^

Jag₁ ʼmɨ́₂ a₂ma₂lɨʼ₅₄ quianʼ₅₄ Diu₄

New Testament in Chinantec, Tepetotutla (MX:cnt:Chinantec, Tepetotutla)

copyright © 1994 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Chinantec, Tepetotutla
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Chinanteco, Tepetotutla [cnt], Mexico

Copyright Information

© 1994,Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Chinantec, Tepetotutla

© 1994, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-22

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 30 Dec 2021
eBible.org certified

5c52af9e-3086-5d57-9b7e-2e495fea8899

SAN MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Jág₁ Dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂tó'₂ San Mateo ne₄ Si₂

1

Dsa₂ can'₅₄ quián₅ Jesucristo i₂jme₁chan₂ ma₂lɨ́g'₂

(Lucas 3:23-38)

1 A₂la₂ bá₄ caun₂ lista ja₁le₁ton₅ dsa₂ can'₅₄ quián₅ Jesucristo i₂jme₁lɨ́n₄ tsɨ₁jon₂ quián₅ David* quian'₅₄ Abraham.

2 Abraham ca₂lɨn₃ jmei₂ Isaac,

Isaac guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Jacob;

Jacob guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Judá quian'₅₄ rɨin'₅₄.

3 Judá guë'₂ në́₃ ca₂lɨn₃ jmei₂ Fares quian'₅₄ Zara

të₂le₃ quian'₅₄ Tamar.

Fares guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Esrom;

Esrom guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Aram.

4 Aram guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Aminadab;

Aminadab guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Na'asón;

Na'asón guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Salmón;

5 Salmón guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Bo'oz

të₂le₃ quian'₅₄ Rahab.

Bo'oz guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Obed

të₂le₃ quian'₅₄ Ruth.

Obed guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Isaí;

6 Isaí guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Rag₅₄ David.

Rag₅₄ David guë'₂ në́₃ ca₂lɨn₃ jmei₂ Salomón,

(të₂le₃ quian'₅₄ i₂jme₁lɨ́n₄ dsa₂ mɨ́₂

quián₅ Urías le₂jŋiá₅).

7 Salomón guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Roboam;

Roboam guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Abías;

Abías guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Asa;

8 Asa guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Josafat;

Josafat guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Joram;

Joram guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Usías;

9 Usías guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Jotam;

Jotam guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Acaz;

Acaz guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Ezequías;

10 Ezequías guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Manasés;

Manasés guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Amón;

Amón guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Josías;

11 Josías guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Jeconías quian'₅₄ rɨin'₅₄,

(lia'₂ con'₂ jmɨg₄ jme₁ca₂i₃lén₂ dsa₂ israelitas

a₂ca₂tág₃ dsa₂ juɨ₅ 'uë₃ Babilonia).

12 Cang₂ jme₁ma₂tág₃ dsa₂ 'uë₃ Babilonia jaun₂,

ca₂lɨn₃ Jeconías jmei₂ Salatiel;

i₂ca₂lɨn₃ jmei₂ Zorobabel;

13 Zorobabel në́₃ ca₂lɨn₃ jmei₂ Abiud;

Abiud guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Eliaquim;

Eliaquim guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Azor;

14 Azor në́₃ ca₂lɨn₃ jmei₂ Sadoc;

Sadoc guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Aquim;

Aquim guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Eliud;

15 Eliud guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Eleazar,

i₂ca₂lɨn₃ jmei₂ Matán;

Matán guë'₂ ca₂lɨn₃ jmei₂ Jacob;

16 Jacob në́₃ ca₂lɨn₃ jmei₂ José, dsɨ₂i₂gu₂ María;

María guë'₂ në́₃ ca₂lɨn₃ chog₅₄ Jesús

i₂të́'₂ dsa₂ Cristo*.†

17 Jaun₂ në́₃, con'₂ guia₃-quén₂ tsɨ₁jon₂ dsa₂ ca₂ŋɨ́₂ ca₂le₃ jme₁chan₂ Abraham ca₂të₂ jmɨg₄ jme₁ca₂rë₃chán₃ David, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ guia₃-quén₂ tsɨ₁jon₂ dsa₂ ca₂ŋɨ́₂ ca₂le₃ jme₁chan₂ David, ca₂të₂ jmɨg₄ jme₁ca₂tág₃ dsa₂ dsa₂ israelitas juɨ₅ 'uë₃ Babilonia; cang₂ jaun₂ guë́₄ në́₃, con'₂ guia₃-quén₂ tsɨ₁jon₂ dsa₂ ca₂ŋɨ́₂ ca₂le₃ ca₂tág₃ dsa₂, ca₂të₂ jmɨg₄ jme₁ca₂rë₃chán₃ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.‡

'A₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂ca₂rë₃chán₃ Jesús

(Lucas 2:1-7)

18 Le₂la₂ bá₄ ca₂lë₃ a₂ca₂rë₃chán₃ Jesús: chog₅₄ jme₁chen₂ María jme₁ma₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂jéin'₂ gu₂ quian'₅₄ José; la₁ né'₃ guë́₄ a₂tiain'₃, María në́₃ ca₂can₃ guein₂ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 19 José dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅ në́₃ jme₁lɨ́in₄ jan₂ dsa₂ dsen₃, jaun₂ tsá₃ jme₁'nio₃ chein'₃ o₂guí'₃ María jua'₅₄ le₃ŋi₅ dsa₂ juɨn₅; jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ a₂jme₁téi₂ bá₄ con'₂ tsá₃ 'ein₂ ŋi₅. 20 Le₂jaun₂ bá₄ jme₁ma₂ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ jmo₃, jme₁ca₂quɨ₃ a₂ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ne₅₄ ca₂juá'₂:

―Së́₄, tsɨ₁jon₂ David, tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃ jua'₅₄ cán'₁ o₂guí'₃ a₂guéng'₄ María a₂léin₂ dsɨ₂i₂gog'₂, ia₁ guein₂ i₂le₃chan₂ quiáin₅ já₅ ja₁con₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 21 Jaun₂ le₃chan₂ jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅, jaun₂ quiain'₅₄ 'ne₂ JESÚS.§ Le₃chein₂ le₂në₅ ia₁ a₂lióin₂ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅ 'uɨg₅₄ dsáu₁.

22 Ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ia₁jaun₂ le₃ti₃ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, jme₁ca₂juá'₂:

23 Cán₂ jan₂ dsa₂ mɨ₄ guein₂,

jaun₂ le₃chan₂ jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅,

jaun₂ le₃chein₂ Emanuel,*

co₂'nió'₄ a₂juá'₂: Quiong'₅₄ Diú₄ jniog₄.

24 Jaun₂ jme₁ca₂ŋé₃ Së́₄ a₂jme₁rë₂güɨ́in₃ jaun₂, le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂juá'₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄, jaun₂ ca₂guein₃ bá₄ María a₂lén₂ 'éi₂ dsɨ₂i₂gu₂. 25 La₁ia₁ tsá₃ ca₂tiáin'₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁né₄, jua'₅₄ a₂ca₂rë₃cuɨin₂₃ rɨin'₅₄, ca₂lia'₂ jme₁ca₂rë₃chán₃ guein₂ i₂le₂'uɨg₅₄ 'éi₂ quián₅ bá₄ María; jaun₂ ca₂quiain₃ guein₂ Jesús.

2

Ca₂o₃lén₂ dsa₂ can'₅₄ i₂dsi₂ jág₁

1 Ca₂rë₃chán₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Belén, ja₁tén₄ 'uë₃ Judea, jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ Herodes rag₅₄ 'uë₃ jaun₂. Jaun₂ ca₂o₃lén₂ co₂nió'₃ dsa₂ i₂chan₂ uɨ́ng₂ të₂le₃ ja₁'ia₂* 'iog₂, jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Jerusalén. 2 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿Na₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos i₂ca₂rë₃chán₃? Ia₁ 'uë₃ të₂le₃ ja₁'ŋia₂ 'iog₂, ma₂në₂jɨn₄ jnia'₅₄ nei₅ quiáin₅, jaun₂ ja₂náu₅ jnia'₅₄ a₂jme₁juɨin'₂.

3 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Rag₅₄ Herodes jág₁ në₅, 'ŋio₅ lɨn₃ tsá₃ ma₃tei₄ ca₂'ág₂ dsɨ́₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén. 4 Jaun₂ në́₃ ca₂të́'₃ rag₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ të₅juá'₅ quián₅ dsa₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ a₂já'₄ dsón'₂ lë́₅ jág₁ le₃chan₂ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 5 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―Juɨg₂ Belén, ja₁tén₄ 'uë₃ Judea. Ia₁ le₂la₂ ca₂tó'₂ ne₄ si₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄:

6 Jaun₂ 'ne₂, Belén, juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Judá,

on₃jua'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ juɨg₂ i₂me'₂ guë́₄

të₂le₃ ne₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ 'uë₃ në₅;

ia₁ ja₁con'₂ 'ne₂ bá₄ o₃'ɨn₅ jan₂

i₂gon₂, cán₂ ne₄ juɨ₅,

jmo₃ 'í₁ dsa₂ juɨg₂ Israel quiáng₃.†

7 Jaun₂ Herodes në́₃ ca₂të́'₃ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂ con'₂ jë₄ të₃co'₅₄, jaun₂ ca₂ŋag₃ lɨ́g'₂ 'e₂ jmɨg₄ të₃dsón'₂ ca₂rë₃jniá₂ nei₅ jaun₂.‡ 8 Jme₁ma₂në₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ jaun₂ guë́₄ ca₂chei₃ juɨ₅ juɨg₂ Belén, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁jaun₂, o₂quion₂ de'₂ 'nia'₂ 'í₁ rë₂ të₂le₃ quió'₅ chi'₂ bë'₅₄ i₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂ në₅; jaun₂ jë₁ma₂ca₂dsáin'₂ 'nia'₂, i₂con'₄ 'nia'₂ jág₁ ia₁jaun₂ nei₅₄ jniá₂ ján₃ i₂jme₁juɨin'₂.

9 Jme₁ma₂në₂néi₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ quió'₅ rag₅₄, jaun₂ ca₂i₃léin₂. Jaun₂ në́₃, nei₅ a₂ma₂ca₂jág₃a të₂le₃ 'uë₃ ja₁'ia₂a 'iog₂, ca₂ŋó₃ ne₄ juɨ₅ quió'₅, ca₂lia'₂ ca₂'ág₂ tei₄ ne₄ ja₁jme₁'en₅₄ guein₂. 10 Jme₁ca₂jág₃ jaun₂,§ ca₂jmo₃ 'io'₂ 'ŋio₅ lɨn₃; 11 jaun₂ jme₁ca₂i₃toin'₅₄ dsi₂néi₂, ca₂jɨ́in₂ guein₂ bë'₅₄ quiain'₅₄ chog₅₄ i₂chen₂ María. Jaun₂ në́₃, ca₂chi₃jné₃ ca₂jme₃juɨin'₂ guein₂. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ qui₂ca₂niá₃ tsɨ₁gu₅ quió'₅, ca₂cuë₃ cu₄nióg₄, chen₂, no'₅₄ mirra në́₃. 12 Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂quɨ₃ dsa₂ 'éi₂ a₂ca₂jmo₃ Diú₄ jág₁ a₂tsá₃ ma₃dsɨ₃lein₃ juɨ₅ ja₁con₂ Rag₅₄ Herodes, jaun₂ juɨ₅ siá'₂ bá₄ ca₂i₃lein₃ juɨ₅ go₅₄.

Ca₂cuɨng₃ Së́₄ quiain'₅₄ María juɨ₅ 'uë₃ Egipto

13 Cang₂ guë́₄ jaun₂, jme₁ma₂i₂len₃ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂, ca₂quɨ₃ Së́₄ a₂ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ja₁coin₂, a₂ca₂juá'₂:

―Nau₂, jŋia₅ i₂bë'₅₄ quiáng'₂, chog₅₄ në́₃, cuɨng₅ 'nia'₂ juɨ₅ 'uë₃ Egipto. Ja₁jaun₂ o₂'ú₅ ca₂lia'₂ ca₂juá'₃ jniá₂. Ia₁ 'nau'₂ Herodes 'nai'₂ guein₂ a₂jŋag'₃.

14 A₂ca₂nau₂ jaun₂ Së́₄, ca₂tág₃ guein₂ quian'₅₄ chog₅₄ a₂'uë₂ jaun₂, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Egipto. 15 Ja₁jaun₂ ca₂tóin'₂ ca₂lia'₂ ca₂jon₃ Herodes. Ca₂lë₃ le₂në₅ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄, jme₁ca₂juá'₂: “Të₂ Egipto bá₄ ca₂të₃ jniá₂ jón₃ quiáng₃.”*

Jmo₅ Herodes 'éi'₃ a₂jme₃dsiain₂₃ guein₂

16 Jme₁ca₂rë₃lí'₄ Herodes ca₂jme₃gau₅ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂ quió'₅, ca₂rë₃'néi₃ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ ca₂chein₃ dsa₂ a₂jme₃dsiain₂₃ ca₂le₃jɨ́n₃ guein₂ i₂con'₂ ma₂tion'₅₄ tɨn₃ ŋi₂, guein₂ i₂pí'₁ guë́₄ në́₃ i₂chan₂ ma₂quián₅ Belén, lia'₂ con'₂ tí₅ ma₂ne₁ŋó₄ jmɨg₄ a₂ca₂juá'₂ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂. 17 Jaun₂ le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂tó'₂ ne₄ si₂ Jeremías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄:

18 Ca₂né'₂ të₁tsɨ'₅₄ co₂mɨ'₅₄ jë₄ juɨg₂ Ramá,

a₂'o₅ dsa₂ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅ guë́₄ lɨn₃;

Raquel bá₄ 'éi₂ ca₂'o₃†

o₄quió'₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅,

jaun₂ tsá₃ ca₂gue₃ jua'₅₄ 'ein₂ guë́₃ jmo₃ lián'₂ dsɨ́₅,

ia₁ ma₂ca₂dsan₃ bá₄ guein₂.‡

19 La₁ cang₂ guë́₄ jaun₂, jme₁ma₂ca₂jon₃ Herodes, ca₂quɨ₃ Së́₄ a₂ca₂jme₃jnia₅ táng₃ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ja₁coin₂ 'ein₅₄ Egipto, 20 Ca₂juá'₂ ángel:

―Nau₂, jŋia₅ táng₃ i₂bë'₅₄ quiáng'₂, chog₅₄ në́₃, jaun₂ o₂nó'₅ táng₃ 'nia'₂ juɨ₅ 'uë₃ Israel, ia₁ ma₂ca₂dsan₃ bá₄ i₂jme₁'nio₃ jme₁jŋɨ'₃ guein₂.

21 A₂ca₂nau₂ jaun₂ táng₃ Së́₄, ca₂tág₃ chi'₂ quiáin₅, quian'₅₄ chog₅₄, juɨ₅ 'uë₃ Israel. 22 La₁ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Së́₄ a₂ma₂lɨ́n₅ ta₁ Arquelao 'uë₃ Judea, ta₁ a₂jme₁lɨ́n₄ Herodes jmei₂, jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ dsó₃ ja₁jaun₂. Ia₁ ca₂'ë́₂ táng₃ Diú₄ jág₁ jë₄ quɨ₂₃, jaun₂ juɨ₅ 'uë₃ Galilea bá₄ ca₂ŋó₃. 23 Jme₁ca₂dsióg₃ ja₁jaun₂, ca₂ŋó₃ ca₂i₁gua₂ juɨg₂ ja₁chei₂ Nazaret. Le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃ti₃ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂: “A₂quiong₃ dsa₂ nazareno.”

3

'Ë́₂ Juan₅₄ jág₁ caun₂ 'uë₃ quein₂ ja₁co₂'ŋiog₅

(Marcos 1:1-8; Lucas 3:1-18; Juan 1:19-28)

1 Jmɨg₄ jaun₂ guan₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ ja₁tén₄ 'uë₃ Judea, a₂'ë́₂ jág₁, 2 a₂juá'₂:

―Jein'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂, ia₁ ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jë₁gon₃ Diú₄.

3 Juan₅₄ la₂ bá₄ 'éi₂ i₂ca₂'ɨn₃ Isaías i₂jme₁juá'₂ o₄quió'₄ Diú₄ jme₁ca₂tó'₂ ne₄ si₂ a₂juá'₂ le₂la₂:

Né'₂ a₂táun₂ dsa₂ tiá₂ jág₁

caun₂ 'uë₃ quein₂ ja₁co₂'ŋiog₅, a₂juá'₂:

“Jmo₄ 'nia'₂ co₂jŋia₅₄ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄;

nia₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅.”*

4 Nɨ₁tsɨn'₅₄ Juan₅₄ 'éi₂ jme₁lë́₄ 'mɨ'₂ a₂rë₂ta₄ quian'₅₄ jŋi₄ já'₂ camello; a₂jme₁jén'₅ tú'₅ guë'₂ quian'₅₄ lo₄ já'₂; má₃ a₂jme₁guë́'₅ guë'₂, jmá'₃ i₁nɨ'₂ tia₄ quian'₅₄ jmɨ₁tá'₄ cha₂ ja₁nau₂. 5 Jme₁ja₂lén₂ dsa₂ chan₂ Jerusalén, quian'₅₄ dsa₂ i₂tián'₅ 'uë₃ Judea quian'₅₄ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅ Cuá₃ Jordán në́₃, jme₁qui₂ja₂néi₃ jág₁ a₂cuë₅ 'éi₂. 6 Jme₁ma₂ca₂lë₃ jmo₂₃ qui₂ŋí₃ quió'₅ ne₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ dso₄ a₂qui₂rë₂cáin'₄, jaun₂ guë́₄ ca₂cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂† Cuá₃ Jordán.

7 La₁ jme₁ca₂jág₃ Juan₅₄ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ fariseos ja₂lén₂ quian'₅₄ dsa₂ saduceos në́₃, a₂mɨ₂₃ cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂,‡ jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄:

―¡'Nia'₂ tsɨ₁jon₂ dsɨ₂mɨ'₂! ¿'Ein₂ bá₄ në₂chí'₃ 'nia'₂ a₂cuɨng'₂ long'₅₄ a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ja₂quián₃? 8 Jmo₄ 'nia'₂ jaun₂ juɨ₁le₂jniá₂ a₂léi₄ të₃dsón'₂ a₂ma₂ca₂jein'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂. 9 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ lé₂ le₃jua'₅₄ 'nia'₂: “Lág₅ jnia'₅₄ tsɨ₁jon₂ Abraham”; ia₁ jniá₂ juá'₅, ca₂të₂ nɨ₁cang₁ tio'₅₄ la₂, lé₂ le₃jmo₃ Diú₄ jmói'₂ tsɨ₁jon₂ Abraham. 10 Ia₁ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ŋi₁dsi₁ a₂qui₂uɨ́n'₂ 'ma₂. Ca₂le₃jë́₃ 'ma₂ a₂tsá₃ dse₃ mɨ́g₂ 'ag₅, uɨ́n'₂ bá₄, dsɨ₂to'₅₄ si₂. 11 Jniá₂ në́₃, dsau₅ bá₄ në₂tiáng₃ 'nia'₂ jmɨg₂ co₂'nió'₄ a₂jáng'₅ léi₄ a₂jein'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂; la₁ i₂já₅ chi₁co'₅₄ quió₃ në́₃, 'éi₂ bá₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lau₂ ton₅ tag₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ i₁quian₃. 'Éi₂ guë́₄ në́₃, tióg₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, dsi₂si₂ në́₃. 12 Në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂chi₁chan'₂ ŋí₁ a₂quió'₅ mɨ́g₂ trigo, dsia₃ jma₃quén₅ quian'₅₄ jme₁qui₅. Jmá'₃ mɨ́g₂ bá₄ cág'₃, 'ma₃ dsi₂néi₂, la₁ qui₂dsɨ́'₂ bá₄ jme₁qui₅ dsi₂si₂ ja₁tsá₃ ma₃o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ éi₃.§

Ca₂jŋó₂ Jesús jmɨg₂

(Marcos 1:9-11; Lucas 3:21-22)

13 Jaun₂ në́₃, Jesús, o₂'ɨ́in₃ 'uë₃ Galilea, ca₂dsióg₃ të₂ Cuá₃ Jordán ia₁jaun₂ cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂.* 14 Tsá₃ jme₁gue₅ Juan₅₄ le₂'uɨg₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ i₂'nió'₅ quió₃ tsón'₄ 'ne₂ jmɨg₂.† ¿'A₂ bá₄ lia'₂ 'ne₂ ŋe'₃ ja₁con₂ jniá₂?

15 La₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―Juɨ₁le₅₄ bá₄ le₂në₅ të₂në₃, ia₁ dsi₂ten₅₄ de'₂ jmó₁ jniog₄ le₂në₅ ia₁jaun₂ jme₁ti₁ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃.

Jaun₂ bá₄ ca₂gue₃ Juan₅₄.

16 Jme₁ma₂lë₅ cho₅ Juan₅₄ jmɨg₂,‡ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús dsi₂jmɨg₂. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂niá₃ dsɨ₄ mɨ₂güɨ́g₃ ca₂lë₃, jaun₂ ca₂jɨ́n₂ Jesús Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ ca₂sión₃ ne₄ quió'₅, i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ i₁ju₂. 17 Jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ guei'₅₄ a₂ca₂juá'₂:

―I₂la₂ bá₄ jón₃ quiáng₃ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. 'E₂ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ₃ quiain'₅₄.

4

Ca₂caun₃ i₂së₃dsen₃ táu₂ quió'₅ Jesús

(Marcos 1:12-13; Lucas 4:1-13)

1 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂të₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ ca₂të́'₃ Jesús caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ ia₁jaun₂ ja₁jaun₂ cáun₂ táu₂ i₂së₃dsen₃.

2 Të₂láu₃ jmɨg₄ të₂láu₃ nei₅, ca₂jme₃'ɨn₅₄ Jesús; cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂lë₃ i₁cón'₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 3 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ i₂së₃dsen₃ ja₁coin₂, a₂cáun₂ táu₂, jaun₂ ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ Jesús:

―Chi₂jua'₂ dsón'₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, jmo₄ juɨ₁le₅₄ i₁ŋí'₄ nɨ₁cang₁ tio'₅₄ në₅.

4 La₁ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Chi₁ton₅ ne₄ Si₂: “On₃jua'₅₄ jmá'₃ quian'₅₄ i₁ŋí'₄ le₃tan₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃chain₂, ján₃ bá₄ 'nió'₅ jme₃tan₅₄ dsa₂ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂'uë'₂ mɨ₂'o₄ Diú₄.”*

5 Ŋó₃ jaun₂, ca₂jiog₃ táng₃ i₂së₃dsen₃ të₂ juɨg₂ Jerusalén ciudad jŋió₅, jaun₂ ca₂jiog₃ të₂ guei'₅₄ guá'₅ templo ja₁ŋei₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 6 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Chi₂jua'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, tian'₅₄ ja₁në₅; ia₁ juá'₂ ne₄ Si₂:

Chen₃ Diú₄ ángeles quiáin₅

ia₁jaun₂ jmo₃ 'í₁;

chó'₂ quian'₅₄ gu₂

ia₁jaun₂ tsá₃ jéng'₂ uɨg₅ nióg'₃ quian'₅₄ cang₄.†

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ juá'₂ ne₄ Si₂: “Tsá₃ tang'₅₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂.”‡

8 Con'₂ guë́₄ siá'₂ táng₃ ca₂jiog₃ i₂së₃dsen₃ juɨ₅ caun₂ má'₂ ja₁ŋei₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ ca₂'ë₃ le₃jë́₃ juɨg₂ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ cha₂. 9 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Dsia₅₄ jniá₂ gog'₂ 'ne₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, në₁jua'₂ ca₂chi₁jne'₄ ne₃ a₂jme₁juag'₂.

10 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

Guan'₂ Satanás, ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂: “Jme₁juɨn'₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ ne₄ 'éi₂ bá₄ jme₁ti₁.”§

11 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋá'₃ i₂së₃dsen₃, jaun₂ ca₂o₃lén₂ ángeles ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ Jesús.

Ca₂jme₃lióg₃ Jesús ta₁ quió'₅, 'uë₃ Galilea

(Marcos 1:14-15; Lucas 4:14-15)

12 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Jesús a₂'en₅₄ Juan₅₄ né'₃ 'má₃, jaun₂ ŋó₃ juɨ₅ 'uë₃ Galilea. 13 Tsá₃ ca₂jŋia₃ jë₄ juɨg₂ Nazaret, ŋó₃ bá₄ ca₂i₁'i₅ të₂ Capernaum, caun₂ juɨg₂ a₂niog₅ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ 'uë₃ ja₁tén₄ Zabulón quian'₅₄ Neftalí. 14 Jaun₂ le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂tó'₂ ne₄ si₂ Isaías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄:

15 'Uë₃ ja₁tén₄ Zabulón quian'₅₄ Neftalí

a₂niog₅ le₃quióng₄ Cuá₃ Jordán, chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄,

'uë₃ Galilea le₃quió'₅ dsɨ₂nau₂:

16 dsa₂ i₂jme₁tián'₄ jë₄ qui₁né'₃

ma₂ca₂jág₃ caun₂ si₂ juë'₂;

dsa₂ i₂jme₁tián'₄ 'uë₃ ja₁'ei₅ 'én'₁ 'mú₃,

ne₄ quió'₅ ma₂ca₂'ág₂ si₂.*

17 Të₂le₃ ne₄ juɨ₅ jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂'ë́₂ jág₁, ca₂juá'₂:

―Jein'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂, ia₁ ma₂ja₂quián₃ guá₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄.

Ca₂të́'₃ Jesús quén₂ dsa₂ i₂tsán'₂ ju₄

(Marcos 1:16-20; Lucas 5:1-11)

18 Co₂ráun₂ ŋó₃ Jesús i₁ŋɨ₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ Galilea. Ja₁jaun₂, ca₂jɨ́in₂ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄, quiain'₅₄ dsó₂ rɨin'₅₄ i₂chen₂ Drë́₄. Dsa₂ i₂tsán'₂ ju₄ bá₄ 'éi₂, jaun₂ hora jaun₂ dé₄ në́₃ jme₁tioin'₅₄ táun₂ 'má₅ dsi₂jmɨg₂. 19 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―'Éin₃ jniá₂, jaun₂ cuë₅₄ ta₁ a₂chi₁liang'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ chi₂liáng'₁ ju₄ në₅.

20 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂dsia₃ cau₅ 'má₅ quió'₅, jaun₂ i₃léin₂ quiong'₅₄.

21 Me'₂ guë́₄ ne₄ juɨ₅ ja₁i₃léin₂ jaun₂, ca₂jɨ́in₂ con'₂ guë́₄ on₃ dsó₂: Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄ rɨin'₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo. Jme₁tioin'₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ qui₂'méi₅ 'má₅ quió'₅, quiain'₅₄ jmei₂. Jaun₂ ca₂të₃ Jesús, 22 jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂tí₂ tsɨ₁mu₅ quió'₅ ca₂téin₂ jmei₂, jaun₂ ca₂i₃léin₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ Jesús.

Ca₂jme₃tɨn₅ Jesús juɨn₅ lɨn₃ dsa₂

(Lucas 6:17-19)

23 I₂ŋɨ₅₄ Jesús le₂tan₅₄ 'uë₃ Galilea, qui₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas lia'₂ caun₂ ja₁qui₂ŋɨ́i₅. Qui₂'ë́₂ jág₁ dse₃ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, ján₃ bá₄ qui₂jme₂'lióin₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ dso₄ 'e₂ niog₅ lɨ́n₅ dsa₂. 24 Le₂tan₅₄ 'uë₃ Siria ca₂i₃'ág₃ jág₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅ Jesús ŋɨ₂₃, jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂le₁quian₅ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jmɨ₁uɨg₅, quian'₅₄ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂quɨ'₂ uɨg₅ quió'₅. Ca₂i₁quiain₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄, dsa₂ i₂lɨ́n₅ dso₄ 'ei₂, quian'₅₄ dsa₂ 'lian'₂ në́₃. Ja₁jaun₂ ca₂jme₃'lión₂ Jesús ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂.

25 Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂chan₂ Galilea, dsa₂ i₂chan₂ ta₁guia₃ juɨg₂ ja₁të́'₂ dsa₂ Decápolis, quian'₅₄ dsa₂ i₂chan₂ Jerusalén, dsa₂ i₂tián'₅ 'uë₃ Judea quian'₅₄ dsa₂ i₂tián'₅ le₂'ŋo'₅₄ Cuá₃ Jordán në́₃, ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂jme₃quiain'₅₄ Jesús.

5

Jág₁ a₂ca₂cuë₃ Jesús má'₂

(Lucas 6:20-23)

1 Jɨ́n₂ Jesús dsa₂ juɨn₅ 'éi₂, jaun₂ ca₂uɨ́g₂ caun₂ dsɨ₂con'₂ ja₁ŋei₅ guë́₄, jaun₂ ca₂guá₂. Jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ i₂quiain'₅₄ le₃lág'₃ quió'₅. 2 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂, ca₂juá'₂ le₂la₂:

¿'Ein₂ dsa₂ 'éi₂ i₂jmo₅ 'io'₂?

3 ―'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂rë₂lí'₄ qui₂chi₁quiain₁₂ jmɨg₄ o₄quió'₄ jme₂dsí₂ quió'₅, ia₁ i₂le₂'éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ ja₁gon₂ Diú₄.

4 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ta'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅, ia₁ cuë₃ bá₄ Diú₄ lián'₂ dsɨ́₅.

5 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ me'₂, ia₁ gua'₅₄ 'uë₃ bá₄ tɨin₅₄, cuë₃ Diú₄.

6 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ia₁ lë́₂ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂i₁cón'₅, a₂rë₂quein₂ dsɨ́₅ në́₃; ia₁ 'ág'₄ bá₄ dsɨ́₅, jmo₃ Diú₄.

7 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ sián'₂, ia₁ dsia₃ bá₄ Diú₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ guioin₅₄.

8 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂le₁jë́₃ dsɨ́₅, ia₁ jɨ́in₂ bá₄ Diú₄.

9 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quɨ́n'₅ bí₂ 'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ 'ag₃ tei₄, ia₁ quiong₃ Diú₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅.

10 ’'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂co₂'ein₅ dsa₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jmo₂₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ia₁ ja₁gon₂ Diú₄ bá₄ ca₂tɨ́in₂.

11 ’'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃jnáu'₂ dsa₂ jág₁, qui₂co₂jmóg'₂, a₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jág₁ a₂tsá₃ tí₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ o₄quió₃ jniá₂; 12 jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂, juɨ₁le₁'ág₄ bá₄ dse₃ 'au'₂, ia₁ guéi'₁ 'nia'₂ 'liang'₅₄ jó₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ia₁ le₂në₅ bá₄ ján₃ qui₂ca₂co₃'ein₃ dsa₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, i₂ma₂ca₂rë₃chán₃ le₂jŋiá₅ con'₂ guë́₄ 'nia'₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ tsɨ₁ŋi₁ quian'₅₄ si₂ a₂tág₅ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

(Marcos 9:50: Lucas 14:34-35)

13 ’Tén'₅ 'nia'₂ ta₁ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ juɨ₁lia'₂ jmo₅ tsɨ₁ŋi₁ jë₄ má₃. La₁ në₁jua'₂ ma₂ca₂'en₃ ŋi'₅₄ tsɨ₁ŋi₁, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃lei₂ táng₃? Tsá₃ ma₃'e₂ ta₁ jmo₃, a₂jŋia'₅₄ lia'₂ a₂dsɨ₃ga'₅₄ bá₄ jaun₂, qui₃tsó'₃ dsa₂.

14 ’Ján₃ bá₄ rë₂jniá'₁ 'nia'₂ co₂'nió'₄ a₂lɨ́ng'₅ si₂ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Juɨ₁lia'₂ caun₂ juɨg₂ a₂niog₅ dsɨ₂con'₂ tsá₃ lé₂ le₃dsɨ₃'ma₄, 15 ján₃ bá₄ tsá₃ guí'₅ dsa₂ si₂ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅ a₂chi'₃ né'₃ tsɨ₁gu₅; guei'₅₄ bá₄ chi'₂ dsa₂ ia₁jaun₂ tág'₅ si₂ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tion'₅₄ dsi₂néi₂. 16 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ në́₃, jmo₄ tág₅ si₂ quiáng'₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ të₅₄ ne₄ dsa₂ a₂dse₃ a₂jmo'₂ 'nia'₂, jaun₂ jme₃juɨin'₂ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ 'Éi'₃

17 'Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂guio₃ jniá₂ a₂jŋiá'₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, on₃ guë'₂ jág₁ a₂jme₁jme₂tag₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. On₃jua'₅₄ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ a₂jŋiá'₄, të₂le₃ a₂jme₁'ŋia₅ bá₄ jniá₂ guio₃. 18 Ia₁ a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, të₁lia'₂ niog₅ mɨ₂güɨ́g₃, të₁lia'₂ jniá₂ dsɨ₄ guei'₅₄ në₅, 'i₁caun₂ punto, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ letra pí'₁ quió'₅ Si₂ 'Éi'₃ tsá₃ dsɨ₃'én₂ ca₂lia'₂ ca₂rë₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ lé₂. 19 'Uɨg₅₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ cau₅ caun₂ 'Éi'₃ Juá'₅ ne₄ Si₂ 'Éi'₃, o₁jŋia'₅₄ lɨ́in₂ caun₂ 'éi'₃ tsá₃ lɨn₄ quen₅, në₁jua'₂ le₂jaun₂ jme₁tɨin₂₃ dsa₂ rɨin'₅₄, le₂jaun₂ bá₄ lén₂ dsa₂ 'éi₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ quen₅ ja₁gon₂ Diú₄. La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ gau₂, jme₂ti₃, le₂jaun₂ jme₂tɨin₂₃ i₂sián'₂ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ lén₂ dsa₂ 'éi₂ juɨin'₂ ja₁gon₂ Diú₄. 20 Ia₁ a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ a₂dse₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ të₅juá'₅ quian'₅₄ dsa₂ fariseos, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ lé₂ dsi₁no'₃ 'nia'₂ ja₁gon₂ Diú₄.

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ a₂rë₂'ne₂ dsa₂

(Lucas 12:57-59)

21 ’Ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ma₂nág₂ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂: “Tsá₃ jŋɨ́g'₄ dsa₂,* ia₁ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂jŋɨ'₃ rɨn'₅₄, tion₅₄ të₃dsɨ₅₄ bá₄ 'éi'₃ ja₁coin₂.” 22 La₁ jniá₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂rë₃'né₃ quian'₅₄ rɨn'₅₄,† ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jióg'₂ 'í₁ ja₁coin₂, të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂të₂'on'₂ rɨn'₅₄, ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ bá₄ dsi₁léin₂, la₁ juɨ₁lia'₂ i₂quian₅ tonto‡ rɨn'₅₄, go'₂ 'liáin'₃ quióin'₄ dsi₂si₂ ja₁'lɨg'₅₄.

23 ’Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, në₁jua'₂ dsi₂can'₅₄ 'e₂ dsi₂can'₅₄ ne₄chei₂, a₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄, në₁ca₂dsáu'₃ 'au'₂ tsá₃ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ rɨ́ng'₂, 24 ja₁jaun₂ de'₂ dsia₄ a₂jaun₂ cau₅ ne₄chei₂, jaun₂ guë́₄ guan'₂ jme₁dsian₅ mɨ'₅₄ o₂'éi₂ caun₂ jág₁ quian'₅₄ rɨ́ng'₂. Jaun₂ guë́₄ ŋe'₅₄ táng₃ i₂dsia₄ a₂cuë'₅₄ Diú₄.

25 ’Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ 'nag₃ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, ŋi'₅₄ ta₁ 'nio'₂ juɨ₅ 'éi₂ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ né'₃ a₂jmo₃ le₂jaun₂, ia₁jaun₂ tsá₃ jáng'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃; ia₁ dsɨ₂tan₅₄ në́₃, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂jáng'₂ o₄gú₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄; i₂'éi₂ guë́₄ në́₃ 'liog'₃ né'₃ 'má₃. 26 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, tsá₃ a₁jaun₂ o₃'ɨng'₂ ja₁jaun₂ ca₂lia'₂ ca₂qui'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ con'₂ mɨ₅ dsa₂ quiáng'₂.

Jme₂tag₅ Jesús a₂tsá₃ nió'₃ dsa₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ on₃jua'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂

27 ’Ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ján₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ma₂juá'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅: “Tsá₃ nióg'₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ on₃jua'₅₄ dsɨ₂i₂gog'₂.”§ 28 La₁ jniá₂ guë'₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ 'lɨg'₅₄ qui₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂, co₂'nió'₄ ma₂në₂'nióg₂ dso₄ quiong'₅₄ juɨ₅ të₂dsɨ́₅.

29 ’Në₁jua'₂ mɨ₂ne'₅₄ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, co₂dsia₅ dsi₄, tiong₂ uɨ́ng₂; ia₁ dse₃ guë́₄ a₂dsɨ₃'én₂ ca₂jne₄ quiáng'₂, con'₂ guë́₄ jme₁o₁'ú'₃ ta₁jang'₂ ja₁'lɨg'₅₄. 30 Ján₃ bá₄ le₂në₅ në₁jua'₂ mɨ₂gog'₂ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, co₂dsia₅ ti₄, tiong₂ uɨ́ng₂; ia₁ dse₃ guë́₄ a₂dsɨ₃'én₂ ca₂jne₄ nɨ₁ŋɨ'₁ con'₂ guë́₄ jme₁o₁'ú'₃ ta₁jang'₂ ja₁'lɨg'₅₄.

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ dso₄ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂

(Mateo 19:9; Marcos 10:11-12; Lucas 16:18)

31 ’Ján₃ bá₄ ma₂juá'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅: “Chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂tén₂ dsa₂ mɨ́₂ quián₅, ca₂tɨ́in₂ cho₃ caun₂ si₂ a₂jáng'₅ léi₄ a₂ma₂ca₂téin₂ dsón'₂ rɨin'₅₄.”* 32 La₁ jniá₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂tén₂ dsa₂ mɨ́₂ quián₅, on₃jua'₅₄ cha₂ 'uɨg₅₄, jua'₅₄ a₂ma₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂sián'₂, jmo₂₃ a₂'no₃ 'io₅₄ quiáin₅ dso₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂cán₂ 'io₅₄ i₂ma₂téi₂ dsa₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'no₂₃ dso₄.

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂'ɨn₅ dsa₂ Diú₄

33 ’Ma₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ ján₃, 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂nág₂ dsa₂ can'₅₄ ma₂lɨ́g'₂: “Tsá₃ jmó'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ jme₁ti'₄ jág₁ quiáng'₂ a₂ma₂cuë'₅₄ a₂'ɨ́ng'₅ Te₁gui'₅₄.” 34 La₁ jniá₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂ tsá₃ 'e₂ 'uɨg₅₄ cha₂ jua'₅₄ a₂'ɨ́ng'₄ Diú₄; tsá₃ 'ë́'₁ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ia₁ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄ bá₄ jaun₂; 35 on₃ guë'₂ 'ë́'₁ gua'₅₄ 'uë₃, ia₁ co₂'nió'₄ ja₁tióng₂ tag₄ bá₄ Diú₄; on₃ guë'₂ 'nió'₅ 'ë́'₁ 'nia'₂ Jerusalén, ia₁ juɨg₂ quió'₅ Rag₅₄ Juɨn'₂ bá₄ jaun₂. 36 Tsá₃ lë₁'ë₂ 'nia'₂ mɨ₂dsei'₂ guiong'₅₄ në́₃, ia₁ 'i₁ca₂mɨ'₂ nɨ₁jŋi₂ dsei'₂ 'nia'₂ tsá₃ lé₂ le₃jmó'₂ tiog₂, on₃ guë́₄ a₂lia'₂ në́₃. 37 Jua'₅₄ bá₄ 'nia'₂ quian'₅₄ ca₂jon₄ jág₁, “ján₅”, o₃ “jan₂'ón₄” 'e₂, ia₁ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂ ŋag₅₄ guë́₄ con'₂ lë́₅ në₅, já₅ ja₁con₂ i₂së₃dsen₃ bá₄ jaun₂.

Jme₂tag₅ Jesús jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂con₂ dsa₂ 'ma'₅₄ ja₁con₂ rɨin'₅₄

(Lucas 6:29-30)

38 ’Ma₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂ma₂juá'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅: “Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂'én₂ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂ne₄ rɨn'₅₄, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ 'éi'₃ dsɨ₃'én₂ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂ne₄ juɨ₁lia'₂ i₂ca₂jmo₃ ján₃; o₃ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂tia'₃ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂jan₄ rɨn'₅₄ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ táng₃ 'éi'₃, tiá'₃ ca₂mɨ́g₂ quió'₅.”† 39 La₁ jniá₂ guë'₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂, tsá₃ lë₁nau₂ 'nia'₂ queng'₂ quian'₅₄ dsa₂ 'lɨn'₅₄. Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂quein₃ rë₂jog'₂, jein'₅₄ të₂le₃ ca₂ton₂, juɨ₁quein₂₃ ta₁tɨn₃ ton₂. 40 Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nag₅ quiáng'₂, a₂'nio₃ jŋiá'₂ nɨ₁tsɨ́n'₂, le₂jiog₅ tsɨ₁'mɨ'₂ dsiog₂ qui'₅₄ cuë'₅₄ juɨ₁quion₂. 41 Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ a₂caun'₅₄ lio₅₄ caun₂ kilómetro, o₂con₄ tɨn₃ kilómetros. 42 Juɨ₁'ein₂ guë́₃ mɨ₅ 'e₂ mɨ₅ quiáng'₂ a₂dsi₂, cuë'₅₄; 'a₃ lë₁jein'₅₄ le₃mɨ₂ca'₅₄ quió'₅.

Jme₁'nió₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ quián'₂ 'nia'₂

(Lucas 6:27-28, 32―36)

43 ’Ján₃ bá₄ ma₂nei'₂ 'nia'₂ a₂ma₂juá'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅: “Jme₁'nió₄ a₂mei₅₄ quiáng'₂, jme₁'ŋia₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄.” 44 La₁ jniá₂ guë'₂ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂: Jme₁'nió₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄, mɨ₄ ne₄ Diú₄ o₄quió'₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂co₂'ein₅.‡ 45 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ a₂rë₂jniá'₁ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Ŋéi'₅ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; ia₁ 'éi₂ bá₄ cuë₅ 'iog₂ cuë́'₅ lia'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ lia'₂ dsa₂ dsen₃; ján₃ bá₄ chein₁₂ jmɨ́₅ cuë́'₅ lia'₂ dsa₂ i₂cuɨn₅ Diú₄ lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅ në́₃. 46 Ia₁ në₁jua'₂ 'nió'₃ 'nia'₂ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ 'nia'₂, ¿'e₂ 'lian'₅₄ 'nia'₂ guéi'₁ le₂jaun₂? Le₂jiog₅ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ tɨn₂ le₂jaun₂. 47 Chi₂jua'₂ cuɨ́n'₅ 'nia'₂ Diú₄ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ rɨ́ng'₂, ¿'e₂ a₂ŋag₅₄ guë́₄ a₂dse₃ jmo'₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? Ia₁ le₂në₅ bá₄ jmo₅ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅ ján₃. 48 Juɨ₁dsi₂can'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂dsi₁nóg'₅ léng'₂ dsa₂ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsen₃ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

6

Jme₂tag₅ Jesús jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ dse₃

1 ’Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ dsen₃ jŋia'₅₄ lia'₂ jmá'₃ jë₄ jág₃ dsa₂. Në₁jua'₂ le₂në₅ jmo'₂ 'nia'₂, Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ tsá₃ 'e₂ 'lian'₅₄ 'nia'₂ cuë₃ 'i₁caun₂.

2 ’'Uɨg₅₄ jaun₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₁'on'₁ 'nia'₂ 'ein₂ jme₁'ong'₁ juɨ₁lia'₂ i₂'nió'₅ quió'₅, tsá₃ jmó'₂ jua'₅₄ uɨ́ng₂ ma₂dsɨ₂'ag₅ jág₁ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂lë₁jmo₅ o₁ne₁ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas juɨ₁lia'₂ jë₄ calles në́₃. Jmo₂₃ le₂jaun₂ a₂chein'₂ dse₃ guioin₅₄ ia₁jaun₂ 'ag₃ dsa₂ dse₃; la₁ia₁ a₂të₃dsón'₂ juá'₅ jniá₂ i₂ma₂gue₃ 'lian'₅₄ bá₄ i₂le₂'éi₂. 3 La₁ 'ne₂ në́₃, jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₁'ong'₁ juɨ₁lia'₂ 'ein₂ jme₁'ong'₁, jmo₄ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ a₂mei₅₄ dsen₃ quiáng'₂ tsá₃ ŋi₅. 4 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jmó'₂ jë₄ të₃co'₅₄. Jaun₂ Ŋéi'₅ i₂jág₅ a₂dse₃ jmo'₂ jë₄ të₃co'₅₄ jaun₂, cuë₃ 'liang'₅₄.*

Jme₂tag₅ Jesús 'a₂ lia'₂ chi₃lén'₂ dsa₂ Diú₄

(Lucas 11:2-4)

5 ’Jë₁ma₂të́₂ rë₁chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁, a₂të₅ dsɨ́₅ chi₂léin'₂ Diú₄ të₃ tióin₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas jë₄ calles në́₃, ia₁jaun₂ jág₃ dsa₂. A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, i₂ma₂gue₃ 'lian'₅₄ bá₄ i₂le₂'éi₂. 6 La₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁mɨ́'₁ 'ne₂ ne₄ Diú₄, jne₅₄ dsi₂néi₂ quiáng'₂. Ja₁jaun₂ chi₁len'₄ 'ne₂ Diú₄ Ŋéi'₅ i₂tsá₃ jniá₂. Jaun₂ në́₃ Ŋéi'₅ i₂ŋi₅ 'e₂ a₂jmo'₂ jë₄ të₃co'₅₄, cuë₃ 'liang'₅₄.

7 ’Jë₁ma₂të́₂ rë₁juɨg'₅₄ Diú₄, tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂lë₁të₁'ɨ́'₁ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsɨ₂nau₂ i₂tsá₃ 'én₂, ia₁ lɨ́in₂ nag₃ Diú₄ të₂le₃ ia₁ a₂'lióng₂ jág₁ juá'₂. 8 Tsá₃ lë₁o₁len'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ le₂'éi₂. Ia₁ i₂ma₂ŋi₅ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ 'e₂ a₂'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ né'₃ guë́₄ a₂mɨ́'₁. 9 Jaun₂ në́₃, le₂la₂ bá₄ juɨg'₅₄ 'nia'₂ Diú₄:

Tia₅₄ quián₂ jniog₄, 'ne₂ i₂ŋéi'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃,

juɨ₁jme₂go₃ bá₄ dsa₂ a₂rë₂jŋió₄ a₂cheng'₂.

10 Juɨ₁le₅₄ bá₄ 'éi'₃ quiáng'₂,

juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃,

juɨ₁lia'₂ lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

11 Cuë₄ a₂'nió'₅ que₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄ në₃.

12 'Én₃ dso₄ quián₂ jnia'₅₄,

juɨ₁lia'₂ 'én₅ jnia'₅₄ dsáu₁ rɨn'₅₄.

13 'A₃ cuë₂ jmɨg₄ jiá₃ juɨ₅bí₂ a₂cáun₂ táu₂,

të₂le₃ lio₄ bá₄ o₄gú₃ i₂së₃dsen₃.†

14 ’Ia₁ në₁jua'₂ 'én'₅ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂ jë₁ma₂'náu₂ dso₄ ja₁cong'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ 'éin₂ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. 15 La₁ në₁jua'₂ tsá₃ 'éng'₅ dsáu₁ rɨ́ng'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'én₂ Ŋéi'₅ dsáu'₂ 'nia'₂.

Jme₂tag₅ Jesús jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂jme₂'ɨn₅₄ dsa₂

16 ’Jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₁'ɨn'₄ 'nia'₂, tsá₃ jme₁tsɨ́n₄ 'nia'₂ o₄-ne'₅₄ jua'₅₄ a₂jmó'₂ lë₁'ág₄ 'lia'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁. Jmo₅ dsa₂ le₂'éi₂ le₂jaun₂ ia₁jaun₂ jág₃ dsa₂ a₂dsón'₂ bá₄ jme₂'ɨin₅₄. A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, i₂ma₂gue₃ 'lian'₅₄ bá₄ 'éi₂. 17 La₁ 'ne₂ në́₃, jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₁'ɨng'₄, sio₅ rë₂ dsei'₂, rang₂ ne'₅₄ në́₃, 18 ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ le₃lí'₄ a₂jme₂'ɨng'₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ Ŋéi'₅ i₂tsá₃ jniá₂ bá₄ ŋi₅. Jaun₂ Ŋéi'₅ i₂jág₅ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo'₂ jë₄ të₃co'₅₄ jaun₂, 'éi₂ bá₄ cuë₃ 'liang'₅₄.

Juɨ₁lia'₂ a₂quen₅ lɨn₃ a₂rë₂'ma₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

(Lucas 12:33-34)

19 ’Tsá₃ lë₁dsia₂ 'nia'₂ lo'₂ le₁má'₂ a₂jmo'₂ 'nia'₂ a₂quen₅ lɨn₃ quiáng'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, ia₁ ja₁lá₃ ja₁lë₁qui₂rë₂juɨ₁ tón'₅ i₁cá₁ qui₂'éin₂, ján₃ bá₄ ja₁lá₃ ja₁qui₂dsɨ₂'én₂ qui₂rë₃'áu₁ cosas në́₃; ja₁lá₃ bá₄ chan₂ dsa₂ qui₂juɨin₂₃ 'e₂ qui₂juɨin₂₃ a₂tóin'₅ 'ang₂₃. 20 Guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄ 'nió'₅ dsiá'₁ 'nia'₂ lo'₂ quiáng'₂, ja₁tsá₃ 'e₂ lé₂ jua'₅₄ a₂qui₃'én₂ cá₁, on₃ guë'₂ 'e₂ rë₂'áu₁, on₃ guë́₄ lé₂ dsɨ₃ton'₅₄ 'ang₂. 21 Ia₁ juɨ₁lia'₂ jë₁tio'₅₄ a₂quen₅ quiáng'₂, ja₁jaun₂ bá₄ 'i₄ a₂'ɨ₅ 'au'₂.

Juɨ₁lia'₂ jme₁ne₁ dsa₂

(Lucas 11:34-36)

22 ’Lë́₅ jme₁ne₁ dsa₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ si₂ nɨ₁tsɨ́₅ quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂; 'uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, në₁jua'₂ dse₃ jme₁ne'₁, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ co₂'nió'₄ tág₅ bá₄ si₂ ta₁jang'₂; 23 la₁ në₁jua'₂ tsá₃ dse₃ jme₁ne'₁, ta₁jang'₂ bá₄ lë́₅ qui₁né'₃. Në₁jua'₂ si₂ quiáng'₂ në́₃, chí'₅ chi₁liá'₃, ¡'e₂ guë́₄ 'ŋio₅ juë'₂ lë́₅ qui₁né'₃ në₁jua'₂ le₂jaun₂!

Juɨ₁lia'₂ a₂'nio₃ dsa₂ Diú₄, a₂'ɨ́n₅ guë'₂ dsɨ́₅ cu₄ në́₃

(Lucas 16:13)

24 ’'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ jme₃ti₃ ta₁ ne₄ on₃ juɨg₅₄; ia₁ jme₃'ŋiai₅₄ jan₂, i₂jan₂ guë'₂ jme₃'nioi₃. O₃ náu₃ tiá₂ quian'₅₄ jan₂, i₂jan₂ guë'₂ tsá₃ le₃jein₅₄. Tsá₃ 'ein₂ lé₂ jme₃ti₃ ne₄ Diú₄, le₂jiog₅ ne₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ cu₄ në́₃.

Jmo₅ Diú₄ 'í₁ chi'₂-guein₂ quiáin₅

(Lucas 12:22-31)

25 ’Jaun₂ në́₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: Tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ 'ɨ₅ 'au'₂ 'e₂ quë'₅₄, o₃ 'e₂ 'ag'₅₄ të₁lia'₂ chang'₂, on₃ guë'₂ o₄quió'₄ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂, 'e₂ 'mɨ'₂ a₂quɨ'₅₄. ¿Tsa₁ quen₅ guë́₄ jme₂dsí₂ a₂chan₂ dsa₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ má₃? 26 Jɨn₄ de'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ i₁tan₅ i₂i₂nio₄ guei'₅₄: tsá₃ 'e₂ jne₂₃, on₃ guë'₂ 'e₂ cág'₅, jua'₅₄ a₂dsia₂₃ lo'₂; la₁ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ qui₂jme₂tau₅₄. Jaun₂ në́₃, ¿Tsa₁ quen'₅ guë́₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ já'₂ 'éi₂? 27 ¿'Ein₂ 'nia'₂, të₂le₃ ia₁ a₂ŋɨ́₄ 'ɨ₅ 'au'₂, lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂ a₂lé₂ le₃chang'₂ caun₂ hora ŋag₅₄ guë́₄?‡

28 ’¿'E₂ 'uɨg₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ₅ 'au'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ o₄quió'₄ 'mɨ'₂ a₂quɨ'₅₄? Jag₄ de'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂cón₃ lí₁ a₂cha₂ ja₁nau₂; on₃jua'₅₄ i₂jmo₅ ta₁ 'ua'₂, on₃ guë'₂ 'me₂₃; 29 la₁ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ Rag₅₄ Salomón lia'₂ con'₂ jme₁quɨ́'₅ tsɨn'₅₄ a₂jlá'₁ guë́₄, tsá₃ ca₂rë₃jláin'₁ juɨ₁lia'₂ jlá'₁ lí₁. 30 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ Diú₄ le₂në₅ jmo₂₃ jlá'₁ nau₂ a₂cha₂ jmɨg₄ në₃, la₁ 'ióg₃ guë'₂ dsɨ₃'én₂ dsi₂si₂, ¡'ë₂ guë́₄ bá₄ 'nia'₂ dsa₂ tsá₃ lɨn₄ 'én₂ jmo₃ 'í₁ qui₃chein'₃ 'nia'₂ dse₃! 31 Jaun₂ le₂në₅, tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅, jua'₅₄ a₂qui₁ŋag'₅₄ 'nia'₂: “¿'E₂ que₅₄ jniog₄?” o₃ “¿'E₂ 'ne'₅₄ jniog₄?” o₃ “¿'E₂ 'mɨ'₂ qui'₅₄ jniog₄?” 32 Ia₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ i₂nio₄ qui₂'en₅ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. I₂ŋi₅ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄, a₂'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ le₃jë́₃ a₂në₅. 33 La₁ jmo₄ de'₂ jŋiá₅ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ a₂jiá₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ ja₁cong'₂, quian'₅₄ a₂jmó'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂të₅ dsɨ́₅ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ guéi'₁ 'nia'₂ le₃jë́₃ a₂në₅ a₂ŋag₅₄ guë́₄. 34 Tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ jaun₂, o₄quió'₄ jmɨg₄ 'ióg₃, ia₁ jma₃quén₅ o₂i₁ dsɨ₅ cha₂ bá₄ lia'₂ co₂jmɨg₄ lia'₂ co₂jmɨg₄.

7

Tsá₃ lë₁cáun₂ 'nia'₂ 'í₁ quió'₅ i₂sián'₂

(Lucas 6:37-38, 41―42)

1 ’Tsá₃ lë₁cáun₂ 'nia'₂ 'í₁ quió'₅ rɨ́ng'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ con₂ Diú₄ 'í₁ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. 2 Ia₁ le₂në₅ bá₄ con₂ Diú₄ 'í₁ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ juɨ₁lia'₂ cáun'₂ 'nia'₂ 'í₁ ja₁con₂ rɨ́ng'₂. Quian'₅₄ 'éi'₃ a₂dsia'₂ 'nia'₂, 'éi'₃ jaun₂ bá₄ dsiog₃ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄.

3 ’¿'A₂ lia'₂ jniag'₃ 'ne₂ jag'₅₄ jme₁qui₅ pí'₁ a₂'i₄ jme₁ne₁ rɨ́ng'₂, ton'₂ tsá₃ leng'₅₄ guë'₂ a₂'i₄ ca₂'nau₅₄ nɨ₁chá₅ pa₁ jme₁ne'₁ 'ŋiag'₂? 4 ¿O₃ 'a₂ lia'₂ lé₂ le₃juɨg'₅₄ rɨ́ng'₂: “Cuë₄ jmɨg₄ dsi₄ jniá₂ jme₁qui₅ pí'₁ a₂'i₄ jme₁ne'₁,” ton'₂ në₅ bá₄ chi₁'i₁ ca₂'nau₅₄ nɨ₁'ma₂ chá₅ jme₁ne'₁ 'ŋiag'₂? 5 ¡'Ne₂ dsa₂ i₂lë₁jmo₅ o₁ne₁! Dsi₄ de'₂ jŋiá₅ nɨ₁'ma₂ chá₅ mɨ₂ne'₅₄ 'ŋiag'₂, jaun₂ guë́₄ lé₂ le₃jag'₅₄ rë₂, jaun₂ guë́₄ lé₂ dsí'₁ qui₅ pí'₁ jme₁ne₁ rɨ́ng'₂.

6 ’Tsá₃ cuë'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jɨ'₅₄ a₂lë́₅ a₂jŋió₅ quió'₅ jme₂dsí₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ja₂dsɨ́in₂ a₂jmo₃ le₁juɨg₁ quiáng'₂. Ján₃ bá₄ tsá₃ dsia₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jlá'₁ a₂quen₅ quiáng'₂ ne₄ i₁ŋí₅, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ qui₂ca₂tsó'₃, jme₃'ióg₃.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂mɨ₅, i₂'no'₂, i₂të́₂ në́₃.

(Lucas 11:9-13; 6:31)

7 ’Mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄, jaun₂ guéi'₁ 'nia'₂; 'nio'₂ 'nia'₂, jaun₂ bá₄ dsiang'₂; té₃ 'nia'₂ o₄'né₄, jaun₂ bá₄ niá₂. 8 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂mɨ₅, gue₃ bá₄; juɨ₁lia'₂ i₂'no'₂, dsio'₂ bá₄ ján₃; ján₃ bá₄ le₂jaun₂, quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂të́₂ o₄'né₄, niá₂ bá₄.

9 ’¿O₃ chan₂ juɨ₁lia'₂ 'ein₂ 'nia'₂, jme₁mɨ₅ chi'₂ quiáng'₂ i₁ŋí'₄, cuë'₂ 'nia'₂ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁? 10 ¿O₃ chan'₂ 'nia'₂ jë₁ma₂ca₂mɨ₃ chi'₂ quiáng'₂ quió'₅ ju₄, cuɨ́in'₄ 'nia'₂ dsɨ₂mɨ'₂? 11 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄ tɨng'₂ cuë'₂ cosa dse₃ chi'₂-guein₂ quiáng'₂, ¡'ë₂ guë́₄ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ cuë₃ a₂dse₃ cuë́'₃ juɨ₁lia'₂ i₂mɨ₅ ja₁coin₂!

12 ’'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, jmo₄ bá₄ 'nia'₂ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'e₂ a₂'niog'₂ 'nia'₂ jmo₃ 'éi₂ quian'₅₄ 'nia'₂; ia₁ a₂në₅ bá₄ ta₁ quí'₅ ca₂le₃jë́₃ Si₂ 'Éi'₃, quian'₅₄ guë́₄ Si₂ a₂qui₂ca₂jmo₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄.

O₄juɨ₅ dsag₂

(Lucas 13:24)

13 ’Tión'₂ 'nia'₂ të₂le₃ o₄juɨ₅ dsag₂. Ia₁ a₂'ɨ́₂ juë'₂ bá₄ ja₁dsɨ₂ton'₅₄ dsa₂ juɨ₅ a₂jiog₅ ja₁dsɨ₃'éin₂. Ja₂lɨn₃ guë́₄ juɨn₅ dsa₂ i₂dsɨ₂ton'₅₄ juɨ₅ jaun₂; 14 ia₁ caun₂ o₄juɨ₅ dsag₂ rë₂quɨ́'₅ bá₄ ja₁i₂nio₄ dsa₂ a₂dsi₁lein₅ ja₁le₃chan₂ jme₂dsí₂, jaun₂ tsá₃ lɨn₄ juɨn₅ i₂dso'₂ juɨ₅ jaun₂.

Të₂le₃ quian'₅₄ mɨ́g₂ a₂'ag₅ bá₄ nɨ₁'ma₂, jáng'₅ léi₄

(Lucas 6:43-44)

15 ’Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ jaun₂ tsá₃ jme₃gau₅ dsa₂ i₂i₂nio₄ 'ë́₂ jág₁ a₂juɨ₁gain₂, i₂ja₂lén₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ qui₂rë₂lɨin₅₄ a₂lɨ́in₅ já'₂ cha'₂, la₁ të₂le₃ né'₃ të₂dsɨ́₅ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂jɨ'₅₄ náu₂ tsau₂ dsɨ́₅. 16 La₁ të₂le₃ 'a₂ lia'₂ jmo₅-dsáu₅ bá₄ le₃cuɨin'₂ 'nia'₂; ia₁ tsá₃ guei'₅₄ chi₁uɨ́ng₃ taun₅ quɨn₅ dsa₂ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ uvas. On₃ guë'₂ lé₂ le₃quɨn₃ dsa₂ mɨ́g₂ higos guei'₅₄ 'ma₂ taun₅ jmɨ'₅₄. 17 Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jë́₃ 'ma₂ dse₃, mɨ́g₂ dse₃ bá₄ 'ag₅; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ 'lɨg'₅₄, mɨ́g₂ 'lɨg'₅₄ bá₄ 'ag₅. 18 Juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ dse₃, tsá₃ lé₂ le₃'ag₃ mɨ́g₂ 'lɨg'₅₄; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ tsá₃ lé₂ le₃'ag₃ mɨ́g₂ dse₃ juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ 'lɨg'₅₄. 19 Ca₂le₃jë́₃ nɨ₁'ma₂ a₂tsá₃ 'ag₅ mɨ́g₂ dse₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂uɨ́n'₂ bá₄, dsɨ'₂ dsi₂si₂. 20 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃cuɨin'₂ 'nia'₂: të₂le₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₂₃.

Tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ tɨ́n'₄ ja₁gon₂ Diú₄.

(Lucas 13:25-27)

21 ’Tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂të́₂ jniá₂: “Te₁gui'₅₄, Te₁gui'₅₄,” dsi₁lein₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄; jŋia'₅₄ lia'₂ jmá'₃ i₂jmo₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Ŋe'₃ i₂guá₅ guei'₅₄ bá₄ dsi₁len₅. 22 Juɨn₅ dsa₂ lé₂ jmɨg₄ jaun₂ i₂juá'₂ tság₃ jniá₂: “Te₁gui'₅₄, Te₁gui'₅₄, ma₂qui₂ca₂'ë́₄ jnia'₅₄ jág₁ o₄quián'₂ 'ne₂. Quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quiáng'₂ në́₃, ma₂qui₂ma₂'uɨn'₅₄ jnia'₅₄ je₂na'₅₄, ma₂qui₂ma₂jmó₁ jnia'₅₄ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ në́₃.” 23 La₁ jaun₂ guë́₄ në́₃ juɨg₅₄ jniá₂: “O₁lɨ́g'₂ tsá₃ 'nia'₂ ca₂rë₃cuɨ́ng₅. Cau₅ jŋia'₃ 'nia'₂ i₂jmo'₂ a₂'lɨg'₅₄.”

Ta₁tɨn₃ ne₅₄ 'uɨg₅₄

(Marcos 1:22; Lucas 6:47-49)

24 ’Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ quió₃, jmo₂₃ a₂juɨ́g₂ jniá₂, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ i₂ca₂jmóg'₃ 'ne₄ ne₄ 'lau₂. 25 Ca₂já₃ jmɨ́₅, qui₂ca₂juë'₂ jmɨg₂ cuá₃, ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ ca₂jnáu₃ 'né₅ jaun₂; la₁ tsá₃ ca₂quɨ'₃, ia₁ jme₁chí'₄ bá₄ 'uɨg₅₄ ne₄ 'lau₂. 26 La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ quió₃, tsá₃ jmo₂₃ guë'₂ a₂juɨ́g₂ jniá₂, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ co₄ i₂tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅, ca₂chi'₃ 'né₅ quió'₅ ne₄ ti₁tsag₁. 27 Jme₁ca₂já₃ jmɨ́₅, ca₂juë'₂ jmɨg₂ cuá₃, ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ ca₂jnáu₃ dso'₂ tsɨ₁'né₅ jaun₂; jaun₂ ca₂quɨ'₃ ca₂gon₃ gau₂ lɨn₃.

28 Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ Jesús jág₁ le₂në₅, 'ŋio₅ lɨn₃ qui₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ a₂jme₂tag₂₃, 29 ia₁ jme₂tag₂₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ i₂quian₅ 'éi'₃ dsón'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ lia'₂ të₅juá'₅ quiáin₅.

8

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅

(Marcos 1:40; Lucas 5:12-16)

1 Jme₁ca₂sión₃ Jesús má'₂, juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ jme₂quiong'₅₄. 2 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅, ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'niog'₂ 'ne₂, Te₁gui'₅₄, lé₂ bá₄ jme₁'lio'₅₄ jniá₂.

3 Jaun₂ Jesús në́₃ ca₂néi'₃ gu₂, ca₂jŋa'₃ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nio₃ bá₄ jniá₂. Jme₁'liong₅₄ 'ne₂.

Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂juá'₂ le₂në₅, ca₂'lón₂ dsa₂ 'éi₂ 'mé'₅ 'iog₅ a₂jme₁lɨ́in₄. 4 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Në₃ jaun₂, tsá₃ lë₁'ein₂ juɨg'₂ 'i₁jan₂; jŋia'₅₄ lia'₂ guan'₂ o₂jme₁jnia₅ ne₄ jme₂dsa₂, jaun₂ o₂jen'₅₄ a₂'nió'₅ jme₁ti'₄ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ dsa₂ a₂ma₂le₁jɨ́ng'₃.*

'A₂ lia'₂ jme₁'én₂ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ romano

(Lucas 7:1-10)

5 Jme₁ca₂'í₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Capernaum, ca₂jme₃quián₃ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ romano coin₂, jaun₂ ca₂mɨ₃ a₂jme₃'o₅₄ 'éi₂, ca₂juá'₂:

6 ―Te₁gui'₅₄, jan₂ dsó₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃, ron₅ dso'₅₄ ŋág₅ uɨg₅ ja₁quió₃; a₂'ua'₂ quió'₅, tsá₃ lé₂ jë́'₂ gu₂-tag₅₄. 7 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Nei₅₄ bá₄ jniá₂ i₁jme₁'lioin₁₂.

8 Jaun₂ ca₂ŋag₃ juɨg₅₄ 'lióg₂:

―Te₁gui'₅₄, tsá₃ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ jua'₅₄ o₁'ú'₃ 'ne₂ dsi₂néi₂ quió₃; jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jme₁jmó'₂ 'éi'₃ bá₄, jaun₂ 'lión₂ dsa₂ 'éi₂ quiáng₃. 9 Ia₁ le₂në₅ bá₄ jniá₂ 'ŋió₃, chéng'₅ a₂jme₂ti₅₄ 'éi'₃ quió'₅ juɨg₃, ján₃ bá₄ le₂në₅ te₁neg'₅₄ 'lióg₂ i₂niog₅ gu₃, 'e₂ caun₂ 'nio₃ jniá₂ lé₂. Në₁jua'₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂: “Gua₂ jó₄”, ja₁jaun₂ dsó₃ bá₄; në₁jua'₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂ i₂sián'₂ guë'₂ táng₃: “Ŋia₅”, jiá₃ bá₄. Në₁jua'₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂ sián'₂ quiáng₃: “O₂jmo₄ a₂la₂ a₂ó₃”, a₂jaun₂ dsɨ₃jmó₂ bá₄.

10 Jme₁ca₂nág₂ Jesús a₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ juɨg₂ Israel, tsá₃ i₂ma₂jɨn₄ jniá₂ i₂'én₂ guë́₄ lɨn₃ lia'₂ 'én₂ dsa₂ la₂. 11 Jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, juɨn₅ dsa₂ i₂qui₂ja₃lén₂ ca₂le₂con₂ gua'₅₄ 'uë₃, a₂tiain'₃ co₂lë₅ guë́'₃ quian'₅₄ Abraham, quian'₅₄ Isaac, Jacob në́₃ ja₁gon₂ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; 12 la₁ dsa₂ i₂jme₁ca₂tɨ́n₂ tón'₃ ja₁gon₂ Diú₄, dsɨ₃toin'₅₄ jë₄ qui₁né'₃ uɨ́ng₂, qui₂dsɨ₃'áu₃, quɨ́g'₃ jan₅₄.

13 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂:

―Guan'₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂. Lé₂ bá₄ con'₂ lë́₅ 'éng'₂.

Dsón'₂ rë'₂ hora jaun₂ ca₂'lón₂ dsó₂ mozo quián₅ dsa₂ 'éi₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús ma₂chog₅₄ Pe₄.

(Marcos 1:29-31; Lucas 4:38-39)

14 Co₂ráun₂ ŋó₃ Jesús ja₁quió'₄ Pe₄. Ja₁jaun₂ jme₁rë₂quian₅ ma₂chog₅₄ Pe₄ a₂dso'₅₄ 'i₄ dséi₂. 15 Jaun₂ ca₂jŋa'₃ Jesús gu₂ dsa₂ dso'₅₄, jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂o₃'ág₃ dséi₂. Jaun₂ ca₂nau₂ ma₂chog₅₄ Pe₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ mesa, a₂ag'₃.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ dso'₅₄

(Marcos 1:32-34; Lucas 4:40-41)

16 Le₃ca₂nei₂ jaun₂, juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂jiog₅ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄, ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ ne₄ Jesús; jaun₂ quian'₅₄ ca₂jon₄ jág₁ bá₄ ca₂'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄. Jaun₂ ca₂jme₃'lióin₂ ján₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dso'₅₄. 17 Le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃ti₃ jág₁ quió'₅ Isaías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ jme₁ca₂juá'₂:

'Éi₂ bá₄ ca₂jŋiá'₂ a₂jme₁'uau₅₄ jniog₄,

'éi₂ bá₄ ca₂can₃ guei₂ jmɨ₁uɨg₅ quián₂ jniog₄.†

Dsa₂ i₂jme₁'nio₃ jme₃quian'₅₄ Jesús

(Lucas 9:57-62)

18 Jme₁ca₂jág₃ Jesús juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ le₁lio₃, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ŋɨ́₃ dsa₂ quiáin₅ të₂le₃ 'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. 19 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ jan₂ të₅juá'₅ coin₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₅, nei₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'ne₂ ca₂le₂con₂ ja₁gog'₅₄.

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―I₂cha₂ të₂'lau₂ quió'₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ i₁güɨ₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₁tan₅ i₂'ɨn₅ guei'₅₄, i₂tio'₅₄ tsag₄ bá₄ 'éi₂. La₁ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, tsá₃ ja₁cha₂ jua'₅₄ ja₁quióg₃ ca₂tiá₂.

21 Jan₂ guë'₂ i₂sián'₂ i₂jme₁ma₂ŋó₅ quiong'₅₄ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿tsa₁ cuë́'₁ jmɨg₄ a₂nég'₄ i₁'ong₃ de'₂ jŋiá₅ ŋe'₃?

22 La₁ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Éin₃ 'ne₂ jniá₂, juɨ₁dsi₂'ón₃ bá₄ 'lag₄, 'lag₄ rɨin'₅₄.

Ca₂jmo₃ Jesús ca₂'ág₂ tei₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂jŋia'₃ dsí₂ në́₃

(Marcos 4:35-41; Lucas 8:22-25)

23 Jaun₂ në́₃, ca₂'í₃ Jesús 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, quian'₅₄ dsa₂ i₂ma₂quiain'₅₄. 24 Jme₁ma₂tioin'₅₄ ne₄ jmɨg₂, ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ con'₂ tsá₃ jáin₅. Ca₂lia'₂ ma₂dsɨ₂jein₃ jmɨg₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅. La₁ jme₁rë₂güɨ́n₃ bá₄ Jesús ŋó₅. 25 Jaun₂ ca₂i₁ŋei₅₄ bá₄ dsa₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Te₁gui'₅₄, lio₄! ¡Ia₁ dsɨ₃'éin₂ jnia'₅₄‡ ja₁lá₃!

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ lë₃ gan'₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ 'én₂?

Jaun₂ ca₂nau₂ ca₂jéin₂ dsí₂, jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, jaun₂ co₂ŋei'₅₄ ca₂të₁tsɨ'₅₄ táng₃ tei₄. 27 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂, qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄:

―¿I₂'ein₂ bá₄ dsa₂ në₅, le₂jiog₅ dsí₂ le₂jiog₅ jmɨ₁ŋí'₄ nag₅ gau₂ jág₁ quió'₅?

Dsa₂ i₂chan₂ Gadara i₂jme₁tion'₅₄ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅

(Marcos 5:1-20; Lucas 8:26-39)

28 Jme₂ca₂dsióg₃ Jesús le₃ca₂ton₂ jmɨ₁ŋí'₄, të₂le₃ 'uë₃ Gadara,§ jaun₂ ca₂'uɨn₂ on₃ dsa₂ jë₄ le₁'on₅ 'lag₄, jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús. Le₃on₃ dsa₂ 'éi₂ jme₁jiog₅ je₂na'₅₄, jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁tsau₂ dsɨ́₅, 'i₁jan₂ dsa₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃ŋɨ́₃ juɨ₅ jaun₂. 29 Jaun₂ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂ tiá₂:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tián'₅ 'ne₂ jë₄ quian'₅₄ jnia'₅₄, Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄? ¿A₂ŋe'₃ 'ne₂ ja₁lá₃ a₂jmog'₅₄ jnia'₅₄ të₃jŋiá₅?

30 Me'₂ cau₅ jaun₂, jme₁tion'₅₄ juɨn₅ i₁ŋí₅ guë́'₅; 31 jaun₂ qui₂ca₂mɨ₃ je₂na'₅₄ ne₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'uag'₅₄ jnia'₅₄ ja₁lá₃, chei₅ jnia'₅₄ dsi₁tió'₄ quió'₅ i₁ŋí₅ 'o₃.

32 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―O₂nó'₅ 'nia'₂.

Jaun₂ ca₂'uɨn₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂i₃toin'₅₄ të₂dsɨ́₅ i₁ŋí₅. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂i₁nio₁ co₂chi'₅₄ i₁ŋí₅ cuɨng₂₃ juɨ₅ siá₅, jaun₂ ca₂i₁sein'₃ të₂ jmɨ₁ŋí'₄. Ja₁jaun₂ ca₂dsain₃ ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂.

33 Dsa₂ i₂jme₁jmo₅ 'í₁ i₁ŋí₅ në́₃ ca₂cuɨng₃. Jme₁dsi₃lein₃ jë₄ juɨg₂ ca₂dsia₃ a₂ca₂lë₃ jaun₂, quian'₅₄ a₂ca₂lë₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ je₂na'₅₄ në́₃. 34 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ juɨg₂ jaun₂ në́₃ ca₂'uɨin₂ i₃léin₂ ja₁'en₅₄ Jesús. Jaun₂ jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús në́₃, ca₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ a₂o₃'ɨin₅ le₂con₂ jaun₂.

9

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ 'lian'₂

(Marcos 2:1-12; Lucas 5:17-26)

1 Jaun₂ ca₂'í₃ Jesús 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂ŋɨ́i₃ le₃'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, jaun₂ ca₂dsiáin'₃ juɨg₂ ja₁jme₁guá₄. 2 Jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ jan₂ dsa₂ 'lian'₂, dsɨ́in₂ ne₄ tsɨ₁jein₁. Jme₁ca₂jág₃ Jesús a₂'én₂ dsa₂ 'éi₂ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ dso'₅₄:

―Jmo₄ lían'₂ 'au'₂, jón₃; ma₂rë₂'én₄ bá₄ dsáu'₂.

3 Jaun₂ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ i₂lɨn₅₄ të₅juá'₅: “A₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ Diú₄ bá₄ i₂në₅ a₂juá'₂ le₂në₅.”

4 La₁ i₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ le₂në₅? 5 ¿Na₂ a₂'ua₁ guë́₄ ta₁ jua'₅₄ a₂jme₁juɨg₅₄ jniá₂ dsa₂ la₂: “Ma₂rë₂'én₄ bá₄ dsáu'₂”, o₃ a₂jme₁juɨg₅₄ 'e₂ jniá₂: “Nau₂, ŋɨ₄?” 6 Dse₃ jaun₂. La₂ jmo₅₄ jniá₂ jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂'io₅ 'éi'₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ a₂qui₃'éin₂ dsáu₁ dsa₂.

Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'lian'₂:

―Nau₂, quion₂ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, guan'₂ ja₁quiáng'₂.

7 Jaun₂ ca₂nau₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂, ca₂ŋái'₃ ja₁quió'₄. 8 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂cuë₃ bí₂ jaun₂ ma₂cuë́'₃ jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Ca₂të́'₃ Jesús Mateo

(Marcos 2:13-17; Lucas 5:27-32)

9 Ca₂o₃'ɨ́n₃ bá₄ Jesús ja₁jme₁'ein₅₄ jaun₂. Ja₁ŋó₄ jaun₂, ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Mateo, guá₅ caun₂ dsi₂néi₂ cán₂ 'lia'₅₄ o₄quió'₄ dsɨ₂tan₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―'Éin₃ jniá₂.

Jaun₂ ca₂nau₂ bá₄ Të₅₄, ca₂jme₃quiong'₅₄.

10 Ca₂lë₃ jme₁ma₂'en₅₄ Jesús guë́'₅ dsi₂néi₂ quió'₅ Të₅₄, ca₂dsi₃lén₂ juɨn₅ guë́₄ dsa₂ i₂cán₂ cu₄ rɨin'₅₄, dsa₂ “i₂le₁cán'₄ dso₄” sián'₂ guë́₄ në́₃, ca₂i₃toin'₅₄ i₁guë'₂ quiain'₅₄ Jesús, quiain'₅₄ dsa₂ i₂ma₂quiain'₅₄ në́₃. 11 Dsa₂ fariseos në́₃, jme₁ca₂jág₃ a₂në₅, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ quián₅ Jesús:

―¿'A₂ lia'₂ guë́'₅ të₅ quián'₂ 'nia'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄, dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ në́₃?

12 Ca₂nág₂ Jesús jág₁ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―On₃jua'₅₄ dsa₂ i₂qui₂le₁'ág₄ dse₃ dsɨ́₅ i₂'nió'₅ të₅mɨ́₅ quió'₅; të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄ bá₄ 'nió'₅ quió'₅. 13 O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂jme₁tɨn₅ 'e₂ jein₅ jág₁ la₂ tio'₅₄ ne₄ Si₂: “A₂'nio₃ jniá₂ dsiá'₁ 'nia'₂ ŋéi₂ 'au'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jŋia'₅₄ qui₁jen'₄ 'nia'₂ 'e₂ qui₁jen'₄ ne₃.”* Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ jua'₅₄ a₂të́₄ dsa₂ dsen₃; a₂të́₄ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ bá₄ jniá₂ guio₃.

Ca₂ŋɨ́'₃ dsa₂ Jesús juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jme₂'ɨn₅₄ dsa₂

(Marcos 2:18-22; Lucas 5:33-39)

14 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ i₂jme₁i₂nio₄ quian'₅₄ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂ ca₂jme₃quiáin₃ ne₄ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'A₂ lia'₂ jme₂'ɨn₅₄ bá₄ dsa₂ fariseos, le₂jaun₂ guë'₂ jnia'₅₄ në́₃, la₁ dsa₂ i₂quian'₅₄ 'ne₂ guë'₂ tsá₃ jme₂'ɨin₅₄?

15 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Lé₂ le₃tón'₃ 'lia'₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂té₁ ja₁niog₅ jmɨg₄ ja₁jen'₂ gu₂ dsa₂, chi₂jua'₂ jaun₂ bá₄ guá₅ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂? Já₅ jmɨg₄ jë₁tsá₃ ma₃dsa₂ i₂jen'₂ gu₂ 'éi₂ chan₂ lé₂; jaun₂ guë́₄ tóin'₃ jme₃'ɨin₅₄.

16 ’Ma₁ tsá₃ 'ein₂ tɨn₂ tióng₅ tsɨ₁'mɨ'₂ gui'₅₄ quian'₅₄ 'nau₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂ 'mɨ́₂. Ia₁ dsán'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ 'mɨ́₂, jaun₂ juë'₂ guë́₄ ja₁gag₂ lë́₂. 17 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ tia'₂ dsa₂ vino 'mɨ́₂ 'ŋió'₃ nɨ₁lau₂ gui'₅₄, ia₁ ne'₂. Në₅ bá₄ téin₃ vino, ton'₂ dsɨ₃'én₂ nɨ₁lau₂ në́₃ në₁jua'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ le₂jaun₂. Jaun₂ lë₃, 'ŋió'₃ lau₂ 'mɨ́₂ bá₄ 'nió'₅ tia'₃ dsa₂ vino 'mɨ́₂, ia₁jaun₂ le₃tɨn₃ bá₄ lé₂ 'í₁.

Ja₁mɨ́g₄ Jairo, quian'₅₄ 'io₅₄ i₂ca₂nɨ́'₃ tsɨn'₅₄ Jesús

(Marcos 5:21-43; Lucas 8:40-56)

18 Të₃ 'en₅₄ Jesús dsia₂₃ jág₁, jme₁ca₂dsióg₃ jan₂ i₂niog₅ gu₂ guá'₅ sinagoga. Ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Lia'₂ ca₂jon₃† jan₂ chi'₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáng₃. La₁ në₁jua'₂ gog'₅₄ 'ne₂ quian'₅₄ jniá₂ o₁quiog'₂ gog'₂ ne₄ quió'₅, le₃chain₂ bá₄ táng₃.

19 Jaun₂ ca₂nau₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋó₃ quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂, lia'₂ jma₃quiain'₅₄ dsa₂ i₂ma₂ja₂lén₂ quiong'₅₄. 20 Të₃jë₄ jaun₂, ŋó₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂dso'₅₄ ma₂guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂ a₂tɨin₂. Ca₂jme₃quiáin₃ të₂le₃ chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús, jaun₂ ca₂nɨ́i'₂ chei'₅₄ tsɨn'₅₄ 'éi₂. 21 Ia₁ lɨ́in₂: “Tsá₃ nag₅₄ në₁jua'₂ jŋia'₅₄ nɨ́g'₄ ca₂juɨg₄ tsɨn'₅₄, jŋia₃ quió₃.” 22 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús, ca₂jɨ́in₂ 'io₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jmo₄ lián'₂ 'au'₂, jón₃. Ma₂'lóng'₂ bá₄, ia₁ 'éng'₂.

Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jŋia₃ co₂ŋei'₅₄ quió'₅.

23 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús ja₁quió'₄ dsa₂ juɨg₅₄ sinagoga 'éi₂, jaun₂ ca₂jág₃ ma₂tion'₅₄ dsa₂ i₂jmo₅ son₅₄, ma₂tion'₅₄ dsa₂ juɨn₅ go₂'i₃ në́₃, quɨ'₂-'o₂₃. 24 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Uɨ́n'₂ 'nia'₂ ja₁lá₃; tsá₃ rë₂jon₅₄ i₂bë'₅₄ në₅. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂rë₂güɨ́in₃ bá₄.

La₁ jŋia'₅₄ ca₂ŋág₂ bá₄ dsa₂. 25 Jme₁ma₂'uɨn'₂ dsa₂, jaun₂ ca₂'í₃ Jesús dsi₂néi₂, ca₂jŋa'₃ mɨ₂gu₂ i₂bë'₅₄, jaun₂ ca₂nau₂ bá₄ 'éi₂. 26 Ca₂le₂con₂ juɨg₂ tio'₅₄ 'uë₃ jaun₂, ca₂i₃'ág₃ jág₁ a₂ca₂lë₃ jaun₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús on₃ dsa₂ ten₄

27 Jme₁o₂'ɨ́n₃ Jesús ja₁jaun₂, ca₂'ein₃ on₃ dsa₂ ten₄, ja₂léin₂ të́₂ tiá₂:

―¡Dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jnia'₅₄, 'ne₂ tsɨ₁jon₂ David!

28 Jme₁ca₂'í₃ Jesús dsi₂néi₂, ca₂jme₃quián₃ dsa₂ ten₄ 'éi₂ cau₅ quió'₅. Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Én'₂ 'nia'₂ a₂lé₂ le₃jme₁'lio₅₄ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―'Éin₂ bá₄ jnia'₅₄, Te₁gui'₅₄.

29 Jaun₂ ca₂nɨ́'₃ Jesús gu₂ jme₁ne₁₂ jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁le₅₄ bá₄ con'₂ lë́₅ 'én'₂ 'nia'₂.

30 Jaun₂ ca₂lág₃ bá₄ mɨ₂ne₄ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ ca₂juá'₂:

―Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ jnag₅₄ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁le₂ŋi₅ a₂në₅.

31 La₁ 'éi₂ në́₃, jme₁ca₂'uɨin₂ jaun₂, ca₂dsia₃ ca₂le₂con₂ ja₁tén₄ 'uë₃ jaun₂ 'e₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ con₄

32 Jme₁ma₂'uɨn₂ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂, ca₂o₃lén₂ i₂sián'₂ táng₃ jŋiai₂₃ jan₂ dsa₂ con₄ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄. 33 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂dsen₅ Jesús je₂na'₅₄, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ con₄ 'éi₂ ca₂dsia₃ jág₁. Dsa₂ juɨn₅ i₂jme₁tion'₅₄ ca₂të́₂ ne₅₄, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂dsia₃:

―Ca₂le₂con₂ 'uë₃ Israel la₂, tsá₃ 'ein₂ ma₂ca₂jág₃ a₂le₂në₅.

34 La₁ dsa₂ fariseos guë'₂ në́₃, ca₂juá'₂:

―Të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ 'ŋiog₅ juɨg₅₄ je₂na'₅₄ bá₄, jmo₅ i₂në₅ 'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄.

Dsia₅ Jesús ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂

35 Ca₂ŋɨ₃ Jesús ca₂le₂con₂ juɨg₂ ca'₅₄, ca₂le₂con₂ juɨg₂ pí'₁ në́₃, jme₂tɨin₂₃ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas. Jme₁'ë́₂ jág₁ dse₃ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄. Jme₁jme₂'lióin₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ dso₄, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨ₁uɨg₅ a₂jme₁le₁quian₅ dsa₂. 36 Jme₁ca₂jɨ́in₂ dsa₂, ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅, ia₁ jme₁chain₂ o₂i₁ dsɨ₅ ca₂lia'₂ ma₂ja₂'ú'₃ dsɨ́₅ chain₂, në₂jag₄ bá₄ já'₂ cha'₂ i₂tsá₃ chan₂ jmo₃ 'í₁. 37 Jaun₂ në́₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄:

―Dsón'₂ bá₄ dsau₅ 'lióng₂ a₂ca₂rau₂, la₁ tsá₃ juɨn₅ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂. 38 Jaun₂ lë₃, mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ juɨg₅₄ ja₁nau₂ a₂chein₃ guë́₄ juɨn₅ dsa₂ i₂jmo₃ ta₁ ja₁nau₂ quió'₅.

10

Ca₂quión'₂ Jesús guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ jë₄ quió'₅ dsa₂ quiáin₅

(Marcos 3:13-19; Lucas 6:12-16)

1 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂cuë₃ bí₂ 'éi'₃ a₂'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, a₂qui₂jme₃'lióin₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ dso₄ a₂niog₅ lɨ́n₅ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ jmɨ₁uɨg₅ në́₃.

2 Le₂la₂ bá₄ chen₂ ta₁guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ i₂ca₂quión'₂ Jesús 'éi₂ quiáin₅: Si₂mu₅₄, i₁të́'₂ dsa₂ Pe₄; quiain'₅₄ Drë́₄ rɨin'₅₄; Jacobo* quian'₅₄ Juan₅₄ rɨin'₅₄, ja₁ŋí'₄ Zebedeo; 3 Fe₂li₄ quian'₅₄ Bartolomé; To₁má₄ në́₃ quian'₅₄ Të₅₄ i₂jme₁cán₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄; Jacobo i₂lɨ́n₅ ja₁ŋí'₄ Alfeo; Tadeo në́₃; 4 Si₂mu₅₄ në́₃ i₂të́'₂ dsa₂ cananista;† Judas Iscariote në́₃, i₂ca₂jɨ́n'₂ Jesús.

Ca₂chen₃ Jesús dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ a₂ca₂i₁'ë́₄ jág₁ dse₃

(Marcos 6:7-13; Lucas 9:1-6)

5 Dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ në₅ bá₄ ca₂chen₃ Jesús jme₁ma₂në₂cuë₃ jág₁ la₂:

―Tsá₃ o₁nó'₅ 'nia'₂ juɨ₅ 'uë₃ go₄ dsɨ₂nau₂, on₃ guë'₂ o₂ton'₅₄ 'nia'₂ 'i₁caun₂ juɨg₂ a₂tén₅ 'uë₃ Samaria. 6 Ja₁jaun₂ bá₄ o₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁tion'₅₄ dsa₂ i₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ já'₂ cha'₂ i₂ma₂i₂cón'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Israel. 7 O₂nó'₅ 'nia'₂ qui₂o₂'ë́₃ jág₁ dse₃ la₂ chei'₅₄ 'nia'₂ dsa₂, ma₂ja₂quián₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. 8 O₂jmo₄ 'nia'₂ le₁jɨ́n₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅; ca₂le₃jɨ́n₃ guë'₂ i₂lɨ́n₅ dso₄ siá'₂ në́₃, o₂jme₁'lioin₅₄; o₂jme₁jen'₅₄ 'nia'₂ 'lag₄; o₂'uɨn'₅₄ 'nia'₂ je₂na'₅₄ quió'₅ dsa₂ në́₃. Jaun₂ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ në₂gue'₅₄ 'nia'₂ bí₂ la₂ on₃jua'₅₄ a₂cha₂ 'lia'₅₄, le₂në₅ o₂jmo₄ 'nia'₂ ján₃, o₂cuë'₅₄ dsa₂ bí₂ tsá₃ 'lia'₅₄ cán'₁. 9 Tsá₃ 'e₂ cán'₁ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ a₂'nió'₅ le₂'i₄ juɨ₅, on₃ guë'₂ cu₄nióg₄, on₃ guë'₂ cu₄tiog₂, on₃ guë'₂ ŋí₁ guéin₂ të₂lau₂ quiáng'₂, 10 on₃ guë'₂ të₂'mɨ'₂ jua'₅₄ a₂to'₅₄ lio₅₄ cán'₁. Jmá'₃ co₂dsán'₃ tsɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ cán'₁, tsá₃ cán'₁ 'nia'₂ lau₂ ton₂ tag'₅₄ a₂ŋag₅₄ guë́₄ con'₂ a₂ma₂le₁ton₅ tag'₅₄, on₃ guë'₂ 'ma₂'ɨ₅₄; ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁, ca₂tɨ́in₂ bá₄ gue₃ má₃ quió'₅.

11 ’Jë₁ma₂ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ lia'₂ caun₂ juɨg₂ ca'₅₄ o₃ juɨg₂ pí'₁ 'e₂, ja₁jaun₂ jŋia₄ 'nia'₂ ja₁quió'₄ dsa₂ i₂léi₄ dsen₃ 'ua₁ dsɨ́₅, quió'₅ 'éi₂ tión'₂ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁'uɨ́ng'₃ táng₃. 12 Jë₁ma₂të́₂ rë₁tóng'₁ dsi₂néi₂ quió'₅, cuɨin₅₄ 'nia'₂ Diú₄ jua'₅₄ 'nia'₂: “Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ dsi₂néi₂ la₂.” 13 Në₁jua'₂ dsa₂ dsi₂néi₂ jaun₂ léi₄ gue₂₃ bá₄ lia'₂ i₁rë₂ jág₁, jág₁ quián'₂ 'nia'₂ a₂cuɨ́in'₅ Diú₄, juɨ₁të₂'ŋiá₄ bá₄ 'ei₅ tei₄ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂ dsi₂néi₂ jaun₂. La₁ në₁jua'₂ léi₄ tsá₃ dse₃ le₁'ág₄ dsɨ́₅ dsa₂ gue₂₃ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁të₂'ŋiá₄ bá₄ jág₁ 'ei₅ tei₄ jaun₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. 14 Në₁jua'₂ cha₂ ja₁lɨn₅₄ tsá₃ 'nio₃ dsa₂ guein₃ 'nia'₂, on₃ guë'₂ 'nio₃ nag₃ jág₁ quián'₂ 'nia'₂ në́₃, co₂ŋei'₅₄ 'uɨ́n'₂ 'nia'₂ dsi₂néi₂ jaun₂, o₃ juɨg₂ jaun₂, séi'₃ 'nia'₂ 'liog₂ tag'₅₄. 15 Ia₁ a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, 'ŋio₅ guë́₄ uɨg₅ gue₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁chan₂ Sodoma quian'₅₄ Gomorra.‡

Qui₂co₃'ein₃ dsa₂

(Marcos 13:9-13; Lucas 21:12-17)

16 ’Tsɨ́n₂ jniá₂ 'nia'₂ jaun₂, a₂lɨ́ng'₅ në₂jag₄ bá₄ já'₂ cha'₂ jɨn₄ co₂'nió'₄ já'₂ tsau₂ dsɨ́₅. Jmo₄ 'nia'₂ jaun₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂'io₅ mai₅₄ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂mɨ'₂, ton'₂ 'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₁ju₂. 17 Rë₂ján'₁ 'nia'₂ jaun₂ ia₁ qui₃jáng'₂ dsa₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, qui₃bóg₂ dsa₂ në́₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas. 18 Lia'₂ ne₄ dsi₄má'₂ lia'₂ ne₄ rag₅₄ në́₃, dsi₁jŋia₃ dsa₂ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂; jaun₂ le₂në₅ bá₄ lé₂ le₃o₁jang'₄ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ ne₄ 'éi₂, quian'₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂ sián'₂ në́₃. 19 La₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃jáng'₂ dsa₂ ne₄ta₁, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ 'ɨ₅ 'au'₂ 'e₂ jua'₅₄ o₃ 'a₂ lia'₂ ŋag'₅₄; ia₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁jua'₅₄ 'nia'₂ jág₁, Diú₄ bá₄ cuë₃ jág₁ a₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ŋag'₅₄ juɨg'₅₄ dsa₂. 20 Ia₁ on₃jua'₅₄ guion'₅₄ 'nia'₂ jua'₅₄ jág₁; 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Ŋéi'₅ 'nia'₂ juá'₂ juɨ₅ të₂'au'₂.

21 ’Ia₁ lé₂ táng₃, juɨ₁lia'₂ rɨn'₅₄ dsa₂ qui₃jɨ́in'₂ rɨin'₅₄ jaun₂ jŋag'₃ dsa₂, juɨ₁lia'₂ jmei₂ guë'₂ dsa₂ qui₃jɨ́in'₂ chi'₂ quiáin₅; chi'₂ guë'₂ në́₃ qui₃náu₃ 'nei₂ jmái'₃ chog₅₄-jmei₂, qui₃jáng'₂ a₂jme₃dsiog₅ dsa₂. 22 Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jme₃'ŋiai₅₄ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂; la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂tión₂ tiá₂ ca₂të₂ jë₁ca₂tó'₂, i₂'éi₂ bá₄ i₂lión₂. 23 Jë₁ma₂qui₂co₃'ein₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ caun₂ juɨg₂, cuɨng₅ 'nia'₂ juɨ₅ juɨg₂ siá'₂ táng₃; a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, të₃ tsá₃ ma₂lë₅ quen'₄ 'nia'₂ i₁niog'₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Israel, a₂guan'₂ táng₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

24 ’Juɨ₁lia'₂ jan₂ i₂jme₂tɨn₅, tsá₃ juɨin'₂ con'₂ guë́₄ të₅ quiáin₅; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃, tsá₃ juɨin'₂ con'₂ guë́₄ juɨg₅₄. 25 Tió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂tɨn₅ léin₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ të₅ quiáin₅; juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ guë'₂ në́₃, dsi₁léin₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ juɨg₅₄. Chi₂jua'₂ 'ŋiog₅ dsa₂ juɨn'₂ caun₂ dsi₂néi₂ ma₂quion₅ dsa₂ Be'elzebú, ¡'ë₂ guë́₄ bá₄ 'ɨn₃ dsa₂, juɨ₁lia'₂ i₂tion'₅₄ dsi₂néi₂ quió'₅!

'Ein₂ 'nió'₅ jme₃gan₃ dsa₂

(Lucas 12:2-7)

26 ’'Uɨg₅₄ jaun₂, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ 'i₁caun₂ juɨ₁lia'₂ a₂rë₂jlë₅ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ le₃jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂rë₂'ma₄ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ le₃ŋi₅ dsa₂. 27 Juɨ₁lia'₂ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ la₂ jë₄ të₃co'₅₄, jua'₅₄ 'nia'₂ të₃jɨn₄ dsa₂ juɨn₅; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ con'₂ tei₄, jua'₅₄ 'nia'₂ co₂mɨ'₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁ŋei₅. 28 Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃ quian'₅₄ i₂jŋɨ'₃ nɨ₁ŋɨ́₅, la₁ të₂'au'₂ 'nia'₂ tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃jmo₃; i₂'éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁gang'₃ juɨ₁lia'₂ i₂lé₂ le₃jŋɨ'₃ nɨ₁ŋɨ́₅ quian'₅₄ guë'₂ të₂'au'₂ 'nia'₂ a₂jeng'₃ ja₁'lɨg'₅₄.

29 ’¿Tsa₁ 'nɨ₅ dsa₂ on₃ i₁tan₅ pí'₁ quian'₅₄ caun₂ ŋí₁ guéin₂? La₁ 'i₁jan₂ i₁tan₅ tsá₃ tián'₃ 'uë₃ jua'₅₄ tsá₃ ŋi₅ Ŋéi'₅ 'nia'₂. 30 Ia₁ le₂jiog₅ nɨ₁jŋi₂ dsei'₂ 'nia'₂ le₁'í₁ je₂liá'₂ mɨ'₂ tí₅ ján₃. 31 Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ quen'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ juɨn₅ lɨn₃ i₁tan₅.

Juɨ₁lia'₂ i₂jme₂jnia₅ a₂cuɨin₂₃ Jesucristo jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

(Lucas 12:8-9)

32 ’Juɨ₁lia'₂ i₂jme₂jnia₅ të₂le₃ quió₃ jniá₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniá₂ në́₃ jme₁jniag₅ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂ ne₄ Ŋe'₃ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; 33 la₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂jnia₅ a₂tsá₃ cuɨg₂₃ jniá₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁jnia₅ jniá₂ a₂tsá₃ cuɨ́in₅ ne₄ Ŋe'₃ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

Jesús bá₄ i₂'uɨn₄ a₂lë́₂ le₁dson'₅₄ dsa₂

(Lucas 12:51-53; 14:26-27)

34 ’Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂guio₃ jniá₂ a₂i₃'ei₃ tei₄ mɨ₂güɨ́g₃; ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ a₂i₃'ei₃ tei₄. Mɨ'₅₄ 'nei₂ bá₄ a₂quian₄ jniá₂. 35 A₂jaun₂ bá₄ guio₃ jniá₂ a₂i₃dsia₃ mɨ'₅₄ dsi₂néi₂:

Chi'₂ jme₃'ŋiai₅₄ jmei₂,

chi'₂ ja₁mɨ́g₄ dsa₂ në́₃

jme₃'ŋiai₅₄ chog₅₄;

i₂lɨ́n₅ mɨ₂lo₅₄ në́₃

tóin'₃ mɨ'₅₄ quian'₅₄ ma₂chog₅₄.

36 Dsa₂ i₂lɨ́n₅ jmei₂ dsi₂néi₂

qui₂jme₃'iog₅₄ chi'₂ quiáin₅.§

37 ’Juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ chog₅₄-jmei₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, tsá₃ ca₂tɨ́in₂ léin₂ dsa₂ quiáng₃; le₂në₅ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ja₁ŋi'₅₄ o₃ ja₁mɨ́g₄ 'e₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, tsá₃ ca₂tɨ́in₂ léin₂ dsa₂ quiáng₃; 38 juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ ca₂'ág₂ caun₂ dsɨ́₅ ca₂join₃ chi₂jua'₂ ca₂join₃,* a₂jiá₃ chi₁co'₅₄ quió₃, tsá₃ ca₂tɨ́in₂ léin₂ dsa₂ quiáng₃. 39 Juɨ₁lia'₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio₃ lí'₂ le₃chain₂ dse₃, dsɨ₃'én₂ quió'₅; ján₃ bá₄ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ i₂ca₂guen₃ 'mú₃ o₄quió₃ jniá₂, lí'₂ bá₄.

Co₂'nió'₄ 'lian'₅₄ dsa₂

(Marcos 9:41)

40 ’Juɨ₁lia'₂ i₂guen₅ 'nia'₂, guei₂₃ jniá₂; juɨ₁lia'₂ i₂guei₅ jniá₂ guein₂₃ i₂ca₂chei₃ jniá₂ në́₃. 41 I₂guen₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ ia₁ a₂lɨ́in₅ i₂chen₄ quián₅ Diú₄, co₂jaun₂ bá₄ 'lia'₅₄ gue₃ ján₃ juɨ₁lia'₂ 'lian'₅₄ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. Le₂në₅ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ i₂guen₅ jan₂ dsa₂ dsen₃ ia₁ lɨ́in₅ dsa₂ dsen₃, gue₃ 'liain'₅₄ ján₃ con'₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ jan₂ dsa₂ dsen₃. 42 Juɨ₁'ein₂ guë́₃ dsa₂ i₂cuë₅ caun₂ vaso jmɨg₂ güɨ́g'₂, cuë́'₅ jan₂ dsa₂ me'₂ le₂në₅ quiáng₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'ein₂₃ jniá₂, a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅, tion₅₄ bá₄ gue₃ 'liain'₅₄.

11

Dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

(Lucas 7:18-35)

1 Jme₁ca₂dsan₃ cuë₅ Jesús jág₁ në₅ cuë́'₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ táng₃ ja₁jaun₂, ca₂'í₃ juɨ₅ ca₂i₁'ë́₄ jág₁, i₂jme₁tɨin₂₃ dsa₂ juɨg₂ tio'₅₄ con'₂ ma₂quián₅ jaun₂.

2 Juan₅₄ në́₃, të₃ 'ein₅₄ né'₃ 'má₃, ca₂rë₃ŋi₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. Jaun₂ ca₂chein₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ 3 a₂ca₂i₁ŋag₁₂:

―¿'Ne₂ líng'₅ dsa₂ i₂lë́₅ jág₁ jiá₃, o₃ jŋia₄ jnia'₅₄ i₂sián'₂ 'e₂?

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂chei'₅₄ Juan₅₄ 'e₂ a₂të₅ ne'₅₄ 'nia'₂ la₂, 'e₂ a₂nag'₂ 'nia'₂ në́₃. 5 O₂dsia₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ qui₂jág₅ dsa₂ ten₄; dsa₂ i₂jme₁guian'₅₄ guë'₂ në́₃, ma₂i₂nioi₅₄ rë'₂ táng₃; dsa₂ i₂jme₁lɨ́n₄ 'mé'₅ 'iog₅ ma₂le₁jɨ́in₃ táng₃ dso₄ a₂jme₁lɨ́in₄; dsa₂ i₂jme₁guɨn₄ guë'₂ në́₃ ma₂nag₂₃; dsa₂ i₂ma₂dsan₃, jein'₅₄ táng₃; ja₁con₂ dsa₂ te₂ŋé₂ në́₃ dsɨ₂'ag₅ jág₁ dse₃ la₂ a₂lión₂ dsa₂. 6 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'ag₅ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ jniá₂.

7 Jme₁ma₂i₂len₃ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ a₂'ɨin₂₃ Juan₅₄:

―¿'E₂ jme₁lɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁të₃ ne'₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁i₁nóg'₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂? ¿O₃ bá₄ jme₁lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂jme₁jɨng'₄ jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ ca₂'nau₂ nɨ₁'ma₂ ta₅ a₂lë₁qui₂bí₂ dsí₂ juɨ₅ la₂ juɨ₅ në₅? 8 Chi₂jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂ në́₃, ¿'e₂ guë'₂ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ a₂jme₁lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂jme₁jɨng'₄ jan₂ dsa₂ i₂qui'₂ tsɨn'₅₄ jlá'₁? La₁ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quɨ́'₅ tsɨn'₅₄ jlá'₁, i₂tón'₅ dsi₂néi₂ quió'₅ rag₅₄ bá₄ i₂le₂'éi₂. 9 ¿'E₂ guë'₂ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂ jaun₂ në́₃? ¿O₃ bá₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ 'e₂? Dsón'₂ bá₄ jaun₂ juá'₅ jniá₂. I₂lɨ́n₅ tson₂ guë́₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂. 10 Juan₅₄ 'éi₂ bá₄ i₂'ɨn₅ Si₂ quió'₅ Diú₄ ja₁juá'₂:

Tsɨng₅₄ jan₂ dsa₂ quiáng₃ ne₄ juɨ₅ quiáng'₂, jón₃,

a₂dsɨ₃can₅ jág₁, jmo₃ co₂jŋia₅₄ juɨ₅.*

11 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'i₁jan₂ dsa₂ i₂ma₂can₅ dsa₂ mɨ́₂ i₂chan₂ mɨ₂güɨ́g₃, tsá₃ 'ein₂ ma₂lɨn₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂. La₁ia₁, i₂lɨ́n₅ i₂me'₂ guë́₄ ja₁gon₂ Diú₄, i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ Juan₅₄ 'éi₂. 12 Ca₂le₃ ca₂guan₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, ca₂të₂ jmɨg₄ në₃, con'₂ 'i₄ juɨ₅ bá₄ ma₂já₅ tiá₂ ja₁gon₂ Diú₄. Jaun₂ dsa₂ con'₂ i₂tiá₂ dsɨ́₅ bá₄ chan'₂ tiá₂ juɨ₅ jaun₂.† 13 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, quian'₅₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃, a₂jŋia'₅₄ con'₂ ca₂'ë́₂ jág₁ ja₁gon₂ Diú₄ bá₄ jaun₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jme₁ca₂guan₃ Juan₅₄. 14 Ján₃ bá₄ chi₂jua'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ guéi'₁ jág₁ la₂, Juan₅₄ 'éi₂ bá₄ i₂ca₂jme₃ti₃ jág₁ a₂lë́₅ a₂jme₁jiá₃ Elías. 15 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄.

16 ’¿'E₂ quian'₅₄ lé₂ le₃quɨ́ng₄ a₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃? Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₂bë'₅₄ i₂tion'₅₄ co₅ jë₄ 'ma'₅₄, tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄ qui₂guió'₅ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

17 Në₂jéi₄ jnia'₅₄ te₁fi₁ o₄quián'₂ 'nia'₂,

la₁ tsá₃ në₂dsián'₃ guë'₂ 'nia'₂;

ján₃ guë'₂ në₂jmó₁ jnia'₅₄ son₅₄ quió'₅ 'lag₄

a₂ta'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ dsa₂,

la₁ tsá₃ ca₂tá'₂ guë'₂ quɨ'₂ 'au'₂ 'nia'₂.

18 Ia₁ ca₂guan₃ Juan₅₄, i₂tsá₃ 'e₂ 'lióng₂ jme₁guë́'₅ on₃ guë'₂ 'e₂ jme₁'ɨ́n'₂ në́₃, jaun₂ ca₂'ag₃ dsa₂ a₂'ein₅₄ je₂na'₅₄. 19 Ca₂guan₃ guë'₂ táng₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂guë́'₅ i₂'ɨ́n'₂, 'ag₅ táng₃ dsa₂ a₂lɨ́in₅ jlé₂ 'í₅ quian'₅₄ má₄ jmɨ́g₃, a₂lɨ́in₅ a₂mei₅₄ quián₅ dsa₂ cha₂ dsáu₁, quian'₅₄ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ në́₃. La₁ tion₅₄ bá₄ le₃lí'₄ dsa₂ a₂dsau₅ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ Diú₄, 'uɨg₅₄ ia₁ ŋɨ́'₂ bá₄ dsɨ́₅ dsa₂ i₂gue₅ jág₁ në₅.

Juɨg₂ jë₁tsá₃ ne'₅₄ dsa₂

(Lucas 10:13-15)

20 Jaun₂ në́₃, ca₂jme₃lióg₃ Jesús qui₂ca₂jéin₂ dsa₂ ja₁'lióng₂ guë́₄ léi₄ juë'₂ ma₂qui₂ma₂jmo₃, ia₁ tsá₃ ma₂jéin'₃ dsa₂ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂juá'₂:

21 ―¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Corazín! ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ i₂chan₂ Betsaida! Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jniá₂ ma₂jmo₃ léi₄ juë'₂ në₅ jë₄ juɨg₂ Tiro quian'₅₄ juɨg₂ Sidón juɨ₁lia'₂ a₂ma₂jmo₃ jniá₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, lɨ́g'₂ bá₄ tsá₃ ma₂ca₂jéin'₃ dsa₂ 'éi₂ dsɨ́₅, jme₁cuë₃ léi₄ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅ jme₁i₃nioi₅₄ le₁qui'₂ 'mɨ'₂ taun₅ qui₂le₁séin₅ ti₁juá₃ në́₃. 22 La₁ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jmɨg₄ i₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, ja₂lɨn₃ guë́₄ tson₂ uɨg₅ a₂guéi'₁ 'nia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁chan₂ Tiro quian'₅₄ Sidón. 23 'Nia'₂ guë'₂ dsa₂ i₂chan₂ juɨg₂ Capernaum, ¿lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂uɨg'₅₄ guei'₅₄ lɨn₃? On₃jua'₅₄ le₂jaun₂. Të₂ ja₁jɨ'₂ lɨn₃ ja₁tion'₅₄ 'lag₄‡ bá₄ sén'₂ 'nia'₂. Ia₁ jua'₂ mei'₂ guë́₃ jniá₂ ca₂jmo₃ léi₄ juë'₂ jë₄ juɨg₂ Sodoma juɨ₁lia'₂ a₂ma₂ca₂jmo₃ jniá₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, a₂niog₅ bá₄ juɨg₂ jaun₂ ca₂të₂ jmɨg₄ në́₃. 24 Jaun₂ juá'₅ jniá₂, jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, 'ŋio₅ guë́₄ uɨg₅ guéi'₁ 'nia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁chan₂ juɨg₂ Sodoma.

Ja₁jŋia₅ dsa₂ i₂ma₂'ú'₃

(Lucas 10:21-22)

25 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jme₁juɨ́n'₁ jniá₂ 'ne₂, Tia₅₄, i₂lɨ́ng'₅ juɨg₅₄ gua'₅₄ 'uë₃ quian'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ia₁ ca₂'ma'₅₄ a₂në₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂tɨn₂ si₂, i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, a₂ma₂ca₂jme₁jniag'₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ guein₂, i₂tsá₃ 'e₂ cuɨ́'₅. 26 Dsón'₂ bá₄ jaun₂, Tia₅₄, ia₁ le₂në₅ ca₂rë₃'ŋió₃ 'au'₂.

27 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―O₄gu₃ jniá₂ ma₂ca₂dsia₃ Ŋe'₃ ca₂le₃jë́₃. 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ cuɨn₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ 'a₂ lia'₂ të₃dsón'₂ lɨ́in₅, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jmei₂; ján₃ bá₄ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ cuɨn₅ Jmei₂ 'a₂ lia'₂ të₃dsón'₂ lɨ́in₅, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Ja₁ŋi'₅₄ táng₃, ján₃ bá₄ jme₃jniai₂₃ ja₁con₂ i₂'nio₃ le₃ŋi₅. 28 I₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁con₂ jniá₂, ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂qui₂ma₂'ú'₃ dsɨ́₅, i₂qui₂le₁quian₅ guei₂, jaun₂ cuë₅₄ jniá₂ ja₁jan'₄ 'nia'₂. 29 Gue₄ 'nia'₂ ta₁ quió₃ a₂cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂, jme₁tɨn₅ 'nia'₂ jmó'₂ ján₃, 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ jniá₂, ia₁ juɨn'₂ dsɨ₃ lɨ́ng₅, meg'₂ bá₄ lë́₅ dsɨ₃; jaun₂ le₂në₅ bá₄ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ dsiang'₂ ja₁jŋia₃ të₂'au'₂. 30 Ia₁ ta₁ a₂cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ a₂'ua'₂ ta₁; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ on₃jua'₅₄ a₂guei₂ cán'₁ 'nia'₂ a₂cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂.

12

Jesús bá₄ i₂quian₅ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ jmɨg₄ sa₅₄

(Marcos 2:23-28; Lucas 6:1-5)

1 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂ŋɨ₃ Jesús ja₁lë́₄ ja₁nau₂ quió'₅ dsa₂ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄. Dsa₂ i₂quiain'₅₄ në́₃ ca₂tá'₂ i₁cón'₅, jaun₂ qui₂ca₂gág₃ mɨ́'₂ trigo, jaun₂ ca₂guë́'₃. 2 Jme₁ca₂jág₂ dsa₂ fairseos, jaun₂ ca₂o₃léin₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Jag₄ 'a₂ lia'₂ tion'₅₄ dsa₂ quiáng'₂ jmo₂₃ ta₁ a₂tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jmo₃ dsa₂ jmɨg₄ sa₅₄.

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Tsa₁ ma₂ca₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂jmo₃ David co₂ráun₂ jme₁ca₂lë₃ i₁cón'₅ quiain'₅₄ rɨin'₅₄? 4 Ca₂'í₃ dsi₂néi₂ quió'₅ Diú₄, ca₂guë́'₃ i₁ŋí'₄ jŋió₅, a₂tsá₃ jme₁'i₄ 'éi'₃ guë́'₃, a₂'i₄ 'éi'₃ guë́'₃ jmá'₃ jme₂dsa₂. 5 ¿O₃ tsa₁ ma₂ca₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, juɨ₁lia'₂ jme₂dsa₂ tsá₃ jme₂gó'₃ jmɨg₄ sa₅₄? La₁ tsá₃ 'ein₂ bón'₂ guë'₂ dso₄ 'éi₂ në́₃. 6 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ja₁lá₃ chén'₅ jan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ guá'₅ templo. 7 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ma₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ la₂: “A₂'nio₃ jniá₂ a₂dsiá'₁ 'nia'₂ ŋéi₂ 'au'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jŋia'₅₄ qui₁jen'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ qui₁jen'₅₄ ne₃”,* tsá₃ jua'₅₄ jme₁bong'₅₄ dso₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn₂. 8 Ia₁ le₂në₅ jaun₂, jniá₂, Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jmo₂₃ 'éi'₃ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ sa₅₄.

Jan₂ dsa₂ jle₅ caun₂ gu₂

(Marcos 3:1-6; Lucas 6:6-11)

9 Ca₂o₃'ɨ́n₃ bá₄ Jesús ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga. 10 Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ i₂jle₅ caun₂ mɨ₂gu₂. Dsa₂ fariseos në́₃ jme₁'nio₃ 'no'₂ juɨ₅ bóin'₂ dso₄ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'I₄ 'éi'₃ jme₃'lión₂ dsa₂ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ jme₁jmɨg₄ sa₅₄?

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Ein₂ 'nia'₂, i₂'ŋio₅ jan₂ já'₂ cha'₂, në₁jua'₂ ca₂bain₃ siá₅ juɨ₁lia'₂ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄, tsa₁ dsó₅ dsɨ₃dsein₂₃ já'₂ quiáin₅? 12 ¡'Ë₂ guë́₄ bá₄ quen₅ jan₂ dsa₂ con'₂ guë́₄ jan₂ já'₂ cha'₂! Jaun₂ lë₃, 'i₄ bá₄ 'éi'₃ jmo₃ dsa₂ a₂dse₃ juɨ₁lia'₂ jmig₄ sa₅₄.

13 Jaun₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ dso'₅₄ 'éi₂:

―Nei'₅₄ gog'₂.

Jaun₂ ca₂néi'₃ 'éi₂ gu₂, ca₂jŋia₃ quió'₅, jaun₂ ca₂lë₃ co₂rë₂ quian'₅₄ a₂caun₂. 14 Ca₂'uɨn₂ bá₄ dsa₂ fariseos 'éi₂ në́₃, jaun₂ ca₂jmo₃ jág₁ a₂jŋɨi'₃ Jesús.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ca₂quión'₂ Diú₄ a₂jme₃ti₃ ta₁ ne₅₄, jág₁ a₂ca₂'ë́₂ dsa₂ i₂ca₂juá'₂ o₄quió'₄ Diú₄

15 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Jesús jág₁ jaun₂, ca₂o₃'ɨ́in₃ bá₄. Jaun₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₃lén₂ chi₁co'₅₄ quió'₅ 'ein₂₃. Jme₁jme₂'lión₂ Jesús ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄, 16 jaun₂ ca₂juá'₂ a₂tsá₃ 'e₂ dsia₃ dsa₂ jua'₅₄ a₂'ag₃ 'ein₂ lɨ́in₅. 17 Le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ Isaías, dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, jme₁ca₂juá'₂ le₂la₂:

18 I₂la₂ bá₄ dsa₂ i₂jme₃ti₃ ta₁ ne₃,

i₂ma₂ca₂quiong'₅₄, i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃,

jaun₂ 'io'₂ jéin₅ jniá₂ quiain'₅₄.

Tón'₁ jniá₂ Jme₂dsí₂ quiáng₃ të₂dsɨ́₅,

jaun₂ jme₃jniai₂₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂

jɨn₄ dsɨ₂nau₂ 'ë₃ juɨ₅ dsau₅ të₃dsón'₂.

19 Tsá₃ quein₅ náu₃, on₃ guë'₂ guió'₃,

on₃ guë'₂ né'₂ jág₁ quió'₅ jë₄ calle,

20 Lia'₂ 'i₁ca₂tag₄ nɨ₁'ma₂ ta₅ tsá₃ jio₃,

on₃ guë'₂ ei₃ nɨ₁mecha a₂ca₂juɨg₄ 'ia₂ guë́₄ jme₁ŋi₁.

Jmo₃ le₂në₅ ca₂lia'₂ ca₂tió'₃

a₂lí'₂ a₂dsi₂ten₅₄ dsón'₂.

21 Jaun₂ caun₂ ja₁con₂ 'éi₂ bá₄

'ag₃ dsa₂ caun₂ dsɨ́₅

ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂.†

Juá'₂ dsa₂ a₂'io₅ Jesús juɨ₅bí₂ quió'₅ Be'elzebú

(Marcos 3:19-30; Lucas 11:14-23, 12:10)

22 Jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ ja₁coin₂ jan₂ dsa₂ ten₄ i₂con₄ në́₃ i₂jme₁'en₅₄ jan₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄. Jesús në́₃ ca₂jme₃'lió₂, ca₂jág₃ táng₃ dse₃, ca₂dsia₃ dse₃ jág₁ në́₃. 23 Ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ David?

24 La₁ jme₁ca₂nág₂ dsa₂ fariseos jág₁ jaun₂, ca₂dsia₃ jág₁ quian'₅₄ rɨin'₅₄:

―A₂'uɨn'₂ i₂në₅ je₂na'₅₄ quió'₅ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Be'elzebú, juɨg₅₄ je₂na'₅₄ bá₄.

25 La₁ i₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús 'e₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁lia'₂ dsɨ₂tan₅₄ tion'₅₄ le₁dsoin'₅₄, nió'₅ mɨ'₅₄, tsá₃ uë́₂ tió'₅ jua'₅₄ tsá₃ dsɨ₃'én₂ 'éi'₃ quió'₅. Le₂në₅ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ caun₂ dsi₂néi₂, në₁jua'₂ lë́₅ le₁dsoin'₅₄, niog₅ mɨ'₅₄, ján₃ bá₄ tsá₃ uë́₂ tió'₅. 26 Ján₃ bá₄ le₂në₅, në₁jua'₂ ca₂jmo₃ Satanás mɨ'₅₄ dsein₂₃ jan₂ i₂quiáin₅ 'ŋiog₅, co₂'nió'₄ 'ŋiog₅ bá₄ jmo₂₃ le₁dsoin'₅₄. ¿'A₂ lia'₂ lé₂ le₃'io₃ guë́₄ bí₂ 'éi'₃ quió'₅, chi₂jua'₂ le₂jaun₂? 27 Chi₂jua'₂ jniá₂ 'uɨng'₅₄ je₂na'₅₄ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Be'elzebú juɨ₁lia'₂ juá'₂ 'nia'₂, ¿'ein₂ bá₄ guë'₂ cuë₅ bí₂ cuë́'₅ dsa₂ quián'₂ 'nia'₂ a₂'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄ jaun₂ në́₃? 'Uɨg₅₄ jaun₂, guion₅₄ bá₄ dsa₂ quiáng'₂ jme₃li₅₄ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ guiong'₅₄. 28 La₁ jniá₂ në́₃ në₂'uɨng'₅₄ je₂na'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄. Jaun₂ në́₃ le₂në₅ bá₄ cuë₅ jniá₂ léi₄ a₂ma₂gua₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ ja₁con'₂ 'nia'₂.

29 ’Jaun₂ në́₃, ¿'a₂ lia'₂ lé₂ le₃'í₂ jan₂ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂'uan'₂, a₂jŋiá'₃ a₂te₁'i₁ quió'₅, chi₂jua'₂ le₂'uɨg₅₄ tsá₃ ma₂në₂'nei'₂ de'₂ dsa₂? Jŋia'₅₄ lia'₂ le₂jaun₂ bá₄ lé₂ le₃jŋiá'₃ a₂cha₂ quió'₅.

30 ’I₂tsá₃ tión₂ le₃quió₃ jniá₂, dsa₂ i₂'iog₅₄ jniá₂ bá₄ 'éi₂; le₂jaun₂ guë'₂ i₂tsá₃ quian'₅₄ jniá₂ cág'₅, jŋia'₅₄ jmo₂₃ tsɨ₁rë₂ja₅₄ bá₄. 31 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ jaun₂ në́₃, a₂lé₂ le₃'én₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ dsáu₁ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂'lɨg'₅₄ juá'₂ në́₃. La₁ në₁jua'₂ ca₂'ɨin₃ 'lɨg'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, a₂në₅ guë́₄ tsá₃ ma₃o₂'én₂ dso₄ cha₂. 32 La₁ në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂'ɨn₃ 'lɨg'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, lé₂ bá₄ le₂'én₂ dsáu₁; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, tsá₃ ma₃o₂'én₂ dso₄ cha₂ quió'₅, mɨ₂güɨ́g₃ la₂, on₃ guë'₂ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂ në́₃.

Të₂le₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ a₂'ag₅ bá₄ nɨ₁'ma₂, jáng'₅ léi₄

(Lucas 6:43-45)

33 ’Chi₂jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ a₂le₃dse₃ nɨ₁'ma₂, mɨ́g₂ dse₃ bá₄ 'ag₃; la₁ chi₂jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ a₂le₃'lɨg'₅₄ nɨ₁'ma₂, mɨ́g₂ 'lɨg'₅₄ bá₄ 'ag₃ ján₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂, të₂le₃ quian'₅₄ mɨ́g₂ a₂'ag₅ bá₄ nɨ₁'ma₂, jáng'₅ léi₄ chi₂jua'₂ dse₃ o₃ a₂'lɨg'₅₄ 'e₂. 34 ¡'Nia'₂ tsɨ₁jon₂ dsɨ₂mɨ'₂! ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃dsiá'₁ 'nia'₂ jág₁ dse₃, ton'₂ 'lɨn'₅₄ bá₄ guë'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄? Ia₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'lióng₂ ŋag₅₄ cha₂ të₂dsɨ́₅ dsa₂, a₂jaun₂ bá₄ 'uë₂ mɨ₂'o₅₄. 35 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ dsen₃, jág₁ dse₃ bá₄ dsia₂₃, ia₁ jmá'₃ lia'₂ a₂dse₃ bá₄ rë₂'ma₄ të₂dsɨ́₅; le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄, jág₁ 'lɨg'₅₄ bá₄ dsia₂₃, ia₁ jmá'₃ lia'₂ a₂'lɨg'₅₄ bá₄ rë₂'ma₄ të₂dsɨ́₅. 36 Jaun₂ juá'₅ jniá₂, jáng'₃ bá₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ cuenta quió'₅ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ i₁con₂ Diú₄ 'í₁, qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. 37 Ia₁ të₂le₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ quián'₂ bá₄ 'nia'₂, jióg'₂ 'í₁, rɨng'₂ o₃ tsá₃ rɨng'₂.

Mɨ₅ dsa₂ fariseos a₂jmo₃ Jesús caun₂ léi₄ juë'₂

(Marcos 8:12; Lucas 11:29-32)

38 Jaun₂ në́₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, 'niog₂ jnia'₅₄ jag₅₄ caun₂ léi₄ juë'₂ a₂jmó'₂ 'ne₂.

39 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsɨ₁jon₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂tsá₃ nag₃ la₂ mɨ₂₃ a₂jmo₅₄ jniá₂ caun₂ léi₄ juë'₂. La₁ tsá₃ ma₃'e₂ léi₄ lé₂ le₃cuë₅₄ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ con'₂ léi₄ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Jonás i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ bá₄. 40 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂'í₃ Jonás 'nɨ₅ jmɨg₄, 'nɨ₅ nei₅ të₂dsɨ́₅ já'₂ jmɨg₂ pan₅₄ 'éi₂, le₂jaun₂ bá₄ 'í₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ né'₃ 'uë₃ 'nɨ₅ jmɨg₄, 'nɨ₅ nei₅. 41 Jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁con₂ Diú₄ 'í₁, dsa₂ i₂jme₁chan₂ juɨg₂ ciudad Nínive, dsa₂ 'éi₂ bá₄ náu₃ qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ ján₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ dsa₂ chang'₂ jmɨg₄ në₃. Ia₁ dsa₂ 'éi₂ ca₂jéin'₃ dsɨ́₅ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'ë́₂ Jonás jág₁ quió'₅ Diú₄. La₁ në₃ në́₃ la₂ chén'₅ jan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ Jonás 'éi₂. 42 'Io₅₄ rag₅₄ i₂jme₁gon₂ 'uë₃ të₂le₃ sur, ján₃ bá₄ náu₃ 'éi₂ jmɨg₄ i₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, ján₃ guë'₂ 'liog'₃ 'éi₂ 'liain'₃ 'nia'₂ i₂chang'₂ jmɨg₄ në₃. Ia₁ 'éi₂ në́₃ ca₂já₃ uɨ́ng₂ lɨn₃ ca₂'í₃ juɨ₅ a₂ca₂o₃néi₃ jág₁ quió'₅ Salomón 'a₂ lia'₂ jme₁ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'éi₂ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁tɨin₂;‡ la₁ në₃ në́₃, la₂ chén'₅ jan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ Salomón 'éi₂.

Jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂jón'₂ táng₃

(Lucas 11:24-26)

43 ’Jë₁ma₂o₂'ɨ́n₃ jan₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅ jan₂ dsa₂, jaun₂ dsɨ₂ŋɨ́₃ le₂tan₅₄ ja₁quein₂ 'no'₂ ja₁jŋia₃. Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂dsó'₂ ja₁jŋia₃ në́₃, jaun₂ 'no'₂ táng₃ dsɨ́₅: 44 “Nég'₄ táng₃ dsi₂néi₂ quió₃ ja₁ca₂o₃'ɨ́ng₃.” Jë₁ma₂ca₂dsiáin'₃ jaun₂, dsain'₂ táng₃ dsa₂ 'éi₂ lɨ́in₅ co₂'nió'₄ bá₄ caun₂ dsi₂néi₂ a₂rë₂jë₄, rë₂'ia'₅₄, rë₂ chí'₅. 45 Jaun₂ në́₃ o₂'ɨin₅₄ táng₃ dsó₅ chi₂liain'₂ con'₂ guë́₄ guion₃ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ rɨin'₅₄ i₂lë₁'ŋio₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ 'ŋiog₅. Dsɨ₂lein₅ dsɨ₂tiain'₂ të₂dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃, dsióg₄ léin₂ le₃'lɨin'₅₄ guë́₄ lɨn₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ jme₁lɨ́in₄ le₂'uɨg₅₄.§ Le₂në₅ bá₄ dsɨ₃ŋɨ́₂ tsɨ₁jon₂ 'lɨn'₅₄ i₂chan₂ rë₂në́₃.

Chi'₂ rɨn'₅₄ Jesús quian'₅₄ chog₅₄

(Marcos 3:31-35; Lucas 8:19-21)

46 Të₃ 'en₅₄ Jesús dsia₂₃ jág₁ tsɨ́'₅ dsa₂, jme₁ca₂dsi₃lén₂ chi'₂ rɨin'₅₄ quiain'₅₄ chog₅₄ në́₃. Ca₁'né₄ bá₄ ca₂tiáin'₂ a₂'nio₃ dsia₃ jág₁ quiain'₅₄ Jesús. 47 Jaun₂ ca₂i₁con₂ jan₂ jág₁, ca₂juá'₂:

―Chog'₂ quian'₅₄ chi'₂ rɨ́ng'₂ tiáin'₅ ca₁'né₄, a₂'nio₃ dsia₃ jág₁ quian'₅₄ 'ne₂.*

48 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Ein₂ 'éi₂ cha₃ jniá₂, 'ein₂ 'éi₂ rɨ́n'₃ jniá₂ në́₃?

49 Jaun₂ në́₃ ca₂'ɨin₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―I₂la₂ bá₄ lɨ́n₅ co₂'nió'₄ cha₃ jniá₂, quian'₅₄ rɨ́ng'₃ në́₃. 50 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jmo₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Ŋe'₃ jniá₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ dsó₂ rɨ́ng'₃, 'io₅₄ rɨ́ng'₃, cha₃ në́₃.

13

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂

(Marcos 4:1-9; Lucas 8:4-8)

1 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús dsi₂néi₂ ja₁jme₁'ein₅₄, ca₂ŋó₃ ca₂i₁gua₂ chei'₅₄ jmɨ₁'ŋí'₄. 2 Ia₁ ca₂ŋɨ'₂ táng₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ le₃lág'₃ quió'₅ ja₁guá₄, jaun₂ ca₂'í₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, jaun₂ ca₂guá₂. Jaun₂ dsa₂ guë'₂ në́₃ ca₂tóin'₂ ca₂le₃jɨ́in₃ chei'₅₄ jmɨg₂. 3 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ 'lióng₂ lɨn₃ jág₁ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄.

Ca₂juá'₂:

―Jan₂ dsa₂ ca₂ŋe₄ ja₁nau₂ ca₂i₁séi₄ mɨ́g₂ jon₂; 4 jme₁ma₂'ein₅₄ séi₂ në́₃, a₂lɨn₅₄ mɨ́g₂ jon₂ ca₂i₃ga'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅, jaun₂ në́₃ i₁tan₅ bá₄ ca₂o₃lén₂ ca₂cág'₃. 5 A₂lɨn₅₄ guë'₂ mɨ́g₂ jon₂ ca₂i₃to'₅₄ jë₄ nɨ₁cang₁, ja₁tsá₃ lɨn₄ gua'₅₄ lë́₅. A₂jaun₂ në́₃ tsá₃ uë́₂ ca₂rë₃'ag₄ ca₂'ia₂, ia₁ tsá₃ jɨ'₂ gua'₅₄ ja₁i₃to'₅₄. 6 La₁ jme₁ca₂të́₂ 'iog₂, ca₂rë₃juɨng₅, ca₂cáu₂ bá₄ a₂jaun₂, ia₁ tsá₃ jmú₄ 'lióng₂ jme₁ma₂cha₂. 7 A₂lɨn₅₄ guë'₂ i₃ga'₅₄ ja₁lë́₄ nɨ₁taun₅. Jme₁ca₂i₃cón₃ nɨ₁taun₅ në́₃, ca₂jlë₃ bá₄ jon₂ jaun₂ táng₃. 8 La₁ a₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃ ca₂tɨ́n₂ ja₁'o'₅₄ 'uë₃; a₂jaun₂ ca₂rau₂ dse₃; a₂lɨn₅₄ mɨ́g₂ jon₂ ca₂'ág₂ jma₃cáun₃ 'ŋiá₂-láu₂ mɨ́g₂ lia'₂ ca₂mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃jnia₄; a₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃'nag'₂ ne₂guióg₂ mɨ́g₂, a₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃guióg₂-guiá₂ mɨ́g₂. 9 Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ i₂dsi₅₄ rë₂gua₄, nei₂ 'nia'₂.

Ta₁ quí'₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄

(Marcos 4:10-12; Lucas 8:9-10)

10 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ con₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ lë₃ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄?

11 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Diú₄ bá₄ jmo₅ a₂rë₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ rë₂'ma₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁goin₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. La₁ ja₁con₂ dsa₂ në₅ në́₃, tsá₃ le₂jaun₂. 12 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dse₃, Diú₄ bá₄ jmo₃ le₃ŋɨ́i'₂ guë́₄ 'lióng₂, jaun₂ dsi₁léin₂ léin₂ dsa₂ i₂niog₅ dsi₄. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'nio₃ le₃ŋɨ́'₂ në́₃, Diú₄ bá₄ jmo₃ co₂dsia₅ tsá₃ le₃ŋɨ́i'₂ co₂ŋei'₅₄. 13 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ a₂jme₂tɨ́n₂ jniá₂ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄:

Ia₁jaun₂ i₂jág₃,

la₁ tsá₃ le₃lí'₄ 'e₂ a₂në₂jág₃;

i₂në₂néi₂ guë'₂ në́₃,

la₁ tsá₃ ca₂rë₃lí'₄ 'e₂ a₂në₂néi₂,

on₃ guë́₄ ca₂ŋɨ́i'₂.

14 Jaun₂ le₂në₅ rë₂ti₃ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ në₅ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ Isaías i₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄:

Dsón'₂ bá₄ nág'₁ 'nia'₂,

la₁ tsá₃ le₃ŋɨ́g'₂ 'e₂ a₂nág'₁;

Caun₂ qui₁jag'₅₄ 'nia'₂ në́₃,

la₁ tsá₃ le₃len'₅₄ 'nia'₂.

15 Ia₁ a₂ma₂'ua'₂ dsi₄ bá₄ dsa₂ la₂,

ja₂lag₃ bá₄ nag₂₃,

në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂rë₂jnɨ₅ rë₂gua₄;

ján₃ bá₄ le₂në₅, në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ jniá₂ mɨ₂ne₅₄,

ia₁jaun₂ tsá₃ jág₃ quian'₅₄ mɨ₂ne₅₄,

on₃ guë'₂ nag₃ quian'₅₄ rë₂gua₅₄,

on₃ guë́₄ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅,

ia₁jaun₂ tsá₃ jéin'₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ jniá₂

ia₁jaun₂ jme₁'lioin₁₂ jniá₂.*

16 ’La₁ 'e₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ ia₁ jniá₂ mɨ₂ne'₅₄, nag'₂ bá₄ 'nia'₂ në́₃ quian'₅₄ rë₂guá'₂. 17 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨn₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, juɨn₅ dsa₂ dsen₃, jme₁'nio₃ të₃ ne₅₄ a₂jág'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃, la₁ tsá₃ ca₂jág₃; jme₁'nio₃ nag₃ në́₃ juɨ₁lia'₂ a₂nag'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃, la₁ tsá₃ ca₂nág₂.

Juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ dsa₂ lia'₂ tí₅ jág₁ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂séi₂ mɨ₂jon₂

(Marcos 4:13-20; Lucas 8:11-15)

18 'Nei₂ 'nia'₂ jaun₂, 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂. 19 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ dse₃ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄, në₁jua'₂ tsá₃ ŋɨ́i'₂, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ a₂ca₂séi'₂ dsi₂juɨ₅. I₂së₃dsen₃ bá₄ ja₂ ja₁coin₂, jaun₂ jŋiá'₂ táng₃ jág₁ dse₃ a₂jme₁ma₂jnia₄ të₂dsɨ́₅. 20 Mɨ́g₂ jon₂ a₂ca₂séi'₂ guë'₂ jë₄ nɨ₁cang₁, lë́₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂gue₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ jág₁ dse₃ a₂nag₂₃, 21 la₁ia₁ tsá₃ cha₂ guë'₂ jë₁dsɨ₃'má₂ jmú₄ né'₃ 'uë₃, tsá₃ uë́₂ tió'₅; jaun₂ jë₁ma₂já₅ o₂i₁ dsɨ₅ a₂dsɨ₂ŋɨ́i₂ 'e₂ dsɨ₂ŋɨ́i₂, o₃ qui₂co₂'ein₅ dsa₂ o₄quió'₄ jág₁ quió'₅ Diú₄, guein₂₃ tí₂ bá₄ táng₃ jág₁. 22 Juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ jë₄ nɨ₁taun₅ guë'₂ táng₃, jáng'₅ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ dse₃, la₁ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'ɨ₅ dsɨ́₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂le₃cha₂ cu₄ a₂le₃chain₂ dse₃ në́₃, a₂në₅ bá₄ a₂jme₂gau₅ táng₃ quió'₅. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ jlë́₂ bá₄ táng₃ jág₁ dse₃ a₂jme₁ma₂nág₂, jaun₂ tsá₃ ma₂'e₂ a₂dse₃ ráu₃ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂. 23 La₁ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ a₂ca₂séi'₂ ja₁dse₃ gua'₅₄, jáng'₅ táng₃ jág₁ dsau₅ të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁, ton'₂ ŋɨ́i'₂ në́₃; jaun₂ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ a₂dse₃ bá₄ rau₂ ja₁coin₂. I₂lɨn₅₄ guë'₂ dsa₂ 'éi₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ rë₂jniá₂ a₂jmo₂₃, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ lia'₂ ca₂cho'₅₄ mɨ́g₂ a₂ca₂i₃jnia₄, rau₂ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ mɨ́g₂ lia'₂ ca₂mɨ́g₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃'nag'₂ co₂ne₂guióg₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃guióg₂-guiá₂ mɨ́g₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ a₂ca₂'ia₂ jë₄ trigo

24 Ca₂juá'₂ Jesús táng₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ siá'₂:

―A₂lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂ca₂séi₂ ca₂ne₅₄ mɨ́g₂ jon₂ dse₃ 'uë₃ quió'₅; 25 la₁ caun₂ 'uë₂ jme₁ma₂le₁güɨ́n₃ dsa₂ le₃jɨ́in₃, ca₂guan₃ jan₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂'iog₅₄ ca₂jmo₃ uɨg₅ dsɨ́₅ ca₂guia'₃ jon₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ jë₄ trigo, jaun₂ ca₂ŋái'₃ táng₃. 26 Jme₁ca₂i₃cón₃ trigo, jme₁ma₂tio'₅₄ mɨ́'₂ në́₃, jë₄ jaun₂ ca₂'ia₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ ján₃. 27 Jaun₂ në́₃, dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄ ja₁nau₂, ca₂i₁con₂ jág₁ ne₄ juɨg₅₄, ca₂juá'₂: “Gui'₅₄, ¿on₁jua'₅₄ jmá'₃ ca₂ne₅₄ mɨ́g₂ jon₃ dse₃ ca₂jŋí'₂ ja₁nau₂ quiáng'₂ jme₁ca₂jŋí'₂? ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂ca₂'ia₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ jaun₂ në́₃?” 28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ juɨg₅₄: “'An₁ jan₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂'iog₅₄ bá₄ ca₂jmo₃ a₂në₅.” Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄: “¿Tsa₁ 'niog'₂ jua'₅₄ co₂dsia₅ dsɨ₁guéi₁ jnia'₅₄ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ jaun₂?” 29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂, ca₂juá'₂: “Jan₂'ón₄. Tió'₅ bá₄. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ le₂jiog₅ tag₄ trigo dse₃ bá₄ ca₂cang₅. 30 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ juɨ₁le₁dsi₅₄ me'₂ jaun₂, juɨ₁dsi₂cón₃ bá₄ co₂lë₅, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁ráu₃; jaun₂ guë́₄ tsɨng₅₄ dsa₂ a₂dsɨ₃cang₅₄ de'₂ le₂'uɨg₅₄ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄, jaun₂ cág'₃ jmá'₃ co₂dsong'₅₄ ia₁jaun₂ 'nei₃, dsɨ'₂, jaun₂ guë́₄ cág'₃ trigo tó'₃ caun₂ ja₁tó'₃ dsi₂néi₂ quió₃.”

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ mostaza

(Marcos 4:30-32; Lucas 13:18-19)

31 Ca₂dsia₃ Jesús ján₃ caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ le₂la₂:

―Ja₁gon₂ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, lë́₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ jon₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ mostaza† a₂ca₂jné₂ jan₂ dsa₂ ja₁nau₂ quió'₅. 32 Dsón'₂ mɨ́g₂ jon₂ jaun₂ lë́₅ mɨ́g₂ a₂pí'₁ tei₄ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ lia'₂ con'₂ guë́₄ mɨ́g₂ jon₂ siá'₂; la₁ia₁ jë₁ma₂ca₂i₃cón₃ në́₃, lë́₂ caun₂ nɨ₁'ma₂ pa₁ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ rɨn'₅₄ a₂cha₂ ja₁nau₂ quió'₅, ca₂të₂ i₁tan₅ lé₂ le₃tiain'₃ gu'₂ nei'₅₄.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ rón'₂ i₁ŋí'₄

(Lucas 13:20-21)

33 Ca₂dsia₃ Jesús jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ le₂la₂ táng₃:

―Lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄, juɨ₁lia'₂ lë́₅ levadura a₂co₂güɨ́n'₂ jan₂ 'io₅₄ quian'₅₄ 'nɨ₅ tio'₅₄ ŋí₁ ca'₅₄‡ ti₁juɨ₁ harina, ia₁jaun₂ ron'₂ dse₃ ca₂le₃jë́₃ ti₁can₁.

Ta₁ a₂quí'₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ a₂ca₂jme₃tag₅ Jesús

(Marcos 4:33-34)

34 Ca₂le₃jë́₃ jág₁ la₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄; 'i₁co₂ráun₂ tsá₃ jme₁jme₂tag₂₃ jua'₅₄ tsá₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. 35 Le₂në₅ ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂jme₁ma₂rë₂'ë́₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂ jme₁ca₂juá'₂:

'Uë'₅₄ jniá₂ jág₁ 'o₃

të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄;

dsia₅₄ jniá₂ jág₁ a₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃jniá₂

ca₂le₃ ca₂jmo₃ Diú₄ mɨ₂güɨ́g₃.§

Dsia₅ Jesús lia'₂ tí₅ jág₁ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ juɨ₁lia'₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ a₂ca₂'ia₂ jë₄ trigo

36 Jaun₂ në́₃, ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús jɨn₄ dsa₂ juɨn₅ ja₁jme₁'ein₅₄ jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ caun₂ dsi₂néi₂. Jaun₂ ca₂o₃lén₂ táng₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ja₁coin₂, ca₂juá'₂:

―Dsia₄ lia'₂ tí₅ jág₁ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ quió'₅ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ a₂ca₂'ia₂ jë₄ trigo.

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Dsa₂ i₂ŋɨ₅ séi₂ mɨ́g₂ jon₂ dse₃, Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ 'éi₂; 38 ja₁nau₂ guë'₂ lë́₅ co₂'nió'₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. Jon₂ dse₃ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ lɨ́n₅ chi'₂-guein₂ i₂tion'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. Nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂tion'₅₄ juɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ i₂së₃dsen₃. 39 Dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂'iog₅₄ i₂ca₂jné₂ jon₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄, i₂së₃dsen₃ bá₄ 'éi₂. I₁ráu₃ guë'₂ në́₃, lë́₅ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂; i₂ja₃lén₂ ja₃cag'₅₄ guë́₄ në́₃, ángeles quián₅ bá₄ Diú₄. 40 Jaun₂, juɨ₁lia'₂ cág'₅ dsa₂ nɨ₁nau₂ 'lɨg'₅₄, a₂tó'₅ dsi₂si₂, le₂në₅ bá₄ lé₂ ján₃ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 41 Chen₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ángeles quiáin₅ ia₁jaun₂ 'uɨ́in'₂ jë₄ quió'₅ dsa₂ quiáin₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ qui₂sén'₂ rɨn'₅₄ a₂'no₂₃ dso₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂ca₂rë₃chán₃ i₂tsá₃ ca₂tí₂ juɨ₅ 'lɨg'₅₄. 42 Jaun₂ to'₂ ja₁néi'₅ tsɨ'₄ si₂, ja₁tóin'₃ quɨ'₂-'o₂₃, qui₃quɨ́g'₃ jan₅₄ në́₃. 43 Jaun₂, dsa₂ dsen₃ quián₅ Diú₄ guë'₂ dsɨ₃lein₅ dsɨ₃tiain'₂ ja₁jniai₅₄ tág₅ juɨ₁lia'₂ jniá₂ 'iog₂ ja₁jmo₅ Diú₄ Jmei₂ 'éi'₃. Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ i₂dsi₅₄ rë₂gua₄, rë₂ nei₂ 'nia'₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ caun₂ a₂quen₅ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂rë₂'ma₄

44 ’Guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ ján₃ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ caun₂ a₂quen₅ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂rë₂'ma₄ rë₂'o₅ né'₃ 'uë₃. La₁ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂dso'₂ në́₃, ja₁jaun₂ bá₄ 'ma₂₃ táng₃; ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'io'₂ jén'₅, jaun₂ dsáin'₅ dsɨ₂'nág₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅, jaun₂ lá₅ 'uë₃ jaun₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ perla a₂quen₅ lɨn₃

45 ’Ján₃ bá₄ lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂ŋɨ₅ 'no'₂ perlas jlá'₁ ia₁jaun₂ jmo₃ 'ma'₅₄. 46 Jë₁ma₂ca₂dsó'₂ ca₂mɨ́g₂ a₂quen₅ lɨn₃, dsáin'₅ dsɨ₂'nág₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅, jaun₂ lá₅ mɨ́g₂ jlá'₁ jaun₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ tsɨ₁'má₅

47 ’Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ tsɨ₁'má₅ a₂táun₂ dsa₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ jaun₂ 'uɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ já'₂. 48 Jë₁ma₂ca₂rɨn₅ tsɨ₁'má₅, dsa₂ në́₃ 'ɨ́in₅ të₂le₃ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄; jaun₂ quióin'₂ jmá'₃ lia'₂ ju₄ dsen₃ caun₂ ja₁to'₂, jaun₂ guiain'₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ já'₂ i₂tsá₃ dsen₃. 49 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lé₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂: 'uɨ́n₃ ángeles ja₃jmó₂ jma₃quén₅ dsa₂ 'lɨn'₅₄ jë₄ quió'₅ dsa₂ dsen₃ 50 jaun₂ toin'₂ i₂'lɨn'₅₄ ja₁néi'₅ tsɨ'₄ si₂ ja₁dsɨ₃toin'₅₄ quɨ'₂-'o₂₃ qui₃quɨ́g'₃ jan₅₄ në́₃.”

Juɨ₁lia'₂ cu₄nióg₄ 'mɨ́₂ quian'₅₄ cu₄nióg₄ gui'₅₄

51 Jaun₂ ca₂ŋɨ́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¿Ŋɨ́g'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂juá'₅ jniá₂ në₅?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Ŋág'₂ bá₄ jnia'₅₄.

52 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús në́₃:

―Juɨ₁lia'₂ jan₂ të₅juá'₅ i₂ma₂ca₂jme₃tɨn₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ juɨg₅₄ tsɨ₁'né₅ i₂'uë́'₅ a₂quen₅ a₂te₁'i₁ le₁'ma₁ dsi₂néi₂ quió'₅, lia'₂ cosas 'mɨ́₂ lia'₂ cosas gui'₅₄ në́₃.

'En₅₄ Jesús jë₄ juɨg₂ Nazaret

(Marcos 6:1-6; Lucas 4:16-30)

53 Jme₁ca₂dsan₃ jme₂tɨn₅ Jesús dsa₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ në₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ bá₄ ja₁jaun₂, ŋái'₃ juɨg₂ go₅₄. 54 Jme₁ca₂dsiáin'₃ jaun₂ në́₃, ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga quió'₅ dsa₂ ja₁jaun₂, jaun₂ dsa₂ në́₃, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ jág₁ a₂ca₂nág₂, jaun₂ ca₂dsia₃:

―¿A₂já'₄ ca₂i₁jme₁tɨn₅ i₂në₅ jág₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tɨin₂₃ në₅? ¿'A₂ bá₄ lia'₂ 'io₂₃ bí₂ a₂tɨin₂ jmo₃ o₂dsain₂ në́₃? 55 ¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ ja₁ŋi'₅₄ të₅'má₃? ¿On₁jua'₅₄ chog₅₄ i₂chen₂ María? ¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ i₂lɨ́n₅ rɨn'₅₄ Santiago* quian'₅₄ Së́₄, Si₂mu₅₄, Judas në́₃? 56 ¿On₁jua'₅₄ jë₄ quián₂ jniog₄ la₂ tián'₅ 'io₅₄ rɨin'₅₄ në́₃? ¿'A₂ bá₄ já'₄ já₅ a₂ŋɨ́₄ lë₃ cuɨ́'₅ i₂në₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂tɨin₂ në₅?

57 Jaun₂ tsá₃ dse₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jág₁ jaun₂ quió'₅, tsá₃ juɨ₅ ca₂tón'₃ dsa₂. La₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ca₂le₂con₂ bá₄ juɨg₂ siá'₂ jme₂gan₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄; jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ go₅₄ bá₄, tsá₃ jei₅₄, quian'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ 'ŋiog₅ në́₃.

58 Jaun₂ tsá₃ ma₃léi₄ juë'₂ lɨn₅₄ ca₂jmo₃ ja₁jaun₂, ia₁ tsá₃ guë'₂ 'én₂ dsa₂.

14

Ca₂jon₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

(Marcos 6:14-29; Lucas 9:7-9)

1 Jmɨg₄ jaun₂ Herodes, i₂jme₁lɨ́n₄ dsi₄má'₂ 'uë₃ Galilea, ca₂rë₃ŋi₅ jág₁ a₂ŋɨ₅ Jesús le₂con₂ jaun₂. 2 Jaun₂ dsia₂₃ tsɨ́'₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄:

―Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂ bá₄ në₅ ŋɨ₅; ma₂ca₂jein'₅₄ táng₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂ 'io₂₃ juɨ₅bí₂ a₂jmo₂₃ léi₄ juë'₂.

3 Ia₁ le₂jŋiá₅ ma₂ca₂jŋa'₃ dsa₂ Juan₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Herodes, ca₂'nei'₂, ca₂to'₂ dsa₂ né'₃ 'má₃ në́₃. Ca₂jmo₃ le₂në₅ 'uɨg₅₄ quió'₄ 'io₅₄ Herodías i₂jme₁lë́₄ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ Fe₂li₄ rɨin'₅₄. 4 Ia₁ 'lióng₂ ráun₂ ma₂qui₂ma₂juá'₂ Juan₅₄ ma₂qui₂ma₂tsɨ́'₃ Herodes: “Tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ cáng'₄ 'io₅₄ në₅.”

5 'Uɨg₅₄ jág₁ jaun₂, jme₁'nio₃ Herodes jŋɨi'₃ Juan₅₄, la₁ tsá₃ tiá₂ dsɨ́₅, ia₁ jme₁gain₃ dsa₂; ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ jme₁'éin₂ a₂lɨ́n₅ Juan₅₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. 6 La₁ caun₂ jmɨg₄ në́₃, jme₁ca₂dsɨ́'₃ Herodes ŋi₂, ca₂o₃'ɨ́n₃ ja₁mɨ́g₄ 'io₅₄ Herodías, ca₂dsáin₂ jɨn₄ dsa₂ i₂té₁ jmɨg₄. A₂në₅ në́₃ ca₂të́₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ Herodes, 7 ca₂lia'₂ ca₂cuë₃ jág₁ quió'₅, ca₂le₃jë́₃ 'ɨin₂₃ Diú₄ a₂cuë₃ 'e₂ caun₂ a₂mɨ₃ 'io₅₄ bë'₅₄ 'éi₂. 8 Jaun₂ në́₃, jme₁ma₂në₂tio'₂ chog₅₄ jág₁, ŋó₃, ca₂juá'₂:

―Cuë₄ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, të₂në₃, 'i₄ 'ŋió'₃ uɨng₅.*

9 Jaun₂ ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ rag₅₄ jme₁ca₂nág₂ le₂në₅, la₁ tsá₃ ma₃'e₂ ŋi₅ jmo₃, ia₁ ma₂në₂cuë₃ jág₁ quió'₅ a₂'ɨin₂₃ Diú₄, të₃nag₅ dsa₂ i₂tion'₅₄ dsi₂néi₂ ja₁niog₅ jmɨg₄. 10 Jaun₂ lë₃, ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ca₂i₁qui'₂ dsa₂ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄ dsi₂néi₂ tsɨ₁'né₅ 'má₃. 11 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂o₃can₅ dsa₂ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄ rë₂'i₄ 'ŋió'₃ uɨng₅,† jaun₂ ca₂cuë́'₃ 'io₅₄ bë'₅₄ 'éi₂, jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂i₁con₂ ne₄ chog₅₄.

12 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ në́₃, ca₂o₃lén₂ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Juan₅₄, jaun₂ ca₂tág₃ 'lag₄ 'éi₂ ca₂i₁'ó₄. Jaun₂ guë́₄ ca₂i₁lein₅₄ ca₂i₁chi'₄ Jesús.

Ca₂jme₃tan₅₄ Jesús 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂

(Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14)

13 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Jesús jág₁ në₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ ja₁jme₁'ein₅₄, ca₂'í₃ 'ŋió'₃ caun₂ tsɨ₁mu₅, a₂jme₁i₂'i₅ caun₂ ja₁co₂'ŋiog₅. La₁ juɨn₅ dsa₂ juɨg₂ te₁'i₁ con'₂ ma₂quián₅ jaun₂ ca₂rë₃ŋi₅, jaun₂ ca₂'uɨin₂, ca₂i₁lein₅₄ ca₂i₁'ein₂₃ Jesús juɨ₅ tag₅₄. 14 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús le₂'ŋo'₅₄ jmɨg₂, ca₂jág₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ma₂tión₂ le₁jŋiog₅. Jaun₂ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, ca₂jme₃'lióin₂ dsa₂ i₂jme₁qui₂le₁dso'₅₄ quián₅ dsa₂. 15 Të₂le₃ ca₂'láu₂ jaun₂, ca₂o₃lén₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Ca₂'láu₂ bá₄ la₂, ton'₂ caun₂ ja₁co₂'ŋiog₅ bá₄ la₂ ja₁tsá₃ 'ein₂ tián'₅. 'Ei'₂ jág₁ dsa₂ ia₁jaun₂ dsɨ₃léin₂ le₂con₂ juɨg₂ ma₂quián₅ në₅, qui₂dsɨ₃lia₅ ca₂la₂ a₂guë́'₃.

16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ tion₅₄; cuë'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ guiong'₅₄ a₂guë́'₃.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Tsá₃ 'e₂ a₂siá'₂ cha₂ ja₁lá₃, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ bá₄, quian'₅₄ on₃ i₁ju₁.

18 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―O₂quian₂ 'nia'₂ ja₁lá₃.

19 Jaun₂ në́₃, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ a₂tiain'₃ ne₄ 'uë₃. Jaun₂ ca₂jŋa'₃ ta₁'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ quian'₅₄ le₃on₃ i₁ju₁, jaun₂ ca₂chóg'₃ ne₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. Jaun₂ ca₂dsioin₃ le₂caun₂ le₂caun₂ i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. Jaun₂ 'éi₂ guë́₄ në́₃ ca₂dsió'₃ jɨn₄ dsa₂. 20 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ ca₂guë́'₃ ca₂lia'₂ ca₂'ág'₃ dsɨ́₅. Jme₁ca₂lë₃ guë́'₅, jaun₂ ca₂cág'₃ bá₄ guë́₄ guia₃-tɨ́n₂ tsɨ₁mɨ'₂ 'nau₅₄ a₂ca₂chóng₃. 21 Dsa₂ i₂ca₂guë́'₃ 'éi₂ jme₁tén₄ 'ŋiá₂ mei₅ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ ŋe'₂, i₂sián'₂ bá₄ dsa₂ mɨ́₂, chi'₂ në́₃.

Ca₂ŋɨ₃ Jesús ne₄ jmɨ₁ŋí'₄

(Marcos 6:45-52; Juan 6:16-21)

22 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂lë₃ jaun₂, ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tón'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, a₂ŋɨ́₃ de'₂ 'éi₂ jmɨg₂ le₁jŋiái₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'ŋiog₅ a₂dsɨ₃lein₃, të₁lia'₂ 'í₂ 'ŋiog₅ 'ág'₅ jág₁ dsa₂. 23 Jme₁ca₂lë₃ 'ág'₅ jág₁ dsa₂, ca₂ŋó₃ juɨ₅ má'₂ i₁chi₂i₁lein'₄ Diú₄. Ca₂tó'₂ nei₂ jme₁ca₂tó'₂, jaun₂ bá₄ 'ein₅₄ 'ŋiog₅. 24 Tsɨ₁mu₅ a₂tion'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃, jme₁ma₂dsióg'₃ dsi₂jo₂ jmɨ₁ŋí'₄. Jmɨg₂ në́₃, qui₂jná'₅ tiá₂ lɨn₃ dso'₂ tsɨ₁mu₅, ia₁ 'ei₅ tiá₂ dsí₂ 'liog'₂ le₃ca'₃. 25 Le₁né₃ të₂le₃ ca₂jnia₃ jaun₂, ca₂jme₃quián₃ Jesús ja₁ŋáu'₄ tsɨ₁mu₅ tioin'₅₄. 26 Jaun₂ në́₃ jme₁ca₂jág₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jóin'₅ ŋɨ₂₃ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂juɨin'₂ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

―¡Jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄‡ bá₄ ó₃!

27 La₁ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús në́₃:

―¡Dsia₄ 'nia'₂ tiá₂ 'au'₂! ¡Jniá₂ bá₄ la₂; tsá₃ lë₁juɨ́n'₂ 'nia'₂!

28 Jaun₂ Pe₄ në́₃ ca₂ŋag₃:

―Te₁gui'₅₄, chi₂jua'₂ 'ne₂ në₅, jmo₄ 'éi'₃ a₂nei₅₄ ŋɨ₅₄ ne₄ jmɨg₂ a₂dsióg₄ të₂ ja₁chéng'₄ në₅.

29 ―Ŋia₅ jaun₂ ―ca₂juá'₂.

Jaun₂ ca₂sión₃ Pe₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂ŋɨ₃ ne₄ jmɨg₂ jme₁ŋó₄ ja₁chén'₄ Jesús. 30 La₁ jme₁ca₂tón'₃ juɨ₅ ca₂jág₃ 'a₂ lia'₂ 'ei₅ tiá₂ dsí₂, ca₂ja₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃lióg₃ ca₂i₃'óin'₅ jmɨg₂. Ca₂guió'₃ tiá₂, ca₂juá'₂:

―¡Lio₄ jniá₂, Te₁gui'₅₄!

31 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂néi'₃ Jesús gu₂, ca₂tɨ́in₂ quió'₅ Pe₄, jaun₂ juá'₂:

―¡'E₂ guë́₄ ca₂juɨg₄ 'én'₂ 'ne₂! ¿'E₂ lë₃ në₂'éi'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂?

32 Jme₁ca₂i₃toin'₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂'ág₂ táng₃ tei₄ dsí₂. 33 Jaun₂ i₂jme₁tion'₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ ca₂jmo₃ i₁'áin₃ ne₄ Jesús, ca₂jme₃juag'₂. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús dsa₂ dso'₅₄ 'uë₃ Genesaret

(Marcos 6:53-56)

34 A₂ca₂'ain₂ jmɨg₂ jaun₂, ca₂dsi₃lein₃ 'uë₃ Genesaret. 35 Dsa₂ chan₂ ja₁jaun₂ në́₃, jme₁ca₂rë₃cuɨin₂₃ Jesús, jaun₂ ca₂i₁nioi₁₂ ca₂i₁can₅ jág₁ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ le₃lág'₃ jaun₂, jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁le₁dso'₅₄ ja₁'en₅₄ Jesús. 36 Jaun₂ ca₂mɨ₃ tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ 'ág₃ tag₄ tsɨn'₅₄ bá₄ cuë₃ jmɨg₄ nɨ́'₃ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄; jaun₂ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dso'₅₄ i₂qui₂ca₂nɨ́'₃ tsɨn'₅₄ Jesús, ca₂'lóin₂ co₂ŋei'₅₄ dso₄ a₂jme₁lɨ́in₄.

15

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ 'e₂ jaun₂ a₂jmo₅ a₂rë₂'ŋio₅ dsa₂

(Marcos 7:1-23)

1 Jaun₂ në́₃ ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ i₂ja₂lén₂ Jerusalén, ca₂jme₃quiáin₃ ja₁con₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

2 ―¿'E₂ lë₃ tsá₃ jme₂ti₃ dsa₂ i₂quiang'₅₄ tag₄ 'éi'₃ a₂chí'₅ quió'₅ dsa₂ can'₅₄? Tsá₃ rang₂₃ gu₂ né'₃ guë́₄ a₂guë́'₃.

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Nia'₂ guë'₂ në́₃, ¿'E₂ lë₃ qui₂tsó'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ a₂jme₂tí'₁ 'nia'₂ jmá'₃ lia'₂ tag₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄? 4 Ia₁ ca₂juá'₂ Diú₄: “Jme₁gan₃ 'nia'₂ chog'₂-ŋéi'₅.”* Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂: “I₂të₂'on'₂ jmei₂, o₃ i₂të₃'on'₂ chog₅₄, ca₂tɨ́in₂ jóin₂.”† 5 La₁ 'nia'₂ në́₃ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂, në₁'ein₂ cha₂ quió'₅ a₂lé₂ le₃jme₃'oin₅₄ chog₅₄-jmei₂, la₁ lag₃ në₁ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ chog₅₄-jmei₂: “A₂ma₂rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ bá₄ a₂jaun₂”, 6 jaun₂ në́₃, jme₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ dsa₂ 'éi'₃ a₂tsá₃ ma₃tion₅₄ 'nió'₅ jme₃'on₅₄ dsa₂ chog₅₄-jmei₂. O₄quió'₄ tag₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ bá₄ ma₂ja₂nó'₅ 'nia'₂ jmo'₂ tsá₃ ma₃'e₂ quen₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. 7 ¡'Nia'₂ dsa₂ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁ a₂jmo'₂ 'nia'₂ a₂jme₂juɨ́ng'₁ Diú₄ quian'₅₄ tag₄ quiáng'₂ ja₂nóg'₅! Dsón'₂ bá₄ dsau₅ a₂ca₂juá'₂ Isaías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, jme₁ca₂tióng₃ ne₄ si₂, 'ɨin₂₃ 'nia'₂, jme₁ca₂juá'₂:

8 Dsa₂ juɨg₂ la₂ jme₂juag'₂ jniá₂

jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ mɨ₂'o₅₄ bá₄,

la₁ia₁ uɨ́ng₂ bá₄ 'i₄ dsɨ́₅

ja₁con₂ jniá₂.

9 La₁ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ a₂jme₂juag'₂,

ia₁ jág₁ a₂jme₂tag₂₃

jmá'₃ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jaun₂.‡

10 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús dsa₂ juɨn₅ i₂ma₂quiain'₅₄ a₂jme₃quián₃ 'éi₂ ja₁coin₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Rë₂ nei₂ 'nia'₂ a₂la₂; juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂: 11 Juɨ₁lia'₂ a₂dsɨ₂to'₅₄ juɨ₅ mɨ₂'o₄ dsa₂, on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ jmo₅ a₂rë₃'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂. Ca₂le₃jë́₃ a₂'uë₂ juɨ₅ mɨ₂'o₄ dsa₂, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂.

12 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿Tsa₁ ŋi'₅₄, 'ŋio₅ lɨn₃ tsá₃ dse₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ fariseos jág₁ a₂në₂chei'₅₄?

13 La₁ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ca₂le₃jë́₃ nɨ₁'ma₂ a₂tsá₃ ca₂chéin'₃ Ŋe'₃ jniá₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, guéi₃ le₂jiog₅ jmú₄. 14 O₁lë́₄ me'₂; ia₁ dsa₂ ten₄ bá₄ në₅ quian₅ ne₄ juɨ₅.§ Ia₁ në₁jua'₂ jan₂ dsa₂ ten₄ jŋiai₂₃ dsa₂ ten₄ rɨin'₅₄, le₃oin₃ bá₄ tsɨ₃séin'₂ siá₅.

15 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Jua'₅₄ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ jág₁ në₅.

16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Ján₃ bá₄ tsá₃ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂? 17 Ia₁, ¿tsa₁ ŋɨ́'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂dsɨ₂to'₅₄ juɨ₅ rë₂'o₄ dsa₂, dsɨ₂lé₂ rë₂tú'₅ bá₄ dsa₂, cang₂ jaun₂ 'uë₂ táng₃? 18 La₁ juɨ₁lia'₂ a₂'uë₂ juɨ₅ mɨ₂'o₄ dsa₂, a₂jaun₂ a₂já₅ të₂dsɨ́₅ bá₄ dsa₂. A₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂. 19 Ia₁ të₂dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ já₅ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅: juɨ₁lia'₂ a₂jme₂dsian₅ dsa₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄: juɨ₁lia'₂ a₂nió'₅ dsa₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, juɨ₁lia'₂ a₂lë₁i₂nio₄ dsa₂ tiáin'₅, tsá₃ gu₂ le₁jen'₂; juɨ₁lia'₂ a₂'ang₅ dsa₂; juɨ₁lia'₂ a₂nau₂ dsa₂ a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂jmo₂₃ të₂jɨ́in₁; juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ a₂lë₁bóin'₂ dso₄ rɨin'₅₄ në́₃. 20 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ bá₄ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂; la₁ a₂guë́'₅ dsa₂ të₃ tsá₃ ma₂në₂jme₃ti₃ 'éi'₃ tag₄ a₂chí'₅ a₂rang₂₃ gu₂, on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ jmo₅ a₂rë₂'ŋio₅ dsa₂.

Jan₂ i₁náu₃ i₂ca₂rë₃'én₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús

(Marcos 7:24-30)

21 O₂'ɨ́n₃ bá₄ Jesús ja₁jaun₂, ca₂ŋó₃ táng₃ juɨ₅ juɨg₂ Tiro quian'₅₄ Sidón. 22 Ja₁jaun₂ jan₂ 'io₅₄ cananea i₂guá₅ jë₄ juɨg₂ jaun₂, ca₂guain₃ con₂ Jesús 'o₂₃ co₂mɨ'₅₄, juá'₂ tiá₂:

―¡Te₁gui'₅₄, jaun₅ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂! Jan₂ chi'₂ ja₁mɨ́g₄ jniá₂ 'en₅₄ jan₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅, 'ŋio₅ lɨn₃ ŋág₅ uɨg₅.

23 La₁ tsá₃ 'e₂ ca₂ŋag₃ Jesús 'i₁caun₂. Jaun₂ o₃lén₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chei'₅₄ i₂në₅ juɨ₁dsiain'₅₄, ia₁ já₅ guió'₅ co₂mɨ'₅₄ chi₁co'₅₄ quián₂ jniog₄.

24 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄ 'éi₂:

―Ca₂chei₃ Diú₄ jniá₂ a₂guio₃ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ o₄quió'₄ já'₂ cha'₂ i₂ma₂i₂cón'₅ chan₂ juɨg₂ Israel.

25 La₁ caun₂ já₅ bá₄ 'io₅₄ 'éi₂, ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―¡Te₁gui'₅₄, jme₁'o₄ jniá₂!

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂jŋiá'₄ jniá₂ i₁ŋí'₄ quió'₅ chi'₂-guein₂ a₂cuë́₄ dsɨ₂jɨ'₅₄.

27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'io₅₄:

―Dsón'₂ bá₄ dsau₅, Te₁gui'₅₄; la₁ cág'₅ bá₄ dsɨ₂jɨ'₅₄ nɨ₁jne₁ a₂tsɨ₂séi'₂ ne₄ mesa ja₁guë́'₅ juɨg₅₄.

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―¡'E₂ guë́₄ tson₂ 'én'₂ 'ne₂, dsa₂ mɨ́₂! Juɨ₁le₅₄ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂mɨ'₂ në₅.

Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂'lón₂ chi'₂ ja₁mɨ́g₄ 'io₅₄ 'éi₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús juɨn₅ dsa₂ dso'₅₄

29 O₂'ɨ́n₃ bá₄ táng₃ Jesús ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂ŋɨ́i₃ juɨ₅ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ Galilea; jaun₂ ca₂uɨ́g₂ juɨ₅ ne₄ má'₂, jaun₂ ca₂guá₂ jme₁dsióg₃. 30 Juɨn₅ dsa₂ ca₂dsi₃lén₂ táng₃ cau₅ quió'₅ ja₁jaun₂, le₁jŋiai₂₃ dsa₂ guian'₅₄, dsa₂ i₂le₁já'₂ gu₂-tag₄, dsa₂ ten₄, dsa₂ con₄, juɨn₅ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂jme₁le₁dso'₅₄ në́₃. Qui₂ca₂dsiog₃ ja₁chén'₄ Jesús, jaun₂ ca₂jme₃'lió₂ 'éi₂. 31 Jaun₂ guë́₄ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ jme₁ca₂të́₂ ne₅₄ ma₂dsia₅ jág₁ dsa₂ i₂jme₁con₄, ma₂i₂nio₄ dsa₂ i₂jme₁qui₂le₁já'₂ quió'₅, quian'₅₄ dsa₂ guian'₅₄ në́₃; dsa₂ ten₄ në́₃ qui₂ca₂jág₃. Jaun₂ ca₂tón'₂ dsa₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ quián₅ dsa₂ Israel.

Ca₂jme₃tan₅₄ Jesús quén₂ mei₅ dsa₂

(Marcos 8:1-10)

32 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ŋio₅ ŋéi₂ dsɨ₃ jɨng₅₄ dsa₂ në₅, ia₁ ma₂'nɨ₅ jmɨg₄ tioin'₅₄ ja₁lá₃ quian'₅₄ jniá₂, 'i₁ca₂juɨg₄ tsá₃ 'e₂ cha₂ a₂guë́'₃ ja₁lá₃. Jaun₂ në́₃, tsá₃ 'nio₃ jniá₂ dsiain'₅₄ të₃ tsá₃ ma₂në₂guë́'₃, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂'uáin₂ le₂'i₄ juɨ₅.

33 Jaun₂ ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¿A₂já'₄ lé₂ dsɨ₁liá₄ i₁ŋí'₄ ja₁co₂'ŋiog₅ la₂ a₂guë́'₃ dsa₂ juɨn₅ në₅?

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―¿Je₂liá'₂ i₁ŋí'₄ 'i₄ guë́₄ quián'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Guio₃ i₁ŋí'₄ bá₄ 'i₄, quian'₅₄ guë'₂ on₃-ún₂ ju₄ pí'₁.

35 Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂tian'₃ dsa₂ 'uë₃, 36 jaun₂ ca₂jŋa'₃ ta₁guio₃ i₁ŋí'₄ quian'₅₄ i₁ju₁ në́₃, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. Jaun₂ ca₂dsioin₃ le₂caun₂ le₂caun₂ i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ 'éi₂ guë́₄ në́₃ ca₂dsió'₃ jɨn₄ dsa₂. 37 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ ca₂guë́'₃ ca₂lia'₂ ca₂'ág'₃ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂cág'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ guio₃ tsɨ₁mɨ'₂ jmá'₃ nɨ₁jne₁ a₂ca₂chóng₃. 38 Dsa₂ i₂ca₂guë́'₃ 'éi₂ jme₁lë́₂ quén₂ mei₅ jmá'₃ dsa₂ ŋe'₂, i₂sián'₂ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ quian'₅₄ chi'₂ në́₃. 39 Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, ca₂'ág'₃ Jesús jág₁ dsa₂, jaun₂ ca₂'í₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ a₂ŋó₃ juɨ₅ jë₄ juɨg₂ Magadán.*

16

Dsa₂ fariseos quian'₅₄ dsa₂ saduceos mɨ₂₃ ne₄ Jesús a₂jmo₃ 'éi₂ caun₂ léi₄ juë'₂

(Marcos 8:11-13; Lucas 12:54-56)

1 Dsa₂ fariseos quian'₅₄ dsa₂ saduceos i₁lein₅₄ i₁jɨin₅₄ Jesús, ia₁ a₂'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ tiain'₃ Jesús quian'₅₄ jág₁; jaun₂ ca₂mɨ₃ a₂jmo₃ 'éi₂ caun₂ léi₄ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

2 La₁ ca₂ŋag₃ Jesús:

―['Nia'₂ tɨng'₂ jág'₁ të₂le₃ ca₂'láu₂ jme₁lɨn₅₄, juá'₂ 'nia'₂: “Dse₃ bá₄ 'ei₅ táng₃ 'ióg₃, ia₁ guéin₂ bá₄ jniá₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃.” 3 Ján₃ bá₄ juá'₂ 'nia'₂ jme₁lɨn₅₄ juɨ₁lia'₂ të₃ o₃'iog₂, “Tiá'₃ jmɨ́₅ në₃, ia₁ guéin₂ jniá₂ jnei₅ tio'₅₄ guei'₅₄.” Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ jua'₅₄ 'e₂ jein₅ jág₁ 'a₂ lia'₂ jniá₂ guei'₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ 'e₂ a₂të₅ ne'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ në₃ bá₄, tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ jein₅ jág₁.]* 4 Tsɨ₁jon₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂tsá₃ nag₃ la₂, mɨ₂₃ a₂jmo₅₄ jniá₂ caun₂ léi₄ a₂o₂dsang₂. La₁ 'i₁caun₂ léi₄ siá'₂ tsá₃ 'e₂ ŋe'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ caun₂ léi₄ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Jonás bá₄.

Jaun₂ ca₂tén₂ bá₄ Jesús dsa₂ 'éi₂, ca₂ŋái'₃.

Levadura quió'₅ dsa₂ fariseos

(Marcos 8:14-21)

5 Jme₁ca₂'an₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ tsá₃ 'e₂ i₁ŋí'₄ le₁quian₅ guë́'₃. 6 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ jaun₂ tsá₃ le₃tɨn'₂ 'nia'₂ juá'₅ a₂jme₂tag₅ dsa₂ fariseos, dsa₂ saduceos në́₃. Ia₁ juá'₅ quió'₅ lë́₅ lia'₂ lë́₅ juɨ₁ levadura.

7 Jaun₂ ca₂dsia₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₁ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―Ia₁ tsá₃ i₁ŋí'₄ le₁quian₁ bá₄ jniog₄, jaun₂ bá₄ juá'₂ le₂në₅.

8 La₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Jesús 'e₂ jág₁ dsia₂₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ juá'₂ 'nia'₂ tsá₃ le₁quian'₄ i₁ŋí'₄? ¡'E₂ guë́₄ ca₂juɨg₄ 'én'₂ 'nia'₂! 9 ¿'E₂? ¿Tsa₁ ma₂ca₂rë₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂? ¿Tsa₁ ma₃dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ ca₂dsio'₄ jniá₂ 'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ ca₂lɨn₅ quió'₅ 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂, on₃ guë'₂ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ je₂liá'₂ tsɨ₁mɨ'₂ 'nau₅₄ a₂ca₂cag'₅₄ táng₃ 'nia'₂? 10 ¿On₃ guë'₂ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ ca₂dsio'₄ jniá₂ guio₃ i₁ŋí'₄ ca₂lɨn₅ quió'₅ quén₂ mei₅ dsa₂, on₃ guë'₂ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ je₂liá'₂ tsɨ₁mɨ'₂ 'nau₅₄ a₂ca₂chóng₂ a₂ca₂cag'₅₄ 'nia'₂ në́₃? 11 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ ŋɨ́₄ tsá₃ rë₂len'₅₄ 'nia'₂? On₃jua'₅₄ i₁ŋí'₄ 'ë₅ jniá₂ jme₁në₂juá'₃ jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ quian'₅₄ levadura quió'₅ dsa₂ fariseos quian'₅₄ dsa₂ saduceos.

12 Jaun₂ guë́₄ ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'éi₂ a₂'ë₅ Jesús jaun₂, on₃jua'₅₄ a₂ca₂tɨ́in₂ jmo₃ 'í₁ juɨ₁lia'₂ juɨ₁ levadura a₂cón'₂ dsa₂ i₁ŋí'₄, a₂ca₂tɨ́in₂ jmo₃ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juá'₅ a₂jme₂tag₅ dsa₂ fariseos quian'₅₄ dsa₂ saduceos bá₄.

Ca₂juá'₂ Pe₄ lia'₂ tí₅ jág₁ dsau₅ a₂lɨ́n₅ Jesús dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄

(Marcos 8:27-30; Lucas 9:18-21)

13 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús ma₂quián₅ juɨg₂ Cesarea ja₁tén₄ Filipo, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¿'Ein₂ lɨ́n₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, juá'₂ dsa₂?

14 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―I₂lɨn₅₄ dsa₂ juá'₂ a₂lɨ́ng'₅ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂; i₂sián'₂ guë'₂ juá'₂ a₂lɨ́ng'₅ Elías; i₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ táng₃ a₂lɨ́ng'₅ Jeremías, o₃ jan₂ i₂sián'₂ i₂já₅ 'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄.

15 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Nia'₂ guë'₂ në́₃? ¿'E₂ juá'₂ 'nia'₂ 'ein₂ lɨ́n₅ jniá₂?

16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Si₂mu₅₄ Pe₄:

―'Ne₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁, Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ jén'₃.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'ne₂, Si₂mu₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Jonás, ia₁ 'i₁jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ tsá₃ në₂jme₃jnia₅ ne'₅₄ a₂në₅, jŋia'₅₄ lia'₂ Ŋe'₃ jniá₂ i₂guá₅ i₂juɨ́g₃ bá₄. 18 Jaun₂ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'ne₂, a₂ma₂cheng'₂ Pedro,† jaun₂ ne₄ nɨ₁'lau₂ la₂‡ jmóg'₄ jniá₂ guá'₅ quió₃, jaun₂ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ i₂'io₅ bí₂ 'mú₃ tsá₃ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tió'₃ quiong'₅₄ quian'₅₄ mai₅₄ quió'₅. 19 Jaun₂ o₄gog'₂ 'ne₂ dsia₅₄ jniá₂ jág₁ dse₃ quió₃ a₂lë́₅ co₂'nió'₄ ŋí₁ llave a₂niá₃ ja₁dsɨ₃tion'₅₄ dsa₂ ja₁gon₂ Diú₄. Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂tsá₃ cuë́'₂ 'ne₂ jmɨg₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ lé₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂cuë́'₂ 'ne₂ jmɨg₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió₃, a₂jaun₂ bá₄ lé₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ján₃.

20 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ a₂lɨ́in₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Marcos 8:31--9:1; Lucas 9:22-27)

21 Të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ jaun₂, ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂'ë́₂ jág₁ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, a₂tion₅₄ dsó₃ juɨ₅ Jerusalén, ja₁dsɨ₃ŋɨ́i₂ 'lióng₂ ne₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂jmóg'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₅ guá'₅, quian'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ a₂jŋag'₃ dsa₂, la₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂, jein'₅₄ bá₄ táng₃.

22 Jaun₂ Pe₄ në́₃ ca₂jiog₃ le₃cau₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ a₂të₂néi'₂ a₂jme₁jnéi₂ juɨ₅, ca₂juá'₂:

―¡Tsá₃ o₁le₅₄ le₂në₅, Te₁gui'₅₄! ¡O₁lɨ́g'₂ bá₄ tsá₃ juɨ₁dsi₂ŋɨ́'₂ 'ne₂ le₂në₅!

23 La₁ Jesús në́₃, ca₂jéin'₃ le₂ca'₃, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―¡Jŋiag'₃ cau₅ quió₃, Satanás! Jŋia'₅₄ jnɨ'₂ bá₄ 'ne₂ juɨ₅ quió₃, ia₁ tsá₃ le₂jaun₂ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄. Ia₁ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂.

24 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ 'éin₃ jniá₂, co₂dsia₅ juɨ₁dsi₂'én₂ dsɨ́₅ guioin₅₄, juɨ₁jmo₁₂ co₂jŋiai₅₄ a₂jóin₂,§ juɨ₁jia₂ chi₁co'₅₄ quió₃. 25 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂tsá₃ 'nio₃ jón₂ ia₁ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ le₃chain₂ dse₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, dsɨ₂'én₂ quió'₅. La₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂tén'₂ dsɨ́₅ gue₃ 'mú₃ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, le₃chain₂ dse₃ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂. 26 Ia₁, ¿'e₂ bá₄ ta₁ jmo₃ a₂lí'₂ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, në₁jua'₂ dsɨ₃'én₂ bá₄ guë'₂ jme₂dsí₂ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂? ¿O₃ je₂liá'₂ lé₂ le₃quí₃ dsa₂ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ tɨ́n'₄ jme₂dsí₂ quió'₅? 27 Ia₁ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jŋiói'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Jmei₂, quian'₅₄ ángeles quiáin₅, ja₃qui₅ 'lian'₅₄ dsa₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ niog₅ ca₂jmo₃. 28 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, chan₂ i₂lɨn₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂tion'₅₄ ja₁lá₃ tsá₃ dsián₃ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ ne₅₄ jɨ́in₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂jŋiói'₂ lɨ́in₅ rag₅₄ a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃.

