 3:12 3:12Wosh. 20:4; Efe. 6:21-22; K'ol. 4:7-8; 2 T'im. 4:12

Filimon

Wosheetso P'awlos Wosho

Filimon Maants

Kindo

Filimon daneek krstiyaniya b́tesh, K'olasiyas Ik'i mootsi ashe b́teshok'o danofaletuwe. Filimon Onismosi eteets guutso detsfe b́tesh, guutsanúwere b́doonzoke t'aft bíamtsok'oon tipimootse teshtso P'awlosnton b́gonkeyi, P'awlos weeron Onismos krstiyani wotat bíamani, P'awlos Filimon maants b́ guut'ts wosho filimon b́maants aanar woke fa'a guutsonton b́maneetuwok'o gawitka b́tesh, manats dabtuwere and Onisimos krstiyani b́wottsotse haniyere hakon krstiyani eshuwok'o bín b́dek'etuwok'owa bako guutsok'o b́taawurawok'owe bísh b́keewiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1-3

P'awlos udo Filimonsh 4-7

P'awlos Onosimos jango b́ t'intsts kup'ts k'ono 8-22

Gúúpo 23-25

1

Jamo

1 Krstos Iyesus jangosh tipetso tiyoke P'awlosnat no eshu T'imotiyosokere, shunetso no eshuu no fini tooh wottsosh Filimonsh, 2  * no mish Afbyash noonton Krstossh kaarts wottsosh Arikip'assh, mank'owere n meyits ko'eyiru amantsuwotssh, 3 No nihi Ik'oke, no doonz Iyesus Krstos s'aatetonat jeenon itsh wotowe.

Filimon shunonat imnetiyon

4 Ik'o tk'onor itn gawfetsat jam aawo Izar Izeweri udirwe, 5 Doonzo Iyesussh n detsts shunonat imnetiyon ando amantsuwotssh shuno n detstsok'o shishre, 6 Krstosk no wottsosh no detsts sheeng keew jamo keer b́ danetwok'o n imnetiyo k'oshwotssh kayiyosh n kúp'itwok'o Ik'o k'onitwe. 7 Ti eshuwo! niatse tuutson amantsuwots nibo b́ handrtsosh n shuno een wotts gene'onat kúp'o taash imre.

P'awlos Onesimos jangosh Filimoni b́k'ontsok'o

8 K'alo neesh b́geyitwo k'alwe err neen azazosh Krstosn ááw shuuk'o tdetsalor, 9 mank'o k'aloniyere Krstos Iyesus jangosh tipetso taa eenasho P'awlos shunon k'ono marat'itwe. 10  * taa tipi mootse t beyor Shayiron t naayi wottso Onesimos jangosh neen k'onre. 11 Onasimos haniyere shin k'awntsalke b́ teshi, andomo taash wotowa neeshor t'ak'amitke.

12 Hambe bín niyok aanidek' woshere, bín niyok twoshoor t took níbo twoshtsok'o woshde'er taawitwe. 13 Doo shishi jangosh hanokere tipeyat t beyor n shegro wotar taash b́ finish bí taanton b́wotink'e geneúyank'ee b́ teshi, 14 Ernmó n sheeng fino angnon b́ woterawo shunon b́ wotituwok'owa etaat nee niekeraniyere eegoru k'alo geeratse.

15 Onesimos andish b́ borfetso múk' gizewosh niyatse b́k'ale daneraka haniyere hakon jam gizeyosh neenton beyosh wotituwe. 16 Haniyak guutsok'o b́ woterawo guutsoniyere bog wotar shuneets eshúwok'owiye, bí taash shuneets eeshúwe, neeshmó iki bogo aaw aawi b́ beyonat doonzon shune eshwok'oyiye.

17 Eshe taanton tohaat finef tohok'o woshdek'at tawurne wotiyal arikon taank'o woshde'er bín de'e. 18 Neen b́ dadtso fa'e wotiyal wee k'awntso biyatse fa'e wotiyal b́ k'awntsman tiyats woshuwe. 19 Eshe taa P'awlos «Bíyatse fa'a k'awntso dashetwe» etaat t took kishon t guut'tsok'o danire, ernmó n kashosh nee n tookon dab taash k'awnts n wottsok'o taa neesh t gawiyo geyiratse. 20 Eshe tí eshwo! sheeng keewan taash n k'alitwok'o doozon neen k'onirwe oona neesha t nibo Krstosn taash handriwe.

21 Neesh t guut'tsansh taash ni'alletwok'o amanere, monk'owere taa ti aattsoniyere bogo n k'alituwok'o danfee. 22 Mannowere Ik'o it k'ono shiyir itok t weetwok'o b́ woshitwok'o t tewnirwotse bíts t kashit moo taash k'aniwe.

S'uwaatsi jamo

23  * Krstos Iyesus jangosh taanton tipetso Ep'afra jamo itsh t'intsirwe, 24  * Mank'owere t fini tooh wottswots Mark'os, Arst'rokos, Demas, Luk'aswere jamo neesh t'intsirune.

25 Doonzo Iyesus Krstos s'aato it Shayironton wotowe.

* 1:2 1:2 K'ol. 4:17

* 1:10 1:10 K'ol. 4:9

* 1:23 1:23 K'ol. 1:7; 4:12

* 1:24 1:24 Wosh. 12:12, 25; 13:13; 15:37-39; 19:29; 27:2; K'ol. 4:10, 14; 2 T'im. 4:10-11

Ibrawiyots

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ibrawi Ashuwots Maants Wosheets Wosho

Kindo

Woshan b́ guut'e mang wotts k'efo boats b́ bodtsosh bo imnetiyo k'azosh t'ints krstiyaniyotssha b́ tesh, guut'tsonwere Ibrawino eteefwotsitsi amantsuwotssh b́ kitsirwo Iyesus Krstos arkonat s'uwaatsi Ik'o b́ bek'shtso b́ wotoniye. Krstiyani hanots bo imnetiyon bo kup'itwok'o boon b́ kup'shiri, hanowere b́ k'alor arik wotts keez keewwotsi bogshdek't b́ kitsir.

1. Bo ats bodts gond bek'man jangosh Nihosh arikon azazets wottso Iyesus dúre dúriko Ik' na'oniye, Ik' na'a b́ wottsotse Taari natotse teshts nebiyiwotsna, Musenat Woshetswotsiyere ayidek't boogke.

2. Iyesus nat taarotsi Kahaniyotsiyere ayidek't een wotts dúre dúri Kahani k'aab b́ wottsok'o Ik'o b́ tookon keewre.

3. Iyesus weeron amantso morrotse, k'ironat shatotse kashitwe, Iyesus Kahani naasho b́ wottsotse Ibrawino eteef ashuwots imnetiyo niwwotsnat gizi wosho c'ishok'o be'eyiru kasho arik b́ wotitwok'o k'alre.

Han guut'tso Israe'el taarikiyotse shúúts een detsts ashuwots imnetiyo ariyok'o woshdek't (k'ot'ok 11) nababirwots bo imnetiyon bo kup'itwok'o b́ gawiyiri, mank'o k'ot'ok 12 nababirwots bo ááwwotsi Iyesusats woshde'r bo imnetiyon bo kup'itwok'onat kon naari gond bek'onat kic'o bo ats b́ bodal bok'amitwok'o b́ iziri, s'uwaatsnowere izonat ats kordek'i keewo bí imiyakon b́keewo need'ib́k'ri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo, Ik'o Krstosn b́ be'etsok'o 1:1-3

Krstos Wosh na'oniyere damb b́ wotok'o 1:4—2:18

Krstos Musenat Iyasuwiyere damb b́ wotok'o 3:1—4:13

Jami abaatse Krstos Kahani b́ woto 4:14—7:28

Krstos taaro jamoniyere damb b́ woto 8:1—9:22

Krstos wosh woto bog b́wottsok'o 9:23—10:39

Imneti bogo 11:1—12:29

Ik' geneúsho 13:1-19

Gúúpi Ik' k'ono 13:20-21

B́ s'uwoko 13:22-25

1

Ik'o b́naay weeron noosh b́keewtsok'o

1 Ik'o yoots dúr ay weerindon, nebiyiwots weeron nonih nih wotssh ayoto keewtni b́ teshi, 2 Andomó dúr s'uwanatse jam keewo b́ naatetwok'o b́ woshtson b́ naay weeron noosh keewre, dats jamonowere bíne bí'azi. 3 Ik'i mango golr b́be'et bíyatsne, bí b́ doyon b́ s'eenon Ik'onton ike. B́ kúp' aap'on azeets jamo tep'dek't kurirwee, ash ashuwots morro b́ s'ayintsiyakon darotse Ik' kup'o k'ani aaromants beewtsere.

Naay wotts Ik'o b́melakiyotsiyere ayidek't bog b́wottsok'o

4  * Eshe bísh imets shúútso melakiwotssh imets shúútsoniyere bogtso b́ wottsok'oon Ik'o naay, melakiwotsiyere ayidek't boge.

5 B́ jamon melakiwotsitse,

«Neehe t naay neene, hambets taa neen shuure,»

Wee

«Taa bísh nih wotitwe, bíwere t naayi wotituwe»

bí ettso konshe?

6  * Ik'o b́ naay k'aabo datsanats b́woshor

«Melaki jamwots bísh sagadone» etre.

7  * B́ melakiwots jangoshmó

«B́ melakiwotsi shayirwotsi*

B́ gutswotsno taw laluwo woshitwee» bí eti.†

8 B́ naayi jangoshmó,

«Ik'ono! n naashi jooro dúre dúroshe b́ beeti,

N mengsti gumbonu kááwon bín nk'eezit gumbee,

9  * Kááwu finono n shuni, morri gondo n shit'i,

Manatse tuutson Ik'o neen,

n tohwotsiyere bog gene'úwo neesh imet fuuto níats b́ fuuti» etfe.

10 Andowere aani, «Doonzono! nee shin shino datsu nk'oons'i,

Darwotswere nkishi finnee,

11 Bo jametswere t'afitkne,

Neemó beetune,

Bo jametswere tahok'o s'uwitkne

12  * Shemok'o boon k'odetune,

Bowere tahok'o wonetúnee,

Nemó jam aawo woneratsnee,

N dúronwere s'uwo deshatse» bíeti

13  * Ik'o b́ melakiwotsitse,

«N balangarwotsi n tufi shirots t gedfetso

t k'ano maantsan beewe» bí et konshe?

14 Bere, melaki jamwots kashit ash ashuwotssh finosh wosheets Ik'i guuts wotts shayirwotsi woteratsnowa?

2

Bodaatsts kasho korbodek'etwok'o b́ iztsok'o

1 Eshe no shishts keewatse shortarr no dihirawok'o no shishits keew man jango sheengsh kordek'o noosh geyitwe. 2 Melakiwots weeron keewets aap'o arik wotwtsere, keewan finats jiitsrawonat keewmansho alerawo bísh wotit fayo daatsre, 3 Eshe, no kashts kash een wotts keewan no aatsnitka wotiyal aawk'oneya b́ shirotse keshosh nofaliti? Kashaanowere shin shin shishiyo dek'tuutso b́ tookon doonzoniye, bíyoke shishts ashuwotswere ar b́wottsok'o danirne. 4 Ik'onwere dabt milkiton, adits keewon, k'osh k'osh aditswotsi woshonat b́ shunok'o b́ imts shayiri S'ayin weeron bo gawts gawo kup'shre.

Ash naaro kasho maantsan jishituwo Iyesusi b́wottsok'o

5 Ik'o shinomaants weet datsu, no bjango nokeweyiru melakiwots bin boosh kewiratse 6 Dab́ S'ayin mas'aafwotsitse ikoke hank'o eteere,

«Nee bín n gawitwok'osh asho eebi?

Bo kis'o n detsetwok'o ash na'o eebi?

7 Melakiwotsiyere muk'i ndashiyi

Mangonat údi zewdiyo b́ tookats n gedi*

8 Jam keewo bí ali shirots n woshi.»

Jam keewo bí ali shirots b́ woshor, bí ali shirots woshraniyere b́ ooritso eegonwor aaliye. Ernmó and jam keewo b́ fa'ok'on bí ali shirotse b́ beyirwok'o andish b́borfetso be'afa'one. 9 Andomó muk' aawush melakiwotsiyere muk'i dashan teshts k'iri gond bek'o b́daatstsosh mangonat údi zewdiyo kurdek'tso Iyesusi bek'etwone, bí Ik'i s'aaton no únetssh k'irre.

10 Jam keewo bínat b́tookish azdek'ts Ik'o ay nana'úwotsi mangomants dowosh bo kashit weero jishitwo Iyesusi gond bek'on s'een b́ wotitwok'o b́woshi. 11 Ashuwotsi S'ayin woshitwonat b́weeron S'ayin wotts ashuwotswere nih iko nana'úwotsiye, manatse tuwtson Iyesus bonowere «T eshwotsiye» err s'eegosh jitseratse. 12 Mansh S'ayin mas'aafwotsitse

«N shúútso tieeshwotssh keewitwe,

Ashuwots bokakwetsokee botaalotse dubon neen uditwe» etre.

13  * Mank'o

«Taa bí ats t imneitiyo juwitwe» etre,

Ando aani

«Hamb eshe taanat Ik'o taash b́imts nana'awotsn hanok noone» etre.

14 Mansh nana'anots meetsonat s'atson detsk ash bowottsotse Iyesuswere bokok'o ash b́wotiye, man b́ k'alwere b́ k'irtsatse tuutson k'iratse al detstso dablosi t'afiyoshee. 15 Mank'o k'ir shati jangosh bo dúr jamo guuts wotat kéweyat beyirwotsi aaniy kewdek'oshee. 16 Iyesus shuno, melakiwotsi b́ woterawo, Abraham naaro tep'oshee. 17 Mansh jam keewo bí eshwots kok'o woto bísh geyife b́teshi, mank'oon ashuwots morro orowa etosh Ik'osh finosh amanetsonat maarts kahni naashwotsatsi k'aabo b́wotiye. 18 Bí b́ tookosh fadeyat gondo b́bek'tsotse fadeyrwotsi tep'o falitwe.

3

Iyesus Museyiye bogo b́wottsok'o

1 Darotse iti s'eegetsman kayitu wotts S'ayin amantsuwotso! no imneti kahni naashwots k'aab'onat Ik'o woshtso Iyesusats it aawo gerde'ere. 2 Muse Ik' maa jamatse amanek b́ teshtsok'o Iyesuswere bín naashits Ik'osh amaneke b́ teshi. 3 Maa agtso mooniyere bog mango b́detstsok'owa Iyesus Museyiyere bogts mango daatso bísh geyife. 4 Maa ik iko bín agts asho detsfe, jam keewo agtsonmó Ik'oniye. 5 Shinomaants keewu geyit keewosh gaw b́wotitwok'o Muse Ik'i maa jamatse amanek guutse b́teshi. 6 Krstosmó Ik'o maantse amanetso b́wot na'ok'o wotatniye, b́moonwere noone, b́ moo nowotitwere bí'ats no amanit keewonat arikon bín detsfone err bín noit'irwo nojangtso kup'ide desh nodek'oree.

Ik'i ashuwotssh boatso bo kotetwok'o keewetso

7  * Eshe S'ayin shayiro bí'etirwok'on

«Hambets b́ k'ááro it shishor

8 Worwotse taan it fador ti'ats it tuutsok'o

It nibo k'aztsi woshk'ayere,

9 Hansh it nihots taan bo fadi taanton bo weed'eyi

Hab natosh tk'altsonowere bobek'i» etfe Ik'oni.

10 «Mansh man dúri s'ootwotsi t fayere,

‹Bonibo jam aawo b́sheliri,

T weerindonowere danatsne› ti eti.»

11 Aaninwere,

« ‹Taa boosh ti imet kashdek'et beyok b́ jamon kindratsnee!› etaat

Fayat taarre.»

12 Ti eshwotso! ititse beyat beyiru Ik'atse wokit gondonat amaneraw nibo b́ deshawok'o it atso korde'ere. 13 Eshe, ititse morron dasheyar b́ nibo k'aztsi b́ woshrawok'o «Hambetsa» et s'eegets aawo b́ befetsosh aaw aawon it atsatsewo izewere. 14 Shin shin no detstso no imnetiyo b́s'uwi aawo b́borfetsosh kup'de deshnodek'etka wotiyal Krstosnton bano kayitwotsi wotitwone.

15 Manwere «Hambets b́ k'ááro it shishor

Weri gondi dúrmanor it k'altsinaaro it nibo k'aztsi woshk'ayere»

et keewetsok'one.

16 Wotowa bako b́ k'ááro boshishyakon gondat k'aztsmanots konotsne boteshi? Boon Muse jishdek't Gbs'itse dek' b́keshtswotsiwoshná? 17 Ik'o nibo hab nati s'eeno k'úúnit teshtswots konotsne? Morro finat boere boduuno worwotse dihit oortswotsiwoshna? 18 Eshe bísh aleratse eteets manotsi b́ wotiyalabako «T kashdek'i beyok kindratste» et boats b́ taartswots konotsne bo teshi? 19 Eshe kindo bomaaw amano bok'aztsatse tuutson b́ woto bek'rone.

4

1 Eshe, bí noosh b́ imetu kashdek'i beyokok kindosh noosh jangiyetso andoor b́besherafa'otse ititse konúwor kashdek'i beyok manok kindo b́ datsrawo b́ oorerawok'o nounetswor no'atso korde'one. 2 Sheeng doo shishi keewo bo boshishtsok'o noowere shishrone, ernmó bo boshishts aap'o amanat dek'o bok'aztsotse boosh eegor k'alratse. 3  * B́ fino, shin datsu bí azor tuut s'uuk b́wotiyalor, «Taa boosh ti imet kashdek'okok b́jamon kindratsno etaat fayat taarre» bí ettsok'on andoor no bín amanirwots Ik'o noosh b́ imet kash dek'i beyokmanits kinditwone. 4 Beyok ikoke shawatl aaw jangosh, «Ik'o b́ fin jamáátse shawatl aawotse kashb́dek'i» ett guut'ere. 5 Mank'owere hanoke aani

«Taa ti imts kashdek'okok b́ jamon kindratsnee» etfe.

6 Doo shishiyets keewman shin shin shishtswots bísh alewo bok'aztsotse boosh imet kashdek'ok manok kindratsnee, b́wotefermó manits bokinditwok'owa eteets ik ikwots fa'ane. 7 Manwere shin shin eteetsok'on

«Hambets b́ k'ááro it shishor, it nibo k'aztso k'ayere.»

et Ik'o ay dúroniye il Dawit weeron b́ keewts aap'o «Hambetsa» ett s'eegts aawo k'osh aawo Ik'o beezree. 8 Iyasu boosh kashdek'o imre wotink'e, Ik'o ando aaniy «Hambetsa» err k'osh aawi jango keewrawnk'ee b́ teshi. 9 Eshe Ik'i ashuwotssh sanbat aawi kashdek'o oor fa'ee. 10 Ik'o b́ finatse kashb́dek'tsok'o mank'o Ik'o b́ imet kashdek'ok kinditwo b́ finatse kashdek'etwee. 11 Mansh konwor ashmanots ale k'azi areyo shoyde b́ dihrawok'o, Ik'oki kashdek'ok kindosh kup'de'oone.

12 Ik'i aap'otso beyat beek wotat aaninwere finkee, git weeron shash detsts shikoniyere bogts shashe, kashonat shayiron, shas'onat jeemplon b́ galeefetsosh k'ut'itkee, nibi gitsotse ááshts hasabinat tewnon p'ec'de'er angshitkee 13 Ik'o shinatse ááshit azeetso eegonwor aaliye, bí ááwatse jam keewo sháánonat araats wotarr be'etke, noowere no aatet b́ shinaatsne.

Iyesus kahniwotsatsi naash eeno

14 Eshe daarwotsits k'ut'beshat dambaan daromaants amkindts eeno kahni naashwotsatsi k'aabo nodetstsotse no imnetiyo kup'ide'er deshde'one, kahniwotsatsi naashi k'aabonwere Ik'i na'o Iyesusiye. 15 No nodetsts kahni naashwotsatsi k'aabo noo angi maawatse noosh maac' k'ew falitke, bí jamkeewon nokok'oye b́ fadeyi, wotowaere iku morro fineratse. 16 Eshe mhreto daatsr tep'o noosh b́geyit aawon s'aato nodaatsitwok'o s'aato b́daatsetwok Ik' be joorok ik shatalon t'iinone.

5

1 Kahniwotsatsi naash ik iko ashuwotsitse galeyar Ik'onton gonkit kis'aatse ashuwots shegro wotaarr mebonat wosho t'intsosh b́ naashiyefoni. 2 Bí b́tookon maawk b́detstsotse dartswotsnat sheeltswotsi maac' k'ewon s'iilo falitwe. 3 Bí b́ tokooshor maaw ash b́wottsatse tuutson morrosh oorowe eto daatsitwosho t'intso bín b́ geyit ashuwts s'uzsh b́woterawo b́ tookishorniyee. 4  * Aronkok'o Ik'on s'eegetso b́ wotiyala bako konwor manghan b́tookon daatsratse.

5 Krstoswor mank'o b́ tookon kahniwotsatse naash k'aabo woti mango de'atse, ernmó bí kahni naashi k'aab wotimango b́ datsi,

«Neehe t na'o neene,

Taa hambets neen shuure» etts Ik'okne.

6 K'osh beyokoknowere Ik'o,

«Melkes'edik' naashtsok'o

Neehe dúre dúrosh kahni neene» etfe.

7 Ash wotat datsnatse b́ beyor, Iyesus k'irotse bín kashiyosh falit Ik'o maants een k'aaronat ay aac'uwo kuut'fetst Ik'o b́ k'oni, Ik'o b́shattsosh b́ k'ontso Ik'o b́ k'ebiye. 8 Ik'o naayi wotk'ay b́wotiyalor b́ bek'ts gond bek'atse aleyo danb́dek'i. 9 S'een wotat b́datseyakon aleyiru jamwots dúre dúron b́weeron kashitune. 10 Manwere Ik'o Melkes'edik' kahani naashok'o naashi k'aab woshdek't bín b́ naashiy.

11 Keewan jangosh tkeewit keewo ay fa'ee, ernmó t'iwintsdek'osh falitk woto it k'aztsosh itsh daniyosh mange. 12 Andish b́ borfetsosh it danifwotsi woto faliyank'te b́ teshi, ernmó Ik'i aap'o shints dano itsh aani danitwo k'osh asho geyife, mansh mank'oon eshe itsh geyitwo ez goora bako kup' mishaliye, 13  * Ez goor mec'ron beyiru jamo na'i marmat' b́ wottsotse sheeng keewonat gond keewon galdek'i dano dande'afa'e. 14 Kup' misho boosh b́geyitswotsmó sheegonat gondon galdek'i doy detsts ash een eenwotsiye.

6

1 Eshe Krstos jangosh shin shin noosh imets danman shuutsomaants k'ayik'rar, s'een wottso maants beshone, k'irts finatse naandrone err Ik'o amnon neediyetsatsere tuur aani need'ik'ayone, 2 Ikinwere aatsots gupi jango, ashaats kish gedo, k'irotse tuwi jango, dúre dúr angshi jangosh wotit dano aani need'ik'ayone. 3 Doonzon tooh han k'alitwone.

4 Bo imnetiyo k'az k'rts ashuwotsi Ik'o mandan aaniyosh faleratse. Ashaanots haniye shin shááno bek'rne, daratsnowere imeyiru imo shawshdek'rne, S'ayin shayratse kaydek'tswotsi woterne boteshi. 5 Ik' sheeng aap'onat weet dúri angon shawshdek'rne boteshi, 6 Jamaniyere il bo imnetiyatse shuutso maants boaanitka wotiyal bo botookon Ik'o Na'o aani jitetwotsnat ash shinatse bín bo ketitwotse boon naandre etomnadan aainyo faleratse.

7 Ayoto bi'atsats oot'iru awsho ushiru datsu, bí'ats maay shookts ashuwotssh k'awnts detstso imiru datsu deero Ik'oke daatsitwaniye. 8  * Angitsonat daaz angitson b bos'itka wotiyalmó k'awnts deshake bwotiti, kárn aawotsnowere c'asheetwane, b s'uwonwere tawon mis'e b́ wotiti.

9 Shuneets eshwotso! dab mank'o tkeewiyalorni, it itkashit kasho dowet k'ants keewo it detsdek'tso arik b́wottsok'oniye no dankee. 10 Ik'o kááwon angshkee, mansh it fintsonat shinowere andowere s'ayinwotsi tep'osh b́shúútsosha etaat it kitsts shuno bateratse. 11 It unetswor jangdek'at it kotiru keewo desh itdek'fetsosh kup'arr b́ s'uwi aawo b́ borfetsosh it kup'o it kitsitwok'owe noteewniri, 12 No tewnirwere bo imnetiyonat k'amoon kup'arr boosh jangiyets keewo naatet ashuwotsi it aritwok'owa bako jik' mangwotsi it wotitwok'owaliye.

Ik'o b́ jangits keewo arik b́wottsok'o

13 Ik'o Abrahamsh b́ jangiwor bín b́ taaritwo b́ tookoniyere bogo k'osho konwor bí altsotse hank'o ett b́tookon b́ taari, 14 «Arikon neen deritwe, nnaronowere ayituwe.» 15 Abraham k'amoon kott bísh jangiyets keewo daatsre. 16 Ash ashuwots bo taaror boyere bogts shúútsone bo taarfoniye, bo keewonowere taaron kup'irr bo dagotse fa'a moosh jamonowere bo ishfooni. 17 Eshe mank'oon Ik'o b́ keewts keewo wonerak b́wottsok'o kitsosh geeyat b́ jangitso naatetwots b́ jangits taaro boosh b́ kup'iyi. 18 Ik'o hank'on wonerawotsnat bo jangosh b́ kooraw git keewwotsi, manotswere jangiyonat taaron noosh imre, git keewanotsatse tuutso no shinatse fa'o noosh b́ jangitso kup'shr desh dek'o nofalitwok'o, ááshoko daatsosh b́ maants wos'tswots no een angikup'o daatsitwone. 19  * Jangeyirwan no kashosh shek'eraw kup' wotts mehlik'iya* eteetsok'oyiye, Iyesusn no jangts jango Ik' meyitsi degoniyere beshar gitsots kinditwe. 20 Beyok manokowere kahni naasho Iyesus Melkes'edik'kok'o dúre dúrosh kahaniwotsats naashi k'aabok'o wotat no shegro shino kindre.

7

Kahniyo Melkes'edek'i

1 Melkes'edek'hanwere Salem nugúsonat jamoniyere bog wotts Ik'osh kahniye b́ teshi, Melkes'edek'uwere Abraham naash naashwotsi da'at bí aanor weerindatse bín gonkat b́deeri. 2 Abrahamwere b́detsts jamotse tatslo kishdek't bísh b́ ími, Melkes'edek' shúútsi bits shintso «kááw Nugúsa» etee. Bíwere «Salem Nugúsee» han etonu «Jeeni Nugúsa» etee. 3 Melkes'edik' daneets nihonat indun b́detstsok'o guut'etsotse daneets shuweyi s'ap'o deshatse, b́ dúri tuwokonat b́ kashi geenzo s'uwoko deshatse, Melkes'edik'an Ik'o Naaykok'o ariyetso dúre dúrosh kahni wotatniye b́beeyi.

4 Ashaan aawk'o een b́wottsok'o s'iilere, shints nihwotssh nih wottso Abraham woor dab kes'oke biik'b́dots keewatse tatslo kishdek'tniye b́ imiye. 5  * Kahni finats beezeyiru Lewi naarotse ash ashuwotsitse, Abraham naaratse, man etonwere bo eshwotsatse tatslo bodek'etwok'o nemo azazere. 6 Melkes'edik'man dab Lewiwwots naar woto b́ k'azalor Abrahamoke tatslo dek're, bísh jangiyetso Abrahamnor derree. 7 Muk'efo biyere eeno kishatse deero b́ dek'etwok'owo aato deshatse. 8 Tatsl dek'irwots ik weeron k'irtke wotkne, k'oshweeronmó tatsl dek'irwo kashon b́ beetwok'o bísh gawetso Melkes'edik'iye. 9-10 Melkes'edek' Abrahamnton b́gonkeyor Lewi b́nih Abrahamatse b́ shwerafa'otse tatsl dek'o bísh b́geyitso Lewi b́ tookosh Abraham weeron tatslo dashre etee.

11 Ashuwotssh nemo ime Lewi kahaniyo weerone, Lewawino etefanoots kahni weeran s'een woto daatsere wotink'ere Aron kahny naasho b́woterawon Melkes'edik' naash detstso k'osh kahniyo b́woo geyirawnk'ee b́teshi, 12 kahani fino b́ woneewor nemonwere bínton towaar wonewo geyife. 13 Jaman b́ jangosh keewets kahniyo k'osh naare, han naarotse konwor wosht'intseyiru t'arap'ezoke t'int fintso aaliye. 14 No doonz Yhud naar b́ wottsok'o daneke, b́ wotefere Muse kahniwots jango b́ keewor Yhud naaro s'iilt b́ keewtso eegor aaliye.

Krstos Melkes'edik'k'o kahni b́wottsok'o

15 Keewan ayide sháánr b́datsetiye k'osho Melkes'edik'kok'o kahniyo b́ tuworee, 16 Bí kahni woti naasho b́ dek', b́kash genzi s'uwoko deshawona bako naaron waats nemonaliye. 17  * «Melkes'edik' kahani b́wottsok'o nee dúre dúrosh kahni neene» et bísh gawere. 18 Shin eteets tzaziyo nef wotat k'awntsalk b́ wottsotse bín shaark'reree. 19 Muse nemon ik keewonwor s'een wotofalratse, andmó Ik'ok b́ weeron t'inosh nofalitwo k'antso nojángtso noosh imere.

20 Haniyere okoon kahniyan Ik'i taaralon wotkaliyee, haniyere shino kahni wottsmanoots taaralone bowoti. 21  * Iyesusmó kahni b́wot Ik'o b́ taartsotsnee, manwere

«Doonzo ‹Neehe dúre dúrosh kahni neene› ett taarre,

bíasabiyo woneratse» ett b́ jango keewetsok'one.

22 Taarmanatse tuutson Iyesus taaron kindeets k'antsosh wusho wotere.

23 K'iratse tuutson kahni iko b́wonerawon b́finatse beyo b́falrawotse shints kahniwots bo taawo aye b́teshi, 24 Iyesusmó dúre dúrosh beyirwo b́ wottsotse b́ khnetiyo woneratse. 25 Mansh bo jangosh Ik'o k'onosh dúre dúrosh beyar beetwo wotar b́betwotse b́weeron Ik'o maants weetu jamwotsi b́ jamon kashiyosh falitwe. 26 Hank'o S'ayino, ik kiimo bíyatse aaltso, s'ayino, morretswotsitse gaaletso, dari aboniyere eents kahniwotsatse naashi k'aabo noosh geyife. 27  * Bí kahni k'oshwotskok'o shino b́ took morrosh, ilowere ash ash morrosh aaw aawon wosho t'intso bísh geyiratse, b́ tooko wosh woshdek't b́ t'intsor han aaniy b́geyirawok'on ishbazree. 28 Nemo kahniy naash woshdek't b́ naashitswots maaw ashuwotsiye, nemoniyere ili waatso taaron keweetsonmó dúre dúrosh s'een wottso Ik'o naayi naashire.

8

Iyesus handr taaron kahni naasho b́wottsok'o

1  * Eshe bojangatse nokeweyiru keewwotsitse bog keewo haniye, darotse Ik' eeno jori k'ani aaromantse beyirwo hank'o kaheniyi naash k'aabo detsfone. 2 Bí b́ finit S'ayin beyok arik wotts k'ewoko dunkaniyotse, dunkaniyan b́ k'oons'eyiye ash kishon b́woterawon doonzo kishonee. 3 Kahni naasho ik ikon b́naashiye imonat woshon b́t'intsitwok'owe, mansh kahniyanwere b́t'intsitwo ik keewo detso bísh geyife. 4 Nemok'on Ik'osh imetso t'intsit kahniwots bofa'otse bí datsatsa wotink'ere kahniyo woterawnk'e b́teshi, 5 Kahniyanots bo finirwo dunkani darotse fa'aman ariyonat b́ s'ilal mec'ree, man b́wotwere Muse gofu bí agoor, Ik'o «Guri abaatse neesh b́ be'etsok'on jam keewo t'iwintson finowe» ett bísh b́ keewtsok'onee. 6 Andmó Iyesus dag taalotse manitso b́ wotts taaro beshts nat taaratse bogonat k'ants jangiyetswotsats need'iyetso b́ wottsotse bísh imets fino boge.

7 Shin kindeets taaro shapo deshawo wotarr b́datseyink'ere gitlo taareyo geyirawnk'ee b́teshi. 8 Ik'o bí ash ashaatse shapo b́beyo kitsfetst hank'o etfe,

«Hamb, Israe'el ash ashuwotsnat Yihud ash ashuwotsnton

Handron notaaret aawo weetwe» etfe Doonzoni.

9 Taaranwere Gbs'itse bokisho detsdek'at boon tkishoor bo nihotsnton t taaretsok'oyiyaliye, bo taanton bo taaretsats bo kup'erawotse taawere boon aatsni tk'ri etfe Doonzoni.

10 «Eshe, haniyhakon Israe'el dats ash ashonton

T taaret taaro hank'owiye etfe Doonzoni,

Taa tnemone bo tookots beezitwe,

bo nibotsowere guut'etwe,

Bo Ik'onowere wotitwe,

Bowere tiashwotsi wotitune.

11 ‹Doonzo dande'e› err k'osh ashosh wotowa

bí eshwsh daniyitwo konwor beeratsye,

Muk'aatse tuur eenok b́borfetso jametso

taan danetwe,

12 Bonandosh oorowe eteetwe,

Bomorronowere haniyak boats taawratse.»

13 Haniyak «Handr taara» bí etor shints taarman nat woshre etee, mansh nat jamo b́ t'afit aawo t'iinwtsere.

9

Datsatsi Ik' k'oni mootsi finonat daritstson

1 Shin taarets, Ik' ik'iyi fini niwonat datsatsi Ik' Ik'iiyef beyoko detsfe b́teshi 2 Git k'aat'wotsi detsts dunkaniyu k'andek'rane b́teshi. C'eeshi gedokunat, woshi tusho bíyats b́beef t'arap'ez detsts shints maa kayu «S'ayinoki» eteefuni b teshi. 3 Gitl magarajiwoniyere jiik'o maantse gitsitsi kayu «S'aynat S'ayintsu» eteefuni. 4 Dunkani kay gitsitsts hanitse awntson dozets it'ano bíyats s'uwiyeyiru t'arap'ezonat, awntson futets taari taboto biitse fa'ebte b́tesh, taari tabotaniitse mano biitse detsts awntsi mosobiynu, atáát teshts Aron gumbu, nem tatswotsi bí'ats guut'ets gashets shútswots fa'ano boteshi. 5 Taabotatse fa'a morr t'afitwo bo bangon ipiru mangts Kirubeliwots fa'ano boteshi, ernmó jam keewanots jango and ik ikon keewo falratsonee.

6  * Hank'on jam keewo k'an b́wtsiyakon kahniwots bo fino s'eentsosh dunkany shintsi kayuts uni aawo kinditune. 7 Gitl gitsitsi k'at'uts kinditwonmó kahniwotsats naashi k'aabo s'uziye, b́ kinditwere worwototse ik aaw s'uziye, bíye b́ took jangonat ash asho dáron b́fiints morrosh b́ t'intsit s'atso desh b́de'aawo kindratse. 8 Dunkani k'at' shintsu b́ befetsosh S'ayinat S'aynu maants daamet weerindo andoor k'esheerafa'a b́wottsok'owo S'ayin shayiro hank'one b́ kitsiri. 9 Hanwere and dúro artsoniyee, mank'oon t'iniru imonat woshon t'intsiru asho nibo S'ayintsosh falatsne, 10 Keewanots handrit aawo b́waafetsosh finats jints úratsi niwwotsiye, boowere móónat úshi jangosh k'osh k'osh mashdek'osh beezets niwwots s'uzsh k'aleknee.

11 Ernmó Krstos and beyiru sheeng keewwotssh kahniwotsatsi naashi k'aabo wotat be'ere, bí b́kindts dunkaniyu een wotat s'eenuniyee, goofhaan ash kishon finerawnat azeetsaniitsk wotkiyaliye, 12 S'aynat S'ayinuts iknoto b́ s'atso dek't aani iwisherawok'on b́ kindi bako, eeyishikonat máánzi s'atso dek't kindratse, mank'oon dúre dúrosh noon woritwo noosh b́ daatsiyi. 13 Eeyishwotsna, manz wur s'atsonat woshosh mis'ts miinzigelu tulo kiimts ashuwotsats fakewoor meets kimatse boon mayde b́ S'ayintsitka wotiyal, 14 Dúre dúri shayri weeron b́tooko kiimo bíatse aalts wosho woshdek't Ik'osh t'intstso Krstos s'atso beyat beyiru Ik'osh finosh no nibo k'irts finotse aawk'owe iki bogo b́ s'ayintsiti k'úna!

15 Ekeewots bos'eege Ik'o jangit dúre dúrosh b́ imts rstiyo bodek'etwok'o Krstos handr taari dagotse manitwo wotere, man b́wotwere ash ashuwotsi shin taari shirots wotde bofints morrotse kashiyosh b́k'irtsoshe.

16 Jeshu kasho b́ beewor jeshu kashirwo b́ k'iro dandek'o geyife, 17 Jeshuman arikon finats b́ jinet jeshu kashirman b́ k'irihakee, jeshu kashirwo kashon b́ befetsoshmó jeshuman fineratse. 18 Mank'o b́wottsotse shints taaronúwor dab s'atsalon finats jinatse.* 19 Shin shin Muse b́ ímts nemotse fa'a tzaziwotsi ash jamosh keewre, maniyere hakon máánzonat eyishi s'atso aatsonton dek't nemi mas'aafonat ash jamono, hisop'i mit maaronat mereeri biri s'iron b́faki, 20 B́ fakwere «Ik'o itsh b́ azazts taaritsi s'atso haniye.» ettniye. 21  * Mank'o dunkaniwotsnat, boon kis'kesheyiru k'ac' jamats s'atso fakeree. 22  * Arikonoor Muse nemok'on muk' keewwotsiyere okoon jam keewo s'atsone b́ S'ayineti, s'atso b́kuud'erawonowere morratse S'ayino daatseratse.

Krstos morro t'afiyosh wosh b́woto

23 Eshe darotsi keew hanotsi ariyets wotts jamanots hannk'o niwron s'ayino boosh geyitwe b́teshi, darotsik wotts keewwotswor botookon haniyere bogts woshon s'ayino boosh geyife. 24 Krstos arik «Ik' maa S'ayinun» ariyeek wottsunat ash kishon finets S'ayinu beyokuk kindratse, bí b́tookon and nojangosh Ik'o shinatse be'ewosh darots kindre. 25 Ayhudi kahniwotsats naashi k'aabo b́ tooki s'ats woterawo s'atso dek't worwot worwoton S'aynat S'ayintsuts b́kindfoni, Krstosmó b́ tooko ayoto woshok'o k'alde t'intsosh kindratse. 26 Mank'o b́wotink'ere datso bíazeewortson ayoto gond bek'o dek'osh bísh geyiyank'ee b́teshi, and dúri s'uwaatse morro k'aaúbazosh b́ tooko wosho woshdek't iknoto iwishirawok'on be'ere. 27 Ashosh iknoto k'iro beezk'rere, k'ironiyere okonowere bí ats angshetwe. 28  * Mank'owere Krstos aywots morro k'aaúbazosh iknoto shukeere, aaninwere morro kurosh b́woterawo bín kotirwotsi kashiwosh gitlo be'etwe.

10

1 Nemo shinomaantsi weyiru sheeng keew ara (c'isha) b́ teshi bako b́tookon arikeewaliye b́teshi, mansh worwot worwoton jam aawo bo shukeet woshwotsi de'er Ik'ok t'iinet ashuwots s'een woshosh b́jamon falratse. 2 Nemo boon s'ayintsk'ro falituwe wotink'ere Ik'o mangiyosh t'iinet ashuwots jango, morrotse bos'ayintsotsnat morr deshawok'on bogitsotse boosh b́danetwotse wosh t'intso k'ayk'riyank'onee b́teshi. 3 Woshmanotsmó dúre dúr morro bín bogaawitwotsiye. 4 Minz wurwotsnat eyishuwots s'atso morro k'aaúbazo falratse.

5  * Mansh Krstos datsumaanats b́ woor hank'o etre,

«Woshonat imo geeratsne,

Atsonmó taash k'anirnee,

6 Mis'et woshonat

Morr t'afiyosh shukeet woshon

Geneeúweratsne,

7 Taa manoor,

‹Ik'o Izar Izewero! mas'aafotse t jangosh guut'etsok'on

ni alo s'eentsosh waare› » ti eti.

8 Bíwere shin ekeewots nemok'on kúúh keweekno bowotiyalor «Woshonat imon, mis'et woshonat morri k'awntso oorowe etosh shukeyiru wosho geeratsne, manotsnowere gene'úweratsne» bí eti, 9 Aaninwere, «Hamb, taa n shuntso s'eentsosh waare» bíeti, mank'oon gitlo man naari wosho beyok b́shato shegrshosh shintsi naar wotts wosho k'aaúbazre. 10 Mannowere «n shuna» etiru keewok'on Iyesus Krstos meetson iknoto aaniy b́ iwishirawok'on wosho wotat b́ t'intsotse s'ayinronee.

11 Kahniyo ik ikon morro k'aaúbazo falraw woshmanotsi uni aawo t'intsfetst aaw aawo need'dek'tni b́finefoni. 12 Krstosmó jam aawosh wotit wosh ikman b́t'intsiyakon Ik'o niho k'aniaaromaants beewtsere. 13 Haniyakon bín shit'irwots bí ali shirots bowotefetsoshe b́kotiri, 14 Manb́wotwere S'ayintsmanotsnowere wosh ikatse tuutson dúre dúrosh s'eenwotsi b́woshtsotsnee.

15 S'ayin shayironwere keewan jango noosh gawitwe, shin shinonowere,

16 «Aawu manotsiyere il

Bonton t taaret taaro haniye etfe doonzoni,

T nemone it nibots beezitwe,

bo tookotsowere guut'etuwe.»

17 Manats dabtnwere «Bo fints gond finonat morron

haniyere hakon gawratse» etfe.

18 Mansha morr jamo oorowe etehakon morr s'ayintsosh t'intset wosho haniyere okoon t'intso geyiratse.

Ik'o maants t'ino geyitk b́wottsok'o

19 Eshnee, ti eshwotso! Iyesus s'atsatse tuutsona jamoniyere bogts S'ayints Ik' moots kindosh nonfaliyt agito daatsdek'rone, 20 Nokinditwere b́ magarajiyon, etonwere b́ meetsatse tuutson noosh b́ k'eshts handronat kashomaants jiishts weerone. 21 Ik'i mootse al detsts kahni eeno detsfone. 22  * Mansh eshe nogitso gond gawoniyere b́ s'ayinetwok'o nonibats fakde'er, no atsonowere s'ayin aatson mashde'er, nib s'ayinonat arik wotts imnetiyo deshde'er Ik'ok t'iinone. 23 Jangiyets keewo noosh imtso amanek b́ wottsotse jangat nokeewirwo jangiyetsatse hake baka noerawon kup'shde deshde'one. 24 Shunoonat sheeng keewon k'ande'er nobetwok'o iko ikosh gawiwe, 25 jam aawo gonkeyaar no atsatsewo kup'shwoone bako, ik ikwots bok'alfok'o nokakwewo k'azk'ayonee, ikinwor, doonzo weyi aawo b́ karntsok'o gawde'e iki bogshde'er k'aluworee.

26 Ariko dan nodek'iyakon danfetsr morro nofiniyal haniyere okoon morrosh t'iinet wosho b́jamon aaliye. 27  * And ooritwonmó shinomaantsi wotitwo shatits angshonat k'efirwotsi mitsit shatits taawoniye. 28  * Muse gedts nemó titsetwats, git ash wee keez ashuwots bíats bogawitka wotiyal maac' k'ewalo b́k'iritwok'o wotowe. 29  * Eshe, Ik'o naayi gac'tso, bín b́s'ayints taaron waats s'atso k'awntsalk woshtso, s'aati shayiro c'ashtso, aawk'o bog fayeek'úna bísh wotiti arefa itsha? 30  * «Weer weersho tikee, taaye wotit k'awntso dashetwe» ettso koni b́wottsok'o danfone, mank'o, «Doonzo bí ashuwotsats angshitwe». 31 Beyat beyiru Ik'o kishats diho ayide'er shatitkee.

32 Shááno itsh b́shaniyakon ay gondo bek'aat bojangosh it k'amts manotsi bali aawwotsi gawwore. 33 K'atsoor ash shinatse c'asheertee, gondonowere bek'rte, k'atsoorowere man naari gondbek'o boats b́bodts ashuwotsnton tooh itwottsotse gondo bek'rte. 34 It tipetswotssh maac'o k'ewerte, k'antsonat uni aawosh beet gaalo itdetstsok'o itdantsosh it detstso itatse dek'eworowere k'amdek'at man genee'uwon dek'rtee. 35 Eshe een shilmatiyo bín itdaatsitwo bíyats it amantsman juuk'ayere. 36 Ik'i ettso s'eentsr Ik'o itsh imosh b́ taarts keewo daatsosh k'amar kordek'o itsh geyife. 37 Mansh eshe, hank'o ett guut'ere,

«Weetuman muk' gizewoniyere okoon weetwe,

ja'aratse,

38  * Tik wottso kááw ashonmó amanon kasho daatsituwe,

Shuutso maants bí aaniyalmó taa bíatse tuutson,

Geneeúweratse.»

39 Noomó amanar kash datsituwots jirwots noona bako shuuts aanar t'afitwots jirwots noonaliye.

11

Imnetiyo

1 Amana etoni, jangat koteyiru keewo «Ee arikon wotitwe» err dek'ee, ááwosh be'eraw keewonowere b́ be'eyirwok'o woshde'er taawe. 2 Shin ashuwotsi udeyiye bo amantsatse tuutsone.

3  * Datso bí azee Ik'on b́ wottsok'o t'iwintsdek'o nofalit amanone. Mansh be'eyiru keew jamo be'erawatse b́ finootsk'owo danfone.

4  * Abeel k'aayeliyere bogts wosho Ik'osh b́ t'ints b́ amantsoshe, Ik'o Abeel imtso b́ dek'or Abeel b́ imnetiyon kááw b́ wotok'o gawere, Abeel b́ k'iriyaloru b́ imnetiyon andoor keewirwe.

5  * Henok k'iro bi'ats b́borawok'o dambaan bín k'aaúdek'e b́ imnetiyoshe, Ik'o bín k'aaúb́dek'tsotse daatseratse, bín k'aaúdek'ewoniyere shinoor Ik'o b́gene'úshtsok'o bísh gawere. 6 Amanerawon Ik'i geneúsho faleratse, Ik'ok t'iinet asho Ik'o b́beyonat bín geyiru ashuwotsshowe k'awntso bimetwok'o amano bísh geyitwe.

7  * Noh manoori ááwon be'eraw keewwotsatse atso korbodek'etuwok'o Ik'o b́ keewor Ik'o shatt b́ meyitsi ashuwotsi woriyosh markabo b́ dooz b́ amantsoshe, Noh imnetiyonowere datso morretsi bwoto dant datswats bí angshi, Nohuwere amanon daatset kááw woto b́ naati.

8  * Abraham keer, bísh risti woshde'er b́ dek'et beyokok bí ametuwok'o bín s'eegeyor bí ametuwoko dab b́dariyalor amoosh bíazaze amanatniye. 9  * Jangiyets keewo bínton naatetwotsi wottswots Yisak'nat Yak'obnton jangiyets datswatse ash datsi ash wotat gofootse b́bee imnetiyone. 10 Man b́k'alwere b need'oko kup' wottsu, Ik'o ay dúrosh gaw dek't bí agts kitu b́ kotirwotsnee.

11  * Sarash jangits Ik'o amanek b́wottsok'o bdantsotse na'a shuwo bish beshtsunat Abraham ayidek't gawero b́wotyalor na'o bodaatsitwok'o ango bdaats imnetiyone. 12  * Mansh Abraham k'irts ashok'o taawets ikatse daritsi k'eenok'onat aatsi gúúratsi shiyok'o taaweraw naaro b́datseyi.

13  * Jametsanots boamantsok'one bok'iri, Ik'o boosh imosh b́ jangits keew jamo daatsratsne, ernmó wokoon s'iilt bo daatsdek'tsok'o woshdek't genee'uwon k'aaúbodek'i. Datsatsnowere ibonat ash datsi ashok'o bowotonowere t'iwints bodek'i. 14 Hank'o keewiru ashuwots bo took datso wottso kotiruwotskok'owa shanidek't bokitsiri. 15 Bítse bokeshts datsman gawrno wotink'ere b́maants aniyank'nee b́ teshi. 16 Andmó iki bogtso, darotse fa'a datso miraac'irunee, mansh Ik'o kito boosh b́ k'anitsotse «Noko Izar Izeweri» err bín bos'eegal bín jitsiratse.

17  * Abrahami fadewor Yisahak'i woshok'o woshdek't b́ t'ints imnetiyone, bísh jangiyets aap'o dek'tso Abraham b́ na'a iks'uzo shukoshe b́teshi, 18  * Beree Ik'o, «Yisak'n n naaro neesh s'eegetwe» ettniye b́teshi.

19 Ik'o k'irotse tuuzo b́ falituwok'o Abraham bí amantsosh arikon k'irotse b́ tuutsok'o woshdek't Yisahak'i aaniy daatsb́dek'i.

20 Yisak' shinomaants wotit keewo gawudek't Yak'obnat Esawn imnetiyone b́ deeri.

21  * Yak'ob k'irosh b́ t'intsok'on Yosef nana'úwotsi ik ikon deert b́ gumbi c'uushats te'edek't Ik'osh b́sagad imnetiyone.

22  * Yosef k'irob́t'intsok'on Isra'el ashuwots Gbs'itse bokeshetwok'o b́ keew b́ mak'tsonowere awuk'o bok'alitwok'o boosh tzaziyo bí'im amanatniye.

23  * Muse b́ shweetsok'on b́ indunat b́ nihn azsheeng b́ woto bobek'tsosh Nugúso tzaziyo bosharawo keez shashosh boáats imnetiyone.

24  * Musewor bí eeniyakon «Fer'on na'i na'a» err s'eegeyo b́k'az imnetiyone. 25 Mansha manorush morron daatset genee'oniyere Ik'i ashuwotsnton gondbek'o daatso b́ marat'i. 26 Shino maantsowere b́ daatsit k'awntso b́ bek'tsotse Gbs' galoniyere Krstos jangosh gac'eyo bog b́ wottsok'o gaw b́dek'i.

27  * Nugúso fayonowere b́sharawo Gbs'itse b́ kesh amanone, ááwon bek'erawo Izar Izewernowere b́ bek'tsok'o wosht b́ weeratse b́ kúp'i. 28  * K'aab na'o úd'osh azazets Ik'i melakiyo Israe'el dats ashuwots k'aab na'o b́ úd'rawok'owa ett Fazigonat s'ats faki nemo b́k'al imnetiyone.

29  * Israe'el dats ashuwots dats shuuk'atse kimírwok'o aats k'ar birotse bokim bo amnanoshe, Gbs' ashuwotsmó mank'o k'alosh botuwor bo jametsuwots aats limniye bowtsi.

30 Israe'el ashuwots Iyariko shútsi kas'o imnetiyon shawat aawo boguurtsosh shútsi kas'uwots gahbowtsi. 31  * Widetsu Ra'ab dats k'oroor amtswotsi jeenon b́ dek'tsosh azazerawwotsnton k'ironiyere b oor imnetiyone.

32  * Eshe k'osho aawne tkeewiti? Gediwon jangemo, Barak' jangemo, Samsom jangemó, Yoftahekemó, Daawitko, Samu'el jangemó, nebiyiyiwots jango t keewrawok'o gizeyo taash bk'awneti, 33  * Bo bo imnetiyon mengstwotsi da'arnee, kááwonowere k'eezrnee, boosh jangiyetsonowere daatsrne, ééshwots nonónowere bo is'i. 34  * Tawi angonowere takrnee, shiki shashatsnowere keshernee, nef wototse kesht kup' wotomaants bo woneyi, kes'oonowere kup'wotsi woternee, kec'r da'af t'alati kes'i ashuwotsi bogishi, 35  * Máátswots bo jag k'irtswotsi k'irotse botuure daats bodek'i. K'oshwotswere bogts k'irotse tuwo daatsosh gawt k'osh k'osh onó bobek'etwok'o k'alewor bo tipotse kesho geeratsne. 36  * K'oshwotswere boats kashetswotsi wotat bojot'eyi, k'oshuwots bo tufo muk'on tpeyat tipi moots juweerne, 37  * Shútson botogeyi, magaaziyon bo kap'eyi, shikon boúd'eyi, mereeronat eyishi gok'o tahdek't bo jawri, t'owwotsnat giishets ashuwotsi wotat bo shambi. 38 Worwotse, guratse, datsats gitsotse fa'a gop'onat oorotsa guurat bo beyi. Mank'owono datsu boosh wotiitk beyoko wotat daatseratsane.

39 Jamanotswere bo imntiyon boosh gawetso bowotiyaloru boosh jangiyetso daatsde'afa'ane. 40 Ik'o noosh k'ants keewo k'ani b́k'rtsotse, mansha bo nontoni bako boaal s'eenwotsi woto falatsne.

12

Ik'o nonihi b́wottsok'o

1 Daawnok'o noon gúúrts gaw jamanotsi no detstsotse no'ats kur wotts keew jamwotsi no'ats deshts morro k'a'úbayr no shinatse beyiru nohewo k'amde kup'ar woc'one. 2 Nowos'etwere no imnetiyo ned'itsonat s'eentstso Iyesus ats no ááwo gerdeniye, bíwere b́ shinatse need'wtsts geneúwatse tuutson jitatse k'irr gac'ewo eegok'oor b́ taawrawo jitatse gondbek'on k'iro k'amb́dek'i, Ik' be jooroke k'ano maants be b́wtsi.

3 Eshe taahr, maac'o it k'ut'rawok'o morretswots bín bo k'eefere k'amdek'tso Iyesusi s'ilde'ere. 4 It morronton mak'orewoke s'ats kud'efetsosh b́borfetso k'eferafa'tee. 5 Ik'o b́ nana'ikok'o woshdek't itango kup'shosh hank'o bí ettso batk'rerte,

«T naayo! doonzo sezo ketik'aye,

b́ hadoshowere maac'o k'ut'k'aye,

6  * Doonzo b́ shuntsoniye b́ sezfoni,

B́ nayik'owosh dekt b́s'iliruwono b́fayefoni.»

7 Ik'o b́ nanaúwotsk'o itn b́tawtsotse b́ sezo k'amoore, b́ niho bín b́ sezraw na'o kone? 8 Nana'a wotts jamwots bo daatsiru sezo it were daatso it k'azal dik'al itna boko nana'a itnaliye. 9 Haniyere okoon, noúnetsi sezf meetsi nihwots detsfone b́teshi, bonowere mangiye nomangifoni, bere kashon beyosh kashi weeron nih wottsosh iki bogshde azazewo aawk'oneya noosh geyiwo b́k'azeti! 10 Bosh sheengo araat b́ be'etsok'on muk' gizewush noon sezrne, bímo b́ S'ayino kayitwotsi nowotish sheengosh noon sezfe. 11 Sez jamo manorish shiyanitka bako geneúshitk areratse, ilomo man dandek'ts ashuwotssh jeenon s'eentso kááw fini shwo boosh daatsituwe.

Izonat bo atso korbodek'etuwok'o

12  * Mansh it kish neftswotsnat itgubr maawtswotsi kup'ide'ere. 13  * Doklirwo b́ kashitwok'owa bako b́ beyoke keer b́ tisherawok'o, it tufooshowere weerindi kááwo woshde'ere.

14 S'ayn woteraniye konworu doonzo bek'osh b́ falawotse, ash jamonton jeenon bewore, S'ayinon beyoshowere kup'owere, 15  * Ititsere konshoru Ik' s'aato b́ shaprawok'o it atso korde'ere, mank'owere s'aam shuu iko shuwit s'ap'o ititse boc'r iti b́ kic'irawok'o, aywotsno b́ kimshrawok'o korde'ere. 16  * Gusiyetso wee iknoti móósha ett b́ took k'aabo kemtso Esawkok'o shayri ash woterawo ititsere b́ daatserawok'o it atso korde'ere. 17  * Esaw il s'aato aaniy dek'osh b́ geyor s'aatman bísh baziyetsok'o danfte, b́k'altso woniyosh kup'dek't eepfetst b́geyiyalor weero daatso falratse.

18 Kishon shuu'etwok wee mis'etuo Sin gurok borafa'ate, bamplomants, shatits t'alwots, eegurahi jongokowere, 19  * Ezbedi k'arokowere wee keeweyiru aap'o b́ shishetwoko borafa'ate, aap'ets keewman shishts ashuwots «Eshe bodre haniyak k'osho noosh aap'ek'aye» et bok'onfetso bodrnee.

20  * «Gizo dab gurman b́ t'awiyal

Shútson togeyar k'irwee»

Etiru tzaziyo boats b́mangtsosh bín kuro falratsne. 21  * Manoke bek'ets keewman eenonat shatiik b́teshtsotse dab́ Muse woor

«Taa shataat, k'ewere» bí et.

22 Itiyelee S'iyon guromants t'inwtsertee, bihe kashetso Ik'o kito wotts daritstsu Iyerusalemiye, genee'úwon kakwedek'tswotsok, ay kumon taawet mlakiwotsok t'inrte, 23  * Bo shúútso darots guut'etswotsok, k'aab nana'a wotts amantsuwots ko'eetsok, kááw angshitu Izar izewerokonat s'ayin wotat daatsts shayirwotsok t'inrte.

24 Handr taareyosh dag taalotse manik wottso Iyesusnat Abeel s'atsoniyere k'antso keewiru fakets s'atsookowere t'inrte.

25  * Keewirman de'atsone it erawok'o itatso korde'ere, Ekeewots Ik'o ashon datsatse boosh b́ keewre k'ewatsone ettswots b́shirotse kesho bomaawiyakon, bére noo darotse noosh keewirwo dek'onok'azal awuk'o kalrniya b́ kishotse kesho nofaliti! 26  * Manoor bí aap'o datso shek'ere, «andmó datsu mec'ro b́woterawo aani dabr darono dabde'er shek'ituwe» eton keewure. 27 Han «Iknoto dabr,» etiru keewoniye b́ kitsiriyee shek'eraw keewwots kup'arr bobetuwok'o shek'eyirwots wee azeets keewwots bobeyoke botuwitok'oniye.

28 Eshe noo shek'eraw mengstu nonaatetwotse Ik'o udoonee, b́ gene'úwitwok'oon mangiyonat shatoon bísh finone. 29  * No Ik'o Izar Izewer mitsit tawok'oyiye.

13

Ik' geneúshit fino

1 Jam aawo it ats atsewo eshwi shunon shunewere, 2  * Ibo de'er ibiyo batk'ayere, mank'oon ibuwotsi dek't ibiyoke ik ik ashuwots bodananiyere melakiwotsi dek't ibiyirne. 3 Bonton tohar it tipetsok'o woshder tipetswotsi gawwere, it were bokok'o gondo it bek'irwok'o woshder gond bek'irwotsi gawwere.

4 De'ewo jamokere mangiyek wotowe, widetswotsnat gobetswotsats Ik'o b́ angshitwotse kenihonat máátsun amank woto shapiir bo de'ewo kimsh k'ayine.

5  * Gizi shunatse wokoore, it detstso itsh boree, Ik'o «Taahe b́ jamon neen juweratse, b́ jamon neen k'ayaatse» etre. 6  * Manshowere amande'er,

Taan tep'etwo doonzoniye, sharaatse,

Asho taan eeg k'alosheb́ faliti? No eteti.

7 Ik' aap'o shin shino itsh keewts itn jishirwotsi batk'ayere, bo beyonat bo fini shuwo gawr bo imneti jafro sha'owere. 8 Iyesus Krstos ootsowere haambetsowere dúredúrosh bíne, wonawoneratse. 9 Daneraw k'osh k'osh naari danosh kisho imk'ayere, nonibo máá nemwotsi kotosh b́ woterawon s'aatats b́kup'ink'ere sheenge, mishi nem han shoyts ashuwots eegor boosh k'alratse.

10 Noo wosh t'iintsef t'arap'ezo detsfone, b́ woteferor dunkaniwtse finef kahniwots wosh t'intseyiru t'ar'p'ezoke fa'a misho k'aaúde'er bomarawok'o baziyeke. 11  * Manwere eegoshe ayhudiyi kahniwotsats naashi k'aabo morrosh oorowe eto datseetwo gizi s'atso de'er jam beyokoniyere bog S'aynts beyokuk b́ kinditi, gizi dunmanó gáloniyere úratsne b́ mis'eti. 12 Mank'owere Iyesus ash asho b́ took s'atson S'ayntsosh kiti fengeshoniyere úratse gondo bek'o b́dek'i. 13 Noowere gálotse keer b́ maants amone, b́ ketts ketonowere kaydek'tswotsi wotoone. 14 Noo haniyak weet kituni nokotiri bako kup'ar need'it kitu datsanatse deshatsone. 15 Haniyako Iyesusn udi wosho uniaawo Ik'osh t'intswonee, hanwere b́ shútsosh gawiru nooni k'indwotsn t'iinet udi woshoniye. 16 Sheeng keewo k'alonat it detsts keewo jamwotssh kayiyo batk'ayere, Ik'o geneúshitwoniye hank'o wotts woshoniye.

17 Itn jishirwotssh alewere, bo ali shirots wotoore, boon aatet keewo (halafinet) b́beyrwotse it kashi jangosh kup'at bofiiniri, it boosh it azazeyink'ere bo bofino genee'úwon finiyank'nee, mank'o wotob́k'azalmó bo fino shiyanone bofinti, manwere itsh k'auntsalko b́ wotiti.

18 Noosh Ik'o k'onwore, nib s'ayino nodetstsok'o arikee, jam weeron sheeng doyonon beyosh tewnirwone.

19 Dabnwor kup'arr Ik'o itk'onitwok'oye itn kup'idek'at tk'oniri itok tiaanitwok'oye.

Gúúpi Ik' k'ono

20 Mererwotsi jintso nodoonz Iyesusi dúre dúri taareyi s'atson k'irotse tuuztso Ik'o Izar Izewer jeenika 21 B́ shuntso k'alosh it bodetwok'o sheeng keew jamon itn editwee, geneúshitwonowere Iyesus Krstos weeron noon woshwe. Iyesus Krstossh dúre dúron mango wotowe, amen.

Gúúpo

22 Ti eshwotso, itsh t guut'ts wosho k'awun b́ wottsosh ti izts keewan k'amde'er itdek'etwok'owe ayidek'at itn tk'oniri. 23 No eshu T'imotiwos tipi mootse b́ keshtsok'o it danetwok'o shunfee, kááwon han maants b́ weetka wotiyal bínton it maants waar iti s'iiletwe.

24 Iti jishirwotsnat S'ayin jamwotssh t jamo t'intswere, It'aaliyani datson waat hanoke fa'a krstiyanwots jamo itsh t'iintsrnee.

25 S'aato it jametsnton wotowe. Amen!

* 1:4 1:4 Dub. 2:7; 2 Sam. 7:14; 1 Naash. 17:13

* 1:6 1:6 Iwi. 32:43

* 1:7 1:7 Dub. 104:4

* 1:7 1:7 Shayira: Eto Griki mas'aafotse jongok'o woshefe etiru biitso detsfe.

† 1:7 1:7 Shayra: Eto b́melakitsi jongok'o woshitwe eta.

* 1:9 1:8-9 Dub. 45:6-7

* 1:12 1:10-12 Dub. 102:25-27

* 1:13 1:13 Dub. 110:1

* 2:7 2:7 Yoots kishon guut'ets bits ik ikwots «N kishi finats bín nnaashiyi» etirwo dabfno.

* 2:13 2:13 Isa. 8:17-18

* 3:7 3:7-11 Dub. 95:7-11

* 4:3 4:3 Dub. 95:11

* 5:4 5:4 Kesh. 28:1

* 5:13 5:12-13 1 K'or. 3:2

* 6:8 6:8 Aze. 3:17-18

* 6:19 6:19 Lew. 16:2

* 6:19 6:19 Mehlik'iya: Eteetso markabo b́ beyoko b́ fakshawok'o woshirwoniye.