17

Ca₂rë₃tsɨ́n₃ 'a₂ lia'₂ jniá₂ Jesús

(Marcos 9:2-13; Lucas 9:28-36)

1 Jŋéi₂ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂jŋia₃ Jesús Pe₄, Jacobo,* quian'₅₄ Juan₅₄ rɨn'₅₄ Jacobo në́₃, ca₂i₃léin₂ con'₂ guioin₅₄ caun₂ má'₂ ŋei₅. 2 Ja₁jaun₂ ca₂rë₃tsɨ́n₃ 'a₂ lia'₂ jniá₂ Jesús të₃ jág₅ 'éi₂. Ne₄ Jesús ca₂jnia₃ tág₅ juɨ₁lia'₂ jniá₂ 'iog₂; tsɨn'₅₄ guë'₂ në́₃ ca₂jnia₃ tiog₂ jau₂ ca₂lia'₂ tág₅ lɨn₃. 3 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂jnia₃ Moisés quian'₅₄ Elías, tióin₂ dsia₂₃ jág₁ quiain'₅₄ Jesús. 4 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, ¡'e₂ guë́₄ dse₃ lia'₂ tio'₅₄ jniog₄ ja₁lá₃! Chi₂jua'₂ niog'₂, jmo₅₄ jniá₂ 'nɨ₅ tsɨ₁'io₅ láu₃: caun₂ quiáng'₂, caun₂ quió'₅ Moisés, caun₂ guë'₂ quió'₅ Elías në́₃.

5 Të₃jë₄ dsia₅ Pe₄ jág₁ jaun₂, ca₂lioin₂ caun₂ jnei₅ tág₅; jaun₂ jë₄ jnei₅ jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ a₂juá'₂:

―I₂la₂ bá₄ jón₃ quiáng₃, i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. 'E₂ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ₃ quiain'₅₄. Nei₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅.

6 Jme₁ca₂nág₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₁ jaun₂, ca₂rë₃gó'₅ ca₂le₃jë́₃ ca₂i₃gain'₅₄ 'uë₃ le₁'éin₂, 7 Jaun₂ ca₂guán'₃ táng₃ Jesús cau₅ quió'₅, ca₂jŋau'₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Nau₂ 'nia'₂; Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃.

8 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ táng₃, tsá₃ ma₂'ein₂ i₂sián'₂ ca₂jɨ́in₂; jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jesús ma₂chéin'₅.

9 Jme₁ja₂lein₃ sióin₅ táng₃ má'₂ jaun₂, ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃, ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'ein₂ juɨg'₅₄ 'nia'₂ a₂në₂jag'₅₄ 'nia'₂ në₅, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jë₁ma₂ca₂jen'₅₄ táng₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ 'mú₃.

10 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―Chi₂jua'₂ le₂në₅, ¿'E₂ lë₃ juá'₂ të₅juá'₅, Elías bá₄ i₂jiá₃ le₂'uɨg₅₄?

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Dsón'₂ Elías bá₄ jiá₃ le₂'uɨg₅₄, jaun₂ 'éi₂ bá₄ jme₃rë́₃ ca₂le₃jë́₃. 12 La₁ juá'₅ jniá₂, i₂ma₂guan₅ bá₄ Elías, la₁ tsá₃ 'ein₂ ca₂rë₃cuɨg₅. Jaun₂ qui₂ca₂jmóg'₂ dsa₂ lia'₂ lë́₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'a₂ lia'₂ 'nio₃ jmóg'₂. Ján₃ bá₄ le₂në₅, Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂ uɨg₅ o₄gú₃ dsa₂ 'éi₂.

13 Jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃lí'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, Juan₅₄ i₂ca₂chon₃ dsa₂ jmɨg₂ bá₄ 'ɨn₅ Jesús, a₂juá'₂ le₂jaun₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ chi'₂ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ dsɨ́₅

(Marcos 9:14-29; Lucas 9:37-43)

14 Jme₁ca₂dsi₃lein₃ ja₁tion'₅₄ dsa₂ juɨn₅, jaun₂ ca₂jme₃quián₃ jan₂ dsa₂ ja₁chén'₄ Jesús, jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ne₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

15 ―Te₁gui'₅₄, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ chi'₂ quiáng₃, 'ŋio₅ lɨn₃ ŋág₅ uɨg₅ lɨ́in₅ dso₄ 'ei₂; 'lióng₂ ráun₂ ma₂ca₂táin'₂ dsi₂si₂, dsi₂jmɨg₂ në́₃. 16 Ma₂i₁jŋiai₅₄ jniá₂ ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng'₂, la₁ tsá₃ ca₂tió'₃ jme₃'lió₂.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¡'En₁ jmá'₃ tsá₃ 'e₂ 'én'₂ 'nia'₂! ¿Je₂liá'₂ jmɨg₄ jmá'₃ 'nió'₅ 'ú₄ quian'₅₄ 'nia'₂? ¿Je₂liá'₂ jmɨg₄ jmá'₃ 'nió'₅ jmo₅₄ tió'₅ dsɨ₃ quian'₅₄ 'nia'₂? I₂jŋia₅ chi'₂ ja₁lá₃.

18 Jaun₂ ca₂jí₂ Jesús ca₂jéin₂ je₂na'₅₄. Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ të₂dsɨ́₅ chi'₂ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ në́₃ ca₂'lóin₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂.

19 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ ca₂dsia₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₁ quian'₅₄ Jesús jë₄ con'₂ guioin₅₄, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ 'éi₂:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ ca₂tián₃ jnia'₅₄ dsén₄ i₂'lɨn'₅₄?

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ne₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ca₂juɨg₄ 'én'₂ bá₄ 'nia'₂. A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ 'én'₂ 'nia'₂, tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ con'₂ tí₅ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂jon₂ mostaza,† lé₂ le₃jme₁juɨg'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ má'₂ ó₃: “Jŋiag'₃ ja₁në₅, gua₂ të₂le₃ ca₂taun₂”; má'₂ jaun₂ në́₃ jŋióg'₃ ja₁'ë'₂ 'nia'₂. 'I₁caun₂ tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂.‡

Ca₂'ë́₂ táng₃ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Marcos 9:30-32; Lucas 9:43-45)

22 Të₁lia'₂ i₂nioi₅₄ co₂lë₅ le₂con₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Galilea, jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús a₂jáng'₂ dsa₂ jɨ́in'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 23 Jaun₂ jŋag'₃ dsa₂, la₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂, jein'₅₄ bá₄ táng₃. Ca₂tá'₂ 'lia'₂ bá₄ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jme₁ca₂nág₂ jág₁ jaun₂.

Ca₂quí₃ 'lia'₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅

24 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús juɨg₂ Capernaum quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂o₃lén₂ dsa₂ i₂cág'₅ jma₃tɨn₃ 'éi'₃ cu₄ dracma a₂'nió'₅ quió'₅ guá'₅ templo, jaun₂ dsa₂ 'éi₂ ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Pe₄, ca₂ŋag₃:

―¿Tsa₁ quí₅ të₅ quián'₂ 'nia'₂ 'lia'₅₄ quió'₅ guá'₅?

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Ján₅. Quí₅ bá₄.

Jme₁ca₂'i₃ Pe₄ dsi₂néi₂, jaun₂ 'ŋiog₅ Jesús de'₂ jŋiá₅ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'ne₂, Si₂mu₅₄? Juɨ₁lia'₂ jan₂ rag₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ¿'Ein₂ quió'₅ mɨ₂₃ 'lia'₅₄? ¿Quió'₅ dsa₂ go₅₄, o₃ quió'₅ jmá'₃ dsɨ₂nau₂ 'e₂?

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Quió'₅ dsɨ₂nau₂ bá₄.

Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ go₅₄ quí₃ jaun₂ në́₃. 27 La₁, jaun₂ tsá₃ tɨin₃ 'lɨg'₅₄, gua₂ o₂'éi₂ mɨ₂cu₄ dsi₂jmɨg₂, O₂dsen₅₄ i₁ju₁ i₂nág'₃ le₂'uɨg₅₄ mɨ₂cu₄. Mɨ₂'o₄ i₁ju₁ 'éi₂, dsiang'₂ caun₂ cu₄ 'ua'₂. A₂jaun₂ quɨ'₅₄ quián₂ jniog₄ le₃ó₃.

18

'Ein₂ lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄ ja₁gon₂ Diú₄

(Marcos 9:33-37; Lucas 9:46-48)

1 Ján₃ bá₄ jmɨg₄ jaun₂ táng₃ ca₂jme₃quián₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ con₂ Jesús jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄?

2 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús jan₂ i₂bë'₅₄, jaun₂ ca₂chei'₃ dsi₂jo₂ ja₁tiáin'₄, 3 jaun₂ ca₂juá'₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jme₁tsɨ́n'₄ 'nia'₂ 'au'₂, a₂léng'₂ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ i₂bë'₅₄, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ lé₂ le₃dsi₁no'₃ 'nia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 4 Jaun₂ në́₃, i₂'éi₂ bá₄ i₂lén₂ i₂dsen₅₄ guë́₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ me'₂ lia'₂ lɨ́n₅ chi'₂ bë'₅₄ la₂. 5 Con'₂ siá'₂ táng₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guen₅ jan₂ guein₂ o₄quió₃ jniá₂ juɨ₁lia'₂ i₂la₂, jniá₂ bá₄ guei₂₃.

A₂go'₂ tsɨ₃sén'₂ dsa₂ dso₄

(Marcos 9:42-48; Lucas 17:1-2)

6 ’Juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jmo₅ tsɨ₂sén'₂ juɨ₁lia'₂ chi'₂ bë'₅₄ i₂le₂la₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ co₂ŋei'₅₄ dse₃ tón₂ dsa₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ rë₂quein₅ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁to₂ dsɨ₂lag₅₄. 7 ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ia₁ tsá₃ caun₂ a₂ja₂lé₂ ja₁coin₂ a₂jmo₅ a₂tsɨ₂séin'₂! La₁ le₂jaun₂ dsón'₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂ bá₄, la₁ 'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ton'₂ jág₁ rɨn'₅₄ jaun₂ jén'₃ dsɨ́₅ 'éi₂ a₂'no₃ dso₄.

8 ’'Uɨg₅₄ jaun₂, chi₂jua'₂ mɨ₂gog'₂ o₃ mɨ₂tag'₅₄ 'e₂, jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, co₂dsia₅ dse₃ 'nia₄, tiong₂ uɨ́ng₂; ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ a₂dsiáng'₄ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄ a₂rë₂'liáng'₃, con'₂ guë́₄ a₂jme₁o₁'ú'₃ a₂rë₂'ŋia₅ gog'₂-tag'₅₄ dsi₂si₂ ja₁tsá₃ ton₅ jmɨg₄ éi₃. 9 Në₁jua'₂ mɨ₂ne'₅₄ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, dsi₄ ján₃, tiong₂ uɨ́ng₂: ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ a₂dsiáng'₄ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄ a₂teng'₅₄ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂ne'₅₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jme₁gog'₅₄ a₂rë₂'ŋia₅ ta₁tɨn₃ mɨ́g₂ mɨ₂ne'₅₄ dsi₂si₂ guio₃-juɨ́g₃.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ já'₂ cha'₂ i₂ca₂i₃cón'₅

(Lucas 15:3-7)

10 ’Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ jen'₅₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂ bë'₅₄ le₂la₂. Ia₁ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ia₁ ángeles i₂jmo₅ 'í₁ quiáin₅ co₂tan₅₄ bá₄ jɨ́in₂ Ŋe'₃ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.*

12 ’¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂? Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jan₂ dsa₂ 'ŋio₅ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ já'₂ cha'₂, në₁jua'₂ ca₂i₃cón'₅ jan₂, ¿tsa₁ ja₁jaun₂ chein'₂ ne₄ dsɨ₂con'₂ i₂quéin'₂ co₂ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-né₂ (99) con'₂ i₂te₂ 'éi₂, jaun₂ dsó₅ táng₃ dsɨ₂'niai'₂ i₂tsá₃ chan₂ 'éi₂? 13 Jë₁ma₂ca₂dsáu'₂ në́₃, a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'io'₂ jmo₂₃ o₄quió'₄ i₂jan₂ 'éi₂ con'₂ guë́₄ i₂quéin'₂ co₂ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-né₂ i₂tsá₃ i₂cón'₅. 14 Le₂në₅ bá₄ ján₃, Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ tsá₃ 'nio₃ jua'₅₄ dsɨ₃cón'₅ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ i₂lɨ́n₅ guein₂ bë'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂la₂.

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ 'én₂ dsa₂ dsáu₁ rɨin'₅₄

(Lucas 17:3)

15 ’Chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂ca₂jmóg'₂ jan₂ rɨ́ng'₂, dsia₄ de'₂ 'nia'₂ jág₁ ja₁con'₂ guiong'₅₄, ja₁jaun₂ jme₁jniag'₂ ne₅₄ 'e₂ a₂ca₂jmóg'₂. Në₁jua'₂ ca₂tón'₃ juɨ₅ jág₁ quiáng'₂, ja₁jaun₂ ca₂dsan₃ bá₄ mɨ'₅₄, ca₂lë₃ bá₄ táng₃ rɨ́ng'₂ quiain'₅₄. 16 La₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tón'₃ juɨ₅ jág₁ quiáng'₂ në́₃, te'₂ on₃-ún₂ dsa₂ sián'₂ ia₁jaun₂ “ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lé₂ jióg'₂ 'í₁ quian'₅₄ on₃-ún₂ dsa₂ i₂jáng'₃ jág₁ dsau₅, në₁jua'₂ tí₅ jág₁ jaun₂.”† 17 Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tón'₃ juɨ₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, chei'₅₄ guá'₅; në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tón'₃ juɨ₅ on₃ guë'₂ jág₁ quió'₅ guá'₅ në́₃, të₂le₃ ja₁ŋó₄ jaun₂, jmo₄ 'au'₂ jɨin'₅₄ lia'₂ ja₁jɨng'₄ jan₂ dsɨ₂nau₂, o₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ i₂cág'₅ cu₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄ 'e₂.

18 ’A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂tsá₃ cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió₃, ján₃ bá₄ tsá₃ lé₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió₃, a₂jaun₂ bá₄ lé₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

19 ’Ján₃ bá₄ juá'₅ jniá₂, në₁jua'₂ on'₃ 'nia'₂ jmo'₂ caun₂ jág₁ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, a₂mɨ́'₁ 'nia'₂ 'e₂ a₂'niog'₂ mɨ́'₁, cuë₃ bá₄ Ŋe'₃ jniá₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 20 Ia₁ jë₁le₁ŋɨ'₂ on₃-ún₂ o₄quió₃ jniá₂, jë₄ jaun₂ bá₄ 'eng₅₄.

21 Jaun₂ Pe₄ në́₃ ca₂ŋag₃:

―Te₁gui'₅₄, ¿con'₂ je₂liá'₂ ráun₂ 'nió'₅ 'én₄ jniá₂ dsáu₁ rɨ́ng'₃ në₁jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂ca₂jmóg'₂? ¿'A₂ lia'₂? ¿Guio₃ ráun₂?

22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₁ tsá₃ juá'₅ jniá₂ jŋia'₅₄ guio₃ ráun₂. Ta₁'nag'₂ co₂ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃ ráun₂ a₂jma₃guio₃ (70 X 7 = 490)‡ bá₄ juá'₅ jniá₂.

Jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂'én₂ dsáu₁ rɨn'₅₄

23 ’Uɨg₅₄ jaun₂, lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ rag₅₄ i₂ca₂mág₃ cuentas quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄. 24 Jaun₂ jme₁ma₂jme₂lióg₃ chein'₂ cuentas, jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ le₁jŋiai₂₃ jan₂ dsa₂ i₂rɨn₅ guia₃ mei₅ talentos. 25 La₁, ia₁ tsá₃ 'e₂ cha₂ quian'₅₄ a₂quí₃, jaun₂ ca₂jmo₃ rag₅₄ 'éi'₃ a₂dsɨ₃'nɨ₄ dsa₂ 'éi₂ lia'₂ jma₃quian'₅₄ 'io₅₄ quiáin₅, chi'₂ quiáin₅ në́₃, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jme₁cha₂ quió'₅ në́₃, ia₁jaun₂ le₂jaun₂ jme₁dsian₅ a₂rɨin₂. 26 La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂já₃ ca₂chi₃jné₃ ne₄ rag₅₄ juɨg₅₄, jaun₂ ca₂mɨ₃ tion₅₄ ca₂juá'₂: “Gui'₅₄ quiáng₃, jmo₄ juɨn'₂ 'au'₂ quian'₅₄ jniá₂, a₂quɨ́₄ bá₄ jniá₂ quiáng'₂, ca₂le₃jë́₃.” 27 Jaun₂ juɨg₅₄ në́₃ ca₂dsia₃ bá₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁coin₂, jaun₂ ca₂'éin₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁rɨin₂, jaun₂ ca₂lió₂ bá₄.

28 'La₁ dsɨ₂juɨ₅ jme₁o₂'ɨ́in₃ jaun₂ në́₃, ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ rɨin'₅₄ i₂rɨn₂ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ cu₄ denarios quió'₅. Jaun₂ ca₂tɨ́in₂ dsɨ₂lag₄ rɨin'₅₄, ca₂güɨ'₃ tiá₂, ca₂juá'₂: “¡Qui₄ a₂rɨng'₂ quió₃!” 29 Jaun₂ rɨin'₅₄ 'éi₂ në́₃ ca₂chi₃jné₃ ne₅₄, jaun₂ ca₂mɨ₃ tion₅₄ ca₂juá'₂: “Jmo₄ juɨn'₂ 'au'₂ quian'₅₄ jniá₂, a₂quɨ́₄ bá₄ jniá₂ quiáng'₂, ca₂le₃jë́₃.” 30 La₁ i₂jan₂ në́₃ tsá₃ ca₂gue₃, jaun₂ juɨ₅ 'né₅ 'má₃ bá₄ ca₂i₁tio'₂. Ca₂lia'₂ jaun₂ ca₂'mag'₂ dsɨ́₅ ca₂lia'₂ ca₂quí₃ rɨin'₅₄ ca₂le₃jë́₃. 31 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ rɨin'₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ sián'₂, ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂i₁con₂ jág₁ ne₄ juɨg₅₄ ca₂i₁jua'₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂lë₃ jaun₂. 32 Jaun₂ ca₂jmo₃ juɨg₅₄ 'éi'₃ ca₂i₁quiong₅₄ táng₃ dsa₂, jaun₂ ca₂të₃ juɨg₅₄ dsi₂néi₂ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂: “'Ne₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃, ¡'e₂ guë́₄ 'ŋio₅ 'lɨn'₅₄ 'ne₂ ca₂'uɨ́ng'₂! Jua'₂ në₂'én₃ bá₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁rɨng'₂ quió₃, ia₁ në₂mɨ'₅₄ tion₅₄-jan₃. 33 ¿Tsa₁ dse₃ jua'₅₄ le₂jaun₂ bá₄ në₂dsia'₅₄ ŋéi₂ 'au'₂ rɨ́ng'₂, juɨ₁lia'₂ në₂dsia₃ jniá₂ ŋéi₂ dsɨ₃ 'ŋiag'₂?” 34 Të₃ ma₂'ne₂ jaun₂ juɨg₅₄, ca₂jɨ́in'₂ dsa₂ 'éi₂ o₄gú₃ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ 'né₅ 'má₃, ca₂jmo₃ ca₂lia'₂ ca₂quí₃ jë₂ a₂jme₁rɨin₂.

35 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús guë́₄ në́₃:

―Ján₃ bá₄ le₂në₅ jmo₃ Ŋe'₃ jniá₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quian'₅₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂'én'₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂.

19

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂

(Marcos 10:1-12; Lucas 16:18)

1 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Jesús jág₁ në₅, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ 'uë₃ Galilea, jaun₂ ca₂dsióg₃ të₂le₃ quióng₄ Cuá₃ Jordán. 2 Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂jme₃quiong'₅₄, jaun₂ ca₂jme₃'lióin₂ dsa₂ i₂qui₂le₁dso'₅₄.

3 Jaun₂ në́₃, i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús a₂jŋia'₅₄ con'₂ cáun₂ táu₂. Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'I₄ 'éi'₃ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂ ne₄ 'uɨg₅₄ në₁'e₂ caun₂ a₂lë₃?

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Tsa₁ ma₂ca₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂, ja₁juá'₂ i₂ca₂jmó'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₂ne₁: “Ca₂jmói'₂ dsa₂ ŋe'₂ dsa₂ mɨ́₂ në́₃”?* 5 Ca₂juá'₂ në́₃: “'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ téin₂ chog₅₄-jmei₂ jaun₂ con'₂ tiain'₃ quiain'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂, jaun₂ jë₁le₃oin₃ léin₂ caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ́₅.”† 6 Jaun₂ dsióg₄ léin₂ jan₂ bá₄, tsá₃ ma₃lë́₂ oin₃. Jaun₂ tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jua'₅₄ jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jma₃quén₅ a₂ma₂ca₂dsia₃ Diú₄ rë₂.

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ fariseos:

―¿'E₂ guë'₂ lë₃ në́₃ ca₂jmo₃ Moisés 'éi'₃ a₂lé₂ le₃jmo₃ dsa₂ ŋe'₂ caun₂ si₂ të₃ron₅₄ cuë́'₃ 'io₅₄ ja₁juá'₂ a₂téin₂ rɨin'₅₄, jaun₂ guë́₄ ma₂lé₂ dsei₂₃?

8 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ tsá₃ nág'₁ 'nia'₂ guiong'₅₄ bá₄ jaun₂ ca₂cuë₃ 'éi₂ jmɨg₄ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂; la₁ lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ tsá₃ le₂në₅ jme₁lë́₄. 9 La₁ jniá₂ juá'₅, juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂lë₁tén₂ dsɨ₂i₂gu₂, on₃jua'₅₄ a₂cha₂ lë₃, në₁jua'₂ on₃ guë'₂ jua'₅₄ ia₁ a₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂sián'₂; në₁jua'₂ jë₁ma₂ca₂lë₃ jaun₂, cáin₂ táng₃ 'io₅₄ sián'₂, 'no₂₃ dso₄ ne₄ Diú₄; ján₃ bá₄ le₂në₅ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂jén'₂ gu₂ quian'₅₄ jan₂ 'io₅₄ i₂ma₂téi₂ dsa₂ në́₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'no₂₃ dso₄ ne₄ Diú₄.

10 Jaun₂ lë₃, ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Në₁jua'₂ le₂në₅ cha₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ quió'₅ dsa₂ ŋe'₂ dsa₂ mɨ́₂, ¿tsa₁ dse₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ jéin'₂ co₂ŋei'₅₄ gu₂?

11 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ lé₂ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ jua'₅₄ lé₂ le₃jmo₃ le₂në₅; jŋia'₅₄ lia'₂ i₂ma₂cuë₃ Diú₄ bí₂ a₂le₃ŋɨ́i'₂. 12 'Lióng₂ bá₄ 'uɨg₅₄ cha₂ a₂tsá₃ le₃jén'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂lɨn₅₄ gu₂; ia₁ i₂lɨn₅₄ le₂jaun₂ ma₂lɨ́in₅ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃cháin₃ a₂tsá₃ lé₂ le₃jéin'₂ gu₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃, ia₁ a₂ma₂ca₂jmóg'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄ té'₃; i₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃, ia₁ a₂co₂ŋei'₅₄ ma₂quí'₃ dsɨ́₅ a₂tsá₃ jéin'₂ gu₂ ne₄ o₄quió'₄ ja₁gon₂ Diú₄. Juɨ₁lia'₂ i₂tió'₅ jme₃ti₃ jág₁ la₂, juɨ₁jmo₁₂.

Ca₂jme₃gon'₅₄ Jesús chi'₂-guein₂

(Marcos 10:13-16; Lucas 18:15-17)

13 Jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ ca₂o₃jŋiai₃ guein₂ quiáin₅ ne₄ Jesús ia₁jaun₂ qui₃nɨ́i'₂ gu₂, tsɨ́'₃ Diú₄ o₄quió'₄ në́₃. La₁ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃ ca₂jéin₂ dsa₂. 14 La₁ Jesús në́₃, ca₂juá'₂:

―Cuë₄ 'nia'₂ jmɨg₄ juɨ₁ja₂lén₂ chi'₂-guein₂ cong₂; tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ le₂në₅ jua'₅₄ jnɨg'₅₄, ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂le₂në₅ bá₄ guë'₂ i₂ca₂tɨ́n₂ ja₁gon₂ Diú₄.

15 Jme₁ca₂lë₃ chi₂láin'₂ le₂jan₂ le₂jan₂ guein₂ a₂jme₂gu'₅₄, ca₂ŋái'₃ bá₄ jaun₂.

Jan₂ dsó₂ chi'₂ cha₂ cu₄ ca₂dsia₃ jág₁ quiain'₅₄ Jesús

(Marcos 10:17-31; Lucas 18:18-30)

16 Jan₂ dsó₂ chi'₂ ca₂jme₃quián₃ con₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Të₅ dsen₃, ¿'e₂ jmo₅₄ jniá₂‡ ia₁jaun₂ léi₂ ja₁le₃chang₂ co₂tan₅₄?

17 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ të́'₅ jniá₂ dsen₃?§ Jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ bá₄ i₂chan₂ i₂lɨ́n₅ i₂dsen₃, i₂'éi₂ lɨ́n₅ Diú₄. La₁ në₁jua'₂ 'niog'₂ 'ú'₄ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄, jme₁ti₁ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄.

18 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsó₂ 'éi₂:

―¿'E₂ 'éi'₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Tsá₃ jŋɨ́g'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂; tsá₃ nióg'₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂; tsá₃ 'áng'₁ a₂cha₂ quió'₅ rɨ́ng'₂; tsá₃ jmó'₂ jua'₅₄ jang'₅₄ jág₁ të₂jág₁ a₂jmag'₅₄ rɨ́ng'₂; 19 a₂jme₁gang'₃ chog'₂-ŋéi'₅;* a₂jme₁'nióg'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂ në́₃.†

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsó₂ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ma₂guio₃ jme₂tí₂. ¿'E₂ guë́₄ a₂siá'₂ 'nió'₅ jmo₅₄?

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Në₁jua'₂ 'niog'₂ léng'₂ jan₂ dsa₂ i₂rë₂'ŋia₅ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, guan'₂ o₂'nag₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quiáng'₂, jaun₂ o₂dsio'₅₄ ja₁con₂ dsa₂ te₂ŋé₂, jaun₂ le₂në₅ le₃cha₂ a₂jlá'₁ quiáng'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; jaun₂ guë́₄ ŋe'₅₄ quian'₅₄ jniá₂.

22 La₁ jme₁ca₂nág₂ dsó₂ jág₁ në₅, ca₂ŋái'₃ 'lia'₂ dsɨ́₅, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁cha₂ cu₄.

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'e₂ guë́₄ quian₅ ta₁ quió'₅ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ a₂'í₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄. 24 Juá'₅ jniá₂, tsá₃ guë́₄ 'e₂ ta₁ quian₅ a₂lé₂ le₃ŋɨ́₃ jan₂ já'₂ camello juɨ₅ tau₂ mɨ₂cu₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ a₂'í₂ ja₁gon₂ Diú₄.

25 Jme₁ca₂nág₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ jág₁ në₅, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄ con'₂ guioin₅₄:

―¿I₂'ein₂ bá₄ guë'₂ jaun₂ në́₃ i₂lé₂ le₃tɨ́n'₄?

26 Jaun₂ ca₂jág₃ Jesús ca₂jɨ́in₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ jaun₂, të₂le₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₁lɨ́g'₂ tsá₃ lé₂ le₃lé₂. La₁ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ca₂le₃jë́₃ bá₄ lé₂ le₃lé₂.

27 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ në́₃:

―Te₁gui'₅₄, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jme₁cha₂ quián₂ jnia'₅₄ ma₂ca₂tén'₃ dsɨ₅ jnia'₅₄ ma₂qui₂ca₂tí₄ ia₁ a₂'én₅ jnia'₅₄ 'ne₂. ¿'E₂ a₂tag₃ jnia'₅₄ në́₃?

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂juá'₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁le₃'mag'₂ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ niog₅ lë́₅ mɨ₂güɨ́g₃, jë₁ma₂ca₂të́₂ rë₁guá₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ta₁ jlá'₁ quió'₅, jaun₂ 'nia'₂ në́₃ i₂ma₂ja₂nóg'₅ quiong'₅₄ jniá₂, nio₃ gog'₂ 'nia'₂ jma₃cáun₃ ta₁ a₂tiáng'₄ jmó'₂ gong'₂ qui₁dsɨ́'₂ 'éi'₃ ta₁guia₃-tɨ́n₂ nió'₃ dsa₂ juɨg₂ tsɨ₁jon₂ Israel. 29 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ján₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂ca₂tén'₃ dsɨ́₅ dsi₂néi₂ quió'₅, i₂ma₂ca₂tén'₃ dsɨ́₅ chi'₂ rɨn'₅₄, o₃ chog₅₄-jmei₂, o₃ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅, o₃ chi'₂ quiáin₅, i₂ca₂tén'₃ dsɨ́₅ ca₂tí₂ ja₁nau₂ quió'₅ në́₃, 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, ia₁ gue₃ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ ŋag₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂ma₂ca₂tí₂, ton'₂ gue₃ ján₃ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄. 30 La₁ rë₂në́₃ juɨn₅ lɨn₃ i₂lɨ́n₅ i₂quen₅, la₁ jmɨg₄ jaun₂ léin₂ dsa₂ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂; le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'e₂ quen₅ rë₂në́₃ lia'₂ con'₂ niog₅ lɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, léin₂ i₂le₂'uɨg₅₄.

20

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ caun₂ ja₁nau₂

1 ’Lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ i₂o₂'ɨn₅ të₃ o₃'iog₂, ca₂i₁tioin₁₂ dsa₂ i₂jmo₃ ta₁ ja₁nau₂ quió'₅ ja₁jnia₄ cho'₅₄ uɨng₂ uvas. 2 Ca₂lɨ́'₃ bá₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂jmo₃ ta₁ a₂'liain'₅₄ jma₃ca₂'éi'₃ cu₄ denario lia'₂ co₂jmɨg₄, jaun₂ ca₂chein₃ dsa₂ 'éi₂ juɨ₅ ja₁nau₂ quió'₅. 3 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ o₂'ɨ́in₃ táng₃ con'₂ hora ŋí₁ ŋi₃ të₂le₃ o₃'iog₂,* jaun₂ ca₂jɨ́in₂ dsa₂ sián'₂ i₂tión₂ jɨn₅₄ jë₄ 'ma'₅₄. 4 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂: “O₂nó'₅ 'nia'₂ ján₃ o₂jmo₄ ta₁ ja₁nau₂ quió₃, quɨ́₄ bá₄ jniá₂ 'liang'₅₄ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄.” Jaun₂ i₃lén₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂. 5 Jaun₂ o₂'ɨ́in₃ táng₃ con'₂ dsi₂ŋí'₃,† con'₂ siá'₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅ të₂le₃ ca₂'láu₂ në́₃;‡ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃ ján₃. 6 Con'₂ siá'₂ o₂'ɨ́in₃ bá₄ guë́₄ con'₂ hora ŋí₁ 'ŋiá₂ të₂le₃ ca₂'láu₂,§ ŋó₃ juɨ₅ jë₄ 'ma'₅₄, jaun₂ ca₂dsáin'₂ táng₃ dsa₂ i₂jɨn₅₄ tión₂. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂: “¿'E₂ lë₃ tión'₂ 'nia'₂ ja₁lá₃ ta₁ne₁jmɨg₄ tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo'₂?” 7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂juá'₂: “Ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ tio₅.” Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ ca₂juá'₂: “O₂nó'₅ 'nia'₂ ján₃, o₂jmo₄ ta₁ ja₁nau₂ quió₃; quɨ́₄ bá₄ jniá₂ 'lian'₅₄ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄.”

8 'Jme₁ca₂nei₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂juá'₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ i₂te₂né'₂ dsa₂ ta₁: “Te'₂ dsa₂ i₂ma₂në₂jmo₃ ta₁, jaun₂ quɨ'₅₄ 'liain'₅₄. Jme₁lióg₄ de'₂ jŋiá₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂në₂tión'₂ jë₁ca₂tó'₂, jaun₂ dsian₅ quian'₅₄ i₂në₂tión'₂ le₂'uɨg₅₄.” 9 Jaun₂ dsi₃lén₂ dsa₂ i₂ca₂tón'₂ ca₂jmo₃ ta₁ hora ŋí₁ 'ŋiá₂ të₂le₃ ca₂'láu₂, jaun₂ le₂jain₂ le₂jain₂ ca₂gue₃ 'liain'₅₄ jma₃ca₂'éi'₃ cu₄ denario. 10 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂ca₂i₃ton'₅₄ le₂'uɨg₅₄, i₃jiog₅ dsɨ́₅ a₂jme₁gue₃ guë́₄ ŋag₅₄ 'liain'₅₄; la₁ co₂rë₂ bá₄ 'liain'₅₄ ca₂gue₃ jma₃ca₂'éi'₃ cu₄ denario le₂jain₂ le₂jain₂. 11 La₁ jme₁ma₂në₂gue₃ 'liain'₅₄, i₃léin₂ i₃chog'₄ dso₄ ne₄ juɨg₅₄, 12 jaun₂ ca₂juá'₂: “Dsa₂ i₂o₃lén₂ jë₁ca₂tó'₂, caun₂ hora bá₄ në₂tióin'₂ në₂jmo₃ ta₁; co₂jaun₂ bá₄ 'liain'₅₄ në₂gue₃ ján₃ con'₂ 'liog'₅₄ jnia'₅₄ i₂në₂tió'₄ në₂jmó₁ ta₁ ta₁ne₁jmɨg₄ në₂ŋag₅₄ 'iog₂ dséi₂ 'ŋio₅ lɨn₃.” 13 La₁ ca₂ŋag₃ juɨg₅₄ ca₂tsɨ́'₃ jan₂: “A₂mei₅₄ quiáng₃, tsá₃ 'e₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmo₅ jniá₂ ja₁cong'₂. ¿Tsa₁ ca₂lë₃ jág₁ a₂'liang'₅₄ ca₂'éi'₃ cu₄ denario guë'₂? 14 Juɨ₁le₂'ŋio₂ 'au'₂ con'₂ ma₂'liang'₅₄ në₅, guan'₂ quiáng'₂. Në₁jua'₂ jniá₂ le₂në₅ ca₂lë₃ dsɨ₃ quɨ́₄ 'lian'₅₄ dsa₂ i₂në₂tong₅₄ jë₁ca₂tó'₂ con'₂ 'lian'₅₄ 'ne₂, 15 ¿o₃ tsa₁ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ jmo₅₄ quian'₅₄ cu₄ quió₃ 'a₂ lia'₂ jŋia'₅₄ 'nio₃ jmo₅₄? ¿O₃ ja₂ uɨg₅ 'au'₂ 'e₂, ia₁ a₂'ua₁ dsɨ₃?”

16 'Jaun₂ në́₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂ rë₂në́₃, léin₂ i₂le₂'uɨg₅₄ jmɨg₄ jaun₂; le₂në₅ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ i₂le₂'uɨg₅₄ rë₂në́₃, léin₂ dsa₂ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂.

Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Marcos 10:32-34; Lucas 18:31-34)

17 Jme₁ma₂'en₅₄ Jesús juɨ₅ uɨ́g₂ tso₄ a₂dsióg₄ Jerusalén, jaun₂ ca₂të́'₃ cau₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

18 ―Juɨ₁lia'₂ jág'₂ 'nia'₂, tio'₅₄ jniog₄ juɨ₅ tso₄ la₂ a₂dsi₁náu₅ Jerusalén. Ja₁jaun₂ jáng'₂ dsa₂ jɨ́in'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, ne₄ të₅juá'₅ në́₃; 'éi₂ guë́₄ në́₃ cuë₃ 'éi'₃ a₂jŋag'₃ dsa₂. 19 Jáng'₂ dsa₂ në́₃ o₄gú₃ dsɨ₂nau₂ ia₁jaun₂ jmóg'₂ burlas, qui₃bóg₂ dsa₂, jaun₂ guë́₄ tioin₃ cróg₄ jŋag'₃; la₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂, jein'₅₄ le₃chain₂ bá₄ táng₃.

Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂mɨ₃ chog₅₄ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄

(Marcos 10:35-45)

20 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ chog₅₄ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo, ja₁'en₅₄ Jesús. Jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ca₂mɨ₃ a₂jmo₃ 'éi₂ dse₃ dsɨ́₅. 21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ 'niog'₂ 'ne₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ chog₅₄ chi'₂ 'éi₂:

―¿Tsa₁ cuë́'₁ jmɨg₄ a₂tian'₃ jma₃jan₂ chi'₂ quiáng₃ cong'₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁ne'₅₄ gong'₂ ne₄ta₁ quiáng'₂, jan₂ të₂le₃ gog'₂ ne₁, jan₂ guë'₂ të₂le₃ gog'₂ jen₅?

22 La₁ Jesús në́₃ ca₂ŋag₃:

―Tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ a₂mɨ'₂. ¿Tian'₃ 'nia'₂ dsɨ₃ŋɨ́g'₂ ca₂le₃jë́₃ juɨ₁lia'₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́₂ jniá₂ guë'₂?*

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Tián₂ bá₄ jnia'₅₄.

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Dsón'₂ bá₄ jaun₂ dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ dsɨ₃ŋɨ́₂ jniá₂,† la₁ juɨ₁lia'₂ a₂juá'₂ 'nia'₂ në₅ a₂tiáng'₄ jma₃ca₂ton₂ cau₅ quió₃, on₃jua'₅₄ jniá₂ ca₂tɨ́ng₂ cuë₅₄ a₂jaun₂. Ja₁jaun₂ ma₂jmo₃ Ŋe'₃ jniá₂ co₂jŋia₅₄ a₂tian'₃ con'₂ i₂ca₂tɨ́n₂ bá₄.

24 Rɨin'₅₄ i₂guian₃ guë́₄ 'éi₂ në́₃ ca₂rë₃'néi₃ quian'₅₄ i₂on₃ 'éi₂ jme₁ca₂nág₂ jág₁ jaun₂. 25 La₁ ca₂të₃ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ dsɨ₂tan₅₄ dsa₂ can'₅₄ i₂tián'₅ gon₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂,‡ qui₂toin'₂ dsa₂ 'éi'₃ bén₂. Le₂jaun₂ bá₄ jmo₅ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂tan₅₄ i₂sion₅ guë́₄, tiáin'₅ goin₂ jmo₂₃ 'éi'₃. 26 La₁ jɨn'₄ 'nia'₂, tsá₃ le₂jaun₂ lé₂. Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ jmo₃ juɨn'₂, ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ ta₁ ne₄ rɨin'₅₄; 27 chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ 'nio₃ cán₂ ne₄ juɨ₅, 'nió'₅ jme₃ti₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. 28 Ia₁ le₂në₅ bá₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, tsá₃ ta₁ jaun₂ já₅ jua'₅₄ a₂jme₃ti₃ dsa₂ ne₅₄; a₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂ bá₄ já₅, a₂quí₃ quian'₅₄ 'mú₃ co₂'nió'₄ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ tɨ́n'₄ juɨn₅.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús on₃ dsa₂ ten₄

(Marcos 10:46-52; Lucas 18:35-43)

29 Jme₁ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ 'uɨin₂ juɨg₂ Jericó, juɨn₅ dsa₂ ja₁jaun₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ Jesús. 30 Juɨ₅ ja₁ŋó₄ jaun₂, jme₁tián'₄ on₃ dsa₂ ten₄ cau₅ juɨ₅. Dsa₂ 'éi₂ në́₃ jme₁ca₂nág₂ a₂ŋó₅ Jesús cau₅ jaun₂, ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Te₁gui'₅₄, tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jnia'₅₄!

31 Jaun₂ ca₂jí₂ bá₄ dsa₂ ia₁jaun₂ dsɨ₃léin₂ tei₄. La₁ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂tóin'₂ bá₄, ca₂juá'₂:

―¡Te₁gui'₅₄, tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jnia'₅₄!

32 Jme₁ca₂nág₂ Jesús, jaun₂ ca₂nau₂, jaun₂ ca₂të́'₃ le₃on₃ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ 'niog'₂ 'nia'₂ jmo₅₄ jniá₂ o₄quián'₂ 'nia'₂?

33 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Te₁gui'₅₄, a₂jnia₅₄ mɨ₂ne₄ bá₄ jnia'₅₄ 'niog₂.

34 Jaun₂ ca₂dsia₃ bá₄ Jesús ŋéi₂ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂tí₂ gu₂ jme₁ne₁ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jnia₃ jme₁ne₁ dsa₂, jaun₂ i₃léin₂ bá₄ jaun₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ Jesús.

21

Ca₂'í₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Jerusalén

(Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19)

1 Jme₁ma₂quián₅ dsi₁léin₂ Jerusalén, dsi₃léin₂ quián₅ juɨg₂ Betfagé a₂niog₅ cau₅ Má'₂ Olivos, ja₁jaun₂ ca₂chen₃ Jesús on₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, 2 ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ juɨg₂ pí'₁ niog₅ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅. Ja₁jaun₂ dsian'₂ 'nia'₂ jan₂ i₂bú'₄ mɨ́₂ rë₂'ŋe'₅₄, chéin'₅ quian'₅₄ guein₂ quiáin₅. O₂chein'₅₄ 'nia'₂ jaun₂ të'₅₄ ja₁lá₃. 3 Në₁jua'₂ 'ein₂ ŋag₅ 'e₂ lë₃ tsɨin'₅₄, jaun₂ juɨg'₅₄ 'nia'₂: “Te₁gui'₅₄ bá₄ 'nio₃ ca₂tiá₂.” Jaun₂ në₃ cón'₅ bá₄ cuag₃.

4 Ca₂lë₃ le₂në₅ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂ca₂tó'₂ ne₄ si₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, jme₁ca₂juá'₂:

5 Chei'₅₄ dsa₂ juɨg₂ i₂tián'₅ Sión:

“Jag₄, në₅ jón'₅ Rag₅₄ quián'₂ 'nia'₂ ja₁cong'₂,

a₂lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ me'₂, tsá₃ jláin'₁,

jóin'₅ co₂dsɨin₅₄ jan₂ bú'₄,

jóin'₅ quian'₅₄ jaun₅ já'₂ i₂cán₂ lio₅₄ bá₄”.*

6 Jaun₂ ca₂i₃lén₂ bá₄ i₂on₃ 'éi₂, ca₂jmo₃ bá₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂cuë₃ Jesús. 7 Jaun₂ ca₂i₁te₂ bú'₄ lia'₂ jma₃quian'₅₄ guein₂ quiáin₅, ca₂i₁jiog₃ ja₁'en₅₄ Jesús. Jaun₂ ca₂jlág₂ nɨ₁tsɨn'₅₄ mɨ₂ca'₄ já'₂, jaun₂ guë́₄ ca₂co₃dsag₅₄ Jesús. 8 Jaun₂ dsa₂ juɨn₅ i₂quiain'₅₄ në́₃ i₂jŋiá₅ le₃ne₄ juɨ₅ qui₂ca₂néi'₃ 'mɨ'₂ le₂'i₄ juɨ₅ ja₁ŋɨ́₃ Jesús; i₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₂ca₂'nia₃ mog'₅₄ 'ma₂tsɨ́n₅, qui₂ca₂jó₃ dsi₂juɨ₅. 9 Dsa₂ i₂i₃lén₂ le₃ne₄ juɨ₅, quian'₅₄ i₂ja₂lén₂ le₃chi₁co'₅₄ në́₃, qui₂ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

¡Juɨ₁le₂juɨn'₂† bá₄ tsɨ₁jon₂ David!

¡Juɨ₁le₂jŋió₃ bá₄ i₂në₅ i₂já₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄!‡

¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃!

10 Jme₁ca₂'í₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ qui₂ca₂tón'₂ go₂'i₃ dsa₂ juɨg₂, juɨn₅ i₂qui₂ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ bá₄ në₅?

11 Jaun₂ qui₂ca₂ŋag₃ dsa₂ juɨn₅ i₂quian'₅₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―Jesús bá₄ la₂, dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, i₂chan₂ juɨg₂ Nazaret ja₁tén₄ Galilea.

Ca₂'uɨ́n'₂ Jesús dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ dsia₅ 'ma'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅

(Marcos 11:15-19; Lucas 19:45-48; Juan 2:13-22)

12 Ca₂dsióg₃ Jesús jme₁ca₂dsióg₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ qui₂ca₂'uɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁ma₂tion'₅₄ dsia₅ 'ma'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅, dsa₂ i₂'nag₅, i₂qui₂lá₅ në́₃, qui₂ca₂jéin'₃ nɨ₁mesa ja₁jme₁jmó'₂ dsa₂ ta₁ jme₂tsɨ́in₃ cu₄, qui₂ca₂quɨ́'₂ 'ma₂sɨ₅₄ ja₁jme₁tián'₄ dsa₂ i₂'nɨ₅ i₁ju₂; 13 jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ne₄ Si₂ juá'₂: “'Né₅ quió₃ lë́₅ ca₂ne₅₄ 'né₅ ja₁të₁ja₂lén₂ dsa₂ ja₂chi'₅₄ Diú₄”;§ la₁ 'nia'₂ në́₃ ma₂jmo'₅₄ në₂jag₄ bá₄ të₂'lau₂ quió'₅ dsa₂ 'ang₂.*

14 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ ten₄ quian'₅₄ dsa₂ guian'₅₄ në́₃ con₂ Jesús i₁dsi₅ guá'₅, jaun₂ ca₂jme₃'lióin₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂. 15 La₁ jme₁ca₂jág₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ të₅juá'₅ léi₄ jlá'₁ a₂ca₂jmo₃ Jesús jaun₂, ton'₂ ia₁ ca₂nág₂ në́₃ tion'₅₄ chi'₂ co₂mɨ'₅₄ qui₂guió'₅ i₁dsi₅ guá'₅, a₂juá'₂: “¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ tsɨ₁jon₂ David!”, jaun₂ ca₂rë₃'néi₃. 16 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿Tsa₁ nag'₂ 'e₂ juá'₂ chi'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₅, nag₅ bá₄ jniá₂. Ia₁, ¿tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂ ja₁juá'₂:

Te₁gui'₅₄, 'ne₂ bá₄ ma₂ca₂jmo'₅₄

'e₂ a₂'uë₂ mɨ₂'o₄ chi'₂ bë'₅₄

quian'₅₄ mɨ₂'o₄ guein₂ tei₄ i₂guén'₅ dsi'₅₄,

'uë₂ jág₁ a₂jme₂juɨin'₂ 'ne₂?†

17 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ bá₄ ja₁tion'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂ŋái'₃ táng₃ juɨg₂ Betania. Ja₁jaun₂ ca₂jŋia₂ caun₂ nei₅.

Ca₂juá'₂ Jesús caun₂ jág₁ a₂ca₂cuë́'₃ uɨg₅ caun₂ nɨ₁'ma₂ higuera a₂tsá₃ mɨ́g₂ cha₂

(Marcos 11:12-14, 20―26)

18 Jme₁jnia₃ jaun₂, jme₁ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ a₂i₂lein₃ táng₃ juɨ₅ jë₄ juɨg₂ Jerusalén. Jesús në́₃ ca₂tá'₂ i₁cón'₅. 19 Jaun₂ ca₂jág₃ caun₂ nɨ₁'ma₂ higuera a₂dsi₅₄ cau₅ juɨ₅, jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ 'uɨg₅₄, la₁ tsá₃ 'e₂ mɨ́g₂ ca₂dsó'₂ guë'₂ guei'₅₄ nɨ₁'ma₂; jŋia'₅₄ lia'₂ jmá'₃ mog'₅₄ bá₄ cha₂. Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ nɨ₁'ma₂:

―¡Lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄, tsá₃ ma₃juɨ₁'ag₅₄ mɨ́g₂ quiáng'₂!

Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂rë₃quéin₃ nɨ₁'ma₂ jaun₂. 20 Jme₁ca₂të́₂ ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ con'₂ tan₅₄ lia'₂ dsɨ₂juɨ₅ ca₂rë₃quéin₃ nɨ₁'ma₂ në₅?

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂'éi'₂ 'nia'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂ lia'₂ 'éng'₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ juɨ₁lia'₂ a₂në₂jmo₃ jniá₂ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ higuera në₅, lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂, ia₁ lé₂ le₃jua'₅₄ 'nia'₂ ján₃ juɨg'₅₄ nɨ₁má'₂ ó₃: “Jŋiag'₃ ja₁në₅, o₃ o₂'ú₅ jmɨ₁ŋí'₄”, le₂jaun₂ dsón'₂ lé₂ bá₄. 22 Le₂jaun₂ bá₄ ján₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ jme₁mɨ'₂ ne₄ Diú₄, në₁jua'₂ 'én'₂ të₃dsón'₂ 'nia'₂, guéi'₁ bá₄ 'nia'₂.

Jesús bá₄ i₂'io₅ 'éi'₃

(Marcos 11:27-33; Lucas 20:1-8)

23 Jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ të₁lia'₂ 'ein₅₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂, jaun₂ ca₂jme₃quián₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ can'₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂, con₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ ta₁ lɨ́n'₅ 'ne₂, 'e₂ lë₃ jmo'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo'₂ ŋɨ'₂? ¿'Ein₂ ca₂cuë₃ bí₂ 'éi'₃ në₅?

24 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ ŋag₄ jniá₂ caun₂ 'nia'₂: në₁jua'₂ ca₂ŋag'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ tí₅, jaun₂ guë́₄ juá'₄ jniá₂ 'ein₂ cuë₅ bí₂ 'éi'₃ a₂jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₂₃. 25 Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂chon₃ Juan₅₄ jmɨg₂ dsa₂, ¿'ein₂ quió'₅ 'éi'₃ jaun₂? ¿Quió'₅ Diú₄, o₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'e₂?

Jaun₂ ca₂dsia₃ dsa₂ can'₅₄ jág₁ con'₂ guioin₅₄, ca₂juá'₂:

―Në₁jua'₂ ca₂chei₅₄ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ bá₄ jaun₂, në₃ cón'₅ bá₄ ŋag₃: “¿'E₂ lë₃ tsá₃ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ 'éi₂?” 26 La₁ në₁jua'₂ ca₂ŋag₄ guë'₂ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, le₃'ne₂ dsa₂ juɨg₂ quian'₅₄ jniog₄, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ jmo₂₃ dsɨ́₅ a₂jme₁lɨ́n₄ Juan₅₄ jan₂ dsa₂ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. 27 Jaun₂ në́₃, ca₂ŋag₃ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Tsá₃ a₂jaun₂ ne₄ jnia'₅₄ 'ein₂ ca₂chen₃ 'éi₂.

Jaun₂ në́₃, ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ le₂në₅ tsá₃ juá'₄ jniá₂ 'ein₂ cuë₅ bí₂ a₂jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₂₃ ŋɨ₂₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ on₃ ja₁ŋi'₅₄ jan₂ dsa₂

28 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jág₁ la₂? Jan₂ dsa₂ jme₁chan₂ on₃ ja₁ŋi'₅₄. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ quiáin₅ i₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄: “Jón₃, gua₂ o₂jmo₄ ta₁ ja₁nau₂ quián₂ jmɨg₄ në₃.” 29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ quiáin₅: “¡Tsá₃ nei₅₄!” La₁ jme₁co₂lág₂ jaun₂ ca₂jme₃tsɨ́in₃ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅, jaun₂ ŋó₃ bá₄ i₁jmo₅₄ ta₁. 30 Jaun₂ ca₂ŋe₄ táng₃ jmei₂ i₁chi'₄ chi'₂ jan₂ quiáin₅. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂. I₂'éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃: “Nei₅₄ bá₄ jniá₂, tia₅₄, i₁jmo₃ ta₁.” La₁ tsá₃ ŋei₅₄ guë'₂ jaun₂ në́₃. 31 Jë₄ le₃oin₃ le₂jaun₂, ¿'ein₂ ca₂jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ jmei₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Chi'₂ i₂le₂'uɨg₅₄ bá₄.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄, o₃ juɨ₁lia'₂ 'io₅₄ i₂'nag₅ quió'₅ në́₃, i₂le₂'éi₂ bá₄ tiá₂ le₂'uɨg₅₄ dsɨ₃ton'₅₄ ja₁gon₂ Diú₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'nia'₂. 32 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁guan₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, ca₂jme₃jniai₂₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ dsón'₂ ca₂tɨ́ng'₂ 'nia'₂ tiáng'₄. La₁ tsá₃ a₂jaun₂ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂. Ia₁ a₂dsau₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄, quian'₅₄ 'io₅₄ i₂'nag₅ quió'₅ në́₃, ca₂rë₃'éin₂ jág₁ quió'₅ Juan₅₄. La₁ a₂dsau₅ bá₄ o₁jŋia'₅₄ a₂ca₂të́₂ ne'₅₄ 'nia'₂ jaun₂, tsá₃ ca₂tá'₂ jén₂ 'au'₂ 'nia'₂, on₃ guë'₂ ca₂rë₃'éng'₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ co₂nió'₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂

(Marcos 12:1-12; Lucas 20:9-19)

33 ’Nei₂ 'nia'₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ siá'₂ la₂: Jan₂ dsa₂ ca₂chéin'₃ cho'₅₄ uɨng₂ uvas ja₁nau₂ quió'₅. Jaun₂ ca₂jmo₃ jnɨ́₁ le₃lág'₃; ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ ja₁jlein'₃ mɨ́g₂ në́₃; caun₂ guë'₂ tsɨ₁'né₅ ŋei₅ ca₂chi'₃ ja₁guá₃ jmo₃ 'í₁. Jaun₂ ca₂lɨ́'₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ sián'₂ i₂nio₃ ne₄ ja₁nau₂, jaun₂ ca₂ŋó₃ bá₄ 'ŋiog₅ i₁ŋɨ₂ juɨg₂ siá'₂. 34 Jme₁ca₂të́₂ jein₂ a₂ca₂rau₂ mɨ́g₂, jaun₂ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ ca₂chein₃ co₂nió'₃ dsa₂ mozo quiáin₅, a₂jme₁i₂mɨ́₃ a₂jáng'₃ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ ja₁nau₂ ca₂dsio₄ mɨ́g₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ juɨg₅₄. 35 La₁ dsa₂ i₂tion'₅₄ jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂ në́₃, ca₂jŋai'₃ bá₄ dsa₂ mozo i₂chen₄ quián₅ juɨg₅₄. Ca₂cuë́'₃ bá₄ jan₂ tioin'₅₄; jan₂ guë'₂ ca₂jŋɨi'₃; jan₂ guë'₂ ca₂cuë́'₃ quian'₅₄ nɨ₁cang₁. 36 La₁ juɨg₅₄ ja₁nau₂ në́₃, juɨn₅ guë́₄ i₂ca₂chein₃ cang₂ jaun₂ con'₂ guë́₄ le₂'uɨg₅₄; la₁ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂tion'₅₄ jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ qui₂ca₂jmái'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mozo i₂chen₄ 'éi₂.

37 ’La₁ jë₁ca₂tó'₂ në́₃, dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ ca₂chein₃ ja₁ŋi'₅₄, ia₁ lɨ́in₂: “Jme₃go₃ dsa₂ jme₃gain₃ chi'₂ quiáng₃.” 38 La₁ jme₁ca₂jág₃ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ ca₂jɨ́in₂ ja₁ŋi'₅₄ dsa₂ juɨg₅₄ ca₂dsióg₃, jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ tioin'₅₄: “I₂në₅ bá₄ tɨn₃ ja₁nau₂ la₂ cang₂; në₃ o₁jŋɨ́i'₄ jniog₄ ia₁jaun₂ jniog₄ bá₄ lé₂ quián₂.” 39 Le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃. Ca₂jŋai'₃ bá₄ 'éi₂ tioin'₅₄, jaun₂ ca₂dsei₂₃ le₃co'₅₄ jnɨ́₁; ja₁jaun₂ ca₂jŋag'₃.

40 ’Jaun₂ në́₃, jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ rë₁jŋió'₂ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂, ¿'e₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂ jmo₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂ 'éi₂?

41 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―A₂jme₃dsiain₂₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ 'éi₂ ca₂lia'₂ tsá₃ ŋéi₂ dsɨ́₅, jaun₂ cuë́'₃ dsa₂ sián'₂ ja₁nau₂ con'₂ i₂léi₄ jáng'₃ ca₂dsio₄ con'₂ ca₂tɨ́in₂ jë₁ma₂të́₂ jein₂ a₂ráu₃.

42 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―¿Tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂ ja₁juá'₂:

Nɨ₁cang₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃ji'₅₄ të₅'ia'₂,

ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄

të₁ron₅₄ qui'₅₄ 'ia'₂;

a₂ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ bá₄ jaun₂,

jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ jlá'₁, lág₂ jniog₄?‡

43 ’'Uɨg₅₄ jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, co₂dsia₅ jŋiá'₂ Diú₄ o₄gog'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅, o₄gú₃ i₂sián'₂ bá₄ dsia₃ con'₂ i₂léi₄ jáng'₃ a₂ráu₃. 44 La₁ juɨ₁lia'₂ nɨ₁cang₁ la₂ në́₃, juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂ca₂tán'₂ ne₄, lé₂ le₁juɨg₁ le₁dsog'₅₄ quió'₅; o₃ në₁jua'₂ ca₂jlɨ́in₃, lé₂ ti₁'liog₂ quió'₅.§

45 Jme₁ca₂nág₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsa₂ fariseos jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ në₅, ca₂rë₃lí'₄ bá₄ guioin₅₄ a₂'ɨn₅ 'éi₂ bá₄ Jesús. 46 Jaun₂ jme₁'nio₃ jme₁tsáun'₂, la₁ ca₂rë₃gain₃ bá₄ dsa₂ juɨn₅ i₂quian'₅₄ Jesús, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ jmo₂₃ dsɨ́₅ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ bá₄.

22

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ ja₁niog₅ jmɨg₄ a₂ca₂jen'₂ gu₂ dsa₂

(Lucas 14:15-24)

1 Ca₂jme₃lióg₃ táng₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄, le₂la₂:

2 ―Lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ rag₅₄ i₂ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ caun₂ má₃ a₂ca₂jmo₃ jmɨg₄ ja₁jen'₂ gu₂ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄. 3 Jaun₂ ca₂chein₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄ a₂dsɨ₃quiáin₂ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ jág₁ ja₃lén₂ ja₃guë́'₃. La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃ tsá₃ ma₃ca₂gue₃ ja₃léin₂. 4 Jaun₂ ca₂chein₃ táng₃ i₂sián'₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂: “Chei'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ jág₁ ja₃lén₂ jmɨg₄, ma₂lë́₅ bá₄ co₂jŋia₅₄ má₃. Ca₂jme₁dsiang₂₃ bá₄ ca₁juɨ₅ 'on'₅₄ quiáng₃; ma₂lë₅ bá₄ co₂jŋia₅₄ ca₂le₃jë́₃. Jaun₂ juɨ₁ja₂léin₂ bá₄ jmɨg₄ quió'₅ chi'₂ quiáng₃.” 5 La₁ tsá₃ juɨ₅ ca₂tón'₃ dsa₂ i₂jme₁ma₂lë́₅ jág₁ rë₂té₄ 'éi₂. Juɨ₅ siá'₂ bá₄ i₃léin₂: jan₂ ŋó₃ juɨ₅ ja₁nau₂ quió'₅ bá₄; jan₂ guë'₂ ŋó₃ i₃dsiá₃ 'ma'₅₄. 6 Rɨn'₅₄ dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂jŋai'₃ bá₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ rag₅₄ 'éi₂, ca₂cuë₃, ca₂jme₃dsiog₂₃ bá₄. 7 Jaun₂ në́₃, ca₂rë₃'né₃ rag₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ ca₂chein₃ 'lióg₂ quiáin₅ ca₂i₁jme₁dsiain₂₃ dsa₂ 'éi₂ qui₂ca₂i₁dsɨ́'₄ 'lióg₂ 'né₅, co₂dsia₅ ca₂'éin₂ go₄ dsa₂ 'éi₂. 8 Jaun₂ ca₂juá'₂ rag₅₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₅₄: “Ca₂le₃jë́₃ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ a₂jen'₂ gu₂ chi'₂ quiáng₃ a₂nio₃ jmɨg₄, la₁ dsa₂ i₂jme₁lë́₄ jág₁ rë₂té₄ 'éi₂, tsá₃ ma₃ca₂tɨ́in₂ ja₃léin₂. 9 O₂nó'₅ 'nia'₂ në́₃, o₂nau₂ jë₄ calle juë'₂ ja₁i₂nio₄ guë́₄ dsa₂ juɨn₅, o₂chei'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jeng'₂ juɨ₁ja₂léin₂ jmɨg₄ jë₁jen'₂ gu₂ chi'₂ quiáng₃.” 10 Jaun₂ ca₂'uɨn₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂i₁lein₅₄ jë₄ calle, jaun₂ chi₂ca₂liain'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂jein'₂ lia'₂ dsa₂ dsen₃ lia'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ në́₃; jaun₂ ca₂can'₂ bá₄ dsi₂néi₂ ca₂lë₃, quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂.

11 ’Jaun₂ guë́₄ ca₂'í₃ rag₅₄ dsi₂néi₂ ca₂i₁jɨin₁₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ jan₂ i₂'en₅₄ jë₄ jaun₂, tsá₃ jme₁rë₂lɨin₅₄ jua'₅₄ a₂qui'₂ 'mɨ'₂ a₂quɨ́'₅ dsa₂ dsɨ₂léin₂ ja₁niog₅ jmɨg₄ jen'₂ gu₂ dsa₂. 12 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂, ca₂juá'₂: “A₂mei₅₄, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ në₂'ú'₃ 'ne₂ ja₁lá₃ të₃ tsá₃ rë₂lɨng'₅₄ con'₂ dsi₂ten₅₄ a₂gog'₅₄ ja₁niog₅ jmɨg₄ jen'₂ gu₂ dsa₂?” Jaun₂ tei₄ bá₄ ca₂nau₂ dsa₂ 'éi₂, tsá₃ 'e₂ ŋi₅ ŋag₃. 13 Jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ rag₅₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ jme₂ti₃ ne₄ mesa: “Quéin₂ 'nia'₂ gu₂-tag₄ i₂në₅, dsein₅₄ ca₁'né₄, qui₂dsɨin₅ 'nia'₂ güɨg₂, 'liain'₅₄ jë₄ qui₁né'₃ ja₁quɨ'₂-'o₃, qui₃quɨ́g'₃ jan₅₄.” 14 Ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂rë₂té₄, la₁ me'₂ bá₄ i₂rë₂quion'₅₄.

Jág₁ juɨ₁lia'₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄

(Marcos 12:13-17; Lucas 20:20-26)

15 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ ca₂i₃len₃ dsa₂ fariseos ca₂i₁jmo₅₄ jág₁ 'a₂ lia'₂ join₅₄ Jesús juɨ₁lia'₂ bá₄ 'ŋiái₃ ca₂jon₄ jág₁ 'lia'₂, ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ a₂bóg'₂ dso₄. 16 Jaun₂ ca₂chein₃ táng₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ quiáin₅ quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂quian'₅₄ Herodes, a₂ca₂i₁chi'₄ Jesús:

―Të₅, ne₄ bá₄ jnia'₅₄, a₂dsón'₂ bá₄ juá'₂ 'ne₂ lia'₂ tí₅ jág₁, qui₂jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ juɨ₅ dse₃ quió'₅ Diú₄, jaun₂ tsá₃ can'₂ 'ne₂ jág₁ jua'₅₄ a₂quian'₅₄ o₂i₁ dsɨ₅ 'e₂ a₂'ag₅ dsa₂, ia₁ tsá₃ gang'₃ jmag'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ dsen₅₄ në́₃. 17 Jaun₂ 'niog₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ 'ne₂ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂: ¿Dsióg₅ guë'₂ jua'₅₄ a₂caun₂ qui₅₄ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄ César? ¿'Nió'₅ qui₅₄, o₃ tsá₃ qui₅₄ 'e₂?

18 La₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Jesús a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ 'lɨg'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡'Nia'₂ dsa₂ i₂lë₁co₂jmo₅ o₁ne₁! ¿'E₂ lë₃ 'niog'₂ 'nia'₂ jo'₅₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ tsán'₂ dsa₂ jan₂ já'₂ quian'₅₄ liá₂? 19 'Ë₄ de'₂ 'nia'₂ caun₂ cu₄ 'ua'₂ juɨ₁lia'₂ a₂quí₅ dsa₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄.

Jaun₂ ca₂o₃can₅ dsa₂ caun₂ cu₄ denario. 20 Jme₁ma₂në₂jág₃ Jesús, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿'Ein₂ dsɨ₂ne₄ chi₁ton₅ ja₁lá₃? ¿'Ein₂ guë'₂ quió'₅ letra në́₃?

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Quió'₅ gui'₅₄ emperador César.

Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Jang'₅₄ guë'₂ 'nia'₂ jaun₂ ne₄ César con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ César; ne₄ Diú₄ në́₃ jang'₅₄ 'nia'₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ Diú₄.

22 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, jme₁ca₂nág₂ jág₁ në₅, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅. Ca₂téin₂ bá₄ ca₂juë'₂ Jesús, ca₂i₃lein₃ bá₄.

Ca₂ŋag₃ dsa₂ saduceos juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄

(Marcos 12:18-27; Lucas 20:27-40)

23 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ saduceos ca₂o₃jɨin₅₄ Jesús. Ia₁ tsá₃ 'én₂ dsa₂ 'éi₂ a₂jen'₅₄ táng₃ dsa₂ jë₁ma₂dsain₃. Jaun₂ jág₁ në₅ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús ca₂juá'₂:

24 ―Të₅, le₂la₂ ca₂juá'₂ Moisés: në₁jua'₂ ca₂jon₃ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ të₃ tsá₃ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅ guein₂, tion₅₄ 'nió'₅ jén'₂ gu₂ dsó₂ rɨn'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂jon₃ quian'₅₄ 'io₅₄ 'nág₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ guein₂ i₂le₃chan₂ quiáin₅, lé₂ co₂'nió'₄ tsɨ₁jon₂ 'lag₄ rɨin'₅₄. 25 Dse₃ jaun₂. Jë₄ quián₂ jnia'₅₄ la₂, jme₁chan₂ guion₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂lɨ́n₅ rɨn'₅₄. Ca₂jen'₂ gu₂ i₂le₂'uɨg₅₄, la₁ ca₂join₃ bá₄, të₃ tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅. Jaun₂ ca₂të₁'ŋiá₄ bá₄ 'io₅₄ 'nág₂ 'éi₂ o₄gú₃ dsó₂ rɨin'₅₄ i₂jë₁ca₂të́₂ on₃. 26 La₁ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂i₃ŋɨ́i₂, ca₂join₃ bá₄ ján₃. Jaun₂ ca₂guá₂ táng₃ 'io₅₄ 'éi₂ quian'₅₄ i₂jë₁ca₂të́₂ ún₂ dsó₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ 'éi₂. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ ta₁guion₃ dsó₂ 'éi₂ con'₂ i₂jme₁lë́₄ rɨn'₅₄, ca₂dsain₃ bá₄ të₃ tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄. 27 Jaun₂ ca₂jon₃ bá₄ 'io₅₄ jme₁ca₂jon₃ në́₃.

28 Jaun₂ në́₃, jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jen'₅₄ 'lag₄, ¿'ein₂ bá₄ quián₅ lé₂ 'io₅₄ 'éi₂? Ia₁ ta₁guion₃ bá₄ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ ca₂guá₂ quiain'₅₄.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ le₂jaun₂ lia'₂ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ juá'₂ Si₂, on₃ guë'₂ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ në́₃. 30 Jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄, on₃jua'₅₄ a₂le₃chain₂ jua'₅₄ a₂qui₃jéin'₂ guë́₄ gu₂, on₃ guë'₂ në₅ tóin'₃ guë́₄ jua'₅₄ a₂qui₃cuɨin₃ chi'₂ quiáin₅ a₂jéin'₂ gu₂, ia₁ i₂lén₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ ángeles i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄ 'éi₂ jmɨg₄ jaun₂. 31 La₁ juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ táng₃ 'lag₄, ¿tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ ne₄ Si₂ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂juá'₂ 'ŋiog₅ Diú₄ jme₁ca₂juá'₂: 32 “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ Diú₄ quián₅ Abraham, quián₅ Isaac, quián₅ Jacob në́₃?”* A₂lɨ́in₅ Diú₄ quián₅ dsa₂ jén'₃ bá₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ Diú₄ quián₅ 'lag₄.

33 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ në₅, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jme₂tag₅ Jesús.

'Éi'₃ Juá'₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ quió'₅ Diú₄

(Marcos 12:28-34; Lucas 10:25-28)

34 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ fariseos ca₂lɨ́'₃ bá₄ táng₃ Jesús jág₁ a₂ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ dsa₂ saduceos, jaun₂ ca₂ŋɨi'₂ ca₂jmo₃ jág₁. 35 Jaun₂ jan₂ rɨin'₅₄ i₂lɨ́n₅ të₅juá'₅, jme₁'nio₃ jme₁jo₅₄ quian'₅₄ jág₁, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

36 ―Të₅, ¿'e₂ 'Éi'₃ Juá'₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄?

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―“Jme₁'nió₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂, ca₂le₃jë́₃ 'au'₂, ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂ quiáng'₂, ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ niog₅ ŋɨ́'₂ dsei'₂.”† 38 A₂në₅ bá₄ 'Éi'₃ Juá'₅ a₂le₂'uɨg₅₄ a₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃. 39 Jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ 'Éi'₃ në́₃, mei'₂ tsá₃ co₂rë₂ quian'₅₄ a₂le₂'uɨg₅₄: “Jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂.”‡ 40 Tɨn₃ 'éi'₃ në₅ bá₄ lë́₅ 'uɨg₅₄ cho'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂.

¿'Ein₂ tsɨ₁jon₂ quián₅ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

(Marcos 12:35-37; Lucas 20:41-44)

41 Të₃ tion'₅₄ dsa₂ fariseos le₁ŋɨi'₂, 42 jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂? ¿'Ein₂ tsɨ₁jon₂ quián₅ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

―Tsɨ₁jon₂ David ―ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂.

43 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―¿'A₂ lia'₂ jaun₂? Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂juá'₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'í₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, ca₂të₃ “Te₁gui'₅₄.” ¿'A₂ lia'₂ lë́₅ jaun₂? Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂juá'₂:

44 Ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄ quiáng₃:

“Né₂ con₂ jniá₂ të₂le₃ gu₃ ne₁,

ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄

a₂tón'₁ jniá₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ o₄tag'₄.”§

45 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ a₂lɨ́in₅ tsɨ₁jon₂ David, ton'₂ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂të₃ “Te₁gui'₅₄ quiáng₃?”

46 Jaun₂ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ guë́₄ jaun₂, tsá₃ ma₃'ein₂ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂ŋag₃ guë́₄ 'e₂ ŋag₃.

23

Chóg'₅ Jesús dso₄ juá'₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ lɨ́n₅ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ në́₃

(Marcos 12:38-40; Lucas 11:37-54; 20:45-47)

1 Jaun₂ në́₃ ca₂ton₃ Jesús jág₁ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ juɨn₅ i₂quiain'₅₄, ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ në́₃, ca₂juá'₂:

2 ―Dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ në́₃, tiáin'₅ ta₁ a₂jme₁lɨ́n₄ Moisés. 3 Jaun₂ lë₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ nág'₁ gau₂ jág₁ quió'₅, jme₁ti'₄ 'nia'₂ 'e₂ a₂te₂néi'₂. La₁ tsá₃ can₂ 'nia'₂ juɨ₅ jua'₅₄ a₂jmó'₂ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₂₃ guioin₅₄, ia₁ juɨ₁lia'₂ jme₂tag₂₃, tsá₃ jme₂ti₃ guioin₅₄; të₂le₃ siá'₂ bá₄ jmo₂₃ dsó₅. 4 Qui₂'nei₂₃ lio₅₄ guei₂ 'ŋio₅ lɨn₃ qui₂dsɨ₂₃ mɨ₂ca'₄ dsa₂, la₁ guioin₅₄ në́₃ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ caun₂ chi₁gú₃ bá₄ tsá₃ 'nio₃ tí₂ jua'₅₄ a₂jme₃'o₅₄ cán₂. 5 Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo₂₃, jmo₂₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'nio₃ jág₂ dsa₂ bá₄. Ia₁ tɨn₂ dsɨ́₅ i₃quian₅₄ le₁ton₅ jma₃ca₂tsɨ́n'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ 'ɨ́₂ le₂con₂ chi₁quí₃ quian'₅₄ mɨ₂cu₅ në́₃ qui₂le₁ton₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄;* a₂ta₁ dsɨ́₅ i₂nioi₅₄ le₁qui'₂ tsɨ₁'mɨ'₂ chen'₅₄ jang₄ qui₂le₁'ág₄ a₂lë́₅ lí₁ ca'₅₄ a₃tag₄. 6 'Ŋio₅ të₅ dsɨ́₅ qui₂dsɨ₂toin'₅₄ jmá'₃ lia'₂ ja₁jlá'₁ bá₄ ja₁qui₂dsɨ₂guë́'₃, qui₂dsɨ₂tiain'₂ ja₁dsen₅₄ guë́₄ juɨ₁lia'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga në́₃. 7 Ton'₂ 'ŋio₅ të₅ dsɨ́₅ qui₃cuag₃ dsa₂ Diú₄ jë₄ 'ma'₅₄, qui₃të́₂ dsa₂ “të₅”† në́₃.

8 ’La₁ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ ca₂tɨ́ng'₂ jua'₅₄ të́₂ dsa₂ “të₅”, ia₁ ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ lë́₅ rɨ́ng'₂; ia₁ jan₂ bá₄ Të₅ quián'₂ 'nia'₂ chan₂. 9 Tsá₃ të'₅₄ 'nia'₂ “tia₅₄” 'i₁jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ jan₂ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂chan₂, i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 10 Tsá₃ cuë́'₁ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂të́₂ dsa₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ a₂lɨ́ng'₅ juɨg₅₄ dsa₂, ia₁ jan₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ bá₄ i₂lɨ́n₅ juɨg'₂ 'nia'₂. 11 Juɨ₁lia'₂ i₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ rɨn'₅₄, i₂'éi₂ bá₄ i₂juɨn'₂ guë́₄. 12 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂can'₅₄ guion₅₄ jɨn₄ rɨn'₅₄, të₂le₃ sióin₂, lé₂ mei'₂; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ me'₂ jɨn₄ rɨn'₅₄, i₂'éi₂ bá₄ lén₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃.

13 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ jnág'₂ 'nia'₂ o₄'né₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Diú₄, tsá₃ cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ tón'₃ i₂sián'₂. Ia₁ on₃ guë'₂ tón'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, on₃ guë'₂ cuë'₂ 'nia'₂ juɨ₅ tón'₃ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ tón'₃.‡

15 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ qui₂i₂nio'₄ 'nia'₂ ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ qui₁'ang'₄ jmɨ₁ŋí'₄, a₂qui₂jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ lia'₂ lë́₅ 'én'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. Jë₁ma₂ca₂jon'₃ 'nia'₂ dsa₂ a₂dsɨ₃léin₂ juɨ₅ quiáng'₂, qui₂jme₂tɨ́in'₁ 'nia'₂ a₂jŋia'₅₄ con'₂ a₂jme₃'lɨin'₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ guion'₅₄ 'nia'₂.

16 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂, dsa₂ ten₄ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅! Ia₁ juá'₂ 'nia'₂ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂: “Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂cuë₃ jág₁ quió'₅ 'ë₂₃ guá'₅, tsá₃ 'e₂ quen₅ jág₁ jaun₂; la₁ në₁jua'₂ ca₂'ë₃ cu₄nióg₄ a₂te₁'i₁ guá'₅, a₂jaun₂ guë́₄ dsón'₂ quen₅ jág₁ quió'₅”, tion₅₄ 'nió'₅ jme₃ti₃ jág₁ a₂në₂cuë₃. 17 ¡'Nia'₂ dsa₂ ten₄, dsa₂ co₄! ¿'E₂ a₂quen₅ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃? ¿Cu₄nióg₄, o₃ guá'₅ ja₁rë₂jŋió₃ cu₄nióg₄ jaun₂ 'e₂? 18 Juá'₂ 'nia'₂ ján₃: “Në₁jua'₂ 'ein₂ cuë₅ jág₁ quió'₅ a₂'ë₂₃ ne₄chei₂, ján₃ bá₄ tsá₃ 'e₂ quen₅ jág₁ jaun₂; la₁ në₁jua'₂ ca₂'ɨin₃ já'₂ i₂rë₂jen'₅₄ ne₄ ne₄chei₂, jaun₂ guë́₄ dsón'₂ tion₅₄ 'nió'₅ jme₃ti₃ jág₁ quió'₅.” 19 ¡'Nia'₂ dsa₂ ten₄! ¿'E₂ jaun₂ a₂lë́₅ a₂dsen₅₄ guë́₄? ¿Já'₂ i₂rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄, o₃ ne₄chei₂ a₂rë₂jŋió₃ já'₂ 'éi₂ 'e₂? 20 Jaun₂ lë₃, juɨ₁lia'₂ jme₁cuë₅ dsa₂ jág₁ quió'₅ a₂'ë₂₃ ne₄chei₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ne₄chei₂ 'ë₂₃; a₂'ë₂₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂te₁'i₁ ne₄chei₂ bá₄ jaun₂. 21 Le₂në₅ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ i₂'ë₅ guá'₅, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ca₂ne₅₄ guá'₅ 'ë₂₃, a₂'ɨin₂₃ le₂jiog₅ Diú₄ i₂guá₅ dsi₂néi₂ jaun₂ bá₄. 22 Ján₃ bá₄ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ i₂'ë₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, a₂ma₂në₂'ë₃ le₂jiog₅ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄, ton'₂ a₂ma₂në₂'ɨin₃ le₂jiog₅ 'ŋiog₅ Diú₄ i₂guá₅ ne₄ta₁ jaun₂ bá₄ ján₃.

23 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ qui₂jáng'₂ 'nia'₂ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ quió'₅ mɨ₁'au₂ mɨ₂juɨg₂, juɨ₁lia'₂ menta, anís, quian'₅₄ qui₂má₃ në́₃. La₁ tsá₃ tón'₂ guë'₂ 'nia'₂ juɨ₅ 'Éi'₃ Juá'₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ quió'₅ Diú₄ ron₅, juɨ₁lia'₂ ja₁juá'₂ a₂'nió'₅ jmo₃ dsa₂ a₂dse₃, a₂dsia₃ dsa₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, a₂jmo₃ dsa₂ tí₅ jág₁ quió'₅ quian'₅₄ rɨin'₅₄. A₂në₅ bá₄ a₂dsen₅₄ guë́₄ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂, la₁ on₃jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₁ti'₄ 'nia'₂ 'Éi'₃. 24 ¡'Nia'₂ dsa₂ ten₄ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅! Qui₁ŋɨ'₄ 'nia'₂ quió'₅ i₁lu₂ pí'₁, la₁ nɨ́'₅ bá₄ guë'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ juɨ₁lia'₂ já'₂ camello.

25 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ lɨ́n'₅ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ nɨ₁vaso, nɨ₁uɨng₅ në́₃, qui₁rɨn'₄ 'nia'₂ jmá'₃ lia'₂ le₃co'₅₄. La₁ të₂le₃ juɨ₅ të₂'au'₂ 'nia'₂, qui₂rë₂can'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋia₅ 'au'₂ 'nia'₂, 'niog'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ jmá'₃ lia'₂ guiong'₅₄ bá₄ qui₂le₃cha₂ quiáng'₂; qui₂ja₂nó'₅ 'nia'₂ 'ang'₂ quió'₅ dsa₂. 26 ¡'Nia'₂ dsa₂ fariseos ten₄! Rang₂ 'nia'₂ de'₂ jŋiá₅ le₃'ŋió'₂ nɨ₁vaso quian'₅₄ nɨ₁uɨng₅, jaun₂ guë́₄ lé₂ le₁jë́₃ le₂tan₅₄ le₃co'₅₄ në́₃.

27 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ lɨ́n'₅ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ tau₂ 'ŋio₅ a₂jŋia'₅₄ con'₂ jniá₂ tiog₂, jniá₂ jlá'₁ jmá'₃ lia'₂ le₃co'₅₄ bá₄, la₁ le₃'ŋió'₂ qui₂rë₂can'₂ nɨ₁mu₅, chí'₅ ma₂'lɨg'₅₄. 28 Le₂në₅ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂; 'e₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ jniág'₂ jmá'₃ lia'₂ le₃co'₅₄ të₃jë₄ jág₅ dsa₂, la₁ të₂'au'₂ guë'₂ 'nia'₂ qui₂rë₂can'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄, a₂jmo'₂ dsáu'₂ 'nia'₂ o₁ne₁ 'e₂ a₂jmo'₂.

29 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ qui₂jmóg'₂ 'nia'₂ tau₂ 'ŋio₅ quió'₅ dsa₂ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, qui₂jmóg'₂ 'nia'₂ jlá'₁ qui₂rë₂lag₄ juɨ₁lia'₂ ja₁le₁'on₅ dsa₂ dsen₃ i₂ma₂dsan₃. 30 Jaun₂ jag'₅₄ 'nia'₂: “Jua'₅₄ mei'₂ bá₄ ca₂rë₃chóng₃ jniog₄ jmɨg₄ jaun₂ lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ ma₂lɨ́g'₂, tsá₃ jme₁jme₁quiain'₅₄ jniog₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ a₂ca₂i₃'o₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂ quián₅ Diú₄.” 31 Jaun₂ le₂në₅, quian'₅₄ jág₁ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, jáng'₂ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ a₂lɨ́ng'₅ tsɨ₁jon₂ dsa₂ i₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ i₂ma₂chen₃ Diú₄. 32 Jaun₂ në́₃, jme₁'ŋia₅ 'nia'₂ dso₄ a₂ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂.

33 ’¡Já'₂ 'lɨn'₅₄! ¡Tsɨ₁jon₂ dsɨ₂mɨ'₂! ¿'A₂ bá₄ lia'₂ le₃lon'₅₄ 'nia'₂ 'éi'₃ uɨg₅ a₂já₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂dsi₁nog'₃ guio₃-juɨ́g₃? 34 'Uɨg₅₄ jaun₂, tsɨn₅₄ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió₃, dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ niog₅ dsi₄, i₂lɨ́n₅ të₅ në́₃. I₂lɨn₅₄ 'éi₂ jme₁dsiain'₂ bá₄ 'nia'₂, i₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₁tóin'₄ 'nia'₂ cróg₄. I₂sián'₂ guë'₂ në́₃ qui₁cuë'₅₄ 'nia'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas quiáng'₂, qui₂co₁'éin'₄ 'nia'₂ në́₃ le₂'í₁ juɨg₂. 35 Jaun₂ lë₃, 'nia'₂ bá₄ le₁cáng'₄ jmɨ₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsen₃ i₂qui₂ma₂dsan₃ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂të₂ jmɨ₄ Abel i₂jme₁lɨ́n₄ dsa₂ dsen₃, ca₂të₂ jmɨ₄ Zacarías ja₁ŋi'₅₄ Berequías, i₂ca₂jŋɨ́'₃ 'nia'₂ i₁dsi₅ guá'₅ jë₄ ja₁lë́₄ ja₁jŋió₅ quian'₅₄ ja₁chí'₄ ne₄chei₂. 36 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃ bá₄ rë₂cán'₄ ca₂le₃jë́₃ dso₄ jaun₂.

'O₅ Jesús o₄quió'₄ juɨg₂ Jerusalén

(Lucas 13:34-35)

37 ’¡'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén! ¡'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén, 'nia'₂ i₂jme₂dsiáng'₁ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, 'nia'₂ i₂qui₂jnag'₅₄ cang₄ dsa₂ i₂chen₅ Diú₄ jɨn'₄ 'nia'₂! ¡'Lióng₂ ráun₂ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ₃ jme₁chi₁liang'₂ guein₂ dsa₂ juɨg₂ quiáng'₂, juɨ₁lia'₂ jmo₅ i₁tsɨ́n'₃ a₂chi₂lain'₂ guein₂ quiáin₅ to'₂ né'₃ tsɨ₁rë₂cu₅, la₁ guion'₅₄ 'nia'₂ tsá₃ ca₂gue'₅₄! 38 Jag₄ jaun₂, dsi₂néi₂ quiáng'₂ në́₃ të₃'ŋiá₄, të₃tsɨ'₅₄ tei₄, tsá₃ 'ein₂ chan₂ lé₂. 39 Ia₁ juá'₅ jniá₂, tsá₃ ma₃la₂ jag'₅₄ 'nia'₂ jniá₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jua'₅₄ 'nia'₂: “Juɨ₁le₂jŋió₃ bá₄ i₂në₅ i₂jón'₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄.”§

24

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂dsɨ₃'én₂ bá₄ guá'₅ templo

(Marcos 13:1-2; Lucas 21:5-6)

1 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo ja₁jme₁'ein₅₄. Jme₁ma₂'ein₅₄ juɨ₅ ŋái'₅, ca₂jme₃quián₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ të́₂, ca₂juá'₂:

―Jag₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ guá'₅.

2 La₁ jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Jág'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅? A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, já₅ jmɨg₄ lia'₂ 'i₁ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ tsá₃ ma₃'e₂ jua'₅₄ a₂le₁juɨ́₄ guë́₄ lé₂ quian'₅₄ rɨn'₅₄. Ca₂le₃jë́₃ bá₄ 'én₂.

Léi₄ a₂lé₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂

(Marcos 13:3-23; Lucas 21:7-24; 17:22-24)

3 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús Má'₂ Olivos; ja₁jaun₂ ca₂guá₂. Jaun₂ ca₂i₁len₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ con'₂ jë₄ jmá'₃ guioin₅₄, ca₂nɨ́i'₃ Jesús:

―'Niog₂ jnia'₅₄ le₃ne₄ lɨ́g'₂ lé₂ a₂juá'₂ 'ne₂ në₅. ¿'E₂ léi₄ lé₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁ŋeg'₅₄ táng₃? ¿'E₂ bá₄ léi₄ lé₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₅₄ jmɨg₄ jaun₂?

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ jme₃gau₅. 5 Ia₁ juɨn₅ i₂të₁i₃nio₄ a₂juá'₂ i₂nioi₅₄ o₄quió₃ jniá₂, juá'₂: “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄”; jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂qui₂jme₃gain₂₃. 6 Jë₁ma₂nei'₂ 'nia'₂ 'ei₅ jág₁ a₂nio₃ 'nei₂ a₂quɨ́n'₂ dsa₂ ja₁lá₃ ja₁ó₃, la₁ tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ gang'₃, ia₁ le₂jaun₂ dsón'₂ lé₂ bá₄. La₁ 'nió'₅ bá₄ guë́₄ a₂ŋɨ́₂ jein₂ jaun₂. 7 Ia₁ nio₃ 'nei₂, qui₃quɨ́n'₂ dsa₂ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂ nación; dsɨ₂tan₅₄ guë'₂ në́₃ qui₃tóin'₃ mɨ'₅₄ quɨ́in'₂ quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ rɨin'₅₄ i₂chan₂ juɨg₂ siá'₂. Jaun₂ guë́₄ në́₃ 'lióng₂ ja₁qui₂i₂nio₄ dsa₂ 'oin₅₄ lé₂, ton'₂ 'lióng₂ ja₁qui₂dsɨ₃bi₅₄ 'uë₃ në́₃. 8 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ lé₂ a₂le₂'uɨg₅₄ jmɨ₁uɨg₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ 'io₅₄ i₂rë₂chan₂ guein₂ quián₅.

9 ’Jaun₂ guë́₄ në́₃, qui₃jɨ́n'₂ dsa₂ 'nia'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ ia₁jaun₂ cuë₃ dsa₂ uɨg₅, jaun₂ guë́₄ jme₃dsian₅ dsa₂ 'nia'₂. Le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jme₃'ŋia₅₄ dsa₂ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂. 10 Jmɨg₄ jaun₂, juɨn₅ dsa₂ i₂tí₂ juɨ₅ quió'₅ Diú₄ a₂jme₁'éin₂, qui₂jme₃'ŋiai₅₄ bá₄ rɨin'₅₄, qui₃jáng'₂ në́₃. 11 Juɨn₅ dsa₂ le₃chan₂ i₂'ë́₂ jág₁ i₂juɨ₁gan₂, jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₃gain₂₃. 12 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ juɨ₁si ŋag₅₄ le₃'lɨn'₅₄ dsa₂, co₂dsia₅ le₃güɨ́g'₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ jme₁'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂. 13 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂náu₃ tiá₂ të₂ jë₁ca₂tó'₂, 'éi₂ bá₄ lión₂. 14 Jág₁ dse₃ la₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄ qui₂dsɨ₃'ag₅ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ gua'₅₄ 'uë₃ jág₁ dse₃ jaun₂; jaun₂ guë́₄ në́₃ të₅₄ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂.

15 ’Jaun₂ në́₃, já₅ jmɨg₄ a₂të₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂ a₂náu₃ jan₂ dsa₂ i₂'lɨn'₅₄ guë́₄ lɨn₃, a₂jme₃'ióg₃ ja₁jŋió₅, a₂le₃ti₃ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ Daniel i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄,* (jaun₂ juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ bá₄ i₂'ɨ₅ si₂ la₂), 16 jaun₂ në́₃, dsa₂ i₂tián'₅ le₂tan₅₄ 'uë₃ Judea, juɨ₁cuɨng₁₂ juɨ₅ má'₂. 17 Juɨ₁lia'₂ i₂'en₅₄ guei'₅₄ 'ne₄, tsá₃ ma₃juɨ₁sióin₄ jua'₅₄ a₂'uë́'₃ 'e₂ 'uë́'₃ dsi₂néi₂ quió'₅; 18 juɨ₁lia'₂ i₂'en₅₄ ja₁nau₂ quió'₅ táng₃, tsá₃ ma₃juɨ₁jŋioi'₅₄ jua'₅₄ a₂ja₃quián₂ tsɨ₁'mɨ'₂ dsiog₂ quió'₅. 19 ¡Juɨ́g₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂le₁quian₅ guein₂, juɨ₁lia'₂ i₂le₁jŋia₅ guein₂ i₂'ɨ́n'₂ dsi'₅₄ në́₃, jmɨg₄ jaun₂! 20 Mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ ia₁jaun₂ tsá₃ o₁le₅₄ jua'₅₄ a₂cuɨ́ng'₂ 'nia'₂ jein₂ güɨ́g₂, on₃ guë'₂ jmɨg₄ sa₅₄ në́₃. 21 Ia₁ juá'₅ jniá₂, caun₂ o₂i₁ dsɨ₅ lɨn₃ a₂le₃chan₂ dsa₂ jmɨg₄ jaun₂, caun₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃chá₃ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ ma₃niog₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂le₃cha₂ guë́₄ cang₂. 22 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Diú₄ tsá₃ ma₂ca₂jme₃të́₃ jmɨg₄ jaun₂, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jme₁lión₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ le₂jaun₂. La₁ o₄quió'₄ i₂rë₂quion'₅₄ quiáin₅, jme₃të́₃ bá₄ jmɨg₄ jaun₂.

23 ’Në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jaun₂: “¡Jag₄ 'nia'₂! ¡La₂ bá₄ chén'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄!” o₃ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂: “Jó₄ 'ein₅₄”, tsá₃ o₁'en'₅₄ 'nia'₂ jág₁ jaun₂. 24 Ia₁ juɨn₅ dsa₂ i₂juɨ₁gan₂ ja₃lén₂ a₂juá'₂ a₂lɨ́in₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, a₂juá'₂ në́₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄; 'lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂o₂dsain₂ jmo₃ a₂jme₃gain₂₃ dsa₂. Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lé₂, ca₂të₂ dsa₂ i₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄ jme₃gain₂₃. 25 Jaun₂ në₅ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ të₃jŋiá₅. 26 Jaun₂ në́₃, në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂tsɨ́'₃ 'nia'₂: “Ŋí₂ 'nia'₂, jó₄ 'ein₅₄ ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅”, tsá₃ lë₁o₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁jaun₂; o₃ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂: “Ŋí₂ 'nia'₂, ja₁lá₃ rë₂'mai₅₄ dsi₂néi₂”, tsá₃ juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂. 27 Ia₁ juɨ₁lia'₂ jme₁lë́₂ si₁ŋí'₃ ca₂taun₂ ca₂taun₂, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 28 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁ron₅ 'lag₄, ja₁jaun₂ bá₄ ŋɨ'₂ i₁tú₃ tsɨn'₅₄.

'A₂ lia'₂ guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

(Marcos 13:24-37; Lucas 21:25-33; 17:26-30, 34―36)

29 ’Dsɨ₂juɨ₅ jë₁ma₂ca₂ŋag₅ jmɨg₄ o₂i₁ dsɨ₅ jaun₂,

'iog₂ në́₃ co₂dsia₅ le₃lia'₂,

tsɨ'₂ në́₃ tsá₃ ma₃tág₅ jnia₅₄;

nei₅ guë'₂ në́₃ qui₂tsɨ₃séi'₂,

ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ bí₂ cha₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃

qui₃guian'₃.†

30 ’Të₃jë₄ jaun₂ guë́₄ në́₃, le₃jniá₂ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ léi₄ quió'₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ tóin'₃ quɨ'₃-'o₃. Jɨ́in₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, guain'₂ guei'₅₄ jë₄ jnei₅ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ a₂'io₂₃ jláin'₁. 31 Jaun₂ qui₃chein₃ ángeles quiáin₅ jéi₂ ŋí₂ trompeta tiá₂ lɨn₃ a₂të₂ dsa₂ i₂quion'₅₄ quiáin₅ i₂chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃.

32 ’Jme₁tɨn₅ 'nia'₂, juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ higos: jme₁chéi'₂ gu'₂ nei'₅₄, a₂ja₂'ŋio₃ mog'₅₄, ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂quián₃ jein₂ 'iog₂ bá₄ jaun₂. 33 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ jaun₂ në́₃, jë₁ma₂të₅ ne'₅₄ a₂lë́₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, juɨ₁le₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂quiáin₃, në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂chén'₅ o₄'né₄ bá₄ 'éi₂. 34 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ tsɨ₁jon₂ la₂,‡ ca₂lia'₂ ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. 35 Já₅ jmɨg₄, guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ quian'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ŋag₅, la₁ jág₁ quió₃ o₁lɨ́g'₂ tsá₃ ŋag₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ le₃ti₃.

36 ’La₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ŋi₅ 'e₂ 'ió'₄, 'e₂ hora lé₂ a₂jaun₂, on₃ guë'₂ ángeles i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, on₃ guë'₂ 'ŋiog₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.§ Jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ Jmei₂ ŋi₅.

37 ’Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ Noé, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ ján₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 38 Ia₁ jmɨg₄ jaun₂, né'₃ a₂can'₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ jmɨg₂, jme₁chan₂ dsa₂ qui₂guë́'₅, qui₂'ɨ́n'₂, qui₂jéin'₂ gu₂, qui₂cuɨin₂₃ ja₁mɨ́g₄ jme₁jéin'₂ gu₂ në́₃, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jme₁ca₂'í₃ Noé 'ŋió'₃ nɨ₁barco; 39 la₁ con'₂ tsá₃ 'ein₂ rë₁ján₁ jme₁ca₂dság'₃ jmɨg₂ ca₂jiog₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́in₃. Le₂jaun₂ bá₄ lé₂ táng₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 40 Jmɨg₄ jaun₂, on₃ dsa₂ ŋe'₂ tion'₅₄ ja₁nau₂; jan₂ i₂dsán'₃, jan₂ guë'₂ i₂të₃'ŋiá₄. 41 On₃ guë'₂ dsa₂ mɨ́₂ tioin'₅₄ éi'₅ ne₄ nɨ₁to₂; jan₂ i₂dsán'₃, jan₂ guë'₂ i₂të₃'ŋiá₄.

42 ’Jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄ jaun₂, ia₁ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ hora jŋió'₂ juɨg'₂. 43 La₁ juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂la₂: jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ŋi₅ dsa₂ juɨg₅₄ caun₂ dsi₂néi₂ 'e₂ hora jiá₃ dsa₂ 'ang₂ të₂le₃ ca₂nei₂, jme₃jnio₅₄ ne₅₄, tsá₃ cuë₃ jmɨg₄ a₂'í₂ dsa₂, 'ang₃ dsi₂néi₂ quió'₅. 44 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂, rë₂ján'₁ 'nia'₂ chang'₂; ia₁ con'₂ tsá₃ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Dsa₂ dsen₃ i₂jme₂ti₃, quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ jme₂ti₃

(Lucas 12:41-48)

45 ’¿'Ein₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ jme₂ti₃ con'₂ dsi₂ten₅₄ ne₄ juɨg₅₄? Juɨg₅₄ në́₃ ca₂dsia₃ o₄gú₃ 'éi₂ dsi₂néi₂ quió'₅ lia'₂ jma₃quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄ i₂jme₂ti₃, a₂ŋɨi'₃ rɨin'₅₄ jë₁ma₂të́₂ hora a₂guë́'₃. 46 'E₂ guë́₄ dsen₃ 'éi₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁jo₅₄ juɨg₅₄ jë₁ma₂guáin'₅ jme₂ti₃ bá₄ ta₁ a₂chéin'₅. 47 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, cuë₃ juɨg₅₄ ta₁ a₂nio₃ ne₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅. 48 La₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂tsá₃ tón'₂ juɨ₅ ta₁ a₂chéin'₅, ia₁ lɨ́in₂, “i₂le₃'ɨn₄ bá₄ juɨg₃”, 49 jaun₂ jme₂lióg₃ qui₂cuë́'₅ bá₄ rɨin'₅₄, dsó₂ qui₂dsɨ₂guë́'₃ qui₂dsɨ₂'én'₃ quian'₅₄ dsa₂ 'en₅ në́₃. 50 La₁ caun₂ jmɨg₄ con'₂ tsá₃ rë₂jáin₁, caun₂ hora con'₂ tsá₃ lí'₄ bá₄, dsián'₄ juɨg₅₄. 51 Juɨg₅₄ në́₃ cuë₃ uɨg₅,* 'liog'₃ ja₁jaun₂ bá₄ ján₃, ja₁ca₂tɨ́n₂ dsi₁len₅ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁, ja₁quɨ'₂-'o₃, qui₃quɨ́g'₃ jan₅₄.

25

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ guian₃ chi'₂ dsa₂ mɨ₄

1 'Jmɨg₄ jaun₂ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, lé₂ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ guian₃ chi'₂ dsa₂ mɨ₄ jme₁ca₂can₃ nɨ₁tsɨ́₅ le₁guí'₂ si₂ quió'₅. Ca₂i₃léin₂ ca₂i₁jme₁jein'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂. 2 'Ŋiá₂ chi'₂ dsa₂ mɨ₄ 'éi₂ jme₁coin₅₄; 'ŋiá₂ guë'₂ i₂'ŋio₄, i₂dse₃ niog₅ dsi₄. 3 Dsa₂ mɨ₄ i₂co₄ 'éi₂ në́₃, jmá'₃ nɨ₁tsɨ́₅ chi₁guí'₂ si₂ bá₄ ca₂can₃; tsá₃ ca₂can₃ guë'₂ nɨ₁dsɨg₁ a₂'a₄ aceite. 4 La₁ dsa₂ mɨ₄ i₂niog₅ dse₃ dsi₄ në́₃ ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ quió'₅, jme₁le₁quian₅ nɨ₁tsɨ́₅ le₁guí'₂ si₂, ton'₂ jme₁le₁quian₅ rë₂tsón₂ aceite 'a₄ nɨ₁dsɨg₁. 5 La₁ ca₂rë₃'ɨn₄ bá₄ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂lë₅ jág₁ jen'₂ gu₂, jaun₂ le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂ në́₃ ca₂tá'₂ i₁güɨ́in₃, jaun₂ ca₂güɨin₂ bá₄. 6 Jaun₂ jme₁ca₂të́₂ dsi₃nei₅, ca₂né'₂ tiá₂ i₁juá'₄ dsa₂: “¡Në₅ jón'₅ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂! ¡'Uɨn'₂ 'nia'₂ o₂jme₁jein'₂!” 7 Jaun₂ qui₂ca₂nau₂ ca₂le₃jɨ́in₃, ca₂jmo₃ dse₃ mecha tsɨ́₅ quió'₅. 8 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂'ŋiá₂ i₂co₄ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄ i₂'ŋio₄: “Cuë́'₁ 'nia'₂ ca₂juɨg₄ aceite quiáng'₂, ia₁ ma₂i₁ei₃ si₂ tsɨ́₅ quián₂ jnia'₅₄.” 9 La₁ ca₂ŋag₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂'ŋio₄: “Jan₂'ón₄. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ quián₂ jnia'₅₄ guio₅₄, on₃ guë'₂ quián'₂ 'nia'₂ tɨ́n'₂ në́₃. Co₂ŋei'₅₄ guë́₄ dse₃ o₂nó'₅ 'nia'₂ guiong'₅₄ o₂liá₃ quiáng'₂ ja₁'nag₅ dsa₂.” 10 La₁ të₁lia'₂ i₂lén₂ 'éi₂ i₂lia₅ aceite, të₃jë₄ jaun₂ ca₂guán'₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂lë₅ jág₁ jen'₂ gu₂. Dsa₂ mɨ́₂ i₂tián'₅ lë́₅ co₂jŋia₅₄ ca₂i₃toin'₅₄ bá₄ co₂lë₅ quiong'₅₄ i₁guë'₂ ja₁niog₅ jmɨg₄ a₂jen'₂ gu₂ dsa₂. Jaun₂ ca₂jnág₃ o₄'né₄ jme₁ca₂jnág₃. 11 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, o₃len₅ i₂'ŋiá₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂tóin'₂ ca₂të₃, ca₂juá'₂: “¡Te₁gui'₅₄, Te₁gui'₅₄! ¡Nia₄ o₄'né₄ jaun₂ tió'₄ jnia'₅₄!” 12 La₁ jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ ŋe'₂: “A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅, tsá₃ cuɨ́ng₅ 'ein₂ 'nia'₂.”

13 'Jaun₂ le₂në₅, chan'₂ 'nia'₂ co₂jŋiag'₅₄, ia₁ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ 'ió'₄, 'e₂ hora guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂jmo₃ ún₂ dsa₂ quian'₅₄ a₂ca₂dsia₃ juɨg₅₄ o₄gú₃

(Lucas 19:11-27)

14 ’Con'₂ siá'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ juɨ₅ dsó₃ dsɨ₃ŋɨ́₃ uɨ́ng₂ juɨg₂ siá'₂. Jaun₂ ca₂të́'₃ dsa₂ i₂jme₁jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄, jaun₂ o₄gú₃ 'éi₂ ca₂dsia₃ cu₄. 15 Jan₂ i₂ca₂cuë́'₃ 'ŋiá₂ mei₅ 'éi'₃ cu₄ talentos; jan₂ guë'₂ i₂ca₂cuë́'₃ tɨn₃ mei₅, jan₂ guë'₂ caun₂ mei₅. Ca₂cuë́'₃ le₂jan₂ dsa₂ 'éi₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄. Jaun₂ guë́₄ ŋó₃ i₁ŋɨ́₃. 16 Dsa₂ i₂ca₂gue₃ 'ŋiá₂ mei₅ 'éi'₃ cu₄ në́₃, ca₂jmói'₂ ta₁ cu₄ jaun₂, jaun₂ ca₂lɨ́'₃ con'₂ guë́₄ 'ŋiá₂ mei₅ jmá'₃ a₂dsɨ́₂. 17 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ i₂ca₂gue₃ tɨn₃ mei₅, ca₂lɨ́'₃ con'₂ guë́₄ tɨn₃ mei₅ táng₃ a₂të₁dsɨ₅₄. 18 La₁ dsa₂ i₂ca₂gue₃ caun₂ mei₅ në́₃, ca₂'ma₃ bá₄ a₂caun₂ mei₅ a₂ca₂cuë₃ juɨg₅₄, ca₂i₁'ó₄ né'₃ 'uë₃.

19 ’Uë́₂ lɨn₃ bá₄ i₁ŋɨ₂ juɨg₅₄ në́₃; la₁ ca₂guáin'₃ jme₁ca₂guáin'₃ cang₂. Jaun₂ ca₂cáun₃ 'í₁ ca₂chein'₃ cuentas quió'₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ i₂ca₂cuë́'₃ cu₄. 20 Jaun₂ ca₂dsióg₃ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂gue₃ 'ŋiá₂ mei₅, jaun₂ ca₂jɨ́in'₂ juɨg₅₄ con'₂ guë́₄ 'ŋiá₂ mei₅ a₂të₁dsɨ₅₄ a₂ca₂lɨ́'₃, jaun₂ juá'₂ tsɨ́'₃ juɨg₅₄: “Te₁gui'₅₄, ca₂cuë'₅₄ 'ne₂ 'ŋiá₂ mei₅; jag₄, la₂ ron₅ con'₂ guë́₄ 'ŋiá₂ mei₅ táng₃ a₂ca₂lág₃.” 21 Jaun₂ ca₂juá'₂ juɨg₅₄: “'Ŋio₅ dse₃ ca₂jmo'₅₄. Lɨ́ng'₅ bá₄ jan₂ dsa₂ dsen₃ i₂ca₂rë₃ti'₅₄; ca₂rë₃teng'₅₄ bá₄ quian'₅₄ a₂ca₂juɨg₄ a₂ca₂dsia₃ jniá₂ gog'₂, në₃ në́₃ 'lióng₂ guë́₄ a₂dsia₅₄ jniá₂ gog'₂. 'Ú₅ dsi₂néi₂, o₁quián₁ o₂'ŋió₃ dsɨ₅ co₂dsia₅.” 22 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ ca₂dsióg₃ i₂ca₂gue₃ tɨn₃ mei₅, jaun₂ ca₂juá'₂: “Te₁gui'₅₄, ca₂cuë'₅₄ 'ne₂ tɨn₃ mei₅; jag₄, la₂ ron₅ con'₂ guë́₄ tɨn₃ mei₅ táng₃ a₂ca₂lág₃.” 23 Jaun₂ ca₂juá'₂ juɨg₅₄, “'Ŋio₅ dse₃ ca₂jmo'₅₄. Lɨ́ng'₅ bá₄ jan₂ dsa₂ dsen₃ i₂ca₂rë₃ti'₅₄; ca₂rë₃teng'₅₄ bá₄ quian'₅₄ a₂ca₂juɨg₄ a₂ca₂dsia₃ jniá₂ gog'₂, në₃ në́₃ 'lióng₂ guë́₄ a₂dsia₅₄ jniá₂ gog'₂. 'Ú₅ dsi₂néi₂, o₁quián₁ o₂'ŋió₃ dsɨ₅ co₂dsia₅.”

24 'La₁ jme₁ca₂dsióg₃ i₂ca₂gue₃ caun₂ mei₅, ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ juɨg₅₄: “Te₁gui'₅₄, guion₄ jniá₂ a₂lɨ́ng'₅ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ ŋéi₂ dsɨ́₅, 'aun'₂ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂jŋí'₂, ton'₂ cag'₅₄ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂séi'₃. 25 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂rë₃gó₅ jniá₂, ca₂i₁'ó₄ bá₄ jniá₂ cu₄ quiáng'₂ né'₃ 'uë₃. La₁, la₂ bá₄ ron₅ quiáng'₂.” 26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ juɨg₅₄: “¡Dsa₂ 'lɨn'₅₄ juɨ́'₅! 'An₁, ŋi'₅₄ bá₄ jaun₂ në́₃ a₂'on₂₃ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂jan₃, ton'₂ cag'₅₄ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂séi₃. 27 'Uɨg₅₄ jaun₂, jua'₅₄ banco bá₄ co₂ŋei'₅₄ ca₂i₁tio'₂ cu₄ quió₃, ia₁jaun₂ jme₁guéi'₄ cu₄ quió₃ jë₁ma₂guáng'₃ lia'₂ jma₃quian'₅₄ a₂të₁dsɨ₅₄. 28 Jŋiá'₃ 'nia'₂ a₂caun₂ mei₅ chan'₂ i₂në₅ jaun₂ në́₃, o₂cuë'₅₄ i₂chan'₂ guia₃ mei₅. 29 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂le₁'io₅ 'lióng₂, të₂le₃ 'lióng₂ guë́₄ ŋei₂ bá₄, ia₁jaun₂ le₃cha₂ quió'₅ lia'₂ qui₂rë₂tsón₂; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'e₂ le₁'io₅, le₂jiog₅ a₂ca₂juɨg₄ a₂ma₂le₁'io₂₃, co₂dsia₅ jŋia'₃ bá₄. 30 Jaun₂ dsa₂ i₂tsá₃ ta₁ tén₄ la₂, dsein₅₄ ca₁'né₄ tioin'₂ 'nia'₂ jë₄ qui₁né'₃, ja₁quɨ'₂-'o₃ quɨ́g'₃ jan₅₄ në́₃.”

Jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

31 ’Jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂lɨ́in₅ rag₅₄ jlán'₁ lɨn₃, a₂qui₂le₁lio₃ ángeles quiáin₅, jaun₂ guë́₄ guá₃ ne₄ta₁ quió'₅ a₂'uain'₂ lɨn₃, 32 jaun₂ ŋɨ'₂ ne₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ juɨg₂ ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ guë́₄ në́₃ jmo₃ jma₃quén₅ con'₂ ca₂tɨ́n₂ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ quian'₅₄ rɨin'₅₄, juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂, jmo₂₃ jma₃quén₅ já'₂ cha'₂ quian'₅₄ chein₄ lau₂. 33 Të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅, chein'₃ já'₂ cha'₂; chein₄ lau₂ guë'₂ të₂le₃ gu₂ jen₅. 34 Jaun₂ në́₃, juá'₂ Rag₅₄ tsɨ́'₅ i₂tión₂ të₂le₃ gu₂ ne₁: “I₂no'₄ 'nia'₂ i₂ma₂rë₂gon'₅₄ quián₅ Ŋe'₃; gue₄ 'nia'₂ a₂ca₂tɨ́ng'₂ ja₁gon₂ Diú₄, ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃. 35 Ia₁ ca₂ŋɨ₃ jniá₂ 'ong₅₄, 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂cuë'₅₄ a₂ca₂guë'₃; ca₂ŋɨ₃ a₂rë₂quein₂ dsɨ₃ i₁guɨ'₄ jmɨg₂, 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂cuë'₅₄ jmɨg₂ ca₂guɨ'₃; ca₂ŋɨ₃ jniá₂ 'no₂₃ ja₁jan₁₂, 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂cuë'₅₄ dsi₂néi₂ quiáng'₂ ca₂jan₅₄. 36 Ca₂ŋɨ₃ jniá₂ 'ɨn₂ tsɨ́n'₅, 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂cuë'₅₄ tsɨ́n'₅ ca₂quɨ́'₃; ca₂tsán₂ dsong₅₄, 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂jmo'₅₄ 'í₁; ca₂i₁'ú₄ né'₃ 'má₃, ca₂i₁jag'₄ bá₄ 'nia'₂.” 37 Jaun₂ në́₃, ŋag₃ dsa₂ dsen₃ 'éi₂: “Te₁gui'₅₄, ¿lɨ́g'₂ bá₄ jaun₂ ca₂né₄ jnia'₅₄ 'ne₂ a₂ŋɨ'₂ i₁cuang'₃ jaun₂ ca₂cuë́₁ jnia'₅₄ a₂ca₂qué'₂? ¿O₃ lɨ́g'₂ jaun₂ ca₂né₄ jnia'₅₄ 'ne₂ a₂ŋɨ'₂ rë₂quein₂ 'au'₂, jaun₂ ca₂cuë́₁ jnia'₅₄ jmɨg₂ ca₂'én'₂? 38 ¿O₃ lɨ́g'₂ jaun₂ ca₂né₄ jnia'₅₄ 'ne₂ a₂ŋɨ'₂ 'náu'₂ ja₁jan'₄, jaun₂ jnia'₅₄ bá₄ ca₂cuë́₁ dsi₂néi₂ ca₂jŋia'₅₄, o₃ ca₂ŋɨ'₅₄ 'ɨn₂ tsɨ́n'₂, jaun₂ jnia'₅₄ bá₄ ca₂cuë́₁? 39 ¿O₃ lɨ́g'₂ jaun₂ ca₂né₄ jnia'₅₄ 'ne₂ a₂rong'₂ dsong'₅₄ o₃ lia'₂ con'₂ ca₂'ú'₃ né'₃ 'má₃, jaun₂ ca₂i₁jag₅₄ jnia'₅₄?” 40 Jaun₂ në́₃, ŋag₃ Rag₅₄: “A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂jmo'₅₄ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂ rɨ́ng'₃ la₂ i₂jɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'uɨn₃, o₄quió₃ jniá₂ bá₄ a₂ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂.”

41 ’Jaun₂ juá'₂ táng₃ Rag₅₄ tsɨ́'₃ i₂tión₂ të₂le₃ gu₂ jen₅: “Jŋia'₃ 'nia'₂ ja₁con₂ jniá₂, 'nia'₂ i₂tiong'₅₄ 'éi'₃ o₁nóg'₅ dsi₂si₂ ja₁tsá₃ ton₅ jmɨg₄ éi₃, ja₁lë́₄ co₂jŋia₅₄ quió'₅ i₂së₃dsen₃ quian'₅₄ ángeles quiáin₅. 42 Ia₁ ca₂ŋɨ₃ jniá₂ i₁cón₅, 'nia'₂ në́₃ tsá₃ 'e₂ ca₂cuë'₅₄ a₂guë'₅₄; ca₂ŋɨ₃ rë₂quein₂ dsɨ₃ i₁guɨ'₄ jmɨg₂, tsá₃ 'e₂ jmɨg₂ ca₂cuë'₅₄ 'nia'₂. 43 Ca₂ŋɨ₃ jniá₂ 'no₂₃ ja₁jan₁₂, tsá₃ ja₁ca₂cuë'₅₄ 'nia'₂ jan₅₄. Ca₂ŋɨ₃ 'ɨn₂ tsɨ́n'₅, tsá₃ 'e₂ tsɨ́n'₅ ca₂cuë'₅₄ 'nia'₂. Ca₂tsán₂ dsong₅₄, jme₁ca₂'ú₃ né'₃ 'má₃ në́₃, tsá₃ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂.” 44 Jaun₂ në́₃, ŋag₃ dsa₂ 'éi₂: “Te₁gui'₅₄, ¿lɨ́g'₂ bá₄ jaun₂ ca₂né₄ jnia'₅₄ 'ne₂ a₂ŋɨ'₂ i₁cuang'₃, o₃ rë₂quein₂ 'au'₂ o₃ ca₂ŋɨ'₅₄ 'náu'₂ ja₁jan'₄, o₃ ca₂ŋɨ'₅₄ tsá₃ tsɨ́n'₂ cha₂ quɨ'₅₄, o₃ jme₁ca₂rë₃dsong'₅₄, o₃ lia'₂ con'₂ ca₂'ú'₃ né'₃ 'má₃, tsá₃ ca₂jme₁'o₁ jnia'₅₄?” 45 Jaun₂ ŋag₃ Rag₅₄: “A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂tsá₃ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂ rɨ́ng'₃ la₂ i₂jɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'uɨn₃, o₄quió₃ jniá₂ bá₄ tsá₃ 'e₂ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂.” 46 Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ dsɨ₃léin₂ ja₁dsɨ₃ŋag₅₄ uɨg₅ co₂tan₅₄, la₁ dsa₂ dsen₃ në́₃, dsɨ₃lein₅ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄.

26

Ca₂quɨn'₃ dsa₂ jág₁ a₂tsáin'₂ Jesús

(Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53)

1 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Jesús ca₂le₃jë́₃ jág₁ në₅, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

2 ―Ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ jaun₂, a₂tɨn₃ jmɨg₄ në₃ te₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, ja₁jáng'₂ dsa₂ jɨ́in'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂tion₃ ne₄ cróg₄.

3 Jaun₂ në́₃, juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ të₅juá'₅, dsa₂ can'₅₄ quián₅ dsa₂ judíos në́₃, ca₂ŋɨi'₂ i₁dsi₅ ne₄ta₁ quió'₅ i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, i₂chen₂ Caifás. 4 Ja₁jaun₂ ca₂quɨin₃ jág₁ quió'₅ a₂jmo₃ të₂le₃ quian'₅₄ caun₂ mai₅₄ ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ tsáun'₂, jaun₂ jŋang'₃. 5 Jaun₂ tioin'₅₄ ca₂dsia₃ jág₁ ca₂juá'₂:

―La₁ tsá₃ 'nió'₅ jmó₁ jniog₄ të₃ niog₅ jmɨg₄, jme₁né₄, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂tó'₂ dsa₂ juɨg₂ mɨ'₅₄.

Jan₂ 'io₅₄ ca₂tsɨ́in₂ Jesús no'₅₄ mɨ₂juɨg₂

(Marcos 14:3-9; Juan 12:1-8)

6 Lia'₂ con'₂ 'en₅₄ guë́₄ Jesús juɨg₂ Betania ja₁quió'₄ i₂të́'₂ dsa₂ Si₂mu₅₄ 'mé'₅ 'iog₅, 7 jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ quian₅ caun₂ tsɨ́₅ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ a₂'mu'₅₄. Jme₁ma₂guá₅ Jesús ne₄ mesa guë́'₅, jaun₂ ca₂'ág₂ 'io₅₄ 'éi₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ mɨ₂dsi₄ Jesús. 8 Jme₁ca₂jág₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂jaun₂, tsá₃ dse₃ ca₂tɨ́in₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄ tioin'₅₄:

―Tsá₃ ne₄ 'e₂ lë₃ në₂'éin₂ a₂në₅. 9 Jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ në₂'nag₃ ia₁jaun₂ jme₁jme₂'oin₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂.

10 Jme₁ca₂nág₂ Jesús jág₁ a₂dsia₂₃ tioin'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ cuë'₂ 'nia'₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ 'io₅₄ la₂? A₂në₂jmóg'₂ la₂ caun₂ a₂dse₃ bá₄. 11 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ i₂nio₄ dsa₂ te₂ŋé₂ jɨn'₄ 'nia'₂, la₁ jniá₂ në́₃ tsá₃ ma₃uë́₂ 'en₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂. 12 Juɨ₁lia'₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ a₂në₂tsáng₂ nɨ₁ŋɨ₃, jua'₂ a₂ma₂në₂jmóg'₂ co₂jŋia₅₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁'ong₃ bá₄. 13 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ ja₁'ë́₂ dsa₂ jág₁ dse₃ quió₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ dsiog'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'ɨin₃ 'io₅₄ në₅.

Jmo₅ Judas caun₂ jág₁ a₂'nɨi₂₃ Jesús

(Marcos 14:10-11; Lucas 22:3-6)

14 Jaun₂ në́₃, jan₂ i₂lɨ́n₅ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂, i₂chen₂ Judas Iscariote, ŋei₅₄ i₁dsia₂ jág₁ quian'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, 15 jaun₂ ca₂i₁jua'₄:

―¿Je₂liá'₂ cuë́'₁ 'nia'₂ në₁jua'₂ jɨn'₄ jniá₂ Jesús o₄gog'₂?

Jaun₂ në́₃, ca₂quí₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ guióg₂-guiá₂ 'éi'₃ cu₄tiog₂. 16 Jaun₂ në́₃ të₃ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ jaun₂, ca₂'náu'₃ Judas dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ cuɨn₃ jmɨg₄ jɨ́in'₂ Jesús.

Má₃ jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄

(Marcos 14:12-25; Lucas 22:7-23; Juan 13:21-30; 1 Corintios 11:23―26)

17 Jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ a₂niog₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ a₂guë́'₅ dsa₂ i₁ŋí'₄ a₂tsá₃ quian'₅₄ levadura, chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃ ca₂jme₃quiáin₃ ja₁con₂ Jesús ca₂ŋag₃:

―¿A₂já'₄ 'niog'₂ dsɨ₁jmó₁ jnia'₅₄ co₂jŋia₅₄ má₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quiáng'₂?

18 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ jë₄ juɨg₂, ja₁quió'₄ jan₂ dsa₂, jaun₂ juɨg'₅₄ 'nia'₂: “Le₂la₂ juá'₂ të₅: Ma₂ja₂quián₃ hora quió₃, jaun₂ ja₁quiáng'₂ i₁guë'₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ co₂lë₅ quian'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng₃.”

19 Jaun₂ në́₃ i₃lén₂ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂jmo₃ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂juá'₂ Jesús. Jaun₂ ca₂tóin'₂ ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ a₂guë́'₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ ja₁jaun₂.

20 Jme₁ca₂nei₂ jaun₂, jme₁ma₂guá₅ Jesús ne₄ mesa co₂lë₅ quiain'₅₄ ta₁guia₃-tɨ́n₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. 21 Të₃jë₄ tiáin'₄ guë́'₅ jaun₂, ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, jan'₂ 'nia'₂ i₂'en₅₄ jë₄ la₂ bá₄ i₂jáng'₂ jniá₂.

22 Jaun₂ në́₃ ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ tiáin'₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús le₂jain₂ le₂jain₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿On₁jua'₅₄ jniá₂ 'ág'₅?

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―I₂tiá₂ gu₂ co₂lë₅ 'ŋió'₃ uɨng₅ quian'₅₄ jniá₂, i₂'éi₂ bá₄ i₂jáng'₂. 24 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ein₅₄ juɨ₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂; la₁ ¡'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ dsa₂ i₂jáng'₂! Dse₃ quió'₅ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂rë₃cháin₃.

25 Jaun₂ në́₃ Judas, dsa₂ i₂ma₂lë́₂ dsɨ́₅ jáng'₂, ca₂juá'₂:

―Të₅, ¿On₁ jniá₂ bá₄ 'ág'₅ 'ne₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Ŋiag'₂ bá₄ ma₂në₂jua'₅₄.

26 Të₁lia'₂ tiáin'₅ guë́'₅, ca₂jŋa'₃ Jesús i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂dsioin₃, ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Qué'₂ 'nia'₂, ia₁ ŋɨ₃ bá₄ jniá₂ i₁ŋí'₄ la₂.

27 Jaun₂ ca₂can₃ táng₃ copa 'a₄ vino, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Én'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ a₂la₂, 28 ia₁ jmɨ₃ bá₄ jniá₂ la₂, a₂lɨ'₅₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂të₃ron₅₄,* a₂niog₅ dsɨ₃'o₅₄ o₄quió'₄ juɨn₅ dsa₂, ia₁jaun₂ 'én₂ dsáu₁. 29 Dsón'₂ juá'₅ jniá₂, tsá₃ ma₃lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂guɨ'₅₄ guë́₄ táng₃ vino ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guɨ'₄ táng₃ caun₂ vino 'mɨ́₂ co₂lë₅ quian'₅₄ 'nia'₂ ja₁gon₂ Ŋe'₃.

Ca₂juá'₂ Jesús a₂tsá₃ tion₃ Pe₄ a₂cuɨg₂₃

(Marcos 14:26-31; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38)

30 Jme₁ca₂lë₃ 'ë₂₃ jme₂juɨin'₂ Diú₄, jaun₂ guë́₄ i₃léin₂ juɨ₅ Má'₂ Olivos. 31 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ tiá'₃ jén₂ 'au'₂ o₄quió₃ jniá₂ a₂'uë₂ në₃, 'ág'₁ 'nia'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂; ia₁ rë₂ton₅ ne₄ Si₂, juá'₂: “Jŋɨ́'₄ jniá₂ dsa₂ i₂jŋia₅ já'₂ cha'₂, jaun₂ já'₂ cha'₂ në́₃ dsɨ₃léin₂ tsɨ₁rë₂jain₅₄.”† 32 La₁ cang₂ jë₁ma₂ca₂jeng'₅₄ táng₃, nei₅₄ jniá₂ jŋiág₅ juɨ₅ Galilea lia'₂ con'₂ guë́₄ 'nia'₂.

33 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―O₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨ́ng'₃, la₁ jniá₂, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ 'ag₅₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ₃.

34 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, a₂'uë₂ në₃, né'₃ a₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂, hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ chéng'₅ tsá₃ tóng'₄ ta₁'nɨ₅ ráun₂ a₂cuɨg'₂ jniá₂.

35 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pe₄:

―O₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂dsau₃ jniog₄ co₂lë₅, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'ɨ́n₄ jniá₂ 'ne₂.

Le₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄ ján₃.

Ca₂chi₃lén'₂ Jesús Diú₄ caun₂ ja₁chei₂ Getsemaní

(Marcos 14:32-42; Lucas 22:39-46)

36 Jaun₂ ca₂dsióg₃ Jesús jme₁ca₂dsióg₃ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ caun₂ ja₁chei₂ Getsemaní, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ja₁lá₃ tián'₂ 'nia'₂ të₁lia'₂ nei₅₄ jó₄ i₁chi₁leng'₄ Diú₄.

37 Jaun₂ ca₂jŋiai₃ Pe₄, quian'₅₄ le₃on₃ ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo, jaun₂ Jesús në́₃ ca₂tá'₂ quian₅ o₂i₁ dsɨ₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 38 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂ún₂ i₂quiain'₅₄:

―'Ŋio₅ lɨn₃ quian₅₄ o₂i₁ dsɨ₅, ca₂lia'₂ jmá'₃ le₃jóng₂ të₂në₃. Ja₁lá₃ tián'₂ 'nia'₂, jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄, jme₁quiong'₅₄ jniá₂.

39 Ca₂juɨg₄ bá₄ ca₂ŋó₃ guë́₄ ne₄ juɨ₅. Ja₁jaun₂ ca₂lia'₂ ca₂i₃'ɨ́in₃ chi₁'ɨn₅ ne₅₄ ca₂të₂ 'uë₃, ca₂mɨ₃ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄, ca₂juá'₂:

―Tia₅₄ quiáng₃, jua'₅₄ mei'₂ bá₄ lé₂ le₃lé₂, lio₄ jniá₂ jmɨ₁uɨg₅ la₂. La₁ tsá₃ juɨ₁le₅₄ con'₂ 'nio₃ jniá₂, juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂.

40 Jaun₂ në́₃, ca₂nau₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋái'₃ ja₁tián'₄ i₂ún₂ i₂quiain'₅₄, la₁ ma₂le₁güɨ́n₃ bá₄ guë'₂ 'éi₂ tiáin'₅; jaun₂ ca₂të́'₃ Pe₄, ca₂juá'₂:

―¿Tsa₁ ma₃tian'₃ guë́₄ 'nia'₂ jua'₅₄ caun₂ hora bá₄ jme₁jnio'₂ guë́₄ 'nia'₂ ne'₅₄ quian'₅₄ jniá₂? 41 Jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄, chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄, ia₁jaun₂ tsá₃ tsɨ₃sén'₂ 'nia'₂. Dsón'₂ bá₄ jaun₂ 'ŋio₂ bá₄ dsɨ́₅ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, la₁ nɨ₁ŋɨ'₁ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'uan₅₄.

42 A₂ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂ ŋó₃ táng₃ i₁chi'₄ Diú₄ le₂la₂:

―Tia₅₄ quiáng₃, chi₂jua'₂ tsá₃ lé₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ jme₁ŋag₅₄ jniá₂ uɨg₅ la₂, juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂.

43 Jaun₂ ca₂guáin'₃ táng₃ ja₁tián'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, la₁ le₁güɨ́n₃ bá₄ táng₃ 'éi₂ tiáin'₅, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ma₂i₁güɨ́in₃. 44 Jaun₂ ŋó₃ bá₄ táng₃ jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ ráun₂, a₂chi₂i₁lein'₄ Diú₄; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ Diú₄. 45 Jaun₂ guáin'₃ në́₃ ja₁tián'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂? ¿Lia'₂ ma₂tián'₅ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ le₁güɨ́ng'₃? Ŋí₂ 'nia'₂, ca₂të́₂ bá₄ hora në́₃. Ma₂rë₂jɨn'₅₄ bá₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄. 46 Nau₂ 'nia'₂ në́₃, ma₃; ia₁ në₅ ma₂já₅ i₂jáng'₂.

Ma₂le₁te₂ dsa₂ Jesús

(Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53; Juan 18:2-11)

47 Të₃jë₄ dsia₂₃ jág₁ jaun₂, jme₁ca₂dsióg₃ Judas, i₂lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂. Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ja₂lén₂ quiong'₅₄ qui₂le₁quian₅ ŋi₁tág₂, i₂le₁quian₅ nɨ₁'ma₂ në́₃, i₂chen₄ quián₅ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂. 48 Jaun₂ Judas në́₃, ia₁ ma₂ca₂jmo₃ bá₄ jág₁ le₂jŋiá₅ 'e₂ léi₄ jmo₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jáng'₂, jme₁ma₂juá'₂:

―I₂chen'₄ jniá₂ quió'₅, i₂'éi₂ bá₄ jma'₅₄ 'nia'₂.

49 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁dsióg₃ Judas, ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Siang'₃, të₅!

Jaun₂ ca₂chen'₃ rë₂jú'₅ Jesús.

50 Jaun₂ ca₂jéin'₃ Jesús jág₁ quió'₅, ca₂juá'₂:

―A₂mei₅₄, ¿'E₂ ta₁ ŋɨ'₂?

Jaun₂ guë́₄ ca₂jme₃quián₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂jŋai'₃ Jesús, jaun₂ ca₂tág₃.

51 Të₃jë₄ jaun₂, jan₂ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Jesús ca₂dsi₂ ŋi₁tág₂, ca₂ti₃ caun₂ rë₂gua₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ quián₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. 52 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tiá₃ táng₃ ŋi₁tág₂ quiáng'₂ ja₁jme₁'i₄. Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂quɨ́n'₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂, ján₃ bá₄ quian'₅₄ ŋi₁tág₂ dsiáin₃. 53 ¿'E₂ lɨ́ng'₂? ¿A₁tsá₃ lé₂ le₃jme₁mɨ₁₂ ne₄ Ŋe'₃, a₂chein₃ ja₁cong₂ guia₃-tɨ́n₂ mei₅ ángeles quiáin₅? 54 La₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂, ¿'A₂ bá₄ lia'₂ le₃ti₃ jág₁ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ ja₁juá'₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́g₂ le₂la₂?

55 Jaun₂ juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ dsa₂:

―¿'E₂? ¿Ja₁nó'₅ 'nia'₂ le₁quian'₅₄ ŋi₁tág₂, nɨ₁'ma₂, ja₂chong'₂ jniá₂, në₂jag₄ bá₄ lɨ́ng₅ dsa₂ 'ang₂? Jua'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ 'eng₅₄ jme₁tɨ́ng₂ dsa₂ jɨn'₄ 'nia'₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, tsá₃ ma₂chong'₂ guë'₂ 'nia'₂ ja₁jaun₂. 56 La₁ ca₂le₃jë́₃ a₂lë́₂ la₂ rë₂ti₃ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂.

Jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂cuɨng₃ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂téin₂ bá₄ Jesús.

Dsián'₃ Jesús ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅

(Marcos 14:53-65; Lucas 22:54-71; Juan 18:12-24)

57 Jaun₂ dsa₂ i₂ca₂i₁chan'₅₄ Jesús ca₂i₁jo₅₄ ne₄ Caifás, i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. Ja₁jaun₂ ma₂le₁ŋɨ'₂ të₅juá'₅ quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ can'₅₄. 58 Pe₄ në́₃ ca₂ŋó₃ uɨ́ng₂ të₂quɨ́in₃ 'ein₂₃ Jesús ca₂të₂ i₁dsi₅ quió'₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. Ja₁jaun₂ ca₂'í₃ ca₂guá₂ quiain'₅₄ 'lióg₂, ia₁ 'nio₃ të₅ ne₅₄ 'a₂ lia'₂ jŋia'₅₄ dsióg₄ quian'₅₄ Jesús.

59 Jaun₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, qui₂ca₂'náu'₃ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₃cáin'₂ Jesús dso₄ quian'₅₄ jág₁ të₂jág₁ ia₁jaun₂ jŋag'₃. 60 La₁ tsá₃ dso'₂ guë'₂ 'a₂ lia'₂ jme₃cáu'₂, o₁jŋia'₅₄ juɨn₅ i₂qui₂ca₂nau₂ jmo₂₃ jág₁ të₂jág₁. Dsi₃lén₂ jme₁dsi₃lén₂ on₃ dsa₂, 61 jaun₂ ca₂juá'₂:

―I₂në₅ ma₂ca₂juá'₂, “Quɨ'₅₄ jniá₂ jmɨg₄ lé₂ le₃'éng₄ guá'₅ templo quió'₅ Diú₄, quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄ bá₄ lé₂ le₃jmóg'₄ táng₃.”

62 Jaun₂ ca₂nau₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿Tsa₁ 'e₂ ŋag'₅₄ 'i₁caun₂? ¿I₂'e₂ bá₄ jág₁ në₅ a₂jáng'₅ dsa₂ a₂rë₂cáng'₄?

63 La₁ tei₄ bá₄ ca₂nau₂ Jesús. Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄, ca₂juá'₂:

―Dsi₅₄ jniá₂ 'éi'₃ a₂jua'₅₄ 'ɨ́ng'₅ Diú₄ jén'₃ ne₄ jnia'₅₄, chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅.

64 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₅, jniá₂ bá₄ 'éi₂, juɨ₁lia'₂ i₁juá'₂ 'ne₂ në₅. La₁ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂ ján₃, ca₂le₃jɨ́ng'₃, a₂já₅ jmɨg₄ a₂jag'₅₄ 'nia'₂ jɨng'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ guá₃ të₂le₃ gu₂ ne₁ Diú₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lɨn₃, a₂jŋiói'₂ jë₄ jnei₅ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ në́₃.

65 Jme₂dsa₂ dsen₅₄ në́₃, jme₁ca₂nág₂ jág₁ jaun₂, ca₂chein₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ 'ŋiog₅,‡ jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡'E₂ guë́₄ 'ŋio₅ 'lɨg'₅₄ juá'₂ i₂në₅ 'ɨin₂₃ Diú₄ quian'₅₄ jág₁ në₅ quió'₅! ¿'E₂ guë́₄ jmá'₃ jág₁ 'lióng₂ 'niog₂ jniog₄ jua'₅₄ a₂jáng'₅ guë́₄ dsa₂ sián'₂ jág₁ dsau₅? Ma₂në₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ jág₁ 'lɨg'₅₄ a₂ma₂në₂juá'₂ i₂në₅ 'ɨin₂₃ Diú₄. 66 ¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂le₃jɨ́in₃ tioin'₅₄:

―I₂ca₂tɨ́n₂ jón₂ bá₄ në₅.

67 Jaun₂ qui₂ca₂'ŋéi₃ dsa₂ dsɨ₂ne₄ Jesús tioin'₅₄, tsá₃ caun₂ a₂qui₂ca₂jmóg'₂. I₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₂ca₂quein₃ tioin'₅₄, 68 jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ne₂ guë'₂ i₂juá'₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄: ¡Dsi₄ jág₁ jua'₅₄ 'ein₂ në₂quein₃ quiáng'₂!

Tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús

(Marcos 14:66-72; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-27)

69 Të₃jë₄ jaun₂ jme₁guá₄ Pe₄ i₁dsi₅; jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―¿Ján₃ guë'₂ jme₁quian'₄ 'ne₂ Jesús i₂chan₂ Galilea?

70 La₁ jɨn₄ dsa₂ ja₁guá₄ jaun₂ tsá₃ ca₂tioin₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ guion₅₄ 'e₂ a₂juá'₂ 'ne₂ në₅.

71 Ca₂nau₂ Pe₄ ŋó₅ të₂le₃ o₄'né₄, jaun₂ ca₂jág₂ táng₃ jan₂ 'io₅₄ sián'₂. 'Éi₂ në́₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄:

―I₂jme₁quian'₅₄ Jesús Nazareno bá₄ në₅.

72 La₁ jme₁ca₂nág₂ Pe₄, tsá₃ ca₂tioin₃ táng₃ jë́₃ 'ɨin₂₃ Diú₄, ca₂juá'₂:

―¡Tsá₃ dsa₂ 'éi₂ cuɨ́n₅ jniá₂!

73 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂jme₃quián₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ con₂ Pe₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ jan₂ rɨn'₅₄ 'éi₂, ia₁ në₅ rë₂jniág'₂ 'a₂ lia'₂ né'₂ jag'₅₄.

74 Jaun₂ në́₃, Pe₄ ca₂'ɨin₃ Diú₄ ca₂mɨ₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ 'e₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂, ca₂juá'₂:

―¡Tsá₃ dsa₂ 'éi₂ cuɨ́n₅ jniá₂!

Të₃jë₄ jaun₂ ca₂'o₃ jan₂ të₁guí₄ dsó₂. 75 Jaun₂ guë́₄ në́₃ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ Pe₄ a₂ca₂juá'₂ Jesús le₂jŋiá₅: “Né'₃ a₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂; hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ chéng'₅ tsá₃ tóng'₄ ta₁'nɨ₅ ráun₂ a₂cuɨg'₂ jniá₂.” Jaun₂ guë́₄ o₂'ɨ́n₃ Pe₄ të₂le₃ ca₁'né₄, ca₂tá'₂ quɨ'₂ dsɨ́₅, ca₂'o₃ 'ŋio₅ lɨn₃.

27

Ca₂jɨ́n'₂ dsa₂ Jesús o₄gú₃ Pilato

(Marcos 15:1; Lucas 23:1-2; Juan 18:28-32)

1 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ a₂jŋɨi'₃ Jesús. 2 Qui₂ca₂'néi₂ tioin'₅₄, jaun₂ ca₂tág₃ ca₂i₁jang'₂ ne₄ Dsi₄má'₂ Poncio Pilato.

Ca₂jon₃ Judas

(Hechos 1:18-19)

3 Jme₁ma₂të₅ ne₄ Judas i₂ca₂'nag₃, a₂ma₂në₂dsí₃ dsa₂ 'éi'₃ a₂jŋɨi'₃ Jesús, jaun₂ ca₂tá'₂ quɨ'₂ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂i₁con₂ táng₃ ta₁guiog₃-guiá₂ 'éi'₃ cu₄tiog₂ jaun₂, ca₂jɨ́in'₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄. 4 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ma₂në₂'no₃ jniá₂ dso₄, ia₁ në₂jɨng'₅₄ ne₄ 'mú₃ jan₂ i₂tsá₃ dso₄ rɨn₂.

La₁ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Tsá₃ 'e₂ a₂jaun₂ dsan₂ dsɨ₅ jnia'₅₄. A₂ca₂tɨ́n'₂ 'ne₂ bá₄ jaun₂.

5 Con'₂ ca₂i₁guia'₂ jaun₂ bá₄ Judas cu₄ jaun₂ dsi₂néi₂ ja₁jŋió₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ ca₂i₁tiá₄ ché₂ dsɨ₂lag₅₄ ca₂jŋɨi'₃ 'ŋiog₅. 6 Juɨg₅₄ jme₂dsa₂ në́₃ ca₂i₁cag'₂ cu₄ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃to'₅₄ cu₄ la₂ 'ŋió'₃ gu₅ ja₁tio'₅₄ cu₄ quió'₅ guá'₅, ia₁ cu₄ a₂ca₂quɨ́n₂ jmɨ₂ bá₄ la₂.

7 Jaun₂ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ a₂lá₃ caun₂ 'uë₃ quian'₅₄ cu₄ jaun₂ quió'₅ jan₂ dsa₂ i₂jme₁jmo₅ nɨ₁dsɨg₁ gua'₅₄, ja₁jmo₃ 'uë₃ ja₁'óin₂ jmá'₃ lia'₂ dsɨ₂nau₂. 8 'Uɨg₅₄ jaun₂ chei₂ ja₁jaun₂ ca₂të₂ jmɨg₄ në₃, 'Uë₃ Jmɨ₂. 9 Le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Jeremías, dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, jme₁ca₂juá'₂: “Ca₂can₃ dsa₂ guióg₂-guiá₂ cu₄tiog₂, con'₂ 'ma'₅₄ a₂ca₂dsi₂ dsa₂ juɨg₂ Israel quió'₅ 'éi₂. 10 Quian'₅₄ cu₄ jaun₂ ca₂lá₃ caun₂ 'uë₃ quió'₅ dsa₂ i₂jmo₅ nɨ₁dsɨg₁, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄.”*

Chén'₅ Jesús ne₄ Pilato

(Marcos 15:2-5; Lucas 23:3-5; Juan 18:33-38)

11 Të₁lia'₂ jaun₂, chén'₅ Jesús ne₄ dsi₄má'₂, jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃:

―¿Dsón'₂ lɨ́ng'₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Le₂në₅ bá₄, juɨ₁lia'₂ juá'₂ 'ne₂ në₅.

12 Jaun₂ caun₂ qui₂ca₂'nag₃ bá₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ tioin'₅₄. La₁ tsá₃ ma₃'e₂ ca₂ŋag₃ Jesús. 13 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato:

―¿Tsa₁ nag'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ i₁juá'₄ dsa₂ në₅ 'nɨi₂₃ 'ne₂?

14 La₁ tsá₃ ma₃'e₂ ca₂ŋag₃ Jesús 'i₁caun₂; jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ Pilato.

Ca₂o₃'ág₃ 'éi'₃ a₂jón₂ Jesús

(Marcos 15:6-20; Lucas 23:13-25; Juan 18:38 ― 19:16)

15 Jmɨg₄ jaun₂ jme₁chí'₄ tag₄ quió'₅ dsi₄má'₂ a₂lióin₂ ca₂le₃jë́₃ ŋi₂, jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ né'₃ 'má₃, jme₁të₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, 'ein₂ ca₂'ɨn₃ dsa₂ juɨg₂ i₂lión₂. 16 Jmɨg₄ jaun₂ jme₁rë₂jnɨ́₅ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Barrabás, ca₂le₂con₂ bá₄ 'ei₅ jág₁ quió'₅ a₂'lɨin'₅₄. 17 Të₃jë₄ le₁ŋɨ'₂ dsa₂ jaun₂, ca₂ŋag₃ Pilato ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ juɨg₂:

―¿I₂'ein₂ 'niog'₂ 'nia'₂ lon₄ jniá₂ quián'₂ 'nia'₂? ¿Barrabás, o₃ Jesús i₂të́'₂ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ 'e₂?

18 Ia₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Pilato 'ŋiog₅, a₂'iog₅₄ uɨg₅ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ ca₂jɨ́in'₂ Jesús ne₅₄.

19 Të₁lia'₂ guá₅ Pilato ne₄ta₁ quió'₅, ja₁qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃, të₃jë₄ jaun₂ ca₂chen₃ 'io₅₄ quiáin₅ jág₁ ne₅₄ a₂ca₂juá'₂: “Tsá₃ lë₁tián₅ 'ne₂ cuente quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ rɨn₂ në₅. Ia₁ 'ŋio₅ gau₂ qui₂chóg₂ i₃ŋɨ́g₂ ca₂néi₃ o₄quió'₄.”

20 La₁ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, ca₂toin'₂ jág₁ dsa₂ juɨg₂ ia₁jaun₂ mɨ₃ dsa₂ tsɨ́'₃ Pilato a₂lióin₂ Barrabás bá₄, jaun₂ jŋɨi'₃ bá₄ Jesús. 21 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―¿I₂'ein₂ dsa₂ on₃ la₂ 'niog'₂ 'nia'₂ lon₄ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ juɨg₂ tioin'₅₄:

―Barrabás bá₄.

22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pilato ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ juɨg₂:

―¿'E₂ guë'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ jmo₅₄ jniá₂ quian'₅₄ Jesús i₂të́'₂ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ co₂dsia₅ ca₂le₃jɨ́in₃ tioin'₅₄:

―¡Tióin₃ cróg₄!

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pilato:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ në́₃? ¿'E₂ guë'₂ dso₄ ma₂'náu₂?

La₁ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂tóin'₂, ca₂juá'₂:

―¡Tióin₃ cróg₄!

24 La₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Pilato tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ jág₁ quió'₅, ia₁ të₂le₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ juɨ₁si co₂mɨ'₅₄ ca₂tóin'₂. Jaun₂ lë₃, ca₂chein₃ jan₂ dsa₂ i₁quian₅₄ jmɨg₂, jaun₂ ca₂rang₃ gu₂ të₃ne₄ dsa₂ juɨg₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'e₂ rë₃cán'₄ jniá₂ jmɨ₄ dsa₂ në₅; guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ rë₂cáng'₄ në₁'e₂ ca₂jmai'₅₄.

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ tioin'₅₄:

―¡Jmɨ₄ 'mú₃ quió'₅ i₂në₅, juɨ₁dsi₂ŋag₂ jnia'₅₄ 'e₂ dsɨ₃ŋág₂, quian'₅₄ tsɨ₁jon₂ quián₂ jnia'₅₄ i₂në₃ guë́₄ të₁ja₃lén₂!

26 Jaun₂ ca₂lión₂ bá₄ Pilato Barrabás i₂mɨ₅ dsa₂ lión₂; jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂bán₂ dsa₂ Jesús, jaun₂ guë́₄ ca₂jáng'₂ o₄gú₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂ tion₃ cróg₄.

27 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, 'lióg₂ quián₅ dsi₄má'₂ ca₂jŋiai₃ Jesús juɨ₅ i₁dsi₅ ne₄ta₁ jaun₂. Jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lióg₂ le₃lág'₃ quió'₅ Jesús. 28 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsi₂ tsɨn'₅₄ Jesús, ca₂quei'₃ caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ guéin₂ 'uɨ'₃,† 29 jaun₂ ca₂jmo₃ caun₂ corona quian'₅₄ chi₁uɨ́ng₃ taun₅, ca₂tó'₂ mɨ₂dsi₄ Jesús. Ca₂chong'₂ ca₂'nau₅₄ guë'₂ nɨ₁'ma₂ ta₅ gu₂ ne₁. Jaun₂ guë́₄ ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús tioin'₅₄, a₂lë₁qui₂co₂jmóg'₂, ca₂juá'₂:

―¡Sian'₃ 'ne₂, Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos!

30 Ján₃ qui₂ca₂'ŋéi₂ dsa₂, qui₂ca₂bá₂ dsa₂ mɨ₂dsi₅₄ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ a₂ca₂chong'₃ jaun₂. 31 Jme₁ca₂lë₃ a₂lë₁co₂jmóg'₂ jaun₂, ca₂dsei₂₃ táng₃ tsɨ₁'mɨ'₂ 'uɨ'₃ a₂jme₁ca₂quei'₃, jaun₂ ca₂quei'₃ táng₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ a₂jme₁qui'₂. Jaun₂ guë́₄ ca₂jiog₃ ca₂të₂ ja₁të₃toin₅₄ cróg₄.

Ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús

(Marcos 15:21-32; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27)

32 A₂ca₂'uɨin₂ jaun₂, ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ i₂chan₂ Cirene, i₂chen₂ Si₂mu₅₄. Jaun₂ ca₂chi₃quiáin₂ jmɨg₄ 'éi₂ a₂cán₂ cróg₄.

33 Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ jme₁dsi₃léin₂ caun₂ ja₁chei₂ Gólgota, co₂'nió'₄ ja₁të́'₂ dsa₂ Dsɨ₂con'₂ Nɨ₁mu₅ Mɨ₂dsi₄ 'Lag₄. 34 Ja₁jaun₂ ca₂jén'₃ dsa₂ ne₄ Jesús vino a₂rë₃cón'₅ quian'₅₄ dsɨ́'₁ já'₂;‡ la₁ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂tí₂ Jesús 'o₅₄, tsá₃ ma₃ca₂'ɨn'₃.

35 Jme₁ca₂lë₃ tion₂₃ cróg₄, 'lióg₂ në́₃ ca₂jmo₃ dsióg₁ tsɨn'₅₄ Jesús, ca₂co₃ o₁ne₄ 'ein₂ lí'₂.§ 36 Ja₁jaun₂ ca₂tiáin'₂ jmo₂₃ 'í₁. 37 Dsi₄ cróg₄ ca₂tióng₃ dsa₂ letra ja₁juá'₂ 'e₂ dso₄ a₂bóin'₂ Jesús, a₂juá'₂ le₂la₂: “I₂LA₂ BÁ₄ JESÚS, I₂LƗ́N₅ RAG₅₄ QUIÁN₅ DSA₂ JUDÍOS”.

38 Ján₃ bá₄ ca₂tioin₃ guë́₄ on₃ dsa₂ 'ang₂ co₂lë₅ quiong'₅₄, jan₂ të₂le₃ gu₂ ne₁, jan₂ guë'₂ të₂le₃ gu₂ jen₅. 39 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂qui₂ca₂ŋɨ́₃ juɨ₅ jaun₂ qui₂ca₂jnáu'₂ jág₁ uɨg₅, qui₂bí₂ dsi₅₄, 40 ca₂juá'₂:

―'Ne₂ guë'₂ i₂juá'₂ a₂'éng'₄ guá'₅, con'₂ siá'₂ tɨng'₂ jmog'₅₄ táng₃ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄, në₃ në́₃, lion₄ 'ŋiag'₂. Sión₅ ja₁tong'₂ në₅, chi₂jua'₂ dsón'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

41 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ a₂lë₁qui₂co₂jmóg'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ të₅juá'₅, gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, dsia₂₃ jág₁ qui₂tsɨ́'₅ rɨin'₅₄, juá'₂:

42 ―Ca₂lióin₂ bá₄ i₂sián'₂, la₁ 'ŋiog₅ bá₄ tsá₃ lé₂ le₃lióin₂. Chi₂jua'₂ i₂në₅ lɨ́n₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel, juɨ₁sióin₄ cróg₄ ia₁jaun₂ bá₄ le₃'éin₂ jniog₄ le₃quió'₅. 43 I₂në₅ guë'₂ juá'₂ 'ei₅ caun₂ dsɨ́₅ ne₄ Diú₄; në₃ në́₃ 'éi₂ juɨ₁lio₅₄ chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ bá₄ 'nioi₃ i₂në₅; ia₁ 'ŋiog₅ guë'₂ ma₂juá'₂ lɨ́in₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

44 Le₂jiog₅ dsa₂ 'ang₂ i₂le₁ton₅ quian'₅₄ Jesús qui₂ca₂juá'₂ uɨg₅.

Ca₂jon₃ Jesús

(Marcos 15:33-41; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30)

45 Jme₁ca₂të́₂ dsi₂ŋí'₃,* ca₂'ág₂ nei₂ le₂tan₅₄ le₂con₂ 'uë₃ jaun₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅† të₂le₃ ca₂'láu₂. 46 Hora jaun₂, ca₂'ŋia₂ guë́₄ Jesús, jág₁ ca₂juá'₂ tiá₂:

―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―co₂'nió'₄ a₂juá'₂: Diú₄ quiáng₃, Diú₄ quiáng₃, ¿'e₂ lë₃ ma₂në₂téi'₃ jniá₂?‡

47 I₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁tión₂ cau₅ jaun₂ ca₂nág₂, jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―Nei₂ 'nia'₂. Elías, i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, të́'₂.

48 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ŋó₃ jan₂ co₂chi'₅₄ i₁quian₅₄ caun₂ nɨ₁jau₂ guion₅ jmɨg₂. Jaun₂ ca₂guioin₃ vino dsi'₃, jaun₂ ca₂chi₃dsí₂ nei'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ ta₅, jaun₂ ca₂jén'₃ ne₄ Jesús ia₁jaun₂ jme₁'ɨ́n'₂. 49 La₁ ca₂juá'₂ rɨin'₅₄:

―Tsá₃ lein'₅₄; o₁ne₄ chi₂jua'₂ jiá₃ Elías ja₃lio₅₄ quió'₅.

50 Con'₂ bá₄ ca₂'ŋióg₂ guë́₄ Jesús tiá₂ lɨn₃, jaun₂ guë́₄ ca₂jáng'₃ jme₂dsí₂ quió'₅. 51 Hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ co₂dsia₅ ca₂chen₃ ca₂të₂ guei'₅₄ ca₂të₂ 'uë₃ ca₂lë₃ tɨn₃ tsɨ́n'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ pa₁ a₂jme₁'ei₅ dsi₂néi₂ guá'₅ templo. 'Uë₃ guë'₂ në́₃ ca₂i₁bi₅₄, nɨ₁'lau₂ a₂te₁'i₁ ja₁jaun₂ qui₂ca₂dsón₂; 52 tau₂ 'ŋio₅ në́₃ qui₂ca₂niá₃ ca₂lë₃; ján₃ bá₄ qui₂ca₂jen'₅₄ juɨn₅ 'lag₄ jŋió₅ quián₅ Diú₄ i₂ma₂dsan₃ le₂jŋiá₅. 53 Qui₂ca₂'uɨin₂ tau₂ 'ŋio₅; ca₂i₃toin'₅₄ Jerusalén ciudad jŋió₅ jme₁ca₂jen'₅₄ Jesús, ton'₂ ca₂jme₃jniai₂₃ në́₃ ne₄ juɨn₅ dsa₂.

54 Jaun₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ jmo₂₃ 'í₁ Jesús, jme₁ma₂të₅ ne₅₄ dsɨ₂bi₅₄ 'uë₃ ma₂lë́₂ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃; jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ bá₄ jme₁lɨ́n₄ i₂në₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

55 Jme₁tion'₅₄ juɨn₅ 'io₅₄ ja₁jaun₂ jág₅, tióin₂ uɨ́ng₂. 'Éi₂ ma₂ja₂léin₂ jme₂ti₃ ne₄ Jesús le₂tan₅₄ 'uë₃ Galilea. 56 Jɨn₄ 'io₅₄ 'éi₂ jme₁'en₅₄ María i₂chan₂ Magdala, quiain'₅₄ María chog₅₄ Jacobo quian'₅₄ Së́₄; quian'₅₄ chog₅₄ chi'₂ quián₅ Zebedeo.

Ca₂'on₃ Jesús

(Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42)

57 Jme₁ca₂tó'₂ nei₂ jmɨg₄ jaun₂, guan₃ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ i₂chen₂ José, i₂chan₂ juɨg₂ Arimatea, ia₁ ján₃ bá₄ ca₂rë₃'éin₂ le₃quió'₅ Jesús. 58 'Éi₂ në́₃, ŋei₅₄ i₂jɨin₁₂ Pilato, ca₂i₁mɨi'₄ 'lag₄ Jesús. Jaun₂ ca₂jmo₃ Pilato 'éi'₃ a₂jáng'₂ dsa₂. 59 Jaun₂ në́₃ ca₂tág₃ Së́₄, ca₂lio₃ rë₂ quian'₅₄ caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ le₁jë́₃. 60 Jaun₂ ca₂i₁tio'₂ 'ŋió'₃ caun₂ tau₂ 'ŋio₅ 'mɨ́₂ quió'₅ 'ŋiog₅, a₂jme₁ma₂guéi₃ dso'₂ nɨ₁'lau₂. Jaun₂ ca₂jŋiói'₃ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ lɨ'₂ pa₁, ca₂jlë́₂ 'o₄ tau₂ 'ŋio₅, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋái'₃. 61 La₁ María i₂chan₂ Magdala quiain'₅₄ María jan₂ 'éi₂, jaun₂ bá₄ jme₁tiáin'₄ të₂le₃ ja₁jniá₂ o₄'né₄ tau₂ 'ŋio₅.

Jmo₅ 'lióg₂ 'í₁ tau₂ 'ŋio₅

62 Jme₁jnia₃ táng₃ jaun₂, co₂'nió'₄ jme₁ca₂dsan₃ tion'₅₄ dsa₂ jmo₂₃ co₂jŋia₅₄ a₂'nió'₅ quió'₅ jmɨg₄, jaun₂ ca₂i₁len₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsa₂ fariseos në́₃ ca₂ŋɨi'₂ ne₄ Pilato, 63 ca₂i₁jua'₄:

―Gui'₅₄, dsáu'₅ dsɨ₅ jnia'₅₄, a₂ca₂juá'₂ të₂jág₁ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁chain₂ guë́₄, a₂jein'₅₄ táng₃ a₂'nɨ₅ jmɨg₄. 64 'Uɨg₅₄ jaun₂, chen₅ 'lióg₂ juɨ₁dsi₂jmó₂ 'í₁ tau₂ 'ŋio₅ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ 'nɨ₅, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ja₂lén₂ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ të₂, jaun₂ táun₂ jág₁ cang₂, lé₂ le₃juá'₂: “Ma₂ca₂jein'₅₄ bá₄ táng₃.” Ia₁ në₁jua'₂ ca₂lë₃ le₂jaun₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ juë'₂ lé₂ jág₁ të₂jág₁ jë₁ca₂tó'₂ në₅, con'₂ guë́₄ jág₁ të₂jág₁ le₂'uɨg₅₄.

65 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato:

―Në₅ tión₂ co₂nió'₃ i₂në₅. O₂nó'₅ 'nia'₂ quiain'₅₄, o₂jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ tian'₃ 'nia'₂ jmó'₂.

66 Jaun₂ ca₂i₃léin₂ jaun₂ në́₃, i₁jmo₅₄ 'í₁ dse₃ lɨn₃ tau₂ 'ŋio₅, ca₂tióng₃ caun₂ sello dso'₂ nɨ₁cang₁ a₂chi₁jnɨ₅, jaun₂ ca₂chein'₃ co₂nió'₃ 'lióg₂ i₂jmo₃ 'í₁.

28

Jmɨg₄ a₂ca₂jen'₅₄ Jesús

(Marcos 16:1-8; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10)

1 Ca₂ŋɨ́₂ bá₄ jmɨg₄ sa₅₄. Jaun₂ në́₃, të₂le₃ ca₂jnia₃ jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ semana, ca₂ŋe₄ María i₂chan₂ Magdala quiain'₅₄ María jan₂; ca₂i₁lein₅₄ i₁jag₅₄ tau₂ 'ŋio₅ quió'₅ Jesús. 2 Con'₂ tsá₃ rë₂jáin₁ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ tiá₂ lɨn₃ ia₁ a₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄. Ca₂të₁tsɨin'₅₄ o₄'né₄ tau₂ 'ŋio₅, ca₂mói₂ nɨ₁cang₁ a₂jme₁chi₁jnɨ₅, jaun₂ ca₂guá₂ ne₄ jaun₂. 3 Ca₂lia'₂ tág₅ 'ŋio₅ lɨn₃ jniái₂ juɨ₁lia'₂ tág₅ si₁ŋí'₃. Tsɨn'₅₄ a₂qui'₂ guë'₂ tiog₂ jau₂ lɨn₃. 4 Jme₁ca₂jág₂ 'lióg₂ i₂tion'₅₄ jmo₅ 'í₁, ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂jlein₃ në₂jag₄ bá₄ tsá₃ dsɨ́₅ chan₂ ca₂jén'₃. 5 Jaun₂ ca₂juá'₂ ángel ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄:

―Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃. Ia₁ guion₄ jniá₂ a₂'na'₂ Jesús i₂ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ bá₄ 'nia'₂ i₂niog'₅₄. 6 Tsá₃ 'éi₂ ma₃chan₂ ja₁lá₃; ma₂ca₂jein'₅₄ bá₄ táng₃ juɨ₁lia'₂ lë́₅ ca₂juá'₂ 'ŋiog₅. La₂ i₂jag₄ de'₂ 'nia'₂ ja₁jme₁rë₂quiain₂₃. 7 O₂nó'₅ 'nia'₂ i₂ŋáu'₂ o₂chei'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ a₂ma₂ca₂jein'₅₄ táng₃ ne₄ 'mú₃; ma₂'ein₅₄ juɨ₅ ŋó₅ jŋiái₅ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'nia'₂ juɨ₅ Galilea. Ja₁jaun₂ o₁jɨin'₄ 'nia'₂. Jág₁ në₅ ma₂në₂juɨ́g₂ 'nia'₂.

8 Jaun₂ në́₃ ca₂'uɨn₂ 'io₅₄ i₂ŋáu'₂, të₃ ma₂gó'₅, ton'₂ jén'₅ rë'₂ 'io'₂ ján₃. Jaun₂ ca₂i₃lein₃ co₂chi'₅₄ i₁con₂ jág₁ ne₄ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂. 9 Të₃jë₄ i₂lein₃ jaun₂, con'₂ tsá₃ jáin₅ ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₅₄, ca₂juá'₂:

―¡Siang'₃!

Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús, ca₂chi₃jné₃ ca₂jmo₃ i₁'áin₃ ca₂të₂ 'uë₃, ca₂quɨ́'₃ cu₅ tag₄ Jesús. 10 Jesús në́₃ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃. O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂con₄ jág₁ ne₄ rɨ́ng'₃ o₂chei'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁dsi₂lein₅ juɨ₅ Galilea, jaun₂ ja₁jaun₂ jág₂ jniá₂.

Jág₁ a₂ca₂dsia₃ 'lióg₂

11 Të₁lia'₂ i₃len₃ 'io₅₄ 'éi₂ i₂con₃ jág₁, i₂lɨn₅₄ 'lióg₂ i₂jme₁jmo₅ 'í₁ i₃lein₃ jë₄ juɨg₂ i₁con₂ jág₁ ne₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ ca₂i₁jua'₄ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ niog₅ ca₂lë₃. 12 Juɨg₅₄ jme₂dsa₂ në́₃ ca₂ŋɨi'₂ quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ ca₂jmo₃ jág₁, jaun₂ ca₂cuë́'₃ 'lióng₂ cu₄ 'lióg₂ 'éi₂, 13 ca₂juá'₂:

―Le₂la₂ dsiá'₁ 'nia'₂ juɨg'₅₄ dsa₂: të₁lia'₂ jme₁rë₂güɨ́n'₃ 'nia'₂ a₂'uë₂ ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄, jaun₂ ca₂tág₃ 'lag₄. 14 Në₁jua'₂ ca₂rë₃ŋi₅ dsi₄má'₂ jág₁ në₅, la₂ bá₄ ne₄ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ jme₁'uan₅₄ dsɨ́₅ ia₁jaun₂ tsá₃ cán'₁ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅. 15 Jaun₂ ca₂gue₃ bá₄ 'lióg₂ cu₄, jaun₂ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂to'₂ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ jág₁ 'ei₅ ca₂le₂con₂ le₁ŋi₅ dsa₂ judíos ca₂të₂ jmɨg₄ në₃.

Ca₂chen₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂dsɨ₃'ë́₃ jág₁

(Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49; Juan 20:19-23; Hechos 1:6-8)

16 Jaun₂ në́₃ i₃len₃ bá₄ ta₁guia₃-ján₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ juɨ₅ Galilea, ca₂i₃léin₂ ja₁lë́₄ caun₂ má'₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂juá'₂ Jesús le₂jŋiá₅. 17 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús, ca₂chi₃jné₃ ca₂jmo₃ i₁'áin₃, la₁ i₂lɨn₅₄ në́₃ tsá₃ caun₂ jme₁ma₂le₁'ág₄ dsɨ́₅. 18 Jaun₂ ca₂jme₃quián₂ Jesús ja₁tióin₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ca₂le₃jë́₃ bí₂ 'éi'₃ lia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ lia'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ në́₃ ma₂ca₂ŋɨg₂. 19 Jaun₂ lë₃, o₂nó'₅ 'nia'₂ në́₃ ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃, o₂jme₁tɨn₅ 'nia'₂ dsa₂ a₂léin₂ dsa₂ quiáng₃, o₂qui₂o₂chon₄ 'nia'₂ dsa₂ jmɨg₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Ŋe'₃, quian'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄,* quian'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, 20 o₂jme₁tɨin₅ 'nia'₂ a₂nag₃ gau₂ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ a₂ma₂cuë́₃ jniá₂ 'nia'₂. Jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ në́₃, la₂ bá₄ 'eng₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, ca₂lia'₂ ca₂'ŋia₅ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂.

Co₂në₅.

* 1:1 Rag₅₄ David i₂ca₂rë₃chán₃ con'₂ co₂mei₅ ŋi₂ né'₃ a₂ca₂rë₃chán₃ Jesús.

† 1:16 Co₂rë₂ bá₄ jein₅ jág₁ “Cristo” quian'₅₄ “I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.” Quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo guë'₂ táng₃ juá'₂ dsa₂ Meshíaj: “Mesías” quian'₅₄ jág₁ ŋi'₅₄.

‡ 1:17 Co₂rë₂ bá₄ jein₅ jág₁ “Cristo” quian'₅₄ “I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.” Quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo guë'₂ táng₃ juá'₂ dsa₂ Meshíaj: “Mesías” quian'₅₄ jág₁ ŋi'₅₄.

§ 1:21 Lia'₂ chen₂ Jesús (hebreo: Yeshua) jein₅ jág₁: Lió₂ bá₄ Te₁gui'₅₄.

* 1:23 Isaías 7:14.

* 2:1 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

† 2:6 Miqueas 5:2.

‡ 2:7 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

§ 2:10 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

* 2:15 Oseas 11:1.

† 2:18 Raquel: 'io₅₄ quián₅ Jacob, Génesis 29.

‡ 2:18 Jeremías 31:15.

* 3:3 Isaías 40:3.

† 3:6 lit. “ca₂tióg₃ Juan₅₄ jmɨg₂.”

‡ 3:7 lit. “tióg₂ Juan₅₄ jmɨg₂.”

§ 3:12 'Nio'₂ ja₁ton₅ Mateo 13:30.

* 3:13 lit. “ia₁jaun₂ tióg₂ Juan₅₄ jmɨg₂.”

† 3:14 lit. “tián'₄ 'ne₂ jmɨg₂.”

‡ 3:16 lit. “tióg₂ Juan₅₄ jmɨg₂.”

* 4:4 Deuteronomio 8:3.

† 4:6 Salmo 91:11-12.

‡ 4:7 Deuteronomio 6:16.

§ 4:10 Deuteronomio 6:13.

* 4:16 Isaías 9:1-2.

* 5:21 Éxodo 20:13.

† 5:22 A₂lɨn'₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “on₃jua'₅₄ cha₂ 'uɨg₅₄.”

‡ 5:22 griego: raca; caun₂ jág₁ të₂'o'₅₄ arameo co₂'nió'₄ a₂juá'₂: “Tsá₃ 'e₂ tio'₅₄ mɨ₂dsei'₂.”

§ 5:27 Éxodo 20:14.

* 5:31 Deuteronomio 24:1.

† 5:38 Éxodo 21:24; Levítico 24:20; Deuteronomio 19:21.

‡ 5:44 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Jua'₅₄ a₂dse₃ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂juá'₂ uɨg₅, jmo₄ a₂dse₃ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄.”

* 6:4 Juá'₂ a₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ le₂la₂ ján₃: “të₃ jɨn₄ juɨn₅ dsa₂.”

† 6:13 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “lio₄ bá₄ jnia'₅₄ ne₄ a₂'lɨg'₅₄;” a₂siá'₂ juá'₂ bá₄ ján₃: “ia₁ 'ne₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ gong'₂, qui₁dsɨ'₂ 'éi'₃, a₂jme₃juag'₂ dsa₂ në́₃, co₂tan₅₄.”

‡ 6:27 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “a₂lé₂ le₃i₃con'₅₄ 'nia'₂ caun₂ lë₂.”

* 8:4 'Í₂ Levítico 14.

† 8:17 Isaías 53:4.

‡ 8:25 o₃, “jniog₄.”

§ 8:28 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Gerasa”; a₂siá'₂ guë'₂ në́₃, juá'₂: “Gergesa.”

* 9:13 Oseas 6:6.

† 9:18 o₃, “ma₂i₁jón₂”, lé₂ le₃jein₃ jág₁.

* 10:2 Jacobo: ján₃ bá₄ chein₂ Santiago.

† 10:4 cananista: partido quió'₅ dsa₂ i₂'nio₃ táun₂ 'uë₃ 'éi'₃ quió'₅ Roma. Jma₃quén₅ ca₂quioin₃ le₃on₃ Si₂mu₅₄ 'éi₂, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ mei'₂ tsá₃ ca₂ne₅₄ a₂chein₂.

‡ 10:15 Sodoma quian'₅₄ Gomorra: 'Í₂ Génesis 18 - 19.

§ 10:36 Miqueas 7:6.

* 10:38 lit. “i₂tsá₃ cán₂ cróg₄ quió'₅.”

* 11:10 Malaquías 3:1.

† 11:12 o₃, “ca₂të₃ jmɨg₄ në₃, ma₂já'₅ ja₁gon₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂lë́₂ 'nei₂. Jaun₂ dsa₂ i₂con'₂ qui₂jmo₂₃ 'nei₂ në́₃, 'nio₃ join₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ juɨ₅ jaun₂.”

‡ 11:23 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

* 12:7 Oseas 6:6.

† 12:21 Isaías 42:1-4.

‡ 12:42 'Í₂ 1 Reyes 10; 2 Crónicas 9:1-12.

§ 12:45 'Nio'₂ ja₁ton₅ 2 Pedro 2:20.

* 12:47 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅

* 13:15 Isaías 6:9-10.

† 13:31 mostaza: On₃jua'₅₄ mɨ₁ján'₅ a₂cuɨ́'₅ dsa₂ go₄ jniog₄; caun₂ nɨ₁'ma₂ dsón'₂ jaun₂ a₂të́'₂ të₅sí₃ Brassica nigra.

‡ 13:33 griego: “'nɨ₅ tio'₅₄ ŋí₁ sata”, a₂tio'₅₄ con'₂ 22 litros le₂caun₂ ŋí₁.

§ 13:35 Salmo 78:2.

* 13:55 Santiago: ján₃ bá₄ chein₂ Jacobo.

* 14:8 lit. “rë₂dsɨ́₂ ne₄ caun₂ nɨ₁ŋí₁ charola.”

† 14:11 lit. “rë₂dsɨ́₂ ne₄ caun₂ nɨ₁ŋí₁ charola.”

‡ 14:26 griego: fantasma.

* 15:4 Éxodo 20:12; Deuteronomio 5:16.

† 15:4 Éxodo 21:17; Levítico 20:9.

‡ 15:9 Isaías 29:13.

§ 15:14 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “ia₁ i₂jŋia₅ dsa₂ ten₄ bá₄ në₅.”

* 15:39 o₃, Magdala, ja₁chan₂ María Magdalena.

* 16:3 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ gui'₅₄ guë́₄ tsá₃ chi₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

† 16:18 griego: Petros, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ nɨ₁cang₁.

‡ 16:18 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Pedro 2:7.

§ 16:24 lit. “juɨ₁quian₅₄ cróg₄ quió'₅.”

* 17:1 ján₃ bá₄ chein₂ Santiago.

† 17:20 mostaza: On₃jua'₅₄ mɨ₁ján'₅ a₂cuɨ́'₅ dsa₂ go₄ jniog₄; caun₂ nɨ₁'ma₂ dsón'₂ bá₄ jaun₂ a₂të́'₂ të₅sí₃ Brassica nigra.

‡ 17:20 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 21 bá₄ ján₃, a₂juá'₂ le₂la₂: “La₁ juɨ₁lia'₂ i₂'lɨn'₅₄ le₂në₅, tsá₃ o₂'ɨin₅ në₁jua'₂ tsá₃ chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄ a₂jme₂'ɨin₅₄.”

* 18:10 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 11 a₂juá'₂ le₂la₂: “Ta₁ jaun₂ bá₄ já₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂ja₂'niai'₂ dsa₂ i₂ma₂i₂cón'₅.”

† 18:16 Deuteronomio 19:15.

‡ 18:22 o₃, “ta₁'nag'₂ co₂ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-guio₃ (77) ráun₂”.

* 19:4 Génesis 1:27; 5:2.

† 19:5 Génesis 2:24.

‡ 19:16 o₃, “Të₅, ¿'e₂ a₂dse₃ a₂jmo₅₄ jniá₂…”

§ 19:17 o₃, “¿'E₂ lë₃ ŋag'₅₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ a₂dse₃?

* 19:19 Éxodo 20:12-16; Deuteronomio 5:16-20.

† 19:19 Levítico 19:18.

* 20:3 lit. “hora 'nɨ₅.”

† 20:5 lit. “hora jŋéi₂.”

‡ 20:5 lit. “hora ŋi₃.”

§ 20:6 lit. “hora guia₃-cáun₃.”

* 20:22 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “¿Tian'₃ 'nia'₂ cán'₁ o₂i₁ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ a₂can₅₄ jniá₂?”

† 20:23 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “ján₃ bá₄ cán'₁ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ can₅₄ jniá₂.”

‡ 20:25 o₃, “i₂tián'₅ gon₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂.”

* 21:5 Zacarías 9:9.

† 21:9 lit. “Hosana”, a₂jein₅ jág₁ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo: “Lio₄ jnia'₅₄”, co₂'nió'₄ a₂qui₂mɨ₅ dsa₂ ne₄ Diú₄ a₂jiá₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅; la₁ cang₂ jaun₂ táng₃ ca₂jein₃ jág₁ a₂jme₂juɨn'₂ dsa₂ jan₂ dsa₂. Ján₃ bá₄ le₂në₅

‡ 21:9 Salmo 118:26.

§ 21:13 Isaías 56:7.

* 21:13 Jeremías 7:11.

† 21:16 Salmo 8:2.

‡ 21:42 Salmo 118:22-23.

§ 21:44 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ rë₂ton₅ versículo 44.

* 22:32 Éxodo 3:6.

† 22:37 Deuteronomio 6:5.

‡ 22:39 Levítico 19:18.

§ 22:44 Salmo 110:1.

* 23:5 'Nio'₂ ja₁ton₅ Deuteronomio 6:4-9.

† 23:7 o₃, Rabbí.

‡ 23:13 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 14 ján₃, a₂juá'₂ le₂la₂: “¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃, i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Ia₁ ja₂nó'₅ 'nia'₂ qui₂jŋiá'₂ 'ne₄ 'io₅₄ 'nág₂, jaun₂ jmo'₂ 'nia'₂ chi₂leng'₅₄ Diú₄ uë́₂ lɨn₃, ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ le₃lí'₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ja₂lɨn₃ guë́₄ 'ŋio₅ uɨg₅ guéi'₁ 'nia'₂.

§ 23:39 Salmo 118:26.

* 24:15 'Í₂ Daniel 9:27; 11:31; 12:11.

† 24:29 Isaías 13:10; 34:4.

‡ 24:34 o₃, “né'₃ a₂dsián₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ raza la₂.”

§ 24:36 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “on₃ guë'₂ 'ŋiog₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.”

* 24:51 lit. “dsia₃ juɨg₅₄ le₁juɨg₁ le₁dsog'₅₄ quió'₅.”

* 26:28 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 24:8; Hebreos 10:29; 13:20.

† 26:31 Zacarías 13:7.

‡ 26:65 Jme₁chí'₄ tag₄ quió'₅ dsa₂ judíos jmɨg₄ jaun₂ a₂gág₅ dsa₂ nɨ₁tsɨn'₅₄ cuë₂₃ léi₄ jë₁ma₂'í₅ 'nei₂ dsɨ́₅, o₃ jme₁'i₄ quɨ'₂ dsɨ́₅.

* 27:10 Jeremías 32:6-9; Zacarías 11:12-13.

† 27:28 Guéin₂ 'uɨ'₃ jme₁jniá₂ tsɨn'₅₄ rag₅₄ jme₁quɨ́'₅ jmɨg₄ jaun₂.

‡ 27:34 co₂'nió'₄ caun₂ mɨ́₅ a₂jŋia'₃ uɨg₅ quió'₅ dsa₂.

§ 27:35 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂ca₂lë₃ guë́₄ cang₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “Le₂në₅ ca₂lë₃ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂juá'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, ja₁juá'₂: ‘Ca₂dsión'₂ dsa₂ nɨ₁tsɨ́n'₅; ca₂co₃ dsa₂ o₁ne₄ 'ein₂ lí'₂ 'mɨ'₂ quió₃’.” Salmo 22:18.

* 27:45 lit. “hora jŋéi₂.”

† 27:45 lit. “hora ŋi₃.”

‡ 27:46 Salmo 22:1.

* 28:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ Romanos 6:3; 1 Corintios 1:13; Gálatas 3:27.

SAN MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Jág₁ Dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂tó'₂ San Marcos ne₄ Si₂

1

'Ë́₂ Juan₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ caun₂ 'uë₃ co₂'ŋiog₅

(Mateo 3:1-12; Lucas 3:1-9, 15―17; Juan 1:19-28)

1 Le₂la₂ bá₄ ca₂rë₃lióg₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Jesucristo, Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. *

2 Juɨ₁lia'₂ lë́₅ tio'₅₄ ne₄ si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₂ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, ja₁juá'₂ le₂la₂:

Tsɨng₅₄ jan₂ dsa₂ quiáng₃

ne₄ juɨ₅ quiáng'₂, jón₃,

a₂dsɨ₃can₅ jág₁ dse₃ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃,

jaun₂ jmo₃ co₂jŋia₅₄ juɨ₅ quiáng'₂.†

3 Jaun₂ né'₂ 'ë́₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ co₂mɨ'₅₄

caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅, jaun₂ i₂'éi₂ juá'₂:

“Jmo₄ 'nia'₂ co₂jŋia₅₄

juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄ i₂jiá₃.

Nia₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅.”‡

4 Jaun₂ le₂la₂ ca₂rë₃ti₃ jág₁ në₅: Ca₂guan₃ Juan₅₄ caun₂ ja₁lë́₄ 'uë₃ co₂'ŋiog₅ ca₂choin₃ jmɨg₂ dsa₂, qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ a₂tsón₃ dsa₂ jmɨg₂, jë₁ma₂ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅ ia₁jaun₂ le₃'én₂ dsáu₁. 5 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ juɨg₂ Judea quian'₅₄ dsa₂ i₂chan₂ Jerusalén në́₃, ca₂i₁lein₅₄ ja₁jme₁'en₅₄ Juan₅₄. Qui₂ca₂jmo₃ dsa₂ qui₂ŋí₃ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ dsáu₁. Jaun₂ guë́₄ ca₂cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂§ Cuá₃ Jordán.

6 Nɨ₁tsɨn'₅₄ Juan₅₄ 'éi₂ jme₁lë́₄ quian'₅₄ nɨ₁jŋí₁ já'₂ camello. A₂jme₁jén'₅ tú'₅ guë'₂ në́₃, lo₄ já'₂. Má₃ a₂jme₁guë́'₅ guë'₂, jmá'₃ i₁nɨ'₂ tia₄ quian'₅₄ jmɨ₁tá'₄ cha₂ ja₁nau₂. 7 Caun₂ ca₂ŋɨ₃ bá₄ 'ë́₂ jág₁ dse₃, juá'₂:

―I₂jiá₃ chi₁co'₅₄ quió₃, i₂'éi₂ bá₄ i₂'uan'₂ i₂tɨn₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lau₂ ton₅ tag₅₄ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ tsɨ'₅₄. 8 Jniá₂ në₂tiáng₃ 'nia'₂ jmɨg₂; la₁ 'éi₂ guë'₂ në́₃ tióg₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

Ca₂chon₃ Juan₅₄ jmɨg₂ Jesús

(Mateo 3:13-17; Lucas 3:21-22)

9 Jmɨg₄ jaun₂ o₂'ɨ́n₃ Jesús juɨg₂ Nazaret, ja₁tén₄ Galilea. Ŋó₃ ja₁'en₅₄ Juan₅₄. Ja₁jaun₂ ca₂cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂ ca₂choin₃ Jesús* Cuá₃ Jordán. 10 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂'ŋio₂ Jesús ne₄ jmɨg₂, ca₂jág₃ ca₂niá₃ dsɨ₄ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ ca₂sión₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ i₁ju₂, ne₄ quió'₅. 11 Jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ a₂juá'₂:

―'Ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ jón₃ quiáng₃, i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nióg₃ guë́₄ lɨn₃; 'E₂ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ₃ quian'₅₄ 'ne₂.

Ca₂caun₃ i₂së₃dsen₃ táu₂ quió'₅ Jesús

(Mateo 4:1-11; Lucas 4:1-13)

12 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂jiog₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ caun₂ juɨ₅ 'uë₃ co₂'ŋiog₅. 13 Jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂'í₃ të₂láu₃ jmɨg₄ ia₁jaun₂ cáun₂ táu₂ i₂së₃dsen₃. Ja₁jaun₂ jme₁tion'₅₄ já'₂ tsau₂ dsɨ́₅. La₁ ca₂o₃lén₂ ángeles ca₂jme₃'o₅₄.

Ca₂jme₃lióg₃ Jesús jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃

(Mateo 4:12-17; Lucas 4:14-15)

14 Jme₁ma₂ca₂ton'₂ dsa₂ Juan₅₄ né'₃ 'má₃, Jesús në́₃ ca₂ŋei₅₄ juɨ₅ Galilea i₁'ë́₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, 15 juá'₂ ŋɨ₂₃:

―Ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ a₂ja₂quián₃ a₂jme₃gón₃ Diú₄. Jaun₂ lë₃ juɨ₁dsi₂quén'₅ 'au'₂, juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃.

Ca₂të́'₃ Jesús quén₂ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ tsán'₂ ju₄

(Mateo 4:18-22; Lucas 5:1-11)

16 Co₂ráun₂ ca₂ŋɨ₅ Jesús chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ Galilea. Ja₁jaun₂ ca₂jɨ́in₂ Si₂mu₅₄ quiain'₅₄ Drë́₄ rɨin'₅₄. Jme₁tioin'₅₄ táun₂ 'má₅ dsi₂jmɨg₂, ia₁ jme₁lɨ́in₄ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ tsán'₂ ju₄. 17 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―I₂nó'₅ 'nia'₂, jme₁quiong'₅₄ jniá₂, jaun₂ cuë₅₄ ta₁ a₂chi₁liang'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ chi₂lián'₁ 'nia'₂ ju₄.

18 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ i₃léin₂ quiong'₅₄; ja₁jaun₂ ca₂dsia₃ bá₄ tsɨ₁'má₅ quió'₅.

19 Me'₂ bá₄ ja₁i₃léin₂ guë́₄ jme₁ca₂jɨ́in₂ i₂chen₂ Jacobo quiain'₅₄ Juan₅₄ rɨin'₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo. Jme₁tioin'₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ jmóg'₅ 'má₅ quió'₅. 20 Dsɨ₂juɨ₅ ca₂të́'₃ i₂'éi₂ ján₃; ca₂tén₂ bá₄ guë'₂ 'éi₂ në́₃ Zebedeo jmei₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ quian'₅₄ mozo quiáin₅.