* 7:5 7:5 Taaw. 18:21

* 7:17 7:17 Dub. 110:4

* 7:21 7:21 Dub. 110:4

* 7:27 7:27 Lew. 9:7

* 8:1 8:1 Dub. 110:1

* 9:6 9:6 Taaw. 18:2-6

* 9:18 9:18 Taara: Grriki mas'aafotse taaronat eekon ikne.

* 9:21 9:21 Lew. 8:15

* 9:22 9:22 Lew. 17:11

* 9:28 9:28 Isa. 53:12

* 10:5 10:5-7 Dub. 40:6-8

* 10:22 10:22 Lew. 8:30; Hzk'. 36:25

* 10:27 10:27 Isa. 26:11

* 10:28 10:28 Iwi. 17:6; 19:15

* 10:29 10:29 Kesh. 24:8

* 10:30 10:30 Iwi. 32:35-36

* 10:38 10:37-38 Ibr. 2:3-4

* 11:3 11:3 Aze. 1:1; Dub. 33:6-9; Yoh. 1:3

* 11:4 11:4 Aze. 4:3-10

* 11:5 11:5 Aze. 5:21-24

* 11:7 11:7 Aze. 22:1-14

* 11:8 11:8 Aze. 12:1-5

* 11:9 11:9 Aze. 35:27

* 11:11 11:11 Aze. 18:11-14; 21:2

* 11:12 11:12 Aze. 15:5; 22:17; 32:12

* 11:13 11:13 Aze. 23:4; 1 Zen. 29:15; Dub. 39:12

* 11:17 11:17 Aze. 22:1-14

* 11:18 11:18 Aze. 21:12

* 11:21 11:21 Aze. 47:31—48:20

* 11:22 11:22 Aze. 50:24-25; Kesh. 13:19

* 11:23 11:23 Kesh. 2:2; 1:22

* 11:24 11:24 Kesh. 2:10-12

* 11:27 11:27 Kesh. 2:15

* 11:28 11:28 Kesh. 12:21-30

* 11:29 11:29 Kesh. 14:21-31

* 11:31 11:31 Iya. 2:1-21; 6:22-25

* 11:32 11:32 Mes. 6:11—8:32; 4:6—5:31; 13:2—16:31; 11:1—12:7; 1 Sam. 1:1—25:1

* 11:33 11:33 Dan. 6:1-27

* 11:34 11:34 Dan. 3:1-30

* 11:35 11:35 1 Naash. 17:17-24; 2 Naash. 4:25-37

* 11:36 11:36 1 Naash. 22:26-27; 2 Zen. 18:25-26; Erm. 20:2; 37:15; 38:6

* 11:37 11:37 2 Zen. 24:21

* 12:6 12:5-6 Ari. 3:11-12

* 12:12 12:12 Isa. 35:3

* 12:13 12:13 Ari. 4:6

* 12:15 12:15 Iwi. 29:18

* 12:16 12:16 Aze. 25:29-34

* 12:17 12:17 Aze. 27:30-40

* 12:19 12:18-19 Kesh. 19:16-22; 20:18-21; Iwi. 4:11; 5:22-27

* 12:20 12:20 Iwi. 19:12-13

* 12:21 12:21 Iwi. 9:19

* 12:23 12:23 Aze. 4:10

* 12:25 12:25 Kesh. 20:22

* 12:26 12:26 Hag. 2:6

* 12:29 12:29 Iwi. 4:24

* 13:2 13:2 Aze. 18:1-8; 19:1-3

* 13:5 13:5 Iwi. 31:6, 8; Iya. 1:5

* 13:6 13:6 Dub. 118:6

* 13:11 13:11 Lew. 16:27

Yak'ob

1

2

3

4

5

Yak'ob Wosho

Kindo

Yak'ob woshan aawu aawon nobeyosh noon jishitu hasabiyotsi detsk b́ wotor b́ guut'ewwere dats jamats bad'ts tatse git naruwotsshe, guut'tsonwere dani telefo finats nijitsit malo, Krstiyani doyo detsonat ayhudi woto jishosh wotit keewwotsi kishde'er kitsit jewuri keewuotsn b́ t'intsiri, kashi jango, bogabogsho, fadewo, sheeng amalo, amani jangonat sheeng finon, albero b́ dowet gondonat sheengon, dani teleefo, atsatseyo fayeyi jango, bogtaana etonat b́ tooko dash detson k'oshuwotsats angshi jango, it'i jango k'amonat Ik' k'oni jangon, krstiyaniwots k'alosh boon geyit keewi jango ik ikon guut're.

Woshan krstiyani beewotse imnetiyo finats b́jinet jango shaanidek'tni b́ kitsiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo. 1:1

Imnetiyonat Dani teleefon. 1:2-8

Tugroonat gaalon. 1:9-11

Fadeyo. 1:12-18

Ik'o keewuts keewo k'eboonat finats jiitson. 1:19—2:13

Amanonat finon. 2:14-26

Krstiyaaniyonat bíalbeeron. 3:1-18

Krstiyaaniwonat datsaann. 4:1—5:6

K'osh k'osh naari keew jangosh imets izo. 5:7-20

1

Jamo

1  * Dats jamats bad'ts tatse git jirwotssh Ik'onat doonzo Iyesus Krstos guutso wottso Yak'oboke wosheets jamó, jeno itsh wotowe.

Imnetyonat Dani teleefon

2 Ti eshuwotso! k'osh k'osh naari fadewo itats b́bodor geenúshit keewwotsi it daatstsok'o woshde'er taawwere. 3 It imnetiyo b́fadewo k'amo itsh daatsituwo b́wottsok'owo dandek'etute. 4 K'amonowere it kup'o ik jago itsh b́shaprawo s'eenonat itn bodtswotsi woshituwo wotowe. 5 Ititse dani teleefo bísh b́shapts asho fa'e wotiyal Ik'o k'onuwe, Ik'onwere bísh imetwe, bí jametsosh shiitso bí aa'awo tewudi doon imetwo Izar Izeweriye. 6 Ernmó asho eegonor gito b́gímberawo amande'er k'onuwe, git gimbiru asho jongon gifniyeyat giwwtsts aatsk'aroniye bíariye. 7 Mannaari asho doonzoke ik jago b́daatsituwok'o bísh ark'aye. 8 Han b́wotituwere git níbo detst b́weerindatse hake baka bíetiruwoshe.

Tugrets ashonat gaalets ashon geneúwo

9 B́ beewon dashan wotts eshuwo Ik'o damban bín b́ detsetwosh geneúwowe, 10 Ash gaalo bodi fuundok'o b́ ooshetuowotse b́ beewon dambaan wotts eshuwo Ik'o b́bewo dashan b́woshiyalor gene'úwowe, 11  * Aawo b́ k'ees'onton b́keshor bodo shuuk'iniye b́k'riti, b́ fúndonuwere ooyniye b́wutsiti, bíazisheengonwere t'afniye b́wutsiti, mank'owere gaalets asho b́fiinon b́jaakfere t'afniye b́wutsiti.

Ashaats bodet fadewo

12 Doonzo b́ taartsok'on bín shuntswotssh b́ imet kashi akililiyo b́ dek'etuwosh fadeyo k'amar kúp'it asho deereke. 13 Ik'o gond keewon noon b́ fadrawotse mank'o bíwere konnoru b́ fadrawotse asho b́ fadeyor «Ik'o taan fadre» etk'aye. 14 Ernmó asho ik ikon b́ fadeyir b́ took tewnon geetseyar bí ant'elcewore. 15 Haniyhakon tewunu bmaac'or morro shuwitwaniye. Morronu s'eenon bi eeniyakon k'iro shuwituwane.

16 Shuneets eshuwwotso! it ant'elcherawok'owa! 17 Sheengts imonat s'een wotts deer jamo Ik'okne, han b́weetuwe c'ishok'o wona wonewo deshaw shááni niho Ik'okne. 18 Ik'o bí azts jam shintswotsitse gawdek't ari aap'on noon shuure.

Shishetso finats jitso

19 Shuneets eshuwotso! han batk'ayere, ash jamo k'ebosh káártso, noonkeewonat fayosh mango wotowe. 20 Ash fayo Ik'i kááwo daatsiratse. 21 Hansha kiimonat weerigondi ayonowere ok k'aúbayr Ik'o it nibots b́ toktsonat it kasho kashiyo falitu aap'man it tooko dashan detson de'ere.

22 Ik'i aap'tso finats jiitswere bako it tooko dashfetsr shish mec'ro shishfwotsi wotk'ayere. 23 Ik' aap'ts aap'o finats jiitsraw asho bín bíazeets shiitso mastayiton bek'iru ashok'oyiye, 24 Ashaan b́shiitso mastyiton b́s'iliyakon ametuwe, awuk'o b́wottsok'owo manoor batni b́k'riti. 25 Wotowa eree nas' kishit b́ nemo sheengshr s'iilr bín kup'ituwo bínowere shiir baterawo, finats jitsitu asho b́ finon deereke b́ wotiti.

26 Bí albero korde'aniyere Ik'o Ik'irwe eteet asho b́ tookoniye b́ dashiri, b́ ik'iyonwere k'awuntso deshatse. 27 Ik'o niho shinatse s'ayinonat kimaw hayimanotiyo, nihonat indo k'irts nanaúwotssh, aaninu bokenih k'irts máátsuwotssh bo kic'or boon tep'o, b́ tookonowere datsanatsi kimatse kordek'oniye.

2

Ash bogabogsho b́geyirawok'o

1 Tieshuwotso! mangts doonzo Iyesus Krstosn amaniruwotsitna wotiyal iko ikoniyere bogfe eton asho bogabogshk'ayere. 2 Git ashuwots it kakuweyiru bewokok weetune, iko b́kishi jabots awntsi k'ubelo geddek'tsonat tah sheengo tah dek'tso gaaletska, k'osho kiimts tahidoro tahts tugretska, 3 Sheengiru tah tahdek'ts asho mangiyon «Sheeng beyokanats bede'e» it eteti. Tugretsonmó «Neyere manoke need'owe, wee ttufishiroots bede'e» it eteti, 4 Eshe, mank'oon it dagotse k'osh k'oshewonat bogabogshr angisho it angshituwok'o itsh be'eratsa?

5 Shuneets eshuwotso! k'ewere, Ik'o amanon galetswotsi bo wotitwok'onat bín shuntswotssho b́ jangits mengsto bo naatetwok'o datsanatsi tugretswotsi marat'de'atsa? 6 Itmó tugretswotsiye it gac'iri, itn dadaat angshi moo maants iti geetsirwots gaaletswotsiyoshna? 7 It bín it s'eegeyiru sheeng shúútso c'ashiruwots bonoshna?

8  * «K'osh asho ntookok'o woshde'er shune» et S'ayin mas'aafotse guut'etso Ik'i mengestitsi nemo it s'eentsiyal sheenge it finiri. 9 Ash dago it boga bogshiyalmó morre it finiri, nemo it beshiruwotse iti k'oretute. 10 Asho tzaziwotsitsere iko gaahr oorts jamwotsi b́ s'eentsiyal dab jamwotsi b́ gaktsok'owe taaweti. 11  * «Wido amk'aye» etts doonzo mank'o «Ud'k'aye» etre, mansh wido amo nk'azal dab n ud'iyal nemo gaakrne. 12 S'ayin kishit nemoke angsho dek'osh fa'a ashuwotskok'o keewwere, mank'owere k'aluwere. 13 Ik' angsho maarraw ashuwotssh mhreti woshratse, b́ wotefere mhretiyo angsho daa'ituwe.

Imnetiyonat finon

14 T eshúwotso! asho imnetiyo detsfe bí etal, ando aani b́ imnetiyo sheeng finon kitso b́ k'azal eebi bísh b́ k'aliti? B́ imnetiyo bín kashiyosh falituwa? 15 Bo tahituwonat bo meetuwo deshaw eeshuwotsnat mishúwotsn bobeyal, 16 ititsere iko bo beyosh geyit keewo imaniyere «Jeenon ameree! itsh k'ec'ee! woorwere!» bí etal eebi boosh b́ k'aliti? 17 Mank'o sheeng fin deshaw imnetiyo k'irkee.

18 Ernmó «Nee imnetiyo detsfne, taawere sheeg fino detsfe» etetuwo b́ beyal, «N imnetiyo finalo taash kitsuwe, taawere t finon t imnetiyo kitsituwe» etetuwe. 19 Nee «Ik Ik'o fa'ee» etaat amanirune, sheenge, amanonere Fo'erawwotswor amanirune, shatonowere k'ewirune. 20 Nee dartsano! imnetiyo finalo k'awuntso* b́ deshawok'o danosh geefiya? 21  * Nonihi Abraham b́ naayi Yishak'i wosh t'intseyru t'arap'ezats Ik'osh wosho woshdek't b́ t'intsor kááw b́ wot b́ finonalneya? 22 Eshe imnetiyo finonton ikoke b́ teshtsok'onat imnetiyo finon s'een b́ wottsok'o bek'irute? 23  * S'ayin Mas'aafotse «Abraham Ik'o bí amani, b́ imnetiyonwere kááw wotat bísh b́ taaweyi» ett aap'ets aap'o s'eenbwutsi, hank'on Ik' shun ash b́woti etiyi. 24 Eshe asho b́ kááwit imneti mec'ron b́woterawon finono dabde'er b́wotsok'o bek'etúnee.

25  * Widetsu Ra'ab Isra'elitse woshetswotsi b mootse bdek'or k'osh weeron boametuwok'o bwoshor bi bfinonon kááweratsna?

26 Kashaatse k'aleets meetso k'irkee, mank'owere finatse k'aleets imnetiyo k'irkee.

3

Albero kordek'i jango

1 Ti eshuwotso! noo danifuwotsi wottsuwots iki bogts angsho node'k'etwok'o itdantsotse ititse ayuwots danifuwotsi wotk'ayine. 2 No noúnets aayote nosheeliri, b́ noon keew keewon darrawo bí bí ats jamo kordek' falituwo ik jag bí atse daatseraw ashe. 3 Farsho noosh bí azazetwok'o b́ nonots lugamo nogedeti, mank'oon bíats jamó no shuntsok jiishituwone. 4 Markabo awuk'o een b́ wotiyaloru jong angon b́ jookewor, markab jokirwo bir múk'naún b́ shuntso maants b́ jiishiti. 5 Mank'owere alberu muk'na'a atsi kayu wotefetsat een een keewwotsn bit'iri, een gemo b́mis'fo taw muk'na'úne. 6 Alberunu tawok'oyiye. Alberu noatsi kaywotsitse daatseru gond datsuniye. Ats jamats aldetstsonat noats jamo bi awaashiti. Gahanemitse keshiru tawok'o nobee jamo bmitsiri. 7 Datsatsi s'otswotsnat kafuwots, datsatse getseyirwotsnat aats k'arotse sha'iru azeets jamwots ashon sezewo falitune, andoor sezeerne. 8 Wotowa bako albero sezo falituwo konuwor aaliye, úd'it marziyo bín s'eentsonat kashdek'o biitse deshaw gond keewniye. 9  * Bín no nihi Ik'o noúdiri, mank'owere bín Ik'i aron azeets ashuwotsi noc'ashiri. 10 Noon ikotse údonat c'ashon keshirune, tieshuwotso! han b́ woto geyiratse. 11 Aats t'up' ikotse úshosh wotit shaaw aatsonat s'aam aatson t'up'osh falituwa? 12 Ti eshuwotso! belesi mito woyira eteets mit shúwo shuwosh falatse. Wee woyini bos'o Belesi shuwo shuwosh falatse? Mank'o s'aam aatsotse shaaw aatso keyatse.

Daronat datsatsi dani teleefo

13 It dagotsere dan teleefonat t'iwints detsts asho kone? Dani teleefonat b́tooko dashan detson b́fiintsfino b́sheng beyon kitsuwe. 14 Wotowabako s'aamts okooronat b́ took shuno it nibots fa'e wotiyal it'k'ayere, arikeewatsowere kootk'ayere. 15 Dani teleefan b́ daatseti, datsuwatse meetsatse, Dablosokna bako Ik'onaaliye. 16 Okooronat took shunon bobeyokoke dimbironat gond fin jamwots beetune. 17 Wotowaere Ik'oke daatset dani teleefo shin shino s'ayine, manats dabrnuwere jeenon s'eents, doo, maneyo, mhretiyo, sheeng shuwo bín s'eentso, bogabogshoonat gitalberetsi woto biitse deshawoniye. 18 Jeen be shunts ashuwots jeeno shoohr kááwi shuwo kakuwitune.

4

Datsanatsi gondonton kod'ewo k'azi jango

1 It dagotse fa'a kes'onat fayon awuke waake? It atsotse kaariru it meetsi tewunaatsnosha? 2 Ik keewo daatsosh tewunirute, ernmó daatsatste, asho úd'irute okoorirute eree daatsatste, fayeyirute, koyeyirute. Ik'o it k'onraawotsnowere it geyiru keewo daatsatste. 3 Ik'o it k'oniyaloru Ik' it k'onts mansh aaniyo daatso itk'azir it k'oniru keewo meets geneeúwats jiitsosh gond asaabiyon Ik'o it k'onirwooshe. 4 It widetswotso! datsu shuntso Ik'i t'alato b́wottsok'owo danatsteya? Eshe konwor datsunton shune geyiruwo b́tooko Ik'i t'alato b́woshoniye. 5 Ando S'ayin mas'aafotse «Ik'i okooro, bí no gitsots b́ k'eezts shayiro b́ s'uzsh no wotitwok'oye» bí ettso datsmec'reya? 6 B́ wotiyaloru s'ayin mas'fo «Ik'o bog taana etirwotsi k'efituwe, dash took detsirwotsshomó b́ s'aato imetwe» b́ ettsosh Ik' imet s'aato jamoniyere boge.

7 Mansh Ik'osh keewewere dablosnoweer k'efoore, bíwere itatsere okaan wos'etuwe. 8 Ik'ok t'inere, bíewere itok t'inetwe, it morretsuwotso! it kishuwotsi s'ayntsuwere, it hakebaka etiruwotso! it nibo s'ayintswere. 9 Kic'oore, shiyanowere, efere, it miis'o eepo maants, it gene'o shiyano maants wonewe. 10 Doonzo shinatse it tooko dashan deshere, bíwere dambaan itn tuuzitwe.

Ashaats angsh k'azo

11 Eshuwotso, it atsatsewo oonek'ayere, ash oonitwo wee ashaats angshituwo neme b́ ooniri, nematse b́ angshiri, nemats n angshiyalomo dab angshtsi nwoti bako nemó s'eentsitk neenaliye. 12 Nem imetwonat angshituwo Ik' ikoniye, woriyosho t'afiyoshowere falituwoniye b́ s'uziye, eshe k'osh ashaats angshituwo kene neewo?

Bogtaana etotse atso kordek'o b́geyituwok'o

13 It «Hambets wee yaats hank'o wotts kitots amr manoke worwot iko beetwone, jaahrnwere oorshitwone» etiruwots itatso korde'ere. 14  * Yaats wotituwo danatste, it beyo eebi? ikonoto be'eyar il t'afit daawnok'o itne. 15 Maniyeremó eto iti b́geyituwo «Doonzo bíere nobeetka wotiyal han wee ekeewi k'alituwone» etoniye itsh geyiti. 16 Itmó han it etfk'oon bognona etoone it it'iri, han naari it' jamoniye gonde.

17 Eshe sheeng keewo k'alo danfetsr k'alraaw asho k'al b́k'azo morre bíats b́wotiti.

5

Gaaletswotssh boatso korbodek'etwok'o b́wooshtsok'o

1 Andoor it gaaletswotso! aab waa k'ewere, weerali gond bek'o it ats b́weetwotse kuhar efere. 2 It gaaljamo ok'wutsere. It tahonowere biliyon meewtsere. 3  * It awntsonat it ambaron ajwutsere, bí aj ajonwere gawe itats b́wotiti, it meetsonowere tawok'owe b́meetiye, s'uwaatsi aaw hanotsitse ay gaalo ko'irte. 4  * Hamb it tarootse k'es'roon jints fini ashuwots k'awuntso bik' itde'e bokuhi k'ááro b́shiyeyri, mááy ko'iruwots k'ááronowere dari kes'i jirwots doonzo waazats bodrere. 5 Datsatsi it beyo b́dowere it shuntsok' beerte. It tooko shukosh k'aniyets miinzok'o shopidek'rte. 6 Kááwo ats angshat úd'rte, bíwere itn k'eferatse.

Doonzo aanar b́woo k'amoon koto

7 Eshuwwotso! eshe haniyak doonzo b́waafetsosh k'amoon korere, goshtso b́ dats shintsonat ili awusho b́ daatsfetsosh k'amefetsr mangts k'awunts detstso b́ datsi shuwo kotfe. 8 Itwere mank'o k'amoore, doozo weyi aawo b́karntsotse it nibon kup'ore.

9 Eshúwotso! iti k'orerawok'o, it ats atseyo mumundk'ayere, Hamb eshe angshituwo fengeshatse need'wtsere. 10 Eshúwotso, doonzo shútson keewts nebiyatiyots gond bek'o k'amoon dek'on bo artsok'o danere. 11  * Dabnu k'amoon kúp'ts manots «Derekne» etiruwone boosha, Iyob awuk'o b́ k'amtsok'o shishrte. doononwere il bísh b́ k'alts sheeng keewo bek'rte, mannowere doonzo maartsonat maac' nefetso b́ wottsok'o bek'rte.

12  * Eshúwotso! b́jamon daron wotowa datson jam keewon keewonoru taark'ayere, it keewo ee eta wotiyal arikon ee eto wotowe, woteratse wotiyal arikon woteratse erere, mank'o woto b́ k'azalomó it ats angshetuwe.

13 Ititse bí ats kic' bodts asho b́ beyal Ik'o k'onuwe, geneúts asho b́ beyal Ik'o udefetsr dúwe. 14  * Ititsere shodts asho b́ beyal Ik' maa eenashuwotsi bíyok s'eede'e, boowere shodts manats doonzo Iyesus shútson zeyito furr Ik'o k'onune. 15 Hank'o imnetiyats need'ts Ik' k'ono shodts man kashituwe, Doonzonu b́ shodotse bín kashituwe, b́ fints morro b́ beyalo bísh orowa etetuwe. 16 Mansh it kashituwok'o it morro it ats atsewosh kewewore, iko k'oshosh Ik'o k'onuwe, kááw ash Ik' k'ono ay k'awuntso daatsit ango detsfe, 17  * Eliyas nonk'o ashe b́ teshi, wotowa bako awusho b́ búyawok'o kúp'shdek't b́ k'oni keez natonat worwoti badosh datsats eegoru awusho búyatse.

18  * Aaninwere Ik'o b́ k'onre daro awusho b́ imi, datsunuwere aani shúwo b imi.

19 T eshúwotso! ititsere iko ari keewi weratseere b́ keshal k'osho ari weero maants bín bí aaniyal, 20  * morretso b́ darts weeratse bí aaniyal, morretso kashu k'irotse b́kashituwok'onat ay morrosh orowa eto bísh b́ daatsituwok'o dande'e.

* 1:1 1:1 Mat. 13:55; Mar. 6:3; Wosh. 15:13; Gel. 1:19

* 1:11 1:10-11 Isa. 40:6-7

* 2:8 2:8 Lew. 19:18

* 2:11 2:11 Kesh. 20:13-14; Iwi. 5:17-18

* 2:20 2:20 K'awtsalka: Etirwan yoots brani mas'afwots k'irka etfe.

* 2:21 2:21 Aze. 22:1-14

* 2:23 2:23 Aze. 15:6; 2 Zen. 20:7; Isa. 41:8

* 2:25 2:25 Iya. 2:1-21

* 3:9 3:9 Aze. 1:26

* 4:14 4:13-14 Ari. 27:1

* 5:3 5:2-3 Mat. 6:19

* 5:4 5:4 Iwi. 24:14-15

* 5:11 5:11 Iyo. 1:21-22; 2:10; Dub. 103:8

* 5:12 5:12 Mat. 5:34-37

* 5:14 5:14 Mar. 6:13

* 5:17 5:17 1 Naash. 17:1; 18:1

* 5:18 5:18 1 Naash. 18:24-45

* 5:20 5:20 Ari. 10:12; 1 P'et'. 4:8

1 P'et'ros

1

2

3

4

5

Wosheetso P'et'ros Shints Wosho

Kindo

Wosh na'o P'et'eros woshts wosh shintso b́ guut'e b́ woshotse «Ik'o marat' b́dek'ts ashuwotsi» ett s'egeyirwotsnat múk'na'a Isiyotsere gaar maantsi kayotse bad'wtsts krstiyaniwotssha, b́ woshotsi een k'os'onwere bo imneti jangosh gishewonat gond bek'on boats bodts nababirwotsi kúp'shonat t'engoyosha, guut'tso han b́ k'aluere b́ k'iro, k'irt b́ tuwo, aanar b́weetwok'osh jangiyetso daniyitwo Iyesus Krstos doo shishiyi aap'o nababirwotssh gawiyosha, Iyesus Krstos beyo ariyetsok'o woshde'r s'iilr gond bek'o k'amoon dek'o boosh b́ geyitwok'owa boosh b́ gawiyiri, hanton deshidek't gond bek'o bo imnetyo s'ayinfre bíamo fadeyarr «Iyesus Krstos b́ be'et aawots» boosh wotit k'awntso bo dek'etwok'o boosh b́ kitsiri.

Guut'tso gond bek'o bo k'amitwok'o kúp'iyoniyere k'osho nababirwots Krstos shuutso sha'irwots beyo boosh b́ geyit narok'o wotar bobetwok'owe boosh b́ gawiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-2

Ik' kashiyo gawiyetso 1:3-12

S'ayin wotts kashon beyosh imets izo 1:13—2:10

Kic'or Krstiyaniwots boatse geyetwo 2:11—4:19

Krstiyani maac'nefonat bo fino 5:1-11

Gúúpo 5:12-14

1

1 Iyesus Krstossh wosheets wottso P'et'rosoke, ib wotat P'ant'osn, Gelatiyon, K'ep'edok'iyon, Isiyon, Bitiniyon bad'aat beyirwotssh, 2 Ik'o niho bali b́dantsok'on marat'etswotssh, Iyesus Krstossh alewosh, b́ s'atson fakeyar s'ayonosh, S'ayin shayiron s'ayintseyat galertee, itsh s'aatonat jeenon ankatowe.

Beyar bewosh jangiyetso

3 Iyesus Krstos k'irotse b́ tuwi jangon jamaaw beyosh wititwo jangiyetso noosh imtso, b́ mhreti ayon handr shuwewo noosh imtso, no doonz Iyesus Krstos nihi Ik'o údewe, 4 Bíwere t'afrawo, aawasherawonat gawereraw rstiyo darotse itsh k'anire. 5 Itwere s'uwaatsi aawots be'et kasho imneti weeron Ik' angon koteertee. 6 Dab ay naari fadewwots múk' aawwotssh iti boshiyaniyo ooreratse wotiyaloru amanat it kashtsosh gene'ore. 7 Fadeyan itats b́bodir it imnetiyo arik b́ wotok'o kitsoshe, t'afit awntsonwor dab tawone b́ fadefoni, awntsoniyere bogo k'awnts detsts it imnetiyonmo hank'o fadeyo bísh geyife, it imneti arik wottsanwere Iyesus Krstos b́ be'ewor údon, mangonat iti k'ees'iyeyo itsh daatsitwe. 8 Iyesus Krstosi be'atste wotiyaloru bín shunfte, dab andoor bín bek'o it k'azaloru bín amanirute, hank'oyi err falr keewerawnat mangts gene'on geneeúwirutee. 9 It amantsatse tuutso it kotirwo it kashu woro daatsitwte.

10 Kashi jangansh itsh wotit s'aato bek'on keewts nebiyatiyots aydek' geeyat p'ec'ar s'iilo woshrne. 11 Boyitse beyiru Krstos shayiro Mesihiyo ats bodet gond bek'o, gond beek'oniyere okoon b́ daatsit mango shini kitsre b́ teshi, boowere jaman awri gizeyonat aawk'on b́ wotitwok'o p'ec'at s'ilrne bo teshi, 12 Nebiyiyanots bofinir itsha bako botokosh b́ woterawok'o boosh be'ere b́ teshi, bo finwere darotse wosheets S'ayin shayiri weeron dooshishiyo itsh keewts ashuwots itsh bokeewtso bek'shoone, keewanowere melakiwotswor dab bek'osh tewnroone bo teshi.

S'ayinon beyo

13 Mansh eshe it nibo káátsde'er finosh k'ande'ere, Iyesus Krstos b́ be'et aawots it daatsit s'aatosh s'een wotts jángiyo deshere. 14 Aleyiru nanaúwotsi wotarr bali dáron it detsts gond tewni jafrats sha'ak'ayere, 15 ernmó itn s'eegts Ik'o S'ayin b́ wottsok'o itwere it be jamon S'ayin wotoore, 16  * «Taa S'ayin t wottsok'o itwere S'ayin wotoore» ett guut'ere.

17 Konshoru b́ boga bogshrawo ik ikosh b́ finok'o angishitu Ik'o «Nonihi» etaat it s'eegirwo b́ wottsotse datsanatse ib wotat itbeyirwotse bín shatoon beewere,. 18 It it nihwotsatse it naatts woteraw beyatse itn kéwe t'afit ambaron wee awntson b́woterawok'o danfte. 19 Itn aani kéwédek'e eeg eeg kim deshaw wee ik shap deshaw mereer wottso mangts Krstos s'atsone. 20 Bíwere b́ dane datsan b́ azeraftsere shinon b́ wotor ando s'uwaatsi dúranatsere itsh be'ere. 21 It imnetiyonat it jangitwon Ik'ats b́ wotitwok'o Iyesus weeron bín k'irotse tiztsonat bísh mang imts Ik'on amanitute.

22 Amantsuwotssh kááwon s'eents shuno it detsetwok'o aroosh alewosh it kashu kup'shdek'rte, mansh eshe it nibi s'eenon it ats atsewo ayide shunewere. 23 Gitlo it shuuwe beyar beetwo dúre dúron ned'itu Ik'o aap'on t'afraw shokona bako tafitwonaliye. 24 Mas'aafo b́ etirwok'on;

«Meets tahats jamo totsok'owiye,

B́ mang jamonwere boditsi fundok'owiye,

Totsonwere shuuk'etwe, fundonwere ooshetwe,

25  * Doonzo aap'tsonmó

Dúre dúrosh kúp'ar beetwe.»

Itsh nabets dooshishiy keewonwere haniye.

2

Beyar beet shutsonat s'ayin ashuwotsn

1 Eshe gond jámo, dirsh jamo, ats dáro, okooro, konnari óóno wokiwere, 2 And shuwets na'auots ez gooro bo tewnfok'o itwere kashon eenfere it amish s'ayin wotts shayiri dano tewnwere. 3  * Tewnosh it falitwere «Doonzo tewd doo b́ wottsok'o shashwerte wotiyale.»

4 Mansh beyar beetk shúts wottso doonzo Iyesus maants t'inere, shútsanwere ashuwots gac'at bok'ztso, Ik'oknomó bín b́ marat'etsonat mangits k'awnts detstsoniye. 5 Doonzo Iyesus maants it t'iinet beyar beet shútsok'o Shayiri moo wotarr agewoshe, hank'on Iyesus Krstos weeron geneúshit shayiri wosho Ik'osh t'intsosh S'ayin Kahniyotsi wotitute. 6  * S'ayin mas'aafotse

«Hambe! marat'etsonat mang wotts

Tungúshatse shútsuwotsi kaatsde detset shuuts kup' S'iyonits beezitwe,

bín amanitwo b́jamon jitseratse»

etts aap'o guut'eyatniye b́ fa'oni. 7  * Eshe it amanirwotssh shútsan mangkee, amanerawwotsshomó

«Gmbi agirwots gac'at bojuuts shútso tungúshatse shutswotsi kaatsde detset shúts kúp'o b́ woti.»

8  * Ando aani

«Ashuwotsi gandit shútso,

hambe! ashuwotssh t'ug wotar dikit shúts s'aloni» etfe.

Bowere bí aap'tso amano bok'aztsosh dihitúne, shinonowere hansh beezekne.

9  * Itmó t'alwotsere adits shááno maants iti s'eegts Ik'oko adits fino it nabitwok'o marat'ets shuwetswots, nugúso Kahniwots, Ik'o b́ tookosh woshb́dek'ts S'ayin ash itne. 10  * It bal Ik' ashuwotsiliye itteshi, andomó Ik' ashuwotsi woterte, yoots máác' k'ewo daatsatste b́ teshi, andomó máác' k'ewo daatsrte.

Ik' guutswots

11 T eshwotso! datsanatsere ibwotsnat ash datsi ashuwotsi it wottsotse kashonton kaareyiru meetsi tewnotse it wokitwok'o oona itsha etirwe. 12 Daneraka «Gond finirwotsiye» err itn bo oniyaloru dab Ik'o noon s'ilosh b́ weet aawots Ik' ash woterawwots it sheeng fino be'er Ik'o bo uditwok'o bo dagotse it beyor sheeng doyo it detsetwok'owa.

13 Doonzo Iyesus Krstossha err ashaatsere naashts jamwotssh alewere, dambaan bogt naash b́wottsotse naashi naashosh alewere. 14 Dats k'eezirwotssho alewere, bo gond finirwotsi sezosh, sheeng finirwotsi udosh naashi naashoke wosheekne. 15 Sheengo finar dartswots bodari aap'otse s'k bo etetwok'o it k'alo Ik'i shune. 16 Ik' guutswotskok'o wotar s'ayinon beewere bako it s'ayin beyo gondo bín ipoosh woshk'ayere. 17 Ash jamo mangiwere, amants eshwotsi shunere, Ik'o sharere, nugúso mangiwere.

Krstos gond bek'on ariyetso

18 Guutswotso itwere it doonz doonzosh mangiyon keewewere, it kewetwerere shengwotsnat doowwots s'uznsh b́ woterawo gondwotsshor keewewere. 19 Asho s'aato* b́daatsit, weeralon gondbek'o bíyats b́ bodor Ik'osha err b́ k'amitkawotiyale. 20 Gondo finar sezewo de'er it k'amiyal eegi úde it datsiti? Ernmó sheengo finar it eree gondo itbek'oor it k'amiyal Ik'oke údo daatsitute. 21 It s'egewwor manshe, b́ jafrats it sháitwok'o Krstos itsh gondo bek'osh ariyetso wotere. 22  * Bíwere eegoru morro fineratse, b́ noonotsnowere kooto keyatse. 23  * C'asheworowere aanidek't c'ayatse, gondo b́bek'orowere kááwon angshitwo Izar Izewersh b́ tooko oona! ett b́ imi bako sheeferatse. 24  * Morratse k'iron k'alewok'o k'alewon k'aleyar kááwon nobetwok'o bí b́ tookon b́ meetson no morro jitatse kur b́ dek'i, b́ gaawon kashwtserte. 25  * It t'afts mereerwotskok'o it dandefra it teshi, andomó it kashu jinirwonat kotirwok k'az aanertee.

3

Kenihe mets jango

1  * Mank'o it máátswotso! it kenih kenihosh alewere, hank'on ik ikwots Ik' keewtso amanerak bowotiyaloru dab bo máátswots ik noono bo keewawo bo doy mec'ron geetsewosh falitune. 2 Geetsewosh bofalitwere s'ayin wottsonat ash mangitk wotts it beyo bo bek'ore. 3  * It azsheengo took wozewon, awnts gedon, k'awnts shaawon kéwets tah tahon úratse be'eyiru baatson wotk'aye. 4 Ernmó it azsheengo Ik' shinatse b́ k'awntso ayidek't mangtsonat t'afraw s'ilalon, maac' nefonat s'k etts shayiron baatstso, nibotse ááshat beyiru gitsitsi atson wotowe. 5 Yoots dúron bo Ik'o jangat bokeewo bíats juuk'rts, S'ayin máátswots bo baatso hank'one b́ teshi, bo kenih kenihwosh bo alefere b́ teshi. 6  * Bo alewwere Sara Abrahamsh «T doonzo!» etaat bísh bi alefi naare, itwere sheeng wotts jamo it k'aliyal eegoru itn shatit keewo iti tek'iyo b́ k'azal b nanaúwots itne.

7  * It kenihwotso! it máátswotsnton t'iwintson ik wotar beewere,, itiyere bogo maawk bowottsotse itnton kashon beyi s'aato bo naatetwotse boon mangiwere, hank'onowere it Ik' k'onosh t'ug wotit keewo beeratse.

Sheengo finar gondbek'o

8 Eshe it únets it ats atsatseyo ikwotar beewere,, k'osh ash kic'o it kic'ok'o woshde'er taawwere, eshwi shunon shunewere, maac' k'ewetswotsnat took dashan detstswotsi wotoore. 9 Deerwere bako gondi shegro gondon, c'ashi shegro c'ashon anik'ayere, it its'eege han itk'alishe. Han k'alrnwere deero naatetute, 10 S'ayin Mas'aafo b́ etirwok'o;

«B́bewotse gene'úo geyirwonat sheeng aawwotsi bek'osh geyirwo,

Bí albero gond keewo b́ keewawok'o,

b́ noono weeri gondo b́ keewawok'o baziwe.

11 Gondatse wokowe, sheeng keewo finowe,

Jeenono geyowe, b́jafratsowere sha'owe 12  * Doonzo ááwwots

kááwwots maantse bo s'iliri,

b́ waazwotswere bo k'ontso k'eboosh k'eshekne,

gond fonirwotsatsomó

Doonzo b́shits aak'on shet'etwe.»

13 Sheeng keewo k'alosh it kúp'iyal gondo itats betsitwo kone? 14  * Sheeng keewo finar it eree gond bek'o itats b́ bodalmó deero daatsitute, boon shatk'ayere, kic'ono kic' k'ayere. 15 Doonzo Krstosi it níbon mangiwere, it kashosh doonzo woshde'er, itokere fa'a it jangiyetsmansh itn aatiru jamwotssh aaniyosh jam aawo k'andek'tswotsi wotoore. 16 It aanitwonmo nooni nefonat mangiyon wotowe, Krstosk it wottsosh it detsts sheeng doyats gond keewiru ashuwots bo gond keewon bo jitsitwok'o maac' s'ayino deshere. 17 Ik' shunotso b́ wotiyal it gond fino finar gondo itbek'oniyere sheeng keewo finar gondo it bek'o k'anefe. 18 Krstos b́ tookon Ik'o maants iti t'intsosh bí kááw wotefetst kááw woterawwotssh morratse tuutson aani iwisherawok'on iknoto gondo bek't k'irre, bí meetson k'irre, shayironomó beyar beetke b́ woshi. 19 Shayir mannowere tipi mootse beyiru kashuwotsok amt dooshishiyo b́ nabi. 20  * Tipi mootse beyiru shayr shayirwots yoots Noh dúr markabo b́ dozor Ik'o boon k'amoon b́ kotfere aleratsone ettswotsiye. Markabmanits kindt aatsotse kashtswots botaawo shmt ash wotts múk' ashuwots s'uziye. 21 Atsanwere and itn kashitu gupon ariyetsoniye, gupanu atsatsi kiimo bazosh b́ woterawo s'ayin maac'o daatsosh Ik'o maants t'iinet k'ononiye, itn b́ kashitwere Iyesus Krstos k'irotse b́ tuutsi weerone, 22 Bí daro maants amt Ik'o k'anokee, melakiwotsnat alirwots, angwotswor, bísh keewernee.

4

Ik'i shunok'on bobetwok'o b́ iztsok'o

1 Krstos b́meetson gond bek'o b́ datstsosh itwere kes'i taho taahadek'ts ashok'o hasabiyanats k'up'ar k'ande'ere, b́meetson gond bek'o dek'ts asho morro fino need'ik'rere.* 2 Haniyakon eshe oorts datsatsi it beyon meetsi gond tewno s'eentson b́ woterawo Ik'i shuntsok'on beewere. 3 Ik' ash woterawwots bo k'alfok'o shiraatse jintsi woton, gusiyon, máshon, werali gáálon, weralo úyide'er duubonat wic'ik wotts dozets ik'uwotsi ik'iyon it beshits dúro bodfe. 4 Andomó keewann weralo bonton ik woton beshiyo it k'aztsosh bo adiri, bo c'ashiri. 5 Ernmó kashon fa'úwotsnat k'irtswotsats angshosh k'andek'tso shinatse aatetúne. 6 Eshé hank'on boowere ash jamikok'o bomeetson bok'iritwok'o boats angshere, ernmó boshayron Ik'ok'o beyar beetwotsi wotar bobetwok'o doo shishiyo k'irtswotssh nabere.

Ik' imts imuwotsi sheengshde'e boon k'eezo

7 Eshe jam keewi s'uwo bodre, kup'arr Ik' k'ono it falitwok'o mangdek'ts nibo deshere, it angok'owere beewere,. 8  * Shuno morri ayo b́ aatsitwotse jamoniyere bogo it ats atseyo kúp'shde'er shunewere. 9 Múmúderaniyere it ats atseyon ibo ibiwere. 10 K'osh k'osh naari Ik'i s'aatwotsi sheengsh k'eezfetsr ititse ik iko bísh imets s'aaton k'oshosh finowe. 11 Danirwo Ik' aap'o b́ danirwok'on daniwe, finirwonu Ik'o bísh b́ imet angon finowe, hank'on Ik'o Iyesus Krstos weeron jam keewon mangitwe, mangonat angon dúre dúrosh bísh wotowe, amen.

Gondbek'otse kup'o

12 T mashotso! tawok'o fadit gond bek'otse it daatsewo daneraw ib wotts keewo itats b́ bodtsok'o woshde'er adk'ayere, 13 Maniyere dab Krstos mangon b́ be'ewor ayde'er it geneútiwok'o b́ gond bek'otse kaydek'tswotsi it wottsok'o gene'owere. 14 Krstos shúútsi jangosh it c'asheyal mang wotts Shayiro etonwere Ik' Shayiro itats b́ oot'etwotse derek itne. 15 Ititsere konworu gondo b́ bek'or kash úd'tsok'o, úmp'etsok'o, gond fintsok'o, ash keewots s'eegerawo kindirwok'o wotk'aye. 16 Krstiyani b́ wottsatse tuutson gondbek'o bíyats bodetwonmó krstiyaniyat b́ s'egetsosh Ik'o mangiwa bako jitsk'aye.

17 Man eegoshe? Angsho b́ tuwit aawo bodre, angshonú b́tuwit Ik' ashuwotsatsne, eshe angsho b́ tuwit noyitsna wotiyal Ik' doo shishiyosh aleraw ashuwots bo s'uwo aawk'owe b́ wotitik'úna? 18  * S'ayin mas'aafotse b́ etirwok'o,

«Kááwonúwor dab kasho b́ falit k'ic'ona wotiyal

Ik' Ik'irawotsnat morrets ashuwots aawk'owe bowotiti?»

19 Mansh Ik' shunok'on gond bek'iru ashuwots bokeew jamo azts amanetsosh adaro imr sheeng keewo k'alosh shuutsan etk'ayne.

5

Ik' ashuwotsi bín k'eezosh imets izo

1 Eshe taa bonton tohaat Ik' meyitsi eenash wottso, Krstos gond bek'osh gaw wottso, ando shino maantsish be'et mango kayitk wottso, it dagotse beyiru Ik' máá eenashwotsi izitwe. 2  * Adaro itsh imets Ik' gizi s'eeno jinere, gizi s'eenmanowere it jinet angnon b́ woterawo Ik'o b́ getsok'on, shunon wotowe, ambarosh k'awnton b́ woterawo finosh it detsts shunon wotowe. 3 Mank'o it naashi shirotse beyirwotsi fiic'de'er kéwon b́ woterawo Ik' giz s'enwotssh sheeng ariyo kitson wotowe. 4 Hank'o it k'aliyal jints eeno b́ be'ewor awaasheraw mangi akliliyo dek'etute.

5  * Ando! it jawetswotso! eenashúwotssh alewere, it jamets maac' nefo tahok'o tahade'er iko ikosh finowe,

«Ik'o bog taana etirwotsi k'efitwe

botoko dashan detsetwotsshomó s'aato imetwe» ett guut'ere.

6  * Eshe Ik'o b́ etts aawon itn dambaan b́ tuzish Ik' kishi kúp'o shirots it tooko dashan deshere. 7 Bí itsh b́ shiyanirwotse iti kic'iru shiyan jamo bíyats juuk'rore.

8 It detstson beewere,, k'ande'ere! it balangaro diyablos b́ k'ot'etwo geefetst guundiru ééshok'o it gúúratse b́ ananiri. 9 Dats jamatse fa'a it eshúwots han naari gond bek'o bo dek'irwok'o dande'er it amantsats kúp'ar imnetyon bín k'efoore. 10 Muk' gizewosh gondo it bek'iyakon Krstosn dúre dúri mango maants iti s'eegtso s'aat jami Ik'o bí b́ tookon iti s'eenwotsi woshitwe, iti tep'etwe, iti kup'itwe, iti need'itwe. 11 Dúre dúrosh b́ borfetso ango bísh wotowe! amen.

S'uwaatsi jamo

12  * Amanets eshwe etaat t gawirwo Silas weeron woshan k'awnon itsh guut're, itsh t guut'uwere itsh t izirwan ari Ik' s'aato b́ wotok'o itsh gawoosha etaatniye, mansh Ik' s'aatanotsatse kúp'ar need'ore.

13  * Itkok'o marat'dek'etsu Babilonitse fa'a Ik'i moow jamo itsh t'intsirwane, t naa'yi Mrk'oswere jamo itsh t'intsirwe. 14 Krstiyaniwots shunon it ats atseyo jobeyon jamo aatewere.

Krstosk wotts it únetssh jeeno wotowe.

* 1:16 1:16Lew. 11:44-45; 19:2

* 1:25 1:24-25 Isa. 40:6-8

* 2:3 2:3 Dub. 33:8

* 2:6 2:6 Isa. 28:16

* 2:7 2:7 Dub. 118:22

* 2:8 2:8 Isa. 8:14-15

* 2:9 2:9 Kesh. 19:5-6; Isa. 43:20-21; Iwi. 4:20; 7:6; 14:2; Tito 2:14; Isa. 9:2

* 2:10 2:10 Hos. 2:23

* 2:19 2:19 S'aato: Grikiwots noon keew keewon Deera Etirwo udoniye.

* 2:22 2:22 Isa. 53:9

* 2:23 2:23 Isa. 53:7

* 2:24 2:24 Isa. 53:5

* 2:25 2:25 Isa. 53:6

* 3:1 3:1 Efe. 5:22; K'ol. 3:18

* 3:3 3:3 1 T'im. 2:9

* 3:6 3:6 Aze. 18:12

* 3:7 3:7 Efe. 5:25; K'ol. 3:19

* 3:12 3:10-12 Dub. 34:12-16

* 3:14 3:14-15 Mat. 5:10; Isa. 8:12-13

* 3:20 3:20 Aze. 6:1—7:24

* 4:1 4:1 Krstos b́meetson gondo b́ bek'tsosh morro ango b́ deshawok'o woshre.

* 4:8 4:8 Ari. 10:12

* 4:18 4:18 Ari. 11:31

* 5:2 5:2 Yoh. 21:15-17

* 5:5 5:5 Ari. 3:34

* 5:6 5:6 Mat. 23:12; Luk'. 14:11; 18:14

* 5:12 5:12 Wosh. 15:22

* 5:13 5:13 Wosh. 12:12, 25; 13:13; 15:35-39; K'ol. 4:10; Film. 24

2 P'et'ros

1

2

3

Wosheetso P'et'ros Gitl Wosho

Kindo

Woshetso P'et'ros woshts gitlts wosho b́ guut'e k'osh k'osh beyoke fa'a yoots krstiyaniwotsshe. B́ woshotse een keewo kootets daniyirwots gond finonat bodaniyo s'ilitsatse tuut gond ash woti beyo k'efosha. Tuuts kic'wotssh biitso wotitwo Iyesusi bo ááwon bek'tswotsnat b́daniferewre bo waazon shishts ashuwots bobeshits danatse tuutson Ik'onat doonzo Iyesus Krstosko ari dano daatse. Guut'tso bítsnor b́ kitsirwo «Krstos aanar waratse» etiru kooti danoshe, han s'ilitsatse keeweyor «Krstos aanar waaraniyere b́teshiye, Ik'o ash jamo b́morratse bíaanisha bako konwor asho b́ t'afitwk'o b́geerawotsne» etfe.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-2

Krstiyani s'eegeyo 1:3-21

Kootets danirwots 2:1-22

Krstos gitlo aanar b́ woo 3:1-18

1

1 Iyesus Krstossh guutsonat woshef wottso Sim'on P'et'rosoke, Noko Izar Izewernat no ato Iyesus Krstosoke fa'a kááw imnetiyok'o mangts imnetiyo daatstswots itsh, 2 Ik'onat nodoonz Iyesusi danon s'aatonat jeenon itsh ayowe.

Ik'i s'aatonat s'eegetsmanats kup'etwok'o b́ íztsok'o

3 B́mangonat b́dowon noon s'eegtso bín nodantsatse tuutson b́ Ik'i angon kashonat Ik'o aroosh geyitu jamo noosh imre. 4 B́ mangonat b́ dowonn mangts k'awntso detstsonat ayidek't een wotts no jangiru aap'wotsi daatsdek'rone, janigiyets aap'anotsatse tuutson gond tewnatse datsanatse fa'a t'afotse k'ay keer Ik'i doyo kaydek'irwotsi it wotishee. 5 Manatse tuutson keewanots itsh bodabeetwok'o kup'ore, imnetiyatse doo woto, doo wotaatse dano, 6 danatse b́took keewdek'o, b́ took kordek'atse k'amoon kup'dek'o, k'amoon kup'dek'ats Ik' aro, 7 sheeng beeyats eshu eshwi shunewo, eshu eshuwi shuneeyatse shuno dabwere. 8 Keewanots ayaarr itsh bobere itdetsal nodoonz Iyesus Krstosi danosh woteraw shuu deshawwotsi itwoterawok'o iti kotetúne. 9 Keewanotsi deshawonmó wokts keewo bek'ofalaw aaw dooge, beshts b́morratsnowere b́s'ayintsok'o batk'rere.

10 Eshe ti eshwotso! its'eegeyonat itmarat'etsok'o arikon b́woto kitsosh baltsoniyere iki bogo kup'ore, man itk'aliyal b́ jamon gandeyar dihratste. 11 Mank'oon dúre dúrik wotts nodoonznat no aton Iyesus Krstos mengstots kindo s'eenon itsh imetwe.

12 Keewanotsi danfte wotiyalor, it detsts arikeewon itkúp'yalor hanots jango úni aawo itsh gawiyo fal k'ayaatse. 13 Dunkaniyok'o wotts tiatsanitse t befetsosh úni aawo itsh gawiyo kááw araatniye taash b́be'eyiri. 14 No doonz Iyesus Krstos taash b́ kiitstsok'on datsanatse káári k'iron tk'aletwok'o danfee. 15 And taa t kup'ir kááron itatse tk'aleyakon dab keewanotsi úni aawo gawdek'o it falitwok'owe.

Krstos mangi jangosh ááwon bek'tswots bo gawts gawo

16 Nodoonz Iyesus Krstos kúp'onat gitlo aanar b́weyi jango itsh nokeewor, notookon, eeno b́woto no ááwon bek'aat gawirwotsi bako ash weri gondon k'aniyets tururi jafro shoydek'atniyaaliye. 17 «Tmaac' k'eeztso tshunts na'o haniye» etiru k'ááro mangts Ik'oke bísh b́woor, Ik'o nihoke mangonat een woton dek're. 18  * S'ayin guro abaatse bínton noteshor darotse waats k'ááran no notokon shishrone.

19 Jaman nebiyiwots bo keewtso arik b́ wottsok'oniye noosh bogshdek't bo kitsiri, mansh t'alwi beyoke fa'a c'eshosh sheengshde'er it kotfok'o nebiyiwots keewtsono sheengshde'er koto itn geyiyitwe, manowere it k'alit maargoyo b́ gatsfetsosh, datsgatsi mozofu it nibots b́ be'efetsoniye. 20 Jamoniyere shino t'iwintso itsh geytwo S'ayin mas'aafotse fa'o kon naari bek'on keewetso konwor b tookon b́ gawirwok'o bitsosh b́ falawok'oniye.* 21 Kon naari bek'o b́jamon ash shunon waratse, ernmó bek'o shayiron jisheyiru ashuwots Ik'oke dek'tinye bokeewi.

2

Kootets Danirwotsi

1 Yoots dúron ash ashuwots dagotse kootets nebíyiwots bo teshtsok'o, it dagotsno shinomaants kootets danirwots beetúne, boowere t'af dowet kooti dano ááshon jamok b́ bad'itwok'owe bo woshiri, boon aaniy kewdek'ts doonzo danatse err káárts t'afo botokats bodoweti. 2 Mank'oon aywots boko wic'its weeri jafrats sha'itunee, bok'alts k'alatse tuutson ariweerindo b́ c'asheeti, 3 Kootets daniyirwanots gizosh bo k'awntirwatse tuutson botookon bo tarikiyo keewfetsr iti meetune. Aydúroniyere shintson angsho boosh k'anwtsere, arikon t'afonwere bonee b́ kotiri!

4 Melakiwotswor dab morro bofinor Ik'o boosh maac'o b́k'ewerawon t'alu dashan ayiwokts gop'otse tipeyarr angshosh koteyarr boteshtwok'o gahanemits boon juwb́k'ri, 5  * Mank'o kááw naab́fo Nohi k'osh shawat ashuwotsnton kashit, Ik' Ik'iraw ashuwotsi boteshts datswatse t'afit atso b́ dowiyor maac'o k'ewat manoori datsjamo maarratse, 6  * Dabnworu Ik' Ik'iraw jamwots bí angsho boats b́ ariyetwok'o Sedomnat Gomor kitwots tulo bowotefetsosh mic'r bot'afitwok'o boats bí angshi, 7  * K'uurwots bofiniru wic'its finatse tuutson kic'efetst teshtso kááwo Lot'nomó b́ kashiyi, 8 Kááw ash manwere bo dagotse b́ beyor aaw aawon b́ bek'tsonat b́ shishts nemal keewon b́ kashu b kic'efere b́ teshi. 9 Eshe jaman hank'o b́ wotiyakon doonzo bín ik'iyon beyiru ashuwotssh fadeyotse b́ oritwok'o, morretswotsno awúk'o b́ seziitwok'onat angshi aawosh aawk'o korde'er b́ ja'ituwok'o danfee etee. 10 Bítsnor kim wotts bo meets shunok'o sha'irwotsnat Ik' alo gac'irwotsi angshosh korde'er b́ k'aniti.

Kootets danirwanots ááw shúk'etsonat bog noona etirwotsi bo wottsotse darotse alirwotsi bo c'ashor sharaatsne. 11 Melakiwots boyere kúp'wotsnat angetswotsn bowotiyaloru dab doonzo shinatse boon c'ayr nooni beshoon s'eents s'aamiyo shinomaants boats t'intsratsne. 12 Kootets danirwanotsmó t'iwnintsosh bofalaaw keewoniye bo c'ashiri, bo kambon detsewoonat úd'ewosh shuwetswotsk'o, azeyon boosh b́ shiyetsok'onat t'iwitsndek' falaaw gizwotskok'one, gizwots bo t'afitwok'o boowere b́ jamone t'afitune. 13 Weeralo bo fintsotse bo k'awntso dek'etúne, boosh bo gene'o aaw sháánatse máshar weeralo gáálir, weralo gálonowere itnton bomor dáshitk wotts meets finon wic'itsonat jiitsitwotsi wotitune. 14 Morro finatse bo atso korde'aw gusiyi ááwo detsfne, bodetsts mor fini shunotse awror shashwo keyatsne, bo amantsatse kup'ar ned'eraw ashuwotsiye boant'elciri, gizoshe bok'awntiri. C'ashek ashne. 15 Bo kááw weero k'azk'rat t'afwtserne, gondo finar daatset gizo shuntso Bi'or naay Bel'am weerindo shoydek't sheelk'rernee. 16  * Bel'amiyere b́ morratse tuutson fayere, noonkeewo falraw daazu ash noon keew keewon keewat bek'etso geyi fino k'eferaniye.

17 Ashaanots aats deshaw aats t'úp'ok'one, egurahon jokeyiru dawnotsk'one, nic' etts t'aluwo bonee b́ kotiri. 18 Darotse beyiru ashuwots dagotse k'az fart boweyiyako ayo ja'arafa'a ashuwotsi k'awnts deshaw míshí aap'o keewon meets tewnonat gusiyon dáshde aani morro maants bojishti. 19 «S'ayino keshetute» err itsh bo jangiyiti. Asho b́ da'eyor bín da'atsosh guutso wotaarr b́ kéwetwotse bo botookon morrosh guutsne. 20 No doonzonat noon kashitso Iyesus Krstosi danon datsatsi kiimotse k'az bo keshiyakon aanar kim mann detseyar bo da'eyal shintsoniye bogo iltso ayideniye gondo boosh b́ wotiti, 21 kááw weerindo bodaniyakon boosh imets S'ayin tzaziyo shuutso maants bo anoniyere kááwi weerindo dananiyere bo ooro k'anefe b́ teshi boosha. 22  * «B́ c'ooshtso móósh kano b́ c'oosho maants aani aanefe.» Mank'owere «Gúritso b́ mashiyakon aanar tok'ots b́ p'úp'refoni» etiru arik wotts jewro boats bodre.

3

Doonzo Iyesus B́weetwok'o Jangiyetso

1 T mashotso! itsh t guut'irwan gitl woshoniye, git woshúwotsi itsh t guut' keewanotsi gawde'er kááw asaabiyo it detsetwok'o itn kup'shosh etaatniye. 2 Hniyere shin S'ayin nebiywots bo keewts keewonat it wosheetsots weeron it datstso no doonz wottsonat noon woriits tzaziyo gaw itdek'etwok'o geefe. 3  * Jamoniyere shino han t'iwintsde'ere, s'uwaatsi aawwotsitse aatsnifetsr bo gond tewni jafrats sha'it k'aldirwots weetune, 4 Bowere «Doonzo Iyesus weetwe ett jangiyere eterosha b́ teshi? Beree, abee? Yoots nihwots bo k'irts dúron b́ tuutso jam keewo azeetso b́ teshtsok'one b́ beyiri» bo eteti. 5  * Ashaanots ay dúroniyere shino daro Ik' aap'on bí azetsok'o datsunwere bdooze aatsonat aatsatse b́ wottsok'o danfetst danatsone bo eteti. 6  * Manoori teshts datsunwere aatson k'oot'eyatniye b́ t'afi. 7 And beyiru daronat datsonmó Ik' ash woterawwots bo t'afit angshi aawotsi tawosh koteyarniye bo tesheti.

8  * T mashotso! itmó doonzokere ik aawo kum aawok'o, kum aawo ik aawok'o b́ wottsok'o ik keewan batk'ayere. 9 Ik ik ashuwots boosh bí artsok'o doonzo keewt b́ jangits keewo s'eenosh ja'aratse, ernmó jam asho naandrone etosh b́ bodetwok'onat asho konwor b́ t'afawok'o b́ geetsotsne itsh b́ k'amiri.

10  * Doonzo aawonmó danerawon úmp'etsok'o weetwe, manots aawots darwots k'áári eenon beshitúne, darotsi azeets jamo tawon mic'r t'afitwe. Datsunat biyatse finets keew jamo mis'etwe,* 11 Eshe jam keewanots hank'on bot'afitkawotiyal, bere, it S'ayin beyon Ik'o arefetsr beyo aawk'oneya itsh geyiyo b́ k'azeti? 12 Eshe Ik' weet aawo mirac'on kotirwotsnat káári b́ weetwok'o k'alirwotsi wotoore, manoor daro tawon mic'r t'afitwe, azeetswots taw k'ees'on woc'wtsitúne, 13  * Ernmó noosh b́ jangitsok'on kááwo b́ beetwoko handr daronat handr datsatsne no kotiri.

14 Mansh t mashotso! jaman b́ wotit aawo kotoka itfa'oni wotiyala, doonzo ik jago it atse gond keewo wee k'efetwo deshawwotsi wotar jeenon iti b́ daatsitwok'o kúp'ar beewere,, 15 No doonz b́ k'amts k'amo itsh kasho b́ wottsok'o dande'ere, shunetso no eshu P'awlos bísh imets daniteelfok'on itsh b́ guut'tso haniye. 16 Bí han jangosh b́ wosh jamwotsitsere hank'on guut't, b́ woshwotsitsnoru ik ik keewwots t'iwintsosh falerawwots fa'ane. Dano boosh shaptswotsnat hake baka etiru k'oshwots S'ayin mas'afwotsi bo k'uurirwok'o keewanotsno bo k'uuriri, manowere bo k'alit bo t'afoshe.

17 Itmó t mashotso! haniyere shin shino dan itdek'tsotse weeri gondetswots dáróón geetseyar, it need'ts kúp' manatse it dihirawok'o it atso korde'ere, 18 dab maniyere no doonznat no ato Krstos Iyesus s'aatonat bín danon dambaan dambaan erere, bísh ando dúre dúroshowere mango wotowe! Amen.

* 1:18 1:17-18 Mat. 17:1-5; Mar. 9:2-7; Luk'. 9:28-35

* 1:20 1:20 Asho konwor b́ tookosh b́ gawirwok'on bitsosh falatse etirw k'osh bits bitson Nebiyo konworub́ tookon keewratse etiru biitso imosh falfe.

* 2:5 2:5 Aze. 6:1—7:24

* 2:6 2:6 Aze. 19:24

* 2:7 2:7 Aze. 19:1-6

* 2:16 2:15-16 Taaw. 22:4-35

* 2:22 2:22 Ari. 26:11

* 3:3 3:3 Yhu. 18

* 3:5 3:5 Aze. 7:11

* 3:6 3:6 Aze. 7:11

* 3:8 3:8 Dub. 90:4

* 3:10 3:10 Mat. 24:43; Luk'. 12:39; 1 Tes. 5:2; Bek'. 16:15

* 3:10 3:10 K'osh bitson datsonat bitsere fa'a jamo sháánats keshetwe eto faletwe.

* 3:13 3:13 Isa. 65:17; 66:22; Bek'. 21:1

1 Yohans

1

2

3

4

5

Wosheetso Yohans Shints Wosho

Kindo

Woshetso Yohans shino b́ woshts wosho keewi een een git asaabiyotsi biitse detsfe. Bowere han nababituwots Ik'onat Naayo Iyesus Krstosnton ik woto bo detsetwok'o boon kup'iyonat ik wotmanowere t'afiy falitu kootetsuwots bo danirudnatse boatso bokotetuwok'oshe. Manoori tuuts kootets kooti dani gondo t'uup't keshiruwatse be'eyiru datsanton k'aleyiru gonkeyo b́wottsotse, Ik'o naay Iyesus b́jamon ashwoto wee ash nai amalo detso falratse etiiruwoni b́teshi. Daniru manots «Wora eto datsatsi beyosh kic'otse nas' kesha eta» boetfooni b́teshi. Mantonuwere «Sheeng amal detso wotowa ash k'oshosh shun kitso woronton eegor gonkewo» deshatse eta boetfo boteshi.

Han Guut'tso danan k'efat Iyesus Krstos ari ashe, Iyesusi amaniruwotsnat Ik' shuniru jamwotsn boatsatseyosh shunewo boosh geyife ett keewure.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-4

Shaanonat t'aluwona 1:5—2:29

Ik'i nanaúwotsnat Diyablos nana'otsn 3:1-24

Aroonat sheelon 4:1-6

Shuno b́k'alit k'alo 4:7-21

Da'ts imnetiyo 5:1-21

1

Kash aap'o

1 Shin teshts kashi aap'i jango itsh guut'irwonee, kashi aap'anuwere no shishtsonat no aawon nobek'tso, nos'iiltsonat nokishonowere noshu'utsoniye. 2 Kashanwere be'ere noowere bín bek'rone, no b́ jangosh gawitwone. Nihoke teshtsonat noosh be'ets dúre dúri kasho itsh keewitwone. 3 Noonton ik woto itdetseetwek'o nobek'tsok'onat noshishtson itsh keewirwone. Ik nowotitwere nihonat b́ naay Iyesus Krstosntoniye. 4 Nogeneeúwo s'een b́wototiwok'o han itsh guut'irwone.

Ik'o sháán b́wottsok'o

5 Bíyokee noshishtsonat itsh nokewit wosho «Ik'o shááne, t'aluwonwere b́jamon bíyoke aaliye» etiruwoniye. 6 Mansh «Ik'onton ik woto detsfone» erfetsr t'aluwotse nobeetka wotiyal koote nokotiri, no aap'onat nofino arikaliye etee. 7 Wotowa eree bí sháánotse b́ beyirwok'o noowere sháánotse nobeyink'e no atsatsewo ik wotosh faliyank'one. Dab b́ naay Iyesus Krstos s'atsonwor morr jamotse noon s'aytsitwee.