Jan₂ dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅

(Lucas 4:31-37)

21 Jaun₂ dsi₃léin₂ juɨg₂ Capernaum. Caun₂ jmɨg₄ sa₅₄, ca₂'í₃ Jesús guá'₅ sinagoga. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃. 22 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂nág₂ në́₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ jág₁ quió'₅, ia₁ ca₂jme₃tag₂₃ juɨ₁lia'₂ jë₁jme₂tag₅ jan₂ i₂'io₅ 'éi'₃, on₃jua'₅₄ rë'₂ juɨ₁lia'₂ jme₂tag₅ të₅juá'₅. 23 Jë₄ jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, ca₂juá'₂ guió'₅ tiá₂:

24 ―¿'E₂ lë₃ tián'₅ 'ne₂ Jesús Nazareno† jë₄ quián₂ jnia'₅₄? A₂jŋia'₅₄ 'niog'₂ 'éng'₄ jnia'₅₄ bá₄ 'ne₂ ŋe'₃. Guion₄ jniá₂ 'ein₂ lɨ́ng'₅. 'Ne₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ jŋió₅ quián₅ Diú₄.

25 Jaun₂ ca₂jén₂ Jesús i₂'lɨn'₅₄ i₂'en₅₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―Tei₄ jmo₄. Jú₅ quió'₅ dsa₂ në₅.

26 Jaun₂ ca₂jmo₃ i₂'lɨn'₅₄ ca₂ba₂ca₂lɨ́n'₂ dsa₂ 'éi₂ 'uë₃, ca₂guió'₃ tiá₂. Jaun₂ guë́₄ o₂'ɨ́in₃ jaun₂ në́₃. 27 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ bá₄ në₅? ¿'An₁ a₂në₅ bá₄ juá'₅ 'mɨ́₂? ¡'Io₅ 'éi'₃ i₂në₅ ca₂të₂ ne₄ quió'₅ i₂'lɨn'₅₄, jaun₂ 'éi₂ në́₃ nag₂₃ gau₂ jág₁ quió'₅!

28 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂i₃'ág₃ jág₁ quió'₅ ca₂le₂con₂ ja₁tén₄ Galilea.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús ma₂chog₅₄ Si₂mu₅₄

(Mateo 8:14-15; Lucas 4:38-39)

29 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂'uɨin₂ guá'₅, ca₂ŋó₃ quiain'₅₄ Jacobo, Juan₅₄ në́₃, ja₁quió'₄ Si₂mu₅₄ quian'₅₄ Drë́₄. 30 Ma₂chog₅₄ Si₂mu₅₄ në́₃ jme₁roin₂₃ dso'₅₄, 'i₄ dséi₂. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ ca₂'ɨn₃ dsa₂ dsa₂ dso'₅₄ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús. 31 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃quiáin₃ con₂ dsa₂ dso'₅₄, ca₂jŋa'₃ gu₂, ca₂chó'₂ jaun₂ në́₃. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂o₃'ág₃ dséi₂ dsa₂. Jaun₂ 'io₅₄ 'éi₂ në₃ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ 'éi₂ tioin'₅₄.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús juɨn₅ dsa₂ dso'₅₄

(Mateo 8:16-17; Lucas 4:40-41)

32 Jme₁ma₂rɨn₂ 'iog₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ ne₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dso'₅₄, dsa₂ i₂tion'₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ në́₃. 33 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ bá₄ ca₂ŋɨ'₂ o₄'né₄. 34 Jaun₂ Jesús në́₃ ca₂jme₃'lióin₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ dso₄ a₂jme₁lɨ́in₄. Qui₂ca₂'uɨ́in'₂ rë'₂ juɨn₅ je₂na'₅₄ në́₃. La₁ tsá₃ ma₃ca₂cuë₃ Jesús jmɨg₄ jua'₅₄ a₂juá'₂ guë́₄ je₂na'₅₄ jág₁, ia₁ ŋi₅ bá₄ je₂na'₅₄ 'ein₂ 'éi₂.

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ dse₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁tén₄ Galilea

(Lucas 4:42-44)

35 Le₁né₃ guë́₄ jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂nau₂ Jesús o₂'ɨ́in₃ 'nɨ'₂ juɨg₂, caun₂ ja₁lë́₄ co₂'ŋiog₅, i₁chi'₄ Diú₄. 36 Jaun₂ ŋó₃ Si₂mu₅₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄ i₁'niong'₂. 37 Jme₁ca₂dsáu'₂ në́₃, ca₂juá'₂:

―Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂nioi₅₄ 'nai'₂ 'ne₂.

38 La₁ Jesús në́₃ ca₂ŋag₃:

―Ma₃dsau₅₄ dsɨ₂i₁nio₁ le₂tan₅₄ juɨg₂ ma₂quián₅ në₅, dsɨ₁'ë́₄ jág₁ dse₃, ia₁ ta₁ jaun₂ bá₄ guio₃ jniá₂.

39 Jaun₂ le₂në₅ ca₂i₁ŋɨ₂ Jesús le₂tan₅₄ juɨg₂ tio'₅₄ ja₁tén₄ 'uë₃ Galilea, qui₂i₁'ë́₄ jág₁ dse₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas le₂caun₂ juɨg₂. Qui₂ca₂'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂ në́₃.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús dsa₂ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅

(Mateo 8:1-4; Lucas 5:12-16)

40 Ca₂guan₃ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅ coin₂. Jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ne₅₄, ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'ŋio₂ 'au'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ne₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmó'₂ le₁jë́₃ quió₃.

41 Jaun₂ ca₂dsia₃ Jesús ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, ca₂néi'₃ gu₂ ca₂nɨ́i'₂ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ŋio₂ bá₄ dsɨ₃. Juɨ₁le₅₄ le₁jë́₃ quiáng'₂.

42 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jŋia'₃ 'mé'₅ 'iog₅, ca₂'lón₂ dsa₂ 'éi₂. 43 Jaun₂ ca₂dsióg'₂, ca₂juá'₂:

44 ―La₁ të₃ŋi'₅₄ tsá₃ 'ein₂ i₂juɨg'₂ 'i₁jan₂. Jŋia'₅₄ gua₂ o₂jme₁jnia₅ ne₄ jme₂dsa₂, o₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ o₂jmo₄ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés,‡ o₂jang'₅₄ jág₁ dsau₅ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ a₂ma₂'lóng'₂.

45 La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ ca₂dsia₃ bá₄ jme₁o₂'ɨ́in₃, qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ ca₂le₂con₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ ma₃lé₂ 'í₂ Jesús jë₄ juɨg₂ të₃ jág₅ dsa₂; jmá'₃ lia'₂ ja₁co₂'ŋiog₅ bá₄ jme₁jŋia₂₃. La₁ tion₅₄ bá₄ jme₁dsɨ₂lén₂ dsa₂ coin₂ i₂ja₂lén₂ ca₂le₂con₂ jaun₂.

2

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ i₂rë₂já'₃ quió'₅

(Mateo 9:1-8; Lucas 5:17-26)

1 Cang₂ jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Capernaum. Jaun₂ ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ a₂ma₂dsiáin'₃. 2 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ juɨn₅ lɨn₃, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ma₃të₂ ja₁'éin'₄ dsi₂néi₂, le₂tan₅₄ o₄'né₄ në́₃. Jaun₂ ca₂ton₃ jág₁ dse₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂. 3 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ co₂nió'₃; jë₄ jaun₂ i₃lén₂ quén₂ le₁jŋiai₂₃ jan₂ dsa₂ i₂rë₂já'₃ quió'₅. 4 Ia₁ tsá₃ lé₂ ŋɨ́i₃ të₂ dsi₂néi₂ ja₁'en₅₄ Jesús, ia₁ juɨn₅ dsa₂ tion'₅₄, jaun₂ juɨ₅ co'₅₄ tsɨ₁'né₅ bá₄ ca₂niá₃ caun₂ tau₂ pa₁, co₂dsau₅ ja₁chén'₄ Jesús. Juɨ₅ jaun₂ ca₂sióin₂ dsa₂ 'lian'₂ 'éi₂, dsɨ́in₂ caun₂ tsɨ₁jein₁. 5 Jme₁ca₂rë₃lí'₄ Jesús 'a₂ lia'₂ 'én₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'lian'₂:

―Jón₃, ma₂rë₂'én₄ bá₄ dsáu'₂.

6 Jaun₂ i₂lɨn₅₄ të₅juá'₅ i₂jme₁tián'₄ jë₄ jaun₂, ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅: 7 “¿'E₂ lë₃ juá'₂ i₂në₅ le₂në₅? A₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ Diú₄ bá₄ i₂në₅. 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃'én₂ dsáu₁ dsa₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Diú₄ bá₄.” 8 La₁ ma₂ŋi₅ bá₄ Jesús dsɨ₂juɨ₅ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ tiáin'₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ le₂në₅? 9 ¿'E₂ a₂quian₅ guë́₄ ta₁, a₂juɨg₅₄ jniá₂ dsa₂ 'lian'₂ në₅: “Ma₂rë₂'én₄ dsáu'₂”, o₃ a₂juɨg₅₄ 'e₂ jniá₂: “Nau₂ guan'₂ ŋɨ₄ quion₂ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂?” 10 La₁, ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂'io₅ bí₂ 'éi'₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ a₂lé₂ le₃'éin₂ dsáu₁ dsa₂ ―jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'lian'₂ 'éi₂:

11 ―'Ne₂ juɨ́g₂ jniá₂, nau₂ quion₂ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, guan'₂.

12 Jaun₂ ca₂nau₂ 'éi₂, ca₂cáun₃ tsɨ₁jein₁ quió'₅, të₃ jág₅ dsa₂. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́in₃, qui₂jme₂juɨin'₂ Diú₄, tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―'I₁co₂ráun₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂jág₃ jniog₄ le₂në₅.

Ca₂të́'₃ Jesús Leví

(Mateo 9:9-13; Lucas 5:27-32)

13 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂ŋó₃ Jesús chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Jaun₂ dsi₃lén₂ dsa₂ juɨn₅ ca₂ŋɨi'₂. Jaun₂ qui₂ca₂jme₃tag₅ Jesús jág₁ dse₃. 14 Jme₁ca₂ŋɨi₅ ja₁jaun₂, ca₂jɨ́in₂ Leví* ja₁ŋi'₅₄ Alfeo, guá₅ 'éi₂ gue₂₃ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄ romano. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jme₁quiong'₅₄ jniá₂.

Jaun₂ ca₂nau₂ 'éi₂, ca₂ŋó₃ quiong'₅₄.

15 Jme₁ma₂'en₅₄ Jesús guë́'₅ ja₁quió'₄ Leví; ja₁jaun₂ jme₁le₁ŋɨ'₂ juɨn₅ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ ján₃, quian'₅₄ dsa₂ sián'₂ “i₂le₁cán'₄ dso₄” në́₃, tiáin'₅ co₂lë₅ guë́'₅ quian'₅₄ Jesús quian'₅₄ dsa₂ quiáin₅, ia₁ i₂juɨn₅ lɨn₃ i₂le₂'éi₂ ma₂quiain'₅₄ ŋɨ₂₃. 16 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ të₅juá'₅ quián₅ dsa₂ fariseos a₂guë́'₅ Jesús co₂lë₅ quian'₅₄ dsa₂ le₂'éi₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ quián₅ Jesús:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ guë́'₅ të₅ quián'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂le₁cán'₄ dso₄, quian'₅₄ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ në́₃? 17 Jaun₂ jme₁ca₂nág₂ Jesús jág₁ në₅, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Tsá₃ të₅mɨ́₅ 'nió'₅ quió'₅ dsa₂ dsen₃ i₂tsá₃ le₁dso'₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄ bá₄ 'nió'₅ të₅mɨ́₅ quió'₅. Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ a₂të́₄ dsa₂ dsen₃, a₂të́₄ dsa₂ i₂qui₂le₁cán'₄ dso₄ bá₄ jniá₂ guio₃.

Ca₂ŋɨ́'₃ dsa₂ Jesús juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jme₂'ɨn₅₄ dsa₂

(Mateo 9:14-17; Lucas 5:33-39)

18 Co₂ráun₂ dsa₂ i₂jme₁i₂nio₄ quian'₅₄ Juan₅₄, quian'₅₄ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ dsa₂ fariseos në́₃, jme₁jme₂'ɨin₅₄. Jaun₂ dsi₃lén₂ i₂lɨn₅₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ jme₂'ɨn₅₄ dsa₂ i₂i₂nio₄ quian'₅₄ Juan₅₄, dsa₂ quián₅ fariseos në́₃, ton'₂ tsá₃ jme₂'ɨn₅₄ guë'₂ dsa₂ quián'₂ 'ne₂?

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Lé₂ le₃jme₃'ɨn₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂té₄ ja₁niog₅ jmɨg₄ ja₁jen'₂ gu₂ dsa₂, të₁lia'₂ quiong'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂jén'₂ gu₂? Ma₁ tsá₃ le₂jaun₂ jmo₅ dsa₂, të₁lia'₂ quiong'₅₄ 'éi₂. 20 La₁ jiá₃ caun₂ jmɨg₄ a₂jŋia'₃ dsa₂ i₂jén'₂ gu₂ 'éi₂. Jaun₂ guë́₄ lé₂ le₃jme₃'ɨin₅₄.

21 ’Ma₁ tsá₃ jmo₅ dsa₂ jua'₅₄ a₂tióng₅ quian'₅₄ 'nau₅₄ 'mɨ'₂ 'mɨ́₂ tsɨ₁'mɨ'₂ gui'₅₄, ia₁ dsáu'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ 'mɨ́₂ jë₁ma₂jŋɨ₂. Jaun₂ juë'₂ guë́₄ jë₁gag₂ lë́₂ tsɨ₁'mɨ'₂ gui'₅₄. 22 On₃ guë́₄ jmo₅ dsa₂ jua'₅₄ a₂tia'₂ vino 'mɨ́₂ 'ŋió'₃ nɨ₁lau₂ gui'₅₄. Ia₁ guéi₃ nɨ₁lau₂ gui'₅₄ quian'₅₄ dsió'₁ vino 'mɨ́₂. Dsɨ₂'én₂ bá₄ vino, lia'₂ nɨ₁lau₂ në́₃. Jaun₂ 'ŋió'₃ nɨ₁lau₂ 'mɨ́₂ bá₄ 'nió'₅ tia'₃ dsa₂ vino 'mɨ́₂ ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃'én₂.

Ca₂gág₃ dsa₂ quián₅ Jesús mɨ́'₂ trigo jmɨg₄ sa₅₄

(Mateo 12:1-8; Lucas 6:1-5)

23 Caun₂ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂ŋɨ₅ Jesús quiain'₅₄ dsa₂ quiáin₅ caun₂ ja₁nau₂ ja₁jnia₄ trigo. Dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂gág₃ mɨ́'₂ trigo jme₁ca₂ŋɨi₅ ja₁jaun₂. 24 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ dsa₂ fariseos:

―¿'E₂ lë₃ jmo₅ dsa₂ i₂quiang'₅₄ ta₁ a₂tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jmo₃ jmɨg₄ sa₅₄?

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ 'i₁cón'₂ a₂ca₂jmo₃ David ma₂lɨ́g'₂ quian'₅₄ rɨin'₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃'ɨ́n₂ quió'₅, a₂ca₂lë₃ i₁cón'₅?† 26 Ca₂'í₃ David dsi₂néi₂ quió'₅ Diú₄, lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ Abiatar juɨg₅₄ jme₂dsa₂. Ca₂guë́'₃ i₁ŋí'₄ jŋió₅ a₂'i₄ 'éi'₃ a₂guë́'₅ jmá'₃ jme₂dsa₂. Jaun₂ ca₂cuë́'₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃.

27 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―O₄quió'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ ca₂lë₃ jmɨg₄ sa₅₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ o₄quió'₄ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂jmó'₂ Diú₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 28 Jaun₂ lë₃, Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ i₂'io₅ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ jmɨg₄ sa₅₄.

3

Jan₂ dsa₂ i₂'lia'₂ caun₂ mɨ₂gu₂

(Mateo 12:9-14; Lucas 6:6-11)

1 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂'í₃ Jesús guá'₅ sinagoga. Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ i₂'lia'₂ caun₂ mɨ₂gu₂. 2 Jaun₂ ca₂tiog₃ dsa₂ ca₂tiain₃ Jesús, o₁ne₄ chi₂jua'₂ jme₃'lióin₂ dsa₂ 'éi₂, të₃ jmɨg₄ sa₅₄, ia₁jaun₂ chain₂ bí₂ a₂bóin'₂ dso₄ Jesús. 3 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús dsa₂ i₂'lia'₂ mɨ₂gu₂:

―Ŋia₅, dsi₂jo₂ la₂ nau₂.

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ jág₅:

―Juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ sa₅₄, ¿'e₂ 'i₄ 'éi'₃ jmo₃ dsa₂? ¿A₁dse₃, o₃ a₂'lɨg'₅₄ 'e₂? ¿A₂lión₂ dsa₂ jme₂dsí₂ rɨin'₅₄, o₃ a₂jŋɨ'₃ dsa₂ rɨin'₅₄ 'e₂?

Jaun₂ jŋia'₅₄ lë₁tión₂ tei₄ le₂jaun₂ bá₄ dsa₂. 5 Jaun₂ 'ne₂ Jesús ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂tion'₅₄, co₂'na₂ guë'₂ quɨ'₂ dsɨ́₅, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tsá₃ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ dso'₅₄:

―Nei'₅₄ gog'₂.

Jaun₂ ca₂néi'₃ 'éi₂ gu₂; ca₂lág₃ bá₄ jaun₂ në́₃. 6 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂'uɨn₂ dsa₂ fariseos ca₂i₁jmo₅₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ quián₅ Herodes a₂jŋɨi'₃ Jesús.

Juɨn₅ dsa₂ tion'₅₄ chei'₅₄ jmɨg₂

7 Jaun₂ ca₂ŋó₃ táng₃ Jesús juɨ₅ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ quian'₅₄ dsa₂ i₂quiain'₅₄. Jaun₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ chan₂ Galilea ca₂jme₃quiong'₅₄ në́₃. 8 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂niog₅ lë́₂ a₂jmo₅ Jesús, ca₂o₃lén₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ chan₂ Judea, dsa₂ chan₂ Jerusalén, dsa₂ chan₂ Idumea, dsa₂ chan₂ le₂'ŋo'₅₄ Cuá₃ Jordán, dsa₂ chan₂ Tiro, dsa₂ chan₂ Sidón në́₃, a₂ca₂o₃jɨin₅₄ Jesús. 9 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús dsa₂ quiáin₅, a₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ caun₂ tsɨ₁mu₅, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂quɨ́in'₃ jɨn₄ dsa₂. 10 Ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ dso'₅₄ ma₂ca₂jme₃'lióin₂ le₂jŋiá₅. Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dso'₅₄ tioin'₅₄ co₂'liain'₂ rɨin'₅₄ ca₂lia'₂ qui₂co₂dsɨin₅₄ Jesús, ia₁ a₂'nio₃ qui₃nɨ́i'₃ quió'₅. 11 Jme₁ca₂jág₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂tion'₅₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂, jaun₂ ca₂chi₃jné₃, tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄, juá'₂:

―¡'Ne₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄!

12 Jaun₂ lë₃ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tsá₃ jme₃jniog₂₃.

Ca₂quión'₂ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂

(Mateo 10:1-4; Lucas 6:12-16)

13 Cang₂ jaun₂ ca₂i₃léin₂ caun₂ ja₁lë́₄ dsɨ₂con'₂. Ja₁jaun₂ ca₂quión'₂ Jesús dsa₂ i₂'nioi₃ jme₃quiong'₅₄. Jaun₂ ca₂o₃lén₂ 'éi₂ ja₁chéin'₄. 14 Jaun₂ ca₂'ɨin₃ guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ jme₃quiong'₅₄ ton'₂ ia₁jaun₂ chei₃ a₂dsɨ₃lén₂ 'éi₂ a₂qui₂dsɨ₃'ë́₃ jág₁, 15 ia₁jaun₂ 'io₃ 'éi₂ bí₂ ján₃* a₂le₃'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄ dsɨ́₅ dsa₂. 16 I₂la₂ bá₄ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂ i₂ca₂'ɨn₃ Jesús: Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ Jesús Pe₄; 17 Le₂on₃ ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo: Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄, i₂ca₂të́'₃ Jesús Boanerges, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, jaun₅ ŋí'₃; 18 Drë́₄, Fe₂li₄, Bartolomé, Të₅₄, To₁má₄ në́₃; Jacobo ja₁ŋi'₅₄ Alfeo. Tadeo, Si₂mu₅₄ i₂lɨ́n₅ cananista;† 19 Judas Iscariote në́₃, dsa₂ i₂ca₂jɨ́n'₂ Jesús.

Juá'₂ dsa₂ a₂'io₅ Jesús juɨ₅bí₂ quió'₅ Be'elzebú

(Mateo 12:22-32; Lucas 11:14-23; 12:10)

Jaun₂ ca₂dsián'₃ Jesús jme₁ca₂dsiáin'₃ caun₂ dsi₂néi₂. 20 Con'₂ guë'₂ siá'₂, ca₂ŋɨ'₂ táng₃ dsa₂ juɨn₅ lɨn₃, jŋia'₅₄ tsá₃ jɨin₅₄ guë́'₃ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. 21 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ o₁rɨin'₅₄, jaun₂ ca₂o₃léin₂ a₂jme₁tsáun'₂ të₂, ia₁ 'ei₅ jág₁ a₂lë₁ma₂të₂'ɨ₂₃ ŋɨ₂₃.

22 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ të₅juá'₅ i₂ja₂lén₂ Jerusalén, ca₂juá'₂:

―Quian₅ dsa₂ në₅ Be'elzebú, i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ je₂na'₅₄. A₂jaun₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ 'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄ tion'₅₄ dsɨ́₅ dsa₂.

23 Jaun₂ lë₃ ca₂të́'₃ Jesús të₅juá'₅ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄:

―¿'A₂ lia'₂ le₃lé₂ jua'₅₄ jmo₃ Satanás a₂dsein₂₃ 'ŋiog₅ quió'₅ dsa₂? 24 Në₁jua'₂ co₂nió'₃ dsɨ₂tan₅₄ ca₂niói'₃ mɨ'₅₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄, dsɨ₂tan₅₄ 'éi₂ tsá₃ uë́₂ lé₂ le₃tóin'₃. 25 Në₁jua'₂ dsa₂ dsi₂néi₂ tioin'₅₄ mɨ'₅₄ quɨ́in'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ uë́₂ tió'₅. 26 Në₁jua'₂ ca₂dsia₃ Satanás 'nei₂ a₂jmo₃ le₁dsoin'₅₄ 'ŋiog₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ uë́₂ 'oin₅₄ bí₂ quió'₅; ja₁jaun₂ ca₂dsan₃ bá₄ quió'₅ në₁jua'₂ le₂jaun₂.

27 ’'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃'í₂ tion₅₄ dsi₂néi₂ quió'₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ 'uan'₂, jua'₅₄ a₂jŋiá'₂ dsa₂ a₂te₁'i₁ quió'₅, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂'nei'₂ bá₄ de'₂ jŋiá₅ dsa₂. Jaun₂ bá₄ lé₂ le₃jŋia'₃ a₂cha₂ quió'₅.

28 ’A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, a₂lé₂ le₃'én₂ ca₂le₃jë́₃ bá₄ dsáu₁ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂'lɨg'₅₄ juá'₂ në́₃. 29 La₁ në₁jua'₂ ca₂juá'₂ 'lɨg'₅₄ 'ɨin₂₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, tsá₃ ma₃a₁jaun₂ lé₂ le₃'én₂ dsáu₁. A₂rë₂cáin'₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ chain₂ bá₄ jaun₂.

30 Le₂në₅ ca₂juá'₂ ia₁ dsia₅ dsa₂ 'ag₂₃ 'ein₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄.

Chi'₂ rɨn'₅₄ Jesús quian'₅₄ chog₅₄

(Mateo 12:46-50; Lucas 8:19-21)

31 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ chi'₂ rɨn'₅₄ Jesús, quian'₅₄ chog₅₄ në́₃. La₁ ca₁'né₄ bá₄ ca₂tóin'₂. Jaun₂ ca₂chein₃ jág₁ a₂të́'₂ Jesús. 32 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ cau₅ quió'₅ Jesús:

―Chog'₂ quian'₅₄ chi'₂ rɨ́ng'₂, në₅ tiáin'₅ ca₁'né₄, a₂'nai'₂ 'ne₂.

33 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ 'éi₂ lɨ́n₅ cha₃ jniá₂, rɨ́n'₃ jniá₂ në́₃?

34 Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Jag₄! I₂la₂ bá₄ lɨ́n₅ cha₃, rɨ́ng'₃ në́₃. 35 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jmo₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ rɨ́ng'₃, cha₃ në́₃.

4

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂

(Mateo 13:1-9; Lucas 8:4-8)

1 Con'₂ siá'₂ táng₃, co₂ráun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂lë₃ në́₃ ca₂ŋɨ'₂ ja₁chéin'₄, jaun₂ ca₂'í₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ 'ei₅ chei'₅₄ jmɨg₂; jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂guá₂. Dsa₂ guë'₂ në́₃ ca₂tóin'₂ chei'₅₄ jmɨg₂. 2 'Lióng₂ jág₁ dse₃ ca₂jme₃tag₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. Jë₄ juá'₅ quió'₅ a₂jme₂tag₂₃, ca₂juá'₂:

3 ―Nei₂ 'nia'₂: Jan₂ dsa₂ ca₂ŋe₄ ja₁nau₂ ca₂i₁séi₄ mɨ́g₂ jon₂. 4 Jme₁ma₂'ein₅₄ séi₂ në́₃, a₂lɨn₅₄ mɨ́g₂ jon₂ i₂ga'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅. I₁tan₅ bá₄ ca₂dsi₃lén₂ ca₂cág'₃ a₂jaun₂. 5 A₂lɨn₅₄ guë'₂ mɨ́g₂ jon₂ táng₃, ca₂i₃to'₅₄ jë₄ nɨ₁cang₁, ja₁tsá₃ gua'₅₄ lɨn₄ cha₂. A₂jaun₂ në́₃ tsá₃ uë́₂ ca₂rë₃'ag₄, ca₂'ia₂, ia₁ tsá₃ jɨ'₂ gua'₅₄ ja₁i₃to'₅₄. 6 La₁ jme₁ca₂jnióg₃ 'iog₂ në́₃, ca₂rë₃juɨng₅ ca₂rë₃quéin₃ bá₄, ia₁ tsá₃ jmú₄ 'lióng₂ jme₁cha₂. 7 A₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂séi'₂ ja₁lë́₄ nɨ₁taun₅. Jme₁ca₂i₃cón₃ nɨ₁taun₅ në́₃, ca₂jlë₃ bá₄ a₂jaun₂, tsá₃ 'e₂ ca₂rau₂. 8 La₁ a₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃ ca₂tɨ́n₂ ja₁dse₃ 'uë₃. A₂jaun₂ ca₂rau₂ bá₄ dse₃. A₂lɨn₅₄ ca₂'ág₂ jma₃guióg₂-guiá₂ mɨ́g₂, lia'₂ ca₂mɨ́g₂ jon₂. A₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃'nag'₂ ne₂guióg₂ mɨ́g₂; a₂lɨn₅₄ guë'₂ jma₃caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ mɨ́g₂.

9 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ Jesús:

―Ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, rë₂ nei₂ 'nia'₂.

Ta₁ quí'₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄

(Mateo 13:10-17; Lucas 8:9-10)

10 Jme₁ma₂i₂len₃ dsa₂, jme₁ma₂të₁'ŋiái₄ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, quiain'₅₄ i₂lɨn₅₄ guë́₄ dsa₂ sián'₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ jág₁ jaun₂. 11 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Diú₄ bá₄ jmo₅ a₂rë₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂rë₂'ma₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁goin₂, la₁ dsa₂ i₂tsá₃ i₂nio₄ quian'₅₄ jniá₂ në́₃, 'nió'₅ juá'₂ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄:

12 ia₁jaun₂ i₂në₂jág₃,

la₁ tsá₃ ca₂rë₃lí'₄ 'e₂ në₂jág₃.

I₂në₂néi₂ në́₃,

la₁ tsá₃ ca₂rë₃lí'₄ 'e₂ në₂néi₂,

on₃ guë'₂ ca₂ŋɨ́i'₂;

con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂jéin'₃ dsɨ́₅,

ia₁jaun₂ jme₁'lioin₁₂ jniá₂.*

Juá'₂ Jesús 'e₂ jág₁ dsau₅ jein₅ jág₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂

(Mateo 13:18-23; Lucas 8:11-15)

13 Ca₂juá'₂ ján₃:

―¿Tsa₁ ŋɨ́'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ në₅? ¿'A₂ bá₄ guë'₂ lé₂ le₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ siá'₂? 14 Juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂, le₂jaun₂ bá₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. 15 I₂lɨn₅₄ dsa₂ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅. Nag₂₃ jág₁ dse₃, la₁ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ja₂ Satanás jŋiá'₂ jág₁ a₂ma₂jnia₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂. 16 I₂lɨn₅₄ guë'₂ dsa₂ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ jë₄ nɨ₁cang₁. Nag₂₃, gue₂₃ jág₁ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅. 17 La₁ia₁ tsá₃ uë́₂ tió'₅, ia₁ tsá₃ lɨn₄ jmú₄ cha₂ jua'₅₄ a₂chan'₂ tiá₂ jág₁. Jaun₂ jë₁ma₂ca₂can₃ o₂i₁ dsɨ₅, a₂co₂'ein₅ dsa₂ 'uɨg₅₄ jág₁ dse₃, dsɨ₂juɨ₅ bá₄ tí₂ táng₃ jág₁. 18 I₂sián'₂ guë'₂ në́₃ lɨ́n₅ co₂'nió'₄ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ jë₄ nɨ₁taun₅. Nag₂₃ jág₁ dse₃, 19 la₁ 'ŋio₅ guë́₄ 'ɨ₅ dsɨ́₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂; ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ juɨ₅ ja₁le₃cha₂ cu₄, ja₁në₅ bá₄ ja₁rë₂gain₂ táng₃; tsá₃ caun₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅. Ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂ në́₃ jmo₅ jlë₅ jág₁ dse₃, tsá₃ ma₃cuë₂₃ jmɨg₄ a₂ráu₃. 20 La₁ i₂lɨn₅₄ guë́₄ në́₃ nag₂₃, gue₂₃ bá₄ jág₁, chan'₂ tiá₂. Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ ja₁dse₃ gua'₅₄. 'Lióng₂ rau₂. I₂lɨn₅₄ guë'₂ lɨ́n₅ co₂'nió'₄ mɨ́g₂ a₂qui₂ca₂'ág₂ guióg₂-guiá₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ co₂'nió'₄ a₂qui₂ca₂'ág₂ 'nag'₂ ne₂guióg₂, o₃ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ mɨ́g₂ lia'₂ ca₂mɨ́g₂ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃jnia₄.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁tsɨ́₅ chi₁guí'₂ si₂

(Lucas 8:16-18)

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Në₁jua'₂ quian₅ dsa₂ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅ a₂guí'₂ si₂, ¿'a₂ chi'₃? ¿né'₃ tsɨ₁mɨ'₂, o₃ né'₃ tsɨ₁cama? Jan₂'ón₄. A₂'ag₅ guei'₅₄ bá₄ dsa₂ si₂. 22 Ia₁ 'i₁caun₂ cosa tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂lɨ́n₂ dsa₂ rë₂'ma₄, a₂tsá₃ le₃jniá₂; tion₅₄ bá₄ rë₂jniá₂. Ján₃ guë'₂ 'i₁caun₂ jág₁ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ lɨ́n₂ dsa₂ a₂tsá₃ 'ein₂ le₃ŋi₅; tion₅₄ bá₄ rë₂ŋi₅ dsa₂. 23 Chi₂jua'₂ 'ein₂ dsi₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ rë₂.

24 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tion'₂ 'nia'₂ juɨ₅ 'e₂ a₂nag'₂. Quian'₅₄ 'éi'₃ a₂cau'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, 'éi'₃ jaun₂ bá₄ quióg₃ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂ ján₃, jŋia'₅₄ të₂le₃ lë́₅ guë́₄. 25 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ŋio₂ dsɨ́₅ le₃ŋɨ́i'₂, Diú₄ bá₄ jmo₃ le₃ŋɨ́i'₂ guë́₄ dse₃. La₁ i₂tsá₃ 'nio₃ le₃ŋɨ́'₂ në́₃, Diú₄ bá₄ jmo₃ a₂tsá₃ ma₃le₃ŋɨ́i'₂ co₂ŋei'₅₄.†

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'ia₂ mɨ́g₂ jon₂

26 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄, juɨ₁lia'₂ lë́₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂jne₅ 'e₂ jne₂₃. 27 Jë₁ma₂ca₂'ia₂, qui₂dsɨ₂cón₃ a₂jaun₂. La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jne₅ 'éi₂ në́₃, o₁jŋia'₅₄ a₂'uë₂-jmɨ₂ güɨin₂, nau₂ në́₃, la₁ tsá₃ jaun₂ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ lë́₂ a₂dsɨ₂cón₃. 28 'Uë₃ bá₄ lia'₂ lë́₅, jaun₂ bá₄ rau₂. Le₂'uɨg₅₄, tag₄ de'₂ jŋiá₅ 'ia₂; ŋó₅ jaun₂ 'ia₂ nɨ₁la₁, lë́₂ nɨ₁guein₂. Ŋó₅ jaun₂ lë́₂ nɨ₁cuɨg₂ lá₅ në́₃. 29 Jë₁ma₂ca₂ron₂, jaun₂ guë́₄ dsɨ₂'áun₂ dsa₂; ia₁ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂rau₂.‡

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ mostaza

(Mateo 13:31-32; Lucas 13:18-19)

30 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂juá'₂ Jesús.

―¿'A₂ lia'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄, o₃ 'e₂ quian'₅₄ lé₂ le₃quɨn₃? 31 Lë́₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ nɨ₁'ma₂ mostaza.§ Mɨ́g₂ jon₂ jaun₂ lë́₅ a₂pí'₁ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃, lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ jon₂ a₂jne₅ dsa₂. 32 Jë₁ma₂ca₂i₃jnia₄ në́₃, dsɨ₂cón₃ dsiog₅ lë́₂ caun₂ nɨ₁'ma₂ pa₁, ca₂lia'₂ qui₂rë₂já₂ nɨ₁gu'₂ quió'₅. Jaun₂ tian'₅ i₁tan₅ ja₁lë́₄ 'en'₂ quió'₅.

Ta₁ a₂quí'₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ a₂ca₂jme₃tag₅ Jesús

(Mateo 13:34-35)

33 Ca₂jme₃tɨn₅ Jesús dsa₂ jág₁ dse₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'lióng₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ le₂në₅. 34 'I₁caun₂ jág₁ tsá₃ jme₁cuë₂₃ jua'₅₄ tsá₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. La₁ jë₁ma₂të₁'ŋiái₄ con'₂ guioin₅₄ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jme₁juá'₂ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁.

Ca₂jmo₃ Jesús ca₂'ág₂ tei₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂jŋia'₃ dsí₂ në́₃

(Mateo 8:23-27; Lucas 8:22-25)

35 Le₃ca₂nei₂ jmɨg₄ jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Ma₃ le₃'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ le₃ó₃.

36 Tion'₅₄ jaun₂ dsa₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂ŋó₃ Jesús ca₂jiog₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ ja₁jme₁'ein₅₄ táun₂ jág₁. Ján₃ bá₄ i₂lé₂ guë́₄ tsɨ₁mu₅ siá'₂ quiong'₅₄, tion'₅₄ dsa₂. 37 Jme₁co₂lág₂ jaun₂ ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃, jaun₂ qui₂ca₂jná'₃ jmɨg₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂lia'₂ ca₂i₃'a₄ jmɨg₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂can'₂. 38 Jme₁rë₂güɨ́n₃ bá₄ Jesús ŋó₃ le₃chi₁co'₅₄ rë₂dsɨn₅ 'mɨ'₂ dsi₅₄. Jaun₂ ca₂ŋei₃ dsa₂, ca₂juá'₂:

―¡Të₅! ¿Tsa₁ dsan₂ 'au'₂ jua'₂ dsɨ₃'éin₂ jnia'₅₄ ja₁lá₃?

39 Ca₂nau₂ Jesús jaun₂ në́₃, ca₂jéin₂ dsí₂, ca₂jéin₂ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, ca₂juá'₂:

―¡Jme₁'ua₅₄! ¡Tei₄ jmo₄!

Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂'ág₂ táng₃ tei₄ jmɨ₁ŋí'₄, dsí₂ në́₃ ca₂jŋia'₃. 40 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ 'ŋio₅ gan'₃ 'nia'₂? ¿'A₂ bá₄ lia'₂ ŋɨ́₄ tsá₃ rë₂'én'₂ 'nia'₂?

41 Jaun₂ i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―¿'Ein₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂në₅ ca₂të₂ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂të₂ dsí₂ në́₃ qui₂nag₅ gau₂ jág₁ quió'₅?

5

Jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄

(Mateo 8:28-34; Lucas 8:26-39)

1 Jaun₂ dsi₃léin₂ jme₁dsi₃léin₂ 'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, go₄ dsa₂ Gadarenos.* 2 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂o₂'ɨ́n₃ ja₁le₁'on₅ 'lag₄, dsa₂ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ dsɨ́₅. 3 Jme₁guá₄ dsa₂ 'éi₂ jë₄ tau₂ 'ŋio₅; jaun₂ tsá₃ ma₃'ein₂ jme₁quɨ'₅₄ jmɨg₄ tió'₅ 'nei'₂ quian'₅₄ ŋí₁ cadena, 4 ia₁ 'lióng₂ ráun₂ jme₁ma₂'nei'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅, jme₁ma₂tó'₂ dsa₂ cadena mɨ₂tag₅₄, mɨ₂gu₂ në́₃. La₁ jë₂ bá₄ jŋia'₅₄ ma₂gág₃; ma₂juɨin₃ nɨ₁ŋí₁ jme₁chi₁quɨ́'₅ mɨ₂tag₅₄ në́₃. Jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ ma₃'ein₂ jme₁tio₃. 5 Jaun₂ në́₃, jme₁i₂ŋɨ₅₄ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ dsɨ₂guio'₂ ja₁le₁'on₅ 'lag₄ lia'₂ juɨ₅ má'₂ në́₃, qui₂jmái'₂ uɨg₅ 'ŋiog₅ qui₂uɨng₂ quió'₅ quian'₅₄ nɨ₁cang₁. 6 La₁ jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús já₅ uɨ́ng₂, ŋó₃ jaun₂ në́₃ co₂chi'₅₄ le₃ne₄ ja₁ŋó₄ Jesús, jaun₂ ca₂chi₃jné₃. 7 Jaun₂ ca₂'í₃ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ tián'₅ 'ne₂ jë₄ quió₃ jniá₂, 'ne₂ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ juɨn'₂? Ca₂Diú₄, jnag₅₄, mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ tsá₃ lë₁'ë́₅ uɨg₅.

8 Ca₂juá'₂ le₂në₅, ia₁ jme₁ma₂në₂chí'₃ Jesús jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, ca₂juá'₂: “¡Jú₅ quió'₅ dsa₂ në₅, 'ne₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄!”

9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'A₂ lia'₂ cheng'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Juɨn₅† bá₄ cheng₂, ia₁ a₂juag₅ jnia'₅₄ lë́₂.

10 Jaun₂ ca₂mɨ₃ tion₅₄-jan₃ ne₄ Jesús a₂tsá₃ chein₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ ja₁siá'₂. 11 Ia₁ jme₁tion'₅₄ juɨn₅ i₁ŋí₅, guë́'₅ quián₅ 'uɨg₅₄ má'₂, 12 jaun₂ qui₂ca₂mɨ₃ i₂'lɨn'₅₄ ne₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―Chei₅ jnia'₅₄ ja₁tion'₅₄ i₁ŋí₅, jaun₂ dsɨ₁tió'₄ jnia'₅₄ quió'₅ 'éi₂.

13 Jaun₂ ca₂cuë₃ bá₄ Jesús jmɨg₄. Jaun₂ ca₂'uɨin₂ ca₂i₃léin₂ i₃toin'₅₄ quió'₅ i₁ŋí₅. Jme₁lë́₂ con'₂ tɨn₃ mei₅ i₁ŋí₅ jme₁tion'₅₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ 'éi₂ ca₂i₁nioi₁₂ co₂chi'₅₄ cuɨng₂₃ ca₂sein₃ siá₅ i₃toin'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂dsain₃.

14 Jaun₂ ca₂i₃len₃ dsa₂ i₂jme₁jmo₅ 'í₁ cuɨng₂₃ ca₂i₁chi'₄ dsa₂ jë₄ juɨg₂, quian'₅₄ i₂tion'₅₄ ja₁nau₂ në́₃. Jaun₂ i₃lén₂ dsa₂ i₁jag₅₄ 'e₂ ca₂lë₃ ja₁jaun₂. 15 Jme₁ca₂o₃léin₂ ja₁'en₅₄ Jesús, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ juɨn₅ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ quió'₅. Jaun₂ ma₂guá₅ ma₂qui'₂ tsɨn'₅₄, ma₂'en₅₄ bá₄ dsɨ́₅. Tioin'₅₄ ca₂jág₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅. 16 Jaun₂ dsa₂ i₂ca₂jág₃ ca₂dsia₃ 'e₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ je₂na'₅₄ quió'₅, 'e₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ i₁ŋí₅ në́₃. 17 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂mɨ₃ tion₅₄ ne₄ Jesús a₂o₃'ɨin₅ 'uë₃ go₅₄.

18 Jme₁ma₂ŋó₅ Jesús 'í₂ tsɨ₁mu₅, jaun₂ jme₁mɨ₅ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ je₂na'₅₄ quió'₅, jme₁mɨ₂₃ jág₁ ne₄ Jesús a₂dsó₃ quiong'₅₄. 19 La₁ tsá₃ ca₂cuë₃ 'éi₂ jmɨg₄. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Guan'₂ ja₁quiáng'₂, ja₁tián'₄ rɨ́ng'₂, o₂dsia₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ në₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ o₄quiáng'₂, 'a₂ lia'₂ në₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅.

20 Jaun₂ ŋá'₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ dsi₂néi₂ quió'₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂i₁dsia₂ jë₄ juɨg₂ tén₅ Decápolis ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ca₂jmo₃ Jesús o₄quió'₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂nág₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅.

Ja₁mɨ́g₄ Jairo, quian'₅₄ 'io₅₄ i₂ca₂nɨ́'₃ tsɨn'₅₄ Jesús

(Mateo 9:18-26; Lucas 8:40-56)

21 Jme₁ca₂dsián'₃ táng₃ Jesús le₃'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ quian'₅₄ tsɨ₁mu₅, juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ca₂dsi₃lén₂ táng₃ jme₁dsiáin'₃. Të₁lia'₂ 'ŋɨ₂₃ chei'₅₄ jmɨg₂, 22 jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ guá'₅ sinagoga, i₂chen₂ Jairo. Jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús, jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ne₄ 'éi₂. 23 Ca₂mɨ₃ ca₂juá'₂:

―Ma₂i₁jón₂ jan₂ chi'₂ quiáng₃. ¿Tsa₁ gog'₅₄ o₁jɨin'₁ o₁quiog'₂ gog'₂ ne₄ quió'₅, jaun₂ 'lióin₂, le₃chain₂?

24 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋó₃ Jesús quiong'₅₄; juɨn₅ lɨn₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₃lén₂ ca₂lia'₂ co₂'liain'₂ bá₄ Jesús. 25 Jë₄ jaun₂, ŋó₃ jan₂ 'io₅₄ i₂ma₂të́₂ guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂ a₂dso'₅₄ a₂tɨin₂. 26 'Lióng₂ a₂ma₂i₃ŋɨ́i₂ o₄gú₃ juɨn₅ të₅mɨ́₅; jme₁ma₂'éin₂ ca₂le₃jë́₃ cu₄ a₂jme₁cha₂ quió'₅. La₁ tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃, ia₁ të₂le₃ ca₂i₃ja₃ bá₄ quió'₅. 27 La₁ jme₁ca₂nág₂ a₂'ɨn₅ dsa₂ Jesús, jaun₂ ŋó₃ ca₂jme₃quiáin₃ le₃ja₁ŋó₄ 'éi₂, jɨn₄ dsa₂. Jme₁ca₂dsióg₃ cau₅ quió'₅ Jesús në́₃, jaun₂ ca₂nɨ́i'₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ 'éi₂. 28 Ia₁ lɨ́in₂: “Tsá₃ a₂nag₅₄ a₂jŋia'₅₄ nɨ́g'₄ ca₂juɨg₄ tsɨn'₅₄, jŋia₃ quió₃.” 29 Co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂'ná₂ tein₂₃ jmɨ₂, ca₂rë₃lí'₄ ca₂'lóin₂ dso₄ quió'₅. 30 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂rë₃lí'₄ Jesús a₂o₃'ág₃ bí₂ quió'₅. Jaun₂ ca₂jéin'₃ jɨn₄ dsa₂, ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ bá₄ në₂nɨ́'₃ tsɨ́n'₅?

31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Jua'₂ jág'₂ bá₄ 'ne₂ 'a₂ lia'₂ co₂'liog'₂ dsa₂ ja₂léin₂. ¿'E₂ lë₃ juá'₂ “'ein₂ në₂nɨ́'₃ quió₃?”

32 La₁ qui₂ja₂né₂ Jesús jɨn₄ dsa₂ a₂'nai'₂ 'ein₂ në₂nɨ́'₃ quió'₅. 33 'Io₅₄ 'éi₂ në́₃ ma₂jlein₂₃ bá₄ chéin'₅ gó'₅, ia₁ ŋi₅ bá₄ 'e₂ ma₂i₂ŋɨ́i₂. Ca₂ŋó₃ co₂ŋei'₅₄ ne₄ Jesús, ca₂chi₃jné₃, ca₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ tí₅ jág₁ dsón'₂. 34 Jesús në́₃ ca₂juá'₂:

―Jón₃, ia₁ 'éng'₂, ca₂'lóng'₂ bá₄. Guan'₂ tei₄ quiáng'₂. Co₂në₅ ca₂jŋia₃ dso₄ quiáng'₂.

35 Të₃ dsia₅ bá₄ guë́₄ Jesús jág₁ jaun₂ jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁quió'₄ Jairo i₂lɨ́n₅ ta₁ quió'₅ guá'₅ 'éi₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ tsɨ́₅ Jairo:

―Ma₂ca₂jon₃ bá₄ ja₁mɨ́g'₄. ¿'E₂ ta₁ ma₂cuë'₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ të₅?

36 La₁ tsá₃ ca₂tón'₃ Jesús juɨ₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jairo:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃; jŋia'₅₄ lia'₂ 'én₃ bá₄.

37 Tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ Jesús a₂dsɨ₃lén₂ juɨn₅ dsa₂ quiong'₅₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ Pe₄, Jacobo, quian'₅₄ Juan₅₄ rɨin'₅₄ bá₄ i₃lén₂. 38 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁quió'₄ Jairo, ca₂jág₃ tion'₅₄ dsa₂ go₂'i₃ quɨ'₂-'o₂₃ co₂mɨ'₅₄, 'lia'₂ dsɨ́₅. 39 Ca₂'í₃ Jesús dsi₂néi₂, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ lë₃ tó'₂ 'nia'₂ mɨ'₅₄, 'au'₂ 'nia'₂ le₂në₅? Tsá₃ rë₂jon₅₄ guein₂ në₅. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂rë₂güɨ́in₃ bá₄.

40 La₁ jŋia'₅₄ ca₂ŋɨ́₂ bá₄ dsa₂ Jesús tioin'₅₄. Jaun₂ në́₃ ca₂'uɨ́n'₂ Jesús ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ ca₁'né₄. Jaun₂ ca₂jŋiai₃ chog₅₄-jmei₂ 'lag₄, dsa₂ ún₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃. Ca₂i₃toin'₅₄ ja₁rë₂quian₅ guein₂ 'lag₄. 41 Jaun₂ ca₂jŋa'₃ gu₂ i₂bë'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Talita, cumi ―co₂'nió'₄ a₂juá'₂: 'Io₅₄ bë'₅₄, 'ne₂ juɨ́g₂ jniá₂, nau₂.

42 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂nau₂, ca₂ŋɨ₃. Jme₁ma₂'ein₅₄ guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ tioin'₅₄. 43 La₁ Jesús në́₃ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ a₂cuë₃ dsa₂ a₂guë́'₃ i₂bë'₅₄ 'éi₂.

6

Ca₂dsián'₃ Jesús juɨg₂ Nazaret go₅₄ ja₁tsá₃ ca₂guei₃ dsa₂

(Mateo 13:53-58; Lucas 4:16-30)

1 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ bá₄ Jesús ja₁jaun₂. Jaun₂ ca₂dsiáin'₃ táng₃ juɨg₂ go₅₄ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. 2 Jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ sa₅₄, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga. Juɨn₅ bá₄ dsa₂ i₂ca₂nág₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―¿A₂já'₄ ca₂i₁jme₁tɨn₅ i₂në₅ jág₁ ca'₅₄ a₂juá'₂ në₅? ¿I₂'e₂ bá₄ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ a₂ma₂ŋɨi₂ në₅, ca₂të₂ léi₄ juë'₂ në́₃ tɨin₂ jmo₃? 3 ¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ të₅'má₃ ja₁ŋi'₅₄ María, dsó₂ rɨn'₅₄ Jacobo, quian'₅₄ José, quian'₅₄ Judas, quian'₅₄ Si₂mu₅₄ në́₃? Në₅ bá₄ tián'₅ 'io₅₄ rɨin'₅₄ ja₁lá₃ ján₃.

Jaun₂ tsá₃ ca₂rë₃jei₅₄ dsa₂ ja₁jaun₂. 4 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ca₂le₂con₂ bá₄ ja₁siá'₂ guen₅ dsa₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ go₅₄ bá₄ tsá₃ guei₅, on₃ guë'₂ o₁rɨin'₅₄, on₃ guë'₂ rɨin'₅₄ dsi₂néi₂ në́₃.

5 Jaun₂ tsá₃ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ lé₂ le₃jmo₃ juɨg₂ go₅₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ i₂lɨn₅₄ bá₄ dsa₂ dso'₅₄ ca₂dsia₃ gu₂, jaun₂ ca₂jme₃'lió₂. 6 Jaun₂ i₃gó'₃ dsɨ́₅ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tsá₃ 'e₂ 'én₂ dsa₂.

Ca₂chen₃ Jesús dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ dse₃ juɨg₂ siá'₂

(Mateo 10:5-15; Lucas 9:1-6)

7 Jaun₂ ca₂të́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂chei₃ jma₃on₃ jma₃on₃. Ca₂cuë₃ bí₂ 'éi'₃ a₂'uɨ́n'₂ 'éi₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅ dsa₂. 8 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂ a₂tsá₃ 'e₂ cán₂ 'i₁caun₂ le₁'i₄ juɨ₅, jŋia'₅₄ lia'₂ jma₃cáun₃ 'ma₂'ɨ₅₄ bá₄. 'I₁caun₂ a₂siá'₂ tsá₃ cán₂, on₃ guë'₂ të₂'mɨ'₂, on₃ guë'₂ i₁ŋí'₄, on₃ guë'₂ cu₄ 'ŋió'₃ nɨ₁lau₂ le₁jén'₅ tú'₅ në́₃. 9 Jŋia'₅₄ lia'₂ jma₃co₂dsán'₃ nɨ₁lau₂ con'₂ a₂ma₂le₁ton₅ tag₅₄ bá₄ cán₂, ton'₂ tsá₃ cán₂ tɨn₃ dsán'₃ tsɨn'₅₄ në́₃. 10 Jaun₂ ca₂juá'₂ në́₃:

―Jë₁ma₂të́₂ rë₁tón'₄ 'nia'₂ lia'₂ caun₂ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ ja₁o₁nóg'₅, ja₁jaun₂ jŋia₄ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁'uɨ́n'₃ 'nia'₂ táng₃ juɨg₂ jaun₂. 11 Në₁jua'₂ cha₂ ja₁lɨn₅₄ tsá₃ guei₅ dsa₂, on₃ guë'₂ 'nio₃ dsa₂ nag₃ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, 'uɨn'₂ 'nia'₂ ja₁jaun₂, séi'₄ 'nia'₂ 'liog₂ tag'₅₄ co₂'nió'₄ jmó'₂ 'nia'₂ léi₄ co₂jaun₂ ma₂le₁cán'₄ dsa₂ 'éi₂ guioin₅₄.*

12 Jaun₂ ca₂'uɨn₂ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃, ca₂i₃léin₂ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ a₂dsɨ₃quén'₅ dsɨ́₅ dsa₂. 13 Jaun₂ qui₂ca₂'uɨ́in'₂ juɨn₅ je₂na'₅₄, qui₂ca₂tsɨ́in₂ no'₅₄ juɨn₅ dsa₂ dso'₅₄, qui₂ca₂jme₃'lóin₂ dsa₂ në́₃.

Ca₂jon₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

(Mateo 14:1-12; Lucas 9:7-9)

14 Ca₂rë₃ŋi₅ Rag₅₄ Herodes jág₁ a₂'ei₅ quió'₅ Jesús, ia₁ ca₂le₂con₂ bá₄ ma₂le₁ŋi₅ dsa₂ 'e₂ a₂jmo₅ Jesús ŋɨ₂₃. Jaun₂ juá'₂ Rag₅₄ Herodes:

―Ma₂ca₂jen'₅₄ Juan₅₄, dsa₂ i₂jme₁chon₅ dsa₂ jmɨg₂; 'uɨg₅₄ jaun₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₂₃ 'e₂ a₂jmo₂₃.

15 I₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ táng₃:

―Elías bá₄ 'éi₂ ŋɨ₅.

La₁ i₂sián'₂ guë'₂ juá'₂:

―Jan₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂.

16 Jme₁ca₂nág₂ Rag₅₄ Herodes, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juan₅₄ bá₄ në₅ ŋɨ₅, i₂ca₂'nia₃ dsa₂ dsɨ₂lag₄, 'éi'₃ quió₃ jniá₂. Ma₂ca₂jein'₅₄ táng₃.

17 Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Herodes ma₂jmo₅ 'éi'₃ le₂jŋiá₅ a₂ca₂i₁chan'₅₄ dsa₂ Juan₅₄ ca₂i₁tio'₂ né'₃ 'má₃ rë₂'ŋei'₅₄ 'uɨg₅₄ quió'₅ 'io₅₄ Herodías i₂lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂ Fe₂li₄ rɨin'₅₄. La₁ Herodes në́₃ ma₂jmo₂₃ quiáin₅. 18 Ia₁ jme₁ma₂qui₂ma₂juá'₂ Juan₅₄ tsɨ́'₅ Herodes:

―Tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jmó'₂ quiáng'₂, 'io₅₄ quián₅ dsó₂ rɨ́ng'₂.

19 'Uɨg₅₄ jaun₂ jme₁'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ 'io₅₄ Herodías jɨ́in₂ Juan₅₄. Jaun₂ jme₁'nio₃ jŋag'₃, la₁ tsá₃ ca₂dsó'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃. 20 Ia₁ jme₁ŋi₅ bá₄ Rag₅₄ Herodes a₂lɨ́n₅ Juan₅₄ dsa₂ dsen₃, jaun₂ jme₁jme₂go₃ bá₄; jaun₂ jme₁jmo₂₃ 'í₁. Lia'₂ con'₂ jme₁nag₂₃ jág₁ quió'₅ Juan₅₄, jme₁të₂tsɨin'₅₄ tsá₃ 'e₂ ŋi₅ jmo₃, la₁ 'ŋio₂ bá₄ dsɨ́₅ jme₁nag₂₃. 21 La₁ ca₂cuɨn₃ jmɨg₄ në́₃ jme₁ca₂jmo₃ Herodes jmɨg₄ a₂ca₂dsɨ́'₃ ŋi₂: ca₂jmo₃ má₃, ca₂të́'₃ dsa₂ can'₅₄ con'₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'éi'₃ juɨg₂, i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ quiáin₅ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ con'₂ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ juɨg₂ ja₁tén₄ Galilea. 22 Jaun₂ ca₂guan₃ ja₁mɨ́g₄ Herodías ja₁niog₅ jmɨg₄, jaun₂ ca₂dsáin₂. A₂jaun₂ ca₂të́₂ dsɨ́₅ Rag₅₄ Herodes, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂té₄ i₂tion'₅₄ guë́'₅ quiain'₅₄ në́₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ rag₅₄ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄ bë'₅₄ 'éi₂:

―Mɨ₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'niog'₂, jaun₂ cuë₅₄ jniá₂.

23 Jaun₂ ca₂cuë₃ jág₁ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ ca₂'ɨin₃ Diú₄, ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂mɨ́'₁ 'ne₂, cuë₅₄ bá₄ jniá₂, jŋia'₅₄ ca₂dsio₄ 'uë₃ ja₁gong₂.

24 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ 'io₅₄ bë'₅₄ 'éi₂ ca₂i₁ŋag₁₂ chog₅₄, ca₂i₁jua'₄:

―¿'E₂ mɨ₅₄ jniá₂, mag₅₄?

Jaun₂ ca₂juá'₂ chog₅₄:

―Mɨ₄ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂.

25 Jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ 'éi₂ dsɨ₂juɨ₅ ja₁guá₄ rag₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nio₃ cuë́'₁ të₂në₃ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, a₂'i₄ 'ŋió'₃ uɨng₅.†

26 Jme₁ca₂nág₂ rag₅₄ jág₁ në₅, ca₂jén₂ dsɨ́₅. La₁ tsá₃ a₂ŋi₅ jmo₃, ia₁ ma₂në₂cuë₃ jág₁ quió'₅ le₂jŋiá₅ a₂cuë₃ chi₂jua'₂ 'e₂ 'nio₃ 'io₅₄ 'éi₂, ton'₂ ia₁ ma₂në₂néi₂ a₂mei₅₄ quiáin₅ i₂tián'₅. 27 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂chein₃ jan₂ 'lióg₂ a₂dsɨ₃quián₂ mɨ₂dsi₄ Juan₅₄. 28 Jaun₂ ca₂ŋó₃ 'lióg₂ juɨ₅ 'ŋió'₃ 'né₅ 'má₃, jaun₂ ca₂i₁qui'₂ dsɨ₂lag₄ Juan₅₄, jaun₂ quian₅ rë₂'i₄ 'ŋió'₃ uɨng₅, ca₂cuë́'₃ 'io₅₄ 'éi₂. Jaun₂ 'io₅₄ në́₃ ca₂gue₃, jaun₂ ca₂i₁cuë'₂ táng₃ chog₅₄.

29 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Juan₅₄, jaun₂ ca₂o₃léin₂, ca₂tág₃ 'lag₄, jaun₂ ca₂i₁'ó₄.

Ca₂jme₃tan₅₄ Jesús 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂

(Mateo 14:13-21; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14)

30 Cang₂ jaun₂ ca₂o₃len₃ dsa₂ i₂chen₄‡ 'éi₂, ca₂ŋɨi'₂ táng₃ quiain'₅₄ Jesús, jaun₂ ca₂dsia₃ 'e₂ niog₅ ca₂jmo₃ ja₁i₁lein₅₄, 'a₂ lia'₂ i₂ca₂jme₁tɨin₂₃ dsa₂. 31 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―I₂nó'₅ 'nia'₂ con'₂ guiong'₅₄ caun₂ ja₁co₂'ŋiog₅, i₂jŋia₄ ca₂tiá₂.

Ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂o₂lén₂, lia'₂ i₂dsɨ₂len₃ në́₃, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ cuɨn₅ jmɨg₄ guë́'₃. 32 Jaun₂ në́₃ ca₂tóin'₂ tsɨ₁mu₅ ca₂i₃léin₂ caun₂ ja₁lë́₄ co₂'ŋiog₅ con'₂ guioin₅₄. 33 Jaun₂ qui₂ca₂'uɨn₂ dsa₂ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂, i₃léin₂ co₂chi'₅₄ juɨ₅ tag₅₄ a₂'ein₂₃ Jesús. Jaun₂ jŋiái₅ bá₄ dsi₃léin₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'éi₂. 34 Jme₁ca₂sión₃ Jesús 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂jɨ́in₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂, ma₂tion'₅₄ le₁jŋiog₅, ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, ia₁ i₂nio₄ dsa₂ lia'₂ jë₁i₂nio₄ já'₂ cha'₂ i₂tsá₃ juɨg₅₄ chan₂, jiog₃, jmo₃ 'í₁. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ 'lióng₂ lɨn₃ jág₁. 35 Jme₁ca₂'láu₂ jaun₂ ca₂o₃lén₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Caun₂ ja₁co₂'ŋiog₅ bá₄ la₂, ton'₂ ca₂'láu₂ guë́₄ má'₃. 36 'Ei'₂ jág₁ dsa₂, ia₁jaun₂ dsɨ₃lein₅ dsɨ₃'nióg₂ a₂guë́'₃ lia'₂ con'₂ juɨg₂ ja₁nau₂ ma₂quián₅ në₅.

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Cuë'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ a₂guë́'₃.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂:

―¿Lé₂ le₃dsɨ₁liá₄ tɨn₃ 'ŋiá₂-láu₂ 'éi'₃ denario i₁ŋí'₄ ia₁jaun₂ dsio'₂ a₂guë́'₃ dsa₂?

38 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―O₂jag₄ 'nia'₂ je₂liá'₂ i₁ŋí'₄ 'i₄ quián'₂ 'nia'₂.

Jaun₂ ca₂i₁jag₅₄ 'éi₂ jaun₂ në́₃, jaun₂ ca₂o₃léin₂ táng₃, ca₂juá'₂:

―'Ŋiá₂ i₁ŋí'₄ bá₄ 'i₄, on₃ guë'₂ i₁ju₁.

39 Jaun₂ ca₂chein₃ jág₁ a₂tian'₃ dsa₂ jma₃co₂niói'₃ ne₄ ŋi₂ma'₂ rë'₂, 40 jaun₂ ca₂tián'₂ dsa₂ jma₃co₂niói'₃ ja₁lë́₂ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂, i₂ca₂tián'₂ jma₃co₂nió'₃ jma₃të₂lón₃-guián₂ në́₃. 41 Jaun₂ në́₃ ca₂jŋa'₃ Jesús le₃'ŋiá₂ i₁ŋí'₄, le₃on₃ guë'₂ i₁ju₁ në́₃, ca₂jág₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. Jaun₂ ca₂jmo₃ le₁'nau₅₄ i₁ŋí'₄, jaun₂ guë́₄ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ dsia₃ 'éi₂ ne₄ dsa₂. Ján₃ guë'₂ ca₂jmo₃ dsióg₁ quió'₅ i₁ju₁ on₃ 'éi₂, ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃. 42 Jaun₂ le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂guë́'₃ ca₂lia'₂ ca₂rë₃tain₅₄. 43 Jaun₂ ca₂cág'₃ bá₄ guë́₄ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ tsɨ₁mɨ'₂ 'nau₅₄ i₁ŋí'₄, a₂ca₂chóng₃ quió'₅ i₁ju₁ në́₃. 44 'Ŋiá₂ mei₅ jme₁lë́₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂guë́'₃ 'éi₂.

Ca₂ŋɨ₃ Jesús ne₄ jmɨ₁ŋí'₄

(Mateo 14:22-27; Juan 6:16-21)

45 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂i₃ton'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, jaun₂ jŋiá₅ de'₂ 'éi₂ ŋɨ́₃ jmɨg₂ con'₂ guë́₄ 'ŋiog₅, a₂dsi₁léin₂ Betsaida, të₁lia'₂ 'í₁ guë́₄ 'ŋiog₅ 'ág'₃ jág₁ dsa₂. 46 Jme₁ma₂ca₂lë₃ 'ág'₅ jág₁ dsa₂, ca₂ŋó₃ jaun₂ në́₃ juɨ₅ má'₂ i₁chi₂i₁lein'₁ Diú₄. 47 Jaun₂ con'₂ ca₂tó'₂ nei₂ dé₄, ma₂ŋó₅ tsɨ₁mu₅ dsi₂jo₂ jmɨ₁ŋí'₄, 'ŋiog₅ guë'₂ Jesús jaun₂ bá₄ 'ein₅₄ 'uë₃. 48 Jaun₂ ca₂jág₃ Jesús 'ŋio₅ cán₂ ta₁ tioin'₅₄ a₂jein₂₃ nɨ₁'ma₂ a₂gag₂ jmɨg₂, ia₁ 'liog'₂ dsí₂ le₂ca'₃. Jaun₂ con'₂ le₁né₃ të₂le₃ ca₂jnia₃, ca₂jme₃quián₃ Jesús ŋɨ₂₃ ne₄ jmɨg₂ ja₁ŋó₄ tsɨ₁mu₅. Jaun₂ ca₂jmo₃ në₂jag₄ bá₄ i₂jme₁ma₂ŋɨ́₃ co₂dsau₅ ja₁tion'₅₄ 'éi₂. 49 Jme₁ca₂jág₂ jóin'₅ ŋɨ₂₃ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, dsa₂ 'lɨn'₅₄§ bá₄ 'éi₂ lɨ́in₂, jaun₂ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂guió'₃, 50 ia₁ ca₂le₃jɨ́in₃ bá₄ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁ca₂jág₂. La₁ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús:

―¡Tiá₂ dsia₄ 'nia'₂ 'au'₂; jniá₂ bá₄ la₂, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃!

51 Jaun₂ ca₂uɨ́g₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ ja₁tion'₅₄ 'éi₂. Jaun₂ ca₂'ág₂ táng₃ tei₄ ca₂jŋia'₃ dsí₂, jaun₂ i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'éi₂ 'ŋio₅ lɨn₃. 52 Ia₁ tsá₃ 'e₂ ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ léi₄ juë'₂ a₂ma₂në₂jág₃ jmo₅ Jesús quian'₅₄ i₁ŋí'₄, në₂jag₄ bá₄ cha₂ a₂jmo₅ jnág₅ a₂tsá₃ rë₂ŋɨ́i'₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús dsa₂ dso'₅₄ 'uë₃ Genesaret

(Mateo 14:34-36)

53 Jme₁ca₂'ain₂ jmɨg₂, ca₂dsi₃léin₂ 'uë₃ Genesaret. Ja₁jaun₂ ca₂'néi₂ tsɨ₁mu₅ chei'₅₄ jmɨg₂. 54 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂'uɨin₂ tsɨ₁mu₅, co₂tan₅₄ lia'₂ ca₂rë₃cuɨn₅ bá₄ dsa₂ Jesús. 55 Jaun₂ ca₂i₁nioi₁₂ co₂chi'₅₄ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ ma₂quián₅ jaun₂. Jaun₂ ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄ quian'₅₄ tsɨ₁jein₁ 'a₂ guë́₃ já'₄ 'en₅₄ Jesús. 56 Ca₂le₂con₂ ja₁jme₁ŋɨ₅ Jesús, jë₁ma₂'í₅ jë₄ juɨg₂, jë₄ ciudad, o₃ le₂'i₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ 'e₂, jme₁qui₂dsɨ₂jŋia₃ dsa₂ dsa₂ dso'₅₄, qui₂ca₂dsiog₃ ja₁niog₅ 'ma'₅₄. Qui₂ca₂mɨ₃ dsa₂ tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ a₃tag₄ tsɨn'₅₄ bá₄ cuë₃ jmɨg₄ a₂nɨ́i'₃. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dso'₅₄ i₂qui₂ca₂nɨ́'₃ tsɨn'₅₄ Jesús, qui₂ca₂'lóin₂.

7

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ 'e₂ jaun₂ a₂jmo₅ a₂rë₂'ŋio₅ dsa₂

(Mateo 15:1-20)

1 Jaun₂ në́₃ dsa₂ fariseos quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ të₅juá'₅ i₂ja₂lén₂ Jerusalén, ca₂o₃léin₂ ca₂ŋɨi'₂ ja₁'en₅₄ Jesús. 2 Ca₂jág₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂jɨ́in₂ i₂lɨn₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂guë́'₅ të₃ tsá₃ “le₁jë́₃” gu₂, tsá₃ jme₂ti₃ jua'₅₄ a₂rang₂₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃.* 3 (Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ fariseos, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ Judea në́₃, jme₂ti₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅ quió'₅ dsa₂ can'₅₄, a₂tsá₃ guë́'₃ në₁jua'₂ tsá₃ ma₂në₂rang₃ 'lióng₂ ráun₂ gu₂. 4 Jë₁ma₂o₃lein₃ 'ma'₅₄, tsá₃ guë́'₃ në₁jua'₂ tsá₃ ma₂në₂jme₃ti₃ con'₂ tag₄ chí'₅ a₂rang₃ quió'₅. Jaun₂ 'lióng₂ bá₄ guë́₄ tag₄ siá'₂ a₂jme₂ti₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ a₂rang₅ dsa₂ nɨ₁vaso, juɨ₁lia'₂ a₂rang₅ dsa₂ nɨ₁taza, nɨ₁dsɨg₁, tsɨ₁cama në́₃.)† 5 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅, ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ tsá₃ jme₂ti₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng'₂ tag₄ chí'₅ quió'₅ dsa₂ can'₅₄? Guë́'₅ bá₄ të₃ tsá₃ ma₂në₂rang₃ gu₂.

6 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Dsón'₂ bá₄ dsau₅ ca₂juá'₂ Isaías ca₂'ɨin₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁, juɨ₁lia'₂ tio'₅₄ ne₄ Si₂:

Dsa₂ juɨg₂ la₂ jme₂juag'₂ jniá₂

jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ mɨ₂'o₅₄ bá₄,

la₁ia₁ uɨ́ng₂ bá₄ 'i₄ dsɨ́₅ ja₁con₂ jniá₂.

7 La₁ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ a₂jme₂juag'₂,

ia₁ jág₁ a₂jme₂tag₂₃,

'éi'₃ a₂lë₁lë́₅ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄.‡

8 Ia₁ co₂dsia₅ ma₂ca₂tí'₃ bá₄ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄, a₂ma₂ja₂nóg'₅ chan'₅₄ tiá₂ 'éi'₃ tag₄ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.§

9 Ca₂juá'₂ ján₃:

―'Ŋio₅ tɨn'₂ 'nia'₂ jmo'₂ cau₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄, a₂jme₂tí'₁ 'nia'₂ tag₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. 10 Ia₁ ca₂juá'₂ Moisés a₂jme₃gan₃ dsa₂ chog₅₄-jmei₂.* Jaun₂ juá'₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂ uɨg₅ ne₄ chog₅₄-jmei₂, juɨ₁join₅₄.† 11 La₁ 'nia'₂ në́₃ juá'₂ a₂lé₂ le₃juá'₂ dsa₂ tsɨ́'₃ chog₅₄-jmei₂: “Tsá₃ 'nia'₂ lé₂ le₃jme₁'ong₁₂, ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió₃ a₂lë́₅ Corbán”, (co₂'nió'₄ a₂juá'₂, a₂ma₂lë́₅ quió'₅ Diú₄ bá₄). 12 Në₁jua'₂ le₂në₅ jaun₂ tsá₃ ma₃cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂jme₃'on₅₄ guë́₄ dsa₂ chog₅₄-jmei₂. 13 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ tsá₃ ma₃'e₂ quen₅ jág₁ quió'₅ Diú₄, jmo'₂ 'nia'₂, të₂le₃ quian'₅₄ tag₄ a₂chí'₅, a₂ca₂ŋag₃ dsa₂ can'₅₄ quiáng'₂. 'Lióng₂ bá₄ guë́₄ a₂siá'₂ jmo'₂ 'nia'₂.

14 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús dsa₂, ca₂juá'₂:

―Nei₂ 'nia'₂ dse₃ ca₂le₃jɨ́ng'₃ a₂juá'₄ jniá₂ la₂. 15 'I₁caun₂ a₂dsɨ₂to'₅₄ quió'₅ dsa₂, on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅. Cosa a₂'uë₂ dsɨ́₅ dsa₂ guioin₅₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂.‡

17 Jme₁o₂'ɨ́in₃ jɨn₄ dsa₂, ŋái'₃ dsi₂néi₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ 'e₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ jág₁ ca₂cuë́'₃ dsa₂ jaun₂. 18 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿Ján₃ bá₄ tsá₃ ŋɨ́'₂ 'nia'₂ a₂juá'₅ jniá₂? Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂guë́'₅ dsa₂, on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂. 19 Ia₁ on₃jua'₅₄ dsɨ́₅ dsa₂ dsɨ₂to'₅₄ a₂guë́'₅. Rë₂tú'₅ bá₄ dsa₂ dsɨ₂to'₅₄ a₂jaun₂. Cang₂ jaun₂ dsɨ₂'uë'₅₄ táng₃ dsa₂ ca₁'né₄.

(Ca₂'ë₃ co₂'nió'₄ a₂le₁jë́₃ ca₂le₃jë́₃ bá₄ má₃, jme₁ca₂juá'₂ le₂në₅). 20 Ca₂juá'₂ ján₃:

―Ca₂le₃jë́₃ a₂'uë₂ dsɨ́₅ dsa₂, a₂jaun₂ bá₄ a₂jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂. 21 Të₂dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ 'uë₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄: juɨ₁lia'₂ a₂lë́₅ dsɨ́₅ dsa₂ niói'₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂; a₂'ang₅ dsa₂; a₂jme₂dsian₅ dsa₂ rɨin'₅₄; 22 a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ jmo₃ quió'₅ a₂cha₂ quió'₅ rɨin'₅₄; 'e₂ caun₂ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmái'₂ rɨin'₅₄; a₂qui₂jme₂gain₂₃ rɨin'₅₄; a₂jmo₂₃ o₂guí'₃ 'lɨg'₅₄, a₂jmo₂₃ uɨg₅ dsɨ́₅, a₂qui₂chi₂'ɨn₅ dsa₂ rɨin'₅₄; a₂jme₂róin₂ jmái'₂ dsa₂; ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅ dsa₂ lɨ́in₅. 23 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, të₂dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ lë́₂, a₂në₅ bá₄ a₂jmo₅ a₂rë₂'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂.

Jan₂ i₁náu₃ i₂ca₂rë₃'én₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús

(Mateo 15:21-28)

24 A₂'ein₅₄ ja₁jaun₂, ca₂o₃'ɨ́in₃ ŋó₃ 'uë₃ ma₂quián₅ juɨg₂ Tiro.§ Jaun₂ ca₂'í₃ con'₂ të₃co'₅₄ bá₄ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ ja₁jaun₂. La₁ tion₅₄ bá₄ ca₂rë₃lí'₄ dsa₂, tsá₃ ma₃ca₂cuɨn₃ jmɨg₄ a₂'mai₃. 25 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂nág₂ chog₅₄ jan₂ 'io₅₄ bë'₅₄ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄. Ca₂dsióg₃, jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús. 26 'Éi₂ jme₁lɨ́n₄ jan₂ 'io₅₄ griega, i₂chan₂ Sirofenicia. Jaun₂ ca₂mɨ₃ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂ a₂dsɨ₃dsein₂₃ je₂na'₅₄ quió'₅ chi'₂ quiáin₅. 27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Juɨ₁le₂tan₅₄ de'₂ jŋiá₅ chi'₂ quiáng₃; ia₁ tsá₃ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂jŋiá'₄ jniá₂ i₁ŋí'₄ quió'₅ chi'₂, a₂ton₅₄ ne₄ dsɨ₂jɨ'₅₄.

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'io₅₄ 'éi₂:

―Dsón'₂ bá₄ dsau₅, Te₁gui'₅₄, la₁ia₁ le₂jiog₅ dsɨ₂jɨ'₅₄ bá₄ guë́'₅ né'₃ nɨ₁mesa 'nau₅₄ a₂tsɨ₂séi'₂ guein₂.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―Dse₃ në₂ŋag'₅₄. Ma₂lé₂ guang'₅₄. Ma₂o₂'ɨ́n₃ bá₄ je₂na'₅₄ i₂jme₁'en₅₄ të₂dsɨ́₅ chi'₂ quiáng'₂.

30 Jaun₂ ca₂ŋái'₃ bá₄; jme₁dsiáin'₃, ca₂jɨ́in₂ ja₁mɨ́g₄ roin₂₃ tei₄ ne₄ tsɨ₁cama, ma₂o₂'ɨ́n₃ bá₄ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ güɨn₄ i₂tsá₃ lɨn₄ lé₂ dsia₃ jág₁

31 Ca₂o₃'ɨ́n₃ táng₃ Jesús juɨg₂ Tiro, ca₂ŋɨ́i₃ juɨ₅ juɨg₂ Sidón, jaun₂ ca₂dsióg₃ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ Galilea, jaun₂ ca₂'í₃ 'uë₃ Decápolis. 32 Ja₁jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ lé₂ dsia₃ jág₁. Jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂ a₂quióg₃ Jesús gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. 33 Jaun₂ ca₂jiog₃ Jesús ca₂jŋiai₃ dsa₂ 'éi₂ caun₂ ja₁co₂'ŋiog₅, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂tiá₂ chi₁gú₃ rë₂gua₄ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂'ŋéi₃ chi₁gú₃, jaun₂ ca₂nɨ́i'₂ le₁tsɨ'₂ dsa₂ 'éi₂. 34 Jaun₂ ca₂chóg'₃ ne₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂choin₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Efata! ―co₂'nió'₄ a₂juá'₂: ¡Nia₄!

35 Jme₁ma₂në₂juá'₂ le₂në₅, ca₂niá₃ rë₂gua₄ mɨ₂'o₄ dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂'lóin₂, ca₂dsia₃ dse₃ jág₁. 36 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃. La₁ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ ca₂dsia₃ bá₄ dsa₂. 37 Jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ jme₁ca₂rë₃ŋi₅. Jaun₂ qui₂ca₂dsia₃ dsa₂:

―Dse₃ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₂₃. Jmo₂₃ a₂nag₅ dsa₂ i₂güɨn₄, lia'₂ dsa₂ i₂con₄ në́₃, lé₂ le₃dsia₃ jág₁.

8

Ca₂jme₃tan₅₄ Jesús quén₂ mei₅ dsa₂

(Mateo 15:32-39)

1 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂. Ia₁ tsá₃ ma₃'e₂ cha₂ guë́'₃, jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

2 ―Ŋéi₂ dsɨ₃ jɨng₅₄ dsa₂ në₅, ia₁ ma₂'nɨ₅ jmɨg₄ tioin'₅₄ ja₁lá₃ quiong'₅₄, tsá₃ ma₃'e₂ cha₂ guë́'₃. 3 Në₁jua'₂ dsiain'₅₄ guë'₂ jniá₂ quió'₅ të₃ tsá₃ ma₂në₂guë́'₃, 'uáin₂ bá₄ le₂'i₄ juɨ₅, ia₁ uɨ́ng₂ bá₄ ja₂lén₂ i₂lɨn₅₄ në₅.

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¿A₂já'₄ bá₄ lé₂ le₃dsɨ₁'nióg₂ ca₂le₃jë́₃ i₁ŋí'₄ a₂'nió'₅ le₂tan₅₄ dsa₂ në₅ ja₁co₂'ŋiog₅ la₂?

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―¿Je₂liá'₂ i₁ŋí'₄ 'i₄ quián'₂ 'nia'₂?

―Guio₃ bá₄ ―ca₂ŋag₃.

6 Jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tian'₃ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ 'uë₃. Jme₁ma₂chan'₂ le₂guio₃ i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ ca₂jmo₃ le₁'nau₅₄, jaun₂ guë́₄ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ 'éi₂ dsia₃ ne₄ dsa₂. Jaun₂ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃. 7 Jme₁tion'₅₄ on₃-ún₂ i₁ju₁ pí'₁, jaun₂ ca₂jme₃jŋiói₃ quió'₅ 'éi₂ ján₃, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂dsión'₂ 'éi₂. 8 Jaun₂ qui₂ca₂guë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂lia'₂ ca₂rë₃tain₅₄. Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, ca₂cág'₃ dsa₂ guio₃ tsɨ₁mɨ'₂ 'nau₅₄ a₂ca₂chóng₃. 9 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ jme₁lë́₂ con'₂ quén₂ mei₅. Jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂'ág'₃ jág₁ dsa₂. 10 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ca₂dsi₃léin₂ 'uë₃ Dalmanuta.

Mɨ₅ dsa₂ fariseos a₂jmo₃ Jesús caun₂ léi₄ juë'₂

(Mateo 16:1-4; Lucas 12:54-56)

11 Jaun₂ ca₂o₃lén₂ dsa₂ fariseos ca₂jme₃lióg₃ ca₂tsɨ́in₂ quiong'₅₄, a₂mɨ₂₃ jmo₃ 'éi₂ caun₂ léi₄ juë'₂ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 12 Jaun₂ ca₂chon₃ Jesús dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ bá₄ lë₃ 'nio₃ dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃ a₂jmo₅₄ jniá₂ léi₄? A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ léi₄ jaun₂ le₃guéi'₁ 'nia'₂.

13 Tión₂ jaun₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂, ca₂'í₃ táng₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅ ca₂ŋó₃ le₃'ŋo'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ le₃ó₃.

Levadura quió'₅ dsa₂ fariseos

(Mateo 16:5-12)

14 Ca₂'en₃ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ cán₂ a₂guë́'₃, jŋia'₅₄ lia'₂ caun₂ i₁ŋí'₄ bá₄ quian₅ i₃léin₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅. 15 Jaun₂ ti₁ca₂néi'₂ Jesús jág₁, ca₂juá'₂:

―Të₃ŋi'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ juá'₅ quió'₅ dsa₂ fariseos, quian'₅₄ jág₁ quió'₅ Herodes në́₃. Ia₁ lë́₅ lia'₂ lë́₅ juɨ₁ levadura.

16 Jaun₂ ca₂dsia₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quian'₅₄ rɨin'₅₄:

―'An₁ juá'₂ le₂në₅ ia₁ tsá₃ i₁ŋí'₄ cha₂ quián₂ jniog₄.

17 Ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Jesús jág₁ a₂dsia₅ 'éi₂ i₃léin₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ juá'₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ i₁ŋí'₄ cha₂ quián'₂ 'nia'₂? ¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ tsá₃ rë₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂? ¿O₃ a₂tsá₃ len'₅₄ 'e₂ 'nia'₂, o₃ a₂cang₄ dsei'₂ 'e₂ 'nia'₂? 18 ¿O₃ bá₄ a₂lë₁tio'₅₄ mɨ₂ne'₅₄ 'e₂ 'nia'₂, la₁ tsá₃ jniag'₃? ¿O₃ bá₄ a₂lë₁le₁dsɨ₅₄ bá₄ rë₂guá'₂ 'nia'₂, la₁ tsá₃ nag'₂ guë'₂ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ tsá₃ ma₃dsá₂ 'e₂ 'au'₂ 'nia'₂? 19 Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂dsio'₄ jniá₂ quian'₅₄ 'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ bá₄ ca₂lɨn₅ ca₂guë́'₃ con'₂ 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂, ¿je₂liá'₂ mɨ'₂ ca₂lë₃ nɨ₁'nau₅₄ a₂ca₂chóng₃ guë́₄ ca₂cag'₅₄ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Guia₃-tɨ́n₂.

20 Con'₂ siá'₂ táng₃, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂dsio'₄ jniá₂ guio₃ i₁ŋí'₄ ca₂lɨn₅ ca₂guë́'₃ quén₂ mei₅ dsa₂, ¿je₂liá'₂ mɨ'₂ 'nau₅₄ a₂ca₂chóng₃ ca₂cag'₅₄ guë́₄ táng₃ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂:

―Guio₃.

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃:

―¿Tsa₁ rë₂len'₅₄ bá₄ guë́₄ 'nia'₂ jaun₂?

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ ten₄ juɨg₂ Betsaida

22 Jaun₂ dsi₃léin₂ juɨg₂ Betsaida. Jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ jan₂ dsa₂ ten₄, jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂ a₂téi₂ gu₂. 23 Jaun₂ në́₃ ca₂jŋa'₃ gu₂ dsa₂ ten₄ 'éi₂, ca₂jiog₃ juɨ₅ 'nɨ'₂ juɨg₂. Jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂tsáng₂ jmɨ₁'ë́'₅ quió'₅, jme₁ne₁ dsa₂ 'éi₂, ca₂téi₂ gu₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ chi₂jua'₂ ma₂lé₂ jág₃. 24 Jaun₂ ca₂chóg'₃ ne₅₄ ca₂jág₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jɨn₄ jniá₂ dsa₂ i₂nio₄, i₂jniá₂ lia'₂ jniá₂ nɨ₁'ma₂.

25 Con'₂ siá'₂ ca₂tí₂ táng₃ Jesús gu₂ jme₁ne₁ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ ca₂jág₃ i₁ca'₅₄ mɨ₂ne₅₄, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃jniá₂ dse₃ jme₁ne₁₂, ca₂'lóin₂. 26 Jaun₂ ca₂dsióg'₂ Jesús co₂dsau₅ ja₁quió'₄, ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'ú₅ jë₄ juɨg₂ të₃ jág₅ dsa₂.

Ca₂cuë₃ Pe₄ jág₁ dsau₅ a₂lɨ́n₅ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄

(Mateo 16:13-20; Lucas 9:18-21)

27 Cang₂ jaun₂ ca₂ŋó₃ Jesús quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ le₂tan₅₄ juɨg₂ Cesarea ja₁tén₄ Filipo. Jaun₂ le₂'i₄ juɨ₅ ja₁i₃léin₂, ca₂ŋag₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―¿'Ein₂ lɨ́n₅ jniá₂, juá'₂ dsa₂?

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―I₂lɨn₅₄ dsa₂ juá'₂ a₂lɨ́ng'₅ Juan₅₄ i₂jme₁chon₅ dsa₂ jmɨg₂. I₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ a₂lɨ́ng'₅ Elías. I₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ táng₃ a₂lɨ́ng'₅ jan₂ i₂sián'₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―¿'Nia'₂ guë'₂ në́₃? ¿'E₂ juá'₂ 'nia'₂ 'ein₂ lɨ́n₅ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―'Ne₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

30 Jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tsá₃ dsia₃ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ jua'₅₄ a₂'ag₃.

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 16:21-38; Lucas 9:22-27)

31 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂'ë́₂ jág₁ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, a₂ca₂tɨ́n₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂ 'lióng₂ uɨg₅, a₂tsá₃ le₃jei₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián₅ guá'₅, juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃. Ca₂le₃jɨ́n₃ quɨin'₃ jág₁ a₂jŋag'₃. La₁ jein'₅₄ bá₄ táng₃ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂. 32 Ca₂juá'₂ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁. Jaun₂ Pe₄ në́₃ ca₂jiog₃ le₂cau₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ti₂ca₂néi'₂ a₂jme₁jnéi₂ juɨ₅.

33 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús ca₂jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂jéin₂ Pe₄ ca₂juá'₂:

―¡Jŋiag'₃ cau₅ quió₃, 'ne₂ Satanás! Ia₁ tsá₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄; lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂.

34 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ në́₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ 'ein₃ jniá₂, co₂dsia₅ juɨ₁dsi₂'én₂ dsɨ́₅ guioin₅₄, juɨ₁jmo₁₂ co₂jŋiai₅₄ a₂jóin₂,* juɨ₁'ein₁₂. 35 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂tsá₃ 'nio₃ jón₂ ia₁ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ le₃chain₂ dse₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, dsɨ₃'én₂ quió'₅. La₁ juɨ₁'ein₂ guë́₄ i₂tén'₂ dsɨ́₅ gue₃ 'mú₃ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, 'uɨg₅₄ quió'₄ jág₁ dse₃ në́₃, tɨ́in'₄, le₃chain₂ dse₃ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂. 36 ¿'E₂ bá₄ ta₁ jmo₃ a₂lí'₂ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, në₁jua'₂ dsɨ₃'én₂ bá₄ guë'₂ jme₂dsí₂ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂? 37 ¿O₃ je₂liá'₂ lé₂ le₃quí₃ dsa₂ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ tɨ́n'₄ jme₂dsí₂ quió'₅? 38 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂gui'₅₄ jmóg'₂ jniá₂, quian'₅₄ jág₁ dse₃ quió₃, të₃jɨn₄ dsa₂ i₂qui₂rë₂cán'₄ dso₄ i₂tsá₃ ne'₅₄ chan₂ jmɨg₄ në₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ gui'₅₄ jmóg'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁guain'₂ quian'₅₄ ángeles jŋió₅ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ bí₂ jlá'₁ quió'₅ jmei₂.

9

1 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ le₂la₂ ján₃:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, ia₁ chan₂ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ i₂tión₂ ja₁lá₃ i₂tsá₃ tɨn₅₄ dsián₃ né'₃ a₂të₅₄ ne₅₄ a₂guá₂ jmɨg₄ a₂jme₃gón₃ Diú₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅.

Ca₂rë₃tsɨ́n₃ Jesús lia'₂ jniái₂

(Mateo 17:1-13; Lucas 9:28-36)

2 Jŋéi₂ jmɨg₄ cang₂ jaun₂ ca₂jŋia₃ Jesús Pe₄, Jacobo, Juan₅₄ në́₃, jaun₂ ca₂i₃léin₂ con'₂ guioin₅₄ juɨ₅ caun₂ má'₂ ŋei₅. Ja₁jaun₂ ca₂jme₃tsɨ́n₃ Jesús lia'₂ jniái₂ të₃ jág₅ rɨin'₅₄. 3 Jaun₂ nɨ₁tsɨn'₅₄ ca₂jnia₃ tág₅ co₂'né'₅ tiog₂ jau₂ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ chan₂ mɨ₂güɨ́g₃ tsá₃ tɨin₂ rang₃ 'mɨ'₂ a₂jnia₅₄ tiog₂ le₂jaun₂. 4 Jaun₂ ca₂jág₃ ca₂jnia₃ coin₂, Elías quian'₅₄ Moisés, tióin₂ dsia₂₃ jág₁ quiain'₅₄ Jesús. 5 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, ¡'e₂ guë́₄ dse₃ lia'₂ tio'₅₄ jniog₄ ja₁lá₃! Në₃ o₁jmog'₅₄ 'nɨ₅ tsɨ₁'io₅ láu₃: caun₂ quiáng'₂, caun₂ quió'₅ Moisés, caun₂ guë'₂ quió'₅ Elías në́₃.

6 (On₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ rë'₂ Pe₄ 'e₂ a₂ca₂'ŋiai₂, të₂'ɨ₂₃ le₂jaun₂, ia₁ a₂gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ tioin'₅₄). 7 Të₃jë₄ jaun₂ në́₃ ca₂'ág₂ jnei₅ ja₁tioin'₅₄, ca₂lioin₂. Jaun₂ jë₄ jnei₅ jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ a₂ca₂juá'₂:

―I₂la₂ bá₄ jón₃ quiáng₃, i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. Nei₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅.

8 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ jme₁ca₂jág₃ táng₃, tsá₃ ma₃'ein₂ chan₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jesús quiong'₅₄ guë́₄.

9 Jme₁ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ ja₂lein₃ sióin₅ má'₂, jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ 'e₂ a₂ca₂jág₃ jaun₂, a₂jmo₃ tei₄ ca₂lia'₂ ca₂jen'₅₄ táng₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ 'mú₃.

10 Jaun₂ në́₃ tei₄ bá₄ ca₂jmo₃, tsá₃ 'ein₂ ca₂tsɨ́'₃, jŋia'₅₄ lia'₂ qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂ a₂jein'₅₄ ne₄ 'mú₃. 11 Jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ juá'₂ të₅juá'₅, Elías bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ jiá₃ le₂'uɨg₅₄?

12 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Dsón'₂ bá₄ jaun₂ Elías bá₄ i₂jiá₃ le₂'uɨg₅₄, a₂jmóg'₃ ca₂le₃jë́₃. ¿'E₂ guë'₂ lë₃ jaun₂ chi₁ton₅ ne₄ Si₂ a₂ca₂tɨ́n₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂tsá₃ caun₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂, tsá₃ guei₃ dsa₂, 'liog'₃ dsa₂ 'uë₃ co₂ŋɨ́₂? 13 La₁ jniá₂ juá'₅, i₂ma₂guan₅ bá₄ Elías, qui₂ca₂jmóg'₂ dsa₂ ca₂lia'₂ lë́₂ dsɨ́₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ chi₁ton₅ ne₄ Si₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ chi'₂ i₂jme₁'en₅₄ i₂'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅

(Mateo 17:14-21; Lucas 9:37-43)

14 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂dsi₃lein₃ ja₁tion'₅₄ rɨin'₅₄. Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ juɨn₅ dsa₂ sián'₂ tion'₅₄ le₃lág'₃ jaun₂. Tion'₅₄ të₅juá'₅ në́₃, tsɨin₂₃ quian'₅₄ 'éi₂. 15 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂jág₃ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ ca₂jɨ́in₂ Jesús, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ i₃léin₂ i₁cuag₃ Diú₄. 16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ jág₁ tsɨ₂jɨ́n'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ dsa₂ në₅?

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ jë₄ jaun₂:

―Të₅, la₂ jŋiag₅₄ chi'₂ quiáng₃ a₂'ein₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂tsá₃ cuë₅ jmɨg₄ dsia₃ chi'₂ jág₁. 18 Chi₂jua'₂ 'a₂ guë'₂ já'₄ jmóg'₂, jmo₂₃ tón₂ 'uë₃. Qui₂'uë́'₅ chi'₂ jan₅ mɨ₂'o₅₄, qui₂quɨg'₂ mɨ₂jan₅₄ në́₃. Jmo₂₃ a₂rë₂'uá'₃ rë₂juɨ́₂ quió'₅ në́₃. Jaun₂ jme₁ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂ i₂quiang'₅₄ a₂jme₁dsein₂₃ i₂'lɨn'₅₄, la₁ tsá₃ tió'₅, juá'₂.

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¡'En₁ jmá'₃ tsá₃ 'e₂ 'én'₂ 'nia'₂ dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃! ¿Je₂liá'₂ jmɨg₄ jmá'₃ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂ tió₅ dsɨ₃ ŋɨ₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂? O₂quiain₅ 'nia'₂.

20 Jaun₂ ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ chi'₂ ca₂o₃jiog₃ ne₅₄. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂jág₃ i₂'lɨn'₅₄ ca₂jɨ́in₂ Jesús, ca₂jmo₃ táng₃ i₃'ɨ́n₃ i₂bë'₅₄ qui₂ca₂ba₂ca₂lɨ́in'₂ 'uë₃, 'uë́'₅ jan₅ mɨ₂'o₅₄. 21 Jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ jmei₂ chi'₂:

―¿Jma₂je₂liá'₂ jmɨg₄ jén'₅ le₂në₅?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Lia'₂ con'₂ bɨn'₅₄ bá₄ i₂në₅. 22 'Lióng₂ ráun₂ ma₂jmo₃ a₂'nio₃ 'í₂ né'₃ si₂, 'nio₃ 'í₂ né'₃ jmɨ́g₃ në́₃, a₂jmóg'₂ i₂'lɨn'₅₄ a₂'nio₃ jŋag'₃. La₁ në₁jua'₂ cha₂ a₂lé₂ le₃jmó'₂, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jnia'₅₄.

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ jaun₂ “chi₂jua'₂ cha₂ a₂lé₂?” Lé₂ bá₄, quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂.

24 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂ŋag₃ jmei₂ i₂bë'₅₄ ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡'Én₂ bá₄ jniá₂! ¡Jme₁'o₁ jaun₂ le₃'éng₂ guë́₄!

25 Jme₁ca₂jág₃ Jesús caun₂ qui₂ca₂ŋɨ'₂ juɨn₅ lɨn₃ guë́₄ dsa₂, jaun₂ guë́₄ ca₂jéin₂ i₂'lɨn'₅₄, ca₂juá'₂:

―Jú₅ ja₁në₅, 'ne₂ jme₂dsí₂ i₂jmo'₂ con₄ güɨn₄ chi'₂. Ca₂lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃'ú'₄ ja₁në₅, ia₁ jniá₂ juá'₅.

26 Jaun₂ jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ i₂'lɨn'₅₄, ca₂jmo₃ guë́₄ cón'₂ ca₂guió'₃ chi'₂ 'éi₂, ca₂i₃'ɨ́in₃, ca₂ba₂ca₂lɨ́in'₂ 'uë₃, ca₂quiog₂ tsá₃ lí'₄. “Ca₂join₃ bá₄”, ca₂juá'₂ mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂jág₂. 27 Jaun₂ ca₂'ɨ́n₃ Jesús mɨ₂gu₂, ca₂chó'₂, jaun₂ ca₂nau₂ chi'₂.

28 Jaun₂ jme₁ma₂'í₅ Jesús caun₂ dsi₂néi₂, ja₁jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ con'₂ guioin₅₄:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ ca₂tián₃ jnia'₅₄ a₂dsén₄ i₂'lɨn'₅₄?

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂le₂në₅ lé₂ le₃'uɨ́in₃ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ a₂chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄.*

Ca₂'ë́₂ táng₃ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 17:22-23; Lucas 9:43-45)

30 Jme₁ca₂'uɨin₂ juɨg₂ jaun₂, ca₂i₃lein₃ táng₃, ca₂ŋɨi₅ juɨ₅ 'uë₃ Galilea, tsá₃ jme₁'nio₃ Jesús le₃ŋi₅ dsa₂, 31 ia₁ jme₁jme₂tɨin₂₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂juá'₂:

―Ja₂quián₃ jmɨg₄ a₂jáng'₂ dsa₂ jɨ́in'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ dsa₂ i₂'iog₅₄ jaun₂ jŋag'₃ dsa₂. La₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄, jein'₅₄ bá₄ táng₃.

32 La₁ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃, tsá₃ ca₂ŋɨ́i'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ a₂juá'₂ le₂jaun₂, ton'₂ tsá₃ ma₃ca₂tiá₃ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂ŋag₃ guë́₄ 'e₂ ŋag₃.

Tsɨn₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'ein₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ quiain'₅₄ rɨin'₅₄

(Mateo 18:1-5; Lucas 9:46-48)

33 Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Capernaum. Jme₁ma₂tiáin'₅ dsi₂néi₂, jaun₂ ca₂ŋɨ́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ jág₁ tsɨ́n'₂ 'nia'₂ ja₂nóg'₅ le₂'i₄ juɨ₅?

34 La₁ tei₄ bá₄ ca₂tiáin'₂, tsá₃ 'e₂ ca₂ŋag₃, ia₁ le₂'i₄ juɨ₅ ja₂lein₃ tsɨin₂₃ 'ein₂ dsón'₂ i₂lén₂ i₂dsen₅₄ guë́₄ jë₄ quió'₅ rɨin'₅₄. 35 Jaun₂ ca₂guá₂ Jesús, jaun₂ ca₂të́'₃ ta₁guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ 'nio₃ lén₂ i₂le₂'uɨg₅₄, cán₂ ne₄ juɨ₅, 'nió'₅ léin₂ i₂jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃, jme₂ti₃ ta₁ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄.

36 Jaun₂ në́₃ ca₂cain₃ jan₂ guein₂ quián₅ dsa₂, jaun₂ ca₂dsiain₃ 'éi₂ jë₄ quió'₅, jaun₂ ca₂jŋau'₃, ca₂juá'₂:

37 ―Juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂guen₅ jan₂ guein₂ bë'₅₄ le₂la₂ o₄quió₃ jniá₂, jniá₂ bá₄ guei₂₃. I₂guei₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ jniá₂ guei₂₃. Guein₂₃ le₂jiog₅ i₂ca₂chei₃ jniá₂.

“I₂tsá₃ 'iog₅₄ jniog₄, të₂le₃ quián₂ jniog₄ bá₄ chéin'₅”

(Mateo 10:42; Lucas 9:49-50)

38 Jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄:

―Të₅, në₂jɨn₄ jnia'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂në₂'uɨ́n'₂ je₂na'₅₄ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quiáng'₂. Tsá₃ ma₃në₂cuë́₁ jnia'₅₄ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jmo₃ guë́₄ le₂jaun₂, ia₁ tsá₃ ŋɨ₂₃ guë'₂ quian'₅₄ jniog₄.

39 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂, jua'₅₄ a₂jnɨg'₅₄. Ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ jmo₅ caun₂ ta₁ juë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂, jua'₅₄ a₂lé₂ le₃dsia₃ 'ag₃ 'lɨg'₅₄ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂. 40 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'iog₅₄ jniog₄, i₂tión₂ të₂le₃ quián₂ jniog₄ bá₄ 'éi₂. 41 Ia₁ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂cuë́'₃ 'nia'₂ tsá₃ a₂léi'₂ o₁jŋia'₅₄ caun₂ vaso jmɨg₂ bá₄, ia₁ a₂tén'₅ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, lí'₂ bá₄ 'liain'₅₄.

A₂go'₂ tsɨ₃sén'₂ dsa₂ dso₄

(Mateo 18:6-9; Lucas 17:1-2)

42 ’Juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jmo₅ tsɨ₂sén'₂ dso₄ juɨ₁lia'₂ i₂me'₂ le₂la₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ co₂ŋei'₅₄ jua'₅₄ a₂tón₂ dsa₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ rë₂quein₅ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁to₂ dsɨ₂lag₅₄. 43 Në₁jua'₂ mɨ₂gog'₂ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, co₂ŋei'₅₄ guë́₄ dse₃ 'nia₄, ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ dsiáng'₄ 'nau₅₄ caun₂ gog'₂ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄, con'₂ guë́₄ a₂jme₁dsiáng'₄ guio₃-juɨ́g₃ a₂rë₂'ŋia₅ ta₁tɨn₃ gog'₂ ja₁tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ éi₃ si₂.† 45 Në₁jua'₂ mɨ₂tag'₅₄ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, 'nia₄ ján₃, ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ dsiáng'₄ guiang'₅₄ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jme₁dsiáng'₄ a₂rë₂'ŋia₅ le₃tɨn₃ tag'₅₄ guio₃-juɨ́g₃, ja₁tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ éi₃ si₂.‡ 47 Chi₂jua'₂ mɨ₂ne'₅₄ jmo₅ a₂tang'₂ dso₄, co₂ŋei'₅₄ guë́₄ dse₃ dsi₄ ján₃, ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ a₂dsiáng'₄ a₂teng'₅₄ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂ne'₅₄ ja₁gon₂ Diú₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jme₁dsiáng'₄ a₂rë₂'ŋia₅ ta₁tɨn₃ mɨ₂ne'₅₄ guio₃-juɨ́g₃:

48 ja₁tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsián₃ i₁ja'₅₄,

on₃ guë'₂ si₂ éi₃ në́₃.§

49 ’Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ 'nió'₅ lé₂ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ uɨg₅ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ si₂.* 50 Dse₃ bá₄ tsɨ₁ŋi₁ të₁lia'₂ ŋi'₅₄, la₁ në₁jua'₂ ca₂'en₃ ŋi'₅₄ tsɨ₁ŋi₁ në́₃, ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃lei₂ táng₃? Jaun₂ juɨ₁len'₅₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ tsɨ₁ŋi₁. Juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄ quian'₅₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.

10

Jme₂tag₅ Jesús juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂

(Mateo 19:1-12; Lucas 16:18)

1 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús juɨg₂ Capernaum ja₁jme₁'ein₅₄, ca₂ŋó₃ táng₃ ja₁tén₄ Judea quian'₅₄ juɨ₅ 'uë₃ të₂le₃ 'ŋo'₅₄ Cuá₃ Jordán. Ja₁jaun₂ ca₂o₃lén₂ táng₃ dsa₂ juɨn₅ ja₁'ein₅₄. Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂jmo₃ juɨ₁lia'₂ jmo₂₃ tián₂, ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂. 2 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos, ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'nio₃ cáun₂ táu₂ chi₂jua'₂ 'i₄ 'éi'₃ a₂tén₂ dsa₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅. 3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―¿'E₂ 'éi'₃ ca₂cuë₃ Moisés guë'₂?

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ 'éi₂:

―Ca₂cuë₃ Moisés jág₁ a₂lé₂ le₃jmo₃ dsa₂ ŋe'₂ caun₂ si₂ të₃ron₅₄, jaun₂ guë́₄ ma₂lé₂ dsei₂₃.

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ tsá₃ nág'₁ 'nia'₂ guiong'₅₄ bá₄ ca₂cuë₃ Moisés 'éi'₃ jaun₂, 6 La₁ le₂'uɨg₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂dsia₃ Diú₄ mɨ₂güɨ́g₃, “ca₂jmói'₂ dsa₂ ŋe'₂, dsa₂ mɨ́₂”. 7 “'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ dsa₂ ŋe'₂, ca₂tɨ́in₂ téin₂ chog₅₄-jmei₂, con'₂ tiain'₃ quiain'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅. 8 Jaun₂ jë₁le₃oin₃ léin₂ caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ́₅.”* Jaun₂ dsióg₄ lé₂ co₂'nió'₄ jan₂ dsa₂ bá₄, tsá₃ ma₂lë́₂ oin₃. 9 Jaun₂ tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jua'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂jmo₃ jma₃quén₅ a₂ma₂dsia₃ Diú₄ rë₂.

10 Jme₁ma₂tioin'₅₄ táng₃ dsi₂néi₂, ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús jág₁ në₅. 11 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Dsa₂ i₂tén₂ 'io₅₄ quián₅, a₂guá₃ táng₃ quiain'₅₄ i₂sián'₂, 'no₂₃ dso₄ ja₁con₂ 'io₅₄ quiáin₅ i₂le₂'uɨg₅₄. 12 Con'₂ guë'₂ siá'₂ táng₃ në₁jua'₂ tén₂ 'io₅₄ dsɨ₂i₂gu₂ a₂guá₃ táng₃ quiain'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ sián'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'no₂₃ dso₄ ja₁con₂ dsɨ₂i₂gu₂.

Ca₂jme₃gon'₅₄ Jesús chi'₂-guein₂

(Mateo 19:13-15; Lucas 18:15-17)

13 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ le₁jŋiai₂₃ chi'₂ quiáin₅ ja₁guá₄ Jesús, ia₁jaun₂ qui₃téi₂ Jesús gu₂. La₁ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃ ca₂jí₂. 14 Jme₁ca₂jág₃ Jesús, jaun₂ ca₂i₃méi'₂ dsɨ́₅ quian'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Cuë₄ 'nia'₂ jmɨg₄ juɨ₁ja₂lén₂ chi'₂-guein₂ cong₂. Tsá₃ jmó₁ 'nia'₂ le₂në₅ jua'₅₄ a₂jnɨg'₅₄, ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂le₂la₂ bá₄ guë'₂ i₂dsɨ₂len₅ ja₁gon₂ Diú₄. 15 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂tsá₃ gue₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ gue₅ jan₂ i₂bë'₅₄, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ dsi₁lein₅ ja₁gon₂ Diú₄.

16 Jaun₂ qui₂ca₂jŋai'₃ guein₂ 'ein₅₄, ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅, ca₂jme₃jŋió₃.

Jan₂ dsó₂ chi'₂ cha₂ cu₄ ca₂dsia₃ jág₁ quiain'₅₄ Jesús

(Mateo 19:16-30; Lucas 18:18-30)

17 Jme₁ma₂'en₅₄ Jesús juɨ₅ ŋó₅ táng₃, jaun₂ já₃ jan₂ dsó₂ co₂chi'₅₄ ca₂jme₃jein'₂ ca₂chi₃jné₃ ne₅₄. Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Të₅ dsen₃, ¿'e₂ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂ ia₁jaun₂ tɨng₅₄ ja₁le₃chang₂ co₂tan₅₄?

18 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ quiong'₅₄ jniá₂ a₂dseng₃? 'I₁jan₂ i₂dsen₃ tsá₃ chan₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Diú₄ bá₄. 19 Cuɨng'₂ bá₄ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Diú₄, ja₁juá'₂ tsá₃ jme₁dsiang'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂; on₃ guë'₂ nióg'₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂; on₃ guë'₂ 'áng'₁. Tsá₃ jmó₁ jua'₅₄ jang'₅₄ jág₁ të₂jág₁; tsá₃ jme₁gan₅ dsa₂ jua'₅₄ a₂jŋiá'₄ a₂cha₂ quió'₅; a₂jme₁gang'₃ chog'₂-ŋéi'₅ në́₃.†

20 Ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ 'éi₂:

―Të₅, ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, lia'₂ con'₂ bɨn'₅₄ bá₄ jniá₂ jme₂tí₁.

21 Jaun₂ ca₂jág₂ Jesús ŋéi₂ dsɨ́₅, ca₂juá'₂:

―Caun₂ guë́₄ a₂'nió'₅ quiáng'₂. Guan'₂ o₂'nag₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quiáng'₂, o₂dsio'₅₄ cu₄ jaun₂ o₂cuë'₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂. Jaun₂ guë́₄ le₃cha₂ a₂jlá'₁ quiáng'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ guë́₄ ŋia₅, 'éin₃.‡

22 Jaun₂ ca₂tá'₂ jén₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ jme₁ca₂nág₂ le₂në₅; ŋái'₅ bá₄ jaun₂ 'lia'₂ dsɨ́₅, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁cha₂ cu₄.

23 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús qui₂ca₂jɨ́in₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡'E₂ guë́₄ 'ŋio₅ quian₅ ta₁ quió'₅ dsa₂ cha₂ cu₄ a₂tɨ́in'₄ ja₁gon₂ Diú₄!

24 Jaun₂ i₃gó'₃ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₁ jaun₂, la₁ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―'Nia'₂ jón₃, ¡'e₂ bá₄ 'ŋio₅ quian₅ ta₁ a₂dsi₁len₅ dsa₂ ja₁gon₂ Diú₄!§ 25 Tsá₃ guë́₄ 'e₂ ta₁ quian₅ a₂lé₂ le₃ŋɨ₅ jan₂ já'₂ camello juɨ₅ tau₂ mɨ₂cu₄, con'₂ guë́₄ dsa₂ cha₂ cu₄ a₂'í₂ ja₁gon₂ Diú₄.

26 Jme₁ca₂nág₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂në₅, i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄:

―¿I₂'ein₂ bá₄ guë'₂ jaun₂ në́₃ i₂lé₂ le₃tɨ́n'₄?

27 Jaun₂ ca₂jág₂ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ jaun₂, të₂le₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ lé₂ le₃lé₂. La₁ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ca₂le₃jë́₃ bá₄ lé₂ le₃lé₂.

28 Pe₄ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jme₁cha₂ quián₂ jnia'₅₄, ma₂ca₂tén'₂ dsɨ₅ jnia'₅₄ ma₂qui₂ma₂tí₄, ia₁ a₂'én₅ jnia'₅₄ 'ne₂.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂táun₂ 'ne₄, i₂tén₂ rɨn'₅₄, chog₅₄-jmei₂, chi'₂ quiáin₅, i₂tí₂ ja₁nau₂ quió'₅, 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, quian'₅₄ 'uɨg₅₄ quió'₄ jág₁ dse₃ në́₃, 30 gue₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ 'lióng₂ guë́₄ 'né₅, juɨn₅ guë́₄ rɨin'₅₄, juɨn₅ guë́₄ chog₅₄, juɨn₅ guë́₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅ në́₃ le₃chan₂; ton'₂ 'lióng₂ guë́₄ ja₁nau₂ quió'₅ le₃cha₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ chain₂ mɨ'₅₄ co₂'ein₅ dsa₂. La₁ia₁ gue₃ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂. 31 La₁ rë₂në́₃, juɨn₅ i₂lɨ́n₅ i₂quen₅, la₁ jmɨg₄ jaun₂ léin₂ dsa₂ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂; le₂jaun₂ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'e₂ quen₅ rë₂në́₃ lia'₂ con'₂ niog₅ lɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, léin₂ i₂le₂'uɨg₅₄.

Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 20:17-19; Lucas 18:31-34)

32 Tioin'₅₄ juɨ₅ uɨ́g₂ tso₄ a₂dsi₁léin₂ Jerusalén. Jesús në́₃ ŋó₃ dsɨ₂jŋiái₄ ne₄ juɨ₅. Chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ guë'₂ i₂léin₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅. Ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃ i₂léin₂ gó'₅. Jaun₂ në́₃ ca₂të́'₃ Jesús le₃cau₅ juɨ₅ jmá'₃ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂juá'₂ 'e₂ niog₅ dsɨ₃ŋɨ́i₂, 33 ca₂juá'₂:

―Ŋí₂ 'nia'₂ jaun₂, tio'₅₄ jniog₄ juɨ₅ uɨg₂ tso₄ a₂dsi₁náu₅ Jerusalén. Ja₁jaun₂ jɨ́n'₂ dsa₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, ne₄ të₅juá'₅ në́₃. I₂'éi₂ dsí₃ 'éi'₃ a₂jŋag'₃ dsa₂, jaun₂ jáng'₂ dsa₂ o₄gú₃ dsɨ₂nau₂ në́₃. 34 'Éi₂ në́₃ a₂lë₁qui₃jmóg'₂, qui₃cuë₃, qui₃'ŋéi₂ dsa₂ në́₃. Jaun₂ guë́₄ jŋag'₃. La₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄, jein'₅₄ bá₄ táng₃.

A₂ca₂mɨ₃ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄

(Mateo 20:20-28)

35 Jaun₂ në́₃, Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄, le₃on₃ ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo, ca₂jme₃quiáin₃ ja₁chén'₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₅, 'niog₂ jnia'₅₄ jmó'₂ 'ne₂ dse₃ 'au'₂ a₂jmó'₂ juɨ₁'e₂ caun₂ a₂mɨ́₁ jnia'₅₄.

36 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿'E₂ 'niog'₂ 'nia'₂ jmo₅₄ jniá₂ guë'₂?

37 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ 'éi₂:

―Jmó'₂ 'io₄ jnia'₅₄ jma₃jáu₃ lia'₂ ca₂ton₂ cau₅ quiáng'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁ne'₅₄ jláng'₁ ne₄ta₁ quiáng'₂.

38 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ a₂jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂mɨ'₂. ¿Tián'₃ 'nia'₂ dsɨ₃ŋɨ́g'₂ ca₂le₃jë́₃ juɨ₁lia'₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́₂ jniá₂ guë'₂? ¿Tián'₃ 'nia'₂ cán'₁ o₂i₁ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ can₅₄ jniá₂?

39 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂:

―Tián₂ bá₄ jnia'₅₄.

Ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Dsón'₂ bá₄ jaun₂ dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ 'e₂ niog₅ dsɨ₃ŋɨ́₂ jniá₂. Ján₃ bá₄ cán'₁ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ can₅₄ jniá₂. 40 La₁ juɨ₁lia'₂ a₂juá'₂ 'nia'₂ a₂tiáng'₄ jma₃ca₂ton₂ cau₅ quió₃, on₃jua'₅₄ jniá₂ ca₂tɨ́ng₂ cuë₅₄ a₂jaun₂. Ja₁jaun₂ lë́₅ co₂jŋia₅₄ a₂tian'₃ con'₂ i₂ca₂tɨ́n₂ bá₄.

41 Rɨin'₅₄ i₂guian₃ guë́₄ 'éi₂ në́₃, ca₂rë₃'néi₃ quian'₅₄ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄, jme₁ca₂nág₂ juá'₂ 'éi₂ le₂në₅. 42 Jaun₂ ca₂të₃ Jesús cau₅ quió'₅ ca₂të́'₃ 'éi₂ ca₂le₃jɨ́n₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ can'₅₄ i₂tián'₅ gon₂ juɨg₂ go₄ dsɨ₂nau₂, i₂jɨ́n₂ dsa₂ co₂'nió'₄ dsɨ₂tan₅₄ quiáin₅, qui₂toin'₂ dsa₂ 'éi'₃ bén₂. Le₂jaun₂ bá₄, juɨ₁lia'₂ dsɨ₂tan₅₄ i₂sion₅ guë́₄ quiáin₅ në́₃, tiáin'₅ goin₂ jmo₂₃ 'éi'₃. 43 La₁ jɨn'₄ 'nia'₂, tsá₃ le₂jaun₂ lé₂. Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ jmo₃ juɨn'₂, ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ ta₁ ne₄ rɨin'₅₄; 44 chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ 'nio₃ cán₂ ne₄ juɨ₅, 'nió'₅ jme₃ti₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. 45 Ia₁ le₂në₅ bá₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, tsá₃ ta₁ jaun₂ já₅ jua'₅₄ a₂jme₃ti₃ dsa₂ ne₅₄; a₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂ bá₄ já₅, a₂quí₃ quian'₅₄ 'mú₃ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ tɨ́n'₄ juɨn₅.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ ten₄ i₂chen₂ Bartimeo

(Mateo 20:29-34; Lucas 18:35-43)

46 Dsi₃léin₂ juɨg₂ Jericó. Jme₁o₂'ɨ́in₃ juɨg₂ jaun₂ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, juɨn₅ guë́₄ dsa₂ sián'₂ në́₃ quiong'₅₄, jaun₂ jan₂ dsa₂ ten₄ i₂chen₂ Bartimeo, (co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ ja₁ŋi'₅₄ Timeo), guá₅ 'éi₂ cau₅ juɨ₅ mɨ₂₃ a₂jme₃'o₅₄ dsa₂ cu₄. 47 Jme₁ca₂nág₂ juá'₂ dsa₂ ŋó₅ Jesús i₂chan₂ Nazaret cau₅ jaun₂, jaun₂ ca₂'í₃ co₂mɨ'₅₄ të́'₂ Jesús:

―¡Jesús, tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂!

48 Jaun₂ ca₂jí₂ bá₄ dsa₂ ia₁jaun₂ dsó₃ tei₄. La₁ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂'í₃ bá₄, ca₂juá'₂:

―¡Tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂!

49 Jaun₂ ca₂nau₂ Jesús jme₁ca₂nág₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄:

―Te'₂ 'nia'₂ o₁jia₂ ja₁lá₃.

Jaun₂ ca₂të₃ dsa₂, ca₂juá'₂:

―Jmo₄ 'io'₂. Nau₂, ia₁ ó₃ të́₂.

50 Jaun₂ ca₂ton₃ cau₅ 'mɨ'₂ dsióg₂ jme₁chi₁bóin'₅, jaun₂ con'₂ ca₂nau₂ jaun₂ bá₄ co₂chi'₅₄, ca₂ŋó₃ ja₁chén'₄ Jesús.

51 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―¿'E₂ 'niog'₂ jmo₅₄ jniá₂ o₄quiáng'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ ten₄:

―Të₅, a₂jnia₅₄ jme₁ne₃ bá₄ jniá₂ 'nio₃.

52 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ma₂lé₂ guang'₅₄. Ma₂'lóng'₂ ia₁ 'éng'₂ bá₄.

Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂jnia₃ mɨ₂ne₄ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂ŋó₃ quiain'₅₄ Jesús.

11

Ca₂'í₃ Jesús jë₄ juɨg₂ Jerusalén

(Mateo 21:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19)

1 Jme₁ma₂quián₅ dsi₁léin₂ Jerusalén, dsi₃léin₂ quián₅ juɨg₂ Betfagé quian'₅₄ juɨg₂ Betania në́₃, a₂niog₅ cau₅ Má'₂ Olivos. Ja₁jaun₂ ca₂chen₃ Jesús on₃ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, 2 ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ juɨg₂ pí'₁ niog₅ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅. Jë₁ma₂ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ ja₁jaun₂, dsian'₂ 'nia'₂ jan₂ bú'₄ 'mɨ́₂ i₂rë₂'ŋe'₅₄ i₂tsá₃ 'ein₂ ma₂co₁dsag₅₄. O₂chein'₅₄ 'nia'₂ jaun₂ të'₅₄ ja₁lá₃. 3 Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂: “¿'E₂ lë₃ jmo'₂ 'nia'₂ le₂në₅?” jaun₂ juɨg'₅₄ 'nia'₂: “Te₁gui'₅₄ bá₄ 'nio₃ ca₂tiá₂, la₁ në₃ cón'₅ bá₄ jáng'₂ táng₃.”

4 Jaun₂ i₃lén₂ dsa₂ 'éi₂. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁chén'₄ bú'₄ rë₂'ŋe'₅₄ jë₄ calle cau₅ o₄'né₄ quió'₅ dsa₂, jaun₂ ca₂chéi'₂ jaun₂ në́₃. 5 Jaun₂ ca₂juá'₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂ca₂jág₃, i₂tión₂ cau₅ jaun₂:

―¿'E₂ jmo'₂ 'nia'₂ ja₁në₅? ¿'E₂ lë₃ tsɨng'₅₄ bú'₄?

6 Jaun₂ ca₂jéin'₃ bá₄ guë'₂ 'éi₂ jág₁ lia'₂ lë́₅ jág₁ ca₂cuë₃ Jesús. Jaun₂ ca₂cuë₃ bá₄ dsa₂ jmɨg₄ të₂ já'₂. 7 Jaun₂ jme₁o₃lein₃ te₂ bú'₄, ca₂i₁jiog₃ ja₁'en₅₄ Jesús, jaun₂ ca₂jmo₃ dse₃ qui₂ca₂jlág₂ 'mɨ'₂ mɨ₂ca'₄ já'₂. Jaun₂ guë́₄ ca₂co₃dsag₅₄ Jesús. 8 Juɨn₅ dsa₂ qui₂ca₂néi'₃ 'mɨ'₂ le₂'i₄ juɨ₅ ja₁ŋɨ́₃ Jesús. I₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂dsia₃ gu'₂-nei'₅₄ 'ma₂ a₂ca₂i₁'niai₁₂ ja₁nau₂.

9 Jaun₂ dsa₂ i₂i₂lén₂ le₃ne₄ juɨ₅ quian'₅₄ i₂ja₂lén₂ le₃chi₁co'₅₄ në́₃, qui₂ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄, ca₂juá'₂:

―¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ i₂në₅!* ¡Juɨ₁le₂jŋió₃ bá₄ i₂në₅ i₂já₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄!† 10 ¡Juɨ₁le₂jŋió₃ bá₄ 'éi'₃ a₂já₅ quió'₅ jmei₂ jniog₄ David në́₃! ¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃!

11 Jme₁ca₂'í₃ Jesús juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ ca₂'í₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo. Jme₁ma₂në₂jág₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁jaun₂, ca₂o₃'ɨ́in₃, ca₂ŋái'₃ táng₃ juɨ₅ Betania quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ia₁ ma₂ca₂'láu₂.

Ca₂juá'₂ Jesús jág₁ uɨg₅ ca₂tsɨ́'₃ nɨ₁'ma₂ higuera a₂tsá₃ mɨ́g₂ cha₂

(Mateo 21:18-19)

12 Jme₁jnia₃ jaun₂, con'₂ ma₂'uɨin₂ táng₃ juɨg₂ Betania, ca₂tá'₂ i₁cón'₅ Jesús. 13 Jaun₂ ca₂jág₃ të₂ uɨ́ng₂ caun₂ nɨ₁'ma₂ higuera, lia'₂ rë₂can'₂ mog'₅₄ jniá₂ chí'₅. Jaun₂ ŋó₃ 'uɨg₅₄ ja₁dsi₅₄, ia₁ lɨ́in₂ jme₁dsio'₂ mɨ́g₂. La₁ jme₁dsióg₃ në́₃, jmá'₃ mog'₅₄ bá₄ cha₂, ia₁ on₃jua'₅₄ jein₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ higos jaun₂. 14 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ nɨ₁'ma₂:

―Juɨ₁le₅₄ ca₂lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃'ein₂ guë́'₃ co₂ŋei'₅₄ mɨ́g₂ quiáng'₂.

Ca₂nág₂ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jme₁ca₂juá'₂ le₂në₅.

Ca₂'uɨ́n'₂ Jesús dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ dsia₅ 'ma'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅

(Mateo 21:12-17; Lucas 19:45-48; Juan 2:13-22)

15 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ táng₃ juɨg₂ Jerusalén, ca₂'í₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo, ca₂jme₃lióg₃ ca₂'uɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ 'nag₅, i₂lá₅ në́₃. Jaun₂ qui₂ca₂jéin'₃ nɨ₁mesa jme₁jmó'₂ dsa₂ ta₁ ja₁jme₂tsɨ́in₃ cu₄, qui₂ca₂quɨ́'₂ 'ma₂sɨ₅₄ ja₁jme₁tián'₄ dsa₂ i₂'nɨ₅ i₁ju₂; 16 tsá₃ ma₃ca₂cuë₃ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂dsɨ₃can₅ guë́₄ dsa₂ lio₄ quió'₅ i₁dsi₅ guá'₅.

17 Jaun₂ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―Ne₄ Si₂ juá'₂: “'Né₅ quió₃ lë́₅ ca₂ne₅₄ 'né₅ ja₁chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄, dsa₂ chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂.”‡ La₁ 'nia'₂ në́₃ ma₂jmo'₅₄ në₂jag₄ bá₄ të₂'lau₂ quió'₅ dsa₂ 'ang₂.§

18 Jaun₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ të₅juá'₅ në́₃ ca₂nág₂ jág₁ në₅. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂'náu'₃ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jŋag'₃, ia₁ gó'₅ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ 'éi₂ bá₄ jme₃gón₃ lé₂, ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ nag₅ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ jág₁ a₂jme₂tag₅ Jesús. 19 Të₂le₃ ca₂nei₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂'uɨin₂* juɨg₂ jaun₂.

Ca₂rë₃quéin₃ nɨ₁'ma₂ higuera

(Mateo 21:20-22)

20 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂ŋɨi₅ táng₃ juɨ₅ ja₁dsi₅₄ nɨ₁'ma₂ higuera. Jaun₂ ca₂jág₃ co₂dsia₅ ma₂quein₂ ca₂të₂ cho'₅₄. 21 Jaun₂ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ Pe₄, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, jag₄ nɨ₁'ma₂ a₂ca₂chei'₅₄ uɨg₅. Co₂dsia₅ ma₂ca₂rë₃quéin₃.

22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―'Én₃ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄. 23 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁'ein₂ guë́₃ juá'₂ tsɨ́'₃ nɨ₁má'₂ në₅: “Jŋiag'₃ ja₁në₅, o₂'ú₅ jmɨ₁ŋí'₄”, le₂jaun₂ dsón'₂ le₃ti₃ bá₄, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅. 24 Jaun₂ lë₃, juá'₅ jniá₂, juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ jme₁chi₂leng'₅₄ Diú₄, në₁jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ 'au'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂në₂gue'₅₄ 'e₂ a₂mɨ'₂, le₂jaun₂ dsón'₂ le₃ti₃ bá₄ ja₁con'₂ 'nia'₂. 25 Jë₁ma₂të́₂ rë₁náu'₁ 'nia'₂ chi₁léng'₄ Diú₄, në₁jua'₂ cha₂ 'nei₂ 'au'₂ 'nia'₂ ja₁con₂ rɨ́ng'₂, 'én₃ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂, ia₁jaun₂ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ 'éin₂ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄.†

Jesús bá₄ i₂'io₅ 'éi'₃

(Mateo 21:23-27; Lucas 20:1-8)

27 Ca₂dsi₃léin₂ táng₃ juɨg₂ Jerusalén. Jaun₂ jme₁ma₂ŋɨ₅ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂jme₃quián₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅, dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ në́₃. 28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'E₂ ta₁ lɨ́n'₅ 'ne₂ a₂jmo'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo'₂ ŋɨ'₂? ¿'Ein₂ cuë₅ bí₂ 'éi'₃ a₂jmo'₂ le₂në₅?

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ ŋag₄ jniá₂ caun₂ 'nia'₂. Në₁jua'₂ ca₂ŋag'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ tí₅, jaun₂ guë́₄ juá'₄ jniá₂ 'ein₂ cuë₅ bí₂ a₂jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₂₃. 30 Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂chon₃ Juan₅₄ jmɨg₂ dsa₂, ¿'ein₂ quió'₅ 'éi'₃ jaun₂? ¿Quió'₅ Diú₄, o₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'e₂? Ŋag₄ 'nia'₂.

31 Jaun₂ ca₂dsia₃ dsa₂ can'₅₄ jág₁ con'₂ guioin₅₄, ca₂juá'₂:

―Në₁jua'₂ ca₂chei₅₄ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ bá₄, në₃ cón'₅ bá₄ ŋag₃: “¿'E₂ lë₃ tsá₃ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ 'éi₂?” 32 ¿La₁ në₁jua'₂ ca₂chei₅₄ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄...?

La₁ ca₂rë₃gain₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂quian'₅₄ Jesús. Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jme₁'éin₂ a₂jme₁lɨ́n₄ Juan₅₄ të₃dsón'₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. 33 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ can'₅₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Tsá₃ a₂jaun₂ ne₄ jnia'₅₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ tsá₃ juá'₄ jniá₂ 'ein₂ cuë₅ bí₂ 'éi'₃ a₂jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo₂₃ ŋɨ₂₃.

12

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ co₂nió'₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂

(Mateo 21:33-46; Lucas 20:9-19)

1 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂juá'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. Ca₂juá'₂:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ ca₂chéin'₃ uɨng₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ uvas ja₁nau₂ quió'₅. Jaun₂ ca₂jmo₃ jnɨ́₁ le₃lág'₃. Jaun₂ ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ ja₁jlein'₃ mɨ́g₂. Jaun₂ ca₂chi'₃ caun₂ tsɨ₁'né₅ ŋei₅ ja₁guá₃ jmo₃ 'í₁.

Jaun₂ ca₂lɨ́'₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ sián'₂ i₂nio₃ ne₄ ja₁nau₂, Jaun₂ ca₂ŋó₃ bá₄ 'ŋiog₅ i₂ŋɨ́₃ juɨg₂ siá'₂. 2 Jme₁ca₂të́₂ jein₂ a₂ca₂rau₂ mɨ́g₂, jaun₂ ca₂chen₃ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ jan₂ dsa₂ mozo quiáin₅ a₂jme₁i₂mɨ́₃ a₂jáng'₃ dsa₂ ca₂dsio₄ mɨ́g₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ juɨg₅₄. 3 Dsa₂ jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂ në́₃, 'nió'₄ a₂jme₁cuë₃ a₂mɨ₅ dsa₂ 'éi₂, ca₂jŋau'₃, ca₂cuë́'₃ dsa₂ 'éi₂ tioin'₅₄, ca₂dsióg'₂ bá₄, tsá₃ 'e₂ ca₂jáng'₃ a₂jme₁mɨ₅ 'éi₂. 4 Dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ në́₃ ca₂chein₃ táng₃ jan₂ dsa₂ mozo sián'₂. I₂'éi₂ në́₃, ca₂cuɨ́'₂ mɨ₂dsi₅₄, ca₂jmóg'₂ dsa₂ 'éi₂, jë₂ bá₄ ca₂të₂ca₂'o'₂. 5 Jaun₂ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ në́₃ ca₂chein₃ bá₄ guë́₄ jan₂ dsa₂ sián'₂ táng₃, la₁ i₂'éi₂ guë́₄ në́₃ ca₂jŋɨi'₃. Juɨn₅ guë́₄ i₂sián'₂ ca₂i₁len₅₄ ján₃. I₂lɨn₅₄ 'éi₂ qui₂ca₂cuë́'₃, i₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂jme₃dsiain₂₃ tioin'₅₄.

6 ’Dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂ në́₃ jme₁chan₂ guë́₄ jan₂ ja₁ŋi'₅₄ i₂jme₁'nioi₃ guë́₄ lɨn₃. Jaun₂ ca₂chein₃ 'éi₂, ia₁ lɨ́in₂: “Jme₃gan₃ dsa₂ chi'₂ quiáng₃.” 7 La₁ dsa₂ tion'₅₄ ja₁nau₂ në́₃, ca₂dsia₃: “I₂në₅ bá₄ tɨn₃ ja₁nau₂ la₂ cang₂; në₃ o₁jŋɨ́i'₄ jniog₄, ia₁jaun₂ jniog₄ bá₄ lé₂ quián₂”. 8 Jaun₂ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃. Ca₂jŋɨi'₃ bá₄ 'éi₂ tioin'₅₄. Jaun₂ ca₂dsei₂₃ le₃co'₅₄ jnɨ́₁.

9 'Jaun₂, ¿'e₂ jmo₃ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂? Jŋiói'₂ jme₃dsiain₂₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂ quió'₅, jaun₂ dsia₃ gu₂ dsa₂ sián'₂ táng₃.

10 ’¿Tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ Si₂ ja₁juá'₂:

Nɨ₁cang₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃ji'₅₄ të₅'ia'₂,

ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄

a₂të₁ron₅₄ qui'₅₄ 'ia'₂;

11 con'₂ në₅ lë́₅ ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄,

jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ jlá'₁, lág₂ jniog₄?*

12 Jaun₂ jme₁'no'₂ dsa₂ juɨ₅ a₂jme₁tsáun'₂, ia₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ guioin₅₄ a₂juá'₂ Jesús jág₁ jáng'₅ léi₄ në₅ a₂'ɨin₂₃ 'éi₂ bá₄. La₁ ca₂rë₃gain₃ bá₄ dsa₂ juɨn₅ i₂quian'₅₄ Jesús. Jaun₂ i₂lein₃ bá₄, tsá₃ ma₃ca₂jŋau'₃.

Jág₁ juɨ₁lia'₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄

(Mateo 22:15-22; Lucas 20:20-26)

13 Jaun₂ ca₂chen₃ dsa₂ can'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos, quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ quián₅ Rag₅₄ Herodes a₂dsɨ₃chi'₅₄ 'e₂ dsɨ₃chi'₅₄ Jesús, ia₁jaun₂ cuɨn₅ jmɨg₄ jo₅₄ juɨ₁lia'₂ bá₄ 'ŋiái₃ ca₂jon₄ jág₁ 'lia'₂. 14 Jaun₂ ca₂o₃léin₂ ca₂juá'₂:

―Të₅, ne₄ bá₄ jnia'₅₄ a₂dsón'₂ bá₄ juá'₂ 'ne₂ lia'₂ tí₅ jág₁. Jaun₂ tsá₃ can'₂ 'ne₂ jág₁ jua'₅₄ a₂quian'₅₄ o₂i₁ dsɨ₅ 'e₂ 'ag₅ dsa₂, ia₁ tsá₃ gang'₃ jmag'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ dsen₅₄ në́₃. Caun₂ qui₂jme₂tɨ́ng'₁ bá₄ dsa₂ juɨ₅ quió'₅ Diú₄. ¿'I₄ 'éi'₃ qui₅₄ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄ César? ¿'Nió'₅ qui₅₄ o₃ tsá₃ qui₅₄ 'e₂?

15 La₁ ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús a₂lë₁i₂nio₄ juá'₂ o₁ne₁ bá₄ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ cáun'₂ 'nia'₂ táu₂ jniá₂? O₂quian₂ de'₂ 'nia'₂ caun₂ cu₄ denario jaun₂ jág₄ jniá₂.

16 Jaun₂ ca₂i₁quian₅₄ dsa₂. Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ dsɨ₂ne₄ chi₁ton₅ ja₁lá₃? ¿'Ein₂ quió'₅ letra në́₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Quió'₅ gui'₅₄ emperador César bá₄.

17 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Jang'₅₄ 'nia'₂ ne₄ César con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ César; ne₄ Diú₄ në́₃ jang'₅₄ 'nia'₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ Diú₄.

Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ jɨ́in₂ 'éi₂.

Ca₂ŋag₃ dsa₂ saduceos juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄

(Mateo 22:23-33; Lucas 20:27-40)

18 Jaun₂ ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ saduceos ca₂o₃jɨin₅₄ Jesús. Ia₁ tsá₃ 'én₂ dsa₂ 'éi₂ a₂jen'₅₄ táng₃ dsa₂ jë₁ma₂dsain₃. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

19 ―Të₅, ca₂quiog₂ Moisés si₂ a₂juá'₂, në₁jua'₂ ca₂jon₃ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ të₃ tsá₃ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅ guein₂, tion'₅₄ 'nió'₅ jén'₂ gu₂ dsó₂ rɨn'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂jon₃ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'nág₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ guein₂ i₂le₃chan₂ quiáin₅, lé₂ co₂'nió'₄ tsɨ₁jon₂ 'lag₄ rɨin'₅₄.†

20 'Ia₁ jme₁chan₂ guion₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂lɨ́n₅ jmá'₃ lia'₂ rɨn'₅₄. Ca₂jen'₂ gu₂ i₂le₂'uɨg₅₄, la₁ ca₂join₃ bá₄ të₃ tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅. 21 Jaun₂ ca₂jen'₂ táng₃ gu₂ 'io₅₄ 'nág₂ 'éi₂ quiain'₅₄ jë₁ca₂të́₂ on₃. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jon₃ táng₃ dsó₂ 'éi₂, tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ jë₁ca₂të́₂ ún₂. 22 Le₂jaun₂ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ ta₁guion₃ dsa₂ ŋe'₂ con'₂ i₂jme₁lë́₄ rɨn'₅₄: ca₂dsain₃ bá₄ të₃ tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄ 'i₁jan₂ quiain'₅₄ 'i₁jan₂ dsó₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jon₃ 'io₅₄ jme₁ca₂join₃ në́₃. 23 Jaun₂ në́₃, jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jen'₅₄ 'lag₄, ¿'ein₂ bá₄ quián₅ lé₂ 'io₅₄ 'éi₂? Ia₁ ta₁guion₃ bá₄ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ ca₂guá₂ quiain'₅₄.

24 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'E₂ guë́₄ tsá₃ rë₂ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁ a₂tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ juá'₂ Si₂, on₃ guë'₂ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄. 25 Jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄, on₃jua'₅₄ a₂le₃chain₂ jua'₅₄ a₂qui₃jéin'₂ guë́₄ gu₂, on₃ guë'₂ në₅ tóin'₃ guë́₄ jua'₅₄ a₂qui₃cuɨin₃ chi'₂ quiáin₅ a₂jéin'₂ gu₂, ia₁ i₂lén₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ ángeles i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄ 'éi₂ jmɨg₄ jaun₂. 26 La₁ juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ táng₃ 'lag₄, ¿tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ Si₂ quió'₅ Moisés juɨ₁lia'₂ ja₁juá'₂ 'ë₂₃ nɨ₁'ma₂ taun₅, ja₁ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Moisés: “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ Diú₄ quián₅ Abraham, quián₅ Isaac, quián₅ Jacob në́₃?”‡ 27 A₂lɨ́in₅ Diú₄ quian₅ dsa₂ jén'₃ bá₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ Diú₄ quián₅ 'lag₄. Jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ tsá₃ rë₂ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂.

'Éi'₃ Juá'₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ quió'₅ Diú₄

(Mateo 22:34-40)

28 Jaun₂ ca₂guan₃ jan₂ të₅juá'₅, ca₂nág₂ jág₁ a₂tsɨn₅ Jesús quian'₅₄ dsa₂, ca₂rë₃lí'₄ bá₄ a₂ca₂ŋag₃ Jesús lia'₂ tí₅ jág₁. Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ 'Éi'₃ Juá'₅ a₂le₂'uɨg₅₄ a₂lë́₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ juá'₅?

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Éi'₃ Juá'₅ le₂'uɨg₅₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃, juá'₂: “Nei₂ 'nia'₂ dsa₂ chan₂ juɨg₂ Israel. Jan₂ Te₁gui'₅₄ bá₄ lɨ́n₅ Diú₄ quián₂ jniog₄. 30 Jme₁'nió₄ 'nia'₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂, ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂ quiáng'₂, ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ ŋɨ́'₂ dsei'₂, ca₂le₃jë́₃ bí₂ quiáng'₂.”§ 31 Jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ juá'₅ në́₃ juá'₂: “A₂jme₁'nióg'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'niog'₂ 'ŋiag'₂.”* Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂tɨn₃ në₅ bá₄ juá'₅ a₂lë́₅ a₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Diú₄.

32 Jaun₂ ca₂ŋag₃ të₅juá'₅ 'éi₂:

―Të₅, 'ŋio₅ dse₃ lia'₂ në₂ŋag'₅₄; a₂dsón'₂ bá₄ dsau₅ jan₂ bá₄ Diú₄ i₂chan₂, tsá₃ ma₃'ein₂ diú₄ sián'₂ chan₂. 33 A₂jaun₂ bá₄ a₂dsen₅₄ guë́₄ a₂jme₃'nio₃ dsa₂ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ dsɨ́₅, ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂, ca₂le₃jë́₃ bí₂ quió'₅; a₂jme₃'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄ juɨ₁lia'₂ 'nioi₃ 'ŋiog₅. A₂jaun₂ bá₄ a₂quen₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ jén'₅ dsa₂ ne₄ Diú₄, o₃ 'e₂ a₂qui₂dsɨ́'₂ dsa₂ ne₄chei₂ në́₃.

34 Jaun₂ jme₁ca₂nág₂ Jesús ca₂ŋag₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ a₂ŋɨ́'₂ dse₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ uɨ́ng₂ ŋɨ'₂ ja₁gon₂ Diú₄.

Jaun₂ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ guë́₄ jaun₂, tsá₃ ma₃'ein₂ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂ŋág₃ guë́₄ 'e₂ ŋag₃.

¿'Ein₂ tsɨ₁jon₂ quián₅ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

(Mateo 22:41-46; Lucas 20:41-44)

35 Jaun₂ ca₂jéin'₃ Jesús jág₁ jë₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ lë́₅ juá'₂ të₅juá'₅ a₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ David I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, 36 ton'₂ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂juá'₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'í₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅:

Ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄ quiáng₃:

“Né₂ con₂ jniá₂ të₂le₃ gu₃ ne₁,

ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄

a₂tón'₁ jniá₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ o₄tag'₄”?†

37 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ jaun₂ a₂lɨ́in₅ tsɨ₁jon₂ David, ton'₂ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂të₃ “Te₁gui'₅₄ quiáng₃?”

Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨn₅ 'éi₂ jme₁nag₂₃ 'ŋio₂ dsɨ́₅ jág₁ quió'₅.

Chóg'₅ Jesús dso₄ juá'₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ lɨ́n₅ të₅juá'₅

(Mateo 23:1-36; Lucas 11:37-54; 20:45-47)

38 Të₃jë₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂, ca₂juá'₂:

―Ŋí₂ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ tsá₃ i₂can₂ 'nia'₂ juɨ₅ juɨ₁lia'₂ niog₅ lɨ́n₅ të₅juá'₅. Ia₁ të₅ dsɨ́₅ i₂nioi₅₄ le₁qui'₂ 'mɨ'₂ chen'₅₄ jang₄, ton'₂ të₅ dsɨ́₅ qui₂cuag₃ dsa₂ Diú₄ jë₄ 'ma'₅₄, 39 ton'₂ jmá'₃ lia'₂ ja₁dsen₅₄ bá₄ qui₂dsɨ₂tiain'₂ juɨ₁lia'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga, ton'₂ jmá'₃ lia'₂ ja₁dsen₅₄ bá₄ dsɨ₂toin'₅₄ ja₁dsɨ₂guë́'₃ juɨ₁lia'₂ ja₁niog₅ jmɨg₄. 40 Qui₂jŋiá'₂ 'ne₄ 'io₅₄ 'nág₂ në́₃, jaun₂ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'ma₂₃ jlë₅ a₂jmo₂₃ jaun₂, chi₂léin'₂ Diú₄ uë́₂ lɨn₃ të₃jɨn₄ dsa₂. La₁ 'e₂ guë́₄ uɨg₅ cuë₃ Diú₄ quió'₅ i₂le₂'éi₂.

Ca₂tó'₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂ cu₄ quió'₅

(Lucas 21:1-4)

41 Co₂ráun₂ guá₅ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ cau₅ tsɨ₁gu₅ ja₁tó'₅ dsa₂ cu₄ ofrenda. Jaun₂ guá₅ jɨ́in₂ dsa₂ i₂dsɨ₂lén₂ dsɨ₂tio'₂ cu₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁gu₅. Jaun₂ në́₃, juɨn₅ dsa₂ cha₂ cu₄ dsɨ₂lén₂ dsɨ₂tio'₂ 'lióng₂ cu₄. 42 La₁ të₃jë₄ jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂. Jaun₂ ca₂tó'₂ tɨn₃ ŋí₁ guéin₂.‡ 43 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'lióng₂ guë́₄ në₂tió'₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂ në₅, lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂në₂tió'₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁gu₅. 44 Ia₁ 'éi₂ në́₃ cu₄ a₂ma₂qui₂rë₂tsón₂ bá₄ jaun₂ quió'₅ cuë₂₃. 'Io₅₄ 'nág₂ në₅ në́₃, ca₂le₃jë́₃ bá₄ në₂cuë₃, con'₂ a₂jme₁ron₅ quió'₅, 'nió'₄ a₂jme₁lá₃ a₂guë́'₃.

13

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂dsɨ₃'én₂ bá₄ guá'₅ templo

(Mateo 24:1-2; Lucas 21:5-6)

1 Con'₂ jme₁ma₂'ein₅₄ juɨ₅ o₂'ɨin₅ i₁dsi₅ guá'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―¡Të₅, jag₄ 'e₂ guë́₄ jlá'₁ nɨ₁cang₁ a₂le₁juɨ́₄ a₂lë́₅ guá'₅!

2 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Jág'₂ 'né₅ ca'₅₄ a₂te₁'i₁ në₅? Já₅ caun₂ jmɨg₄, 'i₁ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ tsá₃ ma₃'e₂ le₁juɨ́₄ lé₂.

Léi₄ a₂lé₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂

(Mateo 24:3-28; Lucas 21:7-24; 17:22-24)

3 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús má'₂ Olivos a₂chí'₅ quióng₄ guá'₅, ja₁jaun₂ ca₂guá₂. Jaun₂ ca₂guan₃ Pe₄, Jacobo, quiain'₅₄ Juan₅₄, Drë́₄ në́₃, ca₂tsɨ́'₃ Jesús con'₂ jë₄ të₃co'₅₄:

4 ―Jua'₅₄ lɨ́g'₂ bá₄ le₃ti₃ a₂juá'₂ 'ne₂ në₅. 'Niog₂ jnia'₅₄ le₃ne₄. ¿'E₂ léi₄ a₂lé₂ né'₃ a₂të₅₄ jmɨg₄ jaun₂?

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ jme₃gau₅. 6 Ia₁ juɨn₅ i₂të₁i₃nio₄ a₂juá'₂ i₂nioi₅₄ o₄quió₃ jniá₂, juá'₂: “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ 'éi₂,” jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂qui₂jme₃gain₂₃.

7 ’Jë₁ma₂nei'₂ 'nia'₂ 'ei₅ jág₁ a₂nio₃ 'nei₂ a₂quɨ́n'₂ dsa₂ ja₁lá₃ ja₁ó₃, la₁ tsá₃ jmó₁ 'nia'₂ gang'₃, ia₁ le₂jaun₂ dsón'₂ lé₂ bá₄. La₁ on₃jua'₅₄ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ jaun₂. 8 Ia₁ nio₃ 'nei₂, qui₃quɨ́n'₂ dsa₂ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂ nación; dsɨ₂tan₅₄ guë'₂ në́₃ qui₃tóin'₃ mɨ'₅₄ quɨ́in'₂ quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ rɨin'₅₄ i₂chan₂ juɨg₂ siá'₂. 'Lióng₂ ja₁qui₂dsɨ₃bi₅₄ 'uë₃ lé₂, ton'₂ le₃cha₂ 'lióng₂ ja₁qui₂i₂nio₄ dsa₂ 'oin₅₄. A₂le₂'uɨg₅₄ jmɨ₁uɨg₅ bá₄ guë́₄ në₅, juɨ₁lia'₂ jan₂ 'io₅₄ i₂rë₂chan₂ guein₂ quián₅.

9 ’Rë₂ján'₁ 'nia'₂ chang'₂, ia₁ qui₃jɨ́n'₂ dsa₂ 'nia'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ ia₁jaun₂ bóg₂ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas. Jaun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ të₃ne₄ dsi₄má'₂, ne₄ rag₅₄ në́₃, 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂; ja₁jaun₂ o₁jang'₄ 'nia'₂ jág₁ dsau₅. 10 Jág₁ quió'₅ Diú₄ de'₂ jŋiá₅ 'nió'₅ dsɨ₃'ag₅ le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃. 11 Jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃të₂ dsa₂ 'nia'₂ a₂dsi₁jó₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'ɨ₅ 'au'₂ të₃jŋiá₅ 'e₂ ŋag'₅₄. La₁ ŋag₄ bá₄ 'nia'₂ con'₂ jág₁ a₂ma₂ca₂ŋɨ'₂ 'nia'₂ hora jaun₂, ia₁ on₃jua'₅₄ guion'₅₄ 'nia'₂ a₂ŋag'₅₄ jág₁ jaun₂; Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ i₂jmo₃. 12 Ia₁ tón'₃ dsa₂ qui₃jɨ́in'₂ rɨin'₅₄ jmɨg₄ jaun₂, jaun₂ jŋag'₃ dsa₂; juɨ₁lia'₂ jmei₂ qui₃jɨ́in'₂ chi'₂ quiáin₅. Chi'₂ guë'₂ në́₃, jme₃'ŋiai₅₄ chog₅₄-jmei₂; chan₂ guë'₂ i₂qui₂jme₃dsian₅ chog₅₄-jmei₂ në́₃. 13 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jme₃'ŋia₅₄ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, la₁ juɨ₁lia'₂ i₂tió'₃ náu₃ tiá₂ të₂ jë₁ca₂tó'₂, tɨ́in'₄ bá₄.

14 ’Jaun₂ në́₃, já₅ jmɨg₄ a₂të₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂ a₂náu₃ jan₂ dsa₂ i₂juɨ₁si 'lɨn'₅₄ ja₁tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ náu₃,* ―jaun₂ juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ bá₄ i₂'ɨ₅ si₂ la₂―; jaun₂ në́₃, dsa₂ i₂tián'₅ le₂tan₅₄ 'uë₃ Judea, juɨ₁cuɨng₁₂ juɨ₅ má'₂. 15 Juɨ₁lia'₂ i₂'en₅₄ guei'₅₄ 'ne₄, tsá₃ juɨ₁sióin₄ jua'₅₄ a₂'uë́'₃ 'e₂ 'uë́'₃ dsi₂néi₂ quió'₅; 16 juɨ₁lia'₂ i₂'en₅₄ ja₁nau₂ quió'₅ táng₃, tsá₃ ma₃juɨ₁jŋioi'₅₄ jua'₅₄ a₂ja₃quián₂ tsɨ₁'mɨ'₂ dsióg₂ quió'₅. 17 ¡Juɨ́g₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂le₁quian₅ guein₂, juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ guein₂ bë'₅₄ i₂'ɨ́n'₂ dsi'₅₄ quió'₅ në́₃, jmɨg₄ jaun₂! 18 Mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ tsá₃ juɨ₁dsi₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂ a₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ jein₂ güɨ́g₂. 19 Ia₁ juá'₅ jniá₂, caun₂ o₂i₁ dsɨ₅ lɨn₃ a₂le₃chan₂ dsa₂ jmɨg₄ jaun₂, caun₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃chá₃ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ ma₃niog₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂le₃cha₂ guë́₄ cang₂. 20 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Te₁gui'₅₄ tsá₃ ma₂ca₂jme₃të́₃ jmɨg₄ jaun₂, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jme₁lión₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ le₂jaun₂. La₁ ma₂ca₂jme₃të́₃ bá₄ jmɨg₄ jaun₂ o₄quió'₄ i₂quion'₅₄ quiáin₅.

21 ’Në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jaun₂: “¡Jag₄ 'nia'₂! La₂ bá₄ chén'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄”, o₃ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂juá'₂: “Jó₄ 'ein₅₄”, tsá₃ o₁'en'₅₄ 'nia'₂ jág₁ jaun₂. 22 Ia₁ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₃gau₅ ja₃lén₂ a₂juá'₂ lɨ́in₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, a₂juá'₂ në́₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄; 'lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂o₂dsain₂ jmo₃ a₂jme₃gain₂₃ dsa₂. Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lé₂, ca₂të₂ dsa₂ i₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄ jme₃gain₂₃. 23 La₁ chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁,† jaun₂ le₂në₅ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ të₃jŋiá₅.

'A₂ lia'₂ guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

(Mateo 24:29-35, 42―44; Lucas 21:25-36)

24 Jë₁ma₂ca₂ŋag₅ jmɨg₄ o₂i₁ dsɨ₅ jaun₂,

'iog₂ në́₃ co₂dsia₅ le₃lia'₂,

tsɨ'₂ në́₃ tsá₃ ma₃tág₅ jnia₅₄;

25 Nei₅ guë'₂ në́₃ qui₂tsɨ₃séi'₂;‡

ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ bí₂ cha₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃

qui₃guian'₃.§

26 ’Të₃jë₄ jaun₂ guë́₄ në́₃, jɨ́n₂ dsa₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jŋiói'₂ guei'₅₄ jë₄ jnei₅ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ a₂'io₂₃ jláin'₁. 27 Jaun₂ qui₃chein₃ ángeles quiáin₅, a₂të₂ dsa₂ i₂quion'₅₄ quiáin₅ i₂chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ ca₂taun₂ ca₂taun₂ mɨ₂güɨ́g₃.

28 ’Jme₁tɨn₅ 'nia'₂, juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ higos; jme₁chéi'₂ gu'₂-nei'₅₄, qui₂ja₂'iá₃ mog'₅₄ në́₃, ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂quián₃ jein₂ 'iog₂ bá₄ jaun₂. 29 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ jaun₂ në́₃, jë₁ma₂të₅ ne'₅₄ a₂lë́₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, juɨ₁le₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂quiáin₃, në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂chén'₅ o₄'né₄ bá₄ 'éi₂. 30 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ tsɨ₁jon₂ la₂,* ca₂lia'₂ ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. 31 Jaun₂ já₅ jmɨg₄, guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ quian'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ŋag₅, la₁ jág₁ quió₃, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ŋag₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ le₃ti₃.

32 ’La₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ŋi₅ 'e₂ 'ió'₄, 'e₂ hora lé₂ a₂jaun₂, on₃ guë'₂ ángeles i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, on₃ guë'₂ 'ŋiog₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ Jmei₂ ŋi₅.

33 ’Chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁, jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄, ia₁ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ jmɨg₄ lé₂. 34 Lé₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂o₂'ɨn₅ dsi₂néi₂ quió'₅, dsó₅ dsɨ₂ŋɨ́₃ uɨ́ng₂; dsia₂₃ gu₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₅₄ dsi₂néi₂ quió'₅, le₂jan₂ le₂jan₂ 'éi₂ jma₃quén₅ ta₁ cuë́'₅ con'₂ ca₂tɨ́in₂, tsɨ́'₅ mozo i₂jmo₅ 'í₁ o₄'né₄ a₂chain₂ rë₂jáin₁. 35 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, rë₂jáng'₁ 'nia'₂ chang'₂, ia₁ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ 'ió'₄ guan'₂ dsa₂ i₂quió'₅ dsi₂néi₂, të₂le₃ ca₂nei₂, o₃ dsi₃nei₅, o₃ jë₁ma₂ca₂'o₃ i₁tú₃, o₃ të₂le₃ ca₂jnia₃ 'e₂, 36 ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂guáin'₃ co₂tiá₂, jo₅₄ rë₂güɨ́n'₃ 'nia'₂. 37 Jaun₂ jág₁ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ la₂, juɨ́g₂ ca₂le₃jɨ́n₃: “¡Chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁!”

14

Ca₂quɨn'₃ dsa₂ jág₁ a₂tsáin'₂ Jesús

(Mateo 26:1-5; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53)

1 Tɨn₃ jmɨg₄ né'₃ a₂të₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, a₂guë́'₅ dsa₂ i₁ŋí'₄ 'ua'₂ a₂tsá₃ juɨ₁ levadura quian'₅₄, jaun₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃ ca₂'náu'₃ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ tsáin'₂ Jesús quian'₅₄ caun₂ mai₅₄, jaun₂ jŋag'₃. 2 Jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁, juá'₂:

―La₁ tsá₃ 'nió'₅ jmó₁ jniog₄ të₃ niog₅ jmɨg₄, jme₁né₄, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂tó'₂ dsa₂ juɨg₂ mɨ'₅₄.

Jan₂ 'io₅₄ ca₂tsɨ́in₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ Jesús

(Mateo 26:6-13; Juan 12:1-8)

3 Lia'₂ con'₂ 'ein₅₄ guë́₄ juɨg₂ Betania ja₁quió'₄ i₂të́'₂ dsa₂ Si₂mu₅₄ 'Mé'₅ 'Iog₅, jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ quian₅ caun₂ tsɨ́₅ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ a₂'mu'₅₄, a₂lë́₅ jmá'₃ no'₅₄ quió'₅ mɨ₁'au₂ nardo. Jaun₂ ca₂niá₃ nɨ₁tsɨ́₅, jaun₂ ca₂'ág₂ no'₅₄ mɨ₂dsi₄ Jesús. 4 Jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁jaun₂, dséin₂ ca₂tɨ́in₂, jaun₂ ca₂dsia₃:

―Tsá₃ ne₄ 'e₂ lë₃ në₂'éin₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ quió'₅. 5 Jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ në₂'nag₃ quian'₅₄ 'nɨ₅ 'ŋiá₂-láu₂ 'éi'₃ cu₄ denario, jaun₂ jme₁jme₂'oin₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂.

Jaun₂ ca₂dséin₃ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂.

6 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ lë₁lein'₅₄. ¿'E₂ lë₃ cuë'₂ 'nia'₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅? A₂në₂jmóg'₂ në₅, caun₂ a₂dse₃ bá₄ në₅. 7 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ i₂nio₄ dsa₂ te₂ŋé₂ jɨn'₄ 'nia'₂; lé₂ bá₄ jme₁'oin'₁, chi₂jua'₂ lɨ́g'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ jme₁'oin'₁. La₁ jniá₂ në́₃ tsá₃ ma₃uë́₂ 'en₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂. 8 'Io₅₄ në₅, në₂jmo₃ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃. Ma₂në₂tsáng₂ të₂jŋiá₅ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ quió₃, ma₂në₂jmóg'₂ co₂jŋia₅₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁'ong₃. 9 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ ja₁'ë́₂ dsa₂ jág₁ dse₃ quió₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ dsiog'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'ɨin₃ 'io₅₄ në₅.

Jmo₅ Judas caun₂ jág₁ a₂'nɨi₂₃ Jesús

(Mateo 26:14-16; Lucas 22:3-6)

10 Jaun₂ në́₃ Judas Iscariote i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quián₅ Jesús, ŋei₅₄ i₁dsia₂ jág₁ quian'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ a₂jáng'₂. 11 Jaun₂ 'io'₂ jmo₅ dsa₂ can'₅₄ jme₁ca₂nág₂, jaun₂ ca₂jén'₃ cu₄. Jaun₂ guë́₄ në́₃ ca₂'náu'₃ Judas dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ cuɨn₅ jmɨg₄ a₂jɨ́in'₂ Jesús, jaun₂ tsáun'₂ dsa₂.

Má₃ jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄

1 Corintios 11:23-26)

12 Jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ a₂niog₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ a₂guë́'₅ dsa₂ i₁ŋí'₄ a₂tsá₃ quian'₅₄ levadura, jmɨg₄ a₂jme₁jme₂dsian₅ dsa₂ já'₂ cha'₂ quián₅ jmɨg₄, jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿A₂já'₄ 'niog'₂ dsɨ₁jmó₁ jnia'₅₄ co₂jŋia₅₄ má₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quiáng'₂?

13 Jaun₂ ca₂chein₃ on₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ jë₄ juɨg₂. Ja₁jaun₂ jen'₂ 'nia'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂quion₂ jmɨg₂ quian'₅₄ nɨ₁dsɨg₁. Jaun₂ o₁'én'₃ 'nia'₂ dsa₂ 'éi₂. 14 Dsi₂néi₂ ja₁'í₂ 'éi₂, juɨg'₅₄ dsa₂ juɨg₅₄ dsi₂néi₂: “Le₂la₂ juá'₂ të₅, ¿Na₂ dsi₂néi₂ ja₁guë'₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ co₂lë₅ quian'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng₃?” 15 Jaun₂ 'éi₂ në́₃, 'ë₃ caun₂ dsi₂néi₂ juë'₂ ja₁lë́₄ guei'₅₄ a₂ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄. Ja₁jaun₂ o₂jmo₄ 'nia'₂ co₂jŋia₅₄ má₃ que₅₄ jniog₄.

16 Jaun₂ ca₂i₃lén₂ bá₄ dsa₂ on₃ 'éi₂. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ jë₄ juɨg₂ në́₃, ca₂dsó'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂juá'₂ Jesús. Jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ má₃ a₂guë́'₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄.

17 Jme₁ca₂nei₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ Jesús quiain'₅₄ ta₁guia₃-tɨ́n₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. 18 Jme₁ma₂tiáin'₅ guë́'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ la₂, jan'₂ 'nia'₂ i₂guë'₅ jniá₂ co₂lë₅ quiang'₅₄ bá₄ i₂jang'₂ jniá₂.

19 Jaun₂ në́₃ ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ tiáin'₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús le₂jain₂ le₂jain₂, ca₂juá'₂:

―¿On₁jua'₅₄ jniá₂ 'ág'₅?

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jan'₂ 'nia'₂ i₂lë́₂ guia₃-tɨ́ng'₂ i₂tiá₂ mɨ₂gu₂ co₂lë₅ 'ŋió'₃ uɨng₅ quian'₅₄ jniá₂. 21 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ein₅₄ juɨ₅ dsó₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂; la₁ ¡'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ dsa₂ i₂jáng'₂! Jme₁dse₃ quió'₅ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂rë₃cháin₃.

22 Të₁lia'₂ tiáin'₅ guë́'₅, ca₂jŋa'₃ Jesús i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ guë́₄ në́₃ ca₂dsioin₃, ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Qué'₂ 'nia'₂, ia₁ ŋɨ₃ bá₄ jniá₂ i₁ŋí'₄ la₂.

23 Jaun₂ ca₂can₃ táng₃ copa 'a₄ vino, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́in₃ bá₄ ca₂'ɨn'₃. 24 Ca₂juá'₂ Jesús:

―Jmɨ₃ bá₄ jniá₂ la₂, a₂lɨ'₅₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂të₃ron₅₄,* a₂niog₅ dsɨ₃'o₅₄ o₄quió'₄ juɨn₅ dsa₂. 25 Dsón'₂ juá'₅ jniá₂, tsá₃ ma₃lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂guɨ'₅₄ guë́₄ táng₃ vino ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guɨ'₄ táng₃ caun₂ vino 'mɨ́₂ co₂lë₅ quiang'₅₄ 'nia'₂ ja₁gon₂ Diú₄.

Ca₂juá'₂ Jesús a₂tsá₃ tion₃ Pe₄ a₂cuɨg₂₃

(Mateo 26:30-35; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38)

26 Jme₁ca₂lë₃ 'ë₂₃ jme₂juɨin'₂ Diú₄, jaun₂ guë́₄ i₃léin₂ juɨ₅ Má'₂ Olivos. 27 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ tiá'₃ jén₂ 'au'₂, 'ág'₁ 'nia'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂; ia₁ rë₂ton₅ ne₄ Si₂ ja₁juá'₂: “Jŋɨ́'₄ jniá₂ dsa₂ i₂jŋia₅ já'₂ cha'₂, jaun₂ já'₂ cha'₂ në́₃ dsɨ₃léin₂ tsɨ₁rë₂jain₅₄.”† 28 La₁ cang₂ jë₁ma₂ca₂jeng'₅₄ táng₃, nei₅₄ jniá₂ jŋiág₅ juɨ₅ Galilea lia'₂ con'₂ guë́₄ 'nia'₂.

29 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―O₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨ́ng'₃, la₁ jniá₂, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ 'ag₅₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ₃.

30 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, a₂'uë₂ në₃, né'₃ a₂'ó₃ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂‡ të₁guí₄ dsó₂, hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ chéng'₅ tsá₃ tóng'₄ ta₁'nɨ₅ ráun₂ a₂cuɨg'₂ jniá₂.

31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pe₄:

―O₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂dsau₃ jniog₄ co₂lë₅, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'ɨ́n₄ jniá₂ 'ne₂.

Le₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄ ján₃.

Ca₂chi₃lén'₂ Jesús Diú₄ caun₂ ja₁chei₂ Getsemaní

(Mateo 26:36-46; Lucas 22:39-46)

32 Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ caun₂ ja₁chei₂ Getsemaní. Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Ja₁lá₃ tián'₂ 'nia'₂, të₁lia'₂ i₁chi₁leng'₄ Diú₄.

33 Jaun₂ ca₂jŋiai₃ Pe₄, Jacobo, Juan₅₄ në́₃. Jaun₂ ca₂rë₃lióg₃ ca₂tá'₂ quian₅ o₂i₁ dsɨ₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 34 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂ún₂ i₂quiain'₅₄:

―'Ŋio₅ lɨn₃ quian₅₄ o₂i₁ dsɨ₅, ca₂lia'₂ jmá'₃ le₃jóng₂ të₂në₃. Ja₁lá₃ tián'₂ 'nia'₂ jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄.

35 Ca₂juɨg₄ bá₄ ca₂ŋó₃ guë́₄ ne₄ juɨ₅. Ja₁jaun₂ ca₂tóin₂ të₂ 'uë₃, ca₂mɨ₃ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄, jua'₅₄ lé₂ bá₄ le₃lé₂ a₂tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂ uɨg₅ 'e₂ niog₅ dsɨ₃ŋɨ́i₂ hora jaun₂. 36 Të₃jë₄ chi₂léin'₂ Diú₄, ca₂juá'₂:

―Abba,§ Tia₅₄ quiáng₃, ca₂le₃jë́₃ bá₄ lé₂ le₃jmó'₂ 'ne₂. Lio₄ jniá₂ 'e₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́g₂ në₃. La₁ tsá₃ juɨ₁le₅₄ con'₂ 'nio₃ jniá₂; juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂.

37 Jaun₂ ca₂dsiáin'₃ táng₃ ja₁tián'₄ 'éi₂, la₁ le₁güɨ́n₃ bá₄ 'éi₂ tiáin'₅ në́₃. Jaun₂ ca₂të́'₃ Pe₄, ca₂juá'₂:

―¿Rë₁güɨ́n'₃ bá₄ 'ne₂, Si₂mu₅₄? ¿Tsa₁ tiang'₃ jua'₅₄ caun₂ hora bá₄ jme₁jniog'₂ guë́₄ ne'₅₄? 38 Jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄, chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄, ia₁jaun₂ tsá₃ tsɨ₃sén'₂ 'nia'₂ dso₄. Dsón'₂ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ́₅ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, la₁ nɨ₁ŋɨ'₁ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'uan₅₄.

39 Jaun₂ ŋó₃ bá₄ táng₃ i₁chi₂i₁lein'₄ Diú₄. Ján₃ bá₄ jág₁ le₂jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃. 40 Jaun₂ guáin'₃ táng₃ ja₁tián'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, la₁ le₁güɨ́n₃ bá₄ táng₃ 'éi₂ tiáin'₅, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ma₂i₁güɨ́in₃. Jaun₂ tsá₃ 'e₂ ŋi₅ ŋag₃. 41 Jaun₂ jme₁dsiáin'₃ táng₃ ja₁tián'₄ 'éi₂ jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂? ¿Lia'₂ ma₂tián'₅ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ le₁güɨ́ng'₃? Co₂në₅ bá₄ në́₃. Ca₂të́₂ bá₄ hora në́₃. Ŋí₂ 'nia'₂. Ma₂rë₂jɨn'₅₄ bá₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄. 42 Nau₂ 'nia'₂ në́₃, ma₃, ia₁ në₅ ma₂já₅ i₂jáng'₂.

Ma₂le₁te₂ dsa₂ Jesús

(Mateo 26:47-56; Lucas 22:47-53; Juan 18:2-11)

43 Dsɨ₂juɨ₅ të₃jë₄ dsia₂₃ jág₁ jaun₂, ca₂dsióg₃ Judas, i₂lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂. Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ja₂lén₂ quiong'₅₄ qui₂le₁quian₅ ŋi₁tág₂, i₂le₁quian₅ nɨ₁'ma₂ në́₃, i₂chen₄ quián₅ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ të₅juá'₅, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ në́₃. 44 Jaun₂ Judas në́₃, ia₁ ma₂ca₂jmo₃ bá₄ jág₁ le₂jŋiá₅ 'e₂ léi₄ jmo₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jáng'₂, jme₁ma₂juá'₂: “I₂chen'₄ jniá₂ quió'₅, i₂'éi₂ bá₄ jma'₅₄ 'nia'₂, jaun₂ të'₅₄ 'nia'₂, lë́₅ 'í₁.”

45 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁dsióg₃ Judas, ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Të₅! ―Jaun₂ ca₂chen'₃ quió'₅. 46 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jŋau'₃ dsa₂, ca₂tág₃.

47 La₁ jan₂ i₂jme₁chén'₄ cau₅ në́₃, ca₂dsi₂ ŋi₁tág₂, ca₂ti₃ caun₂ rë₂gua₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ quián₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. 48 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―¿Dsa₂ 'ang₂ lɨ́ng₅, 'e₂ ja₂nó'₅ 'nia'₂ le₁quian'₄ ŋi₁tág₂, 'ma₂ në́₃, a₂të'₅₄ jniá₂? 49 Jua'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ 'eng₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂, jme₂tɨ́ng₁ dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅, tsá₃ ma₂ca₂chong'₂ guë'₂ 'nia'₂ ja₁jaun₂. La₁ lë́₂ le₂në₅, ia₁jaun₂ le₃ti₃ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂.

50 Jaun₂ qui₂ca₂cuɨng₃ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂téin₂ bá₄ Jesús.

Dsó₂ i₂ca₂cuɨng₃ të₃rë₂ŋɨ́₅

51 Të₃jë₄ jaun₂, ŋó₃ jan₂ dsó₂ rë₂bóin'₅ caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃, 'ein₂₃ Jesús. 52 Jaun₂ jme₁ca₂jŋau'₃ dsa₂, la₁ ca₂lóin₂ bá₄, jmá'₃ tsɨ₁'mɨ'₂ bá₄ ca₂lɨ́'₃ dsa₂. Jaun₂ ŋái'₃ bá₄ të₃ rë₂ŋɨ́i₅.

Ma₂chén'₅ Jesús ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅

(Mateo 26:57-68; Lucas 22:54-55, 63―71; Juan 18:12-14, 19―24)

53 Jaun₂ ca₂tág₃ dsa₂ Jesús i₁jo₅₄ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄, jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄, të₅juá'₅ në́₃. 54 Pe₄ në́₃ ca₂ŋó₃ uɨ́ng₂ të₂quɨ́in₃ 'ein₂₃ Jesús ca₂të₂ i₁dsi₅ quió'₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. Ja₁jaun₂ ca₂guá₂ cau₅ si₂ quiain'₅₄ 'lióg₂, ca₂jme₃dsioin'₂.

55 Jaun₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, qui₂ca₂'náu'₃ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ bóin'₂ dso₄ Jesús ia₁jaun₂ jŋag'₃. La₁ tsá₃ dso'₂ guë'₂ juɨ₅ 'e₂ dso₄ jme₃cáu'₂, 56 ia₁ juɨn₅ i₂qui₂ca₂jmo₃ jág₁ të₂jág₁ a₂bóin'₂ dso₄ Jesús, la₁ tsá₃ të₃tsɨ'₅₄ guë'₂ jág₁ quió'₅ tioin'₅₄. 57 Jaun₂ i₂lɨn₅₄ në́₃ qui₂ca₂nau₂ ca₂jmo₃ jág₁ të₂jág₁ a₂'nɨi₂₃ Jesús, ca₂juá'₂:

58 ―Ma₂néi₁ jnia'₅₄ juá'₂ i₂në₅: “A₂'éng₄ guá'₅ templo a₂ca₂jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄ jmóg'₄ táng₃ 'ŋió₃ caun₂ guá'₅ siá'₂, on₃jua'₅₄ lia'₂ lë́₅ guá'₅ në₅ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.”

59 On₃ guë'₂ quian'₅₄ jág₁ jaun₂ ca₂lɨ́'₃ jág₁ rë₂.

60 Jaun₂ ca₂nau₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ të₃jë₄ tioin'₅₄ jaun₂, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús ca₂juá'₂:

―¿Tsa₁ 'e₂ ŋag'₅₄ 'i₁caun₂? ¿I₂'e₂ bá₄ jág₁ në₅ jme₂cáu'₂ dsa₂ quiang'₂?

61 La₁ tei₄ bá₄ ca₂nau₂ Jesús, tsá₃ ma₃'e₂ ca₂ŋag₃. Con'₂ siá'₂ ca₂ŋag₃ táng₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄, ca₂juá'₂:

―¿Dsón'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁, Ja₁ŋi'₅₄ I₂jŋió₅?

62 Jaun₂ guë́₄ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₅, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅. Ján₃ bá₄ të₃ ne'₅₄ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁guá₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅ i₂'uan'₂, jaun₂ ján₃ bá₄ jag'₅₄ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁jŋiói'₂ táng₃ jë₄ jnei₅ guei'₅₄.

63 Jaun₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ në́₃, jme₁ca₂nág₂ jág₁ jaun₂, ca₂chein₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ 'ŋiog₅,* jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ guë́₄ jmá'₃ jág₁ 'lióng₂ 'niog₂ jniog₄ jua'₅₄ a₂jáng'₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ jág₁ dsau₅? 64 Ma₂në₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ a₂ma₂në₂juá'₂ i₂në₅ 'ɨin₂₃ Diú₄. ¿'A₂ lia'₂ juá'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂juá'₂ tioin'₅₄, ca₂tɨ́in₂ jóin₂ bá₄.

65 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ i₂lɨn₅₄ qui₂ca₂'ŋéi₃ quió'₅ Jesús, qui₂ca₂lio₃ dsa₂ dsɨ₂ne₅₄, jaun₂ qui₂ca₂jnó₂ në́₃ tioin'₅₄, jaun₂ juá'₂:

―¡Dsi₄ jág₁ jua'₅₄ 'ein₂ në₂quein₃ quiáng'₂!

Chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, ján₃ bá₄ qui₂ca₂cuë₃ ja'₂ tioin'₅₄.

Tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús

(Mateo 26:69-75; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-18, 25―29)

66 I₁dsi₅ ca₁'né₄ 'uë₃ bá₄ jme₁guá₄ Pe₄. Jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄, 67 jaun₂ ca₂jɨ́in₂ Pe₄ guá₅ jme₂dsioin'₂, jaun₂ ca₂jág₂ 'io₅₄ tiá₂, ca₂juá'₂:

―¿Ján₃ guë'₂ jme₁quian'₄ 'ne₂ Jesús Nazareno ó₃?

68 La₁ tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄.

―Tsá₃ guion₅₄, on₃ guë́₄ ŋɨ́g'₂ 'e₂ a₂juá'₂ 'ne₂.

Jaun₂ ca₂nau₂ Pe₄ ca₂o₃'ɨ́in₃ ca₂i₁nau₂ të₂le₃ ca₁'né₄ ja₁lë́₄ corredor. Të₃jë₄ jaun₂ ca₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂. 69 Con'₂ siá'₂ ca₂jág₃ táng₃ 'io₅₄ ca₂jɨ́in₂ Pe₄, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Jan₂ rɨn'₅₄ 'éi₂ bá₄ në₅.

70 La₁ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄. Jme₁co₂lág₂ jaun₂, dsa₂ i₂tián'₅ quian'₅₄ Pe₄ ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ rɨn'₅₄ 'éi₂ bá₄ lɨ́ng'₅, ia₁ ján₃ bá₄ Galilea chang'₂.

71 Jaun₂ në́₃, Pe₄ ca₂'ɨin₃ Diú₄ ca₂mɨ₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ 'e₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂, ca₂juá'₂:

―¡Tsá₃ cuɨ́ng₅ dsa₂ i₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂!

72 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂'o₃ táng₃ të₁guí₄ dsó₂ a₂ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂. Jaun₂ guë́₄ në́₃ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ Pe₄ a₂ca₂juá'₂ Jesús le₂jŋiá₅: “Né'₃ a₂'o₃ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂ të₁guí₄ dsó₂, hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ chéng'₅ tsá₃ tóng'₄ ta₁'nɨ₅ ráun₂ a₂cuɨg'₂ jniá₂.” Jme₁ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ jág₁ në₅, jaun₂ guë́₄ ca₂'o₃ 'ŋio₅ lɨn₃.

15

Chén'₅ Jesús ne₄ Pilato

(Mateo 27:1-2, 11―14; Lucas 23:1-5; Juan 18:28-38)

1 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁jnia₃ táng₃ jaun₂, ca₂ŋɨ'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ të₅juá'₅, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂lɨ́n₅ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃. Qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁. Ca₂'néi'₂ Jesús tioin'₅₄, jaun₂ ca₂i₁jiog₃ ne₄ Pilato. 2 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pilato:

―¿Dsón'₂ lɨ́ng'₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Le₂në₅ bá₄, juɨ₁lia'₂ juá'₂ 'ne₂ në₅.

3 Jaun₂ caun₂ qui₂ca₂'nag₃ guë́₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ 'lióng₂ ne₅₄ dso₄ ca₂bóin'₂ Jesús. 4 Jaun₂ con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂ŋag₃ Pilato ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―¿Tsa₁ a₂ŋag'₅₄? Në₅ bá₄ nag'₂ 'ŋiag'₂ 'lióng₂ dso₄ a₂bóg'₂ dsa₂.

5 La₁ tsá₃ ma₃'e₂ ca₂ŋag₃ Jesús 'i₁caun₂. Jaun₂ jë́₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ Pilato.

Ca₂o₃'ág₃ 'éi'₃ a₂jón₂ Jesús

(Mateo 27:15-31; Lucas 23:13-25; Juan 18:38--19:16)

6 Jmɨg₄ jaun₂ jme₁chí'₄ tag₄ a₂lióin₂ ca₂le₃jë́₃ ŋi₂ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ né'₃ 'má₃, jme₁të₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, 'ein₂ ca₂'ɨn₃ dsa₂ juɨg₂ i₂lión₂. 7 Jaun₂ jme₁'en₅₄ né'₃ 'má₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Barrabás, quian'₅₄ dsa₂ i₂ma₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ jme₁ca₂nau₂ 'nei₂. 8 Jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂ juɨg₂ ca₂tsɨ́'₃ Pilato a₂jmo₃ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅. 9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ juɨg₂:

―¿'Niog'₂ 'nia'₂ lon₄ jniá₂ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

10 Ia₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Pilato 'ŋiog₅ a₂'iog₅₄ uɨg₅ dsɨ́₅ bá₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ ca₂jɨ́in'₂ Jesús ne₅₄. 11 La₁ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ në́₃ ca₂toin'₂ jág₁ dsa₂, jaun₂ tóin'₃ co₂mɨ'₅₄ a₂mɨ₃ lión₂ Barrabás bá₄. 12 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ juɨg₂:

―¿'E₂ guë'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ jmo₅₄ jniá₂ quian'₅₄ i₂të'₂ 'nia'₂ rag₅₄ quiáng'₂?

13 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ juɨg₂ co₂mɨ'₅₄ tioin'₅₄, ca₂juá'₂:

―¡Tióin₃ cróg₄!

14 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pilato:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄? ¿'E₂ guë'₂ dso₄ ma₂'náu₂?

La₁ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂tóin'₂, ca₂juá'₂:

―¡Tióin₃ cróg₄!

15 La₁ Pilato në́₃, ia₁jaun₂ dsɨ₃lén₂ dsa₂ tei₄, ca₂lióin₂ bá₄ Barrabás i₂mɨ₅ dsa₂ lión₂. Jme₁ma₂në₂dsí₃ Pilato 'éi'₃ a₂bán₂ dsa₂ Jesús, jaun₂ ca₂jáng'₂ o₄gú₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂ tion₃ cróg₄.

16 Jaun₂ ca₂tág₃ 'lióg₂ Jesús të₂le₃ i₁dsi₅ ne₄ta₁, (co₂'nió'₄ caun₂ ja₁chei₂ Praetorio), jaun₂ ca₂ŋɨ́'₂ 'lióg₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄. 17 Jaun₂ ca₂quei'₃ dsa₂ caun₂ capa 'uɨ'₃,* jaun₂ ca₂jmo₃ caun₂ corona quian'₅₄ chi₁uɨ́ng₃ taun₅, ca₂tó'₂ mɨ₂dsi₄ Jesús. 18 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂cuag₃ Diú₄ tioin'₅₄, ca₂juá'₂:

―¡Sian'₃ 'ne₂ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos!

19 Jaun₂ qui₂ca₂bá₂ mɨ₂dsi₄ Jesús quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ ta₅, qui₂ca₂'ŋéi₂ në́₃ tioin'₅₄, qui₂ca₂chi₃jné₃ në́₃, a₂jme₂juag'₂. 20 Jme₁ca₂lë₃ a₂lë₁co₂jmóg'₂ jaun₂, ca₂dsein₂₃ táng₃ Jesús tsɨ₁'mɨ'₂ 'uɨ'₃ a₂jme₁ca₂quei'₃. Jaun₂ ca₂quei'₃ táng₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ a₂jme₁qui'₂. Jaun₂ guë́₄ ca₂jŋiai₃ Jesús a₂dsɨ₃tion₃ cróg₄.

Ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús

(Mateo 27:32-44; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27)

21 Jaun₂ ca₂chi₃quiáin₂ jmɨg₄ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ juɨ₅ jón'₅ ja₁nau₂, i₂chen₂ Si₂mu₅₄ i₂chan₂ juɨg₂ Cirene, i₂lɨ́n₅ jmei₂ Alejandro quian'₅₄ Rufo, a₂cán₂ 'éi₂ cróg₄ quió'₅ Jesús.

22 Jaun₂ ca₂jŋia₃ dsa₂ Jesús caun₂ ja₁chei₂ Gólgota, (co₂'nió'₄ jein₅ jág₁ chei₂ Dsɨ₂con'₂ Nɨ₁mu₅ Mɨ₂dsi₄ 'Lag₄.) 23 Jaun₂ ca₂jén'₃ ne₄ Jesús vino a₂rë₂cón'₅ quian'₅₄ mirra, la₁ tsá₃ ca₂gue₃ 'éi₂. 24 Jaun₂ guë́₄ ca₂tion₃ cróg₄. Dsɨ₂'lióg₂ guë'₂ në́₃ ca₂jmo₃ dsióg₁ tsɨn'₅₄ Jesús, ca₂co₃ o₁ne₄ 'ein₂ lí'₂.