8 Morro deshatsone no'etal notooke no ant'elciri, aronwere noytse aaliye. 9 No morro Ik'osh kish nokewitka wotiyal bí kááwonat amanek b́wottsosh nomorr jamo noosh orowa eteetwe nogond fin jamatsno noon s'ayintsitwe. 10 Morro fineratsone no'etetkawotiyal Ik'one kotetsiye nowoshiri, bí aap'onwere noyitse aali etee.

2

Iyesus Krstos noosh ned'tso b́wottsok'o

1 T nana'otso! han itsh tguut'ir morro itfinerawok'owa etaatniye. Wotowa eree konunoru b́ wotiyal asho morro b́finiyal nihokere noosh ned'itwo detsfone, bíwere kááwo Iyesus Krstosiye. 2 Bí nomorro t'afibazetwe, nomorr mec'rosh b́woterawon dats jami morro t'afibazetwo bíne.

3 Ik'i tzaziya no s'eentsiri wotiyal bín dank nowottsok'o manne nokitsiti. 4 «Ik'o danfee» et fetst b́ tzaziyotsi s'eentsrawo fa'e wotiyal kootetskee, arikeewonwere b́gitsotse aaliye. 5 Ernmó Ik'i aap'osh aleyiru jamo Ik'osh b́ detsts shuno arikee, arikon bín beyirwotsi nowottsok'owo b́ danet manne, 6 Ik'ontoniye tbeyiri etiru asho Krstos beyiruwok'o beyo bísh geyife.

Handr tzaziyo

7 T shuntswotso! itsh t guut'iru tzaziyan shin shinon it detsts yotstsuniye bako handriyaliye, yoots tzaziyanwere it shihsts aap'oniye. 8 Wotowa eree Krstosnat itoke ar wotat be'etso handr tzaziyoniye itsh tguut'iri, t'aluwo k'aaú b́bazere ari shááno and sháánirwe.

9 Sháánatse beyiruwe etfetst bí'eshuwi shit'irwo andoor t'aluwotse b́ fa'oni. 10 Bí eshwi shuniru jamo sháánatse b́beyiri, bíyoknowere ashosh t'ug wotit keewo daatseratse. 11 Bí eshuwi shit'irwonmó t'aluwotsene b́beyiri, t'aluwotsnowere bíananiri, t'aluwonwere bíaawo dek b́k'rtsotse bíamirwoko dande'atse.

12 T nana'úwotso! it morro Iyesus shúútson itsh orowe etetsotsne itsh t guut'iri. 13 Nih nihuwotso! shintson beyirwo itdantsotsene itsh guut'irwe. Jawetswotsnat baaruwotso! shed'ano it da'atsotsne itsh t guut'iri. 14 Nana'úwotso! Niho itdantsotsene itsh t guut'iriye, nihuwotso, shin shino teshtso it dantsotsne itsh tguut'iye. Jawetsonat baaruwotso! kup'uwotsi it wottswotsnat Ik'i aap'o it nibotse b́beyrwotse, shed'anonowere itda'atsotse itsh guut're.

15 Datsani wotowa datsank wotts keew jamo shunk'ayere. Datsani shunetwo Ik'o niho shuno bíatsotse aaliye. 16 Datsuatse beyru jamo meets tewuno, ááw mirac'o, b́ beewon it'o datsatsika bako Ik'o nihokikaliye. 17 Datsannat b́ tewunonowere beshitke. Ernmó Ik' shuntsok'o k'alituwo dúre dúroshe b́ beeti.

Krstosi k'efirwotsatse ni atso korde'e

18 T nana'otso! hań s'uwaatsi sa'atoniye, «Krstosi k'efitwo weetwe» eteere shishrte, hamb, dab́ andoor Krstosi k'efiru aywots tuurnee, manatse tuutson s'uwaatsi sa'at b́woto manne nodaniye. 19 Bo noyitsne bokeshi. Wotowa eree yotsor nojirnaliye, nojirno wotink'ere noonton kup'arniye bobeyank'oni. Ernmó boúnetswor nojir wotbok'azo b́danetwok'o noyitse galeyat k'azkeshrnee.

20 Itnmó S'ayin shayiron Krstos fuutk'rere. Mansh it jamets ún keewo danfte. 21 Itsh t guut'ir ariko itdartsoshaliye, itiyere aro danfte, arotsnowere kooto b́datserawok'o danfte.

22 Eshe Iyesus Krstosi b́ wottsok'osh haalirwoniyere okoon kone kotetsoni? Bí Krstosi k'efirwoniye, Nihonat naayo noowere haalitwe. 23 Naayo halitwonu nihonowere de'atse, na'on amantso nihono amanere.

24 Shin shintson it shishts keewman it nibotse s'ap'de'er beewe, itmó shin shintson it shishtsman it nibotse s'ap'de'er b́ betka wotiyal na'onat nihonton ik woto detsetute. 25 Manwere Krstos shinomaants noosh jangit b́imetso dúre dúr kashoniye.

26 Itn dariyiru ashuwotsatse tuutsone han t guut'i, 27 Krstosoke itdek'ts shayiri S'ayno ititse b́ beyrwosh k'oshodanitwo itsh geyiratse, bíwere jam keewo itsh danituwe, itsh b́ danitwonu ara bako kootaliye mansh shayiri S'ayno itn b́ danitsok'on Krstoston wotde'er beewere,.

28 Eshe t nana'otso! bí b́be'ewor nosharaniyere aawo shu'úde'er bín nobek'etwok'onat bí b́weet aawots b́ shinatse nojitserawok'o bíń beewere,, 29 Bíwere kááwo b́wotok'o it daniyakon, kááw finiru jamo Ik'oke shuwek b́ wottsok'o dande'ere.

3

Ik' nana'úwotsi

1 Ik' nana'uwotsi erŕ nos'eegeetwok'o niho awuk'o shuno noosh b́imtsok'o aab́ s'iilere! arikon noowere Ik' nana'a noone, datsan Ik'o b́dartsosh nonowere danatse. 2 T shuntswotso! and no Ik' nana'a noone, shinomaantsish eeg nowotitwok'o daneerafa'ee, ernmó Krstos b́be'et aawots bí aro arikon eeg bíarok'o nobek'etwotse bínowere noaritwok'ó danfone. 3 Krstosn man b́ wotitwok'o jangiru jamo Krstos s'ayn b́ wottsok'o bíwere b́ tooko s'ayn woshituwe.

4 Morra eto Ik' nemo gaak b́ wottsotse morr finit jamo Ik' nemo gáákre. 5 Ashuwots morro t'afiyosh Krstos b́be'etsok'onat bíwere morro b́ deshawok'o danfte. 6 Eshe Krstosnton beet ash jamo morro fineratse. Morr finitu asho Krstosi be'atse, bínowere danatse.

7 T nana'uwotso! konworu itn bí ant'elcerawok'owa, Krstos kááwo b́ wottsok'o kááwts fino k'alitu jamo kááwe. 8 Diyablos shintson dek'tut morro b́ finirwosh morr finiru ash jamo Diyablos jiire. Ik' na'o b́ be'e diyablos fino gakoshee.

9 Ik'i doyo b́gitsotse b́beyirwotsnat Ik'atse b́shuwetsotse Ik'i na'a wottso morro fineratse, finoshowere falratse. 10 Ik' nana'onat Diyablos nana'on galde danet hanne, Kááw finerawonat bí eshuwi shunaw jamonúwots Ik' nana'analiye.

Atsatsewo shuneyi jango

11 Shin shintson it k'ebts wosho «No atsatsewo shunewone» etirwoniye. 12 Shed'ani jir teshtsonat bíeshuwi úd'tso K'ayelkok'o woto geyiratse, bí bíeshuwi eegishe b́ úd'i? B́ fino gond b́ teshtsotsnat bí eshu fino kááw b́ teshtsotsne.

13 Ti eshuwotso! datsatsi ashuwots iti boshit'al mansh adk'ayere. 14 Noo no eshuwotsi noshunirwotse k'iromaantse kashomaants k'az nokimtsok'o danfone. Shun deshaw asho k'iri c'ishotse b́beyri. 15 Bíeshuwi shit'iru jamo kash úd'kee, kash úd'tsonmó dúredúri kasho b́daatsrawok'o danfte. 16 Shuno eeg b́wottsok'o nodanet Iyesus Krstos b́ kasho noosh b́imtsoshe, noowere nokasho no eshuwotssh beshide imo noosh geyife. 17 Datsanatse gaalo deshfetsr kic'iru asho be'efetsr maac' k'eweraw asho «Ik'o shunfee» eto awuk'o k'alrniya b́faliti? 18 T nana'otso! No shuno arikonat finon be'etka bako noonon mec'ron keewon wotk'aye.

Ik'i shinatse nodetsts ááwu shuuk'o

19 Mannowere arkeewtswotsi nowottsok'onat Ik'ishinats t'inosh shatalon aaw shuk'on t'inosh nofalitwok'o danfone. 20 Nonibo noats bíangshiyalor Ik'o noniboniyere danbe, bíye jamkeewo danfee. 21 T shuntswotso! No nibo noats angshratse wotiyal Ik'i shinatse ááw shuuk'o detsetwonee. 22 Ik'i tzazi jamo s'eentsr bín gene'úshit keewo nofinitwotse nok'onitu jamo bíyoke daatsitwone. 23 Ik'o azaztsonu b́ naay Iyesus Krstos shútson amanar Krstos noon bíazaztsok'on noatsatsewo noshunetwok'owe. 24 Ik'o azaztso k'alitu jamwots Ik'ona bobeti, Ik'onwere boyitse b́beeti, Ik'o noyitse b́beyirwok'o nodanet noosh b́ imts S'ayin shayirone.

4

Ari shayironat kooti shayiron

1 T shuntswotso! datsatse kotetsk wotts nebiyiwots botutsotse shayr jamwotsi aman k'ayere, maniyere shayirwots Ik'okik bowotonat wotbok'azo fads'iilere. 2 Ik' Shayiro b́ woto galde'e it danet hanne Iyesus Krstos meetson b́ be'etsok'o amants shayir jamo Ik'i shayire, 3 Iyesus Krstos ash wotat meetso tahadek't b́be'etsok'o amaneraw shayir jamo Ik'oki shayiraliye, shayiraanu weetwe etefere itshishtso Krstosi k'efiru shayironiye, bíwere andoru dab́ datsuatse fa'ee.

4 Nana'otso! It Ik'k itne, ititse beyru shayiro datsanatse fa'a shayironiyere bogfe. Eshe kotets nebiyotsi da'artee. 5 Kootets nebiyots datsatsikne, bokeewirwonu datsanatsi keewoniye. Datsanwere bokeewo k'ebetwane. 6 No Ik'ik noone, Ik' dants jamo no keewo k'ebetwe, Ik'ik woteraw jamonmó no keewo k'ewatse. Ari shayronat kooti shayiron nodanet hanne.

Ik'o shune

7 Shunetswotsó! shuno Ik'okik b́wottsotse no atsatsewo shunewone, shuniru jamo Ik'i na'ee, Ik'onowere danfee. 8 Ik'o shun b́wottsotse ash shunaw jamo Ik'o danatse. 9 Ik'o b́naayn kasho nodaatsitwok'o b́ naay ik s'uzo datsanats woshere, mannowere Ik'i shuno nodagotse be'ere. 10 Shuna eto hank'oyiye, no Ik'o noshuntsosh b́ woterawo bí noon b́ shuntsonat nomorro b́ t'afitwok'o b́ naayi b́woshtsoshee.

11 Shunetswotsó! Ik'o hank'o noon b́shuniyakon no noatsatsewo shunewo noon geyife. 12 Ik' bek'ts asho konwor aaliye. Noo noatsatsewo noshuneyink'ere Ik'o noyitse beyank'ee, b́ shunonwere noyitse s'een wotiyank'ee.

13 Ik'o b́ shayiro nooshowere b́'imtsotse no bín bíwere noyitse b́ beyirwok'owo danfone. 14 Niho datsani b́ kashitwok'o woshdek't naayo b́wooshtsok'o bek'rone, manowere gawitwone. 15 Iyesus Ik'o naayi b́ wottsok'o amanitu ashotsne Ik'o b́beeti, bíwere Ik'ootse b́beeti. 16 Mann Ik'o noosh b́detsts shuno danfone, manowere amanerone. Ik'o shune, shunon beyirwo Ik'one b́beyiri, Ik'onwere b́ gitsotse b́beyiri. 17 Noo datsanatse nobeyir ari Krstos b́beyirwok'o b́wottsotse noshuno s'een b́wotink'ere angshi aawots shatalon b́shinaatse aaw shuk'on t'inosh falyank'onee. 18 S'een shuno shato kishde'erni juubk'rti bako shunotse shato aaliye, shato sezonton deshk b́wottsotse shatiru asho b́shuno s'een woteratse.

19 Ik'o shin shintson nonb́shuntsotse noowere shunetwonee. 20 Ik'o shunfee etfetst bíeshuwi shit'irwo kotetsiye, b́ bek'tso bí'eshuwi shunatse wotiyal b́ be'aaw Ik'o shuno falratse. 21 Eshe Krstos noosh b́'imts tzaziyo Ik' shuntso bíeshuno shune erkee.

5

Datsu imnetiyon da'o

1 Iyesus Mesihiyo b́ wottsok'o amants jamwots Ik' nana'anee, nihono shunetu jamo naayo noowere shunfee. 2 Ik' nana'úwotsi noshuntsok'o nodanetiye, Ik'o shunr b́ tzaziyo no s'entsoree. 3 Ik' shuna eto b́ tzaziyotsi s'entsee. B́ tzaziyotsu mangnaliye. 4 Ik' nana'a wotts jamo datsu da'itwe, datsu no da'itwere imnetiyone. 5 Iyesus Ik'o naayi b́ wottsok'o amantsoni bako kone datsu da'itwoni?

Krstos jangosh gawets gawo

6 Aatsots b́ gupetsok'o kitsit aatsonat b́ k'iro kitsru s'atsi weeron waatso Iyesus Krstosiye. Bí b́waa aats mec'ron b́ woterawo aatsonat s'atsone. Hanwere ar b́ wottsotse, keewanwere ar b́wottsok'owo S'ayin shayiron gawitwe. 7 Keez gawwots fa'ane, 8 Bowere Shayirona, aatsonat s'atsone, keezanotswere bogawon ikne. 9 Ashuwots bo gawts gawo dek'etwonee, ernmó Ik'o gawts gawonmó jamoniyere bogfe. Ik'o b́ gawtsonwere b́ naay jangosh b́ gawtsoniyee haniye. 10 Ik'o naayn amantsonmó gawan b́ gitsotse fa'ee, Ik' amanerawonmó Ik'o b́ naay jangosh b́'imts gawo aman b́ k'aztsatse tuutson Ik'o kootetsi woshre. 11 B́ gawonwere Ik'o dúre dúri kasho noosh b́ imtsok'onat kashmanwere b́ naayitse b́ beyirwok'o gawirwoniyee. 12 Ik'o naayi detstso kasho detsfe. Ik'o naayi deshawonmó kasho deshatse.

Dúre dúri kasha

13 It Ik'o naay shútson amants jamwots dúre dúri kasho it detstsok'o it danishe han itsh guut're. 14 Kon naari keewonor b́ wotiyal b́ shuntsok'on nok'onitkawotiyal noosh b́ shishetwok'o amanitwone. 15 Noo k'onts jamo b́ shishetwok'o danfonewotiyal, bíyokere nok'onts jamo andon nodek'etwok'o danfone.

16 Konworu wotowa, ash iko bí eshu k'irosh bín betsaw morro b́ finefe b́bek'al bísh Ik'o k'onwe, ashman morro k'irosh bín betsatse wotiyal Ik'o kasho bísh imetwe. Ernmó k'irosh betsit morro fa'ee. Man naari morrosh Ik'o k'onuwe eraatse taa. 17 Gond fin jamo morre. Wotowa eree k'irosh betsraw morro fa'ee.

18 Ik' na'o Iyesus Krstos bín b́ kotirwosh Ik' na'a wotts jamo morro b́ finerawok'o danfone, Shed'anonwere bíats boratse.

19 Noo Ik'k nowottsok'o danfone. Datsunmó jamon shed'ani ali shirotse b́ fa'oni.

20 Ik' na'o b́ wattsok'onat ari Ik'o nodanetwok'o t'iwitsts nibo noosh b́'imtsok'o danfone, b́ naay Iyesus Krstos weeron bínton ari Ik'onton ikwoto detsfone. Iyesus Krstos ari Izar Izeweru dúre dúri kashonu bíne.

21 T nana'otso! dozets ik'wotsatse it atso korde'ere.

2 Yohans

Wosheetso Yohans Gitl Wosho

Kindo

Yohans woshts wosh gitltso b́ guut'e wosheets eenasho Yohansn wotat b́ guut'ewwere marat'ets máágenunat bnana'uwotsshe. Etoonwere at'biyi ikutsi Ik' mowunat bitsi ash ashuwotsnsh woto k'ayaatse, dan k'awunan b́ guut'e boatsatsewo boshunetwok'o boosh gawiyona, kootets daniruwotsatsnat bodaniyatse boatso korbodek'etuwok'owee.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1-3

Shuno jamoniyere dambe 4-6

Kootets daniyrwots danatse ats kotiy jango 7-11

B́ jamo 12-13

1

1 Tiyoke eenashoke, marat'ets moogenunat b nana'otsnsh, Tí s'uzi b́woteftsere ar dants jamwotswere iti shunfne. 2 Aranwere no dagotse fa'onat shino maantsisho dúre dúron noonton beetwoniye.

3 Ik'o nihonat b́ naay Iyesus Krstotsoke s'aatona, mihretiyona, jenonwere, aronat shunon noonton wotowe.

Aronat shuni jangon

4 N nana'uwotsitse ik ikuwotsi niho noon bí azaztsok'on arikeewon kup'at boere t datstsotse ayidek'at gene'owere. 5 Moo genee, andoor oona neesha, neesh t guut'irwan tzazi handr ark'aye, and t guut'irwan «No ats atsewo shunewone» etts shintson dek't nowooke teshts tzaziyoniye. 6 Ari shuna eto Ik' tzaziyo fina etee. Tzaziymanwere shintson it shishtsok'on «Shunon beewere,» ettsoniye.

7 Iyesus ash wotat meetson b́ be'etsok'o amanerawwots ash sheeliyru aywots datsanatse tuurne. Mank'o ashaan ant'elcirwonat Krstosi k'efirwoniye. 8 Itmó it k'awntso s'eenon dek'osh kup'ore, it fintso b́ t'afrawok'o korde'ere.

9 Krstos danits danaats s'ap'de'er beerawo bíatsnowere wokar ametuwonton Ik'o aaliye, Krstos danits danaats s'ap'de beet ashontonmó Nihonat Nayon bíntoniye bofa'oni. 10 Dan han b́deshawo konwor itok b́wetitkawotiyal it meyits kindshk'ayere, dab́ jamonor bín aatk'ayere. 11 Bín jam aatit asho bínton gond fino kaytsoni b́wotiti.

S'uwaatsi jamó

12 Itsh guut'osh t geyirwo ay keewo detsfe, wotowa eree jamo dabdayon wosho geeratse, Maniyere itok borr noonon itn keewiye tgeyiriye, manwere noshunewo s'een b́ wotituwok'o geeyatniye. 13 N mish marat'etsu nana'uwots neesh jamo woshernee.

3 Yohans

Wosheetso Yohans Keezlo Wosho

Kindo

Yohans keezlo b́ woshts wosho b́guut'e «Woshets eenasho Yohansn,» wotefetst, guut'ewwere Gayiyosi eteets Ik'i maa jishirwosha b́ tesh, guut'tsman ik weeron Ik'i ashuwotsi b́ tep'tsotse Gayiyos b́ údiri, k'osh weeronowere Diwotrefis eteets gond asho atsatse bíatsokorb́dek'etwok'owa bísh b́gawiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1-4

Gayiyos b́ údetsok'o 5-8

Diyotrefisi k'ooretsok'oo 9-10

Dimet'rosi b́ údetsok'o 11-12

K'auwunon beezewor 13-15

1

1 Arikon t shuntso, shunetso Gayiyossh, Tiyoke eenashoke, 2 T shuntsono! n be jamo neesh b́ kááwitwok'o, jeenono nwotitwok'o, jam weeron neesh b́sheengetwok'owe Ik'o tk'oniri. 3 Arosh ni amanetsok'onat aron n beeyirwok'on krstiyani wotts eshu ik ikwots waat bokeewor aydek'atniye t geneúwi. 4 T nana'wots arikon ananefetst bobeyrwok'o shishoniye bogo taan geneúshit keewo aaliye.

Gayyosi udetsok'o

5 T shuntsono! neesh dab ib bowotiyalor eshu eshuwotssh amanek fine nfiniri. 6 Bowere boosh shunon nfints fino Ik'i maa shinatse kishdek't keewrnee, andoor Ik'o genee'ushitwok'on bowerindosh boon ntep'al sheenge. 7 Krstossh finosh bokeshor amanerawwotsoke eegor tep'o dek'keyatsnee. 8 Ari fin finrwotsnton finirwotsi nowotitwok'o hanotsk'o ashuwotsnton fino noon geyife.

Deyotrefs k'oretsok'onat Dimet'rosi udetsok'on

9 Haniyere shinon Ik' moosh wosho guut're b́teshi, ernmo Ik' maa jish geyirwo Diyotrefis ti ettso de'atse. 10 Eshe itok twoor bí noon c'ashfetst, ketifetst b́ k'alts gond fin jamo keewitwe, man bísh bodob́k'aye bí b́ tookish eshu eshuwotsi de'ake. K'oshwotswere bo de'awok'owe b́bazifoni. Ik'i mootsnowere boon b́gishefoni.

11 T shuntsono! sheengo arowe bako gondo ark'aye. Sheeng finiru jamo Ik'ikee. Gond finirwonmó Ik'o be'atse.

12 Dimet'ros jangosh ash jamo sheengkewon bísh gawirunee. Arunuwere b tookon bísh gawitwanee. Noowere gawitwone, nogawonwere ar b́ wotok'o danfnee.

S'uwaatsi jamo

13 Neesh guut'osh t geetso ay keewo detsfe b́ teshi, wotowa eree worek'atats neesh guut'o geeratse. 14 Karnon neen bek'oshe jangirwe, manoor noonon keewetwone.

15 Jeeno neesh wotowe.

Hanoki n tooh tohuwots neesh jamo t'intsirune. Neewere no tohuwotssh jamo ik ikon t'intsuwe.

Yhud

Yhud Wosho

Kindo

Yhud wohso b́ guut'e boamanerawon amantsuwotsi araat kooti dano bád'iru ashuwotsatse krstiyaniwots bo tooko korbodek'etwok'o k'alosha. B́ gitsotse b́ detstso P'et'ros guut'ts gitlts arts b́ woshts k'awnanitse guut'tso «Aaniyi iwisherawok'on Ik'o bí ashuwotssh ikonoton b́ imts imnetiyats kup'de'err bo k'iretwok'owe» nababirwotssh kup'idek't mani b́ gawiyiri.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1-2

Kootetsi dano danifwots daniyo, bo doyonat bodih dihon 3-16

Bo amantso korbodek'etwok'o izets izo 17-23

Deero 24-25

1

1 Iyesus Krstos guutso Yak'ob eshwi wottso Yuhudoke, S'eegetswotssh, Nihon Ik'on shuneetswotssh, Iyesus Krstosn kotets jametswotssh.

2 Maac' k'ewo, jeenonat shunon itsh ayowe.

Kooti dano danifwotsi

3 Shuneetswotso! Ik wotdek'at nokashts kashi jango itsh guut'o ayidek'at geeyatniye tteshi, andmo aaniy iwisho b́ geyrawook'on Ik'o bí ashuwotssh iknoton b́ imts imnetiyi jangosh kup'de'er it kaaritwok'o itsh guut'o ayidek't geyiko taash b́woti. 4 Boats angshetwok'o ay duroniyere shino bojangosh guut'etswots mut'at itits kindrnee, bohe Izar Izewerko s'aato gusiyi beyon wonitwots Ik'o Ik'irawwotsiye, no doonz b́ s'uzi wottso Iyesus Krstosnor haalitune.

5 Jaman shin shino iknoton it dankawotiyalor doonzo Gbs' datsatse kisht b́ kashitsok'oonat amanerawwotsnowere il b́ t'afitsok'o itsh gawiyo, shunfee. 6 Boon naashiyetsatse beshat bobeyoko fakshk'rts melakiwotsi aab s'iilere, Ik'o boon angshi eeno aawotssh b́borfetso dúre dúri tipoon, nic' etts t'aluwots kotdek't beezree. 7  * Mank'oon Sedom, Gemoornat bo gúúratsi kitwotswere gusiyetswotsi bowoti, niwalonowere gobo* boami. Mansh bo dúre dúri taawon sezeyirwotsi ariyetswotsi woternee.

8 Mank'owere ashaanots bo gúmon jisheyat bomeetso bokimshiri, naashwotsshoor aleraknee, darotse mang detstswotsnowere boc'ashiri. 9  * Melakiwotsitsi naasho Mika'elwor dab Muse duuni jangosh Diyablosnton b́ mooshor «Ik'o neen fayowe» eta b́ eti bako c'asho c'ayatse. 10 Ashaanotsmó t'iwitsdek'oosh bo falaaw keew jamo boc'ashiri, gaw dek'falaw dini s'otswotskok'o bo azeewon bodants keewo fa'e wotiyalor dab bíne bot'afiti. 11  * K'aayen werindon boamtsotse, gizosha ett Bele'ami dáriits weeron bo dihitsotse, K'oree Ik'o b́ k'eftsok'o boowere k'efat bo t'aftsosh indowe boosha! 12 Ashaanots bo jitserawo gusiyon ikwotar moonat úshoke bodatsewor itsh t'uge bowotititi, bo boshiyaniriye botookk mec'eroshee, jongon gifiniyeyiru, awsh deshaw dawnok'one, shuu daatseef shashotse dab shuu biyatse daatseraw, b́ s'ap'ootse wat'ere gitoto shuuk'ts mitok'one. 13 Bo, fayiru aats k'ari fuundok'o boon jitsits fini úmbo kishirune, nyic' etts t'aluwo dúre dúrosh boon b́ kotirwotsnat hake bako jawriru k'eenwotskok'one.

14  * Adamatse tuut shawatl gubratse shuwetso Henok bek'on b́keewor hank'o etre, «Eshe doonzo ay tats kum b́ wosh nana'a S'ayinwotsnton wotde jametsats angshosh weetwe. 15 Doonzo bín Ik'iraw ashmanots bofints gond keewatse tuutson sezitwe, Arikon doonzo bín Ik'iraw morrets hanotsi bíyats bokeewts gond keew jamwotsatse tuutson bo atsats angshitwe.»

16 Ashaanots jam aawo mumudefetst ik keewonor genee'úweraknee, botook gond tewni jafrats sha'irwotsiye, bonono míshi keewon s'eenke, botook keewo geeyat asho weeralo bo dáshiri.

Boatso korbodek'etwok'o izets izo

17 Shuneetswotso! Itiyere! Nodoonź Iyesus Krstos woshetswots haniyere shin bokeewts keewo gawde'ere. 18  * Bo «Dúri s'uwatse Ik'i hasabiyatse wokat bo took gond tewno shuuts sha'iru c'aashetswots weetune» itsh etrne boteshi. 19 Boye ash dago gaakirwotsiye, meetsi tewni jafrats sha'irwotsiye, S'ayin shayronowere deshawotsiye. 20 T mashotso! jamoniyere bogo s'ayin wotts it imnetiyon it tooko agosh kup'ore, S'ayin shayiri angonowere Ik'o k'onwere. 21 Nodoonz Iyesus Krstoswor b́mac' nefon dúre dúri kasho itsh b́ betsitwok'o korde'er it tooko Ik'i shunoots korde'ere.

22 Git nibetsdetswotssh ashuwotssh maac'o k'ewore, 23 Ik ikwotsi taawotse kishde'er kashiwere, k'oshwotssh shatoon maac'o k'ewore, b́woteferor morron kiimts bo atso t'awits tahman b́ oorerawo shid'ere.

Udon Ik' k'ono

24 It dihrawok'o woshitwonat eeg eeg deshawwotsi woshr geneúwon b́mangi shinats t'intsosh falitwosh, 25 B́ s'uz noosh no ato wottso Izar Izewersh, nodoonz Iyesus Krstos weeron shintson tuur, dúre dúrosh mangonat, baatson, kup'oonat alonwere wotowe! amen.

* 1:7 7 Aze. 19:1-24

* 1:7 1:7Gobo: Grik mas'afatse k'osh atsonton (meetsonton) bo gonkeyi etfe.

* 1:9 9 Dan. 10:13, 21; 12:1; Bek'. 12:7; Iwi. 34:6; Zek. 3:2

* 1:11 11 Aze. 4:3-8; Taaw. 22:1-35; 16:1-35

* 1:14 14 Aze. 5:18, 21-24

* 1:18 18 2 P'et'. 3:3

Yohans Bek'o

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Yohans Bek'ts Bek'o

Kindo

Yohans bek'ts bek'o b́guut'e krstiyaniwots Iyesus Krstosi bo doonzi b́wottsok'owo bo amantsatse tuutson gishewonat gond bek'on boats b́ bodo dúra b́tesh. Guut'tso b́t'iwintsir nababirwots bo jangirwo s'eeno b́ wotitwok'o kup'shr boats gishewonat gond bek'otse bo amantson bín bokashitwok'o bo ango kup'shosha.

Mas'aafanitsi ay kaywots ay wotsnat shine shuuts waats bek'uwotsi detske, bek'manootswere man dúri teshts amantsuwots t'iwintso falitkno, k'oshwotsshmó ááshk wotar teshetk be'et arok'on t'intsek keewok'on t'intseknee. Duubi garo anaan b́ íwishefok'o mas'aafan tookwots k'osh k'osh naari bek'wots k'osh k'osh naari aron ananshdek't t'intsere. Mas'aafan b́ biitse biitsewonúwere k'osh k'osh naaron asaabiyo b́beetka wotiyaloŕ bítse een keewo daneeka, manwere Ik'o, doonzo Krstos weeron aani iwisherawok'o iknoto b́ jamon Shed'anono dabt b́balangar jamwotsi da'itwe, da'amanwere b́s'uwoor amanetswotsi wotts b́ jirwotssh handr daronat handr datsatsi deero boosh naatitwe.

Jamon mas'aafan b́detstso

Kindo 1:1-8

Bek'man tuwokonat Ik'i maa shawatwotssh wosheets wosho 1:9—3:22

Mas'aaf mannat shawat matebwotsn 4:1—8:1

Fugef shawat eezbedwotsi 8:2—11:19

Darwonat s'oots gitwotsn 12:1—13:18

K'osh k'osh bek'uwots 14:1—15:8

Shawat Ik'i fayi wanc'uwotsi 16:1-21

Babilon t'afo, Din s'ootso, kootets nebiyonat Diyablosn da'etsok'o 17:1—20:10

S'uwaatsi angsho 20:11-15

Dari handro, handr datsu, Iyerusalem handru 21:1—22:5

B́ gúúpo 22:6-21

1

1 Bek'an karn gizewotse wotit keewo Ik'o b́ guutswotssh kitsosh Iyesus Krstossh b́ imtsoniye, Iyesus Krstoswere melakiyo woshat b́ guutso Yohanissh bek'an b́ kitsi. 2 Yohaniswere Ik' aap'onat Iyesus Krstos bísh b́ danitso, mank'o b́ bek'ts keew jamo gawere. 3 Jaman b́s'eenet aawo karn b́ wottsotse bek'i aap'an nababirwo deereke! mank'o bek'i aap'man shishirwotsnat beek'anits guut'etso s'eentsitwots derekne.

Isiyotsi shawat Ik' mowotssh wosheets jamo

4-5  * Yohanisoke Isiyotse fa'a shawat Ik' moowwotssh. Fa'oke, teshtsoknat weetu Ik'oke, b́ naashi jori shinatse fa'a shawat shayirwotsoke, mank'o k'irotse tuwon k'aab wottsoke datsatsi nugúswotsi keewirwo, amanets gawo wottsoke, noon shuntsonat b́ s'atson nomorotse noon nas' kishtso Iyesus Krstos s'aatoonat jeenon itsh wotowe. 6  * Iyesus Krstos nihi Ik'osh kahniwotsi wotar no finish Mengst noon woshtsosh, Iyesus Krstossh mangonat angon dúre dúrosh b́ borfetso wotowe! amen.

7  * Eshe daawnon weetwe, bín koshtswotsworu bo oreraniyere jametswots bín bek'etune, datsatsi ash naar jamo b́ jangosh eepetúne, keewanúwere aree, amen.

8  * Fa'o, teshtso, weetwonwere, jam falts Ik'o doonzo «Alfonat Omegon,* taane!» etfe.

Krstos bek'on b́ be'etsok'o

9 Iyesus Krstosn wotat gond bek'onat b́ menegsto, mank'o b́ k'amo itnton kaytso taa it eshú Yohanis Ik' aap'onat Iyesus gawi jangosh tipeyat Fet'moyi eteyiru aatso bin guurdek'ts datswatse tteshi, 10 Doonzo aawots Shayirotse t befere gaati k'aarok'o een k'ááro t shuuts weeron hank'o bí eree t shishi, 11 «N bek'irwo mas'aafats guud'de'er shawat Ik' moowwots maants etonwere Efeson maants, Semrnes maants, T'ergamon maants, Tyat'ros maants, Serdes maants, Filadelfiyo maants, Lodok'iyo maantswere woshowe.»

12 Kon taash keewtsok'o danosh t shuutso maants wongr tieti, wongr tiettsok'onowere shawat c'eesho kuriru awntson doozetswotsi t bek'i, 13  * C'eeshi bewoki talotsnowere ash na'a artso tbek'i, bíwere b́ tufok b́ borfetso geenz taho tahdek't, b́ gerats awntsi edo eddek'ke b́ teshi. 14  * B́ tookonat b́ took s'iron shetsonat sufiyok'o nas'a b́ teshi, bí ááwwotswere taw at'ok'one bo teshi, 15  * b́ tufuwotswere taw k'ak'otse wos'wutsts k'aazok'o arkno bo teshi, b́ k'aaronúwere een aats fuundi k'aarok'owiye b́ teshi, 16 B́ k'ani kishon shawat k'eenwotsi detsdek'tni b́ teshi, git weeron shash wotts shiki gorado b́ nonotse b́ keshfere b́ teshi, b́ shiits jami sháánonwere aaw taali aaw sháánok'oyiye b́ teshi. 17  * Bín t bek'tsok'on k'irts ashok'o wotat b́ tufi shirots dih tuutsi, bímó b́ k'ani kisho tiyats gedt hank'o b́'eti, «Shatk'aye, shintsonat s'uwaatstson taane, 18 Taa beyar beetk taane, k'iratniye tteshi, ernmó hambe dúre dúrosh beyar beetk taane, k'ironat Si'oli k'eshit k'ulfiwotsi detsfe. 19 Eshe nbek'tso and fa'onat shuutsomaand wetwon guud'e. 20 T k'ani kishatse nbek'iru shawat k'enwotsnat shawat awntson dozets c'eesho biyats gedetwots ááshts keewo haniye, shawat k'eenwots shawat Ik' moowwots atsi, Ik'i melakiwotsiye, shawat c'eesh boats gedetswotsu shawat Ik' moowwtsiye.»

2

(1) Efesonits Ik' moo

1 Efesonits Ik' maa melakiyosh, «Shawat k'eenwotsi b́ k'ani kishots detsdek'tso, shawat c'eesh kurefwots dagotse ananiruwo, 2 n fino, kúp'at nfiintsok'o, n k'amo danfee, gondwotsnomó k'amo n maawtsok'o, woshetswotsi bowoterawo ‹wosheetsots noone› etirwotsi maramarat kootetsi bowoto n daatstsok'o danfee. 3 K'amoon nkup'tsok'ont t shútsosh n taahraniyere gondo n bek'tsok'ono danfee, 4 Ernmó ik keewo niyatsere t shit'tso detsfe, bíwere n shun shintso k'azk'rerne, 5 awuk'o een beyoke n dihitsok'o gawde'e! naandre eree! shin finat nteshtsok'o andoru mank'o finowe, jaman k'alo n k'azalomó niyok weetwe, naandere eto n k'azal, n c'eeshi beyoko b́ beyoke k'a'úbazetwe. 6 Ernmó neen t udit ik keewo fa'e, taa t shit'iru Nik'olawiyots fino neewere shit'rne.

7  * «Shayiro Ik' mooshwwotssh bí etirwo waaz detstso k'ewe! Da'a dek'etwo Ik' Genetotse fa'a kash mitatse b́ meetwok'o woshitwe.» etfe err guud'e.

(2) Semernesits Ik' moo

8  * Semrnes Ik' maa melakiyosh, «Shintsonat s'watsts wottso, k'irt teshtsonat beyat beyirwo, 9 n gond bek'onat n tugron danfee, wotowa eree gaaletsk neene, ayhudi bowoterawo ayhudi noone etiru, Shed'ani mabari wottswots, n shúútso bo t'afitsok'o danfee, 10 shino maants niyats bodet gondbek'osh shatk'aye, eshe it fadetwok'o ititsere ik ikuwotsi Diyablos tipi moots gedetwe, tats aawosh gond bek'o daatsitute, n k'irfetsosh amanetso wotowe, kash akliliyo neesh imetwe.

11  * «Shayiro Ik' moowwotssh b́ etirwo waaz detstso shiye! Da'adek'etwo gitl k'irosh eegor woteratse.» etfe err guud'e.

(3) P'ergamon Ik' moo

12 P'ergamon Ik' maa melakiyosh, «Git weeron shash detsts shiki gorad detsdek'tso, 13 nee Shed'ani naashi jori beyoke n beyirwok'o danfee, wotowa eree t shútso kúp'idek'at detsrne, taash amanets gaw wottso Antip'asi Shed'ani beyirwoke it kitotse úd'ewor dab tiyatse ndetsts imnetiyo haleratsne. 14  * Ernmó niatse tshit'ts múk' keewwotsi detsfe, manúwere Bel'am dants dano detsdek'ts ik ik ashuwots it dagotse fa'ane, Bela'mhan Isra'el ash ashuwots woteraw ik'uwotssh shukeets móó máár widetsi fino finar bodihitwok'o Balak'i iztsoniye. 15 Mank'owere Nik'olots jírwots dano detsts ashuwotswere ititse fa'ane, 16 Mansh naandre eree, man nk'azal káári niyok waar tnoni shikonowere boon kaaritwe.

17  * «Shayro Ik'i moowwotssh bíetirwo waaz detstso shiye! da'adek'etwosh ááshts mano bísh imetuwe, handr shúútso bítse guut'ets shúts nas'unowere* bísh imetwe, deek'etwoniyere okoon k'osho konwor man danatse.» etfe err guud'e.

(4) Tiyat'ronitsi Ik'i moowu

18 Tiyat'ron Ik' moowtsi melakiyosh, «Taw lalu arts ááwwotsi detstso taw k'ak'on wos'ts k'áázok'o arts tufuwotsi detsts Ik' na'o, 19 n finonat nshunon, n imnetiyonat n finon, k'amoon n kúp'onowere danfee, ili n fino shintsoniyere b́ bogtsok'o danfee. 20  * Ernmó niyatse tshit'ts keew iko detsfe, manwere ‹Nebiyi taane› etiru máátsu Elzabeli s'ik etaat k'azk'rerne, biwere t guutswots bo gusiyitwok'onat woteraw ik'uwotssh wosheets misho bo meetwok'o daniyon sheelirane. 21 Naandre bi etetwok'o bish gizewo imre b́ teshi bimó b widatsere naandre err aano geratsane. 22 Mansh kúúni es'ats bin dikitwe, binton bofints gond finatse aanar naandrone eto bok'azal binton wido finiru jamwotsats een kúúno dowetwe, 23 b nanaúwotsno k'iron fayitwe, Ik' maa jamwotswere ash hasabiyonat tewnon p'ec'ar danetwo taa twottsok'o danetúne, it ik ikoshowere it finok'o imetwe.

24 «Tiyat'rosn fa'a danan de'aniyere oorts jamwotssh, mank'owere ik ikwots Shed'ani ayidek't ááshts keewe bo etirwi shuutso sha'eraniye oortswotssh k'osh kuro itats kuriratse, 25 b́ wotefere taa twafetsosh it detstso kup'shde'er deshde'ere. 26 Da'adek'etwosh t fino finefetsr b́ s'uwaats b́borfetso kup'itwosh ay ash naaratse bí alituwok'o woshitwe, 27 Bri gúmbonowere boon keewitwe, shali k'ac'ok'owere boon k'ic'de'er k'arintsitwe, alanwere taa t nihoke tdek'tsi naarok'oyiye, 28 Dats gatsi k'enonowere bísh imetwe.

29 «Shayiro Ik' moowwotssh bíetirwo waaz detstso shiye!» etfe err guud'e.

3

(5) Serdesitsi Ik' moowu

1 Serdesitsi Ik' mootsi melakiyosh, «Shawat Ik' shayrwotsnat shawat k'eenwotsi detsdek'tso, n fino danfee, shúútsosh kashetsknene, ernmó k'irwtserne. 2 Eshe tuuwe, k'irosh t'intsonat oorts n ang múkna'amani aani kup'shde'e, ti Ik'o Izar Izewer shinatse n fino s'eenk wotat bíere daatsratse. 3  * Eshe eegi naari dano ndek'tsok'owonat nshishtsok'o gawde'e, bíno korde'e, naandre eree, tuwo nk'azalmó úmp'etsok'o danerawon niats weetwe, awuri sa'aton twetwok'o danatsne. 4 Ernmó botaho kimshrawwots Serdesitse k'atswots neenton fa'ane, bo nas' taho tahdek'o boosh b́geyitsotse nas' taho tahde'er taanton ametúne. 5  * Da'adek'etwo bokok'o nas' taho tahdek'etwe, b́ shúútsono tnihnat melaki shinatse danitwe, kashetswots shúútso bíyats guut'et kashi mas'aafotse t'afibayatse.

6 «Shayiro Ik'i moowwotssh bíetirwo waaz detstso shiye!» etfe err guud'e.

(6) Filedelfiyits Ik'i moow

7  * Filedelfiy Ik'i mootsi melakiyosh, «S'ayinonat arik wottso, Dawit k'ulfiyo detsdek'tso, bí b́ k'eshitwo konwor ic'atse. Bí b́is'etwo konwor k'eshratse. 8  * Nfiino danfee, eshe hamb, konuwor is'osh b́falrawo k'eshets fengesho nshinaats gedk'rere, niangú múk'na'a b́wottsok'owo danfee, ernmó tiaap'tso kotdek'rne, tshútsonowere haleratsne. 9 Eshe haniyak, Ayhudi bowoterawon Ayhudi noone etiru kootets Shed'ani mabariwots waar ntufishirots bodihitwok'o woshitwe, taa neen tshuntsok'onowere bodanetwok'o k'alitwe. 10 K'amdek'tso wotowe tietts aap'o nkottsotse taawere datsatse beyirwotsi fadosh dats jamats weet gond bek'i sa'ator neen kotetwe. 11 Eshe káári weetwe, ni akliliyo konwor niyatse k'aa'úb́de'awok'o ndetstso kup'shde deshde'e. 12  * Da'adek'tso ti Ik'o Izar Izewer mootse íro woshitwe, manoknowere b́ jamon keyatse, Ik'o Izar Izewer shúútsonat Izar Izewer kitu shúútsonowere bíyats guut'etuwe, kitmanwere darotse Izar Izeweroke oot'etu handru Iyerusalemiye, t shútsi handronowere bíyats guut'etwe.

13 «Shayiro Ik' moowwots sh bí etirwo waaz detstso shiye!» etfe err guud'e.

(7) Lodok'itsi Ik' moowu

14  * Lodok'i Ik' mootsi melakiyosh, «Ameni wottso, amanetsonat ari gaw wottso, azeets jami t'úúp' wotts Ik'oke keeweke, 15 n fino danfee, ak'o wee k'ees'o woteratsne, ak'o wee k'ees'o n wotink'ere sheenge b́ teshi! 16 Ak'o wee k'ees'o nwoteraniyere fuun etk n wottsotse t nonotse neen kishde'e s'udishe, 17 ‹Taa gaaletsk taane, ay gizo detsfe, taash shaptso eegoru aaliye› etirune, ernmó ashe dash, darts, tugrets, dogonat araatstso n wottsok'o danatsne, 18 gaalets wotosh tawon fadeets awntso tiyatse n keewitwok'o, ni aratsono áátsosh nas' taho kewde'e, bek'o n falitwok'o ááw ato keewde'er n furitwok'o neen izituwe, 19  * taa t shunts jamo haditwe, sezitwe, mansh kúp'owe, naandre eree, 20 Hamb! taa fengshats need'dek'at fengsho k'ofiirwe, konworu t k'ááro shiyir fengsho taash b́ k'eshiyal bíts kindr tohar meetwe, bíwere taanton meetwe, 21 Taa da'adek'at t nihnton b́bee jooratse tbeyirwok'o mank'o da'adek'etwo taanton tbejooratse b́ beetwok'o woshitwe.

22 «Shayiro Ik'i moowwotssh bíetirwo waaz detstso shiye!» etfe err guud'e.

4

Ik'i naashi jooronat Darotsi Ik' k'oni Tero

1 Haniyere il ts'iili, mannwe darotse k'eshets fengesho fa'e b́teshi, shin shishat t teshts gaati k'áárok'o k'ááro hank'o bíeti, «Hakan keer wowe, haniyak woto boosh geyit keewwotsi neesh kitsitwe,» 2 manóór shayirots wottdek'i, darotse naashi jooro t bek'i, naashi joratsowere ash iko bedek'tni b́ teshi. 3  * Naashi jooratse beyiruman aronwere iyasep'diyonat serdesi b́k'awnts shaaw shúts arke b́ teshi, naashi jorman gúúronwere mergdiya eteets b́ k'awnts shaaw shúts arts Ik' edjoko fa'e b́ teshi, 4 mank'o naashi jorman gúúratse hiye awd naashi jorwots fa'ano bo teshi, naashi joratsowere nas' taho tahadek'tswotsnat botokats awntsi akliliyo gúúfdek'ts hiye awd eenashwots bedek'tni bo tesh. 5  * Naashi jormanatsnowere awshi p'alk'o, guumonat guumi k'aarwotsk'o guumirwots bo keshfera bo teshi, naashi jorman shinatsnowere aat'iru shawat c'eshwots fa'ano bo tesh, boowere shawat Ik' shayirwotsi. 6 Naashi jorman shinatsno ayidek't s'ayin mestayiti k'aro fa'e b́ teshi, taalotse, naashi jorman gúúratse, shinonat shútsnowere ay ááwwotsi detsts kashets azeets awdwots fa'ano boteshi. 7  * Shints kashets azeetso eesh arika b́teshi, gitelo minz beera bíar, keezelo ash shiits arts shiitso detsfe b́ teshi, awdlo bidiru aakaa arka b́ teshi. 8  * Awd kashets azetswotswere bo ik ikets shirt bango detsfno bo teshi, bo gúúronat bobangi shirootse ááwo s'eenwtska, t'úwonat aawon,

«S'ayinono! S'ayinono! S'ayinono!

jam falts doonzo Izar Izewero,

teshtso fa'onat weetwonwere»

eto need'irakno botesh. 9 Kashets azeetsmanotswere naashi jooratse beyirwonat dúre dúro b́ borfetso beyirwosh shúúts een woto, mangonat udon bot'intsor, 10 hiye awd eenashúwots dúre dúrosh b́ borfetso beyiru naashi jooratse beyirwo shinats bobaron gúp'gúp'dek't bosagadiri, bo akliliyotsnowere b́ jori shinats gedk'rat hank'o bo etiri,

11 «No doonznat no Ik'o Izar Izewero,

jam keewo ni aztsotse

Jamkeewonwere azeyat

b́ beyir n shúúnon b́ wottsosh

shúúts eeno, mangonat angon neesh b́woto geyife» boetfo.

5

Mas'aafonat mereeron

1  * B́ naashi jooratse beedek'tso k'ani kishatse, b́ gitse bootso bíats guut'etso shawat matabon togets mas'aafi k'odo tbek'i. 2 Melaki kup' iko k'áári eenon «Mahatebwotsi biishr k'odets mas'aafo wogosh bín geyitwo kone?» ett b́ keewfere t bek'i. 3 Ernmó daron wotowa datsatse wee datsoniyere dashe k'odets mas'aafo wogitwonat b́ gitso s'iilo bísh faletso konwor aali b́teshi. 4 K'odets mas'aafo wogitwonat b́gitso s'iilosh bodtso daatseyo b́k'aztsosh ayidek'at ti eepi, 5  * Manoor eenashwotsitsi iko «Eepk'aye, hamb Yhud jirotse wottso Dawit s'ap'o da'adek're, bí k'odets mas'aafonat shawat matabwotsi wogosh falitwe» bíeti taasha.

6  * Haniyere il naashi jooronat awd kashets azeetswots dagotse, eenashwots dagotsnowere shukeets mereer artso b́ need'efere tbek'i, mereran shawat k'alonat shawat ááwwotsi detsfe b́tesh, bo dats jamomaants wosheets Ik'i Shayirwotsiye. 7 Bí waat naashi jooratse beyirwo k'anikishatse mas'aafi k'odo k'aaú b́dek'i, 8  * mas'aafi k'odo b́ dek'or azeets kashets awdwotsnat hiye awd eenashwotsn mereero shinats bobaron bogúp'gup'i, ik ikon begeno detsfno bo teshi, mank'o S'ayinwots Ik' k'on wottso it'ano bín s'eents awntsi agelgiliyo detsfno boteshi. 9  * Handr duubo hank'o ett boduubi,

«N s'atson naar naarotse, noon keew jamotse,

jir jirotse, bí ashuwotsitse

Ashuwotsi Ik'osh keewosh,

nee n shukeetsotse

mas'aafi k'odo de'er

matabman bitsosh faltso k'osho konwor aaliye,

10  * No Ik'oshowere kahaniwotsnat mengsto

bowotitwk'o woshrne,

datsatsnowere naashitúne.»

11  * Man maants ts'ilor naashi jooron, azeets kashetswotsnat eenashúwots gúúratse ay melakiwots k'ááro t shishi, bo ayonwere ay kumonat ay miliyeniyon tawetkne bo teshi, 12 een k'ááron,

«Shukeets mereero ango, gaalo, dantelfo, kúp'o, shúúts eeno, mangonat

údo dek'osh bísh geykee» boeti.

13 Daronat datsatse, datsoniyere dashe aats k'ari gitsotsi azeets jamo

«B́ naashi jooratse beyirwonat mererosh

udo, shúúts eeno, mangonat angon

Dúre dúren tuur dúrosh b́borfetso wotowe!» bo eree t shishiri.

14 Awd kashets azetswotswere «Amen!» boeti, hiye awd eenashwotswere bo baron gúp'gúp'at bosagadi.

6

Shawat Mahatabiyotsi K'eshetsok'o

1 Haniyere il mereero shawat mahatabiyotsitsere shintso b́ wogefere t bek'i. Azets kashets awdwotsitsere iko guumi k'áárok'o k'ááron «Wowe!» bí eree tshishi. 2  * Hamb nas' Farsho t bek'i, farsh manats beyirwonwere joogo detsdek'ke b́ teshi, aklilyono bísh imeyi, bíwere da'atso wotar da'otse da'omaants amoosh b́ keshi.

3 Mereronu gitl mahatabo b́ wogor, azeets kashets gitlo «Wowe!» bí eree t shishi. 4  * K'osh taw k'ak'ok'o bírts Farsho b́ weyi, farshatse beyirwosho jeeno datsatsere b́ t'afitwok'onat ashuwots boatsatseyo bos'uwetwok'o b́ woshish alo bísh imeyi, een shiki goradono imeyi.

5  * Mereero keezlo mahatabo b́ wogor azeets kashets keezlo «Wowe!» bí eree t shishi, hamb aak' Farsho t bek'i, Farshats beyirwonwere maraaro b́ kishats detsdek'tniye b́ teshi, 6 azeets kashets awdwots dagotse waats k'arok'o artso t shishi, k'aranwere «Kiloyi badok'o sndeyo ik aaw demozo, ik kilonat badok'o gesho ik aaw damozo wotowe, zeyitonat weyiniyonmo bíawaasherewok'wa!» b́ eree t shishi.

7 Mereero awdl mahatabo b́ wogor azeets kashets awdlo k'ááro «Wowe» bí eree t shishi, 8  * ando búúd farsho t bek'i, farshatse beyirwo shúútso k'ira eteeka b́ tesh, si'olwere b́ shutsatse b́ sha'efere b́ teshi, k'ironat si'olnowere datsatsere aawdotse ik kisho k'ees'on, k'ak'on, mariyonat datsatsi s'ootson bo úd'itwok'o alo boosh b́ imi.

9 Utsl mahatabo b́wogor Ik' aap'tsonat bo imts gawi jangosh ud'ets ashúwots kasho wosh t'iintsef t'arap'ezi shirotse t bek'i, 10 boowere een k'ááron «S'ayinonat arikeewets jam falts doonzono! datsatse beyiru ashuwotsats angshr noosh weer worsho n k'azet awrish b́ borfetsone!» ett bokúhi. 11 Bosh ik ikon tahi nas' geenzo imeyi, bokok'o ando aani úd'etwots, bonk'o guuts wottswots bo eshúwots taawo b́ s'enfetsosh múk' gizeyosh kashde'er boteshetwok'o keeweyi.

12  * Maniyere il mereero shrtl mahatabo b́ wogor b́ maants t s'iili, mann een datsi shek'eyo b́woti, aawnwere shiyani tahok'o aak' b́ wutsi, aashitsunu b ats jamo s'atsok'o bir b́ wutsi, 13  * Joshon jongi kup'o belsi mito b́shek'ere b́shuwo b́mitaatse b́ ooshfok'o k'eenwots daratsere datsats oosh bowtsi. 14  * Daronwere branok'o k'odeyat k'azb́tuwi, guruwotsnat aatso boon b́gúúrts dats jametswots bobeyoke k'aw'ebowtsi. 15  * Datsatsi nungúswots, altswots, kes'i naashwots, gaaletswots, kup'uwots, guutswotsnat guuts woteraw jametswots gop'onat guruwotsitsi shútsi s'alwotsits aash bowtsi, 16  * Gurwotsnat shútsi s'alwotsnsh, «No ats girshoore! naashi jorats beyirwo shinatse, mereero fayatse noon aatswere! 17  * Bo fayi aaw eeno waare, kone b́ shinatse need'o falitwoni?» bo eti.

7

Bale habe awd kúm Israe'el ashuwots

1  * Haniyere il awd melakiwots awd dats túngúshatse boned'efere t bek'i, boowere datsats wotowa aats k'araats wee mitats jongo b́ jongerawok'o aawud kaaton datsats weyiru jongwotsi dets bodek'i. 2 Beyar beetwo Izar Izewerko mahatabo detstso k'osh melakiyo aawu keshon b́ wafere t bek'i, datsonat aats k'aron bo awaashish alo boosh imets awd melakiwots maants b́ k'aaro eenshdek't, 3  * «Ik'o guutswots barats mahatabo no togfetsosh, datso wotowa aats k'aro wee mitwotsi t'afik'ayere» ett b́ kúhi. 4 Boats maatab togets ashuwots taawo t shishi, Israe'el jir jamotse matabon togets ashuwots taawo bale habe awd kumno botesh. 5 Matabo boats togetswots Yihud jirotse tatse git kumo, Robel jirotse tatse git kumo, Gad jirotse tatse git kumo, 6 Aser jirotse tatse git kumo, Nftalem jirotse tatse git kumo, Minaase jirotse tatse git kumo, 7 Sm'on jirotse tatse git kúmo, Lewi jirotse tatse git kumo, Yisakor jirotse tatse git kumo, 8 Zablon jirotse tatse git kumo, Yosef jirotse tatse git kumo, Biniyam jirotse tatse git kumne bo teshi.

Na's taho tahats ay ashuwots

9 Haniyere il t s'iili, konwor taaw b́faleraw ashuwotsno t bek'i, boowere ash ashonat naarotse, b́ jironat noon keewiru jamotse keeshkne boteshi, boowere nas' tahi geenzo tahdek't woli maaro bokishats detsdek't naashi jooronat mereero shinatse boned'efera bo teshi, 10 een k'ááron kúhefetst,

«Kashiyo naashi jooratse beyirwo

no Ik'o Izar Izewernat mereroke!» bo etiri.

11 Melaki jamwotswere naashi jooronat eenashúwots azeets kashets awdwotsi gúrdek't bo need'efere bo teshi, naashi jori shinatsowere bobaron gúp'gúp'at Ik'osh bosagadi, 12 hank'o bo eti,

«Amen! shiimo, een woto, dani teleefo,

udo, mango, ango, kúp'o

no Ik'o Izar Izewersh dúre dúron b́ tuutso dúre dúrosh b́ borfetsosh wotowe! Amen!»

13 Enashwotsitsere iko t maants aanat «Nas' tahi geenzo tahtsanots kone bo? Aawokneya boweyi?» bí etí.

14  * Taawere «Doonzono, nee danfnee» tieti. Bíwere taash hank'o bíeti, «Hanots gond bek' eenotse kesht waakne, botahonowere mereero s'atson mashdek't nas' woshk'rerne, 15 Manshowere Ik'i naashi jori shinatse wotde'er t'úwonat aawon Ik' mootse bísh finitúne, b́ naashi jorats bedek'tsonwere boosh beyi moo wotitwe. 16  * Eshe haniyak k'aak'eratsno, shashweratsno, aawo boon jod'atse, aaw k'angro boon daatsratse, 17  * Naashi jooro dagotse fa'a mereero boon jintsi wotitwe, kashi aatsi t'úp'okowere boon jishitwe, Ik'o aac'u jamo bo ááwatse firitwe.»

8

Shaawatl matabo b́k'eshetsok'o

1 Mererman shaawatl matabo b́wogtsok'on sa'at badok'oosh darotse s'ik eto wotb́wtsi. 2 Ik'i shinatse need'iru shawat melakiwotsno tbek'i, booshowere shawat gaatwotsi imeyi.

3  * Awntson dozets it'ano bíts t'iintsefu detsdek'ts k'osh melakyo waat wosh t'intseyiru t'arap'ezi ganoke need'b́dek'i, naashi jori shinatse fa'a awntson dozets it'ano bíyatse s'uwyef t'arap'ezats S'ayn jamwots Ik' k'ononton b́ t'intsit ay it'ano bísh imk'reyi. 4 It'ani s'uwo S'ayinwots Ik' k'ononton melakiyo kishotse Ik'o shinats b́keshi. 5  * Haniyere il melakiyo bíyats it'aan t'intseyiru dets dek't wosh t'intseyiru t'arap'eezatse taw k'ak'o k'aa'údek' bín s'eents dek't datsomants shap'b́k'ri, awushi guumo, k'aaro, awushi p'alk'o, datsi shek'ewonwere wotbwtsi.

Gaatwotsi fugeetsok'o

6 Shawat gaatwotsi detsdek'ts shawat melakiwots gaatwotsi fugosh k'anbodek'i.

7  * Melaki shintso fugef gaatman b́fugi, shetsonat s'atson bín eeh wutsts tawo wotb́wtsi, datsatsowere juwee b́wtsi, datsatsno keezl kisho mis'bwtsi, mitwotsitsnowere keezl kisho mis'b́wtsi, atts bodjamonwere mis'bwtsi.

8 Gitl melakiyonwere gaatman b́fugi, guri een arts keewonwere mis'fetst aats k'arots b́ juweyi, aats k'ari keezl kishonwere s'ats wotb́wtsi, 9 Aats k'arots beyiru kash detsts azetswotsitse keezl kisho k'irb́wtsi, markabwotsitse keezl kisho awaashb́wtsi.

10  * Keezl melakiyonwere gaatman b́fugi, tipeets c'eeshok'o aat'iru een k'eeno darotse fed'b́wtsi, b́fed'were fokitsi keezl kishonat aats t'up'uwotsatsa b́tesh. 11  * K'eenman shúútsonwere s'aama eteeka, aatsotsi keezl kishonwere s'aam wotb́wtsi, s'aam wotts aatsatse tuutson ay ashuwots bok'iri.

12  * Awdl melakiyo gaatman b́fugi, aaw keezl kisho, aashitsu keezel kisho, k'eenwotsitsi keezl kisho togeb́wtsi, mann bo keezl kisho t'aluw b́wtsi, mank'oon aawotse keezl kisho t'úwotse keezl kisho shanalko wotbwtsi.

13 Haniyere il ts'ilor aak iko dari taalotse biidfere k'áári eenon «Oorts melaki keezwots bo gaati k'aaro boshishiyor datsatse beyiru ashuwotssh indowe boosha! indowe boosha! indowe boosha!» etfetst b́kuhefere t shishi.

9

1 Úútsl melakiyo gaato b́fugi, mann darotse datsats fed'ts k'een iko tbek'i, ayi dashan wokts gop'o bín k'esheetwo bísh imeyi. 2  * Bí ayidek't dashan wokts gop'o b́k'eshi, s'uwonwere taw awuri eenotse keshf s'uwok'o ayidashan wokts gop'manitse b́keshi, gop'manitse keshts s'uwatse tuutson aawonat jongon t'alu bowtsi, 3  * S'umanitsnowere p'eluwots datsats k'azbokeshi, datsatsi ok'oolishwots angok'o ango boosh imeyi, 4 Datsatsi bod wotowa aaw naari atts keewo kon naari mito bo aawashirawok'o boosh keeweyi, awaashiyo bofalitwonmó bobaratse Ik' matabo deshaw ashuwots s'uzi b́tesh. 5 Bonor b́wotiyal úúts shashosh bo kúnituwok'owa bako boúd'ituwok'o boosh alo imeratse, p'eluwots boats bobetsts kúúno ok'olsho asho b́shaas'ori ashuwotssh b́weeshfok'oyiye. 6  * Aawu manotsitse ashuwots k'iro geyitúne, ernmó daatsratsne, k'iroshowere tewnitune, wotowa eree k'iro boatse k'aywos'etuwe.

7  * P'eluwots kes' amoosh k'andek'ts farshwotsi arkno botesh, botookatse awntsi akililiyo arts keewo fa'e b́ tesh, boshiitsonwere ash shiitsa arka b́tesh. 8  * Mááts tooki s'iiro arts tooki s'iiro detsfno botesh, bo gáshonwere eeshi gásh arka b́ tesh. 9  * Bogeraatsowere bir arts t'ururi tahdek'kno boteshi, bobangi k'aaronúwere kes'o maants gaalfetst amiru ay farshuwotsnat seregelwots boshishiyru k'áárok'oyiye b́teshi. 10 Ok'oolishi dúshok'o dúshonat bín boshas'etwo detsfne boteshi, bodúshootse ashuwotsi bín úúts shashosh bokúúnit ango detsfne boteshi. 11 Nugúsono detsfne botesh, bíwere dashan gop'ts gop'i melakiyoni, b́shútsonwere Ibrayist'i noon keew keewon Abadoni,* Griki noon keew keewon Ap'oli'oni eteefoni.

12 Indowe eteef shintso beshere, eshe haniyere il k'osh git indowe eto weetwe.

13  * Shirtl melakiyo b́ ezbedo b́fugi, eshe Ik'i shinatse fa'a awntson dozets it'ani wosho bíyatse t'iintsef t'arap'ezats awd k'alwotsoke k'ááro b́keshfere tshishi. 14 K'áármanwere ezbedo detsdek'ts shrtl melakiyosh «Fok eeno Efrat'esitse tipeets melaki awdwotsi biishe!» bíet 15 Sa'atmannat aawmansh shaashmannat worwotmansh k'andek'ts melaki awdwots ash naarotse keezotse ik kisho boúd'ituwok'o bo biitseyi. 16 Farshon kes'fuwots ayo git bal miliyoniyok'o b́woto tshishi. 17 Farshetswotsnat farshats beedk'tswotsi bek'on t bek'tso hank'oyi, bogeratse teshts t'ururiyo tawk'ak'ok'o bíra, darimaac'ok'o aak'a, ac'uwok'owere arka b́tesh, farshwots tookonúwere eeshi took arka b́tesh, bo nonotse tawonat s'uwonú diniyo† b́keshfere b́tesh, 18 Bononótse bokishts tawon, s'uwonat diniyo keez fayanotsn, ash naaro keezotse ik kisho b́úd'eyi. 19 Manwere eegoshe farshwots ango bo nononat bo dúshots b́ teshtsoshe, bo dúshonwere dawunzi dúsha bíari, dawunzi tookonowere detsfno, ashonowere waas'o bokashir manna b́tesh.