25 Con'₂ hora ŋí₁ ŋi₃ të₂ o₃'iog₂,† ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄. 26 Jaun₂ ca₂tióng₃ letra dsi₄ cróg₄ co₂'nió'₄ a₂juá'₂ 'e₂ dso₄ a₂bóin'₂ Jesús, a₂juá'₂: “RAG₅₄ QUIÁN₅ DSA₂ JUDÍOS.” 27 Ján₃ bá₄ ca₂tioin₃ guë́₄ on₃ dsa₂ 'ang₂ co₂lë₅ quiong'₅₄, jan₂ të₂le₃ gu₂ ne₁, jan₂ guë'₂ të₂le₃ gu₂ jen₅.‡

29 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂qui₂ca₂ŋɨ́₃ juɨ₅ jaun₂ qui₂ca₂jnáu'₂ jág₁ uɨg₅, qui₂bí₂ dsi₅₄, ca₂juá'₂:

―Ia₁, ¿on₁ 'ne₂ i₂juá'₂ a₂'éng'₄ guá'₅ con'₂ siá'₂ tɨng'₂ jmog'₅₄ táng₃ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄? 30 Në₃ në́₃, lion₄ 'ŋiag'₂, ja₁tong'₂ në₅.

31 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ a₂lë₁qui₂co₂jmóg'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ të₅juá'₅, dsia₂₃ jág₁ qui₂tsɨ́'₅ rɨin'₅₄, juá'₂:

―Ca₂lióin₂ bá₄ i₂sián'₂, la₁ 'ŋiog₅ bá₄ tsá₃ lé₂ le₃lióin₃. 32 Juɨ₁sión₄ cróg₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ në₅, i₂juá'₂ lɨ́n₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel, ia₁jaun₂ të₅₄ ne₄ jniog₄, ia₁jaun₂ le₃'éin₂.

Le₂jiog₅ dsa₂ i₂le₁ton₅ quian'₅₄ Jesús qui₂ca₂juá'₂ uɨg₅.

Ca₂jon₃ Jesús

(Mateo 27:45-56; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30)

33 Jme₁ca₂të́₂ dsi₃ŋí'₃,§ ca₂'ág₂ nei₂ le₂con₂ 'uë₃ jaun₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅ të₂le₃ ca₂'láu₂.* 34 Hora jaun₂, ca₂'ŋia₂ guë́₄ Jesús jág₁, ca₂juá'₂ tiá₂:

―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―co₂'nió'₄ a₂juá'₂: Diú₄ quiáng₃, Diú₄ quiáng₃, ¿'e₂ lë₃ ma₂në₂téi'₃ jniá₂?.†

35 I₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁tión₂ cau₅ jaun₂ ca₂nág₂, jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―¡Nei₂! Elías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂ të́'₂.

36 Jaun₂ në́₃ ŋó₃ jan₂ co₂chi'₅₄ i₁quian₅₄ caun₂ nɨ₁jau₂ guion₅ jmɨg₂. Jaun₂ ca₂guioin₃ vino dsi'₃. Jaun₂ ca₂chi₃dsí₂ nei'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ ta₅, jaun₂ ca₂jén'₃ ne₄ Jesús ia₁jaun₂ jme₁'ɨ́n'₂. Jaun₂ juá'₂:

―O₁ne₄ chi₂jua'₂ jiá₃ Elías jaun₂ sió₂ quió'₅.

37 Cón'₂ bá₄ ca₂'ŋióg₂ guë́₄ Jesús tiá₂ lɨn₃, co₂tan₅₄ ca₂join₃. 38 Hora jaun₂ dé₄ dsón'₂ co₂dsia₅ ca₂chen₃ ca₂të₂ guei'₅₄ ca₂të₂ 'uë₃ ca₂lë₃ tɨn₃ tsɨ́n'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ pa₁ a₂jme₁'ei₅ dsi₂néi₂ guá'₅ templo. 39 Jaun₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ i₂jme₁chén'₄ cau₅ cróg₄, jme₁ca₂jág₃ 'a₂ lia'₂ ca₂jon₃ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ bá₄ jme₁lɨ́n₄ dsa₂ në₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

40 Jaun₂ bá₄ jme₁tión₂ i₂lɨn₅₄ 'io₅₄, jág₅ uɨ́ng₂ ján₃. Jë₄ jaun₂ jme₁chén'₄ María chan₂ Magdala, quian'₅₄ María chog₅₄ i₂chen₂ José, quian'₅₄ i₂chen₂ Jacobo‡ i₂lɨ́n₅ i₂me'₂ guë́₄, quian'₅₄ guë́₄ jan₂ i₂chen₂ Salomé. 41 'Io₅₄ 'éi₂ ma₂ja₂léin₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Galilea jme₂ti₃ ne₄ Jesús. Juɨn₅ bá₄ guë́₄ 'io₅₄ sián'₂ i₂ma₂ja₂lén₂ 'ein₂₃ Jesús të₂ Jerusalén.

Ca₂'on₃ Jesús

(Mateo 27:57-61; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42)

42 Jme₁ca₂tó'₂ nei₂ jmɨg₄ jaun₂, tion'₅₄ dsa₂ jmo₂₃ co₂jŋia₅₄ juɨ₁lia'₂ 'ióg₃ jmɨg₄ jŋió₅. 43 Jaun₂ ca₂dsióg₃ José i₂chan₂ Arimatea, i₂lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ dsen₅₄ i₂quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅. Ia₁ 'éi₂ ján₃ jme₁chi₁jŋia₂₃ a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ a₂guá₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. Jaun₂ ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅ në́₃, ŋó₃ ja₁con₂ Pilato, ca₂i₁mɨi₁₂ 'lag₄ Jesús. 44 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ Pilato jme₁ca₂nág₂ a₂ma₂jon₅ Jesús, jaun₂ ca₂të́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ ca₂ŋag₃ chi₂jua'₂ dsón'₂ ma₂join₂₃. 45 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ ca₂juá'₂ 'lióg₂, “Dsón'₂ bá₄ le₂jaun₂ ma₂ca₂lë₃”, jaun₂ ca₂jɨ́in'₂ 'lag₄ o₄gú₃ Së́₄ 'éi₂. 46 Jaun₂ Së́₄ në́₃ ca₂i₁lia₅ 'mɨ'₂ tióg₃; quian'₅₄ a₂jaun₂ ca₂lioin₃ 'lag₄ Jesús jme₁ca₂sió₂ cróg₄. Jaun₂ ca₂to'₂ 'ŋió'₃ tau₂ 'ŋio₅ a₂jme₁ma₂lë́₅ dso'₂ nɨ₁'lau₂. Jaun₂ ca₂mói₂ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ 'ɨ́₂ pa₁, ca₂jne₃ 'o₄ tau₂ 'ŋio₅. 47 Jaun₂ María i₂chan₂ Magdala quian'₅₄ María chog₅₄ José, ca₂të́₂ ne₅₄ ja₁ca₂'on₃ Jesús.

16

Ca₂jen'₅₄ Jesús

(Mateo 28:1-10; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10)

1 Le₃ca₂gú'₃ jmɨg₄ jŋió₅, jaun₂ María i₂chan₂ Magdala quian'₅₄ María chog₅₄ Jacobo,* quian'₅₄ guë́₄ jan₂ i₂chen₂ Salomé, ca₂i₁lia₅ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ a₂jme₁dsɨ₃tsáng₃ nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄ Jesús. 2 Jaun₂ le₁né₃ guë́₄ jme₁jnia₃ jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ semana, ca₂i₃léin₂ ja₁chi₁'on₅ Jesús, ca₂dsi₃léin₂ con'₂ ma₂'en₅ ca₂la₂ 'iog₂. 3 Jaun₂ dsia₂₃ jág₁:

―¿'Ein₂ jme₃'o₅₄ jniog₄ mói₂ cau₅ nɨ₁cang₁ a₂chi₁jnɨ₅ 'o₄ tau₂ 'ŋio₅?

4 La₁ jme₁ca₂jág₃ në́₃, jua'₂ ma₂rë₂mu₅, cau₅ bá₄ ma₂chí'₅. Ia₁ a₂jme₁pa₁ lɨn₃ bá₄ nɨ₁cang₁. 5 Jaun₂ ca₂i₃toin'₅₄ 'ŋió'₃, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ chi'₂ i₂qui'₂ 'mɨ'₂ chen'₅₄ tiog₂, guá₅ të₂le₃ gu₂ ne₁ ja₁i₃léin₂ jaun₂. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'io₅₄ në́₃. 6 La₁ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―Tsá₃ juɨ₁dsi₂gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂. A₂'na'₂ Jesús bá₄ 'nia'₂ i₂niog'₅₄ i₂ca₂jon₃ ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄. La₁ ma₂ca₂jein'₅₄ bá₄. Tsá₃ 'éi₂ chan₂ ja₁lá₃. Në₅ jag₄ 'nia'₂ ja₁ca₂quio₅ dsa₂. 7 Jaun₂ o₂nó'₅ 'nia'₂ o₂chei'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, Pe₄ në́₃, a₂ma₂'ein₅₄ juɨ₅ ŋó₅ jŋiái₅ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'nia'₂ juɨ₅ Galilea. Ja₁jaun₂ o₁jɨin'₄ 'nia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ ma₂ca₂juá'₂.

8 Jaun₂ ca₂'uɨin₂ tau₂ 'ŋio₅ i₃lein₃ cuɨng₂₃, dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ jlein₂₃. Tsá₃ 'ein₂ ca₂tsɨ́'₃ le₂'i₄ juɨ₅, ia₁ a₂gó'₅ bá₄ i₃lein₃.

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ dsa₂ quiáin₅.†

(Juan 20:11-18)

9 Jaun₂ të₂le₃ o₂'iog₂ jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂rë₃lióg₃ semana a₂ca₂jein'₅₄ jaun₂, ca₂jme₃jniai₂₃ le₂'uɨg₅₄ ne₄ María chan₂ Magdala, i₂ca₂'uɨ́n'₂ Jesús guion₃ je₂na'₅₄ quió'₅ le₂jŋiá₅. 10 Jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂i₁chi'₄ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Jesús. 'Éi₂ në́₃, tioin'₅₄ 'lia'₂ dsɨ́₅, quɨ'₂-'o₂₃ bá₄. 11 Jme₁ca₂nág₂ juá'₂ 'io₅₄ a₂ma₂chan₂ táng₃ Jesús, ia₁ ma₂në₂jág₂ 'io₅₄, la₁ tsá₃ 'ein₂ ca₂rë₃'én₂ guë'₂ jág₁ jaun₂.

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ on₃ dsa₂ quiáin₅

(Lucas 24:13-35)

12 Cang₂ jaun₂ táng₃ ca₂jme₃jnia₅ Jesús le₂siá'₂ ne₄ on₃ dsa₂ 'éi₂ quiáin₅, ja₁jme₁i₂nioi₅₄ ja₁nau₂. 13 Jaun₂ ca₂i₃lein₃ táng₃ ca₂i₁chi'₄ rɨin'₅₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'ein₂ rɨin'₅₄ ca₂rë₃'én₂ jág₁ a₂dsia₅ 'éi₂.

Ca₂chen₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂lë́₂ guë́₄

(Mateo 28:16-20; Lucas 24:36-49; Juan 20:19:23)

14 Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂jme₃jnia₅ Jesús jɨn₄ ta₁guia₃-ján₃ con'₂ i₂jme₁tén₄ guë́'₅. Jaun₂ ca₂jí₂ ia₁ 'e₂ lë₃ ŋɨ́₄ lë₃ cang₄ dsi₅₄, tsá₃ 'éin₂ a₂juá'₂ rɨin'₅₄ i₂ma₂ca₂të́₂ ne₄ a₂ma₂ca₂jein'₅₄ táng₃.

15 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃, o₂'ë́₃ jɨn₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jág₁ dse₃. 16 I₂'én₂, i₂jŋó₂ jmɨg₂ në́₃, lióin₂, tɨ́in'₄ bá₄. I₂tsá₃ 'én₂ në́₃, le₃chain₂ tioin'₅₄ 'éi'₃ a₂dsɨ₃'éin₂. 17 Jaun₂ léi₄ la₂ jme₃quian'₅₄ dsa₂ 'én₂. Të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quió₃ jniá₂, 'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄, ton'₂ dsia₃ dsa₂ jág₁ jmei₅ 'mɨ́₂ në́₃. 18 Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂jŋa'₃ dsɨ₂mɨ'₂, o₃ 'ein₂ ca₂'ɨn'₃ mɨ́₅ 'lɨg'₅₄, la₁ tsá₃ 'e₂ jén'₄. Qui₂quiog₃ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ dso'₅₄, jaun₂ 'lión₂ bá₄ dsa₂.

Ca₂uɨ́g₂ Jesús guei'₅₄ i₂juɨg₃

(Lucas 24:50-53; Hechos 1:6-11)

19 Jme₁ma₂lë₅ juá₂ Te₁gui'₅₄ Jesús le₂në₅, jaun₂ guë́₄ ca₂roin'₂ ŋái'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jaun₂ ca₂guá₂ të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅ Diú₄. 20 Cang₂ jaun₂, dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃, ca₂'uɨin₂ i₁lein₅₄ ca₂le₂con₂ juɨg₂ i₁'ë́₄ jág₁. Jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesús ca₂cuë₃ bí₂, ca₂jmo₃ léi₄ a₂dsón'₂ dsau₅ jág₁ quió'₅, të₂le₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ léi₄ juë'₂ a₂qui₂ca₂jmo₃ dsa₂ quiáin₅.

Co₂në₅.

* 1:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.”

† 1:2 Malaquías 3:1.

‡ 1:3 Isaías 40:3.

§ 1:5 lit. “ca₂tióg₃ Juan₅₄ jmɨg₂”

* 1:9 lit. “ca₂tióg₃ Juan₅₄ ca₂tiáin₂ jmɨg₂ Jesús.”

† 1:24 o₃, “i₂chan₂ Nazaret.”

‡ 1:44 'Éi'₃ quió'₅ Moisés: 'Í₂ Levítico 14.

* 2:14 Leví i₂të́'₂ Mateo ján₃.

† 2:25 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Samuel 21:6.

* 3:15 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “a₂jme₃'lióin₂ dsa₂ dso'₅₄.”

† 3:18 cananista: partido quió'₅ dsa₂ i₂'nio₃ táun₂ 'uë₃ 'éi'₃ quió'₅ Roma. Jma₃quén₅ ca₂quioin₃ le₃on₃ Si₂mu₅₄ 'éi₂, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ mei'₂ tsá₃ ca₂ne₅₄ a₂chein₂.

* 4:12 Isaías 6:9-10.

† 4:25 lit. “Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cha₂ quió'₅, ŋei₂; la₁ i₂tsá₃ cha₂ quió'₅ në́₃, le₂jiog₅ a₂cha₂ quió'₅, jŋia'₃.”

‡ 4:29 lit. “'Uë₃ bá₄ lia'₂ lë́₅, jaun₂ bá₄ rau₂. Le₂'uɨg₅₄, tag₄ de'₂ jŋiá₅ 'ia₂; ŋó₅ jaun₂ 'ia₂ mɨ́'₂. Ŋó₅ jaun₂ tó'₅ mɨ́g₂ mɨ́'₂ trigo. Jë₁ma₂ca₂ron₂, jaun₂ guë́₄ dsɨ₂cag'₅₄ dsa₂ quian'₅₄ ŋí₁ hoz; ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂rau₂.”

§ 4:31 mostaza: On₃jua'₅₄ mɨ₂jáng'₅ a₂cuɨ́'₅ dsa₂ go₄ jniog₄; caun₂ nɨ₁'ma₂ dsón'₂ jaun₂ a₂të́'₂ të₅sí₃ Brassica nigra.

* 5:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “'uë₃ Gerasa.”

† 5:9 griego: legión

* 6:11 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ i₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, tsá₃ jua'₅₄ ŋɨ́₄ uɨg₅ gue₃ dsa₂ jme₁chan₂ Sodoma quian'₅₄ Gomorra, con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂tsá₃ guen₅ 'nia'₂.”

† 6:25 lit. “rë₂dsɨ́₂ ne₄ caun₂ nɨ₁ŋí₁ charola.”

‡ 6:30 griego: apóstolous.

§ 6:49 griego: fantasma.

* 7:2 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “jaun₂ lë₃ ca₂chi₂ca₂'ag₃.”

† 7:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “nɨ₁taza, nɨ₁dsɨg₁, nɨ₁ŋí₁ në́₃.”

‡ 7:7 Isaías 29:13.

§ 7:8 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “juɨ₁lia'₂ a₂qui₂rang'₂ 'nia'₂ nɨ₁dsɨg₁, nɨ₁vaso a₂'ág'₂ jmɨg₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ cosa a₂qui₂jmo'₂ 'nia'₂ në́₃.”

* 7:10 Éxodo 20:12; Deuteronomio 5:56.

† 7:10 Éxodo 21:17; Levítico 20:9.

‡ 7:15 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 16 bá₄ ján₃, a₂juá'₂: “Ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, nei₂ 'nia'₂.”

§ 7:24 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “quian'₅₄ Sidón.”

* 8:34 lit. “juɨ₁quian₅₄ cróg₄ quió'₅.”

* 9:29 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “a₂chi₂len'₂ dsa₂ Diú₄, a₂jme₂'ɨin₅₄ në́₃.”

† 9:43 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 44, ja₁juá'₂ co₂rë₂ quian'₅₄ versículo 48.

‡ 9:45 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 46, ja₁juá'₂ co₂rë₂ quian'₅₄ versículo 48.

§ 9:48 Isaías 66:24.

* 9:49 lit. “Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ 'nió'₅ le₃ŋi'₅₄ quió'₅ quian'₅₄ si₂.” 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Pedro 1:7; 4:12.

* 10:8 Génesis 2:24.

† 10:19 Éxodo 20:12-6; Deuteronomio 5:16-20.

‡ 10:21 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Jmo₄ co₂jŋiag'₅₄ a₂jóng'₂,” (lit. quian₂ cróg₄ quiáng'₂), “'éin₃ jniá₂.”

§ 10:24 Cha₂ a₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂juá'₂ le₂la₂: “a₂dsi₁len₅ dsa₂ cha₂ cu₄ ja₁gon₂ Diú₄.”

* 11:9 lit. “Hosana”, a₂jein₅ jág₁ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo: “Lio₄ jnia'₅₄”, co₂'nió'₄ a₂qui₂mɨ₅ dsa₂ ne₄ Diú₄ a₂jiá₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅; la₁ cang₂ jaun₂ táng₃ ca₂jein₃ jág₁ a₂jme₂juɨn'₂ dsa₂ jan₂ dsa₂.

† 11:9 Salmo 118:25-26.

‡ 11:17 Isaías 56:7.

§ 11:17 Jeremías 7:11.

* 11:19 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “ca₂o₃'ɨ́in₃.”

† 11:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 26 ján₃, a₂juá'₂ le₂la₂: “Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ 'én'₅ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'én₂ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄”.

* 12:11 Salmo 118:22-23.

† 12:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ Deuteronomio 25:5-6.

‡ 12:26 Éxodo 3:6.

§ 12:30 Deuteronomio 6:4-5.

* 12:31 Levítico 19:18.

† 12:36 Salmo 110:1.

‡ 12:42 lit. “tɨn₃ ŋí₁ lepta.”

* 13:14 'Nio'₂ ja₁ton₅ Daniel 9:27; 11:31; 12:11.

† 13:23 o₃, “ŋí₂ 'nia'₂”.

‡ 13:25 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

§ 13:25 Isaías 13:10; 34:4.

* 13:30 o₃, “né'₃ a₂dsián₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ raza la₂.”

* 14:24 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 24:8; Jeremías 31:31-34; Hebreos 10:29; 13:20.

† 14:27 Zacarías 13:7.

‡ 14:30 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂.”

§ 14:36 Abba: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄: “Tia₅₄” quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo.

* 14:63 Jme₁chí'₄ tag₄ quió'₅ dsa₂ judíos jmɨg₄ jaun₂ a₂gág₅ dsa₂ nɨ₁tsɨn'₅₄ cuë₂₃ léi₄ jë₁ma₂'í₅ 'nei₂ dsɨ́₅, o₃ jme₁'i₄ quɨ'₂ dsɨ́₅.

* 15:17 Color 'uɨ'₃ juɨ₁lia'₂ 'mɨ'₂ a₂quɨ'₅₄ rag₅₄.

† 15:25 lit. “hora 'nɨ₅.”

‡ 15:27 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 28, a₂juá'₂ le₂la₂: “Jaun₂ le₂jaun₂ ca₂rë₃ti₃ con'₂ lë́₅ juá'₂ Si₂ quió'₅ Diú₄: ‘A₂jmá'₂ dsa₂ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ jë₁jmái'₂ dsa₂ i₂rɨn₂ dso₄” ’.” Isaías 53:12.

§ 15:33 lit. “hora jŋéi₂.”

* 15:33 lit. “hora ŋi₃.”

† 15:34 Salmo 22:1.

‡ 15:40 o₃, Santiago.

* 16:1 o₃, Santiago.

† 16:8 Chog₅₄ si₂ a₂lë́₅ gui'₅₄ guë́₄ tsá₃ le₁ton₅ versículos 9-20.

SAN LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Jág₁ Dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂tó'₂ San Lucas ne₄ Si₂

1

Jág₁ a₂ca₂rë₃lióg₃ Si₂ a₂ca₂jmo₃ San Lucas

1 Juɨn₅ bá₄ dsa₂ i₂qui₂ca₂nio₃ ne₄ ca₂can₃ ta₁ ca₂tó'₂ ne₄ si₂ ca₂le₃jë́₃ jág₁ 'a₂ lia'₂ dsón'₂ niog₅ ca₂lë₃ jë₄ quián₂ jnia'₅₄, 2 lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jme₃tag₅ dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ jme₁ca₂rë₃lióg₃, ton'₂ ca₂jme₃'o₅₄ ca₂'ë́₂ jág₁ dse₃. 3 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂, jniá₂ në́₃ ma₂cáun₃ 'í₁ dse₃ lɨn₃ 'a₂ lia'₂ ma₂já₅ jë₁le₂'uɨg₅₄, jaun₂ bá₄ lɨ́ng₂ dsi₂ten₅₄ a₂tó'₄ ne₄ si₂ la₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅, a₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'ne₂, gui'₅₄ Teófilo,* 4 ia₁jaun₂ ŋi'₅₄ dse₃ a₂dsón'₂ tí₅ jág₁ a₂ma₂ca₂rë₃tɨ́ng'₃.

'Ë́₂ jág₁ ángel quián₅ Diú₄ a₂le₃chan₂ Juan₅₄ i₂chon₃ dsa₂ jmɨg₂

5 Jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ Herodes rag₅₄ 'uë₃ Judea, jme₁chan₂ jan₂ jme₂dsa₂ i₂jme₁chen₂ Zacarías, i₂jme₁tén₄ le₃quió'₅ co₂nió'₃ jme₂dsa₂ quián₅ Abías. Dsa₂ mɨ́₂ quián₅ jme₂dsa₂ 'éi₂ në́₃ jme₁chen₂ Elisabet, i₂jme₁lɨ́n₄ tsɨ₁jon₂ quián₅ jme₂dsa₂ Aarón. 6 Le₃oin₃ jme₁lɨ́in₄ dsa₂ dsen₃ le₃ne₄ Diú₄, jme₁jme₂ti₃ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. A₂chain₂ le₂jaun₂ në́₃, tsá₃ 'ein₂ qui₂le₃bóg'₂ dso₄ jua'₅₄ 'e₂ dso₄ le₃bóg'₂. 7 La₁ 'i₁jan₂ guein₂ tsá₃ i₂ma₂ca₂rë₃chán₃ quiáin₅, ia₁ jme₁lɨ́n₄ Elisabet jan₂ 'io₅₄ quen₂. Jme₁ma₂cain'₅₄ ma₂guein'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jain₂ jain₂.

8 Co₂ráun₂, ca₂lë₃ jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂tɨn₅₄ jme₂dsa₂ i₂quian'₅₄ Zacarías a₂jme₃ti₃ ta₁ a₂tióin₂ ne₄ Diú₄, 9 a₂jmo₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅ quió'₅ jme₂dsa₂. Të₃jë₄ jmɨg₄ jaun₂, ca₂o₃ág₃ jág₁ ca₂tɨ́n₂ Zacarías, a₂'í₂ dsi₂néi₂ ja₁jŋió₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄ a₂dsɨ́'₂ chen₂. 10 Të₁lia'₂ 'ein₅₄ dsɨ́'₂ chen₂ ne₄chei₂ në́₃, dsa₂ juɨg₂ guë'₂ le₃ca₁'né₄ bá₄ le₁ŋɨi'₂ chi₂léin'₂ Diú₄.

11 Të₃jë₄ jaun₂ ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ne₄ Zacarías të₂le₃ gu₂ ne₁ ja₁lë́₄ ne₄chei₂. 12 Jme₁ca₂jág₂ Zacarías, ca₂ja₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂lia'₂ tsá₃ a₂ŋi₅ jmo₃ ca₂jén'₃. 13 La₁ ca₂juá'₂ ángel:

―Zacarías, tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃, ia₁ ma₂nág₂ Diú₄ jág₁ quiáng'₂ a₂chi₁lein'₅₄, jaun₂ le₃chan₂ jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quián₅ Elisabet dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂. Guein₂ 'éi₂ quiang'₅₄ Juan₅₄. 14 Jmó'₂ 'io'₂ le₃chang'₂, o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ 'au'₂ në́₃, ján₃ bá₄ juɨn₅ i₂të₃ dsɨ́₅ jë₁ma₂chain₂. 15 Ia₁ léin₂ dsa₂ juɨn'₂ le₃ne₄ Te₁gui'₅₄. Tsá₃ vino 'ɨ́n'₂, on₃ guë'₂ ti₁jmɨ́g₃ në́₃; Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ ma₂rë₂rɨn₅ të₂dsɨ́₅ né'₃ a₂le₃chain₂. 16 Co₃jéin'₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ juɨg₂ Israel le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáin₅. 17 'Éi₂ i₂já₅ ne₄ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄, 'ein₅₄ jme₂dsí₂, ton'₂ 'io₂₃ juɨ₅bí₂ juɨ₁lia'₂ a₂jme₁'io₅ Elías, a₂jme₃dsiain₁₂ mɨ'₅₄ ja₁con₂ dsa₂, quian'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅, a₂co₃jéin'₂ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ ne'₅₄, jme₃tag₂₃ le₃tɨin₂ le₃ŋɨ́i'₂ a₂dse₃. Le₂në₅ jmo₃ co₂jŋia₅₄ dsa₂ ia₁jaun₂ guein₃ Te₁gui'₅₄.

18 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Zacarías ca₂ŋɨ́i'₃ ángel:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃guion₅₄ jniá₂ a₂tí₅ dsón'₂ jág₁ në₅? Ia₁ dsa₂ ma₂guen'₂ bá₄ jniá₂, le₂jaun₂ guë'₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáng₃ i₂ma₂dsɨ₁juɨn₅₄ ŋi₂ ján₃.

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ ángel:

―Gabriel bá₄ jniá₂, chéng'₅ le₃ne₄ Diú₄. A₂cheng₅₄ bá₄ guio₃ a₂juá'₄ jág₁ dse₃ la₂ ne'₅₄. 20 La₁ të₂në₃, cóng'₂, tsá₃ ma₃jág₁ le₃dsiá'₁ ca₂lia'₂ ca₂lë₃ le₂në₅, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'éng'₂ jág₁ quió₃ a₂le₃ti₃ jë₁ma₂dsɨn₃ jmɨg₄ jaun₂.

21 Dsa₂ juɨg₂ në́₃, le₁jŋia₂₃ a₂o₃'ɨn₅ Zacarías, dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ ia₁ a₂ca₂rë₃'ɨn₄ 'éi₂. 22 Jme₁ca₂o₃'ɨ́in₃ në́₃, la₁ tsá₃ ma₃jág₁ le₂dsia₃, jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ dsa₂, cha₂ a₂ca₂jág₃ dsi₂néi₂ guá'₅ templo. A₂jŋia'₅₄ qui₂bí₂ gu₂ bá₄ jmo₂₃ léi₄, ia₁ ma₂coin₅₄.

23 Jme₁ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ a₂jme₃ti₃ ta₁ jaun₂, jaun₂ ŋái'₃ bá₄ ja₁quió'₄. 24 Cang₂ jaun₂ në́₃, ca₂can₃ Elisabet dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅ guein₂. Të₁lia'₂ jaun₂, tei₄ bá₄ ca₂'í₃ dsi₂néi₂ quió'₅ con'₂ 'ŋiá₂ tsɨ'₂. 'Ein₅₄ qui₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅, lɨ́in₂: 25 “Co₂në₅ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ a₂lɨ́ng₅ le₂la₂, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₂'ag₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄.”

'Ë́₂ jág₁ jan₂ ángel quián₅ Diú₄ a₂le₃chan₂ Jesús

26 Jŋéi₂ tsɨ'₂ ma₂ne₁ŋó₄ a₂quian₅ Elisabet guein₂; Diú₄ në́₃ ca₂chein₃ táng₃ ángel Gabriel caun₂ juɨg₂ ja₁tén₄ Galilea ja₁chei₂ Nazaret, 27 a₂ca₂i₁jme₁jniai₂₃ ne₄ jan₂ dsa₂ mɨ₄ i₂jme₁ma₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂jéin'₂ gu₂ quian'₅₄ i₂chen₂ José, jan₂ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Rag₅₄ David. Dsa₂ mɨ₄ 'éi₂ jme₁chen₂ María. 28 Jaun₂ në́₃, ca₂'í₃ ángel dsi₂néi₂ ja₁'en₅₄ María, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Siang'₃ María! ¡'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'ne₂, ia₁ quiong'₅₄ Te₁gui'₅₄!†

29 La₁ jme₁ca₂nág₂ María jág₁ në₅, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ 'e₂ bá₄ jein₅ jág₁ jaun₂. 30 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ ángel:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃, María, ia₁ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₂₃ ja₁cong'₂. 31 Ŋí₂, 'í₂ jan₂ guein₂ të₂'au'₂; le₃chan₂ jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáng'₂, jaun₂ quiain'₅₄ JESÚS. 32 'Ŋio₅ juɨin'₂ léin₂; quiong₃ dsa₂ a₂lɨ́in₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂guá₅ guei'₅₄ lɨn₃. Te₁gui'₅₄ Diú₄ në́₃, dsiog₃ ne₄ta₁ quió'₅ David jme₂gui'₂. 33 Jaun₂ jme₃góin₃ con'₂ tan₅₄ ne₄ chi'₂ dsio₄ Jacob, jaun₂ tsá₃ ma₃lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsɨ₃ŋɨ́₂ 'éi'₃ quió'₅.

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ María ca₂ŋɨ́i'₃ ángel:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ a₂në₅? Ia₁ tsá₃ dsa₂ ŋe'₂ cuɨ́ng₅.

35 Jaun₂ ca₂ŋag₃ ángel:

―Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ jmo₃ a₂lé₂ le₂jaun₂ ja₁cong'₂; juɨ₅bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ i₂guá₅ guei'₅₄ bá₄ lio₃ 'én'₁ quió'₅. Jaun₂ lë₃, guein₂ jŋió₅ i₂le₃chan₂ 'éi₂, quiong₃ dsa₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.‡ 36 Ján₃ bá₄ le₂në₅ Elisabet rɨ́ng'₂, o₁jŋia'₅₄ ma₂guein'₂, ma₂të́₂ jŋéi₂ tsɨ'₂ a₂quiain₂₃ guein₂, jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃chan₂ jan₂ guein₂ quián₅ i₂të́'₂ dsa₂ 'io₅₄ quen₂. 37 Ia₁ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ Diú₄.

38 Jaun₂ ca₂juá'₂ María:

―Ŋí₂, dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ bá₄ jniá₂; juɨ₁le₅₄ ja₁cong₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quiáng'₂.

Jaun₂ ca₂ŋá'₃ ángel ja₁coin₂.

Ca₂i₁jag₅₄ María ja₁quió'₄ Elisabet

39 Të₃jë₄ jmɨg₄ jaun₂, ca₂ŋó₃ María të₂le₃ dséi₂ juɨ₅ juɨg₂ niog₅ má'₂ ja₁tén₄ Judea. 40 Jaun₂ jme₁ca₂dsióg₃, ca₂'í₃ dsi₂néi₂ quió'₅ Zacarías, ca₂cuɨin₃ Diú₄ Elisabet. 41 Jme₁ca₂nág₂ Elisabet a₂cuag₅ María Diú₄, dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂jɨ́n'₂ guein₂ të₂dsɨ́₅, jaun₂ ca₂rë₃cain'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 42 Jaun₂ ca₂'í₃ co₂mɨ'₅₄, juá'₂:

―¡'E₂ guë́₄ 'ŋio₅ jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'ne₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ 'i₁jan₂ dsa₂ mɨ́₂ sián'₂, le₂jaun₂ guë'₂ guein₂ quiáng'₂ në́₃! 43 ¿I₂'ein₂ bá₄ jniá₂, já₅ chog₅₄ Te₁gui'₅₄ quiáng₃ ja₂jag₅₄? 44 Ia₁ dsɨ₂juɨ₅ jme₁në₂cuag'₅₄ Diú₄, ca₂jɨ́n'₂ 'io'₂ jén'₅ guein₂ quiáng₃ të₂dsɨ₃. 45 ¡'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'ne₂ a₂ca₂rë₃'éng'₂, ia₁ le₃ti₃ ja₁cong'₂ a₂ma₂juá'₂ Te₁gui'₅₄!

46 Jaun₂ María në́₃, ca₂juá'₂:

Jme₂juɨn'₂ të₂dsɨ₃ Te₁gui'₅₄.

47 Jme₂dsí₂ quió₃ në́₃, 'io'₂ jén'₅

le₃quió'₅ Diú₄ quiáng₃ i₂lió₂.

48 Ia₁ Diú₄ ca₂jéin'₃ ne₅₄ ja₁con₂ jniá₂

dsɨ₂ŋég₂ i₂jme₂ti₃ quiáin₅.

Jaun₂ në₃, le₂tan₅₄ le₃ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄,

të́₂ dsa₂ lɨ́ng₅ i₂rë₂gon'₅₄ quián₅ Diú₄.

49 Ia₁ 'e₂ guë́₄ 'uan'₂ Diú₄,

ia₁ ca₂jmo₃ caun₂ a₂juë'₂ ja₁cong₂;

¡'e₂ guë́₄ jŋió₅ a₂chein₂!

50 Co₂tan₅₄ bá₄ ŋéi₂ dsɨ́₅

le₂tan₅₄ tsɨ₁jon₂ dsa₂ i₂jme₂go₃.

51 Quian'₅₄ gu₂ bén₂, ca₂jmo₃ caun₂ a₂juë'₂

a₂tsá₃ 'ein₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄.

Ia₁ co₂ŋei'₅₄ ca₂guiain'₃ 'uë₃

dsa₂ i₂con'₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ guion₅₄ jmo₂₃ táin'₅.

52 Ca₂'liain'₃ cau₅ i₂jme₁tián'₄ can'₅₄,

a₂ca₂dsiain₃ táng₃ i₂jmo₅ me'₂.

53 Dsa₂ i₂jme₁chan₂ 'on₄,

ca₂jme₃tau₅₄ quian'₅₄ a₂dse₃.

I₂ŋɨ́₄ jme₁chan₂ dse₃ guë'₂,

ca₂'uág'₂ ca₂chei'₃ lɨ́in₃.

54 Ca₂jme₃'oin₅₄ dsa₂ juɨg₂ Israel i₂jme₂ti₃ quiáin₅,

ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅

55 con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅

ca₂tsɨ́'₃ Abraham jme₂gui'₂ jniog₄

quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ tsɨ₁jon₂ quiáin₅ co₂tan₅₄.

56 Con'₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂ ca₂dsɨn₃ ca₂'í₃ María ja₁quió'₄ Elisabet. Cang₂ jaun₂ ŋái'₃ táng₃ ja₁quió'₄.

Ca₂rë₃chán₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

57 Cang₂ jaun₂ ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ a₂le₃chan₂ guein₂ quián₅ Elisabet, jaun₂ ca₂rë₃chán₃ jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅. 58 Jaun₂ ca₂rë₃ŋi₅ o₁rɨin'₅₄, quian'₅₄ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅ quió'₅ në́₃, 'a₂ lia'₂ ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ dse₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'io'₂ quiong'₅₄.

59 Jaun₂ ca₂lë₃ në́₃, jme₁ca₂të́₂ jŋia₃ jmɨg₄, ca₂o₃lén₂ dsa₂ ca₂ti₃ lo₄ guein₂, jaun₂ jme₁'nio₃ quiong₃ Zacarías lia'₂ chen₂ jmei₂. 60 La₁ ca₂juá'₂ chog₅₄ guein₂:

―Jan₂'ón₄. Juan₅₄ bá₄ le₃chein₂.

61 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―'I₁jan₂ o₁rɨ́ng'₂ tsá₃ i₂chen₂ le₂në₅, jme₁né₄.

62 Jaun₂ ca₂jmo₃ dsa₂ léi₄ quian'₅₄ gu₂ a₂ca₂tsɨ́'₃ jmei₂ guein₂ 'a₂ guë'₂ lia'₂ 'nio₃ 'éi₂ le₃chen₂ guein₂. 63 Jaun₂ ca₂mɨ₃ 'éi₂ ca₂'nau₅₄ jau₅₄ 'ma₂, jaun₂ ne₄ jaun₂ ca₂tióng₃: “Juan₅₄ bá₄ chein₂.” Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́in₃ tioin'₅₄. 64 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂ján₃ mɨ₂'o₄ Zacarías, ca₂'ág₂ 'ua₁ táng₃ le₁tsɨ'₂, ca₂dsia₃ jág₁, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄. 65 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅, jaun₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ 'uë₃ má'₂ ja₁tén₄ Judea në́₃, ca₂i₃'ag₅₄ jág₁ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂lë₃ jaun₂. 66 Dsa₂ i₂qui₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂jaun₂ në́₃, jme₁'nio'₂ dsɨ́₅ i₂gú'₃ jág₁ në₅, qui₂ŋɨ́i'₅ le₂jan₂ le₂jan₂ dsia₂₃: “¿'E₂ bá₄ lén₂ guein₂ 'éi₂?” Ia₁ dsón'₂ bá₄ dsau₅ léi₄ jme₁quiong'₅₄ Te₁gui'₅₄ guein₂ 'éi₂.

Le₂la₂ canto a₂ca₂jme₃juɨn'₂ Zacarías Diú₄

67 Zacarías jmei₂ guein₂ në́₃, rë₂cain'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, qui₂ca₂'ë₃ jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄, ca₂juá'₂:

68 Juɨ₁le₂juɨn'₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄

quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel,

ia₁ ma₂guain₂₃ jë₄ quián₂ jniog₄

dsa₂ juɨg₂ quiáin₅, ma₂ca₂lió₂.

69 Ma₂ca₂cuag₃ jniog₄ jan₂ i₂'uan'₂ lɨn₃

i₂lɨ́n₅ lia'₂ lë́₅ caun₂ mɨ₁juɨ́₁,

jan₂ i₂já₅ jë₄ tsɨ₁jon₂ David i₂ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne₅₄,

a₂ja₂lioin₅₄ dsa₂ quiáin₅.

70 Le₂në₅ jág₁ quió'₅ ca₂cuë₃ ca₃ma₂lɨ́g'₂,

ca₂juá'₂ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁,

i₂jme₁lë́₄ 'í₁ quiáin₅,

71 jme₁ca₂juá'₂ a₂lió₂ o₄gú₃ dsa₂ i₂'iog₅₄,

i₂uɨg₅ dsɨ́₅ jág₂ në́₃,

72 ja₁juá'₂ në́₃ a₂tiá'₃ ŋéi₂ dsɨ́₅

ja₁con₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂,

ja₁juá'₂ në́₃ dsiog'₂ dsɨ́₅ jág₁ jŋió₅ quió'₅ ron₅.

73 A₂në₅ bá₄ jág₁ jaun₂ ca₂quiog₂

jme₁ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅

ca₂tsɨ́'₃ Abraham jme₂gui'₂ jniog₄:

74 a₂ca₂juá'₂ a₂lió₂ o₄gú₃ dsa₂ i₂'iog₅₄,

ia₁jaun₂ dsiá₁ tiá₂ dsɨ₅ jme₁ti₁ ne₅₄,

75 ia₁jaun₂ le₂chong₂ rë₂ le₃ne₅₄, lë́₅ 'í₁,

ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ chong₂.

76 Jaun₂ të₂le₃ ja₁con'₂ 'ne₂ guë'₂, jón₃,

të́₂ dsa₂ a₂lɨ́ng'₅ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄

i₂guá₅ guei'₅₄ lɨn₃,

ia₁ gog'₅₄ ne₄ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄

a₂jmó'₂ co₂jŋia₅₄ juɨ₅ quió'₅.

77 'Ne₂ bá₄ o₁jmo'₄ a₂le₃cuɨ́'₅ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅

'e₂ jaun₂ a₂lión₂ dsa₂,

të₂le₃ quian'₅₄ a₂'én₂ dsáu₁.

78 Ia₁ ŋéi₂ bá₄ dsɨ́₅ Diú₄ quián₂ jniog₄.

Jaun₂ lë₃, të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄

chein₂₃ caun₂ si₂,

në₂jag₄ bá₄ ca₂jnia₃ caun₂ jmɨg₄ 'mɨ́₂

79 ja₁con₂ dsa₂ i₂tián'₅ jë₄ qui₁né'₃,

ja₁'ei₅ 'én'₁ 'mú₃ në́₃,

a₂jiog₃ jniog₄ caun₂ juɨ₅ ja₁'ag₃ tei₄.

80 Caun₂ ca₂i₃cón₃ bá₄ guein₂ 'éi₂, caun₂ rë₂'uain'₂ bá₄ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂ në́₃; ca₂guá₂ caun₂ ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂jme₃jniai₂₃ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ Israel.

2

Ca₂rë₃chán₃ Jesús

(Mateo 1:18-25)

1 Jaun₂ ca₂lë₃ në́₃ jmɨg₄ jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ gui'₅₄ Emperador Augusto, a₂cho₃ si₂ tioin₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃. 2 (Jë₁le₂'uɨg₅₄ si₂ në₅ ca₂cho₃ dsa₂ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ Cirenio dsi₄má'₂ 'uë₃ Siria.) 3 Jaun₂ jma₃quén₅ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ dsɨ₃lein₃ juɨg₂ go₅₄, a₂qui₂dsɨ₃tioin₃ si₂.

4 Jaun₂ ca₂'í₃ José juɨ₅ ca₂o₃'ɨ́in₃ juɨg₂ Nazaret ja₁tén₄ 'uë₃ Galilea, ca₂ŋái'₃ juɨ₅ 'uë₃ Judea a₂dsiáin'₄ Belén, go₄ David, ia₁ dsa₂ tsɨ₁jon₂ David bá₄ jme₁lɨ́n₄ José. 5 Ca₂i₁tioin₃ si₂ ja₁jaun₂ quian'₅₄ María i₂ma₂lɨ'₅₄ jág₁ jéin'₂ gu₂ quiain'₅₄; ma₂quiain₂₃ bá₄ guein₂ ŋɨ₂₃. 6 Ca₂lë₃ në́₃, con'₂ ma₂tioin'₅₄ ja₁jaun₂, ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ a₂le₃chan₂ guein₂ quiáin₅. 7 Ja₁jaun₂ ca₂rë₃chán₃ guein₂ ne₅₄ 'éi₂ quiáin₅, 'ein₅₄ ca₂lio₃ 'mɨ'₂, ca₂quio₂₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁gu₅ ja₁guë́'₅ já'₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ma₃ja₁ca₂tɨ́in₂ dsi₂néi₂ ja₁siá'₂ ja₁jŋia₃.

Ca₂jme₃jnia₅ ángel ne₄ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂

8 'Uë₃ jaun₂ jme₁tion'₅₄ jŋia₅ ja₁nau₂ co₂nió'₃ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂ quián₅, a₂'uë₂ jaun₂. 9 Ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ne₅₄, ca₂jnia₃ co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄ le₃lág'₃ ja₁tioin'₅₄, jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 10 La₁ ca₂juá'₂ ángel:

―Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃. Ŋí₂, a₂i₃'ë́₃ jág₁ dse₃ bá₄ jniá₂ guio₃, caun₂ jág₁ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, jiá₃ cán₂ o₂'ŋió₃ dsɨ₅. 11 Ia₁ jmɨg₄ në₃, ca₂rë₃chan₂ o₄quián'₂ 'nia'₂ juɨg₂ go₄ David, jan₂ i₂lió₂, i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 12 Quian'₅₄ léi₄ la₂ o₁quion'₂ 'nia'₂ 'í₁: dsian'₂ 'nia'₂ guein₂ rë₂bón'₅ 'mɨ'₂, rë₂quiain₂₃ 'ŋió'₃ tsɨ₁gu₅ ja₁guë́'₅ já'₂.

13 Dsɨ₂juɨ₅ con'₂ tsá₃ jáin₅, ca₂jɨ́in₂ juɨn₅ lɨn₃ ángeles sián'₂ con₂ ángel 'éi₂, ca₂tóin'₂ jme₂juɨin'₂ Diú₄ ca₂juá'₂:

14 ¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃!

Ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ në́₃,

juɨ₁'ei₅ tei₄ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

i₂ma₂dsia₅ Diú₄ dse₃ dsɨ́₅ o₄quió'₄.

15 Ca₂lë₃ në́₃, jme₁ma₂i₃len₃ ángeles guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂ 'éi₂ qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Ma₃ jniog₄ juɨ₅ Belén, ma₃ dsɨ₁jag₅₄ a₂ca₂lë₃ ja₁jaun₂, con'₂ lë́₅ jág₁ ma₂në₂'ë́₂ Te₁gui'₅₄.

16 Ca₂i₃léin₂ jaun₂ në́₃ të₂le₃ dséi₂. Dsón'₂ rë'₂ ja₁jaun₂ ca₂dsáin'₂ María quian'₅₄ José, guein₂ në́₃ rë₂quiain₂₃ 'ŋió'₃ gu₅ ja₁guë́'₅ já'₂. 17 Jme₁ca₂jág₂, jaun₂ guë́₄ ca₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂nág₂, a₂ca₂'ë́₂ ángel a₂'ɨin₂₃ guein₂, 18 jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂nág₂ jág₁ a₂dsia₅ dsa₂ i₂quián₅ já'₂ cha'₂ 'éi₂. 19 La₁ María në́₃, 'no'₂ bá₄ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃, 'e₂ jein₅ a₂lë́₂ jaun₂. 20 Dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂ në́₃, ca₂i₃lein₃ bá₄ táng₃ qui₂jme₂juɨin'₂ Diú₄, qui₂cuë₂₃ ti₁'mag'₄ o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂të́₂ ne₅₄ quian'₅₄ a₂qui₂ca₂nág₂. Ia₁ ca₂le₃jë́₃ bá₄ ca₂rë₃ti₃ con'₂ lë́₅ ca₂juá'₂ ángel.

Ca₂i₁jme₁jniai₂₃ guein₂ Jesús guá'₅

21 Jme₁ca₂dsɨn₃ jŋia₃ jmɨg₄, ca₂ti₃ dsa₂ lo₄ guein₂, jaun₂ ca₂quiong₃ JESÚS* lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂juá'₂ ángel ca₂tsɨ́'₃ María né'₃ a₂cáun₂.

22 Jme₁ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ a₂'i₄ 'éi'₃ jmo₃ le₁jɨ́in₃ a₂jme₂ti₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, ca₂i₁lein₅₄ Jerusalén jŋiai₂₃ guein₂ i₁jein'₅₄ ne₄ Te₁gui'₅₄. 23 Ca₂jmo₃ le₂në₅ ia₁ ton₅ ne₄ Si₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄: “Ca₂le₃jɨ́n₃ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ne₅₄ i₂le₃chan₂, léin₂ i₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Te₁gui'₅₄.”† 24 Ja₁jaun₂ ca₂jén'₃ ján₃ con'₂ lë́₅ juá'₂ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄: “On₃ i₁ju₂, o₃ co₂dsán'₃ i₁ju₂ bë₂ 'e₂.”‡

25 Jmɨg₄ jaun₂, jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ jë₄ juɨg₂ Jerusalén i₂jme₁chen₂ Simeón. Jme₁lɨ́in₄ jan₂ dsa₂ dsen₃ lɨn₃, i₂jme₁jme₂gan₃ Diú₄; jme₁chain₂ chi₁jŋia₂₃ a₂guán₂ i₂cuë₃ lián'₂ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ Israel. Jme₁quiong'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅; 26 'éi₂ bá₄ ma₂ca₂'ë́₂ jág₁ ne₅₄ a₂tsá₃ jóin₂ ca₂lia'₂ ca₂jɨ́in₂ de'₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Te₁gui'₅₄. 27 Jmɨg₄ jaun₂ ŋó₃ jiog₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ juɨ₅ guá'₅ templo. Ja₁jaun₂ jme₁'ein₅₄ në́₃ jme₁ca₂dsi₃lén₂ chog₅₄-jmei₂ guein₂ Jesús, jŋiai₂₃ guein₂ a₂jmo₃ quiong'₅₄ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅ a₂quí'₅ 'Éi'₃. 28 Jaun₂ ca₂jŋau'₃ Simeón ca₂jŋai'₃ guein₂, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, ca₂juá'₂:

29 Në₃ guë́₄ në́₃, 'ne₂ juɨg₃ quiáng₃,

ma₂lé₂ dsiang'₅₄ tei₄

dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne'₅₄,

lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quiáng'₂.

30 Ia₁ la₂ ca₂të́₂ ne₃ i₂ma₂cheng'₂ lió₂,

31 i₂ma₂jmo'₅₄ co₂jŋia₅₄ quián₅ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ nación.

32 I₂la₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ si₂

i₂jmo₃ tág₅ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂;

i₂la₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂chi'₃ jlá'₁

juɨg₂ Israel quiáng'₂.

33 Ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ bá₄ José quian'₅₄ chog₅₄ guein₂, o₄quió'₄ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Simeón jaun₂, 'ɨin₂₃ guein₂. 34 Jaun₂ ca₂jme₃gu'₅₄ Simeón quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ María chog₅₄ guein₂:

―Ŋí₂, 'en₅₄ juɨ₅ guein₂ la₂ já₅, jmo₃ a₂dsɨ₃gan'₅₄ 'uë₃ juɨn₅ dsa₂ juɨg₂ Israel, o₃ të₂le₃ ron'₂ juɨn₅ 'e₂. Já₅ lɨ́in₅ caun₂ léi₄ quió'₅ i₂'ag₃ i₂náu₃ quen₅ i₂le₃'iog₅₄. 35 Le₂në₅ bá₄ jióg'₃ 'í₁ le₃jniá₂ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ le₂jan₂ le₂jan₂. La₁ të₂le₃ ja₁cong'₂ në́₃, dsɨ₃ŋɨ́g'₂ në₂jag₄ bá₄ caun₂ ŋi₁tág₂ dsɨ₂tia₃ të₂'au'₂.

36 Ján₃ bá₄ jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ guiong'₂ i₂chen₂ Ana, ja₁mɨ́g₄ Fanuel, dsa₂ tsɨ₁jon₂ Aser. 'Éi₂ në́₃ jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ ján₃. Jme₁ma₂guein'₂. Mei'₂ bá₄ lia'₂ con'₂ ca₂jen'₂ gu₂. Guio₃ ŋi₂ bá₄ ca₂rë₃quiain'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅. 37 Quén'₂ ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ quén₂ (84) ŋi₂ a₂ca₂rë₃'nɨ́i₂.§ Guiong'₂ 'éi₂ në́₃ jme₁'ein₅₄ tián₂ i₁dsi₅ guá'₅. 'Uë₂-jmɨ₂ bá₄ jme₁jme₂ti₃ ne₄ Te₁gui'₅₄ chi₂léin'₂ Diú₄ a₂jme₂'ɨin₅₄ në́₃. 38 Hora jaun₂ dé₄ ca₂dsióg₃ ja₁tión₂ dsa₂, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, ca₂dsia₃ jág₁ 'ɨin₂₃ guein₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ i₂le₁jŋia₅ a₂lión₂ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén.

Ca₂i₃lein₃ táng₃ Nazaret

39 Jaun₂ në́₃ jme₁ma₂ca₂lë₃ jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ con'₂ lë́₅ ta₁ quí'₅ 'Éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, jaun₂ ca₂i₃lein₃ juɨ₅ 'uë₃ Galilea, ja₁niog₅ Nazaret, juɨg₂ go₅₄. 40 Guein₂ në́₃, caun₂ ca₂i₃juɨin'₂ bá₄, caun₂ ca₂rë₃'uáin'₃ në́₃, ton'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ŋi₅, Diú₄ bá₄ jme₁jme₂gu'₅₄.

Lia'₂ con'₂ me'₂ Jesús ca₂dsióg₃ i₁dsi₅ guá'₅

41 Ca₂le₃jë́₃ ŋi₂ jme₁dsɨ₂lén₂ chog₅₄-jmei₂ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ a₂të₅ Jerusalén. 42 Jme₁ca₂dsɨ́'₃ Jesús guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂, ca₂i₃léin₂ táng₃ co₂dsia₅ juɨ₅ Jerusalén. Ia₁ le₂jaun₂ tɨn₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ ŋi₂ dsɨ₃léin₂ jmɨg₄ jaun₂. 43 Jme₁ca₂gú'₃ jmɨg₄, ca₂i₃lein₃ táng₃. Tsá₃ ca₂rë₃lí'₄ chog₅₄-jmei₂ jŋia'₅₄ jaun₂ bá₄ të₁'ŋia₄ Jesús Jerusalén, 44 ia₁ lɨ́in₂ ma₂ŋái'₅ bá₄ quiain'₅₄ dsa₂ sián'₂. Caun₂ jmɨg₄ ma₂ne₁ŋó₄ tioin'₅₄ juɨ₅ i₃lein₃ jme₁ca₂'nau'₂ jɨn₄ o₁rɨin'₅₄, jɨn₄ dsa₂ i₂cuɨin₂₃ në́₃. 45 La₁ tsá₃ ca₂dsáu'₂. Jaun₂ ca₂jéin'₃ táng₃ juɨ₅ ca₂i₃léin₂ Jerusalén ca₂i₁'niog'₂ ja₁jaun₂.

46 A₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂ jme₁ca₂dsáu'₂ i₁dsi₅ guá'₅, guá₅ jɨn₄ të₅juá'₅, nag₂₃ jág₁, ŋag₂₃ ŋɨ́i'₅ 'éi₂ në́₃. 47 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tion'₅₄ nag₅ jág₁ quió'₅, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ qui₂jéin'₃ jág₁ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. 48 Jme₁ca₂jág₂ chog₅₄-jmei₂, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, jaun₂ ca₂juá'₂ chog₅₄:

―Jón₃, ¿'e₂ lë₃ jmog'₅₄ le₂në₅? Ŋéi'₅, jniá₂ në́₃, ma₂në₂i₁nio₁ 'ɨ₅ dsɨ₅ 'niog'₂ jnia'₅₄.

49 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ 'nau'₂ 'nia'₂ jniá₂? ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂ca₂tɨ́ng₂ 'ú₄ ta₁ quió'₅ Ŋe'₃?

50 La₁ tsá₃ ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'éi₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂.

51 Jaun₂ ca₂jóin'₃ bá₄ quiain'₅₄ chog₅₄-jmei₂ juɨ₅ Nazaret. Caun₂ bá₄ ne'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂të₂néi'₂ chog₅₄-jmei₂. La₁ tei₄ bá₄ 'ma₅ chog₅₄ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂. 52 Jaun₂ caun₂ ca₂i₃juɨn'₂ bá₄ Jesús, rë₂ niog₅ dsi₅₄, rë₂ chéin'₅ le₃ne₄ Diú₄, lia'₂ le₃ne₄ dsa₂ në́₃.

3

'Ë́₂ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂ jág₁ caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅

(Mateo 3:1-12; Marcos 1:18; Juan 1:19-28)

1 Ŋi₂ guia₃-'ŋiá₂ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ emperador Tiberio, jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ táng₃ Poncio Pilato dsi₄má'₂ 'uë₃ Judea; Herodes guë'₂ jme₁lɨ́n₄ rag₅₄ i₂jmo₅ 'éi'₃ 'uë₃ Galilea; Felipe rɨin'₅₄ guë'₂ jme₁lɨ́n₄ dsi₄má'₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ Iturea quian'₅₄ Traconite; Lisanias në́₃ jme₁lɨ́n₄ dsi₄má'₂ quián₅ Abilinia. 2 Ján₃ bá₄ jmɨg₄ jaun₂ jme₁lɨ́n₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄ Anás quian'₅₄ Caifás. Con'₂ jmɨg₄ jaun₂ dé₄ në́₃, ca₂të₃ Diú₄ ca₂të́'₃ Juan₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Zacarías, 'uë₃ co₂'ŋiog₅ ja₁jme₁guá₄. 3 Juan₅₄ në́₃ ca₂ŋɨ₃ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ ma₂quián₅ Cuá₃ Jordán, qui₂tsɨ́'₅ dsa₂ a₂'nió'₅ tsóin₃ jmɨg₂, cuë₃ léi₄ a₂ma₂ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅ ia₁jaun₂ le₃'én₂ Diú₄ dsáu₁. 4 Le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ ca₂rë₃ti₃ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂tó'₂ Isaías ne₄ si₂, i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, a₂ca₂juá'₂:

Nag₃ dsa₂ co₂mɨ'₅₄ jág₁

caun₂ 'uë₃ co₂'ŋiog₅, a₂juá'₂:

Jmo₄ 'nia'₂ co₂jŋia₅₄ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄;

Nia₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅.

5 Ca₂le₃jë́₃ jɨ'₅₄ siá₅ 'nió'₅ le₃can'₂,

ca₂le₃jë́₃ dsɨ₂con'₂, má'₂, 'nió'₅ 'ag₃ co₂rë₂;

Ca₂le₃jë́₃ juɨ₅ qui₂rë₂guion'₂, 'nió'₅ lé₂ co₂dsau₅,

juɨ₅ a₂qui₂le₁quɨn'₅₄, 'nió'₅ lei₂.

6 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jág₃

'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂jmo₃ Diú₄ lió₂.*

7 Jaun₂ ca₂'uɨn₂ dsa₂ quió'₅, ca₂o₃léin₂ mɨ₂₃ cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂,† jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂:

―¡'Nia'₂ tsɨ₁jon₂ dsɨ₂mɨ'₂! ¿'Ein₂ bá₄ në₂chí'₃ 'nia'₂ a₂cuɨng'₂ long'₅₄ uɨg₅ a₂ja₂quián₃? 8 Cuë₄ 'nia'₂ léi₄ jaun₂ a₂të₃dsón'₂ ma₂ca₂dsi₃quén'₅ 'au'₂. 'A₃ lë₁juɨ₁dsi₂jŋia₅ 'au'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂jua'₅₄: “Lág₅ jnia'₅₄ tsɨ₁jon₂ Abraham”; ia₁ jniá₂ juá'₅, Diú₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ ca₂të₂ nɨ₁cang₁ tio'₅₄ la₂, lé₂ le₃jmói'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Abraham. 9 Ia₁ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ŋi₁dsi₁ a₂qui₃uɨ́n'₂ nɨ₁'ma₂. Ca₂le₃jë́₃ 'ma₂ a₂tsá₃ dse₃ mɨ́g₂ 'ag₅, uɨ́n'₂ dsɨ₃to'₅₄ si₂.

10 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―¿'E₂ bá₄ le₃jmó₁ jnia'₅₄ jaun₂ në́₃?

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―I₂cha₂ tɨn₃ dsán'₃ tsɨn'₅₄, juɨ₁cuë́'₄ co₂dsán'₃ i₂tsá₃ cha₂ quió'₅; le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ i₂cha₂ a₂guë́'₃, juɨ₁jme₂'oin₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ cha₂ quió'₅.

12 Ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ në́₃, a₂'nio₃ tsóin₃ jmɨg₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Juan₅₄:

―Të₅, ¿'e₂ bá₄ lé₂ le₃jmó₁ jnia'₅₄?

13 Jaun₂ ca₂jéin'₃ táng₃ 'éi₂ jág₁:

―Tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂cán'₁ ŋag₅₄ guë́₄ 'lia'₅₄ quió'₅ dsa₂, jua'₅₄ a₂dsɨ₁juɨn'₅₄ con'₂ 'éi'₃ quí'₅ si₂.

14 Ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ 'lióg₂ në́₃, ca₂ŋag₃:

―Jnia'₅₄ guë'₂ në́₃: ¿'E₂ bá₄ ca₂tág₂ jnia'₅₄ jmó₁?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Tsá₃ qui₁quiang'₄ dsa₂ juë́'₅, jua'₅₄ a₂qui₁jŋiá'₄ 'e₂ qui₁jŋiá'₄ quió'₅, on₃ guë'₂ qui₁'nɨ́g'₄ dsa₂ jua'₅₄ a₂lë₁qui₁'nɨ́i'₄. Juɨ₁le₂'ŋio₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ ján₃, con'₂ ma₂tí₅ 'liang'₅₄.

15 La₁ dsa₂ në́₃, tsá₃ tei₄ le₁'ág₄ dsɨ́₅ tioin'₅₄, le₁jŋia₂₃ le₃ŋi₅ chi₂jua'₂ Juan₅₄ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 16 Jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄ 'ŋiog₅, ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃:

―Jniá₂ në₂tiáng₃ 'nia'₂ jmɨg₂; la₁ i₂já₅ chi₂quɨ́n₃ në₅, tióg₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, jë₄ si₂ në́₃. 'Éi₂ bá₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lau₂ ton₅ tag₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ tsɨ'₅₄. 17 Ma₂chi₁chan'₂ si₂jmu₂ a₂jme₂dse₃ mɨ́g₂ trigo. Cág'₃ dse₃ lɨn₃, con'₂ dsia₃ jmá'₃ a₂dse₃, 'ma₃ dsi₂néi₂. Dsɨ́'₂ bá₄ jme₁qui₅ dsi₂si₂ ja₁tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ éi₃.

18 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, 'lióng₂ jág₁ dse₃ siá'₂ ca₂to'₂ Juan₅₄, ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃.

19 Ján₃ bá₄ ca₂jéin₂ Rag₅₄ Herodes, ia₁ a₂jme₁ma₂guá₅ 'éi₂ quian'₅₄ 'io₅₄ Herodías dsa₂ mɨ́₂ quián₅ rɨin'₅₄,‡ ne₄ 'lióng₂ guë́₄ a₂'lɨg'₅₄ siá'₂ a₂jme₁jmo₅-dsáu₅ Herodes; 20 la₁ të₂le₃ ŋag₅₄ guë́₄ ca₂jme₃ja₃: né'₃ 'má₃ bá₄ ca₂tiáin₂ Juan₅₄.

Ca₂chon₃ Juan₅₄ jmɨg₂ Jesús

(Mateo 3:13-17; Marcos 1:9-11)

21 Jme₁ma₂ca₂lë₃ choin₂₃§ jmɨg₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, jme₁ma₂në₂chon₃a Jesús jmɨg₂, a₂ma₂chéin'₅ chi₂léin'₂ Diú₄ në́₃. Të₃jë₄ jaun₂ ca₂niá₃ dsɨ₄ i₂juɨ́g₃. 22 Ca₂sión₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ chi₁dsáin₃ jniái₂ lia'₂ jniá₂ jan₂ i₁ju₂, ne₄ quió'₅. Jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ a₂juá'₂:

―'Ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ jón₃ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃; 'ŋio₂ bá₄ dsɨ₃ 'ŋio₅ lɨn₃ jɨng₅₄ 'ne₂.*

Dsa₂ can'₅₄ quián₅ Jesús i₂qui₂ma₂ŋɨ́₂ ma₂dsi₃jo₃

(Mateo 1:1-17)

23 Con'₂ guióg₂-guiá₂ ŋi₂ bá₄ jme₁ma₂'en₅₄ Jesús lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃. Dsa₂ në́₃, jmo₂₃ dsɨ́₅ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ ja₁ŋi'₅₄ Së́₄.

Jaun₂ Së́₄ 'éi₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Elí.

24 Elí 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Matat;

Matat 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Leví

i₂jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Melqui;

Melqui në́₃ jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ Jana,

i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ José;

25 José në₅ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ chi'₂ quián₅ Matatías;

Matatías guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Amós;

Amós jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Nahum;

Nahum guë'₂ jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Esli,

i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ Nagai

26 i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ Ma'at;

Ma'at guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Matatías;

Matatías guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ chi'₂ quián₅ Semei;

Semei 'éi₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ i₂chen₂ José;

José guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Judá;

27 Judá 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Joana;

Joana 'éi₂ guë'₂ në́₃

ca₂já₃ ca₂lɨin₃ chi'₂ quián₅ i₂jme₁chen₂ Resa;

Resa guë'₂ në́₃

ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ i₂chen₂ Zorobabel;

Zorobabel guë'₂ në́₃

ca₂já₃ ca₂lɨin₃ chi'₂ quián₅ i₂jme₁chen₂ Salatiel,

i₂jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Neri,

28 i₂jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Melqui,

i₂jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Adi,

i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ i₂chen₂ Cosam,

i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ Elmodam,

i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ i₂jme₁chen₂ Er,

29 i₂jme₁lɨ́n₄ chi'₂ quián₅ Josué;

Josué në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Eliezer;

Eliezer guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Jorim,

i₂jme₁lɨ́n₄ ja₁ŋi'₅₄ Matat;

30 Matat guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Leví;

Leví guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Simeón;

Simeón guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Judá;

Judá guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ José;

José 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Jonán;

Jonán 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Eliaquim;

31 Eliaquim guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Melea;

Melea guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Mainán;

Mainán guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Matata;

Matata guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Natán;

32 Natán guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ David;

David 'éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Isaí;

Isaí guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Obed;

Obed guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Bo'oz;

Bo'oz guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Salmón;

Salmón guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Na'asón;

33 Na'asón guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Aminadab;

Aminadab guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Aram;

Aram guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Esrom;

Esrom guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Fares;

Fares guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Judá;

34 Judá guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Jacob;

Jacob guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Isaac;

Isaac guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Abraham;

Abraham guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Taré;

Taré guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Nacor;

35 Nacor guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Serug;

Serug guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Ragau;

Ragau guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Peleg;

Peleg guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Heber;

Heber guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Sala;

36 Sala guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Cainán;

Cainán guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Arfaxad;

Arfaxad guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Sem;

Sem guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Noé;

Noé guë'₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Lamec;

37 Lamec guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Matusalén;

Matusalén guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Enoc;

Enoc guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Jared;

Jared guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Mahalale'el;

Mahalale'el guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Cainán;

38 Cainán guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Enós;

Enós guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Set;

Set guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ ja₁ŋi'₅₄ Adán;

Adán guë'₂ në́₃ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ co₂'nió'₄ ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

4

Ca₂caun₃ i₂së₃dsen₃ táu₂ quió₅ Jesús

(Mateo 4:1-11; Marcos 1:12-13)

1 Jaun₂ Jesús në́₃, ma₂rë₂rɨin₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ Cuá₃ Jordán. Ca₂jiog₃ Jme₂dsí₂ caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅. 2 Ja₁jaun₂ ca₂i₁'i₅ të₂láu₃ jmɨg₄, ia₁jaun₂ cáun₂ táu₂ i₂së₃dsen₃. Tsá₃ 'e₂ ca₂guë́'₃ 'i₁ca₂juɨg₄ të₁lia'₂ jmɨg₄ jaun₂. Jme₁ca₂dsan₃ jaun₂, jaun₂ guë́₄ ma₂i₁cón'₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 3 Jaun₂ ca₂juá'₂ i₂së₃dsen₃:

―Chi₂jua'₂ dsón'₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, jmo₄ juɨ₁le₅₄ i₁ŋí'₄ nɨ₁cang₁ në₅.

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Chi₁ton₅ ne₄ Si₂: “On₃jua'₅₄ jmá'₃ quian'₅₄ i₁ŋí'₄ le₃tan₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃chain₂.”* , †

5 Jaun₂ ca₂jiog₃ táng₃ i₂së₃dsen₃ caun₂ má'₂ ja₁ŋei₅. Ja₁jaun₂ ca₂'ë₃ ca₂tiá₂ tei₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ gua'₅₄ 'uë₃. 6 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Gog'₂ 'ne₂ bá₄ dsia₅₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ në₅; 'ne₂ bá₄ gong'₂ lé₂, 'ó'₄ bí₂, qui₂jme₃juag'₂ dsa₂. Ia₁ a₂niog₅ ne₃ jniá₂ bá₄ në₅, ton'₂ lé₂ le₃cuë́₄ jniá₂ 'ein₂ 'nio₃ cuë́₄. 7 Jaun₂ a₂lé₂ quiáng'₂ në₁jua'₂ ca₂chi₁jne'₄ ne₃ jme₁juag'₂.

8 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ne₄ Si₂‡ quió'₅ Diú₄ chi₁ton₅: “Jme₁gan₃ 'nia'₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂; ne₄ jan₂ 'éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁ti'₄.”§

9 Cang₂ jaun₂ ca₂jiog₃ táng₃ i₂së₃dsen₃ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ ca₂i₁chei'₂ caun₂ ja₁lë́₄ ja₁ŋei₅ guë́₄ ne₄ nɨ₁'ia'₂ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, tian'₅₄ ca₂të₂ 'uë₃; 10 ia₁ chi₁ton₅ ne₄ Si₂:

Dsiog₃ Diú₄ o₄gú₃ ángeles quiáin₅,

jaun₂ jmo₃ 'í₁;

11 guéi'₂ quian'₅₄ gu₂

ia₁jaun₂ tsá₃ jéng'₂ uɨg₅ nióg'₃ nɨ₁cang₁.*

12 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₃ bá₄ juá'₂ ne₄ si₂: “Tsá₃ tang'₅₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂.”†

13 Jme₁ca₂dsan₃ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ ca₂juá'₂ i₂së₃dsen₃ a₂cáun₂ táu₂ jaun₂, jaun₂ ca₂i₃uɨ́in₂ co₂'na₂, në₁jua'₂ lɨ́g'₂ ca₂cuɨn₃ táng₃ jmɨg₄.

Ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂jme₃tag₂₃ 'uë₃ Galilea

(Mateo 4:12-17; Marcos 1:14-15)

14 Ca₂ŋá'₃ táng₃ Jesús juɨ₅ 'uë₃ Galilea rë₂can'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅. Le₂con₂ juɨg₂ te₁'i₁ ma₂quián₅ jaun₂, ca₂i₃'ag₅₄ jág₁ 'ag₅ dsa₂. 15 Ca₂i₁jme₁tɨin₂₃ dsa₂ le₂tan₅₄ guá'₅ sinagogas quió'₅ dsa₂, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ jme₁jme₂juag'₂.

Dsiáin'₃ táng₃ juɨg₂ Nazaret

(Mateo 13:53-58; Marcos 6:1-6)

16 Jaun₂ ca₂ŋái'₃ juɨ₅ Nazaret, ja₁ca₂i₃juɨin'₂. Caun₂ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂'í₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga, ia₁ le₂jaun₂ tɨin₂. Jaun₂ ca₂nau₂ a₂'ɨ₃ Si₂. 17 Jaun₂ ca₂cuë₃ dsa₂ si₂ rë₂bɨn₅ quió'₅ Isaías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄. Jme₁ma₂në₂néi'₃ si₂, jaun₂ ca₂dsó'₂ ja₁chi₁ton₅ le₂la₂:

18 Dsɨ́n₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Te₁gui'₅₄ ne₄ quió₃,

ia₁ ma₂ca₂'ag₃ jniá₂

a₂i₁'ë́₃ jág₁ dse₃ jɨn₄ dsa₂ dsɨ₂ŋé₂.

Ca₂chei₃ a₂i₁'ë́₃ jág₁ a₂lión₂ dsa₂ i₂qui₂le₁jnɨ́₅,

ton'₂ ján₃ guë'₂ jmo₅₄ jnia₅₄ jme₁ne₁ dsa₂ i₂ten₄;

qui₁long₁₂ dsa₂ i₂qui₂dsɨ₂ŋɨ́₂ uɨg₅ qui₂jmóg'₂ dsa₂;

19 a₂'ë́₄ jmɨg₄ dse₃ a₂lió₂ Te₁gui'₅₄.‡

20 Jaun₂ ca₂bɨ́in₂ táng₃ si₂; ca₂jɨ́in'₃ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄, jaun₂ ca₂guá₂ táng₃. Ia₁ jaun₂ bá₄ tion'₅₄ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ le₁ŋɨi'₂, jág₂. 21 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂juá'₂:

―Jmɨg₄ në₃ ca₂të́₂ ne'₅₄ 'nia'₂ ca₂rë₃ti₃ a₂juá'₂ Si₂ në₅.

22 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ 'ɨin₂₃ dse₃ Jesús, dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ jlá'₁ a₂'uë'₂ 'o₅₄. Jaun₂ qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄:

―¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ ja₁ŋi'₅₄ Së́₄?

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ já₅ jmɨg₄ le₃jua'₅₄ 'nia'₂ juɨg'₅₄ jniá₂ quio₃§ la₂: “'Ne₂ të₅mɨ́₅ jma'₅₄ mɨ́₅ 'ŋiag'₂.” Le₃jua'₅₄ 'nia'₂ në́₃: “A₂ca₂rë₃ne₄ jnia'₅₄ a₂ca₂jmo'₅₄ Capernaum, ma₂në₃ jmo₄ ja₁lá₃ go'₅₄ ján₃.”

24 Caun₂ ca₂juá'₂ bá₄:

―A₂të₃dsón'₂ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, 'i₁jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, tsá₃ a₁jaun₂ jua'₅₄ a₂guei₃ dsa₂ dse₃ go₅₄. 25 Tí₅ bá₄ jág₁ quió₃ a₂juá'₅ la₂, juɨn₅ dsa₂ mɨ́₂ 'nág₂ i₂jme₁chan₂ Israel jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ Elías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, lia'₂ con'₂ ca₂rë₃'ɨ́n₃ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂guë́'₃ dsa₂ ta₁caun₂ juɨg₂ nación, ia₁ tsá₃ ma₃jmɨ́₅ ca₂tang₂ 'nɨ₅ ŋi₂ të₂ ca₂dsio₄. 26 La₁ ca₂lia'₂ quió'₅ 'i₁jan₂ 'io₅₄ 'nág₂ i₂jme₁chan₂ Israel, tsá₃ ca₂ŋe₄ Elías, jŋia'₅₄ lia'₂ quió'₅ jan₂ i₁náu₃ i₂jme₁guá₄ Sarepta* a₂niog₅ quián₅ ciudad Sidón bá₄. 27 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁chan₂ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₁lɨ́n₄ 'mé'₅ 'iog₅ juɨg₂ Israel, lia'₂ con'₂ jmɨg₄ ca₂ŋɨ₃ Eliseo i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ ján₃. La₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ i₂'éi₂ tsá₃ ca₂'lón₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ i₂jme₁chen₂ Na'amán† i₂jme₁chan₂ 'uë₃ Siria bá₄.

28 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ në₅, ca₂le₃jɨ́n₃ con'₂ i₂tion'₅₄ guá'₅ sinagoga ca₂rë₃'néi₃ 'lɨg'₅₄. 29 Qui₂ca₂nau₂ tioin'₅₄, ca₂dsei₂₃ juɨg₂, ca₂i₃léin₂ le₁jiog₂₃ ca₂të₂ ne₄ má'₂ ja₁lë́₄ nɨ₁'lau₂ dsio'₅₄ juɨg₂, ia₁ a₂jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ jme₁tón₂ ja₁jaun₂. 30 La₁ con'₂ ca₂ŋɨ₅ bá₄ 'éi₂ jë₄ quió'₅, ca₂lóin₂ ŋái'₅.

Jan₂ dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄

(Marcos 1:21-28)

31 Jaun₂ ca₂ŋó₃ Jesús juɨg₂ Capernaum, caun₂ juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Galilea. Ja₁jaun₂ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jme₁jmɨg₄ sa₅₄. 32 'Ŋio₅ lɨn₃ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ quian'₅₄ jág₁ quió'₅, ia₁ a₂'io₂₃ 'éi'₃ dsón'₂ bá₄ a₂jme₂tag₂₃. 33 Dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga ja₁tioin'₅₄ jaun₂, jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ i₂'en₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂guió'₃ 'éi₂, ca₂juá'₂:

34 ―¡'Ne₂ në́₃! ¿'E₂ lë₃ tiáng'₅ jë₄ quián₂ jnia'₅₄, 'ne₂ Jesús Nazareno?‡ ¿A₂i₃'éin'₃ jnia'₅₄ bá₄ 'ne₂ ŋe'₃? Guion₄ jniá₂ 'ein₂ lɨ́ng'₅: 'ne₂ lɨ́ng'₅ I₂jŋió₅ quián₅ Diú₄.

35 Jaun₂ ca₂jí₂ Jesús, ca₂juá'₂:

―¡Tei₄ jmo₄; tén₃ dsa₂ në₅!

Jaun₂ je₂na'₅₄ në́₃, ca₂tón₂ 'uë₃ të₃ jág₅ ca₂le₃jɨ́n₃, jaun₂ guë́₄ ca₂o₃'ɨ́in₃, la₁ tsá₃ 'e₂ uɨg₅ ca₂jmóg'₂. 36 Jaun₂ ca₂ja₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃, jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ jɨn₄ rɨin'₅₄, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ bá₄ jág₁ në₅? I₂në₅ 'io₂₃ bí₂ jmo₂₃ 'éi'₃ lia'₂ ma₂'uɨn₂ bá₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ jë₁ma₂ca₂juá'₂.

37 A₂jaun₂ në́₃, ca₂i₃'ag₅₄ jág₁ le₂con₂ juɨg₂ te₁'i₁ ma₂quián₅ jaun₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús ma₂chog₅₄ Si₂mu₅₄ Pe₄

(Mateo 8:14-15; Marcos 1:29-31)

38 A₂ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús guá'₅ sinagoga jaun₂, ca₂ŋó₃ ja₁quió'₄ Si₂mu₅₄. Ja₁jaun₂ jme₁rë₂quian₅ ma₂chog₅₄ 'éi₂ dso'₅₄ 'i₄ dséi₂ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂ ne₅₄ o₄quió'₄ dsa₂ dso'₅₄. 39 Jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ cau₅ quió'₅ dsa₂ dso'₅₄, ca₂jéin₂ dso₄ dséi₂. Jaun₂ ca₂o₃'ág₃ dséi₂. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂nau₂ dsa₂ i₂jme₁dso'₅₄, ca₂jme₃ti₃ ne₄ dsa₂ i₂tion'₅₄.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús juɨn₅ dsa₂ dso'₅₄

(Mateo 8:16-17; Marcos 1:32-34)

40 Të₂le₃ ca₂nei₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chan₂ dsa₂ dso'₅₄ quián₅ juɨ₁'e₂ guë́₃ dso₄ lɨ́in₅, ca₂o₃jiog₃ dsa₂ ne₅₄. Jaun₂ qui₂ca₂téin₂ gu₂ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ dso'₅₄, ca₂jme₃'lió₂. 41 Juɨn₅ bá₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ qui₂ca₂'uɨ́in'₂ quió'₅ dsa₂, qui₂guió'₅ juá'₂:

―¡'Ne₂ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄!

La₁ Jesús në́₃, ca₂jí₂ bá₄, tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂juá'₂ guë́₄, ia₁ a₂ŋi₅ rë₂ bá₄ je₂na'₅₄ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

Ca₂ton₃ Jesús jág₁ 'uë₃ Galilea

(Marcos 1:35-39)

42 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂o₃'ɨ́n₃ Jesús ŋó₃ caun₂ ja₁lë́₄ co₂'ŋiog₅. La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂i₁nioi₁₂ ca₂'nau'₂. Jaun₂ në́₃ jme₁ca₂dsáu'₂, jme₁jnéi₂ juɨ₅ tsá₃ jme₁cuë₂₃ jmɨg₄ dsáin'₃. 43 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ca₂tɨ́n₂ jniá₂ qui₂i₁'ë́₃ jág₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁siá'₂, ia₁ ta₁ në₅ chen₄ bá₄ jniá₂ guio₃.

44 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂ŋɨ₃ Jesús ca₂'ë́₂ jág₁ le₂con₂ guá'₅ sinagogas a₂te₁'i₁ ja₁tén₄ Judea.§

5

Ca₂jmo₃ Jesús ca₂jon₃ dsa₂ ju₄

(Mateo 4:18-22; Marcos 1:16-20)

1 Ca₂lë₃ co₂ráun₂ jme₁'en₅₄ Jesús chei'₅₄ Jmɨ₁ŋí'₄ Genesaret.* Të₃jë₄ jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂, ca₂lia'₂ co₂'liog'₂ bá₄ tioin'₅₄, ia₁ 'nio₃ nag₃ jág₁ quió'₅ Diú₄. 2 Jaun₂ ca₂jág₃ Jesús tɨn₃ tsɨ₁mu₅ a₂le₁jë₁, le₁'ág₄ chei'₅₄ jmɨg₂, ia₁ dsa₂ i₂tsán'₂ ju₄ jme₁ma₂sióin₃ i₂ráng₃ 'má₅ quió'₅. 3 Jaun₂ ca₂'í₃ Jesús caun₂ tsɨ₁mu₅ jaun₂, a₂lë́₅ quió'₅ Si₂mu₅₄. Jaun₂ ca₂mɨ₃ a₂jiog₃ 'éi₂ ca₂juɨg₄ guë́₄ le₃ne₄ jmɨg₂. Jaun₂ ca₂guá₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂. 4 Jme₁ca₂dsan₃ cuë₂₃ jág₁, ca₂tsɨ́'₃ Si₂mu₅₄:

―Jŋiog'₅₄ mu₅ quiáng'₂ le₃ja₁jɨ'₂ guë́₄. Ja₁në₅ tiong₂ 'má₅ quiáng'₂, jaun₂ lén'₂ 'nia'₂ ju₄.

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Si₂mu₅₄:

―Të₅, la₂ tio'₅₄ bá₄ jnia'₅₄ ta₁jma₃ nei₅ ca₂néi₃, tsá₃ 'ein₂ já'₂ ma₂lag₅ jnia'₅₄; la₁ i₁tion₃ caun₂ ia₁ a₂juá'₂ 'ne₂.

6 Jme₁ca₂jmo₃ le₂jaun₂, ca₂lia'₂ juɨn₅ lɨn₃ ju₄ i₃ton'₅₄, jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂gag₂ bá₄ 'má₅ quió'₅ tioin'₅₄. 7 Jaun₂ ca₂bí₂ gu₂ ca₂të́'₃ rɨin'₅₄ i₂jme₁tion'₅₄ tsɨ₁mu₅ caun₂, ia₁jaun₂ ja₃léin₂ jme₃'o₅₄. Jme₁o₃lén₂ 'éi₂ në́₃, ca₂jme₃cain'₂ ta₁tɨn₃ tsɨ₁mu₅, jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂i₃guein'₅₄ bá₄ tioin'₅₄. 8 Jme₁ca₂jág₃ Si₂mu₅₄ në₅, ca₂ŋó₃ ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―Jŋia'₃ cau₅ quió₃, Te₁gui'₅₄, ia₁ dsa₂ cha₂ dsáu₁ bá₄ jniá₂.

9 Ia₁ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ Si₂mu₅₄ quian'₅₄ rɨin'₅₄, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ŋio₅ juɨn₅ ju₄ i₂ca₂join₃. 10 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄ i₂lɨ́n₅ ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo, ia₁ co₂dsia₅ jme₁i₂nioi₅₄ quian'₅₄ Si₂mu₅₄ tsáin'₂ ju₄. La₁ Jesús në́₃ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Si₂mu₅₄:

―Tsá₃ jmo₂ gang'₃. Ia₁ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅, ŋɨ́'₁ jmag'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ juɨ₁lia'₂ jmag'₂ ju₄.

11 Jme₁ma₂në₂jŋióg'₃ tsɨ₁mu₅ quió'₅ le₃ja₁quein₂ chei'₅₄ jmɨg₂, ja₁jaun₂ ca₂dsia₃ jë₂, ca₂i₃léin₂ bá₄ quian'₅₄ 'éi₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅

(Mateo 8:1-4; Marcos 1:40-45)

12 Co₂ráun₂ jme₁'en₅₄ Jesús caun₂ juɨg₂, jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅, ta₁jain₂. Jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús, ca₂tóin₂ të₂rë₃'éin₂ 'uë₃, ca₂mɨ₃ tion₅₄-jan₃, ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, chi₂jua'₂ 'niog'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ne₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ chi'₅₄ dso₄ a₂lɨ́ng₅.

13 Jaun₂ ca₂néi'₃ gu₂, ca₂nɨ́'₃ quió'₅ dsa₂ dso'₅₄, ca₂juá'₂:

―'Nio₃ jniá₂. Jmo₅₄ bá₄ le₁jɨ́ng'₃.

Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂juá'₂ jaun₂, ca₂jŋia'₃ 'mé'₅ 'iog₅ a₂jme₁lɨ́in₄. 14 Jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂juá'₂:

―La₁ gua₂ o₂jme₁jnia₅ ne₄ jme₂dsa₂, o₄quió'₄ a₂ma₂le₁jɨ́ng'₃, o₂jmo₄ o₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés,† co₂'nió'₄ a₂jang'₅₄ jág₁ dsau₅ jɨn₄ dsa₂.

15 La₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ca₂i₃'ag₅₄ bá₄ jág₁ ca₂le₂con₂ a₂'ɨn₅ dsa₂ Jesús. Jaun₂ i₂juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂jme₁të₁ja₂lén₂ ŋɨi'₂ ja₂néi₃ jág₁, i₂'nio₃ 'lión₂ në́₃ 'e₂ caun₂ jmɨ₁uɨg₅ chain₂. 16 La₁ jme₁dsɨ₂uɨ́in₃ bá₄ 'nɨ'₂ juɨg₂ ja₁con'₂ 'ŋiog₅, chi₃léin'₂ Diú₄.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ 'lian'₂

(Mateo 9:1-8; Marcos 2:1-12)

17 Ca₂lë₃ co₂ráun₂ jme₁'en₅₄ Jesús jme₂tɨin₂₃ dsa₂. Le₂con₂ jaun₂, jme₁tián'₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos, të₅juá'₅ në́₃, i₂ja₂lén₂ le₂con₂ 'uë₃ Galilea, Judea, juɨg₂ Jerusalén në́₃. Ia₁ juɨ₅bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄ jme₁'io₅ Jesús, a₂jme₂'lióin₂ dsa₂. 18 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ le₁jŋiai₂₃ jan₂ dsa₂ 'lian'₂, dsɨ́n₂ ne₄ tsɨ₁jein₁. Jme₁'no'₂ juɨ₅ dsɨ₃toin'₅₄ dsi₂néi₂, jme₁dsɨ₃quio₂₃ ne₄ Jesús. 19 Ia₁ tsá₃ ca₂dsó'₂ 'a₂ lia'₂ dsɨ₃toin'₅₄, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ juɨn₅ dsa₂ tion'₅₄, jaun₂ ca₂uɨ́g₂ le₃co'₅₄ tsɨ₁'né₅. Jaun₂ ca₂niá₃ jë₄ gua'₅₄ lag₁, jaun₂ ca₂sió₂ lia'₂ jma₃quian'₅₄ tsɨ₁jein₁, dsi₂jo₂ jaun₂, ne₄ Jesús. 20 Jme₁ca₂jág₃ Jesús a₂'én₂ dsa₂ 'éi₂ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ne₂ dsa₂, ma₂rë₂'én₄ bá₄ dsáu'₂.

21 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ të₅juá'₅ quian'₅₄ dsa₂ fariseos në́₃ ca₂i₃jŋia₅ dsɨ́₅: “¿I₂'ein₂ bá₄ në₅ jmái'₂ mɨ'₅₄ Diú₄ a₂juá'₂ le₂në₅? 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃'én₂ dsáu₁ dsa₂, jŋia'₅₄ lia'₂ Diú₄ bá₄.” 22 La₁ a₂lí'₄ rë₂ bá₄ Jesús 'e₂ a₂qui₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ bá₄ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ le₂në₅? 23 ¿'E₂ a₂'ua₁ guë́₄ ta₁, a₂juá'₄ jniá₂ juɨg₅₄ dsa₂ la₂: “Ma₂rë₂'én₄ dsáu'₂”, o₃ a₂juɨg₅₄ 'e₂ jniá₂: “Nau₂, ŋɨ₄”? 24 Ia₁ dse₃ jaun₂. La₂ jmo₅₄ jniá₂ ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂'io₅ bí₂ 'éi'₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ a₂qui₃'éin₂ dsáu₁ dsa₂.

Jaun₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'lian'₂:

―'Ne₂ juɨ́g₂ jniá₂, nau₂, quion₂ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, guan'₂.

25 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ të₃ jág₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ca₂nau₂ ca₂cáun₃ tsɨ₁jein₁ quió'₅ ca₂ŋái'₃ jme₂juɨin'₂ Diú₄. 26 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ në́₃. Jaun₂ të₃jë₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ jaun₂, qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Jmɨg₄ në₃ ca₂të́₂ ne₄ jniog₄ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅.

Ca₂të́'₃ Jesús Leví

(Mateo 9:9-13; Marcos 2:13-17)

27 Cang₂ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ táng₃. Ja₁ŋó₄ jaun₂, ca₂jɨ́in₂ jan₂ i₂chen₂ Leví i₂cán₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄, guá₅ ja₁dsɨ₂qui₅ dsa₂ 'lia'₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ŋia₅ chi₁co'₅₄ quió₃.

28 Ja₁jaun₂ ca₂dsia₃ jë₂, ca₂nau₂ ŋó₃ quiong'₅₄.

29 Ca₂i₁jmo₅₄ Leví caun₂ má₃ pa₁ dsi₂néi₂ quió'₅ o₄quió'₄ Jesús, jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ juɨn₅ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ rɨin'₅₄. Juɨn₅ bá₄ dsa₂ sián'₂ në́₃ qui₂ca₂guë́'₃ quiain'₅₄. 30 La₁ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ quiáin₅, chi₂ca₂'ɨin₃ dsa₂ i₂ma₂quian'₅₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ qui₂quë́'₂ qui₂'ág'₂ 'nia'₂ co₂dsia₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ në₅, dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ në́₃?

31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₁ tsá₃ të₅mɨ́₅ 'nió'₅ quió'₅ dsa₂ i₂le₁'ág₄ dse₃ dsɨ́₅; dsa₂ i₂le₁dso'₅₄ bá₄ 'nió'₅ quió'₅. 32 Tsá₃ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ a₂të́₄ dsa₂ dsen₃; a₂të́₄ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ bá₄ jniá₂ guio₃, ia₁jaun₂ dsi₁quén'₅ dsɨ́₅.

Ca₂ŋɨ́'₃ dsa₂ Jesús juɨ₁lia'₂ a₂jme₂'ɨn₅₄ dsa₂

(Mateo 9:14-17; Marcos 2:18-22)

33 Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿'A₂ guë'₂ lia'₂ i₂gú'₃ jme₂'ɨn₅₄ dsa₂ i₂quian'₅₄ Juan₅₄, jë₂ qui₂tsɨ́'₅ Diú₄, le₂jaun₂ bá₄ dsa₂ quián₅ fariseos në́₃, la₁ dsa₂ quiáng'₂, guë́'₅ 'ɨ́n'₂ bá₄?

34 Jaun₂ ca₂jéin'₃ Jesús jág₁:

―¿Lé₂ le₃chi₁quian'₄ 'nia'₂ jmɨg₄ jme₃'ɨn₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂té₄ ja₁jen'₂ gu₂ dsa₂, chi₂jua'₂ jaun₂ bá₄ guá₅ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂? 35 La₁ já₅ jmɨg₄ jë₁ma₂jŋia'₃ dsa₂ ŋe'₂ 'éi₂; jmɨg₄ jaun₂ guë́₄ ma₂lé₂ jme₃'ɨin₅₄.

36 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

―Ma₁ tsá₃ 'ein₂ dsa₂ tióng₅ 'nau₅₄ 'mɨ'₂ 'mɨ́₂ tsɨ₁'mɨ'₂ gui'₅₄. Ia₁ në₁jua'₂ ca₂jmo₃ le₂jaun₂, a₂jŋia'₅₄ guéi₃ bá₄ caun₂ caun₂, ton'₂ tsá₃ ma₃rë₂ quɨn₅ tsɨ₁'mɨ'₂ gui'₅₄ quian'₅₄ 'nau₅₄ 'mɨ́₂. 37 Ján₃ guë'₂ tsá₃ tia'₂ dsa₂ vino 'mɨ́₂ nɨ₁lau₂ gui'₅₄, ia₁ në₁jua'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ le₂jaun₂, a₂ne'₂ bá₄ nɨ₁lau₂ gui'₅₄ quian'₅₄ dsió'₁ vino 'mɨ́₂; téin₃ bá₄ vino, ton'₂ dsɨ₃'én₂ nɨ₁lau₂ gui'₅₄ në́₃. 38 Jaun₂ lë₃, lau₂ 'mɨ́₂ bá₄ 'nió'₅ tia'₃ dsa₂ vino 'mɨ́₂, ia₁jaun₂ rë₂ lé₂ 'í₁ le₃tɨn₃. 39 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂'ɨn'₅ vino gui'₅₄ a₂ma₂ron₂, tsá₃ jiá₃ dsɨ́₅ 'ɨ́n'₂ vino 'mɨ́₂ a₂të₂ca₂jlen'₃. “Ia₁ tió'₅ a₂gui'₅₄” bá₄ juá'₂.

6

Guén₂ dsa₂ quián₅ Jesús mɨ́g₂ trigo caun₂ jmɨg₄ sa₅₄

(Mateo 12:1-8; Marcos 2:23-28)

1 Caun₂ jmɨg₄ sa₅₄, ca₂ŋɨ₅ Jesús caun₂ ja₁nau₂ ja₁jnia₄ trigo. Jaun₂ ca₂gág₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄ mɨ́'₂ trigo, qui₂ca₂guéin₂ ca₂guë́'₃. 2 Jaun₂ jme₁ca₂jág₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ jmo'₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jmo₃ dsa₂ jme₁jmɨg₄ sa₅₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

3 ―¿Tsa₁ ma₂'í'₂ 'nia'₂ ja₁juá'₂ a₂ca₂jmo₃ David quiain'₅₄ rɨin'₅₄ jme₁ca₂tá'₂ i₁cón'₅? 4 Ca₂'í₃ dsi₂néi₂ quió'₅ Diú₄ ca₂can₃ i₁ŋí'₄ jŋió₅ a₂'i₄ 'éi'₃ a₂guë́'₃ jmá'₃ jme₂dsa₂. Ca₂guë́'₃, ca₂cuë́'₃ rɨin'₅₄ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃.

5 Ca₂juá'₂ Jesús ján₃:

―Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ i₂quian₅ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ jmɨg₄ sa₅₄.

Dsa₂ i₂rë₂já'₃ caun₂ gu₂

(Mateo 12:9-14; Marcos 3:1-6)

6 Co₂ráun₂ táng₃ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂lë₃, ca₂'í₃ Jesús guá'₅ sinagoga, ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂. Jë₄ jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ i₂rë₂já'₃ gu₂ ne₁. 7 Ca₂tiog₃ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ chi₂jua'₂ jme₃'lióin₂ 'éi₂ të₃ jmɨg₄ sa₅₄, ia₁ jme₁'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃ dsáu₁ 'éi₂. 8 La₁ a₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús 'e₂ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ tióin₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂rë₂já'₃ gu₂:

―Nau₂, ŋia₅ dsi₂jo₂ la₂.

Ca₂nau₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂ ca₂ŋó₃. 9 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús dsa₂ i₂tión₂ jág₅:

―La₂ ŋag₄ jniá₂ caun₂ 'nia'₂: ¿'E₂ 'i₄ 'éi'₃ jmo₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ jme₁jmɨg₄ sa₅₄? ¿A₁dse₃, o₃ a₂'lɨg'₅₄ 'e₂? ¿A₂lióin₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, o₃ a₂jŋag'₃ 'e₂?

10 Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tión₂ le₃lág'₃ quió'₅, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ dso'₅₄:

―Nei'₅₄ gog'₂.

Jaun₂ ca₂néi'₃. Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂lág₃ gu₂. 11 La₁ ca₂rë₃'né₃ bá₄ dsa₂ jain₂ jain₂ tioin'₅₄, ca₂jme₃lióg₃ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄ 'e₂ jmái'₂ Jesús.

Ca₂quión'₂ Jesús guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ i₂chein₃ 'a₂ guë́₃ já'₄ chei₃

(Mateo 10:1-4; Marcos 3:13-19)

12 Ca₂lë₃ të₃jë₄ jmɨg₄ jaun₂, ca₂ŋó₃ Jesús juɨ₅ caun₂ má'₂ a₂chi₂i₁lein'₄ Diú₄. Të₁jma₃nei₅ bá₄ ca₂ŋɨi₅ chi₂léin'₂ Diú₄. 13 Jme₁jnia₃ táng₃ jaun₂, ca₂të́'₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄, jaun₂ ca₂quióin'₂ guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂. I₂'éi₂ në́₃ ca₂quiain₃, i₂chen₄ quiáin₅.* 14 Le₂la₂ jme₁chein₂: Si₂mu₅₄ i₂ca₂quiain₃ Pe₄; Drë́₄ rɨn'₅₄ Si₂mu₅₄; Jacobob quian'₅₄ Juan₅₄ në́₃; Fe₂li₄, Bartolomé, 15 Të₅₄, To₁má₄, Jacobo† i₂lɨ́n₅ ja₁ŋi'₅₄ Alfeo; Si₂mu₅₄ i₂lɨ́n₅ cananista.‡ 16 Judas rɨn'₅₄ Jacobo; quian'₅₄ Judas Iscariote§ i₂ca₂dsióg₃ ca₂'nɨi₃ Jesús cang₂.

Jme₂tɨn₅ Jesús juɨn₅ lɨn₃ dsa₂

(Mateo 4:23-25)

17 Jme₁ca₂sióin₃ má'₂ jaun₂, quiain'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂nau₂ caun₂ ja₁lë́₄ ja₁jo₂. Ja₁jaun₂ në́₃ jme₁ma₂le₁ŋɨ'₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂chan₂ ta₁caun₂ 'uë₃ Judea, i₂ja₂lén₂ Jerusalén, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ le₂tan₅₄ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁niog₅ juɨg₂ Tiro quian'₅₄ Sidón në́₃, 18 ia₁ 'nio₃ dsa₂ nag₃ jág₁ quió'₅ Jesús, ton'₂ ia₁ 'nio₃ 'lióin₂ 'e₂ caun₂ dso₄ niog₅ lɨ́in₅. Le₂jaun₂ guë'₂ dsa₂ i₂chan₂ uɨg₅ co₂jmóg'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, ja₁jaun₂ qui₂ca₂'lóin₂ bá₄ ján₃. 19 Qui₂ca₂'náu'₃ juɨ₅ a₂nɨ́i'₃ quió'₅ Jesús, ia₁ jme₁'io₅ 'éi₂ bí₂ a₂jme₁jme₂'lióin₂ ca₂le₃jɨ́n₃.

Juɨ₁lia'₂ a₂dse₃, quian'₅₄ a₂tsá₃ dse₃ lia'₂ chan₂ dsa₂

(Mateo 5:1-12)

20 Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂quiain'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂chang'₂ ŋég'₂ le₃ne₄ Diú₄, ia₁ 'nia'₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ ja₁goin₂.

21 ’'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ i₂chang'₂ 'ong'₅₄ rë₂në́₃, ia₁ 'ág'₄ bá₄ 'au'₂. Dsen'₃ 'nia'₂ i₂quɨ'₂-'o₅ jmɨg₄ në₃, ia₁ ŋág'₄ bá₄ 'nia'₂.

22 ’'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ jë₁ma₂ca₂jme₃'iog₅₄ dsa₂, a₂'uág'₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃'o'₂, quiong₃ dsa₂ a₂'lɨng'₅₄ o₄quió'₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

23 'Jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ 'ŋio₅ lɨn₃, quian₂ 'nia'₂ o₂'ŋió₃ 'au'₂ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ guéi'₁ 'nia'₂ juë'₂ 'liang'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ia₁ le₂në₅ bá₄ ma₂jmo₃ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅ ca₃ma₂lɨ́g'₂ ma₂jmái'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄.

24 ’La₁ 'e₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ cha₂ cu₄, ia₁ ma₂gue'₅₄ bá₄ 'nia'₂ liang'₅₄.

25 ’'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ i₂chang'₂ qui₂le₁'ág'₃ 'au'₂, ia₁ já₅ jmɨg₄ jë₁le₃chang'₂ 'ong'₅₄. 'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ i₂chan₂ co₂ŋág₂ jmɨg₄ në₃, ia₁ já₅ bá₄ jmɨg₄ jë₁tóng'₁ 'lia'₂ 'au'₂ quɨ'₁-'áu'₂.

26 ’Juɨ́g'₂ bá₄ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃'ag₃ dsa₂ dse₃, ia₁ le₂në₅ bá₄ ca₂jmo₃ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅, ca₂'ɨin₃ dse₃ dsa₂ juɨ₁gan₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ ma₂lɨ́g'₂.

A₂jme₃'nio₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄

(Mateo 5:38-48; 7:12)

27 ’La₁ 'nia'₂ dsa₂ i₂nag₅, juá'₅ jniá₂: Jme₁'nió₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄, jmo₄ a₂dse₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂ja₂uɨn₅₄ dsɨ́₅ jág₂. 28 Caun₂ dse₃ bá₄ qui₁'ɨ́ng'₄ i₂'ag₅ 'lɨg'₅₄; chi₁len'₅₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quió'₄ i₂lë₁co₂jmóg'₂. 29 Chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂jnáu₃ ca₂ton₂ rë₂jog'₂, jein'₅₄ le₃ca₂ton₂ táng₃ o₁jnáu₄; chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂jŋiá'₂ 'mɨ'₂ dsiog₂ quiáng'₂, le₂jiog₅ tsɨ́ng'₂ a₂qui'₅₄ cuë'₅₄ ján₃, o₁quion₂. 30 Juɨ₁'ein₂ guë́₃ mɨ₅ 'e₂ mɨ₂₃, cuë'₅₄; chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂jŋiá'₂ quiáng'₂, tsá₃ ma₃mag'₅₄. 31 Juɨ₁lia'₂ a₂'niog'₂ 'nia'₂ jmo₃ dsa₂ ja₁cong'₂, le₂jaun₂ jmo₄ 'nia'₂ ja₁coin₂.

32 ’Ia₁ në₁jua'₂ 'nióg'₃ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ 'nia'₂ guiong'₅₄, ¿'e₂ ti₁'mag'₄ ca₂tɨ́ng'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? Ia₁ ján₃ bá₄ le₂në₅ jmo₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'no₅ dso₄. 33 Ia₁ chi₂jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ dse₃ jmá'₃ lia'₂ ne₄ dsa₂ i₂jmo₅ dse₃ ja₁cong'₂, ¿'e₂ ti₁'mag'₄ ca₂tɨ́ng'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? Ia₁ le₂në₅ bá₄ tion'₅₄ dsa₂ i₂'no₅ dso₄ ján₃. 34 Në₁jua'₂ qui₂dsi'₂ 'nia'₂ jmá'₃ lia'₂ le₃quió'₅ i₂lɨ́n'₂ 'nia'₂ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄ jéin'₃ quiáng'₂, ¿'e₂ ti₁'mag'₄ ca₂tɨ́ng'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? Ia₁ le₂në₅ bá₄ tion'₅₄ guë'₂ dsa₂ i₂'no₅ dso₄ ján₃, qui₂dsi₂ quió'₅ rɨin'₅₄ jain₂ jain₂, ia₁jaun₂ qui₃gue₃ quió'₅ rɨin'₅₄. 35 La₁ 'nia'₂ në́₃, jme₁'nió₄ i₂'iog₅₄, jmo₄ a₂dse₃ ja₁coin₂; dsi₄ 'nia'₂ quió'₅, tsá₃ jmo₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ 'ɨ₅ 'au'₂ a₂jaun₂. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ guéi'₁ 'nia'₂ juë'₂ 'liang'₅₄, ton'₂ léng'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ i₂guá₅ guei'₅₄. Ia₁ i₂'ua₁ dsɨ́₅ 'éi₂ ján₃ ja₁con₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄, i₂jŋia'₅₄ ti₁'mag'₄ tsá₃ cuë₂₃. 36 Juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ ŋéi₂ dsɨ́₅, juɨ₁lia'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄ Ŋéi'₅.

Tsá₃ lë₁cáun₂ 'nia'₂ 'í₁ quió'₅ rɨ́ng'₂

(Mateo 7:1-5)

37 ’Tsá₃ lë₁cáun₂ 'nia'₂ 'í₁ ja₁con₂ rɨ́ng'₂, jaun₂ tsá₃ con₂ Diú₄ 'í₁ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. Tsá₃ 'lián'₅ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ jaun₂ tsá₃ 'liog'₃ Diú₄ guion'₅₄ 'nia'₂ ján₃. 'Én₃ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂, jaun₂ bá₄ 'én₂ Diú₄ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. 38 Qui₂jme₁'on₁ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, jaun₂ bá₄ jme₃'o₅₄ Diú₄ 'nia'₂, cuë₃ caun₂ 'éi'₃ tí₅, a₂tó'₅ tiá₂, a₂qui₂rë₂'ŋiá'₄ rë₂ lɨn₃, ca₂lia'₂ tsá₃ ma₃to'₂ ja₁'éi'₄ jmo₃, tó'₃ të₂jmu₂ quián'₂ 'nia'₂. Ia₁ 'éi'₃ jaun₂ bá₄ to'₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ 'éi'₃ a₂dsián'₅ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ guiong'₅₄.

39 Jaun₂ ca₂cuë₃ Jesús jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

―¿Lé₂ le₃jŋia₃ dsa₂ ten₄ jan₂ dsa₂ ten₄ rɨin'₅₄ a₂'ë₃ juɨ₅? ¿Tsa₁ tsɨ₃séin'₂ jua'₅₄ juɨ₁lia'₂ caun₂ siá₅? 40 'I₁jan₂ juɨ₁lia'₂ i₂'ɨ₅ si₂ tsá₃ lɨ́in₅ jua'₅₄ a₂juɨin'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ të₅ quiáin₅; ca₂lia'₂ ca₂dsó'₃ si₂ quió'₅, jaun₂ guë́₄ lé₂ le₃dsióg₄ léin₂ con'₂ lɨ́n₅ të₅ quiáin₅.

41 ’¿'A₂ bá₄ lia'₂ jŋiá'₄ 'ne₂ jme₁qui₅ pí'₁ a₂'i₄ jme₁ne₁ rɨ́ng'₂, ton'₂ tsá₃ leng'₅₄ a₂'i₄ nɨ₁'ma₂ chá₅ jme₁ne'₄ 'ŋiag'₂? 42 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ tiá₂ 'au'₂ juɨg'₅₄ rɨ́ng'₂: “Rɨn'₅₄ jniog₄, cuë₄ jmɨg₄ o₁dsi₁₂ jme₁qui₅ pí'₁ a₂'i₄ jme₁ne'₄”? ¡'Ne₂ dsa₂ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁! Dsi₄ de'₂ jŋiá₅ nɨ₁'ma₂ chá₅ a₂'i₄ jme₁ne'₄ 'ŋiag'₂, jaun₂ guë́₄ le₃jag'₅₄ rë₂ dsí'₁ qui₅ pí'₁ a₂'i₄ jme₁ne₁ rɨ́ng'₂.

Të₂le₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ a₂'ag₅ bá₄ nɨ₁'ma₂, jáng'₅ léi₄

(Mateo 7:17-20; 12:34-35)

43 ’Tsá₃ cha₂ nɨ₁'ma₂ dse₃ jua'₅₄ a₂lé₂ le₃'ag₃ mɨ́g₂ 'lɨg'₅₄; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ tsá₃ cha₂ nɨ₁'ma₂ 'lɨg'₅₄ jua'₅₄ lé₂ le₃'ag₃ mɨ́g₂ dse₃. 44 Le₂caun₂ le₂caun₂ bá₄ nɨ₁'ma₂ jau'₂ 'í₁ të₂le₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ mɨ́g₂ a₂'ag₅: ma₁ tsá₃ quɨn₅ dsa₂ mɨ́g₂ higos juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ taun₅ chei₅₄, on₃ guë'₂ lé₂ le₃cág'₃ dsa₂ mɨ́g₂ uvas juɨ₁lia'₂ chi₁uɨ́ng₃ taun₅. 45 Ján₃ bá₄ le₂në₅ dsa₂ në́₃. Juɨ₁lia'₂ dsa₂ dsen₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂dse₃ a₂ma₂rë₂'ma₄ të₂dsɨ́₅, jmo₂₃ a₂dse₃; dsa₂ i₂'lɨn'₅₄ në́₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'lɨg'₅₄ a₂ma₂rë₂'ma₄ të₂dsɨ́₅, jmo₂₃ a₂'lɨg'₅₄. Ia₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'lióng₂ ŋag₅₄ cha₂ të₂dsɨ́₅ dsa₂, a₂jaun₂ bá₄ 'uë₂ mɨ₂'o₅₄.

Tɨn₃ né₃ 'uɨg₅₄ cha₂

(Mateo 7:24-27)

46 ’¿'E₂ bá₄ lë₃ të́'₅ 'nia'₂ jniá₂, “Te₁gui'₅₄, Te₁gui'₅₄”, ton'₂ tsá₃ jmo'₂ guë'₂ 'nia'₂ a₂juá'₅? 47 Le₂jan₂ le₂jan₂ i₂të₁ja₂lén₂ ne₃, i₂ja₂néi₃ jág₁ quió₃, ton'₂ ne'₅₄ në́₃, la₂ 'ɨ́in₄ 'a₂ lia'₂ lɨ́in₅: 48 lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂ca₂jmóg'₃ 'né₅, ca₂guéi₃ 'ei₄ de'₂ jŋiá₅ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ ne₄ nɨ₁'lau₂. Ne₄ jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ 'uɨg₅₄ 'ia'₂. Jme₁ca₂juë'₂ jmɨg₂, ca₂dság'₃ jmɨg₂ tiá₂ 'ei₅ dso'₂ tsɨ₁'né₅ jaun₂. La₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ca₂'ŋiá'₂, ia₁ rë₂ jme₁lë́₄. 49 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂nag₅ jág₁ quió₃, ton'₂ tsá₃ nei'₅₄ guë'₂ në́₃, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂ca₂chi'₃ 'ne₄ jŋia'₅₄ dsɨ́₂ ne₄ 'uë₃ bá₄, tsá₃ 'uɨg₅₄ 'ia'₂ ca₂jmo₃. Jme₁ca₂dság'₃ tiá₂ 'ei₅ jmɨg₂ dso'₂ tsɨ₁'né₅ jaun₂, ca₂quɨ'₃ bá₄, co₂ŋei'₅₄ ca₂'en₃.

7

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ mozo quián₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ romano

(Mateo 8:5-13)

1 Jme₁ca₂dsan₃ cuë₂₃ jág₁ le₂në₅, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ qui₂ca₂nág₂, jaun₂ ca₂ŋó₃ juɨ₅ juɨg₂ Capernaum. 2 Ja₁jaun₂ jme₁guá₄ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ romano i₂jme₁'ŋio₅ jan₂ dsa₂ i₂jme₁jme₂ti₃ ne₅₄, i₂jme₁'nioi₃ lɨn₃. 'Éi₂ në́₃ jme₁dso'₅₄ jme₁ma₂rë₂quiain₂₃ jóin₂. 3 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ a₂'ɨn₅ dsa₂ Jesús, jaun₂ ca₂chein₃ jan₂-on₃ dsa₂ can'₅₄ quián₅ dsa₂ judíos a₂i₃léin₂ a₂i₁mɨ₂ ne₄ Jesús a₂jiá₃ jme₃'lióin₂ dsa₂ mozo quiáin₅. 4 Jme₁dsi₃léin₂ ja₁'en₅₄ Jesús, ca₂mɨ₃ tion₅₄-jan₃, ca₂juá'₂:

―Ca₂tɨ́n₂ bá₄ gui'₅₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ 'éi₂ a₂jme₁'oin'₄, 5 ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ 'nioi₃ dsa₂ juɨg₂ go₄ jniog₄. Ia₁ 'éi₂ bá₄ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ca₂lág₃ guá'₅ sinagoga quián₂ jnia'₅₄.

6 Jaun₂ ca₂ŋó₃ bá₄ guë'₂ Jesús quian'₅₄ 'éi₂. La₁ jme₁ma₂ja₂quián₃ dsi₁léin₂ dsi₂néi₂ jme₁ca₂chen₃ táng₃ gui'₅₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ jan₂-on₃ a₂mei₅₄ quiáin₅, a₂quian₅ jág₁ a₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, tsá₃ cán'₁ ta₁ jua'₅₄ a₂gog'₅₄ të₂ ja₁quió₃, ia₁ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ jua'₅₄ a₂o₁'ú'₃ dsi₂néi₂ quió₃. 7 'Uɨg₅₄ jaun₂ i₂jiog₅ dsɨ₃, ¿i₂'ein₂ bá₄ jniá₂ jua'₅₄ nei₅₄ 'ŋió₃ të₂ ja₁cong'₂? La₁ tió'₅ jua'₅₄ ca₂jon₄ bá₄ jág₁ quiáng'₂ të₂në₅, ia₁jaun₂ jŋia₃ dso'₅₄ mozo quiáng₃. 8 Ia₁ le₂në₅ bá₄ jniá₂ 'ŋió₃ chéng'₅ jme₂ti₅₄ ne₄ juɨg₃, ján₃ bá₄ niog₅ gu₃ 'lióg₂ i₂te₁neg'₄. Në₁jua'₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂, “Gua₂ jó₄”, ja₁jaun₂ dsó₃ bá₄; në₁jua'₂ ca₂juɨ́g₂ “Ŋia₅ ja₁lá₃”, jiá₃ bá₄. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ në₁ca₂juɨ́g₂ “O₂jmo₄ a₂la₂ a₂ó₃”, a₂jaun₂ dsɨ₃jmó₂ bá₄.

9 Jme₁ca₂nág₂ Jesús jág₁ në₅, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ o₄quió'₄ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂jéin'₃ ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂quiain'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ bá₄, ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ chan₂ Israel tsá₃ ma₂ca₂dsán'₂ jniá₂ i₂'én₂ lia'₂ 'én₂ dsa₂ në₅.

10 Jme₁ca₂dsi₃len₃ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂ dsi₂néi₂, ma₂ca₂'lón₂ bá₄ dsa₂ mozo i₂jme₁dso'₅₄.

Ca₂jme₃jen'₅₄ Jesús ja₁ŋi'₅₄ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂

11 Cang₂ jaun₂ ca₂ŋó₃ táng₃ Jesús caun₂ juɨg₂ ja₁chei₂ Nain, jaun₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, i₃léin₂ quian'₅₄ juɨn₅ guë́₄ dsa₂ sián'₂ në́₃. 12 Jme₁ja₂quián₃ dsióg₄ ja₁dsɨ₂ton'₅₄ dsa₂ o₄'né₄ juɨg₂, ca₂jág₃ ca₂'uɨn₂ dsa₂ i₃'óin₃ jan₂ 'lag₄, i₂jan₂ tan₅₄ 'éi₂ ja₁ŋi'₅₄ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂. Juɨn₅ lɨn₃ bá₄ dsa₂ juɨg₂ i₂jme₁quiong'₅₄ i₃'o₃. 13 Ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ jme₁ca₂jág₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'au₂.

14 Jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ ca₂nɨ́i'₃ tsɨ₁gu₅. Ca₂jŋia₃ bá₄ guë'₂ dsa₂ i₂jme₁le₁te₂, jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'lag₄:

―¡'Ne₂ juɨ́g₂ jniá₂ chi'₂, nau₂!

15 Jaun₂ në́₃ ca₂guá₂ 'lag₄, ca₂jme₃lióg₃ ca₂dsia₃ jág₁, jaun₂ ca₂jáng'₂ Jesús ne₄ chog₅₄. 16 Jme₁ca₂të́₂ ne₄ dsa₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́in₃, jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, ca₂juá'₂:

―Ma₂ca₂rë₃jniá₂ jan₂ dsa₂ juɨn'₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ jë₄ quián₂ jniog₄.

Juá'₂ në́₃:

―Ma₂guan₅ Diú₄ a₂jme₃'oin₅₄ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅.

17 Le₂con₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Judea, le₂con₂ ma₂quián₅ jaun₂ në́₃, qui₂ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús jaun₂.

Dsa₂ i₂ca₂chen₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

(Mateo 11:2-19)

18 Ca₂rë₃ŋi₅ Juan₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂, ia₁ ca₂dsia₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄. Jaun₂ ca₂të́'₃ on₃ dsa₂ 'éi₂, 19 jaun₂ ca₂chei₃ ne₄ Te₁gui'₅₄ a₂dsɨ₃ŋag₅₄ chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ lɨ́in₅ dsa₂ i₂lë́₅ jág₁ jiá₃, o₃ jŋiai₃ i₂sián'₂ 'e₂. 20 Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂ në₂chei₃ jnia'₅₄ a₂ŋag₄ 'ne₂ chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ lɨ́ng'₅ i₂lë́₅ jág₁ jiá₃, ¿o₃ jŋia₄ jnia'₅₄ i₂sián'₂ 'e₂?

21 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂jme₃'lión₂ Jesús juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂jme₁le₁dso'₅₄, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂jme₁le₁quian₅ dsa₂; lia'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ në́₃ qui₂ca₂'uɨ́in'₂; qui₂ca₂jmóg'₃ jme₁ne₁ dsa₂ i₂jme₁ten₄. 22 Jaun₂ guë́₄ ca₂jéin'₃ jág₁ quió'₅ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂dsia₄ o₂chei'₅₄ Juan₅₄ 'e₂ ca₂të́₂ ne'₅₄, 'e₂ a₂qui₂në₂nei'₂ në́₃. Qui₂jág₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ten₄; të₁i₂nio₄ táng₃ dsa₂ i₂tsá₃ lé₂ jme₁i₂nio₄; të₂tsɨn'₅₄ le₁jɨ́n₃ i₂jme₁lɨ́n₄ 'mé'₅ 'iog₅; qui₂nag₅ táng₃ dsa₂ i₂jme₁guɨn₄ në́₃; le₂jaun₂ guë'₂ 'lag₄ në́₃ qui₂jein'₅₄ táng₃; ja₁con₂ dsa₂ dsɨ₂ŋé₂ dsɨ₂'ag₅ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂. 23 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'ag₅ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ o₄quió₃ jniá₂.

24 Jme₁ma₂i₂len₃ dsa₂ i₂ca₂chen₃ Juan₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ a₂'ɨin₂₃ Juan₅₄, ca₂juá'₂:

―¿'E₂ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ i₁nóg'₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂? ¿O₃ bá₄ ca₂jag'₅₄ 'nia'₂ ca₂'nau₂ nɨ₁'ma₂ ta₅ a₂lë₁qui₂bí₂ dsí₂ ja₁jaun₂? 25 Chi₂jua'₂ on₃ jaun₂, ¿'e₂ guë'₂ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ ca₂jɨng'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂qui'₂ tsɨn'₅₄ jlá'₁ 'e₂? La₁ on₃ le₂jaun₂. Ia₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂të₁i₂nio₄ jlán'₁ i₂qui₂cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅, i₂tion'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ rag₅₄ bá₄ i₂le₂'éi₂. 26 Jaun₂ në́₃, ¿'e₂ guë'₂ ca₂i₁jag'₄ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ 'e₂ ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂? Dsón'₂ bá₄ jaun₂. Jan₂ i₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ bá₄ ca₂i₁jɨn'₄ 'nia'₂, juá'₅ jniá₂. 27 Juan₅₄ bá₄ 'éi₂ i₂'ɨn₅ Si₂ quió'₅ Diú₄ ja₁juá'₂:

Tsɨng₅₄ jan₂ dsa₂ quiáng₃ ne₄ juɨ₅ quiáng'₂, jón₃,

a₂dsɨ₃can₅ jág₁, jmo₃ co₂jŋia₅₄ juɨ₅.*

28 Juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ tsá₃ ma₂ca₂rë₃chán₃ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ Juan₅₄. La₁, i₂lɨ́n₅ i₂me'₂ guë́₄ ja₁gon₂ Diú₄, i₂'éi₂ lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'éi₂.

29 (Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂nág₂, lia'₂ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ në́₃, jme₁ca₂jŋói₂ jmɨg₂ ca₂cho₃ Juan₅₄, le₂në₅ bá₄ ca₂jme₃jniai₂₃, Diú₄ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ tí₅. 30 La₁ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ në́₃, tsá₃ ca₂gue₃ cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂; le₂në₅ bá₄ a₂ca₂rë₃jniái₂ ján₃ a₂tsá₃ ji'₅₄ a₂jme₁'nio₃ Diú₄ jmo₃ quiong'₅₄.)

31 ―¿'A₂ lia'₂ le₃jua'₅₄ lɨ́n₅ dsa₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃? ¿'E₂ bá₄ quian'₅₄ le₃quɨ́ng₄ lɨ́in₅? 32 Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₂bë'₅₄ i₂tón'₅ qui₂guió'₅ jmái'₂ rɨin'₅₄ jë₄ 'ma'₅₄, juá'₂:

Në₂jéi₄ jnia'₅₄ te₁fi₁ o₄quián'₂ 'nia'₂,

la₁ tsá₃ në₂dsián'₃ 'nia'₂;

ján₃ guë'₂ në₂jmó₁ jnia'₅₄ son₅₄ quió'₅ 'lag₄

la₁ tsá₃ ca₂tá'₂ guë'₂ 'lia'₂ 'au'₂ 'nia'₂.

33 'Ia₁ ca₂guan₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, i₂tsá₃ jme₁guë́'₅ i₁ŋí'₄, on₃ guë'₂ vino jme₁'ɨ́n'₂ në́₃, ca₂'ɨin'₅₄ 'nia'₂ a₂'ein₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄. 34 Ca₂guan₃ guë'₂ táng₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂tɨn₂ guë́'₅, 'ɨ́n'₂ në́₃; la₁ 'nia'₂ juá'₂ 'ɨ́in'₅ a₂lɨ́in₅ jlé₂ 'í₅, má₄ jmɨ́g₃ në́₃, a₂lɨ́in₅ a₂mei₅₄ quián₅ dsa₂ cha₂ dsáu₁, quian'₅₄ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ në́₃. 35 Rë₂jniá₂ bá₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ Diú₄, a₂tɨin₂, të₂le₃ quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅.

'En₅₄ Jesús dsi₂néi₂ quió'₅ Si₂mu₅₄ dsa₂ i₂lɨ́n₅ fariseo

36 Jaun₂ ca₂të₃ jan₂ dsa₂ fariseo ca₂të́'₃ Jesús a₂i₁guë'₂ dsi₂néi₂ quió'₅. Ca₂'í₃ bá₄ guë'₂ Jesús dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ fariseo 'éi₂ jme₁dsióg₃, jaun₂ ca₂guá₂ ne₄ mesa. 37 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ i₂'no₅ dso₄ i₂jme₁ŋɨ₅ juɨg₂ jaun₂, ia₁ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂'en₅₄ Jesús guë́'₅ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ fariseo 'éi₂. Jaun₂ ca₂dsióg₃ quian₅ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅ pí'₁ jlá'₁ a₂lë́₅ quian'₅₄ alabastro, a₂'a₄ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂. 38 Ca₂guá₂ 'o₂₃ cau₅ ja₁tióng₂ tag₄ Jesús, ca₂jme₃lióg₃ 'ág₂ jmɨg₂ 'ei₅ jme₁ne₁₂ co'₅₄ tag₄ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jme₃quéin₃ táng₃ quian'₅₄ jŋi₂ dsi₅₄, jaun₂ ca₂chen'₃, jaun₂ ca₂tsáng₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂. 39 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ fariseo i₂quió'₅ dsi₂néi₂, ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅: “Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ të₃dsón'₂ dsa₂ në₅ lɨ́in₅ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, jme₁le₃lí'₄ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂nɨ́'₅ quió'₅. Ia₁ jan₂ 'io₅₄ i₂'no₅ dso₄ bá₄ në₅.” 40 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Si₂mu₅₄, cha₂ caun₂ jág₁ a₂'nio₃ juɨg₅₄ 'ne₂.

―Jua'₅₄ 'ne₂, Të₅ ―ca₂ŋag₃.

41 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―On₃ dsa₂ jme₁le₁rɨ́n₃ cu₄ quió'₅ jan₂ dsa₂ i₂tɨn₂ jme₁dsi₂ cu₄. Jan₂ jme₁rɨn₂ ca₂jau₅₄ mei₅ 'éi'₃ cu₄ denarios, jan₂ guë'₂ jme₁rɨn₂ të₂láu₃-guiá₃. 42 Ca₂'én₂ bá₄ guë'₂ dsa₂ juɨg₅₄ cu₄ dsáu₁ jë₁le₃oin₃ le₂jaun₂, ia₁ tsá₃ guë'₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jáng'₃. Jaun₂ tsá₃ ma₃tion₅₄ ca₂mág₃ cú₁. Jaun₂ në́₃, ¿'ein₂ i₂on₃ 'éi₂ i₂'nioi₃ guë́₄?

43 Ca₂ŋag₃ táng₃ Si₂mu₅₄:

―Dsa₂ i₂jme₁rɨn₂ guë́₄ 'lióng₂, lɨ́n₂ jniá₂.

―Dsau₅ bá₄ le₂në₅ ―ca₂ŋag₃ Jesús. 44 Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ táng₃ 'io₅₄, ca₂tsɨ́'₃ táng₃ Si₂mu₅₄:

―¿Jɨng'₄ dsa₂ mɨ́₂ la₂? Jme₁në₂'ú₃ dsi₂néi₂ quiáng'₂, tsá₃ jmɨg₂ në₂cuë'₅₄ a₂jŋí₃ tag₃; la₁ 'io₅₄ la₂ në́₃ ma₂në₂rang₃ tag₃ quian'₅₄ jmɨg₂ 'ei₅ jme₁ne₁₂, ton'₂ ma₂në₂chí₃ táng₃ quian'₅₄ jŋi₂ dsi₅₄. 45 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂, tsá₃ në₂chen'₅₄ quió₃ jme₁guang₁₂. 'Io₅₄ la₂ guë'₂ në́₃, ca₂lia'₂ tsá₃ 'na₂ bá₄ caun₂ chen'₂ tag₃. 46 Tsá₃ no'₅₄ ma₂në₂'ág'₂ jua'₅₄ a₂ma₂në₂tsáng'₃ dsi₃; la₁ 'io₅₄ la₂ guë'₂ në́₃, ma₂në₂'ág₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ tag₃. 47 'Uɨg₅₄ në₅ në́₃ juá'₅ jniá₂ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'lióng₂ dso₄ jme₁rë₂cáin'₄, la₁ ma₂rë₂'én₄, a₂jaun₂ bá₄ lë₃ ŋɨ́₄ lë₃ cuë₂₃ léi₄ a₂'nio₃. La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ca₂juɨg₄ bá₄ dsáu₁ rë₂'én₄, me'₂ bá₄ cuë₂₃ léi₄ a₂'nio₃.

48 Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄:

―Ca₂le₃jë́₃ bá₄ dsáu'₂ ma₂rë₂'én₄.

49 Ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂jme₁tián'₄ ne₄ mesa quiain'₅₄, ca₂dsia₃ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―¿I₂'ein₂ bá₄ në₅, ca₂të₂ dsáu₁ dsa₂ qui₂'éin₂?

50 La₁ Jesús në́₃, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂:

―Ia₁ a₂'éng'₂, ma₂ca₂lóng'₂ në́₃. Guan'₂ tei₄ quiáng'₂.

8

Dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₁i₂nio₄ jme₂'on₅₄ Jesús

1 Cang₂ jaun₂, ca₂i₁ŋɨ₂ Jesús le₂tan₅₄ juɨg₂ ca'₅₄, le₂tan₅₄ juɨg₂ pí'₁ në́₃, qui₂i₁jme₁tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄. Jme₁quiain'₅₄ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. 2 Ján₃ guë'₂ jme₁quiain'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂ca₂'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅, i₂ma₂ca₂jme₃'lióin₂ dso₄ a₂jme₁lɨ́in₄ në́₃. Jɨn₄ 'éi₂ jme₁ŋɨ₅ jan₂ i₂chen₂ María i₂të́'₂ Magdalena,* i₂ma₂'uɨ́n'₂ Jesús guion₃ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅; 3 ján₃ bá₄ jme₁ŋɨ₅ i₂chen₂ Juana i₂lɨ́n₅ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ Cuza, dsa₂ i₂niog₅ ne₄ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅ Herodes; ján₃ bá₄ jme₁ŋɨ₅ i₂chen₂ Susana; i₂juɨn₅ bá₄ i₂sián'₂ guë́₄ i₂jme₁i₂nio₄ quiong'₅₄, jme₁jme₂'o₅₄ quian'₅₄ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂

(Mateo 13:1-9; Marcos 4:1-9)

4 'Lióng₂ juɨg₂ ja₁jme₁tón'₅ dsa₂ juɨ₅ dsɨ₂léin₂ dsɨ₂jɨin₅₄ Jesús. Jë₁ma₂le₁ŋɨ'₂ dsa₂ juɨin₅ në́₃, jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂, ca₂juá'₂:

5 ―Jan₂ dsa₂ ca₂ŋe₄ ja₁nau₂ ca₂i₁séi₄ mɨ́g₂ jon₂. Jme₁ma₂'ein₅₄ séi₂ në́₃, a₂lɨn₅₄ mɨ́g₂ i₂ga'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅ qui₂ca₂tsó'₃ dsa₂; i₁tan₅ guë'₂ në́₃ ca₂guë́'₃ ca₂dsio₄. 6 Ca₂dsio₄ guë'₂ në́₃ ca₂i₃to'₅₄ jë₄ nɨ₁cang₁; jme₁ca₂'ia₂, ca₂rë₃quéin₃ bá₄ ia₁ tsá₃ gua'₅₄ cha₂ jua'₅₄ a₂güɨ́g'₂. 7 Ca₂dsio₄ guë'₂ ca₂séi'₂ jë₄ nɨ₁taun₅. La₁ nɨ₁taun₅ bá₄ tiá₂ ca₂jo₃ jme₁ca₂'ia₂. 8 La₁ ca₂dsio₄ guë'₂ në́₃ ca₂tɨ́n₂ ja₁dse₃ gua'₅₄; a₂jaun₂ ca₂i₃cón₃, ca₂rau₂ dse₃ lɨn₃, caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ mɨ́g₂ lia'₂ ca₂mɨ́g₂ jon₂ a₂ca₂séi₂.

Jme₁ma₂lë₅ jme₂tag₂₃ le₂në₅, ca₂juá'₂ tiá₂:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ dsi₅₄ rë₂gua₄, nei₂ 'nia'₂ rë₂.

Ta₁ quí'₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄

(Mateo 13:10-17; Marcos 4:10-12)

9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'e₂ bá₄ jein₅ jág₁ a₂cuë₂₃ jaun₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

10 ―Diú₄ bá₄ jmo₅ a₂rë₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂rë₂'ma₄ quió'₅, 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁goin₂. La₁ dsa₂ sián'₂ në́₃, juɨ́g₂ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ jáng'₅ léi₄, ia₁jaun₂:

I₂në₂jág₃, la₁ tsá₃ le₃lí'₄ 'e₂ në₂jág₃;

i₂në₂néi₂ në́₃, la₁ tsá₃ le₃lí'₄ 'e₂ në₂néi₂,

on₃ guë'₂ le₃ŋɨ́i'₂.†

Juá'₂ Jesús 'e₂ jág₁ dsau₅ jein₅ jág₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂séi₂ mɨ́g₂ jon₂

(Mateo 13:18-23; Marcos 4:13-20)

11 ’A₂la₂ bá₄ jein₅ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄: A₂lë́₅ co₂'nió'₄ mɨ́g₂ jon₂, jág₁ dse₃ quió'₅ bá₄ Diú₄ jaun₂. 12 Juɨ₁lia'₂ ca₂dsio₄ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃ga'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅ guë'₂ në́₃, le₂jaun₂ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ ca₂dsion₄ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ dse₃; la₁ i₂së₃dsen₃ guë'₂ në́₃, ja₂jŋiá'₃ jág₁ dse₃ jme₁ma₂'i₄ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃le₃'éin₂ jua'₅₄ a₂lióin₂. 13 Co₂'nió'₄ mɨ́g₂ jon₂ a₂i₃to'₅₄ jë₄ nɨ₁cang₁ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guen₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ jág₁ dse₃ jë₁ma₂ca₂nág₂. La₁ cang₂ jaun₂ tsá₃ tiá₂ tióin₂; lɨ́in₅ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ jmú₄ cha₂ juɨ₅ jme₂dsí₂ quió'₅. Co₂'na₂ bá₄ rë₂'éin₂, ia₁ jë₁ma₂ca₂i₃ŋɨ́i₂ 'e₂ caun₂ juɨ₅bí₂ a₂cáun₂ táu₂, dsɨ₂lein₅ táng₃ le₃ca'₃, tí₂ jág₁. 14 Co₂'nió'₄ jon₂ a₂ca₂séi'₂ jë₄ nɨ₁taun₅ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nag₅ jág₁, la₁ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁i₂léin₂ jaun₂, të₂ ca₂juɨg₄ bá₄ jme₂gain₂₃ dsɨ́₅ a₂jo₅ bí₂ a₂quian₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅, a₂ja₂ dsɨ́₅ le₃cha₂ cu₄ 'lióng₂, a₂'nio₃ cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅; i₂në₅ në́₃ lɨ́in₅ co₂'nió'₄ mɨ́g₂ a₂tsá₃ ma₃lé₂ rón₃. 15 La₁ ca₂dsio₄ mɨ́g₂ jon₂ a₂ca₂séi₂ ja₁dse₃ gua'₅₄, co₂'nió'₄ lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dse₃ dsɨ́₅ i₂caun₂ ne'₅₄, tsán'₂ tiá₂ jág₁ a₂nag₂₃, caun₂ juɨn'₂ bá₄ dsɨ́₅, 'lióng₂ a₂dse₃ rë₂jniá₂ a₂jmo₂₃ chain₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁tsɨ́₅ chi₁guí'₂ si₂

(Marcos 4:21-25)

16 ’'I₁jan₂ dsa₂ tsá₃ guí'₅ si₂ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅, jua'₅₄ a₂jlë́₂ o₃ a₂chi'₂ né'₃ tsɨ₁cama 'e₂. A₂'ag₅ guei'₅₄ bá₄ dsa₂ si₂, ia₁jaun₂ jniá₂ quió'₅ i₂dsɨ₂ton'₅₄. 17 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂, 'i₁caun₂ a₂rë₂'ma₄ jlë₅ cha₂ jua'₅₄ a₂lɨ́n₂ dsa₂ a₂tsá₃ le₃jniá₂; tion₅₄ bá₄ rë₂jniá₂. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ 'i₁caun₂ jág₁ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ lɨ́n₂ dsa₂ a₂tsá₃ 'ein₂ le₃ŋi₅: tion₅₄ bá₄ rë₂ŋi₅ dsa₂.

18 ’Quion₂ de'₂ 'nia'₂ 'í₁ rë₂ jaun₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ nag'₂, ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂ŋɨ́'₂, Diú₄ bá₄ jmo₃ a₂le₃ŋɨ́i'₂ guë́₄. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'nio₃ le₃ŋɨ́'₂ guë'₂ në́₃, ca₂të₂ a₂jme₁ma₂ŋɨ́i'₂, lɨ́in₂, jŋia'₃.

Chi'₂ rɨn'₅₄ Jesús, quian'₅₄ chog₅₄

(Mateo 12:46-50; Marcos 3:31-35)

19 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ chi'₂ rɨn'₅₄ Jesús quian'₅₄ chog₅₄, jme₁'nio₃ jme₁ŋɨ́i₃ ca₂të₂ ja₁'en₅₄ 'éi₂, la₁ tsá₃ lé₂, ia₁ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ tion'₅₄. 20 Jaun₂ jan₂ dsa₂ sián'₂ bá₄ ca₂ŋag₃ jág₁ ca₂juá'₂:

―Chog'₂ quian'₅₄ chi'₂ rɨ́ng'₂ në₅ tióin₂ ca₁'né₄, 'nio₃ jɨ́in₂ 'ne₂.

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Dsa₂ i₂nag₅ jág₁ quió'₅ Diú₄, ton'₂ jme₂ti₃, 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ cha₃, rɨ́ng'₃ në́₃.

Ca₂jmo₃ Jesús ca₂'ág₂ tei₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂jŋia'₃ dsí₂ në́₃

(Mateo 8:23-27; Marcos 4:35-41)

22 Co₂ráun₂ ca₂'í₃ Jesús caun₂ tsɨ₁mu₅, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Ma₃dsau₅₄ quióng₄ le₃ca₂taun₂.

Jaun₂ ca₂i₃léin₂ bá₄. 23 Të₁lia'₂ tioin'₅₄ 'ain₂₃ jmɨ₁ŋí'₄, la₁ 'éi₂ në́₃ ca₂güɨin₂ bá₄. Të₃jë₄ jaun₂ ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ ne₄ jmɨg₂. Ca₂rë₃lióg₃ i₃'a₄ jmɨg₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂lia'₂ ma₂lé₂ dsɨ₃guein'₅₄ bá₄, go'₂ lɨn₃ tioin'₅₄. 24 Jaun₂ ca₂i₁ŋei₂₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―¡Të₅! ¡Të₅! ¡Dsɨ₃'éin₂ jniog₄!

Jaun₂ ca₂nau₂ bá₄ guë'₂ Jesús ca₂të₂ ca₂jéin₂ dsí₂, a₂jná'₅ jmɨg₂ në́₃. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂të₁tsɨ'₅₄ táng₃ tei₄. 25 Jaun₂ tsɨ́'₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―¿'A₂ ŋó₅ a₂'én'₂ 'nia'₂?

Ca₂lia'₂ lë₁quian₅ juë́'₅ lɨn₃ bá₄ tioin'₅₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅, dsia₂₃ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―¿'Ein₂ bá₄ lɨ́n₅ dsa₂ në₅, tɨin₂ jmo₃ 'éi'₃ tsɨ́'₅ të₂ dsí₂, jmɨg₂ në́₃, ne'₅₄ a₂juá'₂?

Dsa₂ chan₂ Gerasa i₂tion'₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄

(Mateo 8:28-34; Marcos 5:1-20)

26 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsi₃léin₂ 'uë₃ Gerasa‡ a₂ron₅ le₃'ŋo'₅₄ jmɨg₂ ja₁ron₅ 'uë₃ Galilea. 27 Jme₁ca₂o₂'ɨ́n₃ Jesús a₂të₁tsɨin'₅₄ 'uë₃, jaun₂ ca₂jme₃quián₃ jan₂ dsa₂ juɨg₂ jaun₂ cau₅ quió'₅. Dsa₂ 'éi₂ në́₃, lɨ́g'₂ bá₄ qui₂ca₂jo₃ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄. Lɨ́g'₂ bá₄ ŋɨ₂₃ tsá₃ ma₃tsɨn'₅₄ quɨ́'₅, on₃ guë'₂ ma₃jua'₅₄ a₂guá₅ dsi₂néi₂; tau₂ 'ŋio₅ quió'₅ 'lag₄ bá₄ jme₁ma₂guá₅. 28 Jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús, jaun₂ ca₂guió'₃ co₂mɨ'₅₄, ca₂chi₃jné₃ ne₄ 'éi₂, ca₂juá'₂ tiá₂ lɨn₃:

―¿'E₂ bá₄ lë₃ ŋe'₃ i₃tiáng'₃ jë₄ quián'₂ jniá₂, 'ne₂ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂guá₅ guei'₅₄ lɨn₃? Mɨ₂₃ jniá₂ ne'₅₄, tsá₃ cuë₂ uɨg₅.

29 Ca₂juá'₂ le₂në₅ ia₁ jme₁ma₂në₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂o₃'ɨn₅ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅. 'Lióng₂ ráun₂ bá₄ le₂jŋiá₅ jme₁ma₂ca₂jŋau'₃ i₂'lɨn'₅₄. Jaun₂ o₁jŋia'₅₄ ma₂qui₂ma₂'néi₂ dsa₂ mɨ₂gu₂ mɨ₂tag₅₄ quian'₅₄ ŋí₁ cadenas ia₁jaun₂ lé₂ 'í₁, la₁ ca₂le₃jë́₃ bá₄ jme₁gág₅. Jme₁'liog'₂ je₂na'₅₄ a₂jme₁dsɨ₂ŋɨ́₃ uɨ́ng₂ gua'₅₄ quein₂ ja₁co₂'ŋiog₅.

30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ cheng'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Juɨn₅§ bá₄ cheng₂.

Le₂në₅ ca₂juá'₂ chein₂ ia₁ a₂juɨn₅ je₂na'₅₄ i₂jme₁tion'₅₄ quió'₅.

31 Jaun₂ jme₂dsí₂ 'éi₂ në́₃ qui₂ca₂mɨ₃ tion₅₄ ne₄ Jesús ia₁jaun₂ tsá₃ guiog'₃ 'éi₂ ca₂të₂ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄. 32 Jaun₂ jme₁tion'₅₄ juɨn₅ i₁ŋí₅ caun₂ dsɨ₂con'₂. Jaun₂ ca₂mɨ₃ jme₂dsí₂ a₂cuë₃ Jesús jmɨg₄ a₂dsɨ₃toin'₅₄ quió'₅ i₁ŋí₅. Jaun₂ ca₂cuë₃ bá₄ guë'₂ Jesús jmɨg₄. 33 Jaun₂ qui₂ca₂'uɨn₂ bá₄ je₂na'₅₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂; ca₂i₃léin₂ i₃toin'₅₄ quió'₅ i₁ŋí₅. Ca₂le₃jɨ́n₃ i₁ŋí₅ 'éi₂ në́₃ ca₂i₁nioi₁₂ co₂'ei₅ 'lɨg'₅₄, qui₂ca₂sein'₃ tsag₂ siá₅ ca₂séin'₂ të₂ dsi₂jmɨg₂. Ja₁jaun₂ ca₂dsain₃ ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂.

34 Jme₁ca₂të́₂ ne₄ dsa₂ i₂jme₁jmo₅ 'í₁ i₁ŋí₅ 'e₂ ca₂lë₃, ca₂i₃lein₃ ca₂cuɨng₃ ca₂i₁dsia₂ jë₄ juɨg₂, ja₁nau₂ në́₃. 35 Jaun₂ ca₂i₁len₅₄ dsa₂ juɨg₂ i₁jag₅₄ a₂ca₂lë₃ ja₁jaun₂. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁'en₅₄ Jesús, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂ma₂'uɨn₂ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅. Jaun₂ ma₂guá₅ con₂ Jesús ma₂qui'₂ tsɨn'₅₄, ma₂'en₅₄ bá₄ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ jme₁ca₂jág₂. 36 Dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂dsia₃ ca₂tsɨ́'₃ táng₃ i₂ca₂dsi₃lén₂ 'éi₂ 'a₂ lia'₂ ca₂'lón₂ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅. 37 Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ chan₂ le₃lág'₃ juɨg₂ 'uë₃ Gerasa ca₂tsɨ́'₃ Jesús a₂o₃'ɨin₅ ja₁jaun₂, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ të₂tsɨ'₅₄ go₂'i₃ tion'₅₄ dsa₂. Jaun₂ ca₂ŋá'₃ bá₄ 'éi₂ ca₂'í₃ táng₃ tsɨ₁mu₅. 38 Dsa₂ i₂ca₂'uɨn₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ quió'₅ në́₃, jme₁mɨ₂₃ ne₄ Jesús a₂jme₁dsó₃ quiong'₅₄. La₁ 'éi₂ në́₃ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jŋia₃ bá₄, ca₂juá'₂:

39 ―Guan'₂ bá₄ quiáng'₂, o₂dsia₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ në₂jmo₃ Diú₄ ja₁cong'₂.

Ca₂ŋá'₃ bá₄ guë'₂ dsa₂ 'éi₂ quió'₅, ca₂i₁dsia₂ le₂tan₅₄ jë₄ juɨg₂ 'e₂ ca₂jmo₃ Jesús quiong'₅₄.

Ja₁mɨ́g₄ Jairo, quian'₅₄ 'io₅₄ i₂ca₂nɨ́'₃ tsɨn'₅₄ Jesús

(Mateo 9:18-26; Marcos 5:21-43)

40 Jme₁ca₂dsián'₃ táng₃ Jesús le₃'ŋo'₅₄ jmɨg₂, qui₂ca₂guei₃ dsa₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅, ia₁ ca₂le₃jɨ́in₃ bá₄ jme₁ma₂le₁jŋiog₂₃ tioin'₅₄. 41 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Jairo, i₂niog₅ gu₂ guá'₅ sinagoga. Dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂chi₃jné₃ ne₄ Jesús jme₁dsióg₃, ca₂mɨ₃ tion₅₄-jan₃ ia₁jaun₂ dsó₃ ja₁quió'₄. 42 Ia₁ jme₁chan₂ jan₂ tan₅₄ ja₁mɨ́g₄, i₂jme₁ma₂'en₅₄ con'₂ guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂, i₂jme₁ma₂i₁jón₂. Jme₁ma₂'en₅₄ Jesús juɨ₅ ŋó₃ ja₁quió'₄ 'éi₂, juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂i₃lén₂ quiong'₅₄, lia'₂ qui₂rë₂quɨ́n'₅ bá₄ Jesús ŋó₃.

43 Jë₄ jaun₂, ŋó₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂dso'₅₄ ma₂guia₃-tɨ́n₂ ŋi₂ a₂tɨin₂,* la₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂ca₂tió'₃ jme₃'lió₂.

44 'Io₅₄ 'éi₂ në́₃ ca₂jme₃quiáin₃ të₂le₃ chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús. Jaun₂ ca₂nɨ́i'₃ chei'₅₄ tsɨn'₅₄ 'éi₂. Co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂quion₂ jmɨ₂ 'ain₅₄.

45 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿'Ein₂ në₂nɨ́'₃ quió₃?

Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ ŋag₂₃ juá'₂ tsá₃ ŋi₅.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:†

―Të₅, jág'₂ bá₄ 'ne₂ chi₁quɨ́'₅ co₂'liog'₂ dsa₂ ca₂taun₂ ca₂taun₂ ja₂náu₅.

46 La₁ caun₂ ca₂juá'₂ bá₄ Jesús:

―Chan₂ i₂në₂nɨ́'₃ quió₃, ia₁ ca₂rë₃léi₄ jniá₂ o₂'ág₃ bí₂ quió₃.

47 'Io₅₄ në́₃, jme₁ca₂rë₃lí'₄ a₂tsá₃ ma₃lé₂ jua'₅₄ a₂'mai₃, já₃ jlein₂₃, ca₂chi₃jné₃ ne₄ 'éi₂. Të₃ jág₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂juá'₂ lia'₂ tí₅ jág₁ 'e₂ 'uɨg₅₄ ca₂nɨ́i'₃ quió'₅ 'éi₂, ton'₂ ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ a₂ca₂'lóin₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂.

48 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jón₃, ne₄ ia₁ a₂'éng'₂, ca₂'lóng'₂ bá₄. Guan'₂ tei₄ quiáng'₂.

49 Të₃jë₄ juá'₂ jág₁ jaun₂ jme₁ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ dsi₂néi₂ quió'₅ i₂niog₅ gu₂ guá'₅, ca₂juá'₂:

―Ma₂jon₅ bá₄ chi'₂ quiáng'₂. 'A₃ ma₃cuë'₂ ta₁ Të₅.

50 La₁ ca₂nág₂ bá₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ 'lia'₂ 'au'₂. Jŋia'₅₄ con'₂ 'én₃ bá₄, jaun₂ në₃ jag'₅₄ i₂'lión₂ bá₄ chi'₂ quiáng'₂.

51 Jme₁ca₂dsióg₃ dsi₂néi₂, tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ jua'₅₄ dsɨ₃ton'₅₄ 'i₁jan₂ i₂sián'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ Pe₄, Juan₅₄, Jacobo‡ në́₃, quian'₅₄ jmá'₃ chog₅₄-jmei₂ chi'₂ 'éi₂ bá₄ i₃ton'₅₄. 52 Jaun₂ quɨ'₂-'o₅ bá₄ dsa₂ quɨ'₂ dsɨ́₅ lɨn₃ tioin'₅₄, o₄quió'₄ chi'₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ 'au₂ 'nia'₂; on₃jua'₅₄ i₂rë₂jon₅₄ në₅. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂rë₂güɨ́in₃ bá₄.

53 La₁ jŋia'₅₄ ca₂ŋɨ́i₂ bá₄ 'éi₂ tioin'₅₄, ia₁ ŋi₅ rë₂ bá₄ a₂jme₁ma₂rë₂jon₅₄ dsón'₂ bá₄ chi'₂.

54 Jaun₂ ca₂tɨ́in₂ gu₂ chi'₂ 'éi₂, ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Jón₃, nau₂!

55 Ca₂gú'₃ táng₃ jme₂dsí₂ quió'₅; dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂nau₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ Jesús 'éi'₃ a₂cuë₃ dsa₂ a₂guë́'₃. 56 Jaun₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ chog₅₄-jmei₂. La₁ Jesús në́₃ ca₂juá'₂ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂.

9

Ca₂chen₃ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂

(Mateo 10:5-15; Marcos 6:7-13)

1 Ca₂ŋɨ́'₂ Jesús chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ ca₂cuë₃ juɨ₅bí₂ a₂'io₃ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄, a₂lé₂ qui₂jme₃'lióin₂ dsa₂ juɨ₁'e₂ guë́₃ dso₄ niog₅ lɨ́in₅. 2 Ca₂chei₃ a₂dsɨ₃'ë́₃ jág₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, a₂dsɨ₃jme₁'lioin₅₄ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄. 3 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'e₂ cán'₁ 'nia'₂ 'i₁caun₂ le₂'i₄ juɨ₅, on₃ guë'₂ 'ma₂'ɨ₅₄, on₃ guë'₂ tsɨ₁na'₅₄ on₃ guë'₂ i₁ŋí'₄, on₃ guë'₂ cu₄, on₃ guë'₂ tsɨ́n'₂ 'nia'₂ siá'₂ cán'₁. 4 Le₂caun₂ dsi₂néi₂ ja₁dsi₁nó'₅ 'nia'₂, ja₁jaun₂ jan'₄ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂o₁nog'₄ táng₃. 5 Le₂caun₂ juɨg₂ ja₁tsá₃ guei₅ dsa₂, co₂dsia₅ 'uɨn'₂ 'nia'₂ juɨg₂ jaun₂, séi'₃ 'nia'₂ 'liog₂ tag'₅₄, a₂jmó'₂ léi₄ a₂tsá₃ ma₃'e₂ 'uɨn'₄ 'nia'₂ quiain'₅₄.

6 Jaun₂ qui₂ca₂'uɨn₂ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ca₂i₃léin₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ i₁'ë́₄ jág₁ dse₃, i₁jme₁'lioin₂₃ dsa₂ në́₃.

Ca₂jon₃ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂

(Mateo 14:1-12; Marcos 6:14-29)

7 Jaun₂ ca₂rë₃ŋi₅ Rag₅₄* Herodes ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lë́₂. La₁ tsá₃ caun₂ a₂i₃jiog₅ dsɨ́₅, ia₁ dsia₅ i₂lɨn₅₄, Juan₅₄ bá₄ 'éi₂ ŋɨ₅ a₂ma₂ca₂jein'₅₄ táng₃. 8 I₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ a₂ma₂ca₂jme₃jnia₅ Elías; i₂sián'₂ guë'₂ dsia₅ a₂ma₂ca₂jen'₅₄ táng₃ jan₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂. 9 La₁ Rag₅₄ Herodes 'ŋiog₅ guë'₂ në́₃ juá'₂:

―Jua'₂ jniá₂ 'ŋió₃ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ca₂quí'₃ dsa₂ dsɨ₂lag₄ 'éi₂. ¿'Ein₂ guë'₂ në₅, tsá₃ caun₂ jág₁ guion₁₂ a₂jmo₂₃?

Jaun₂ Herodes në́₃ jme₁'no'₂ juɨ₅ a₂jme₃jein'₂.

Ca₂jme₃tan₅₄ Jesús 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂

(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Juan 6:1-14)

10 Jme₁ca₂o₃len₃ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅ 'éi₂, jaun₂ ca₂dsia₃ ca₂tsɨ́'₃ Jesús 'e₂ niog₅ ca₂jmo₃ ja₁i₁lein₅₄. Jaun₂ ca₂jiog₃ Jesús a₂i₃léin₂ con'₂ guioin₅₄ caun₂ juɨg₂ ja₁chei₂ Betsaida. 11 La₁ tion₅₄ bá₄ ca₂i₃lén₂ dsa₂ sián'₂ jme₁ca₂rë₃ŋi₅; ca₂guei₃ bá₄ guë'₂ Jesús qui₂ca₂jme₃tag₂₃ jág₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄ ca₂jme₃'lióin₂ dsa₂ i₂jme₁le₁dso'₅₄ në́₃.

12 Të₂le₃ ca₂'láu₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂o₃lén₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―'Ei'₂ jág₁ dsa₂, ia₁jaun₂ dsɨ₃lein₅ dsɨ₃'nióg₂ a₂guë́'₃, juɨ₁dsi₂'nio'₂ ja₁jŋia₃ le₂con₂ juɨg₂ pí'₁ ma₂quián₅ në₅, ia₁ tsá₃ 'e₂ cha₂ ja₁lá₃.

13 La₁ Jesús guë'₂ në́₃ ca₂juá'₂:

―Cuë'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ a₂guë́'₃.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂ táng₃:

―Tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ a₂le₃cue₅₄ jnia'₅₄ dsa₂, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ bá₄ 'i₄; quian'₅₄ on₃ i₁ju₁, jŋia'₅₄ lia'₂ në₁jua'₂ dsɨ₁liá₄ má₃ con'₂ tɨ́n'₂ guë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃.

14 Con'₂ 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂ 'éi₂ jme₁lë́₂, jmá'₃ dsa₂ ŋe'₂.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Chei'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ juɨ₁tiain'₄ juɨ₁jmo₁₂ jma₃të₂lón₃-guián₂ lia'₂ co₂niói'₃.

15 Jaun₂ ca₂jmo₃ bá₄ guë'₂ 'éi₂ 'éi'₃ a₂tian'₃ dsa₂. 16 Jaun₂ ca₂tɨ́n₂ Jesús ta₁'ŋiá₂ i₁ŋí'₄, le₃on₃ i₁ju₁ në́₃. Ca₂chóg'₃ ne₅₄ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂jme₃jŋiói₃ a₂jaun₂. Jaun₂ guë́₄ ca₂'niai₃, ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. 'Éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂dsió'₃ jɨn₄ dsa₂. 17 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ca₂guë́'₃ ca₂lia'₂ ca₂'ág'₃ dsɨ́₅. Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, guia₃-tɨ́n₂ tsɨ₁mɨ'₂ tá₁ ca₂cág'₃ dsa₂ jmá'₃ 'nau₅₄ a₂ca₂chóng₃.

Ca₂juá'₂ Pe₄ lia'₂ tí₅ jág₁ a₂lɨ́n₅ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄

(Mateo 16:13-19; Marcos 8:27-29)

18 Co₂ráun₂ 'en₅₄ Jesús 'ŋiog₅ chi₂léin'₂ Diú₄, i₂jme₁quiain'₅₄ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ 'ag₅ dsa₂ jniá₂? ¿'Ein₂ lɨ́n₅ jniá₂, dsia₅ dsa₂?

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―I₂lɨn₅₄ dsa₂ dsia₅ a₂lɨ́ng'₅ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ a₂lɨ́ng'₅ Elías; i₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ táng₃ a₂lɨ́ng'₅ i₂sián'₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, a₂ca₂jein'₅₄ táng₃.

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Nia'₂ guë'₂ në́₃? ¿'E₂ guë'₂ juá'₂ 'nia'₂ 'ein₂ lɨ́n₅ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―'Ne₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

'Ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 16:20-28; Marcos 8:30--9:1)

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús a₂jmo₃ tei₄, a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ jág₁ jaun₂. 22 Jaun₂ ca₂juá'₂ në́₃:

―Co₂në₅ 'en₅₄ 'éi'₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃; jme₃'iog₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄, lia'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃. Quɨn'₃ dsa₂ jág₁ a₂jŋag'₃, la₁ jein'₅₄ bá₄ táng₃ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂.

23 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃:

―Në₁jua'₂ chan₂ i₂'nio₃ jiá₃ chi₁co'₅₄ quió₃, co₂dsia₅ juɨ₁dsi₂'én₂ dsɨ́₅ 'ŋiog₅, juɨ₁'ei₅₄ bá₄ caun₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ o₁jŋia'₅₄ ca₂join₃,† juɨ₁jia₂ chi₁co'₅₄ quió₃. 24 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ le₃chan₂ dse₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, dsɨ₃'én₂ quió'₅; la₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quí'₃ dsɨ́₅ juɨ₁dsi₂ŋɨ́i₂ 'e₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂ o₄quió₃ jniá₂, lí'₂, tɨ́in'₄ bá₄. 25 Ia₁ ¿'e₂ bá₄ ta₁ jmo₃ a₂lí'₄ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, në₁jua'₂ dsɨ₃'éin₂ bá₄ guë'₂? 26 Ia₁ në₁'ein₂ gui'₅₄ jén'₅ o₄quió₃ jniá₂ quian'₅₄ o₄quió'₄ jág₁ quió₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ le₃gui'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ag₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jŋiói'₂ ma₂lɨ́in₅ Rag₅₄ jlán'₁ juɨ₁lia'₂ jlán'₁ Jmei₂, quian'₅₄ ángeles jŋió₅ quiáin₅. 27 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, chan₂ bá₄ 'nia'₂ i₂lɨn₅₄ i₂tión₂ jë₄ la₂, i₂tsá₃ dsián₃ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ ne₅₄ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄.

Ca₂rë₃tsɨ́n₃ Jesús lia'₂ jniái₂

(Mateo 17:1-8; Marcos 9:2-8)

28 Con'₂ jŋia₃ jmɨg₄ cang₂ a₂ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂ŋó₃ juɨ₅ má'₂ i₁chi₂i₁lein'₄ Diú₄, jme₁quiain'₅₄ Pe₄, Jacobo, Juan₅₄ në́₃. 29 Të₃jë₄ chi₂léin'₂ Diú₄, ca₂rë₃tsɨ́in₃ lia'₂ jniái₂. Tsɨn'₅₄ në́₃ ca₂rë₃tsɨ́n₃ ca₂jnia₃ tiog₂ jau₂, ca₂lia'₂ tág₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 30 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂jnia₃ on₃ dsa₂, dsia₂₃ jág₁ quian'₅₄ Jesús. Moisés quian'₅₄ Elías bá₄ 'éi₂. 31 Ca₂lia'₂ co₂tág₅ co₂'né'₅ bá₄ ca₂jniai₃, tióin₂ dsia₂₃ a₂niog₅ lé₂, 'mú₃ a₂gue₃ jë₄ juɨg₂ Jerusalén, a₂le₃ti₃ 'éi'₃ a₂'ein₅₄. 32 Të₃ ma₃i₁güɨ́n₃ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ Pe₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄, ca₂jme₃jnio₅₄ ne₅₄ ca₂jɨ́in₂ Jesús jniái₂ co₂tág₅ quian'₅₄ dsa₂ on₃ i₂quiain'₅₄. 33 Jme₁ma₂i₂uɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ cau₅ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, ¡'e₂ guë́₄ dse₃ lia'₂ tio'₅₄ jniog₄ ja₁lá₃! Në₃ o₁jmó₁ 'nɨ₅ tsɨ₁'io₅ láu₃: caun₂ quiáng'₂, caun₂ quió'₅ Moisés, caun₂ guë'₂ quió'₅ Elías në₃.

La₁ a₂lë₁ca₂juá'₂ bá₄ Pe₄, on₃jua'₅₄ jaun₂ lí'₄ a₂të₂'ɨ₂₃ le₂jaun₂.

34 Të₃ dsia₂₃ jág₁ le₂jaun₂, jme₁gua₃ jnei₅ ca₂jlɨin₃, jaun₂ guë́₄ ca₂ja₃gó'₃ tioin'₅₄ jme₁ca₂i₃'én₂ 'éi₂ jë₄ jnei₅. 35 Jë₄ jnei₅ jaun₂ ca₂né'₂ jág₁, ca₂juá'₂:

―I₂la₂ bá₄ jón₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáng₃. Nei₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅.

36 Jme₁ma₂në₂néi₂ jág₁ jaun₂, jua'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jesús ma₂chéin'₅ jme₁ca₂jág₃. La₁ jmɨg₄ jaun₂, tei₄ bá₄ ca₂jmo₃ tsá₃ 'ein₂ ca₂tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ a₂ca₂të́₂ ne₅₄ jaun₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ chi'₂ i₂jme₁'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄

(Mateo 17:14-21; Marcos 9:14-29)

37 Jme₁jnia₃, ca₂sióin₃ táng₃ má'₂ jaun₂, con'₂ guë'₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂jme₃jein'₂. 38 Të₃ jɨn₄ dsa₂ jaun₂, ca₂juá'₂ tiá₂ jan₂ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, jmo₄ dse₃ 'au'₂, jɨn₄ co₂nio₄ chi'₂ quiáng₃, i₂jan₂ la₂ bá₄ la₂ quiáng₃ chan₂. 39 Jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ bá₄ i₂co₂jmóg'₂ guió'₅ co₂tiá₂ jén'₅ dso₄ 'ei₂, qui₂'uë́'₅ jan₅ mɨ₂'o₅₄. I₂'lɨn'₅₄ në́₃, jmóg'₂, ca₂lia'₂ jaun₂ guë́₄ téi₂ ca₂lia'₂ ma₂jén'₃ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 40 Jme₁ma₂në₂juɨ́g₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng'₂ a₂jme₁dsei₂₃, la₁ tsá₃ ca₂tió'₃.

41 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¡'En₁ jmá'₃ 'nia'₂ dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃ tsá₃ 'e₂ 'éng'₂! ¿Je₂liá'₂ jmɨg₄ jmá'₃ 'nió'₅ jmo₅₄ tió'₅ dsɨ₃ jɨn'₄ 'nia'₂? Ŋɨ₅₄ chi'₂ quiáng'₂ le₃la₂.

42 La₁ jme₁ma₂ŋó₅ chi'₂ le₃ne₄ Jesús, i₃'ɨ́in₃ táng₃ ca₂tón₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ qui₂ca₂ba₂lág'₂. La₁ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jí₂ Jesús ca₂jéin₂ i₂'lɨn'₅₄, ca₂jme₃'lióin₂ chi'₂. Jaun₂ ca₂jáng'₂ ne₄ jmei₂.

43 A₂jaun₂ në́₃, ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ 'a₂ lia'₂ juɨn'₂ Diú₄.

Ca₂'ë́₂ táng₃ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 17:22-23; Marcos 9:30-32)

Të₃ tion'₅₄ dsa₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ a₂jmo₅ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

44 ―Rë₂ nei₂ 'nia'₂ jág₁ quió₃ la₂: ŋi'₅₄ ta₁ ja₁dsau₅₄ në₅, jáng'₂ dsa₂ quió'₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ o₄gú₃ dsa₂.

45 La₁ jág₁ jaun₂ në́₃, tsá₃ ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, ia₁ tsá₃ jme₁ma₂'i₄ 'éi'₃ a₂le₃ŋɨ́i'₂. Jaun₂ tsá₃ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ a₂ŋɨ́i'₃ Jesús 'e₂ 'nio₃ juá'₂ quian'₅₄ jág₁ jaun₂.

¿'Ein₂ lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄?

(Mateo 18:1-5; Marcos 9:33-37)

46 Jaun₂ ca₂tsɨ́n₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ con'₂ guioin₅₄, ne₄ juɨ₁lia'₂ 'ein₂ i₂lén₂ i₂dsen₅₄ guë́₄ jë₄ quió'₅. 47 La₁ jme₁ca₂rë₃lí'₄ Jesús 'e₂ a₂dsia₂₃, jaun₂ ca₂cain₃ jan₂ guein₂ ca₂dsiog₃ cau₅ quió'₅. 48 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guen₅ guein₂ la₂ o₄quió₃ jniá₂, guei₂₃ jniá₂; juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guei₅ jniá₂, ján₃ guë'₂ guein₂₃ i₂ca₂chei₃. Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ me'₂ guë́₄ jë₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂, i₂'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄.

I₂tsá₃ 'iog₅₄ jniog₄, i₂quian'₅₄ jniog₄ bá₄ 'éi₂

(Marcos 9:38-40)

49 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Juan₅₄:

―Të₅, ma₂jɨn₄ jnia'₅₄ jan₂ dsa₂ 'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ a₂'ó'₅ 'ne₂. Tsá₃ ma₃ca₂cuë₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄, ia₁ tsá₃ guë'₂ ŋɨ₂₃ quian'₅₄ jniog₄.

50 La₁ Jesús në́₃ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂ a₂jnɨg'₅₄. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'iog₅₄, të₂le₃ quián₂ jniog₄ bá₄ tión₂ i₂le₂'éi₂.

I₃jen₅₄ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄ ca₂jí₂ Jesús

51 Jme₁ma₂ja₂quián₃ të₅₄ jmɨg₄ a₂dsán'₃ táng₃ Jesús guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂'ág₂ caun₂ dsɨ́₅ ca₂'í₃ juɨ₅ a₂dsióg₄ Jerusalén. 52 Ca₂chein₃ dsa₂ i₃lén₂ ne₄ juɨ₅ i₃jmó₂ co₂jŋia₅₄ ja₁jŋia₃ caun₂ juɨg₂ pí'₁ niog₅ 'uë₃ Samaria. 53 La₁ tsá₃ ca₂guen₃ dsa₂ Jesús ja₁jaun₂, ia₁ ca₂rë₃lí'₄ a₂'ein₅₄ juɨ₅ ŋó₅ juɨ₅ Jerusalén bá₄. 54 Jaun₂ në́₃, jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Jacobo quian'₅₄ Juan₅₄ a₂tsá₃ guei₅ dsa₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿tsa₁ dse₃ jmó₁ jniog₄ 'éi'₃ a₂sió₃ si₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ia₁jaun₂ 'én₂ juɨg₂ la₂?‡

55 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús ca₂jí₂.§

56 Jaun₂ ca₂i₃léin₂ bá₄ táng₃ juɨg₂ siá'₂.

Dsa₂ i₂jme₁'nio₃ jme₃quian'₅₄ Jesús

(Mateo 8:19-22)

57 Ja₁i₃léin₂ jaun₂, ca₂juá'₂ jan₂ dsa₂:

―Te₁gui'₅₄, 'nio₃ jniá₂ jme₁quion₁ 'ne₂ le₂con₂ ja₁gog'₅₄.

58 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Juɨ₁lia'₂ i₁güɨ₅, i₂'io₅ to₄ bá₄ 'éi₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₁tan₅ i₂i₂nio₄ guei'₅₄, tio'₅₄ tsag₄ bá₄ 'éi₂ ján₃. La₁ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃ tsá₃ ja₁cha₂ quió'₅, jua'₅₄ ja₁lé₂ le₃jŋia₃.

59 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂sián'₂:

―Ŋia₅ quian'₅₄ jniá₂.

La₁ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Te₁gui'₅₄,* juɨ₁i₁'óng₃ de'₂ ŋe'₃.

60 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Juɨ₁dsi₂'ón₃ 'lag₄, 'lag₄ rɨin'₅₄. La₁ 'ne₂, juɨ́g₂ jniá₂, gua₂ o₂'ë́₃ jág₁ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄.

61 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ jan₂:

―Te₁gui'₅₄, 'nio₃ jniá₂ nei₅₄ quian'₅₄ 'ne₂, la₁ juɨ₁i₁'éi'₃ de'₂ jág₁ i₂chan₂ quió₃.

62 La₁ Jesús në́₃ ca₂juá'₂:

―Dsa₂ i₂ma₂në₂'éi₂ caun₂ dsɨ́₅ a₂jme₃quiong'₅₄, në₁jua'₂ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅, lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ i₂jme₂lióg₃ quiá'₂ 'uë₃, jéin'₅ le₃ca'₃. Tsá₃ ta₁ tén₄ dsa₂ i₂le₂'éi₂ le₃ja₁gon₂ Diú₄.

10

Chen₅ Jesús 'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guian₃ dsa₂

1 Cang₂ jaun₂ ca₂quión'₂ Te₁gui'₅₄ 'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guian₃ (70) dsa₂ sián'₂.* Jaun₂ qui₂ca₂chein₃ jma₃on₃ jma₃on₃ 'éi₂ i₃léin₂ ne₄ juɨ₅ quió'₅, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ja₁'ein₅₄ juɨ₅ dsióg₄.

2 Ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Juɨn₅ lɨn₃ bá₄ dsa₂ 'nio₃ gue₃ jág₁ quió'₅ Diú₄; lë́₅ në₂jag₄ bá₄ 'lióng₂ lɨn₃ a₂ca₂rau₂, la₁ dsa₂ i₂jmo₃ ta₁ bá₄ tsá₃ juɨn₅ chan₂. Jaun₂ lë₃, mɨ₄ 'nia'₂ chei'₅₄ Juɨg₅₄ ja₁nau₂ juɨ₁chein₁₂ dsa₂ i₂jmo₃ ta₁ cág'₃. 3 Jag₄ 'nia'₂ jaun₂, 'nia'₂ tsɨ́n₂ jniá₂ o₁nóg'₅ lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ guein₂ já'₂ cha'₂ jɨn₄ dsɨg₂ náu₂. 4 Tsá₃ tsɨ₁na'₅₄ cán'₁ 'nia'₂, on₃ guë'₂ lau₂ tó'₅ cu₄, on₃ guë'₂ lau₂ ton₅ tag'₄ 'nia'₂ siá'₂ cán'₁. Tsá₃ jme₁'ag'₄ 'nia'₂ le₂'i₄ juɨ₅ jua'₅₄ a₂dsiá'₁ 'nia'₂ jág₁ uë́₂ quian'₅₄ dsa₂. 5 Jë₁ma₂të́₂ rë₁tón'₂ 'nia'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ ja₁jan'₄, cuɨn₅₄ de'₂ 'nia'₂ dsa₂ Diú₄ juɨg'₅₄ le₂la₂: “Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ tion'₄ 'nia'₂ dsi₂néi₂ la₂.” 6 Chi₂jua'₂ dsa₂ i₂quió'₅ dsi₂néi₂ jaun₂ 'ua₁ bá₄ dsɨ́₅, të₃'ŋiá₄ bá₄ jág₁ a₂'ei₅ tei₄ quián'₂ 'nia'₂ ja₁coin₂. La₁ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂, të₃'ŋiá₄ bá₄ táng₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ jág₁ a₂'ei₅ tei₄ jaun₂. 7 Caun₂ bá₄ ja₁o₁jŋia'₄ 'nia'₂, qué'₂, 'én'₂ 'nia'₂ 'e₂ caun₂ a₂niog₅ cuë₅ dsa₂; ia₁ a₂co₂jaun₂ ca₂tɨ́n₂ bá₄ dsa₂ 'liain'₅₄ ta₁ quió'₅. Jaun₂ tsá₃ i₁nio'₄ 'nia'₂ le₂'í₁ 'né₅. 8 Jë₁ma₂dsi₃nóg'₅ le₂caun₂ juɨg₂ ja₁guei₅ dsa₂, qué'₂ 'nia'₂ juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂cuë₅ dsa₂. 9 Jme₁'lion₅₄ 'nia'₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂chan₂ ja₁jaun₂, chei'₅₄: “Ma₂ja₂quián₃ bí₂ 'éi₂ quió'₅ Diú₄ ja₁con'₂ 'nia'₂.” 10 La₁ në₁jua'₂ ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ caun₂ juɨg₂ ja₁tsá₃ guei₅ dsa₂, 'uɨn'₂ 'nia'₂ jë₄ calles, chei'₅₄: 11 “Le₂jiog₅ 'liog₂ te₁'i₁ go'₄ 'nia'₂, a₂qui₂ca₂quen'₂ tag₄ jnia'₅₄, la₂ séi'₄ jnia'₅₄, a₂jmó₁ léi₄ tsá₃ ma₃'e₂ 'uag₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂. La₁ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, ma₂ja₂quián₃ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ ja₁cong'₂.” 12 Juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ uɨg₅ a₂'ë́₂ Diú₄ jmɨg₄ jaun₂ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ juɨg₂ Sodoma.

Juɨg₂ ja₁tsá₃ ne'₅₄ dsa₂

(Mateo 11:20-24)

13 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Corazín! ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Betsaida! Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ Tiro quian'₅₄ Sidón ca₂të́₂ ne₅₄ juɨ₁lia'₂ juɨ₅bí₂ juë'₂ a₂niog₅ lë́₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ në₃, lɨ́g'₂ bá₄ tsá₃ ma₂quɨ́'₂ 'mɨ'₂ taun₅ jme₁tiain'₃ jë₄ jua₂ në́₃, jme₁jmo₃ léi₄ a₂ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅. 14 La₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'ŋio₅ uɨg₅ guéi'₁ 'nia'₂ con'₂ guë́₄ uɨg₅ a₂ca₂gue₃ dsa₂ i₂chan₂ Tiro quian'₅₄ Sidón. 15 'Ne₂ guë'₂ juɨg₂ Capernaum, ¿a₁rong'₂ ŋei₅ të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, lɨ́ng'₂? 'En₁ bá₄ 'ne₂ sióng'₃ ca₂të₂ ja₁ca₂tɨ́n₂ 'lag₄.†

16 ’Dsa₂ i₂nag₅ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, jág₁ quió₃ jniá₂ bá₄ nag₂₃. Dsa₂ i₂tsá₃ guen₅ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ a₂tsá₃ guei₂₃. I₂tsá₃ guei₅ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ guein₂₃ i₂ca₂chei₃ jniá₂.

Ca₂dsi₃len₃ táng₃ i₂'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guian₃

17 Ca₂o₃len₃ táng₃ 'io'₂ jén'₅ ta₁'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guian₃ (70)‡ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ dsia₂₃, juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ca₂lia'₂ jiog₅ je₂na'₅₄ bá₄ nag₅ gau₂ jág₁ quián₂ jnia'₅₄ jë₁ma₂ca₂'ɨ́n₂ jnia'₅₄ 'ne₂.

18 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ján₅. Ma₁ jág₅ bá₄ jniá₂ jme₁ca₂tán'₂ Satanás guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ lia'₂ ja₁ta'₂ caun₂ si₁ŋí'₃.§ 19 'Éi'₃ jaun₂ bá₄ ma₂cuë́₃ jniá₂ 'nia'₂ a₂'ó'₅ 'nia'₂ bí₂ 'éi'₃ a₂lé₂ le₃qui₁tsong'₅₄ dsɨ₂mɨ'₂, i₁'né₅ në́₃, a₂tiang'₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ a₂gu₂dsí₂ i₂'io'₅₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ 'e₂ jén'₄ 'nia'₂ guiong'₅₄. 20 La₁ tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ 'io'₂ ia₁ a₂nag₅ gau₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ jág₁ quián'₂ 'nia'₂. A₂jaun₂ bá₄ jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ ia₁ a₂ma₂le₁tong'₂ ne₄ si₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

Jmei₂ quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄

(Mateo 11:25-27; 13:16-17)

21 Hora jaun₂, ca₂jmo₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ a₂'io'₂ jén'₅ lɨn₃ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jme₂juɨ́n'₁ jniá₂ 'ne₂, Tia₅₄, Juɨg₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, gua'₅₄ 'uë₃ në́₃, ia₁ ma₂ca₂'ma'₅₄ a₂në₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ tɨn₂ si₂, i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ në́₃, a₂ma₂ca₂jme₁jniag'₂ le₃ja₁con₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ guein₂ i₂tsá₃ 'e₂ cuɨ́'₅. Dsón'₂ bá₄ jaun₂, Tia₅₄ quiáng₃, ia₁ le₂në₅ 'ŋio₂ 'au'₂.

22 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús, ca₂juá'₂:*

―Ŋe'₃ jniá₂ ma₂dsia₃ o₄gu₃ ca₂le₃jë́₃. Jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ cuɨn₅ 'ein₂ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jmei₂. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ cuɨn₅ 'ein₂ 'éi₂ lɨ́n₅ Jmei₂, jŋia'₅₄ lia'₂ Ja₁ŋi'₅₄ bá₄ i₂cuɨg₅, jaun₂ jme₂jniog₂₃ ne₄ dsa₂ i₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Ja₁ŋi'₅₄ jme₂jniog₂₃.

23 Jaun₂ ca₂jéin'₃, ca₂tsɨ́'₃ jmá'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ guioin₅₄:

―'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂të₅ ne₄ juɨ₁lia'₂ a₂niog₅ jág'₂ 'nia'₂, 24 ia₁ a₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, juɨn₅ rag₅₄ ma₂lɨ́g'₂, lia'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃, jme₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jme₁të₃ ne₅₄ juɨ₁lia'₂ a₂niog₅ të₅ ne'₅₄ 'nia'₂ rë₂në́₃, la₁ tsá₃ ca₂jág₃. Ján₃ bá₄ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nag₃ juɨ₁lia'₂ a₂niog₅ nag'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ në₃, la₁ tsá₃ ca₂nág₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄: a₂dse₃ ca₂jmo₃ jan₂ dsa₂ chan₂ Samaria

25 Co₂ráun₂ ca₂nau₂ jan₂ të₅juá'₅, a₂jŋia'₅₄ con'₂ cáun₂ táu₂ bá₄ ca₂ŋag₃:

―Të₅, ¿'e₂ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂, ia₁jaun₂ tɨng₅₄ ja₁le₃chang₂ co₂tan₅₄?

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ 'éi'₃ tio'₅₄ ne₄ Si₂ guë'₂? ¿'A₂ lia'₂ ŋɨ́'₂ 'au'₂ a₂'ɨ'₂?

27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ të₅juá'₅ 'éi₂:

―“Jme₁'nió₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quiáng'₂ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂, ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂, ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́'₂ dsei'₂ në́₃;† ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ jme₁'nióg'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂.”‡

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Dse₃ lɨn₃ bá₄ në₂ŋag'₅₄. Në₁jua'₂ ca₂jmo'₅₄ le₂në₅, léng'₂ bá₄ ja₁le₃chang'₂ co₂tan₅₄.

29 La₁ të₅ 'éi₂ jme₁'nio₃ chein'₃ dse₃, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿'Ein₂ 'éi₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₃?

30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ma₂të₂chan'₂ jág₁ jaun₂, ca₂juá'₂:

―Jan₂ dsa₂ jme₁'en₅₄ juɨ₅ o₂'ɨ́in₃ Jerusalén ca₂sióin₃ a₂dsióg₄ juɨg₂ Jericó. Dsa₂ 'ang₂ bá₄ ca₂jo₃ ca₂chei'₃ lɨ́in₃, ca₂cuë₃ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂jŋag'₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂i₃lein₅. 31 Jë₂ lia'₂ juɨ₅ jaun₂ 'en₅₄ juɨ₅ já₅ jan₂ jme₂dsa₂. La₁ con'₂ ca₂quiá₂ cau₅ bá₄ ca₂ŋɨi₅ jme₁ca₂jág₂. 32 Ján₃ bá₄ ca₂já₃ táng₃ jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ Leví, con'₂ ca₂quiá₂ cau₅ bá₄ ján₃, ca₂ŋɨi₅. 33 La₁ jan₂ dsa₂ i₂chan₂ Samaria 'ein₅₄ juɨ₅, ca₂dsióg₃ ja₁ron₅ dsa₂ dso'₅₄, ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ jme₁ca₂jág₂. 34 Jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ cau₅ quió'₅, ca₂'ág₂ aceite quian'₅₄ vino ja₁rë₂cuɨ́'₃, ca₂lio₃. Jaun₂ ca₂tág₃ co₁lag₁ bú'₄ quiáin₅, ca₂jiog₃ caun₂ 'né₅ ja₁jŋia₅ dsa₂. Ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ 'í₁. 35 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂dsi₂ tɨn₃ cu₄ 'ua'₂ ca₂cuë́'₃ dsa₂ juɨg₅₄ dsi₂néi₂, ca₂juá'₂: “Jmo₄ co₂nio₄ 'í₁ dsa₂ në₅. Në₁jua'₂ 'e₂ ca₂'éng'₃ guë́₄ quiáng'₂, la₂ bá₄ jáng'₄ jë₁ma₂guióng'₃.” Në₃ në́₃ jaun₂. 36 ¿'Ein₂ dsa₂ i₂ún₂ 'éi₂ lɨ́ng'₂ ca₂jmo₃ dsɨ́₅ a₂lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄ dsa₂ i₂ca₂jmá'₂ dsa₂ 'ang₂?

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ të₅juá'₅:

―I₂ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Guan'₂, le₂në₅ jmo₄ 'ne₂ ján₃.

Ca₂dsióg₃ Jesús dsi₂néi₂ quió'₅ Marta quian'₅₄ María

38 Con'₂ tioin'₅₄ juɨ₅, ca₂'í₃ Jesús caun₂ juɨg₂ pí'₁. Ja₁jaun₂ ca₂guei₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂chen₂ Marta dsi₂néi₂ quió'₅. 39 'Éi₂ në́₃ jme₁chan₂ jan₂ rɨin'₅₄ i₂chen₂ María. 'Éi₂ në́₃ tei₄ bá₄ ca₂guá₂ cau₅ mɨ₂tag₄ Te₁gui'₅₄, nag₂₃ jág₁ a₂juá'₂ 'éi₂. 40 Marta guë'₂ në́₃ 'ein₅₄ tsá₃ rë₂jɨin₅₄ jmo₂₃ ta₁ a₂cha₂ dsi₂néi₂, jaun₂ guain₃ o₃chi'₅₄ Jesús, ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿tsa₁ dsan₂ 'au'₂ a₂tsá₃ 'e₂ jme₂'o₅₄ 'io₅₄ rɨ́ng'₃? 'Ŋió₃ bá₄ 'eng₅₄ tsá₃ rë₂jɨng₅₄ jme₂ti₅₄. Chei'₅₄ juɨ₁jme₂'o₅₄.

41 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Te₁gui'₅₄:

―Marta, Marta, jág₅ bá₄ jniá₂ 'ŋio₅ tsá₃ rë₂jɨng'₅₄ 'eng'₅₄ dsan₂ 'au'₂ 'lióng₂ ta₁ a₂jmo'₂. 42 La₁ caun₂ bá₄ a₂dsen₅₄ guë́₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ nag₃. María rɨ́ng'₂ në́₃, në₂quió'₃ a₂dse₃ guë́₄, jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ le₃jŋiá'₂ a₂ma₂në₂quió'₃.

11

Jme₂tag₅ Jesús 'a₂ lia'₂ chi₃lén'₂ dsa₂ Diú₄

(Mateo 6:9-15; 7:7-11)

1 Co₂ráun₂ jme₁'en₅₄ Jesús chi₂léin'₂ Diú₄. Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Te₁gui'₅₄, jme₁tag₅ 'a₂ lia'₂ chi₂len'₄ jnia'₅₄ Diú₄, juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃tag₅ Juan₅₄ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ quiáin₅.

2 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Le₂la₂ jua'₅₄ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁chi₁leng'₄ Diú₄:

Tia₅₄, 'ne₂ i₂ŋéi'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃*

juɨ₁jme₂gó'₃ dsa₂ a₂rë₂jŋió₄ a₂cheng'₂.

Juɨ₁le₅₄ bá₄ 'éi'₃ quiáng'₂,

juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂, ne₄ gua'₅₄ 'uë₃,

juɨ₁lia'₂ lë́₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.†

3 Cuë₄ a₂'nió'₅ que₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄ në₃.

4 'Én₃ dsáu₁ jnia'₅₄,

juɨ₁lia'₂ 'én₅ jnia'₅₄ dsáu₁ rɨn'₅₄.

'A₃ cuë₂ jmɨg₄ jiá₃ juɨ₅bí₂ a₂cáun₂ táu₂,

të₂le₃ lio₄ bá₄ o₄gú₃ i₂së₃dsen₃.‡

5 Ca₂juá'₂ Jesús në́₃:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₃jua'₅₄, chan₂ jan₂ 'nia'₂ i₂dsióg₄ a₂'uë₂ quió'₅ a₂mei₅₄ quián₅, të́₂, juá'₂: “Jmo₄ dse₃ 'au'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, dsi₄ 'nɨ₅ i₁ŋí'₄. 6 Ia₁ lia'₂ guan₅ quió₃ jan₂ a₂mei₅₄ quiáng₃ 'ein₅₄ juɨ₅; ia₁ tsá₃ 'e₂ cha₂ 'i₁caun₂ quió₃ a₂le₃cuë́₄.” 7 Dsa₂ dsi₂néi₂ në́₃ lé₂ le₃ŋag₃ të₃ rë₂quiain₂₃: “Tsá₃ cuë₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅, ia₁ ma₂chi₁jnág₅ o₄'né₄ quió₃; chi'₂-guein₂ quiáng₃ në́₃ ma₂tiáin'₅ le₁güɨ́in₃. Jaun₂ tsá₃ lé₂ no₅₄ jua'₅₄ cuë₅₄ a₂mɨ'₂.” 8 Jaun₂ juá'₅ jniá₂, tion₅₄ bá₄ náu₃ cuë₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂mɨ₅ 'éi₂, on₃jua'₅₄ jmo₃ ia₁ lë́₅ a₂mei₅₄, të₂le₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tion₅₄ mɨ₃ bá₄. 9 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: Mɨ₄ 'nia'₂, jaun₂ ŋeg'₂ bá₄; 'niai'₂ 'nia'₂, jaun₂ dsiain'₂; quein₄ 'nia'₂ o₄'né₄ té₃, jaun₂ niá₂. 10 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂mɨ₅ 'e₂ mɨ₅, gue₂₃. Le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂'no'₂ 'e₂ 'no'₂, dso'₂ bá₄. Le₂jaun₂ guë'₂ quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂të́₂, niá₂ bá₄ o₄'né₄.

11 ’O₃ bá₄ chan₂ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ jmo₅, jë₁ma₂ca₂mɨ₃ guein₂ quiáng'₂ i₁ŋí'₄, ¿cuë'₂ 'nia'₂ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁? O₃ në₁jua'₂ ca₂mɨi₃ jan₂ i₁ju₁, ¿cuɨ́in'₅ 'nia'₂ jan₂ dsɨ₂mɨ'₂? 12 O₃ jë₁ma₂ca₂mɨ₃ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂jlag₂, ¿o₃ bá₄ cuɨ́in'₅ jan₂ i₁'né₅ 'e₂? 13 Chi₂jua'₂ 'nia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂'nau'₂ dso₄ chang'₂, tɨng'₂ cuë'₂ bá₄ chi'₂-guein₂ quiáng'₂ a₂dse₃, ¡'ë₂ guë́₄ bá₄ Ŋéi'₅ 'nia'₂ i₂guá₅ guei'₅₄ cuɨin₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáin₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂mɨ₅!

Juá'₂ dsa₂ a₂'io₅ Jesús juɨ₅bí₂ quió'₅ Be'elzebú

(Mateo 12:22-30; Marcos 3:19-27)

14 Co₂ráun₂ táng₃ jme₁'en₅₄ Jesús dsein₂₃ jan₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ i₂jmo₅ a₂tsá₃ lé₂ dsia₃ dsa₂ jág₁. Jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ je₂na'₅₄ quió'₅ dsa₂, jaun₂ guë́₄ ca₂dsia₃ táng₃ dsa₂ 'éi₂ jág₁. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ tioin'₅₄. 15 La₁ i₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂dsia₃ 'ɨin₂₃ Jesús:

―Quɨ'₅₄ i₂në₅ jmɨg₄ 'uɨ́in'₂ je₂na'₅₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Be'elzebú, i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ je₂na'₅₄.

16 I₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃, a₂jŋia'₅₄ con'₂ cáun₂ táu₂ bá₄ jme₁mɨ₂₃ a₂jme₁jmo₃ Jesús a₂sió₃ caun₂ léi₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 17 La₁ a₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ lë₃ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁lia'₂ caun₂ juɨg₂ nación, tioin'₅₄ mɨ'₅₄ guioin₅₄, tioin'₅₄ le₁dsoin'₅₄, dsɨ₃'én₂ bá₄ juɨg₂ jaun₂. Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ caun₂ dsi₂néi₂ tion'₅₄ dsa₂ le₁dsoin'₅₄ tsá₃ caun₂ jág₁ 'ei₅, ján₃ bá₄ dsɨ₃'én₂ dsi₂néi₂ jaun₂. 18 Le₂në₅ bá₄ ján₃, në₁jua'₂ ca₂lë₃ le₁dso'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ i₂së₃dsen₃, ¿'a₂ guë'₂ lia'₂ lé₂ le₃quɨ'₅₄ guë́₄ jmɨg₄ jiog₃ ne₄ta₁ quió'₅? Juá'₅ jniá₂ le₂në₅ ia₁ juá'₂ 'nia'₂, quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Be'elzebú bá₄ a₂'uɨn'₄ jniá₂ je₂na'₅₄. 19 La₁ chi₂jua'₂ le₂jaun₂ 'uɨin'₄ jniá₂ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Be'elzebú, ¿'ein₂ guë'₂ quió'₅ bí₂ quian₅ i₂quian'₅₄ 'nia'₂ a₂lé₂ le₃'uág'₂ ján₃? Jaun₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ jmo₅ dsa₂ 'éi₂ bá₄ jióg'₂ 'í₁ a₂tsá₃ tí₅ jág₁ quián'₂ 'nia'₂. 20 La₁ chi₂jua'₂ jaun₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂tɨn₂ Diú₄ lon₄ jniá₂ dsa₂ o₄gú₃ je₂na'₅₄, jaun₂ le₂në₅ bá₄ jau'₂ jág₁ dsau₅ a₂ma₂gua₅ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ ja₁con'₂ 'nia'₂.

21 ’Juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ 'uan'₂ chain₂ rë₂jáin₁, 'io₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quió'₅ jmo₃ 'nei₂, jaun₂ lë́₅ 'í₁ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ tio'₅₄ dsi₂néi₂. 22 La₁ në₁ca₂já₃ jan₂ i₂'uan'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'ŋiog₅ 'éi₂, në₁ca₂jo₃ në́₃, i₂'éi₂ guë'₂ në́₃ jŋiá'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́₄ lë₃ bein'₂ jmo₂₃ a₂'uain'₂. Jaun₂ jmo₂₃ dsióg₂ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂lɨ́'₃.

23 ’Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ chén'₅ le₃quió₃ jniá₂, i₂'iog₅₄ bá₄ 'éi₂. Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ cág'₅ co₂lë₅ quian'₅₄ jniá₂, jŋia'₅₄ jmo₅ tsɨ₁rë₂ja₅₄.

Jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂dsián'₅ táng₃

(Mateo 12:43-45)

24 ’Juɨ₁lia'₂ jan₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂o₂'ɨn₅ quió'₅ dsa₂, dsɨ₂ŋɨ́₃ le₂tan₅₄ ja₁quein₂ dsɨ₂'nio'₂ ja₁jŋia₃. Në₁jua'₂ tsá₃ dso'₂ ja₁'í₂ në́₃, 'no'₂ dsɨ́₅: “Nég'₄ táng₃ dsi₂néi₂ quió₃ ja₁o₂'ɨ́ng₃.” 25 Jë₁ma₂dsiáin'₃, jein'₂ táng₃ dsa₂ 'éi₂ ma₂lɨ́in₅ co₂'nió'₄ bá₄ caun₂ dsi₂néi₂ a₂chí'₅ rë₂, rë₂'ia'₅₄, rë₂lag₄ në́₃. 26 Jaun₂ dsó₅ táng₃ dsɨ₂quiáin₂ guë́₄ guion₃ jme₂dsí₂ i₂'lɨn'₅₄ guë́₄ lia'₂ 'ŋiog₅, jaun₂ dsɨ₂tiain'₂ ca₂le₃jɨ́in₃ të₂dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ le₃'lɨin'₅₄ dsióg₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jme₁lɨ́in₄ le₂jŋiá₅.§

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ dsa₂ ia₁jaun₂ le₃chain₂ dse₃

27 Të₃ 'en₅₄ Jesús dsia₂₃ le₂në₅, ca₂juá'₂ tiá₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ të₃jɨn₄ dsa₂:

―¡'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂ca₂caun₃ 'ne₂, i₂ca₂'éin'₃ dsi'₅₄ quió'₅!

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

¡Të₂le₃ ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂nag₅ 'e₂ juá'₂ Diú₄, ton'₂ jme₂ti₃!

Léi₄ a₂lɨ́n₅ Jonás

(Mateo 12:38-42; Marcos 8:12)

29 Caun₂ qui₂ŋɨ'₂ bá₄ dsa₂ ja₁chén'₄ Jesús, jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ ca₂juá'₂:

―'Ŋio₅ lɨn₃ ma₂'lɨn'₅₄ dsa₂ rë₂në́₃, mɨ₂₃ a₂jmo₅₄ jniá₂ léi₄ juë'₂. La₁ tsá₃ ma₂'e₂ léi₄ jua'₅₄ a₂jmo₄ guë́₄ jniá₂, jŋia'₅₄ lia'₂ caun₂ léi₄ a₂ca₂lë₃ quian'₅₄ Jonás bá₄. 30 Ia₁ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ Jonás ca₂lɨin₃ caun₂ léi₄ të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂jme₁chan₂ Nínive jmɨg₄ jaun₂, le₂në₅ bá₄ ján₃, Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ léin₂ caun₂ léi₄ a₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃. 31 Jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, náu₃ 'io₅₄ rag₅₄ i₂jme₁chan₂ të₂le₃ sur, jein'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃. 'A₂ lia'₂ niog₅ ca₂jmo₃ 'éi₂, jióg'₂ 'í₁ a₂rë₂cán'₄ dsa₂. Ia₁ 'io₅₄ 'éi₂ ca₂'í₃ juɨ₅ ca₂já₃ uɨ́ng₂ lɨn₃ guain₃ ca₂o₃néi₃ jág₁ ca'₅₄, ca₂o₃dso₅₄ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ niog₅ dsi₄ Salomón. La₁ në₃ në́₃, la₂ chén'₅ jan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ Salomón. 32 Ján₃ bá₄ náu₃ i₂jme₁chan₂ Nínive, jein'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃, jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃. 'A₂ lia'₂ niog₅ ca₂jmo₃ 'éi₂ ma₂lɨ́g'₂ jióg'₂ 'í₁ a₂rë₂cán'₄ dsa₂ jmɨg₄ në₃. Ia₁ 'éi₂ ca₂jme₃tsɨ́in₃ dsɨ́₅ jme₁ca₂'ë́₂ Jonás jág₁ quió'₅ Diú₄. La₁ në₃ në́₃, la₂ chén'₅ jan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ Jonás.

Dsa₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lë́₅ caun₂ si₂

(Mateo 5:15; 6:22-23)

33 ’'I₁jan₂ dsa₂ tsá₃ guí'₅ caun₂ si₂ nɨ₁tsɨ́₅ jua'₅₄ chi'₃ ja₁chi₁quion'₅₄.* A₂'ag₅ guei'₅₄ bá₄ dsa₂ si₂, ia₁jaun₂ jág₃ dsa₂ i₂dsɨ₃ton'₅₄ dsi₂néi₂. 34 Jme₁ne₁ dsa₂ lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅ a₂guí'₂ si₂ quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂. Chi₂jua'₂ dse₃ jme₁ne'₄, ta₁jang'₂ bá₄ tág₅ si₂ quiáng'₂. La₁ në₁jua'₂ tsá₃ dse₃, ta₁jang'₂ bá₄ chéng'₅ qui₁né'₃. 35 Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ jaun₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ si₂ quiáng'₂ tsá₃ jniá₂. 36 Chi₂jua'₂ ta₁jang'₂ tág₅ bá₄ si₂ quiáng'₂, tsá₃ qui₁né'₃ lë́₅. Jniág'₂ bá₄ lia'₂ ja₁jniá₂ tág₅ caun₂ si₂.

Jme₂cáun'₂ Jesús quió'₅ dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅

(Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40; Lucas 20:45-47)

37 Jme₁ca₂dsan₃ cuë₂₃ jág₁, ca₂tág₃ jan₂ dsa₂ fariseo a₂i₃guë́'₃ quiong'₅₄. Jme₁ca₂dsióg₃ dsi₂néi₂ ca₂guá₂. 38 Dsa₂ fariseo 'éi₂ në́₃, i₃gó'₃ dsɨ́₅ ia₁ tsá₃ ca₂jme₃ti₃ Jesús con'₂ lë́₅ tag₄ a₂chí'₅, a₂rang₃ gu₂ né'₃ a₂guë́'₃. 39 La₁ Te₁gui'₅₄ në́₃, ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂ fariseos lɨ́ng'₅ lia'₂ lë́₅ nɨ₁vaso, nɨ₁uɨng₅, a₂jŋia'₅₄ le₁jë́₃ jmá'₃ le₃co'₅₄, la₁ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂ quiáng'₂, qui₂rë₂can'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo'₂: tsá₃ mag'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ma₂qui₂ma₂'ang'₂ quió'₅ dsa₂. 40 ¡'E₂ bá₄ tsá₃ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂! ¿On₁jua'₅₄ i₂ca₂jmo₃ le₃co'₅₄, ca₂jmo₃ le₃'ŋió'₂ ján₃? 41 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dsióg₅ jen'₅₄ de'₂ 'nia'₂ a₂te₁'i₁ quiáng'₂, jaun₂ guë́₄ lé₂ le₃të₃tsɨn'₅₄ 'nia'₂ le₁jɨ́ng'₃ le₃ja₁con₂ Diú₄.

42 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ fariseos! Ia₁ a₂jme₂tí'₁ 'nia'₂ jmo'₂, cuë'₂ Diú₄ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ a₂'i₄ 'éi'₃ cuë'₅₄, ca₂lia'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ ma₁'au₂ a₂lë́₂ ma₂juɨg₂ má₃ bá₄ jáng'₄ 'nia'₂. La₁ con'₂ ma₂ŋɨ'₅₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₅ dse₃ të₃dsón'₂ ja₁'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ja₁jme₁jme₁'nió'₄ 'nia'₂ Diú₄: a₂në₅ bá₄ a₂dsen₅₄ guë́₄ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂, la₁ on₃jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₁ti'₄ 'nia'₂ 'éi'₃.

43 ’¡Juɨ́g'₂ 'nia'₂ dsa₂ fariseos! Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ të₅ 'au'₂ a₂tiáng'₄ jláng'₁ ja₁dsen₅₄ guë́₄ juɨ₁lia'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas. Ján₃ bá₄ të₅ 'au'₂ 'nia'₂ qui₃cuag₃ dsa₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jë₄ 'ma'₅₄ a₂jme₂go₃ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃.

44 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂!† Ia₁ lɨ́ng'₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ tau₂ 'ŋio₅ a₂tsá₃ léi₄ cha₂. Dsa₂ në́₃ qui₂ŋɨ́i₅ ne₄, të₃ tsá₃ ŋi₅.”

45 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jan₂ të₅juá'₅:

―Të₅, a₂juá'₂ 'ne₂ në₅, a₂të₂'ó'₁ jnia'₅₄ bá₄ 'ne₂.

46 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¡Juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅! Ia₁ quian'₄ 'nia'₂ lio₅₄ guei₂ i₂sián'₂, la₁ guion'₅₄ 'nia'₂ në́₃, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ gog'₂ tsá₃ 'niog'₂ tí'₄.

47 ’¡Juɨ́g'₂ 'nia'₂! Ia₁ qui₂chog'₂ 'nia'₂ nɨ₁'ia'₂ jlá'₁ quió'₅ 'lag₄ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, ton'₂ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ qui₂ca₂jme₃dsiog₂₃. 48 Jaun₂ në́₃, lia'₂ lë́₅ jmo'₂ 'nia'₂, cuë'₂ léi₄ co₂'nió'₄ caun₂ bá₄ 'ei₅ jág₁ 'nia'₂ quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quiáng'₂. Ia₁ dsa₂ can'₅₄ ca₂jme₃dsiog₂₃; 'nia'₂ guë'₂ ma₂ja₂nióg'₅ chog'₂ nɨ₁'ia'₂.

49 ’Jaun₂ lë₃ Diú₄, ia₁ a₂tɨin₂ a₂ma₂ŋi₅ bá₄ a₂lé₂, ca₂juá'₂: “Qui₁tsɨng₅₄ dsa₂ i₂dsɨ₃can₅ i₂dsɨ₃'ë́₃ jág₁ quió₃. I₂lɨn₅₄ 'éi₂ jme₃dsian₅ dsa₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₃'ein₃.” 50 Jaun₂ në́₃ ca₂të₂ dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃ bá₄ rë₂cán'₄ 'mú₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ i₂ma₂dsan₃ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃. 51 Ca₂lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jon₃ Abel, ca₂të₂ jmɨg₄ i₁ca₂jon₃ Zacarías i₂ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ jë₄ ja₁lë́₄ ne₄chei₂ quian'₅₄ ja₁jŋió₅, dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃ bá₄, juá'₅ jniá₂, quí₃ 'mú₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂dsan₃ 'éi₂.

52 ’¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂ 'nia'₂ të₅juá'₅! Ia₁ 'nia'₂ bá₄ ma₂rë₂'móg'₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂lë́₅ co₂'nió'₄ ŋí₁ llave quió'₅ o₄'né₄ ja₁jme₁le₃tɨn₂, le₃ŋɨ́'₂ dsa₂. On₃ guë'₂ guion'₅₄ 'nia'₂ tóng'₄, on₃ guë'₂ cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ dsɨ₃ton'₅₄ i₂'nio₃ tón'₃.

53 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂rë₃'né₃ 'lɨg'₅₄ dsa₂ fariseos, të₅juá'₅ në́₃. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ jmóg'₂ mɨ'₅₄, tsá₃ caun₂ a₂qui₂ca₂ŋag₃, a₂jme₁jmo₂₃ tion₅₄ lia'₂ jme₁jéin'₃ 'éi₂ jág₁. 54 Ia₁ jme₁'nio₃ jo₅₄ jua'₅₄ ca₂jon₄ bá₄ jág₁ 'lia'₂ jme₁'ŋiá₃ 'éi₂.

12

Ca₂jme₃tag₅ Jesús a₂tsá₃ jmo₃ dsa₂ a₂jŋia'₅₄ con'₂ dse₃ le₁'ág₄ o₁ne₁

1 Të₃jë₄ jaun₂, të₂le₃ mei₅ bá₄ dsa₂ i₂ca₂ŋɨ'₂, ca₂lia'₂ qui₂co₂'liain'₂ rɨin'₅₄. Jaun₂ Jesús në́₃ jŋiá₅ de'₂ dsa₂ i₂quiain'₅₄ bá₄ ca₂tsɨ́'₃:

―Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅ lia'₂ lë́₅ quian₅ dsa₂ fariseos* co₂'nió'₄ i₂lë₁jmo₅-dsáu₅ o₁ne₁. 2 Ia₁ 'i₁caun₂ a₂rë₂'ma₄ jua'₅₄ lɨ́n₂ dsa₂ a₂tsá₃ le₃jniá₂, tion₅₄ bá₄ rë₂jniá₂; ján₃ bá₄ tsá₃ cha₂ 'i₁caun₂ a₂rë₂jlë₅ jua'₅₄ lɨ́n₂ dsa₂ a₂tsá₃ 'ein₂ le₃ŋi₅, tion₅₄ bá₄ rë₃ŋi₅ dsa₂. 3 Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂dsia₅ dsa₂ jë₄ qui₁né'₃, jiá₃ bá₄ le₃ja₁jniá₂ si₂. Le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂dsia₅ dsa₂ jë₄ të₃co'₅₄ a₂qui₂le₁jnág₅ 'né₅, a₂dsɨ₃'ag₅ bá₄ jaun₂.†

I₂'ein₂ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jme₃gain₃

(Mateo 10:28-31)

4 ’'Nia'₂ a₂mei₅₄ quiáng₃, juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃ i₂jme₂dsian₅ nɨ₁ŋɨ́₅, ia₁ tsá₃ ma₃a₂siá'₂ jua'₅₄ a₂'io₂₃ guë́₄ bí₂ jmo₃. 5 Jaun₂ la₂ juá'₅ jniá₂ 'ein₂ dsón'₂ i₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁gang'₃: i₂'éi₂ bá₄ jme₁gan'₃ 'nia'₂ jmo₄ i₂'io₅ bí₂, jme₃dsiog₂₃, ton'₂ 'io₂₃ bí₂ 'liog'₃ ja₁'lɨg'₅₄ ján₃. 6 ¿Tsa₁ 'nɨ₅ dsa₂ 'ŋiá₂ i₁tan₅ tei₄ quian'₅₄ tɨn₃ ŋí₁ guéin₂? La₁ 'i₁jan₂ 'éi₂ tsá₃ dsɨ₂'én₂ dsɨ́₅ Diú₄. 7 Jag₄ 'nia'₂ jaun₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ dsan₂ dsɨ́₅ Diú₄ 'nia'₂, le₂jiog₅ jŋi₂ dsei'₂ 'nia'₂, ma₂ŋi₅ bá₄ Diú₄ je₂liá'₂ mɨ'₂ tí₅. Jaun₂ tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃, ia₁ 'ŋio₅ guë́₄ quen'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ juɨn₅ i₁tan₅.

Dsa₂ i₂jme₂jnia₅ cuɨin₂₃ Jesús

(Matt 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 ’Juá'₅ jniá₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jme₂jnia₅ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂cuɨg₂₃ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ag₃ jme₃jniog₂₃ a₂cuɨg₂₃ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ángeles quián₅ Diú₄. 9 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'ag₅ a₂cuɨg₂₃ jniá₂ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'ɨ́in₄ jniá₂ a₂cuɨ́in₅ ja₁con₂ ángeles quián₅ Diú₄. 10 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, cha₂ bá₄ o₂'én₂ dso₄ quió'₅. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂juá'₂ 'lɨg'₅₄ 'ɨin₂₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, tsá₃ ma₃o₂'én₂ dso₄ cha₂. 11 Jë₁ma₂ca₂jŋia₃ dsa₂ 'nia'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅, o₃ jë₁ma₂ca₂jiog₃ ne₄ i₂con₂ 'í₁, ne₄ dsa₂ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ në́₃, tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'ɨ₅ 'au'₂ jua'₅₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ ŋag'₅₄, 'o₃ 'e₂ juɨg'₅₄. 12 Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jme₃tag₂₃ 'e₂ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ ŋag'₅₄, jë₁ma₂ca₂të́₂ hora jaun₂.

Go'₂ në₁'ein₂ ca₂dsia₃ le₁má'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jmo₃ dsɨ́₅ jmá'₃ quió'₅ 'ŋiog₅

13 Jan₂ dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ jë₄ jaun₂ në́₃, ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, chei'₅₄ co₂nio₄ dsó₂ rɨ́ng'₃ juɨ₁cuë₁₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́ng₂ a₂cha₂ quió'₅ 'lag₄ ŋe'₃.

14 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Ne₂ dsa₂, ¿'ein₂ ca₂dsiog₃ jniá₂ a₂lɨ́ng₅ jan₂ i₂dsió'₅ 'e₂ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂?

15 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂:

―Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ tsá₃ i₂jmo₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ 'au'₂ a₂le₃cha₂ quiáng'₂. Ia₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ a₂ŋɨ́₄ cha₂ quió'₅ dsa₂ le₃chain₂.

16 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ táng₃ dsa₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₁cha₂ cu₄ 'ŋio₅ lɨn₃. 'Lióng₂ lɨn₃ jme₁rau₂ quió'₅. 17 Jaun₂ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅: “¿'E₂ bá₄ jmo₅₄ jniá₂ në́₃? Tsá₃ ma₃cha₂ ja₁tó'₄ a₂ca₂rau₂ quió₃.” 18 Jaun₂ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅: “Le₂la₂ jmo₅₄. Quɨ́'₄ tsɨ₁'io₅ a₂tióng₂ në₅, jaun₂ jmo₅₄ a₂ca'₅₄ guë́₄. Jaun₂ ja₁jaun₂ tó'₄ trigo, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂cha₂ quió₃. 19 Jaun₂ guë́₄ 'náu'₄ dsɨ₃: 'Lióng₂ ma₂niog₅ le₁má'₂, ma₂len₅ 'lióng₂ ŋi₂; ma₂lé₂ jan₅₄, gua₅₄ tei₄, guë'₅₄, guɨ'₅₄, cuë́₄ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₃.” La₁ Diú₄ në́₃ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂: 20 “¡'E₂ guë́₄ con'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅! Jua'₂ a₂'uë₂ në₃ mág₄ jniá₂ 'mú₃ quiáng'₂. Ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂dsia'₅₄ 'ne₂ rë₂, ¿'ein₂ bá₄ quió'₅ lé₂?” 21 Le₂në₅ dsɨ₂ŋɨ́₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsia₅ le₁má'₂ jmá'₃ quió'₅ 'ŋiog₅, la₁ të₂tsɨin'₅₄ lɨ́in₃ le₃ja₁con₂ Diú₄.

I₂jmo₅ 'í₁ bá₄ Diú₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅

(Mateo 6:25-34)

22 Jme₁ca₂dsan₃ jaun₂, ca₂tsɨ́'₃ táng₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ dsan₂ 'au'₂ 'e₂ a₂quë'₅₄ të₁lia'₂ chang'₂, on₃ guë'₂ o₄quió'₄ nɨ₁ŋɨ'₁, jua'₅₄ dsan₂ 'au'₂ 'e₂ quɨ'₅₄. 23 Ia₁ jme₂dsí₂ bá₄ a₂quen₅ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ má₃. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ nɨ₁ŋɨ₁ bá₄ dsa₂ a₂quen₅ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'mɨ'₂. 24 Ŋí₂ de'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ i₁qui₂lia'₂. Tsá₃ 'e₂ jne₂₃, on₃ guë'₂ 'e₂ cha₂ a₂le₃rau₂ quió'₅, on₃ guë'₂ 'io₅ chí'₅ quió'₅. Diú₄ bá₄ i₂jme₂tau₅₄. ¡Jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ bá₄ quen'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ i₁tan₅ 'éi₂! 25 ¿I₂'ein₂ 'nia'₂ i₂lé₂ le₃jmo₃ le₃chain₂ guë́₄ uë́₂,‡ ne₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ₅ 'au'₂ 'nia'₂ chang'₂? 26 Chi₂jua'₂ tsá₃ quɨn'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ quian'₅₄ a₂ca₂juɨg₄ në₅, ¿'e₂ guë'₂ lë₃ ŋɨ́₄ dsan₂ 'au'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂siá'₂? 27 Ŋí₂ de'₂ 'nia'₂ ján₃ 'a₂ lia'₂ qui₂dsɨ₂cón₃ lí₁. Tsá₃ tsɨ₁ŋi₅ lé₂ tsë́'₃, on₃ guë'₂ lé₂ ta₃. Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ Rag₅₄ Salomón, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ a₂jme₁cha₂ quió'₅, tsá₃ ca₂rë₃jláin'₁ bá₄ guë́₄ juɨ₁lia'₂ jlá'₁ lí₁. 28 Chi₂jua'₂ le₂në₅ chi'₅ Diú₄ jlá'₁ nau₂ a₂cha₂ 'ŋa₁, a₂jŋia'₅₄ jniá₂ jlá'₁ ca₂tiá₂ co₂lág₂, ia₁ juɨ₁la₂ 'ióg₃ dsɨ́'₂ dsa₂, 'ë₂ guë́₄ bá₄ 'nia'₂, dsa₂ i₂'én₂ ca₂juɨg₄, jmo₃ bá₄ Diú₄ 'í₁. 29 Jaun₂ juá'₅ jniá₂, tsá₃ i₁niog'₄ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ dsan₂ 'au'₂ 'e₂ quë'₅₄ 'ag'₅₄. Tsá₃ can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ quian'₅₄ a₂jaun₂, 30 ia₁ jmá'₃ a₂në₅ bá₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio'₃ dsɨ₂nau₂. Ia₁ i₂ŋi₅ bá₄ Ŋéi'₅ a₂'nió'₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ quián'₂ 'nia'₂. 31 La₁ 'nio'₂ de'₂ jŋiá₅ 'nia'₂ ja₁goin₂, jaun₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ të₁ja₃lé₂ a₂ma₂ŋag₅₄ cuë₃.

A₂quen₅ lɨn₃ a₂cha₂ quió'₅ dsa₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

(Mateo 6:19-21)

32 ’Nia'₂ já'₂ cha'₂ quiáng₃, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃, o₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ juɨn'₅ 'nia'₂, la₁ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Ŋéi'₅ cuë₃ ja₁goin₂. 33 'Nag₄ 'nia'₂ a₂cha₂ quiáng'₂; jme₂'on₅₄ i₂te₂ŋé₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ le₂në₅ bá₄ dsióg₄, të₃ron₅₄ të₂'mɨ'₂ a₂tsá₃ ton₅ jmɨg₄ le₃'áu₂ quián'₂ 'nia'₂; caun₂ a₂quen₅ lɨn₃ 'ó'₄ 'nia'₂ quiáng'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ a₂tsá₃ ton₅ jmɨg₄ dsiá₃, ja₁tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsióg₄ 'ang₂, on₃ guë'₂ i₁tsan'₅₄ lé₂ le₃'én₂. 34 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁rë₂'mú'₄ 'nia'₂ quiáng'₂, ja₁jaun₂ bá₄ 'i₄ 'au'₂.

'Nió'₅ bá₄ a₂chan₂ dsa₂ rë₂jáin₁

35 ’Rë₂ján'₁ 'nia'₂ chang'₂, le₁lɨng'₄, le₁guí'₂ si₂ tsɨ́₅ quiáng'₂. 36 Juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ i₂chi₁jŋia₅ guan'₂ juɨg₅₄ ŋó₃ ja₁niog₅ jmɨg₄. Rë₂ján'₁ 'nia'₂ chang'₂, ia₁jaun₂ lé₂ le₃na'₅₄ 'nia'₂ dsɨ₂juɨ₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁guáin'₃ quein₃ o₄'né₄. 37 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂le₁ne₅₄ jë₁ma₂ca₂guán'₃ juɨg₅₄. A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂ dsiog₃ ne₄ mesa, ton'₂ quɨ́'₃ 'mɨ'₂ a₂jme₂ti₃ ŋág₃ má₃. 38 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ le₁ne₅₄ jë₁ma₂ca₂jo₃ juɨg₅₄ o₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂guáin'₃ a₂'uë₂ dsi₃nei₅, o₃ ma₂ca₂ŋɨ́₂ dsi₃nei₅ 'e₂. 39 La₁ juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂la₂ ján₃, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ŋi₅ dsa₂ quió'₅ dsi₂néi₂ 'e₂ hora jiá₃ dsa₂ 'ang₂, guá₃ rë₂nei₅₄, jmo₂₃ 'í₁, tsá₃ cuë₃ jmɨg₄ 'í₂ dsa₂ 'éi₂, 'ang₃. 40 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, rë₂jáng'₁ chang'₂, ia₁ con'₂ tsá₃ 'ein₂ lɨ́n₂ bá₄, të₃tsɨn'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ rë₂ti'₅₄ ta₁ quió'₅

(Mateo 24:45-51)

41 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Te₁gui'₅₄, ¿a₁në₂chei'₅₄ jmá'₃ jnia'₅₄ jág₁ jáng'₅ léi₄ në₅, o₃ a₂në₂chei'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'e₂?

42 Jaun₂ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄:

―¿I₂'ein₂ 'éi₂, lɨ́n'₂ 'nia'₂, lɨ́n₅ dsa₂ dsen₃ i₂rë₂ti'₅₄, niog₅ dsi₄, i₂ca₂dsiog₃ juɨg₅₄ nio₃ ne₅₄ jmo₃ ta₁ dsi₂néi₂, a₂ag'₃ ŋɨi'₃ dsa₂ hora ca₂tɨ́in₂? 43 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂niog₅ ne₄, i₂jo₅ juɨg₅₄ jme₂ti₃ bá₄ ta₁ quió'₅, i₁guain'₂. 44 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, dsiog₃ juɨg₅₄ a₂nio₃ ne₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió'₅. 45 La₁ në₁jua'₂ lɨ́n₂ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ 'éi₂, le₃'ag₄ bá₄ guan'₂ juɨg₅₄, chi₂jua'₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jmái'₂ uɨg₅ dsa₂ ŋe'₂, dsa₂ mɨ́₂ në́₃ i₂jme₂ti₃ ta₁, ton'₂ 'ŋiog₅ guë'₂ ca₂'í₃ guë́'₅, 'ɨ́n'₂, ca₂rë₃'ein₅ bá₄ 'ŋiog₅, 46 la₁ con'₂ tsá₃ jáin₅, con'₂ caun₂ hora a₂tsá₃ ŋi₅ bá₄ guan'₂ juɨg₅₄; uɨg₅ gau₂ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ cuë₃ 'éi₂, co₂jaun₂ bá₄ uɨg₅ gue₃ con'₂ lë́₅ tɨn₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂.

47 ’Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋi₅ 'e₂ 'nio₃ juɨg₅₄, la₁ tsá₃ 'e₂ co₂jŋia₅₄ jmo₂₃, on₃ guë'₂ jme₂ti₃ a₂juá'₂ 'éi₂, cán₂ uɨg₅ dsɨ₃bain₅₄ ca₂lia'₂ ton₅ 'mɨ₅ 'lióng₂ lɨn₃ nɨ₁ŋɨ₁₂. 48 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'e₂ ca₂rë₃ŋi₅ ton'₂ jmo₅-dsáu₅ cosa a₂ca₂tɨ́in₂ gue₃ uɨg₅, tsá₃ lɨn₅₄ 'lióng₂ 'mɨ₅ cán₂. Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'lióng₂ të₂no₄ gu₂ a₂ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃, ján₃ bá₄ 'lióng₂ a₂mág₃ juɨg₅₄. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂dsia₅ dsa₂ 'lióng₂ ne₅₄, 'lióng₂ guë́₄ a₂chi₃quióng₂ dsa₂ jmɨg₄ jáng'₃.

Jesús bá₄ 'uɨn₄ a₂lë́₂ le₁dson'₅₄ dsa₂

(Mateo 10:34-36)

49 ’A₂i₃'ɨng₅₄ si₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ bá₄ jniá₂ guio₃. ¡'E₂ guë́₄ 'ɨ́n₅ dsɨ₃, jua'₅₄ ma₂cau₂ bá₄ co₂ŋei'₅₄ të₂në₃! 50 La₁ tion₅₄ niog₅ tiáng₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₃ŋɨ́g₂ mɨ'₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂, ¡'e₂ guë́₄ 'ŋio₅ o₂i₁ dsɨ₅ chang₂, ca₂lia'₂ ca₂rë₃ti₃ ta₁ a₂guio₃! 51 ¿Lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂guio₃ jniá₂ i₃'ei₃ tei₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂? On₃jua'₅₄ le₂jaun₂. A₂i₃jmo₃ le₁dson'₅₄ dsa₂ bá₄ jniá₂ guio₃. 52 Ia₁ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅, juɨ₁lia'₂ caun₂ dsi₂néi₂ ja₁lë́₂ 'ŋiá₂ dsa₂, lé₂ le₁dson'₅₄, 53 ún₂ jme₃'ŋiai₅₄ on₃; i₂on₃ jme₃'ŋiai₅₄ i₂ún₂ táng₃; juɨ₁lia'₂ jmei₂ dsa₂ tóin'₃ mɨ'₅₄ quian'₅₄ ja₁ŋi'₅₄, ja₁ŋi'₅₄ guë'₂ 'í₂ mɨ'₅₄ quian'₅₄ jmei₂; juɨ₁lia'₂ chog₅₄ tóin'₃ mɨ'₅₄ quian'₅₄ ja₁mɨ́g₄, ja₁mɨ́g₄ guë'₂ 'í₂ mɨ'₅₄ quian'₅₄ chog₅₄. Juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ ma₂chog₅₄ dsa₂, tóin'₃ mɨ'₅₄ quian'₅₄ lo₅₄, juɨ₁lia'₂ mɨ₂lo₅₄ 'í₂ mɨ'₅₄ quian'₅₄ ma₂chog₅₄.

Juɨ₁lia'₂ jme₁cha₂ léi₄ guei'₅₄

(Mateo 16:1-4; Marcos 8:11-13)

54 Ján₃ bá₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Jme₁cáun'₂ 'nia'₂ 'í₁ guei'₅₄ jme₁tsau₂ jnei₅ le₃ja₁rɨn₂ 'iog₂, jag'₄ 'nia'₂, jiá₃ jmɨ́₅, dsón'₂ bá₄ le₂jaun₂ lë́₂. 55 Jaun₂ jme₁ja₂ dsí₂ të₂le₃ sur, jag'₄ 'nia'₂ dséi₃ 'iog₂ në₃. Jaun₂ dsón'₂ bá₄ le₂jaun₂ lë́₂ ján₃. 56 ¡'Nia'₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ dse₃ le₁'ág₄ o₁ne₁! Ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ jua'₅₄ 'e₂ niog₅ të₅ ne'₅₄ 'nia'₂ guei'₅₄, quian'₅₄ 'e₂ lë́₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. ¿'A₂ bá₄ lia'₂ tsá₃ tɨn'₂ 'nia'₂ caun'₅₄ 'í₁ léi₄ a₂ma₂cha₂ rë₂në́₃?

Jme₁jen'₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂'iog₅₄

(Mateo 5:25-26)

57 ’¿'E₂ lë₃ tsá₃ cáun'₂ 'nia'₂ 'í₁ jë₄ quiáng'₂ guiong'₅₄ a₂dsi₂ten₅₄ jmó'₂? 58 Jë₁ma₂'eng'₅₄ juɨ₅ dsióg'₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quian'₅₄ dsa₂ i₂'nag₅, jme₁jen'₂ 'nia'₂ jág₁ le₂'i₄ juɨ₅ jme₁dsian₅ mɨ'₅₄ a₂chang'₂ quiain'₅₄. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂tsag'₂ të₃ne₄ dsɨ₂tan₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃. 'Éi₂ në₃ jáng'₃ ne₄ 'lióg₂; 'lióg₂ guë́₄ në́₃ to'₂ né'₃ 'má₃. 59 Juá'₅ jniá₂, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ o₃'ɨng'₂ ja₁jaun₂ ca₂lia'₂ ca₂qui'₅₄ jë₁ca₂tó'₂ ŋí₁ guéin₂ a₂rɨng'₂.

13

A₂quen₅ lɨn₃ bá₄ a₂dsɨ₂quén'₅ dsɨ́₅ dsa₂

1 Jmɨg₄ jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ guë́₄ ca₂dsia₃ ca₂tsɨ́'₃ Jesús 'a₂ lia'₂ ca₂jme₃dsian₅ Pilato i₂lɨn₅₄ dsa₂ chan₂ Galilea. Ca₂cóin'₂ jmɨ₄ dsa₂ 'éi₂ quian'₅₄ jmɨ₄ já'₂ i₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ i₂jéin'₂ ne₄ Diú₄.

2 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús në́₃:

―¿Lɨ́n'₂ 'nia'₂ në́₃, dsa₂ chan₂ Galilea 'éi₂ ca₂i₃ŋɨ́i₂ le₂jaun₂ ia₁ 'lióng₂ guë́₄ dso₄ jme₁le₁cáin'₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ go₅₄? 3 Juá'₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ le₂jaun₂; ia₁ le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂dsi₃quén'₅ 'au'₂, dsiáng'₃ ján₃. 4 ¿On₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ jme₁le₁cán'₄ dso₄ dsa₂ i₂guia₃-jŋiá₂ i₂ca₂dsan₃ 'éi₂, lia'₂ con'₂ ca₂quɨ'₃ nɨ₁'ia'₂ ŋei₅ ja₁chei₂ Siloé, lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tián'₅ Jerusalén? 5 Juá'₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ le₂jaun₂; ia₁ ján₃ bá₄ le₂në₅ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂dsi₃quén'₅ 'au'₂, dsiáng'₃ bá₄ ján₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ quió'₅ nɨ₁'ma₂ higuera a₂tsá₃ mɨ́g₂ 'ag₅

6 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

―Jan₂ dsa₂ jme₁jnia₄ caun₂ 'ma₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ higo ja₁nau₂ quió'₅, jaun₂ ca₂i₁jag₅₄ chi₂jua'₂ ma₂le₁'ág₄ mɨ́g₂. Tsá₃ mɨ́g₂ cha₂ guë'₂ në́₃, jme₁dsióg₃. 7 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ ja₁nau₂ jaun₂: “Ma₂'nɨ₅ ŋi₂ guio₂₃ i₂jág₃ nɨ₁'ma₂ në₅ chi₂jua'₂ le₁'ág₄ mɨ́g₂, la₁ caun₂ tsá₃ mɨ́g₂ cha₂ bá₄ lia'₂ co₂ráun₂ guio₅₄. Qui'₅₄ co₂ŋei'₅₄. Tsá₃ ta₁ jmo₃ jŋia'₅₄ jme₂dsiá₃ 'o'₅₄ 'uë₃ bá₄.” 8 La₁ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ ja₁nau₂ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃: “Te₁gui'₅₄, cuë₄ jmɨg₄ o₁dsi₅₄ guë́₄ caun₂ ŋi₂ la₂; jmo₅₄ dse₃ le₃lág'₃, tó'₄ 'mɨg₄ já'₂ në́₃, 9 o₁ne₄ chi₂jua'₂ 'ag₃ mɨ́g₂ ŋi₂ caun₂. Në₁jua'₂ tsá₃ 'e₂ mɨ́g₂ cha₂ i₁jáun₃, jaun₂ guë́₄ uɨ́n'₂.”

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ 'io₅₄ i₂jme₁quɨn'₅₄ mɨ₂ca'₅₄ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄

10 Caun₂ sa₅₄, jme₁'en₅₄ Jesús jme₂tɨin₂₃ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga.

11 Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ 'io₅₄ i₂ma₂guia₃-jŋiá₂ ŋi₂ dso'₅₄. Ca₂jmóg'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ rë₂guen'₂ mɨ₂ca'₅₄, jme₁ŋɨ₂₃ tsá₃ lé₂ néi'₃ rë₂.

12 Jme₁ca₂jág₂ Jesús, jaun₂ ca₂të₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Io₅₄, ma₂ca₂'lóng'₂ bá₄ dso₄ a₂jme₁lɨ́ng'₄.

13 Jaun₂ ca₂téi₂ gu₂. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂néi'₃ mɨ₂ca'₅₄ 'io₅₄, jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄.

14 La₁ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ guá'₅ sinagoga, ca₂rë₃'néi₃ quian'₅₄ Jesús ia₁ ca₂jme₃'lióin₂ dsa₂ 'éi₂ të₃ jmɨg₄ sa₅₄. Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄:

―Jŋéi₂ jmɨg₄ bá₄ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jmo₃ ta₁; juɨ₁ja₂lén₂ 'ein₂ 'nio₃ 'lión₂ jë₄ semana, on₃jua'₅₄ rë'₂ jme₁sa₅₄.

15 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Te₁gui'₅₄ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¡'Nia'₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ dse₃ le₁'ág₄ o₁ne₁! ¿Tsa₁ 'ein₂ 'nia'₂ chén'₂ ca₁juɨ₅ o₃ bú'₄ quián₅ jua'₅₄ tsá₃ dsɨ₃jiog₃ dsɨ₃'ein'₅₄ jmɨg₂ o₁jŋia'₅₄ lë́₅ sa₅₄? 16 Ia₁ dsa₂ mɨ́₂ la₂, i₂lɨ́n₅ jan₂ tsɨ₁jon₂ Abraham; i₂së₃dsen₃ jme₁ma₂'nei'₂ ma₂guia₃-jŋiá₂ ŋi₂. Jaun₂ në́₃, ¿tsa₁ ca₂tɨ́in₂ chein'₂ ján₃ jŋia'₅₄ të₃ jmɨg₄ sa₅₄?

17 Jme₁ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂rë₃gui'₅₄ bá₄, ca₂le₃jɨ́n₃ con'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄. La₁ 'io'₂ jén'₅ të₅ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ i₂tion'₅₄, ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ jmo₅ 'éi₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ mostaza

(Mateo 13:31-32; Marcos 4:30-32)

18 Ca₂juá'₂ në́₃:

―¿'A₂ lia'₂ le₃juá'₄ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄? ¿'E₂ quian'₅₄ lé₂ le₃quɨ́ng₄? 19 Lë́₅ juɨ₁lia'₂ mɨ́g₂ jon₂ nɨ₁'ma₂ mostaza* a₂ca₂jne₃ jan₂ dsa₂ ja₁nau₂ quió'₅. Jaun₂ ca₂i₃cón₃ ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ caun₂ nɨ₁'ma₂ pa₁; i₁tan₅ në́₃ ca₂tó'₂ tsag₅₄ gu₂ nei'₅₄ jaun₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ ron'₂ i₁ŋí'₄

(Mateo 13:33)

20 Ca₂juá'₂ Jesús le₂la₂ ján₃:

―¿'E₂ quian'₅₄ lé₂ le₃quɨ́ng'₄ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄? 21 Lë́₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ levadura a₂co₂güɨ́n'₂ jan₂ 'io₅₄ jë₄ 'nɨ₅ tio'₅₄ 'ma₂† ti₁can₁ i₁ŋí'₄. Quian'₅₄ co₁séin'₄ levadura bá₄ guion'₂ ca₂le₃jë́₃ ti₁can₁.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ quió'₅ o₄'né₄ dsag₂

(Mateo 7:13-14, 21―23)

22 Lia'₂ con'₂ ma₂'ein₅₄ juɨ₅ a₂dsióg₄ Jerusalén, qui₂ca₂i₁jme₁tɨin₂₃ guë́₄ dsa₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ ja₁ca₂ŋɨi₅.

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jan₂ dsa₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿me'₂ bá₄ dsa₂ i₂tɨ́n'₅?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

24 ―Quen'₂ 'nia'₂ bí₂ tióng'₂ juɨ₅ o₄'né₄ dsag₂; ia₁ juá'₅ jniá₂, juɨn₅ i₂'nio₃ tón'₃, la₁ tsá₃ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄. 25 Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁náu₃ juɨg₅₄ dsi₂néi₂, jnéi₃ o₄'né₄, 'nia'₂ në́₃ i₂të₃tsɨng'₅₄ le₃ca₁'né₄, jme₁lióg'₄ to'₅₄ mɨ'₅₄ të́'₄: “¡Te₁gui'₅₄! Nia₄ o₄'né₄, tió'₄ jnia'₅₄.” 'Éi₂ në́₃ ŋag₃: “Tsá₃ cuɨ́n₅ jniá₂ 'nia'₂; tsá₃ guion₅₄ a₂já'₄ ja₂nó'₅ 'nia'₂.” 26 Jaun₂ guë́₄ jme₁lióg'₄ 'nia'₂ jua'₅₄: “Jnia'₅₄ bá₄ la₂ i₂ma₂que₅₄ ma₂'ne'₅₄ co₂lë₅ quian'₅₄ 'ne₂; jua'₂ 'ne₂ bá₄ guë'₂ ca₂jme₁tag'₂ jnia'₅₄ jɨn₄ juɨn₅ dsa₂.” 27 Jaun₂ dsa₂ juɨg₅₄ dsi₂néi₂ në́₃, ŋag₃: “Ma₂në₂juá'₃ jniá₂ tsá₃ guion₅₄ i₂'ein₂ 'nia'₂. Cau₅ jŋia'₃ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ i₂jmo₅ dsó'₅ a₂'lɨg'₅₄.” 28 Ja₁jaun₂ qui₂o₁'o'₄ o₁quɨ́g'₃ 'nia'₂ jan'₅₄, jë₁ma₂të́₂ rë₁jɨng'₅₄ Abraham, Isaac, Jacob, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, tioin'₅₄ ja₁gon₂ Diú₄, la₁ 'nia'₂ guë'₂ në́₃, dsɨ₃gang'₅₄ uɨ́ng₂. 29 Ia₁ qui₂ja₃len₅ i₂chan₂ ca₂taun₂ ca₂taun₂ mɨ₂güɨ́g₃ ja₃tiain'₂ guë́'₃ co₂dsia₅ ja₁gon₂ Diú₄. 30 La₁ lé₂, chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂tión₂ le₃jë₁ca₂tó'₂, të₃tsɨin'₅₄ le₃ne₄ juɨ₅; i₂tión₂ le₃ne₄ juɨ₅ rë₂në́₃ guë'₂ në́₃, të₃tsɨin'₅₄ le₃jë₁ca₂tó'₂.

Ca₂'o₃ Jesús o₄quió'₄ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén

(Mateo 23:37-39)

31 Hora jaun₂ dé₄ dsi₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos, ca₂juá'₂:

―Co₂ŋei'₅₄ dse₃ jú₅ ja₁lá₃, quian₂ juɨ₅ quiáng'₂, ia₁ 'nio₃ Herodes jŋag'₃.

32 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―O₂nó'₅ 'nia'₂, o₂chei'₅₄ dsɨ₂ma₂jág₂‡ 'éi₂: “Ŋí₂, la₂ bá₄ 'ú₄, në₃, 'ióg₃ në́₃; në₃ bá₄ guë́₄ 'uɨng'₅₄ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ quió'₅ dsa₂, në₃ guë́₄ qui₂jme₁'liong₅₄ dsa₂. 'Ióg₃ caun₂ guë́₄ 'ŋia₅ quió₃.” 33 A₂caun₂ jmo₅₄ bá₄ jniá₂ ta₁ a₂ca₂tɨ́ng₂ jmo₅₄ të₁lia'₂ chang₂, ia₁ tsá₃ lé₂ le₃jón₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ uɨ́ng₂ ja₁lë́₄ juɨg₂ Jerusalén. 34 ¡'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén! ¡'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén, 'nia'₂ i₂jme₂dsiáng'₁ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, 'nia'₂ i₂qui₂jnag'₅₄ cang₄ dsa₂ i₂chen₅ Diú₄ jɨn'₄ 'nia'₂! ¡'Lióng₂ ráun₂ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ₃ jme₁chi₁liang'₂ chi'₂-guein₂ juɨg₂ la₂ quiáng'₂, juɨ₁lia'₂ jmo₅ i₁tsɨ́n'₃ a₂chi₂lain'₂ guein₂ quiáin₅ to'₂ né'₃ tsɨ₁rë₂cu₅, la₁ guion'₅₄ 'nia'₂ tsá₃ ca₂gue'₅₄! 35 Ŋí₂ në́₃, të₃tsɨ'₅₄ chi₁güɨ́g'₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂. Juá'₅ jniá₂, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ ma₃jag'₅₄ jniá₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ ja₁jua'₅₄ 'nia'₂: “Juɨ₁le₂jŋió₃ i₂në₅ i₂já₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄.”

14

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ i₂jme₁guion₂

1 Co₂ráun₂ guë'₂ ca₂lë₃ táng₃ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄ a₂ca₂ŋó₃ Jesús i₃guë́'₃ ja₁quió'₄ jan₂ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ dsa₂ fariseos; i₂lɨn₅₄ guë'₂ dsa₂ fariseos sián'₂ a₂jŋia'₅₄ tiog₂₃ bá₄ tioin'₅₄.

2 Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂guion₂.

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ të₅juá'₅ quian'₅₄ dsa₂ fariseos, ca₂juá'₂:

―¿'I₄ 'éi'₃, o₃ tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ jme₃'lión₂ dsa₂ dsa₂ dso'₅₄ jme₁jmɨg₄ sa₅₄?

4 La₁ tei₄ bá₄ i₃léin₂, tsá₃ 'e₂ ŋi₅ ŋag₃. Jaun₂ ca₂jŋai'₃ dsa₂ dso'₅₄, ca₂jme₃'lió₂. Jaun₂ ca₂dsióg'₂ quió'₅.

5 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¿I₂'ein₂ 'nia'₂, tsá₃ dsɨ₃dsen₅ dsɨ₂juɨ₅ chi'₂ quián₅,* o₃ jan₂ ca₁juɨ₅ 'e₂ në₁jua'₂ ca₂táin'₂ né'₃ táu₃ jŋia'₅₄ të₃ jmɨg₄ sa₅₄?

6 La₁ tsá₃ ca₂tió'₃ ŋag₃ jág₁ në₅.

Tsá₃ dsióg₅ jua'₅₄ quió'₃ dsa₂ 'ma₂sɨ₅₄ ja₁dsen₅₄ guë́₄

7 Jme₁ca₂të́₂ ne₄ Jesús 'a₂ lia'₂ quió'₅ dsa₂ i₂té₄ jmá'₃ lia'₂ ja₁dsen₅₄ guë́₄ ja₁tiain'₂, jaun₂ ca₂cuë₃ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ la₂:

8 ―Në₁jua'₂ 'ein₂ të́₂ ja₁niog₅ jmɨg₄ jen'₂ gu₂ dsa₂, tsá₃ ne'₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁dsen₅₄, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂dsióg₃ jan₂ i₂dsen₅₄ guë́₄ lia'₂ 'ne₂. 9 Ia₁ ¿'e₂ bá₄ lé₂ në₁jua'₂ dsa₂ i₂në₂té₂ le₂on'₃ 'nia'₂ juá'₂: “I₂la₂ cuë'₅₄ ja₁ŋéi'₂”? Jaun₂ të₃ ma₂gueng'₅₄ bá₄ gog'₅₄ o₁né'₂ të₂ jë₁ca₂tó'₂. 10 La₁ juá'₅ jniá₂, chi₂jua'₂ lɨ́g'₂ në₁'ein₂ ca₂të₃, të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂ bá₄ ne'₅₄, ia₁jaun₂ dsa₂ i₂në₂té₂ lé₂ le₃juá'₂: “A₂mei₅₄ quiáng₃, ja₁dsen₅₄ guë́₄ la₂ i₂né₂.” Jaun₂ le₂në₅ bá₄ jme₃juag'₂ dsa₂ i₂quë́'₂ quiang'₅₄. 11 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂can'₅₄ guion₅₄, sióin₃ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂; dsa₂ i₂jmo₅ me'₂ guë'₂ në́₃, roin'₂ guei'₅₄.

12 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ ján₃, dsa₂ i₂ca₂të₃ 'éi₂:

―Jë₁ma₂të́₂ rë₁'niog'₂ jmó'₂ caun₂ má₃ a₂ŋɨg'₅₄ dsa₂, tsá₃ të'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ a₂mei₅₄ quiáng'₂, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ o₁rɨ́ng'₂, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ i₂cha₂ cu₄ tián'₅ cau₅ quiáng'₂ në́₃. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅, dsa₂ le₂'éi₂, lé₂ le₃të́₂, a₂jéin'₃ táng₃ quiáng'₂. 13 Jaun₂ në́₃, në₁jua'₂ 'niog'₂ jmó'₂ caun₂ jmɨg₄, te'₂ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ te₂ŋé₂, dsa₂ 'lian'₂, dsa₂ ten₄, dsa₂ guian'₅₄ në́₃. 14 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃chang'₂ dse₃. Ia₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃, tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ le₃jéin'₃ quiáng'₂, la₁ i₁jáun₃ bá₄ tɨ́ng'₄ quiáng'₂, i₁jen'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsen₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂té₄ ja₁niog₅ jmɨg₄

(Mateo 22:1-10)

15 Jan₂ dsa₂ i₂jme₁guá₄ cau₅ i₂ca₂nág₂ jág₁ në₅, ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―'E₂ guë́₄ dsen₃ i₂tian'₃ guë́'₃† ja₁gon₂ Diú₄.

16 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂ca₂cuë₃ caun₂ má₃ pa₁, jaun₂ ca₂të́'₃ juɨn₅ dsa₂. 17 Jme₁ca₂të́₂ hora a₂nio₃ jmɨg₄ në́₃, ca₂chein₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄, i₁chi'₄ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ jág₁ dsi₁lén₂: “I₂nó'₅ 'nia'₂, ia₁ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ca₂le₃jë́₃.” 18 La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ca₂juá'₂ tsá₃ jɨin₅₄. I₂le₂'uɨg₅₄ ca₂ŋag₃: “Caun₂ 'uë₃ lia'₂ në₂lá₂; ja₁jaun₂ nei₅₄ i₁jág₃. 'Én₃ dso₄ quió₃ tsá₃ lé₂ nei₅₄.” 19 I₂sián'₂ guë'₂ táng₃ ca₂juá'₂: “'Ŋiá₂ dsán'₃ ca₁juɨ₅ i₂quia'₂ 'uë₃ i₂të₂ca₂láng₂, i₂'éi₂ nei₅₄ i₁quión₃ 'í₁ chi₂jua'₂ ma₂téin₅ jmo₃ ta₁. 'Én₃ dso₄ quió₃ tsá₃ lé₂ nei₅₄.” 20 I₂sián'₂ guë'₂ ca₂juá'₂ táng₃: “Gu₃ lia'₂ në₂jeng'₅₄; jaun₂ lë́₃, tsá₃ lé₂ nei₅₄.” 21 Jaun₂ jme₁dsián'₃ mozo 'éi₂ ca₂jmóg'₃ jág₁ ne₄ juɨg₅₄, jaun₂ ca₂rë₃'né₃ bá₄ juɨg₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ táng₃ mozo 'éi₂: “Co₂chi'₅₄ o₂ŋɨ₄ jë₄ calles, le₂tan₅₄ ja₁le₁ŋɨ'₂ dsa₂ juɨn₅ jë₄ juɨg₂, qui₂o₂quian₅ dsa₂ te₂ŋé₂, dsa₂ 'lian'₂, i₂guian'₅₄, i₂ten₄ në́₃.” 22 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂juá'₂ dsa₂ mozo 'éi₂: “Gui'₅₄, ma₂në₂jmo₃ con'₂ lë́₅ në₂jua'₅₄. Jo₂ bá₄ guë́₄ dsi₂néi₂.” 23 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ juɨg₅₄: “Gua₂ táng₃ jë₄ calles le₂tan₅₄ ja₁lë́₄ o₄juɨ₅, o₂quian₅ tion₅₄ dsa₂ i₂jeng'₂, jaun₂ can'₂ dsi₂néi₂ quió₃. 24 Ia₁ le₂në₅ bá₄ juá'₅ jniá₂, 'i₁jan₂ i₂jme₁lë́₄ jág₁ ca₂të́₃ le₂'uɨg₅₄ 'éi₂, tsá₃ quein'₃ jë₄ jmɨg₄ quió₃.”

'Ŋio₅ bá₄ 'ua'₂ ta₁ a₂jme₃quian'₅₄ dsa₂ Te₁gui'₅₄

(Mateo 10:37-38)

25 Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂jme₁ma₂quian'₅₄ Jesús. Jaun₂ ca₂jéin'₃ ca₂juá'₂:

26 ―Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'ei₅ dsɨ́₅ jme₃quiong'₅₄ jniá₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tén'₃ dsɨ́₅ téin₂ jmei₂, chog₅₄, dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅, chi'₂-guein₂ quiáin₅, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ o₁rɨin'₅₄ në́₃; në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tén'₃ dsɨ́₅ le₂jiog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ në́₃, tsá₃ lé₂ le₃léin₂ dsa₂ quiáng₃. 27 Jua'₅₄ 'ein₂ tsá₃ ca₂tén'₃ dsɨ́₅ gue₃ 'mú₃,‡ jiá₃ chi₁co'₅₄ quió'₅, tsá₃ lé₂ le₃léin₂ dsa₂ quiáng₃. 28 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ chan₂ jan'₂ 'nia'₂ i₂'nio₃ chi'₃ caun₂ nɨ₁'ia'₂ ŋei₅, ¿on₁ jŋiá₅ de'₂ con₂ 'í₁ chi₂jua'₂ ma₂len₅ cu₄ quió'₅ ca₂lia'₂ a₂'ió'₄ a₂jaun₂? 29 Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂, jme₃lióg₃ 'uɨg₅₄ 'ia'₂, tsá₃ tió'₅ guë'₂ jme₃'ió'₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jág₃ a₂jaun₂, a₂lë₁co₂jmóg'₂ co₃ŋág₂ bá₄. 30 Dsia₃: “Dsa₂ në₅ con'₂ jŋia'₅₄ ca₂jme₃lióg₃ 'uɨg₅₄, la₁ tsá₃ guë'₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃'ió'₃.” 31 O₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ rag₅₄ guë'₂, i₂jmo₃ 'nei₂ quian'₅₄ jan₂ rag₅₄ sián'₂, ¿tsa₁ jŋiá₅ de'₂ guá₃ con₂ 'í₁ chi₂jua'₂ tió'₅ quian'₅₄ guian₃ mei₅ 'lióg₂ quiáin₅, dsɨ₃quɨ́in'₂ quian'₅₄ guión₂ mei₅? 32 Chi₂jua'₂ ma₂lí'₄, tsá₃ tió'₅ në́₃, të₁lia'₂ uɨ́ng₂ guë́₄ já₅ rag₅₄ jan₂, chein₃ dsa₂ i₂quian₅ jág₁ a₂mɨ₂₃ dsian₅ co₂ŋei'₅₄ mɨ'₅₄. 33 Le₂në₅ bá₄ chi₂'ein₂ 'nia'₂ i₂tsá₃ ca₂tén'₃ dsɨ́₅ tí₂ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió'₅, tsá₃ lé₂ le₃léin₂ dsa₂ quiáng₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ tsɨ₁ŋi₁

(Mateo 5:13; Marcos 9:50)

34 ’(Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quian'₅₄ jniá₂ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ tsɨ₁ŋi₁.) A₂dse₃ bá₄ tsɨ₁ŋi₁ të₁lia'₂ ŋi'₅₄. La₁ në₁jua'₂ ca₂'en₃ ŋi'₅₄ në́₃, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃lei₂ táng₃? 35 Tsá₃ ma₃'e₂ ta₁ tí₄, on₃ guë'₂ lé₂ le₃lé₂ gua'₅₄, on₃ guë'₂ ma₂tí₅ ta₁ jua'₅₄ a₂le₃lé₂ ca₂bë'₅₄ 'o'₅₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂dsɨ₃ga'₅₄ uɨ́ng₂ bá₄. I₂dsi₅₄ gua₄, rë₂ juɨ₁nei₅₄.

15

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ já'₂ cha'₂ i₂ca₂i₃cón'₅

(Mateo 18:10-14)

1 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄, quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ sián'₂, ca₂o₃léin₂ ja₁'en₅₄ Jesús, a₂o₃néi₃.

2 'Uɨg₅₄ jaun₂, dsa₂ fariseos quian'₅₄ të₅juá'₅ ca₂chi₂ca₂'ɨin₃ Jesús. Ca₂juá'₂:

―Dsa₂ në₅ qui₂guein₂₃ bá₄ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄, guë́'₅ co₂lë₅ quiong'₅₄.

3 Jaun₂ lë₃ ca₂juá'₂ Jesús jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

4 ―¿I₂'ein₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ i₂'ŋio₅ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ já'₂ cha'₂, në₁jua'₂ ca₂i₃cón'₅ jan₂, tsa₁ ja₁co₂'ŋiog₅ jaun₂ toin'₂ i₂quéin'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-né₂ (99) con'₂ i₂te₂, dsó₃ táng₃ dsɨ₂juɨ₅, dsɨ₂'niai'₂ i₂jan₂ i₂i₃cón'₅ 'éi₂, 'nau'₂ ca₂lia'₂ ca₂dsáu'₂? 5 Jë₁ma₂ca₂dsáu'₂ në́₃, të₂ juɨ₅ co₁dsi₁₂, jóin'₅ táng₃ 'io'₂ jén'₅. 6 Jë₁ma₂dsiáin'₃ dsi₂néi₂ në́₃, ŋɨ́i'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ a₂mei₅₄ quiáin₅, quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅ quió'₅. Jaun₂ juá'₂: “Në₃ o₁tió'₄, jmó₁ 'io'₂ quian'₅₄ jniá₂, ia₁ dsán'₅ bá₄ já'₂ cha'₂ i₂jme₁ma₂i₂cón'₅ quiáng₃.” 7 Juá'₅ jniá₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ bá₄ cha₂ o₂'ŋió₃ dsɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ o₄quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄, i₂dsɨ₂quén'₅ dsɨ́₅, lia'₂ con'₂ guë́₄ o₄quió'₄ i₂quéin'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-né₂ (99) dsa₂ “dsen₃” i₂tsá₃ 'e₂ 'nió'₅ jme₃tsɨ́n₃ dsɨ́₅.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ caun₂ cu₄ 'ua'₂ a₂i₃có'₅

8 ’O₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂'io₅ guia₃ cu₄ 'ua'₂,* në₁jua'₂ ca₂i₃có'₅ caun₂, ¿tsa₁ téi₂ si₂, 'iá'₂ dse₃ lɨn₃ dsi₂néi₂, 'no'₂ ca₂lia'₂ ca₂dsó'₂? 9 Jë₁ma₂ca₂dsó'₂ në́₃, jmo₂₃ 'io'₂, ŋɨ́i'₂ 'io₅₄ a₂mei₅₄ quiáin₅, i₂tián'₅ cau₅ quió'₅ në́₃, jaun₂ juá'₂: “Në₃ o₁jmó₁ 'io'₂ quian'₅₄ jniá₂, ia₁ dsó'₅ bá₄ cu₄ a₂jme₁ma₂i₂'ág₃ quió₃.” 10 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, chan₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ ángeles quián₅ Diú₄ o₄quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄, i₂ma₂ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsó₂ i₂ca₂dsián'₃ táng₃ quió'₅ jmei₂

11 Ca₂juá'₂ Jesús ján₃:

―Jan₂ dsa₂ jme₁chan₂ on₃ ja₁ŋi'₅₄. 12 I₂lɨ́n₅ i₂me'₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ jmei₂: “Tia₅₄, cuë₄ ca₂dsio₄ cu₄ quiáng'₂ con'₂ ca₂tɨ́ng₂.” Jaun₂ jmei₂ në́₃ ca₂dsió'₃ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅, jma₃quén₅ ca₂cuë́'₃ chi'₂ quiáin₅ con'₂ ca₂tɨ́in₂. 13 Mei'₂ bá₄ cang₂ jaun₂, dsó₂ i₂me'₂ guë́₄ qui₂ca₂'nag₃ a₂jme₁ma₂lë́₅ quió'₅. Quian'₅₄ cu₄ jaun₂ ca₂'í₃ juɨ₅ i₁ŋɨ₂ uɨ́ng₂ caun₂ 'uë₃ siá'₂. Ja₁jaun₂ ca₂i₁'éin₄ jë₂ cu₄ quió'₅, tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅ ca₂rë₃cháin₃. 14 Jme₁ma₂dsó'₃ jë₂ cu₄ në́₃, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂rë₃'ɨ́n₃ a₂guë́'₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂. 'Eí₂ në́₃ ma₂ŋɨ₂₃ 'oin₅₄. 15 Jaun₂ ŋó₃ i₃'nióg₂ ta₁ a₂jmo₃ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ jaun₂. Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂chei₃ ja₁nau₂ quió'₅ a₂ŋɨi'₃ i₁ŋí₅. 16 Jë₁ma₂të́₂ rë₁guë́'₃ i₁ŋí₅, ca₂lia'₂ ma₂le₃guë́'₃ 'ŋiog₅ cuá'₁ tsɨ₁rë₂jnei₂ a₂guë́'₅ já'₂, la₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂cuë₃ a₂guë́'₅. 17 Jaun₂ ca₂i₃jŋia₅ dsɨ́₅: “¡Të₁lia'₂ juɨn₅ mozos i₂'ŋio₅ ŋe'₃, cha₂ qui₂rë₂tsón₂ a₂guë́'₅, jniá₂ në́₃ ja₁lá₃ jŋɨ́g'₅ dsɨ₃ 'ong₅₄! 18 'Ag₅₄ caun₂ dsɨ₃, nég'₄ táng₃ dsi₂néi₂ quió'₅ ŋe'₃. Juɨg₅₄ le₂la₂: Tia₅₄ quiáng₃, 'e₂ guë́₄ juë'₂ dso₄ ca₂'no₃ ne₄ Diú₄ quian'₅₄ ja₁cong'₂; 19 jŋia'₅₄ tsá₃ ma₃ca₂tɨ́ng₂ a₂të́'₄ jniá₂ jón₃. La₁ jag₄ jniá₂ lia'₂ ja₁jɨng'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂tion₄ quiáng'₂ bá₄. 20 Jaun₂ ca₂nau₂ ca₂'í₃ juɨ₅ jóin'₃ táng₃ quió'₅ jmei₂. La₁ uɨ́ng₂ bá₄ guë́₄ jóin'₅, jme₁ca₂jág₂ jmei₂. Ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅, ca₂ŋó₃ co₂chi'₅₄, ca₂cág'₃ cu₅ ca₂chen'₃ quió'₅ 'io'₂ jén'₅. 21 Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ ja₁ŋi'₅₄: “Tia₅₄ quiáng₃, 'e₂ guë́₄ juë'₂ dso₄ ca₂'no₃ ne₄ Diú₄ quian'₅₄ ja₁cong'₂; jŋia'₅₄ tsá₃ ma₃ca₂tɨ́ng₂ a₂të́'₄ jniá₂ jón₃.”† 22 La₁ jmei₂ në́₃, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ tion'₅₄ quiáin₅: “¡Ma₂në₃ co₂chi'₅₄! O₂dsi₄ 'mɨ'₂ a₂lë́₅ a₂dse₃ guë́₄, queng'₅₄ chi'₂ quiáng₃; caun₂ guë'₂ anillo tio'₂ chi₁gú₃. Co₂dsán'₃ guë'₂ nɨ₁lau₂ to'₅₄ 'nia'₂ tag₅₄; 23 Jaun₂ o₁te'₄ 'nia'₂ ca₁juɨ₅ i₂ma₂'on'₅₄ chén'₅, jaun₂ jŋɨ́i'₄ 'nia'₂. ¡Jaun₂ que₅₄, tió'₄ jmó₁ 'io'₂! 24 Ia₁ chi'₂ në₅ quiáng₃, në₂jag₄ i₂jme₁ma₂jon₅ bá₄ në₅, la₁ chain₂ bá₄; jme₁ca₂i₃cóin'₅, la₁ ma₂dsáin'₅ bá₄.” Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ jmɨg₄ tioin'₅₄.

25 ’Të₁lia'₂ jaun₂, chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ i₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄, jme₁'ein₅₄ ja₁nau₂. Jme₁ma₂ja₂quián₃ guain'₂ dsi₂néi₂, ca₂nág₂ i₁niog₅ son₅₄ i₁dsan₅ dsa₂. 26 Jaun₂ ca₂të́'₃ jan₂ dsó₂ ca₂ŋag₃ 'e₂ niog₅ lë́₂. 27 Jaun₂ juá'₂ 'éi₂: “Dsó₂ rɨ́ng'₂ bá₄ guán'₅, jaun₂ ŋéi'₅ në́₃ në₂jmo₃ 'éi'₃ në₂jŋɨ'₃ dsa₂ ca₁juɨ₅ i₂jme₁chén'₄ 'on'₅₄, ia₁ guáin'₅, dsein₃ bá₄, tsá₃ 'e₂ lɨ́in₅.” 28 La₁ ca₂rë₃'né₃ bá₄ rɨin'₅₄ i₂juɨn'₂ 'éi₂. Tsá₃ 'nio₃ 'í₂ dsi₂néi₂; jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ jmei₂, ca₂juá'₂ jág₁ 'ua₁. 29 La₁ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃ ca₂tsɨ́'₃ jmei₂: “Ca₂le₃jë́₃ ŋi₂ ma₂guio₃ gua₅₄ jme₃tí₂ ta₁ ne'₅₄, tsá₃ lɨ́g'₂ jua'₅₄ ma₂jmo₃ tsá₃ nag₅₄ ja₁cong'₂. Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ jan₂ chein₂ lau₂ bá₄ tsá₃ ma₂cuag'₅₄ jniá₂ jua'₅₄ jmo₅₄ jmɨg₄ quian'₅₄ a₂mei₅₄ quiáng₃. 30 Në₃ guë́₄ tɨng'₂ jmó'₂ jmɨg₄ ia₁ guán'₅ ja₁ŋí'₄ në₅, i₂lë₁qui₂i₁'én₄ cu₄ quiáng'₂, qui₂i₁ŋɨ₂ lia'₂ lë́₂ dsɨ́₅ quian'₅₄ 'io₅₄ ga₂. Në₃ në́₃, jmɨg₄ jmo'₂ o₄quió'₄, jŋɨ́g'₅ ca₁juɨ₅ i₂'on'₅₄ guë́₄ jme₁chén'₄.” 31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jmei₂: “Jón₃, ma₁ co₂tan₅₄ bá₄ ŋéi'₂ 'ne₂ quian'₅₄ jniá₂; a₂quián'₂ 'ne₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió₃. 32 La₁ në₃ në́₃ co₂në₅ ca₂tág₂ jmó₁ jmɨg₄, quián₁ o₂'ŋió₃ dsɨ₅, ia₁ guán'₅ rɨ́ng'₂, në₂jag₄ i₂jme₁ma₂jon₅, la₁ në₃ ma₂chain₂ bá₄ táng₃; jme₁ca₂i₃cóin'₅, la₁ ma₂dsáin'₅ bá₄.”

16

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂rë₃ti'₅₄

1 Ca₂juá'₂ Jesús ján₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ jme₁'ŋioi₂₃ jan₂ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ dsi₂néi₂ quió'₅; la₁ ca₂i₁dsia₂ jan₂ dso₄, ia₁ juá'₂ a₂lë₁jme₁qui₂'én₂ 'éi₂ a₂cha₂ quió'₅ juɨg₅₄. 2 Jaun₂ ca₂të₃ juɨg₅₄ ca₂juá'₂: “¿I₂'e₂ bá₄ jág₁ në₅ nag₂₃ quián'₂ 'ne₂? Jang'₅₄ cuentas quiáng'₂, ta₁ a₂lɨ́ng'₅, ia₁ ja₁lá₃ jŋia'₃ ta₁ a₂niog₅ gog'₂.” 3 Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅: “¿'E₂ bá₄ jmo₅₄ jniá₂? Jŋiá'₂ juɨg₃ ta₁ quió₃. Tsá₃ béng₂ jua'₅₄ jmo₅₄ ta₁ ja₁nau₂, ján₃ guë'₂ gui'₄ jniá₂ jua'₅₄ a₂lë₁mɨ₁₂ jme₃'o₅₄ dsa₂. 4 Ma₂guion₄ 'a₂ lia'₂ jmo₅₄ ia₁jaun₂ guei₃ dsa₂ sián'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ jë₁ma₂të₁tsɨng'₅₄ tsá₃ ta₁ cha₂ jmo₅₄.” 5 Jaun₂ ca₂të́'₃ të₃ qui₂ján₃ dsa₂ i₂jme₁le₁rɨ́n₃ quió'₅ juɨg₅₄. I₂le₂'uɨg₅₄ ca₂tsɨ́'₃: “¿Je₂liá'₂ rɨng'₂ quió'₅ gui'₅₄?” 6 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂: “Caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ ba₂rɨg₅₄* no'₅₄.” Jaun₂ juá'₂: “La₂ ron₅ si₂ ja₁ton₅ con'₂ a₂rɨng'₂. Né₂, ma₂në₃ jmo₄ táng₃ caun₂ a₂siá'₂, tió'₃ jŋia'₅₄ të₂láu₃-guiá₂ bá₄ taun'₅₄ a₂le₃rɨng'₂.” 7 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ táng₃ jan₂ i₂sián'₂: “'Ne₂ guë'₂, ¿je₂liá'₂ rɨng'₂?” Jaun₂ juá'₂: “Caun₂ mei₅ 'ma₂ cuɨg₂.”† Jaun₂ ca₂ŋag₃: “Jón'₅ si₂ ja₁ton₅ a₂rɨng'₂; jmo₄ táng₃ caun₂ a₂siá'₂ tió'₃ quéin'₂ co₂ne₂guióg₂ bá₄ taun'₅₄.” 8 Juɨg₅₄ në́₃, rë₂ bá₄ ca₂'ɨin₃ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂rë₃ti'₅₄ 'éi₂, ia₁ 'ŋioi₅₄ ca₂jmo₃. Ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ bá₄ 'ŋio₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jmɨg₄ në₃, lia'₂ con'₂ guë́₄ chi'₂-guein₂ i₂i₂nio₄ ja₁jniá₂ si₂. 9 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'nio'₂ 'nia'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ léng'₂ a₂mei₅₄ quian'₅₄ cu₄ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'lɨg'₅₄ la₂, ia₁jaun₂ jë₁ma₂ca₂dsa₃ cu₄, chan₂ bá₄ i₂le₃guéi'₂ 'nia'₂ ja₁o₁tiáng'₂ dse₃ co₂tan₅₄. 10 Juɨ₁lia'₂ i₂rë₂ti'₅₄ rë₂ quian'₅₄ ca₂juɨg₄ a₂të₂no₄ gu₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ rë₂ti'₅₄ quian'₅₄ 'lióng₂. Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ rë₂ti'₅₄ quian'₅₄ ca₂juɨg₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ rë₂ti'₅₄ quian'₅₄ 'lióng₂. 11 Jaun₂ në́₃, në₁jua'₂ tsá₃ rë₂ten'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ cu₄ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'lɨg'₅₄ la₂, ¿'ein₂ bá₄ i₂lé₂ le₃'ág₃ caun₂ dsɨ́₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂lë́₅ a₂quen₅ të₃dsón'₂? 12 Në₁jua'₂ tsá₃ rë₂ten'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂lë́₅ quió'₅ dsa₂ sián'₂, ¿'ein₂ bá₄ dsia₃ gog'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄? 13 'I₁jan₂ dsa₂ i₂ma₂'lian'₅₄ tsá₃ lé₂ le₃jme₃ti₃ ta₁ ne₄ on₃ juɨg₅₄. Ia₁ jme₃'ŋiai₅₄ jan₂, jan₂ guë'₂ jme₃'nioi₃; o₃ jme₂gain₃ jan₂, jan₂ guë'₂ tsá₃ juɨ₅ toin'₂. Tsá₃ 'ein₂ 'nia'₂ lé₂ le₃jme₃ti₃ lia'₂ ne₄ Diú₄, lia'₂ ne₄ Cu₄ në́₃.

14 Dsa₂ fariseos në́₃, jme₁tioin'₅₄ 'nag₂₃ jë₂ jág₁ në₅. Jaun₂ jŋia'₅₄ ca₂ŋág₂ 'nei₂ bá₄ jme₁ca₂nág₂, ia₁ lɨ́in₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ dsɨ₅₄ cu₄.

15 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―'Nia'₂ jmo'₂ a₂dseng'₃ të₃ne₄ dsa₂, la₁ cuɨ́'₅ bá₄ Diú₄ dse₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'au'₂ 'nia'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ dsɨ́₅ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsein₅₄ 'ŋio₅ quein₅, a₂jaun₂ 'io'₅₄ Diú₄.

'Éi'₃ Juá'₅, quian'₅₄ ja₁gon₂ Diú₄

16 ’Jme₁ron₅ 'Éi'₃ Juá'₅, quian'₅₄ Si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂jme₁chan₂ Juan₅₄. Ca₂le₃jaun₂ qui₂dsɨ₂'ag₅ jág₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄; ma₂ja₂lén₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ qui₂quɨ́n'₅ bí₂ a₂tóin'₃. 17 Tsá₃ guë́₄ 'e₂ ta₁ quian₅ a₂dsɨ₃ŋɨ́₂ dsɨ₁ guei'₅₄ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, lia'₂ con'₂ guë́₄ dsɨ₃'én₂ caun₂ léi₄ pí'₁ a₂le₁ton₅ 'Éi'₃, jua'₅₄ a₂tsá₃ le₃ti₃.

Jme₂tag₅ Jesús 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₁lia'₂ a₂tén₂ dsa₂ dsɨ₂i₂gu₂

(Mateo 19:1-12; Marcos 10:1-12)

18 ’Në₁jua'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ ca₂téin₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅, a₂jéin'₂ táng₃ gu₂ quian'₅₄ i₂sián'₂, 'no₂₃ dso₄. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ në₁jua'₂ dsa₂ ŋe'₂ ca₂cain₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂téi₂ dsɨ₂i₂gu₂, ján₃ bá₄ co₂jaun₂ 'no₂₃ dso₄ ján₃.

Jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄, quian'₅₄ Lázaro

19 ’Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ i₂jme₁quɨ́'₅ jmá'₃ tsɨn'₅₄ jlá'₁, quian'₅₄ 'mɨ'₂ 'uɨ'₃ a₂chein'₅₄ ta₁jain₂, në́₃. Le₂'o₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅, jme₁jmo₂₃ jmɨg₄ jlá'₁. 20 Jme₁chan₂ táng₃ jan₂ dsa₂ te₂ŋé₂ i₂jme₁chen₂ Lázaro,‡ i₂dso'₅₄ jme₁qui₂rë₂can'₂ 'mé'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂. Jme₁dsɨ₂dsiog₃ dsa₂ o₄'né₄ quió'₅ dsa₂ cha₂ cu₄. 21 Dsa₂ te₂ŋé₂ 'éi₂ në́₃ jme₁'nio₃ jme₃tain'₅₄ quian'₅₄ a₂tsɨ₂séi'₂ ne₄ mesa. Ca₂të₂ dsɨ₂jɨ'₅₄ jme₁ja₂lén₂ ja₂'lí'₃ ne₄ 'mé'₅ quió'₅. 22 Cang₂ jaun₂ ca₂jon₃ bá₄ dsa₂ dsɨ₂ŋé₂ 'éi₂, ca₂tág₃ ángeles ja₁con₂ Abraham. Cang₂, ca₂jon₃ bá₄ dsa₂ cha₂ cu₄ 'éi₂ ján₃. Ca₂'ó₂ bá₄ dsa₂ në́₃. 23 Jme₁ma₂'ein₅₄ ŋág₅ uɨg₅ ja₁dsɨ₂len₅ 'lag₄,§ ca₂chóg'₃ ne₅₄ ca₂jɨ́in₂ uɨ́ng₂ Abraham quian'₅₄ Lázaro cau₅ quió'₅. 24 Jaun₂ ca₂guió'₃ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂: “Tia₅₄ Abraham, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂, chen₅ Lázaro në₅ juɨ₁tia₅₄ chi₁gú₃ né'₃ jmɨ́g₃, juɨ₁jia₂ jme₃güɨg'₂ le₁tsɨ'₃. Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ uɨg₅ ŋag₅₄ 'eng₅₄ jë₄ si₂ la₂.” 25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Abraham: “Jón₃, dsá₂ 'au'₂ jmo₄, ca₂gue'₅₄ bá₄ 'ne₂ a₂dse₃ të₁lia'₂ ca₂rë₃cháng'₃. Lázaro la₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ dse₃ ca₂rë₃cháin₃. Jaun₂ rë₂në́₃ në́₃ gue₂₃ lián'₂ chain₂ dse₃ ja₁lá₃. 'Ne₂ guë'₂ ma₂ŋag'₅₄ uɨg₅ ja₁në₅. 26 Ton'₂ jɨ'₅₄ ŋei₅ lɨn₃ lë́₅ jë₄ quián₂ jniog₄, jaun₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃ŋɨ́₃ të₂le₃ në₅, on₃ guë'₂ i₂tion'₅₄ ja₁në₅ lé₂ ŋɨ́i₃ le₃la₂.” 27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃: “Mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ jaun₂, tia₅₄, a₂dsiang'₅₄ i₂në₅ dsɨ₃con₅₄ jág₁ dsau₅ dsi₂néi₂ quió'₅ ŋe'₃, 28 ia₁ 'ŋiá₂ chi'₂ rɨ́ng'₃ i₂chan₂ guë́₄, ia₁jaun₂ tsá₃ ja₃ŋag₅₄ uɨg₅ ja₁lá₃.” 29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Abraham: “I₂ma₂rón'₅ si₂ bá₄ ó₃ ca₂quiog₂ Moisés quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁. ¡Juɨ₁tion'₅₄ juɨ₅ a₂juá'₂ 'éi₂!” 30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃: “Jan₂'ón₄, tia₅₄ Abraham, ia₁ në₁ca₂dsián'₂ jan₂ 'lag₄ dsi₁con₃ jág₁, dsɨ₃quén'₅ bá₄ dsɨ́₅.” 31 La₁ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂: “Chi₂jua'₂ tsá₃ nag₅ gau₂ a₂juá'₂ Moisés, quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'e₂ gau₂ nag₃ o₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂jen'₅₄ jan₂ 'lag₄ dsi₁con₃ jág₁.”

17

A₂go'₂ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂tian'₃ dso₄

(Mateo 18:6-7, 21―22; Marcos 9:42)

1 Ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄:

―Tion₅₄ niog₅ le₃cha₂ bá₄ a₂jmo₃ a₂qui₃nió₃ dsa₂. ¡La₁ 'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'uɨn₄ a₂dsɨ₂gan'₅₄ rɨin'₅₄! 2 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ tón₂ dsa₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ chi₁quein₅ nɨ₁to₂ dsɨ₂lag₅₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ jmo₃ tián'₃ dso₄ jan₂ dsa₂ dsɨ₂ŋé₂ la₂. 3 Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ jaun₂.

'Chi₂jua'₂ 'ein₂ rɨ́ng'₂ jmóg'₂ mɨ'₅₄, jéin₃. Në₁jua'₂ ca₂jme₃tsɨ́in₃ dsɨ́₅, 'én₃ dsáu₁. 4 O₁jŋia'₅₄ guio₃ ráun₂ në₂jmóg'₂ mɨ'₅₄ co₂jmɨg₄, në₁jua'₂ guio₃ ráun₂ ca₂já₃ ne'₅₄, juá'₂: “Tsá₃ ma₃jmo₅₄”, 'én₃ dsáu₁.

Bí₂ a₂'io₅ a₂'én₂ dsa₂

5 Ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄:

―Jmo₄ juɨ₁le₂'éin₂ guë́₄ jnia'₅₄.

6 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Te₁gui'₅₄:

―Tsá₃ a₂nag₅₄ jŋia'₅₄ con'₂ tí₅ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂jon₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ mostaza* bá₄ 'én'₂ 'nia'₂, lé₂ le₃juɨg'₅₄ nɨ₁'ma₂ sicómoro† chí'₅ në₅, “Jŋiag'₃ ja₁në₅, o₂nau₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄”, le₂jaun₂ dsón'₂ lé₂ bá₄.

'A₂ ca₂tɨ́n₂ jmo₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃

7 ’Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jan'₂ 'nia'₂ chan₂ jan₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ quió'₅, o₃ jmo₂₃ 'í₂ já'₂ cha'₂ 'e₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ma₂guáin'₅ ja₁nau₂, ¿o₃ bá₄ juɨg'₂ 'nia'₂: “Ŋɨ₅₄ i₂né₂ jaun₂ quë'₅₄”? 8 Ma₁ tsá₃ le₂jaun₂. ¿O₃ juɨg'₂ le₂la₂ 'e₂: “jmo₄ co₂jŋia₅₄ a₂guë'₅₄, jmo₄ co₂jŋia₅₄ quiáng'₂, jaun₂ ŋag'₅₄ dsiá'₁ quió₃. Ca₂lia'₂ jë₁ma₂ca₂lë₃ guë'₂, guɨ'₂ në́₃, jaun₂ guë́₄ quë'₅₄, 'ag'₅₄ 'ne₂”? 9 ¿Cuë́'₅ ti₁'mag'₄ dsa₂ 'éi₂ ia₁ jme₃ti₃ con'₂ lë́₅ a₂të₁néi'₂? Jan₂'ón₄. 10 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, jë₁ma₂ca₂lë₃ jmo'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂juá'₂ Diú₄, ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jua'₅₄: “Tsá₃ 'e₂ ta₁ téi₄ jnia'₅₄ ja₁cong'₂, ia₁ tsá₃ 'e₂ ŋag₅₄ jua'₅₄ në₂jmó₁ jnia'₅₄, jŋia'₅₄ con'₂ a₂ca₂tág₂ jnia'₅₄ jmó₁ bá₄ në₂jmó₁.”

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús guian₃ dsa₂ i₂jme₁lɨ́n₄ 'mé'₅ 'iog₅

11 Con'₂ siá'₂, ca₂'í₃ táng₃ Jesús juɨ₅ a₂dsióg₄ Jerusalén, qui₂ca₂ŋɨi₅ le₂tan₅₄ 'uë₃ Samaria quian'₅₄ Galilea.

12 Jme₁ca₂dsióg₃ caun₂ juɨg₂ bë'₅₄, ca₂jme₃jein'₂ guian₃ dsa₂ i₂le₁dso'₅₄ lɨ́n₅ 'mé'₅ 'iog₅, la₁ uɨ́ng₂ bá₄ ca₂nau₂ ja₁chén'₄ Jesús. 13 Ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Jesús, Të₅, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jnia'₅₄!

14 Jme₁ca₂jág₂ Jesús, ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂jme₁jnia₅ ne₄ jme₂dsa₂.

Jë₄ i₂léin₂ jaun₂ bá₄, ca₂jŋia₃ 'mé'₅ a₂jme₁lɨ́in₄.

15 Jaun₂ në́₃ jan₂ 'éi₂, jme₁ca₂rë₃lí'₄ ca₂jŋia₃ dso'₅₄, ca₂jéin'₃ táng₃ ne₅₄, jme₂juɨin'₂ Diú₄ co₂mɨ'₅₄.

16 Ca₂tóin₂ 'uë₃ cau₅ mɨ₂tag₄ Jesús, cuë₂₃ ti₁'mag'₄. Jan₂ dsa₂ chan₂ Samaria bá₄ 'éi₂.

17 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿On₁jua'₅₄ guian₃ lë́₂ i₂ca₂'lón₂? ¿Na₅ guë'₂ i₂ŋi₃ 'éi₂? 18 ¿Jan₂ dsɨ₂nau₂ la₂ bá₄ i₂jón'₅ jme₂juɨin'₂ Diú₄?

19 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Nau₂, guan'₂ quiáng'₂. Ca₂'lóng'₂ ia₁ 'éng'₂ bá₄.

'A₂ lia'₂ lé₂ i₁guá₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄

(Mateo 24:23-28, 36―41)

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús lɨ́g'₂ guá₂ jmɨg₄ a₂le₃gon₂ Diú₄. Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―On₃jua'₅₄ a₂cha₂ léi₄ a₂rë₂jniá₂ guá₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. 21 Jaun₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃juá'₂, jua'₅₄ “ŋí₂ ja₁lá₃ já₅”, o₃ “jó₄ já₅.” Ia₁ a₂ma₂'i₄ bá₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ jɨn'₄ 'nia'₂.

22 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ táng₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Já₅ jmɨg₄ ja₁lé₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'niog'₂ jag'₅₄ jmɨg₄ a₂le₃gon₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, la₁ tsá₃ jaun₂ të₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂. 23 Ia₁ já₅ jmɨg₄ i₁tsɨ́'₃ dsa₂ 'nia'₂: “ŋí₂ ja₁lá₃ já₅”, o₃ “jó₄ já₅.” La₁ tsá₃ o₁nó'₅ 'nia'₂, on₃ guë'₂ juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂ quió'₅ i₂juá'₂ le₂në₅. 24 Ia₁ juɨ₁lia'₂ të₂tsɨ'₅₄ si₁ŋí'₃ ca₂taun₂ ca₂taun₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃tsɨn'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 25 La₁ jŋiá₅ de'₂ ca₂tɨ́in₂ ŋág₃ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃, jme₃'iog₅₄ dsa₂ chan₂ jmɨg₄ në₃. 26 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ Noé, le₂jaun₂ bá₄ lé₂ táng₃ jmɨg₄ quió'₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 27 Ia₁ jme₁tion'₅₄ dsa₂ 'éi₂ jmɨg₄ jaun₂ qui₂guë́'₅, qui₂'ɨ́n'₂ në́₃, jme₁qui₂jéin'₂ gu₂, qui₂cuɨin₂₃ chi'₂ quiáin₅ a₂jéin'₂ gu₂, ca₂lia'₂ jme₁ca₂dsióg₃ jmɨg₄ i₁ca₂'í₃ Noé 'ŋió'₃ nɨ₁barco, a₂ca₂can'₂ rë'₂ jmɨg₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂i₃'én₂ ca₂le₃jɨ́n₃. 28 Le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ ján₃ jmɨg₄ quió'₅ Lot. Jme₁tion'₅₄ dsa₂ qui₂guë́'₅, qui₂'ɨ́n'₂, i₂tion'₅₄ qui₂lá₅, qui₂'nag₂₃, qui₂jne₂₃ 'e₂ qui₂jne₂₃, qui₂jmóg'₅ 'ne₄ në́₃. 29 La₁ jme₁ca₂dsióg₃ jmɨg₄ a₂o₂'ɨ́n₃ Lot juɨg₂ Sodoma, a₂ca₂tang₂ rë'₂ si₂, ca₂séi'₂ nɨ₁cang₁ azufre le₁guí'₂ si₂ guei'₅₄, ca₂i₃'én₂ táng₃ ca₂le₃jɨ́n₃. 30 Le₂jaun₂ bá₄ lé₂ táng₃ jmɨg₄ i₁jme₃jnia₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 31 Jmɨg₄ jaun₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ 'en₅₄ co'₅₄ 'ne₄, juɨ₁te₁'i₁ bá₄ 'e₂ te₁'i₁ dsi₂néi₂ quió'₅, tsá₃ o₁sióin₄ jua'₅₄ a₂'uë́'₃ a₂jaun₂. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂'en₅₄ ja₁nau₂, tsá₃ ma₃o₁jŋioi'₅₄ jua'₅₄ a₂ja₃quián₂ 'e₂ ja₃quián₂ a₂cha₂ quió'₅. 32 Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ 'e₂ ca₂i₃ŋɨ́₂ 'io₅₄ quián₅ Lot. 33 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ le₃chan₂ dse₃, dsɨ₃'én₂ quió'₅; la₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsɨ₃'én₂ quió'₅, le₃chain₂ bá₄ dse₃.

34 ’Juá'₅ jniá₂, 'uë₂ jaun₂, on₃ dsa₂ i₂tián'₅ caun₂ tsɨ₁cama; jan₂ i₂dsɨ₃lén₃, jan₂ guë'₂ i₂të₃'ŋiá₄. 35 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, on₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂tion'₅₄ éi'₅ co₂lë₅; jan₂ i₂dsɨ₃lén₃, jan₂ guë'₂ i₂të₃'ŋiá₄.‡

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―¿A₂já'₄ bá₄ lé₂ a₂në₅, Te₁gui'₅₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂:

―Juɨ₁lia'₂ ja₁ron₅ nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄, ja₁jaun₂ ŋɨ'₂ i₁tú₃ tsɨn'₅₄.

18

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂ quian'₅₄ jan₂ juë́₄

1 Ca₂juá'₂ Jesús caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄, a₂ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ a₂ca₂tɨ́in₂ chi₃léin'₂ Diú₄ tián₂, tsá₃ o₁'ú'₄ dsɨ́₅.

2 Ca₂juá'₂ le₂la₂:

―Caun₂ juɨg₂ jme₁guá₄ jan₂ juë́₄ i₂tsá₃ Diú₄ gan₃, on₃ guë'₂ dsan₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃. 3 Ján₃ bá₄ juɨg₂ jaun₂ jme₁chan₂ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂ i₂jme₁ja₂ i₂gú'₃ ja₃jɨin₅₄ juë́₄ 'éi₂, jme₁ja₂jua'₅₄: “Jme₁rë₂ jág₁ quió₃, qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ i₂jmóg'₂ jniá₂.” 4 Uë́₂ bá₄ tsá₃ juɨ₅ tón'₂ 'éi₂ jua'₅₄ jme₃rë́₃. La₁ cang₂ bá₄ ca₂i₃jŋia₅ dsɨ́₅: “O₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ Diú₄ gáng₅, on₃ guë'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsan₂ dsɨ₃ në́₃, 5 la₁ia₁ 'uɨg₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ cuë₅ o₂me'₅₄ dsɨ₃ 'io₅₄ 'nág₂ në₅, qui₁dsɨ₅ jniá₂ co₂ŋei'₅₄ 'éi'₃ o₄quió'₄, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ caun₂ le₂në₅ ŋɨ₃, jmo₃ dsɨ₃mé'₂ dsɨ₃.”

6 Jaun₂ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄:

―Ŋí₂ rë₂ a₂juá'₂ juë́₄ 'lɨn'₅₄ 'éi₂. 7 ¿Tsa₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂, jme₃rë́₃ bá₄ Diú₄ 'e₂ a₂mɨ₅ dsa₂ i₂rë₂quion'₅₄ quiáin₅ i₂quɨ'₂-'áu'₂ ca₂nei₂ ca₂jnia₃? ¿Tsa₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂ caun₂ juɨn'₂ dsɨ́₅ bá₄ quiong'₅₄? 8 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, dsɨ₂juɨ₅ bá₄ qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ o₄quió'₄ i₂mɨ₅. La₁, jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ¿dsiain'₂ bá₄ guë́₄ dsa₂ 'én₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃?

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ on₃ dsa₂: jan₂ dsa₂ fariseo, jan₂ guë'₂ dsa₂ i₂mɨ₅ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄

9 Ca₂juá'₂ Jesús caun₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ a₂ca₂tɨ́n₂ con'₂ i₂lɨ́n₂ lɨ́in₅ dsa₂ dsen₃, tsá₃ dsáu₅ dsɨ́₅ rɨin'₅₄ sián'₂. Ca₂juá'₂:

10 ―On₃ dsa₂ ca₂i₃lén₂ guá'₅ templo i₁chi₂i₁lein'₄ Diú₄. Jan₂ 'éi₂ jme₁lɨ́n₄ fariseo, jan₂ guë'₂ i₂jme₁lɨ́n₄ ta₁ i₂mɨ₅ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄. 11 Dsa₂ fariseo në́₃, të₃ chéin'₅ bá₄ chi₂lí'₂ con'₂ 'ŋiog₅, ca₂juá'₂ le₂la₂: “Cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄, 'ne₂ Diú₄ quiáng₃, ia₁ tsá₃ lɨ́ng₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₂lɨn₅₄: i₂qui₂'ang₅, i₂tsá₃ dse₃ jmo₅ ja₁con₂ rɨn'₅₄, i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂mɨ₅ 'lia'₅₄ në₅, tsá₃ lɨ́ng₅. 12 Jme₂'ɨng₅₄ në́₃ tɨn₃ ráun₂ lia'₂ caun₂ semana, ton'₂ cuë₅ bá₄ jniá₂ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ quió₃, jë₂ con'₂ a₂lág₂.” 13 La₁ dsa₂ i₂mɨ₅ 'lia'₅₄ 'éi₂ guë'₂ në́₃, uɨ́ng₂ bá₄ chéin'₅, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ ne₅₄ bá₄ tsá₃ tiá₂ dsɨ́₅ chóg'₃ guei'₅₄. Jŋia'₅₄ con'₂ qui₂quein₂₃ le₁dsɨ́₅ bá₄ chéin'₅, juá'₂: “Diú₄ quiáng₃, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂ ia₁ rë₂cáng'₄ dso₄.” 14 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂mɨ₅ 'lia'₅₄, 'éi₂ bá₄ tiá₂ rë₂ të₁tsɨn'₅₄ ne₄ Diú₄ ŋái'₅ quió'₅, lia'₂ con'₂ guë́₄ i₂jan₂. Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jme₂can'₅₄ guion₅₄, sióin₃; la₁ i₂jmo₅ me'₂ guë'₂ në́₃, roin'₂ guei'₅₄.

Ca₂jme₃gon'₅₄ Jesús chi'₂-guein₂

(Mateo 19:13-15; Marcos 10:13-16)

15 Co₂ráun₂ guë'₂, qui₂ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ guein₂ quiáin₅ ne₄ Jesús, ia₁jaun₂ qui₃téi₂ gu₂. La₁ ca₂jí₂ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jme₁ca₂jág₂.

16 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús guein₂, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Cuë₄ 'nia'₂ jmɨg₄ ja₃lén₂ chi'₂-guein₂ ja₁cong₂; tsá₃ lë₁jnɨi'₅₄ juɨ₅. Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂le₂në₅ bá₄ guë'₂ i₂tɨn₃ ja₁gon₂ Diú₄. 17 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂tsá₃ gue₅ ja₁gon₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ gue₅ jan₂ i₂bë'₅₄, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ 'í₂ ja₁jaun₂.

Jan₂ dsó₂ chi'₂ i₂cha₂ cu₄ ca₂dsia₃ jág₁ quian'₅₄ Jesús

(Mateo 19:16-30; Marcos 10:17-31)

18 Jan₂ i₂lɨ́n₅ dsa₂ dsen₅₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―Të₅ dsen₃, ¿'e₂ bá₄ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂ ia₁jaun₂ tɨng₅₄ ja₁le₃chang₂ co₂tan₅₄?

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ lë₃ quiong'₅₄ jniá₂ a₂dseng₃? 'I₁jan₂ i₂dsen₃ tsá₃ chan₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Diú₄ bá₄. 20 Tɨng'₂ bá₄ 'Éi'₃ Juá'₅: “Tsá₃ nióg'₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂; tsá₃ jŋɨ́g'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂; tsá₃ 'áng'₁; tsá₃ jmó'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂ quian'₅₄ jág₁ të₂jág₁; jme₁gang'₃ chog'₂-ŋéi'₅.”

21 Ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Lia'₂ con'₂ bɨn'₅₄ bá₄ jniá₂ ma₂guio₃ jme₂tí₁ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ në₅.

22 Jme₁ca₂nág₂ Jesús a₂në₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nió'₅ bá₄ guë́₄ caun₂ quiáng'₂: 'nag₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quiáng'₂. Jaun₂ dsio'₅₄ quió'₅ dsa₂ te₂ŋé₂. Jaun₂ guë́₄ le₃cha₂ 'lióng₂ quiáng'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ ŋia₅ chi₁co'₅₄ quió₃ o₁ló₄.

23 La₁ jme₁ca₂nág₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ në₅, ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁cha₂ cu₄.

24 Jme₁ca₂jág₂ Jesús, ca₂juá'₂:*

―¡'E₂ guë́₄ quian₅ ta₁ a₂tón'₃ dsa₂ cha₂ cu₄ ja₁gon₂ Diú₄! 25 Ja₂lɨn₃ guë́₄ tsá₃ ta₁ quian₅ a₂lé₂ le₃ŋɨ₅ jan₂ camello juɨ₅ tau₂ mɨ₂cu₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ ŋɨi₅ 'í₂ ja₁gon₂ Diú₄.

26 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ i₂tión₂ jë₄ jaun₂, ca₂juá'₂:

―¿I₂'ein₂ bá₄ guë'₂ i₂tɨ́n'₄ jaun₂?

27 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃:

―Ca₂le₃jë́₃ a₂tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jmo₃, Diú₄ lé₂ le₃jmo₃.

28 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:

―Te₁gui'₅₄, ma₁ jnia'₅₄ ma₂ca₂tí₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁cha₂ quián₂, a₂ma₂ja₂náu₅ 'én₅ 'ne₂.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'i₁jan₂ tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁táun₂ 'ne₄, téin₂ chog₅₄-jmei₂, o₁rɨin'₅₄, dsa₂ mɨ́₂, chi'₂-guein₂ quiáin₅ në́₃, o₄quió'₄ ja₁gon₂ Diú₄, 30 jua'₅₄ tsá₃ gue₃ tson₂ guë́₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, ton'₂ le₃chain₂ dse₃ co₂tan₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂.

Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

(Mateo 20:17-19; Marcos 10:32-34)

31 Jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús cau₅ jmá'₃ lia'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Në₃ guë́₄ në́₃ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂dsau₅₄ juɨg₂ Jerusalén, ja₁niog₅ le₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ con'₂ lë́₅ ca₂tó'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ne₄ si₂, a₂'ɨin₂₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 32 Jáng'₂ dsa₂ o₄gú₃ dsɨ₂nau₂, ja₁lë₁co₃jmóg'₂ dsa₂, qui₃të₃'o'₂ dsa₂, a₂qui₃'ŋéi₂ dsa₂ në́₃. 33 Jaun₂ jë₁ma₂ca₂lë₃ bóg₂, jaun₂ guë́₄ jŋag'₃. La₁ jë₁ma₂ca₂të́₂ 'nɨ₅ jmɨg₄, jein'₅₄ bá₄ táng₃.

34 La₁ 'éi₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ ca₂ŋɨ́i'₂ 'i₁caun₂ jág₁ në₅, ia₁ lë́₅ jág₁ a₂rë₂'ma₄ bá₄ guë́₄ ja₁coin₂, tsá₃ jein₅ dsɨ́₅ 'e₂ jaun₂.

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ ten₄ juɨg₂ Jericó

(Mateo 20:29-34; Marcos 10:46-52)

35 Con'₂ jme₁ma₂ja₂quián₃ dsióg₄ Jesús juɨg₂ Jericó, jme₁guá₄ jan₂ dsa₂ ten₄ cau₅ juɨ₅, mɨ₂₃ a₂jme₃'o₅₄ dsa₂ cu₄.

36 Jme₁ca₂nág₂ a₂qui₂ca₂ŋɨ₅ juɨn₅ dsa₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ 'e₂ niog₅ lë́₂.

37 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂:

―Jesús chan₂ Nazaret bá₄ në₅ já₅.

38 Jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂juá'₂ tiá₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¡Jesús, tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂!

39 Ca₂jí₂ bá₄ dsa₂ i₂ja₂lén₂ ne₄ juɨ₅ ia₁jaun₂ jmo₃ tei₄, la₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ qui₂ca₂'áu'₂ bá₄ 'ein₅₄, ca₂juá'₂:

―¡'Ne₂ tsɨ₁jon₂ David, dsia₄ ŋéi₂ 'au'₂ jniá₂!

40 Ca₂nau₂ Jesús, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂dsɨ₃quión₂ dsa₂. Jme₁ca₂dsióg₃ cau₅ quió'₅, jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

41 ―¿'E₂ 'niog'₂ jmo₅₄ jniá₂ quiáng'₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, a₂jnia₅₄ jme₁ne₃ bá₄ jniá₂ 'nio₃.

42 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¡Gue₄, juɨ₁jnia₅₄ quiáng'₂! Ma₂ca₂'lóng'₂ bá₄, ia₁ 'éng'₂.

43 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂jnia₃ mɨ₂ne₅₄. Jaun₂ ca₂ŋó₃ chi₁co'₅₄ quió'₅, jme₂juɨin'₂ Diú₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ a₂ca₂lë₃ jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ ján₃.

19

Jesús quian'₅₄ Zaqueo

1 Ca₂'í₃ Jesús juɨg₂ Jericó. Jaun₂ jme₁ma₂ŋó₅ jë₄ juɨg₂, 2 ja₁jaun₂ jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ i₂chen₂ Zaqueo, i₂lɨ́n₅ dsa₂ juɨn'₂ quián₅ dsa₂ i₂cán₂ 'lia'₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄.

3 'Éi₂ në́₃, jme₁'no'₂ juɨ₅ jɨ́in₂ 'ein₂ 'éi₂ Jesús. La₁ tsá₃ lé₂, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ juɨn₅ dsa₂ tion'₅₄. Ia₁ jan₂ dsa₂ 'on'₂ bá₄ 'éi₂.

4 Jaun₂ ca₂ŋó₃ co₂chi'₅₄ le₃ne₄ juɨ₅, ca₂uɨ́g₂ guei'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ sicómoro,* ia₁ 'nio₃ jɨ́in₂ Jesús, ia₁ juɨ₅ jaun₂ jme₁ŋɨ́i₃.

5 Jme₁ca₂dsióg₃ Jesús, jaun₂ ca₂jág₃ guei'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Zaqueo, ma₂në₃ sión₅, ia₁ ja₁quiáng'₂ ca₂tɨ́ng₂ i₁jŋia₁₂ në₃.

6 Jaun₂ ca₂sióin₃ co₂chi'₅₄, ca₂guei₃ 'io'₂ jén'₅.

7 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂, jaun₂ ca₂chi₂ca₂'ag₃ ca₂juá'₂:

―Dsi₂néi₂ quió'₅ jan₂ dsa₂ cha₂ dsáu₁ bá₄ ŋó₅ i₂jŋia₅₄.

8 Zaqueo në́₃, jme₁ca₂nau₂ ne₅₄ jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄:

―Te₁gui'₅₄, dsio'₄ jniá₂ ca₂dsio₄ a₂cha₂ quió₃, cuë́₄ dsa₂ te₂ŋé₂. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ chi₂jua'₂ 'ein₂ quió'₅ ma₂'ang₃ a₂juɨ₁gang₂, jɨin'₅₄ táng₃ jniá₂ quén₂ ráun₂ lë́₅ guë́₄ co₂jaun₂.

9 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jmɨg₄ në₃ ca₂lón₂ dsa₂ dsi₂néi₂ la₂. Ia₁ ján₃ bá₄ lɨ́in₅ tsɨ₁jon₂ quián₅ Abraham. 10 Ta₁ në₅ já₅ bá₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂ja₂'niai'₂ a₂ja₂lioin₅₄ dsa₂ i₂ma₂i₂cón'₅.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ guia₃ 'éi'₃ cu₄ 'ua'₂

(Mateo 25:14-30)

11 Të₃ tion'₅₄ dsa₂ nag₂₃ jág₁ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ caun₂ jág₁ jáng'₅ léi₄, ia₁ ma₂quián₅ bá₄ dsióg₄ Jerusalén, ton'₂ ia₁ lɨ́n₂ dsa₂ le₃jniá₂ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. 12 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ dsa₂ jlán'₁. Ca₂ŋó₃ caun₂ juɨg₂ uɨ́ng₂ ja₁'ag₃ dsa₂ a₂léin₂ rag₅₄, jaun₂ guë́₄ jŋiói'₂ táng₃. 13 La₁ né'₃ a₂o₃'ɨin₅, ca₂të́'₃ guian₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄. Jaun₂ le₂jan₂ le₂jan₂ 'éi₂ ca₂cuë́'₃ jma₃cáun₃ cu₄ 'ua'₂ a₂chei₂ mina.† Jaun₂ ca₂juá'₂: “Jmo₄ 'nia'₂ ta₁ cu₄ në₅ qui₁dsag'₂ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guang'₂ táng₃.” 14 La₁ dsa₂ go₅₄ në́₃ ca₂rë₃'iog₅₄, ca₂chein₃ co₂nió'₃ dsa₂ ca₂i₁chi'₄ dsa₂ ja₁jaun₂: “Tsá₃ 'niog₂ jnia'₅₄ jme₃gón₃ i₂në₅ jë₄ quián₂.” 15 La₁ tion₅₄ bá₄ ca₂lɨn₃ 'éi₂ rag₅₄. Jme₁ca₂guáin'₃ táng₃ go₅₄, jaun₂ ca₂të́'₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ quiáin₅ i₂ca₂cuë́'₃ cu₄ 'éi₂, ia₁ 'nio₃ con₂ 'í₁ jma₃je₂liá'₂ tí₅ a₂ma₂të₁dsɨ₅₄ quió'₅ le₂jain₂ le₂jain₂. 16 Jaun₂ ca₂dsióg₃ i₂le₂'uɨg₅₄, ca₂juá'₂: “Gui'₅₄, con'₂ guë́₄ guia₃ co₂jaun₂ ma₂të₁dsɨ₅₄ cu₄ mina quiáng'₂.” 17 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂: “'E₂ guë́₄ dse₃, téng'₅ bá₄ ta₁; ca₂jme₁ti'₄ bá₄ dse₃ quian'₅₄ a₂ca₂juɨg₄ a₂ca₂dsia₃ jniá₂ gog'₂. Në₃ në́₃ dsia₄ jniá₂ gog'₂ a₂jmó'₂ 'éi'₃ ne₄ guia₃ juɨg₂.” 18 Jaun₂ ca₂guan₃ táng₃ i₂ca₂të́₂ on₃, ca₂juá'₂: “Gui'₅₄, 'ŋiá₂ guë́₄ co₂jaun₂ ma₂të₁dsɨ₅₄ cu₄ mina jaun₂ quiáng'₂.” 19 Le₂jaun₂ bá₄ ca₂tsɨ́'₃ i₂'éi₂ ján₃: “'Ne₂ guë'₂ jmó'₂ 'éi'₃ ne₄ 'ŋiá₂ juɨg₂.” 20 Jaun₂ ca₂já₃ táng₃ jan₂ ca₂juá'₂: “La₂ bá₄ ron₅ cu₄ quiáng'₂, gui'₅₄. Ca₂'ma₃ bá₄ jniá₂ dsɨ́₅ pe₁guí₄. 21 A₂gán₅ 'ne₂ bá₄ jniá₂, ia₁ guion₅₄ lɨ́ng'₅ dsa₂ tsau₂ dsɨ́₅, të₂le₃ dséi₂ mág'₂ quiáng'₂. Ia₁ cáun'₂ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂qui₁dsag'₂ 'ŋiag'₂, ton'₂ cag'₅₄ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂jŋí'₂.” 22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ 'éi₂: “¡'E₂ bá₄ tsá₃ ta₁ téng'₄! Lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quiáng'₂ qui₁dsɨ₅ jniá₂ 'éi'₃. Chi₂jua'₂ ma₂ŋi'₅₄ lɨ́ng₅ dsa₂ i₂tsau₂ dsɨ́₅, cáun₄ a₂tsá₃ 'e₂ ca₂qui₁dsag'₂ 'ŋió₃, ton'₂ cag'₅₄ ja₁tsá₃ 'e₂ ca₂jan₃, 23 ¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ ca₂i₁tio'₂ banco cu₄ quió₃ jaun₂ në́₃, ia₁jaun₂ jë₁ma₂guáng'₅ la₂, jme₁guéi'₄ lia'₂ jma₃quian'₅₄ a₂të₁dsɨ₅₄?” 24 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂jme₁tión₂ cau₅: “Jŋiá'₃ 'nia'₂ cu₄ mina a₂chan'₂ i₂në₅. Cuë'₅₄ i₂'io₅ guia₃.” 25 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂: “Gui'₅₄, ma₁ ma₂'io₅ bá₄ i₂në₅ guia₃ minas.” 26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ rag₅₄: “A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂le₁'io₅, ŋei₂ guë́₄; la₁ i₂tsá₃ 'e₂ qui₁dsag'₂, ca₂të₂ a₂jme₁ma₂niog₅ gu₂, co₂ŋei'₅₄ jŋia'₃. 27 La₁, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ i₂tsá₃ 'ŋio₂ dsɨ́₅ gua₅₄ jmo₅₄ 'éi'₃ ja₁coin₂, o₂quiain₅ 'nia'₂ ja₁lá₃, jaun₂ jme₁dsiain'₂ 'nia'₂ ne₃.”

Ca₂dsióg₃ Jesús juɨg₂ Jerusalén

(Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Juan 12:12-19)

28 Jme₁ca₂dsan₃ tsɨ́'₅ dsa₂ le₂në₅, ca₂'ág₂ táng₃ ne₅₄ juɨ₅, ca₂uɨ́g₂ tso₄ a₂dsióg₄ Jerusalén.

29 Jme₁ma₂ja₂quián₃ dsióg₄ juɨg₂ Betfagé quian'₅₄ Betania, a₂te₁'i₁ cau₅ má'₂ chei₂ Olivos, ja₁jaun₂ ca₂chein₃ on₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiain₅. 30 Ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ juɨg₂ niog₅ 'ŋo'₅₄ ó₃. Jë₁ma₂ca₂dsi₃nóg'₅, dsian'₂ 'nia'₂ jan₂ bú'₄ chéin'₅ rë₂'ŋe'₅₄, i₂tsá₃ 'ein₂ ma₂co₁dsag₅₄. Chein'₅₄ 'nia'₂ jaun₂ të'₅₄ ja₁lá₃. 31 Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂ŋag₃ 'e₂ lë₃ tsɨin'₅₄, jaun₂ juɨg'₅₄: “Ia₁ 'niói'₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄.”

32 Ca₂i₃lén₂ bá₄ guë'₂ i₂chen₄ 'éi₂ në́₃. Ca₂lë₃ rë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ jaun₂.

33 Jme₁ma₂tioin'₅₄ chéin'₂ bú'₄, ca₂juá'₂ juɨg₅₄ já'₂:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsɨn'₅₄ 'nia'₂ bú'₄?

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Ia₁ 'niói'₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

35 Jaun₂ ja₂lein₃ bá₄ te₂ ja₁'en₅₄ Jesús. Qui₂ca₂dsia₃ tsɨ₁'mɨ'₂ mɨ₂ca'₄ dsɨ₂bú'₄, jaun₂ guë́₄ ca₂dsiain₃ Jesús guei'₅₄.

36 Le₃ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ Jesús, qui₂ca₂já₃ dsa₂ 'mɨ'₂ le₂'i₄ juɨ₅.

37 Con'₂ jme₁ma₂ja₂quián₃ jein₅₄ Má'₂ Olivos, ca₂jme₃lióg₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ jmo₂₃ 'io'₂ jme₂juɨin'₂ Diú₄ në́₃, o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ a₂ma₂jmo₃ Jesús, a₂qui₂ma₂të́₂ ne₅₄.

38 Ca₂juá'₂:

―¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ Rag₅₄ në₅ i₂já₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄! ¡Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃! ¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ Diú₄ le₂tan₅₄ ja₁ŋei₅ në́₃!

39 I₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos i₂tion'₅₄ jë₄ jaun₂ ca₂juá'₂:

―Të₅, jén₃ dsa₂ i₂quiang'₅₄.

40 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsɨ₂lén₂ i₂në₅ tei₄, nɨ₁cang₁ guë'₂ tó'₃ mɨ'₅₄.

41 Jme₁ma₂ja₂quián₃ dsióg₄ 'nɨ'₂ juɨg₂ Jerusalén, ca₂'o₃ o₄quió'₄ dsa₂ juɨg₂, 42 ca₂juá'₂:

―¡Juɨ₁lia'₂ bá₄ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ në₃ a₂dse₃ já₅ jɨn'₄ 'nia'₂ a₂jme₁le₃chang'₂ 'ag₃ tei₄! La₁ rë₂'ma₄ jlë₅ le₃ja₁cong'₂. 43 Ia₁ jiá₃ jmɨg₄ ja₁tsá₃ ma₃'e₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ jmó'₂. Ia₁ cho₃ dsa₂ i₂'iog₅₄ caun₂ nɨ₁'ia'₂ le₃lág'₃ quián'₂ 'nia'₂, a₂jë₃lɨ'₅₄, qui₃tiog₃ dsa₂ në́₃ le₂tan₅₄ ja₁lë́₄ o₄juɨ₅. 44 Jnáu'₂ dsa₂ 'uë₃ 'nia'₂, jme₃dsiog₂₃ lia'₂ jma₃quian'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáng'₂. 'I₁ca₂mɨ́g₂ cang₄ tsá₃ ma₃'e₂ le₁juɨ́₄ lé₂ ja₁lá₃. Ia₁ tsá₃ ca₂rë₃len'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ jmɨg₄ jme₁'nio₃ Diú₄ jme₃gu'₅₄.

Ca₂'uɨ́n'₂ Jesús dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ dsia₅ 'ma'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅

(Mateo 21:12-17; Marcos 11:15-19; Juan 2:13-22)

45 Jaun₂ ca₂'í₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo, ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂'uɨ́in'₂ dsa₂ i₂jme₁ma₂tion'₅₄ 'nag₅‡ ja₁jaun₂. 46 Ca₂juá'₂:

―Ne₄ Si₂ juá'₂: “'Né₅ quió₃ lé₂ ca₂ne₅₄ 'né₅ ja₁chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄.”§ La₁ 'nia'₂ në́₃ ma₂jmo'₅₄ në₂jag₄ bá₄ të₂'lau₂ quió'₅ dsa₂ 'ang₂.*

47 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁jme₂tɨn₅ Jesús dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅. La₁ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ të₅juá'₅, dsa₂ can'₅₄ quián₅ juɨg₂ në́₃, caun₂ 'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jŋag'₃.

48 La₁ tsá₃ dso'₂ guë'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ i₂tion'₅₄, nag₂₃ tei₄ lɨn₃.

20

A₂'io₅ Jesús 'éi'₃

(Mateo 21:23-27; Marcos 11:27-33)

1 Co₂ráun₂ jme₁ma₂'en₅₄ Jesús jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jme₁ca₂dsi₃lén₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅, quian'₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃. 2 Ca₂juá'₂:

―Jmo₄ jág₁ 'e₂ ta₁ lɨ́ng'₅. ¿'Ein₂ ca₂cuë₃ bí₂ 'éi'₃ a₂jmo'₂ le₂në₅?

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―Ján₃ bá₄ ŋag₄ jniá₂ caun₂ jág₁ 'nia'₂: 4 ¿'Ein₂ ca₂chen₃ Juan₅₄ a₂o₃choin₃ dsa₂ jmɨg₂? ¿Ca₂chei₃ Diú₄, o₃ ca₂chei₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'e₂? Ŋag₄ de'₂ 'nia'₂ a₂në₅.

5 Jaun₂ ca₂dsia₃ jág₁ guioin₅₄, ca₂juá'₂:

―Në₁jua'₂ ca₂chei₅₄ jniog₄ i₂chen₄ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂, në₃ cón'₅ bá₄ juá'₂: “¿'E₂ guë'₂ lë₃ tsá₃ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅?” 6 Në₁jua'₂ ca₂ŋag₄ guë'₂ jniog₄ dsa₂ bá₄ i₂ca₂chen₃ 'éi₂, në₃ cón'₅ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ qui₃dsag₅ cang₄. Ia₁ 'én₂ dsón'₂ bá₄ dsa₂ juɨg₂ a₂jme₁lɨ́n₄ Juan₅₄ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄.

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Tsá₃ a₂jaun₂ ne₄ jnia'₅₄.

8 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ján₃ bá₄ le₂në₅ tsá₃ juá'₄ jniá₂ 'ein₂ cuë₅ bí₂ 'éi'₃ a₂jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo₂₃.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ co₂nió'₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jmó'₂ ta₁ ja₁nau₂

(Mateo 21:33-44; Marcos 12:1-11)

9 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ táng₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ juɨg₂ caun₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂, ca₂juá'₂:

―Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂ca₂jmo₃ caun₂ ja₁nau₂ ca₂chéin'₃ uɨng₂ mɨ́g₂ uvas. Cang₂ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ bá₄ ca₂ŋó₃ uë́₂ ja₁siá'₂. Gu₂ dsa₂ sián'₂ bá₄ ca₂dsia₃ ja₁nau₂ quió'₅. 10 Jme₁ca₂të́₂ jein₂ a₂ca₂rau₂ ja₁nau₂, ca₂chein₃ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ quiáin₅, a₂i₁mag₂₃ con'₂ a₂ca₂tɨ́in₂ ne₄ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ 'éi₂. La₁ jë₂ bá₄ ca₂cuë₃ tioin'₅₄, ca₂dsióg'₂ lɨ́in₃. 11 Jaun₂ dsa₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂, ca₂chein₃ táng₃ jan₂ i₂sián'₂, la₁ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmóg'₂ táng₃: jŋia'₅₄ ca₂të₂ca₂'o'₂ bá₄ ca₂cuë₃ tioin'₅₄, ca₂dsióg'₂ lɨ́in₃ táng₃. 12 Jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂, ca₂chein₃ táng₃ jan₂ i₂sián'₂. La₁ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ qui₂ca₂jmóg'₂ uɨg₅, ca₂dsei₂₃ tioin'₅₄.

13 ’Jaun₂ ca₂juá'₂ juɨg₅₄ ja₁nau₂: “¿'E₂ jmo₅₄ jniá₂ në́₃? Chi'₂ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃ tsɨng₅₄. 'An₁ jme₃gain₃ bá₄ i₂në₅.” 14 La₁ jme₁ca₂jág₂ i₂tion'₅₄ jmo₅ ta₁, ca₂quɨin'₃ jág₁, ca₂juá'₂: “I₂në₅ bá₄ tɨn₃ a₂la₂ cang₂. Në₃ o₁jŋɨ́i'₄ jniog₄, ia₁jaun₂ jniog₄ bá₄ lé₂ quián₂.” 15 Jaun₂ ca₂dsei₂₃ ca₂i₁jŋag'₂ 'nɨ'₂ ja₁nau₂. ¿'E₂ bá₄ jmo₃ dsa₂ i₂quió'₅ ja₁nau₂ në́₃, quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂? 16 Guain'₂ jme₃dsiain₂₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁nau₂. O₄gú₃ i₂sián'₂ bá₄ ŋág₃ ja₁nau₂ quió'₅.

Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ në₅, ca₂juá'₂:

―¡Tsá₃ juɨ₁le₅₄ le₂në₅!

17 Jaun₂ ca₂jág₂ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ guë'₂ 'nió'₄ jein₅ jág₁ ja₁juá'₂ ne₄ Si₂?

Nɨ₁cang₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃ji'₅₄ të₅'ia'₂,

ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄

të₁ron₅₄ qui'₅₄ 'ia'₂.*

18 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsɨ₃sén'₂ ne₄ nɨ₁cang₁ jaun₂ lé₂ le₁juɨg₁ le₁dsog'₅₄ quió'₅; në₁jua'₂ nɨ₁cang₁ guë'₂ në́₃ ca₂tá'₂ ne₄ quió'₅, lé₂ 'liog₂.

19 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ jme₁'nio₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃, jme₁tsáun'₂, ia₁ ca₂rë₃lí'₄ a₂'ɨn₅ 'éi₂ bá₄ Jesús, a₂ca₂juá'₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ jaun₂.† La₁ dsa₂ juɨg₂ bá₄ ca₂rë₃gain₃.

Jág₁ juɨ₁lia'₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄

(Mateo 21:45-46; 22:15-22; Marcos 12:12-17)

20 Cón'₂ ca₂chein₃ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ con'₂ tiog₅, tsá₃ jme₂li₅₄, jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ dsen₃, jme₁'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₁jo₁₂ jua'₅₄ ca₂jon₄ bá₄ jág₁ 'lia'₂ jme₁'ŋiá₃ Jesús. Jaun₂ jme₁dsi₁jáng'₂ ne₄ bí₂ 'éi'₃ a₂'io₅ dsi₄má'₂. 21 Jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús jág₁ la₂:

―Të₅, ne₄ jnia'₅₄ dsón'₂ bá₄ lia'₂ tí₅ jág₁ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂, tsá₃ jua'₅₄ jma₃quén₅ jɨng'₅₄ dsa₂; jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ con'₂ lë́₅ juɨ₅ tí₅ quió'₅ Diú₄. 22 Jua'₅₄: ¿'I₄ 'éi'₃ qui₅₄ 'lia'₅₄ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄ César, o₃ tsá₃ qui₅₄ 'e₂?

23 La₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Jesús mai₅₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂ŋag₃:‡

24 ―'Ë₄ de'₂ 'nia'₂ caun₂ cu₄ 'ua'₂.§ ¿'Ein₂ quió'₅ nió'₄ chi₁ton₅? ¿'A₂ lia'₂ chein₂ juá'₂ letras tio'₅₄ në₅?

25 ―Quió'₅ gui'₅₄ emperador César bá₄ ―juá'₂ jaun₂ në́₃.

Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jang'₅₄ guë'₂ 'nia'₂ jaun₂ në́₃, ne₄ César con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ César; ne₄ Diú₄ në́₃ jang'₅₄ 'nia'₂ con'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ Diú₄.

26 Jaun₂ tsá₃ ca₂tió'₃ jua'₅₄ a₂jo₅₄ quian'₅₄ jág₁ të₃jë₄ jág₅ dsa₂ jaun₂. Të₂le₃ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ bá₄ jág₁ a₂ca₂jéin'₃ Jesús; tei₄ bá₄ co₂ŋei'₅₄ ca₂i₃léin₂.

Ca₂ŋag₃ dsa₂ saduceos juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄

(Mateo 22:23-33; Marcos 12:18-27)

27 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ saduceos, i₂jme₂tag₅ a₂tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄, ca₂o₃ŋag₅₄:

28 ―Të₅, ca₂quiog₂ Moisés si₂ a₂juá'₂, në₁jua'₂ ca₂jon₃ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ të₃ tsá₃ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅ guein₂, tion₅₄ 'nió'₅ jén'₂ gu₂ dsó₂ rɨn'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂jon₃ quian'₅₄ 'io₅₄ 'nág₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ guein₂ i₂le₃chan₂ quiáin₅, lé₂ co₂'nió'₄ tsɨ₁jon₂ 'lag₄ rɨin'₅₄. 29 Jaun₂ në́₃, jme₁chan₂ guion₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂jme₁lë́₄ rɨn'₅₄. Ca₂jen'₂ gu₂ i₂le₂'uɨg₅₄, la₁ ca₂join₃ bá₄ të₃ tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄ quiáin₅. 30 Jaun₂ ca₂caun₃ táng₃ i₂ca₂të́₂ on₃,* 31 le₂jaun₂ bá₄ i₂ca₂të́₂ ún₂ në́₃, ca₂cain₃ 'io₅₄ 'éi₂. Le₂jaun₂ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ ta₁guion₃. Ca₂dsain₃ bá₄; 'i₁jan₂ guein₂ tsá₃ ca₂can₃ 'io₅₄. 32 Jë₁ca₂tó'₂, ca₂jon₃ bá₄ 'io₅₄ ján₃. 33 Jaun₂ në́₃, jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jen'₅₄ 'lag₄, ¿'ein₂ bá₄ quián₅ lé₂ 'io₅₄ 'éi₂? Ia₁ ta₁guion₃ bá₄ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂guá₂ quiain'₅₄.

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Dsa₂ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ jmɨg₄ në₃, tioin'₅₄ qui₂jéin'₂ gu₂, qui₂jéin'₂ gu₂ chi'₂ quiáin₅ në́₃. 35 La₁ i₂ca₂tɨ́n₂ tɨ́n'₄ ja₁tiain'₃ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂, i₂tɨn₅₄ jen'₅₄ ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄, ja₁jaun₂ guë́₄ tsá₃ ma₃'ein₂ jén'₂ gu₂, on₃ guë́₄ qui₃jéin'₂ guë́₄ gu₂ chi'₂ quiáin₅. 36 Ia₁ tsá₃ ma₂'ein₂ lé₂ dsián₃. Ja₁jaun₂ ma₂léin₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ ángeles, léin₂ jaun₅ Diú₄, ia₁ ma₂ca₂rë₃cháin₃ táng₃. 37 La₁ juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄, ca₂të₂ Moisés ca₂cuë₃ léi₄ jme₁ca₂tó'₂ ne₄ Si₂ a₂ca₂lë₃ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ taun₅, ja₁juá'₂ 'ɨin₂₃ Te₁gui'₅₄: “Diú₄ quián₅ Abraham, Diú₄ quián₅ Isaac, Diú₄ quián₅ Jacob.” 38 Jaun₂ në́₃ tsá₃ lɨ́in₅ Diú₄ quián₅ 'lag₄; Diú₄ quián₅ dsa₂ i₂jén'₃ bá₄ lɨ́in₅, ia₁ o₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ chan₂ le₃jɨ́n₃.

39 Jaun₂ ca₂ŋag₃ i₂lɨn₅₄ të₅juá'₅:

―Të₅, 'ŋio₅ jlá'₁ jág₁ quiáng'₂.

40 Tsá₃ ma₃ca₂tiá₃ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂ŋag₃ guë́₄ 'e₂ ŋag₃.

¿'Ein₂ tsɨ₁jon₂ quián₅ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

(Mateo 22:41-46; Marcos 12:35-37)

41 Ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―¿'A₂ lia'₂ lë́₅ në́₃ a₂juá'₂ dsa₂ a₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ David I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄? 42 Jua'₂ 'ŋiog₅ bá₄ guë'₂ David ca₂tióng₃ ne₄ si₂ Salmos, ca₂juá'₂:

Ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄ quiáng₃:

“Né₂ con₂ jniá₂ të₂le₃ gu₃ ne₁,

43 ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄

a₂tón'₄ jniá₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ o₄tag'₄.”†

44 Chi₂jua'₂ le₂në₅ juá'₂ David të́₂ Te₁gui'₅₄, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ jaun₂ a₂juá'₂ lɨ́in₅ jaun₅ 'éi₂?

Jme₂cáun'₂ Jesús quió'₅ të₅juá'₅

(Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40; Lucas 11:37-54)

45 Të₃ nag₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂quiain'₅₄ le₂la₂:

46 ―Te₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ të₅juá'₅, ia₁ 'ŋio₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ i₂nioi₅₄ jláin'₁ le₁qui'₂ tsɨ₁'mɨ'₂ chen'₅₄ jang₄; të₅ dsɨ́₅ qui₂cuag₃ dsa₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jë₄ 'ma'₅₄, jmá'₃ lia'₂ ne₄ 'ma₂sɨ₅₄ dsen₅₄ bá₄ 'no'₂ tiain'₃ juɨ₁lia'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas; le₂jaun₂ bá₄ 'no'₂ ja₁jme₂juag'₂ dsa₂ juɨ₁lia'₂ ja₁niog₅ jmɨg₄ në́₃. 47 Qui₂jŋiá'₂ 'ne₄ 'io₅₄ 'nág₂; a₂tsá₃ jme₂li₅₄ jmo₂₃ chi₂léin'₂ Diú₄ uë́₂. Tson₂ guë́₄ uɨg₅ 'ë́₂ Diú₄ quió'₅ i₂le₂në₅.

21

Ca₂tó'₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂ cu₄ quió'₅

(Marcos 12:41-44)

1 Jaun₂ ca₂chóg'₃ Jesús ne₅₄, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ cha₂ cu₄ i₂dsɨ₂lén₂ dsɨ₂tio'₂ cu₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁gu₅ ja₁tio'₅₄ ofrendas.

2 Jaun₂ ca₂jɨ́in₂ táng₃ jan₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂ ca₂tó'₂ tɨn₃ ŋí₁ guéin₂.* 3 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, 'lióng₂ guë́₄ në₂tió'₂ 'io₅₄ 'nág₂ te₂ŋé₂ në₅ lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂në₂tió'₂. 4 Ia₁ 'éi₂ në́₃, cu₄ a₂ma₂qui₂rë₂tsón₂ bá₄ jaun₂ quió'₅ cuë₂₃; dsa₂ mɨ́₂ në₅ në́₃, në₂cuë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁ron₅ quió'₅ bá₄, 'nió'₄ a₂jme₁lá₃ a₂guë́'₃.

A₂dsɨ₃'én₂ bá₄ guá'₅, jág₁ 'ë́₂ Jesús

(Mateo 24:1-2; Marcos 13:1-2)

5 I₂lɨn₅₄ dsa₂ jme₁tióin₂ dsia₂₃ jág₁ a₂ja₂né₂ guá'₅ templo, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jlá'₁ nɨ₁cang₁ a₂le₁juɨ́₄, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂jlá'₁ tio'₅₄ a₂qui₂ma₂cuë₃ dsa₂ co₂'nió'₄ ofrendas. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

6 ―Ca₂le₃jë́₃ a₂jág'₂ 'nia'₂ tióng'₂ në₅, já₅ caun₂ jmɨg₄ jë₁dsɨ₃'én₂, tsá₃ ma₃'e₂ nɨ₁cang₁ te₂'ŋiá₄ jua'₅₄ a₂le₁juɨ́₄ guë́₄ lé₂.

Léi₄ a₂le₃cha₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂

(Mateo 24:3-28; Marcos 13:3-23)

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ në́₃:

―Të₅, ¿lɨ́g'₂ jaun₂ lé₂ a₂në₅? ¿'E₂ bá₄ léi₄ le₃cha₂ jë₁ma₂ja₂quián₃ lé₂ a₂jaun₂?

8 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Jmo₄ 'nia'₄ 'í₁ tsá₃ i₂cuɨ́n₅ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂jme₃gau₅ dsa₂. Ia₁ i₂juɨn₅ lɨn₃ i₂të₁i₃nio₄ i₂juá'₂ i₂nioi₅₄ o₄quió₃ jniá₂, a₂juá'₂ në́₃: “Jniá₂ bá₄ 'éi₂”; juá'₂ ján₃: “Ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jaun₂”. La₁ tsá₃ i₂o₂nó'₅ 'nia'₂ chi₁co'₅₄ quió'₅. 9 Ia₁ jë₁ma₂ca₂nei'₂ 'nia'₂ 'ei₅ jág₁ a₂nio₃ 'nei₂, tón'₃ dsa₂ mɨ'₅₄ në́₃, tsá₃ tón'₁ 'nia'₂ go₂'i₃, ia₁ le₂jaun₂ de'₂ jŋiá₅ ca₂tɨ́n₂ lé₂ bá₄, la₁ on₃jua'₅₄ a₂ma₂dsian₅ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂.

10 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ táng₃ dsa₂:

―Qui₃nio₃ 'nei₂ juɨ₁lia'₂ caun₂ juɨg₂, qui₂quɨ́in'₂ quian'₅₄ juɨg₂ siá'₂; jme₃'uán'₃ dsa₂ ca₂taun₂ ca₂taun₂. 11 Qui₂dsɨ₃bi₅₄ 'uë₃ tiá₂, jiá₃ 'on₅₄ dsa₂ ca₂le₂con₂, 'í₂ jmɨ₁uɨg₅ në́₃; jnia₅₄ gau₂ dsɨ₁ guei'₅₄, 'lióng₂ léi₄ ca'₅₄ qui₂le₃jniá₂. 12 La₁ né'₃ a₂lé₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, qui₃tsán'₂ dsa₂ 'nia'₂ qui₂co₃'ein₃ dsa₂. Dsi₁jang'₂ dsa₂ o₄gú₃ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅ sinagoga, jaun₂ guë́₄ to'₂ né'₃ 'má₃. Dsi₁jó₂ ne₄ rag₅₄ ne₄ dsi₄má'₂ në́₃ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂. 13 Ja₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ a₂jang'₅₄ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ a₂'ág'₄ jniá₂. 14 'Éi₂ 'nia'₂ caun₂ 'au'₂, tsá₃ 'náu'₂ 'nia'₂ 'au'₂ të₃jŋiá₅ 'a₂ lia'₂ long'₅₄, 15 ia₁ 'ŋió₃ bá₄ jniá₂ cuë₅₄ jág₁ a₂tɨng'₂ a₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ŋag'₅₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ma₃'e₂ ŋi₅ ŋag₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'iog₅₄ 'éi₂. 16 Ca₂të₂ chog'₂-ŋéi'₅ 'nia'₂ qui₃jáng'₂, ca₂të₂ chi'₂ rɨ́ng'₂, o₁rɨ́ng'₂, a₂mei₅₄ quiáng'₂ në́₃. I₂lɨn₅₄ 'nia'₂ jme₃dsiog₅ dsa₂. 17 Ca₂le₂con₂ bá₄ jme₃'ŋia₅₄ dsa₂ 'nia'₂ o₄quió₃ jniá₂. 18 La₁ tsá₃ can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅, ia₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ 'i₁ca₂mɨ'₂ jŋi₂ dsei'₂ 'nia'₂ tsá₃ dsɨ₃'én₂. 19 Në₁jua'₂ ca₂nau'₂ 'nia'₂ tiá₂, dsi₁no'₃ 'nia'₂ tɨ́n'₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂.

20 ’Jë₁ma₂ca₂jag'₅₄ 'nia'₂ ma₂le₁lio₃ 'lióg₂ le₃lág'₃ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ guë́₄ le₃len'₅₄ 'nia'₂ ma₂ja₂quián₃ 'én₂. 21 Dsa₂ i₂tián'₅ 'uë₃ Judea jmɨg₄ jaun₂, juɨ₁cuɨng₁₂ le₃má'₂; i₂tián'₅ jë₄ juɨg₂ guë'₂ në́₃, juɨ₁'uɨin₂; juɨ₁lia'₂ i₂tion'₅₄ ja₁nau₂ guë'₂, tsá₃ ma₃juɨ₁ja₂lein₅. 22 Ia₁ lé₂ jmɨg₄ a₂le₃chan₂ dsa₂ gue₃ jmɨ₁uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃, a₂le₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂. 23 ¡Juɨ́g₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂le₁quian₅ guein₂, juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ guein₂ bë'₅₄ i₂'ɨ́n'₂ dsi'₅₄ quió'₅ në́₃, jmɨg₄ jaun₂! Ia₁ go₂'i₃ 'ŋio₅ lɨn₃ të₃tsɨ'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, a₂le₃jniá₂ a₂'ne₂ Diú₄ ne₄ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ la₂; 24 ia₁ dsɨ₃gan'₅₄ i₂dsián₃ quian'₅₄ ŋi₁tág₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₃të₂ dsa₂ le₁'ŋei'₅₄ ca₂le₂con₂ go₄ dsɨ₂nau₂. Co₂dsia₅ qui₃tsó'₃ dsɨ₂nau₂ juɨg₂ Jerusalén, ca₂lia'₂ ca₂dsɨn₃ jmɨg₄ quió'₅ dsɨ₂nau₂ a₂'i₄ 'éi'₃ tóin'₃ goin₂.

'A₂ lia'₂ lé₂ i₁jŋió'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

(Mateo 24:29-35, 42―44; Marcos 13:24-37)

25 ’Jmɨg₄ jaun₂ lé₂ léi₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'iog₂, tsɨ'₂, nei₅ në́₃. Ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ tón'₃ dsa₂ tiá'₃ quɨ'₂ dsɨ́₅, tsá₃ a₂ŋi₅ jmo₃, jmɨ₁ŋí'₄ guë'₂ në́₃ lé₂ gau₂ qui₃jná'₃. 26 Tón'₃ dsa₂ qui₃nei'₂ a₂le₃gó'₃, 'ɨ₅ dsɨ́₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lé₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ ca₂të₂ juɨ₅bí₂ a₂cha₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ qui₃guian'₃. 27 Jaun₂ guë́₄ jɨ́n₂ dsa₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jiá₃ jë₄ jnei₅ a₂'uain'₂ a₂jláin'₁ 'ŋio₅ lɨn₃. 28 Jë₁ma₂ca₂rë₃lióg₃ lë́₂ a₂në₅, quen'₂ 'nia'₂ bí₂, 'a₃ jlian₅₄ 'nia'₂,† ia₁ ja₃quián₂ jmɨg₄ a₂lión'₂ 'nia'₂ co₂ŋei'₅₄.

29 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ caun₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ la₂:

―Ŋí₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lë́₂ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ higuera, juɨ₁'e₂ guë́₃ nɨ₁'ma₂ siá'₂ në́₃; 30 jë₁ma₂ca₂ne'₅₄ mog'₅₄, cáun'₂ 'nia'₂ 'í₂ guiong'₅₄ a₂ja₂quián₃ jein₂ 'iog₂ bá₄ jaun₂. 31 Ján₃ bá₄ le₂në₅, jë₁ma₂të́₂ ne'₅₄ 'nia'₂ lë́₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂quián₃ le₃gon₂ Diú₄. 32 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ tsɨ₁jon₂ jmɨg₄ në₃,‡ ca₂lia'₂ ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. 33 Dsɨ₃ŋɨ́₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, la₁ jág₁ quió₃ në́₃, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ jua'₅₄ tsá₃ le₃ti₃.

34 ’Të₃ŋi'₅₄ 'nia'₂, tsá₃ i₂jme₂cán'₁ táng₃ 'nia'₂ 'au'₂ a₂i₂niog'₅₄ dsɨng'₅₄ le₁'eng'₅, tsá₃ caun₂ a₂'ɨ₅ 'au'₂ a₂chang'₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂jo₃ jmɨg₄ jaun₂ 'nia'₂ co₂tiá₂. 35 Juɨ₁lia'₂ ja₁ta'₂ caun₂ tsɨ₁liá₂ bá₄ lé₂ jmɨg₄ jaun₂ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tián'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 36 Jaun₂ chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁, chi₁leng'₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, ia₁jaun₂ bá₄ quɨn'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ lióng'₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ lé₂ në₅, ia₁jaun₂ dsi₁nóg'₅ të₃tsɨng'₅₄ ne₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

37 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁jme₂tag₂₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jë₁ma₂ca₂nei₂ dsó₅ dsɨ₂jŋia₅₄ má'₂ ja₁chei₂ Olivos.

38 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ jme₁ja₂léin₂ të₂ o₃'iog₂ i₁dsi₅ guá'₅ a₂ja₂néi₃ jág₁ a₂cuë₂₃.

22

Ca₂jmo₃ dsa₂ jág₁ a₂tsáin'₂ Jesús

(Mateo 26:1-5, 14―16; Marcos 14:1-2, 10―11; Juan 11:45-53)

1 Jme₁ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ quió'₅ i₁ŋí'₄ a₂tsá₃ levadura rë₂jŋia₅, a₂chei₂ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄. 2 Jaun₂ qui₂ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃, 'a₂ lia'₂ cuɨn₃ jmɨg₄ jŋag'₃, ia₁ a₂gain₃ dsa₂ juɨg₂ bá₄.

3 Jaun₂ ca₂'í₃ Satanás dsɨ́₅ Judas, i₂të́'₂ Iscariote, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂.

4 Judas 'éi₂ në́₃ ca₂ŋei₅₄ ca₂i₁jmo₅₄ jág₁ quian'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ i₂lɨ́n₅ 'lióg₂ dsen₅₄ quián₅ guá'₅ templo në́₃, 'a₂ lia'₂ jáng'₂ jɨ́in'₂ Jesús o₄gú₃.

5 Jaun₂ 'io'₂ jén'₅ bá₄ dsa₂ 'éi₂, ca₂jmo₃ jág₁ a₂cuë₃ cu₄.

6 Jaun₂ ca₂cuë₃ Judas jág₁ quió'₅. Jaun₂ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jáu₂ juɨ₅ a₂jáng'₂ con'₂ jme₁tsá₃ juɨn₅ dsa₂ ma₃quiain'₅₄.

Má₃ jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄

(Mateo 26:17-29; Marcos 14:12-25; Juan 13:21-30; 1 Corintios 11:23-26)

7 Ca₂të́₂ jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ quió'₅ i₁ŋí'₄ a₂tsá₃ levadura rë₂jŋia₅, con'₂ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jme₂dsiain₂₃ guein₂ já'₂ cha'₂ quián₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄.

8 Jaun₂ ca₂chen₃ Jesús Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄, ca₂juá'₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂jmo₄ co₂jŋia₅₄ má₃ quián₂ jniog₄ a₂que₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄.

9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―¿A₂já'₄ 'niog'₂ dsɨ₁jmó₁ jnia'₅₄ co₂jŋia₅₄?

10 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jë₁ma₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ jë₄ juɨg₂, jme₃jein'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ŋá'₅ quion₂ caun₂ nɨ₁dsɨg₁ 'a₄ jmɨg₂. O₁'éin'₃ 'nia'₂ ca₂të₂ dsi₂néi₂ ja₁'í₂. 11 Jaun₂ juɨg'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ juɨg₅₄ dsi₂néi₂: “Le₂la₂ juá'₂ Të₅ tsɨ́'₅ 'ne₂: ¿Na₂ bá₄ dsi₂néi₂ ja₁guë'₅₄ má₃ quió'₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quiang'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng₃?” 12 Jaun₂ 'ë₃ caun₂ ja₁lë́₄ dsi₂néi₂ juë'₂ guei'₅₄ ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ quió'₅. Ja₁jaun₂ jmo₄ co₂jŋia₅₄.

13 Jaun₂ ca₂i₃lén₂ bá₄ 'éi₂ në́₃. Ca₂lë₃ rë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ jaun₂. Ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ má₃ quió'₅ jmɨg₄.

14 Jme₁ca₂të́₂ hora jaun₂, ca₂guá₂ Jesús ne₄ mesa, quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂* quiáin₅. 15 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¡Lɨ́g'₂ bá₄ 'ɨ́n₅ dsɨ₃ guë'₅₄ má₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ la₂ quian'₅₄ 'nia'₂, né'₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́g₂ uɨg₅! 16 Ia₁ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, tsá₃ ma₃lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ guë'₅₄ guë́₄ má₃ le₂la₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁le₃ti₃ ja₁gon₂ Diú₄.

17 Jaun₂ ca₂tɨ́in₂ copa, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ján'₅ 'nia'₂ a₂la₂; jmo₄ dsióg₁ jɨn₄ rɨ́ng'₂. 18 Ia₁ juá'₅ jniá₂, tsá₃ ma₃lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂guɨ'₅₄ guë́₄ jmɨ'₅₄ mɨ́g₂ uvas le₂la₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁le₃ti₃ ja₁gon₂ Diú₄.

19 Jaun₂ ca₂tɨ́in₂ táng₃ caun₂ i₁ŋí'₄, ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. Jaun₂ ca₂'niai₃ ca₂cuë́'₃ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―Ŋɨ₃ bá₄ jniá₂ i₁ŋí'₄ la₂, a₂ma₂rë₂jang'₅₄ o₄quián'₂ 'nia'₂. Jmo₄ 'nia'₂ a₂la₂ a₂dsiog'₂ 'au'₂ jniá₂.†

20 Ján₃ bá₄ le₂në₅, jme₁ma₂ca₂lë₃ guë́'₅ i₁ŋí'₄, ca₂can₃ táng₃ copa, jaun₂ ca₂juá'₂:

―A₂'a₄ copa la₂, lë́₅ jág₁ 'mɨ́₂ a₂të₃ron₅₄, a₂lɨ'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₃ a₂dsɨ₃'o₅₄ o₄quián'₂ 'nia'₂.‡

21 ’La₁ në₃ në́₃, ne₄ mesa la₂ guá₅ quian'₅₄ jniá₂ i₂jáng'₂. 22 Dsón'₂ bá₄ 'en₅₄ juɨ₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsióg₄ ja₁'ein₅₄ 'éi'₃ dsióg₄, la₁ ¡'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ dsa₂ i₂jáng'₂!

23 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ tsɨ₂ca₂jɨ́in₂ quiain'₅₄ rɨin'₅₄, 'ein₂ bá₄ 'éi₂ i₂jmo₃ le₂jaun₂.

Ca₂tsɨ́in₂ o₄quió'₄ 'ein₂ i₂lén₂ i₂dsen₅₄ guë́₄

24 Ján₃ bá₄ ca₂lë₃ mɨ'₅₄ jë₄ quió'₅, ne₄ 'uɨg₅₄ 'ein₂ 'éi₂ i₂lén₂ i₂dsen₅₄ guë́₄.

25 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄ quián₅ dsɨ₂nau₂, tiain'₂₃ goin₂ jmo₂₃ 'éi'₃ lia'₂ lë́₂ dsɨ́₅. Le₂jaun₂ guë'₂ i₂le₁'io₅ 'éi'₃ i₂le₁'ɨ́n₁ quiáin₅, 'ag₅ dsa₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jmo₅ a₂dse₃. 26 La₁ tsá₃ le₂jaun₂ lé₂ quian'₅₄ 'nia'₂. Juɨ₁lia'₂ i₂can'₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁jmo₁₂ mei'₂. Le₂jaun₂ guë'₂ i₂cán₂ ne₄ juɨ₅, juɨ₁jmo₁₂ në₂jag₄ bá₄ i₂jme₂ti₃. 27 Jaun₂ në́₃, ¿'ein₂ i₂dsen₅₄ guë́₄: i₂guá₅ ne₄ mesa, o₃ i₂dsia₅ má₃ 'e₂? ¿'On₁ i₂guá₅ ne₄ mesa bá₄? La₁ jniá₂ 'eng₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, lɨ́ng₅ jan₂ i₂jme₂ti₃. 28 'Nia'₂ guë'₂ lɨ́ng'₅ i₂ma₂ja₂nóg'₅ quiong'₅₄ jniá₂ jë₄ uɨg₅ a₂qui₂ma₂i₂ŋɨ́g₂. 29 'Uɨg₅₄ në₅ në́₃, dsián₄ jniá₂ 'nia'₂ ja₁o₁tiáng'₂ gong'₂, juɨ₁lia'₂ ma₂dsiog₃ Ŋe'₃ jniá₂, 30 ia₁jaun₂ o₁qué'₂ o₁'én'₂ 'nia'₂ ne₄ mesa quió₃ ja₁gong₂, ja₁jaun₂ o₁tián'₂ 'nia'₂ ne₄ta₁ a₂qui₁dsɨ'₂ 'éi'₃ quió'₅ ta₁guia₃-tɨ́n₂ nió'₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ juɨg₂ Israel.

Ŋi₅ bá₄ Jesús a₂tsá₃ tion₃ Pe₄ a₂cuɨg₂₃

(Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Juan 13:36-38)

31 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄:

―Si₂mu₅₄, Si₂mu₅₄ ―ca₂tsɨ́'₃ Pe₄―, i₂së₃dsen₃ ma₂në₂mag₃ 'ŋiái'₂ 'nia'₂ lia'₂ ja₁'ŋiá'₂ dsa₂ trigo, 32 la₁ jniá₂ ma₂në₂mɨ₃ o₄quián'₂ 'ne₂, ia₁jaun₂ tsá₃ dsiá₃ éi₃ a₂'éng'₂. 'Ne₂ në́₃, jë₁ma₂ca₂jéin'₃ táng₃ 'au'₂, cuë'₅₄ bí₂ rɨ́ng'₂.

33 Jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃:

―Te₁gui'₅₄, caun₂ bá₄ ma₂'ei₅ dsɨ₃ i₁'ú₃ né'₃ 'má₃ co₂lë₅ quian'₅₄ 'ne₂, o₁jŋia'₅₄ 'mú₃ ca₂quɨ́n₂.

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Pe₄, jniá₂ guë'₂ juá'₅, tsá₃ 'o₃ të₁guí₄ dsó₂ në₃, ca₂lia'₂ ma₂në₂jua'₅₄ 'ne₂ 'nɨ₅ ráun₂ a₂tsá₃ tóng'₄ a₂cuɨg'₂ jniá₂.

Ma₂ja₂quián₃ hora gue₃ Jesús uɨg₅

35 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Lia'₂ con'₂ ca₂tsɨ́ng₂ 'nia'₂, lia'₂ con'₂ tsá₃ tsɨ₁na'₅₄ jme₁le₁quian'₄, on₃ guë'₂ të₂lau₂, on₃ guë'₂ nɨ₁lau₂ ton₅ tag'₅₄ në́₃, ¿cha₁ a₂ca₂rë₃'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂?

'Éi₂ në́₃, ca₂ŋag₃:

―'I₁caun₂ tsá₃ ca₂rë₃'nió'₅.

36 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃:

―Në₃ guë́₄ në́₃ i₂'io₅ tsɨ₁na'₅₄, të₂lau₂ në́₃ juɨ₁quian₅₄. I₂tsá₃ 'io₅ ŋi₁tág₂ në́₃, o₁'nag₁₂ mɨ₂dsióg₂ quió'₅ ia₁jaun₂ lá₃ ŋi₁tág₂. 37 Ia₁ juá'₅ jniá₂, tion₅₄ niog₅ le₃ti₃ ja₁con₂ jniá₂ ja₁juá'₂ ne₄ Si₂ le₂la₂: “Ŋó₃ jë₄ quió'₅ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄, ia₁ ca₂jmo₃ dsa₂ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂rë₂cáin'₄ dso₄ ján₃.”§ Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ juá'₂ ne₄ Si₂ a₂'ag₂₃ jniá₂, tion₅₄ niog₅ le₃ti₃.

38 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂:

―Te₁gui'₅₄, la₂ tiá'₅ tɨn₃ ŋi₁tág₂.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―Tió'₅ bá₄ në₅.

Ca₂chi₂lén'₂ Jesús Diú₄ caun₂ ja₁chei₂ Getsemaní

(Mateo 26:36-46; Marcos 14:32-42)

39 Jaun₂ guë́₄ në́₃ o₂'ɨ́in₃ ŋó₃ juɨ₅ Má'₂ Olivos, ia₁ le₂jaun₂ tɨin₂ bá₄. Jaun₂ ca₂i₃lén₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiong'₅₄.

40 Jme₁ca₂dsióg₃ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Chi₁len'₅₄ 'nia'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ tsá₃ jo₅₄ juɨ₅bí₂ a₂cáun₂ táu₂.

41 Jaun₂ ca₂ŋó₃ Jesús 'ŋiog₅ uɨ́ng₂ con'₂ ja₁tág'₅ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ a₂táun₂ dsa₂. Ja₁jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ca₂chi₃léin'₂ Diú₄.

42 Ca₂juá'₂:

―Tia₅₄, ¿tsa₁ cuɨn₅ jmɨg₄ jŋiá'₄ uɨg₅ dsɨ₃ŋɨ́g₂ la₂? La₁ia₁, juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂, on₃jua'₅₄ con'₂ 'nio₃ jniá₂.

43 Jaun₂ ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel ne₅₄, i₂ca₂sión₃ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, a₂ca₂cuë₃ bí₂.

44 Hora jaun₂ ca₂ŋág₃ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ca₂chi₃léin'₂ Diú₄; ca₂tein₃ jme₁dsiog₂ në₂jag₄ bá₄ jmɨ₂ qui₂ca₂dsá₂ të₂ 'uë₃.*

45 Jme₁ca₂nau₂ ja₁chi₂léin'₂ Diú₄ jaun₂, guáin'₃ ja₁tián'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. La₁ le₁güɨ́n₃ bá₄ 'éi₂ tiáin'₅ ca₂jo₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'lia'₂ dsɨ́₅.

46 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ le₁güɨ́n'₃ 'nia'₂ tiáng'₅? Nau₂, chi₁len'₅₄ 'nia'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ tsá₃ jo₃ juɨ₅bí₂ a₂cáun₂ táu₂.

Ma₂le₁te₂ dsa₂ Jesús

(Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Juan 18:2-11)

47 Të₃jë₄ juá'₂ Jesús jaun₂, jme₁ca₂dsi₃lén₂ juɨn₅ dsa₂. Jaun₂ ca₂dsióg₃ i₂të́'₂ dsa₂ Judas, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, quian₅ ne₄ juɨ₅. Jaun₂ ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús a₂jme₁chen'₃† quió'₅.

48 La₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―Judas, ¿'e₂? ¿Le₁në₅ bá₄ jɨng'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂chén'₁ quió'₅?

49 Jme₁ca₂jág₃ i₂quian'₅₄ Jesús a₂lë́₂ jaun₂, ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿qui'₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ ŋi₁tág₂?

50 Jan₂ 'éi₂ në́₃ ca₂quí'₃ quió'₅ i₂jme₂ti₃ ta₁ quián₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, ca₂jŋiá'₂ rë₂gua₅₄ ne₁.

51 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―'A₃ ma₃jmai'₅₄.

Jaun₂ ca₂chóng'₃ táng₃ rë₂gua₄ 'éi₂, ca₂jme₃'lió₂. 52 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, 'ɨ'₅₄ guá'₅, gui'₅₄ can'₅₄ në́₃ i₂dsi₃lén₂ tsáun'₂:

―¿'E₂? ¿Juɨ₁lia'₂ jë₁tsán'₂ dsa₂ 'ang₂ ja₂nóg'₅ qui₂le₁quian'₄ ŋi₁tág₂, 'ma₂ në́₃? 53 Lɨ́g'₂ bá₄ 'eng₅₄ tián₂ quian'₅₄ 'nia'₂ i₁dsi₅ guá'₅, tsá₃ ma₂chong'₂ 'nia'₂ ja₁jaun₂. La₁ në₃ guë́₄, 'au'₂ 'nia'₂ bí₂ tiá₂ 'au'₂ jmó'₂, në₃ lia'₂ chí'₅ qui₁né'₃.

Tsá₃ tion₅ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús

(Mateo 26:57-58, 69―75; Marcos 14:53-54, 66―72; Juan 18:12-18, 25―27)

54 Jme₁ma₂në₂chóng'₂, ca₂tág₃ juɨ₅ ja₁quió'₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄. La₁ Pe₄ në₃, uɨ́ng₂ bá₄ të₂quɨ́in₃ ŋó₃ 'ein₂₃.

55 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂dsia₃ si₂ i₁dsi₅, ca₂tiáin'₂ le₃lág'₃ cau₅ si₂; jë₄ jaun₂ ca₂guá₂ Pe₄ ján₃.

56 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂rë₃lí'₄ jan₂ 'io₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ja₁jaun₂, a₂guá₅ Pe₄ cau₅ si₂. Caun₂ ca₂jág₂ tiá₂, ca₂juá'₂:

―Ján₃ bá₄ jme₁quiain'₅₄ i₂në₅.

57 La₁ 'éi₂ në́₃, tsá₃ ca₂tioin₃, ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'éi₂ cuɨ́n₅ jniá₂, 'ne₂ 'io₅₄.

58 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂guan₃ táng₃ jan₂, ca₂jág₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jme₁quiain'₅₄ 'ne₂ ján₃, ¿lia'₅₄?

―Jan₂'ón₄. Tsá₃ dsa₂ 'éi₂ jme₁quian'₄ jniá₂, 'ne₂.

59 Con'₂ caun₂ hora cang₂ jaun₂, tion₅₄ bá₄ tsá₃ jme₁cán₂ jan₂ jág₁, ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ jan₂ i₂jme₁quiain'₅₄ bá₄ në₅, ia₁ Galilea bá₄ ja₁chain₂.

60 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pe₄:

―Të₃dsón'₂ rë'₂ juá'₅ jniá₂ la₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ cuɨ́ng₅ 'ein₂ 'éi₂ 'ɨ́n'₅ 'nia'₂.

Të₃jë₄ dsia₂₃ jág₁ jaun₂ jme₁ca₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂. 61 Jaun₂ ca₂jén'₃ Te₁gui'₅₄ ca₂jɨ́in₂ Pe₄, ca₂jmo₃ a₂dsiog'₂ dsɨ́₅ 'éi₂ 'e₂ a₂ma₂në₂juá'₂ le₂jŋiá₅: “Tsá₃ 'o₃ të₁guí₄ dsó₂ në₃, ca₂lia'₂ ma₂në₂jua'₅₄ 'ne₂ 'nɨ₅ ráun₂, a₂tsá₃ tóng'₄ a₂cuɨg'₂ jniá₂.”

62 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ ca₂tá'₂ quɨ'₂ dsɨ́₅, ca₂'o₃ 'ŋio₅ lɨn₃.‡

A₂lë₁qui₂co₂jmá'₂ dsa₂ Jesús

(Mateo 26:67-68; Marcos 14:65)

63 Dsa₂ i₂niog₅ jmo₅ 'í₁ Jesús në́₃, a₂lë₁qui₂co₂jmóg'₂ tioin'₅₄, ca₂cuë₃ në́₃.

64 Ca₂'néi₂ jme₁ne₁ Jesús, qui₂ca₂quein₃ dsɨ₂ne₅₄§ jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡Dsi₄ jág₁ 'ein₂ në₂quein₃ quiáng'₂!

65 'Lióng₂ lɨn₃ bá₄ ca₂juá'₂ tioin'₅₄, a₂të₂'o'₂.

Ca₂chen'₃ dsa₂ Jesús ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅

(Mateo 26:59-66; Marcos 14:55-64; Juan 18:19-24)

66 Jme₁jnia₃ jaun₂, qui₂ca₂ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ gui'₅₄ can'₅₄ quián₅ dsa₂ judíos, juɨg₅₄ jme₂dsa₂, të₅juá'₅ në́₃. Jme₁ma₂le₁ŋɨi'₂, ca₂dsi₁jŋia₃ dsa₂ Jesús ne₅₄. Jaun₂ ca₂ŋag₃:

67 ―¿Dsón'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―O₁jŋia'₅₄ ca₂juá'₃ jniá₂, jniá₂ 'éi₂, a₂dsón'₂ tsá₃ le₃'én'₂ bá₄ 'nia'₂. 68 Në₁jua'₂ ca₂ŋag₄ jniá₂ 'e₂ ca₂ŋag₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂, a₂dsón'₂ on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ jein'₅₄ 'nia'₂ jág₁ quió₃.* 69 La₁ në₃ në́₃, të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ në₅, guá₃ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, të₂le₃ gu₂ ne₁ Diú₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lɨn₃.

70 Jaun₂ ca₂ŋag₃ ca₂le₃jɨ́n₃:

―¿Ia₁ 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, jaun₂?

―Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅, juɨ₁lia'₂ ma₂në₂jua'₅₄ 'nia'₂ në₅.

71 Jaun₂ ca₂juá'₂ tioin'₅₄:

―¿'Ein₂ guë́₄ jmá'₃ dsa₂ 'niog₂ jniog₄ jáng'₃ jág₁ dsau₅? Jua'₂ jniog₄ guio₅₄ ma₂në₂néi₁ jág₁ a₂ma₂në₂'uë́'₃ i₂në₅ 'ŋiog₅ mɨ₂'o₅₄ chéin'₅.

23

Ca₂dsián'₃ Jesús ne₄ Pilato

(Mateo 27:1-2, 11―14; Marcos 15:1-5; Juan 18:28-38)

1 Jaun₂ qui₂ca₂nau₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ca₂jŋiai₃ Jesús ne₄ Pilato.

2 Ja₁jaun₂ guë́₄ ca₂'náu'₃ dsáu₁ Jesús, ca₂juá'₂:

―Ca₂jon₃ jnia'₅₄ dsa₂ la₂ jme₁'ein₅₄ dsia₂₃ mɨ'₅₄ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ quián₂ jnia'₅₄. Ŋɨ₂₃ toin'₂ dsa₂ jág₁ a₂tsá₃ ma₂'ein₂ quí₃ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ César; a₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ juá'₂ a₂lɨ́in₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, co₂'nió'₄ a₂lɨ́in₅ rag₅₄.

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pilato:

―¿Dsón'₂ lɨ́ng'₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Le₂në₅ bá₄, juɨ₁lia'₂ juá'₂ 'ne₂ në₅.

4 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pilato ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂:

―Tsá₃ 'e₂ dsáu₁ dsa₂ në₅ dso'₂ jniá₂ 'i₁caun₂.

5 La₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂tóin'₂, ca₂juá'₂:

―La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ dsia₂₃ mɨ'₅₄ ŋɨ₂₃, jme₂tɨin₂₃ dsa₂ ta₁caun₂ 'uë₃ Judea. Ca₂jme₃lióg₃ Galilea, rë₂në́₃ guë'₂ ma₂ŋɨ₂₃ ja₁lá₃ jmo₂₃ le₂jaun₂.

Ca₂dsián'₂ Pilato Jesús ne₄ Herodes

6 Jme₁ca₂nág₂ Pilato a₂në₅, jaun₂ ca₂ŋag₃ chi₂jua'₂ 'uë₃ Galilea chan₂ dsa₂ 'éi₂.

7 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ në́₃, a₂lɨ́n₅ Jesús dsa₂ chan₂ të₂le₃ 'uë₃ ja₁niog₅ gu₂ Herodes, jaun₂ ca₂dsióg'₂ ne₄ 'éi₂. Ia₁ jme₁ŋɨ₂₃ juɨg₂ Jerusalén jmɨg₄ jaun₂.

8 'Io'₂ jén'₅ bá₄ Rag₅₄ Herodes jme₁ca₂jɨ́in₂ Jesús, ia₁ lɨ́g'₂ bá₄ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jág₂, ia₁ jme₁ma₂nág₂ bá₄ 'ei₅ jág₁ a₂'ɨn₅ dsa₂ 'éi₂. Ia₁ jme₁'ɨ́n₂ dsɨ́₅ jág₃ 'e₂ caun₂ o₂dsain₂ jmo₃.

9 'Lióng₂ a₂qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús, la₁ tsá₃ ma₃'e₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂ 'i₁caun₂.

10 Ja₁jaun₂ jme₁tión₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ të₅juá'₅ në́₃, caun₂ qui₂ca₂'náu'₃ tion₅₄ dsáu₁ 'éi₂.

11 Jaun₂ Herodes në́₃, quian'₅₄ 'lióg₂ quiáin₅, lë₁qui₂ca₂jmóg'₂ tioin'₅₄, ca₂quei'₃ 'mɨ'₂ jlá'₁, jaun₂ ca₂dsióg'₂ bá₄ táng₃ ne₄ Pilato.

12 Jmɨg₄ jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃ Pilato a₂mei₅₄ quian'₅₄ Herodes, ia₁ jme₁le₁'ŋiai₁₂ rɨin'₅₄ le₂jŋiá₅.

Ca₂o₃'ág₃ 'éi'₃ a₂jón₂ Jesús

(Mateo 27:15-26; Marcos 15:6-15; Juan 18:39-19:16)

13 Jaun₂ ca₂ŋɨ́'₂ Pilato juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quian'₅₄ i₂lɨ́n₅ ta₁, quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ në́₃. 14 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―O₂jon'₅₄ 'nia'₂ ne₃ dsa₂ la₂, ia₁ juá'₂ 'nia'₂ a₂dsia₂₃ mɨ'₅₄ jɨn₄ dsa₂. Të₃ ne'₅₄ 'nia'₂ ma₂qui₂në₂ŋag₄ jniá₂, tsá₃ 'e₂ dsáu₁ dso'₂ jniá₂ 'i₁caun₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ dso₄ a₂jme₂cain'₅₄ 'nia'₂. 15 On₃ guë'₂ Herodes ca₂dsó'₂, jaun₂ la₂ bá₄ ca₂dsióg'₂ táng₃. Jaun₂ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ ca₂tɨ́in₂ gue₃ 'mú₃. 16 La₁ jmo₅₄ 'éi'₃ a₂bóg₂ dsa₂, jaun₂ guë́₄ loin₅₄.

17 Jme₁jmɨg₄ të₂'ɨn₅₄, jme₁chí'₄ tag₄ quió'₅ Pilato jme₁lióin₂ jan₂ dsa₂ 'né₅ 'má₃, jme₁chei'₂ le₃jɨn₄ dsa₂.*

18 La₁ dsa₂ juɨg₂ në́₃ co₂ŋei'₅₄ ca₂le₃jɨ́in₃ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

―¡Cau₅ jŋiá'₃ i₂në₅! ¡Barrabás bá₄ lion₄ quián₂ jnia'₅₄!

19 Barrabás 'éi₂ ca₂to'₂ dsa₂ né'₃ 'má₃ 'uɨg₅₄ ia₁ ca₂dsia₃ caun₂ mɨ'₅₄ jë₄ juɨg₂, ton'₂ ia₁ jme₁ma₂jŋɨi'₃ dsa₂ në́₃.

20 Jme₁'nio₃ bá₄ Pilato jme₁lióin₂ Jesús, jaun₂ jme₁ca₂tsɨ́'₃ bá₄ guë́₄ dsa₂. 21 La₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ co₂mɨ'₅₄ ca₂tón'₂ bá₄ dsa₂, guió'₅ juá'₂:

―¡Tióin₃ cróg₄! ¡Tióin₃ cróg₄!

22 Jë₁ŋó₄ 'nɨ₅ ráun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pilato tsɨ́'₅ dsa₂:

―¿'E₂ guë'₂ 'lɨg'₅₄ ma₂jmo₃? Tsá₃ 'e₂ dsáu₁ i₂në₅ dso'₂ jniá₂ jua'₅₄ a₂ca₂tɨ́in₂ jóin₂. Jmo₅₄ jniá₂ 'éi'₃ a₂bóg₂ dsa₂ jaun₂ guë́₄ loin₅₄.

23 La₁ tion₅₄ ca₂mɨ₃ dsa₂ tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄ a₂tion₃ cróg₄. Ca₂lë₃ rë'₂ con'₂ lë́₅ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ juɨg₂ lé₂.

24 Jaun₂ co₂ŋei'₅₄ me'₂ ca₂jmo₃ Pilato 'éi'₃ a₂lé₂ con'₂ lë́₅ mɨ₅ dsa₂.

25 Jaun₂ ca₂lióin₂ bá₄ dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ né'₃ 'má₃, i₂jme₁ma₂dsia₃ mɨ'₅₄, i₂ma₂jŋɨ'₃ dsa₂ në́₃. Jaun₂ ca₂jáng'₂ ca₂jɨ́in'₂ Jesús o₄gú₃ dsa₂ juɨg₂ o₁jmo₁₂ quiong'₅₄ con'₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jmo₃.

Ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús

(Mateo 27:32-44; Marcos 15:21-32; Juan 19:17-27)

26 Con'₂ ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ jŋiai₂₃ Jesús ja₁dsɨ₃tion₃ cróg₄, ca₂chi₃quiáin₂ tion₅₄ jan₂ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Cirene, i₂chen₂ Si₂mu₅₄, i₂'en₅₄ juɨ₅ jón'₅ ja₁nau₂, a₂cán₂ cróg₄ dsó₃ le₃chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús.

27 Juɨn₅ lɨn₃ bá₄ dsa₂ juɨg₂ i₃lén₂ 'ein₂₃, dsa₂ mɨ́₂ në́₃ i₃lén₂ quɨ'₂-'o₂₃ 'lia'₂ dsɨ́₅ quɨ'₂-'óin'₂ Jesús.

28 Jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂ mɨ́₂ chan₂ Jerusalén, 'a₃ ma₃'au₂ 'nia'₂ o₄quió₃ jniá₂. 'O₄ bá₄ 'nia'₂ o₄quiáng'₂ guiong'₅₄, o₄quió'₄ chi'₂-guein₂ quiáng'₂ në́₃. 29 Ia₁ já₅ jmɨg₄ jë₁juá'₂ dsa₂: “'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂tsá₃ lé₂ cán₂ guein₂; 'e₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ guein₂ ca₂'í₃ të₂dsɨ́₅, on₃ guë'₂ dsi'₅₄ quió'₅ ca₂guén'₃ guein₂ në́₃.” 30 Jmɨg₄ jaun₂ jme₃lióg₃ dsa₂ tsɨ́'₃ nɨ₁má'₂: “Lá'₃ ne₄ quián₂ jnia'₅₄”, juá'₂ në́₃ tsɨ́'₃ dsɨ₂con'₂: “'Mog₅₄ jnia'₅₄.” 31 Ia₁ chi₂jua'₂ le₂la₂ jmo₅ dsa₂ jmái'₂ i₂tsá₃ ca₂tɨ́n₂ gue₃ uɨg₅, ¿'ë₂ guë́₄ bá₄ dsɨ₃nɨ́₂ i₂ca₂tɨ́n₂ dsón'₂?†

32 Ján₃ bá₄ jme₁le₁jŋiai₂₃ guë́₄ on₃ dsa₂ i₂le₂cán'₄ dso₄, a₂jme₂dsiog₂₃ co₂lë₅ quian'₅₄ Jesús.

33 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁të́'₂ dsa₂ Dsɨ₂con'₂ Nɨ₁mu₅ Mɨ₂dsi₄ 'Lag₄,‡ ja₁jaun₂ ca₂tion₃ cróg₄ quian'₅₄ le₃on₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ 'éi₂, jan₂ të₂le₃ gu₂ ne₁, jan₂ guë'₂ të₂le₃ gu₂ jen₅.

34 [Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tia₅₄, 'én₃ dsáu₁, ia₁ tsá₃ ŋi₅ a₂jmo₂₃.]§

Jaun₂ ca₂co₃ dsɨ₂'lióg₂ ca₂tóin'₂ ca₂jmo₃ le₁dso'₅₄ nɨ₁tsɨn'₅₄ Jesús.*

35 Jaun₂ jme₁tión₂ dsa₂ juɨg₂ cau₅, jág₅. Dsɨ₂tan₅₄ në́₃ jme₁tión₂, qui₂co₂jmóg'₂ burlas, ca₂juá'₂:

―Qui₂ma₂lióin₂ i₂sián'₂; në₃ në́₃, juɨ₁lioin₅₄ 'ŋiog₅ chi₂jua'₂ dsɨ₂jó'₃ lɨ́in₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ rë₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄.

36 Dsɨ₂'lióg₂ në́₃ ca₂jmóg'₂ burlas ca₂jme₃quiáin₃ ca₂jén'₃ vino jen'₂, 37 ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ lɨ́ng'₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos, lion₄ 'ŋiag'₂.

38 Jaun₂ ca₂tióng₃ dsa₂ letras dsi₄ cróg₄ tio'₅₄ 'nɨ₅ né₃ jág₁ jmei₅: griego, latín, hebreo në́₃, co₂'nió'₄ a₂juá'₂: “RAG₅₄ QUIÁN₅ DSA₂ JUDÍOS BÁ₄ LA₂.”

39 Jan₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄ i₂jme₁rë₂ton₅ cau₅ quió'₅ ca₂të₂ca₂'o'₂, ca₂juá'₂:

―¿On₁ 'ne₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄? Ma₂në₃ lion₄ 'ŋiag'₂, jaun₂ lo'₅₄ jnia'₅₄ në́₃.

40 La₁ ca₂jí₂ bá₄ rɨin'₅₄ ca₂juá'₂:

―¿'En₁ jmá'₃ tsá₃ gan'₃ 'ne₂ Diú₄? Jua'₂ uɨg₅ le₂në₅ bá₄ guei'₂ ján₃. 41 La₁ jniog₄ a₂ca₂tág₂ dsón'₂ guei₂ uɨg₅ la₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ma₂jmó₁; la₁ dsa₂ la₂ në́₃, 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ rɨin₂.

42 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jesús, juɨ₁dsiog'₂ bá₄ 'au'₂ jniá₂, jë₁ma₂dsiáng'₃ ja₁gong'₂.

43 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂, jmɨg₄ në₃ të₃tsɨng'₅₄ quian'₅₄ jniá₂ Ja₁jlá'₁.†

Ca₂jon₃ Jesús

(Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Juan 19:28-30)

44 Con'₂ dsi₃ní'₃,‡ të₁tsɨ'₅₄ qui₁né'₃ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅§ le₃ca₂'láu₂.

45 'Iog₂ co₂dsia₅ ca₂rë₃liá'₃; tsɨ₁'mɨ'₂ cortina a₂jme₁'ei₅ dsi₂néi₂ guá'₅ templo, co₂dsia₅ ca₂chen₃ ca₂lë₃ tɨn₃ dso'₅₄ jo₂.

46 Hora jaun₂, ca₂guió'₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―¡Tia₅₄ quiáng₃, o₄gog'₂ 'ne₂ dsia₅₄ jme₂dsí₂ quió₃!

Caun₂ jaun₂ bá₄ a₂ca₂juá'₂ guë́₄, co₂tan₅₄ ca₂join₃.

47 Jme₁ca₂jág₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ tsá₃ 'e₂ jme₁rɨn₂ dsa₂ la₂.

48 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ i₂ca₂jág₃ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂i₃lein₃ quein₂₃ dsɨ́₅.*

49 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁cuɨn₅ Jesús quian'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₁ma₂quiong'₅₄ të₂ Galilea, jme₁tióin₂ uɨ́ng₂ jág₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅.

Ca₂'on₃ Jesús

(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Juan 19:38-42)

50 La₁ ca₂lë₃ në́₃, jan₂ dsa₂ i₂chen₂ José, i₂jme₁quen'₅₄ lɨ́in₅ ta₁ jɨn₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅, jme₁lɨ́in₄ dsa₂ dsen₃ i₂'ua₁ dsɨ́₅. 51 Së́₄ 'éi₂ në́₃, i₂chan₂ juɨg₂ Arimatea ja₁tén₄ Judea, tsá₃ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ lia'₂ niog₅ ca₂jmo₃ dsɨ₂tan₅₄ rɨin'₅₄, ia₁ jme₁chi₁jŋia₂₃ le₃gon₂ Diú₄.

52 Jaun₂ ca₂ŋei₅₄ në́₃ i₁mɨ₂ jág₁ ne₄ Pilato a₂dsɨ₃sioin₅₄ 'lag₄ Jesús cróg₄ a₂dsɨ₃'ó₃.

53 Jme₁ca₂sió₂, ca₂lio₃ caun₂ 'mɨ'₂ tióg₃. Jaun₂ ca₂i₁quio₂₃ 'ŋió'₃ tau₂ 'ŋio₅ a₂jme₁ma₂lë́₅ ca₂jmo₃ dsa₂ dsɨ́₅ nɨ₁'lau₂, ja₁tsá₃ 'ein₂ 'lag₄ ma₂'í₅.