20  * Fayanotsn k'irraniyere oorts ash naarwots bokishi finatse aanat naandrone eraatsno, fo'erawonat awntson, ambaron, k'áázon shútsonat mitoon dozets bek'o wee shisho falaaw, wee sha'o falaaw woteraw ik'uwotsi ik'iyo k'ayatsne. 21 Mank'owere kash úd'tswotsi bowottsotse, aton shetonfiinatse, bowidonat boúmp'atse naandrone eratsne.

10

Melakiyonat k'odets mas'aafon

1 Haniyere okoon daawn tahdek'ts melaki k'osho kúp'o darotse b́ oot'fere t bek'i, b́ tookatsowere gúúrdek't beyirwo Ik'i edjoka b́tesh, b́ shiitso aawok'oyi, b́tufuwots tawu írok'ono botesh, 2 Wogk'reets k'odets mas'aaf muk'u b́ kishatse detsdek'tni b́tesh, b́ k'ani tufo aats k'araats, b́ giri tufonowere datsats gedb́dek'i, 3 K'adiru eeshi k'arok'o arts k'aari eenonowere b́ kuhi, b́ kuhorowere shawat awushi guumwotsu bok'aaro bo shishiyi. 4 Shawat awushi guumwotswere noono bokeewtsok'on taa guut'o gawutdek'i, ernmó «Shawat aawush guummanots bokeewtso ipde'er áátson deshde'e bako guut'k'aye!» etiru k'ááro darotse tshishi.

5 Haniyere il aats k'aaronat datsats b́ need'efere tbek'ts melakiyo b́ k'ani kisho dambaan k'aaúdek't 6 Dúre dúrosh beyar beetwon, daronat bítse beyirwotsi, datsunat bgitsotse beyirwotsn, aats k'aaronat bítse beyirwotsn aztso Izar Izewer shútson taart hank'o bíeti, «Eshe haniyak ja'aratsese! 7  * Ernmó melakiyo shawatlo ezbedi k'ááro b́shisht aawwots b́guuts nebiyiwotssh b́ nabts doo shishi b́keewtsok'on ááshts Ik'i keewo s'eenetwe.» 8 Maniyere il darotse tshishts k'ááro «Aats k'aaronat datsatse need'iru melakiyo kishatse fa'onat wogeets mas'aafi k'odo amr k'aaúde'e» ett aaniyi taash b́keewi.

9 Melakiyokowere amaat «K'odets mas'aaf múk'na'ú taash ime» tieti, bíwere «Mas'aafmani k'aa'úde'er moowe, nmaac'otse s'aamo wotitwaniye, nnonotsnmó mas'ook'o shawetwaniye» bí eti.

10  * Taawere mas'aaf múk'na'a k'odeetsú melakiyo kishatse k'aaú dek'at tmeyi, tnonotsnowere mas'ook'o shaawbwtsi, bin matk'riyakoon tmaac'o s'aam wotb́wtsi. 11 Maniyere il «Jir aywots jangosh, ash ashosh, k'osh k'osh naari noon keewiru ashuwotsnat nugúsuwots jangosh ando aani bek'on keewo neesh geyife» ett taash keeweyi.

11

Git gawwotsi woshetsok'o

1  * Haniyere il bín indosh wotit guumbok'oo taash imeyi, hank'owere taash eteyi, «Tuur Ik' moonat wosh bíyats t'intseyiru t'arap'ezo indowe, bíyokere Ik' ik'irwotsnowere taawwe, 2  * Ik' mooniyere uratsi jébó k'ayik'rowe, bíhe Ik' ash woterawwotssh imek b́wottsotse bín indk'aye, Ik' ash woterawwots S'ayin kitu habe git shashosh net'etúne, 3 t gaw gitetswots shiyani taho tahde'er ik kumonat git bale shiits aawosh bek'on bo keewitwok'o k'alitwe.»

4  * Bowere datsatsi doonzo shinats need'it weeyra eteef zeyiti mit gitwotsnat git c'eeshwotsiye, 5 konworu boon t'afiyo b́ geyiyal tawo bonoonotse keer bo balngarwotsi b́ mitsiti, bonowere t'afiyi geyitu jamo b́ k'irit hank'one. 6  * Bo bek'on bokeewit aaw manotsitse awsho b́ buyawok'o daro is'osh alo detsfne, mank'o aatswotsi s'atso maants woniyosh, bogeets gize jamor konnari fayon datsu jot'osh alo detsfne.

7  * Bo gawono bo ishiyakon datsi ayi dashan gop'ts gop'otse keshet s'ootso bonton kaarar boon da'itwe, bonowere ud'itwe, 8  * bodúnonwere jewron s'eegefok'on Sedom wee Gbs'i eteets een kitu weer eenats girmaanitwe, kitanwere bo doonz biitse b́ jitetsúniye. 9 Ay jironat ay ash naaron, ay naari noon keewon noono keewirwotsnat ash ashuwots keez aawonat aaw badosh bo duunman s'iletuune, boduunonúwere b́ dukerawok'o bazitune. 10 Git nebíyiwotswere datsatsi ashuwotsi kic'it boteshtsotse, datsatse beyiru ashuwots nebíyi manots k'irtsosh bogeneúti, gene'ono iko ikosh imo imetwe. 11  * Ernmó keez aawonat aaw bado b́ beshiyakon kasho boosh imet kashi jongo Ik'oke waat dunuwotsits b́ kindi, botufonowere bo need'i, boon bek'ts ashuwotswere ayidek't shatbowtsi. 12  * Maniyere il git nebiyiwotssh «Hakan dambaan keere!» etiru k'áári eeno darotse boshishi, bo balngarwots boon bos'ilfere dawúnon daro maants bokeshi. 13  * manoori sa'ator een datsi shek'eyo b́ woti, kitmanko taatsotsere ik kisho grshbutsi, datsi shek'eyatse tuutsonowere shawat kum ashuwots bo k'iri, k'irotse ortswotsuwere ayidek't boshati, daratstso Ik'o Izar Izewerno bomangiyi.

14 Gitlts indowe eto beshere, keezl indowe eto káári weetwe.

Shawatl fugef gaato

15  * Shawatl melakiyo gaato b́ fúgi, daratsnowere «Datsatsi mengstu no doonz Izar Izewerkonat bísh Krstossh wotwtserane anda, bíwere dúre dúrosh naashitwe,» etiru een k'áárwots bo shisheyi. 16 Ik' shinaatsere bo naashi jorats beyiru hiye awd eenashwots bobaron gúp'gúp'at Ik'osh bosagadi, 17 hank'owere bo eti,

«Beyirwonat teshtsono,

jam falts doonzo Izar Izewero!

een wotts alo n kishots woshdek'tsonat

n naashtsosh neen uderone.

18  * Ik' ash woterawwots bofayi,

n fayonwere b́ weyi,

k'irtswots angsho bodatsit gizeyo b́ bodi,

N guuts nebiyiwotsnat

nshúúts mangiru S'ayinwots,

k'ac'a c'inwotsnat een eenwotssh,

Bok'awntso nimet gizeyo bodre,

datsu t'afitswotsi n t'afit aawo bodre.»

19  * Daaratse fa'a Ik'i moo b́ k'eesheyi, b́ taari tabotonu Ik' mootse b́ be'eyi. Awshi p'alk'o, k'ááro, guumi k'aaro, datsi shek'ewonat ay shetsonwere wotb́wtsi.

12

Máátsunat daruwon

1 Maniyere il eenonat adits milikito darotse b́be'eyi, aaw tahdek'tsú, aashitsu btufoniyere dash geddek'ts, tatse git k'eenwotsi jip'ets akliliyo btookats gúúfdek'ts, mááts iku b́be'eyi. 2 Biwere na'i maac'i bteshi, shuwoshowere na'i shambo b́waare kic'at bkuhefere btesh.

3  * Andoor k'osh milikito darotse b́be'eyi, shawat tookwotsnat tats k'aluwotsi detsts een bir daruwo b́be'eyi, b́tookatsnowere shawat zewdiwotsi gúfdek'tni b́tesh, 4  * b́ dúshoon k'eenwotsitsi keez kisho darotse geetsdek't datsats fet'b́k'ri, máátsman bshuwor bna'o k'oot'osh gawk'raat daruman shuwosh etiru máátsu shinatse need'b́wutsi, 5  * máátsunwere ash jamo birri gumbon keewit nungush na'o shuubk'ri, bnaaynmó Ik'o naashi jooro maants zafdek'eyi, 6 máátsunwere woruwo maants áásho k'az bwos'i, manoke ik kume git balonat shiits aawosh it'ide'er detson bkoteet beyoko Ik'o bish manoke k'anitniye b́teshi.

7  * Darotse kes'o tuub́wtsi, Mika'elnat b́ melakiwotsn daruwonton bokeec'eyi, darwonat b́ melakiwotsowere aaniyidek't bokaari. 8 Ernmó daruwonat b́melakiyon da'eniye bowtsi, maniyere okonowere boosh darotse beyoko daatseratse. 9  * Daruw eenonwere dash datsats shap'k'reyi, bí dats jamu darituwo Diyablosi wee Shed'ana err s'eegef shints dawunzoniye. Bí datsats b́juweyi, b́melakiwotswere bínton bojuweyi.

10  * Maniyere il k'áári een iko darotse hank'o bíetfere tshishi, «Eshe and Ik'o kashiyo, b́kup'onat b́mengston waare. Bíko Krstos alo waare! no eshuwotsi no Ik'o shinatse t'úwe aawo s'aamifets teshtso no eshuwotsi s'aamifo juwewtsere, 11 Boowere mereero s'atsonat bo gawuts gawatse tuutson bín da'adek'rne, bo kashosh bobút'erawo botoko k'irosh beshidek't imrne, 12 Mansh daruwotsnat bogitsotse beyiru jamwots gene'úwore! múk' aawu s'uz bísh b́ oortsok'o b́dantsotse Diyablos fayi eenon it maants b́ oot'tsotse datsonat aats k'arwotssh indowe itsha!»

13 Daruwonú datsats b́ juweetsok'o b́ bek'tsok'on nungush na'a shuuts máátsu b́ giishi, 14  * máátsunwere worwotse bish k'aniyets beyokok biirr biametwok'o aaki bangok'o arts bang gitwotsi bish imk'reyi, manoknowere dawunzman shinatse wokaar keez natonat badosh* sheengshdetson detseyat bkotefera bteshi. 15 Máátsu di'on bdek'etwok'owat dawunzman fokitsi aatsok'o bodts aatso b́noonotse s'ud dek't bshuuts weeron b́kuut'i. 16 Ernmó datsu máátsmansh bgaatsi, bnononowere k'eshedek'at daruman b́noonotse b́s'udts foko ushbk'ri. 17 Daruwonú máátsu fayat bnaar oortswotsnton kec'ewosh bíami, boowere Ik' aluwotsi kotfwotsnat Iyesus jangosh amaneeyat gawirwotsiye. 18 Daruwonwere aats k'ari gúúratsi shiyaats need'b́wutsi.

13

S'oots gitetswots

1  * Maniyere il s'oots iko aats k'arotse b́ keshfere t bek'i, tats k'alwotsnat shawat tookon detsfe, b́ k'alwotsatsnowere tats zewdiwots fa'ano bo teshi, b́ tookatsnowere Ik' c'ashi shúútswots fa'ane, 2  * t bek'ts s'ootsonwere maah arka b́tesh, b́ tufuwotswere dibiya eteets s'ootso tufo, b́ nononu Eeshi noone bí ari, daruwonu b́ took angonat b́ took naashijoro een alonowere s'otsmansh b́ imi. 3 S'ootsman tookwotsitse ikonwere k'irosh betsit gawo b́ detstsok'o t bek'i, ernmó k'irosh betsit gaawman kash b́wútsi, dats jamo adon s'oots man shuutso shoyidek't b́tuwi. 4 S'ootsosh alo b́ imetsotse ash jamwots daruwosh bosagadi, «S'ootsman artso kone? Bínton kaarosh falitwo kone?» ett bísh bosagadi.

5 S'ootsmanshwere bog taana etonat Ik'o b́c'ashet aap'osh noono bish imeyi, habe git shashosh alon b́ finitwok'owa eteyi. 6  * Ik'onat Ik' shútso, b́beyokonat daaratse fa'úwotsn c'asho dek'b́twi. 7  * S'ayinwotsi kaarar b́ da'itwok'o alo bísh imeyi, naaronat jiron, k'osh k'osh noon keewon keewirwotsnat ash jamatse alo bísh imeyi. 8  * Datsan bí azewortson tuut bo shúútso shukeets Mereero kashi mas'aafats guut'eraw datsatse beyiru jam ashuwots s'ootsosh bosagaditi.

9 Waaz detstso fa'e wotiyal shiye! 10  * «Mus'ewosh k'aniyetso mus'etwe, shiki goradon b́ k'iritwok'o k'aniyetso shiki goradon k'iritwe,» eshe S'ayinwots k'amonat imnetiyon b́ geyiyit hank'o gizeyoshe.

11 K'osh s'ootso datsotse b́ keshfere t bek'i, mereerok'o git k'aluwotsi detsfe, b́ noon keew keewonwere daruwok'owiye b́ teshi, 12 shints s'ootso shááto shegreshetso bí alon b́ finefere b́ teshi, datsonat biyatse beyiru jamwots shints s'oots mansh bosagaditwok'o b́woshi, s'ootsan k'irosh bín betsits gawotse kashits shints s'ootsoniye, 13 gitl s'ootsanmó ashuwots shinatse tawo darotse datsats b́ orshfetsosh een adits finwotsi k'alfe b́ tesh. 14 Shints s'ootsman shinatse adits keewwotsi b́k'alish imets milikitatse tuutson datsatse beyiru ashuwots danditni b́ teshi, shiki goradon gaawit kashts s'ootsman mangiyosh bín artso bofinitwok'o datsatse beyiru ashuwotsi azazitwe. 15 Gitl s'ootso shints s'oots areyetsosh kashi jongo bí ímish alo bísh imeyi, kashi jongo b́ ímewwere ariyetsman noon keewo b́falitwok'onat bísh sagederaw jamwotsi ud'etwok'o b́ k'alishe. 16 Gitl s'ootso múk'uwotsi wotowa een eenuwotsi, gaaletsuwotsi wotowa t'owwotsi, doonzwotsi wotowa guutsuwotsi, jamwots bo k'ani kishats wee bo barats milkto ger bodek'etuwok'o angnon b́ k'ali. 17 Hannaari s'ootso shúútso b́ kitsiru mlkito wee b́ shúúts taaw deshawo asho konworu kéw wotowa kémo falatse.

18 Dan telefo b́ geyiyit eshe hanokne, nib detstso s'ootsman taawo taawwe, b́ taawonwere b́ kitsir ashe, tawonwere shrt balonat shtse shrte (666).

14

Mereeronat awd bale habe awd kum ashuwots

1  * Maniyere il mereero hamb S'iyon gurats b́ need'efere t bek'i, bíntonuwere b́ shútsonat b́ nihi shúútson bo barats guut'ets habe awd bal kúm ashuwots fa'ane bo teshi, 2 daratsere een aats k'aarok'onat een wotts guumok'o ayidek't een wotts k'aaro t shishi, t shishits k'aaronwere Begena eteets t'imbok'o bo t'imbor b́ shishiru k'arok'owiye bí ari. 3 Naashi jooronat awd s'ootswots, eenashwots shinatsnowere bale habe awd kum ashuwots Ik'i dub handro boduubi, duubanowere datsatse aani keewdek'ets bale habe awd kum ashuwotsiyere okoon konworu danosh falratse. 4 Bowere dngili bowottsotse máátsonton k'eet kiimatsne, mereero b́ sha'iru jamok b́ shuutso bo sha'iri. Bo Ik'onat mererosh k'aab shuwwots wotat t'ints ash naarotsere aaniy kewdek'etswotsiye. 5  * Bowere kooti keewo keewrakne, ik keewono boatse daatseratse.

6 Haniyere okoon datsatse beyiru ash ashosh, ik naaro, k'osh k'osh noon keewon keewiru k'osh k'osh jir jamwotssh daniyosh dure dúri doo shishiyo detsts k'osh melakiyo dari taalotse b́ biidfere t bek'i. 7 Een k'ááronoere «Ik'o sharere, mangiwere b́ angshi sa'ato bodre, daronat datson aats k'aaronat aats t'úp'o aztso Izar Izewersh sagadoore!» b́ eti.

8  * K'osh gitl melakiyonúwere «Mashiyit woyiniyon dutsets b widi biro ash jamosh ishitu ekeew Babilon eenu dihirane! dihirane!» ett gitl melakiyo shutsatse b́ weyiri.

9 Kosh keezl melakiyo hank'o ett boshutso shoydek't b́weyiri, «S'ootsonat bí armansh sagadirwots, b́ milkto bo barats wee bokishats gedet jamwots, 10  * Ik' fayi woyiniyon dútsets biro úshetúúne, weyiniyon dutsets bironowere b́ dutseraniyere b́ fayi wanc'ots tepeke, mank'o b́ S'ayin melakiwots shinatsnat mereero shinatse tawonat diniyon kúúnetune. 11  * Boon kic'iru tawumanitse keshiru s'úwo dúre dúrosh b́ borfetsosh dambaan b́ kesheti, s'ootsonat bí ar mansh sagadts b́ shúútsi mlikt manowere geddek'ts jamwots t'úwe aawon kashde'atsne.»

12 Ik' tzaziyo kotirwotsnat Iyesusi amanon kup'ts S'ayinwotsatse kotet k'amo hanaatsnee.

13 Daaratse hank'o etiru k'ááro tshishi, han guut'e, «Haniyere okoon doonzo Iyesusk wotar k'irituwots derekne!» S'ayin shayironúwere «Ee! bo angi maawatse kashbodeketwok'o bo fino shoydee'er weetwe» b́ eti.

Doonzo fayo datsatse

14  * Haniyere il t s'iili, etnuwere nas' dawuno tbek'i, dawunmanotsatsnowere ash na'a artso beebdek'i, b́ tokatsowere awntsi akliliya eteetso jip'dek're, b́ kishatsnowere shash maac'ro detsdek're, 15  * K'osh melakiyonwere Ik' mootse kesht dawunatse beyiru mansh een k'ááron «N maac'ro de'er mááyo k'ec'ee! maay k'es'i sa'atonuwere t'inre!» 16 Dawunatse beyiruwonwere maac'iro datso maants b́ deyiyi, datsunwere b́ k'es'eyi.

17 K'osh melakiyonu daratsi Ik' mootse b́ keshi, bíwere maac'ri shasho detsfe b́ teshi.

18 Tawatsnowere alo detsts k'osh melakiyo wosh t'intseyirwi ganoke kesht shash maac'ir detsts melakiyosh «Zúkud'ts shuwwots bokatstsotse shash maac'r man deyiwe! woyini zúkud' jamwotsi datsatsi woyiniyatse k'ut'de'er ko'iyuwe!» ett een k'aaron b́ kuhi. 19 Melakiyonúwere maac'iro datso maants b́ deyiyi datsatsi woyini zúkud'ono b́ k'ut'i, een wotts Ik' fayo fis'eetwotso b́ juwi. 20  * Kitoniyere úratse fa'a woyini fis'eyirwotso fis'eyi, fis'eyirumaniyere Farshi lúgamok b́ borfetsosh dambaan een wotts keez bal kilo metrok'o wotit s'atso kesht b́ kuud'i.

15

S'uwori fayuwotsi detsdek'ts melakiwotsi

1 K'osho eenonat adits milikito darotse t bek'i, Ik'i fayo boats b́ wotit s'uwaatsik wotts shawat fayuwotsi detsdek'ts shawat melakiwotsi tbek'i.

2 Maniyere il tawo biitse eeh wutsts mastayti k'arok'o artso tbek'i, mank'o s'ootsonat s'ootso aro, b́shúútsonowere tawi milikito da'adek'tswotsi tbek'i, Ik'o boosh b́'imts begena eteefo detsdek't mastayiti aats k'ari ganoke need'dek'tni botesh. 3 Ik' guutso Muse duubonat mereero duubono hank'o ett boduubfera botesh,

«Jam falts doonzo Izar Izewero!

N fino eenonat adike,

Ashuwotssh nugúsono!

nweero kááwonat arikee,

4  * Doonzono!! neen sharawonat

nshúútso mangirawo kone?

ns'uz S'ayin neene,

N kááw angsho b́be'eetsotse

ash jamo wáár nshinatse sagaditwee.»

5  * Maniyere il ts'iili, eshe hamb gawosh wotit dunkani wottso Ik'i S'ayin moo darotse k'eshe b́wutsi, 6 shawat fayuwotsi detsdek'ts shawat melakiwots Ik'i mootse bokeshi, goliru s'ayin taho tahdek'tni botesh, bogeratsowere awntsi edon eddek'kno botesh. 7 Awd s'ootswotsitse iko shawat melakiwotssh dúre dúron beyiru Ik'i fayo bín s'eents shawat awntsi wanc'uwotsi b́'imi. 8  * Ik'i moonúwere Ik'i mangonat angotse keshts s'uwoon s'een b́wutsi, shawat melakiwots bodetsts shawat fayuwots s'een bowtsefetsosh konúwor Ik'i moots kindosh falraats.

16

Ik'i fayo boyitse detsts ushi wanc'wots

1 Maniyere il shawat melakiwotssh «Ameree! Ik'i fayo boyitse detsts shawat wanc'uwotsi datsats kuut'uwere!» etiru een k'aaro Ik'i mootse b́keshfere tshishi. 2  * Melaki shintso amt wanc'man datsats kuut'b́k'ri, s'ootso milikito boatse b́ faúwotsnat s'ootso aroosh sagadiru ashuwotsats gondonat boon kúúnit gawo boats keshbwutsi.

3 Melaki gitlo wanc'man aats k'araats kuut'b́k'ri, aats k'aronúwere k'irts ash s'atsok'o wotb́wtsi, aats k'armanitse beyiru kash detsts keew jamwots k'irbos'uwi.

4 Melaki keezlo wanc'man fokuwotsnat aats t'úúp'uwotsats kuut'b́k'ri, boowere s'ats wotbowtsi, 5 Aats k'aratse al detsts melakiyo hank'o bíetfere tbek'i, «Fa'onat teshts S'ayinono! hank'o ni angshfetsosh nee kááw neene, 6 Ashuwots S'ayinwotsnat nebiyiwots s'atso bokuut'tsotse boosh s'atso ni'ishi, hanuwere boosh wotgeyike,» 7 Wosh t'intseyirwonwere «Ee! jam falts doonzo Izar Izewero! ni angshfuwoots arikonat kaawne» etiru k'ááro tshishi.

8 Awdl melakiyo wanc'man aawats kuut'b́k'ri, aawnwere bk'ees'on ashuwotsi bmitsish ango bish imeyi, 9 ashuwotswere een k'ees'on mis'rne, jot'anotsatse al detsts Ik'o shúútso bo c'ashi, naandrone eratsne, bínowere mangiratsne.

10 Utsl melakiyonwere wanc'man s'ootso k'eetsats b́ kuut'i, s'ootso mengstonúwere t'aluw wotbwtsi, ashuwots bo kic'atse tuutson bo albero bo k'eetefere bo teshi, 11 bo shodonat bo gawatse tuutson daratstso Izar Izeweri boc'ashi, bo finatsnowere naandrone eratsne.

12 Shrtl melakiwonwere wanc'o een foko Efrat'sats b́ kuut'i, aaw keshon weyiru naashúwotssh weerindo k'aniyosh fokitsi aatso tah b́gútsi. 13 Daruwonat s'ootson nonotse, kotets nebíyo noonotsnowere gool arts keez kim shayirwots bokeshferfe t bek'i. 14 Bowere adits keewo finitu Fo'eraw shayirwotsiye, shayiranotswere jam falts Izar Izewer eeno aawotssh wotit kes'osh ashuwotsi ikok ko'iyosh datsatsi nugus jamwotsok ametúne.

15  * «Eshe! taa úmp'etsok'o danerawon weetwe! araatson b́ woterawok'o bí aratso ashuwots bo be'awok'o k'ande'er b́ taho kordek'et asho udeke!»

16  * Shayirwotswere nugúswotsi Ibrayist'i noon keew keewon Armagedoni eteets beyokok boko'iyi.

17 Shawatl Ik' melakiyonwere s'awo jongats kuut'b́k'iri, Ik' mootse fa'a naashi jooratse «S'eenwtsere» etiru een wotts k'ááro b́ keshi. 18  * Awushp'alk'o, k'ááro, gúmi kááronat een wotts datsi shek'eyo wotb́wtsi, han arts een datsi shek'eyo asho datsatse bí azeron wot danake. 19  * Een kitu keezokó bkayeyi, ash naari kitúwotswere bogaahi, Ik'o eenu Babiloni gawb́dek'i, een fayi wiyini biron s'eents wanc'o b úshetwok'owere b́ k'ali. 20  * Aatson gúúrts datswots t'afbowtsi, guruwotsúwere daatseratsne, 21  * Ik ikon habe úúts kilo gramiyok'o mangit shetso darotse ashuwotsats b́ oot'i, een gondbek'anwere ayidek't kic'ik b́ wottsotse ashuwots gondbek'i kic'anatse tuutson Ik'o boc'ashi.

17

Widets mááts eenu

1  * Shawt s'awwotsi detsdek't teshts shawat melakiwotsitse iko tmaants waat, taash hank'o bíeti, «Wowe! aats ayuwotsatse bedek'ts mááts een widetsuats bodet angsho neesh kitsitwe, 2  * datsatsi nugúswots binton widetswotsi woterne, datsats beyirwotsu bwidi weyiniyatse dutsets biron masherne.»

3  * Maniyere il melakiyo shayiron woorwomaants taan dek't bíami, bíats jamo c'ashon s'eentsdek't guut'etso, shawat tookwotsnat tats k'aluwotsi detsts s'oots biraats bedek'ts máátsu tbek'i. 4  * Máátsunu hamrawi eteeyirwonat bir taho tahdek'atni btesh, awntsonat mangts shúútson ink'wotsnwoere baatswtsatni btesh, bkishaatsnowere wic'its keewonat bwidi kiimo bín s'eents awntsi wanc'o detsdek'atni btesh. 5 Bbaratsnowere ááshts shúútso «widetswotsnat datsatsi kiimwots indi, Babilon eenúni» ett guut'ere b́tesh. 6 Máátsman S'ayinwots s'atsonat Iyesus jango bo gawtsosh ud'etswots s'atson mashwtsaat biere tbek'i, bin tbek'tsok'on ayidek'at tiadiye. 7 Melakiyonmó taash hank'o bíeti, «Eegoshe ni adiri? Máátsuko ááshtsonat bi bíyats beebdek'ts shawat tookwotsnat tats k'aluwotsi detsts s'ootsoko ááshtso neesh kish kitsitwe, 8  * Nbek'ts s'ootso shino teshke, and aaliye, ilowere gop' k'oolotse kááron keshetwe, t'afo maants ametuwe, datso bíazeewortson boshúútso kashi mas'afatse guut'eraw datsatse beyirwots, s'ootso shin teshke b́teshi, andi aalo ili weetwo b́wottsok'o bobek'or aditúnee.

9 «Dani teleefi nib detstso b́geyituwo haniye, shawat tookwots máátsú boats b be bedek'ts shawat guruwotsiye, manotswere shawat nugúswotsiye, 10 útswotswere dihirne, iko and fa'e, k'osh ikonu andoor warafa'e, bí b́woor múk' aawu s'uzsh tesho bín geyife. 11 Shmtl nugúso bali teshtsonat and aalts s'ootsoniye, bí shawatwotsitse ikoniye, bít'afomantsowere ametuwe.

12  * «Nbek'ts tats k'aluwots andoor naasheraw tats nuguswotsiye, ernmó ik sa'atosh s'ootsonton bonaashitwok'o naashi alo dek'etúne. 13 Tats nugusanots ik nibo detsfne, bo boangonat bo alon s'ootsmanshe imbok'rti, 14 bo mereero ats kes'o tuzitune, ernmó doonzwots doonznat nugúsuwotsatsi nugúso b́wottsotse boonda'adek'etwe, bínton fa'úwots s'eegetswotsi galdek'eetsuwotsnat amaneetswotsiye.»

15 Melakiyonwere taash hank'owa bíeti, «Widetsu boats bbefere nbek'ts aatswots, ashuwotsi, jirwotsnat, k'osh k'osh naari noonon keewirwotsiye, 16 s'ootsonat nbek'ts tats k'alwots widetsmani shit'etúne, binowere bt'afomaants betsitúne, araatson bin oorik'ritúne, b meetsono meetune, tawonowere mitsitúne, 17 B Ik'diyo bos'eentsitwok'o hasabiyan bonibots beeztso Ik'oniye, eshe Ik'o aap'o b́s'eenfetsosh bo hasabiyon ikwotitúne, bo naashtsi alonowere s'ootsosh imk'ritune.

18 «Nbek'ts máátsnwere datsatsi nuguswotsatse naashit kit eenúniye.»

18

Babilon b dihtsok'o

1 Maniyere il een alo detsts k'osh melakiy iko darotse b́ oot'fere tbek'i, b́mangi golaatse tuutson datsú sháán bwtsi, 2  * k'áári eenonowere hank'o ett b́kúúhi, «Eenú Babilon dihirane! dihirane! Fo'erawwots beyoko woterane! kim shayirwotssh k'eyoko woterane! kim kafwotsnat wic'its shit'its s'otswotssh* moo woterane! 3  * B widiko weyiniyon dutsets biron mashit ash jamwotssh ishk'rerane, datsatsi nugúswotsu binton widetswotsi woterne, datsatsi jaaktswotswere beyi sheengatse tuutson galetswotsi wotwtserne.»

4  * K'osh k'aaronowere darotse hank'o b́ etfere t shishi,

«Ti ashuwotso! morr finon binton ik wotk'ayere,

biyats bodet een gondbek'atse kaytswotsi wotk'ayere,

Biyokere keere!

5  * B morri dako darots b́bodtsotse,

Ik'o b gond finwotsi gawdek're,

6  * Bi imtsok'o betsde bish imre,

b fints finok'o git kisho bish dayere,

Bi k'osh k'osh úshúwotsi bi'eekts wanc'ots

git kisho eenshde'er bish eekk'roore,

7 Bi b took mangosh beyi sheengo bi imtsok'o bodtso

kúúnonat shiyano bish imere

Bi b nibon

‹Nugúsuk'o beedek're,

t'owu mááts taanaliye,

shiyanonwere b́ jamon tiyats boratse› etaat b ít'iri.

8 Mansh biko een gond bek'jamó ik aawon biyats bodetwe,

K'ironat shiyanon k'ak'onwere biyats bodetúne,

tawonowere mis'etwane,

Biyats angshitwo

doonzo Izar Izewer kup'e.»

9 Binton wido fintsuwotsnat beyi sheengon beyiru datsatsi nugúsuwots bi b mis'or keshet s'uwo bobek'or b jangosh kuhar bo eepeti, 10  * b kúúno sharr wokoon need'de'er «Nee een kitune, nee kup' kitu Babilone! ni angsho ik sa'atotse niyats b́ waatsotse, indowe neesha!» bo etiri.

11  * Bo jaaki k'ac'o haniyak boatse keewitwo bí altsotse datsatsi jaktswots bish eepetune, shiyanitune, 12 Bo markabats kuriyets awntso, ambaro, mangts shútso, ink'uwo, tahi sheengo, hamrawiya eteef arts taho, hariyon wozets taho, tahi bironat shak' shaaw wotts mit jamo, dangesh gásho, k'awnts shaaw kishf mitatse dozets jamó, k'áázo, bíronat shenon dozets k'ac' jamo, 13  * k'erafa, k'memiyo, kerbeya eteetso, it'ano, woyoniyon dutsets biro, woyira eteets miti zeyito, buudo, sndeyo, minzwotsi, mererwotsi, farshwotsi, seregelo, guutswotsnat k'osh ashuwotsiye 14 Bowere «Nee n tewnts sheeng keew jamwots niyatsere wokat k'az amrne, n gaalonu n s'ilalonú b́ jamon t'afwtsere, haniyako jamanots b́jamon daatsratsne!» etetúne biisha. 15  * Jamkeewanotsi keewedek't galetswotsi wotts jaktswots b kúúnman sharr wokoon need'itúne, eefr shiyaanefetsrnwere, 16 «Tahi sheengonat bí aro hamrawi wotts tahi bironowere tahef teshtsu, awntsonat mangts shútsono, ink'uwon baatsf teshtsu, een kitush indowe biisha! indowe biisha! 17  * mank'o bodts gaalo ik sa'atutse t'af b́wtsi!» etetúne.