54 Ia₁ jmɨg₄ jaun₂ tion'₅₄ dsa₂ jmo₂₃ co₂jŋia₅₄ a₂'nió'₅ quió'₅ jmɨg₄ sa₅₄ a₂jë₁ca₂jnia₃ jaun₂.

55 La₁ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂ja₂lén₂ quian'₅₄ Jesús të₂ Galilea, ca₂o₃léin₂ ca₂jág₃ 'a₂ lia'₂ ca₂quion₅ dsa₂ 'lag₄ né'₃ táu₂.

56 Jme₁ca₂dsi₃lein₃ quió'₅, ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ quian'₅₄ guë́₄ ma₁'au₂ në́₃, a₂dsɨ₃tsɨin₅₄ Jesús.

Jme₁ca₂jnia₃ sa₅₄ jaun₂, ca₂tiáin'₂ ca₂jŋia₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃.

24

Ca₂jen'₅₄ táng₃ Jesús

(Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Juan 20:1-10)

1 Jë₁le₂'uɨg₅₄ jmɨg₄ semana, ca₂i₃lén₂ táng₃ dsa₂ mɨ́₂ të₂ o₃'iog₂ lɨn₃, i₁jag₅₄ tau₂ 'ŋio₅ le₁quian₅ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ a₂jme₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ quió'₅; [lë́₂ bá₄ guë́₄ dsa₂ mɨ́₂ sián'₂ i₂ca₂jme₃quiong'₅₄].* 2 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁jaun₂, jua'₂ cau₅ bá₄ ma₂i₂mu₃ nɨ₁cang₁ a₂jme₁rë₂jnɨ₅ tau₂ 'ŋio₅. 3 Jaun₂ ca₂i₃toin'₅₄, la₁ tsá₃ ma₃nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄ [Te₁gui'₅₄ Jesús]† ca₂dsó'₂ ja₁jaun₂. 4 [Jaun₂ ca₂lë₃],‡ të₃ tióin₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ jaun₂, tsá₃ a₂ŋi₅ jmo₃, jme₁ca₂jɨ́in₂ on₃ dsa₂ i₂qui'₂ tsɨn'₅₄ tág₅, tión₂ cau₅ quió'₅.

5 Të₃ ma₂gó'₅ jaun₂, ca₂'ɨin₃ ne₅₄ të₂ 'uë₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―¿'E₂ lë₃ 'na'₂ 'nia'₂ jan₂ i₂jén'₃ jɨn₄ 'lag₄? 6 Tsá₃ 'éi₂ chan₂ ja₁lá₃. Ma₂ca₂jein'₅₄ bá₄. Juɨ₁dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂ca₂juá'₂ lia'₂ con'₂ jme₁ŋɨ₂₃ Galilea, 7 jme₁ca₂juá'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jáng'₂ dsa₂ o₄gú₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄, a₂tion₃ dsa₂ cróg₄, la₁ a₂'nɨ₅ jmɨg₄ jaun₂ jein'₅₄ táng₃.

8 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ 'io₅₄ jág₁ jaun₂ quió'₅ Jesús. 9 Jme₁dsi₃lein₃ jaun₂, ca₂dsia₃ ca₂tsɨ́'₃ ta₁guia₃-ján₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂jme₁lë́₂ guë́₄, ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ në́₃. 10 Dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₁quion₂ jág₁ në₅ ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂: María i₂chan₂ Magdala, Juana, María chog₅₄ Jacobo, quiain'₅₄ guë́₄ dsa₂ mɨ́₂ sián'₂.

11 La₁ jme₁ca₂nág₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₁ në₅, a₂lë₁të₂'ɨ₅ bá₄ 'io₅₄ 'éi₂, lɨ́in₂, jaun₂ tsá₃ ca₂rë₃'éin₂.

12 La₁ Pe₄ në́₃, ca₂o₃'ɨ́in₃ ŋó₃ co₂chi'₅₄ ca₂i₁jag₅₄ dsi₂néi₂ tau₂ 'ŋio₅. Jaun₂ jmá'₃ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃ bá₄ ca₂jág₃ niog₅. Ca₂ŋái'₃ bá₄ táng₃ jaun₂ në́₃, dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ 'e₂ ca₂lë₃.

A₂ca₂lë₃ dsi₂juɨ₅ ja₁ŋó₄ juɨg₂ Emaús

(Marcos 16:12-13)

13 Jmɨg₄ jaun₂ dé₄, on₃ dsa₂ 'éi₂ tioin'₅₄ juɨ₅ i₃léin₂ juɨ₅ juɨg₂ ja₁të́'₂ dsa₂ Emaús, a₂niog₅ con'₂ guia₃-cáun₃ kilómetros ja₁niog₅ Jerusalén. 14 Jaun₂ dé₄ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄ i₃léin₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ ca₂lë₃. 15 Të₃ dsia₂₃ i₃léin₂ jaun₂, ca₂jme₃quián₃ Jesús ŋó₃ quiong'₅₄. 16 La₁ juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ jág₂ i₃léin₂, cha₂ a₂jmo₅ a₂tsá₃ rë₂cuɨg₂₃ 'ein₂ 'éi₂.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'E₂ bá₄ jág₁ dsia'₂ 'nia'₂ ja₂nóg'₅?

Jaun₂ ca₂nau₂ ca₂tiá₂ tei₄, le₁'ág₄ 'lia'₂ dsɨ́₅ bá₄. 18 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jan₂ i₂chen₂ Cleofas:

―¿On₁ bá₄ jan'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂lia'₂ të₁tsɨn'₅₄ guan₅ Jerusalén, jaun₂ tsá₃ ŋi'₅₄ 'e₂ niog₅ ca₂lë₃ dsióg₂-jo₃ në₅?

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ ca₂lë₃ guë'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃:

―A₂ca₂lë₃ quian'₅₄ Jesús i₂chan₂ Nazaret, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, i₂'uan'₂ të₂le₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ ca₂jmo₃, i₂'uan'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ca₂jme₃tag₂₃, lia'₂ le₃ne₄ Diú₄ lia'₂ le₃ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃; 20 'a₂ lia'₂ ca₂jáng'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₂ jnia'₅₄, ca₂dsi₂ 'éi'₃ ca₂jŋag'₃ tioin'₅₄, ca₂tion₃ cróg₄. 21 Jnia'₅₄ jme₁'ɨ́n₂ dsɨ₅ chong₂, a₂lág₂ jnia'₅₄ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂jme₁lión₂ juɨg₂ Israel. La₁ në₃ në́₃, ma₂'nɨ₅ jmɨg₄ ca₂lë₃ le₂në₅. 22 I₂lɨn₅₄ dsa₂ mɨ́₂ i₂tion'₅₄ jë₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂në₂quiong₃ jnia'₅₄ juë́'₅, ia₁ ma₃i₁jag₅₄ të₂ o₃'iog₂ ma₂'mɨ́g₂ tau₂ 'ŋio₅, juá'₂. 23 Tsá₃ nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄ dsó'₅. A₂jaun₂ bá₄ dsia₂₃ o₃lein₃ a₂në₂jme₃jnia₅ ángeles ne₅₄, a₂në₂juá'₂ i₂chan₂ bá₄ 'éi₂. 24 Jaun₂ në́₃, ma₂i₁len₅₄ i₂lɨn₅₄ rɨn'₅₄ jnia'₅₄ ma₂i₁jag₅₄ tau₂ 'ŋio₅. Jua'₂ dsón'₂ bá₄ dsau₅ con'₂ lë́₅ jág₁ jmóg'₅ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂, la₁ 'éi₂ guë'₂ në́₃ tsá₃ në₂jɨ́in₂, juá'₂.

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¡'En₁ jmá'₃ tsá₃ 'e₂ ca₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂! ¿Lɨ́g'₂ bá₄ le₃'én'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄? 26 Ia₁ ¿on₁ le₂jaun₂ 'i₄ 'éi'₃ ca₂tɨ́n₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, dsɨ₃ŋɨ́i₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ de'₂ jŋiá₅, jaun₂ guë́₄ dsiáin'₄ ja₁le₃juɨin'₂ táng₃?

27 Jaun₂ qui₂ca₂juá'₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄; ca₂jme₃lióg₃ de'₂ jŋiá₅ ja₁juá'₂ ne₄ si₂ quió'₅ Moisés, ŋó₃ ca₂'ë₃ le₂tan₅₄ si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, ja₁juá'₂ 'ɨin₂₃ 'éi₂ 'ŋiog₅.

28 Jaun₂ ja₂quián₃ dsi₁léin₂ juɨg₂ pí'₁ ja₁tioin'₅₄ juɨ₅ dsi₁léin₂. La₁ dsa₂ 'éi₂ con'₂ jme₁ma₂ŋó₅ co₂dsau₅ bá₄ ca₂jmo₃.

29 La₁ i₂on₃ 'éi₂ në́₃ ca₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ a₂jŋia₃, ca₂juá'₂:

―Në₃ o₁jŋia₁ quian'₅₄ jnia'₅₄, ia₁ ca₂rɨn₂ bá₄ 'iog₂, ca₂'láu₂ ca₂nei₂ bá₄ la₂.

Jaun₂ ca₂'í₃ dsi₂néi₂ ja₁jŋia₃ quian'₅₄ 'éi₂.

30 Jaun₂ ca₂lë₃, jme₁ma₂guá₅ ne₄ mesa quian'₅₄ 'éi₂, ca₂can₃ i₁ŋí'₄, ca₂jme₃jŋiói₃, jaun₂ guë́₄ ca₂'niai₃ ca₂cuë́'₃ le₃on₃ i₂quiain'₅₄.

31 Të₃jë₄ jaun₂ në₂jag₄ a₂jaun₂ guë́₄ ca₂niá₃ jme₁ne₁₂ lɨ́in₂, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃cuɨg₂₃. La₁ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂i₃cóin'₅ të₃ ne₅₄.

32 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsia₃ jág₁ guioin₅₄:

―Dsón'₂ bá₄ lia'₂ tio'₅₄ juɨ₅ ja₂náu₅, ca₂lë₃ dsɨ₅ néi₁ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ në₂juá'₂ në₂jme₃ŋɨ́i'₂ dsɨ₅ jniog₄ a₂juá'₂ Si₂.

33 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂tóin'₂ táng₃ juɨ₅ ja₂lein₃ Jerusalén. Jme₁o₃lein₃ jaun₂, tion'₅₄ ta₁guia₃-ján₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂lë́₂ guë́₄, le₁ŋɨi'₂ quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ sián'₂. 34 Jaun₂ juá'₂ 'éi₂ tioin'₅₄:

―Të₃dsón'₂ bá₄ ma₂ca₂jen'₅₄ Te₁gui'₅₄. Ia₁ ma₂në₂jme₃jniai₂₃ ne₄ Si₂mu₅₄.

35 Jaun₂ guë́₄ ca₂jmóg'₃ táng₃ i₂on₃ 'éi₂ jág₁ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ le₂'i₄ juɨ₅, 'a₂ lia'₂ ca₂rë₃cuɨg₂₃ con'₂ jme₁ca₂'niai₃ i₁ŋí'₄.

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús jë₄ quió'₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂

(Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Juan 20:19-23)

36 Të₃ tioin'₅₄ dsia₂₃ jág₁ jaun₂, jme₁ca₂jme₃jnia₅ Jesús ca₂nau₂ jë₄ quió'₅.§

37 Ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ tioin'₅₄, lɨ́in₂ jan₂ jme₂dsí₂ bá₄ 'éi₂ ŋɨ₅.

38 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ lë₃ tion'₅₄ 'nia'₂ chí'₅ go₂'i₃? ¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ 'lióng₂ a₂'náu'₂ 'nia'₂ 'au'₂? 39 La₂ jag₄ 'nia'₂ o₄gu₃ o₄tag₃. Jniá₂ bá₄ la₂. I₂nó'₅ 'nia'₂ i₂nɨ́g'₃ quió₃ i₂jag₄ 'nia'₂. Jan₂ jme₂dsí₂, on₃jua'₅₄ i₂ton₅ ŋɨ́₅ on₃ i₂'en₅₄ mu₅, juɨ₁lia'₂ jág'₂ 'nia'₂ lɨ́n₅ jniá₂.

40 Të₃ juá'₂ le₂në₅, qui₂ca₂'ë₃ o₄gú₃ o₄tag₁₂ në́₃.

41 Të₃ tioin'₅₄ jaun₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ tsá₃ 'éin₂ o₄quió'₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'io'₂ jén'₅, jme₁ca₂juá'₂ Jesús:

―¿Cha₁ a₂le₃que₅₄ ca₂la₂ ja₁lá₃?

42 Jaun₂ ca₂o₃can₅ ca₂'nau₅₄ quió'₅ i₁ju₁ cuɨ₂ ne₄ si₂, [quian'₅₄ guë'₂ ca₂jne₄ nɨ₁tá'₅ cuɨng₅].*

43 Jaun₂ ca₂gue₃ ca₂guë́'₃ guá₅ të₃ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃.

44 Jaun₂ ca₂juá'₂ në́₃:

―Ma₁ ca₂juá'₃ jniá₂ le₂jŋiá₅ lia'₂ con'₂ jme₁ŋɨ₂₃ jɨn'₄ 'nia'₂, a₂tion₅₄ le₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ tio'₅₄ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, ne₄ Si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, ne₄ Salmos në́₃, ja₁'ag₂₃ jniá₂.

45 Jaun₂ guë́₄ ca₂jme₃ŋɨ́i'₂ dsɨ́₅ 'éi₂ a₂juá'₂ Si₂, 46 jaun₂ ca₂juá'₂:

―Le₂në₅ bá₄ tio'₅₄ ne₄ Si₂: a₂tion₅₄ bá₄ dsɨ₃ŋɨ́₂ uɨg₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, la₁ jein'₅₄ bá₄ táng₃ a₂'nɨ₅ jmɨg₄; 47 a₂tion₅₄ dsɨ₃'ag₅ jág₁ në́₃, a₂'nió'₅ qui₂dsɨ₃quén'₅ dsɨ́₅ dsa₂ ia₁jaun₂ bá₄ lé₂ le₃'én₂ dsáu₁. Jág₁ në₅ dsó₃ qui₂rë₂'ë́₂ o₄quió₃, ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃, la₁ Jerusalén de'₂ jŋiá₅ ja₁le₃lióg₃. 48 'Nia'₂ në́₃ i₂qui₂ca₂të́₂ ne'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ ca₂lë₃, qui₂o₁jang'₄ 'nia'₂ jág₁ dsau₅. 49 Jaun₂ në́₃, tsɨn₅₄ jniá₂ i₂ma₂lë́₅ jág₁ chen₃ Ŋe'₃. La₁ jŋia₄ guë́₄ 'nia'₂ juɨg₂ la₂, ca₂lia'₂ ca₂lë₃ le₁lɨn'₄ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂sió₃ guei'₅₄.

Ca₂uɨ́g₂ Jesús guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

(Marcos 16:19-20)

50 Jaun₂ ca₂jŋiai₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ të₂ juɨg₂ Betania, jaun₂ ca₂cho₃ gu₂ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ca₂jme₃gu'₅₄. 51 Ca₂lë₃ në́₃, të₃jë₄ jme₂gu'₅₄ jaun₂, ca₂i₃uɨ́in₂.†

52 'Éi₂ në́₃, ja₂lein₃ bá₄ táng₃ Jerusalén, jmo₂₃ 'io'₂ 'ŋio₅ lɨn₃, 53 le₃ó₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁ŋɨi'₂ i₁dsi₅ guá'₅ jme₂juɨin'₂ Diú₄.

Co₂në₅.

* 1:3 o₃, “'ne₂ i₂'nióg'₃ Diú₄.”

† 1:28 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “Ma₂jme₂gu'₅₄ Diú₄ jme₂gon'₅₄ 'ne₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ́₂.”

‡ 1:35 o₃, “Jaun₂ në́₃, guein₂ i₂le₃chan₂ 'éi₂ quiong₃ dsa₂ guein₂ jŋió₅.”

* 2:21 Lia'₂ chen₂ Jesús (hebreo: Yeshua) jein₅ jág₁ “Lió₂ bá₄ Te₁gui'₅₄.”

† 2:23 Éxodo 13:2.

‡ 2:24 Levítico 5:11; 12:8.

§ 2:37 o₃, “Ma₂'ein₅₄ quén'₂ ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ quén₂ (84) ŋi₂.”

* 3:6 Isaías 40:3-5.

† 3:7 lit. “tióg₂ Juan₅₄ jmɨg₂.”

‡ 3:19 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Felipe rɨin'₅₄.”

§ 3:21 lit. “tiáin₂.”

* 3:22 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃”, a₂chi₁ton₅ táng₃ “jmɨg₄ në₃ ca₂lɨng₃ ŋéi'₅.”

* 4:4 Deuteronomio 8:3.

† 4:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “a₂'nió'₅ le₂chain₂ nag₃ jág₁ quió'₅ Diú₄ në́₃.”

‡ 4:8 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ le₂la₂ ján₃: “Jŋiag'₃ cau₅ quió₃ 'ne₂ Satanás, ia₁ ne₄ Si₂.”

§ 4:8 Deuteronomio 6:13.

* 4:11 Salmo 91:11-12.

† 4:12 Deuteronomio 6:16.

‡ 4:19 Isaías 61:1-2.

§ 4:23 quio₃: Jág₁ quió'₅ dsa₂ Jen'₅₄, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ a₂ca₂quiog₂ dsa₂ can'₅₄, a₂dsia₅ dsa₂.

* 4:26 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Reyes 17:7-24.

† 4:27 Na'amán: 'Í₂ 2 Reyes 5.

‡ 4:34 o₃, “i₂chan₂ Nazaret.”

§ 4:44 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Galilea.”

* 5:1 Ján₃ bá₄ chei₂ “Jmɨ₁ŋí'₄ Galilea.”

† 5:14 'Í₂ Levítico 14.

* 6:13 griego: apóstolous (dsa₂ i₂chen₄).

† 6:15 o₃, Santiago.

‡ 6:15 griego: Celotes, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂nau₂ quen₅; jan₂ i₂'nio₃ táun₂ 'uë₃ 'éi'₃ quió'₅ Roma. Jma₃quén₅ ca₂quioin₃ le₃on₃ Si₂mu₅₄ 'éi₂, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ mei'₂ tsá₃ ca₂ne₅₄ a₂chein₂.

§ 6:16 o₃, Judas i₂chan₂ Cariot; o₃ Judas i₂të₂jɨ́n₁.

* 7:27 Malaquías 3:1.

* 8:2 o₃, “i₂chan₂ Magdala.”

† 8:10 Isaías 6:9.

‡ 8:26 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Gadara”; a₂siá'₂ guë'₂ në́₃, juá'₂: “Gergesa”; ján₃ bá₄ le₂në₅

§ 8:30 griego: legión.

* 8:43 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “Jme₁ma₂'éin₂ ca₂le₃jë́₃ cu₄ a₂jme₁cha₂ quió'₅ quian'₅₄ të₅mɨ́₅.”

† 8:45 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “Pe₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄.”

‡ 8:51 o₃, Santiago.

* 9:7 griego: tetrarca (i₂gon₂ jmo₅ 'éi'₃ 'uë₃ Galilea).

† 9:23 lit. “juɨ₁quian₅₄ cróg₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄.”

‡ 9:54 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ Elías.”

§ 9:55 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “ca₂juá'₂: ―Tsá₃ len'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ 'ein₂ jme₂dsí₂ ca₂jo₃ 'nia'₂. Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ já₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂'éin₂ dsa₂, të₂le₃ a₂lió₂ bá₄.”

* 9:59 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ jág₁ “Te₁gui'₅₄.”

* 10:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ “'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-tɨ́n₂ (72) dsa₂ sián'₂.”

† 10:15 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

‡ 10:17 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ “ta₁'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-tɨ́n₂ (72).”

§ 10:18 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 14:12-15; Apocalipsis 9:1; 12:9.

* 10:22 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “jaun₂ ca₂jén'₃ Jesús, ca₂juá'₂.”

† 10:27 Deuteronomio 6:5.

‡ 10:27 Levítico 19:18.

* 11:2 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “'ne₂ i₂ŋéi'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”

† 11:2 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “juɨ₁le₅₄ bá₄ 'éi'₃ quiáng'₂, juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, juɨ₁lia'₂ lë́₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”

‡ 11:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “të₂le₃ lio₄ bá₄ o₄gú₃ i₂së₃dsen₃.”

§ 11:26 'Nio'₂ ja₁ton₅ 2 Pedro 2:20.

* 11:33 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “on₃ guë'₂ né'₃ tsɨ₁gu₅.”

† 11:44 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ ján₃: “'nia'₂ të₅juá'₅, 'nia'₂ dsa₂ fariseos në́₃ a₂lë₁jmo'₂ góg'₂ a₂o₁ne₁.

* 12:1 lit. “levadura quió'₅ dsa₂ fariseos.”

† 12:3 lit. “a₂táun₂ dsa₂ jág₁ tióin₂ guei'₅₄ 'né₅ bá₄ a₂jaun₂.”

‡ 12:25 o₃, “I₂'ein₂ 'nia'₂ i₂lé₂ le₃jmo₃ a₂dsɨ₃cóin₃ guë́₄ caun₂ lë₂.”

* 13:19 mostaza: On₃jua'₅₄ mɨ₁jáng'₅ a₂cuɨ́'₅ dsa₂ go₄ jniog₄; caun₂ nɨ₁'ma₂ dsón'₂ bá₄ jaun₂ a₂chei₂ Brassica nigra.

† 13:21 griego: sata, (caun₂ tio'₅₄ 'éi'₃ 'ma₂ jaun₂ 'éi₄ con'₂ 22 litros.)

‡ 13:32 lit. “dsɨ₂güɨ₅”, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, dsa₂ i₂'io₅ mai₅₄.

* 14:5 Cha₂ a₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂juá'₂: “dsɨ₃dsen₅ bú'₄ quián₅.”

† 14:15 lit. “guë́'₃ i₁ŋí'₄.”

‡ 14:27 lit. “tsá₃ cán₂ cróg₄ quió'₅.”

* 15:8 griego: dracma (co₂'nió'₄ 'lian'₅₄ dsa₂ co₂jmɨg₄ ta₁).

† 15:21 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ le₂la₂ ján₃: “La₁ jag₄ jniá₂ lia'₂ ja₁jɨng'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂tion₄ quiáng'₂ bá₄.”

* 16:6 lit. “caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ batous”, (caun₂ 'éi'₃ a₂jme₁'io₅ dsa₂, a₂'a₄ con'₂ 37 litros le₂caun₂).

† 16:7 lit. “caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ korous mɨ́g₂ trigo”, (caun₂ 'éi'₃ a₂'éi₄ con'₂ guia₃ 'ma₂ le₂caun₂).

‡ 16:20 Lia'₂ chen₂ Lázaro jein₅ jág₁, dsa₂ i₂jme₂'o₅₄ Diú₄.

§ 16:23 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

* 17:6 mostaza: On₃jua'₅₄ mɨ₁jáng'₅ a₂cuɨ́'₅ dsa₂ go₄ jniog₄; caun₂ nɨ₁'ma₂ dsón'₂ jaun₂ a₂të́'₂ të₅sí₃ Brassica nigra.

† 17:6 sicómoro: mei'₂ tsá₃ nɨ₁'ma₂ Ficus sycomorus. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Amós 7:14.

‡ 17:35 Chog₅₄ si₂ a₂gui'₅₄ guë́₄, tsá₃ chi₁ton₅ versículo 36 a₂juá'₂: “On₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂tion'₅₄ jmo₅ ta₁ ja₁nau₂; jan₂ i₂dsɨ₃lén₃, i₂jan₂ guë'₂ i₂të₃'ŋiá₄.”

* 18:24 A₂lɨn₅₄ chog₅ si₂ juá'₂: “jme₁ca₂jág₃ Jesús chén'₅ dsa₂ 'éi₂ 'lia'₂ dsɨ́₅, ca₂juá'₂:”

* 19:4 sicómoro: mei'₂ tsá₃ nɨ₁'ma₂ Ficus sycomorus. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Amós 7:14.

† 19:13 mina: co₂'nió'₄ 'lian'₅₄ dsa₂ con'₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂ ta₁.

‡ 19:45 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “i₂jme₁ma₂tion'₅₄ 'nag₅, lá₅ ja₁jaun₂.”

§ 19:46 Isaías 56:7.

* 19:46 Jeremías 7:11.

* 20:17 Salmo 118:22.

† 20:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 5:7.

‡ 20:23 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ ján₃: “¿'E₂ lë₃ cáun'₂ táu₂ 'nia'₂ jniá₂?”

§ 20:24 griego: denario.

* 20:30 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ca₂caun₃ táng₃ i₂ca₂të́₂ on₃, la₁ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂join₃, tsá₃ guein₂ ca₂can₃ 'io₅₄.”

† 20:43 Salmo 110:1.

* 21:2 lit. “tɨn₃ ŋí₁ lepta.”

† 21:28 lit. “nau₂ 'nia'₂ chog'₅₄ ne'₅₄.”

‡ 21:32 o₃, “né'₃ a₂dsián₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ raza la₂.”

* 22:14 griego: apóstolous (dsa₂ i₂chen₄).

† 22:19 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “a₂ma₂rë₂jang'₅₄ o₄quián'₂ 'nia'₂. Jmo₄ 'nia'₂ a₂la₂ a₂dsiog'₂ 'au'₂ jniá₂”, on₃ guë'₂ versículo 20.

‡ 22:20 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 24:8.

§ 22:37 Isaías 53:12.

* 22:44 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ versículos 43 quian'₅₄ 44.

† 22:47 Jme₁tɨn₂ quió'₅ dsa₂ judíos a₂chen'₂ jú'₅ rɨin'₅₄ jë₁cuag₃ Diú₄.

‡ 22:62 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ versículo 62.

§ 22:64 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “qui₂ca₂quein₃ dsɨ₂ne₅₄.”

* 22:68 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “on₃ guë'₂ jaun₂ a₂lo'₅₄ 'nia'₂.”

* 23:17 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ versículo 17.

† 23:31 lit. “ia₁ chi₂jua'₂ nɨ₁'ma₂ rë'₂ co₂jmo₅ dsa₂ le₂në₅, ¿'ë₂ guë́₄ bá₄ lé₂ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ quein₂?”

‡ 23:33 ja₁chei₂ “Gólgota” quian'₅₄ arameo; quian'₅₄ latín guë'₂, chei₂ “Calvario.”

§ 23:34 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ jág₁ në₅.

* 23:34 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 22:18.

† 23:43 griego: paradeiso (Paraíso).

‡ 23:44 lit. “hora jŋéi₂.”

§ 23:44 lit. “hora ŋi₃.”

* 23:48 Co₂'nió'₄ a₂jmo₂₃ léi₄ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅.

* 24:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

† 24:3 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

‡ 24:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

§ 24:36 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “co₂tan₅₄ ca₂cuag₃ Diú₄, ca₂juá'₂: ―Siang'₃. Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ tion'₅₄ 'nia'₂.”

* 24:42 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ jág₁ në₅.

† 24:51 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “ca₂ŋái'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”

SAN JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Jág₁ Dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂tó'₂ San Juan₅₄ ne₄ Si₂

1

Jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

1 Lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ jme₁ca₂rë₃lióg₃, jme₁ma₂chan₂ i₂të́'₂ Jág₁; jaun₂ i₂'éi₂ i₂lɨ́n₅ Jág₁ në́₃, jme₁'ein₅₄ quian'₅₄ Diú₄; Diú₄ bá₄ jme₁lɨ́in₄ ján₃. 2 Jaun₂ lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄, 'éi₂ në́₃, jme₁'ein₅₄ quian'₅₄ Diú₄. 3 Të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ bá₄, ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂; ca₂lia'₂ 'i₁caun₂ tsá₃ ca₂rë₃chá₃ jua'₅₄ tsá₃ ca₂jmo₃ 'éi₂.

4 Ja₁con₂ 'éi₂ bá₄ já₅ bí₂ a₂le₃chan₂ dsa₂; bí₂ jaun₂ në́₃, lë́₅ Si₂ a₂tág₅ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 5 Tág₅ Si₂ jaun₂ jë₄ qui₁né'₃, la₁ qui₁né'₃ në́₃, tsá₃ ma₂ca₂tió'₃.

6 Ca₂rë₃chán₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄, i₂chen₂ Juan₅₄. 7 Ca₂guain₃ ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ Si₂, ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dsau₅ a₂jáng'₅ në₅, le₃'én₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.

8 On₃jua'₅₄ Juan₅₄ 'éi₂ i₂jme₁lɨ́n₄ Si₂; jŋia'₅₄ con'₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ bá₄ jme₁lɨ́in₄, juɨ₁lia'₂ le₃quió'₅ Si₂.

9 Jme₁ma₂guán₂ i₂lɨ́n₅ Si₂ të₃dsón'₂, a₂tág₃ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

10 I₂'éi₂ i₂lɨ́n₅ Jág₁ jme₁'ein₅₄ mɨ₂güɨ́g₃; jaun₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂lë₃ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, tsá₃ ca₂rë₃cuɨg₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

11 Guain₃ jɨn₄ dsa₂ go₅₄, la₁ dsa₂ go₅₄ në́₃, tsá₃ ca₂guei₃.

12 La₁ia₁ i₂con'₂ ca₂guei₃, i₂ca₂rë₃'én₂ të₂le₃ quió'₅, dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂cuë́'₃ bí₂ a₂léin₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄.

13 Juɨ₁lia'₂ chi'₂-guein₂ 'éi₂, on₃jua'₅₄ ca₂rë₃cháin₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jmɨ₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ́₅ jan₂ dsa₂ ŋe'₂, ton'₂ ca₂rë₃cháin₃ le₃quió'₅ Diú₄ bá₄.

14 I₂'éi₂ në́₃ i₂lɨ́n₅ Jág₁, ca₂can₃ ŋɨ₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂guá₂ jë₄ quián₂ jniog₄. Jnia'₅₄ në́₃ ma₂ca₂jag₅₄ a₂co₂'né'₅ quió'₅, co₂'nió'₄ a₂co₂'né'₅ quió'₅ jan₂ tan₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, i₂já₅ ja₁con₂ Jmei₂, rë₂rɨn₅ a₂dse₃ dsɨ́₅, a₂rë₂ti'₅₄ në́₃.

15 Ca₂jáng'₃ Juan₅₄ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, ca₂juá'₂ tiá₂:

―I₂la₂ bá₄ 'éi₂ i₂'ɨ́n₅ jniá₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂juá'₃: “I₂já₅ cang₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, dsein₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, ia₁ jme₁ma₂chain₂ jŋiá₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂.”

16 Ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ ma₂qui₂ma₂guéi₂ a₂tson₂ a₂dse₃ dsɨ́₅ 'éi₂, caun₂ qui₂jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ jniog₄ lia'₂ i₂gú'₃.

17 Ca₂ŋag₂ jniog₄ Si₂ 'Éi'₃ të₂le₃ quian'₅₄ Moisés, la₁ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo bá₄ ca₂já₃ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄, ca₂rë₃ti₃ jág₁ dsau₅ në́₃.

18 Lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂jɨ́n₂ Diú₄ lia'₂ 'i₁cón'₂; la₁ia₁ Ja₁ŋi'₅₄ i₂jan₂ tan₅₄ 'éi₂ quiáin₅, i₂'en₅₄ ja₁con₂ Jmei₂, i₂'éi₂ bá₄ ma₂jmo₃ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄.

Jáng'₅ jág₁ dsau₅ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, juɨ₁lia'₂ i₂'ein₂ 'éi₂ Jesucristo

(Mateo 3:11-12; Marcos 1:7-8; Lucas 3:15-17)

19 Jaun₂ le₂la₂ jág₁ a₂ca₂jáng'₃ Juan₅₄ jme₁ca₂chen₃ dsa₂ can'₅₄ quián₅ dsa₂ judíos i₂tion'₅₄ Jerusalén ca₂chein₃ jme₂dsa₂ quiain'₅₄ levitas ne₄ Juan₅₄, a₂i₁ŋag₁₂ i₂'ein₂ 'éi₂.

20 'Éi₂ në́₃ ca₂jmo₃ jág₁ lia'₂ rë₂jiá₃, ca₂juá'₂:

―On₃jua'₅₄ jniá₂ lɨ́ng₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―¿'Ein₂ 'ne₂ jaun₂? ¿'Ne₂ lɨ́ng'₅ Elías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄?

Jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄:

―On₃jua'₅₄ 'éi₂ jniá₂.

Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―¿On₃ bá₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ i₂'ë́₂ jág₁ 'éi₂, i₂lë́₅ jág₁ jiá₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Juan₅₄:

―Jan₂'ón₄.

22 Jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ Juan₅₄:

―¿'Ein₂ lɨ́n'₅ 'ne₂, jaun₂ në́₃? Jua'₅₄, ia₁jaun₂ dsɨ₁con₁ jnia'₅₄ jág₁ dsau₅ ne₄ dsa₂ i₂ca₂chei₃. ¿'Ein₂ juá'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅?

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Juan₅₄:

―Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₂'éi₂ i₂juá'₂ jág₁ tiá₂ caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ i₁juá'₄: “Nia₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄.”*

24 Dsa₂ i₂i₁len₅₄ i₁dsia₂ jág₁ quian'₅₄ Juan₅₄, dsa₂ i₂chen₄ quián₅ dsa₂ fariseos bá₄ 'éi₂, 25 jaun₂ ca₂ŋag₃ ca₂ŋɨ́i'₃ táng₃ Juan₅₄:

―Chi₂jua'₂ on₃jua'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, on₃ guë'₂ Elías, on₃ guë'₂ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ në́₃, ¿'e₂ ta₁ 'eng'₅₄ tsóng'₅ dsa₂ jmɨg₂?†

26 Jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄:

―Jniá₂ tiáng₅ dsa₂ jmɨg₂; la₁ia₁ jɨn₄ 'nia'₂ chan₂ jan₂ i₂tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂. 27 Já₅ jan₂ cang₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, on₃jua'₅₄ 'ein₂ lɨ́n₅ jniá₂ jua'₅₄ ca₂tɨ́ng₂ tsɨ'₅₄ lau₂ ton₅ tag₅₄.

28 Ca₂le₃jë́₃ a₂la₂ ca₂lë₃ caun₂ ja₁chei₂ Betania,‡ a₂niog₅ të₂le₃ ja₁'ia₂ 'iog₂ të₂le₃ quióng₄ Cuá₃ Jordán, ja₁jme₁'en₅₄ Juan₅₄ choin₂₃ dsa₂ jmɨg₂.§

Jesús i₂lɨ́n₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ quián₅ Diú₄

29 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂jɨ́n₂ Juan₅₄ Jesús a₂já₅ ja₂quiáin₃ ja₁chéin'₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jag₄ 'nia'₂, i₂në₅ bá₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ quián₅ Diú₄, i₂jŋiá'₂ dsáu₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 30 I₂në₅ bá₄ 'éi₂ i₂'ɨ́n₅ jniá₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂juá'₃: “I₂já₅ cang₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, dsein₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, ia₁ jme₁ma₂chain₂ jŋiá₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂.” 31 Lia'₂ jŋia'₅₄ 'ŋió₃, tsá₃ jme₁guion₅₄ 'ein₂ 'éi₂; la₁ia₁ chóng₅ dsa₂ jmɨg₂ ma₂guio₃,* ia₁jaun₂ le₃cuɨg₅ dsa₂ juɨg₂ Israel 'ein₂ 'éi₂.

32 Ján₃ bá₄ ca₂jáng'₃ Juan₅₄ jág₁ dsau₅ la₂, ca₂juá'₂:

―Ca₂jɨn₄ jniá₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ca₂sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ i₂jniá₂ lia'₂ jniá₂ jan₂ i₁ju₂, ca₂të₁gua₁ ne₄ quió'₅ 'éi₂. 33 Tsá₃ jme₁ma₂guion₄ bá₄ guë́₄ jniá₂ i₂'ein₂ 'éi₂; la₁ia₁ i₂ca₂chei₃ jniá₂ a₂chóng₄ dsa₂ jmɨg₂,† ca₂tság₃ jniá₂: “Jë₁ma₂ca₂jɨng'₅₄ Jme₂dsí₂ sióin₅ ne₄ quió'₅ jan₂ dsa₂ ŋe'₂, i₂'éi₂ bá₄ qui₃tián₂ dsa₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.” 34 Ma₂ca₂jɨin₅₄ bá₄ jniá₂, jaun₂ jáng'₅ jniá₂ jág₁ dsau₅, a₂lɨ́n₅ 'éi₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

I₂le₂'uɨg₅₄ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ quián₅ Jesús

35 Jme₁jnia₃ jaun₂, jme₁'en₅₄ táng₃ Juan₅₄ ja₁jaun₂ quian'₅₄ guë́₄ on₃ dsa₂ i₂i₂nio₄ quiain'₅₄.

36 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ Juan₅₄ ca₂ŋɨ₅ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jag₄ 'nia'₂, i₂në₅ bá₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ quián₅ Diú₄.

37 Jaun₂ ca₂nág₂ le₃on₃ dsa₂ 'éi₂ a₂ca₂juá'₂, jaun₂ i₃léin₂ chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús.

38 Jaun₂ në́₃ ca₂jén'₃ Jesús të₂le₃ ca'₃, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂i₃lén₂ chi₁co'₅₄ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¿'E₂ 'náu'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Rabbí ―co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄: Të₅―, ¿Já'₄ ŋéi'₂ 'ne₂?

39 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―I₂nó'₅ 'nia'₂ i₂jag₄.

Jaun₂ i₃léin₂ i₁jag₅₄ já'₄ guá₅ Jesús, jaun₂ quian'₅₄ 'éi₂ bá₄ ca₂tóin'₂ të₁lia'₂ ca₂'láu₂ jmɨg₄ jaun₂; ia₁ jme₁ma₂ca₂të́₂ con'₂ hora ŋí₁ quén₂ të₂le₃ ca₂'láu₂.‡

40 Jan₂ i₂on₃ 'éi₂ i₂ca₂nág₂ a₂ca₂juá'₂ Juan₅₄, i₂i₃lén₂ chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús, jme₁chen₂ Drë́₄ i₂lɨ́n₅ rɨn'₅₄ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄.

41 Dsɨ₂juɨ₅ né'₃ guë́₄ jaun₂ bá₄ ŋe₄ Drë́₄, i₁'nai'₂ Si₂mu₅₄ rɨin'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Ma₂dsán'₅ jnia'₅₄ Mesías, (co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄).

42 Jaun₂ i₁jŋia₃ Drë́₄, Si₂mu₅₄ rɨin'₅₄ ja₁'en₅₄ Jesús, jaun₂ jme₁ca₂jág₂ Jesús në́₃, ca₂juá'₂:

―'Ne₂ lɨ́ng'₅ Si₂mu₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Jonás. La₁ia₁ le₃cheng'₂ Cefas.

Lia'₂ chen₂ Cefas në₅, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ Pe₄.§

Të́'₂ Jesús Felipe quian'₅₄ Natanael

43 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂lë₃ dsɨ́₅ Jesús dsó₃ 'uë₃ Galilea, jaun₂ ca₂dsáin'₂ Felipe, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Jme₁quiong'₅₄ jniá₂.

44 Felipe 'éi₂ në́₃, jme₁chain₂ juɨg₂ Betsaida, ján₃ bá₄ ja₁jme₁chan₂ Drë́₄ quian'₅₄ Pe₄ në́₃.

45 Fe₂li₄ 'éi₂ në́₃, ŋei₅₄ i₁'niai'₂ Natanael, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Ma₂dsán'₅ jnia'₅₄ dsa₂ 'éi₂ i₂'ɨn₅ Moisés ne₄ Si₂ 'Éi'₃, i₂'ɨn₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃. Jesús bá₄ 'éi₂, ja₁ŋi'₅₄ José, i₂chan₂ juɨg₂ Nazaret.

46 Jaun₂ ca₂juá'₂ Natanael:

―¿Lé₂ le₃o₃'ag₅ caun₂ a₂dse₃ juɨg₂ Nazaret?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Fe₂li₄:

―Ŋia₅ de'₂ i₂jag₄.

47 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ Jesús a₂ma₂ja₂quián₃ Natanael, ca₂juá'₂:

―La₂ dé₄ dsón'₂ já₅ jan₂ dsa₂ israelita të₃dsón'₂, i₂tsá₃ cha₂ mai₅₄ ja₁con₂.

48 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Natanael ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'A₂ lia'₂ cuɨg'₂ jniá₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jniá₂ në₂jɨng₅₄ 'ne₂ jŋiá₅, né'₃ guë́₄ a₂dsɨ₃té₂ Fe₂li₄, lia'₂ con'₂ jme₁ŋéi'₂ né'₃ nɨ₁'ma₂ higuera.

49 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Natanael ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄; 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel.

50 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―¿A₁jaun₂ 'éng'₂ ia₁ në₂juá'₃ a₂në₂jɨn₄ jniá₂ 'ne₂, ŋéi'₂ né'₃ nɨ₁'ma₂ higuera? La₁ia₁ në₃ guë́₄ të₃ ne'₅₄ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂la₂.

51 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jag'₅₄ 'nia'₂ rë₂na₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jɨn'₅₄ 'nia'₂ ángeles quián₅ Diú₄ në́₃, qui₂tsau₂ qui₂tsɨ₂sioin₂ ne₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

2

Ca₂jen'₂ gu₂ dsa₂ jë₄ juɨg₂ Caná juɨg₂ tén₅ Galilea

1 'Nɨ₅ jmɨg₄ cang₂ guë́₄ jaun₂, ca₂nio₃ jmɨg₄ ca₂jen'₂ gu₂ dsa₂ jë₄ juɨg₂ Caná, a₂niog₅ 'uë₃ Galilea. Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ chog₅₄ Jesús në́₃; 2 ján₃ bá₄ ca₂të́'₃ dsa₂ Jesús quiain'₅₄ dsa₂ i₂quiain'₅₄, ja₁jen'₂ gu₂ dsa₂ jaun₂.

3 Jme₁ca₂dsa₃ vino, jaun₂ ca₂juá'₂ chog₅₄ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Tsá₃ ma₃cha₂ vino quió'₅ dsa₂ tioin'₅₄.

4 La₁ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Io₅₄, ¿'e₂ lë₃ juɨg'₂ jniá₂ a₂në₅? Ia₁ tsá₃ ma₂të́₂ guë́₄ hora quió₃.

5 La₁ ca₂juá'₂ chog₅₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ tia'₅:

―Jmo₄ 'nia'₂ chi₂'e₂ juá'₂ i₂në₅.

6 Jme₁tióng₂ ja₁jaun₂ jŋéi₂ tɨ'₂ cang₄, juɨ₁lia'₂ a₂jme₁jmó'₂ dsa₂ judíos ta₁ a₂jme₁qui₂jmo₂₃ le₁jɨ́in₃, con'₂ lë́₅ tag₄ jme₁chí'₄ quió'₅. Lia'₂ caun₂ nɨ₁tɨ'₂ cang₄ jaun₂ 'a₄ con'₂ të₂láu₃-guiá₂, o₃ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ litro jmɨg₂.

7 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂tia'₅:

―Jme₁can'₂ 'nia'₂ nɨ₁tɨ'₂ tióng₂ la₂ quian'₅₄ jmɨg₂.

Ca₂jme₃can'₂ bá₄ guë'₂ dsa₂ lia'₂ ca₂rɨn₅ rë₂ lɨn₃. 8 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Në₃ në́₃, dsen₅₄ ca₂juɨg₄, o₂can₄ ne₄ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ jmɨg₄.

Jaun₂ i₁can₅ dsa₂.

9 Dsa₂ i₂niog₅ ne₄ jmɨg₄ jaun₂, ca₂tí₂ 'o₅₄ jmɨg₂ a₂ca₂lë₃ vino jaun₂, të₃ tsá₃ ŋi₅ a₂já'₄ já₃; jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ i₂ca₂dsen₅ jmɨg₂ bá₄ jme₁ŋi₅. Jaun₂ në́₃ ca₂të₃ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ jmɨg₄, ca₂të́'₃ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂, 10 jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ tɨin₂₃ tia'₃ le₂'uɨg₅₄ vino dse₃, jaun₂ jë₁ma₂le₁'en₅ dsa₂, jaun₂ guë́₄ tia'₃ vino ga₂. La₁ 'ne₂ në́₃ në₂'ma'₅₄ vino dse₃ ca₂të₂ jë₁ca₂tó'₂.

11 Jë₄ juɨg₂ Caná a₂tén₅ 'uë₃ Galilea jaun₂, ca₂jmo₃ Jesús léi₄ juë'₂ le₂'uɨg₅₄. Le₂në₅ ca₂jme₃jniai₂₃ 'ein₂ lɨ́in₅ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅, jaun₂ ca₂rë₃'én₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅.

12 Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂ŋó₃ jë₄ juɨg₂ Capernaum, lia'₂ jma₃quiain'₅₄ chog₅₄, rɨin'₅₄, chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ në́₃; ja₁jaun₂ ca₂tóin'₂ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄.

Ca₂chí₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅

(Mateo 21:12-13; Marcos 11:15-18; Lucas 19:45-46)

13 Jme₁ma₂ja₂quián₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quió'₅ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂uɨ́g₂ Jesús juɨ₅ Jerusalén.

14 Ja₁jaun₂ ca₂dsáin'₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo dsa₂ i₂'nɨ₅ ca₁juɨ₅, i₂'nɨ₅ já'₂ cha'₂, i₂'nɨ₅ i₁ju₂ në́₃, quian'₅₄ dsa₂ i₂qui₂jme₂tsɨ́n₃ cu₄ quió'₅ dsa₂.

15 Jme₁ca₂jág₃ Jesús a₂jaun₂, ca₂jmo₃ caun₂ látigo a₂lë́₅ quian'₅₄ tsɨ₁'nei₅₄, jaun₂ ca₂'uɨ́in'₂ ca₁'né₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tion'₅₄ i₁dsi₅ lia'₂ jma₃quiain'₅₄ já'₂ cha'₂ quiáin₅, ca₁juɨ₅ në́₃. Ca₂jein₃ 'uë₃ cu₄ quió'₅ dsa₂ i₂jme₂tsɨ́n₃ cu₄, qui₂ca₂jéin'₃ nɨ₁mesa në́₃.

16 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂'nɨ₅ i₁ju₂:

―¡'Uë'₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ja₁lá₃! ¡Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ ja₁'ma'₅₄ ja₁quió'₄ Ŋe'₃!

17 Jaun₂ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄, a₂chi₁ton₅ ne₄ Si₂ le₂la₂:

Në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂cóng₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsí'₅ dsɨ₃

o₄quió'₄ dsi₂néi₂ quiáng'₂.*

18 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'E₂ léi₄ le₃'ë́'₂ jnia'₅₄ a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'ne₂ jmó'₂ le₂në₅?

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Én₂ 'nia'₂ guá'₅ la₂, jaun₂ tsɨ'₅₄ táng₃ jniá₂ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄.

20 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ judíos ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₂láu₃-jŋéi₂ ŋi₂ ca₂rë₃'ɨ́n₅ dsa₂ jme₁ca₂chi'₃ guá'₅ la₂. ¿'En₁ jmá'₃ jaun₂, lé₂ le₃jmog'₅₄ tsɨ'₅₄ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄?

21 La₁ia₁ guá'₅ a₂'ë₅ Jesús jaun₂, nɨ₁ŋɨ₄ 'ŋiog₅ bá₄ Jesús 'ë₂₃.

22 Jaun₂ lë₃, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jen'₅₄ Jesús a₂jme₁rë₂'lɨin₅₄, ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ jág₁ jaun₂. Jaun₂ ca₂rë₃'éin₂ jág₁ a₂juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄, quian'₅₄ jág₁ a₂jme₁ca₂juá'₂ Jesús jaun₂.

I₂cuɨn₅ bá₄ Jesús ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂

23 Lia'₂ con'₂ jme₁'en₅₄ Jesús Jerusalén Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, ca₂rë₃'én₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús, jme₁ca₂jág₃ léi₄ a₂ma₂qui₂ma₂jmo₃.

24 La₁ tsá₃ jme₁'én₂ Jesús quió'₅ dsa₂ 'éi₂, ia₁ i₂cuɨin₂₃ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ të₂dsɨ́₅.

25 Tsá₃ 'e₂ ca₂rë₃'nió'₅ quió'₅, jua'₅₄ a₂jáng'₃ dsa₂ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ quió'₅ 'i₁jan₂, ia₁ ma₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús 'e₂ a₂qui₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

3

Jme₂tag₅ Jesús jme₂tɨin₂₃ Nicodemo

1 Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ fariseo i₂jme₁chen₂ Nicodemo, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ dsa₂ judíos.

2 Ŋe₄ 'éi₂ ca₂i₁jɨin₁₂ Jesús të₂le₃ ca₂nei₂, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, ne₄ bá₄ jnia'₅₄ a₂lɨ́n'₅ 'ne₂ jan₂ të₅ i₂chen₄ quián₅ Diú₄, ia₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ léi₄ juë'₂ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ jmo'₂ 'ne₂, jua'₅₄ tsá₃ quiong'₅₄ Diú₄.

3 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ Nicodemo:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂, në₁jua'₂ tsá₃ rë₂chan₂ táng₃ dsa₂, tsá₃ lé₂ le₃jág₃ ja₁gon₂ Diú₄.

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Nicodemo:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃chan₂ táng₃, jan₂ dsa₂ ma₂juɨn'₂? ¿Lé₂ le₃'í₂ táng₃ né'₃ të₂dsɨ́₅ chog₅₄, jaun₂ le₃chain₂ táng₃?

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂, juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ rë₂chan₂ le₃quió'₅ jmɨg₂, quian'₅₄ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂, tsá₃ lé₂ le₃'í₂ ja₁gon₂ Diú₄. 6 Juɨ₁lia'₂ i₂rë₂chan₂ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅, jan₂ dsa₂ nɨ₁ŋɨ́₅ bá₄ 'éi₂; juɨ₁lia'₂ i₂rë₂chan₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂, jan₂ dsa₂ i₂gu₂dsí₂ bá₄ lɨ́n₅ 'éi₂. 7 Tsá₃ juɨ₁dsi₂gó'₃ 'au'₂ 'ne₂ a₂juá'₅ jniá₂: “Tion₅₄ bá₄ le₃chan'₂ 'nia'₂ táng₃.” 8 'Ag₅ dsí₂ juɨ₁'a₂ guë́₃ já'₄ 'nio₃ 'ag₃; nag'₂ bá₄ 'ne₂ mɨ'₅₄ a₂lë́₂, la₁ia₁ tsá₃ ŋi'₅₄ a₂já'₄ já₅, on₃ guë'₂ a₂já'₄ dsó₃. Ján₃ bá₄ le₂në₅ lɨ́n₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂rë₂chan₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂.

9 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ táng₃ Nicodemo:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃lé₂ a₂juá'₂ 'ne₂ në₅?

10 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿'Ne₂ guë'₂ lɨ́ng'₅ jan₂ të₅ quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel, ton'₂ tsá₃ ŋɨ́'₂ bá₄ guë́₄ 'au'₂ jág₁ në₅? 11 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂, juɨ₁lia'₂ a₂ma₂tag₂ bá₄ jnia'₅₄, dsia₂; ján₃ bá₄ jang'₂ jnia'₅₄ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂të́₂ ne₄ jnia'₅₄. La₁ 'nia'₂ në́₃ tsá₃ gue'₂ jág₁ dsau₅ a₂jang'₂ jnia'₅₄. 12 Chi₂jua'₂ ma₂në₂juá'₃ jniá₂ a₂'ë₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ton'₂ tsá₃ 'én'₂ bá₄ guë'₂ 'nia'₂, ¿'a₂ bá₄ guë'₂ lia'₂ le₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ quió₃ në₁ca₂juá'₃ jniá₂ ca₂juɨ́g₂ 'nia'₂ a₂'ë₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃?

13 ’Ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂uɨ́g₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jŋia'₅₄ lia'₂ 'éi₂ i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; co₂'nió'₄ 'ŋiog₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.* 14 Juɨ₁lia'₂ ca₂chón'₂ Moisés dsɨ₂mɨ'₂ guei'₅₄ ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'i₄ 'éi'₃ chón'₂ dsa₂ guei'₅₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 15 ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, le₃chain₂ co₂tan₅₄.

'Nio₃ Diú₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

16 ’Jaun₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ca₂rë₃'nio₃ Diú₄ ca₂rë₃'nioi₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂cuɨin₃ Ja₁ŋi'₅₄ i₂jan₂ tan₅₄ quiáin₅, ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, tsá₃ dsɨ₃'éin₂, ton'₂ le₃chain₂ bá₄ co₂tan₅₄. 17 Ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂chei₃ Diú₄ ca₂chein₃ Ja₁ŋi'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ a₂qui₃'ë́₂ uɨg₅ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; a₂jaun₂ bá₄ ca₂chei₃ ia₁jaun₂ lión₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂. 18 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, tsá₃ rë₂'ë́₂ uɨg₅ ja₁coin₂; la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'én₂ guë'₂ në́₃, ma₂rë₂'ë́₂ uɨg₅ ja₁coin₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ i₂jan₂ tan₅₄ quián₅ Diú₄. 19 A₂la₂ bá₄ uɨg₅ a₂rë₂'ë́₂ jaun₂: a₂ma₂gua₅ si₂ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, la₁ ca₂rë₃'nio₃ guë́₄ dsa₂ jë₄ qui₁né'₃ lia'₂ con'₂ guë́₄ ja₁tág₅ si₂, ia₁ a₂'lɨg'₅₄ bá₄ jme₁jmo₂₃-dsáu₅. 20 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄, 'io'₅₄ si₂, jaun₂ tsá₃ jme₂quiáin₃ ja₁tág₅ si₂, ia₁jaun₂ tsá₃ le₃jniá₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₂₃-dsáu₅. 21 La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂chan₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅, jme₂quiáin₃ ja₁tág₅ si₂, ia₁jaun₂ le₃jniá₂, le₃quió'₅ Diú₄ bá₄ já₅ a₂dse₃ a₂jmo₅ 'éi₂.

Jáng'₅ táng₃ jág₁ dsau₅ Juan₅₄ i₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂ juɨ₁lia'₂ 'ein₂ 'éi₂ Jesús

22 Cang₂ jaun₂, ŋó₃ Jesús juɨ₅ 'uë₃ Judea quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂'í₃ ca₂la₂ uë́₂ quiain'₅₄ 'éi₂, qui₂choin₂₃ jmɨg₂ dsa₂.†

23 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁'en₅₄ Juan₅₄ në́₃, choin₂₃ jmɨg₂ dsa₂,‡ caun₂ ja₁chei₂ Enón, ma₂quián₅ Salim, ia₁ ja₁jaun₂ jme₁cha₂ 'lióng₂ jmɨg₂; jaun₂ jme₁ja₂lén₂ dsa₂ ia₁jaun₂ qui₃cho₃ Juan₅₄ jmɨg₂.§

24 (A₂la₂ ca₂lë₃ né'₃ guë́₄ a₂ton'₂ dsa₂ Juan₅₄ né'₃ 'má₃.)

25 Jaun₂ në́₃, i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂quian'₅₄ Juan₅₄ ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ jan₂ dsa₂ judío ne₄ jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ le₁jɨ́in₃.

26 Jaun₂ i₃léin₂ i₁chi'₄ Juan₅₄:

―Të₅, dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ quian'₅₄ 'ne₂ të₂le₃ ja₁'ia₂ 'iog₂ të₂le₃ quióng₄ Cuá₃ Jordán, dsa₂ i₂'ɨ́n'₅ 'ne₂ 'éi₂, jë₂ bá₄ choin₂₃ jmɨg₂ dsa₂,* jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ dsɨ₂léin₂ ja₁coin₂.

27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Juan₅₄:

―Ca₂lia'₂ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃cha₂ quió'₅ dsa₂ jua'₅₄ tsá₃ ŋei₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 28 Ca₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ jme₁ca₂juá'₃: “On₃jua'₅₄ jniá₂ lɨ́ng₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄; jan₂ dsa₂ i₂chen₄ ne₄ juɨ₅ quió'₅ 'éi₂ bá₄ lɨ́ng₅.” 29 I₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂ bá₄, dsa₂ mɨ́₂ i₂jen'₂ gu₂ quiain'₅₄. Jaun₂ dsa₂ a₂mei₅₄ quián₅ dsa₂ ŋe'₂ në́₃, chi₁jŋia₁ nag₂₃. Jaun₂ 'io'₂ jén'₅ jë₁ma₂nág₂ jág₁ quió'₅ 'éi₂. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniá₂ në́₃, rë₂'ŋia₅ a₂'io'₂ jén'₅ dsɨ₃.

Juɨ₁lia'₂ i₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

30 ’'Éi₂ ca₂tɨ́n₂ le₃dsein₅₄ guë́₄; jniá₂ guë'₂ ca₂tɨ́ng₂ le₃meg'₂. 31 Juɨ₁lia'₂ i₂já₅ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, dsen₅₄ guë́₄ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃. Juɨ₁lia'₂ i₂já₅ gua'₅₄ 'uë₃, jan₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃ bá₄ 'éi₂. Jaun₂ dsia₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃. La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, dsen₅₄ guë́₄ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃. 32 Jáng'₅ 'éi₂ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂të́₂ ne₅₄, juɨ₁lia'₂ a₂ma₂nág₂ në́₃; la₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ tón'₂ juɨ₅ jág₁ dsau₅ a₂jáng'₅ 'éi₂. 33 La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂tón'₂ juɨ₅, ma₂cáun₅ 'í₁ a₂dsón'₂ bá₄ tí₅ jág₁ a₂juá'₂ Diú₄; 34 ia₁ i₂ca₂chen₃ Diú₄ në́₃, dsia₂₃ jág₁ quió'₅ Diú₄, ia₁ cuɨn₅ Diú₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅ ca₂lia'₂ tsá₃ niog₅ 'éi'₃. 35 A₂'nio₃ Diú₄ Jmei₂ 'nioi₃ Ja₁ŋi'₅₄, jaun₂ o₄gú₃ 'éi₂ ma₂dsia₃ ca₂le₃jë́₃. 36 Juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, le₃chain₂ bá₄ co₂tan₅₄; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ ne'₅₄ le₃quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, tsá₃ të₃ ne₅₄ a₂le₃chain₂ rë₂'ŋiai₂₃, ton'₂ të₂le₃ të₃gua₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄ ja₁coin₂.

4

Dsia₅ Jesús jág₁ quian'₅₄ jan₂ 'io₅₄ i₂chan₂ Samaria

1 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Te₁gui'₅₄ a₂ma₂nág₂ dsa₂ fariseos jág₁, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ juɨn₅ dsa₂ i₂ma₂quian'₅₄ Jesús, qui₂ma₂cho₃ jmɨg₂* lia'₂ con'₂ guë́₄ Juan₅₄; 2 (o₁jŋia'₅₄ on₃jua'₅₄ 'ŋiog₅ Jesús choin₂₃ jmɨg₂ dsa₂,† jŋia'₅₄ lia'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ bá₄), 3 jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ 'uë₃ Judea, a₂ŋái'₃ táng₃ juɨ₅ 'uë₃ Galilea. 4 Ja₁tioin'₅₄ juɨ₅ jaun₂, ca₂tɨ́in₂ ŋɨ́i₃ 'uë₃ Samaria. 5 Jaun₂ në́₃ ca₂dsi₃léin₂ caun₂ juɨg₂ ja₁tén₄ Samaria a₂chei₂ Sicar, ma₂quián₅ ca₂jne₄ 'uë₃ a₂jme₁ca₂cuë₃ Jacob ma₂lɨ́g'₂ ca₂cuë́'₃ ja₁ŋi'₅₄ i₂chen₂ Së́₄.

6 Ja₁jaun₂ jme₁dsi₅₄ caun₂ tau₂ pozo a₂të́'₂ dsa₂ a₂quió'₅ Jacob. Jaun₂ ca₂guá₂ Jesús cau₅, ia₁ a₂ca₂'ú'₃ 'ein₅₄ juɨ₅. Jme₁ma₂ca₂të́₂ con'₂ dsi₂ŋí'₃ jaun₂.

7 Të₃ guá₅ jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ 'io₅₄ i₂chan₂ Samaria a₂i₃dsein₂₃ jmɨg₂ pozo jaun₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄ 'éi₂:

―Cuë₄ ca₂juɨg₄ jmɨg₂ guɨ'₅₄.

8 Të₁lia'₂ jaun₂, i₁len₅₄ jë₄ juɨg₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, i₁lia₅ má₃ a₂guë́'₃.

9 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ 'io₅₄ chan₂ Samaria 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿'A₂ lia'₂ lë́₅ jaun₂, 'ne₂ jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ judío, mɨ'₂ jmɨg₂ ne₃ jniá₂, jan₂ 'io₅₄ chan₂ Samaria?

(Ia₁ tsá₃ jág₁ 'ei₅ dsa₂ judíos quian'₅₄ dsa₂ chan₂ Samaria.)‡

10 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ŋi'₅₄ 'ne₂ 'e₂ jaun₂ a₂cuë₅ Diú₄, quian'₅₄ 'ein₂ i₂mɨ₅ jmɨg₂ ne'₅₄, jme₁mɨ́'₂ ne₃ jniá₂, jaun₂ jniá₂ në́₃ cuë₅₄ jmɨg₂ jén'₃.

11 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'io₅₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Gui'₅₄, tsá₃ ŋí₁ cubeta cha₂ quiáng'₂ a₂dséng'₄ jmɨg₂, ton'₂ a₂jɨ'₂ bá₄ tau₂ pozo. ¿'A₂ guë'₂ já'₄ cán'₁ jmɨg₂ jén'₃ a₂cuë́'₂ jniá₂? 12 ¿'E₂, 'ne₂ lɨ́ng'₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ 'lag₄ jmei₂ jniog₄ Jacob, i₂ca₂cuë₃ pozo la₂? Jme₁cán₂ 'éi₂ jmɨg₂ a₂'ɨ́n'₂ 'ŋiog₅ quian'₅₄ chi'₂ quiáin₅, quian'₅₄ já'₂ quiáin₅ në́₃.

13 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ɨ́n'₂ jmɨg₂ la₂, lé₂ táng₃ dsɨ́₅ i₁'ɨ́n'₂ jmɨg₂; 14 la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'ɨ́n'₂ jmɨg₂ a₂cuë́₄ jniá₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃lé₂ dsɨ́₅ i₁'ɨ́n'₂ jmɨg₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ jmɨg₂ a₂cuë́₄ jniá₂, lé₂ në₂jag₄ bá₄ caun₂ o₄tu₁ jmɨg₂ të₂le₃ quió'₅, a₂qui₃'iá₃ jmɨg₂ a₂gu₂dsí₂ a₂jmo₃ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄.

15 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ 'io₅₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Gui'₅₄, cuë₄ jmɨg₂ a₂'ë'₂ në₅, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃le₃quein₂ dsɨ₃, on₃ guë'₂ caun₂ guio₅₄ guë́₄ ca₂të₂ la₂ i₁dséng₃ jmɨg₂.

16 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Guan'₂ o₂te'₂ dsɨ₂i₂gog'₂, jaun₂ ŋe'₅₄ táng₃ ja₁lá₃.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'io₅₄ 'éi₂:

―Tsá₃ dsɨ₂i₂gu₃ jniá₂ chan₂.

Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tí₅ bá₄ jág₁ quiáng'₂ a₂në₂jua'₅₄, a₂tsá₃ chan₂ dsɨ₂i₂gog'₂; 18 ia₁ 'ŋiá₂ dsɨ₂i₂gog'₂ i₂ma₂ca₂né'₂ quiang'₅₄, jaun₂ i₂ŋéi'₂ quiang'₅₄ rë₂në́₃ ján₃, on₃jua'₅₄ dsɨ₂i₂gog'₂ 'éi₂. Dsón'₂ bá₄ tí₅ jág₁ quiáng'₂ a₂në₂jua'₅₄.

19 Jme₁ca₂nág₂ 'io₅₄ jág₁ në₅, ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, dsón'₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, lɨ́n₂ jniá₂. 20 Ja₁chí'₄ má'₂ la₂ ca₂jme₃juɨn'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, la₁ia₁ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ dsa₂ judíos në́₃, juá'₂ Jerusalén bá₄ ja₁ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jme₃juɨin'₂ Diú₄.

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Juɨ₁le₂'éng'₂ bá₄ a₂juá'₅ jniá₂: já₅ caun₂ jmɨg₄ a₂jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ Diú₄, on₃jua'₅₄ i₁nóg'₅ má'₂ la₂, on₃ guë'₂ o₁nó'₅ 'nia'₂ Jerusalén. 22 'Nia'₂ jme₂juɨ́ng'₁ të₃ tsá₃ ŋi'₅₄ 'ein₂ jme₂juɨ́ng'₁; a₂dsau₅ bá₄ jnia'₅₄, ne₄ jnia'₅₄ 'éin₂ i₂jme₂juɨ́n'₂; ia₁ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ judíos bá₄ já₅ jág₁ a₂lión₂ dsa₂. 23 La₁ já₅ hora, ton'₂ ma₂të́₂ dsón'₂, a₂jme₃juɨn'₂ dsa₂ Jmei₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂juag'₂ të₃dsón'₂, jme₃juag'₂ të₂le₃ gu₂dsí₂ ton'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dsau₅. Ia₁ i₂le₂'éi₂ bá₄ 'na'₂ Jmei₂ jme₃juag'₂. 24 A₂lɨ́n₅ Diú₄ jme₂dsí₂; jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂juag'₂, ca₂tɨ́in₂ jme₃juag'₂ të₂le₃ gu₂dsí₂ ton'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dsau₅.

25 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'io₅₄:

―Guion₄ jniá₂ a₂jiá₃ Mesías, (i₂të́'₂ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄). Jë₁ma₂guain₂₃, jaun₂ guë́₄ juá'₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ rë₂jiá₃.

26 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ 'éi₂, i₂dsia₅ jág₁ quian'₅₄ 'ne₂.

27 Të₁lia'₂ jaun₂, ca₂o₃len₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ jme₁ca₂jág₃ a₂dsia₅ Jesús jág₁ quian'₅₄ jan₂ 'io₅₄. La₁ia₁ lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ ŋag₃ 'e₂ 'no'₂, 'e₂ jág₁ dsia₂₃ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂.

28 Jaun₂, ja₁jaun₂ ca₂chi'₃ 'io₅₄ nɨ₁dsɨg₁ quió'₅, jaun₂ ŋái'₃ jë₄ juɨg₂, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

29 ―I₂nó'₅ 'nia'₂ i₂jɨn₄ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ma₂në₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂jmo₃ jniá₂. ¿On₁jua'₅₄ mei'₂ tsá₃ 'éi₂ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄?

30 Jaun₂ në́₃ ca₂'uɨn₂ dsa₂ jë₄ juɨg₂ ca₂i₃léin₂ ja₁guá₄ Jesús.

31 Të₁lia'₂ jaun₂, ca₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ chi₂quiáin₂ jmɨg₄ Jesús a₂guë́'₃, juá'₂:

―Të₅, qué'₂ ca₂la₂.

32 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Cha₂ caun₂ má₃ a₂guë'₅₄ jniá₂, a₂tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂.

33 Jaun₂ në́₃ qui₂ca₂ŋɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄, jain₂ jain₂:

―¿On₃ bá₄ chan₂ jan₂ i₂ma₂o₃can₅ má₃ a₂guë́'₃?

34 La₁ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂:

―A₂jaun₂ bá₄ má₃ quió₃ jniá₂, a₂jmo₅₄ 'éi'₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ i₂ca₂chei₃, a₂jme₁'ŋiag₅ ta₁ quió'₅ në́₃. 35 ¿'On₁ juá'₂ guë'₂ 'nia'₂: “'Ei₅ bá₄ guë́₄ quén₂ tsɨ'₂ a₂ráu₃”? La₁ia₁ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, jag₄ 'a₂ lia'₂ ma₂tion'₅₄ dsa₂ le₁jŋia₂₃, në₂jag₄ bá₄ a₂le₁chein'₂ ja₁nau₂ ca₂ron₂, ma₂lé₂ bá₄ cág'₃. 36 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ në́₃ gue₂₃ 'liain'₅₄. Juɨ₁lia'₂ a₂ráu₃, a₂cág'₃ ja₁nau₂ jaun₂, a₂jiog₃ co₂tan₅₄ bá₄ jaun₂, ia₁jaun₂ co₂lë₅ bá₄ jmo₃ 'io'₂, lia'₂ dsa₂ i₂jne₅, lia'₂ dsa₂ i₂cág'₅ në́₃. 37 Le₂në₅ dsón'₂ bá₄ quio₃§ a₂dsia₅ dsa₂: “Jan₂ i₂jne₅, i₂sián'₂ i₂cág'₅.” 38 Jniá₂ ma₂tsɨ́ng₂ 'nia'₂ a₂o₁cag'₄ ja₁tsá₃ ta₁ ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, ta₁ ma₂jmo₃ i₂sián'₂; jaun₂ 'nia'₂ në́₃ ca₂lɨng'₃ ta₁ quió'₅ dsa₂ 'éi₂.

39 Juɨn₅ dsa₂ i₂chan₂ Samaria i₂tián'₅ juɨg₂ jaun₂ ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús jme₁ca₂nág₂ jág₁ dsau₅ a₂ca₂jáng'₃ 'io₅₄, jme₁ca₂juá'₂: “Në₂juá'₂ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂jmo₃ jniá₂.”

40 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, jme₁ca₂o₃lén₂ dsa₂ chan₂ Samaria, ca₂chi₃quiáin₂ jmɨg₄ Jesús a₂jme₁jŋia₃ 'éi₂ quiong'₅₄. Jaun₂ ca₂jŋia₃ Jesús tɨn₃ jmɨg₄ ja₁jaun₂.

41 Jaun₂ të₂le₃ juɨn₅ guë́₄ dsa₂ ca₂rë₃'én₂ jme₁ca₂nág₂ jág₁ a₂juá'₂ 'ŋiog₅ Jesús.

42 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄:

―Në₃ guë́₄ në́₃ 'éin₂ jnia'₅₄, on₃jua'₅₄ 'uɨg₅₄ jág₁ a₂ca₂jua'₅₄ 'ne₂, ia₁ a₂ma₂në₂néi₁ jnia'₅₄ guio₅₄ jág₁ quió'₅, jaun₂ ne₄ jnia'₅₄, të₃dsón'₂ bá₄ 'éi₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂lión₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.*

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ ja₁ŋi'₅₄ jan₂ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄

43 Jme₁ca₂dsan₃ tɨn₃ jmɨg₄ jaun₂, ca₂o₃'ɨ́in₃ ja₁jaun₂, ca₂'í₃ juɨ₅ ŋái'₃ juɨ₅ 'uë₃ Galilea.

44 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ 'ŋiog₅ Jesús, juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, tsá₃ jme₂go₃ dsa₂ juɨg₂ go₅₄.

45 Jme₁ca₂dsiáin'₃ 'uë₃ Galilea në́₃, ca₂guei₃ bá₄ dsa₂ dse₃ ja₁jaun₂, ia₁ jme₁ma₂ca₂jág₃ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús juɨg₂ Jerusalén jme₁ca₂të́₂ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, ia₁ ján₃ bá₄ jme₁i₁len₅₄ 'éi₂ jmɨg₄.

46 Jaun₂ në́₃, ca₂dsióg₃ táng₃ juɨg₂ Caná a₂tén₅ 'uë₃ Galilea ja₁ca₂jme₃tsɨ́in₃ jmɨg₂ ca₂jmo₃ vino. Ja₁jaun₂ jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ rag₅₄, i₂chan₂ jan₂ chi'₂ dso'₅₄ quiáin₅, jë₄ juɨg₂ Capernaum.

47 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ 'éi₂ a₂ma₂ŋɨ₅ Jesús 'uë₃ Galilea, 'ein₅₄ juɨ₅ a₂o₂'ɨ́in₃ 'uë₃ Judea, jaun₂ ŋei₅₄ ca₂i₁jɨin₁₂ Jesús, jaun₂ ca₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ tion₅₄-jan₃ a₂dsó₃ 'éi₂ ja₁quió'₄ a₂jme₃'lióin₂ ja₁ŋi'₅₄ i₂ron₅ ma₂i₁jón₂.

48 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jag'₅₄ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ 'au'₂.

49 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ rag₅₄ 'éi₂:

―Te₁gui'₅₄, i₂ŋáu'₂ uë́₃ ŋia₅, né'₃ guë́₄ a₂jón₂ chi'₂ quiáng₃.

50 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Guan'₂ bá₄ quiáng'₂; ia₁ i₂chan₂ bá₄ chi'₂ quiáng'₂.

Ca₂rë₃'én₂ bá₄ dsa₂ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋái'₃.

51 Jaun₂ jme₁ma₂'ein₅₄ juɨ₅ dsiáin'₂, jaun₂ ca₂jme₃jein'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂:

―I₂chan₂ bá₄ chi'₂ quiáng'₂.

52 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'e₂ hora ca₂tág'₃ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―Dsióg₂ con'₂ hora ŋí₁ caun₂ të₂le₃ ca₂'láu₂,† ca₂jŋia₃ dséi₂ a₂jme₁'i₁.

53 Jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ jmei₂ chi'₂ 'éi₂, hora jaun₂ dé₄ ca₂juá'₂ Jesús: “I₂chan₂ bá₄ chi'₂ quiáng'₂.” Jaun₂ ca₂rë₃'én₂ dsa₂ 'éi₂, quiain'₅₄ ta₁jɨn₂ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅.

54 A₂në₅ jë₁ca₂të́₂ táng₃ léi₄ juë'₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús, jme₁ca₂o₃'ɨ́in₃ Judea, jme₁guáin'₃ Galilea.

5

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ 'lian'₂ i₂ron₅ cau₅ Dsiog₅ Betesda

1 Cang₂ jaun₂ ca₂jmo₃ dsa₂ judíos caun₂ jmɨg₄, jaun₂ ca₂uɨ́g₂ táng₃ Jesús juɨ₅ Jerusalén.

2 Jë₄ juɨg₂ Jerusalén jaun₂, cau₅ ja₁lë́₄ caun₂ o₄'né₄ a₂chei₂ quió'₅ Já'₂ Cha'₂, niog₅ caun₂ dsiog₅ a₂chei₂ Betesda* quian'₅₄ jág₁ arameo, ja₁lë́₄ 'ŋiá₂ corredor.

3 Ja₁jaun₂ jme₁tián'₄ 'uë₃ juɨn₅ dsa₂ i₂qui₂le₁dso'₅₄, jë́₃ dsa₂ ten₄, dsa₂ guian'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ 'lian'₂ në́₃, a₂chi₁jŋia₂₃ a₂qui₃jë́'₂ jmɨg₂. 4 Ia₁ jme₁lɨn₅₄, sión₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ja₁niog₅ dsiog₅ jaun₂, jaun₂ jmo₂₃ qui₂jë́'₂ jmɨg₂. Jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂'í₂ le₂'uɨg₅₄ jmɨg₂ jë₁ma₂i₂bi₅₄, jme₁jŋia₅ quió'₅, chi₂jua'₂ 'e₂ dso₄ jme₁lɨ́in₄.†

5 Ja₁jaun₂ jme₁ron₅ jan₂ dsa₂ dso'₅₄, jme₁ma₂të́₂ guióg₂-guiá₂-jŋiá₂ ŋi₂ roin₂₃ dso'₅₄.

6 Jme₁ca₂jág₃ Jesús ron₅ dsa₂ dso'₅₄ ja₁jaun₂, jaun₂ jme₁ca₂rë₃lí'₄ ma₂lɨ́g'₂ bá₄ lɨ́in₅ le₂jaun₂, ca₂ŋag₃:

―¿'Niog'₂ 'lióng'₂?

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ dso'₅₄:

―Gui'₅₄, tsá₃ 'ein₂ chan₂ to'₂ jniá₂ 'ŋió'₃ dsiog₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁qui₃jë́'₂ jmɨg₂. Lia'₂ co₂ráun₂ 'nio₃ 'ú₄, i₂sián'₂ bá₄ sión₅ le₂'uɨg₅₄.

8 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Nau₂, chog'₅₄ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, ŋɨ₄ në́₃.

9 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jŋia₃ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. Ca₂chóg'₃ tsɨ₁jein₁ quió'₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ₃. A₂jaun₂ ca₂lë₃ caun₂ jmɨg₄ sa₅₄.

10 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ judíos ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂ca₂'lón₂ 'éi₂:

―Jmɨg₄ sa₅₄ bá₄ në₃; tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ caun'₅₄ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂ jmɨg₄ në₃.

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―I₂në₂jme₃'lió₂ jniá₂, në₂juá'₂: “Chog'₅₄ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, ŋɨ₄ në́₃.”

12 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿'Ein₂ 'éi₂ në₂juá'₂ a₂caun'₅₄ tsɨ₁jein₁ quiáng'₂, a₂ŋɨ́'₂ në́₃?

13 La₁ tsá₃ ŋi₅ 'ein₂ 'éi₂ i₂në₂jme₃'lió₂ quió'₅, ia₁ jme₁ma₂i₂cón'₅ Jesús jɨn₄ dsa₂ juɨn₅ i₂jme₁tion'₅₄ ja₁jaun₂.

14 Cang₂ jaun₂ ca₂jen'₂ Jesús ca₂jein'₂ dsa₂ 'éi₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jag₄ de'₂, në₃ lia'₂ ma₂'lóng'₂, tsá₃ ma₃lë₁'nau₂ dso₄, ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́g'₂ caun₂ jmɨ₁uɨg₅ 'ŋio₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂jme₁lɨ́ng'₄ le₂jŋiá₅.

15 Jaun₂ ŋá'₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂i₁chi'₄ dsa₂ judíos, Jesús bá₄ 'éi₂ i₂ca₂jme₃'lió₂ quió'₅.

16 'Uɨg₅₄ jaun₂ qui₂ca₂co₃'ein₃ dsa₂ judíos quió'₅ Jesús,‡ ia₁ jme₁tɨn₂ Jesús jme₁jmo₂₃ le₂në₅ jmɨg₄ sa₅₄.

17 La₁ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos:

―Lia'₂ jmo₅ jaun₂ Ŋe'₃ ta₁ jŋia'₅₄ jmɨg₄ në₃; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jmo₅ jniá₂ ta₁.

18 'Uɨg₅₄ jaun₂, të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ jme₁'nio₃ jŋag'₃ dsa₂ judíos, ia₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ 'éi'₃ jmɨg₄ sa₅₄ jmo₂₃ cau₅, ján₃ bá₄ ca₂të₂ jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ co₂rɨin₂ quian'₅₄ Diú₄, ia₁ a₂juá'₂ Diú₄ bá₄ lɨ́n₅ Jmei₂.

'Éi'₃ a₂ron₅ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

19 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃jmo₃ Ja₁ŋi'₅₄ 'i₁caun₂ 'ŋiog₅; a₂jaun₂ bá₄ jmo₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂jág₅ jmo₅ Jmei₂. Juɨ₁lia'₂ 'e₂ ta₁ a₂jmo₅ Jmei₂, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ Ja₁ŋi'₅₄ ján₃. 20 Ia₁ 'nio₃ Jmei₂ 'nioi₃ Ja₁ŋi'₅₄, jaun₂ 'ë₂₃ 'ë́'₅ Ja₁ŋi'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo₂₃. Të₂le₃ lë́₅ guë́₄ juë'₂ ta₁ qui₃'ë₃, con'₂ guë́₄ a₂le₂la₂, ia₁jaun₂ qui₂dsɨ₃gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂. 21 Ia₁, juɨ₁lia'₂ jme₂jen'₅₄ Jmei₂ jme₂jein'₅₄ 'lag₄, cuë₂₃ jme₂dsí₂ a₂le₃chain₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ cuë₅ Ja₁ŋi'₅₄ jme₂dsí₂ cuë́'₅ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ cuë́'₃. 22 Ján₃ guë'₂, tsá₃ con₂ Jmei₂ 'í₁ quió'₅ 'i₁jan₂; o₄gú₃ Ja₁ŋi'₅₄ bá₄ ma₂dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ a₂con₂ 'í₁, 23 ia₁jaun₂ jme₃go₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jme₃gain₃ Ja₁ŋi'₅₄, juɨ₁lia'₂ jme₂gain₃ Jmei₂. Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ jme₂gan₃ Ja₁ŋi'₅₄, tsá₃ jme₂gain₃ Jmei₂ i₂ca₂chei₃.

24 ’A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: juɨ₁lia'₂ i₂nag₅ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃, ton'₂ 'éin₂ të₂le₃ quió'₅ i₂ca₂chei₃, le₃chain₂ bá₄ co₂tan₅₄. Tsá₃ 'í₁ jióg'₂ ja₁coin₂, ia₁ ma₂ca₂ŋɨi₅ ne₄ 'mú₃, ma₂ca₂dsióg₃ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄. 25 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, já₅ jmɨg₄ ton'₂ ma₂të́₂ dsón'₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁nag₃ 'lag₄ jág₁ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. Juɨ₁lia'₂ i₂ne'₅₄ në́₃, le₃chain₂ bá₄. 26 Ia₁ juɨ₁lia'₂ 'io₅ bí₂ Jmei₂ a₂le₃chain₂ 'ŋiog₅, ján₃ bá₄ le₂në₅ ma₂cuë́'₃ Ja₁ŋi'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂le₃chain₂ 'ŋiog₅. 27 Ján₃ bá₄ ma₂cuë₃ juɨ₅bí₂ a₂con₂ 'í₁ qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃, ia₁ lɨ́in₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 28 Tsá₃ lë₁juɨ₁dsi₂gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂në₂juá'₃ jniá₂ la₂, ia₁ já₅ hora a₂nag₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂le₁'on₅ tau₂ 'ŋio₅, jág₁ quió'₅, 29 jaun₂ 'uɨ́in₃ ja₁jaun₂. Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂jmo₃ a₂dsi₂ten₅₄, jein'₅₄ a₂dsi₁lein₅ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄; la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂ca₂jmo₃ a₂'lɨg'₅₄, jein'₅₄ a₂të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ ja₁coin₂.

Jau'₂ 'í₁ a₂dsón'₂ 'io₅ Jesús bí₂

30 ’Tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃jmo₅₄ jniá₂ jua'₅₄ a₂jmo₅₄ con'₂ tɨng₂ 'ŋió₃. Qui₂dsɨ́₂ jniá₂ 'éi'₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂nég'₄ ja₁con₂ Ŋe'₃, jaun₂ dsi₂ten₅₄ bá₄ 'éi'₃ a₂qui₂dsɨ́₂ jniá₂, ia₁ tsá₃ a₂jaun₂ jmo₅ jniá₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ₃ 'ŋió₃; a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ jniá₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂ i₂ca₂chei₃ jniá₂. 31 Në₁jua'₂ jáng'₅ jniá₂ jág₁ dsau₅ ja₁cong₂ 'ŋió₃, jág₁ jaun₂ a₂jáng'₅, tsá₃ quen₅. 32 La₁ia₁ chan₂ guë́₄ jan₂ i₂sián'₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ jniá₂, jaun₂ guion₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ a₂juá'₂ 'éi₂ 'ag₂₃ jniá₂, tí₅ bá₄ jág₁ a₂jáng'₅. 33 Ca₂chen'₂ 'nia'₂ dsa₂ a₂ca₂i₁ŋag₁₂ ne₄ Juan₅₄, jaun₂ dsón'₂ tí₅ bá₄ jág₁ dsau₅ a₂ca₂jáng'₃ 'éi₂. 34 La₁ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ chén'₅ jniá₂ rë₂ ia₁ a₂jáng'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ jniá₂; a₂jaun₂ bá₄ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ jág₁ la₂ ia₁jaun₂ lé₂ le₃lión'₂ 'nia'₂. 35 Jme₁lɨ́n₄ Juan₅₄ në₂jag₄ caun₂ si₂ nɨ₁tsɨ́₅ a₂cau₂ a₂tág₅. Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, jme₁ma₂'éi'₂ caun₂ 'au'₂ a₂jmó'₂ co₂'na₂ 'io'₂ ja₁tág₅ si₂ quió'₅. 36 La₁ia₁ jniá₂ në́₃, 'ŋio₅₄ jan₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ Juan₅₄. Ia₁ juɨ₁lia'₂ léi₄ a₂jmo₅ jniá₂, a₂jaun₂ ca₂cuë₃ Ŋe'₃ a₂jmo₅₄. A₂jaun₂ bá₄ jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂dsón'₂ bá₄ ca₂chei₃ Ŋe'₃. 37 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂, 'ŋiog₅ bá₄ Ŋe'₃ jniá₂ i₂ca₂chei₃, jáng'₅ 'éi₂ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ jniá₂. 'Nia'₂ në́₃, lia'₂ 'i₁cón'₂ tsá₃ ma₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅, on₃ guë'₂ ma₂jɨin'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́in₅, 38 on₃ guë'₂ ma₂të₁gua₁ jág₁ quió'₅ të₂'au'₂, ia₁ tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ 'ŋiog₅ i₂ca₂chein₃. 39 A₂'ɨ'₂ 'nia'₂ Si₂ quió'₅ Diú₄ ca₂lia'₂ dsen₅₄ 'au'₂, ia₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂le₃chan₂ 'nia'₂ co₂tan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Si₂ jaun₂. Si₂ jaun₂ bá₄ jáng'₅ jág₁ dsau₅ 'ag₂₃ jniá₂. 40 Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ 'niog'₂ i₁nóg'₅ ne₃ jniá₂ ia₁jaun₂ le₃chan'₂ 'nia'₂.

41 ’Tsá₃ gue₅ jniá₂ a₂jme₂juag'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 42 La₁ cuɨ́n₅ jniá₂ 'nia'₂, jaun₂ guion₄ jniá₂ a₂tsá₃ jaun₂ le₁'i₁ të₂'au'₂ 'nia'₂ a₂niog₅ dsɨ́₅ Diú₄ a₂'nioi₃ 'nia'₂. 43 O₄quió'₄ Ŋe'₃ bá₄ jniá₂ guio₃, 'nia'₂ guë'₂ tsá₃ guéi'₅ jniá₂; la₁ia₁ në₁jua'₂ ca₂já₃ jan₂ o₄quió'₄ 'ŋiog₅, i₂'éi₂ bá₄ guén'₄ 'nia'₂. 44 ¿'A₂ lia'₂ lé₂ le₃'én'₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ jaun₂ 'náu'₂ a₂tióng'₂ rë₂ quiang'₅₄ rɨ́ng'₂, tsá₃ guë'₂ 'náu'₂ 'nia'₂ a₂qui₁náu'₂ rë₂ quiang'₅₄ Diú₄? 45 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂'nág₄ jniá₂ ne₄ Ŋe'₃; chan₂ jan₂ i₂'nag₅: Moisés bá₄ 'éi₂. Le₃quió'₅ 'éi₂ bá₄ 'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂. 46 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ca₂rë₃'éng'₂ jág₁ quió'₅ Moisés, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁le₃'éng'₂ jág₁ quió₃, ia₁ jniá₂ bá₄ ca₂'ag₃ Moisés ne₄ Si₂. 47 La₁ chi₂jua'₂ tsá₃ 'én'₂ guë'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂ca₂tó'₂ 'éi₂ ne₄ Si₂, ¿'a₂ guë'₂ lia'₂ lé₂ le₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂juá'₅ jniá₂?

6

Ca₂ŋɨ'₃ Jesús 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂

(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17)

1 Cang₂ jaun₂ ca₂ŋó₃ Jesús të₂le₃ quióng₄ ca₂taun₂ jmɨ₁ŋí'₄ Galilea, (a₂chei₂ jmɨ₁ŋí'₄ Tiberias). 2 Jaun₂ ca₂i₃lén₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ chi₁co'₅₄ quió'₅, ia₁ ma₂jág₃ léi₄ juë'₂ a₂ma₂jmo₃, a₂qui₂ma₂ca₂jme₂'lióin₂ dsa₂ i₂jme₁le₁dso'₅₄. 3 Jaun₂ në́₃ ca₂uɨ́g₂ Jesús caun₂ má'₂, jaun₂ ca₂guá₂ ja₁jaun₂ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅.

4 Jmɨg₄ jaun₂, jme₁ma₂ja₂quián₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, co₂'nió'₄ jmɨg₄ quió'₅ dsa₂ judíos.

5 Jme₁ca₂jág₃ Jesús ca₂jɨ́in₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ja₂lén₂, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Felipe:

―¿A₂já'₄ dsɨ₁liá₄ má₃ a₂guë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ në₅?

6 A₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅ o₁ne₄ 'e₂ jme₁ŋag₃ Fe₂li₄, ia₁ jme₁ma₂ŋi₅ rë₂ bá₄ Jesús 'ŋiog₅ 'e₂ a₂jmo₃.

7 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Fe₂li₄:

―Tɨn₃ 'ŋiá₂-láu₂ denario i₁ŋí'₄ tsá₃ len₅ bá₄ guë́₄ a₂ŋe₂ jma₃ca₂juɨg₄ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂.

8 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ guë́₄ jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quián₅ Jesús, i₂jme₁chen₂ Drë́₄ rɨn'₅₄ Si₂mu₅₄ Pe₄:

9 ―Jë₄ la₂ 'en₅₄ jan₂ i₂bë'₅₄ i₂quian₅ 'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ cebada, quian'₅₄ guë'₂ on₃ ju₄; la₁ia₁, ¿'e₂ bá₄ cha₂ 'e₂ jaun₂, ja₁con₂ dsa₂ juɨn₅ le₂në₅?

10 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Chei'₅₄ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ juɨ₁tiain'₂₃.

'Lióng₂ ŋi₂ma'₂ jme₁cha₂ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂tián'₂ dsa₂ ŋe'₂, i₂jme₁lë́₂ con'₂ 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂.

11 Jaun₂ në́₃ ca₂can₃ Jesús i₁ŋí'₄, jaun₂ jme₁ma₂në₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, qui₂ca₂dsió'₃ ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ ja₁jaun₂.* Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ quian'₅₄ dsɨ₂ju₄ 'éi₂, ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ 'nio₃.

12 Jaun₂ jme₁ma₂lɨ́'₃ dsa₂ guë́'₅, ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Cag'₅₄ 'nia'₂ nɨ₁jne₁ i₁ŋí'₄ a₂ca₂chóng₃, ia₁jaun₂ tsá₃ 'e₂ dsɨ₃'én₂.

13 Jaun₂ ca₂cág'₃, jaun₂ ca₂jme₃cain'₂ guia₃-tɨ́n₂ tsɨ₁mɨ'₂ tá₂, quian'₅₄ nɨ₁jne₁ a₂ca₂chóng₃ a₂'ŋiá₂ i₁ŋí'₄ cebada jaun₂.

14 Jaun₂ në́₃, jme₁ca₂jág₃ dsa₂ léi₄ a₂ca₂jmo₃ Jesús, ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ lɨ́n₅ dsa₂ në₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, i₂lë́₅ jág₁ jiá₃ mɨ₂güɨ́g₃.

15 La₁ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ Jesús a₂'nio₃ dsa₂ jme₁të₂ tion₅₄, a₂jme₁jmói'₂ 'éi₂ rag₅₄, jaun₂ ca₂ŋái'₃ bá₄ táng₃ ca₂'í₃ má'₂ con'₂ 'ŋiog₅.

Ca₂ŋɨ₃ Jesús ne₄ jmɨg₂ jmɨ₁ŋí'₄

(Mateo 14:22-27; Marcos 6:45-52)

16 Jme₁ca₂nei₂ jaun₂, ca₂sión₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ ca₂të₂ jmɨ₁ŋí'₄.

17 Jaun₂ ca₂tóin'₂ 'ŋió'₃ caun₂ tsɨ₁mu₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂'ain₃ jmɨ₁ŋí'₄ a₂dsɨ₃léin₂ Capernaum. Jme₁ma₂tó'₂ nei₂ bá₄ jaun₂, tsá₃ jme₁ma₂quiong'₅₄ bá₄ guë́₄ Jesús.

18 Jaun₂ ca₂rë₃lióg₃ ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃, jaun₂ qui₂ca₂ron'₂ jmɨ₁ŋí'₄.

19 Jme₁ma₂'ain₂ con'₂ 'ŋiá₂-jŋéi₂ kilómetros, jaun₂ ca₂jág₃ a₂ja₂quián₃ Jesús cau₅ tsɨ₁mu₅, a₂ŋɨ₂₃ ne₄ jmɨg₂; jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃.

20 La₁ia₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―¡Jniá₂ bá₄ la₂; tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃!

21 Jaun₂ në́₃ ca₂lia'₂ 'io'₂ jén'₅ bá₄ ca₂guein₃† Jesús 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, jaun₂ quian'₅₄ ca₂tiá₂ co₂lág₂ bá₄ ca₂dsi₃léin₂ chei'₅₄ 'uë₃ ja₁jme₁tioin'₅₄ juɨ₅ i₃léin₂.

'Nau'₂ dsa₂ 'nai'₂ Jesús

22 Jme₁ca₂jnia₃ jaun₂, ca₂rë₃lí'₄ dsa₂ i₂të₁'ŋiá₄ të₂le₃ quióng₄ ca₂taun₂ jmɨ₁ŋí'₄, a₂jme₁chí'₄ caun₂ tan₅₄ tsɨ₁mu₅ ja₁jaun₂, ton'₂ tsá₃ ca₂'í₃ Jesús 'ŋió'₃ jaun₂ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂; guion₅₄ bá₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₃léin₂.

23 La₁ të₁lia'₂ jaun₂, o₃lé₂ tsɨ₁mu₅ siá'₂ a₂ja₂lei₃ juɨg₂ Tiberias, ca₂o₃lé₂ quián₅ ja₁ca₂guë́'₃ i₁ŋí'₄ le₂jŋiá₅ jme₁ca₂lë₃ cuë́'₅ Te₁gui'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄.‡

24 Jaun₂ në́₃, jme₁ca₂rë₃lí'₄ dsa₂ a₂tsá₃ Jesús chan₂ ja₁jaun₂, on₃ guë'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, ca₂i₃toin'₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mu₅, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Capernaum ca₂i₁'niog'₂.

Jesús bá₄ lɨ́n₅ i₁ŋí'₄ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄

25 Jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ të₂le₃ quióng₄ ca₂taun₂ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂dsáin'₂ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Të₅, ¿lɨ́g'₂ guang'₃ ja₁lá₃?

26 La₁ia₁ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, a₂'nau'₂ jniá₂ i₂niog'₅₄, ia₁ ca₂qué'₂ 'nia'₂ lia'₂ 'ág'₃ 'au'₂ i₁ŋí'₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ ia₁ a₂ca₂rë₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ léi₄ jaun₂. 27 Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ ta₁ o₄quió'₄ má₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ dsɨ₃'én₂, të₂le₃ o₄quió'₄ má₃ a₂jiog₅ co₂tan₅₄ bá₄ jmo₄ 'nia'₂ ta₁, a₂cuë₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ ne₄ 'éi₂ ma₂tióng₃ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ Jmei₂ léi₄ quió'₅.

28 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―¿'E₂ 'nió'₅ jmó₁ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ lé₂ le₃jmó₁ jnia'₅₄ ta₁ a₂'nio₃ Diú₄ jmó₁?

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂la₂ bá₄ ta₁ quió'₅ Diú₄: a₂le₃'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ i₂chen₄ quiáin₅.

30 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―¿'E₂ léi₄ lé₂ le₃'ë́'₂ jnia'₅₄, ia₁jaun₂ jag₅₄ jnia'₅₄ jaun₂ le₃'éin₂ jnia'₅₄ quiáng'₂? ¿'E₂ léi₄ jmó'₂? 31 Dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂, ca₂guë́'₃ i₁ŋí'₄ maná, lia'₂ con'₂ jme₁tioin'₅₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂, juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄: “Ca₂cuë₃ Moisés ca₂guë́'₃ 'éi₂ i₁ŋí'₄ a₂ca₂já₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”§

32 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: on₃jua'₅₄ Moisés i₂ca₂cuë₃ i₁ŋí'₄ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; Ŋe'₃ bá₄ jniá₂ i₂cuë́'₅ 'nia'₂ i₁ŋí'₄ të₃dsón'₂ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 33 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₁ŋí'₄ a₂já₅ ja₁con₂ Diú₄, i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅, i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, i₂jmo₅ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄.

34 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, cuë₄ lia'₂ o₂jmɨg₄ i₁ŋí'₄ a₂'ë'₂ 'ne₂ në₅.

35 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₁ŋí'₄ a₂jmo₅ a₂le₃chan₂ dsa₂. Juɨ₁lia'₂ i₂ja₂ ja₁con₂ jniá₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃lé₂ i₁cón'₅; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃le₃quein₂ dsɨ́₅. 36 La₁ juɨ₁lia'₂ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂ o₁jŋia'₅₄ ma₂në₂jag'₅₄ 'nia'₂ jniá₂. 37 Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cuɨn₅ Ŋe'₃ cuɨg₂₃ jniá₂, ja₃léin₂ ja₁con₂ jniá₂; jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂ja₂ ja₁con₂ jniá₂, lia'₂ o₁'e₂ guë́₃ tsá₃ dséin₄ jniá₂. 38 Ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ guio₃ jniá₂ ca₂sióng₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jua'₅₄ a₂jmo₅₄ a₂'ŋio₂ dsɨ₃ 'ŋió₃; a₂jaun₂ bá₄ guio₃ a₂jmo₅₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ i₂ca₂chei₃. 39 A₂la₂ bá₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ i₂ca₂chei₃: a₂tsá₃ qui₂dsɨ₃cón'₅ 'i₁jan₂ i₂ma₂cuɨn₃ 'éi₂ jniá₂, të₂le₃ a₂jme₁jein'₅₄ bá₄ jniá₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. 40 A₂la₂ bá₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Ŋe'₃: juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jɨ́n₂ Ja₁ŋi'₅₄ ton'₂ 'éin₂ të₂le₃ quió'₅, juɨ₁le₂chain₂ co₂tan₅₄, jaun₂ jniá₂ në́₃ jme₁jein'₅₄ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂.

41 Quian'₅₄ jág₁ në₅ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ judíos qui₂ca₂dsia₃ guioin₅₄, ca₂chi₃'ɨin₃ Jesús ia₁ jme₁ma₂në₂juá'₂: “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₁ŋí'₄ i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”

42 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿On₃jua'₅₄ i₂në₅ Jesús ja₁ŋi'₅₄ Së́₄? I₂cuɨn₅ bá₄ jniog₄ chog₅₄-jmei₂ i₂në₅. ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ juá'₂ a₂ca₂sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃?

43 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ lë₁ma₃chi₂'ág₅ 'nia'₂. 44 Lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ jiá₃ ja₁con₂ jniá₂, jua'₅₄ tsá₃ o₂jiog₃ Ŋe'₃ i₂ca₂chei₃; jaun₂ jniá₂ jme₁jein'₅₄ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. 45 Le₂la₂ ca₂tó'₂ ne₄ Si₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄: “Diú₄ bá₄ jme₃tag₅ jme₃tɨin₂₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.”* Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂nag₅ jág₁ quió'₅ Ŋe'₃, ton'₂ qui₂rë₂tɨin₂ 'e₂ a₂jmo₅ 'éi₂, ja₃léin₂ bá₄ ja₁con₂ jniá₂. 46 On₃jua'₅₄ rë'₂ ia₁ 'ein₂ ma₂jɨ́n₂ Jmei₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ i₂ca₂já₃ ja₁con₂ Diú₄; i₂'éi₂ bá₄ ma₂jɨ́n₂ Jmei₂. 47 A₂dsón'₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ i₂'én₂,† le₃chain₂ co₂tan₅₄. 48 Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₁ŋí'₄ a₂jmo₅ a₂le₃chan₂ dsa₂. 49 Qui₂ca₂guë́'₃ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ i₁ŋí'₄ maná, lia'₂ con'₂ jme₁tioin'₅₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂, la₁ ca₂dsain₃ bá₄. 50 A₂la₂ bá₄ lë́₅ i₁ŋí'₄ a₂ca₂sió₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ia₁jaun₂ në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂guë́'₃, tsá₃ dsiáin₃. 51 Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₁ŋí'₄ jén'₃ i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jaun₂; juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ i₁ŋí'₄ la₂, le₃chain₂ co₂tan₅₄. I₁ŋí'₄ juɨ₁lia'₂ a₂juá'₅ jniá₂ cuë₅₄, nɨ₁ŋɨ₃ 'ŋió₃ bá₄ jniá₂ 'ë₂₃, a₂jáng'₄ jniá₂ ia₁jaun₂ le₃chan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

52 Jaun₂ në́₃ qui₂ca₂chen₃ dsa₂ judíos guioin₅₄, a₂juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ lé₂ le₃cuë₃ i₂në₅ ŋɨ₅₄ 'ŋiog₅ a₂que₅₄ jniog₄?

53 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂qué'₂ 'nia'₂ ŋɨ₄ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂'én'₂ 'nia'₂ jmɨ₂ 'ain₅₄ në́₃, tsá₃ jén'₃ 'nia'₂ të₁lia'₂ chang'₂. 54 Juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ ŋɨ₃ jniá₂, ton'₂ 'ɨ́n'₂ jmɨ₃ jniá₂ në́₃, le₃chain₂ bá₄ co₂tan₅₄; jaun₂ jniá₂ jme₁jein'₅₄ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. 55 Ia₁ nɨ₁ŋɨ₃ jniá₂ bá₄ lë́₅ má₃ a₂tí₅ dsón'₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jmɨ₃ jniá₂ lë́₅ jmɨg₂ a₂'ág'₃ dsɨ́₅ të₃dsón'₂. 56 Juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ ŋɨ₃ jniá₂, ton'₂ 'ɨ́n'₂ jmɨ₃ jniá₂ në́₃, të₂'ŋiai₅₄ le₃quió₃ jniá₂; jniá₂ guë'₂ le₃quió'₅ 'éi₂. 57 Juɨ₁lia'₂ ca₂chei₃ Ŋe'₃ jén'₃ ca₂chei₃ jniá₂, jaun₂ chan₂ jniá₂ 'uɨg₅₄ quió'₅ 'éi₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂, juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ quió₃ jniá₂, le₃chain₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂. 58 A₂la₂ bá₄ 'ë₂₃ i₁ŋí'₄ i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Qui₂ca₂guë́'₃ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ i₁ŋí'₄ maná, la₁ ca₂dsain₃; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ i₁ŋí'₄ la₂, le₃chain₂ bá₄ co₂tan₅₄.

59 Jág₁ në₅ ca₂juá'₂ Jesús të₁lia'₂ ca₂jme₃tag₂₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga jë₄ juɨg₂ Capernaum.

Jág₁ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄

60 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ jaun₂ a₂jme₂tag₅ Jesús, juɨn₅ dsa₂ i₂quian'₅₄ Jesús ca₂juá'₂:

―Jág₁ a₂juá'₂ në₅ 'ŋio₅ lɨn₃ juɨ́'₅, quian₅ ta₁ guéi₁. ¿'Ein₂ bá₄ lé₂ le₃tón'₂ juɨ₅ quió'₅?

61 Jaun₂ në́₃ ca₂rë₃lí'₄ Jesús 'e₂ jág₁ chen₅ dsa₂ tioin'₅₄, o₄quió'₄ jág₁ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿O₃ bá₄ tsá₃ dse₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jág₁ në₅? 62 ¿'E₂ bá₄ lé₂ jaun₂ në₁jua'₂ ca₂jɨng'₅₄ 'nia'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂uɨ́g₂ táng₃ ja₁jme₁'ein₅₄ le₂jŋiá₅? 63 Jme₂dsí₂ bá₄ i₂jmo₅ a₂chan₂ dsa₂; juɨ₁lia'₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ në́₃, tsá₃ ta₁ tí₄. La₁ jág₁ a₂ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, a₂gu₂dsí₂ bá₄ jaun₂, ton'₂ jmo₅ a₂chan₂ dsa₂. 64 La₁ tion'₅₄ bá₄ guë́₄ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ i₂tsá₃ 'én₂.

Ia₁ jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ Jesús lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ i₂'ein₂ 'éi₂ tsá₃ 'én₂, i₂'ein₂ guë'₂ i₂jáng'₂ cang₂.

65 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Uɨg₅₄ jaun₂ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ jiá₃ ja₁con₂ jniá₂ jua'₅₄ tsá₃ o₂jiog₃ Ŋe'₃.

66 Ca₂le₃jaun₂, juɨn₅ dsa₂ i₂jme₁i₂nio₄ quiain'₅₄ Jesús ca₂i₃uɨ́in₂ cau₅, tsá₃ ma₃jme₁i₂nioi₅₄ quiain'₅₄ 'éi₂.

67 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―¿O₃ bá₄ 'niog'₂ 'nia'₂ o₁nog'₁ ján₃?

68 La₁ ca₂ŋag₃ Si₂mu₅₄ Pe₄:

―Te₁gui'₅₄, ¿ne₄ 'ein₂ lé₂ dsɨ₁náu₄ jnia'₅₄? Ia₁ 'ne₂ bá₄ 'au'₂ jág₁ a₂le₃chong₂ jnia'₅₄ co₂tan₅₄. 69 Ma₂ca₂rë₃'éin₂ bá₄ jnia'₅₄, jaun₂ ne₄ jnia'₅₄, 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ I₂jŋió₅ quián₅ Diú₄.‡

70 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿On₁jua'₅₄ jniá₂ ca₂quiong'₅₄ 'nia'₂ ta₁guia₃-tɨ́n'₂? La₁ia₁, jan₂ i₂'en₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ lɨ́n₅ i₂'lɨn'₅₄.

71 (A₂ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅ a₂'ɨin₂₃ Judas bá₄, ja₁ŋi'₅₄ Si₂mu₅₄ Iscariote,§ ia₁ Judas bá₄ i₂jáng'₂ quió'₅, o₁jŋia'₅₄ lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂.)

7

Tsá₃ 'én₂ rɨn'₅₄ Jesús jág₁ quió'₅

1 Cang₂ jaun₂, ca₂ŋɨ₃ Jesús 'uë₃ Galilea; a₂tsá₃ 'nio₃ dsɨ₃ŋɨ́₃ jë₄ 'uë₃ Judea, ia₁ ja₁jaun₂ jme₁'nio₃ dsa₂ judíos jŋag'₃.

2 La₁ia₁ jme₁ma₂ja₂quián₃ Jmɨg₄ quió'₅ Tsɨ₁'io₅ Láu₃, jmɨg₄ quió'₅ dsa₂ judíos, 3 jaun₂ ca₂juá'₂ rɨn'₅₄ Jesús:

―Tsá₃ lë₁jan₁ ja₁lá₃; gua₂ juɨ₅ Judea, ia₁jaun₂ jág₃ dsa₂ i₂quiang'₅₄ léi₄ a₂jmo'₂. 4 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ a₂le₃cuɨg₅ dsa₂ quió'₅, tsá₃ jmo₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂tɨin₂₃ jë₄ chi₁'ma₁. Chi₂jua'₂ dsón'₂ jmo'₂ léi₄ le₂në₅, jmo₄ të₃ jág₅ dsa₂ juɨn₅.

5 Ia₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ rɨn'₅₄ bá₄ Jesús tsá₃ jme₁'éin₂ le₃quió'₅.

6 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Tsá₃ ma₂të́₂ bá₄ guë́₄ hora quió₃ jniá₂, la₁ia₁ të₂le₃ quián'₂ 'nia'₂, jua'₅₄ 'e₂ guë́₃ hora bá₄ dse₃. 7 Tsá₃ lé₂ le₃jme₃'iog₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jme₃'ŋiai₅₄ 'nia'₂; la₁ia₁ 'iog₅₄ bá₄ jniá₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jáng'₅ jniá₂ jág₁ dsau₅ ja₁con₂ 'éi₂, a₂'lɨg'₅₄ bá₄ a₂jmo₂₃-dsáu₅. 8 O₂nó'₅ 'nia'₂ guiong'₅₄ jmɨg₄; tsá₃ nei₅₄ jniá₂, ia₁ tsá₃ ma₂dsɨn₃ guë́₄ hora quió₃.

9 Jme₁ma₂në₂chí'₃ rɨin'₅₄ le₂në₅, ca₂jŋia₃ jë₄ 'uë₃ Galilea.

Ŋó₃ Jesús Jmɨg₄ quió'₅ Tsɨ₁'io₅ Láu₃

10 La₁ cang₂ guë́₄ jaun₂, jme₁ma₂i₂lén₂ rɨn'₅₄ Jesús, ján₃ bá₄ ca₂ŋó₃ 'éi₂ jmɨg₄ jaun₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂ŋó₃ të₃ tsá₃ jme₂li₅₄ jɨn₄ dsa₂ juɨn₅. Mei'₂ tsá₃ con'₂ të₃co'₅₄ bá₄ ŋó₃.

11 Jaun₂ lë₃, ca₂i₁nio₁ dsa₂ judíos 'nai'₂ Jesús ja₁niog₅ jmɨg₄, jaun₂ juá'₂:

―¿A₂já'₄ 'en₅₄ dsa₂ 'éi₂?

12 Jɨn₄ dsa₂ guë'₂, juɨn₅ i₂dsia₅ të₂'ua₁ jɨn₄ rɨin'₅₄ a₂'ɨin₂₃ 'éi₂. I₂lɨn₅₄ juá'₂: “Dsa₂ dsen₃ bá₄ 'éi₂”, la₁ i₂sián'₂ guë'₂ juá'₂: “On₃jua'₅₄ dsa₂ dsen₃ 'éi₂, ia₁ jme₂gain₂₃ dsa₂.”

13 La₁ia₁ lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ ca₂dsia₃ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁ a₂'ɨin₂₃ 'éi₂, ia₁ a₂gain₃ dsa₂ judíos.

14 Con'₂ tɨn₃ dso'₅₄ jmɨg₄ jme₁ma₂të́₂, jaun₂ ca₂'í₃ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂.

15 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ judíos jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ ŋɨ́₄ lë₃ ma₂tɨn₂ si₂ i₂në₅ të₃ tsá₃ si₂ ca₂'ɨ́₂?

16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Juɨ₁lia'₂ a₂jme₂tág₂ jniá₂ la₂, on₃jua'₅₄ jág₁ quió₃ 'ŋió₃ juá'₅; jág₁ quió'₅ i₂ca₂chei₃ bá₄ la₂. 17 Chi₂jua'₂ 'ein₂ jan₂ ma₂'ei₅ dsɨ́₅ jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, le₃ŋi₅ bá₄ 'éi₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ a₂jme₂tág₂ jniá₂, chi₂jua'₂ já₅ ja₁con₂ Diú₄, o₃ chi₂jua'₂ dsia₂₃ 'a₂ con'₂ tɨng₂ 'ŋió₃. 18 Juɨ₁lia'₂ i₂dsia₅ o₄quió'₄ 'ŋiog₅, jmo₂₃ le₂jaun₂ ia₁jaun₂ jme₃juag'₂ dsa₂. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂'no'₂ a₂le₃juɨn'₂ i₂ca₂chei₃, i₂të₃dsón'₂ bá₄ 'éi₂; 'i₁caun₂ a₂'lɨg'₅₄ tsá₃ cha₂ ja₁coin₂.

19 ’¿On₁jua'₅₄ Moisés ca₂cuë₃ 'Éi'₃ ca₂cuë́'₃ 'nia'₂? La₁ia₁, ca₂lia'₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ jme₂tí'₁ Si₂ 'Éi'₃. ¿'E₂ lë₃ 'niog'₂ 'nia'₂ jŋág'₄ jniá₂?

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―'En₅₄ je₂na'₅₄ të₂'au'₂; ¿'ein₂ 'nio₃ jŋɨ'₃ 'ne₂?

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Caun₂ léi₄ ca₂jmo₃ jniá₂ jmɨg₄ sa₅₄, jaun₂ ca₂i₃gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃. 22 Jaun₂ në́₃, ca₂jmo₃ Moisés 'éi'₃ a₂ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁, (la₁ia₁ on₃jua'₅₄ Moisés i₂ca₂jme₃lióg₃; dsa₂ can'₅₄ bá₄ ca₂jme₃lióg₃ ma₂lɨ́g'₂). 'Uɨg₅₄ jaun₂ ti'₂ 'nia'₂ nɨ₁lo₄ guein₂, o₁jŋia'₅₄ të₃ lë́₅ jmɨg₄ sa₅₄. 23 Dse₃ bá₄ jaun₂, chi₂jua'₂ jaun₂ ti'₂ 'nia'₂ nɨ₁lo₄ guein₂ jmɨg₄ sa₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ dsó₃ 'uë₃ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, ¿'e₂ lë₃ 'ne'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jniá₂, ia₁ ca₂jme₁'liong₁₂ jan₂ dsa₂ ta₁jain₂, të₃ jmɨg₄ sa₅₄? 24 Tsá₃ lë₁cáun₂ 'nia'₂ 'í₁ a₂jŋia'₅₄ con'₂ jniá₂ le₃co'₅₄. Quion₂ bá₄ 'nia'₂ 'í₁ con'₂ dsi₂ten₅₄.

Dsia₅ Jesús a₂juá'₂ a₂já'₄ já₅

25 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂ŋag₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ chan₂ Jerusalén qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄:

―¿On₁jua'₅₄ i₂në₅ 'na'₂ dsa₂ a₂jŋag'₃ i₂nioi₅₄? 26 Ó₃ bá₄ guë'₂ 'ein₅₄ dsia₂₃ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁ jɨn₄ dsa₂ juɨn₅, tsá₃ 'ein₂ juá'₂ 'i₁caun₂ quió'₅. ¿O₃ bá₄ dsón'₂ ma₂ca₂rë₃ŋi₅ dsɨ₂tan₅₄, a₂lɨ́n₅ dsa₂ në₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄? 27 La₁ ne₄ bá₄ jniog₄ a₂já'₄ já₅ i₂në₅; a₂dsau₅, jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ le₃ŋi₅ a₂já'₄ já₅.

28 Jaun₂ lë₃, të₁lia'₂ 'en₅₄ Jesús jme₂tɨin₂₃ dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, jaun₂ ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Cuɨg'₂ bá₄ 'nia'₂ jniá₂, jaun₂ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ guë'₂ guio₃ jniá₂! La₁ on₃jua'₅₄ o₄quió₃ 'ŋió₃ guio₃; të₂le₃ o₄quió'₄ i₂ca₂chei₃ i₂të₃dsón'₂ bá₄ guang₃. I₂'éi₂ guë'₂, tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂. 29 La₁ia₁ jniá₂ cuɨ́in₅, ia₁ ja₁con₂ 'éi₂ bá₄ guio₃, jaun₂ 'éi₂ bá₄ ca₂chei₃.

30 Jaun₂ në́₃, jme₁'nio₃ dsa₂ jme₁tsáun'₂; la₁ lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ ca₂téi₂ gu₂, ia₁ tsá₃ jme₁ma₂të́₂ bá₄ guë́₄ hora quió'₅.

31 La₁ia₁ juɨn₅ dsa₂ 'éi₂ ca₂rë₃'én₂ jág₁ quió'₅, jaun₂ juá'₂:

―Jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, ¿O₃ bá₄ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ léi₄ a₂juë'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jmo₅ i₂në₅?*

Ca₂chen₃ dsa₂ fariseos chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ a₂tsáin'₂ Jesús

32 Ca₂nág₂ bá₄ dsa₂ fariseos jág₁ a₂ca₂juá'₂ dsa₂ a₂'ɨin₂₃ Jesús; jaun₂ dsa₂ fariseos 'éi₂ quiain'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, ca₂chein₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ a₂tsáin'₂ Jesús jaun₂ të₂. 33 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Me'₂ bá₄ jmɨg₄ 'ú₄ jniá₂ jɨn'₂ 'nia'₂, jaun₂ guë́₄ nég'₄ táng₃ ja₁con₂ i₂ca₂chei₃. 34 'Nau'₅₄ 'nia'₂ jniá₂ i₁niog'₄, la₁ia₁ tsá₃ dsiog'₂ 'nia'₂; ia₁ tsá₃ lé₂ o₁nó'₅ 'nia'₂ ja₁nég'₄.

35 Jaun₂ në́₃, ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ judíos qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄:

―¿A₂já'₄ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ i₂në₅ dsó₃, a₂tsá₃ dsiain'₂ jniog₄? ¿On₃ bá₄ dsó₃ jɨn₄ dsa₂ go₄ jniog₄ i₂tián'₅ tsɨ₁rë₂jan₅₄ jɨn₄ dsa₂ griegos, ia₁jaun₂ jme₃tɨin₂₃ dsa₂ griegos? 36 ¿'E₂ jein₅ jág₁ a₂në₂juá'₂ në₅: “'Nau'₅₄ 'nia'₂ jniá₂ i₁niog'₄, la₁ia₁ tsá₃ dsiog'₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ lé₂ o₁nó'₅ 'nia'₂ ja₁nég'₄”?

Juɨ₁lia'₂ caun₂ jmɨg₂ cuá₃ jén'₃

37 Jmɨg₄ juë'₂ dé₄ dsón'₂ jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ jmɨg₄, ca₂nau₂ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂ tiá₂:

―Në₁jua'₂ 'ein₂ rë₂quein₂ dsɨ́₅, juɨ₁jia₂ ja₁con₂ jniá₂, juɨ₁'en'₅₄ jmɨg₂. 38 Juɨ₁lia'₂ juá'₂ Si₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, 'iá₃ të₂tsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ jmɨg₂ cuá₃ a₂jén'₃.†

39 La₁ a₂juá'₂ le₂në₅ a₂'ɨin₂₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂jme₁ma₂'i₄ 'éi'₃ guen₃ dsa₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅; ia₁ tsá₃ jme₁ma₂guan₅ bá₄ guë́₄ Jme₂dsí₂, ia₁ tsá₃ guë́₄ jme₁ma₂ca₂rë₃juɨn'₂ Jesús.

Ca₂lë₃ le₁dson'₅₄ dsa₂

40 I₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ ja₁jaun₂, jme₁ca₂nág₂ a₂juá'₂ Jesús, ca₂juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ i₂në₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ i₂lë́₅ jág₁ jiá₃ 'éi₂.

41 I₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂:

―I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ bá₄ në₅.

La₁ia₁ i₂sián'₂ guë'₂ ca₂juá'₂:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃chan₂ Galilea I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄? 42 ¿Tsa₁ juá'₂ Si₂, tsɨ₁jon₂ Rag₅₄ David bá₄ tion₅₄ lén₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, jaun₂ jë₄ juɨg₂ Belén bá₄ le₃chain₂, juɨg₂ go₄ David 'ŋiog₅?

43 Jaun₂ në́₃, le₁dson'₅₄ bá₄ dsa₂ ca₂lë₃ o₄quió'₄ Jesús.

44 Jme₁'nio₃ i₂lɨn₅₄ tsáun'₂, la₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂téi₂ gu₂.

Tsá₃ 'én₂ dsa₂ can'₅₄ të₂le₃ quió'₅ Jesús

45 Jaun₂ ca₂dsi₃len₃ táng₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ ja₁jme₁tion'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsa₂ fariseos, jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂ ca₂ŋɨ́i'₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄:

―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ në₂te'₅₄ 'nia'₂ 'éi₂?

46 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄:

―¡Lia'₂ 'i₁cón'₂ tsá₃ 'ein₂ dsa₂ ma₂juá'₂ jág₁ juɨ₁lia'₂ juá'₂ dsa₂ 'éi₂!

47 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ fariseos:

―¿O₃ bá₄ ma₂jme₃gau₅ dsa₂ 'éi₂ quián'₂ 'nia'₂ ján₃? 48 'I₁jan₂ dsa₂ can'₅₄ juɨg₅₄ jniog₄, on₃ guë'₂ dsa₂ fariseos, tsá₃ ma₂ca₂rë₃'én₂ le₃quió'₅ 'éi₂, jme₁né₄. 49 La₁ dsa₂ lë₁dsa₂ i₂tion'₅₄ në₅, tsá₃ cuɨ́'₅ Si₂ 'Éi'₃. Ma₂tioin'₅₄ ne₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂ma₂rë₂'ë́₂ ja₁coin₂.‡

50 Jɨn₄ dsa₂ fariseos 'éi₂ jme₁'en₅₄ Nicodemo, i₂jme₁ma₂ŋe₄ i₁jɨin₅₄ Jesús le₂jŋiá₅.§ 'Éi₂ në́₃ ca₂ŋag₃:

51 ―Juɨ₁lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ Si₂ 'Éi'₃ quián₂, ¿lé₂ le₃qui₁dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ jan₂ dsa₂, të₃ tsá₃ ma₂në₂néi₂ jág₁ quió'₅, a₂juá'₂ 'e₂ a₂ma₂jmo₃?

52 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ rɨin'₅₄:

―¿Ján₃ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂ jan₂ dsa₂ i₂chan₂ Galilea? 'Í₂ dse₃ ne₄ Si₂, jaun₂ jag'₅₄, lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ tsá₃ já₅ 'uë₃ Galilea.*

53 Jaun₂ guë́₄ i₃len₃ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ ja₁quió'₄.

8

Jan₂ 'io₅₄ i₂ca₂tán'₂ dso₄

1 La₁ ca₂ŋó₃ bá₄ Jesús juɨ₅ Má'₂ Olivos. 2 Jme₁jnia₃ jaun₂ táng₃, ca₂guáin'₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo. Ja₁jaun₂ ca₂jme₃quián₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. Jaun₂ ca₂guá₂ Jesús, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ jme₂tɨin₂₃ dsa₂. 3 Jaun₂ në́₃, ca₂o₃jŋia₃ të₅juá'₅ quian'₅₄ dsa₂ fairseos ca₂o₃jŋiai₃ jan₂ 'io₅₄ i₂ca₂join₃ jme₁'ein₅₄ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂. Jaun₂ ca₂chei'₃ dsi₂jo₂ jë₄ quió'₅ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁jaun₂.

4 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Të₅, ca₂jón₂ 'io₅₄ la₂ nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ on₃jua'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂. 5 Në₃ në́₃, ne₄ Si₂ 'Éi'₃, juá'₂ Moisés a₂jŋɨ́'₄ jnia'₅₄ jan₂ 'io₅₄ le₂la₂, a₂qui₁dsɨin₅ jnia'₅₄ cang₄. ¿'Ne₂ guë'₂, 'a₂ lia'₂ juá'₂?

6 Ca₂juá'₂ dsa₂ le₂në₅ ia₁ a₂cáin₂ táu₂ Jesús, ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ bóg'₂ dso₄. La₁ ca₂guá₂ Jesús i₁sióg'₅ 'uë₃, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jmóg'₃ letras ne₄ 'uë₃ quian'₅₄ nei'₅₄ chi₁gú₃.

7 La₁ caun₂ tioin'₅₄ qui₂ŋag₂₃ qui₂ŋɨ́i'₂ Jesús, jaun₂ ca₂nau₂, ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ jan₂ 'nia'₂ i₂tsá₃ dso₄ rë₂cán'₄, o₁tiong₅₄ le₂'uɨg₅₄ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ juɨ₁qui'₅₄ quió'₅ 'io₅₄.

8 Jaun₂ ca₂guá₂ táng₃ i₁sióg'₅ 'uë₃, jmóg'₅ letras a₂tsáng₂ 'uë₃.

9 La₁ jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Jesús,* jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂'uɨin₂ bá₄ le₂jain₂ le₂jain₂, jŋiá₅ de'₂ dsa₂ i₂ma₂guen'₂ ca₂'uɨin₂ ne₄ juɨ₅. Jaun₂ jme₁ma₂ca₂'uɨn₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, 'ŋiog₅ bá₄ Jesús të₁tsɨin'₅₄ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂, i₂chén'₅ dsi₂jo₂ jaun₂.

10 Jaun₂ në́₃ ca₂nau₂ Jesús,† jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄:

―'Io₅₄, ¿na₅ dsa₂?‡ ¿Tsa₁ 'ein₂ në₂'ë́₂ uɨg₅?

11 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'io₅₄:

―Jan₂'ón₄. Lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂, Te₁gui'₅₄.

Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―On₃ guë'₂ jniá₂ 'ë́₄ uɨg₅ quiáng'₂; guan'₂ në́₃, la₁ tsá₃ ma₃lë₁'nau₂ dso₄.

Lɨ́n₅ Jesús si₂ a₂tág₅ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

12 Ca₂juá'₂ táng₃ Jesús tsɨ́'₅ dsa₂, a₂juá'₂:

―Jniá₂ lɨ́ng₅ si₂ i₂jmo₅ tág₅ juɨ₅ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; juɨ₁lia'₂ i₂'ein₅ jniá₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ tsá₃ ma₃ŋɨ₃ jë₄ qui₁né'₃, ton'₂ qui₃'io₃ si₂ a₂jmo₅ a₂chain₂.

13 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ fariseos ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―'Ne₂ jáng'₂ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quián'₂ 'ŋiag'₂; 'uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ quen₅ jág₁ quiáng'₂ a₂jáng'₂.

14 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Juɨ₁lia'₂ a₂juá'₅ jniá₂, quen₅ bá₄, o₁jŋia'₅₄ 'ŋió₃ jniá₂ jáng'₅ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ 'ŋió₃. Ia₁ guion₄ bá₄ jniá₂ a₂já'₄ guio₃, a₂já'₄ nég'₄ në́₃; la₁ia₁ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂já'₄ guio₃, on₃ guë'₂ a₂já'₄ nég'₄. 15 'Nia'₂ guë'₂ cáun'₂ 'í₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jniá₂ në́₃ tsá₃ 'í₁ cáun₅ jniá₂ jua'₅₄ a₂qui₂dsɨ́₂ 'éi'₃ ja₁con₂ 'i₁jan₂. 16 La₁ia₁ chi₂jua'₂ cáun₅ jniá₂ 'í₁, dse₃ dsi₂ten₅₄ bá₄ 'éi'₃ a₂qui₂dsɨ́₂ jniá₂, ia₁ on₃jua'₅₄ jniá₂ 'ŋió₃ cáun₅ 'í₁; qui₂dsɨ́₂ jniá₂ 'éi'₃ co₂lë₅ quiang'₅₄ i₂ca₂chei₃ bá₄. 17 Ján₃ bá₄ ca₂të₂ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quián'₂ 'nia'₂, rë₂ton₅ juá'₂, në₁jua'₂ on₃ dsa₂ lë́₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅, a₂quen₅ bá₄ jág₁ quió'₅. 18 Jniá₂ lɨ́ng₅ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ 'ŋió₃; Ŋe'₃ jniá₂ i₂ca₂chei₃ guë'₂, lɨ́n₅ táng₃ jan₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅.

19 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿Na₅ ŋéi'₅ 'ne₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ cuɨg'₂ 'nia'₂ jniá₂, on₃ guë'₂ Ŋe'₃ jniá₂ cuɨn'₂ 'nia'₂; jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ cuɨg'₂ 'nia'₂ jniá₂, ján₃ bá₄ jme₁le₃cuɨn'₂ 'nia'₂ Ŋe'₃.

20 Ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅ të₁lia'₂ jme₁'ein₅₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, cau₅ ja₁jme₁tióng₂ tsɨ₁gu₅ quió'₅ cu₄ guá'₅. La₁ia₁, lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂jŋau'₃, ia₁ tsá₃ jme₁ma₂të́₂ bá₄ guë́₄ hora quió'₅.

“Juɨ₁lia'₂ ja₁né'₄ jniá₂, tsá₃ lé₂ o₁nó'₅ 'nia'₂”

21 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Né'₄ jniá₂; jaun₂ 'nia'₂ guë'₂, 'náu'₂ jniá₂ i₁niog'₄, la₁ia₁ dsián'₃ 'nia'₂ të₃ rë₂cán'₄ 'nia'₂ dsáu'₂; ja₁né'₄ jniá₂, tsá₃ lé₂ o₁nó'₅ 'nia'₂.

22 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ judíos:

―¿O₃ bá₄ a₂jŋɨi'₃ 'e₂ 'ŋiog₅, jaun₂ guë'₂ juá'₂ tsá₃ lé₂ dsɨ₁náu₄ jniog₄ ja₁dsáin'₃?

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Dsa₂ chan₂ gua'₅₄ 'uë₃ la₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂; jniá₂ në́₃, lɨ́ng₅ i₂chan₂ guei'₅₄. Dsa₂ i₂tén₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂; jniá₂ në́₃ tsá₃ téng₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 24 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ a₂dsiáng'₃ të₃ rë₂cáng'₄ jaun₂ dsáu'₂. Ia₁ chi₂jua'₂ tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ 'éi₂,§ dsiáng'₃ 'nia'₂ qui₂rë₂cáng'₄ dsáu'₂.

25 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿'Ein₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ ma₂qui₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ ca₃le₂'uɨg₅₄.* 26 'Lióng₂ bá₄ 'uɨg₅₄ cha₂ a₂le₃juá'₄ jniá₂ a₂qui₁dsɨ₅ jniá₂ 'éi'₃ ja₁con'₂ 'nia'₂. La₁ tí₅ bá₄ jág₁ quió'₅ i₂ca₂chei₃. Jaun₂ jniá₂ në́₃, jág₁ a₂ma₂nag₃ ja₁coin₂, a₂jaun₂ bá₄ juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

27 La₁ tsá₃ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsa₂, a₂jme₁juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ dsa₂ 'éi₂, a₂'ɨin₂₃ Jmei₂.

28 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jë₁ma₂të́₂ rë₁chóng'₄ 'nia'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ guë́₄ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂lɨ́n₅ jniá₂ 'éi₂;† le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂, a₂tsá₃ jmo₅ jniá₂ 'i₁caun₂ të₂le₃ o₄quió₃ 'ŋio₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ juá'₅ jniá₂ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂ca₂jme₃tag₅ Ŋe'₃. 29 Ia₁ i₂ca₂chei₃ 'ein₅₄ quian'₅₄ jniá₂, tsá₃ jua'₅₄ ma₂téin₂ jniá₂ 'ŋió₃, ia₁ lia'₂ co₂tan₅₄ bá₄ jmo₅ jniá₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂.

30 Lia'₂ jme₁juá'₂ Jesús jág₁ në₅, juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂rë₃'én₂ le₃quió'₅.

Chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, quian'₅₄ dsa₂ i₂qui₂le₁'ŋe'₅₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁

31 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos i₂ca₂rë₃'én₂ le₃quió'₅:

―Në₁jua'₂ të₁'ŋiá'₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ jág₁ quió₃, dsón'₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ i₂quian'₅₄ jniá₂; 32 jaun₂ le₃cuɨn'₂ 'nia'₂ jág₁ dsau₅, jaun₂ jág₁ dsau₅ në́₃, jmo₃ qui₃chen'₂ 'nia'₂.

33 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Abraham, jaun₂ lia'₂ 'i₁cón'₂ tsá₃ ma₂lag₃ jnia'₅₄ dsa₂ i₂le₁'ŋe'₅₄ ne₄ 'i₁jan₂. ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ juá'₂ 'ne₂ jaun₂ a₂qui₃chei'₂ jnia'₅₄?

34 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'no₅ dso₄, qui₂le₁'ŋei'₅₄ ne₄ dsáu₁. 35 Juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂chi₁'ŋe'₅₄ në́₃, tsá₃ jua'₅₄ të₃'ŋiái₄ co₂tan₅₄ dsi₂néi₂ quió'₅ juɨg₅₄; la₁ia₁ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ në́₃, co₂tan₅₄ bá₄ téin₅ dsi₂néi₂ jaun₂. 36 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ ca₂chéi'₂ Ja₁ŋi'₅₄ ca₂chéin'₂ 'nia'₂, jaun₂ bá₄ lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂le₁tsɨn'₁ të₃dsón'₂. 37 Ma₂guion₄ bá₄ jniá₂ jaun₂ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ tsɨ₁jon₂ Abraham; la₁ia₁ 'niog'₂ 'nia'₂ jŋág'₄ jniá₂, ia₁ a₂tsá₃ guei'₂ 'nia'₂ 'e₂ a₂juá'₅ jniá₂. 38 Jniá₂ në́₃ juá'₅ juɨ́g₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'e₂ a₂ma₂jág₃ ja₁con₂ Ŋe'₃; 'nia'₂ në́₃, jmo'₂ 'e₂ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ ja₁con₂ ŋéi'₅.

39 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Abraham bá₄ jme₁lɨ́n₄ jmei₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂.

La₁ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Abraham, jaun₂ jme₁jmó'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂jmo₃ 'éi₂. 40 La₁ia₁ 'nia'₂ në́₃ 'niog'₂ jŋág'₄ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ jág₁ tí₅ të₃dsón'₂ a₂ma₂ca₂jme₃tag₅ Diú₄ jniá₂. Tsá₃ le₂në₅ ca₂jmo₃ Abraham. 41 'Nia'₂ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ jmo'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ ŋéi'₅.

Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―La₁ on₃jua'₅₄ jnia'₅₄ lág₅ guein₂ i₂lë₁chan₂; jan₂ bá₄ jmei₂ jnia'₅₄ chan₂: i₂'éi₂ lɨ́n₅ Diú₄.

42 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ të₃dsón'₂ Diú₄ lɨ́n₅ ŋéi'₅ 'nia'₂, jme₁jme₁'nió'₄ bá₄ 'nia'₂ jniá₂, ia₁ ja₁con₂ Diú₄ bá₄ 'uɨ́n₂ jniá₂; jaun₂ la₂ ma₂guio₃. On₃jua'₅₄ o₄quió₃ 'ŋió₃ guio₃; o₄quió'₄ i₂ca₂chei₃ bá₄ jniá₂ guio₃. 43 ¿'E₂ lë₃ tsá₃ lé₂ le₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂juá'₅ jniá₂? 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ tian'₃ 'nia'₂ nág'₁ jág₁ a₂'ë́₅ jniá₂. 44 'Nia'₂ bá₄ rë'₂ téng'₅ le₃quió'₅ i₂së₃dsen₃ ŋéi'₅ 'nia'₂. Jaun₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ jmó'₂ 'e₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂. Lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ bá₄ jaun₂ lɨ́in₅ jan₂ i₂jme₂dsian₅ dsa₂. Tsá₃ le₃quió'₅ jág₁ dsau₅ chéin'₅, ia₁ 'i₁ca₂mɨ́g₂ jág₁ dsau₅ tsá₃ cha₂ ja₁coin₂. Jë₁ma₂ca₂juá'₂ jág₁ të₂jág₁, juá'₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ tɨin₂ 'ŋiog₅, ia₁ i₂të₂jɨ́n₁ bá₄ 'éi₂, jaun₂ lɨ́in₅ jmei₂ dsa₂ të₂jɨ́n₁. 45 La₁ia₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂juá'₅ jniá₂ jág₁ dsau₅ në́₃, tsá₃ 'éng'₂ jág₁ quió₃. 46 ¿I₂'ein₂ 'nia'₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ cáun₂ 'í₁ a₂rɨn₂ jniá₂ dso₄? Chi₂jua'₂ juá'₅ jniá₂ jág₁ dsau₅, ¿'E₂ lë₃ tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂ jág₁ quió₃? 47 Juɨ₁lia'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄, nag₂₃ jág₁ quió'₅ Diú₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ tsá₃ nag'₂ 'nia'₂ jág₁: ia₁ tsá₃ tén'₅ 'nia'₂ le₃quió'₅ Diú₄.

Né'₃ guë́₄ a₂le₃chan₂ Abraham, jme₁ma₂chan₂ bá₄ Te₁gui'₅₄

48 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿Tsa₁ dsau₅ jág₁ a₂jua'₂ jnia'₅₄, dsa₂ chan₂ Samaria bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂; a₂'en₅₄ jan₂ je₂na'₅₄ të₂'au'₂ në́₃?

49 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Lia'₂ 'i₁jan₂ je₂na'₅₄ tsá₃ 'en₅₄ të₂dsɨ₃. A₂jaun₂ bá₄ jmo₅ jniá₂ a₂jme₂juɨ́n'₁ jniá₂ Ŋe'₃; 'nia'₂ guë'₂, tsá₃ jme₂go'₃ jniá₂. 50 Tsá₃ a₂jaun₂ 'náu'₅ jniá₂ a₂jme₃juag'₂ dsa₂, la₁ chan₂ jan₂ i₂'no'₂ a₂jme₃juag'₂ dsa₂ jniá₂, ton'₂ 'éi₂ bá₄ con₂ jág₁ dsau₅. 51 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ 'ein₂ dsa₂ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ dsɨ₃ŋɨi₅₄ 'mú₃.

52 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos:

―Në₃ guë́₄ dsón'₂ jag₂ jnia'₅₄ a₂'en₅₄ jan₂ je₂na'₅₄ të₂'au'₂. Ia₁ ma₂ca₂jon₃ Abraham lia'₂ jma₃quian'₅₄ dsa₂ i₂qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄; 'ne₂ guë'₂ juá'₂: “Juɨ₁lia'₂ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃, tsá₃ lɨ́g'₂ dsɨ₃ŋɨi₅₄ 'mú₃.” 53 ¿O₃ bá₄ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ juɨn'₂ 'ne₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ Abraham 'lag₄ jmei₂ jnia'₅₄? Ca₂jon₃ bá₄ 'éi₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ qui₂ca₂dsan₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. ¿'Ein₂ lɨ́n'₂ 'ne₂ lɨ́ng'₅?

54 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Chi₂jua'₂ 'ŋió₃ jniá₂ jme₂juɨ́ng'₂, tsá₃ 'e₂ quen₅ a₂jaun₂. La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂juag'₂ jniá₂, Ŋe'₃ bá₄ jniá₂ 'éi₂, i₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂ lɨ́n₅ Diú₄ quiáng'₂. 55 O₁jŋia'₅₄ tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'éi₂, la₁ cuɨ́n₅ bá₄ jniá₂ 'éi₂. Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ juá'₅ jniá₂ a₂tsá₃ cuɨ́in₅, jme₁lén₂ jniá₂ jan₂ i₂të₂jɨ́n₁ juɨ₁lia'₂ lɨ́n'₅ 'nia'₂. La₁ia₁ dsón'₂ bá₄ cuɨ́n₅ jniá₂ 'éi₂, jaun₂ tón'₅ bá₄ jniá₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅. 56 Ca₂jmo₃ 'io'₂ Abraham, 'lag₄ ŋéi'₅ 'nia'₂, ia₁ jme₁'ɨ́n₂ dsɨ́₅ jág₃ jmɨg₄ i₁guan₃ jniá₂; jaun₂ ca₂jág₃, jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ 'io'₂ ca₂jén'₃.

57 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ judíos ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Tsá₃ ma₂'eng'₅₄ bá₄ guë́₄ të₂láu₃-guiá₂ ŋi₂. ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ juá'₂ 'ne₂ a₂ma₂jɨng'₅₄ 'lag₄ Abraham?

58 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨg₂ jniá₂ 'nia'₂, né'₃ guë́₄ a₂le₃chan₂ Abraham, jniá₂ lɨ́ng₅.‡

59 Jaun₂ në́₃ qui₂ca₂jŋa'₃ cang₄ a₂jme₁qui'₃ quió'₅. La₁ ca₂'ma₃ bá₄ Jesús, jaun₂ o₂'ɨ́in₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo.§

9

Ca₂jme₃'lión₂ Jesús jan₂ dsa₂ i₂ten₄ ca₂rë₃chán₃

1 Jme₁ca₂ŋɨi₅ jaun₂, ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ i₂ten₄ ca₂rë₃chán₃. 2 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Të₅, ¿'ein₂ bá₄ ca₂'náu₂ dso₄? ¿Dsa₂ la₂, o₃ chog₅₄-jmei₂ 'e₂, a₂ca₂rë₃cháin₃ tein₅₄?

3 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―On₃jua'₅₄ 'uɨg₅₄ dsáu₂ 'ŋiog₅, on₃ guë'₂ 'uɨg₅₄ dsáu₁ chog₅₄-jmei₂; a₂jaun₂ bá₄ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃jniá₂ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ ja₁coin₂. 4 Ca₂tág₂ jniog₄ jmó₁ ta₁* quió'₅ i₂ca₂chei₃ jniá₂ të₁lia'₂ jniá₂ guë́₄; ia₁ ma₂ja₂quián₃ néi₃, jë₁tsá₃ ma₃'ein₂ lé₂ le₃jmo₃ ta₁. 5 Të₁lia'₂ 'en₅₄ jniá₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, lɨ́ng₅ si₂ a₂tág₅ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

6 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ le₂në₅, jaun₂ ca₂'ŋéi₃ 'uë₃, ca₂jmo₃ ca₂juɨg₄ jein₂ quian'₅₄ jmɨ₁'ë́'₅ quió'₅, jaun₂ ca₂tsáng₂ jme₁ne₁ dsa₂ ten₄. 7 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Gua₂ o₂rang₂ quiáng'₂ Dsiog₅ Siloé ―co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ jág₁, I₂chen₄, a₂chei₂ dsiog₅ jaun₂.

Jaun₂ ca₂ŋó₃ i₁rang₂ quió'₅, jaun₂ jme₁guáin'₃ táng₃ jaun₂, ma₂jág₅ bá₄.

8 Jaun₂ qui₂ca₂ŋag₃ dsa₂ i₂tián'₅ cau₅ quió'₅, quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁ma₂ca₂jág₂ mɨ₅ 'éi₂ cu₄ le₂jŋiá₅, ca₂juá'₂:

―¿On₁jua'₅₄ dsa₂ në₅ 'éi₂ i₂jme₁gua₂ mɨ₅ a₂jme₃'o₅₄ dsa₂ cu₄?

9 I₂lɨn₅₄ juá'₂:

―'Éi₂ bá₄ në₅.

I₂sián'₂ guë'₂ juá'₂:

―On₃jua'₅₄ 'éi₂ në₅, la₁ia₁ mei'₂ tsá₃ le₂jaun₂ jniái₂.

La₁ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂ 'ŋiog₅:

―Jniá₂ bá₄ 'éi₂.

10 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ ca₂ŋɨ́i'₃ 'éi₂:

―¿'A₂ guë'₂ lia'₂ lë₃ ca₂jnióg₃ jme₁ne'₄ 'ne₂?

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Dsa₂ i₂të́'₂ dsa₂ Jesús në₂jmo₃ ti₁jéin₃, jaun₂ në₂tsáng₂ jme₁ne₃ jniá₂, jaun₂ në₂juá'₂ tság₅ jniá₂: “Gua₂ Dsiog₅ Siloé, o₂rang₂ quiáng'₂.” Jaun₂ ŋe₄ jniá₂, jaun₂ jme₁ca₂lë₃ rang₂₃ quió₃, co₂tan₅₄ lia'₂ në₂jág₃.

12 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂:

―¿Na₅ dsa₂ 'éi₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ guion₄ jniá₂.

Ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos jág₁ dsau₅ ne₄ dsa₂ i₂jme₁ten₄ i₂ca₂jme₃'lió₂ Jesús

13 Jaun₂ në́₃ ca₂i₁jŋia₃ dsa₂ ne₄ dsa₂ fariseos dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂.

14 La₁ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ Jesús ti₁jéin₃ a₂ca₂tsáng₂ mɨ₂ne₄ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂, jaun₂ dé₄ jmɨg₄ sa₅₄ bá₄ jaun₂. 15 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ fariseos ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ 'éi₂, 'a₂ bá₄ lia'₂ jaun₂ ma₂lé₂ jág₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂:

―Në₂tsáng₂ ti₁jéin₃ jme₁ne₃ jniá₂, jaun₂ në₂rang₃ jniá₂ quió₃, jaun₂ lë₃ ma₂jág₅ jniá₂.

16 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos:

―Dsa₂ i₂në₂jmo₃ a₂në₅, on₃jua'₅₄ dsa₂ quián₅ Diú₄ 'éi₂, ia₁ tsá₃ jme₂gó'₃ jmɨg₄ sa₅₄.

La₁ i₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ lé₂ le₃jmo₃ jan₂ dsa₂ i₂cha₂ dsáu₁ léi₄ juë'₂ le₂në₅?

Jaun₂ lë₃ ca₂lë₃ le₁dson'₅₄ dsa₂.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂:

―¿'E₂ guë'₂ juá'₂ 'ne₂ lɨ́in₅, ia₁ jme₁ne'₄ 'ne₂ bá₄ në₂niá₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―A₂lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ bá₄.

18 La₁ dsa₂ judíos në́₃, tsá₃ jme₁'éin₂ bá₄ guë́₄ a₂dsón'₂ jme₁ten₄ dsa₂ 'éi₂, ton'₂ ca₂tɨ́in'₃ jme₁ne₁₂, ca₂lia'₂ ca₂të́'₃ chog₅₄-jmei₂ dsa₂ 'éi₂.

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos ca₂ŋɨ́i'₃ chog₅₄-jmei₂ 'éi₂:

―¿Chi'₂ ja₂ŋí'₂ 'nia'₂ la₂, i₂juá'₂ 'nia'₂ i₂ten₄ ca₂rë₃chán₃? ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ ma₂jág₅ në₃?

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chog₅₄-jmei₂:

―Ne₄ bá₄ jnia'₅₄, chi'₂ quián₂ bá₄ jnia'₅₄ në₅, i₂ca₂rë₃chán₃ ten₄; 21 la₁ tsá₃ ne₄ jnia'₅₄ 'a₂ guë'₂ lia'₂ në₃ ma₂lé₂ jág₃, on₃ guë'₂ ne₄ jnia'₅₄ 'ein₂ ca₂jmo₃ ca₂jŋia₃ mɨ₂ne₅₄. Ŋag₄ caun₂ 'nia'₂ guiong'₅₄; i₂ma₂juɨn'₂ bá₄ në₅, jaun₂ lé₂ bá₄ juá'₂ 'ŋiog₅ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃.

22 Ca₂juá'₂ chog₅₄-jmei₂ le₂në₅ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂gó'₅ gain₃ dsa₂ judíos, ia₁ jme₁ma₂ca₂jmo₃ 'éi₂ caun₂ jág₁ a₂'uág'₂ 'uɨ́in'₂ dsa₂ ja₁le₁toin₂₃ ne₄ si₂ guá'₅ sinagoga juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂juá'₂, Jesús bá₄ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 23 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ chog₅₄-jmei₂: “Ŋag₄ caun₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, i₂ma₂juɨn'₂ bá₄ në₅.”

24 Jaun₂ bá₄ ca₂të₃ táng₃ dsa₂ judíos ca₂të́'₃ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂, jë₁ca₂të́₂ táng₃ ráun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jua'₅₄ jág₁ dsau₅ të₃dsón'₂ ne₄ Diú₄;† ne₄ bá₄ jnia'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂cha₂ dsáu₁ bá₄ 'éi₂.

25 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Tsá₃ a₂jaun₂ guion₄ jniá₂ jua'₅₄ jan₂ dsa₂ cha₂ dsáu₁ 'éi₂, o₃ tsá₃ dsáu₁ cha₂ 'e₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ guion₅₄, a₂jme₁ten₄ bá₄ jniá₂, la₁ në₃ ma₂lé₂ bá₄ jág₄.

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ fariseos:

―¿'E₂ ca₂jmo₃ quiáng'₂? ¿'A₂ lia'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ 'éi₂ a₂ca₂jnia₃ mɨ₂ne'₅₄?

27 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Ma₂në₂juá'₃ guë'₂ jniá₂. Tsá₃ tón'₂ guë'₂ 'nia'₂ juɨ₅ 'e₂ juá'₅ jniá₂. ¿'E₂ lë₃ 'niog'₂ 'nia'₂ nág'₂ táng₃? ¿O₃ bá₄ ján₃ guë'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ le₃'éng'₂ le₃quió'₅ 'éi₂?

28 Jaun₂ qui₂ca₂jnáu'₂ dsa₂ jág₁ uɨg₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ne₂ 'éng'₂ le₃quió'₅ dsa₂ 'éi₂, la₁ia₁ jnia'₅₄ guë'₂ 'éin₂ le₃quió'₅ Moisés. 29 Ne₄ jnia'₅₄, a₂ca₂dsia₃ Diú₄ jág₁ quian'₅₄ Moisés, la₁ dsa₂ 'éi₂ guë'₂ në́₃, tsá₃ ne₄ a₂já'₄ já₅.

30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂juá'₂:

―¡Dsón'₂ bá₄ jaun₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ a₂jaun₂: a₂tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂já'₄ já₅, ton'₂ ca₂jme₃jnio₅₄ jme₁ne₃! 31 Ma₂ne₄ rë₂ bá₄ jniog₄ jaun₂, a₂tsá₃ nag₅ Diú₄ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂cha₂ dsáu₁; jmá'₃ lia'₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂jme₂gan₃ Diú₄, i₂qui₂jmo₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂: quió'₅ 'éi₂ bá₄ nag₂₃. 32 Lia'₂ 'i₁cón'₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂nág₂ ca₂le₂jŋiá₅ jua'₅₄ chan₂ dsa₂ i₂lé₂ le₃jme₃'lión₂ jan₂ dsa₂ i₂ten₄ ca₂rë₃chán₃. 33 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ já₅ dsa₂ 'éi₂ ja₁con₂ Diú₄, tsá₃ 'e₂ lé₂ jme₁jmo₃.

34 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ dsa₂ fariseos:

―Co₂ŋei'₅₄ bá₄ ne₄ dsáu'₂ ca₂rë₃cháng'₃. ¿I₂'ein₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂ jaun₂ jme₁tag'₅ jnia'₅₄?

Jaun₂ ca₂dsei₅ dsa₂.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ ten₄ të₂le₃ gu₂dsí₂

35 Jaun₂ ca₂rë₃ŋi₅ Jesús jág₁ a₂ca₂dsen₅ dsa₂ ca₂dsein₂₃ dsa₂ i₂jme₁ten₄ 'éi₂. Jaun₂ jme₁ca₂jein'₂, ca₂juá'₂:

―¿'Én'₂ 'ne₂ të₂le₃ quió'₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃?‡

36 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ 'éi₂:

―Gui'₅₄, ¿i₂'ein₂ bá₄ 'éi₂, ia₁jaun₂ lé₂ le₃'én₂ jniá₂ le₃quió'₅?

37 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₂në₂jɨin'₅₄ bá₄, jaun₂ jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂dsia'₂ jág₁ quiang'₅₄.

38 Jaun₂ bá₄ ca₂chi₃jné₃ dsa₂ 'éi₂ ne₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Én₂ bá₄ jniá₂, Te₁gui'₅₄.

39 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂qui₁dsɨ₅ 'éi'₃ bá₄ jniá₂ guio₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ia₁jaun₂ jág₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ten₄, ton'₂ ia₁jaun₂ le₃ten₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jág₅.

40 Jaun₂ qui₂ca₂nág₂ jág₁ jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos i₂jme₁tion'₅₄ quian'₅₄ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿O₃ bá₄ dsa₂ ten₄ lág₅ jnia'₅₄ ján₃?

41 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ ten₄, tsá₃ dso₄ jme₁qui₂le₃cán'₂ 'nia'₂. La₁ia₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂juá'₂ 'nia'₂, “ne₄ jnia'₅₄”, jaun₂ të₂'ŋiá₄ dsáu'₂ 'nia'₂.

10

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂

1 'A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ tón'₅ të₂le₃ juɨ₅ o₄'né₄ tsɨ₁jnɨ́₂ ja₁tion'₅₄ já'₂ cha'₂, a₂uɨ́g₂ juɨ₅ siá'₂, dsa₂ 'ang₂ bá₄ 'éi₂. 2 La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'í₂ të₂le₃ o₄'né₄, dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂ bá₄ 'éi₂. 3 O₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ niá₅ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ o₄'né₄, jaun₂ já'₂ cha'₂ në́₃, rë₂cuɨ́'₅ jág₁ quió'₅ 'éi₂. Jaun₂ të́'₂ já'₂ cha'₂ quiáin₅ 'ŋiog₅ lia'₂ chein₂, jaun₂ 'uág'₂. 4 Jë₁ma₂ca₂lë₃ 'uɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ con'₂ i₂quiáin₅ 'ŋiog₅, jaun₂ cán₂ ne₄ juɨ₅, dsó₅ ne₄ já'₂ cha'₂. Já'₂ cha'₂ në́₃ dsɨ₂léin₂ chi₁co'₅₄ quió'₅, ia₁ rë₂cuɨ́'₅ bá₄ jág₁ quió'₅. 5 La₁ tsá₃ 'ein₂₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨin₂₃; të₂le₃ cuɨng₂₃ bá₄ ja₁con₂ 'éi₂, ia₁ tsá₃ cuɨ́'₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ sián'₂.

6 Ca₂juá'₂ Jesús jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ në₅, la₁ tsá₃ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsa₂, 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂ a₂juá'₂.

Jan₂ Jesús i₂dsen₃ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂

7 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ o₄'né₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₂ton'₅₄ já'₂ cha'₂. 8 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂o₃lén₂ jŋiá₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂, dsa₂ 'ang₂ bá₄ 'éi₂; la₁ já'₂ cha'₂ në́₃, tsá₃ juɨ₅ ca₂ton'₂ quió'₅. 9 Jniá₂ lɨ́ng₅ o₄'né₄; juɨ₁lia'₂ i₂tón'₅ juɨ₅ le₃quió₃, tɨ́in'₄ bá₄. Jaun₂ qui₃dsɨ₃toin'₅₄, qui₃'uɨ́in₃, jaun₂ dsio'₂ bá₄ ŋi₂ma'₂ a₂guë́'₃.

10 ’Dsa₂ 'ang₂ në́₃, jmá'₃ ta₁ jaun₂ bá₄ ja₂: a₂'ang₃, a₂jme₃dsiog₂₃, a₂qui₃'éin₂ në́₃; jniá₂ në́₃ guio₃ ia₁jaun₂ le₃chain₂, a₂le₃chain₂ qui₂rë₂tsón₂. 11 Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ juɨg₅₄ dsen₃ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂.* Guen₅ 'mú₃ juɨg₅₄ dsen₃ o₄quió'₄ já'₂ cha'₂; 12 la₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ a₂'liain'₅₄, jë₁ma₂ca₂jág₃ já₅ dsɨ₂jɨ'₅₄ náu₂, téin₂ bá₄ já'₂ cha'₂ jaun₂ cuɨng₂₃ bá₄ 'ŋiog₅, ia₁ on₃jua'₅₄ juɨg₅₄ i₂quián₅ já'₂ cha'₂ 'éi₂. Jaun₂ dsɨ₂jɨ'₅₄ náu₂ në́₃, tsáin'₂ já'₂ cha'₂, jaun₂ jmo₂₃ le₁jan₅₄ já'₂. 13 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, cuɨng₂₃ ia₁ a₂'liain'₅₄ bá₄ jmo₂₃ 'í₁; tsá₃ dsan₂ dsɨ́₅ já'₂. 14 Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ juɨg₅₄ dsen₃; i₂cuɨ́n₅ bá₄ jniá₂ já'₂ cha'₂ quiáng₃; 'éi₂ në́₃ cuɨg₂₃ jniá₂. 15 Le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ cuɨg₅ Ŋe'₃ jniá₂, ján₃ bá₄ cuɨ́n₅ jniá₂ 'éi₂ në́₃. Guén₅ jniá₂ 'mú₃ o₄quió'₄ já'₂ cha'₂ quiáng₃. 16 Ján₃ bá₄ tion'₅₄ já'₂ cha'₂ sián'₂ quiáng₃ i₂tsá₃ tion'₅₄ 'ŋió'₃ jnɨ́₁ la₂; ján₃ bá₄ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ i₁te₁ 'éi₂. Ján₃ bá₄ le₃ne'₅₄ 'éi₂ jág₁ quió₃, jaun₂ co₂nió'₃ bá₄ lé₂, jan₂ guë'₂ juɨg₅₄.

17 ’'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ 'nio₃ Ŋe'₃ jniá₂: ia₁ jáng'₅ jme₂dsí₂ quió₃,† ia₁jaun₂ tɨ́ng'₄ táng₃. 18 Lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ jŋiá'₂ jme₂dsí₂ a₂chan₂ jniá₂, ia₁ jáng'₅ bá₄ jniá₂ jme₂dsí₂ a₂chang₂ a₂'ŋio₂ dsɨ₃ 'ŋió₃. Jniá₂ bá₄ 'o₂₃ bí₂ jáng'₅, jaun₂ 'o₂₃ bí₂ tɨ́ng'₄ táng₃. 'Éi'₃ në₅ ca₂ŋɨg₂ ja₁con₂ Ŋe'₃.

19 Jaun₂ ca₂lë₃ le₁dson'₅₄ táng₃ dsa₂ judíos, jme₁ca₂nág₂ jág₁ në₅.

20 Juɨn₅ i₂'éi₂ juá'₂:

―I₂'en₅₄ jan₂ jme₂dsí₂ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅ bá₄ në₅, të₂'ɨ₂₃ a₂ŋái₅ në́₃. ¿'E₂ lë₃ tón'₂ 'nia'₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅?

21 La₁ i₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂:

―On₃jua'₅₄ jág₁ quió'₅ jan₂ i₂'en₅₄ je₂na'₅₄ të₂dsɨ́₅ në₅. ¿Lé₂ le₃jmo₃ je₂na'₅₄ a₂jág₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ten₄?

Tsá₃ ca₂guen₃ dsa₂ judíos Jesús

22 Jmɨg₄ jaun₂, jme₁tion'₅₄ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén jmo₂₃ Jmɨg₄ quió'₅ Si₂. Jein₂ güɨ́g₂ jme₁lë́₄, 23 jaun₂ jme₁i₂ŋɨ₅₄ Jesús i₁dsi₅ guá'₅ templo ja₁lë́₄ corredor a₂chei₂ Quió'₅ Salomón, 24 jaun₂ qui₂ca₂o₃lio₃ dsa₂ judíos quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'A₂ con'₂ jmó'₂ 'ne₂ 'ag₃ guë́₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ₅ jnia'₅₄? Chi₂jua'₂ dsón'₂ lɨ́n'₅ 'ne₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, co₂ŋei'₅₄ jua'₅₄ rë₂jiá₃ jág₁.

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₂në₂juá'₃ bá₄ jniá₂, la₁ tsá₃ ca₂rë₃'én'₂ guë'₂ 'nia'₂. Qui₂jáng'₅ bá₄ jág₁ dsau₅ o₄quió₃, léi₄ a₂jmo₅ jniá₂; 26 la₁ tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ já'₂ cha'₂ quiáng₃. 27 Ne'₅₄ bá₄ já'₂ cha'₂ quiáng₃ jág₁ quió₃; i₂cuɨg₅ bá₄ 'éi₂ jniá₂, jaun₂ ja₂'ein₂₃ chi₁co'₅₄ quió₃. 28 Cuë́₅ jniá₂ jme₂dsí₂ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄, jaun₂ lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ dsiáin₃, on₃ guë́₄ lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃jŋiái'₂ 'éi₂ o₄gu₃ jniá₂. 29 Ŋe'₃ jniá₂, i₂ma₂cuag₃ 'éi₂, lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃; jaun₂ lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ jŋióg'₂ o₄gú₃ Ŋe'₃. 30 Jniá₂ quian'₅₄ Ŋe'₃, ca₂ne₅₄ bá₄ lág₅ jnia'₅₄.

31 Jaun₂ në́₃ ca₂jŋa'₃ táng₃ dsa₂ judíos nɨ₁cang₁ a₂qui'₃ quió'₅. 32 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―'Lióng₂ lɨn₃ léi₄ dse₃ ma₂'ë́₃ jniá₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Ŋe'₃; ¿o₄quió'₄ 'e₂ caun₂ a₂ma₂jmo₃ jniá₂ jaun₂, a₂qui₁jnau'₅₄ 'nia'₂ jniá₂ nɨ₁cang₁?

33 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos:

―Tsá₃ o₄quió'₄ léi₄ dse₃ qui₁jna'₅₄ jnia'₅₄ 'ne₂ nɨ₁cang₁; a₂jaun₂ bá₄ ia₁ a₂'ɨ́ng'₅ 'lɨg'₅₄ Diú₄, a₂jmo'₂ 'ne₂ a₂lɨ́ng'₅ Diú₄, ton'₂ jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ lɨ́ng'₅.

34 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ dsa₂ judíos:

―¿Tsa₁ chi₁ton₅ ne₄ Si₂ 'Éi'₂ quián'₂ 'nia'₂: “A₂ma₂juá'₃ jniá₂, a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ diú₄”?‡ 35 Chi₂jua'₂ ca₂të́'₃ “diú₄” dsa₂ i₂ca₂ŋɨ₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, (jaun₂ tsá₃ lé₂ jua'₅₄ tsá₃ le₃ti₃ Si₂); 36 'ë₂ guë́₄ bá₄ 'éi₂ i₂ca₂jmo₃ Diú₄ rë₂tson₄, i₂ca₂chein₃ mɨ₂güɨ́g₃. ¿'Nia'₂ juɨg'₂ 'ɨ́ng'₅ 'lɨg'₅₄ Diú₄ ia₁ jniá₂ në₂juá'₃ a₂lɨ́ng₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄? 37 Chi₂jua'₂ tsá₃ jmo₅ jniá₂ ta₁ quió'₅ Ŋe'₃, tsá₃ juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂ le₃quió₃ jniá₂. 38 La₁ chi₂jua'₂ jmo₅ guë'₂ jniá₂, juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ tsá₃ 'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, juɨ₁le₂'én'₂ bá₄ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ ta₁ a₂jmo₅ jniá₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ bá₄, ia₁jaun₂ le₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂,§ a₂'en₅₄ Ŋe'₃ ja₁cong₂, le₂jaun₂ guë'₂ táng₃, a₂'en₅₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃.

39 Jaun₂ jme₁'nio₃ táng₃ dsa₂ jme₁tsáun'₂, la₁ ca₂lóin₂ bá₄ o₄gú₃ 'éi₂.

40 Jaun₂ në́₃, ŋó₃ táng₃ Jesús të₂le₃ quióng₄ Cuá₃ Jordán, jaun₂ ca₂jŋia₃ ja₁jaun₂ ja₁jme₁'en₅₄ Juan₅₄ le₂jŋiá₅ choin₂₃ jmɨg₂ dsa₂.* 41 Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂i₁len₅₄ i₁jag₅₄, qui₂ca₂juá'₂:

―Të₃dsón'₂ bá₄, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ 'e₂ léi₄ juë'₂ ca₂jmo₃ Juan₅₄, la₁ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ca₂juá'₂ a₂'ɨin₂₃ dsa₂ në₅, dsau₅ bá₄.

42 Ja₁jaun₂ ca₂rë₃'én₂ juɨn₅ dsa₂ le₃quió'₅ Jesús.

11

Ca₂jon₃ Lázaro

1 Jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂jme₁chen₂ Lázaro, i₂jme₁chan₂ juɨg₂ Betania, juɨg₂ ja₁guá₄ María quian'₅₄ 'io₅₄ rɨin'₅₄ i₂chen₂ Marta.

2 María në₅ në́₃ i₂rɨn'₅₄ Si₁Lia₁ dsa₂ dso'₅₄, 'éi₂ bá₄ i₂ca₂'ág₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ mɨ₂tag₄ Te₁gui'₅₄ jaun₂ ca₂chí₃, ca₂jme₃quéin₃ quian'₅₄ jŋi₂ dsi₅₄.

3 Jaun₂ në́₃, ca₂chen₃ le₃on₃ 'io₅₄ jág₁ ne₄ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, a₂ron₅ dso'₅₄ dsa₂ i₂'nio₄ quiáng'₂.

4 Jaun₂ jme₁ca₂nág₂ Jesús, ca₂juá'₂:

―On₃jua'₅₄ dso₄ a₂jiog₅ juɨ₅ 'mú₃ jaun₂; të₂le₃ ia₁jaun₂ le₃juɨn'₂ Diú₄ bá₄, le₂jaun₂ guë'₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ ján₃ le₃juɨin'₂ të₂le₃ quian'₅₄ dso₄ jaun₂.

5 Jesús në́₃, jme₁'nioi₃ 'ŋio₅ lɨn₃ Marta quian'₅₄ 'io₅₄ rɨin'₅₄, quian'₅₄ Si₁Lia₁. 6 Jaun₂ lë₃, jme₁ca₂juá'₂ dsa₂ a₂dso'₅₄ Si₁Lia₁, ca₂jŋia₃ guë́₄ tɨn₃ jmɨg₄ ja₁jme₁'ein₅₄ jaun₂. 7 Cang₂ jaun₂, ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Ma₃dsau₅₄ táng₃ juɨ₅ Judea.

8 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Të₅, i₁jáun₃ në₅ cón'₅ jme₁'nio₃ dsa₂ judíos jme₁qui₃jnáu'₂ cang₄; ¿con'₂ guë'₂ lia'₂ 'niog'₂ gog'₅₄ táng₃ ja₁jaun₂?

9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿On₁ dsón'₂ quian₅ guia₃-tɨ́n₂ horas caun₂ jmɨg₄? Në₁jua'₂ i₂nio₄ dsa₂ a₂jmɨ₂, tsá₃ qui₂niói₅, ia₁ jág₅ si₂ a₂tág₅ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; 10 la₁ në₁jua'₂ i₂nio₄ dsa₂ jë₄ qui₁né'₃ qui₂niói₅ ia₁ tsá₃ si₂ cha₂ ja₁coin₂.

11 Cang₂ jme₁ma₂në₂juá'₂ le₂në₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ma₂ca₂güɨn₂ bá₄ Si₁Lia₁ a₂mei₅₄ quián₂ jniog₄; la₁ nei₅₄ jniá₂ i₁ŋei₁₂.

12 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―Te₁gui'₅₄, chi₂jua'₂ ma₂ca₂güɨin₂, co₂'nió'₄ jŋia₃ bá₄ quió'₅.

13 La₁ a₂jaun₂ bá₄ jme₁'nio₃ Jesús juá'₂ a₂jme₁ma₂jon₅ bá₄ 'éi₂; la₁ jaun₂ bá₄ lɨ́n₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂'ë₅ Jesús juɨ₁lia'₂ a₂güɨn₂ dsa₂ jë₁ma₂ca₂nei₂.

14 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁:

―Ma₂ca₂jon₃ bá₄ Si₁Lia₁. 15 Jéin₅ jniá₂ 'io'₂ o₄quián'₂ 'nia'₂, a₂tsá₃ jme₁'eng₅₄ ja₁jaun₂, ia₁jaun₂ le₃'én'₂ 'nia'₂. La₁ ma₃dsau₅₄ ma₃dsɨ₁jɨin₅₄.

16 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ To₁má₄ i₂të́'₂ dsa₂ Dsa₂ Tsɨn'₅₄, ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄:

―Ján₃ guë'₂ dsau₅₄ jniog₄, ia₁jaun₂ dsióg₃ co₂lë₅ quian'₅₄ i₂në₅.

Jesús bá₄ i₂jmo₅ a₂jen'₅₄ dsa₂, i₂cuë₅ jme₂dsí₂ a₂le₃chan₂ dsa₂

17 Jme₁ma₂të́₂ quén₂ jmɨg₄ 'en₅₄ Si₁Lia₁ tau₂ 'ŋio₅, jme₁dsióg₃.

18 Juɨg₂ Betania jaun₂, jme₁niog₅ cau₅ ma₂quián₅ Jerusalén con'₂ tɨn₃ kilómetros të₂ ca₂jau₅₄.

19 Jaun₂ ca₂i₁len₅₄ juɨn₅ dsa₂ judíos ca₂i₁jɨin₁₂ Marta quian'₅₄ María rɨin'₅₄, ca₂i₁jmo₅₄ lián'₂ dsɨ́₅ 'éi₂, ia₁ ca₂jon₃ Si₁Lia₁ rɨin'₅₄.

20 Jaun₂ Marta në́₃, jme₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂ma₂já₅ Jesús, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ ca₂i₁jme₁jein'₂. La₁ María në́₃ ca₂jŋia₃ bá₄ dsi₂néi₂.

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ Marta ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, jua'₅₄ mei'₂ bá₄ jme₁'eng'₅₄ ja₁lá₃, tsá₃ jme₁jón₂ dsó₂ rɨ́ng'₃. 22 La₁ia₁ guion₄ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ con'₂ lë́₅ la₂, chi₂jua'₂ 'e₂ a₂mɨ'₂ 'ne₂ ja₁con₂ Diú₄, cuë₃ bá₄ 'éi₂.

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Le₃chan₂ bá₄ táng₃ rɨ́ng'₂.

24 Jaun₂ ca₂juá'₂ Marta:

―Guion₄ bá₄ jniá₂ a₂le₃chain₂ táng₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jein'₅₄ jɨn₄ 'lag₄, jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂.

25 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₂jmo₅ a₂jen'₅₄ dsa₂, i₂cuë₅ jme₂dsí₂ a₂le₃chan₂ dsa₂ në́₃. Juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ ma₂join₂₃, le₃chain₂ bá₄; 26 jaun₂ chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂chan₂ guë́₄, në₁jua'₂ ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ jóin₂. ¿'Éng'₂ jág₁ në₅?

27 Jaun₂ ca₂juá'₂ Marta:

―Ján₅, Te₁gui'₅₄. Ma₂ca₂rë₃'én₂ bá₄ jniá₂ a₂lɨ́n'₅ 'ne₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅, i₂lë́₅ jág₁ jiá₃ mɨ₂güɨ́g₃.

Ca₂'o₃ Jesús cau₅ tau₂ 'ŋio₅ quió'₅ Si₁Lia₁

28 Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ Marta jág₁ në₅, ŋái'₃ i₁te'₂ María rɨin'₅₄; jaun₂ ca₂juá'₂ jág₁ con'₂ të₃co'₅₄:

―La₂ ma₂'en₅₄ të₅, jaun₂ 'ne₂ të́'₂.

29 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂nág₂ María jág₁ në₅, ca₂nau₂, jaun₂ ŋó₃ i₁jɨin₂₃ Jesús.

30 Tsá₃ jme₁ma₂dsióg₃ guë́₄ Jesús të₃jë₄ juɨg₂; jaun₂ bá₄ jme₁'ein₅₄ ja₁ca₂jein'₂ Marta.

31 Dsa₂ judíos i₂tion'₅₄ dsi₂néi₂ i₂cuë₅ lián'₂ dsɨ₅ në́₃, jme₁ca₂jág₃ ca₂nau₂ María ca₂o₃'ɨ́in₃ co₂chi'₅₄, ca₂i₃léin₂ chi₁co'₅₄ quió'₅, ia₁ a₂lɨ́in₂ ŋó₅ 'éi₂ tau₂ 'ŋio₅ a₂i₂'áu₂ ja₁jaun₂.

32 Jaun₂ në́₃, jme₁ca₂dsióg₃ María ja₁jme₁'en₅₄ Jesús, ca₂chi₃jné₃ ne₄ 'éi₂,* jaun₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, jua'₅₄ mei'₂ bá₄ jme₁'eng'₅₄ ja₁lá₃, tsá₃ jme₁jón₂ dsó₂ rɨ́ng'₃.

33 Jme₁ca₂jág₃ Jesús 'a₂ lia'₂ jme₁'o₅ María, 'a₂ lia'₂ jme₁tion'₅₄ guë'₂ dsa₂ judíos 'o₂₃ në́₃, i₂ja₂lén₂ quiain'₅₄, jaun₂ ca₂'ŋia₃ i₃mé'₂ dsɨ́₅, ca₂'í₃ quɨ'₂ dsɨ́₅ në́₃. 34 Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿A₂já'₄ ca₂i₁'óin'₄ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂:

―Te₁gui'₅₄, ŋia₅ i₂jag₄.

35 Jaun₂ ca₂'o₃ Jesús.

36 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ judíos:

―Jag₄ de'₂ 'a₂ lia'₂ jme₁'nioi₃ 'éi₂.

37 La₁ ca₂juá'₂ i₂lɨn₅₄:

―¿Tsa₁ cha₂ lé₂ le₃jme₁jmo₃ i₂në₅ i₂ca₂jme₃'lión₂ dsa₂ ten₄ 'éi₂, ia₁jaun₂ tsá₃ jme₁jón₂ guë'₂ dsó₂ rɨn'₅₄ 'io₅₄ në₅?

Ca₂jen'₅₄ Si₁Lia₁

38 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂'ŋia₃ Jesús a₂i₃mé'₂ dsɨ́₅ lia'₂ con'₂ ca₂dsióg₃ ja₁dsi₅₄ tau₂ 'ŋio₅. Caun₂ tsɨ₁të₂'lau₂ bá₄ jme₁lë́₄ a₂jaun₂, jme₁chí'₄ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ a₂rë₂jlë₅ o₄'né₄.

39 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jŋiá'₃ nɨ₁cang₁ në₅.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Marta rɨn'₅₄ 'lag₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, mei'₂ tsá₃ ma₂ja₂ ma₂'lɨg'₅₄ quió'₅, ia₁ ma₂të́₂ quén₂ jmɨg₄ ca₂join₃.

40 La₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―¿Tsa₁ në₂juá'₃ jniá₂, në₁jua'₂ 'éng'₂, jag'₅₄ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Diú₄?

41 Jaun₂ në́₃ ca₂jŋiá'₂ dsa₂ nɨ₁cang₁. Jaun₂ ca₂chóg'₃ Jesús ne₅₄, ca₂juá'₂:

―Tia₅₄, cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ 'ne₂ ia₁ ma₂nei'₂ bá₄ jág₁ quió₃. 42 A₂guion₄ bá₄ jniá₂, a₂nag'₂ co₂tan₅₄. La₁ në₂juá'₃ le₂në₅ o₄quió'₄ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁lá₃, ia₁jaun₂ le₃'éin₂ a₂ca₂chei'₂ jniá₂.

43 Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ le₂në₅, ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Lázaro! ¡Jú₅ ja₁në₅!

44 Jaun₂ o₂'ɨ́n₃ 'lag₄ ja₁jaun₂ qui₂rë₂quein₅ gu₂-tag₅₄ quian'₅₄ 'nau₅₄ tsɨ́n'₅ tsɨ₁'mɨ'₂ jang₄. Dsɨ₂ne₅₄ në́₃ jme₁chi₁quein₅ quian'₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Chi'₅₄ quió'₅, cuë₄ jmɨg₄ juɨ₁dsiain'₅₄.

Ca₂jmo₃ dsa₂ caun₂ jág₁ a₂tsáin'₂ Jesús

(Mateo 26:1-5; Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2)

45 Jaun₂ në́₃, juɨn₅ dsa₂ judíos 'éi₂, i₂ca₂i₁len₅₄ quiain'₅₄ María, i₂qui₂ca₂të́₂ ne₄ 'e₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús jaun₂, ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂.

46 La₁ i₂lɨn₅₄ guë'₂ në́₃ ca₂i₁lein₅₄ ja₁con₂ dsa₂ fariseos, ca₂i₁jua'₄ 'e₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús.

47 Jaun₂ në́₃, ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ fariseos quiain'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, quiain'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ bá₄ jmó₁ jniog₄? Ia₁ në₅ bá₄ ŋɨ₅ dsa₂ 'éi₂ jmo₂₃ 'lióng₂ léi₄ juë'₂. 48 Chi₂jua'₂ caun₂ cuë₂ jniog₄ jmɨg₄ jmo₃ lia'₂ ma₂jmo₂₃ në₅, le₃'én₂ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ të₂le₃ quió'₅; jaun₂ qui₂ja₃lén₂ dsa₂ romanos qui₃'éin₂ ja₁jŋió₅ quián₂ jniog₄ la₂, lia'₂ jma₃quian'₅₄ juɨg₂ nación quián₂ në́₃.

49 La₁ jan₂ dsa₂ 'éi₂, i₂chen₂ Caifás, i₂jme₁lɨ́n₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ŋi₂ jaun₂, ca₂juá'₂:

―Tsá₃ 'e₂ cuɨn'₂ 'nia'₂ 'i₁caun₂, 50 on₃ guë'₂ len'₅₄ 'nia'₂, a₂jmo₅ bá₄ quián₂ jniog₄,† a₂jón₂ jan₂ dsa₂ o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃, ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃'én₂ ta₁caun₂ juɨg₂.

51 La₁ on₃jua'₅₄ con'₂ tɨn₂ 'ŋiog₅ Caifás ca₂juá'₂ le₂në₅; a₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ le₂në₅ ia₁ a₂jme₁lɨ́in₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ŋi₂ jaun₂: ca₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, a₂'i₄ 'éi'₃ jón₂ Jesús o₄quió'₄ dsa₂ juɨg₂ judíos.

52 La₁ on₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ o₄quió'₄ dsa₂ juɨg₂ judíos, ján₃ bá₄ ia₁jaun₂ chi₃loin'₃ jmói'₂ ca₂ne₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ i₂qui₂i₂nio₄ tsɨ₁rë₂jan₅₄ në́₃.

53 Jaun₂ në́₃, ca₂le₃ jmɨg₄ jaun₂, ca₂jmo₃ jág₁ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos a₂jŋɨi'₃ Jesús.

54 'Uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ ma₃jme₁ŋɨ₅ Jesús dsi₁ne₁ jɨn₄ dsa₂ judíos, të₂le₃ ca₂o₃'ɨ́in₃ bá₄ ja₁jaun₂. Jaun₂ ŋó₃ caun₂ 'uë₃ ma₂quián₅ ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅, caun₂ juɨg₂ a₂chei₂ Efraín. Ja₁jaun₂ ca₂jŋia₃ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂.

55 Jme₁ma₂ja₂quián₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quió'₅ dsa₂ judíos. Jaun₂ juɨn₅ bá₄ dsa₂ ca₂'uɨin₂ juɨg₂ gu'₂, qui₂ca₂uɨ́g₂ juɨ₅ Jerusalén né'₃ a₂të₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, ia₁jaun₂ qui₃jmo₃ le₁jɨ́in₃.

56 Jaun₂ jme₁i₂nio₄ dsa₂ 'nai'₂ Jesús, jaun₂ qui₂ŋɨ́i'₂ rɨin'₅₄ tióin₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo:

―¿'A₂ lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂? ¿Jiá₃ jmɨg₄, o₃ bá₄ tsá₃ jiá₃ 'e₂?

57 Jme₁ma₂ca₂cuë₃ 'éi'₃ dsa₂ fariseos quiain'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ në́₃, jme₁ma₂juá'₂, në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂rë₃ŋi₅ a₂já'₄ 'en₅₄ Jesús, juɨ₁jmo₁₂ jág₁ ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ tsáun'₂.

12

Jan₂ 'io₅₄ ca₂tsɨ́in₂ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ Jesús

(Mateo 26:6-13; Marcos 14:3-9)

1 Jŋéi₂ jmɨg₄ né'₃ a₂të₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, ŋó₃ Jesús juɨ₅ Betania ja₁jme₁chan₂ Lázaro, dsa₂ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Jesús jme₁rë₂'lɨn₄ 'éi₂.

2 Ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ dsa₂ caun₂ má₃ o₄quió'₄ Jesús, a₂jme₂juag'₂. Ca₂tia'₃ Marta má₃; Si₁Lia₁ guë'₂ jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ i₂tián'₅ ne₄ mesa guë́'₅ co₂lë₅ quiain'₅₄ Jesús.

3 Jaun₂ në́₃ ca₂can₃ María con'₂ mei'₂ tsá₃ ca₂'nau₅₄ litro no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ nardo, a₂quen₅ 'mu'₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ ca₂tsáng₂ mɨ₂tag₄ Jesús, jaun₂ ca₂chí₃ quian'₅₄ jŋi₂ dsi₅₄. Ta₁caun₂ dsi₂néi₂ qui₂ca₂can'₂ dsió'₁ mɨ₂juɨg₂.

4 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ Judas Iscariote,* i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ quián₅ Jesús, i₂'éi₂ dé₄ i₂jáng'₂ quió'₅ Jesús, ca₂juá'₂:

5 ―¿'E₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ ca₂i₃'nag₄ co₂ŋei'₅₄ no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ në₅ quian'₅₄ 'nɨ₅ 'ŋiá₂-láu₂ 'éi'₃ cu₄ denario, a₂jme₁jme₁'on₁ dsa₂ te₂ŋé₂?

6 La₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂juá'₂ Judas le₂në₅ jua'₅₄ a₂dsón'₂ dsan₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ dsa₂ te₂ŋé₂; a₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂ le₂në₅ ia₁ a₂jme₁lɨ́in₄ jan₂ dsa₂ 'ang₂ bá₄, ton'₂ jme₁niog₅ gu₂ tsɨ₁të₂lau₂ ja₁jme₁tó'₅ cu₄, jaun₂ jme₁cán₂ a₂jme₁tio'₅₄ 'ŋió'₃.

7 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ Judas:

―Tsá₃ lë₁lein'₅₄; ta₁ jaun₂ bá₄ ca₂'ma₃ a₂në₅, jaun₂ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁'on₃ jniá₂. 8 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ i₂nio₄ dsa₂ te₂ŋé₂ jɨn'₄ 'nia'₂, la₁ jniá₂ në́₃ tsá₃ ma₃uë́₂ 'en₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂.

Ca₂jmo₃ dsa₂ caun₂ jág₁ a₂jŋɨi'₃ Lázaro

9 Jaun₂ në́₃, ca₂rë₃ŋi₅ juɨn₅ dsa₂ judíos a₂'en₅₄ Jesús jë₄ juɨg₂ Betania, jaun₂ i₁lein₅₄ ja₁jaun₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ca₂ne₅₄ a₂i₁jɨin₁₂ Jesús, ján₃ bá₄ ca₂i₁jɨin₁₂ Si₁Lia₁ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Jesús jme₁rë₂'lɨin₅₄.

10 Jaun₂ në́₃, ca₂jmo₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ caun₂ jág₁ a₂jŋɨi'₃ Si₁Lia₁ ján₃, 11 ia₁ o₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ juɨn₅ dsa₂ ma₂i₂uɨ́in₂ ja₁con₂ dsa₂ judíos, a₂rë₂'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús.

Ca₂dsióg₃ Jesús Jerusalén

(Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40)

12 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂dsi₃lén₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ Jerusalén, ja₁niog₃ jmɨg₄. Jaun₂ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂dsióg₄ Jesús jë₄ juɨg₄ Jerusalén, 13 ca₂can₃ mog'₅₄ 'ma₂tsɨ́n₅, jaun₂ ca₂'uɨin₂ ca₂i₁jŋiai₅₄ Jesús, jaun₂ qui₂ca₂juá'₂ tiá₂:

―¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ i₂në₅!† ¡Juɨ₁le₂jŋió₃ i₂já₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄!‡ ¡Juɨ₁le₂jŋió₃ Rag₅₄ quián₅ Israel!

14 Ca₂dsán'₂ Jesús jan₂ i₂bú'₄ 'mɨ́₂, jaun₂ ca₂co₃dsɨin₅₄ já'₂, juɨ₁lia'₂ chi₁ton₅ ne₄ Si₂:

15 Tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃,

'nia'₂ dsa₂ chan₂ ciudad Sión:

jag₄, já₅ Rag₅₄ quiáng'₂,

co₂dsɨin₅₄ jan₂ bú'₄.§

16 Tsá₃ a₂jaun₂ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ le₂'uɨg₅₄; la₁ia₁ cang₂ jaun₂, jme₁ma₂ca₂lë₃ rë₂juɨn'₂ Jesús, jaun₂ bá₄ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ guioin₅₄ jág₁ në₅ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ a₂'ɨin₂₃ 'éi₂. Ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ ján₃, dsau₅ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ dsa₂ juɨg₂ ja₁con₂ Jesús.

17 Qui₂ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ dsa₂ juɨn₅ i₂jme₁quian'₅₄ Jesús lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të́'₃ Si₁Lia₁ né'₃ tau₂ 'ŋio₅, jme₁ca₂jme₃jein'₅₄ 'éi₂ jme₁rë₂'lɨin₅₄. 18 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ca₂'uɨn₂ dsa₂ juɨn₅, a₂ca₂i₁jŋiai₁₂ Jesús, ia₁ ca₂rë₃ŋi₅ a₂ca₂jmo₃ 'éi₂ léi₄ juë'₂ jaun₂.

19 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ dsa₂ fariseos qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Në₅ bá₄ jág'₂ 'nia'₂, tsá₃ 'e₂ quɨ'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ jmó'₂ 'i₁caun₂. Jag₄ de'₂ 'nia'₂, ma₂i₂lén₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃quió'₅ i₂në₅.

I₂lɨn₅₄ dsa₂ griegos 'nai'₂ Jesús

20 Jɨn₄ dsa₂ i₂i₁len₅₄ Jerusalén i₂jme₂juɨn'₂ Diú₄ ja₁niog₅ jmɨg₄, jme₁tion'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ griegos. 21 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂jme₃quiáin₃ ja₁con₂ Felipe i₂chan₂ juɨg₂ Betsaida, ja₁niog₅ 'uë₃ Galilea, jaun₂ ca₂mɨ₃ ne₄ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―Gui'₅₄, 'niog₂ jnia'₅₄ né₄ Jesús.

22 Jaun₂ ŋe₄ Fe₂li₄ ca₂i₁chi'₄ Drë́₄; jaun₂ le₂oin₃ ca₂i₁dsia₂ a₂ca₂i₁chi'₄ Jesús. 23 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₂ca₂të́₂ hora a₂le₃juɨn'₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 24 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ tiá'₃ né'₃ 'uë₃ juɨ₁lia'₂ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂cuɨg₂,* a₂dsɨ₃'én₂ në́₃, a₂lë₁të₂ron₅₄ 'ŋiog₅; la₁ia₁ në₁jua'₂ ca₂jon₃ në́₃, 'lióng₂ rau₂. 25 Juɨ₁lia'₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio₃ jme₂dsí₂ a₂chain₂, dsɨ₂'én₂ bá₄ jme₂dsí₂ jaun₂; la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂tén'₂ dsɨ́₅ jme₂dsí₂ quió'₅ a₂chain₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, a₂lé₂ quió'₅ bá₄ co₂tan₅₄. 26 Juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃ jniá₂, 'nió'₅ jiá₃ chi₁co'₅₄ quió₃ jniá₂, jaun₂ juɨ₁lia'₂ ja₁'en₅₄ jniá₂, ján₃ bá₄ ja₁jaun₂ 'en₅₄ guë'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃. Jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃, guéi'₂ bá₄ Ŋe'₃ rë₂.

Ca₂'ë́₂ Jesús jág₁ a₂jóin₂

27 ’'Ŋio₅ lɨn₃ quian₄ jniá₂ o₂i₁ dsɨ₅. ¿'E₂ bá₄ juá'₄ jniá₂? ¿Juá'₄ 'e₂: “Tia₅₄, lio₄ jniá₂ 'e₂ niog₅ a₂qui₂dsɨ₃ŋɨ́₂ jniá₂ hora la₂”? La₁ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂, ia₁ ta₁ jaun₂ guio₃ guë'₂ jniá₂ hora la₂. 28 Tia₅₄ jme₁jnia₅ 'a₂ lia'₂ jláng'₁.

Jaun₂ në́₃ ca₂né'₂ caun₂ jág₁ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ a₂ca₂juá'₂:

―Ma₂ca₂jme₁jnia₅ bá₄ jniá₂, jaun₂ con'₂ siá'₂ jme₁jnia₅ táng₃.

29 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ juɨn₅ i₂jme₁tión₂ cau₅ jaun₂, ca₂juá'₂:

―Ŋí'₃ bá₄ në₂quiá'₃.

La₁ i₂sián'₂ guë'₂ juá'₂:

―Jan₂ ángel bá₄ në₂juá'₂ jág₁ quió'₅.

30 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―On₃jua'₅₄ o₄quió₃ jniá₂ a₂ca₂né'₂ jág₁ në₅; o₄quián'₂ 'nia'₂ bá₄ a₂ca₂né'₂. 31 Në₃ guë́₄ në́₃ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂; në₃ guë́₄ dsein₂₃ i₂gon₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 32 Jaun₂ jniá₂ në́₃, jë₁ma₂ca₂chó'₂ dsa₂ guei'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, jme₁quián₄ jniá₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ja₁cong₂.

33 Ca₂juá'₂ le₂në₅ a₂'ë₂₃ 'e₂ ne₅₄ 'mú₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂.

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―Ma₂néi₂ jnia'₅₄ a₂'ɨ₅ dsa₂ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ a₂juá'₂ a₂le₃chan₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ co₂tan₅₄. ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ juá'₂ 'ne₂ tion₅₄ chón'₂ dsa₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃? ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃?

35 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jŋia'₅₄ lia'₂ co₂'na₂ bá₄ tág₅ guë́₄ si₂ jɨn'₄ 'nia'₂. La₁ i₂nio'₄ 'nia'₂ të₁lia'₂ tág₅ si₂, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂tó'₂ nei₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ₅ jë₄ qui₁né'₃, tsá₃ ŋi₅ 'a₂ juɨ₅ dsó₃. 36 Juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ si₂, të₁lia'₂ cha₂ si₂ jɨn'₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ quián₅ si₂.

Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Jesús le₂në₅, ŋái'₃, jaun₂ ca₂'mai₃ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂.

'E₂ lë₃ tsá₃ jme₁'én₂ dsa₂ judíos le₃quió'₅ Jesús

37 La₁ juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ ca₂jmo₃ Jesús 'lióng₂ léi₄ ne₄ dsa₂ 'éi₂, tsá₃ ca₂rë₃'én₂ bá₄ guë́₄ dsa₂ 'éi₂ le₃quió'₅. 38 Le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ Isaías o₄quió'₄ Diú₄, jme₁ca₂juá'₂:

Te₁gui'₅₄, ¿'ein₂ ma₂ca₂rë₃'én₂ jág₁ a₂'ë́₅ jniog₄?

¿Ja₁con₂ 'ein₂ ma₂ca₂jme₃jnia₅ Te₁gui'₅₄

juɨ₅bí₂ quió'₅?†

39 'Uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ lé₂ le₃'én₂ dsa₂ 'éi₂, ia₁ con'₂ siá'₂ ca₂juá'₂ táng₃ Isaías:

40 “Ma₂ca₂jmo₃ Diú₄ a₂tén₂ dsa₂ 'éi₂,

a₂ca₂lë₃ cang₄ dsi₅₄ në́₃,

ia₁jaun₂ tsá₃ jág₃ quian'₅₄ mɨ₂ne₅₄,

on₃ guë'₂ le₂ŋɨ́i'₂ të₂le₃ të₂dsɨ́₅,

on₃ guë'₂ qui₃jéin'₃ dsɨ́₅,

ia₁jaun₂ jme₁'lioin₁₂ jniá₂.”‡

41 Ca₂juá'₂ Isaías le₂në₅ ia₁ ca₂jág₃ le₂jŋiá₅ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Jesús, jaun₂ ca₂dsia₃ 'ɨin₂₃ 'éi₂.

42 La₁ia₁ tion₅₄ bá₄ ca₂rë₃'én₂ dsa₂, le₂jiog₅ bá₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ can'₅₄. La₁ tsá₃ ca₂jmo₃ jág₁, ia₁ a₂gó'₅ gain₃ dsa₂ fariseos, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂'uág'₂ dsa₂ quió'₅, ja₁le₁toin₂₃ ne₄ si₂ guá'₅ sinagoga.

43 Ia₁ a₂'nio₃ guë́₄ të₃tsɨin'₅₄ dse₃ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jme₁të₃tsɨin'₅₄ dse₃ quian'₅₄ Diú₄.

Jág₁ quió'₅ Jesús bá₄ a₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

44 Ca₂juá'₂ Jesús jág₁ tiá₂:

―Juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ le₃quió₃ jniá₂ 'éin₂; ján₃ bá₄ 'éin₂ le₃quió'₅ Ŋe'₃ i₂ca₂chei₃ jniá₂. 45 Juɨ₁lia'₂ i₂jág₂ jniá₂, jɨ́in₂ i₂ca₂chei₃ jniá₂. 46 Ma₂guan₅ jniá₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, a₂lɨ́ng₅ si₂, ia₁jaun₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂, tsá₃ të₃'ŋiái₄ jë₄ qui₁né'₃. 47 Jaun₂ chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂nag₅ jág₁ quió₃, la₁ tsá₃ guë'₂ tón'₂ juɨ₅, on₃jua'₅₄ jniá₂ qui₁dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ 'éi₂; ia₁ on₃jua'₅₄ ta₁ jaun₂ guio₃ jniá₂ a₂qui₁dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; të₂le₃ a₂loin₅₄ bá₄ jniá₂. 48 Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ jei₅₄ jniá₂, on₃ guë'₂ tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃, cha₂ bá₄ caun₂ a₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅. Jág₁ a₂ma₂qui₂ma₂juá'₃ bá₄ jniá₂, a₂jaun₂ bá₄ qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅, jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. 49 Ia₁ on₃jua'₅₄ o₄quió₃ 'ŋió₃ ma₂qui₂ma₂juá'₃; Ŋe'₃ jniá₂ i₂ca₂chei₃ bá₄ ma₂ca₂cuë₃ 'éi'₃ juɨ₁'e₂ a₂juá'₅ jniá₂ quian'₅₄ 'e₂ a₂jme₂tɨ́ng₂ dsa₂. 50 Jaun₂ guion₄ jniá₂, a₂jiog₅ 'éi'₃ quió'₅ Ŋe'₃ juɨ₅ ja₁le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄; jaun₂ lë₃, jág₁ a₂juá'₅ jniá₂, juá'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ ca₂cuë₃ Ŋe'₃.

13

Ca₂rɨ́n'₃ Jesús mɨ₂tag₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅

1 Ca₂juɨg₄ jme₁'nió'₅ guë́₄ a₂të₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄. Jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ Jesús a₂ma₂ca₂të́₂ hora a₂o₃'ɨin₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ a₂dsáin'₃ táng₃ ja₁con₂ Jmei₂. Lia'₂ co₂tan₅₄ bá₄ ca₂jme₃'nio₃ 'éi₂ dsa₂ quiáin₅ i₂jme₁tion'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃; la₁ në₃ në́₃, ca₂jme₃jniai₂₃ 'a₂ con'₂ ca₂dsióg₃ ca₂rë₃'nioi₃ 'éi₂.*

2 Jme₁ma₂lë₅ má₃ të₂le₃ ca₂nei₂, jaun₂ jme₁ma₂jmo₃ i₂së₃dsen₃ a₂i₂jiog₅ dsɨ́₅ Judas Iscariote, ja₁ŋi'₅₄ Si₂mu₅₄, a₂jɨ́in'₂ Jesús. 3 Jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ Jesús a₂ma₂ca₂dsia₃ Jmei₂ ca₂le₃jë́₃ o₄gú₃; jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ ján₃ a₂já₅ ja₁con₂ Diú₄, jaun₂ ja₁con₂ Diú₄ bá₄ dsáin'₃ táng₃. 4 Jaun₂ lë₃, lia'₂ con'₂ jme₁tiáin'₄ guë́'₅, ca₂nau₂ ja₁jme₁guá₄, jaun₂ ca₂dsia₃ cau₅ tsɨn'₅₄ a₂jme₁qui'₂ të₂le₃ co'₅₄, jaun₂ ca₂jén'₃ caun₂ 'mɨ'₂ toalla o₄'ŋei'₂.

5 Jaun₂ në́₃ ca₂tia'₃ jmɨg₂ 'ŋió'₃ caun₂ nɨ₁'ɨ́₅, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂rang₃ mɨ₂tag₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. Jaun₂ ca₂jme₃quéin'₂ quian'₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂ toalla a₂jme₁chi₁jén'₅ o₄'ŋei'₂.

6 Jaun₂ jme₁ca₂dsióg₃ ja₁con₂ Si₂mu₅₄ Pe₄, ca₂juá'₂ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, ¿'ne₂ ráng'₂ tag₃ jniá₂?

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ ŋɨ́'₂ guë́₄ 'au'₂ 'ne₂ 'e₂ a₂jmo₅ jniá₂ në₃, la₁ cang₂ guë́₄ le₃ŋɨ́g'₂.

8 La₁ ca₂juá'₂ Pe₄:

―Lia'₂ o₁lɨ́g'₂ co₂ŋɨ́₂ tsá₃ ráng'₂ 'ne₂ tag₃ jniá₂.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂rang₃ jniá₂ quiáng'₂, tsá₃ quen'₅₄ 'ne₂ ja₁con₂ jniá₂.

9 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Si₂mu₅₄ Pe₄:

―Chi₂jua'₂ le₂jaun₂, Te₁gui'₅₄, on₃jua'₅₄ jmá'₃ mɨ₂tag₃ ráng'₂; ján₃ bá₄ rang₄ mɨ₂gu₃ quian'₅₄ mɨ₂dsi₃.

10 La₁ ca₂juá'₂ Jesús:

―Juɨ₁lia'₂ i₂lia'₂ ca₂lë₃ ló'₅, jmá'₃ mɨ₂tag₅₄ bá₄ 'nió'₅ rɨn'₂, ia₁ ma₂le₁jɨ́in₃ bá₄ ta₁jain₂. Ma₂le₁jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂, la₁ia₁ on₃jua'₅₄ ca₂le₃jɨ́ng'₃.

11 Ca₂juá'₂: “Tsá₃ le₁jɨ́n'₃ 'nia'₂ le₃jɨ́ng'₃”, ia₁ ma₂ŋi₅ bá₄ i₂'ein₂ i₂jáng'₂ quió'₅.

12 Jme₁ca₂lë₃ rang₅ Jesús mɨ₂tag₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ ca₂quɨ́'₂ táng₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ le₃co'₅₄, jaun₂ ca₂guá₂ táng₃ ne₄ mesa. Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―¿Ŋɨ́'₂ 'nia'₂ 'e₂ a₂në₂jmo₃ jniá₂ quián'₂ 'nia'₂? 13 'Ág'₅ 'nia'₂ jniá₂ Të₅, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄. Tí₅ bá₄ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, ia₁ dsón'₂ bá₄ le₂jaun₂ lɨ́ng₅. 14 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ le₂në₅ jniá₂ i₂lɨ́ng₅ Të₅ quian'₅₄ Juɨg'₂ 'nia'₂, në₂rang₃ mɨ₂tag'₅₄ 'nia'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nió'₅ jmó'₂ 'nia'₂: a₂qui₁ráng'₂ mɨ₂tag₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. 15 Ia₁ ma₂në₂can₃ jniá₂ caun₂ juɨ₅, ia₁jaun₂ jmó'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂, juɨ₁lia'₂ ma₂në₂jmo₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂. 16 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁, tsá₃ juɨin'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ juɨg₅₄; ján₃ bá₄ lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ i₂chen₄, tsá₃ juɨin'₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂chei₅. 17 Chi₂jua'₂ ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂në₅, 'e₂ bá₄ dsen'₃ 'nia'₂ chi₂jua'₂ le₂jaun₂ qui₂jmo'₂.

18 ’On₃jua'₅₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ jniá₂; guion₄ bá₄ jniá₂ i₂'ein₂ 'éi₂ i₂ma₂ca₂quiong'₅₄. La₁ia₁, 'nió'₅ le₃ti₃ lia'₂ con'₂ juá'₂ ne₄ Si₂: “Juɨ₁lia'₂ i₂guë́'₅ co₂lë₅ quian'₅₄ jniá₂, ca₂nau₂ quen₅ të₂le₃ ja₁con₂ jniá₂.”† 19 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ në₃, të₃jŋiá₅, ia₁jaun₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁lé₂, le₃'én'₂ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ 'éi₂.‡ 20 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ i₂guen₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₃ jniá₂, guei₂₃ jniá₂; jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂guei₅ jniá₂ guein₂₃ i₂ca₂chei₃ jniá₂.

Ca₂juá'₂ Jesús a₂jáng'₂ Judas quió'₅

(Mateo 26:20-25; Marcos 14:17-21; Lucas 22:21-23)

21 Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ jág₁ në₅, ca₂can₃ o₂i₁ dsɨ₅ ca₂të₂ jme₂dsí₂, jaun₂ ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁, ca₂juá'₂:

―A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jan₂ 'nia'₂ jáng'₂ jniá₂.

22 Jaun₂ në́₃ qui₂ca₂jɨ́n₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂, i₂gó'₃ dsɨ́₅ 'nio₃ le₃ŋi₅ 'ein₂ bá₄ 'ɨn₅ Jesús.

23 Jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁'nio₃ Jesús, jme₁guá₄ le₃jén'₃ quió'₅. 24 Jaun₂ ca₂jmo₃ Si₂mu₅₄ Pe₄ caun₂ léi₄ ne₄ 'éi₂, ca₂juá'₂:

―Chei'₅₄ 'ein₂ bá₄ 'ɨin₂₃.

25 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃quián₃ 'éi₂ të₂cau₅ guë́₄ quió'₅ Jesús, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Te₁gui'₅₄, ¿'ein₂ 'éi₂?

26 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―I₂'éi₂ bá₄ i₂cuë́₄ jniá₂ ca₂jne₄ i₁ŋí'₄ la₂, jë₁ma₂ca₂tiá₃ nɨ₁uɨng₅.

Jaun₂ në́₃, jme₁ma₂në₂tiá₂ i₁ŋí'₄, jaun₂ ca₂cuë́'₃ Judas Iscariote, ja₁ŋi'₅₄ Si₂mu₅₄.

27 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ jme₁ca₂gue₃ Judas i₁ŋí'₄ jaun₂, ca₂'í₃ i₂së₃dsen₃ të₂dsɨ́₅. Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―A₂jaun₂ a₂niog₅ 'au'₂ jmó'₂, jmo₄ në₃ cón'₅.

28 La₁ lia'₂ 'i₁jan₂ i₂tián'₅ guë́'₅ ne₄ mesa tsá₃ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ 'e₂ 'uɨg₅₄ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ Judas le₂jaun₂.

29 Ia₁ jme₁niog₅ gu₂ Judas 'éi₂ nɨ₁lau₂ tio'₅₄ cu₄; jaun₂ ca₂lɨn₃ i₂lɨn₅₄, a₂ca₂juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ 'éi₂ a₂cha₂ jme₁lá₃ quió'₅ jmɨg₄, o₃ jme₃'oin₅₄ ca₂la₂ cu₄ dsa₂ te₂ŋé₂ 'e₂.

30 Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ma₂në₂gue₃ 'éi₂ i₁ŋí'₄, o₂'ɨ́in₃. Jme₁ma₂ca₂nei₂ bá₄ le₂jaun₂.

Caun₂ 'éi'₃ 'mɨ́₂

31 Jme₁ma₂o₂'ɨ́n₃ Judas jaun₂, ca₂juá'₂ Jesús:

―Në₃ në́₃, jë₁ma₂le₃jniá₂ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; ján₃ bá₄ le₃jniá₂ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄, ja₁con₂ 'éi₂. 32 Chi₂jua'₂ le₃jnia₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ ja₁con₂ 'éi₂,§ Diú₄ në́₃, jme₃jnia₅ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ ja₁con₂ 'ŋiog₅, ton'₂ jme₃jniai₂₃ ŋi'₅₄ ta₁. 33 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, tsá₃ ma₂uë́₂ 'en₅₄ jniá₂ jɨn'₄ 'nia'₂. Qui₁'nau'₅₄ 'nia'₂ jniá₂; la₁ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂ judíos, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ në́₃: tsá₃ lé₂ o₁nó'₅ 'nia'₂ ja₁né'₄ jniá₂. 34 Caun₂ 'éi'₃ 'mɨ́₂ la₂ cuë́₄ jniá₂ 'nia'₂: a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Juɨ₁lia'₂ ca₂jme₁'nió₄ jniá₂ 'nia'₂, 'nia'₂ në́₃ 'nió'₅ jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂. 35 Le₂në₅ bá₄ le₃ŋi₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃tɨ́n₃ quiáng₃: në₁jua'₂ caun₂ qui₂ca₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.

Ca₂juá'₂ Jesús a₂tsá₃ tion₃ Pe₄ a₂cuɨg₂₃

(Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Lucas 22:31-34)

36 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Si₂mu₅₄ Pe₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, ¿a₂já'₄ guang'₅₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ja₁né'₄ jniá₂, tsá₃ lé₂ le₃'éin'₄. La₁ 'éin'₄ bá₄ 'nia'₂ cang₂.

37 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, ¿'e₂ lë₃ tsá₃ lé₂ le₃'éin₄ jniá₂ të₂në₃? Ma₂chan₂ co₂jŋia₅₄ bá₄ jniá₂ a₂gue₅₄ 'mú₃ o₄quián'₂ 'ne₂.

38 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Dsón'₂ ma₂'ei₅ caun₂ 'au'₂ a₂gue'₂ 'mú₃ o₄quió₃ jniá₂? A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂, né'₃ guë́₄ a₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂, hora jaun₂ dé₄ tsá₃ tón'₄ 'ne₂ a₂cuɨg'₂ jniá₂, ta₁'nɨ₅ ráun₂.

14

Jesús bá₄ lɨ́n₅ juɨ₅ a₂dsi₁len₃ dsa₂ ja₁con₂ Jmei₂

1 ’Tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ o₂i₁ 'au'₂. Juɨ₁lia'₂ 'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂. 2 Ja₁quió'₄ Ŋe'₃, 'lióng₂ dsi₂néi₂ cha₂ a₂jo₂; jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ le₂jaun₂ në́₃, ¿lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂jme₁juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂ a₂nég'₄ i₁jmo₃ co₂jŋia₅₄ dsi₂néi₂ quián'₂ 'nia'₂?* 3 Cang₂ jë₁ma₂dsián'₃ jniá₂, jë₁ma₂ca₂lë₃ jmo₂₃ co₂jŋia₅₄ ja₁o₁tión'₂ 'nia'₂, jaun₂ bá₄ guio₅₄ táng₃ a₂i₁te₁₂ 'nia'₂ ja₁cong₂, ia₁jaun₂ ja₁i₁'ú₃ jniá₂, ján₃ bá₄ lé₂ o₁tión'₂ 'nia'₂. 4 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂já'₄ né'₄ jniá₂; cuɨn'₂ bá₄ 'nia'₂ juɨ₅ në́₃.

5 Jaun₂ ca₂juá'₂ To₁má₄:

―Te₁gui'₅₄, tsá₃ ne₄ jnia'₅₄ a₂já'₄ guang'₅₄; ¿'a₂ guë'₂ lia'₂ le₃cuag₅ jnia'₅₄ juɨ₅?

6 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ juɨ₅, ján₃ bá₄ lɨ́ng₅ jág₁ dsau₅, ján₃ bá₄ lɨ́ng₅ i₂jmo₅ a₂le₃chan₂ dsa₂. 'I₁jan₂ tsá₃ dsióg₄ ja₁con₂ Ŋe'₃ jua'₅₄ tsá₃ të₂le₃ quian'₅₄ jniá₂. 7 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsón'₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'ein₂ lɨ́n₅ jniá₂, ján₃ bá₄ jme₁le₃cuɨn'₂ 'nia'₂ Ŋe'₃ ján₃;† jaun₂ në₃ në́₃, të₂le₃ ne₄ juɨ₅, le₃cuɨin'₂ 'nia'₂, ton'₂ ma₂jɨin'₅₄ 'nia'₂.

8 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Fe₂li₄ ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, cuë₄ jmɨg₄ a₂jɨn₄ jnia'₅₄ Ŋéi'₅, jaun₂ co₂jaun₂ guë́₄ dsáu₅ dsɨ₅ jnia'₅₄.

9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Tsa₁ cuɨg'₂ 'ne₂ jniá₂ Fe₂li₄, o₁jŋia'₅₄ ma₂ŋó₅ jmɨg₄ 'en₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂? Chi₂jua'₂ 'ein₂ dsa₂ ma₂jág₂ jniá₂, ján₃ bá₄ ma₂jɨ́in₂ Ŋe'₃. ¿'A₂ bá₄ lia'₂ juá'₂ 'ne₂: “Cuë₄ jmɨg₄ a₂jɨn₄ jnia'₅₄ Ŋéi'₅”? 10 ¿Tsa₁ 'én'₂ 'ne₂ a₂'en₅₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃, ton'₂ 'en₅₄ guë'₂ Ŋe'₃ táng₃ ja₁con₂ jniá₂? Juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ juá'₅ jniá₂ o₄quió₃ 'ŋió₃. Të₂le₃, Ŋe'₃ jniá₂ i₂të₁'ŋiá₄ ja₁con₂ jniá₂, i₂'éi₂ bá₄ jmo₅ ta₁ quió'₅. 11 Juɨ₁le₂'én'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂juá'₅ jniá₂, a₂'eng₅₄ ja₁con₂ Ŋe'₃, a₂'en₅₄ guë'₂ Ŋe'₃ ja₁con₂ jniá₂; o₃ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂, jmá'₃ lia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ léi₄ a₂jmo₂₃, juɨ₁le₂'én'₂ 'nia'₂. 12 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ le₃quió₃ jniá₂, ján₃ bá₄ jmo₃ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ jniá₂; jaun₂ të₂le₃ 'ŋio₅ guë́₄ juë'₂ a₂jmo₃, ia₁ nég'₄ ja₁con₂ Ŋe'₃. 13 Jaun₂ chi₂jua'₂ 'e₂ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂, jmo₅₄ bá₄ jniá₂, ia₁jaun₂ le₃juɨn'₂ Jmei₂ o₄quió'₄ Ja₁ŋi'₅₄. 14 Lé₂ bá₄ mɨ́'₁ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂, chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂'niog'₂ 'nia'₂, jaun₂ jmo₅₄ bá₄ jniá₂.

Ca₂cuë₃ Jesús jág₁ quió'₅ a₂chein₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅

15 ’Chi₂jua'₂ 'nióg'₃ 'nia'₂ jniá₂, nei₂ gau₂ 'éi'₃ quió₃. 16 Jaun₂ mɨ₅₄ jniá₂ ne₄ Ŋe'₃ a₂cuiɨn₃ jan₂ i₂sián'₂ i₂cuë́'₃ bí₂ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ 'í₂ 'éi₂ co₂tan₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂. 17 Jme₂dsí₂ quió'₅ jág₁ tí₅ bá₄ 'éi₂. Tsá₃ lé₂ le₃guei₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ tsá₃ jág₂, on₃ guë'₂ cuɨg₂₃ cuɨin₂₃ 'éi₂. La₁ 'nia'₂ në́₃, ma₂cuɨin'₂ bá₄ 'nia'₂, ia₁ guá₅ ja₁con'₂ 'nia'₂, ton'₂ të₃'ŋiái₄ le₃quián'₂ 'nia'₂. 18 On₃jua'₅₄ a₂tén₄ jniá₂ 'nia'₂ co₂ŋei'₅₄ në₂jag₄ bá₄ chi'₂ 'nág₂. Guio₅₄ bá₄ táng₃ ja₁con'₂ 'nia'₂. 19 Tsá₃ ma₃uë́₂ jág₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jniá₂, la₁ia₁ jag'₅₄ bá₄ 'nia'₂. 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂chan₂ jniá₂, le₃chang'₂ bá₄ 'nia'₂. 20 Jmɨg₄ jaun₂ le₃len'₅₄ 'nia'₂ a₂'en₅₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃, 'nia'₂ guë'₂ tiong'₅₄ ja₁con₂ jniá₂, jaun₂ jniá₂ guë'₂ në́₃ 'eng₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂. 21 Juɨ₁lia'₂ i₂gue₅, i₂né'₂ 'éi'₃ quió₃, 'éi₂ bá₄ i₂të₃dsón'₂ 'nio₃ jniá₂. Juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ jniá₂ në́₃, jme₃'nio₃ Ŋe'₃. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniá₂ jme₁'niói₄, jaun₂ jme₁jnia₅ jniá₂ ja₁coin₂.

22 Jaun₂ ca₂juá'₂ Judas, (on₃jua'₅₄ Iscariote):

―Te₁gui'₅₄, ¿'e₂ lë₃ ja₁con₂ jnia'₅₄ jme₁jnag'₅, on₃jua'₅₄ rë'₂ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃?

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ jniá₂, tón'₂ bá₄ juɨ₅ jág₁ quió₃; jaun₂ jme₃'nio₃ Ŋe'₃ jme₃'nioi₃ 'éi₂, jaun₂ qui₂ja₁náu₄ jnia'₅₄ ja₁coin₂ ja₁'io₁ quian'₅₄ 'éi₂. 24 Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'nio₃ jniá₂, tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃. Jág₁ a₂nag'₂ 'nia'₂ la₂, on₃jua'₅₄ a₂quió₃, a₂quió'₅ Ŋe'₃ i₂ca₂chei₃ bá₄.

25 ’Ca₂le₃jë́₃ a₂la₂ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂ të₁lia'₂ 'eng₅₄ guë́₄ quian'₅₄ 'nia'₂; 26 la₁ia₁ i₂cuë₃ bí₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'éi₂, i₂lɨ́n₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, i₂chen₃ Ŋe'₃ o₄quió₃ jniá₂, 'éi₂ bá₄ jme₃tag₅ jme₃tɨin₂₃ 'nia'₂, jaun₂ jmo₃ a₂qui₃dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂qui₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂.

27 ’'Ág'₅ jniá₂ jág₁ a₂jmo₃ 'ag₃ tei₄ ja₁con'₂ 'nia'₃. A₂tei₄ a₂'ei₅ ja₁con₂ jniá₂, a₂jaun₂ bá₄ cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂. La₁ on₃jua'₅₄ lia'₂ cuë₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂. Tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅, on₃ guë'₂ jmó'₂ 'nia'₂ gang'₃. 28 Ma₂qui₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ a₂juá'₅ jniá₂: a₂nég'₄, jaun₂ guio₅₄ táng₃ ja₁con'₂ 'nia'₂. Në₁jua'₂ të₃dsón'₂ 'nióg'₃ 'nia'₂ jniá₂, jme₁jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂ jme₁ca₂rë₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂né'₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃, ia₁ i₂juɨn'₂ guë́₄ 'éi₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂. 29 Jaun₂ ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ a₂la₂ të₃jŋiá₅, ia₁jaun₂ le₃'én'₂ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁lé₂ a₂jaun₂.

30 ’Tsá₃ ma₂'lióng₂ jág₁ dsia₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂; ia₁ ma₂já₅ i₂gon₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ 'e₂ juɨ₅bí₂ 'io₅ 'éi₂ ja₁con₂ jniá₂. 31 La₁ia₁ 'nió'₅ le₃ŋi₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂'nió₃ jniá₂ Ŋe'₃, jaun₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ a₂ma₂cuë₃ Ŋe'₃ jniá₂, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ jniá₂.

'Nau₂ 'nia'₂. Ma₃dsau'₅₄ jniog₄ ja₁lá₃.

15

Cho'₅₄ chi₁uɨ́ng₃ uvas, quian'₅₄ gu'₂ nei'₅₄ quió'₅

1 ’Jniá₂ lɨ́ng₅ cho'₅₄ nɨ₁uɨng₂ uvas, ja₁já₅ bí₂ dsón'₂. Ŋe'₃ guë'₂ lɨ́n₅ i₂jmo₅ 'í₁ ja₁nau₂. 2 Jŋiá'₂ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ nɨ₁gu'₂ quió₃ a₂tsá₃ mɨ́g₂ 'ag₅; la₁ia₁ qui₂jɨ́'₅ qui₂'uɨin₂₃ nɨ₁gu'₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂, ia₁jaun₂ ráu₃ guë́₄ 'lióng₂. 3 Ma₂le₁jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂qui₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂. 4 Caun₂ juɨ₁të₂'ŋiá'₄ bá₄ 'nia'₂ ja₁con₂ jniá₂, juɨ₁lia'₂ të₂'ŋiá₄ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂. 'I₁caun₂ nɨ₁gu'₂ tsá₃ lé₂ le₃'ag₃ mɨ́g₂ con'₂ 'ŋiog₅ le₂jaun₂, në₁jua'₂ tsá₃ rë₂tsán'₂ quian'₅₄ cho'₅₄; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃ráu₃ quián'₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ tsá₃ të₂'ŋiág'₄ ja₁con₂ jniá₂.

5 ’Jniá₂ lɨ́ng₅ cho'₅₄; 'nia'₂ guë'₂ lɨ́ng'₅ gu'₂ nei'₅₄. Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂të₂'ŋiá₄ rë₂tsán'₂ quian'₅₄ jniá₂, juɨ₁lia'₂ të₂'ŋiá₄ jniá₂ ja₁con₂ 'éi₂, 'lióng₂ ráu₃ quió'₅. Ia₁ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ tsá₃ quiong'₅₄ jniá₂. 6 Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ të₂'ŋiá₄ ja₁con₂ jniá₂, lɨ́in₅ në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁gu'₂ a₂dsɨ₂guia'₂ dsa₂ cau₅, jaun₂ rë₂quein₂. Nɨ₁gu'₂ le₂në₅ qui₂cág'₅ dsa₂, qui₂tó'₅ dsa₂ dsi₂si₂, jaun₂ cau₂.

7 ’Chi₂jua'₂ të₂'ŋiá'₄ 'nia'₂ ja₁con₂ jniá₂, ton'₂ të₂'ŋiá₄ jág₁ quió₃ ja₁con'₂ 'nia'₂, jaun₂ mɨ₄ 'nia'₂ chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ 'niog'₂, jaun₂ guéi'₁ bá₄ 'nia'₂. 8 Le₂la₂ bá₄ rë₂juɨn'₂ Ŋe'₃: a₂qui₂ráu₂ 'lióng₂ 'e₂ a₂jmo'₂ 'nia'₂.* Le₂në₅ jme₂jniá'₂ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂ca₂rë₃tɨ́n₃ quián₃ jniá₂. 9 Juɨ₁lia'₂ 'nio₃ Ŋe'₃ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nió₃ jniá₂ 'nia'₂; caun₂ juɨ₁i₂nio₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₅ a₂'nió₃ jniá₂ 'nia'₂. 10 Në₁jua'₂ caun₂ né'₂ 'nia'₂ gau₂ 'éi'₃ quió₃, le₂në₅ të₃'ŋiá'₄ 'nia'₂ juɨ₅ a₂'nió₃ jniá₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ caun₂ nag₅ jniá₂ gau₂ 'éi'₃ quió'₅ Ŋe'₃, ton'₂ të₂'ŋiá₄ jniá₂ juɨ₅ a₂'nio₃ 'éi₂ jniá₂.

11 ’Jág₁ në₅ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jéin₅ jniá₂ 'io'₂, cuë́₄ jniá₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃'ŋia₅ bá₄ a₂jén'₂ 'nia'₂ 'io'₂. 12 A₂la₂ bá₄ 'éi'₃ quió₃: a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂jme₁'nió₄ jniá₂ 'nia'₂. 13 'I₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃'nio₃ guë́₄ lɨn₃ rɨin'₅₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ i₂guein₅ 'mú₃ o₄quió'₄ a₂mei₅₄ quiáin₅. 14 'Nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ dsa₂ a₂mei₅₄ quiáng₃ chi₂jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ 'e₂ te₂nei'₄ jniá₂. 15 Tsá₃ ma₃të́₅ jniá₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₃, ia₁ tsá₃ ŋi₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁, 'e₂ a₂jmo₅ juɨg₅₄. Të́₅ jniá₂ a₂mei₅₄ quiáng₃ bá₄ 'nia'₂, ia₁ ma₂ca₂jme₁jnia₅ bá₄ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂ca₂juá'₂ Ŋe'₃. 16 On₃jua'₅₄ 'nia'₂ ca₂quio'₅₄ jniá₂; jniá₂ bá₄ ma₂quion'₄ 'nia'₂, jaun₂ ma₂ca₂dsia₃ jniá₂ gog'₂ 'nia'₂ a₂o₁nó'₅ 'nia'₂ a₂qui₂rau₂ 'lióng₂ quián'₂ 'nia'₂ a₂jiog₃ uë́₂. Jaun₂ le₂në₅ cuë₃ Ŋe'₃ jniá₂ cuë́'₃ 'nia'₂ chi₂'e₂ caun₂ a₂mɨ́'₁ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂. 17 A₂la₂ bá₄ 'éi'₃ quió₃ jaun₂ në́₃: a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.

'Iog₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ŋiai₅₄ Jesús quian'₅₄ dsa₂ quiáin₅

18 ’Chi₂jua'₂ 'iog₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ ca₂rë₃'iog₅₄ dsa₂ le₂'uɨg₅₄. 19 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ i₂tén₅ mɨ₂güɨ́g₃, jme₁jme₃'nio₃ bá₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ juɨ₁lia'₂ 'nioi₃ dsa₂ quiáin₅. La₁ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ tén'₅ 'nia'₂ mɨ₂güɨ́g₃, ton'₂ ma₂quion'₄ jniá₂ 'nia'₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; 'uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, 'ŋiai₅₄ 'nia'₂. 20 Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, jág₁ a₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: “Lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁, tsá₃ juɨin'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ juɨg₅₄”. Chi₂jua'₂ ma₂qui₂ca₂co₃'ein₃ dsa₂ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ qui₃co₃'en₃ dsa₂ 'nia'₂; chi₂jua'₂ ma₂tón'₂ dsa₂ juɨ₅ jág₁ a₂ma₂ca₂jme₁tɨin₅ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ qui₃tón'₂ dsa₂ juɨ₅ jág₁ quián'₂ 'nia'₂. 21 La₁ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ qui₃co₃jmóg'₂ dsa₂ 'uɨg₅₄ quió₃ jniá₂, ia₁ tsá₃ cuɨin₂₃ i₂ca₂chei₃ jniá₂.

22 ’Tsá₃ jme₁le₃cáin'₄ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ guan₃ jniá₂ a₂o₂juá'₃ ja₁con₂ 'éi₂; la₁ në₃ në́₃, tsá₃ ma₃'e₂ lé₂ le₃juá'₂ jua'₅₄ tsá₃ ŋi₅. 23 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'iog₅₄ jniá₂, ján₃ bá₄ 'ŋiai₅₄ Ŋe'₃ jniá₂. 24 Tsá₃ jme₁le₃cáin'₄ jua'₅₄ mei'₂ tsá₃ léi₄ jaun₂ ca₂jmo₃ jniá₂ jɨn₄ dsa₂ 'éi₂ a₂tsá₃ 'ein₂ sián'₂ ma₂jmo₃; la₁ia₁ o₁jŋia'₅₄ la₂ ma₂ca₂jág₃ bá₄ léi₄ jaun₂, tion₅₄ bá₄ 'iog₅₄ dsa₂ jniá₂, lia'₂ Ŋe'₃ në́₃, 'ŋiai₅₄. 25 La₁ia₁ qui₂lë́₂ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ a₂juá'₂: “Ca₂rë₃'iog₅₄ dsa₂ të₃ tsá₃ 'e₂ cha₂ lë₃.”†

26 ’La₁ia₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃ i₂cuë₃ bí₂ 'au'₂ 'nia'₂, i₂tsɨn₅₄ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ i₂jiá₃ të₂le₃ ja₁guá₄ Ŋe'₃: Jme₂dsí₂ tí₅ dsón'₂ i₂o₂'ɨn₅ ja₁con₂ Ŋe'₃, i₂'éi₂ bá₄ jáng'₃ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió₃ jniá₂. 27 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nió'₅ jang'₅₄ 'nia'₂ jág₁ dsau₅, ia₁ ca₂le₃'uɨg₅₄ bá₄ ma₂qui₂ma₂tión'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jniá₂.

16

1 ’Le₂në₅ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ tsá₃ qui₃dsi₃uɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂'éng'₂. 2 Qui₃'uág'₂ dsa₂ 'uɨ́in'₂ 'nia'₂ ja₁lë₁tong'₂ ne₄ si₂ guá'₅ sinagoga, ca₂le₃jë́₃ já₅ caun₂ jmɨg₄, lɨ́n₂ juɨ₁lia'₂ i₂jme₃dsiog₅ 'nia'₂, a₂jén'₃ ta₁ jaun₂ quió'₅ ne₄ Diú₄. 3 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ jmo₃* ia₁ tsá₃ ma₂ca₂rë₃cuɨin₂₃ Ŋe'₃, on₃ guë'₂ jniá₂ ma₂ca₂rë₃cuɨg₂₃. 4 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ le₂në₅ ia₁jaun₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₅₄ jmɨg₄ jaun₂, dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂ca₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ jág₁ la₂.

Ta₁ a₂jmo₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅

’Tsá₃ ca₂juá'₃ jniá₂ le₂në₅ lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄, ia₁ jme₁'en₅₄ bá₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂. 5 La₁ia₁ në₃ në́₃, ma₂nég'₄ i₁'ú₃ quiang'₅₄ i₂ca₂chei₃; jaun₂ lia'₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ 'ein₂ ŋag₅: “¿A₂já'₄ guang'₅₄?” 6 La₁ qui₂ca₂tá'₂ quɨ'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ a₂në₅. 7 La₁ jág₁ dsau₅ bá₄ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: të₂le₃ a₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂ bá₄ a₂né'₄ jniá₂. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂ŋá'₃ jniá₂, tsá₃ jiá₃ i₂cuë₃ bí₂ 'au'₂ 'nia'₂; la₁ia₁ chi₂jua'₂ né'₄ jniá₂ në́₃, tsɨn₅₄ jniá₂ 'éi₂ ja₁con'₂ 'nia'₂. 8 Jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃ 'éi₂, jme₃jniai₂₃ a₂rë₂gan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ cuente quió'₅ dsáu₁, quió'₅ juɨ₅ dse₃, quió'₅ a₂jáu'₅ 'í₁ ja₁coin₂ në́₃. 9 Cuente quió'₅ dsáu₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'éin₂ le₃quió₃ jniá₂; 10 cuente quió'₅ juɨ₅ dse₃, ia₁ a₂nég'₄ ja₁con₂ Ŋe'₃, jaun₂ tsá₃ ma₃jniá₂ jag'₅₄ 'nia'₂; 11 ján₃ bá₄ cuente quió'₅ a₂jáu'₅ 'í₁, ia₁ ma₂jáu'₅ 'í₁ ja₁con₂ i₂'éi₂ i₂gon₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂.

12 ’'Lióng₂ bá₄ jág₁ cha₂ guë́₄ a₂juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂, la₁ia₁ tsá₃ quɨ'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ le₃ŋɨ́g'₂ jë₂ në₃. 13 La₁ jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃ Jme₂dsí₂ tí₅ dsón'₂, i₂'éi₂ bá₄ jiog₃ 'nia'₂ juɨ₅ a₂tí₅ jág₁; ia₁ tsá₃ a₂jaun₂ juá'₂ 'éi₂ o₄quió'₄ 'ŋiog₅; a₂jaun₂ bá₄ juá'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂nag₃, ton'₂ 'ë́₂ jág₁ juɨ₁lia'₂ 'e₂ niog₅ lé₂. 14 Jme₃juag'₂ 'éi₂ jniá₂, ia₁ ŋei₂ juɨ₁lia'₂ a₂lë́₅ quió₃ jniá₂, jaun₂ 'éi₂ në́₃, jmo₃ jág₁ ja₁con'₂ 'nia'₂. 15 Ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió'₅ Ŋe'₃, ján₃ bá₄ lë́₅ quió₃ jniá₂; jaun₂ bá₄ lë₃ në₂juá'₃ jniá₂ a₂ŋe₂ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ a₂lë́₅ quió₃ jniá₂, jaun₂ jmo₃ jág₁ ja₁con'₂ 'nia'₂.

Juɨ₁lia'₂ a₂'lia'₂ dsɨ́₅ dsa₂ le₃tsɨ́n₃ a₂lé₂ a₂qui₃jmo₃ 'io'₂

16 ’Ŋi'₅₄ ta₁, tsá₃ ma₃jag'₅₄ guë́₄ 'nia'₂ jniá₂; la₁ ŋi'₅₄ ta₁ bá₄, jag'₅₄ táng₃ jniá₂, ia₁ né'₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃.†

17 Jaun₂ në́₃, qui₂ca₂ŋag₃ i₂lɨn₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂:

―¿I₂'e₂ 'nio₃ juá'₂ a₂juá'₂ tság₅ jniog₄ le₂në₅: “Ŋi'₅₄ ta₁, tsá₃ ma₃jag'₅₄ guë́₄ 'nia'₂ jniá₂; la₁ ŋi'₅₄ ta₁ bá₄, jag'₅₄ táng₃ jniá₂, ia₁ né'₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃”? 18 ¿I₂'e₂ 'nio₃ juá'₂: “Ŋi'₅₄ ta₁”? Tsá₃ ne₄ i₂'e₂ jaun₂ 'ë₂₃.

19 Jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ Jesús i₂'e₂ 'nio₃ ŋag₃ tioin'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿A₁qui₂ŋɨ'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂në₂juá'₃ jniá₂: “Ŋi'₅₄ ta₁, tsá₃ ma₃jag'₅₄ guë́₄ 'nia'₂ jniá₂; la₁ ŋi'₅₄ ta₁ bá₄, jag'₅₄ táng₃ jniá₂”? 20 A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, a₂tóng'₂ 'nia'₂ qui₁'áu'₂, a₂'lia'₂ 'au'₂ në́₃, të₁lia'₂ jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'io'₂. La₁ia₁ le₃tsɨ́n₃ bá₄ a₂'lia'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jaun₂ a₂qui₃jmó'₂ táng₃ 'io'₂. 21 Juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ 'io₅₄ jë₁rë₂chan₂ guein₂ quiain₅, 'lia'₂ dsɨ́₅ ia₁ ma₂ca₂të́₂ hora quió'₅; la₁ cang₂ jë₁ma₂ca₂rë₃chán₃ guein₂ quiáin₅, tsá₃ ma₃dsau'₂ dsɨ́₅ a₂ca₂rë₃quɨ́'₃ quió'₅, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'io'₂ jén'₅, ia₁ a₂ca₂rë₃chán₃ jan₂ guein₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 22 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nia'₂ në́₃; 'lia'₂ 'au'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃, la₁ jɨng₅₄ bá₄ táng₃ 'nia'₂, jaun₂ guë́₄ në́₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂ të₂'au'₂, a₂'lio'₂ jén'₂ 'nia'₂ jaun₂ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃jŋiá'₂.

23 ’Jmɨg₄ jaun₂ tsá₃ ma₃'e₂ qui₁ŋag'₁ 'nia'₂ jniá₂ 'i₁caun₂. A₂dsɨ₂jó'₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ 'e₂ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂, cuë₃ bá₄ Ŋe'₃. 24 Ca₂lia'₂ jŋió₄ jmɨg₄ në₃, tsá₃ 'e₂ ma₂mɨ'₅₄ 'nia'₂ 'i₁caun₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃. Mɨ₄ 'nia'₂, jaun₂ guéi'₁ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃'ŋia₅ a₂o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ 'au'₂.

Jesucristo bá₄ ca₂tió'₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂

25 ’Jág₁ la₂ ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. La₁ jiá₃ hora a₂tsá₃ ma₃juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄; lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁ bá₄ juá'₄ jniá₂ juɨg₅₄ 'nia'₂ a₂'ɨ́ng₄ Ŋe'₃. 26 Jmɨg₄ jaun₂ mɨ́'₁ 'nia'₂ ne₄ Ŋe'₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃ jniá₂. Tsá₃ ma₃tion₅₄ juá'₄ jniá₂ a₂mɨ₅₄ jniá₂ ne₄ Ŋe'₃ o₄quián'₂ 'nia'₂, 27 ia₁ ŋiog₅ bá₄ Ŋe'₃ 'nioi₃ 'nia'₂, ia₁ 'nióg'₃ 'nia'₂ jniá₂, ia₁ ma₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ a₂guio₃ jniá₂ ja₁con₂ Diú₄. 28 Ca₂o₃'ɨ́n₃ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃ a₂ca₂guang₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂; la₁ia₁ në₃ në́₃ o₃'ɨng₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, jaun₂ nég'₄ táng₃ ja₁con₂ Ŋe'₃.

29 Jaun₂ ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅:

―Në₃ guë́₄ në́₃ juá'₂ 'ne₂ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁; on₃jua'₅₄ quian'₅₄ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. 30 Në₃ guë́₄ në́₃ ma₂ne₄ jnia'₅₄ a₂ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂ ca₂le₃jë́₃, jaun₂ tsá₃ 'e₂ 'nió'₅ quiáng'₂ jua'₅₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'e₂ qui₃ŋag₃ dsa₂ qui₃ŋɨ́i'₃ 'ne₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂ 'éin₂ jnia'₅₄ a₂ŋe'₃ 'ne₂ ja₁con₂ Diú₄.

31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿Dsón'₂ jua'₅₄, në₃ guë́₄ 'én'₂ 'nia'₂? 32 ¡Jag₄ 'nia'₂! Ma₂ja₂quián₃ hora, ton'₂ të₂në₃ dsón'₂ bá₄, a₂cuɨ́ng'₂ 'nia'₂ lé₂, a₂o₁nog'₄ tsɨ₁rë₂jang'₅₄ le₂jang'₂ le₂jang'₂ o₁nog'₄ jma₃quén₅ quiáng'₂; jaun₂ téi'₄ 'nia'₂ jniá₂ të₃tsɨng'₅₄ 'ŋió₃ lé₂. La₁ia₁ tsá₃ 'ŋió₃ jniá₂ të₃tsɨng'₅₄, ia₁ quiong'₅₄ bá₄ Ŋe'₃ jniá₂. 33 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ le₃jë́₃ a₂la₂, ia₁jaun₂ 'ag₃ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂ le₃quió₃ jniá₂. Mɨ₂güɨ́g₃ la₂ tion₅₄ rë'₂ qui₁cán'₂ 'nia'₂ quɨ'₂ 'au'₂; la₁ia₁ tiá₂ dsia₄ 'nia'₂ 'au'₂, ia₁ ma₂ca₂tió₃ bá₄ jniá₂ ja₁con₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂.

17

Ca₂chi₃lén'₂ Jesús Diú₄ Jmei₂ o₄quió'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅

1 Jme₁ma₂ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂chóg'₃ ne₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tia₅₄, ma₂të́₂ hora quió₃. Jme₁jnia₅ 'a₂ lia'₂ jlán'₁ ja₂ŋí'₂, ia₁jaun₂ jme₃jnia₅ ja₂ŋí'₂ 'a₂ lia'₂ jlán'₁ 'ne₂. 2 Ia₁ ma₂ca₂cuë'₅₄ 'éi₂ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, ia₁jaun₂ jmo₃ a₂le₃chan₂ co₂tan₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂cuɨin'₅₄. 3 A₂la₂ lë́₅ a₂chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄: a₂le₃cuɨn₅ dsa₂ 'ne₂ i₂lɨ́ng'₅ i₂jan₂ tan₅₄ Diú₄ të₃dsón'₂, a₂le₃cuɨin₂₃ Jesucristo në́₃ i₂ca₂chen'₂ 'ne₂.

4 ’Ma₂ca₂jme₁jnia₅ jniá₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂ 'a₂ lia'₂ jlán'₁ 'ne₂, ia₁ ma₂ca₂jme₁'ŋia₅ jniá₂ ta₁ a₂ca₂cuë'₅₄ jmo₅₄. 5 Në₃ në́₃, jaun₂, Tia₅₄, jmo₄ jlán'₁ jniá₂ ja₁cong'₂, juɨ₁lia'₂ jme₁lɨ́n₄ jniá₂ ja₁cong'₂ lia'₂ con'₂ né'₃ guë́₄ a₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃.

6 ’Ma₂ca₂jme₁jnia₅ jniá₂ ne₄ dsa₂ i₂ca₂cuag'₅₄ jniá₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, i₂'ein₂ lɨ́n'₅ 'ne₂. I₂quiáng'₂ bá₄ jme₁lɨ́in₄, jaun₂ ma₂ca₂cuag'₅₄ jniá₂; ma₂qui₂ca₂'í₃ të₂dsɨ́₅ 'éi₂ jág₁ quiáng'₂. 7 Ma₂ca₂rë₃ŋi₅ 'éi₂, ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂cuë'₅₄ jniá₂ já₅ ja₁con'₂ 'ne₂; 8 ia₁ ma₂ca₂cuë́₃ bá₄ jniá₂ jág₁ jaun₂ a₂ca₂cuë'₅₄ 'ne₂ jniá₂, jaun₂ ca₂gue₃ bá₄ 'éi₂ në́₃. Ma₂ca₂rë₃ŋi₅ lia'₂ con'₂ tí₅ jág₁, ja₁con'₂ 'ne₂ bá₄ o₂'ɨ́n₃ jniá₂, ton'₂ ca₂rë₃'éin₂ a₂ca₂chei'₂ 'ne₂ jniá₂.

9 ’O₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ mɨ₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ o₄quió'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. O₄quió'₄ dsa₂ i₂ca₂cuag'₅₄ bá₄ mɨ₅ jniá₂, ia₁ i₂quiáng'₂ 'ne₂ bá₄ 'éi₂. 10 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quiáng₃, ján₃ bá₄ quiáng'₂ 'éi₂; ton'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quiáng'₂ në́₃, i₂quiáng₃ bá₄ 'éi₂ ján₃, jaun₂ rë₂jniá₂ a₂jlán'₁ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂.

11 ’Tsá₃ ma₃jan₄ jniá₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂; la₁ia₁ 'éi₂ në́₃ të₂'ŋiái₄ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ nég'₄ ja₁con'₂ 'ne₂. Tia₅₄ Jŋió₅, jmo₄ 'í₁ 'éi₂ i₂ma₂cuag'₅₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂lɨ́ng'₅,* ia₁jaun₂ ca₂ne₅₄ bá₄ léin₂ co₂tan₅₄, juɨ₁lia'₂ lág₅ jniog₄. 12 Lia'₂ con'₂ jme₁'en₅₄ jniá₂ quiang'₅₄ 'éi₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂,† ma₂qui₂ma₂jmo₃ jniá₂ 'í₁ i₂ma₂cuag'₅₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂lɨ́ng'₅.‡ Ma₂qui₂ma₂jmo₃ jniá₂ 'í₁, jaun₂ lia'₂ 'i₁jan₂ 'éi₂ tsá₃ ca₂i₃cón'₅, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ bá₄ i₂'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃'én₂, ia₁jaun₂ le₃ti₃ Si₂.

13 ’Në₃ në́₃, nég'₄ ja₁cong'₂; la₁ia₁ të₁lia'₂ 'eng₅₄ guë́₄ mɨ₂güɨ́g₃, juá'₅ jniá₂ jág₁ la₂ ia₁jaun₂ le₃'ŋia₅ ja₁con₂ 'éi₂ a₂'io'₂ jéin₅ jniá₂. 14 Ma₂ca₂cuë́₃ bá₄ jniá₂ jág₁ quiáng'₂, la₁ia₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, 'iog₅₄ quió'₅, ia₁ tsá₃ tén₅ 'éi₂ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ jniá₂ në́₃, tsá₃ téng₅ mɨ₂güɨ́g₃. 15 On₃jua'₅₄ rë'₂ mɨ₅ jniá₂ jua'₅₄ a₂'uɨin'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, a₂jaun₂ bá₄ mɨ₅ jniá₂ a₂jmó'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ jo₃ i₂së₃dsen₃. 16 Tsá₃ mɨ₂güɨ́g₃ téin₅, juɨ₁lia'₂ jniá₂ në́₃, tsá₃ téng₅ mɨ₂güɨ́g₃. 17 Chon₄ dsa₂ 'éi₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ tí₅; ia₁ jág₁ quiáng'₂ bá₄ lë́₅ jág₁ tí₅. 18 Juɨ₁lia'₂ ca₂chei'₂ 'ne₂ jniá₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsɨn₅₄ jniá₂ 'éi₂ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.§ 19 O₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ tsón₄ jniá₂ 'ŋio₃, ia₁jaun₂ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'éi₂ në₃, lé₂ rë₂tsoin₅₄ le₃quió'₅ jág₁ tí₅.

20 ’La₁ia₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ o₄quió'₄ 'éi₂ mɨ₅ jniá₂; ján₃ bá₄ le₂jiog₅ o₄quió'₄ i₂le₃'én₂ le₃quió₃, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅, 21 ia₁jaun₂ léin₂ ca₂ne₅₄ ca₂le₃jɨ́in₃, juɨ₁lia'₂ 'ne₂, Tia₅₄, 'eng'₅₄ ja₁con₂ jniá₂, ton'₂ 'en₅₄ guë'₂ jniá₂ ja₁con'₂ 'ne₂, ia₁jaun₂ 'éi₂ në́₃, dsɨ₃toin'₅₄ ja₁con₂ jniog₄, ia₁jaun₂ qui₃le₃'én₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂ca₂chei'₂ jniá₂. 22 Ma₂ca₂cuë́₃ jniá₂ 'éi₂ a₂jlá'₁ quió₃ a₂ca₂cuë'₅₄ 'ne₂ jniá₂, ia₁jaun₂ lén₂ 'éi₂ ca₂ne₅₄, juɨ₁lia'₂ lág₅ jniog₄ ca₂ne₅₄ ján₃. 23 Jniá₂ le₃quió'₅ 'éi₂, 'ne₂ guë'₂ le₃quió₃ jniá₂, ia₁jaun₂ le₃'ŋia₅ 'éi₂ a₂léin₂ ca₂ne₅₄, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂ca₂chei'₂ jniá₂, ton'₂ ca₂jme₁'nióg'₄ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ ca₂jme₁'nióg'₄ jniá₂.

24 ’Tia₅₄, 'nio₃ jniá₂ a₂dsɨ₃ton'₅₄ 'éi₂ i₂ca₂cuag'₅₄ ja₁cong₂, ia₁jaun₂ të₃ ne₅₄ a₂jlá'₁ quió₃ a₂ca₂cuë'₅₄ 'ne₂, ia₁ ca₂jme₁'nió'₄ 'ne₂ jniá₂, né'₃ guë́₄ a₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃. 25 Tia₅₄ i₂dsen₃ guë́₄ lɨn₃, tsá₃ cuɨn₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ne₂, la₁ia₁ jniá₂ cuɨ́ng₅ 'ne₂, jaun₂ ma₂ŋi₅ bá₄ dsa₂ la₂ quiáng'₂ a₂ca₂chei'₂ 'ne₂ jniá₂. 26 Ma₂ca₂jme₁jnia₅ jniá₂ ja₁con₂ 'éi₂ 'ein₂ lɨ́n'₅ 'ne₂, jaun₂ caun₂ jme₁jnia₅ bá₄ jniá₂ 'ne₂, ia₁jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂'nióg'₃ 'ne₂ jniá₂ të₃'ŋiá₄ ja₁con₂ 'éi₂, ton'₂ 'ú₄ jniá₂ ja₁coin₂.

18

Ca₂jŋa'₃ dsa₂ Jesús

(Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53)

1 Jme₁ma₂ca₂dsan₃ juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, qui₂ca₂'ain₃ Jɨ'₅₄ Jma₃ Cedrón. Le₂quióng₄ ja₁jaun₂, jme₁cha₂ caun₂ ja₁jme₁cha₂ nɨ₁'ma₂ 'ag₅ mɨ́g₂, ja₁ca₂'í₃ Jesús quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. 2 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Judas i₂jme₁ma₂'en₅₄ juɨ₅ jáng'₂ quió'₅, jme₁ma₂cuɨ́'₅ bá₄ ja₁jaun₂, ia₁ 'lióng₂ ráun₂ ca₂ŋɨ'₂ Jesús ja₁jaun₂ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅. 3 Jaun₂ lë₃ ca₂dsióg₃ Judas ja₁jaun₂ quiain'₅₄ co₂nió'₃ 'lióg₂, quiain'₅₄ co₂nió'₃ guë'₂ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅, i₂chen₄ quián₅ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsa₂ fariseos në́₃. Ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ 'éi₂ qui₂le₁quian₅ ŋi₁tág₂, nɨ₁'ma₂, quian'₅₄ si₂ nɨ₁tsɨ́₅, nɨ₁quɨ₂ a₂le₁guí'₃ si₂ në́₃. 4 La₁ia₁ Jesús në́₃, jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂, jaun₂ o₂'ɨ́in₃ ja₁jaun₂ ca₂i₁jme₁jein'₂ dsa₂, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿I₂'ein₂ 'nag'₂ 'nia'₂?

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'éi₂:

―Jesús i₂chan₂ Nazaret bá₄ 'nia'₂ jnia'₅₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Jniá₂ bá₄ 'éi₂.

Jaun₂ bá₄ jme₁chén'₄ Judas i₂jáng'₂ quió'₅, quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂.

6 Jaun₂ jme₁ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ dsa₂: “Jniá₂ bá₄ 'éi₂”, jaun₂ i₃léin₂ le₃ca'₃ i₃gain'₅₄ 'uë₃.

7 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿I₂'ein₂ 'nag'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―Jesús i₂chan₂ Nazaret bá₄.

8 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús:

―Ma₂në₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ 'éi₂.* Chi₂jua'₂ jniá₂ 'nau'₂ 'nia'₂, cuë₄ jmɨg₄ juɨ₁dsi₂len₅ bá₄ i₂la₂.

9 A₂la₂ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃ti₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂jme₁ca₂juá'₂ Jesús tsɨ́'₅ Jmei₂: “Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂cuag'₅₄ 'ne₂ jniá₂, tsá₃ 'ein₂ ca₂i₃cón'₅ 'i₁jan₂.”

10 Jaun₂ në́₃ jme₁quian₅ Si₂mu₅₄ Pe₄ ŋi₁tág₂, jaun₂ ca₂dsí₃ ca₂quí'₃ rë₂gua₄ ne₁ quió'₅ jan₂ dsa₂ i₂jme₁chen₂ Malco, i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄.

11 La₁ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―Tio'₂ táng₃ ŋi₁tág₂ ja₁jme₁'i₄. ¿'E₂ lɨ́n'₂ 'ne₂ a₂tsá₃ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ dsɨ₃ŋɨ́g₂ a₂ma₂juá'₂ Ŋe'₃?†

Ŋó₃ Jesús ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄

(Mateo 26:57-58; Marcos 14:53-54; Lucas 22:54)

12 Jaun₂ në́₃ ca₂jŋau'₃ co₂nió'₃ 'lióg₂ lia'₂ jma₃quiain'₅₄ juɨg₅₄, quiain'₅₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, ca₂jŋai'₃ Jesús, jaun₂ qui₂ca₂'nei'₂ në́₃. 13 Jaun₂ ca₂i₁jiog₃ le₂'uɨg₅₄ ja₁quió'₄ Anás. Anás 'éi₂ në́₃ jme₁lɨ́n₄ dsɨ₂jmei₂ Caifás, i₂jme₁lɨ́n₄ ta₁ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ŋi₂ jaun₂.

14 Caifás 'éi₂ në́₃ i₂jme₁ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos, a₂jmo₅ jón₂ jan₂ dsa₂ o₄quió'₄ dsa₂ juɨg₂.‡

Tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús

(Mateo 26:69-70; Marcos 14:66-68; Lucas 22:55-57)

15 Jaun₂ ca₂ŋó₃ Si₂mu₅₄ Pe₄ quiain'₅₄ guë́₄ jan₂ dsa₂ i₂guia₃-tɨ́n₂ sián'₂ në́₃, chi₁co'₅₄ quió'₅ Jesús. Dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ jan₂ 'éi₂ në́₃ jme₁cuɨg₅ bá₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quió'₅, jaun₂ bá₄ ca₂'í₃ co₂lë₅ quiain'₅₄ Jesús i₁dsi₅ quió'₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. 16 La₁ Pe₄ në́₃, jaun₂ bá₄ ca₂nau₂ o₄'né₄ të₂le₃ ca₁'né₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂ma₂cuɨg₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄ i₂niog₅ ne₄ o₄'né₄, jaun₂ ca₂ŋɨ́i₂ Pe₄ të₂le₃ dsi₂néi₂.

17 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ 'io₅₄ i₂jmo₅ 'í₁ o₄'né₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Pe₄:

―On₃jua'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ jan₂ i₂ca₂rë₃tɨ́n₃ quián₅ dsa₂ në₅, ¿lia'₅₄?

Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jan₂'ón₄, on₃jua'₅₄ jniá₂ 'éi₂.

18 Ja₁jaun₂ jme₁tión₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁, quiain'₅₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅. Jme₁ma₂ca₂dsia₃ ca₂jo'₅₄ si₂, ia₁ a₂jme₁güɨ́g₂, jaun₂ tióin₂ qui₂jme₂dsioin'₂. Ján₃ bá₄ jë₄ jaun₂ jme₁chén'₄ Pe₄ jme₂dsioin'₂.

Chén'₅ Jesús ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄

(Mateo 26:59-66; Marcos 14:55-64; Lucas 22:66-71)

19 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús cuente quió'₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, cuente quió'₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jme₂tag₂₃ në́₃.

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ma₂qui₂ma₂juá'₃ bá₄ jniá₂ lia'₂ rë₂jiá₃ jág₁ të₃ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂; jme₁qui₂jme₁tɨ́n₂ jniá₂ tián₂ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga quian'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅ templo në́₃, ja₁qui₂ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ judíos. Tsá₃ 'e₂ jág₁ ma₂juá'₃ jniá₂ 'i₁caun₂ të₃ chi₁'ma₁. 21 ¿'E₂ 'uɨg₅₄ ŋag'₅₄ 'ne₂ jniá₂ jaun₂? Ŋɨ'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂ma₂nág₂ jág₁ quió₃, 'e₂ ma₂juɨ́g₂ jniá₂. Jag₄ de'₂, i₂ŋi₅ bá₄ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ i₂'e₂ jág₁ a₂ma₂juá'₃ jniá₂.

22 Jme₁ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅, jan₂ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ i₂jme₁chén'₄ cau₅, ca₂quein₃ dsɨ₂ne₄ Jesús, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿Le₁në₅ bá₄ ŋag'₅₄ 'ne₂ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄?

23 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Chi₂jua'₂ 'lɨg'₅₄ në₂juá'₃ jniá₂, jua'₅₄, jme₁jnia₅ chi₂jua'₂ já'₄ ca₂'lian'₂ jniá₂ jaun₂. La₁ chi₂jua'₂ dsau₅ bá₄ jág₁ a₂në₂juá'₃, ¿'e₂ guë'₂ lë₃ quein'₂ quió₃?

24 Jaun₂ në́₃ ca₂chei₃ Anás ca₂chein₃ Jesús chi₁'ŋei'₅₄ ne₄ Caifás, i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄.

Con'₂ siá'₂ táng₃ tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús

(Mateo 26:71-75; Marcos 14:69-72; Lucas 22:58-62)

25 Të₁lia'₂ jaun₂ në́₃, jaun₂ bá₄ chén'₅ Pe₄ jme₂dsioin'₂ cau₅ si₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Pe₄:

―¿On₁jua'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ jan₂ i₂ca₂rë₃tɨ́n₃ quián₅ dsa₂ në₅?

Tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ jaun₂, ca₂juá'₂:

―Jan₂'ón₄. On₃jua'₅₄ jniá₂ 'éi₂.

26 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ jan₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄, i₂lɨ́n₅ jan₂ o₁rɨn'₅₄ dsa₂ i₂ca₂quí'₃ Pe₄ rë₂gua₄, ca₂juá'₂:

―¿Tsa₁ në₂jɨn₄ jniá₂ 'ne₂ ja₁cha₂ nɨ₁'ma₂ jaun₂, co₂lë₅ quian'₅₄ 'éi₂?

27 Jaun₂ con'₂ siá'₂ táng₃ tsá₃ ca₂tion₃ Pe₄ a₂cuɨin₂₃ Jesús. Jaun₂ lia'₂ ma₂të₂dsi₅₄ jaun₂, ca₂'o₃ të₁guí₄ dsó₂.

Chén'₅ Jesús ne₄ Dsi₄má'₂ Pilato

(Mateo 27:1-2, 11―14; Marcos 15:1-5; Lucas 23:1-5)

28 Jaun₂ në́₃ ca₂dsen₅ dsa₂ Jesús ja₁quió'₄ Caifás ca₂i₁jiog₃ të₂ ne₄ta₁ quió'₅ dsi₄má'₂. Jme₁ma₂jnia₃ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ tsá₃ ca₂tón'₂ dsa₂ judíos dsi₂néi₂ ne₄ta₁ quió'₅ dsi₄má'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ le₃'iog₅ quió'₅, ia₁ 'nio₃ jme₁guë́'₃ má₃ quió'₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄.

29 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ ca₂o₃'ɨ́n₃ Pilato 'ŋiog₅ ja₁tion'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ dso₄ bon'₄ 'nia'₂ dsa₂ la₂?

30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ rɨn₅ dsa₂ në₅ dso₄, tsá₃ o₄gog'₂ 'ne₂ jme₁jɨin'₅₄ jnia'₅₄.

31 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Te₅₄ 'nia'₂ jaun₂, qui₂dsɨ₅ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos:

―La₁ia₁ tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ a₂jŋɨ́'₄ jnia'₅₄ jan₂ dsa₂.

32 Le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Jesús 'e₂ ne₅₄ 'mú₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂.

33 Jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ Pilato të₂le₃ dsi₂néi₂ ne₄ta₁ quió'₅, jaun₂ ca₂të́'₃ Jesús jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ 'éi₂:

―¿Lɨ́n'₅ 'ne₂ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

34 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―¿A₂ŋag'₅₄ 'a₂ con'₂ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'ŋiag'₂ a₂juá'₂ në₅, o₃ chan₂ i₂sián'₂ a₂ma₂juá'₂ 'ag₂₃ jniá₂?

35 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pilato:

―¿O₃ bá₄ dsa₂ judío lɨ́n₅ jniá₂? Dsa₂ juɨg₂ quiáng'₂, quian'₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ bá₄ në₂jáng'₂ quiáng'₂ o₄gu₃ jniá₂. ¿'E₂ ma₂jmo'₅₄?

36 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

―On₃jua'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ja₁gon₂ jniá₂. Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ja₁gon₂ jniá₂, jme₁náu₃ 'nei₂ bá₄ dsa₂ i₂quiong'₅₄ jniá₂ ia₁jaun₂ tsá₃ jme₁jáng'₂ dsa₂ ne₄ dsa₂ judíos. La₁ on₃jua'₅₄ ja₁lá₃ ja₁gon₂ jniá₂.

37 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿Dsón'₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂ rag₅₄ jaun₂ në́₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Dsau₅ bá₄ juá'₂ 'ne₂, a₂lɨ́n₅ jniá₂ rag₅₄. Ta₁ jaun₂ ca₂rë₃cháng₃, ta₁ jaun₂ guang₃ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ jáng'₄ jág₁ dsau₅ o₄quió'₄ jág₁ tí₅. Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tión₂ le₃quió'₅ jág₁ tí₅, nag₂₃ jág₁ quió₃.

38 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ Jesús:

―¿I₂'e₂ jaun₂ jág₁ tí₅?

Ca₂o₃'ág₃ 'éi'₃ a₂jón₂ Jesús

(Mateo 27:15-31; Marcos 15:6-20; Lucas 23:13-25)

Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Pilato le₂në₅, ca₂o₃'ɨ́in₃ táng₃, ca₂dsia₃ táng₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ judíos. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ dso₄ dso'₂ jniá₂ ja₁con₂ dsa₂ la₂. 39 La₁ chí'₅ caun₂ tag₄ quián'₂ 'nia'₂ a₂tén₅ jniá₂ jan₂ dsa₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ jme₁të₅ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄. ¿'Niog'₂ 'nia'₂ jaun₂ a₂tén₄ jniá₂ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos?

40 Jaun₂ në́₃, ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

―¡On₃jua'₅₄ i₂në₅! ¡Barrabás bá₄ tén₃!

Barrabás 'éi₂ në́₃, jme₁lɨ́in₄ jan₂ dsa₂ 'ang₂ i₂ca₂nau₂ 'nei₂.§

19

1 Jaun₂ në́₃ ca₂jmo₃ Pilato 'éi'₃ a₂ca₂i₁ban₅ dsa₂ Jesús quian'₅₄ tsɨ₁'nei₅₄ a₂co₂taun₅. 2 Jaun₂ ca₂jmo₃ 'lióg₂ caun₂ nɨ₁tsag₂ corona a₂lë́₅ jméi₁ nɨ₁uɨng₂ taun₅, jaun₂ ca₂tó'₂ mɨ₂dsi₄ Jesús. Jaun₂ ca₂quen'₃ dsa₂ Jesús caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ chen'₅₄ a₂jniá₂ 'uɨ'₃ guéin₂. 3 Jaun₂ në́₃ qui₂ca₂jme₃quiáin₃ ja₁con₂ 'éi₂, a₂juá'₂:

―¡Sian'₃ 'ne₂, Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos!

Jaun₂ qui₂ca₂quein₃ dsɨ₂ne₄ Jesús.

4 Jaun₂ në́₃ o₂'ɨ́n₃ táng₃ Pilato, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Nei₂ 'nia'₂, dséin₄ jniá₂ ja₁lá₃ le₃ja₁con'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃len'₅₄ 'nia'₂ ca₂lia'₂ 'i₁caun₂ dso₄ tsá₃ dso'₂ jniá₂ ja₁coin₂.

5 Jaun₂ o₂'ɨ́n₃ Jesús, 'i₄ dsi₅₄ corona lë́₅ nɨ₁uɨng₂ taun₅, ján₃ bá₄ qui'₂ tsɨ₁'mɨ'₂ chen'₅₄ 'uɨ'₃ jaun₂. Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―¡Jɨn₄ 'nia'₂ dsa₂!

6 Jaun₂ jme₁qui₂ca₂jág₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄, ca₂juá'₂:

―¡Tióin₃ cróg₄! ¡Tióin₃ cróg₄!

Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato:

―Te₅₄ 'nia'₂ jaun₂, tióin₃ 'nia'₂ cróg₄ guiong'₅₄, ia₁ jniá₂ në́₃, 'i₁caun₂ dso₄ tsá₃ dso'₂ jniá₂ ja₁coin₂.

7 La₁ia₁ ca₂ŋag₃ dsa₂ judíos:

―Ron₅ caun₂ 'éi'₃ quián₂ jnia'₅₄, jaun₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ 'éi'₃ jaun₂, a₂'nió'₅ jóin₂ bá₄; ia₁ a₂jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

8 Jme₁ca₂nág₂ Pilato jág₁ në₅, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅. 9 Jaun₂ ca₂'í₃ táng₃ të₂le₃ dsi₂néi₂ ne₄ta₁ quió'₅, jaun₂ ca₂ŋag₃ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―¿A₂já'₄ chan'₂ 'ne₂?

La₁ tsá₃ 'e₂ ca₂ŋag₃ Jesús, 'i₁caun₂. 10 Jaun₂ në́₃, ca₂juá'₂ Pilato:

―¿Tsa₁ ŋag'₅₄ 'ne₂ jág₁ quió₃ jniá₂? ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'ne₂ jaun₂ a₂'o₂ jniá₂ juɨ₅bí₂ a₂jmo₅₄ 'éi'₃ a₂tion₃ dsa₂ cróg₄ 'ne₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ guë'₂ ján₃, a₂'o₂ jniá₂ juɨ₅bí₂ a₂long₅₄ 'ne₂?

11 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Ca₂lia'₂ 'i₁caun₂ juɨ₅bí₂ tsá₃ 'au'₂ 'ne₂ ja₁con₂ jniá₂, jua'₅₄ tsá₃ Diú₄ ca₂cuë₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ i₂në₂jáng'₂ jniá₂ ne'₅₄ 'ne₂, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ juë'₂ dso₄ rë₂cáin'₄ con'₂ guë́₄ 'ne₂.

12 Ca₂le₃ jaun₂ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ Pilato 'a₂ lia'₂ cuɨn₅ jmɨg₄ a₂jme₁lióin₂ Jesús; la₁ dsa₂ judíos në́₃ qui₂ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

―¡Në₁jua'₂ ca₂lioin'₅₄, tsá₃ lɨ́ng'₅ a₂mei₅₄ quián₅ dsɨ₂tan₅₄ emperador! ¡Ia₁ në₁jua'₂ 'ein₂ jmo₅ lɨ́in₅ rag₅₄, lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ i₂'ŋia₅₄ emperador!

13 Jaun₂ në́₃ jme₁ca₂nág₂ Pilato jág₁ jaun₂, ca₂dsein₂₃ Jesús. Jaun₂ ca₂guá₂ ne₄ta₁ ja₁qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃; ja₁jaun₂ ja₁chei₂ Gabata quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁lë́₄ 'uë₃ cang₄. 14 Jme₁lë́₄ jmɨg₄ a₂jmo₅ dsa₂ co₂jŋia₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄; jme₁ma₂të́₂ con'₂ dsi₂ŋí'₃; jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos:

―¡Jɨn₄ 'nia'₂ rag₅₄ quiáng'₂!

15 La₁ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂juá'₂:

―¡Cau₅ jŋiai'₃! ¡Cau₅ jŋiai'₃! ¡Tióin₃ cróg₄!

Jaun₂ ca₂juá'₂ Pilato:

―¿A₁'niog'₂ 'nia'₂ tóng₄ cróg₄ rag₅₄ quián'₂ 'nia'₂?

La₁ qui₂ca₂ŋag₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ rag₅₄ sián'₂ chan₂ quián₂ jnia'₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ emperador bá₄.

16 Jaun₂ bá₄ ca₂jáng'₂ Pilato ca₂jɨ́in'₂ Jesús ia₁jaun₂ tio₃ dsa₂ ne₄ cróg₄. Jaun₂ ca₂tág₃ dsa₂.

Ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús

(Mateo 27:32-44; Marcos 15:21-32; Lucas 23:26-43)

17 O₂'ɨ́n₃ Jesús jaun₂, quian₅ cróg₄ quió'₅, a₂ŋó₃ juɨ₅ ja₁të́'₂ dsa₂ Dsɨ₂con'₂ Nɨ₁mu₅ Mɨ₂dsi₄ 'Lag₄. Quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo guë'₂, chei₂ Gólgota. 18 Ja₁jaun₂ ca₂tion₃ dsa₂ ne₄ cróg₄, ján₃ bá₄ ca₂tion₃ guë́₄ dsa₂ on₃ dsa₂ sián'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Jesús, jma₃jan₂ lia'₂ ca₂ton₂ quió'₅; 'ŋiog₅ guë'₂ Jesús të₁toin₅₄ dsi₂jo₂.

19 Jaun₂ ca₂tióng₃ Pilato letras dsi₄ cróg₄ co₂'nió'₄ a₂juá'₂: “JESÚS CHAN₂ NAZARET, RAG₅₄ QUIÁN₅ DSA₂ JUDÍOS.”

20 Jaun₂ juɨn₅ dsa₂ judíos ca₂'ɨ́₂ letras jaun₂, ia₁ ma₂quián₅ chei'₅₄ juɨg₂ ciudad bá₄ ja₁ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús jaun₂. Jme₁chi₁ton₅ letras jaun₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo, griego, quian'₅₄ jág₁ jmei₅ latín në́₃. 21 'Uɨg₅₄ jaun₂, ca₂juá'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsa₂ judíos, ca₂tsɨ́'₃ Pilato:

―Tsá₃ lë₁taun₂ “Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos”; ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ taun'₅₄“I₂juá'₂ a₂lɨ́n₅ Rag₅₄ quián₅ dsa₂ judíos.”

22 La₁ ca₂ŋag₃ Pilato:

―Juɨ₁lia'₂ a₂ma₂në₂táun₂ jniá₂, co₂në₅ ma₂në₂táun₂.

23 Jme₁ma₂ca₂lë₃ tion₅ 'lióg₂ Jesús ne₄ cróg₄, jaun₂ ca₂can₃ tsɨ₁'mɨ'₂ quió'₅ Jesús, jaun₂ ca₂jmo₃ quén₂ dso'₅₄, jma₃jan₂ 'lióg₂ lia'₂ ca₂dso'₅₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂can₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ Jesús. La₁ nɨ₁tsɨn'₅₄ në́₃, tsá₃ jme₁rë₂'me₅; jme₁lë́₄ caun₂ 'mɨ'₂ con'₂ lë́₅ ca₂ta₃ dsa₂, ta₁caun₂.

24 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'lióg₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Co₂ŋei'₅₄ tió'₅ tsá₃ guéi₃. Në₃ i₁cáu₂ co₂ŋei'₅₄ dsí₂ suerte, o₁ne₄ 'ein₂ tɨn₅₄.

Jaun₂ le₂në₅ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂rë₂ton₅ ne₄ Si₂ a₂juá'₂:

Qui₂ca₂dsión'₂ dsa₂ tsɨ́n'₅ jniá₂ quiain'₅₄ rɨin'₅₄,

ca₂co₃ ca₂dsi₂ suerte o₁ne₄ 'ein₂ tɨn₅₄.*

Le₂në₅ bá₄ ca₂jmo₃ 'lióg₂ 'éi₂ tioin'₅₄.

25 La₁ chog₅₄ Jesús në́₃, jaun₂ bá₄ jme₁chéin'₄ cau₅ cróg₄, lia'₂ jma₃quian'₅₄ 'io₅₄ rɨin'₅₄, quiain'₅₄ María quián₅ Cleofas, quian'₅₄ María chan₂ Magdala në́₃. 26 Jme₁ca₂jɨ́n₂ Jesús chog₅₄, quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁'nioi₃ 'éi₂, chéin'₅ cau₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ chog₅₄:

―'Io₅₄, në₅ chén'₅ ja₂ŋí'₂.

27 Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂:

―Në₅ chén'₅ chog'₂.

Ca₂le₃ jmɨg₄ jaun₂, ca₂guei₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂ ca₂guein₃ María dsi₂néi₂ quió'₅.

Ca₂jon₃ Jesús

(Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Lucas 23:44-49)

28 Cang₂ guë́₄ jaun₂ në́₃, ia₁ jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ Jesús a₂ma₂ca₂rë₃'ŋia₅ ca₂le₃jë́₃, ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ tio'₅₄ ne₄ Si₂, ca₂juá'₂:

―Jmɨg₂ i₁guɨ'₁ jniá₂.

29 Jë₄ jaun₂ jme₁chí'₄ caun₂ nɨ₁dsɨg₁ a₂'a₄ jmɨg₂ dsi'₃, jaun₂ ca₂tiá₂ dsa₂ caun₂ nɨ₁jau₂ 'ŋió'₃, ca₂guioin₃ quian'₅₄ jmɨg₂ dsi'₃ jaun₂. Jaun₂ ca₂chi₃dsí₂ dsa₂ nei'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ hisopo jaun₂ ca₂chóg'₃ dsa₂ të₂ mɨ₂'o₄ Jesús. 30 Jme₁ma₂në₂'én'₂ jmɨg₂ dsi'₃ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ma₂ca₂lë₃.

Jaun₂ në́₃ ca₂sióg₂ mɨ₂dsi₅₄, ca₂jáng'₃ jme₂dsí₂ quió'₅.

Ca₂'ág'₂ 'lióg₂ ŋi₁chen'₂ quió'₅ mɨ₂dsɨ₂con₂ Jesús

31 Jme₁lë́₄ jmɨg₄ a₂jmo₅ dsa₂ co₂jŋia₅₄ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄, jaun₂ tsá₃ 'nio₃ dsa₂ judíos jua'₅₄ lia'₂ ma₂le₁ton₅ jaun₂ nɨ₁ŋɨ₁₂ dso'₂ cróg₄ jmɨg₄ sa₅₄, ia₁ jmɨg₄ juë'₂ lɨn₃ bá₄ sa₅₄ jaun₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ ca₂mɨ₃ ne₄ Pilato a₂chein₃ 'lióg₂ a₂qui₂dsɨ₃jio₅₄ dsɨ₂tag₄ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ të₂. 32 Jaun₂ në́₃ ca₂i₁len₅₄ 'lióg₂ ca₂i₁jio₂ dsɨ₂tag₄ i₂le₂'uɨg₅₄; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ quian'₅₄ i₂jan₂ i₂chi₁ton₅ cróg₄ con₂ Jesús. 33 La₁ jme₁ca₂jme₃quiáin₃ con₂ Jesús, ca₂jág₃ jme₁ma₂join₂₃ bá₄; 'uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ tsá₃ ma₂ca₂jió₃ dsɨ₂tag₄ 'éi₂. 34 La₁ ca₂'ág'₂ jan₂ 'lióg₂ mɨ₂dsɨ₁con₂ Jesús quian'₅₄ ŋi₁chen'₂ quió'₅, jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂'io₂ jmɨ₂ quian'₅₄ jmɨg₂. 35 Jan₂ dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ la₂; ton'₂ tí₅ bá₄ jág₁ dsau₅ a₂jáng'₅. Ján₃ bá₄ ŋi₅ dsa₂ 'éi₂ a₂juá'₂ jág₁ tí₅ të₃dsón'₂, ia₁jaun₂ le₃'én'₂ 'nia'₂ ján₃. 36 Ia₁ a₂ca₂lë₃ la₂, ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ a₂rë₂ton₅ ne₄ Si₂ a₂juá'₂: “Lia'₂ 'i₁caun₂ mu₄ 'éi₂ tsá₃ qui₃jio₃ dsa₂.”† 37 Le₂jaun₂ guë'₂ táng₃ juá'₂ ne₄ Si₂ ja₁siá'₂: “Jág₂ dsa₂ jɨ́in₂ 'éi₂ i₂ca₂'ág'₂ dsa₂ quió'₅.”‡

Ca₂'on₃ Jesús

(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56)

38 Cang₂ guë́₄ jaun₂ në́₃, ca₂mɨ₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ José, i₂chan₂ juɨg₂ Arimatea, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ i₂quián₅ Jesús, la₁ia₁ jme₁'éin₂ con'₂ të₃co'₅₄ bá₄, ia₁ a₂gain₃ dsa₂ judíos; ca₂mɨ₃ Së́₄ 'éi₂ ne₄ Dsi₄má'₂ Pilato a₂con₂ nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄ Jesús. Ca₂cuë₃ bá₄ Pilato jmɨg₄, jaun₂ ŋe₄ Së́₄ ca₂i₁sioin₅ 'lag₄, jaun₂ ca₂tág₃. 39 Ján₃ bá₄ ca₂dsióg₃ Nicodemo i₂jme₁ca₂i₁dsia₂ jág₁ le₂jŋiá₅ quian'₅₄ Jesús a₂'uë₂. Jme₁quian₅ 'éi₂ con'₂ guióg₂-guiá₂ kilos mirra quian'₅₄ áloes a₂ma₂rë₂güɨ́n'₅. 40 Jaun₂ ca₂tág₃ Së́₄ quiain'₅₄ Nicodemo ca₂tág₃ 'lag₄ ca₂lio₃ quian'₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃ lia'₂ jma₃quian'₅₄ mɨ₂ro₂ jaun₂, lia'₂ jme₁lë́₄ tag₄ chí'₅ quió'₅ dsa₂ judíos a₂jme₁'óin₂ 'lag₄. 41 Cau₅ ja₁ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Jesús, jme₁lë́₄ caun₂ ja₁cha₂ nɨ₁'ma₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂. Jaun₂ jë₄ jaun₂ jme₁dsi₅₄ caun₂ tau₂ 'ŋio₅ 'mɨ́₂ ja₁tsá₃ 'ein₂ jme₁ma₂ton'₂ dsa₂ 'i₁jan₂ 'lag₄. 42 Jaun₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₁lë́₄ jmɨg₄ a₂jmo₃ dsa₂ judíos co₂jŋia₅₄ quió'₅, ton'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₁lë́₄ ma₂quián₅ jaun₂ tau₂ 'ŋio₅, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂quio₅ Së́₄ quian'₅₄ Nicodemo ca₂quioin₂₃ Jesús.

20

Ca₂jen'₅₄ Jesús

(Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Lucas 24:1-12)

1 Jë₁le₂'uɨg₅₄ jmɨg₄ semana, ŋe₄ María chan₂ Magdala ja₁dsi₅₄ tau₂ 'ŋio₅, të₂ o₃'iog₂ të₃ qui₁né'₃ guë́₄ le₂jaun₂. Jaun₂ ca₂jág₃, jme₁ma₂rë₃jŋia'₅₄ bá₄ nɨ₁cang₁ 'o₄ tau₂ 'ŋio₅ jme₁dsióg₃. 2 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋái'₃ co₂chi'₅₄ ja₁jme₁'en₅₄ Si₂mu₅₄ Pe₄ quiain'₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jan₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁'nio₃ Jesús 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ma₂në₂dsen₅ dsa₂ Te₁gui'₅₄ dsi₂néi₂ tau₂ 'ŋio₅ ja₁jme₁roin₂₃, jaun₂ tsá₃ ne₄ a₂já'₄ në₂quio₅ dsa₂.

3 Jaun₂ në́₃ Pe₄ quian'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jan₂ 'éi₂ ca₂'uɨin₂ jaun₂ i₃léin₂ ja₁dsi₅₄ tau₂ 'ŋio₅. 4 Le₃oin₃ bá₄ i₃léin₂ co₂lë₅ co₂'ei₅; la₁ i₂jan₂ 'éi₂ ca₂ŋɨ₃ guë́₄ co₂chi'₅₄ con'₂ guë́₄ Pe₄, jaun₂ jŋiái₅ bá₄ ca₂dsióg₃ ja₁dsi₅₄ tau₂ 'ŋio₅. 5 Jaun₂ ca₂jmo₃ i₁jɨ́in₂ ca₂ŋéi₃ ne₅₄, jaun₂ ca₂jág₃, jaun₂ bá₄ jme₁niog₅ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃, la₁ia₁ tsá₃ ca₂'í₃ dsi₂néi₂. 6 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsióg₃ Si₂mu₅₄ Pe₄ chi₁co'₅₄ quió'₅, jaun₂ ca₂'í₃ dsi₂néi₂ tau₂ 'ŋio₅. Jaun₂ ca₂jág₃ 'éi₂ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃: jaun₂ bá₄ jme₁niog₅ ja₁jaun₂; 7 ján₃ bá₄ ca₂jág₃ pe₁guí₄ a₂ca₂lio₃ mɨ₂dsi₄ Jesús. La₁ tsá₃ jme₁ron₅ co₂lë₅ quian'₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃ jaun₂; cau₅ bá₄ jme₁ron₅ jme₁rë₂jon'₅. 8 Jaun₂ bá₄ ca₂'í₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jan₂ 'éi₂, i₂dsióg₃ le₂'uɨg₅₄; ca₂të́₂ ne₅₄, jaun₂ ca₂rë₃'éin₂. 9 (Ia₁ tsá₃ jme₁ma₂ŋɨ́'₂ guë́₄ dsɨ́₅ jág₁ a₂chi₁ton₅ ne₄ Si₂, a₂tion₅₄ niog₅ jen'₅₄ Jesús jɨn₄ 'lag₄.)

10 Jaun₂ në́₃, i₂len₃ bá₄ táng₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂ quió'₅.

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ María chan₂ Magdala

(Marcos 16:9-11)

11 La₁ jaun₂ bá₄ jme₁chén'₄ María ca₁'né₄ tau₂ 'ŋio₅, 'o₂₃. Të₁lia'₂ 'o₂₃ jaun₂, ca₂jmo₃ i₁jɨ́in₂ a₂ca₂jág₃ të₂le₃ 'ŋió'₃ tau₂ 'ŋio₅, 12 jaun₂ ca₂jɨ́in₂ on₃ ángeles i₂le₁qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂, tiáin'₅ jë₄ jme₁ron₅ nɨ₁ŋɨ₁ Jesús; jan₂ jme₁guá₄ të₂le₃ ja₁lë́₄ chi₁gui'₂, i₂jan₂ guë'₂ ja₁jme₁lë́₄ a₃tag₅.

13 Jaun₂ ca₂ŋag₃ ángeles ca₂ŋɨ́i'₃ María:

―'Io₅₄, ¿'e₂ lë₃ 'au'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―Ia₁ ma₂në₂te₃ bá₄ dsa₂ Te₁gui'₅₄ quiáng₃, jaun₂ tsá₃ guion₄ jniá₂ a₂já'₄ në₂quio₅ dsa₂.

14 Jë₂ bá₄ ca₂'ŋiai₂ jág₁ në₅, jme₁ca₂jéin'₃, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ Jesús jme₁chéin'₄; la₁ tsá₃ jaun₂ jme₁ŋi₅, Jesús bá₄ 'éi₂.

15 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ Jesús:

―'Io₅₄, ¿'e₂ lë₃ 'au'₂ 'ne₂? ¿I₂'ein₂ 'nag'₂?

Jaun₂, ia₁ a₂lɨ́n₂ María a₂lɨ́n₅ 'éi₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ 'uë₃ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Gui'₅₄, chi₂jua'₂ 'ne₂ ne₂te'₅₄, jua'₅₄ a₂já'₄ në₂quioin'₂, ia₁jaun₂ të₅₄ jniá₂.

16 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―¡María!

Jaun₂ ca₂jén'₃ María jaun₂ ca₂juá'₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo:

―¡Raboni! ―co₂'nió'₄ a₂juá'₂: Të₅ quiáng₃.

17 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tsá₃ lë₁jmá'₂ quió₃, ia₁ tsá₃ ma₂uɨ́g₂ guë́₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃. La₁ guan'₂ o₂chei'₅₄ rɨ́n'₃ jniá₂, a₂uɨ́g₂ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃, ja₁con₂ Ŋéi'₅ 'nia'₂ në́₃, ja₁con₂ Diú₄ quiáng₃, ja₁con₂ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂ në́₃.

18 Jaun₂ bá₄ ŋó₃ María chan₂ Magdala 'éi₂ ca₂i₁chi'₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂jme₁ma₂në₂jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄, a₂jme₁ma₂në₂juá'₂ 'éi₂ jág₁ jaun₂.

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂

(Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49)

19 Jme₁ca₂nei₂ jë₁le₂'uɨg₅₄ jmɨg₄ semana jaun₂ në́₃, jme₁tion'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ le₁ŋɨi'₂, qui₂le₁jnág₅ 'né₅ ja₁tioin'₅₄, ia₁ a₂gain₃ dsa₂ judíos. Jaun₂ ca₂'í₃ Jesús, jaun₂ ca₂nau₂ dsi₂jo₂ quió'₅ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁'ei₅ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂.

20 Jme₁ma₂ca₂juá'₂ le₂në₅, ca₂'ë₃ mɨ₂gu₂ quian'₅₄ mɨ₂dsɨ₁coin₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'io'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jme₁ca₂jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄.

21 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jesús:

―Juɨ₁'ei₅ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂. Juɨ₁lia'₂ ca₂chei₃ Ŋe'₃ jniá₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsɨn₅₄ jniá₂ 'nia'₂.*

22 Jaun₂ në́₃ ca₂jéi₂ dsí₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Guen'₅₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 23 Chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂ca₂'én'₃ 'nia'₂ dsáu₁, ma₂qui₂ca₂i₃'én₂ bá₄ dsáu₁ 'éi₂; chi₂jua'₂ 'ein₂ tsá₃ ca₂'én'₃ 'nia'₂ dsáu₁, të₃'ŋiá₄ dsáu₁ ja₁coin₂.

Jág₅ To₁má₄ jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄ a₂ma₂ca₂jein'₅₄

24 La₁ To₁má₄ në́₃, jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂të́'₂ dsa₂ Dsa₂ Tsɨn'₅₄, tsá₃ jme₁'ein₅₄ jë₄ quió'₅ rɨin'₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁dsióg₃ Jesús. 25 Jaun₂ lë₃, jme₁ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄:

―Ma₂në₂jɨn₄ jnia'₅₄ Te₁gui'₅₄.

La₁ To₁má₄ në́₃ ca₂juá'₂:

―Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jág₃ jniá₂ léi₄ mɨ₂gu₂ ja₁ca₂i₃ba₅₄ mɨ₂ŋí₁, ca₂lia'₂ ca₂tiá₃ chi₁gu₃ tau₂ a₂ca₂lë₃ quian'₅₄ mɨ₂ŋí₁, ca₂lia'₂ ca₂tiá₃ mɨ₂gu₃ mɨ₂dsɨ₁coin₂, tsá₃ le₃'éng₂.

26 Jŋia₃ jmɨg₄ cang₂ guë́₄ jaun₂, jme₁le₁ŋɨ'₂ táng₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ caun₂ dsi₂néi₂, le₂jaun₂ guë́₄ në́₃ jme₁'en₅₄ To₁má₄ jë₄ quió'₅ 'éi₂. Jaun₂ në́₃, o₁jŋia'₅₄ qui₂le₁jnág₅ 'né₅ ja₁tioin'₅₄, ca₂'í₃ Jesús, ca₂nau₂ dsi₂jo₂ quió'₅ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁'ei₅ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂.

27 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ To₁má₄:

―'Ŋia₅ i₂tio'₂ chi₁gog'₂ ja₁lá₃, jag₄ mɨ₂gu₃; i₂tio'₂ gog'₂ mɨ₂dsɨ₁cong₂. Tsá₃ lë₁jmo₂ a₂tsá₃ 'éng'₂, juɨ₁le₂'éng'₂ bá₄.

28 Jaun₂ në́₃ ca₂ŋag₃ To₁má₄:

―¡Te₁gui'₅₄ quiáng₃, Diú₄ quiáng₃ në́₃!

29 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Në₃ guë́₄ 'éng'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂në₂jag'₅₄ jniá₂. 'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂jág₂, la₁ 'éin₂ bá₄.

Ta₁ a₂quí'₅ si₂ la₂

30 Jaun₂ në́₃, 'lióng₂ bá₄ léi₄ juë'₂ siá'₂ ca₂jmo₃ Jesús ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ a₂tsá₃ tio'₅₄ ne₄ si₂ la₂. 31 La₁ia₁ qui₂rë₂ton₅ a₂la₂, ia₁jaun₂ le₃'én'₂ 'nia'₂ a₂lɨ́n₅ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, ton'₂ lɨ́in₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, ia₁jaun₂ jë₁ma₂qui₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂, le₃chan'₂ bá₄ 'nia'₂ co₂tan₅₄ le₃quió'₅ 'éi₂.

21

Ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ guion₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅

1 Cang₂ guë́₄ jaun₂, ca₂jme₃jnia₅ táng₃ Jesús ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ chei'₅₄ Jmɨ₁ŋí'₄ Tiberias.* Le₂la₂ bá₄ ca₂lë₃:

2 Jme₁tion'₅₄ co₂lë₅ Si₂mu₅₄ Pe₄; To₁má₄, i₂të́'₂ dsa₂ Dsa₂ Tsɨn'₅₄; Natanael i₂chan₂ juɨg₂ Caná ja₁tén₄ 'uë₃ Galilea; le₃on₃ ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo në́₃; quiain'₅₄ on₃ guë́₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ sián'₂ quián₅ Jesús. 3 Jaun₂ ca₂juá'₂ Si₂mu₅₄ Pe₄:

―Nei₅₄ i₁cháng'₃ ju₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Ján₃ bá₄ dsau₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ 'ne₂.

Jaun₂ i₃léin₂, ca₂uɨ́g₂ 'ŋió'₃ caun₂ tsɨ₁mu₅, la₁ a₂'uë₂ jaun₂ tsá₃ ju₄ ca₂join₃ 'i₁jan₂.

4 Jme₁ca₂jnia₃ táng₃ jaun₂, jaun₂ jme₁chén'₄ Jesús chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, la₁ tsá₃ jaun₂ ŋi₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jŋia'₅₄ Jesús bá₄ 'éi₂. 5 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―'Nia'₂ chi'₂, ¿tsa₁ ju₄ chan₂ quián'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Lia'₂ 'i₁jan₂.

6 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ Jesús:

―Tiong₂ 'nia'₂ 'má₅ quiáng'₂ të₂le₃ gu₂ ne₁ tsɨ₁mu₅, jaun₂ join'₅₄ 'nia'₂.

Jaun₂ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jmo₃. Jme₁co₂lág₂ jaun₂ tioin'₅₄ tsá₃ lé₂ dsí₃ tsɨ₁'má₅ dsi₂jmɨg₂, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ juɨn₅ i₁ju₁ jme₁tion'₅₄ 'ŋió'₃.

7 Jaun₂ në́₃ ca₂juá'₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂jme₁'nio₃ Jesús guë́₄ lɨn₃, ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―¡Te₁gui'₅₄ bá₄ ó₃!

Jë₂ bá₄ con'₂ ca₂nág₂ Si₂mu₅₄ Pe₄, Te₁gui'₅₄ bá₄ 'éi₂, ca₂quɨ́'₂ tsɨn'₅₄ jang₄ le₃co'₅₄ (ia₁ jme₁ma₂në₂jŋiá'₂ a₂jme₁jmo₃ ta₁) jaun₂ ca₂tiáin₂ dsi₂jmɨg₂. 8 Chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄ guë'₂ në́₃, ca₂dsi₃lein₃ bá₄ të₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ quian'₅₄ tsɨ₁mu₅ qui₂tsɨ₂cuɨ́n'₅ tsɨ₁'má₅, ca₂lia'₂ rë₂can'₂ ju₄. Ia₁ tsá₃ uɨ́ng₂ jme₁tioin'₅₄ ja₁lë́₄ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄: con'₂ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ metros bá₄ jme₁tí₄. 9 Jme₁ca₂sióin₃ 'uë₃ në́₃, ca₂jág₃ a₂ma₂niog₅ si₂ tá'₃, ján₃ bá₄ jme₁ma₂dsɨ́n₂ jan₂ ju₄ ne₄ si₂; ján₃ bá₄ jme₁te₁'i₁ i₁ŋí'₄ në́₃.

10 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jŋia₅ jan₂-on₃ ju₄ i₂lia'₂ në₂chan'₂ 'nia'₂.

11 Jaun₂ ca₂uɨ́g₂ Si₂mu₅₄ Pe₄ guei'₅₄ tsɨ₁mu₅. Jaun₂ ca₂tsë́'₃ tsɨ₁'má₅ ca₂të₂ chei'₅₄ jmɨg₂ lia'₂ rë₂can'₂ tion'₅₄ ju₄ ca₁can'₅₄. Con'₂ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-guia₃-ún₂ (153) ju₄ jme₁tion'₅₄. La₁ o₁jŋia'₅₄ la₂ juɨn₅ ju₄ jme₁tion'₅₄, tsá₃ ca₂gag₂ bá₄ guë́₄ tsɨ₁'má₅. 12 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂:

―I₂nó'₅ 'nia'₂ i₂qué'₂ má₃ të₂ o₃'iog₂.

Jaun₂ lia'₂ 'i₁jan₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ tsá₃ tiá₂ dsɨ́₅ ŋag₃ i₂'ein₂ 'éi₂, ia₁ ŋi₅ bá₄ jaun₂ Te₁gui'₅₄ bá₄ 'éi₂. 13 Jaun₂ në́₃ ca₂jme₃quián₃ Jesús, ca₂can₃ i₁ŋí'₄, jaun₂ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ quian'₅₄ ju₄. 14 A₂në₅ jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂ a₂ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅ cang₂ jme₁ca₂jein'₅₄ ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄.

Dsia₅ Jesús jág₁ quian'₅₄ Si₂mu₅₄ Pe₄

15 Cang₂ jme₁ca₂lë₃ guë́'₅ má₃ të₂ o₃'iog₂, ca₂ŋag₃ Jesús ca₂ŋɨ́i'₃ Si₂mu₅₄ Pe₄:

―Si₂mu₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Juan₅₄,† ¿dsau₅ 'nióg'₃ jniá₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ tión₂ la₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Ján₅, Te₁gui'₅₄. Ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂ jaun₂, a₂'nió₃ jniá₂ 'ne₂.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jme₁tan₅₄ guein₂ já'₂ cha'₂ quiáng₃ jaun₂.

16 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús jë₁ca₂të́₂ táng₃ ráun₂:

―Si₂mu₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Juan₅₄, ¿'nióg'₃‡ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Ján₅, Te₁gui'₅₄. Ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂ jaun₂ a₂'nió₃ jniá₂ 'ne₂.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jmo₄ 'í₁ já'₂ cha'₂ bë'₅₄ quiáng₃ jaun₂.

17 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Jesús jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂:

―Si₂mu₅₄, ja₁ŋi'₅₄ Juan₅₄, ¿'nióg'₃ jniá₂?

Jaun₂ ca₂'í₃ quɨ'₂ dsɨ́₅ Pe₄ ia₁ ca₂ŋag₃ Jesús jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂, “¿'nióg'₃ jniá₂?.” Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ca₂le₃jë́₃ bá₄ ŋi'₅₄ 'ne₂. Ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂ jaun₂ a₂'nió₃§ jniá₂ 'ne₂.

Jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús:

―Jme₁tan₅₄ já'₂ cha'₂ bë'₅₄ quiáng₃ jaun₂. 18 A₂dsɨ₂jó'₃ juá'₅ jniá₂, lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́ng'₄ guë́₄ dsa₂ chi'₂, jme₁tɨng'₂ jme₁quɨ́'₂ tsɨ́ng'₂, jaun₂ jme₁góg'₂ a₂já'₄ 'niog'₂ gog'₅₄; la₁ia₁ jë₁ma₂lɨ́ng'₅ jan₂ dsa₂ ma₂guen'₂, jaun₂ nei'₅₄ gog'₂, jaun₂ i₂sián'₂ bá₄ quei'₃ tsɨ́ng'₂, jaun₂ dsɨ₃jiog₃ ja₁tsá₃ 'niog'₂ gog'₅₄.

19 Jme₁ca₂juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂jmo₃ jág₁ a₂'ë₂₃ 'e₂ ne₅₄ 'mú₃ a₂'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ Pe₄, a₂jme₃jniai₂₃ a₂jlán'₁ Diú₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ ca₂tsɨ́'₃ Pe₄:

―¡'Éin₃ jniá₂!

Chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂'nió₄ guë́₄ quián₅ Jesús

20 Jme₁ca₂jén'₃ Pe₄ le₃ca'₃, ca₂jág₃ já₅ chi₁co'₅₄ quió'₅, chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂'nio₃ Jesús guë́₄ lɨn₃; chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂ i₂jme₁guá₄ cau₅ le₃jén'₃ quió'₅ Jesús ja₁ca₂guë́'₃ má₃ të₂le₃ ca₂nei₂, ján₃ bá₄ 'éi₂ i₂ca₂ŋag₃ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús, jme₁ca₂juá'₂: “Te₁gui'₅₄, ¿i₂'ein₂ 'éi₂ i₂jáng'₂ quiáng'₂?” 21 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ Pe₄ ca₂jɨ́in₂ 'éi₂, ca₂ŋag₃ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, i₂la₂ guë'₂: ¿'e₂ jén'₄?

22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Chi₂jua'₂ 'nio₃ jniá₂ a₂chan₂ i₂në₅ ca₂lia'₂ jë₁ma₂guión'₃ táng₃ jniá₂, ¿'e₂ bá₄ 'uɨg₅₄ 'ne₂ 'ɨ₅ 'au'₂? La₁ia₁ 'ne₂ 'éin₃ jniá₂.

23 Jaun₂ në́₃ ca₂i₃'ag₅₄ jág₁ në₅ jɨn₄ rɨin'₅₄ a₂tsá₃ jón₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂. La₁ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂juá'₂ Jesús a₂tsá₃ jón₂ 'éi₂; a₂jaun₂ bá₄ ca₂juá'₂: “Chi₂jua'₂ 'nio₃ jniá₂ a₂chan₂ i₂në₅ ca₂lia'₂ jë₁ma₂guión'₃ jniá₂ táng₃, ¿'e₂ bá₄ 'uɨg₅₄ 'ne₂ 'ɨ́₅ 'au'₂?”

24 Chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂ bá₄ la₂, i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃, i₂ca₂tó'₂ jág₁ la₂ ne₄ si₂ në́₃. Jaun₂ ne₄ bá₄ jniog₄, a₂tí₅ bá₄ jág₁ dsau₅ a₂jáng'₅ 'éi₂.

25 Ján₃ bá₄ cha₂ 'lióng₂ a₂siá'₂ a₂ca₂jmo₃ Jesús; jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsɨ₃to'₅₄ ne₄ si₂ le₂caun₂ le₂caun₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ tsá₃ jme₁'éi'₄ si₂ jua'₅₄ ca₂'uë́'₃ dsa₂, lɨ́n₂ jniá₂.*

Co₂në₅.

* 1:23 Isaías 40:3.

† 1:25 lit. “¿'e₂ ta₁ 'eng'₅₄ tiáng'₅ dsa₂ jmɨg₂?”

‡ 1:28 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Betábara.” Juɨg₂ Betania siá'₂ cau₅ Cuá₃ Jordán, uɨ́ng₂ ja₁niog₅ Jerusalén; on₃jua'₅₄ Betania ja₁jme₁guá₄ Lázaro quiain'₅₄ 'io₅₄ rɨin'₅₄.

§ 1:28 lit. “ja₁jme₁'en₅₄ Juan₅₄ tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂.”

* 1:31 lit. “la₁ia₁ tiáng₅ dsa₂ jmɨg₂ ma₂guio₃.”

† 1:33 lit. “la₁ia₁ i₂ca₂chei₃ jniá₂ a₂tiáng₄ dsa₂ jmɨg₂.”

‡ 1:39 lit. “hora guia₃.”

§ 1:42 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, “Nɨ₁cang₁.” Le₂në₅ juá'₂ jág₁ “Cefas” quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo; co₂jaun₂ juá'₂ “Petros” (ja₁já₅ jág₁ piedra, Pedro në́₃) quian'₅₄ jág₁ jmei₅ griego.

* 2:17 Salmo 69:9

* 3:13 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “i₂'en₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.”

† 3:22 lit. “qui₂tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂.”

‡ 3:23 lit. “tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂.”

§ 3:23 lit. “ia₁jaun₂ qui₃tióg₃ Juan₅₄ jmɨg₂.”

* 3:26 lit. “jë₂ bá₄ tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂.”

* 4:1 lit. “qui₂ma₂tióg₃ jmɨg₂.”

† 4:2 lit. “tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂.”

‡ 4:9 o₃, “tsá₃ jmó'₂ dsa₂ judíos ta₁ juɨ₁lia'₂ nɨ₁uɨng₅ a₂jmó'₂ dsa₂ chan₂ Samaria ta₁.”

§ 4:37 quio₃: Jág₁ quió'₅ dsa₂ Jen'₅₄, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ a₂ca₂quiog₂ dsa₂ can'₅₄, a₂dsia₅ dsa₂.

* 4:42 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Të₃dsón'₂ bá₄ 'éi₂ lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, i₂lión₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.”

† 4:52 lit. “hora guio₃.”

* 5:2 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Betzata”; a₂siá'₂ në́₃: “Betsaida.”

† 5:4 Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ chi₁ton₅ versículo 4.

‡ 5:16 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂me'₂ guë́₄ juá'₂ ján₃: “a₂jme₁'nio₃ jŋag'₃.”

* 6:11 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂me'₂ guë́₄ juá'₂: “jme₁ma₂në₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ ca₂cuë́'₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ në́₃ qui₂ca₂dsió'₃ ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.”

† 6:21 o₃, “jme₁guein₃.”

‡ 6:23 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “jme₁ca₂lë₃ cuë́'₅ Te₁gui'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄.”

§ 6:31 Éxodo 16:4; Nehemías 9:15; Salmo 78:24-25.

* 6:45 Isaías 54:13.

† 6:47 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “i₂'én₂ të₂le₃ quió₃ jniá₂.”

‡ 6:69 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “'Ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄; 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ jén'₃.”

§ 6:71 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Judas Iscariote, ja₁ŋi'₅₄ Si₂mu₅₄.”

* 7:31 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 35:5-6.

† 7:38 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 44:3; 55:1.

‡ 7:49 'Nio'₂ ja₁ton₅ Deuteronomio 27:14-26.

§ 7:50 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “i₁jɨin₅₄ Jesús a₂'uë₂ jaun₂.”

* 7:52 Ne₄ chog₅₄ si₂ a₂gui'₅₄ guë́₄, tsá₃ le₁ton₅ Juan 7:53–8:11.

* 8:9 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “ca₂jéin'₃ o₂guí'₃ ia₁ rë₂cáin'₄ dso₄ guioin₅₄.”

† 8:10 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “ia₁ tsá₃ ca₂jág₃ jua'₅₄ tión₂ guë́₄ i₂sián'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ 'io₅₄ 'éi₂.”

‡ 8:10 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “i₂'nag₅ quiáng'₂.”

§ 8:24 o₃, “jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅.”

* 8:25 o₃, “¿'E₂ jaun₂ ma₂qui₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ ca₃le₂'uɨg₅₄?”

† 8:28 o₃, “le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂, jniá₂ lɨ́ng₅.”

‡ 8:58 Jág₁ “jniá₂ lɨ́ng₅” co₂'nió'₄ jein₅ jág₁ lia'₂ chen₂ Jehová. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 3:14.

§ 8:59 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “jaun₂ ca₂ŋɨ́i₃ jɨn₄ dsa₂ 'éi₂, ca₂ŋái'₃.”

* 9:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: Ca₂tɨ́n₂ jniá₂ jmo₅₄ ta₁.

† 9:24 lit. “jme₁juɨn'₂ Diú₄”, co₂'nió'₄ quian'₅₄ jág₁ në₅ jme₁jmo₅ dsɨ₂tan₅₄ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂, a₂juá'₂ tion₅₄ jág₁ tí₅ dsón'₂. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Josué 7:19, Mateo 26:63.

‡ 9:35 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “¿'Én'₂ 'ne₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄?”

* 10:11 'Í₂ Ezequiel 34.

† 10:17 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 19:30.

‡ 10:34 Salmo 82:6.

§ 10:38 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “ia₁jaun₂ le₃'én'₂ 'nia'₂.”

* 10:40 lit. “tiáin₂ dsa₂ jmɨg₂”

* 11:32 lit. “ca₂tóin₂ 'uë₃ cau₅ mɨ₂tag₄ 'éi₂.” 'Nio'₂ ja₁ton₅ Apocalipsis 4:10.

† 11:50 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “a₂jmo₅ bá₄ quián'₂ 'nia'₂.”

* 12:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ bá₄ ján₃: “ja₁ŋi'₅₄ Si₂mu₅₄.”

† 12:13 lit. “Hosana”, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄: “¡Lio₄ jmɨg₄ në₃!” A₂jme₁juá'₂ dsa₂ le₂në₅ tsɨ́'₅ Diú₄, qui₂mɨ₂₃ a₂jiá₃ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅.

‡ 12:13 Salmo 118:25-26.

§ 12:15 Zacarías 9:9.

* 12:24 lit. “trigo.”

† 12:38 Isaías 53:1.

‡ 12:40 Isaías 6:10.

* 13:1 o₃, “në₃ në́₃, ca₂rë₃'nioi₃ ca₂të₂ jë₁ca₂tó'₂.”

† 13:18 Salmo 41:9.

‡ 13:19 o₃, “jniá₂ lɨ́ng₅” co₂'nió'₄ jein₅ jág₁ lia'₂ chen₂ Jehová. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 3:14, Isaías 43:10, Juan 8:58.

§ 13:32 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂, tsá₃ juá'₂ con'₂ táng₃: “chi₂jua'₂ le₃jnia₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ ja₁con₂ 'éi₂.”

* 14:2 o₃, “jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ le₂jaun₂ në́₃, jme₁juɨg₅₄ guë'₂ jniá₂ 'nia'₂. Nég'₄ i₁jmo₃ co₂jŋia₅₄ dsi₂néi₂ quián'₂ 'nia'₂.”

† 14:7 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “chi₂jua'₂ dsón'₂ ma₂cuɨg'₂ 'nia'₂ jniá₂, le₃cuɨn'₂ 'nia'₂ Ŋe'₃ ján₃.”

* 15:8 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 61:3.

† 15:25 Salmo 35:19; 69:4.

* 16:3 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “jmo₃ jmái'₂ 'nia'₂.”

† 16:16 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁: “ia₁ né'₄ jniá₂ ja₁con₂ Ŋe'₃.”

* 17:11 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “jmo₄ 'í₁ 'éi₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂lɨ́ng'₅, a₂ma₂jmo'₅₄ a₂lɨ́n₅ jniá₂ ján₃.”

† 17:12 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅: “mɨ₂güɨ́g₃ la₂.”

‡ 17:12 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ma₂qui₂ma₂jmo₃ jniá₂ 'í₁ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂lɨ́ng'₅, a₂ma₂jmo'₅₄ a₂lɨ́n₅ jniá₂ ján₃.”

§ 17:18 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 20:21.

* 18:8 lit. “Jniá₂ lɨ́ng₅”, co₂'nió'₄ jein₅ jág₁ lia'₂ chen₂ Jehová. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 3:14.

† 18:11 lit. “¿'E₂ lɨ́n'₂ 'ne₂ a₂tsá₃ guɨ'₅₄ jniá₂ tion₅₄ jmɨg₂ dsi'₃ a₂ma₂cuë₃ Ŋe'₃?”

‡ 18:14 Juan 11:50.

§ 18:40 'Nio'₂ ja₁ton₅ Marcos 15:7.

* 19:24 Salmo 22:18.

† 19:36 Éxodo 12:46; Números 9:12; Salmo 34:20.

‡ 19:37 Zacarías 12:10.

* 20:21 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 17:18.

* 21:1 o₃, Jmɨ₁ŋí'₄ Galilea.

† 21:15 o₃, ja₁ŋi'₅₄ Jonás.

‡ 21:16 griego: W0Iagapeo (juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nio₃ Diú₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃).

§ 21:17 griego: W0Ifileo (juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nio₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄ a₂mei₅₄ quiáin₅).

* 21:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “A₂méi₃.”

HECHOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Le₂la₂ ca₂jmo₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús

1

Jág₁ a₂cuë́₄ a₂chen₃ Diú₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅

1 Ne₄ si₂ a₂ca₂jmo₃ jniá₂ le₂'uɨg₅₄, gui'₅₄ Teófilo,* ca₂juá'₃ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃ Jesús ca₂le₃ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tag₂₃, 2 ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂ŋái'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Né'₃ a₂dsáin'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂quióin'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄† quiáin₅, ca₂chei₃ dsɨ₂'ë́₂ jág₁. Jaun₂ ca₂cuë₃ jág₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'nió'₅ jmo₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ 'éi₂. 3 Cang₂ jme₁ca₂join₃, jme₁ma₂jein'₅₄ táng₃, ca₂ŋɨ₃ të₂láu₃ jmɨg₄ qui₂jme₂jniai₂₃ qui₂cuë́'₅ jág₁ dsau₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ a₂të₃dsón'₂ bá₄ chain₂ ma₂jein'₅₄ táng₃; jaun₂ qui₂ca₂dsia₃ jág₁ quiain'₅₄ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄.

4 Jme₁'en₅₄ guë́₄ Jesús quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂ a₂tsá₃ dsɨ₃lein₃ dsɨ₂juɨ₅ juɨg₂ Jerusalén. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jŋia₄ 'nia'₂, juɨ₁le₂ti₃ de'₂ jág₁ quió'₅ Ŋe'₃ a₂ma₂juɨ́g₂ 'nia'₂. 5 Dsau₅ bá₄ ca₂tióg₃ Juan₅₄ ca₂tiáin₂ jmɨg₂ dsa₂, la₁ 'nia'₂ guë'₂ në́₃ tióg₂ Diú₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, të₃jë₄ la₂.

Ca₂ŋá'₃ Jesús guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

(Marcos 16:19; Lucas 24:50-53)

6 Co₂ráun₂ tion'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ le₁ŋɨi'₂ ja₁'en₅₄ Jesús, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Jesús:

―Te₁gui'₅₄, ¿ma₂të́₂ ja₁jmó'₂ 'ne₂ a₂lión₂ dsa₂ juɨg₂ Israel?

7 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Jesús:

―Tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ le₃ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ jmo₃ Diú₄ Jmei₂ 'éi'₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'ió'₄, 'e₂ jmɨg₄ në́₃. 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ Jmei₂ ŋi₅ a₂jaun₂. 8 Jë₁ma₂ca₂guen'₅₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, guéi'₁ 'nia'₂ juɨ₅bí₂, jaun₂ qui₂o₁nóg'₅ qui₂o₁'ë́'₃ jág₁ dsau₅ quió₃ juɨg₂ Jerusalén, le₂tan₅₄ juɨg₂ 'uë₃ Judea, 'uë₃ Samaria, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃.

9 Jme₁ma₂dsan₃ juá'₂ Jesús le₂në₅, ca₂uɨ́g₂ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂ŋái'₃ ca₂lioin₂ jnei₅. 10 Të₃tión₂ jaun₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ jág₅ guei'₅₄ jme₁ŋá'₃ Jesús, con'₂ tsá₃ jáin₅ jme₁ca₂jɨ́in₂ on₃ dsa₂ le₁qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂ jau₂, tión₂ cau₅ quió'₅. 11 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ on₃ 'éi₂:

―'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Galilea, tsá₃ ma₃ta₁ jmo₃ tión'₂ guë́₄ 'nia'₂ uë́₂ jág'₂ guei'₅₄. 'Ŋiog₅ Jesús në₅ i₂ŋá'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ të₃jɨn'₄ 'nia'₂, le₂në₅ bá₄ jiá₃ táng₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jiá₃, juɨ₁lia'₂ në₂jɨin'₅₄ 'nia'₂ ŋái'₅ në₅.

Ca₂quión'₂ dsa₂ Matías a₂jmo₃ ta₁ a₂jme₁lɨ́n₄ Judas

12 Jaun₂ në́₃ ca₂'uɨin₂ má'₂ ja₁chei₂ Olivos, ca₂o₃lein₃ táng₃ juɨg₂ Jerusalén, a₂niog₅ uɨ́ng₂ con'₂ ja₁'i₄ 'éi'₃ i₃nio₄ dsa₂ jme₁jmɨg₄ sa₅₄.‡ 13 Jme₁ca₂o₃lein₃ Jerusalén jaun₂, ca₂uɨ́g₂ cuarto guei'₅₄ ja₁ca₂jŋia₃. Dsa₂ 'éi₂ jme₁chein₂ Pe₄, Jacobo, Juan₅₄, Drë́₄, Fe₂li₄, To₁má₄, Bartolomé, Të₅₄, Jacobo ja₁ŋi'₅₄ Alfeo, Si₂mu₅₄ i₂lɨ́n₅ cananista,§ quian'₅₄ Judas rɨn'₅₄ Jacobo. 14 Ca₂le₃jɨ́in₃ le₂jaun₂ jme₁ŋɨi'₂ i₂gú'₃ co₂lë₅ quiain'₅₄ o₁rɨn'₅₄ Jesús, María chog₅₄ Jesús, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ 'io₅₄ sián'₂ në́₃, a₂jme₁tsɨ́'₅ Diú₄.

15 Co₂ráun₂ jme₁lë́₂ con'₂ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ guión₂ (120) dsa₂ 'én₂ i₂jme₁le₁ŋɨ'₂. Jaun₂ ca₂nau₂ Pe₄ të₃jë₄ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

16 ―Rɨn'₅₄ jniog₄, co₂në₅ lë́₅ Si₂, tion₅₄ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ma₂'ë́₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'lag₄ David, a₂ca₂'ɨin₃ Judas i₂ca₂jŋia₃ dsa₂ i₂ca₂i₁te₂ Jesús chi₁'ŋei'₂. 17 I₂jme₁quian'₅₄ bá₄ jniog₄ 'éi₂, jme₁lë́₄ rɨn'₅₄ jniog₄, i₂jme₁jmo₅ ta₁ le₂la₂ bá₄ 'éi₂ ján₃. 18 La₁ quian'₅₄ cu₄ 'lɨg'₅₄ a₂ca₂lɨ́'₃ Judas a₂ca₂'nɨi₃ Jesús, ca₂lá₃ 'uë₃. 'Uë₃ jaun₂ ca₂jmo₃ ca₂táin'₂ të₃ chi₁jɨ́in₂, qui₂ca₂'uë₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁tio'₅₄ tú'₅. 19 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén, ca₂të́'₃ 'uë₃ jaun₂ Acéldama, co₂'nió'₄ a₂juá'₂: 'Uë₃ Jmɨ₂, quian'₅₄ jág₁ jmei₅ quió'₅. 20 Ia₁ le₂la₂ juá'₂ ne₄ Si₂ Salmos:

Juɨ₁të₂tsɨ'₅₄ 'ŋiog₅ 'né₅ quió'₅,

ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ le₃tian'₃.*

Ján₃ guë'₂ juá'₂ táng₃:

Dsa₂ sián'₂ juɨ₁jmo₅₄ ta₁ a₂jme₁lɨ́in₄.†

21 ’Chan₂ bá₄ dsa₂ jë₄ la₂ quián₂ jniog₄ dsa₂ i₂ma₂ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁quian'₅₄ jniog₄ Te₁gui'₅₄ Jesús, 22 ca₂le₃ ca₂jŋó₂ Jesús jmɨg₂ a₂ca₂cho₃ Juan₅₄, ca₂lia'₂ jme₁ca₂uɨ́g₂ Jesús guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ tion₅₄ 'nió'₅ dsa₂ 'éi₂, jme₃quiong'₅₄ jniog₄, jaun₂ jáng'₃ jág₁ dsau₅ a₂ca₂jen'₅₄ táng₃ Jesús.

23 Jaun₂ ca₂jmo₃ jág₁ ca₂'ɨin₃ jan₂ i₂chen₂ José i₂të́'₂ Barsabás i₂të́'₂ Justo në́₃, quian'₅₄ jan₂ i₂chen₂ Matías. 24 Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄ ca₂le₃jɨ́in₃, ca₂juá'₂ le₂la₂:

―Te₁gui'₅₄, 'ne₂ bá₄ i₂cuɨng'₂ të₂dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, 'ɨn₅₄ jnia'₅₄ 'ein₂ dsa₂ on₃ la₂ i₂ma₂quion'₅₄ 'ne₂, 25 ia₁jaun₂ jmo₃ ta₁ léin₂ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ quiáng'₂ a₂jme₁lɨ́n₄ Judas, 'uɨg₅₄ dsáu₁ ca₂i₃'éin₂, ca₂ŋái'₃ ja₁ca₂tɨ́in₂.

26 Jaun₂ ca₂tóin'₂ ca₂co₃, ca₂dsi₂ jág₁. Jaun₂ i₂chen₂ Matías bá₄ ca₂tɨ́n₂ ta₁ jaun₂. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ bá₄ ca₂jme₃quiain'₅₄ dsa₂ guia₃-ján₃ i₂jme₁lë́₂ guë́₄ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús.

2

Jme₁guan₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄

1 Jme₁ca₂të́₂ Jmɨg₄ Të₂láu₃-guiá₂, caun₂ bá₄ ja₁jme₁tion'₅₄ le₁ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂. 2 Con'₂ tsá₃ jáin₅ jme₁ca₂nág₂, ca₂lë₃ gau₂ ca₂jan₃ guei'₅₄ lia'₂ lë́₅ jë₁'ei₅ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ ca₂lë₃, ca₂né'₂ ta₁caun₂ dsi₂néi₂ ja₁jme₁tion'₅₄ dsa₂. 3 Jaun₂ co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ qui₂ca₂séi'₂ tsɨ'₄ si₂ qui₂të₁tsɨ'₅₄ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, le₂jain₂ le₂jain₂. 4 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́in₃ qui₂ca₂cain'₂ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ qui₂ca₂dsia₃ jág₁ jmei₅ siá'₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂cuë₃ Jme₂dsí₂ a₂juá'₂ dsa₂.

5 Jmɨg₄ jaun₂ jme₁tion'₅₄ dsa₂ judíos juɨg₂ Jerusalén, i₂ja₂lén₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂jme₂ti₃ con'₂ tag₄ chí'₅ quió'₅. 6 Jme₁ca₂nág₂ mɨ'₅₄ a₂ca₂lë₃ jaun₂, qui₂ca₂ŋɨ'₂ dsa₂, tsá₃ caun₂ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ jma₃quén₅ qui₂ca₂nág₂ jág₁ jmei₅ quió'₅ a₂qui₂ca₂dsia₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ 'éi₂. 7 Jaun₂ dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, qui₂ca₂dsia₃ jág₁ guioin₅₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄, ca₂juá'₂:

―¿On₁jua'₅₄ dsa₂ chan₂ Galilea ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ në₅? 8 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ né'₂ dsia₂₃ jág₁ jmei₅ quió'₅ juɨg₂ go₄ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂? 9 Dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁lá₃ i₂chan₂ juɨg₂ Partia, dsa₂ chan₂ Media, dsa₂ chan₂ Elam, dsa₂ chan₂ Mesopotamia, i₂chan₂ Judea, i₂chan₂ Capadocia, dsa₂ chan₂ Ponto, dsa₂ chan₂ 'uë₃ Asia, 10 dsa₂ chan₂ Frigia quian'₅₄ Panfilia, dsa₂ ja₂lén₂ 'uë₃ Egipto quian'₅₄ juɨg₂ 'uë₃ Africa* a₂niog₅ uɨ́ng₂ con'₂ guë́₄ Cirene. Ján₃ bá₄ tion'₅₄ dsa₂ chan₂ Roma i₂ma₂tián'₅ ja₁lá₃. I₂lɨn₅₄ 'éi₂ jme₁ma₂lɨ́n₅ judíos; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ma₂gue₃ juá'₅ quió'₅ dsa₂ judíos. 11 Ján₃ bá₄ tion'₅₄ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Creta, dsa₂ chan₂ Arabia në́₃. La₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ néi₁ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ quián₂ a₂dsia₅ dsa₂ në₅ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ a₂'io'₂ a₂jmo₅ Diú₄.

12 Jaun₂ 'ŋio₅ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂, tsá₃ caun₂ qui₂ca₂'ág₂ dsɨ́₅. Jŋia'₅₄ qui₂ŋɨ́i'₅ rɨin'₅₄:

―¿'E₂ 'nió'₄ juá'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅?

13 I₂lɨn₅₄ guë'₂ tsá₃ 'éin₂, jŋia'₅₄ qui₂jmóg'₂ burlas, jaun₂ ca₂juá'₂:

―I₂le₁'en₅ bá₄ i₂në₅.

Jág₁ a₂ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂

14 Jaun₂ ca₂nau₂ Pe₄ jë₄ jme₁guá₄ quiain'₅₄ guë́₄ guia₃-ján₃ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ tiá₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Judea quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́ng'₃ i₂tián'₅ Jerusalén në́₃, juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ jág₁ la₂. Nei₂ 'nia'₂ dse₃ a₂juá'₄ jniá₂ la₂. 15 Tsá₃ le₁'en₅ dsa₂ la₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂, ia₁ con'₂ hora ŋí₁ ŋi₃ të₂ o₃'iog₂† bá₄ guë́₄ la₂. 16 Të₂le₃ a₂rë₂ti₃ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ Joel ma₂lɨ́g'₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂juá'₂:

17 Jë₁ca₂tó'₂ jmɨg₄, juá'₂ Diú₄,

tsɨng₅₄ Jme₂dsí₂ quiáng₃ jaun₂ sióin₃

ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Ja₂ŋí'₂ 'nia'₂, ja₁mɨ́g'₄ në́₃

qui₃dsia₃ o₄quió₃ jniá₂.

Dsó₂ chi'₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃

a₂lë₁qui₃jág₃ 'e₂ qui₃jág₃,

dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ guë'₂ qui₃quɨ₃.

18 Jmɨg₄ jaun₂, qui₁'ɨ́ng₄ Jme₂dsí₂ quiáng₃

ne₄ quió'₅ dsa₂ ŋe'₂, dsa₂ mɨ́₂ në́₃

i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₃,

jaun₂ guë́₄ qui₃dsia₃ o₄quió₃ jniá₂.

19 Dsɨ₁ guei'₅₄ guë'₂ qui₁'ë́₄ jniá₂ dsa₂

cosas a₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅.

Ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ guë'₂

jmo₅₄ jniá₂ lé₂ léi₄,

juɨ₁lia'₂ jmɨ₂, si₂, jnei₅ lë́₅ jme₁ŋi₁ në́₃.

20 'Iog₂ guë'₂ co₂dsia₅ le₃lia'₂.

Tsɨ'₂ guë'₂ lé₂ guéin₂ lia'₂ lë́₅ jmɨ₂.

Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ lé₂ né'₃ guë́₄

a₂guá₂ jmɨg₄ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

Jmɨg₄ jaun₂ lé₂ caun₂ jmɨg₄ juë'₂ a₂gau₂.

21 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂mɨ₅ chi₂lén'₂ Te₁gui'₅₄,

lióin₂ bá₄.‡

22 ’'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Israel, nei₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂juá'₄ jniá₂ la₂. Jesús chan₂ Nazaret dsa₂ dsen₃ quián₅ Diú₄, i₂ca₂cuë́'₃ 'éi'₃ ca₂chein₃ jɨn'₄ 'nia'₂. Ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ léi₄ juë'₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂, qui₂ca₂jmo₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jesús jɨn'₄ 'nia'₂. A₂ŋi'₅₄ rë₂ bá₄ 'nia'₂ jaun₂. 23 La₁ jme₁ca₂jáng'₂ dsa₂ o₄gog'₂ 'nia'₂ con'₂ jme₁ma₂lë́₅ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂ma₂ŋi₅ le₂jŋiá₅, 'nia'₂ në́₃ ca₂chang'₂ i₂'éi₂, ca₂te'₅₄ chi₁'ŋei₂₃, ca₂i₁jɨin'₅₄ 'nia'₂ o₄gú₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂tsá₃ ŋéi₂ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂jŋag'₃ ca₂tion₃ cróg₄. 24 La₁ Diú₄ ca₂jme₃jein'₅₄ táng₃, ca₂lió₂ ne₄ 'mú₃. Ia₁ tsá₃ lé₂ jua'₅₄ a₂të₃roin₅₄ a₂rë₃join₅ co₂tan₅₄ jɨn₄ 'lag₄. 25 Ia₁ ca₂juá'₂ 'lag₄ Rag₅₄ David a₂'ɨin₂₃ Jesús, ca₂juá'₂:

Ia₁ jɨn₄ bá₄ jniá₂ tián₂ Te₁gui'₅₄

cau₅ quió₃.

'Éi₂ bá₄ guá₅ të₂le₃ gu₃ ne₁,

ia₁jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ jmóg'₂ jleng₃,

'ɨ₅ dsɨ₃.

26 Jaun₂ lë₃, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂jmo₃ jniá₂ 'io'₂,

jaun₂ ca₂juá'₃ quian'₅₄ le₁tsɨ'₃

jág₁ a₂jéin₅ lián'₂.

Jaun₂ lë₃ tsá₃ 'ɨ₅ dsɨ₃ jë₁ma₂ca₂jon₃ nɨ₁ŋɨ₃.

27 Ia₁ tsá₃ cuë́'₁ jmɨg₄ a₂jŋia₃ jme₂dsí₂ quiáng₃

ja₁tion'₅₄ 'lag₄,§

on₃ guë'₂ cuë́'₁ jmɨg₄ a₂siá'₃ nɨ₁ŋɨ₃ jniá₂,

dsa₂ jŋió₅ quiáng'₂ i₂'nióg'₃.

28 Ca₂'ë'₅₄ ca₂jme₁tag'₂ juɨ₅ ja₁tɨ́n'₄ jme₂dsí₂ quiáng₃.

Jaun₂ jmó'₂ jéin₄ lián'₂ jë₁ma₂'eng₅₄ ja₁cong'₂.*

29 'Rɨn'₅₄ jniog₄, léi₄ dsón'₂ bá₄ ca₂jon₃ tsɨ₁jon₂ jmei₂ jniog₄ David, jaun₂ ca₂'oin₃. Në₅ bá₄ chí'₅ guë'₂ tau₂ 'ŋio₅ quió'₅ quian'₅₄ jniog₄ rë₂në́₃. 30 La₁ David 'éi₂ jme₁lɨ́n₄ jan₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, jaun₂ jme₁ŋi₅ rë₂ a₂ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ 'ɨin₂₃ 'ŋiog₅, a₂le₃chan₂ jë₄ quió'₅ ja₁ŋi'₅₄ chi'₂ dsio₅₄, jan₂ i₂lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. Jaun₂ i₂'éi₂ guá₃ goin₃ ne₄ ne₄ta₁ ja₁jme₁guá₄ 'ŋiog₅ David. 31 Co₂'nió'₄ a₂ma₂jág₂ bá₄ David le₂jŋiá₅, ca₂juá'₂ a₂jen'₅₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ ján₃ a₂tsá₃ jŋia₃ jme₂dsí₂ quió'₅ jɨn₄ 'lag₄,† on₃ guë'₂ dsɨ₃'én₂ nɨ₁ŋɨ₁₂ jua'₅₄ a₂siá'₃. 32 Ia₁ Diú₄ bá₄ ca₂jmo₃ ca₂jen'₅₄ táng₃ 'ŋiog₅ Jesús 'éi₂. Ca₂le₃jág₃ bá₄ jnia'₅₄ ca₂të́₂ ne₄, jaun₂ lë₃ cuë₂ jág₁ dsau₅. 33 Jaun₂ ca₂chó'₂ Diú₄ quian'₅₄ gu₂ ne₁, ca₂jme₃juag'₂. Jaun₂ Diú₄ Jmei₂ ca₂cuɨn₃ Jme₂dsí₂ quiáin₅ ca₂cuɨin₃ Jesús, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ ma₂cuë₃. Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂ma₂jag'₅₄ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂, já₅ ne₄ 'éi₂ bá₄. 34 Ia₁ on₃jua'₅₄ David ca₂uɨ́g₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ia₁ 'ŋiog₅ David ca₂juá'₃:

Ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Te₁gui'₅₄ quiáng₃:

“Né₂ con₂ jniá₂ të₂le₃ gu₃ ne₁,

35 ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄

a₂tón'₁ jniá₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ o₄tag'₄”.‡

36 Juɨ₁le₂ŋi₅ rë₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ juɨg₂ Israel, jaun₂ tsá₃ juɨ₁'ei₅₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ₅, ia₁ 'ŋiog₅ Jesús 'éi₂ bá₄, i₂ca₂tión'₃ 'nia'₂ cróg₄, Diú₄ në́₃ ma₂jmo₃ ma₂lɨ́in₅ lia'₂ Te₁gui'₅₄ lia'₂ rë'₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅.

37 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ le₂në₅ tioin'₅₄, qui₂ca₂tá'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Pe₄ quiain'₅₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ rɨin'₅₄ ca₂juá'₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, ¿'e₂ 'nió'₅ jmó₁ jnia'₅₄?

38 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Jme₁tsɨ́n₄ 'nia'₂ 'au'₂, jen'₄ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, chon₅₄ 'nia'₂ jmɨg₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Jesús, cuë'₅₄ léi₄ a₂qui₂ma₂'én₂ dsáu'₂ 'nia'₂. Jaun₂ guë́₄ cuɨn₃ Diú₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáin₅. 39 Jág₁ në₅ ca₂cuë₃ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂chan₂ uɨ́ng₂. Jág₁ në₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'nio₃ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quián₂ jniog₄ të₂.

40 Quian'₅₄ jág₁ la₂, quian'₅₄ 'lióng₂ guë́₄ jág₁ siá'₂, ca₂juá'₂ Pe₄ tion₅₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Lion₄ 'nia'₂ jɨn₄ dsa₂ i₂ma₂i₂cón'₅ rë₂në́₃.

41 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂tón'₃ juɨ₅ ca₂nág₂ jág₁ dse₃ ca₂juá'₂ Pe₄, qui₂ca₂jŋói₂ jmɨg₂. Jmɨg₄ jaun₂ con'₂ 'nɨ₅ mei₅ dsa₂ i₃ton'₅₄ të₂le₃ jɨn₄ dsa₂ i₂ma₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo. 42 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂jŋa'₃ tiá₂ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂jme₂tag₅ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. Caun₂ bá₄ jág₁ quió'₅ ca₂jmo₃ ca₂le₃jɨ́in₃, chi₂léin'₂ Diú₄, qui₂tóin'₅ co₂lë₅, jmo₂₃ dsóg₁ i₁ŋí'₄.

'A₂ lia'₂ jme₁chan₂ dsa₂ le₂'uɨg₅₄ i₂'én₂ jág₁ dse₃

43 'Ŋio₅ i₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ léi₄ a₂qui₂ca₂jmo₃ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄§ quiáin₅. 44 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂'én₂, caun₂ bá₄ jág₁ 'ei₅ quió'₅, jaun₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁cha₂ quió'₅, jme₁lë́₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄. 45 Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ cosa cha₂ quió'₅, qui₂ca₂'nag₃, jaun₂ jme₁qui₂dsió'₅ cu₄ jaun₂ 'ein₂ rɨin'₅₄ 'nió'₅ quió'₅. 46 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ jme₁ŋɨi'₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo. Dsi₂néi₂ quió'₅ në́₃, jme₁dsió'₅ i₁ŋí'₄ jme₁guë́'₅ co₂dsia₅, ca₂le₃jɨ́in₃ jmo₂₃ 'io'₂, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ́₅. 47 Ca₂le₃jɨ́in₃ jme₁cuë́'₅ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ sián'₂ jme₁'nioi₃ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ jmo₅ Te₁gui'₅₄ caun₂ dsɨ₂juɨ́n₂ dsa₂ i₂lón₂.

3

Ca₂'lón₂ jan₂ dsa₂ 'lian'₂

1 Co₂ráun₂ dsióg₃ Pe₄ quiain'₅₄ Juan₅₄ guá'₅ templo con'₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅ të₂le₃ ca₂'láu₂,* ia₁ hora jaun₂ jme₁ŋɨ'₂ dsa₂ tián₂ chi₂léin'₂ Diú₄. 2 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ jme₁dsɨ₂jŋia₃ dsa₂ jan₂ dsa₂ 'lian'₂ i₂tsá₃ lé₂ ŋɨ₃, le₂jaun₂ jme₁ma₂lɨ́in₅ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃cháin₃, jme₁dsɨ₃jiog₃ dsa₂ o₄'né₄ i₁dsi₅ guá'₅, ja₁të́'₂ dsa₂ O₄'né₄ Jlá'₁. Ja₁jaun₂ jme₁qui₂mɨ₅ dsa₂ 'lian'₂ 'éi₂ cu₄ quió'₅ dsa₂ i₂dsɨ₂lén₂ guá'₅. 3 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ dso'₅₄ 'éi₂ ca₂ŋó₃ Pe₄ quiain'₅₄ Juan₅₄ a₂dsɨ₃toin'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅, jaun₂ ca₂mɨ₃ cu₄ quió'₅ dsa₂ on₃ 'éi₂. 4 Jaun₂ ca₂nau₂ Pe₄, Juan₅₄ në́₃, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:

―Dse₃ jag₄ jnia'₅₄.

5 Jaun₂ guá₅ dsa₂ 'éi₂ qui₂jɨ́in₂ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄, ia₁ lɨ́in₂ cuë₃ dsa₂ ca₂la₂ cu₄. 6 La₁ jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:

―Tsá₃ cu₄tiog₂, on₃ guë'₂ cu₄nióg₄ cha₂ quió₃ cuë₅₄. La₁ con'₂ a₂cha₂ quió₃, cuë₅₄. Quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Jesucristo chan₂ Nazaret, nau₂, ŋɨ₄.

7 Jaun₂ ca₂jŋa'₃ Pe₄ mɨ₂gu₂ ne₁ dsa₂ 'éi₂, ca₂jme₃'o₅₄ ca₂chó'₂. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂rë₃bén₂ mɨ₂tag₄ dsa₂ 'éi₂. 8 Jaun₂ ca₂ráun₂ ca₂nau₂ jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ₃. Jaun₂ ca₂'í₃ i₁dsi₅ guá'₅ quiain'₅₄ dsa₂ on₃ 'éi₂, qui₂ca₂ŋɨ₃ qui₂ca₂ráun₂ qui₂ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. 9 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ ja₁jaun₂, ca₂jɨ́in₂ dsa₂ 'éi₂ ŋɨ₂₃ cuë́'₅ ti₁'mag'₄ Diú₄. 10 Jaun₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, ia₁ ma₂ŋɨ₂₃. Ma₂cuɨin₂₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ i₂gua₂ tián₂ o₄'né₄ chei₂ Jlá'₁ qui₂mɨ₂₃ cu₄.

Jág₁ ca₂ton₃ Pe₄ corredor ja₁të́'₂ dsa₂ quió'₅ Salomón

11 Caun₂ 'en₅₄ le₂jaun₂ bá₄ dsa₂ i₂jme₁'lian'₂ 'éi₂ quiain'₅₄, tsá₃ téin₂ Pe₄, Juan₅₄ në́₃. Jaun₂ ca₂i₃lén₂ co₂chi'₅₄ juɨn₅ dsa₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ ca₂ton₂ guá'₅ ja₁chei₂ Corredor quió'₅ Salomón, ja₁jme₁'en₅₄ Pe₄ quiain'₅₄ Juan₅₄ në́₃. 12 Jme₁ca₂jág₃ Pe₄ le₁ŋɨ'₂ dsa₂ juɨn₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ chan₂ Israel, ¿'E₂ lë₃ ŋɨ́₄ dsɨ₂gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂? ¿'E₂ lë₃ jag'₅₄ 'nia'₂ jnia'₅₄ le₂në₅? On₃jua'₅₄ bí₂ a₂tag₂ jnia'₅₄ guio₅₄ a₂ca₂'lón₂ dsa₂ në₅ a₂ma₂lé₂ ŋɨ₃, jua'₅₄ a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ o₂dsan₂. 13 La₁ia₁ Diú₄ quián₅ tsɨ₁jon₂ jmei₂ jniog₄ Abraham, Isaac, Jacob në́₃, Diú₄ 'éi₂ ca₂jme₃juɨin'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ Jesús ja₁ŋi'₅₄, i₂ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄. Jme₁'nio₃ guë́₄ Dsi₄má'₂ Pilato jme₁lió₂, la₁ tsá₃ ca₂gue'₅₄ 'nia'₂. 14 'Nió'₄ jme₁lon'₄ 'nia'₂ dsa₂ jŋió₅ i₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn₂ 'éi₂, jë₂ bá₄ dsa₂ i₂ma₂jŋɨ'₃ dsa₂ ca₂mɨ'₅₄ 'nia'₂ lión₂. 15 Jaun₂ le₂në₅ ca₂jŋɨ́'₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂cuë₅ jme₂dsí₂. La₁ Diú₄ ca₂jme₃jein'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄, jaun₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ca₂të́₂ ne₄ jnia'₅₄. 16 Quian'₅₄ bí₂ quió'₅ 'ŋiog₅ Jesús 'éi₂ ca₂'lión₂ dsa₂ i₂cuɨn'₂ 'nia'₂ i₂jɨn'₄ 'nia'₂ në₅, ia₁ a₂'éin₂ jnia'₅₄ të₂le₃ quió'₅ Jesús. 'Éi₂ bá₄ në₂cuë₃ bí₂ quió'₅ dsa₂ në₅, jaun₂ ca₂'lóin₂, co₂ŋei'₅₄, juɨ₁lia'₂ jɨin'₅₄ 'nia'₂ në₅.

17 ’Guion₄ bá₄ jniá₂ dse₃, rɨn'₅₄ jniog₄, a₂ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ caun₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂, a₂ca₂jŋɨ́'₃ 'nia'₂ Jesús, ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ le₂jaun₂ ia₁ a₂tsá₃ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'e₂ jmo'₂. 18 La₁ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂ma₂'ë́₂ Diú₄ le₂jŋiá₅ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, a₂tion₅₄ ŋág₃ uɨg₅ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅. 19 Jaun₂ në́₃, jme₁tsɨ́n₄ 'nia'₂ 'au'₂, jen'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ia₁jaun₂ 'én₂ dsáu'₂ 'nia'₂. Jaun₂ bá₄ jiá₃ jmɨg₄ cuë₃ Te₁gui'₅₄ a₂le₃güɨn'₂ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, 20 a₂chein₃ táng₃ Jesús i₂lɨ́n₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, i₂ma₂lë́₅ jág₁ le₂jŋiá₅ jiá₃ quián'₂ 'nia'₂, 21 o₁jŋia'₅₄ la₂ rë₂në́₃ tion₅₄ 'nió'₅ guá₃ Jesús guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ca₂lia'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ rë₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ ma₂'ë́₂ dsa₂ jŋió₅ quiáin₅ ma₂lɨ́g'₂. 22 Le₂la₂ ca₂juá'₂ 'lag₄ Moisés ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂dsi₃jo₃: “A₂chen₃ Te₁gui'₅₄ Diú₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quiáin₅, i₂lɨ́n₅ dsa₂ go'₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, juɨ₁lia'₂ ca₂chei₃ jniá₂. Jaun₂ tón'₂ 'nia'₂ juɨ₅ jme₁ti'₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ con'₂ 'éi'₃ a₂jmo₃ 'éi₂. 23 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ juɨ₅ tón'₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅ 'éi₂, dsɨ₃'éin₂, 'uɨ́in₃ juɨg₂ Israel.”† 24 Jaun₂ le₂në₅ ca₂'ë́₂ Samuel jág₁ le₂'uɨg₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ i₂ca₂o₃lén₂ cang₂ guë́₄ jaun₂, qui₂ca₂juá'₂ lia'₂ lé₂ jmɨg₄ në₃. 25 Jág₁ a₂ca₂cuë₃ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, ca₂cuë́'₃ 'nia'₂ bá₄. A₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂ bá₄ ca₂jmo₃ Diú₄ caun₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂tsɨ́'₃ Abraham: “Ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃chain₂ dse₃ të₂le₃ quian'₅₄ chi'₂ dsió'₂.”‡ 26 Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂chón'₂§ Diú₄ Ja₁ŋi'₅₄, ca₂chein₃ le₂'uɨg₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ jme₃gu'₅₄, ia₁jaun₂ tí'₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ ca₂le₃jë́₃ dso₄ qui₂'nau'₂ 'nia'₂.

4

Pe₄ quiain'₅₄ Juan₅₄ tióin₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄

1 Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄ tsá₃ ma₂dsan₃ bá₄ guë́₄ tsɨ́'₅ dsa₂ jág₁, jme₁ca₂dsi₃lén₂ jme₂dsa₂ quiain'₅₄ juɨg₅₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅, dsa₂ saduceos në́₃. 2 Le₁'néi₃ 'ŋio₅ lɨn₃, ia₁ jme₂tɨn₅ 'éi₂ dsa₂ a₂jen'₅₄ dsa₂ jɨn₄ 'lag₄ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ léi₄ ca₂jen'₅₄ Jesús. 3 Jaun₂ ca₂jŋau'₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄ ca₂tág₃ ca₂i₁tio'₂ né'₃ 'má₃ ca₂të₂ jme₁jnia₃, ia₁ ca₂'láu₂ bá₄ jmɨg₄ jaun₂. 4 La₁ juɨn₅ bá₄ dsa₂ i₂ca₂nág₂ ca₂rë₃'éin₂ jág₁. Con'₂ 'ŋiá₂ mei₅ dsa₂ i₂ca₂rë₃'én₂ 'éi₂, jme₁ca₂cáun₂ dsa₂ 'í₁ jmá'₃ dsa₂ ŋe'₂.

5 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsen₅₄ i₂jmo₅ 'éi'₃ quián₅ dsa₂ judíos, dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄, të₅juá'₅ në́₃. 6 Ján₃ bá₄ jaun₂ jme₁'en₅₄ Anás i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, Caifás, Juan₅₄, Alejandro në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂lɨ́n₅ o₁rɨn'₅₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄. 7 Jme₁ma₂le₁ŋɨi'₂ jɨin₂, jaun₂ guë́₄ ca₂i₁dsein₂₃ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄, jaun₂ ca₂chei'₃ dsi₂jo₂ ja₁le₁ŋɨi'₂ jaun₂. Jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'Ein₂ ca₂cuë₃ 'éi'₃, o₃ 'ein₂ ca₂cuë₃ jág₁ a₂i₂nio'₄ 'nia'₂ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂, a₂jmo'₂ 'nia'₂ 'e₂ jmo'₂ i₂niog'₅₄?

8 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄, rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂le₁ŋɨ'₂ 'éi₂:

―'Nia'₂ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ juɨg₂, 'nia'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₅ juɨg₂ Israel në́₃: 9 Chi₂jua'₂ a₂jaun₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ ia₁ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ caun₂ a₂dse₃ quió'₅ jan₂ dsa₂ dso'₅₄ i₂tsá₃ lé₂ jme₁ŋɨ₃, chi₂jua'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ le₃ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂ca₂'lóin₂, 10 juɨ₁le₃ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, juɨ₁le₃ŋi₅ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ Israel në́₃, a₂chén'₅ dsa₂ në₅ jɨn'₄ 'nia'₂ ca₂'lóin₂ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Jesucristo chan₂ Nazaret i₂ca₂tión'₃ 'nia'₂ cróg₄, i₂ca₂jme₁jen'₅₄ táng₃ Diú₄ jɨn₄ 'lag₄. 11 Jesús 'éi₂:

lɨ́n₅ nɨ₁cang₁ a₂tsá₃ jen'₅₄ 'nia'₂,

i₂lɨ́ng'₅ të₅ i₂chi'₅ tsɨ₁'né₅,

la₁ ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄.*

12 Ia₁ 'i₁jan₂ i₂sián'₂ tsá₃ chan₂ i₂le₃lión₂ dsa₂. Ia₁ 'i₁jan₂ i₂sián'₂ tsá₃ ca₂cuɨn₃ Diú₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, a₂lé₂ 'ɨ́in₄ jniog₄ a₂mɨ́₁ ne₄ Diú₄ ia₁jaun₂ tág'₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Jesús bá₄.

13 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ can'₅₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ ca₂jɨ́in₂ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄ 'a₂ lia'₂ tiá₂ dsɨ́₅ 'éi₂ ŋag₂₃ ne₅₄ le₂jaun₂, jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ dsa₂ tsá₃ lɨn₄ quen₅, i₂tsá₃ lɨn₄ si₂ cuɨ́'₅ në́₃, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃cuɨin₂₃ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ dsa₂ i₂jme₁i₂nio₄ quian'₅₄ Jesús. 14 Ia₁ jaun₂ bá₄ jme₁chén'₄ dsa₂ i₂ca₂'lón₂ 'éi₂ jë₄ jaun₂, jaun₂ lë₃ tsá₃ cuɨn₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂juá'₂ dsa₂ can'₅₄ a₂tsá₃ dsau₅. 15 Jaun₂ ca₂'uɨ́in'₂ bá₄ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄ jë₄ jaun₂, jaun₂ ca₂jmo₃ jág₁ guioin₅₄ 'a₂ lia'₂ jmo₃. 16 Ca₂dsia₃ jág₁, juá'₂:

―¿'A₂ lia'₂ jmó₁ quian'₅₄ dsa₂ në₅ jaun₂? Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén ma₂le₁ŋi₅ a₂jmo₅ i₂në₅ léi₄ juë'₂, jaun₂ tsá₃ lé₂ jua'₅₄ a₂jua'₅₄ jniog₄ a₂tsá₃ dsau₅. 17 La₁ ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃caun₂ qui₃dsɨ₃'ag₅ jág₁ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂, 'nió'₅ quiain₅₄ jniog₄ juë́'₅ ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃i₃nioi₅₄ qui₃'ɨin₃ guë́₄ Jesús a₂tsɨ́'₃ dsa₂ le₃ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅.

18 Jaun₂ ca₂të₃ dsa₂ i₂le₁ŋɨ'₂ 'éi₂ ca₂të́'₃ táng₃ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ on₃ 'éi₂, a₂tsá₃ ma₃dsia₃ co₂ŋei'₅₄ on₃ guë'₂ jme₃tɨin₂₃ dsa₂ a₂'ɨin₂₃ Jesús. 19 La₁ jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄ ca₂juá'₂:

―'Nio'₄ 'nia'₂ 'au'₂ chi₂jua'₂ 'ŋio₅ guë́₄ dse₃ jniá₂ ne₄ Diú₄, a₂néi₁ jnia'₅₄ gau₂ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, 'nió'₄ a₂jme₁néi₁ jnia'₅₄ gau₂ jág₁ quió'₅ Diú₄. 20 La₁ jnia'₅₄ në́₃ tsá₃ lé₂ tí₄ a₂dsiá₁ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jag₅₄, a₂ma₂néi₁ në́₃.

21 Jaun₂ ca₂quiong₃ dsɨ₂tan₅₄ juë́'₅, la₁ ca₂lió₂ bá₄ jaun₂ në́₃. Ia₁ tsá₃ ca₂dsó'₂ 'a₂ lia'₂ 'ë́₂ uɨg₅, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ ma₂qui₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄ a₂ca₂të́₂ ne₅₄ a₂ca₂lë₃ jaun₂. 22 Jaun₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ca₂'lón₂ 'éi₂ quian'₅₄ léi₄ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅, jme₁'ein₅₄ lë́₅ guë́₄ të₂láu₃ ŋi₂.

Ca₂mɨ₃ dsa₂ 'én₂ a₂cuë₃ guë́₄ Diú₄ bí₂ quió'₅

23 Jme₁ma₂lón₂ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄, ca₂i₃léin₂ ja₁tion'₅₄ rɨin'₅₄, jaun₂ ca₂dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ca₂juá'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ a₂ca₂tsɨ́'₃ 'éi₂. 24 Jme₁ca₂nág₂ jág₁ jaun₂, ca₂le₃jɨ́in₃ ca₂mɨ₃ co₂lë₅ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄, 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ Diú₄ i₂ca₂jmo'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂cha₂. 25 'Ne₂ bá₄ ca₂jua'₅₄ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáng'₂, jme₁ca₂juá'₂ 'lag₄ David dsa₂ quiáng'₂:

¿'E₂ lë₃ tion'₅₄ dsɨ₂nau₂ co₂mɨ'₅₄?

¿'E₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ chan₂ mɨ₂güɨ́g₃

ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄?

26 Ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃

qui₂ca₂quɨin'₂ jág₁;

Ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ juɨg₂

qui₂ca₂nau₂ 'nei₂ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄,

ja₁con₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅ në́₃.†

27 ’Dsau₅ dsón'₂ bá₄ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ Rag₅₄ Herodes quian'₅₄ Dsi₄má'₂ Poncio Pilato juɨg₂ la₂ quian'₅₄ dsɨ₂nau₂, dsa₂ israelitas në́₃. Ca₂quɨin'₃ jág₁ ca₂jme₃'ŋiai₅₄ Jesús Ja₂ŋí'₂ jŋió₅ i₂rë₂'ɨ́n₁ quiáng'₂. 28 Quian'₅₄ a₂në₅, ca₂jme₃ti₃ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'i₄ 'éi'₃ niog₅ lé₂. 29 Jaun₂ në́₃ Te₁gui'₅₄, jag₄ a₂quiong₅ dsa₂ juë́'₅ jnia'₅₄. Cuë₄ bí₂ jnia'₅₄ dsa₂ quiáng'₂ ia₁jaun₂ tián₂ qui₂jme₁tɨn₅ guë́₄ jnia'₅₄ dsa₂ jág₁ quiáng'₂, tsá₃ juɨ₁le₂go₃. 30 Cuë₄ bí₂ quiáng'₂ a₂lé₂ jme₁'lion₅₄ jnia'₅₄ dsa₂ dso'₅₄, a₂lé₂ jmó₁ léi₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Jesús, dsa₂ jŋió₅ i₂jme₂ti₃ quiáng'₂.

31 Jme₁ca₂dsan₃ chi₂léin'₂ Diú₄ le₂në₅, ca₂i₁bi₅₄ ja₁tioin'₅₄, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ qui₂ca₂cain'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. Jaun₂ tsá₃ ma₃juë́'₅ 'i₄ dsɨ́₅ qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄.

Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ cha₂ jme₁lë́₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́in₃

32 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂'én₂, caun₂ bá₄ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅, caun₂ bá₄ 'ei₅ jme₂dsí₂ quió'₅ ca₂le₃jɨ́in₃. 'I₁jan₂ tsá₃ jua'₅₄ a₂jmo₂₃ quió'₅ 'ŋiog₅ 'e₂ caun₂ a₂cha₂ quió'₅. Jmo₂₃ bá₄ dsɨ́₅ a₂quió'₅ co₂dsia₅ quiain'₅₄ rɨin'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ quió'₅. 33 Caun₂ ca₂'ág₂ tiá₂ dsɨ́₅ qui₂ca₂cuë₃ jág₁ dsau₅ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄‡ quián₅ Diú₄ 'éi₂, 'a₂ lia'₂ ca₂jen'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesús. Jaun₂ caun₂ qui₂ca₂cuë₃ Diú₄ bí₂ 'ŋio₅ lɨn₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂. 34 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jua'₅₄ cha₂ qui₂ca₂rë₃'nió'₅ quió'₅, ia₁ dsa₂ i₂cha₂ 'uë₃, o₃ i₂tióng₂ 'né₅ quió'₅ në́₃, qui₂ca₂'nag₃. 35 Jaun₂ ca₂o₃can₅ cu₄ jaun₂, ca₂jɨ́in'₃ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂, jaun₂ ca₂dsió'₃ ca₂cuë́'₃ le₂jan₂ le₂jan₂ 'a₂ con'₂ 'nió'₅ quió'₅. 36 Jme₁chan₂ jɨn₄ dsa₂ 'éi₂ jan₂ dsa₂ levita i₂jme₁chen₂ José i₂chan₂ Chipre. Dsa₂ i₂chen₄ në́₃ ca₂quiain₃ Së́₄ 'éi₂ Bernabé, co₂'nió'₄ a₂juá'₂ dsa₂ i₂jmo₅ lián'₂, i₂jme₂'o₅₄.§ 37 Bernabé 'éi₂ ca₂'nag₃ caun₂ 'uë₃ quió'₅ a₂jme₁cha₂. Ca₂le₃jë́₃ cu₄ jaun₂ ca₂o₃can₅ ca₂cuë́'₃ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂.

5

Dso₄ a₂ca₂'náu₂ Ananías quiain'₅₄ Safira

1 La₁ jan₂ dsa₂ sián'₂ i₂jme₁chen₂ Ananías quiain'₅₄ Safira 'io₅₄ quiáin₅, ca₂'nag₃ caun₂ 'uë₃ quió'₅. 2 Dsa₂ ŋe'₂ 'éi₂ ca₂'ma₃ ca₂dsio₄ cu₄ jaun₂ 'ŋiog₅, jaun₂ ca₂dsio₄ bá₄ ca₂i₁cuë'₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄* quián₅ Jesús, lia'₂ jag₄ bá₄ a₂i₁can₅ ta₁jë₂. Ján₃ bá₄ ŋi₅ 'io₅₄ quiáin₅. 3 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ Ananías:

―¿'E₂ lë₃ ca₂'í₃ Satanás të₂'au'₂ jaun₂ jmo'₂ jág₁ të₂jág₁ ne₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, a₂ca₂'ma'₅₄ ca₂dsio₄ cu₄ a₂ca₂quí₃ dsa₂ 'lia'₅₄ 'uë₃ quiáng'₂? 4 ¿On₁jua'₅₄ quiáng'₂ 'uë₃ a₂në₂'nag'₅₄? ¿On₁jua'₅₄ quiáng'₂ cu₄ jaun₂ në́₃? ¿'E₂ lë₃ ca₂i₃jiog₅ 'au'₂ jmó'₂ le₂në₅? Diú₄ bá₄ në₂chei'₅₄ 'ne₂ jág₁ të₂jág₁, on₃jua'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

5 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁në₂néi₂ Ananías le₂në₅, ca₂quɨin'₃ ca₂join₃. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂ca₂lë₃ le₂jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃. 6 Jaun₂ ca₂o₃lén₂ on₃-ún₂ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂, ca₂lio₃ 'mɨ'₂ nɨ₁ŋɨ₁₂, jaun₂ ca₂i₁'ó₄.

7 Tsá₃ jaun₂ ŋi₅ 'io₅₄ quián₅ Ananías a₂ca₂lë₃ le₂jaun₂, jaun₂ ca₂dsióg₃ con'₂ 'nɨ₅ hora cang₂ jaun₂. 8 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄ ca₂ŋɨ́i'₃ 'io₅₄:

―Jua'₅₄ dsón'₂. ¿'Ma'₅₄ jaun₂ në₂'nag'₅₄ 'nia'₂ 'uë₃ con'₂ lë́₅ jág₁ juá'₂ 'nia'₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'io₅₄:

―Ján₅. 'Ma'₅₄ jaun₂ dsón'₂ bá₄ i₂'nag₄.

9 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pe₄:

―¿'E₂ lë₃ në₂jmo'₅₄ 'nia'₂ caun₂ jág₁ a₂cáng'₄ táu₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Te₁gui'₅₄? Ca₁'né₄ në₅ ma₂ja₂len₃ táng₃ dsa₂ i₂ma₃i₁'ón₄ dsɨ₂i₂gog'₂. Në₃ guë́₄ të₂ táng₃ 'ne₂.

10 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂quɨn'₃ 'io₅₄ ca₂join₃ ja₁chén'₄ Pe₄ jaun₂. Jme₁ca₂i₃ton'₅₄ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂ 'éi₂, ma₂jon₅ bá₄ 'io₅₄, jaun₂ ca₂tág₃ táng₃ jaun₂ ca₂i₁'ó₄ cau₅ ja₁rë₂'on₅ dsɨ₂i₂gu₂. 11 Jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'én₂ i₂lɨ́n₅ guá'₅, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂ca₂lë₃ jaun₂.

'Lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ në́₃, ca₂lë₃

12 Quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Diú₄ ca₂jmo₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ jɨn₄ dsa₂. Jaun₂ jme₁ŋɨ'₂ dsa₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo ja₁lë́₄ corredor ja₁të́'₂ dsa₂ quió'₅ Salomón. 13 'I₁jan₂ tsá₃ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ jme₃quiain'₅₄ dsa₂ i₂'én₂ 'éi₂, la₁ jme₁jme₂go₃ bá₄. 14 La₁ juɨn₅ bá₄ dsa₂ ŋe'₂, lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ në́₃, ca₂rë₃'én₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 15 Ca₂lia'₂ jme₁dsɨ₂jŋiai₃ jë₄ calle dsa₂ dso'₅₄ tián'₅ ne₄ cama, ne₄ tsɨ₁jein₁ në₃, ia₁jaun₂ tsá₃ a₂nag₅₄ jŋia'₅₄ 'én'₁ quió'₅ bá₄ Pe₄ të₅₄ quió'₅ i₂lɨn₅₄ dsa₂ dso'₅₄ 'éi₂. 16 Ján₃ bá₄ ca₂o₃lén₂ juɨn₅ dsa₂ chan₂ juɨg₂ ma₂quián₅ Jerusalén, le₁jŋiai₂₃ dsa₂ le₁dso'₅₄, dsa₂ i₂tion'₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅ në́₃, ca₂o₃lén₂. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ qui₂ca₂'lóin₂.

Ca₂co₃'ein₃ dsa₂ quió'₅ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄

17 Jaun₂ ca₂rë₃'iog₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄, quiain'₅₄ rɨin'₅₄ i₂jme₁lɨ́n₄ saduceos. 18 Jaun₂ ca₂jŋai'₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, ca₂i₁tio'₂ 'né₅ 'má₃. 19 La₁ a₂'uë₂ jaun₂, ca₂ŋe₄ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ca₂niá₃ 'né₅ 'má₃, ca₂'uɨ́in'₂ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂, ca₂juá'₂:

20 ―O₂nó'₅ 'nia'₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, o₂nau₂ o₂chei'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Juɨ₅ 'mɨ́₂ la₂.

21 Jme₁ca₂nág₂ jág₁ në₅, të₃ o₃'iog₂ jme₁jnia₃ jaun₂ ca₂i₁lein₅₄ guá'₅ ca₂i₁jme₁tɨin₂₃ dsa₂.

Jmɨg₄ jaun₂ ca₂të₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ca₂ŋɨ́i'₂ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ i₁të₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús i₂tion'₅₄ 'né₅ 'má₃ 'éi₂. 22 La₁ jme₁ca₂dsi₃lén₂ 'lióg₂† 'né₅ 'má₃, tsá₃ ma₃dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ chan₂. Jaun₂ ca₂i₃lein₃ táng₃ i₁con₂ jág₁, 23 juá'₂:

―Jme₁chi₁jnág₅ dse₃ bá₄ o₄'né₄ 'né₅ 'má₃, jme₁tión₂ bá₄ guë'₂ 'lióg₂ jmo₂₃ 'í₁ cau₅ o₄'né₄ në́₃. La₁ jme₁në₂tió'₄ jnia'₅₄ dsi₂néi₂, tsá₃ ma₃dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ chan₂ 'i₁jan₂.

24 Jme₁ca₂nág₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, juɨg₅₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅ në́₃, jaun₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ qui₂ca₂ŋɨ́i'₃ rɨin'₅₄ 'a₂ dsi₁quén'₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. 25 Jaun₂ ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ quian₅ jág₁, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsa₂ i₂ca₂jne'₅₄ 'nia'₂ 'né₅ 'má₃, ó₃ bá₄ ma₂tióin₂ i₁dsi₅ guá'₅ jme₂tɨin₂₃ dsa₂.

26 Jaun₂ në́₃ ca₂i₃lén₂ chi'₂ 'ɨ'₅₄ quiain'₅₄ juɨg₅₄ quiáin₅, jaun₂ ca₂i₁chong'₅₄ táng₃ lia'₂ 'i₄ rë₂ jág₁. Tsá₃ uɨg₅ ca₂jmóg'₂, ia₁ gó'₅ qui₃jnáu'₂ cang₄ dsa₂ i₂le₁ŋɨ'₂ ja₁jaun₂. 27 Jme₁ca₂dsi₃lein₃ le₁te₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂chei'₃ dsi₂jo₂ ja₁le₁ŋɨ'₂ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅. Jaun₂ ca₂juá'₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

28 ―Ca₂jne₅₄ jnia'₅₄ co₂ŋei'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₁tɨn'₅ 'nia'₂ dsa₂, jua'₅₄ a₂'ɨ́n'₄ guë́₄ 'nia'₂ Jesús 'éi₂. ¿'E₂ ma₂jmo'₅₄ guë'₂ 'nia'₂? Caun₂ qui₂jme₂tɨ́n'₁ 'nia'₂ dsa₂, tsá₃ jág₁ cán'₁, ca₂lia'₂ ta₁caun₂ juɨg₂ Jerusalén ma₂rë₂rɨn₅ quian'₅₄ jág₁ a₂jme₂tɨ́in'₁ 'nia'₂. A₂'niog'₂ 'nia'₂ bog'₅₄ jnia'₅₄ dso₄ a₂ca₂jon₃ dsa₂ 'éi₂.

29 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄ quiain'₅₄ dsa₂ i₂chen₄ rɨin'₅₄:

―'Ŋio₅ guë́₄ dsen₅₄ ta₁ jme₁ti₁ jnia'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄, con'₂ guë́₄ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 30 Diú₄ quián₅ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂, Diú₄ 'éi₂ bá₄ ca₂jme₃jen'₅₄ Jesús i₂ca₂jŋɨ́'₃ 'nia'₂ ca₂tióin'₃ cróg₄. 31 Diú₄ në́₃ ma₂ca₂chó'₂ guei'₅₄, jaun₂ ma₂guá₅ cau₅ quió'₅ të₂le₃ gu₂ ne₁, jaun₂ ma₂dsiog₃ a₂léin₂ juɨg₅₄ jniog₄ i₂lió₂, ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ jme₃tsɨ́n₃ dsɨ́₅ dsa₂ juɨg₂ Israel ia₁jaun₂ 'én₂ dsáu₁. 32 Ca₂le₃jág₃ bá₄ jnia'₅₄ ca₂të́₂ ne₄ a₂në₅, ján₃ bá₄ jáng'₅ jág₁ dsau₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂cuɨn₃ Diú₄ quió'₅ dsa₂ i₂nag₅ gau₂ jme₂ti₃ jág₁ quió'₅.

33 Ca₂rë₃'né₃ 'ŋio₅ lɨn₃ dsa₂ can'₅₄ jme₁ca₂nág₂ le₂në₅, a₂'nio₃ jme₁jme₃dsiain₂₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂. 34 La₁ jë₄ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄ jaun₂, jme₁'en₅₄ jan₂ dsa₂ fariseo i₂jme₁chen₂ Gamaliel, dsa₂ i₂lɨ́n₅ të₅juá'₅, jaun₂ jme₁jme₂go₃ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ ca₂nau₂ dsa₂ 'éi₂ jë₄ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄, ca₂mɨ₃ a₂'uɨ́in'₂ ca₂tiá₂ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂. 35 Jme₁ca₂'uɨn₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂ Gamaliel ca₂tsɨ́'₃ dsɨ₂tan₅₄:

―'Nia'₂ dsa₂ chan₂ juɨg₂ Israel, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ a₂jma'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ në₅. 36 Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ a₂ca₂lë₃, ma₂ŋó₃ ca₂la₂ 'lióng₂ ŋi₂, ca₂nau₂ Teudas a₂juá'₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ 'uan'₂ dsa₂ dsen₅₄. Jaun₂ ca₂jme₃quiong'₅₄ con'₂ quén₂ 'ŋiá₂-lón₂ dsa₂ ŋe'₂. La₁ jme₁ca₂jŋag'₃ dsa₂, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃ ca₂i₃léin₂ jma₃quén₅. 37 Cang₂ jaun₂, jmɨg₄ jme₁ca₂tion₃ dsa₂ si₂, ca₂nau₂ Judas i₂chan₂ Galilea. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨn₅ dsa₂ ca₂jme₃quiong'₅₄ quió'₅. La₁ ján₃ bá₄ ca₂jŋag'₃ dsa₂. Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ në́₃ ca₂i₃léin₂ tsɨ₁rë₂jain₅₄ táng₃ jme₁ma₂jon₅ 'éi₂. 38 Jaun₂ lë₃, tsá₃ 'e₂ jmag'₅₄ dsa₂ në₅, tsá₃ lë₁tón'₂ 'nia'₂ mɨ'₅₄ quiain'₅₄. Ia₁ në₁jua'₂ jág₁ në₅ lë́₅ cosa quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂lë₁dsɨ₃'én₂ bá₄ në₅. 39 La₁ia₁ në₁jua'₂ lë́₅ cosa quió'₅ Diú₄, tsá₃ a₁jaun₂ le₃quɨ'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂'éng'₄. Jaun₂ 'í₁ jmo₄ ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ quian'₅₄ Diú₄ quɨ́n'₂ 'nia'₂.

40 Jaun₂ ca₂nág₂ jág₁ jaun₂ ca₂le₃jɨ́in₃. Jaun₂ ca₂të́'₃ táng₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ dsɨ₂tan₅₄ 'éi'₃ a₂bóg₂ dsa₂. Jaun₂ ca₂jné₃ táng₃ tsá₃ cuë₂₃ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂'ë́₂ guë́₄ dsa₂ 'éi₂ jág₁ a₂'ɨin₂₃ Jesús. Jaun₂ ca₂lió₂ bá₄ jaun₂ në́₃. 41 Jme₁ca₂'uɨn₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂, jɨn₄ dsɨ₂tan₅₄, jmo₂₃ 'io'₂, ia₁ ca₂cuë₃ Diú₄ jmɨg₄ ca₂i₃ŋɨ́i₂ o₂guí'₃ o₄quió'₄ Jesús. 42 Jaun₂ caun₂ ca₂i₁nioi₁₂ bá₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Jesucristo ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, lia'₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo, lia'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ në́₃.

6

Ca₂'nai'₂ guion₃ dsa₂ i₂jme₃'o₅₄*

1 Jmɨg₄ jaun₂ caun₂ dsɨ₂juɨ́n₂ bá₄ dsa₂ i₂'én₂. Jaun₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ griego ca₂jí₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ arameo. Ca₂juá'₂ 'ɨin₂₃ 'io₅₄ 'nág₂ chan₂ quiáin₅ tsá₃ lɨn₄ dse₃ jme₁cuë́'₅ dsa₂ juɨ₁lia'₂ 'e₂ má₃ dsió'₅ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄. 2 Jaun₂ ta₁guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ i₂chen₄† quián₅ Jesús ca₂ŋɨ́i'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ dse₃ jua'₅₄ a₂tí₅ jnia'₅₄ a₂'ë́₄ jnia'₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂jme₁ti₁ jnia'₅₄ ne₄ mesas a₂dsio'₅₄ jnia'₅₄ má₃. 3 Jaun₂ lë₃ rɨn'₅₄ jniog₄, 'ɨn₅₄ 'nia'₂ guion₃ dsa₂ të₃jɨn'₄ 'nia'₂, i₂'ei₅ jág₁ a₂'en₅₄ dsɨ́₅, a₂rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, jaun₂ cuë'₅₄ 'nia'₂ ta₁ në₅. 4 Jnia'₅₄ guë'₂ caun₂ qui₁chei₅₄ Diú₄, caun₂ qui₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ dsa₂ jág₁ quió'₅ Diú₄.

5 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂të́₂ dsɨ́₅ a₂në₅, jaun₂ ca₂quióin'₂ dsa₂ i₂chen₂ Esteban i₂'én₂ 'ŋio₅ lɨn₃, i₂rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅; Fe₂li₄ në́₃, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas, Nicolás në́₃ i₂lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ chan₂ Antioquía i₂jme₁ma₂gue₃ le₂jŋiá₅ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ dsa₂ judíos. 6 Jaun₂ ca₂o₃jŋia₃ dsa₂ dsa₂ guion₃ i₂ca₂'ɨin₃ 'éi₂ ja₁tión₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂, jaun₂ qui₂ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ guion₃ 'éi₂, ca₂chi₃léin'₂ Diú₄.

7 Jaun₂ caun₂ ca₂i₃'ág₃ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ jë₄ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ caun₂ ca₂i₃juɨ́n₂ bá₄ dsa₂ i₂ca₂rë₃'én₂, ca₂të₂ i₂jme₁lɨ́n₄ jme₂dsa₂ quián₅ dsa₂ judíos ca₂guein₃ jág₁, ca₂rë₃'én₂ juɨn₅.

Ca₂jŋa'₃ dsa₂ Esteban

8 Esteban, dsa₂ i₂'ŋio₅ lɨn₃ ma₂cuë₃ Diú₄ juɨ₅bí₂, ma₂jme₂'o₅₄ në́₃, i₂'éi₂ jme₁jmo₂₃ 'lióng₂ léi₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂. 9 Jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ quián₅ guá'₅ sinagoga i₂jme₁të́'₂ dsa₂ Libertinos, quiain'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ chan₂ Cirene, i₂lɨn₅₄ i₂chan₂ Alejandría, i₂chan₂ Cilicia, i₂chan₂ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Asia në́₃, ca₂jme₃lióg₃ ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ Té₂. 10 La₁ tsá₃ ca₂tio₃, ia₁ a₂niog₅ dsi₄ 'éi₂, tɨin₂ 'a₂ lia'₂ ŋag₃, ia₁ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ cuë₅ bí₂. 11 Jaun₂ ca₂láin₂ dsa₂ i₂jáng'₃ jág₁ të₂jág₁, a₂juá'₂ a₂ma₂nág₂ juá'₂ Té₂ 'ɨin₂₃ 'lɨg'₅₄ Moisés, 'ɨin₂₃ 'lɨg'₅₄ Diú₄ në́₃. 12 Jaun₂ le₂jaun₂ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ quian'₅₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄, të₅juá'₅ në́₃, ca₂jmái'₂ mɨ'₅₄ Té₂, ca₂jŋau'₃, ca₂i₁jo₅₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅. 13 Jaun₂ ca₂'nai'₂ ján₃ dsa₂ i₂jmo₃ jág₁ të₂jág₁ a₂'nɨi₃ Té₂. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsa₂ në₅ caun₂ qui₂juá'₂ 'lɨg'₅₄ 'ë₂₃ guá'₅ jŋió₅, 'ë₂₃ 'Éi'₃ Juá'₅ në́₃. 14 Ján₃ bá₄ ma₂ca₂néi₁ jnia'₅₄ juá'₂ i₂në₅ a₂'én₂ Jesús chan₂ Nazaret guá'₅ a₂jme₃tsɨ́in₃ tag₄ chí'₅ ca₂quiog₂ Moisés.

15 Jaun₂ dsɨ₂tan₅₄ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ le₁ŋɨ'₂ ja₁jaun₂, ca₂jɨ́in₂ Té₂, a₂ma₂jniá₂ dsɨ₂ne₄ 'éi₂ lia'₂ jniá₂ jan₂ ángel.

7

Jág₁ ca₂ton₃ Esteban

1 Jaun₂ ca₂ŋag₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ca₂ŋɨ́i'₃ Té₂:

―¿Dsón'₂ dsau₅ ca₂le₃jë́₃ a₂juá'₂ dsa₂ në₅?