Markabutse aliru jamwots, markabon sha'iru ash jamwots, markabatse finiru jamo, aats k'aratse jaakiru jamo wokoon need'wtsitúne, 18  * Bi b mis'or keshet s'úwo bobek'tsok'on, «Kit eenani arts kito k'osh kito b́jamon fa'a b́teshi?» ett bokuhi. 19  * Botookats k'úndo kishfetst, eepfetst, shiyaanefetsr hank'o erfetsr kuuhitúne, «Aats k'aratse markabwotsi detsts jamwots b gaalon galetswotsi bowoti, kit eenman ik sa'atutse di'ebwtstsotse indowe biisha! indowe biisha!» 20 Darono! biyatse tuutson gene'owe! Ik'o it ats bfiintsatse tuutson biyatsats bí angshtsotse it S'ayinwotsnat wosheetswotsu nebiywotswere gene'úwore!

21  * Maniyere il melaki kup' iko di'i shútsi eenok'o bodts shúts iko k'aaúdek't hank'o err aats k'aromaants shap'etwe «Een kitu Babilon hank'o angnon gifneyar dihitwaniye, haniyakowere b́ jamon daatseratsane, 22  * begena eteetso t'imbok'o t'imbirwotsnat duubi k'ááro, turaro fugirwatsnat gaato fugfuwots k'ááro, aani gitlo niyoke shisheratse, kon naari kishi danon finitu dani telefetso haniyak niyoke daatseratse, di'shútsi k'ááronwere aani niyoke shisheratse. 23  * C'eeshi shááno haniyak niyatse c'esheratse, guyonat guyu k'ááro haniyakon niyoke shisheratse, jaakiru nikwotsu datsatsi ash een eenwotsiye boteshi, ni atono ashuwotsi darirne.»

24  * «Biitsnowere nebiyotsnat S'ayinwots, datsatse ud'etswots ash jami s'atso daatsere.»

19

1 Haniyere okoon hank'o etiru ayi ash k'aar artsok'o een wotts k'ááro darotse tshishi «Haleluya!* kashiyonat mangon angonwere no Ik'o Izar Izewerke! 2  * Bí angshonwere arik wotat kááwe, datsu b widon kimshtsu een wotts widetsu angsht bin fayere, bin fayatnwere b́ guutswots weero wershre.» 3  * Aaninwere, «Haleluya! biyitsere keshiru s'úwo dúre dúrosh dambaan keshetwe!» etniye bokuhiri. 4 Hiye awd eenashuwotsnat awd azeets kashetswotswere naashi jooratse beyiru Ik'o Izar Izewersh bobaron gúp'gúp'at «Amen haleluya!» ett bosagadi.

Mereero móónat ushok s'eegetswots

5  * Haniyakon «Bín shatiru b́ guuts jamwotso, k'ac'nwotsu een eenwotsu Izar Izeweri udoore!» etirwo naashi joorotse b́ keshi. 6  * Ay ashuwots k'ááro wos'iru aats k'arok'o, kúp' wotts guumi k'arok'o artso hank'o bí eree tshishi, «Haleluya! jam faltso no doonzo Izar Izewer naashitwe! 7 Mereero jiwo b́ bodtsotse b́ guuyúnwere k'anbdek'tsotse woore gene'owone! gene'o woshwone! bínowere mangiwone! 8 Golirwonat s'ayin taho b tahitwok'o bish imk'rere, tahanwere S'ayinwots kááw finoniye.»

9  * Haniyak melakiyo «Mereero jiwoki móónat ushok s'eegetswots derekne» err guud'e bí eti, manats dabtnwere «Ik'o aap'anots arikeewwotsiye» bí eti.

10 Taawere sagadosh melakiyo tufishirots t baron t gup' gup'i, ernmó «K'aye! han k'alk'aye! taawere neenat Iyesussh gawo detsts ni eshuwotsnton guuts taane, Ik'osh sagadowe! ari bek' jamo Iyesus jangoshe b́gawefoni» bíeti taasha.

Nas' farshi abaats bedek'ts asho

11  * Hniyere okoon daro b́ k'eshere t bek'i, mann nas' farsho t bek'i, farshmanatsnowere bedek'ts amanetsonat arika etetsoniye, bíwere kááwon angshitwe, kááwono kaaritwe, 12  * Bí ááwwots tawi laluwe boari, b́ tookatsnowere ay zewdiyots fa'ane, bíyere okoon konúwor b́ danaw bíyats guut'ets shúútso fa'e b́teshi, 13 bíwere s'atson gupets taho tahdek'ke b́ teshi, b́ shúútsonwere «Ik' aap'a» eteeke. 14 Nas' farshwotsats beedek'tswots, nas'onat s'ayin taho tahdek'ts daratsi jirwots b́jafrats botuwi, 15  * ash naarwotsi bín b́ togetwo shiki goradi shasho b́ nonotsne b́ keshiri, bírri gumbonowere boon keewitwe, bíwere jam falts Ik'o fay shatiitso kitsit weyini biro fis'efook'o net'eetwe, 16 b́ tahonat b́ shokatse «Nugúswotsatsi nugúso doonzwots doonzo» etiru shúútso guut'ere.

17 Maniyere il aawats need'dek'ts melaki iko t bek'i, bíwere daaratse bidiru kafuwotssh hank'o ett een k'aaron b́kuuhi, «Een wotts Ik' móónat ushok woore! ko'ewere! 18 nugúsuwots meetso, kes' jishirwots meetso, kúp kes'etswots meetso, farshetswotsnat farshwotsn meetso, guuts woterawwotsnat guutswots meetso, k'ac'nwotsnat een eenwots meetso, wáár moore.»

19 Mank'o s'ootsonat datsatsi nugúswotsn, boosh kes'fwotswere nas' farshatse beedek'tsonat bísh kes'f jirwotsnton kaarosh ikok boko'ere t bek'i, 20  * ernmó s'ootso b́ deetseyi, bíntonwere b́ shinatse ayi adits keewwotsi finiru kootets nebiyo b́ deetseyi, bíwere s'ootso milikito detstswotsnat s'ootsman artsosh sagadat teshtswotsi adits keewo finat b́ sheelifwotsi, gitanots kashon bo befere dini k'arots bo juweyi. 21 Oortswotsu nas' farshatse beyirwo nonotse keshiru shiki goradon boúd'eyi, kaf jamwots bo meetso maat bowori.

20

Ik kúm nati mengsto

1 Haniyere il dashan aydek't gop'ts gop'o bín k'esheefonat habili eeno b́ kishatse detsdek'ts melakiyo darotse b́ oot'fere tbek'i, 2  * daruwonowere detsdek't ik kum natosh tip b́k'ri, daruwaanwere Diyabilosi wee Shed'anman shints dawunzoniye, 3 kúm nato b́ s'uufetsosh ashuwotsi b́darirawok'o melakiman daruman ayidek't dashan gop'ts gop'ots juub́k'ri, is'on is'k'rat matabo bíyats jot'b́k'ri, maniyere il múk'na'a gizewosh b́biitsewo bísh geyife.

4  * Maniyere il naashi joorwotsi tbek'i, naashi jooratsnwere angshosh alo boosh imeetswots bobefere tbek'i, Iyesus jangosh bogawtsanat Ik'i aap'atse tuutson botoko boatse k'ut'ets kashwotsi tbek'i, bohe s'ootsoshowere b́ doozts armansh sagaderatsne, b́ milikitonowere bo barats wotowa bokishats ged de'aawwotsiye, bo k'irotse tuut Krstosnton ik kum natosh bo naashi. 5 K'irts k'oshwotsmó ik kum nato b́s'uufetsosh k'irotse tuuratsne, hanwere k'irotse tuu shintsoniye, 6 K'irotse tuu shintsotse bano detstswots deeretswotsnat S'ayinwotsiye, gitl k'iro boatse alo deshatse, bohe Ik'onat Krstos kahniwotsi wotitune, Krstosntonwere ik kum nato naashitúne.

Shed'ano bda'e da'ewo

7 Kum natman b́s'uwiyakoon Shed'ano b́tipets tipotse biishitwe, 8  * datsjamatse fa'a ashuwotsi boowere Gognat Mangogn dariyosh kes'osho de'e keshetwe, botaawonwere aats k'ari gúúratse fa'a shiyok'oyiye, 9 bo dats jamats bad'ts S'ayinwots gálunat shuneets kitu gúúrbodek'i, wotowa eree tawo darotse oot't boon mitsdek't t'afib́k'ri. 10 Boon sheelitso Diyablos, s'ootsonat kootets nebiyo, bobeyirwoki dini taw k'arots juweb́wtsi, manoknowere t'úwonat aawon dúre dúrosh bo kúúneti.

S'uwori angsho imetsok'o

11 Maniye il een naashi joor nas' ikonat naashi joormnats beedek'tso t bek'i, datsonat daron b́shinaatse k'az bowos'i, boosh beyoko daatseratse, 12  * k'irts muk'nanúwotsnat een eenwotsn naashi jorman shinatse boned'efere tbek'i, mas'aafwotswere bok'esheyi, kashi mas'aaf wottso k'oshonwere b́k'esheyi, k'irtswotswere mas'afmanotsitse guut'etso bofiinok'on bo angsho bodek'i, 13 aats k'aaronúwere b́gitsotse fa'a k'irtswotsi b́imi, k'ironat Si'olwere bogitsotse teshts k'irtswotsi boimi, ashonwere ik ikon b́ fints finok'on b́ angsho b́dek'i. 14 K'ironat Si'olwere tawi k'arots bojuweyi, tawi k'araanúwere gitl k'ironiye, 15 b́ shúútso kash mas'aafats guut'eyat daatseraw jamo tawi k'arots b́juweyi.

21

Handr daronat handr datson

1  * Maniyere il handr daronat handr datson tbek'i, dar shintsonat shints datsun besherno botesh, aats k'aaronúwere beeratse. 2  * Kit S'ayinú, Iyerusalem handru, b kenihsh baatsts guuyukok'o k'andek'at darotse Ik'oke b oot'fere tbek'i, 3  * hank'o etiru k'áári eenonowere naashi jooratse b́ keshfere t shishi, «Hambe! Ik'i k'ewoko ashuwots dagotse, bontonwere beetwe, boowere bíashuwotsi wotitúne, Ik'o b́tookon bonton wotitwe, Izar Izewerwere bok wotitwe, 4 bo aawatse aac'ú jamo firitwe, shints niwo b́beshtsotse wee k'iro wee shiyano wee eepo wee kúúno haniyak beeratse.»

5 Naashi jooratse bedek'tsonwere «Hamb! taa jam keewo handr woshitwe!» bíeti, manats dab́tnwere, «Aap'ets aap'an amanetsonat arik b́wottsotse guud'e» bíeti taasha. 6  * Maniyere il taash hank'o bí'eti, «Wotwtsere! Alfonat Omego, shintsonat s'uwatstso taane, shashutsosh kash t'úúp'iru aatsotse ik k'awuntsalo beenon bísh imetwe, 7  * da'adek'etwo han naatetwe, taa bí Ik'o Izar Izeweri wotitwe, bíwere t naayi wotitwe, 8 ernmó shatetswots, imnetiyo deshawwots, kiimwots, kash úd'tswots, widetswots, atetswots, woteraw ik'uwotsi Ik'irwots, kootets jamwots boko boon kotirúwo dini k'arotse bowotiti, manúwere gitl k'ironiye.»

Iyerusalem handru

9 S'uwaatsi shawat faywots bín bos'eents shawat wanc'wotsi detsdek'ts melaki shawatwotsitse iko waat «Wowe! mereero mááts guyu neesh kitsuna» bí eti. 10  * Shayiron taan een geenz gur ikok dek' amt kit S'ayinú Iyerusalem Ik'oke darotse b oot'fere taash b́ kitsi, 11 Ik'i mangon bc'eeshfera btesh, b shááni golonúwere ayidek't mangts shútsok'oyi, mestayitok'o goliru yasp'idiya eteets mangts shútsok'oyi b́teshi, 12 tatse git fengeshwotsi detsts eenonat geenz gmbi kas'o detsfa btesh, tatse git fengeshwotsoknowere tatse git melakiwots need'dek'tni bokotfere botesh, bofengeshatsnowere Isra'el jir tatse gitwots shúútswots guut'eyatni botesh. 13  * Aaw keshon keez fengeshwots, gaar kawon keez fengeshwots, muur kááwon keez fengeshwots, aaw kindon keez fengeshwots fa'ano botesh. 14 Kitman gmbi kas'o b́ned'ok tatse git shutswotsi detsfe b́tesh, b́ned'ok manotsatsnowere tatse git mereero woshetsúwots shúútso guut'ere b́teshi, 15  * taash keewts melakiyonúwere kitunat bfengeshwotsn, gmbi kas'onowere bín b́ indit awntsi gumbo detsfe b́tesh, 16 Kitu geenzonat gawnonúwere taal wottso awd tungúsho detski bteshi, melakiyo kitu bín indeyiru guumbmann indat bíere bgeenzo git kumonat awd bal kilometrok'o* b́woti, bgawnonat bneed'onúwere mank'oyiye b́woti, 17 Melakiyo gmbiyi kas'man need'o b́ indi, melakiyo ash kishi indok'o bodts b́indon b́indere b́ nuutso bale habe awd indok'o b́woti, 18  * gmbiyonúwere bíage Iyasp'idiya eteets shútsona b́tesh, kitmanwere mastayitok'o s'aynts awntsi s'ayinon ageeki btesh, 19 kitu gmbi kas'o b́ned'oko k'osh k'osh naari k'awntsi shaawon keewets shútson baatskno botesh, biyats b need'ok shintso Iyasp'idiya eteef shútsoni b́tesh, gitlonwere Senperiya eteefoni, keezlonúwere Kelk'edoniya eteeka, awdlonúwere meregediya, 20 útslonúwere Serdonkesiya, shrtlo Serdiyoniya, shawatlo Krstlobeya, shmtlo Bilila, jeed'lo wurawure, tatslo Krsp'rassi, tatse iklo Yanktiya, tatse gitlo Ametest'isnosiya etefuwotsi botesh. 21 Tatse git fengeshwotswere tatse git ink'wotsi† botesh, fengeshwots ik ikon ik ink'won fiineka botesh, kitu weronúwere mastayitok'o shááno beshiyiru s'ayin awntson doozeka b́tesh.

22 Jam falts doonzo Izar Izewernat mereeron b S'ayin maa bowottsotse kitutse S'ayin moo be'atse, 23  * Ik'i mango bish b́ c'eeshitwotsenat mereronu b c'eesho b́wottsotse kitmansh aawo wee aashitso bish b́c'esho geyiratse. 24  * Ashuwots bsháánon anaanitúne, datsatsi naashwotswere bomango bmaants dowetúne, 25 Kitaniitse t'úwo bíaaltsotse bfengshwots jam aawon is'erakne. 26  * Mengstwots een shúútsonat mangon biyits kinditune, 27  * wic'its keewo b́ jamon bits kindratse, kim fin finirwonat kooto keewirwo b́jamon bits kindratse, bits kinditwots bo shúútso mereero kashi mas'aafats guut'etswots s'uziye.

22

1  * Maniyere il melakiyo Ik'onat mereero naashi joorotse keshiru mastayiti s'ayinok'o golirwo kash imts aatsi foko taash b́kitsi, 2  * fokaan kitutsi een een werindwotsi taalon kap'de'er beshitwe, fokman giromaantsonat k'aniweeron shaash shaashon shuufetst worwotootse tatse gitoto shuwo imet kashi mito fa'e b́teshi, mitman maarwotswere ash kashiykno. 3  * Haniyere okonowere kon naari c'asho aaliye, Ik'onat mereeron naashi jooro kit manits wotituwe, b́ guutswotswere bín ik'itune. 4 B́ shitsono bek'etúnee, b́ shúútsonwere bo barats wotitwe. 5  * Haniyere okoon t'úwo beeratse, doonzo Izar Izewer boosh b́ sháánitwotse, aaw golo wee c'eeshi shááno boosh geyiratse, dúre dúrosh naashitúne.

Iyesus aanar b́weetwok'o

6 Maniyere il melakiyo taash hank'owa bíet, «Aap'ets aap'anots amanetswotsnat arikwotsiye, nebiyiwotssh shayir imiru doonzo Izar Izewer karnon wotitwo b́ guutsuwotssh kitsosh b́ melakiyo b́ woshi.»

7 Iyesuswere «Hamb eshe! taa káári weetwe! mas'aafanitsi bek'on aap'ets aap'o kordek'etwo deereke!» bí eti.

8 Keewanotsi shishtsonat bek'tsoon taane Yohansiye, keewanotsi t shishtsok'onat tbek'tsok'on hanotsi taash kitsts melakiwosh sagadosh b́tufishirots tdihi. 9 Melakiyonmó «K'aye han k'alk'aye! taa neenat mas'aafanitsi aap'wotsi s'eentsiru nebiyi eshuwwotsnton guuts taane, Ik'osh sagadowe!» bí eti. 10 Manats dabt taash hank'o bíeti, «Dúro karnk b́wottsotse mas'aafanitsi bek'on aap'etso matabon is'k'aye, 11  * Haniyak weer gondonu b́ weeri gondo need'ik'aye, kiimonúwere kiime, kááwonwere kááwowe, S'ayinonwere S'ayine.»

12  * «Eshe taa káári weeetwe! ik ikosh b́ finok'o bísh t imet k'awntso detsdek're, 13  * Alfonat Omegon, shinaatstsonat shuutstson, shintsonat s'uwatstso taane.»

14  * Kash imiru mitu shuwo máár bfengeshonowere kituts kindosh bofalitwok'o bo taho mashdek'tswots derekne. 15 Kanok'o jamkeewo kiimshirwots, atetswots, widetswots, kash úd'tswots, woteraw ik' ik'iruwots, koot shuntswotsnat kooti weeron sha'iru jamwots kitmaniyere úre bowotiti.

16  * «Taa Iyesus gawan boosh b́ imetwok'o t melakiyo Ik'i moowwotssh woshere, taa Dawit s'oot'i s'ap'taane, c'eeshiru datsigatsi mozofo taane.»

17  * S'ayin shayironat guuyun «Wowe!» etirune, shishirwonwere «Wowe!» eree, shashutso wowe, b́ geets kash imet aatso k'awntsalo hank'on úyee.

18 Hamb mas'afanitsere guut'ets bek'on aap'o shishetu jamo bí atso korb́dek'etwok'owa etirwe, konwor aap'anatse ik keewo b́ dabiyal mas'afanitsere guut'ets fayuwotsi Ik'o bíyats dabitwe. 19  * Konworu bek'i mas'afanits guut'etswotsitse ik keewo b́ shapiyal, mas'afanitsitse keewets kash imet mit shuwonat S'ayin kitutsere Ik'o b́ bano shapitwe.

20 Keewanotssh gaw wottso «Arikon káári weetwe!» etfe.

Amen, doonzo Iyesuso wowe!

21 Doonzo Iyesus s'aato it únetsnton wotowe.

* 1:4-5 1:4-5 Isa. 55:4; Dub. 89:27; Kesh. 3:14; Bek'. 4:5

* 1:6 1:6 Kesh. 19:6; Bek'. 5:10

* 1:7 1:7 Dan. 7:13; Mat. 24:30; Mar. 13:26; Luk'. 21:27; 1 Tes. 4:17; Zek. 12:10; Yoh. 19:34, 37

* 1:8 1:8 Bek'. 22:13; Kesh. 3:14

* 1:8 1:8 Alfonat Omoegona: Eto shintsonat s'uwaatsi Grik fideliwotsiye,

* 1:13 1:13 Dan. 7:13; 10:5

* 1:14 1:14-15 Dan. 7:9; 10:6

* 1:15 1:15 Hzk'. 1:24; 43:2

* 1:17 1:17Isa. 44:6; 48:12; Bek'. 2:8; 22:13

* 2:7 2:7 Aze. 2:9; Bek'. 22:2; Hzk'. 28:13; 31:8

* 2:8 2:8 Isa. 44:6; 48:12; Bek'. 1:17; 22:13

* 2:11 2:11 Bek'. 20:14; 21:18

* 2:14 2:14 Taaw. 22:5, 7; 31:16; Iwi. 23:4; Taaw. 25:1-3

* 2:17 2:17 Kesh. 16:14-15; 16:33-34; Yoh. 6:48-50; Isa. 62:2; 65:15

* 2:17 2:17 Shúts nas'a: Griki nemotse shúts nas'o eto bín s'amiyets asho angshirwotsok b́ t'inor bín s'amiyets keewotse nas'o wotor bísh imef shúts nas'uni.

* 2:20 2:20 1 Naash. 16:31; 2 Naash. 9:22-30

* 3:3 3:3Mat. 24:43-44; Luk'. 12:39-40; Bek'. 16:15

* 3:5 3:5Kesh. 32:32-33; Dub. 69:28; Bek'. 20:12; Mat. 10:32; Luk'. 12:8

* 3:7 3:7 Isa. 22:22; Iyo. 12:14

* 3:8 3:8Isa. 49:23; 60:14; 43:4

* 3:12 3:12Bek'. 21:2; Isa. 62:2; 65:15

* 3:14 3:14 Mes. 8:22

* 3:19 3:19 Ari. 3:12; Ibr. 12:6

* 4:3 4:2-3 Hzk'. 1:26-28; 10:1

* 4:5 4:5 Kesh. 19:16; Bek'. 8:5; 11:19; 16:8; Hzk'. 1:13; Bek'. 1:4; Zek. 4:2

* 4:7 4:6-7 5:10

* 4:8 4:8 Hzk'. 1:18; 10:12; Isa. 6:2-3

* 5:1 5:1 Hzk'. 2:9-10; Isa. 29:11

* 5:5 5:5 Aze. 49:9; Isa. 11:1; 10

* 5:6 5:6Isa. 53:7; Zek. 4:10

* 5:8 5:8 Dub. 141:2

* 5:9 5:9 Dub. 33:3; 98:1; Isa. 42:10

* 5:10 5:10 Kesh. 19:6; Bek'. 1:6

* 5:11 5:11 Dan. 7:10

* 6:2 6:2 Zek. 1:8; 6:3, 6

* 6:4 6:4 Zek. 1:8; 6:2

* 6:5 6:5 Zek. 6:2, 6

* 6:8 6:8 Hzk'. 14:21

* 6:12 6:12 Bek'. 11:13; 16:18; Isa. 13:10; Iyo. 3:15; Mat. 24:29; Mar. 13:24-25; Luk'. 21:25

* 6:13 6:13Isa. 34:4

* 6:14 6:14Bek'. 16:20

* 6:15 6:15Isa. 2:19; 21

* 6:16 6:16Hos. 10:8; Luk'. 23:30

* 6:17 6:17Iyu. 2:11; Mil. 3:2

* 7:1 7:1 Erm. 49:36; Dan. 7:2; Zek. 6:5

* 7:3 7:3 Hzk'. 9:4, 6

* 7:14 7:14Dan. 12:1; Mat. 24:21; Mar. 13:19

* 7:16 7:16Isa. 49:10

* 7:17 7:17Dub. 23:1; Hzk'. 34:23; Dub. 23:2; Isa. 49:10; 25:8

* 8:3 8:3Amo. 9:1; Kesh. 30:1, 3

* 8:5 8:5Lew. 16:12; Hzk'. 10:2; Kesh. 19:16; Bek'. 11:19; 16:18

* 8:7 8:7Kesh. 9:23-25; Hzk'. 38:22

* 8:10 8:10Isa. 14:12

* 8:11 8:11Erm. 9:15

* 8:12 8:12Isa. 13:10; Hzk'. 32:7; Iyu. 2:10, 31; 3:15

* 9:2 9:2Aze. 19:28

* 9:3 9:3Kesh. 10:12-15

* 9:6 9:6Iyo. 3:21; Erm. 8:3

* 9:7 9:7 Iyu. 2:4

* 9:8 9:8 Iyu. 1:16

* 9:9 9:9 Iyu. 2:5

* 9:11 9:11 Abadon: Eto jam t'afitka eta.

* 9:13 9:13Kesh. 30:1-3

† 9:17 9:17 Ainiya: Eto bíaat'or keetsi shok'ok'o shook'f kaashk'on aat'ef, aat'iru shútsi laluwa.

* 9:20 9:20 Dub. 115:4-7; 135:15-17; Dan. 5:23

* 10:7 10:5-7Kesh. 20:11; Iwi. 32:40; Iwi. 12:7; Amo. 3:7

* 10:10 10:8-10Izr. 2:8-33

* 11:1 11:1 Hzk'. 40:30; Zek. 2:1-2

* 11:2 11:2 Luk'. 21:24

* 11:4 11:4 Zek. 4:3, 11-14

* 11:6 11:6 1 Naash. 17:1; Kesh. 7:17-19; 1 Sam. 4:8

* 11:7 11:7 Dan. 7:7, 21; Bek'. 13:5-7; 17:8

* 11:8 11:8 Isa. 1:9-10

* 11:11 11:11 Hzk'. 37:10

* 11:12 11:12 2 Naash. 2:11

* 11:13 11:13 Bek'. 6:12; 16:18

* 11:15 11:15 Kesh. 15:18; Dan. 2:44; 7:14-27

* 11:18 11:18 Dub. 2:5; 110:5; 115:13

* 11:19 11:19 Bek'. 8:5; 16:18; 21

* 12:3 12:3 Dan. 7:7

* 12:4 12:4 Dan. 8:10

* 12:5 12:5 Isa. 66:7; Dub. 2:9

* 12:7 12:7 Dan. 10:13, 21; 12:1; Yhu. 9

* 12:9 12:9 Aze. 3:1; Luk'. 10:18

* 12:10 12:10 Iyo. 1:9-11; Zek. 3:1

* 12:14 12:14 Dan. 7:25; 12:7

* 12:14 12:14 Keez natonat badoon: Griki mas'afatse dúra (zemen), dúrwotsi, dúri bada etfe hanwere Daniel mas'afatse 7:25; 12:7 atse guut'ere.

* 13:1 13:1 Dan. 7:3; Bek'. 17:3, 7-12

* 13:2 13:2 Dan. 7:4-6

* 13:6 13:5-6 Dan. 7:8, 25; 11:36

* 13:7 13:7 Dan. 7:21

* 13:8 13:8 Dub. 69:28

* 13:10 13:10 Erm. 15:2; 43:11

* 14:1 14:1 Hzk'. 9:4; Bek'. 7:3

* 14:5 14:5 Sof. 3:13

* 14:8 14:8 Isa. 21:9; Erm. 51:8; Bek'. 18:2

* 14:10 14:10 Isa. 51:17; Aze. 19:24; Hzk'. 38:22

* 14:11 14:11 Isa. 34:10

* 14:14 14:14 Dan. 7:13

* 14:15 14:15 Iyu. 3:13

* 14:20 14:20 Isa. 63:3; Bek'. 19:15

* 15:4 15:4 Erm. 10:7; Dub. 86:9

* 15:5 15:5 Kesh. 38:21

* 15:8 15:8 Kesh. 40:34; 1 Naash. 8:10-11; 2 Zen. 5:13-14; Isa. 6:4

* 16:2 16:2 Kesh. 9:10

* 16:15 16:15 Mat. 24:43-44; Luk'. 12:30-40; Bek'. 3:3

* 16:16 16:16 2 Naash. 23:29; Zek. 12:11

* 16:18 16:18 Bek'. 8:5; 11:13; 19

* 16:19 16:19 Isa. 51:17

* 16:20 16:20 Bek'. 6:14

* 16:21 16:21 Kesh. 9:23; Bek'. 11:19

* 17:1 17:1 Erm. 51:13

* 17:2 17:2 Isa. 23:17; Erm. 51:7

* 17:3 17:3 Bek'. 13:1

* 17:4 17:4 Erm. 51:7

* 17:8 17:8 7:7; Bek'. 11:7; Dub. 69:28

* 17:12 17:12 Dan. 7:24

* 18:2 18:2 Isa. 13:21; 21:9; Erm. 50:39; 51:8; Bek'. 14:8

* 18:2 18:2 S'ootsa: Etirwo ik ik yoots kishon guut'ets mas'aafi biitsotse aaliye.

* 18:3 18:3 Isa. 23:17; Erm. 51:7

* 18:4 18:4 Isa. 48:20; Erm. 50:8; 51:6; 45

* 18:5 18:5 Aze. 18:20-21; Erm. 51:9

* 18:6 18:6 Dub. 137:8; Erm. 50:29

* 18:10 18:9-10 Hzk'. 26:16-17

* 18:11 18:11 Hzk'. 27:31-36

* 18:13 18:12-13 Hzk'. 27:12-13, 22

* 18:15 18:15 Hzk'. 27:31; 36

* 18:17 18:17 Isa. 23:14; Hzk'. 27:26-30

* 18:18 18:18 Hzk'. 27:32

* 18:19 18:19 Hzk'. 27:30-34

* 18:21 18:21 Erm. 51:63-64; Hzk'. 26:21

* 18:22 18:22 Hzk'. 26:13; Isa. 24:8

* 18:23 18:22-23 Erm. 7:34; 25:10

* 18:24 18:24 Erm. 51:49

* 19:1 19:1 Haleluya: Eto Ibrayist'iy noon keewon «Ik'o udewe» etee.

* 19:2 19:2 Iwi. 32:43; 2 Naash. 9:7

* 19:3 19:3 Isa. 34:10

* 19:5 19:5 Dub. 115:13

* 19:6 19:6 Hzk'. 1:24; Dub. 93:1; 97:1; 99:1

* 19:9 19:9 22:2-3

* 19:11 19:11 Hzk'. 1:1; Dub. 96:13; Isa. 11:4

* 19:12 19:12 Dan. 10:6

* 19:15 19:15 Dub. 2:9; Isa. 63:3; Iyo. 3:13; Bek'. 14:20

* 19:20 19:20 Bek'. 13:1-8

* 20:2 20:2 Aze. 3:1

* 20:4 20:4 Dan. 7:9-22

* 20:8 20:8 Hzk'. 7:2; 38:2, 9; 15

* 20:12 20:11-12 Dan. 7:9-10

* 21:1 21:1 Isa. 65:17; 66:22; 2 P'et'. 3:13

* 21:2 21:2 Isa. 52:1; 61:10; Bek'. 3:12

* 21:3 21:3 Hzk'. 37:27; Lew. 26:11-12

* 21:6 21:6 Isa. 55:1

* 21:7 21:7 2 Sam. 7:14; Dub. 89:26-27

* 21:10 21:10 Hzk'. 40:2

* 21:13 21:12-13 Hzk'. 48:30-35

* 21:15 21:15Hzk'. 40:3

* 21:16 21:16 Git kumonat awd bal kilometrok'o: Eto Grikiyon 12 kúm stadiya etee, man etonu ik stadiyo gitbalosh tats shap metree.

* 21:18 21:18-21 Isa. 54:11-12

† 21:21 21:21 Ink'uwa: Ink'wo aats k'arotse beef k'ot'ik'olo bígtsots shiyo b́kindor shiyman bín b́k'oawok'o bíatsotse ilac'ok'o kishde'er shiyman bín b́k'oawok'o shiy man bin bi ipef goiliru keewatsna bíazefo, manwere ink'wo b́wotiti.

* 21:23 21:23Isa. 60:19-20

* 21:24 21:24Isa. 60:3

* 21:26 21:25-26Isa. 60:11

* 21:27 21:27Isa. 52:1; Hzk'. 44:9

* 22:1 22:1 Hzk'. 47:1; Zek. 14:8

* 22:2 22:2 Aze. 2:9; Hzk'. 47:12

* 22:3 22:3 14:11

* 22:5 22:5 Isa. 60:19; Dan. 7:18

* 22:11 22:11 Dan. 12:10

* 22:12 22:12 Isa. 40:10; 62:11; 28:4; Erm. 17:10

* 22:13 22:13 Bek'. 1:8, 17; 2:8; Isa. 44:6; 48:12

* 22:14 22:14 Aze. 2:9; 3:22

* 22:16 22:16 Isa. 11:1; 10

* 22:17 22:17 Isa. 55:1

* 22:19 22:18-19 Iwi. 4:2; 12:32