2 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, 'nia'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ në́₃, nei₂ 'nia'₂ a₂juá'₄ jniá₂ la₂. Diú₄ 'uan'₂ quián₂ jniog₄ ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ jmei₂ jniog₄ Abraham lia'₂ con'₂ jme₁'ein₅₄ 'uë₃ Mesopotamia né'₃ a₂dsɨ₃guá₃ juɨg₂ Harán. 3 Jaun₂ ca₂juá'₂ Diú₄: “Tí₃ 'uë₃ quiáng'₂, tén₃ ca₂le₃jɨ́n₃ o₁rɨ́ng'₂, gua₂ juɨ₅ 'uë₃ ja₁i₁'ë₃ jniá₂.”*

4 'Jaun₂ ca₂ŋó₃ Abraham ca₂o₃'ɨ́in₃ 'uë₃ Caldea jaun₂, ca₂i₁gua₂ juɨg₂ Harán. Cang₂ jaun₂ ca₂jon₃ bá₄ jmei₂. Jaun₂ Diú₄ bá₄ ca₂o₃jŋia₃ Abraham 'uë₃ la₂ ja₁tián'₄ 'nia'₂ rë₂në́₃. 5 La₁ tsá₃ jua'₅₄ 'e₂ ca₂cuë₃ Diú₄ 'uë₃ la₂, on₃ guë'₂ ja₁chi'₃ caun₂ tag₅₄ jua'₅₄ ca₂cuë₃. La₁ ca₂cuë₃ bá₄ Diú₄ jág₁ quió'₅ a₂cuë₃ 'uë₃ la₂, a₂jmo₃ le₃cha₂ quió'₅ chi'₂ quián₅ bá₄ Abraham jë₁ma₂join₂₃, o₁jŋia'₅₄ guë'₂ jmɨg₄ jaun₂ tsá₃ chi'₂ quián₅ Abraham jme₁chan₂ 'i₁jan₂. 6 Jaun₂ ca₂juá'₂ Diú₄ ján₃, ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ dsio₄ Abraham tiain'₃ juɨ₁lia'₂ ja₁tián'₄ dsɨ₂nau₂ caun₂ 'uë₃ a₂tsá₃ cuɨ́'₅, qui₃ŋág₃ uɨg₅ con'₂ quén₂ 'ŋiá₂-láu₂ ŋi₂ a₂lë₁jmo₃ ta₁ jme₂ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂. 7 La₁ ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Abraham: “Jniá₂ bá₄ 'ë́₄ uɨg₅ ne₄ juɨg₂ i₂jmá'₂ dsa₂ quiáng₃ i₂tion'₅₄ i₂lë₁jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄. Cang₂ jaun₂ guion₅₄ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃ 'uɨ́in₃ juɨg₂ jaun₂, jaun₂ ja₃léin₂ jme₃ti₃ ta₁ ne₃ ja₁lá₃.”† 8 Ján₃ bá₄ ca₂jmo₃ Diú₄ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Abraham, a₂ti₃ nɨ₁lo₁ ta₁jɨn₂ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂ tsɨ₁jon₂ quiáin₅, a₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂të₃ron₅₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂, jme₁ca₂rë₃chán₃ ja₁ŋi'₅₄ i₂ca₂rë₃chén₃ Isaac, ca₂ti₃ Abraham nɨ₁lo₁ Isaac jme₁ma₂'ein₅₄ jŋia₃ jmɨg₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ Isaac quian'₅₄ Jacob ja₁ŋi'₅₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ Jacob quian'₅₄ ta₁guia₃-tɨ́n₂ ja₁ŋi'₅₄ i₂ca₂lɨn₃ jmei₂ ta₁guia₃-tɨ́n₂ juɨg₂ ja₁tén₄ Israel.

9 ’Ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ Jacob i₂jme₁lɨ́n₄ jmei₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ 'éi₂, ca₂i₃uɨg₅₄ dsɨ́₅ jɨ́in₂ Së́₄ rɨin'₅₄. Jaun₂ ca₂'nɨi₃ 'éi₂ jaun₂ ca₂tág₃ dsa₂ ca₂të₂ 'uë₃ Egipto. La₁ Diú₄ bá₄ ca₂jmo₃ 'í₁ quió'₅ Së́₄, 10 qui₂ca₂lió₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ca₂i₃ŋɨ́i₂ ca₂jmo₃ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Ján₃ bá₄ ca₂jmo₃ Diú₄ a₂chéin'₅ dse₃ quiain'₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Faraón, i₂lɨ́n₅ rag₅₄ quián₅ 'uë₃ Egipto. Rag₅₄ 'éi₂ ca₂'ɨin₃ Së́₄ a₂léin₂ dsi₄má'₂ 'uë₃ Egipto. Ján₃ bá₄ ca₂jmo₃ a₂nio₃ ne₄ 'éi₂ dsi₂néi₂ quió'₅.

11 ’Cang₂ jaun₂ ca₂gua₃ ŋi₂ a₂ca₂ŋág₃ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂ca₂rë₃'ɨ́n₃ a₂guë́'₃ dsa₂ ta₁caun₂ 'uë₃ Egipto quian'₅₄ 'uë₃ Cana'án. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ jmei₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ tsá₃ ma₃'e₂ jnio'₂ a₂guë́'₃. 12 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Jacob a₂cha₂ trigo 'uë₃ Egipto, jaun₂ ca₂chein₃ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ ja₁jaun₂, i₂ca₂lɨn₃ jmei₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂. A₂jaun₂ guë́₄ le₂'uɨg₅₄ ca₂i₁lein₅₄. 13 Jme₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂ i₁len₅₄ rɨn'₅₄ Së́₄ 'uë₃ Egipto, jaun₂ ca₂jmo₃ Së́₄ a₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂lë́₅ rɨin'₅₄ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃ŋi₅ rag₅₄ quián₅ Egipto 'e₂ tsɨ₁jon₂ lɨ́n₅ Së́₄. 14 Jaun₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ Së́₄ dsó₂ rɨin'₅₄ a₂dsɨ₃quiáin₂ gui'₅₄ Jacob jmei₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ o₁rɨin'₅₄ i₂jme₁lë́₂ 'nag'₂ ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-'ŋiá₂ (75) dsa₂. 15 Le₂jaun₂ ca₂lë₃ a₂ca₂ŋó₃ Jacob ca₂i₁gua₂ 'uë₃ Egipto. Ja₁jaun₂ ca₂join₃ cang₂ jaun₂. Jaun₂ ja₁jaun₂ bá₄ qui₂ca₂dsan₃ chi'₂ quiáin₅ i₂'nió'₄ jmei₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂. 16 Nɨ₁mu₁₂ ca₂o₃con₃ dsa₂ cang₂ jaun₂ ja₁chei₂ Siquem. Ca₂o₃'ó₃ tau₂ 'ŋio₅ a₂ca₂lá₃ Abraham quió'₅ tsɨ₁jon₂ chi'₂ quián₅ Hamor ja₁chei₂ Siquem jaun₂, quian'₅₄ caun₂ 'ma'₅₄ a₂ca₂lɨ́'₃.

17 ’Jme₁ja₂quián₃ jmɨg₄ le₃ti₃ jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄ 'ɨin₂₃ 'ŋiog₅ ca₂cuë́'₃ Abraham, ca₂i₃juɨ́n₂ 'ŋio₅ lɨn₃ dsa₂ israelitas 'uë₃ Egipto. 18 Jaun₂ ca₂guá₂ jan₂ rag₅₄ i₂tsá₃ cuɨn₅ Së́₄, ca₂jme₃lióg₃ jmo₂₃ 'éi'₃ 'uë₃ Egipto. 19 Rag₅₄ 'éi₂ ca₂jme₃gain₂₃ dsa₂ go₄ jniog₄, ca₂jmái'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ca₂jmo₃ 'éi₂ tion₅₄ a₂téin₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂të₂ca₂rë₃chán₃, ia₁jaun₂ dsiáin₃.

20 'Jmɨg₄ jaun₂ ca₂rë₃chán₃ Moisés. Guein₂ 'éi₂ ca₂të́₂ dsɨ́₅ Diú₄, jaun₂ ca₂jme₃juag'₂ chog₅₄-jmei₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂ dsi₂néi₂ quió'₅. 21 Jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂tóin₂ guein₂ 'éi₂, jaun₂ ja₁mɨ́g₄ 'ŋiog₅ rag₅₄ quián₅ Egipto ca₂tág₃ ca₂jme₃juag'₂ co₂'nió'₄ ja₁ŋi'₅₄ 'ŋiog₅. 22 'Uɨg₅₄ jaun₂, ca₂rë₃tɨ́n₃ Moisés ca₂le₃jë́₃ a₂ŋi₅ dsa₂ chan₂ Egipto, jaun₂ ca₂rë₃'uáin'₃, 'ŋio₅ lɨn₃ ŋi₅ 'e₂ jág₁ dsia₃, ŋi₅ a₂ca₂jmo₃ në́₃.

23 ’Jme₁ma₂'ein₅₄ të₂láu₃ ŋi₂, jaun₂ ca₂ŋe₄ Moisés ca₂i₁jɨin₁₂ dsa₂ go₅₄ dsa₂ israelitas. 24 Ja₁jaun₂ ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ chan₂ Egipto jmái'₂ uɨg₅ cuë́'₅ jan₂ dsa₂ go₅₄. Jaun₂ ca₂nau₂ Moisés 'nei₂ quiain'₅₄ i₂cuë́'₅ rɨin'₅₄, ca₂jŋɨi'₃ dsa₂ 'éi₂, ca₂lióin₂ dsa₂ go₅₄. 25 Ia₁ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ jaun₂ le₃lí'₄ dsa₂ israelitas rɨin'₅₄, a₂jmo₃ Diú₄ lió₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂. La₁ tsá₃ ca₂rë₃lí'₄ guë'₂ dsa₂. 26 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂jen'₂ Moisés on₃ dsa₂ israelitas i₁tion'₅₄ quɨ́n'₂. Jaun₂ jme₁'nio₃ Moisés dsioin₃ mɨ'₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂: “Rɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂. ¿'E₂ lë₃ qui₂jma'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ le₂jang'₂ le₂jang'₂?”

27 'Jaun₂ i₂jme₁'en₅₄ cuë́'₅ rɨn'₅₄ ca₂'liain'₃ Moisés cau₅, jaun₂ ca₂juá'₂: “¿'Ein₂ ca₂cuë́'₃ 'ne₂ ta₁ lɨ́ng'₅ dsɨ₂tan₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ jnia'₅₄? 28 ¿'Niog'₂ jŋág'₄ jniá₂ ján₃ juɨ₁lia'₂ ca₂jŋɨ́g'₃ dsióg₂ dsa₂ chan₂ Egipto 'éi₂?”‡ 29 Jme₁ca₂nág₂ Moisés le₂në₅, co₂tan₅₄ ca₂cuɨng₃ ca₂ŋó₃ juɨ₅ 'uë₃ ja₁chei₂ Madián. Ja₁jaun₂ ca₂i₁gua₂ co₂'nió'₄ a₂lɨ́in₅ dsɨ₂nau₂. Ja₁jaun₂ ca₂rë₃chán₃ on₃ chi'₂ quiáin₅.

30 ’Të₂láu₃ ŋi₂ cang₂ jaun₂, caun₂ ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ quián₅ má'₂ ja₁chei₂ Sinaí, ja₁jaun₂ ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel jë₄ si₂ chi₁guí'₂ caun₂ nɨ₁'ma₂ taun₅ a₂cau₂. 31 Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ Moisés jme₁ca₂jág₃ a₂në₅, jaun₂ jme₁ca₂jme₃quiáin₃ guë́₄ ia₁ 'nio₃ jme₁jág₃ guë́₄ dse₃. Të₃jë₄ ŋó₃ jaun₂ jme₁ca₂nág₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ a₂ca₂juá'₂: 32 “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ Diú₄ quián₅ dsa₂ quiáng'₂ ma₂lɨ́g'₂, Diú₄ quián₅ Abraham, quián₅ Isaac, quián₅ Jacob në́₃.”§ Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jlen₃ Moisés ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃, tsá₃ ma₃tiá₂ dsɨ́₅ jág₃.

33 'Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Te₁gui'₅₄: “Jŋiá'₃ lau₂ ton₅ tag'₅₄, ia₁ 'uë₃ jŋió₅ bá₄ ja₁chéng'₄ në₅. 34 Jág₅ bá₄ jniá₂ a₂chan₂ uɨg₅ dsa₂ quiáng₃ 'uë₃ Egipto, qui₂nag₅ bá₄ jniá₂ a₂quɨ'₂-'o₂₃. Jaun₂ lë₃ ca₂sióng₃ ia₁ a₂loin₅₄. Ŋia₅, ia₁jaun₂ tsag₅₄ jniá₂ guang'₅₄ juɨ₅ Egipto”.*

35 ’O₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ jme₁'nio₃ dsa₂ go₄ Moisés le₂jŋiá₅, ia₁ ca₂juá'₂: “¿'Ein₂ ca₂'ɨn₃ 'ne₂ a₂lɨ́ng'₅ dsɨ₂tan₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ jnia'₅₄?” la₁ Diú₄ në́₃ ca₂chein₃ Moisés a₂lɨ́in₅ co₂'nió'₄ dsɨ₂tan₅₄ i₂lió₂, të₂le₃ quian'₅₄ ángel i₂ca₂jme₃jnia₅ jë₄ nɨ₁'ma₂ taun₅ jaun₂. 36 Moisés bá₄ dsa₂ i₂ca₂'uɨ́n'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ 'uë₃ Egipto i₂qui₂ca₂jmo₃ ján₃ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ në́₃. Léi₄ jaun₂ ca₂jmo₃ Moisés 'uë₃ jaun₂, quian'₅₄ ne₄ Jmɨ₁ŋí'₄ Guéin₂,† quian'₅₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ ja₁ca₂i₁nioi₁₂ të₂láu₃ ŋi₂. 37 Jaun₂ 'ŋiog₅ Moisés 'éi₂ bá₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ israelitas: “A₂chen₃ Diú₄ jan₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quiáin₅, i₂lɨ́n₅ dsa₂ go'₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, juɨ₁lia'₂ ca₂chei₃ jniá₂. Jaun₂ tón'₂ 'nia'₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅ 'éi₂.”‡ 38 Ján₃ bá₄ Moisés 'éi₂ jme₁'en₅₄ quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂. Jme₁'ein₅₄ quian'₅₄ ángel i₂ca₂juá'₂ jág₁ má'₂ Sinaí. Ján₃ bá₄ jme₁'ein₅₄ quian'₅₄ 'lag₄ tsɨ₁jon₂ jmei₂ jniog₄. Moisés 'éi₂ bá₄ ján₃ i₂ca₂gue₃ jág₁ ca'₅₄, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋág₃ të₂le₃ quián₂ jniog₄ táng₃.

39 ’La₁ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ në́₃, tsá₃ ma₃ca₂jme₃ti₃, tsá₃ ma₃ca₂nág₂ gau₂ jág₁ quió'₅ Moisés. Ca₂chei'₃ cau₅, jme₁'nio₃ jme₁dsɨ₃lein₃ táng₃ juɨ₅ 'uë₃ Egipto. 40 Jaun₂ në́₃ ca₂tsɨ́'₃ Aarón§ ca₂juá'₂: “'Niog₂ jnia'₅₄ jmog'₅₄ diú₄ dsa₂ lag₄ i₂dsɨ₃lén₂ ne₄ juɨ₅ quián₂ jniog₄. Ia₁ tsá₃ ne₄ 'e₂ ca₂jén'₃ Moisés 'éi₂ i₂ca₂'uág'₂ jniog₄ 'uë₃ Egipto.”* 41 Jaun₂ ca₂jmói'₂ jan₂ guein₂ ca₁juɨ₅ co₂'nió'₄ i₂lɨ́n₅ diú₄, qui₂ca₂jme₃dsiain₂₃ já'₂ quiáin₅ qui₂ca₂cuɨin₃ diú₄ lag₄ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'io'₂ quian'₅₄ a₂ca₂jmo₃ quian'₅₄ gu₂ guioin₅₄. 42 Jaun₂ co₂ŋei'₅₄ ca₂jmo₃ Diú₄ cau₅, tsá₃ ma₃ca₂jme₃quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ con'₂ tɨin₂ guioin₅₄. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂chi₂ca₂léin'₂ nei₅ a₂le₁'ág₄† guei'₅₄. Ia₁ le₂në₅ rë₂ton₅ ne₄ Si₂ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂:

'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Israel, ¿'e₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂?

¿Ca₂jme₁dsian'₅ 'nia'₂ já'₂

ca₂dsia'₅₄ ca₂jen'₅₄ 'nia'₂ ne₃ jniá₂

lia'₂ con'₂ jme₁quian'₅₄ jniá₂ 'nia'₂

të₂láu₃ ŋi₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂?

43 On₃jua'₅₄ le₂jaun₂.

Ia₁ guá'₅ chéi₂ quió'₅ diú₄ Moloc bá₄ ca₂quian'₂ 'nia'₂

quian'₅₄ nei₅ diú₄ Renfán,‡

nió'₄ a₂qui₂ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄,

a₂jaun₂ bá₄ ca₂chi₂ca₂len'₄ 'nia'₂.

'Uɨg₅₄ jaun₂, 'uɨ́n'₄ jniá₂ 'nia'₂ 'uë₃ quiáng'₂,

tsag₅₄ jniá₂ të₂le₃ ó₃ guë́₄ ja₁niog₅ 'uë₃ Babilonia.§

44 ’'Uë₃ quein₂ jaun₂, dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ jme₁quian₅ guá'₅ tabernáculo ja₁jme₁rë₂'ma₄ nɨ₁cang₁ a₂le₁ton₅ ta₁guia₃ 'Éi'₃ Juá'₅. Guá'₅ tabernáculo jaun₂ ca₂lë₃ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄ ca₂cuë́'₃ Moisés, jme₁ca₂'ë₃ Diú₄ nió'₄ le₂jŋiá₅ 'a₂ lia'₂ lé₂. 45 Dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ ca₂gue₃ guá'₅ jaun₂ co₂'nió'₄ ca₂ŋág₃ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅. Jaun₂ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Josué në́₃ ca₂cáun₃ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂lɨ́'₃ 'uë₃ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ siá'₂, i₂ca₂'uɨ́n'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ cha₂ ja₁tian'₃ 'éi₂. Le₂jaun₂ ca₂lë₃ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂rë₃chán₃ David. 46 Ca₂jmo₃ Diú₄ dse₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ Rag₅₄ David, jaun₂ 'éi₂ në́₃ jme₁'nio₃ jmóg'₃ caun₂ ja₁guá₃ Diú₄ quián₅ Jacob. 47 La₁ Salomón bá₄ i₂ca₂chi'₃ 'né₅ quió'₅ Diú₄.

48 'La₁ Diú₄ i₂juɨn'₂ guë́₄ lɨn₃ tsá₃ guá₅ dsi₂néi₂ guá'₅ a₂jmóg'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅ ma₂lɨ́g'₂:

49 Guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄ ja₁gua₁₂

ja₁lë́₄ ne₄ta₁ quió₃,

gua'₅₄ 'uë₃ në́₃ juɨ₁lia'₂ ja₁tióng₂ tag₃.

¿'E₂ bá₄ 'né₅ jmó'₂ 'nia'₂ quió₃? juá'₂ Te₁gui'₅₄,

¿O₃ já'₄ bá₄ lé₂ le₃jan₄ jniá₂?

50 ¿On₁ jniá₂ bá₄ ca₂jmo₃ quian'₅₄ gu₃-tag₃

ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂?*

51 (Jaun₂ caun₂ ca₂juá'₂ bá₄ Té₂ tsɨ́'₅ dsa₂):

―'Nia'₂ në́₃, lia'₂ ma₂ja₂nó'₅ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ cang₄ dsei'₂, jaun₂ lë́₅ rë₂guá'₄ 'nia'₂ quian'₅₄ të₂'au'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄.† Caun₂ 'ŋia'₅₄ co₂tan₅₄ bá₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. I₂co₂rɨn'₂ bá₄ 'nia'₂ quiang'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quiáng'₂ ma₂lɨ́g'₂. 52 ¿'Ein₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ jua'₅₄ i₂tsá₃ ca₂jmá'₂ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ ma₂lɨ́g'₂? Qui₂ca₂jme₃dsiain₂₃ bá₄ dsa₂ i₂qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ le₂jŋiá₅ ca₂'ɨin₃ jan₂ i₂dsen₃ lɨn₃, i₂jiá₃. La₁ jme₁guan₃ i₂'éi₂ në́₃, ca₂jɨin'₅₄ 'nia'₂ jaun₂ ca₂jŋɨ́i'₃. 53 'Nia'₂ guë'₂ i₂ca₂gue'₅₄ 'Éi'₃ Juá'₅ të₂le₃ quian'₅₄ ángeles, tsá₃ jme₂tí'₁ guë'₂ 'nia'₂ 'Éi'₃ jaun₂.

Ca₂jon₃ Té₂

54 Jme₁ca₂nág₂ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Té₂ jaun₂, ca₂rë₃'néi₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂lia'₂ qui₂ca₂quɨg'₂ mɨ₂jan₅₄ a₂'ŋiai₅₄ Té₂. 55 La₁ Té₂ në́₃, rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, ca₂chóg'₃ ne₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jaun₂ ca₂jág₃ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Diú₄, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ Jesús chéin'₅ të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅ Diú₄ Jmei₂. 56 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Té₂:

―¡Jag₄! ―juá'₂―. Jág₅ jniá₂ rë₂na₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jɨn₄ jniá₂ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'ein₅₄ të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅ Diú₄.

57 La₁ dsa₂ 'éi₂ qui₂ca₂jne₃ rë₂gua₅₄, tsá₃ 'nio₃ nag₃, qui₂ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂guió'₃ jmái'₂ Té₂. 58 Jaun₂ ca₂dsei₂₃ 'nɨ'₂ juɨg₂. Jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂jŋag'₃ quian'₅₄ cang₄. Jaun₂ dsa₂ i₂qui₂ca₂jnáu'₂ cang₄ në́₃ ca₂dsia₃ nɨ₁tsɨn'₅₄ o₄gú₃ jan₂ dsó₂ chi'₂ i₂jme₁chen₂ Saulo.

59 Të₁lia'₂ tioin'₅₄ qui₂cuë́'₅ Té₂ cang₄, jaun₂ ca₂mɨ₃ Té₂ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄ Jesús, guen'₅₄ jme₂dsí₂ quió₃.

60 Jaun₂ guë́₄ ca₂chi₃jné₃, jaun₂ ca₂guió'₃ tiá₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, tsá₃ jme₁cain'₅₄ dso₄ la₂.

Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ le₂në₅, ca₂join₃ jaun₂ në́₃.

8

Co₂'en₅ Saulo dsa₂ i₂ma₂'én₂

1 Jaun₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ jág₁ quió'₅ Saulo a₂ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ Té₂. Dsɨ₂juɨ₅ jmɨg₄ jaun₂ bá₄, ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ qui₂co₂'ein₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ta₁caun₂ nió'₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ guá'₅ jë₄ juɨg₂ Jerusalén. Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ ca₂i₃léin₂ tsɨ₁rë₂jain₅₄ le₂tan₅₄ 'uë₃ Judea quian'₅₄ Samaria. Jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús bá₄ ca₂jŋia₃ guë́₄ juɨg₂ Jerusalén. 2 I₂lɨn₅₄ dsa₂ dsen₃ i₂'nio₃ Diú₄ ca₂'óin₂ Té₂, qui₂ca₂'o₃ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quió'₄ 'éi₂. 3 Të₁lia'₂ jaun₂, i₂ŋɨ₅₄ Saulo quiain'₅₄ rɨin'₅₄ qui₂co₂'ein₂₃ dsa₂ i₂'én₂, qui₂dsɨ₂toin'₅₄ të₂ dsi₂néi₂ qui₂'uɨ́in'₂ dsa₂ tsɨ₁cuɨin'₂, lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ dsa₂ mɨ́₂, qui₂të₂ a₂to'₂ 'né₅ 'má₃.

Ca₂'ë́₂ dsa₂ jág₁ dse₃ juɨg₂ Samaria

4 La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂'uɨn₂ juɨg₂ Jerusalén, ca₂le₃jë́₃ ja₁ca₂i₁lein₅₄ qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ dse₃. 5 Jan₂ 'éi₂, i₂chen₂ Fe₂li₄, ca₂ŋó₃ caun₂ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Samaria ca₂dsia₃ jág₁ tsɨ́'₅ dsa₂ ja₁jaun₂, 'ɨin₂₃ Cristo.* 6 Jaun₂ jme₁ŋɨ'₂ dsa₂ jmo₂₃ tei₄ ca₂le₃jɨ́in₃, të₅ dsɨ́₅ nag₂₃ jág₁ a₂juá'₂ Fe₂li₄, ia₁ ján₃ bá₄ ca₂jág₃ dsa₂ léi₄ dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅ a₂jme₁jmo₅ 'éi₂. 7 Ia₁ juɨn₅ i₂tion'₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅ qui₂ca₂'lóin₂. Ca₂le₃jɨ́n₃ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ 'éi₂ qui₂ca₂'uɨin₂ qui₂guió'₅. Ján₃ bá₄ juɨn₅ dsa₂ 'lian'₂, dsa₂ guian'₅₄ në́₃, qui₂ca₂'lóin₂. 8 'Uɨg₅₄ jaun₂ 'ŋio₅ 'io'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂.

9 Juɨg₂ jaun₂ jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₁chen₂ Si₂mu₅₄, i₂jme₁jmo₅ ta₁ a₂chan₂ dsɨ́₅ le₂jŋiá₅, jme₁jme₂gain₂₃ dsa₂ juɨg₂ Samaria, a₂juá'₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ dsen₅₄.

10 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, lia'₂ dsa₂ can'₅₄ lia'₂ chi'₂ në́₃, jme₁nag₂₃ të₅ dsɨ́₅ jág₁ quió'₅, qui₂dsia₂₃:

―Dsa₂ në₅ tɨin₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄.

11 Jme₁tón'₂ dsa₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅ gui'₅₄ 'éi₂, ia₁ ma₂lɨ́g'₂ bá₄ ma₂já₅ qui₂jme₂gain₂₃ dsa₂ quian'₅₄ bí₂ a₂chan₂ dsɨ́₅.

12 La₁ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂rë₃'én₂ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Jesucristo a₂ca₂'ë́₂ Fe₂li₄ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, jaun₂ qui₂ca₂jŋó₂ dsa₂ jmɨg₂ lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ dsa₂ mɨ́₂. 13 Ján₃ bá₄ ca₂rë₃'én₂ 'ŋiog₅ Si₂mu₅₄ 'éi₂, ca₂jŋói₂ jmɨg₂ ján₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃quiain'₅₄ Fe₂li₄, qui₂jág₅ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ léi₄ juë'₂ a₂jmo₅ 'éi₂.

14 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús i₂tion'₅₄ Jerusalén, a₂ma₂'én₂ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Samaria jág₁ quió'₅ Diú₄, jaun₂ ca₂chein₃ ja₁jaun₂ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄. 15 Jme₁ca₂dsi₃lén₂ 'éi₂ 'uë₃ Samaria, jaun₂ ca₂mɨ₃ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄ o₄quió'₄ dsa₂ i₂ma₂'én₂ ja₁jaun₂, ia₁jaun₂ guen₃ dsa₂ 'éi₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ján₃. 16 Ia₁ 'i₁jan₂ dsa₂ 'éi₂ tsá₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ma₂guan₅ guë́₄ ne₄ quió'₅. Jŋia'₅₄ con'₂ ma₂jŋói₂ jmɨg₂ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús. 17 Jaun₂ në́₃ Pe₄ quiain'₅₄ Juan₅₄ qui₂ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ ca₂guein₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

18 Jme₁ca₂jág₃ Si₂mu₅₄ a₂ca₂sión₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jme₁ca₂quiog₂ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂, jaun₂ ca₂jen'₂ cu₄, 19 ca₂juá'₂:

―Cuë₄ jniá₂ ján₃ juɨ₁lia'₂ bí₂ a₂tɨn'₂ 'nia'₂ në₅, ia₁jaun₂ lé₂ le₃jmo₅₄ jniá₂ ján₃ a₂guen₃ dsa₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jë₁ma₂ca₂co₃ gu₃ ne₄ quió'₅ chi₂jua'₂ 'ein₂.

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Juɨ₁dsi₂'éng'₂ co₂dsia₅ quian'₅₄ cú'₂ ia₁ 'e₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ le₂në₅, a₂lɨ́ng'₂ a₂lé₂ lá₃ dsa₂ quian'₅₄ cu₄ bí₂ a₂cuë₅ Diú₄. 21 Tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ 'ne₂ a₂në₅, ia₁ tsá₃ dse₃ 'ei₅ 'au'₂ ne₄ Diú₄. 22 Co₂dsia₅ tí₃ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ në₅. Mɨ₄ ne₄ Te₁gui'₅₄ chi₂jua'₂ 'éin₂ dsáu'₂ 'e₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ le₂në₅. 23 Ia₁ léi₄ jniá₂ rë₂rɨn₅ cosa 'lɨg'₅₄ të₂'au'₂; quian'₅₄ dsáu'₂ në₅ jmo₅ chi₁'ŋeg'₂.

24 Jaun₂ në́₃, ca₂ŋag₃ Si₂mu₅₄:

―Mɨ₄ 'nia'₂ chei'₅₄ Te₁gui'₅₄ o₄quió₃, ia₁jaun₂ tsá₃ juɨ₁dsi₂ŋɨ́g₂ a₂ma₂në₂jua'₅₄ 'nia'₂ në₅.

25 Jme₁ca₂dsan₃ jáng'₅ Pe₄ quian'₅₄ Juan₅₄ jág₁ dsau₅ a₂dsia₂₃ jág₁ quió'₅ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂i₃lein₃ juɨ₅ Jerusalén. Le₂'i₄ juɨ₅ ja₁i₃lein₃ jaun₂, qui₂ca₂'ë́₂ guë́₄ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Samaria.

Fe₂li₄ quiain'₅₄ dsa₂ chan₂ Etiopía

26 Cang₂ jaun₂, ca₂juá'₂ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄ ca₂tsɨ́'₃ Fe₂li₄:

―Nau₂, gua₂ juɨ₅ ja₁'uɨn₂ dsa₂ Jerusalén a₂dsióg₄ 'uë₃ Gaza.

Juɨ₅ jaun₂ dsó₅ jë₄ 'uë₃ quein₂. 27 Jaun₂ ca₂nau₂ Fe₂li₄ ca₂ŋó₃. Le₂'i₄ juɨ₅ ja₁ŋó₃ jaun₂, ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ chan₂ Etiopía, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ eunuco, dsa₂ dsen₅₄ i₂niog₅ gu₂ cu₄ quió'₅ 'io₅₄ Candace i₂gon₂ 'uë₃ Etiopía. Dsa₂ 'éi₂ ŋei₅₄ i₁chi₂i₁lein'₄ Diú₄ juɨg₂ Jerusalén. 28 Ma₂'ein₅₄ juɨ₅ ŋái'₄ juɨg₂ go₅₄ guá₅ ne₄ carroza quió'₅, 'ɨ₂₃ Si₂ quió'₅ Isaías i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂. 29 Jaun₂ ca₂juá'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Fe₂li₄:

―Gua₂ le₃jén'₃ cau₅ carro në₅.

30 Ca₂dsióg₃ Fe₂li₄ cau₅, jaun₂ ca₂nág₂ i₁'ɨ₅ dsa₂ 'éi₂ Si₂ quió'₅ Isaías. Jaun₂ ca₂ŋag₃ Fe₂li₄:

―¿'Ŋɨ́g'₂ 'e₂ juá'₂ si₂ a₂'ɨ'₂?

31 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂ 'éi₂:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ le₃ŋɨ́'₂ jniá₂? Tsá₃ guë'₂ 'ein₂ chan₂ i₂juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ a₂juá'₂ si₂ la₂.

Jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ Fe₂li₄ a₂uɨ́g₂ 'éi₂ guei'₅₄ a₂guá₃ co₂lë₅ quiong'₅₄.

32 Jme₁'ɨ₅ dsa₂ 'éi₂ Si₂ quió'₅ Diú₄ ja₁juá'₂ le₂la₂:

Ca₂jiog₃ dsa₂ i₁jŋag'₂ juɨ₁lia'₂ jŋɨ'₅ dsa₂ já'₂ cha'₂.

Ján₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ tsá₃ guió'₅ guein₂ já'₂ cha'₂

të₁lia'₂ chéi₅ dsa₂ jŋí₁,

ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'e₂ ca₂juá'₂ i₂'éi₂.

33 Ca₂cuë₃ dsa₂ o₂guí'₃,

tsá₃ 'éi'₃ rë₂ ca₂të₁dsɨ₅₄ quió'₅;

chi'₂ tsɨ₁jon₂ quiáin₅ guë'₂ në́₃,

¿'ein₂ bá₄ lé₂ le₃dsia₃ 'ɨin₃ chi'₂ dsio₅₄?

ton'₂ ca₂jŋióg'₂ bá₄ guë'₂ dsa₂

ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂.†

34 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ dsen₅₄ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Fe₂li₄:

―Jmo₄ dse₃ 'au'₂, jua'₅₄ 'e₂ jein₅ jág₁ a₂juá'₂ si₂ la₂. ¿'Ein₂ 'ɨn₅ dsa₂ quián₅ Diú₄ i₂ca₂jmo₃ si₂ la₂? ¿A₂'ɨin₂₃ 'ŋiog₅, o₃ a₂'ɨin₂₃ i₂sián'₂ 'e₂?

35 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Fe₂li₄ ca₂juá'₂ 'e₂ juá'₂ ne₄ Si₂ ja₁jme₁'ɨ₅ dsa₂ dsen₅₄ 'éi₂, qui₂ca₂cuë₃ jág₁ dse₃ 'ɨin₂₃ Jesús. 36 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ caun₂ ja₁cha₂ jmɨg₂, jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ dsen₅₄ 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ Fe₂li₄:

―Cha₂ jmɨg₂ ja₁lá₃. ¿Cha₁ 'e₂ lë₃ jua'₅₄ tsá₃ lé₂ tsón₄ jniá₂ jmɨg₂?

37 Jaun₂ ca₂juá'₂ Fe₂li₄:

―Chi₂jua'₂ 'éng'₂ dsón'₂ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂, lé₂ bá₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―'Én₂ bá₄ jniá₂ a₂lɨ́n₅ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.‡

38 Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂jŋia₃ carroza quió'₅. Jaun₂ ca₂sióin₃ le₂oin₃ chei'₅₄ jmɨg₂, jaun₂ ca₂cho₃ Fe₂li₄ jmɨg₂§ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. 39 Jme₁ca₂'uɨin₂ jmɨg₂, jaun₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Te₁gui'₅₄ ca₂tág₃ Fe₂li₄, jaun₂ dsɨ₂tan₅₄ 'éi₂ tsá₃ ma₃ca₂jág₂ mei'₂. La₁ 'io'₂ bá₄ jmo₂₃ le₂'i₄ juɨ₅ ja₁ŋái'₄. 40 Fe₂li₄ në́₃ ma₂'ein₅₄ caun₂ juɨg₂ ja₁chei₂ Azoto, jaun₂ le₂tan₅₄ guë́₄ juɨg₂ te₁'i₁ ja₁jaun₂ ca₂ŋei₅₄ qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, ca₂lia'₂ ca₂dsióg₃ ca₂të₂ juɨg₂ Cesarea.

9

Ca₂jme₃tsɨ́n₃ Saulo dsɨ́₅

(Hechos 22:6-16; 26:12-18)

1 Të₁lia'₂ jaun₂, dsa₂ i₂chen₂ Saulo caun₂ qui₂quiain₂₃ juë́'₅ a₂'nio₃ jme₃dsiáin₃ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Jaun₂ lë₃, ca₂ŋei₅₄ i₁jɨin₂₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄. 2 Ca₂mɨ₃ ne₄ 'éi₂ caun₂ si₂ a₂cuë₃ bí₂ a₂dsó₃ guá'₅ sinagogas quió'₅ dsa₂ juɨg₂ Damasco a₂dsɨ₃'niai'₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ të₂le₃ quió'₅ Juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Jme₁'nio₃ Saulo dsɨ₃te₅₄ dsa₂ chi₁'ŋei'₂ ca₂të₂ Jerusalén, lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ dsa₂ mɨ́₂. 3 La₁ jme₁ja₂quián₃ dsióg₄ juɨg₂ Damasco, con'₂ tsá₃ jáin₅ jme₁ca₂tág₃ caun₂ si₂ tág₅ jmá'₅ ne₄ quió'₅. Si₂ jaun₂ a₂já₃ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 4 Co₂tan₅₄ ca₂quɨn'₃ Saulo, jaun₂ ca₂nág₂ juá'₂ jág₁ jë₄ si₂ jaun₂:

―Saulo, Saulo, ¿'e₂ lë₃ co₂'éin'₅ jniá₂?

5 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Saulo:

―¿'Ein₂ 'ne₂, gui'₅₄?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ jág₁ né'₂ jë₄ si₂:

―Jesús bá₄ jniá₂ i₂co₂'én'₅ 'ne₂ ŋɨ'₂. Jŋia'₅₄ jmag'₅₄ uɨg₅ 'ŋiag'₂ bá₄ jmo'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ ca₁juɨ₅ jë₁ma₂jnáu₃ nɨ₁'ma₂ chen'₂.

6 Jaun₂ ca₂jlen₃ Saulo, ca₂rë₃gó'₅, ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, ¿'e₂ 'niog'₂ 'ne₂ jmo₅₄ jniá₂?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Te₁gui'₅₄:

―Nau₂, 'ú₅ juɨg₂ Damasco. Jë₁ma₂dsióg'₃, ja₁jaun₂ bá₄ juá'₂ dsa₂ 'e₂ jmó'₂.

7 Dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Saulo në́₃, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂rë₃gó'₅, ia₁ ca₂nág₂ jág₁ a₂juá'₂ jë₄ si₂ jaun₂, ton'₂ 'i₁jan₂ guë'₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂jɨ́in₂. 8 Jaun₂ ca₂nau₂ Saulo, la₁ jme₁ca₂nau₂ jaun₂, tsá₃ ma₃lé₂ jág₃, tsá₃ ma₃jniá₂ mɨ₂ne₅₄. Dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ bá₄ ca₂tág₃ le₁chan'₂ gu₂, ca₂jiog₃ të₂ juɨg₂ Damasco. 9 Ja₁jaun₂ ca₂'í₃ tein₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄, tsá₃ 'e₂ ca₂guë́'₃, on₃ guë'₂ 'e₂ ca₂'ɨn'₃ 'i₁caun₂.

10 Juɨg₂ Damasco jaun₂, jme₁guá₄ jan₂ dsa₂ i₂'én₂ i₂jme₁chen₂ Ananías. I₂'éi₂ ca₂jén'₃ ca₂jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄ i₂ca₂juá'₂:

―¡Ananías!

Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂:

―Ja₁lá₃ bá₄ 'eng₅₄, Te₁gui'₅₄.

11 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Te₁gui'₅₄:

―Nau₂, gua₂ calle chei₂ Co₂dsau₅ ja₁quió'₄ dsa₂ chen₂ Judas. Ja₁jaun₂ o₂'nia'₂ jan₂ dsa₂ chan₂ Tarso i₂chen₂ Saulo, i₂'en₅₄ chi₂lén'₂ Diú₄ con'₂ lë́₅ la₂. 12 Ia₁ ma₂quɨ₃ a₂ma₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Ananías ca₂'í₃ ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ ia₁jaun₂ jnia₃ táng₃ mɨ₂ne₅₄.

13 Jme₁ca₂nág₂ Ananías le₂në₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Te₁gui'₅₄, juɨn₅ dsa₂ ma₂tság₃ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ a₂jmo₅ dsa₂ 'éi₂ a₂jmái'₂ dsa₂ chan₂ Jerusalén i₂'én₂ jág₁ quiáng'₂. 14 Ta₁ jaun₂ já₅ 'éi₂ ja₁lá₃ quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ ia₁jaun₂ të₂ le₁'ŋe₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quiáng'₂ i₂'ɨn₅ 'ne₂.

15 La₁ jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Te₁gui'₅₄:

―La₁ gua₂, ia₁ i₂ma₂quion'₄ jniá₂ 'éi₂ ia₁ 'nio₃ jniá₂ dsó₃ qui₂dsɨ₃'ag₃ jniá₂ lia'₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂ lia'₂ ne₄ rag₅₄ quiáin₅, jɨn₄ dsa₂ israelitas në́₃. 16 Ia₁ jniá₂ bá₄ 'ë́₄ 'a₂ lia'₂ tion₅₄ niog₅ ŋág₃ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quió₃ jniá₂.

17 Jaun₂ guë́₄ ŋó₃ Ananías ja₁chí'₄ tsɨ₁'né₅ ja₁jme₁'en₅₄ Saulo. Ca₂'í₃ dsi₂néi₂, ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ Saulo, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Saulo rɨn'₅₄ jniog₄, Te₁gui'₅₄ Jesús i₂ca₂jeng'₂ le₂'i₄ juɨ₅ lia'₂ con'₂ ŋe'₃, në₂chei₃ jniá₂ ia₁jaun₂ jnia₅₄ táng₃ mɨ₂ne'₅₄, jaun₂ guéng'₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ në́₃.

18 Co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ qui₂ca₂séi'₂ juɨ₁lia'₂ tsɨ₁ mɨ₂ne₄ Saulo, co₂tan₅₄ ca₂jág₃ táng₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂nau₂ Saulo, ca₂i₁choin₃ jmɨg₂. 19 Jaun₂ ca₂guë́'₃, ca₂tɨ́in'₃ táng₃ bí₂. Jaun₂ ca₂'í₃ bá₄ guë́₄ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ quiain'₅₄ dsa₂ 'én₂ i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Damasco jaun₂.

Ca₂'ë́₂ Saulo jág₁ dse₃ juɨg₂ Damasco

20 Dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂jme₃lióg₃ Saulo ca₂ŋei₅₄ guá'₅ sinagogas ca₂i₁jme₁tɨin₂₃ dsa₂ a₂juá'₂ a₂lɨ́n₅ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. 21 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂nág₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅, qui₂ca₂dsia₃:

―¿On₃jua'₅₄ dsa₂ në₅ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁ŋɨ₅ juɨg₂ Jerusalén qui₂co₂'ein₂₃ dsa₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ Jesús? ¿On₃jua'₅₄ i₂në₅ 'ŋiog₅ i₂ma₂guan₅ ja₁lá₃ a₂qui₂të₂ le₁'ŋe₅ dsa₂ jaun₂ qui₂dsɨ₂jang'₅₄ o₄gú₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂?

22 La₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ca₂'ág₂ tiá₂ dsɨ́₅ Saulo, qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ a₂lɨ́n₅ dsón'₂ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. Ca₂lia'₂ ca₂i₃cón'₅ dsɨ́₅ dsa₂ judíos i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Damasco ia₁ ca₂'ë́₂ Saulo jág₁ le₂jaun₂.

Ca₂lón₂ Saulo o₄gú₃ dsa₂ judíos

23 'Lióng₂ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂jmo₃ dsa₂ judíos caun₂ jág₁ a₂jme₁jŋɨi'₃ Saulo. 24 A₂jmɨ₂ a₂'uë₂ qui₂ca₂jŋiai₃ Saulo o₄'né₄ o₄juɨ₅ juɨg₂ jaun₂, ia₁jaun₂ jŋag'₃. La₁ ca₂rë₃ŋi₅ bá₄ Saulo. 25 Jaun₂ dsa₂ 'én₂ rɨin'₅₄ në́₃, ca₂to'₂ 'ŋió'₃ caun₂ tsɨ₁mɨ'₂ pa₁, jaun₂ a₂'uë₂ ca₂sióin₂ 'éi₂ juɨ₅ ne₄ nɨ₁'ia'₂ a₂jme₁lë́₄ le₃lág'₃ juɨg₂. Jaun₂ le₂në₅ ca₂lóin₂.

Ma₂'en₅₄ táng₃ Saulo juɨg₂ Jerusalén

26 Jme₁dsián'₃ Saulo Jerusalén, jme₁'nio₃ jme₃quiain'₅₄ dsɨ₂juɨ₅ dsa₂ 'én₂ ja₁jaun₂. La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂rë₃gain₃ 'éi₂, ia₁ tsá₃ jaun₂ lɨ́in₂ a₂ma₂'én₂ Saulo jág₁ dse₃. 27 La₁ia₁ dsa₂ i₂chen₂ Bernabé ca₂jiog₃ ne₄ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄ 'éi₂. Jaun₂ ca₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂ca₂jme₃jein'₂ Te₁gui'₅₄ le₂'i₄ juɨ₅, 'e₂ jág₁ a₂ca₂juá'₂ në́₃, 'a₂ lia'₂ ca₂dsia₃ Saulo ján₃ tiá₂ dsɨ́₅ juɨg₂ Damasco ca₂'ë́₂ jág₁ 'ɨin₂₃ Jesús. 28 Jaun₂ bá₄ ca₂'í₃ Saulo juɨg₂ Jerusalén ca₂jme₃quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂. 29 Caun₂ ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅ bá₄ qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ 'ɨin₂₃ Te₁gui'₅₄ qui₂ca₂dsia₃ jág₁ qui₂ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ dsa₂ judíos i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ griego. La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃ caun₂ 'nio₃ jme₁jŋɨi'₃ bá₄ Saulo. 30 Jme₁ca₂rë₃lí'₄ rɨn'₅₄ Saulo a₂jaun₂, jaun₂ ca₂jiog₃ juɨ₅ juɨg₂ Cesarea. A₂'ein₅₄ guë́₄ ja₁jaun₂ ca₂dsióg'₂ rɨin'₅₄ juɨg₂ go₅₄ ja₁chei₂ Tarso.

31 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅, dsa₂ i₂'én₂, le₂tan₅₄ ja₁tén₄ 'uë₃ Judea, Galilea, Samaria në́₃, tei₄ bá₄ 'ei₅ tion'₅₄ dsa₂, caun₂ ca₂rë₃béin₂ ján₃. Jme₁jme₂gain₃ bá₄ Te₁gui'₅₄ tioin'₅₄. Quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, caun₂ qui₂ca₂juɨ́n₂ bá₄ dsa₂ i₂'én₂.

Ca₂'lón₂ dsa₂ chen₂ Eneas

32 Lia'₂ con'₂ ŋɨ₅ Pe₄ qui₂dsɨ₂jɨin₅₄ rɨin'₅₄, ca₂i₁jɨin₁₂ ján₃ dsa₂ i₂ma₂'én₂ jág₁ dse₃ i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ ja₁chei₂ Lida. 33 Ja₁jaun₂ ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ 'lian'₂ i₂jme₁chen₂ Eneas i₂ma₂të́₂ jŋia₃ ŋi₂ ron₅, ia₁ tsá₃ lé₂ ŋɨ₃. 34 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Eneas, Jesucristo jme₂'lió₂. Nau₂, jmo₄ dse₃ tsɨ₁cama quiáng'₂.

Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂nau₂ Eneas. 35 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tián'₅ Lida quian'₅₄ juɨg₂ Sarón ca₂jág₃ a₂ca₂'lón₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂jéin'₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

Ca₂jen'₅₄ 'io₅₄ Dorcas

36 Jmɨg₄ jaun₂ jme₁chan₂ jan₂ 'io₅₄ i₂'én₂ jë₄ juɨg₂ Jope i₂jme₁chen₂ Tabita. Quian'₅₄ jág₁ jmei₅ griego jme₁të́'₂ dsa₂ Dorcas. 'Io₅₄ 'éi₂ lia'₂ con'₂ chain₂ jme₁jmo₂₃ dse₃ jme₂'oin₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂. 37 Të₃jë₄ jmɨg₄ jaun₂, ca₂rë₃dso'₅₄ Dorcas, ca₂join₃ bá₄ jaun₂ në́₃. Cang₂ jme₁ca₂lë₃ sei₅ dsa₂, jaun₂ ca₂i₁quio₂₃ caun₂ dsi₂néi₂ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ juɨ́n₃. 38 Juɨg₂ Jope ma₂quián₅ bá₄ ja₁niog₅ juɨg₂ Lida ja₁'en₅₄ Pe₄. Jaun₂ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ 'én₂ a₂'en₅₄ Pe₄ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂chein₃ on₃ rɨin'₅₄ ca₂i₁te'₂ 'éi₂:

―Ŋia₅ të₂në₃ cón'₅ juɨ₅ Jope.

39 Jaun₂ ŋó₃ Pe₄ co₂lë₅ quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂. Jme₁ca₂dsióg₃, ca₂i₁jiog₃ dsa₂ ja₁rë₂quian₅ 'lag₄. Ja₁jaun₂ tion'₅₄ le₁ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ 'io₅₄ 'nág₂ quɨ'₂-'o₂₃, qui₂ca₂'ë́'₃ Pe₄ 'mɨ'₂ tsɨn'₅₄ dsa₂, ta₁ a₂jme₁jmo₅ Dorcas lia'₂ con'₂ chain₂. 40 Jaun₂ ca₂jmo₃ Pe₄ 'éi'₃ ca₂'uɨn₂ dsa₂ dsi₂néi₂ ja₁rë₂quian₅ 'lag₄. Jaun₂ ca₂chi₃jné₃ ca₂chi₃léin'₂ Diú₄. Jaun₂ guë́₄ ca₂jɨ́in₂ 'lag₄, ca₂juá'₂:

―Tabita, nau₂.

Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂ján₃ 'io₅₄ jme₁ne₁₂. Jme₁ca₂jɨ́in₂ Pe₄, ca₂guá₂ 'io₅₄ jaun₂ në́₃. 41 Jaun₂ ca₂jŋa'₃ Pe₄ mɨ₂gu₂ 'io₅₄, ca₂chó'₂. Jaun₂ ca₂të́'₃ táng₃ Pe₄ rɨin'₅₄, 'io₅₄ 'nág₂ në́₃, jaun₂ ca₂jɨ́in'₂ 'io₅₄ 'éi₂, la₁ ma₂jein'₅₄ bá₄. 42 Ta₁caun₂ juɨg₂ Jope ca₂i₃'ág₃ jág₁ a₂ca₂lë₃ le₂jaun₂. Jaun₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂rë₃'én₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 43 Ca₂'í₃ bá₄ guë́₄ Pe₄ 'lióng₂ jmɨg₄ jaun₂ ja₁quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Si₂mu₅₄ i₂jme₂dse₃ lo₄ já'₂.

10

Pe₄ quian'₅₄ Cornelio

1 Juɨg₂ Cesarea jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₁chen₂ Cornelio, i₂jme₁lɨ́n₄ juɨg₅₄ co₂nió'₃ 'lióg₂ i₂të́'₂ dsa₂ i₂chan₂ Italia. 2 Juɨg₅₄ 'lióg₂ 'éi₂ jme₁jme₂gain₃ Diú₄ co₂lë₅ quiain'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅. Ján₃ bá₄ jme₁dsió'₅ cu₄ jme₁jme₂'oin₅₄ dsa₂ judíos. Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ në́₃, jme₁chi₁léin'₂ Diú₄. 3 Co₂ráun₂ con'₂ hora ŋí₁ 'nɨ₅ le₃ca₂'láu₂,* a₂lë₁ca₂jén'₃ ca₂jág₃ ca₂jɨ́in₂ jan₂ ángel quián₅ Diú₄ ca₂'í₃ dsi₂néi₂ ja₁'ein₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ ángel:

―¡Cornelio!

4 Jaun₂ ca₂jág₃ Cornelio gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂jɨ́in₂ ángel. Jaun₂ ca₂ŋag₃ ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë́₅, gui'₅₄?

Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ ángel:

―A₂nag₅ bá₄ Diú₄ a₂juɨg'₂ a₂chi₂lein'₅₄. Jág₅ bá₄ a₂jmo'₂ dse₃ 'au'₂ jme₂'ong'₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂. 5 Jaun₂ lë₃ chen₅ dsa₂ juɨg₂ Jope dsɨ₃quiáin₂ dsa₂ i₂chen₂ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄ ján₃. 6 I₂'en₅₄ ja₁quió'₄ Si₂mu₅₄ sián'₂ i₂jmo₅ dse₃ lo₄ já'₂, i₂chí'₅ 'ne₄ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄.

7 Jme₁ma₂ŋá'₅ ángel, jaun₂ ca₂të́'₃ Cornelio on₃ dsa₂ mozo quiáin₅, jan₂ guë'₂ 'lióg₂, dsa₂ jme₂ti₃ i₂jme₂gan₃ Diú₄ ján₃. 8 Jaun₂ ca₂dsia₃ Cornelio ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ a₂ca₂jén'₃, jaun₂ ca₂chein₃ dsa₂ juɨ₅ juɨg₂ Jope.

9 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂i₃lén₂ dsa₂ 'éi₂. Pe₄ në́₃ ca₂uɨ́g₂ le₃co'₅₄ tsɨ₁'né₅ con'₂ dsi₃ŋí'₃† a₂chi₃léin'₂ Diú₄. 10 I₁cón'₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Të₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ má₃ në́₃, jaun₂ a₂lë₁ca₂jén'₃ ca₂jág₃ Pe₄ 11 ca₂niá₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ ca₂sió₃ juɨ₁lia'₂ caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ pa₁ a₂rë₂quein₅ ta₁quén₂ qui'₅₄. 12 'Ŋió'₃ jaun₂, jme₁tion'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ já'₂: já'₂ cha₂ quén₂ mɨ₂tag₄, já'₂ i₂tsë́'₅ quió'₅, já'₂ i₂'ɨn₅ guei'₅₄ në́₃. 13 Jaun₂ ca₂nág₂ Pe₄ jág₁ ca₂juá'₂:

―Nau₂ Pe₄, jme₁dsian₅ já'₂, quɨ́ng'₄.

14 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pe₄:

―Jan₂'ón₄, Te₁gui'₅₄. Ia₁ 'i₁co₂ráun₂ tsá₃ ma₂ca₂guë́'₃ jniá₂ nɨ₁ŋɨ₁ já'₂ a₂jmo₅ a₂rë₂'ŋio₅ dsa₂.

15 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ jág₁ a₂juá'₂:

―Tsá₃ lë₁juá'₂ 'ne₂ 'lɨg'₅₄ cosa a₂ma₂jmo₃ Diú₄ le₁jë́₃.

16 'Nɨ₅ ráun₂ ca₂lë₃ le₂jaun₂, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋáu'₃ táng₃ tsɨ₁'mɨ'₂ juɨ₅ guei'₅₄. 17 Të₁lia'₂ guá₅ Pe₄ 'no'₂ dsɨ́₅ 'e₂ léi₄ jáng'₅ a₂ca₂jág₃ jaun₂, jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cornelio o₄'né₄ quió'₅ Si₂mu₅₄, a₂ŋag₂₃ a₂já'₄ chí'₅ 'ne₄ Si₂mu₅₄. 18 Jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ 'éi₂, ca₂ŋag₃ juá'₂ tiá₂ chi₂jua'₂ 'en₅₄ ja₁jaun₂ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄ ján₃. 19 Të₁lia'₂ jaun₂ caun₂ qui₂'no'₂ dsɨ́₅ Pe₄ a₂ca₂jág₃, jaun₂ ca₂juá'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅:

―Jag₄; ún₂ dsa₂ o₂lén₂ 'nau'₂. 20 Nau₂, sión₅, gua₂ quiain'₅₄, tsá₃ lë₁jmo₂ 'ɨ₅ 'au'₂ jua'₅₄ lɨ́ng'₂ a₂tsá₃ tí₅ jág₁, ia₁ jniá₂ bá₄ në₂tsɨ́in₂.

21 Jaun₂ ca₂sión₃ Pe₄ ca₂i₁jɨin₁₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cornelio, jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:

―Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂'na'₂ 'nia'₂. ¿Cha₁ ta₁ ja₂nó'₅ 'nia'₂?

22 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―Gui'₅₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ Cornelio bá₄ ca₂chei₃ jnia'₅₄ ja₂náu₅. Dsa₂ dsen₃ bá₄ 'éi₂, i₂jme₂gan₃ Diú₄; 'nio₃ dsa₂ judíos 'ŋio₅ lɨn₃, jme₂go₃ në́₃. Jan₂ ángel i₂chen₄ quián₅ Diú₄ ca₂juá'₂ a₂të́'₂ 'ne₂ ja₁quió'₄ jaun₂ nag₃ 'e₂ jág₁ cuë'₅₄.

23 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ tón'₃ dsa₂ 'éi₂ dsi₂néi₂, jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂jŋia₃ dsa₂ 'éi₂ quiain'₅₄ Pe₄ a₂'uë₂ jaun₂. Jme₁jnia₃ jaun₂ guë́₄ ca₂ŋó₃ Pe₄ quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂. Ca₂jme₃quiong'₅₄ guë́₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ rɨin'₅₄ i₂jme₁'én₂ i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Jope.

24 Jme₁jnia₃ jaun₂ guë́₄ táng₃, ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Cesarea ja₁guá₄ Cornelio. 'Éi₂ guë'₂ në́₃ jme₁ma₂chi₁jŋiog₂₃ quiain'₅₄ co₂nió'₃ o₁rɨin'₅₄ a₂mei₅₄ quiáin₅ i₂jein'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ quiain'₅₄ në́₃, i₂ca₂të́'₃.

25 Jme₁ca₂dsióg₃ Pe₄ o₄'né₄, co₂tan₅₄ ca₂o₃'ɨ́n₃ Cornelio ca₂guei₃, ca₂chi₃jné₃ ne₄ 'éi₂, ca₂jme₃juag'₂. 26 La₁ Pe₄ në́₃ ca₂chó'₂, ca₂juá'₂:

―Nau₂, ia₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jniá₂, juɨ₁lia'₂ 'ne₂ ján₃.

27 Të₃ dsia₅ jág₁ Pe₄ quiong'₅₄, ca₂'í₃ dsi₂néi₂, jaun₂ ca₂jág₃ juɨn₅ bá₄ dsa₂ ma₂le₁ŋɨ'₂ dsi₂néi₂. 28 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jaun₂ tsá₃ cuë₅ jmɨg₄ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ dsa₂ judíos jua'₅₄ a₂ŋɨi'₂ quian'₅₄ dsɨ₂nau₂, on₃ guë'₂ lé₂ ŋɨ́i₃ dsi₂néi₂ quió'₅. La₁ Diú₄ ma₂'ë₃ a₂tsá₃ të́₄ jniá₂ 'i₁jan₂ dsa₂ tsá₃ le₁jɨ́in₃. 29 Jaun₂ lë₃ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ guio₃ jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂ quiáng'₂, të́₂. Tsá₃ në₂jan₅₄ uë́₂. Jaun₂ jme₁'nio₃ le₃guion₅₄ 'e₂ lë₃, 'e₂ ta₁ në₂të'₂.

30 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Cornelio:

―Ma₂quén₂ jmɨg₄, con'₂ hora la₂ jme₁'eng₅₄ dsi₂néi₂ la₂ quió₃, jme₁jme₂'ɨng₅₄, tsá₃ ca₂guë́'₃. Jme₁'eng₅₄ chi₁leng'₄ Diú₄ të₂le₃ ca₂'láu₂. Jaun₂ a₂lë₁ca₂jéin₃ ca₂jɨng₅₄ jan₂ dsa₂ qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂ jau₂. 31 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tság₃ jniá₂: “Cornelio, a₂nág₅ bá₄ Diú₄ a₂juɨg'₂. Jág₅ bá₄ a₂jmo'₂ dse₃ 'au'₂ jme₂'ong'₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂. 32 Jaun₂ lë₃, chen₅ dsa₂ juɨg₂ Jope dsɨ₃quiáin₂ dsa₂ i₂chen₂ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄ ján₃. I₂'en₅₄ ja₁quió'₄ Si₂mu₅₄ sián'₂ i₂jmo₅ dse₃ lo₄ já'₂, i₂chí'₅ 'ne₄ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Jë₁ma₂guain₂₃, dsia₃ jág₁ quian'₅₄ 'ne₂.” 33 Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂tsɨ́ng₂ dsa₂ dsɨ₂juɨ₅ a₂i₁'niai'₂ 'ne₂ në́₃. Dse₃ bá₄ lia'₂ në₂jmo'₅₄ ŋe'₃. Jaun₂ lë₃ tio'₅₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jág₃ le₁ŋag'₂ ne₄ Diú₄ ia₁ 'niog₂ jnia'₅₄ néi₁ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ a₂juɨg'₅₄ jnia'₅₄.

Jág₁ a₂ca₂ton₃ Pe₄ dsi₂néi₂ quió'₅ Cornelio

34 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Pe₄ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Në₃ guë́₄ dsón'₂ ma₂ŋɨ́'₂ jniá₂, tsá₃ jma₃quén₅ jɨ́n₂ Diú₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 35 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ja₁jme₂gan₃ dsa₂ Diú₄, nag₅ dsa₂ gau₂ jág₁ quió'₅, jmo₂₃ dse₃ në́₃, dsa₂ le₂'éi₂ bá₄ guén'₂ Diú₄. 36 Ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ tsɨ₁jon₂ quián₅ Israel, ca₂'ë́₂ jág₁ a₂tian'₃ dsa₂ tei₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃. 37 Ŋi'₅₄ rë₂ bá₄ 'nia'₂ 'e₂ ca₂lë₃ ta₁caun₂ juɨg₂ go₄ dsa₂ judíos, a₂ca₂jme₃lióg₃ 'uë₃ Galilea, cang₂ jme₁ma₂'ë́₂ Juan₅₄ jág₁, ca₂choin₃ dsa₂ jmɨg₂ në́₃. 38 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ca₂cuë₃ Diú₄ ca₂cuë́'₃ Jesús chan₂ Nazaret juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅; 'a₂ lia'₂ ca₂ŋɨ₃ jmo₂₃ dse₃, jme₂'lióin₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁chan₂ jmɨ₁uɨg₅ jmóg'₂ i₂së₃dsen₃. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ca₂jmo₃ ia₁ jme₁quiain'₅₄ Diú₄. 39 Ca₂të́₂ ne₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂ca₂jmo₃ Jesús, lia'₂ jë₄ juɨg₂ Jerusalén, lia'₂ le₂tan₅₄ ja₁tián'₄ dsa₂ chan₂ Judea. Cang₂ jaun₂ ca₂jŋag'₃ dsa₂ ca₂tion₃ cróg₄. 40 La₁ jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ jmɨg₄, ca₂jme₃jein'₅₄ táng₃ Diú₄ Jmei₂, ca₂jmo₃ ca₂jme₃jnia₅ 'éi₂ jɨn₄ jnia'₅₄. 41 Tsá₃ ca₂jme₃jniai₂₃ jɨn₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. Jmá'₃ lia'₂ jë₄ quián₂ jnia'₅₄ bá₄ con'₂ dsa₂ i₂ca₂quióin'₂ le₂jŋiá₅ i₁të₃ ne₄. Ca₂que₅₄ guë́₄ jnia'₅₄ co₂lë₅ quiain'₅₄ jme₁ma₂jein'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄. 42 Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂qui₂dsɨ₁'ë́₄ jnia'₅₄ jág₁, a₂dsɨ₁jang'₅₄ jág₁ dsau₅ jɨn₄ dsa₂: Diú₄ ma₂dsiain₃ Jesús a₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ i₂chan₂, quió'₅ i₂ma₂dsan₃ në́₃. 43 Ján₃ bá₄ le₂në₅ jáng'₅ jág₁ dsau₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, a₂qui₃'én₂ Diú₄ dsáu₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ quió'₅.

Ca₂guei₃ dsɨ₂nau₂ ca₂guein₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅

44 Të₃jë₄ 'ë́₂ guë́₄ Pe₄ jág₁, jme₁ca₂sión₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ nag₅ jág₁. 45 Dsa₂ judíos‡ i₂jme₁'én₂ i₂ca₂o₃lén₂ quian'₅₄ Pe₄, tióin₂ jág₅ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅, ia₁ ján₃ guë'₂ ca₂guen₃ dsɨ₂nau₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 46 Ia₁ nag₂₃ dsia₅ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂, jme₂juɨin'₂ Diú₄. 47 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄:

―¿Lé₂ le₃jua'₅₄ tsá₃ jmɨg₂ lé₂ tsón₃ dsa₂ në₅, ton'₂ ma₂në₂guein₃ bá₄ guë'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, co₂rë₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ jniog₄?

48 Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂tsón₃ dsa₂ 'éi₂ jmɨg₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Jesucristo. Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂mɨ₃ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ Pe₄ a₂jŋia₃ guë́₄ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ quiong'₅₄.

11

Jág₁ ca₂'ë́₂ Pe₄ jɨn₄ dsa₂ 'én₂ juɨg₂ Jerusalén

1 Ca₂rë₃ŋi₅ jág₁ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, quiain'₅₄ rɨin'₅₄ i₂tion'₅₄ Judea, a₂ma₂ca₂rë₃'én₂ dsɨ₂nau₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ ján₃. 2 Jme₁ca₂dsián'₃ táng₃ Pe₄ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ judíos i₂'én₂ ca₂jí₂ quió'₅ 3 ca₂juá'₂:

―¿'E₂ lë₃ ŋeg'₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂* i₁que'₅₄ quiain'₅₄ në́₃?

4 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pe₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃, ca₂juá'₂:

5 ―Juɨg₂ Jope bá₄ jme₁'eng₅₄, chi₁leng'₄ Diú₄. Të₃jë₄ jaun₂, ca₂jéin₃ ca₂jág₃ juɨ₁lia'₂ caun₂ tsɨ₁'mɨ'₂ tióg₃ pa₁ a₂rë₂quein₅ le₃quén₂ qui'₅₄, ca₂sió₃ juɨ₅ guei'₅₄, ca₂të₂ cau₅ quió₃. 6 Jme₁ca₂jág₃ jniá₂ dse₃ 'e₂ tio'₅₄ 'ŋió'₃, jua'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₄ já'₂ bá₄ tion'₅₄: já'₂ cha₂ quén₂ mɨ₂tag₄, já'₂ tsáu₂ dsɨ́₅, já'₂ i₂tsë́'₅ quió'₅, já'₂ i₂'ɨn₅ guei'₅₄ në́₃. 7 Jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ a₂ca₂juá'₂ ca₂tság₃ jniá₂: “Nau₂ Pe₄, jme₁dsian₅ já'₂, quɨ́ng'₄.” 8 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂: “Jan₂'ón₄, Te₁gui'₅₄. Ia₁ 'i₁co₂ráun₂ tsá₃ ma₂'í₅ 'o₃ 'i₁caun₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₅ a₂rë₂'ŋio₅ dsa₂.” 9 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ jág₁ a₂já₅ guei'₅₄, ca₂juá'₂: “Juɨ₁lia'₂ a₂ma₂jmo₃ Diú₄ le₁jë́₃, tsá₃ lë₁juá'₂ 'ne₂ 'lɨg'₅₄.” 10 'Nɨ₅ ráun₂ ca₂lë₃ le₂jaun₂, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋáu'₃ táng₃ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅ guei'₅₄. 11 Të₃jë₄ jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ ún₂ dsa₂ 'né₅ ja₁jme₁'eng₅₄, i₂chen₄ quián₅ dsa₂ chan₂ Cesarea a₂'nau'₂ jniá₂. 12 Jaun₂ Jme₂dsí₂ quián₅ bá₄ Diú₄ ca₂chei₃ ca₂ŋó₃ quiang'₅₄ dsa₂ 'éi₂, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ ŋó₃. Ján₃ bá₄ i₁len₅₄ jŋé₂ rɨn'₅₄ jniog₄ la₂ quiong'₅₄ jniá₂. Jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jág₃ dsi₂néi₂ quió'₅ dsa₂ chan₂ Cesarea 'éi₂. 13 Dsa₂ 'éi₂ ca₂dsia₃ ca₂tság₃ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ ca₂jɨ́in₂ jan₂ ángel jme₁chén'₄ dsi₂néi₂ quió'₅ i₂ca₂juá'₂: “Chen₅ dsa₂ juɨg₂ Jope a₂dsɨ₃quiáin₂ Si₂mu₅₄ i₂të́'₂ dsa₂ Pe₄ ján₃. 14 Dsa₂ 'éi₂ juá'₂ 'a₂ lia'₂ jmó'₂, ia₁jaun₂ lióng'₂, quiang'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂. 15 Jme₁ca₂jme₁lióg₄ jniá₂ juɨ́g₂ jág₁, jaun₂ ca₂sión₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, juɨ₁lia'₂ ca₂guain₃ ne₄ quián₂ jniog₄ le₂'uɨg₅₄. 16 Jaun₂ guë́₄ ca₂dsáu'₃ dsɨ₃ a₂ma₂ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄ le₂jŋiá₅: “Dsau₅ bá₄ ca₂tióg₃ Juan₅₄ ca₂tiáin₂ jmɨg₂ dsa₂, la₁ 'nia'₂ guë'₂ në́₃ tióg₂ Diú₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.”† 17 Jaun₂ chi₂jua'₂ co₂rë₂ bá₄ ca₂cuë₃ Diú₄ ca₂cuë́'₃ dsa₂ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂cuë₃ jniog₄ i₂ma₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, ¿i₂'ein₂ bá₄ jniá₂ jua'₅₄ jniá₂ jnɨg₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄?

18 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ në₅, tei₄ bá₄ ca₂jmo₃. Jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―¡Ján₃ guë́₄ ma₂cuë₃ Diú₄ jmɨg₄ quió'₅ dsɨ₂nau₂, a₂jme₂tsɨ́in₃ dsɨ́₅ ia₁jaun₂ tɨ́in'₄ le₃chain₂ co₂tan₅₄!

Dsa₂ 'én₂ i₂chan₂ juɨg₂ Antioquía

19 Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ Esteban, caun₂ qui₂ca₂co₃'ein₃ bá₄ dsa₂ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂. Jaun₂ tion₅₄ bá₄ ca₂cuɨng₃ ca₂i₃léin₂ ca₂të₂ Fenicia, Chipre, Antioquía në́₃. La₁ jmá'₃ dsa₂ judíos bá₄ ca₂cuë́'₃ jág₁ dse₃. 20 La₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'én₂ i₂chan₂ Chipre quian'₅₄ Cirene ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Antioquía ca₂dsia₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ chan₂ Grecia, ca₂'ë́₂ jág₁ dse₃ ca₂'ɨin₃ Te₁gui'₅₄ Jesús. 21 Ca₂jme₃'on₅₄ Te₁gui'₅₄ dsa₂ 'éi₂ ja₁jaun₂ quian'₅₄ bí₂ quió'₅, jaun₂ lë₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ ca₂jéin'₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

22 Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ 'én₂ i₂tion'₅₄ Jerusalén, jaun₂ ca₂chein₃ Bernabé ca₂të₂ Antioquía. 23 Jme₁ca₂dsióg₃ Bernabé ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂jág₃ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ca₂jmo₃ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ lë₃ ca₂jmo₃ 'io'₂. Jaun₂ ca₂toin'₂ dsa₂ jág₁ dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅, tsán'₂ tiá₂ jág₁ 'ein₃ Te₁gui'₅₄. 24 Ia₁ dsa₂ dsen₃ bá₄ jme₁lɨ́n₄ Bernabé, jme₁rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, jme₁'éin₂ 'ŋio₅ lɨn₃. Jaun₂ le₂në₅ juɨn₅ dsa₂ ca₂jén'₃ të₂le₃ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄.

25 Cang₂ jaun₂ ca₂ŋó₃ Bernabé juɨg₂ Tarso a₂ca₂i₁'niai'₂ Saulo. Jme₁ca₂dsáin'₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂tág₃ juɨg₂ Antioquía. 26 Ja₁jaun₂ ca₂tóin'₂ caun₂ ŋi₂ quiain'₅₄ dsa₂ i₂'én₂ ja₁jaun₂, qui₂ca₂jme₃tɨin₂₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂. Juɨg₂ Antioquía jaun₂ bá₄ ja₁le₂'uɨg₅₄ ca₂quiong₃ dsa₂ ca₂quiain₃ dsa₂ i₂'én₂ “cristianos”.

27 Jmɨg₄ jaun₂, i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁cuë₅ jág₁ dse₃ a₂ma₂gue₃ quió'₅ Diú₄ ca₂'uɨin₂ juɨg₂ Jerusalén ca₂i₁lein₅₄ Antioquía. 28 Jan₂ i₂chen₂ Agabo ca₂nau₂ jɨn₄ rɨin'₅₄. Jaun₂ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, ca₂'ë́₂ jág₁ a₂le₃'ɨn₂ a₂guë́'₃ dsa₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ le₂jaun₂ ca₂rë₃ti₃ në́₃ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁guá₄ gui'₅₄ emperador Claudio. 29 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'én₂ i₂chan₂ Antioquía ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ ca₂jme₃'oin₅₄ rɨin'₅₄ i₂jme₁tián'₄ Judea, 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ cuë₃ le₂jain₂ le₂jain₂. 30 Jaun₂ le₂në₅ ca₂jmo₃. Ca₂chein₃ cu₄ ne₄ dsa₂ can'₅₄‡ quián₅ dsa₂ 'én₂, ca₂i₁can₅ Bernabé quian'₅₄ Saulo.

12

Ca₂jon₃ Jacobo, Pe₄ guë'₂ ca₂jné₂ dsa₂ 'né₅ 'má₃

1 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Rag₅₄ Herodes qui₂ca₂jmái'₂ dsa₂ i₂'én₂. 2 Ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ Jacobo rɨn'₅₄ Juan₅₄, quian'₅₄ ŋi₁tág₂. 3 Jme₁ca₂jág₃ Herodes a₂ca₂të́₂ dsɨ́₅ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂jmo₃ táng₃ 'éi'₃ ca₂jŋa'₃ dsa₂ Pe₄ ján₃. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ca₂lë₃ lia'₂ con'₂ jmo₅ dsa₂ jmɨg₄ a₂guë́'₅ dsa₂ i₁ŋí'₄ 'ua'₂ a₂tsá₃ levadura quian'₅₄. 4 Jme₁ma₂në₂chán'₂ dsa₂ Pe₄, jaun₂ ca₂jmo₃ Herodes 'éi'₃ ca₂to'₂ 'né₅ 'má₃, jaun₂ ca₂tón'₂ quén₂ nió'₃ 'lióg₂ i₂lë́₂ jma₃quén₂ le₂caun₂ nió'₃, qui₂ca₂jmo₃ 'í₁ Pe₄. Jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Herodes jme₁dsei₂₃ të₃jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ jë₁ma₂ca₂ŋɨ́₂ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄. 5 Jaun₂ le₂në₅ 'en₅₄ Pe₄ né'₃ 'má₃, lë́₅ 'í₁ dse₃ lɨn₃. La₁ dsa₂ rɨin'₅₄ në́₃ caun₂ chi₂léin'₂ Diú₄ bá₄ tioin'₅₄ mɨ₂₃ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quió'₄ 'éi₂.

Ca₂lión₂ Diú₄ Pe₄ 'né₅ 'má₃

6 Caun₂ 'uë₂, juɨ₁lia'₂ 'ióg₃ jme₁ma₂lë́₅ jág₁ jme₁dsei₅ Herodes jɨn₄ dsa₂ juɨg₂, a₂'uë₂ jaun₂ jme₁rë₂quian₅ Pe₄ rë₂güɨ́in₃ rë₂'ŋei₂₃ dse₃ lɨn₃ quian'₅₄ tɨn₃ cadenas jë₄ quió'₅ on₃ 'lióg₂. 'Lióg₂ sián'₂ guë'₂ jme₁tion'₅₄ o₄'né₄ jmo₂₃ 'í₁ 'né₅ 'má₃. 7 Të₃jë₄ jaun₂, ca₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel quián₅ Te₁gui'₅₄, jaun₂ ca₂tág₃ si₂ ta₁caun₂ dsi₂néi₂ 'né₅ 'má₃. Jaun₂ ca₂quén'₃ ángel dsɨ₂con₂ Pe₄ a₂ca₂ŋei₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Nau₂ të₂në₃ cón'₅.

Jaun₂ ca₂séi'₂ 'uë₃ nɨ₁ŋí₁ cadenas a₂jme₁tio'₅₄ gu₂ Pe₄. 8 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ ángel:

―Dse₃ 'ŋéi₂ tog'₂, tio'₂ lau₂ tag'₅₄.

Jme₁ca₂lë₃ jmo₅ Pe₄ a₂jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ ángel:

―Qui'₂ 'mɨ'₂ dsiog₂ quiáng'₂, 'éin₃ jniá₂.

9 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Pe₄ chi₁co'₅₄ quió'₅ ángel. Tsá₃ jaun₂ ŋi₅ chi₂jua'₂ dsón'₂ dsɨ₂jó'₃ a₂ca₂jmo₃ ángel le₂jaun₂, ia₁ a₂lë₁ca₂jág₃ bá₄ lɨ́in₂. 10 Jaun₂ ca₂ŋɨi₅ ja₁le₂'uɨg₅₄ tion'₅₄ 'lióg₂, ja₁ca₂të́₂ táng₃ në́₃. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ o₄'né₄ a₂lë́₅ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁, ja₁'uɨn₂ dsa₂ jë₄ calle, a₂lë₁ca₂niá₃ 'ŋiog₅ bá₄ o₄'né₄. Ca₂'uɨin₂ bá₄ jaun₂ në́₃. Jme₁ma₂i₂nioi₅₄ caun₂ calle, jaun₂ ca₂ŋá'₃ ángel 'éi₂, ca₂téin₂ Pe₄. 11 Jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃lí'₄ Pe₄, ca₂juá'₂:

―Në₃ guë́₄ dsón'₂ guion₄ jniá₂ a₂në₂chen₃ Te₁gui'₅₄ ángel quiáin₅ a₂në₂lió₂ ja₁con₂ Herodes, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ jme₁'nio₃ dsa₂ judíos jmóg'₂.

12 Të₃ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ le₂jaun₂ Pe₄, ca₂ŋó₃ juɨ₅ ja₁quió'₄ María chog₅₄ Juan₅₄ i₂chen₂ Marcos ján₃. Ja₁jaun₂ jme₁tion'₅₄ dsa₂ le₁ŋɨi'₂ chi₂léin'₂ Diú₄. 13 Jme₁ca₂quein₃ Pe₄ o₄'né₄ i₁dsi₅, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ jan₂ 'io₅₄ bë'₅₄ i₂chen₂ Rode i₃jág₂ 'ein₂ të́₂. 14 La₁ jme₁ca₂nág₂, ca₂rë₃cuɨ́'₅ jág₁ quió'₅ Pe₄ në́₃, jaun₂ tsá₃ ca₂niá₃ dsɨ₂juɨ₅, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ ca₂jmo₃ 'io'₂. Jaun₂ ca₂ŋái'₃ bá₄ táng₃ dsi₂néi₂ i₁con₂ jág₁, Pe₄ bá₄ 'éi₂ ca₂dsióg₃. 15 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ 'io₅₄ bë'₅₄ 'éi₂:

―¡A₂lë₁të₂'ɨ'₂ bá₄ 'ne₂!

La₁ caun₂ ca₂juá'₂ bá₄ 'io₅₄, a₂dsón'₂ bá₄ 'éi₂. Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂, ca₂juá'₂:

―¿'A₂ bá₄ lia'₂ jaun₂? On₃jua'₅₄ 'éi₂ në₅. 'Ɨn₁ ángel quiáin₅ bá₄ në₅.

16 Të₁lia'₂ jaun₂, caun₂ i₁të₅₄ bá₄ Pe₄ o₄'né₄ i₁chéin'₄. Jme₁ca₂niá₃, ca₂jɨ́in₂ Pe₄, jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅. 17 La₁ jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi₂ léi₄ quian'₅₄ mɨ₂gu₂ a₂ca₂juá'₂ a₂jmo₃ dsa₂ tei₄. Jaun₂ ca₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ a₂ca₂i₁dsei₂₃ 'né₅ 'má₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―O₂dsia₄ 'nia'₂ o₂chei'₅₄ Jacobo,* ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ rɨn'₅₄ jniog₄.

Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ táng₃, ca₂ŋó₃ ja₁siá'₂.

18 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂tón'₂ 'lióg₂ go₂'i₃, ia₁ tsá₃ ŋi₅ 'e₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ Pe₄. 19 Jaun₂ Herodes ca₂chein₃ dsa₂ dsɨ₃'niog'₂. La₁ia₁ tsá₃ ma₃ca₂dsáu'₂. Jaun₂ jme₁ca₂cáun₂ jág₁ dsau₅ quió'₅ 'lióg₂ i₂jme₁jmo₅ 'í₁ 'éi₂, ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂jme₃dsiog₅ dsa₂. Cang₂ jaun₂, ca₂o₃'ɨ́n₃ Herodes 'uë₃ Judea, jaun₂ ca₂ŋó₃ ca₂i₁gua₂ Cesarea.

Ca₂jon₃ Herodes

20 Jme₁'ne₂ Herodes quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ Tiro quian'₅₄ Sidón. La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ ca₂i₁lein₅₄ ca₂jme₁jniai₂₃ ne₅₄. Ca₂jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ jan₂ i₂chen₂ Blasto a₂jmo₃ dse₃ dsɨ́₅. Jme₁lɨ́n₄ Blasto jan₂ dsɨ₂tan₅₄ juɨn'₂ quián₅ Rag₅₄ Herodes. Ca₂nau₂ ne₄ jág₁, ca₂mɨ₃ dsian₅ mɨ'₅₄. Ia₁ juɨg₂ go₄ rag₅₄ bá₄ jme₁rau₂ a₂guë́'₅ dsa₂ chan₂ Tiro quian'₅₄ Sidón. 21 Herodes në́₃ ca₂të₃, ca₂tióng₃ caun₂ jmɨg₄ a₂chi₁jŋiog₂₃ dsi₁lén₂ dsa₂. Jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂quɨ́'₂ Herodes tsɨn'₅₄ a₂rë₂lɨin₅₄ a₂lɨ́in₅ rag₅₄, jaun₂ ca₂i₁gua₂ ne₄ ne₄ta₁ quió'₅, jaun₂ ca₂ton₃ jág₁. 22 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ dsa₂ juɨg₂ qui₂ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

―¡I₂juá'₂ në₅, on₃jua'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃! Jan₂ diú₄ bá₄ në₅.

23 Co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ ángel i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ a₂ca₂rë₃dso'₅₄ Herodes, ia₁ ca₂cuë₃ jmɨg₄ a₂jme₃juag'₂ dsa₂ 'ŋiog₅, 'nió'₄ a₂jme₁jme₃juɨin'₂ Diú₄. Ca₂join₃ bá₄ jaun₂ në́₃, ca₂dsó'₃ i₁ja'₅₄ quió'₅.

24 La₁ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ në́₃ caun₂ ca₂i₃'ág₃ bá₄, qui₂ca₂'ë́₂ dsa₂ 'lióng₂ juɨg₂.

25 Jme₁ca₂lë₃ ta₁ jaun₂ quió'₅ Bernabé quian'₅₄ Saulo, jaun₂ ca₂'uɨin₂ Jerusalén ca₂i₃lein₃† jŋiai₂₃ i₂jme₁chen₂ Juan₅₄ i₂jme₁të́'₂ dsa₂ Marcos ján₃.

13

Ca₂jme₃lióg₃ Bernabé quian'₅₄ Saulo ca₂jmo₃ ta₁ a₂'ë́₂ jág₁ dse₃

1 Co₂nió'₃ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ quió'₅ Jesús, i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Antioquía, jme₁chan₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, të₅ në́₃, juɨ₁lia'₂ Bernabé quian'₅₄ Si₂mu₅₄ (i₂të́'₂ dsa₂ dsa₂ lia'₂); Lucio i₂chan₂ Cirene; Manaén në́₃ (i₂co₂lë₅ ca₂can'₅₄ quian'₅₄ Herodes i₂lɨ́n₅ dsi₄má'₂ 'uë₃ Galilea);* quian'₅₄ Saulo në́₃. 2 Co₂ráun₂ tioin'₅₄ le₁ŋɨi'₂ jme₂juɨin'₂ Te₁gui'₅₄, a₂jme₂'ɨin₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅:

―Con'₂ chén'₂ 'nia'₂ Bernabé quian'₅₄ Saulo, ia₁jaun₂ dsɨ₃jmó₂ ta₁ a₂ma₂të́₃ jniá₂ jmo₃.

3 Jaun₂ jme₁ca₂lë₃ chi₂léin'₂ Diú₄, a₂jme₂'ɨin₅₄ në́₃, qui₂ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂'ág'₃ jág₁ rɨin'₅₄.

Dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'ë́₂ jág₁ të₂ Chipre

4 Jaun₂ ca₂chei₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ca₂chein₃ Bernabé quian'₅₄ Saulo a₂ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Seleucia. Ja₁jaun₂ ca₂tóin'₂ nɨ₁barco a₂ca₂i₃léin₂ caun₂ 'uë₃ a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄, ja₁chei₂ Chipre. 5 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁jaun₂, caun₂ juɨg₂ a₂niog₅ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁të́'₂ dsa₂ Salamina, ja₁jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂'ë́'₃ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas quió'₅ dsa₂ judíos. Jme₁quiain'₅₄ bá₄ Juan₅₄ ján₃ i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄ quió'₅.

6 Ca₂i₁nioi₂ ta₁caun₂ 'uë₃ jaun₂, ca₂dsi₃léin₂ caun₂ juɨg₂ ja₁të́'₂ dsa₂ Pafos. Ja₁jaun₂ ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ judío, jan₂ dsa₂ i₂chan₂ dsɨ́₅, i₂tɨn₂ jág₁ të₂jág₁, a₂jme₁jme₂gain₂₃ dsa₂ a₂juá'₂ a₂lɨ́in₅ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄. Dsa₂ 'éi₂ jme₁të́'₂ dsa₂ Barjesús.† 7 Jme₁ quiain'₅₄ dsi₄má'₂ i₂chen₂ Sergio Paulo. Dsi₄má'₂ 'éi₂ jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ i₂niog₅ dsi₄ 'ŋio₅ lɨn₃. Co₂ráun₂ ca₂të́'₃ Bernabé quian'₅₄ Saulo, ia₁ a₂'nio₃ nag₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. 8 La₁ Barjesús 'éi₂ në́₃, i₂të́'₂ dsa₂ Elimas ján₃, tsá₃ jme₁'nio₃ a₂le₃'én₂ dsi₄má'₂. Jaun₂ jme₁jné₅ juɨ₅. 9 Jaun₂ Saulo, i₂të́'₂ dsa₂ Pablo ján₃, rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅, ca₂jɨ́in₂ tiá₂ dsa₂ 'éi₂, 10 jaun₂ ca₂juá'₂:

―¡'Ne₂ dsa₂ të₂jág₁, dsa₂ quián₅ i₂së₃dsen₃, i₂'io'₅₄ ca₂le₃jë́₃ cosa dse₃! ¿'E₂ lë₃ qui₁jnɨg'₄ juɨ₅ co₂dsau₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄? 11 Të₂në₃ cón'₅ 'ë́₂ Te₁gui'₅₄ jmɨ₁uɨg₅ quiáng'₂, co₂dsia₅ téng'₂, co₂'na₂ tsá₃ ma₃lé₂ jag'₅₄ si₂ quió'₅ 'iog₂.

Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂téin₂ co₂dsia₅, qui₁né'₃ ca₂jén'₃. Jaun₂ jme₁'nai'₂ jan₂ i₂të₂ tsán'₂ gu₂. 12 Jme₁ca₂jág₃ gui'₅₄ dsi₄má'₂ a₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂rë₃'éin₂ ca₂nág₂ dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

Pablo quian'₅₄ Bernabé tioin'₅₄ Antioquía ja₁tén₄ Pisidia

13 Ca₂'í₃ Pablo quian'₅₄ rɨin'₅₄ 'ŋió'₃ nɨ₁barco juɨg₂ Pafos, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Perge, juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Panfilia. Ca₂tén₂ Juan₅₄ rɨin'₅₄ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂ŋái'₃ juɨ₅ Jerusalén. 14 Ca₂'uɨn₂ rɨin'₅₄ Perge ca₂dsi₃léin₂ táng₃ Antioquía, juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Pisidia. Jaun₂ ca₂i₃toin'₅₄ guá'₅ sinagoga caun₂ jmɨg₄ sa₅₄, jaun₂ ca₂tiáin'₂ dsi₂néi₂. 15 Jme₁ma₂ca₂lë₃ 'ɨ₅ dsa₂ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ Si₂ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ ma₂lɨ́g'₂ në́₃, jaun₂ ca₂chen₃ jág₁ dsa₂ can'₅₄ quián₅ guá'₅ sinagoga, ca₂juá'₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, chi₂jua'₂ cha₂ jág₁ dse₃ quián'₂ 'nia'₂ a₂cuë'₅₄ dsa₂, lé₂ bá₄ jua'₅₄ 'nia'₂.

16 Jaun₂ ca₂nau₂ Pa₄ ca₂jmo₃ léi₄ quian'₅₄ gu₂ a₂mɨ₂₃ a₂jmo₃ dsa₂ tei₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Nei₂ 'nia'₂ dsa₂ israelitas, 'nia'₂ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂gan₃ Diú₄: 17 Diú₄ quián₂ jniog₄ dsa₂ lág₅ juɨg₂ Israel ca₂quióin'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂. Ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂i₃juɨ́n₂ dsa₂ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁tiáin'₄ 'uë₃ Egipto a₂lɨ́in₅ dsɨ₂nau₂. Cang₂ jaun₂ ca₂lë₃ caun₂ juɨg₂ pa₁. Diú₄ në́₃ ca₂lió₂ quian'₅₄ bí₂ quió'₅, ca₂'uág'₂ 'uë₃ jaun₂. 18 Ca₂jme₃juɨn'₂ Diú₄ dsɨ́₅ quiong'₅₄‡ të₂láu₃ ŋi₂ të₁lia'₂ jme₁i₂nioi₅₄ gua'₅₄ quein₂, 19 ca₂'éin₂ guio₃ juɨg₂ go₄ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ 'uë₃ Cana'án, 'uë₃ jaun₂ në́₃ ca₂cuë́'₃ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ i₂jme₁chan₂ ma₂lɨ́g'₂.

20 'Cang₂ jaun₂ ca₂dsɨn₃ con'₂ quén₂ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-guiá₂ (450) ŋi₂, ca₂qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ jɨn₄ dsa₂ 'éi₂ të₂le₃ quian'₅₄ juë́₄ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂rë₃chán₃ Samuel i₂qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ cang₂ jaun₂. 21 Jaun₂ ca₂mɨi₃ jan₂ rag₅₄. Jaun₂ Diú₄ në́₃ ca₂cuɨin₃ Saúl ja₁ŋi'₅₄ Cis, tsɨ₁jon₂ Benjamín; ca₂jmo₃ 'éi'₃ con'₂ të₂láu₃ ŋi₂. 22 Cang₂ jaun₂ ca₂jŋiá'₂ Diú₄ ta₁ quió'₅ Saúl a₂jme₁lɨ́in₄. Jaun₂ David bá₄ ca₂chein'₃ ca₂lɨin₃ rag₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ Diú₄ 'ɨin₂₃ Rag₅₄ David: “Ca₂dsó'₂ jniá₂ ja₁con₂ David ja₁ŋi'₅₄ Isaí, a₂lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ i₂lë́₅ dsɨ́₅ lia'₂ lë́₅ dsɨ₃ jniá₂, jan₂ dsa₂ i₂jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ₃.”

23 'Jaun₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, jan₂ chi'₂ dsio₄ David 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ Jesús i₂ca₂chen₃ Diú₄ a₂lióin₂ dsa₂ juɨg₂ Israel lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ ma₂cuë₃ le₂jŋiá₅. 24 Né'₃ a₂guán₂ Jesús, ca₂'ë́₂ Juan₅₄ jág₁ ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ Israel a₂'nió'₅ qui₃choin₃ jmɨg₂, dsɨ₃quén'₅ dsɨ́₅ në́₃. 25 Jaun₂ ca₂juá'₂ Juan₅₄ jme₁ja₂quián₃ jóin₂: “On₃jua'₅₄ 'éi₂ jniá₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ lɨ́n₅ jniá₂. La₁ i₂já₅ chi₁co'₅₄ quió₃ në́₃, 'éi₂ bá₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lau₂ ton₅ tag₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ tsɨ'₅₄ quió'₅.”§

26 ’Rɨn'₅₄ jniog₄, ca₂le₃jɨ́n'₃ guë́₄ 'nia'₂ i₂lɨ́n₅ chi'₂ dsio₄ Abraham, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ 'ein₂ chan₂ quián'₂ 'nia'₂ i₂jme₂gan₃ Diú₄: a₂quián'₂ 'nia'₂ bá₄ jág₁ dse₃ la₂ a₂ca₂'ë́₂ Diú₄ a₂lión₂ dsa₂. 27 Dsa₂ i₂jme₁tián'₄ Jerusalén quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅, tsá₃ ca₂rë₃ŋi₅ 'ein₂ 'éi₂ jme₁chen₂ Jesús, on₃ guë́₄ ca₂rë₃ŋɨ́i'₂ jág₁ a₂qui₂ca₂'ë́₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄ le₂jŋiá₅. Jaun₂ lë₃, jág₁ jaun₂ a₂'ɨ₂₃ ne₄ Si₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂jme₃ti₃ guioin₅₄ jme₁ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jŋɨi'₃ Jesús. 28 'I₁caun₂ dsáu₁ Jesús tsá₃ 'e₂ ca₂dsó'₂ dsa₂ jua'₅₄ a₂'i₄ 'éi'₃ a₂jŋag'₃, la₁ tion₅₄ bá₄ ca₂mɨ₃ dsa₂ jág₁ ne₄ Pilato a₂jmo₃ 'éi₂ 'éi'₃ a₂jŋag'₃. 29 Jaun₂ në́₃ jme₁ma₂lë₅ 'a₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ a₂'ɨin₂₃ Jesús, jaun₂ ca₂sió₂ dsa₂ ne₄ cróg₄, jaun₂ ca₂i₁'ó₄. 30 La₁ Diú₄ në́₃, ca₂jme₃jein'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄. 31 'Lióng₂ jmɨg₄ bá₄ qui₂ca₂jme₃jnia₅ Jesús ne₄ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂ŋó₃ të₂ Galilea ca₂dsióg₃ të₂ Jerusalén. Jaun₂ në́₃ dsa₂ 'éi₂ bá₄ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ tsɨ́'₅ dsa₂ rë₂në́₃.

32 ’Jaun₂ le₂në₅ bá₄ a₂cuë₂ jnia'₅₄ jág₁ dse₃ 'nia'₂, jág₁ a₂ca₂cuë₃ Diú₄ ca₂cuë́'₃ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ jaun₂, 33 ma₂ca₂rë₃ti'₅₄ Diú₄ ja₁con₂ jniog₄ i₂lág₅ chi'₂-guein₂ quián₅ dsa₂ 'éi₂, jme₁ca₂jme₃jein'₅₄ Jesús con'₂ lë́₅ jág₁ tio'₅₄ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ Salmo, a₂juá'₂:

'Ne₂ lɨ́ng'₅ jón₃ quiáng₃;

jmɨg₄ në₃, ca₂lɨn₃ jniá₂ ŋéi'₅ 'ne₂.*

34 'Ca₂juá'₂ Diú₄ le₂jŋiá₅ a₂jme₃jein'₅₄ jɨn₄ 'lag₄ ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃'én₂ quió'₅. Juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄:

Ján₃ bá₄ cuë́₄ jniá₂ 'nia'₂

ca₂le₃jë́₃ 'e₂ cosa dse₃

a₂jme₁ti₁ jág₁ quió₃ a₂ca₂cuë́₃ David.†

35 'Jaun₂ lë₃, ján₃ guë'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ Salmos ja₁siá'₂ táng₃:

Tsá₃ cuë́'₁ jmɨg₄

a₂dsɨ₃guɨ́'₂ quió'₅ dsa₂ jŋió₅ 'éi₂ quiáng'₂

i₂jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄.‡

36 'David në́₃ ca₂jme₃ti₃ bá₄ jág₁ ne₄ dsa₂ quiáin₅ të₁lia'₂ ca₂rë₃cháin₃ jmɨg₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ 'éi'₃ ca₂juá'₂ Diú₄. La₁ ca₂jon₃ bá₄ David në́₃, jaun₂ ca₂i₁'ó₄ dsa₂ ja₁le₁'on₅ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅, ca₂siá'₃ bá₄ nɨ₁ŋɨ₁ 'éi₂ në́₃. 37 La₁ nɨ₁ŋɨ₁ Jesús në́₃, i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Diú₄, tsá₃ 'e₂ ca₂'en₃.

38 'Jaun₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, tion₅₄ 'nió'₅ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ jág₁ a₂'ë́₅ jniá₂: të₂le₃ quian'₅₄ Jesús bá₄ dsón'₂ 'én₂ dsáu'₂ 'nia'₂. 39 Të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅, rë₂'én₄ ca₂le₃jë́₃ dsáu₁ a₂tsá₃ o₂'én₂ dso₄ cha₂ quián'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés. 40 'Í₁ jmo₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ juá'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, jme₁ca₂juá'₂ ne₄ Si₂:

41 Jag₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂táun₂ 'lɨg'₅₄,

juɨ₁dsi₂gó'₃ 'au'₂, juɨ₁dsian'₂ 'nia'₂.

Ia₁ jniá₂ i₂lɨ́ng₅ Diú₄ jmo₅₄ léi₄ juë'₂

jmɨg₄ të₁lia'₂ chan'₂ 'nia'₂.

La₁ léi₄ jaun₂, 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ le₃'én₂,

o₁jŋia'₅₄ 'a₂ guë'₂ lia'₂ chan₂ i₂dsia₃.§

42 Jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ Pa₄ quiain'₅₄ rɨin'₅₄ guá'₅ sinagoga quió'₅ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂* a₂ja₃lén₂ táng₃ 'éi₂ jmɨg₄ sa₅₄ caun₂ a₂ja₃'ë́₂ jág₁ jaun₂. 43 Jme₁ca₂dsan₃ le₁ŋɨ'₂ dsa₂ dsi₂néi₂ guá'₅, jaun₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ judíos quian'₅₄ dsa₂ i₂ma₂gue₃ i₂ma₂tión₂ tiá₂ juá'₅ quió'₅ dsa₂ judíos, ca₂'ein₃ Pa₄ quiain'₅₄ Bernabé, ca₂jme₃quiong'₅₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ ca₂cuë́'₃ bí₂ a₂tion₅₄ 'nió'₅ tsán'₂ tiá₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ i₂'ua₁ dsɨ́₅.

44 Caun₂ semana cang₂ jaun₂, jme₁ca₂të́₂ táng₃ jmɨg₄ sa₅₄, jaun₂ qui₂ca₂ŋɨ'₂ mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ a₂ca₂o₃néi₃ jág₁ quió'₅ Diú₄. 45 La₁ jme₁ca₂jág₃ dsa₂ judíos juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ tion'₅₄, jaun₂ ca₂rë₃'néi₃ a₂dsí'₅ 'ŋio₅ lɨn₃, të₂le₃ jen₅ bá₄ qui₂ca₂ŋag₃ jág₁ a₂juá'₂ Pa₄, qui₂ca₂jnáu'₂ jág₁ uɨg₅ në́₃.

46 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé, ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Tion₅₄ 'nió'₅ jŋiá₅ de'₂ jɨn'₄ 'nia'₂ con'₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ judíos, ca₂tág₂ jnia'₅₄ 'ë́₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. La₁ tsá₃ guë'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ guéi'₁, jaun₂ ma₂léi₄ bá₄ a₂tsá₃ lé₂ tɨ́n'₄ 'nia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ lë₃, dsɨ₁náu₄ jnia'₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂. 47 Ia₁ le₂në₅ bá₄ 'éi'₃ ca₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ jme₁ca₂juá'₂:

Juɨ₁lia'₂ si₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂

i₂ca₂dsiáng₃ quió'₅ dsɨ₂nau₂,

ia₁jaun₂ 'ë'₅₄ dsa₂ chan₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃

juɨ₅ ja₁tɨ́n'₄ dsa₂.†

48 Jme₁ca₂nág₂ dsɨ₂nau₂ jág₁ në₅, qui₂ca₂jmo₃ 'io'₂, qui₂ca₂dsia₃, dsón'₂ bá₄ dse₃ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Jaun₂ ca₂rë₃'én₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂con'₂ 'i₄ 'éi'₃ tɨ́n'₄ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄. 49 Jaun₂ le₂në₅ ca₂i₃'ág₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ta₁caun₂ 'uë₃ jaun₂. 50 La₁ dsa₂ judíos në́₃ ca₂jmo₃ jág₁ quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ 'io₅₄ dsen₃ i₂jme₂go₃ dsa₂ juɨg₂, quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ can'₅₄ në́₃, ia₁jaun₂ jme₃'iog₅₄ jme₃'ŋiai₅₄ Pa₄ quiain'₅₄ Bernabé. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂jmo₃ jág₁ a₂qui₂ca₂co₃'ein₃ Pa₄ quiain'₅₄ Bernabé ca₂lia'₂ ca₂'uɨn₂ 'éi₂ juɨg₂ jaun₂. 51 Jaun₂ 'éi₂ në́₃ qui₂ca₂séi'₂ 'liog₂ mɨ₂tag₅₄.‡ Ca₂'uɨin₂ bá₄ jaun₂, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Iconio. 52 La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂rë₃'én₂ në́₃, 'io'₂ jmo₂₃, rë₂rɨn₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ të₂dsɨ́₅.

14

Pablo quian'₅₄ Bernabé tioin'₅₄ juɨg₂ Iconio

1 Ca₂'í₃ Pablo co₂lë₅ quian'₅₄ Bernabé dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga quió'₅ dsa₂ judíos juɨg₂ Iconio. Ja₁jaun₂ ca₂jme₃tɨin₂₃ táng₃ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. Juɨn₅ bá₄ dsa₂ ca₂rë₃'én₂, lia'₂ dsa₂ judíos lia'₂ dsɨ₂nau₂ në́₃. 2 La₁ dsa₂ judíos i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, ca₂tsɨ́'₃ dsɨ₂nau₂ a₂chi₃'ɨin₃ 'lɨg'₅₄ dsa₂ i₂'én₂. 3 Jaun₂ lë₃, uë́₂ bá₄ ca₂'í₃ Pa₄ quiain'₅₄ Bernabé. Ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄, qui₂ca₂'ë́₂ jág₁; jaun₂ Diú₄ në́₃ ca₂cuë₃ bí₂ ca₂jmo₃ 'éi₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ₅, ia₁jaun₂ le₃lí'₄ dsa₂, jág₁ dsau₅ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄ 'ë́₂ 'éi₂. 4 La₁ dsa₂ juɨg₂ 'éi₂ jme₁lë́₄ le₁dson'₅₄ i₂jme₁tión₂ le₃quió'₅ dsa₂ judíos, i₂jme₁tión₂ le₃quió'₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús 'éi₂ në́₃.

5 Jaun₂ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ dsa₂ judíos quiain'₅₄ dsɨ₂nau₂, quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄, a₂tsɨ́'₃ jág₁ uɨg₅ dsa₂ 'éi₂, a₂qui₃jnáu'₂ cang₄ në́₃. 6 La₁ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé, ca₂cuɨng₃ juɨ₅ Listra, juɨ₅ Derbe në́₃, tɨn₃ juɨg₂ ja₁tén₄ Licaonia, ca₂i₁nioi₁₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ jaun₂, 7 qui₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂.

Ca₂cuë₃ dsa₂ cang₄ ca₂cuë́'₃ Pablo juɨg₂ Listra

8 Juɨg₂ Listra jme₁chan₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ lé₂ ŋɨ₃. Lia'₂ jaun₂ lɨ́in₅, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃cháin₃, guá₅ ja₁jaun₂, 'i₁cón'₂ tsá₃ ma₂ca₂ŋɨ₃ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ a₂chain₂. 9 Ca₂nág₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ a₂ca₂dsia₃ Pa₄. Jaun₂ Pa₄ në́₃ ca₂jág₃ tiá₂ ca₂jɨ́in₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ Pa₄ a₂'én₂ dsa₂ 'éi₂ a₂lé₂ 'lióin₂. 10 Jaun₂ ca₂juá'₂ tiá₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Rë₂ nau₂. Co₂dsau₅ chí'₂ mɨ₂tag'₅₄.

Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ ca₂ráun₂ ca₂nau₂ dsa₂ 'éi₂, ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ₃. 11 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ a₂ca₂jmo₃ Pa₄ jaun₂, ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄, ca₂guió'₃ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ quió'₅ dsa₂ chan₂ Licaonia, ca₂juá'₂:

―¡Diú₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ ca₂sión₃ jë₄ quián₂ jniog₄!

12 Juá'₂ dsa₂ a₂lɨ́n₅ Bernabé diú₄ Júpiter, Pa₄ guë'₂ lɨ́n₅ diú₄ Mercurio* ia₁ 'éi₂ bá₄ i₂juá'₂ guë́₄ jág₁. 13 Jaun₂ jme₁chí'₄ guá'₅ quió'₅ diú₄ Júpiter ja₁dsi₁lén₂ dsa₂ juɨg₂ jaun₂. Dsa₂ i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ quián₅ Júpiter ca₂dsióg₃ quiain'₅₄ juɨn₅ dsa₂ le₁jŋiai₂₃ ca₁juɨ₅ le₁quian₅ lí₁ në́₃, a₂jme₁'nio₃ jme₃dsiain₂₃ ca₁juɨ₅ a₂jme₁jéin'₂ ne₄ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé. 14 La₁ jme₁ca₂rë₃lí'₄ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé i₂chen₄ quián₅ Jesús, a₂ma₂tion'₅₄ dsa₂ jmo₂₃ le₂jaun₂, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂gág₃ tsɨn'₅₄.† Jaun₂ ca₂tóin'₂ jɨn₄ dsa₂ ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

15 ―¡Nei₂ 'nia'₂! ¿'E₂ lë₃ jmo'₂ 'nia'₂ le₂në₅? Dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jnia'₅₄, juɨ₁lia'₂ 'nia'₂. A₂le₁quian₁ jág₁ dse₃ bá₄ jnia'₅₄ ja₂náu₅, a₂chei₅₄ 'nia'₂ a₂jŋiá'₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄, a₂jen'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ jén'₃ i₂ca₂jmo₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, gua'₅₄ 'uë₃, jmɨ₁ŋi'₄ në́₃, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂cha₂ ja₁jaun₂. 16 'Ŋiog₅ Diú₄ ca₂cuë₃ jmɨg₄ ma₂lɨ́g'₂ ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ gua'₅₄ 'uë₃ a₂jmo₃ con'₂ lë́₂ dsɨ́₅ guioin₅₄. 17 La₁ Diú₄ ca₂'ë́'₃ dsa₂ 'ein₂ lɨ́in₅, ca₂jmo₃ bá₄ léi₄ të₂le₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂qui₂ca₂jmo₃. 'Éi₂ bá₄ jmo₅ a₂tang₂ jmɨ́₅ ia₁jaun₂ qui₃ráu₃ ca₂le₃jë́₃ a₂qui₂guë́'₃ dsa₂. 'Éi₂ bá₄ jmo₅ a₂le₁'ág₄ dse₃ dsɨ́₅ dsa₂.

18 Ja₂lag₃ le₂jaun₂ bá₄ ca₂tió'₃ ca₂jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ dsa₂, a₂tsá₃ ma₃qui₃jéin'₂ já'₂ ne₅₄.

19 Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ judíos i₂chan₂ Antioquía, quian'₅₄ i₂chan₂ Iconio, qui₂ca₂toin'₂ jág₁ dsa₂, ca₂jmo₃ jág₁. Jaun₂ ca₂cuë́'₃ cang₄ Pa₄, ca₂tsɨ₂cuang'₂ të₂'nɨ'₂ juɨg₂, a₂ma₂në₂jŋag'₃ bá₄ lɨ́in₂. 20 La₁ jme₁ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ i₂'én₂ rɨin'₅₄ ja₁rë₂quiain₂₃, ca₂nau₂ Pa₄, ca₂ŋó₃ táng₃ juɨ₅ jë₄ juɨg₂. Jme₁jnia₃ jaun₂ guë́₄, ca₂o₃'ɨ́in₃ juɨg₂ jaun₂ quiain'₅₄ Bernabé, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Derbe.

21 Juɨn₅ dsa₂ chan₂ juɨg₂ Derbe ca₂rë₃'éin₂ jme₁ca₂nág₂ ca₂'ë́₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ dse₃ a₂tɨ́n'₄ dsa₂. Jaun₂ ca₂'uɨin₂ ja₁jaun₂, ca₂i₃léin₂ táng₃ juɨ₅ Listra, juɨ₅ Iconio në́₃, a₂ca₂dsi₃léin₂ táng₃ Antioquía. 22 Le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁jaun₂ qui₂ca₂cuë́'₃ bí₂ dsa₂ i₂'én₂. Qui₂ca₂toin'₂ jág₁ dsa₂ a₂'nió'₅ tsán'₂ dsa₂ tiá₂ jág₁ dse₃. Ca₂juá'₂:

―Tion₅₄ 'nió'₅ ŋag'₅₄ de'₂ 'nia'₂ jmɨ₁uɨg₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, né'₃ guë́₄ a₂dsi₁no'₃ 'nia'₂ ja₁gon₂ Diú₄.

23 Ján₃ bá₄ ca₂'ɨn₃ dsa₂ dsa₂ can'₅₄‡ lia'₂ caun₂ guá'₅. Jaun₂ cang₂ jme₁ca₂lë₃ chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄, a₂jme₂'ɨin₅₄ në́₃, ca₂dsiain₃ rɨin'₅₄ i₂'én₂ 'éi₂ o₄gú₃ Te₁gui'₅₄, ia₁ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄ ma₂'én₂ dsa₂.

Pa₄ quian'₅₄ Bernabé ca₂i₃lein₃ táng₃ Antioquía ja₁tén₄ Siria

24 Cang₂ jaun₂ ca₂ŋɨ́i₃ juɨ₅ 'uë₃ Pisidia, jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ 'uë₃ Panfilia. 25 Qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ juɨg₂ Perge, jaun₂ ca₂i₃léin₂ juɨg₂ Atalia. 26 Ja₁jaun₂ ca₂tóin'₂ nɨ₁barco a₂ca₂i₃lein₃ táng₃ Antioquía, juɨg₂ ja₁ca₂jáng'₂ dsa₂ rɨin'₅₄ o₄gú₃ Diú₄ le₂jŋiá₅, a₂jmo₃ ta₁, co₂'nió'₄ ta₁ a₂ma₂ca₂lë₃ jmo₂₃. 27 Jme₁ca₂dsi₃lein₃ Antioquía, ca₂ŋɨ́i'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨin'₅₄. Jaun₂ ca₂dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ca₂jmo₃ Diú₄ quiong'₅₄, 'a₂ lia'₂ ca₂niá₃ Diú₄ juɨ₅ quió'₅ dsɨ₂nau₂, ia₁jaun₂ le₃'én₂ 'éi₂ ján₃. 28 Jaun₂ uë́₂ bá₄ ca₂'í₃ Pa₄ ja₁jaun₂, Bernabé në́₃ quiain'₅₄ dsa₂ i₂'én₂.

15

Ca₂ŋɨ'₂ rɨin'₅₄ Jerusalén

1 Jmɨg₄ jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ chan₂ Judea ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Antioquía, ca₂jme₃lióg₃ ca₂jme₃tɨin₂₃ rɨin'₅₄ ja₁jaun₂, në₁jua'₂ tsá₃ ti₅ dsa₂ nɨ₁lo₁ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, tsá₃ lé₂ tɨ́in'₄. 2 Pablo quian'₅₄ Bernabé ca₂tsɨ́in₂ 'ŋio₅ lɨn₃ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ ca₂'ɨn₃ dsa₂ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé, quiain'₅₄ i₂lɨn₅₄ guë́₄ dsa₂ sián'₂ në́₃, a₂dsɨ₃léin₂ Jerusalén a₂jme₃rë́₃ jág₁ jaun₂ quiain'₅₄ dsa₂ rɨin'₅₄ i₂chen₄* quián₅ Jesús quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄† quián₅ dsa₂ 'én₂.

3 Co₂nió'₃ dsa₂ i₂'én₂ juɨg₂ Antioquía ca₂'ág'₃ jág₁ rɨin'₅₄ i₂ca₂'ɨin₃ 'éi₂, jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂i₁nioi₁₂ 'uë₃ Fenicia quian'₅₄ 'uë₃ Samaria. Ja₁jaun₂ ca₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ ca₂rë₃'én₂ dsɨ₂nau₂. Jaun₂ lë₃, 'ŋio₅ lɨn₃ 'io'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ rɨin'₅₄ jme₁ca₂rë₃ŋi₅.

4 Jme₁ca₂dsióg₃ Pa₄ quiain'₅₄ Bernabé juɨg₂ Jerusalén, ca₂guei₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'én₂ ja₁jaun₂, dsa₂ rɨin'₅₄ i₂chen₄ quián₅ Jesús, dsa₂ can'₅₄ quián₅ dsa₂ 'én₂ në́₃. Jaun₂ ca₂dsia₃ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄ 'a₂ lia'₂ ma₂jmo₃ Diú₄ quiong'₅₄.

5 La₁ qui₂ca₂nau₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ fariseos i₂ma₂'én₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂nau₂ ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁₂, jaun₂ 'nió'₅ nag₃ a₂jme₃ti₃ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés.

6 Jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ në́₃, ia₁jaun₂ 'no'₂ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃ juɨ₁lia'₂ jág₁ jaun₂. 7 Jme₁ma₂në₂dsia₃ jág₁ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂nau₂ Pedro jaun₂ ca₂juá'₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jaun₂, jniá₂ dsa₂ i₂ca₂quión'₂ Diú₄ jɨn'₄ 'nia'₂ ma₂i₁jáun₃, ia₁jaun₂ cuë́₄ jniá₂ jág₁ dse₃ dsɨ₂nau₂, ia₁jaun₂ le₃'éin₂. 8 Jaun₂ Diú₄ në́₃, i₂cuɨ́'₅ dsɨ́₅ dsa₂, ca₂jmo₃ léi₄ a₂guei₃ bá₄, ca₂cuɨin₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáin₅, ca₂cuɨin₃ dsa₂ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ ma₂cuag₃ jniog₄. 9 Tsá₃ jma₃quén₅ 'nio₃ Diú₄ jniog₄ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂, ia₁ ján₃ bá₄ ca₂rang₃ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ 'éi₂ ia₁ ca₂rë₃'éin₂. 10 Jaun₂ në́₃, ¿'e₂ lë₃ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ dsau₅ a₂ma₂jmo₃ Diú₄? ¿'E₂ lë₃ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂tion₅₄ 'nió'₅ jme₃ti₃ dsa₂ i₂'én₂ 'éi₂ Si₂ 'Éi'₃, ton'₂ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ tsá₃ ca₂tió'₃ jme₃ti₃, on₃ guë'₂ jniog₄ tián₂ jme₁ti₁? 11 La₁ ne₄ jniog₄, a₂dse₃ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ Jesús bá₄ a₂tág'₄, co₂rë₂ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂.

12 Jaun₂ ca₂jmo₃ dsa₂ tei₄, jaun₂ ca₂nág₂ të₁lia'₂ ca₂juá'₂ Bernabé quian'₅₄ Pablo ca₂le₃jë́₃ léi₄ juë'₂ a₂ma₂jmo₃ Diú₄ të₂le₃ quiong'₅₄, jɨn₄ dsɨ₂nau₂. 13 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Jacobo:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, nei₂ 'nia'₂ a₂juá'₄ jniá₂: 14 Ma₂në₂dsia₃ Si₂mu₅₄ Pe₄ 'a₂ lia'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ dse₃ dsɨ́₅ jë₁le₂'uɨg₅₄ të₂le₃ quió'₅ dsɨ₂nau₂, 'a₂ lia'₂ ca₂quióin'₂ ján₃ jɨn₄ dsa₂ 'éi₂, co₂nió'₃ dsa₂ i₂lén₂ dsa₂ quiáin₅ 'ŋiog₅. 15 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ ca₂tióng₃ ne₄ Si₂:

16 Guio₅₄ táng₃ cang₂, jaun₂ jmóg'₄ táng₃ ne₄ta₁

quió'₅ Rag₅₄ David a₂ma₂quɨ'₃;

tsɨ'₅₄ táng₃ nɨ₁cang₁ a₂ma₂gon₃ quió'₅,

17 ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂nau₂ 'nai'₂ Te₁gui'₅₄,

ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ në́₃,

dsa₂ i₂chen₂ dsa₂ quián₅ Diú₄.

18 Le₂në₅ bá₄ juá'₂ Te₁gui'₅₄

i₂jmo₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅,

a₂ma₂cuɨ́'₅ dsa₂ ca₃ma₂lɨ́g'₂.‡

19 ’Jaun₂ në́₃ lɨ́n₂ jniá₂ ―juá'₂ Jacobo―, tsá₃ dse₃ cue₅₄ jniog₄ o₂me'₅₄ dsɨ₅ dsɨ₂nau₂ i₂ma₂jén'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄. 20 Tió'₅ me'₂ a₂jŋia'₅₄ jmó₁ jniog₄ caun₂ si₂ a₂chei₅₄ jniog₄ a₂tsá₃ ma₃guë́'₃ má₃ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ guë́'₃ juɨ₁lia'₂ a₂dsia₅ dsa₂ ne₄ ne₄chei₂ quió'₅ diú₄ lag₄. Dse₃ chei₅₄ jniog₄ a₂tsá₃ nió'₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, on₃ guë'₂ guë́'₃ má₃ a₂tsá₃ dsi₃ten₅₄ guë́'₃ dsa₂ judíos, juɨ₁lia'₂ já'₂ i₂güɨ́'₅ dsa₂ dsɨ₂lag₄, on₃ guë'₂ jmɨ₄ já'₂ në́₃. 21 Ia₁ ma₂lɨ́g'₂ bá₄ ma₂tu₁ja₂lén₂ dsa₂ qui₂'ë́₂ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂, qui₂'ɨ₂₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ sa₅₄.

22 Jaun₂ në₃, ca₂të₁gua₁ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂lɨ́n₅ guá'₅ a₂'ɨin₃ i₂lɨn₅₄ jë₄ quió'₅ rɨin'₅₄, i₂chein₃ quian'₅₄ Pablo, Bernabé në́₃, juɨ₅ Antioquía. Jaun₂ ca₂'ɨn₃ dsa₂ Judas i₂chen₂ Barsabás ján₃, quian'₅₄ i₂chen₂ Silas i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅ jë₄ quió'₅ dsa₂ i₂'én₂. 23 Jaun₂ quian'₅₄ 'éi₂ ca₂chein₃ si₂ carta a₂juá'₂ le₂la₂:

Jnia'₅₄ con'₂ lág₅ dsa₂ chen₄ quián₅ Jesús, quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ rɨn'₅₄ jnia'₅₄ i₂'én₂, chen₄ jnia'₅₄ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ dsɨ₂nau₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂tián'₅ juɨg₂ Antioquía, quian'₅₄ i₂tián'₅ 'uë₃ Siria, quian'₅₄ i₂tián'₅ 'uë₃ Cilicia në́₃. Cuɨ́n₅ jnia'₅₄ Diú₄ 'nia'₂.

24 Ma₂ca₂rë₃ne₄ jnia'₅₄ jág₁ a₂i₁len₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ chan₂ ja₁lá₃, on₃jua'₅₄ i₂chen₄ quián₂ jnia'₅₄. Ma₂dsi₃léin₂ cuë́'₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ a₂tsɨ́'₅ 'nia'₂ a₂tion₅₄ 'nió'₅ ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁ dsa₂ ŋe'₂, a₂jme₁ti'₄ 'nia'₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃. 25 'Uɨg₅₄ jaun₂, ca₂jmó₁ jnia'₅₄ caun₂ jág₁, ca₂'ɨ́n₄ jnia'₅₄ rɨn'₅₄ jë₄ quián₂ jnia'₅₄ a₂dsɨ₃léin₂ co₂lë₅ quiain'₅₄ Bernabé quian'₅₄ Pa₄ i₂'nio₄ lɨn₃ quián₂ jnia'₅₄, a₂dsɨ₃jɨin₅₄ 'nia'₂. Ia₁ le₂jaun₂ bá₄ dse₃, lág₂ jnia'₅₄. 26 Ma₂le₁'ág₄ caun₂ dsɨ́₅ gue₃ 'mú₃ o₁quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄. 27 Jaun₂ chen₄ jnia'₅₄ Judas quian'₅₄ Silas në́₃, jaun₂ i₂në₅ bá₄ juá'₂ quian'₅₄ jág₁ tio'₅₄ 'o₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jua'₂ jnia'₅₄ la₂. 28 Jaun₂ në́₃, Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ ca₂jme₃'o₅₄ a₂'niog'₅₄ jnia'₅₄ dsɨ₅, jaun₂ dse₃ bá₄ lág₂ jnia'₅₄ a₂tsá₃ cuë₅₄ jnia'₅₄ 'nia'₂ 'éi'₃ guei₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jmá'₃ lia'₂ a₂léi₄ 'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ la₂: 29 A₂tsá₃ quë'₅₄ 'nia'₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂ma₂dsia₃ dsa₂ ne₄ ne₄chei₂ quió'₅ diú₄ lag₄; ján₃ bá₄ tsá₃ quë'₅₄ 'nia'₂ jmɨ₄ já'₂, on₃ guë'₂ nɨ₁ŋɨ₁ já'₂ i₂dsan₂ i₂güɨ́'₅ dsa₂ dsɨ₂lag₄. Tsá₃ nió'₄ 'nia'₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂. Në₁jua'₂ ca₂jme₁ti'₄ 'nia'₂ jág₁ la₂, dse₃ bá₄ le₃chan'₂ 'nia'₂.

Co₂në₅ bá₄ jág₁.

30 Jaun₂ në́₃, le₂në₅ bá₄ ca₂tón'₂ 'éi₂ juɨ₅, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Antioquía. Jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₂ dsa₂ i₂'én₂ ja₁jaun₂. Jaun₂ ca₂jɨ́in'₃ dsa₂ si₂ carta a₂jme₁quian₅. 31 Jme₁ca₂'ɨ́₂ rɨin'₅₄ si₂, qui₂ca₂jmo₃ 'io'₂ o₁quió'₄ jág₁ a₂cuë₅ lián'₂ dsɨ́₅ jaun₂. 32 Ia₁ Judas quian'₅₄ Silas, i₂jme₁'ë́₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄ ján₃, ca₂cuë₃ 'lióng₂ jág₁ dse₃ a₂ca₂jmo₃ ca₂'ág₂ dse₃ dsɨ́₅ rɨin'₅₄, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂cuë₃ bí₂ në́₃, quian'₅₄ jág₁ quió'₅. 33 Jme₁ma₂të́₂ 'lióng₂ jmɨg₄ tioin'₅₄ ja₁jaun₂, ca₂dsióg'₂ táng₃ dsa₂ caun₂ tei₄ ja₁con₂ rɨin'₅₄ i₂ca₂chei₃.§ 35 La₁ ca₂jŋia₃ Pa₄ quian'₅₄ Bernabé juɨg₂ Antioquía, qui₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂, quiain'₅₄ juɨn₅ guë́₄ i₂sián'₂, qui₂'ë́'₅ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

Ca₂ŋó₃ Pa₄ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂

36 Cang₂ jaun₂, ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ Bernabé:

―Dsau₅₄ táng₃ dsɨ₁jɨn₁ rɨn'₅₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ja₁ma₂ca₂i₁'ë'₅₄ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, dsɨ₁jag₅₄ në₁jua'₂ 'a₂ lia'₂ chain₂.

37 Bernabé në́₃ jme₁'nio₃ jŋiai₃ Juan₅₄, i₂chen₂ Marcos ján₃. 38 La₁ Pa₄ guë'₂ në́₃ tsá₃ ca₂gue₃ jiog₃, ia₁ ca₂téi₂ bá₄ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁i₁nioi₁₂ 'uë₃ Panfilia,* tsá₃ ma₃ca₂jme₃quiong'₅₄ jua'₅₄ a₂jme₃'o₅₄. 39 Jaun₂ ca₂tsɨ́in₂ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂lia'₂ ca₂i₃léin₂ jma₃quén₅. Jaun₂ Bernabé bá₄ ca₂jŋia₃ Marcos, ca₂tóin'₂ nɨ₁barco, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ Chipre. 40 Pa₄ guë'₂ ca₂quióin'₂ Silas. Jme₁ma₂në₂jáng'₂ rɨin'₅₄ o₄gú₃ Te₁gui'₅₄ i₂'nio₃, jaun₂ qui₂ca₂'ág'₃ jág₁ rɨin'₅₄, ca₂i₃léin₂. 41 Jaun₂ ca₂i₁ŋɨi₁₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Siria quian'₅₄ Cilicia, qui₂i₁cuë'₂ bí₂ rɨin'₅₄ i₂tián'₅ ja₁jaun₂.

16

Ca₂jme₃quiong'₅₄ Timoteo ca₂jme₃quiain'₅₄ Pa₄ quian'₅₄ Silas

1 Ca₂dsióg₃ Pa₄ quian'₅₄ Silas juɨg₂ Derbe, juɨg₂ Listra në́₃. Ja₁jaun₂ ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ 'én₂ i₂chen₂ Timoteo. Chog₅₄ Timoteo 'éi₂ jme₁lɨ́n₄ 'io₅₄ judía i₂ma₂'én₂ jág₁ dse₃. Jmei₂ guë'₂ jme₁lɨ́n₄ jan₂ griego. 2 Jaun₂ dsa₂ i₂'én₂ i₂jme₁tián'₄ Listra quian'₅₄ Iconio, dse₃ bá₄ jme₁'ag₂₃. 3 Jaun₂ 'nio₃ Pa₄ jiog₃ quiong'₅₄, jaun₂ ca₂ti₃ nɨ₁lo₁ 'éi₂,* ia₁jaun₂ tsá₃ jén'₄ 'lɨg'₅₄ dsa₂ judíos i₂tián'₅ ja₁jaun₂. Ia₁ ma₂ŋi₅ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, a₂lɨ́n₅ griego jmei₂ 'éi₂. 4 Ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ja₁ca₂ŋɨ́i₃, qui₂ca₂jme₃jein'₂ rɨin'₅₄ ca₂cuë₃ 'éi'₃ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, jág₁ quió'₅ dsa₂ can'₅₄ i₂tián'₅ Jerusalén në́₃. 5 Jaun₂ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂lɨ́n₅ guá'₅, ca₂jŋa'₃ tiá₂ jág₁ dse₃ a₂'éin₂, jaun₂ le₂o₃ jmɨg₄ bá₄ ca₂i₃juɨ́in₂.

Ca₂quɨ₃ Pablo a₂ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ chan₂ Macedonia

6 Tsá₃ ca₂cuë₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jmɨg₄ a₂'ë́₂ dsa₂ jág₁ dse₃ 'uë₃ Asia. Jaun₂ lë₃ ca₂i₁lein₅₄ ca₂i₁ŋɨi₁₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Frigia quian'₅₄ 'uë₃ Galacia. 7 Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ ja₁jén₂ 'uë₃ Misia. Ja₁jaun₂ jme₁'nio₃ jme₁dsɨ₃léin₂ 'uë₃ Bitinia. La₁ tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Jesús dsɨ₃léin₂ ja₁jaun₂. 8 Jaun₂ con'₂ ca₂ŋɨ́i₃ bá₄ 'uë₃ Misia, ca₂dsi₃léin₂ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁chei₂ Troas. 9 Ja₁jaun₂ ca₂quɨ₃ Pa₄ a₂'uë₂ jaun₂ a₂ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Macedonia, a₂chéin'₅ mɨ₂₃, a₂juá'₂: “Ŋɨ₅₄ juɨ₅ 'uë₃ Macedonia i₂jme₁'o₁ jnia'₅₄.” 10 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂quɨ₃ Pa₄ le₂në₅, jaun₂ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ co₂jŋia₅₄ a₂dsɨ₁náu₄ juɨ₅ Macedonia. Ia₁ dsón'₂ lág₂ jnia'₅₄ a₂të́₂ Diú₄ ja₁jaun₂ a₂dsɨ₁'ë́₄ jnia'₅₄ jág₁ dse₃.†

Pa₄ quian'₅₄ Silas tioin'₅₄ juɨg₂ Filipos

11 Ca₂tió'₄ jnia'₅₄ 'ŋió'₃ nɨ₁barco juɨg₂ Troas. Ca₂i₃náu₅ jnia'₅₄ co₂dsau₅ juɨ₅ 'uë₃ Samotracia a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄. Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ Neápolis. 12 Tio'₅₄ jnia'₅₄ ja₁jaun₂, i₂náu₅ táng₃ ja₁chei₂ Filipos. Ja₁jaun₂ lë́₅ caun₂ colonia romana ja₁lë́₄ juɨg₂ dsen₅₄ guë́₄ quió'₅ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Macedonia. Ja₁jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄. 13 Caun₂ jmɨg₄ sa₅₄ ca₂i₁náu₄ juɨ₅ 'nɨ'₂ juɨg₂, cau₅ chei'₅₄ cuá₃, caun₂ ja₁jme₁lë́₄ ja₁dsɨ₂lén₂ dsa₂ a₂chi₂léin'₂ Diú₄. Ja₁jaun₂ ca₂'io₄ jnia'₅₄, ca₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ 'io₅₄ i₂ca₂ŋɨ'₂, jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. 14 Jan₂ 'io₅₄ i₂jme₁'en₅₄ jë₄ jaun₂ i₂chen₂ Lidia i₂chan₂ juɨg₂ Tiatira, jme₁lɨ́n₄ dsa₂ i₂'nag₅ 'mɨ'₂ 'uɨ'₃ jlá'₁. 'Io₅₄ 'éi₂, jme₁jme₂juɨn'₂ Diú₄. Jaun₂ ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ ca₂lë₃ dsɨ́₅ 'io₅₄ 'éi₂ a₂nag₃ a₂tón'₂ juɨ₅ a₂juá'₂ Pa₄. 15 Jaun₂ ca₂jŋói₂ jmɨg₂ co₂dsia₅ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅. Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂mɨ₃ tság₅ jnia'₅₄:

―Chi₂jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ 'au'₂ a₂lɨ́n₅ jniá₂ të₃dsón'₂ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄, i₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁quió₃ i₁jŋia'₄.

Jaun₂ ca₂juá'₂ tion₅₄ a₂ca₂jŋia₄ jnia'₅₄.

16 Co₂ráun₂ ca₂lë₃, lia'₂ con'₂ jme₁i₃náu₅ jnia'₅₄ ja₁chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄, ca₂jen'₂ jnia'₅₄ jan₂ 'io₅₄ chi'₂ i₂jme₁'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ të₂dsɨ́₅, i₂dsi₂ jág₁.‡ 'Io₅₄ 'éi₂ a₂lë₁jmo₂₃ bá₄ ta₁, ia₁ juɨg₅₄ bá₄ jme₁cán₂ cu₄ a₂jme₁lɨ́'₂ a₂dsi₂ jág₁. 17 'Io₅₄ chi'₂ 'éi₂ ca₂'ein₃ Pa₄, ca₂'ein₃ jnia'₅₄ në́₃, ca₂guió'₃ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄:

―Dsa₂ në₅ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄ juɨn'₂ guë́₄. Jaun₂ 'ë́₂ jág₁ tsɨ́'₅ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lé₂ lión'₂ 'nia'₂.

18 'Lióng₂ jmɨg₄ ca₂jmo₃ le₂jaun₂. Ca₂lë₃ jme₁ca₂lë₃ ca₂i₃mé'₂ dsɨ́₅ Pa₄. Jaun₂ ca₂jí₂, ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ i₂jme₁'en₅₄ quió'₅ 'io₅₄ 'éi₂:

―Quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Jesucristo, jmo₅₄ jniá₂ 'éi'₃, jú₅ quió'₅ 'io₅₄ në₅.

Jaun₂ co₂tan₅₄ dsɨ₂juɨ₅ jaun₂, ca₂o₃'ɨ́n₃ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ ca₂téin₂ 'io₅₄.

19 Jme₁ca₂rë₃lí'₄ dsa₂ juɨg₅₄ 'io₅₄ 'éi₂, a₂tsá₃ ma₃cuɨn₅ jmɨg₄ a₂lí'₂ guë́₄ cu₄ quiain'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂jŋai'₃ Pa₄ quian'₅₄ Silas, ca₂tág₃ juɨ₅ 'ma'₅₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄. 20 Jaun₂ ca₂i₁jo₅₄ ja₁tián'₄ juë́₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dsa₂ la₂, i₂lɨ́n₅ judíos, i₂nioi₅₄ tsɨ₂jɨin₂₃ dsa₂ juɨg₂ go₄ jniog₄. 21 Qui₂'ë́'₅ jme₂tɨin₂₃ dsa₂ tag₄ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ guéi₁ jniog₄, on₃ guë'₂ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂jmó₁, ia₁ dsa₂ romanos bá₄ lág₅.

22 Jaun₂ ca₂nau₂ dsa₂ juɨg₂ 'nei₂ ca₂jmái'₂ Pa₄ quian'₅₄ Silas. Jaun₂ ca₂dsi₂ dsɨ₂tan₅₄ a₂dsi₂uɨg₅ nɨ₁tsɨn'₅₄, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂bóg₂ në́₃ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂. 23 Jme₁ma₂dsan₃ bóg₂ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ guë́₄ ca₂to'₂ né'₃ 'má₃. Ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jmo₃ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ 'né₅ 'má₃ 'í₁ dse₃ lɨn₃. 24 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, jme₁ca₂ŋɨi₂ 'éi'₃ jaun₂, ca₂i₁tio'₂ ca₂të₂ quióng₄ tsɨ₁'né₅ 'má₃, le₁tia₃ mɨ₂tag₅₄ 'ŋió'₃ tau₂ nɨ₁'ma₂.

25 La₁ con'₂ dsi₃nei₅ jme₁ca₂'ë₃ Pa₄ alabanzas quiain'₅₄ Silas qui₂ca₂tsɨ́'₃ Diú₄, qui₂ca₂nág₂ bá₄ dsa₂ sián'₂ i₂tion'₅₄ 'né₅ 'má₃. 26 Të₃jë₄ jaun₂, con'₂ tsá₃ ján₅ dsa₂, ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ tiá₂ lɨn₃, ca₂lia'₂ qui₂ca₂jë́'₂ 'uɨg₅₄ nɨ₁'ia'₂ tsɨ₁'né₅ 'má₃, qui₂ca₂niá₃ ca₂le₃jë́₃ o₄'né₄, qui₂ca₂gag₂ ŋí₁ cadenas a₂jme₁le₁'ŋe'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄ 'ŋió'₃. 27 Jme₁ca₂ŋé₃ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁, ca₂jág₃ ma₂le₁na₁ jë₂ o₄'né₄ 'né₅ 'má₃, jaun₂ ca₂dsi₂ ŋi₁tág₂ quió'₅ a₂jme₁jŋɨi'₃ 'ŋiog₅. Ia₁ lɨ́in₂ ma₂ca₂lón₂ jɨn₂ bá₄ i₂le₁jnɨ́₅ né'₃ 'má₃. 28 La₁ dsɨ₂juɨ₅ ca₂guió'₃ Pa₄ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ lë₁jmag'₅₄ uɨg₅ 'ŋiag'₂, ia₁ la₂ bá₄ tio'₅₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jág₃.

29 Jaun₂ ca₂mɨ₃ dsa₂ 'éi₂ si₂, jaun₂ ca₂'í₃ co₂chi'₅₄ dsi₂néi₂ të₃ gó'₅ jlein₂₃ ŋó₃ ca₂chi₃jné₃ ne₄ Pa₄ quian'₅₄ Silas. 30 Jaun₂ ca₂'uág'₂ të₂ca₁'né₄, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―'Nia'₂ dsa₂, ¿'e₂ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂ ia₁jaun₂ lión₂ jniá₂?

31 Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂:

―'Én₃ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, jaun₂ bá₄ tɨ́ng'₄, quiang'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂.

32 Jaun₂ ca₂cuë₃ Pa₄ quian'₅₄ Silas jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ca₂cuë́'₃ dsa₂ 'éi₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tián'₅ dsi₂néi₂ quió'₅. 33 Hora jaun₂ a₂'uë₂, dsa₂ i₂niog₅ gu₂ 'né₅ 'má₃ 'éi₂ qui₂ca₂rɨ́n'₃ ja₁qui₂le₁cuɨ́'₃ quió'₅ Pa₄ quiain'₅₄ Silas. Jaun₂ 'éi₂ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅, ca₂jŋói₂ jmɨg₂. 34 Jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂tág₃ ja₁quió'₄, ca₂i₁cuë₂ a₂guë́'₃. Jaun₂ 'io'₂ jmo₂₃ ca₂le₃jɨ́in₃, ia₁ ca₂rë₃'éin₂ jág₁ quió'₅ Diú₄.

35 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂chen₃ juë́₄ chi'₂ 'ɨ'₅₄ a₂ca₂i₁chi'₄ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ 'né₅ 'má₃, a₂lióin₂ dsa₂ 'éi₂. 36 Jaun₂ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ 'né₅ 'má₃ ca₂tsɨ́'₃ Pa₄:

―Ma₂ŋɨg₂ 'éi'₃ quió'₅ juë́₄ a₂long₅₄ 'nia'₂. Jaun₂ ma₂lé₂ o₁no'₄ 'nia'₂ tei₄ quiáng'₂.

37 Jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ chi'₂ 'ɨ'₅₄:

―Ca₂chóng'₂ dsa₂ jnia'₅₄, qui₂ca₂bóg₂ të₃jɨn₄ dsa₂ juɨn₅ të₃ tsá₃ ca₂cáun₃ de'₂ jág₁ dsau₅ quián₂ jnia'₅₄ i₂lág₅ dsa₂ tén₅ juɨg₂ Roma. Jaun₂ guë́₄ ca₂to'₂ né'₃ 'má₃. ¿Në₃ në́₃ 'nio₃ lió₂ jnia'₅₄ con'₂ të₃co'₅₄? Tsá₃ le₂jaun₂. Juɨ₁ja₂léin₂ guioin₅₄ juɨ₁ja₂'uag'₅₄, juɨ₁lia'₂ ca₂to'₂.

38 Jaun₂ guë́₄ ca₂i₁con₂ chi'₂ 'ɨ'₅₄ jág₁ jaun₂ ne₄ juë́₄, jaun₂ ca₂rë₃gó'₅ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂lɨ́n₅ Pa₄ quian'₅₄ Silas dsa₂ tén₅ Roma. 39 Jaun₂ ca₂i₁len₅₄ dsɨ₂tan₅₄ ca₂i₁mɨ₂ o₂'én₂ dso₄ ne₄ Pa₄ quian'₅₄ Silas. Ca₂'uág'₂ bá₄ jaun₂ në́₃, jaun₂ ca₂juá'₂ a₂'uɨ́n₃ 'éi₂ juɨg₂ jaun₂. 40 Jme₁ma₂'uɨn₂ 'éi₂ 'né₅ 'má₃, ca₂i₃lein₃ ja₁quió'₄ 'io₅₄ Lidia. Jme₁ca₂ŋɨi'₂ quiain'₅₄ rɨin'₅₄, qui₂ca₂cuë₃ bí₂ në́₃, jaun₂ guë́₄ ca₂'uɨin₂ ja₁jaun₂, ca₂i₁lein₅₄ guë́₄ juɨg₂ siá'₂.

17

Ca₂lë₃ mɨ'₅₄ juɨg₂ Tesalónica

1 Juɨ₅ ja₁ca₂ŋe₄ Pa₄ quiain'₅₄ Silas jaun₂, ca₂i₁ŋɨi₁₂ juɨg₂ Anfípolis quian'₅₄ juɨg₂ Apolonia në́₃. Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ chei₂ Tesalónica. Ja₁jaun₂ jme₁chí'₄ guá'₅ sinagoga quió'₅ dsa₂ judíos. 2 Pa₄ në́₃, ia₁ le₂jaun₂ tɨn₂ quió'₅, ca₂ŋei₅₄ guá'₅. Të₁lia'₂ ca₂'í₃ tɨn₃-'nɨ₅ semana ja₁jaun₂, qui₂ca₂dsia₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ sa₅₄, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂juá'₂ ne₄ Si₂. 3 Qui₂ca₂cuë₃ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ dsón'₂ 'i₄ 'éi'₃ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ a₂juá'₂ a₂tion₅₄ ŋág₃ uɨg₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, jaun₂ cang₂ jë₁ma₂join₂₃, a₂tion₅₄ niog₅ jein'₅₄ táng₃. Jaun₂ caun₂ ca₂juá'₂ bá₄:

―Jesús i₂'ɨ́n₅ jniá₂, jág₁ a₂'ë́₅ juɨ́g₂ 'nia'₂, I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂.

4 Jaun₂ ca₂rë₃'én₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ judíos, ca₂jme₃quiain'₅₄ Pa₄ quian'₅₄ Silas. Ján₃ bá₄ ca₂rë₃'én₂ juɨn₅ dsa₂ griegos i₂jme₁jme₂juɨn'₂ Diú₄, ca₂rë₃'én₂ juɨn₅ 'io₅₄ dsen₅₄ në́₃. 5 La₁ dsa₂ judíos i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, ca₂rë₃'néi₃ a₂dsí'₅. Jaun₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ co₂nió'₃ dsa₂ juɨ́'₅ i₂lë₁jme₁i₂nio₄ tsɨ₁jɨn₁ jë₄ calle. Ca₂quɨin'₃ jág₁ quió'₅, ca₂i₁nioi₁₂ ca₂tó'₂ mɨ'₅₄, tsɨ₂jɨin₂₃ dsa₂ juɨg₂. Jaun₂ ca₂i₁toin'₁ tion₅₄-jan₃ ja₁quió'₄ Jasón, a₂jme₁'nio₃ dsein₂₃ Pa₄ quiain'₅₄ Silas, a₂jme₁të₂ 'éi₂ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂. 6 Ia₁ tsá₃ ca₂dsáin'₂ 'éi₂ ja₁jaun₂, Jasón bá₄ qui₂ca₂tsɨ₃cuɨin'₂ quiain'₅₄ guë́₄ rɨin'₅₄ i₂'én₂, jaun₂ ca₂tág₃ juɨ₅ ne₄ta₁, ca₂i₁jang'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂lia'₂ guió'₅ tioin'₅₄:

―I₂la₂ bá₄ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ ma₂jmo₃ tsá₃ ma₃caun₂ 'ei₅ jág₁, qui₂ma₂jéin'₂ dsa₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃. Le₂jaun₂ bá₄ 'nio₃ jmo₃ ja₁lá₃ ján₃, ta₁ jaun₂ bá₄ ja₂léin₂. 7 Jasón la₂ në₂cuë₃ jmɨg₄ në₂jŋia₃ dsa₂ 'éi₂ ja₁quió'₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ 'éi₂ jmo₂₃ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmo₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ gui'₅₄ emperador. Ia₁ i₂nioi₅₄ tsɨ́'₅ dsa₂ a₂chan₂ guë́₄ jan₂ rag₅₄ sián'₂, jan₂ i₂chen₂ Jesús.

8 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ le₂në₅, ca₂tóin'₂ go₂'i₃ quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄. 9 La₁ Jasón quian'₅₄ rɨin'₅₄ ca₂quí₃ cu₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, jaun₂ guë́₄ ca₂lió₂ dsa₂.

Pablo quian'₅₄ Silas tioin'₅₄ juɨg₂ Berea

10 Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ rɨin'₅₄ a₂ŋó₃ Pa₄ quiain'₅₄ Silas të₃ a₂'uë₂ juɨ₅ Berea. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁jaun₂, i₁lein₅₄ dsɨ₂juɨ₅ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga quió'₅ dsa₂ judíos. 11 Dsa₂ judíos i₂jme₁tián'₄ ja₁jaun₂ jme₁dsein₃ con'₂ guë́₄ dsa₂ juɨg₂ Tesalónica. Lia'₂ 'i₄ rë₂ jág₁ bá₄ ca₂gue₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁'no'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄, ia₁ 'nio₃ le₃ŋi₅ chi₂jua'₂ dsón'₂ bá₄ le₂jaun₂ lë́₅ jág₁ a₂cuë₅ Pa₄ quian'₅₄ Silas. 12 Juɨn₅ bá₄ dsa₂ judíos 'éi₂ ca₂rë₃'én₂. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨn₅ dsa₂ griegos, lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ 'io₅₄ dsen₅₄ në́₃. 13 La₁ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ chan₂ Tesalónica a₂'en₅₄ Pa₄ 'ë́'₅ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ juɨg₂ Berea ján₃, jaun₂ ca₂i₃léin₂ ja₁jaun₂, ca₂chi₂ca₂jain₃ dsa₂. 14 La₁ co₂tan₅₄ ca₂chei₃ rɨin'₅₄ ca₂chein₃ Pa₄ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Ca₂jŋia₃ bá₄ Silas quian'₅₄ Timoteo juɨg₂ Berea. 15 Ca₂i₁jiog₃ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ Pa₄ ca₂i₁jŋiai₃ 'éi₂ ca₂të₂ juɨg₂ Atenas. Jaun₂ ca₂i₃lein₃ táng₃ le₁quion₂ jág₁ quió'₅ Pa₄ a₂jiá₃ Silas quiain'₅₄ Timoteo a₂dsɨ₃jme₃quiong'₅₄ dsɨ₂juɨ₅.

'En₅₄ Pablo juɨg₂ Atenas

16 Të₁lia'₂ 'en₅₄ Pa₄ chi₁jŋiai₂₃ Silas quian'₅₄ Timoteo juɨg₂ Atenas, tsá₃ dse₃ 'ei₅ dsɨ́₅, ia₁ ca₂jɨ́in₂ juɨn₅ lɨn₃ diú₄ lag₄ tión₂ le₂tan₅₄ jë₄ juɨg₂. 17 Jaun₂ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ dse₃ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos, dsa₂ sián'₂ në́₃ i₂jme₂juɨn'₂ Diú₄ të₃dsón'₂. Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ në́₃, qui₂ca₂'ë́₂ Pa₄ jág₁ dse₃ jë₄ 'ma'₅₄ ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁jein'₂ ja₁jaun₂. 18 I₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂jme₁jme₂tag₅ si₂ quió'₅ dsa₂ i₂të́'₂ dsa₂ epicúreos, i₂lɨn₅₄ guë'₂ i₂jme₁jme₂tag₅ si₂ quió'₅ i₂të́'₂ dsa₂ estoicos, dsa₂ 'éi₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂dsia₃ jág₁ quiain'₅₄ Pa₄. I₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ tsɨ́'₅ rɨin'₅₄:

―Tsá₃ ne₄ 'e₂ bá₄ jág₁ quian₅ i₁ten'₅₄ në₅ a₂juá'₂ tság₃ jniog₄.

I₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ táng₃:

―Mei'₂ tsá₃ i₂'ë́₂ jág₁ quió'₅ diú₄ sián'₂ i₂quián₅ dsɨ₂nau₂ bá₄ në₅.

Jaun₂ bá₄ juá'₂ le₂jaun₂, ia₁ 'en₅₄ Pa₄ 'ë́₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Jesús, 'a₂ lia'₂ ca₂jein'₅₄ táng₃. 19 Jaun₂ ca₂jŋiai₃ Pa₄ caun₂ ja₁chei₂ Areópago. Jme₁ca₂dsi₃léin₂ ja₁jaun₂, ca₂ŋɨ́i'₃ Pa₄ ca₂juá'₂:

―¿Lé₂ le₃ne₄ jnia'₅₄ 'e₂ jág₁ 'mɨ́₂ dsia'₂ a₂jme₂tág'₂? 20 'Niog₂ jnia'₅₄ le₃ne₄ 'e₂ jein₅ jág₁ a₁juá'₂ 'ne₂ në₅. Ja₂lɨn₃ guë́₄ siá'₂ né'₂.

21 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ chan₂ Atenas, quian'₅₄ dsɨ₂nau₂ i₂jme₁tián'₄ ja₁jaun₂, jmá'₃ a₂jaun₂ bá₄ jme₁tɨin₂ qui₂jmo₂₃: qui₂nag₂₃, qui₂dsia₂₃ në́₃, jmá'₃ ca₂ne₅₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂cha₂.

22 Jaun₂ ca₂nau₂ Pa₄ dsi₂jo₂ ja₁le₁ŋɨ'₂ dsa₂ jaun₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Atenas, jág₅ jniá₂ 'ŋio₅ 'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ diú₄ lag₄ quián'₂ 'nia'₂. 23 Ia₁ lia'₂ con'₂ ca₂ŋɨ₅ jniá₂ ca₂jág₃ ja₁chi₁len'₄ 'nia'₂ diú₄ lag₄ quiáng'₂, ca₂jág₃ caun₂ ja₁lë́₄ ne₄chei₂ le₁ton₅ letras la₂, a₂juá'₂: “QUIÓ'₅ DIÚ₄ I₂TSÁ₃ CUƗN₅ DSA₂.” Ia₁ dse₃ bá₄ guë'₂ jaun₂. Diú₄ 'éi₂ i₂chi₁len'₄ 'nia'₂, Diú₄ i₂tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂, i₂'éi₂ bá₄ 'ɨ́n₄ jniá₂, jág₁ quió'₅ 'éi₂ bá₄ 'ë́₅ jniá₂, juɨ́g₂ 'nia'₂.

24 ’Diú₄ 'éi₂ i₂ca₂jmo₃ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ ja₁jaun₂, 'éi₂ bá₄ quió'₅ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃ në́₃. La₁ tsá₃ guá₅ dsi₂néi₂ guá'₅ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 25 on₃ guë'₂ chi₁quiain₁₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂'nió'₅ jmo₃ dsa₂ 'e₂ jmo₃ quió'₅. Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ jmo₂₃ cuë₂₃ jme₂dsí₂ quián₂ jniog₄, jmo₂₃ dsí₂ a₂quian₂ jniog₄, ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂cha₂.

26 ’Quian'₅₄ ca₂cho'₅₄ dsa₂ bá₄ ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂, ia₁jaun₂ tiain'₃ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ ca₂jmo₃ Diú₄ 'éi'₃ ca₂'ë₃ ja₁tian'₃ dsa₂ në́₃, 'a₂ con'₂ uë́₂ 'io₃ bí₂ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂, 27 ia₁jaun₂ 'nai'₂ Diú₄, a₂jŋia'₅₄ chi₂lá'₂ quian'₅₄ gu₂, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂dsáu'₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ uɨ́ng₂ guá₅ Diú₄ ja₁con₂ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂. 28 Ia₁ a₂chan₂ Diú₄ bá₄ a₂chong₂ jniog₄ a₂i₂nio₄ jniog₄ në́₃.* Juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂juá'₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ poetas quián'₂ 'nia'₂ ján₃, jme₁ca₂juá'₂: “Chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ bá₄ lág₅ jniog₄.” 29 Chi₂jua'₂ lág₅ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, jaun₂ tsá₃ dse₃ jua'₅₄ a₂jmó₁ jniog₄ dsɨ₅ a₂lɨ́n₅ Diú₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ nió'₄ dsa₂ lag₄ cu₄nióg₄, on₃ guë'₂ cu₄tiog₂, on₃ guë'₂ nɨ₁cang₁ a₂tɨn₂ dsa₂ jmo₂₃ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ guioin₅₄. 30 Tsá₃ lɨn₄ ca₂tón'₃ Diú₄ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ ma₂lɨ́g'₂, ia₁ tsá₃ 'e₂ ŋi₅ dsa₂. La₁ rë₂në́₃ në́₃, jmo₅ Diú₄ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ chan₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂'nió'₅ dsɨ₃quén'₅ dsɨ́₅. 31 Ia₁ ma₂lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ a₂já₅ caun₂ jmɨg₄ jë₁qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ rë₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂ca₂quióin'₂ quiáin₅. Jaun₂ ma₂ca₂jmo₃ léi₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jme₃jein'₅₄ 'éi₂ jɨn₄ 'lag₄.

32 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ ca₂juá'₂ Pa₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄, i₂lɨn₅₄ dsa₂ jŋia'₅₄ ca₂ŋág₂ bá₄. I₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂juá'₂:

―Në₅ néi₁ táng₃ jnia'₅₄ caun₂ jmɨg₄ siá'₂ quiáng'₂.

33 Jaun₂ ca₂o₂'ɨ́n₃ bá₄ Pa₄ jë₄ jaun₂.

34 La₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ ca₂rë₃'éin₂ bá₄, jaun₂ ca₂'ein₃ 'éi₂. Jë₄ jaun₂ jme₁'en₅₄ i₂chen₂ Dionisio i₂lɨ́n₅ rɨn'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ Areópago; jan₂ guë'₂ 'io₅₄ në́₃ i₂chen₂ Dámaris; lë́₂ bá₄ guë́₄ dsa₂ i₂quiong'₅₄.

18

'En₅₄ Pablo juɨg₂ Corinto

1 Cang₂ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Pa₄ juɨg₂ Atenas, ca₂ŋó₃ juɨ₅ Corinto. 2 Ja₁jaun₂ ca₂jein'₂ jan₂ dsa₂ judío i₂chen₂ Aquila i₂chan₂ 'uë₃ Ponto. Jme₁guá₄ 'uë₃ Italia le₃jŋiá₅, la₁ ca₂jmo₃ 'éi'₃ gui'₅₄ emperador Claudio a₂ca₂'uɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ judíos i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Roma. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ quiain'₅₄ Priscila 'io₅₄ quiáin₅, a₂ma₂tiáin'₅ juɨg₂ Corinto. Jme₁ca₂dsióg₃ Pa₄ ca₂i₁jɨin₁₂ dsa₂ 'éi₂, 3 jaun₂ ca₂'í₃ ja₁quió'₄, ca₂jmo₃ ta₁ co₂lë₅ quiong'₅₄, ia₁ ján₃ bá₄ tɨin₂ 'me₃ tsɨ₁'mɨ'₂ a₂jmo₅ dsa₂ tsɨ₁'né₅. 4 Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ sa₅₄, jme₁dsó₅ Pa₄ guá'₅ sinagoga a₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃, a₂jme₁jme₂'uáin₂ dsɨ́₅ dsa₂, lia'₂ dsa₂ judíos lia'₂ dsɨ₂nau₂ në́₃. 5 Jme₁dsióg₃ Timoteo quiain'₅₄ Silas a₂ca₂'uɨin₂ Macedonia, a₂dsi₃léin₂ të₂ ja₁'en₅₄ Pa₄, jaun₂ guë́₄ ca₂'ë́₂ Pa₄ dsen₅₄ dsɨ́₅ jág₁ quió'₅ Diú₄. Jaun₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos a₂lɨ́n₅ Jesús dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 6 La₁ dsa₂ në́₃, 'io'₅₄ ca₂tɨ́in₂ jág₁ jaun₂, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂jnái'₂ jág₁ uɨg₅ Pa₄. 'Éi₂ në́₃ qui₂ca₂séi'₂ 'liog₂ nɨ₁tsɨn'₅₄, jaun₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ le₁cáng'₄ a₂dsián'₃ 'nia'₂ lia'₂ jma₃quian'₅₄ dsáu'₂. Tsá₃ ma₃'e₂ le₁cán'₄ jniá₂. Le₃ne₄ juɨ₅ në́₃ nei₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂.

7 Ca₂o₃'ɨ́n₃ bá₄ Pa₄ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga jaun₂ në́₃. Ca₂ŋó₃ ja₁quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Justo i₂jme₁jme₂juɨn'₂ Diú₄. Justo 'éi₂ në́₃, jme₁guá₄ cau₅ guá'₅. 8 Dsa₂ i₂jme₁lɨ́n₄ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ guá'₅, dsa₂ i₂chen₂ Crispo, ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, co₂dsia₅ quian'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅. Juɨn₅ bá₄ dsa₂ chan₂ Corinto ca₂rë₃'én₂ jág₁ dse₃ jme₁ca₂nág₂, jaun₂ qui₂ca₂choin₃ jmɨg₂. 9 Caun₂ a₂'uë₂, a₂lë₁ca₂jén'₃ Pa₄ ca₂jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄, a₂juá'₂:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃ a₂'ë́'₄ jág₁. Caun₂ dsia₄ bá₄, tsá₃ lë₁jmo₂ tei₄. 10 Ia₁ quian'₅₄ bá₄ jniá₂ 'ne₂; 'i₁jan₂ tsá₃ téi₂ gu₂ jua'₅₄ a₂jmóg'₂ uɨg₅. Ia₁ juɨn₅ dsa₂ chan₂ juɨg₂ la₂ i₂le₃'én₂ quiáng₃.

11 Caun₂ ŋi₂ të₂ ca₂'nau₅₄ ca₂'í₃ Pa₄ juɨg₂ Corinto, qui₂ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ quió'₅ Diú₄.

12 La₁ jmɨg₄ jaun₂ ca₂lɨn₃ dsi₄má'₂ 'uë₃ Acaya jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Galión. Jaun₂ ca₂ŋɨ'₂ dsa₂ judíos i₂'ŋia₅₄ Pa₄, ca₂tág₃ juɨ₅ ne₄ta₁. 13 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsi₄má'₂ 'éi₂:

―Le₂siá'₂ bá₄ jme₂tag₅ i₂në₅, toin'₂ jág₁ dsa₂, a₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃.

14 Jë₁jme₁ma₂ŋag₃ Pa₄, jme₁ca₂juá'₂ Dsi₄má'₂ Galión ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ judíos:

―Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dso₄ juë'₂ ca₂rë₃cán'₂ dsa₂ në₅, jme₁jmo₅₄ bá₄ jniá₂ juɨn'₂ dsɨ₃ a₂jme₁nag₅₄ jág₁ quián'₂ 'nia'₂. 15 La₁ tsá₃ le₂jaun₂. Chi₂jua'₂ 'uɨg₅₄ jág₁ 'éi'₃ juá'₅ siá'₂ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, tsá₃ 'éi'₃ qui₁dsɨ₅ jniá₂. Jme₁rë₂ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ quiáng'₂.

16 Jaun₂ ca₂'uág'₂ ca₂'uɨ́in'₂ 'éi₂ ne₄ta₁ jaun₂. 17 Jaun₂ ca₂jŋau'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ griegos ca₂jŋai'₃ Sóstenes i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ quián₅ guá'₅ sinagoga, qui₂ca₂bóg₂ të₃ jág₅ dsi₄má'₂. La₁ tsá₃ ma₃a₂jaun₂ dsan₂ dsɨ́₅ gui'₅₄ Galión, 'i₁caun₂.

Ca₂jón'₃ táng₃ Pablo juɨg₂ Antioquía, jaun₂ ca₂ŋó₃ táng₃ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ dse₃ jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂

18 Uë́₂ bá₄ guë́₄ ca₂jŋia₃ Pa₄ jë₄ juɨg₂ Corinto. Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂'ág'₃ jág₁ rɨin'₅₄. Jme₁ma₂tioin'₅₄ juɨg₂ Cencrea në́₃, ca₂chéi₃ Pa₄ dsi₅₄ ca₂jmo₃ léi₄ a₂ca₂jme₃ti₃ jág₁ a₂ma₂cuë́'₃ Diú₄ le₂jŋiá₅. Jaun₂ ca₂'í₃ nɨ₁barco ca₂ŋó₃ juɨ₅ ja₁tén₄ Siria quiain'₅₄ Priscila, Aquila në́₃. 19 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ juɨg₂ Efeso, ca₂tén₂ Pa₄ Priscila quian'₅₄ Aquila, ca₂ŋó₃ juɨ₅ guá'₅ sinagoga ca₂i₁dsia₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ judíos i₂jme₁tion'₅₄ le₁ŋɨ'₂. 20 Jme₁ca₂juá'₂ guë́₄ dsa₂ ja₁jaun₂ a₂jme₁jŋia₃ guë́₄ uë́₂ Pa₄, la₁ tsá₃ ma₃ca₂gue₃ 'éi₂. 21 Jaun₂ ca₂'ág'₃ jág₁ jɨn₄ rɨin'₅₄, ca₂juá'₂:

―Tion₅₄ niog₅ nég'₄ Jerusalén i₁jmo₃ jmɨg₄ a₂já₅. La₁ guáng₂ bá₄ táng₃ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ 'nio₃ Diú₄.

Jaun₂ ca₂'í₃ nɨ₁barco ca₂o₃'ɨ́in₃ juɨg₂ Efeso. 22 Jme₁ca₂dsióg₃ Cesarea, ca₂ŋe₄ Pa₄ i₁cuɨin₃ Diú₄ rɨin'₅₄ i₂tián'₅ Jerusalén. Jaun₂ ca₂ŋái'₃ táng₃ juɨ₅ Antioquía. 23 Jme₁ma₂ne₁ŋó₄ jmɨg₄ 'ein₅₄ ja₁jaun₂, ca₂ŋei₅₄ táng₃ ca₂i₁ŋɨ₂ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Galacia quian'₅₄ Frigia, qui₂ca₂cuë́'₃ bí₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ rɨin'₅₄.

Ca₂'ë́₂ Apolos jág₁ dse₃ juɨg₂ Efeso

24 Jmɨg₄ jaun₂ ca₂dsióg₃ Efeso jan₂ dsa₂ judío i₂chen₂ Apolos, dsa₂ chan₂ juɨg₂ Alejandría. 'Ŋio₅ lɨn₃ jme₁tɨn₂ dsa₂ 'éi₂ 'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, dse₃ jme₁cuɨ́'₅ Si₂ quió'₅ Diú₄. 25 Jme₁ma₂ŋi₅ Apolos 'éi₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Jaun₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ qui₂ca₂dsia₃ jág₁ qui₂ca₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ co₂rë₂ jág₁ quió'₅ Jesús, ton'₂ jmá'₃ jŋia'₅₄ a₂jaun₂ bá₄ jme₁ŋi₅ Apolos 'a₂ lia'₂ jme₁jme₂tag₅ Juan₅₄ juɨ₁lia'₂ a₂choin₂₃ dsa₂ jmɨg₂. 26 Ca₂jme₃lióg₃ Apolos ca₂juá'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagoga ca₂tsɨ́'₃ dsa₂, ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅; la₁ jme₁ca₂nág₂ Priscila quian'₅₄ Aquila, ca₂të́'₃ Apolos cau₅, ca₂jme₃tag₂₃ guë́₄ rë₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅ quió'₅ Diú₄. 27 Jaun₂ në́₃, lia'₂ con'₂ jme₁'nio₃ Apolos jme₁ŋɨ́i₃ juɨ₅ Acaya, ca₂cuë₃ rɨin'₅₄ bí₂, ca₂chein₃ si₂ carta ne₄ dsa₂ 'én₂ i₂tián'₅ ja₁jaun₂, a₂guein₃ 'éi₂. Jme₁ca₂dsióg₃ Apolos 'uë₃ Acaya, ca₂jme₃'oin₅₄ 'ŋio₅ dsa₂ 'én₂ i₂tián'₅ ja₁jaun₂. Ia₁ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ ca₂jmo₃ a₂ca₂rë₃'én₂ dsa₂ 'éi₂. 28 Jaun₂ qui₂ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂lɨ́'₃ bá₄ Apolos ne₄ ja₁tsɨin₂₃ jaun₂, të₃ jág₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. Ia₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ Si₂ quió'₅ Diú₄ bá₄ ca₂'ë́'₃ dsa₂ 'éi₂, a₂dsón'₂ bá₄ lɨ́n₅ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

19

'En₅₄ Pablo juɨg₂ Efeso

1 Të₁lia'₂ 'en₅₄ Apolos juɨg₂ Corinto, Pa₄ guë'₂ ca₂ŋɨ́i₃ le₂tan₅₄ juɨ₅ má'₂ a₂ca₂dsióg₃ Efeso. Ja₁jaun₂ ca₂jein'₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'én₂. 2 Jaun₂ ca₂ŋag₃ 'éi₂ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ ca₂juá'₂:

―¿Ca₂guen'₅₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂:

―Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ma₂ne₄ jnia'₅₄ jua'₅₄ chan₂ jan₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pa₄:

―¿'A₂ guë'₂ lia'₂ ca₂jŋó'₂ 'nia'₂ jmɨg₂?

Ca₂ŋag₃ táng₃ dsa₂:

―Juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃tag₅ Juan₅₄ bá₄.

4 Ca₂juá'₂ Pa₄:

―Jme₁chon₅ Juan₅₄ jmɨg₂ dsa₂ co₂'nió'₄ léi₄ a₂jme₃tsɨ́n₃ dsa₂ dsɨ́₅. La₁ jme₁juá'₂ ján₃, a₂'nió'₅ le₃'én₂ dsa₂ le₃quió'₅ i₂jiá₃ chi₁quɨ́n₃, a₂'ɨin₂₃ Jesucristo.

5 Jme₁ma₂në₂néi₂ dsa₂ le₂në₅, qui₂ca₂choin₃ jmɨg₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús. 6 Jaun₂ jme₁ca₂quiog₂ Pa₄ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂guan₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ca₂'í₃ të₂dsɨ́₅ dsa₂. Jaun₂ qui₂ca₂dsia₃ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂, qui₂ca₂juá'₂ jág₁ a₂ca₂cuë₃ Diú₄ në́₃. 7 Con'₂ guia₃-tɨ́n₂ dsa₂ jme₁lë́₂ le₃jɨ́in₃.

8 Con'₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂ ca₂dsɨn₃ a₂jme₁dsó₅ Pa₄ guá'₅ sinagoga ca₂dsia₃ tiá₂ dsɨ́₅ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ qui₂co₂jéin'₂ dsa₂ të₂le₃ ja₁gon₂ Diú₄. 9 La₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ ca₂jmo₃ 'ua'₂ dsɨ́₅, tsá₃ ca₂rë₃'éin₂. Jŋia'₅₄ qui₂ca₂ton₃ 'lɨg'₅₄ bá₄ Juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄ jɨn₄ dsa₂. Jaun₂ ca₂të́'₃ Pa₄ co₂nió'₃ jmá'₃ dsa₂ i₂'én₂ ca₂'uɨin₂ ja₁jaun₂ ca₂i₃léin₂ caun₂ escuela ja₁të́'₂ quió'₅ Tirano ja₁táun₂ dsa₂ jág₁. Ja₁jaun₂ ca₂i₁jme₁tɨin₂₃ dsa₂ ca₂le₃o₃ jmɨg₄. 10 Ca₂dsɨn₃ tɨn₃ ŋi₂ ca₂'í₃ ja₁jaun₂, jaun₂ le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ 'lióng₂ juɨg₂ ja₁tén₄ Asia ca₂nág₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús lia'₂ dsa₂ judíos lia'₂ dsa₂ griegos në́₃. 11 Jaun₂ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Pa₄, 12 le₂jiog₅ nɨ₁tsɨn'₅₄ dsa₂, o₃ pe₁guí₄ 'e₂ a₂qui₂ca₂nɨ́'₃ quió'₅, jme₁qui₂dsɨ₂con₃ dsa₂ ja₁con₂ dsa₂ dso'₅₄, qui₂ca₂'lón₂ dsa₂ 'e₂ caun₂ dso₄ niog₅ lɨ́in₅, qui₂ca₂'uɨn₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅ dsa₂ në́₃.

13 La₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ judíos i₂jme₁i₂nio₄ jmo₂₃ 'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅ dsa₂,* dsa₂ 'éi₂ jme₁'nio₃ jme₁'ɨin₃ Te₁gui'₅₄ Jesús juɨ₁lia'₂ jë₁'uɨ́in'₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, ca₂juá'₂ tsɨ́'₅ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄:

―'Éi'₃ jmo₅ jniá₂ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Jesús i₂'ɨn₅ Pa₄ në₅, 'uɨn'₂ 'nia'₂.

14 Le₂jaun₂ jme₁jmo₅ ta₁guion₃ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ jan₂ dsa₂ judío i₂chen₂ Esceva, i₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂. 15 La₁ jme₁ca₂jmo₃ le₂jaun₂, jaun₂ ca₂ŋag₃ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄:

―Cuɨ́n₅ bá₄ jniá₂ Jesús, ján₃ bá₄ guion₄ bá₄ jniá₂ 'ein₂ 'éi₂ Pa₄. La₁ 'nia'₂ në́₃, ¿'ein₂ bá₄ 'nia'₂ jmo'₂ 'éi'₃ a₂jú₄ jniá₂?

16 Jaun₂ dsa₂ i₂jme₁'en₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄ quió'₅, ca₂cuë₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂, ca₂lia'₂ ca₂i₃lein₃ cuɨng₂₃ le₁cuáin'₃ qui₂le₁cuɨ́in'₂ në́₃. 17 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ judíos, quian'₅₄ dsa₂ griegos në́₃, i₂jme₁tián'₄ juɨg₂ Efeso, ca₂rë₃gó'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁ca₂rë₃ŋi₅. Jaun₂ ca₂rë₃juɨn'₂ Te₁gui'₅₄ Jesús 'ŋio₅ lɨn₃.

18 Jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂ca₂rë₃'én₂, ca₂dsi₃léin₂ ca₂jmo₃ qui₂ŋí₃ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂qui₂ma₂jmo₃. 19 Jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₁jmo₅ ta₁ a₂chan₂ dsɨ́₅ në́₃, ca₂i₁quian₅₄ si₂ lia'₂ quió'₅, jaun₂ ca₂dsɨ́'₂ të₃ jág₅ dsa₂. Jme₁ca₂chen'₃ dsa₂ cuenta je₂liá'₂ dsɨn₅ 'i₄ 'ma'₅₄ le₃jë́₃ si₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ con'₂ të₂láu₃-guiá₂ mei₅ 'éi'₃ cu₄ tiog₂. 20 Jaun₂ në́₃, quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ caun₂ ca₂i₃'ág₃ jág₁ quió'₅, caun₂ ca₂lɨ́'₃ bá₄.

21 Cang₂ jaun₂ ca₂'ág₂ Pa₄ caun₂ dsɨ́₅ a₂dsɨ₃jág₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Macedonia quian'₅₄ Acaya, lia'₂ ma₂ŋó₅ jaun₂ të₂ Jerusalén. Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ táng₃, jë₁ma₂ca₂dsióg₃ Jerusalén, a₂tion₅₄ dsó₃ ca₂të₂ Roma ján₃. 22 Jaun₂ ca₂chein₃ on₃ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄† quiáin₅: Timoteo, quiain'₅₄ Erasto, a₂dsɨ₃léin₂ juɨ₅ Macedonia. Ca₂rë₃'ɨin₅₄ bá₄ guë́₄ 'ŋiog₅, 'uë₃ Asia.

Ca₂nio₃ mɨ'₅₄ juɨg₂ Efeso

23 Jmɨg₄ jaun₂, 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂nio₃ mɨ'₅₄ o₄quió'₄ Juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 24 Ia₁ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Demetrio i₂jme₁lɨ́n₄ të₅ŋí₁ cu₄tiog₂, jme₁jmo₂₃ chéi₂ a₂rë₂lag₄ lia'₂ lë́₅ guá'₅ ja₁chén'₄ 'io₅₄ diú₄ Diana.‡ 'Ŋio₅ jme₁tɨin₂₃ cu₄ quian'₅₄ ta₁ jaun₂ quió'₅, quian'₅₄ të₅ŋí₁ rɨin'₅₄ i₂jmo₅ ta₁ le₂jaun₂. 25 Jaun₂ Demetrio në́₃, ca₂ŋɨ́i'₂ 'éi₂ quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂jmo₅ ta₁ le₂jaun₂ ján₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ rë₂, a₂chong₂ jniog₄ dse₃ quian'₅₄ ta₁ quián₂. 26 Jaun₂ jág'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂jmo₅ Pa₄ ŋɨ₂₃ juá'₂ tsɨ́'₅ dsa₂, a₂tsá₃ 'e₂ quen₅ diú₄ i₂jmó'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ tsá₃ lɨ́in₅ diú₄, juá'₂. Jaun₂ juɨn₅ dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃'én₂ në́₃, on₃jua'₅₄ jmá'₃ juɨg₂ Efeso la₂, mei'₂ tsá₃ le₂tan₅₄ 'uë₃ Asia bá₄. 27 Jaun₂ go'₂ të₂le₃ quián₂ jniog₄, ia₁ dsɨ₃'én₂ ta₁ quián₂ lé₂. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, të₂le₃ quió'₅ guá'₅ quió'₅ diú₄ Diana juɨn'₂, go'₂ a₂dsɨ₃'én₂ ján₃. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ ma₂'nio₃ dsa₂, jaun₂ dsɨ₃'én₂ bá₄ bí₂ quió'₅ a₂lɨ́in₅ dsa₂ juɨn'₂. Ia₁ rë₂në́₃ ta₁caun₂ 'uë₃ Asia, ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃ jme₂go₃ dsa₂ a₂jme₂juag'₂.

28 Jme₁ca₂dsan₃ nag₅ dsa₂ le₂në₅, ca₂rë₃'néi₃ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂tóin'₂ ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

―¡'Ŋio₅ juɨn'₂ diú₄ Diana quián₅ dsa₂ juɨg₂ Efeso!

29 Jaun₂ ca₂lë₃ mɨ'₅₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ jaun₂. Jaun₂ le₃on₃ dsa₂ chan₂ Macedonia i₂chen₂ Gayo quiain'₅₄ Aristarco i₂jme₁quian'₅₄ Pa₄, ca₂jŋau'₃ ca₂i₃toin'₅₄ co₂dsia₅ ca₂të₂ ja₁ŋɨ'₂ § dsa₂ juɨg₂. 30 Jaun₂ jme₁'nio₃ Pa₄ jme₁dsó₃ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ a₂jme₁dsɨ₃chi'₅₄ dsa₂. La₁ tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ rɨin'₅₄ i₂'én₂. 31 I₂lɨn₅₄ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ 'uë₃ Asia, i₂lɨ́n₅ dsa₂ a₂mei₅₄ quián₅ Pa₄, ján₃ bá₄ ca₂chein₃ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂dsɨ₃'í₂ Pa₄ ja₁jaun₂. 32 Të₁lia'₂ jaun₂ në́₃ ja₁tion'₅₄ dsa₂ juɨg₂ le₁ŋɨi'₂ tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄, lë́₅ bá₄ qui₂juá'₂ jan₂-jan₂, tsá₃ caun₂ jág₁ 'ei₅, lë́₅ guë́₄ ca₂dsion₄ dsa₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ŋi₅ 'e₂ lë₃ le₁ŋɨi'₂. 33 La₁ jë₄ jaun₂ jme₁tion'₅₄ bá₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂ŋi₅. Jaun₂ ca₂juá'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂tsɨ́'₃ jan₂ i₂chen₂ Alejandro i₂jme₁ca₂'lian'₃ dsa₂ judíos a₂ca₂dsióg₃ të₂ne₄ dsa₂ juɨg₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ Alejandro léi₄ quian'₅₄ gu₂ a₂jme₁mɨ₂₃ a₂jmo₃ dsa₂ tei₄, ia₁ a₂jme₁'nio₃ juá'₂ jág₁ a₂jme₁tsɨ́'₃ dsa₂ a₂jme₁lióin₂ dsa₂ on₃ i₂ca₂jŋa'₃ dsa₂ 'éi₂. 34 La₁ jme₁ca₂rë₃lí'₄ dsa₂ a₂lɨ́n₅ Alejandro 'éi₂ jan₂ dsa₂ judío, jaun₂ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄, con'₂ tɨn₃ hora qui₂guió'₅ ca₂juá'₂:

―¡'Ŋio₅ juɨn'₂ diú₄ Diana quián₅ dsa₂ juɨg₂ Efeso!

35 Jaun₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ të₅sí₃ quián₅ dsa₂ juɨg₂ jaun₂, ca₂tió'₃ jme₁ca₂tió'₃, ca₂jmo₃ ca₂i₃lén₂ dsa₂ tei₄. Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂ chan₂ Efeso, ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ le₁ŋi₅ dsa₂ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ juɨg₂ Efeso jmo₃ 'í₁ guá'₅ quió'₅ diú₄ juɨn'₂ Diana, ton'₂ jmo₃ 'í₁ nió'₄ quió'₅ a₂ca₂sió₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.* 36 'I₁jan₂ jua'₅₄ le₃juá'₂ a₂tsá₃ ŋi₅. Jaun₂ tei₄ jmo₄ 'nia'₂, 'nio'₂ 'nia'₂ 'au'₂ dse₃ né'₃ guë́₄ a₂jmó'₂ 'e₂ jmó'₂. 37 Ia₁ dsa₂ i₂në₂chan'₂ 'nia'₂, tsá₃ 'ang₂₃ a₂ca₂tɨ́n₂ guá'₅, on₃ guë́₄ 'ɨin₂₃ 'lɨg'₅₄ diú₄ quián₂ jniog₄. 38 Chi₂jua'₂ 'nio₃ Demetrio mɨ₃ dso₄, quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ ta₁ quiain'₅₄, jaun₂ guë'₂ chan₂ dsɨ₂tan₅₄ ne₄ta₁ ja₁lé₂ dsɨ₃mɨ₃ dso₄. 39 La₁ në₁jua'₂ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ lë́₅ caun₂ dso₄ juë'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂jaun₂, 'nió'₅ le₃rë₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ jë₁ma₂le₁ŋɨ'₂ dsa₂ juɨg₂. 40 Ia₁ go'₂ quián₂ jniog₄ a₂jmo'₂ 'nia'₂ le₂në₅, në₁jua'₂ ca₂'nag₃ dsa₂ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'niog₂ mɨ'₅₄, juɨ₁lia'₂ mɨ'₅₄ a₂ca₂lë₃ në₃. Ia₁ në₁jua'₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ 'e₂ 'uɨg₅₄ ca₂lë₃ mɨ'₅₄ la₂, tsá₃ 'e₂ cha₂ le₃ŋag₄.

41 Jme₁ma₂ca₂dsan₃ juá'₂ le₂në₅, ca₂jme₃dsiain₂₃ bá₄ jág₁ a₂le₁ŋɨ'₂ dsa₂. Jaun₂ ca₂dsiáin'₂ bá₄ dsa₂, qui₂ca₂i₃lein₃ quió'₅.

20

Ca₂ŋó₃ Pablo 'uë₃ Macedonia quian'₅₄ Grecia

1 Jme₁ca₂dsan₃ mɨ'₅₄ jaun₂, qui₂ca₂të́'₃ Pa₄ le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'én₂, qui₂ca₂cuë́'₃ bí₂. Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, qui₂ca₂'ág'₃ jág₁ rɨin'₅₄. Jaun₂ guë́₄ ca₂ŋó₃ juɨ₅ Macedonia. 2 Jaun₂ qui₂i₁jag₅₄ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ ja₁jaun₂. Quian'₅₄ jág₁ quió'₅ qui₂i₁cuë'₂ bí₂ rɨin'₅₄. Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂ŋó₃ táng₃ juɨ₅ Grecia. 3 Ja₁jaun₂ ca₂'í₃ 'nɨ₅ tsɨ'₂. Jme₁ma₂'ein₅₄ juɨ₅ 'í₂ nɨ₁barco a₂dsó₃ juɨ₅ Siria, jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂ma₂jmo₅ dsa₂ judíos caun₂ jág₁ a₂tsáun'₂. Jaun₂ co₂ŋei'₅₄ tsá₃ ma₃ca₂ŋái'₃ juɨ₅ jaun₂. Ca₂ŋái'₃ bá₄ táng₃ juɨ₅ 'uë₃ ca₂ŋɨ́i₃ Macedonia. 4 Jaun₂ ca₂jme₃quiong'₅₄ dsa₂ le₂'i₄ juɨ₅ i₂chen₂ Sópater ja₁ŋi'₅₄ Pirro,* i₂chan₂ Berea, Aristarco quian'₅₄ Segundo i₂chan₂ Tesalónica, Gayo i₂chan₂ Derbe; Timoteo, Tíquico quian'₅₄ Trófimo në́₃ i₂chan₂ juɨg₂ gu'₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Asia. 5 Jaun₂ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄ 'éi₂ ca₂i₃jŋiái₄ ca₂i₁jŋiog₁₂ juɨg₂ Troas. 6 Cang₂ jme₁ca₂gú'₃ jmɨg₄ a₂guë́'₅ dsa₂ i₁ŋí'₄ a₂tsá₃ levadura quian'₅₄, jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ nɨ₁barco ca₂'uag₂ Filipos. A₂'ŋiá₂ jmɨg₄ jaun₂, ca₂join₃ jnia'₅₄ juɨg₂ Troas. Ja₁jaun₂ ca₂jŋia₄ jnia'₅₄ guio₃ jmɨg₄.

'En₅₄ Pablo juɨg₂ Troas

7 Jmɨg₄ jë₁le₂'uɨg₅₄ semana, ca₂ŋag'₂ jnia'₅₄ a₂ca₂dsió'₄ i₁ŋí'₄. Jaun₂ të₃jë₄ jaun₂ ca₂jme₃tag₅ Pa₄ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂. Caun₂ ca₂ton₃ jág₁ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ dsi₃nei₅, ia₁ a₂ma₂'ein₅₄ juɨ₅ dsáin'₃ jë₁ma₂jnia₃ jaun₂. 8 Jme₁tio'₅₄ jnia'₅₄ le₁ŋag'₂ caun₂ dsi₂néi₂ ja₁lë́₄ guei'₅₄. 'Lióng₂ tsɨ́₅ jme₁le₁'ág₄ le₁guí'₂ si₂. 9 Jan₂ guë'₂ dsó₂ jme₁guá₄ caun₂ o₄'né₄ tau₂ quei₂ i₂jme₁chen₂ Eutico. Ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ uë́₂ qui₂ca₂dsia₃ Pa₄ jág₁, jaun₂ tsá₃ ma₃ca₂tió'₃ 'éi₂ a₂i₁güɨ́in₃. Jme₁ma₂rë₂güɨ́in₃ tsá₃ ma₃lí'₄ jme₁ca₂táin'₂ ca₂të₂ ja₁lë́₄ 'nɨ₅ juɨ́n₃ guei'₅₄. Ma₂join₂₃ jme₁ca₂i₁cho'₄ dsa₂. 10 Jaun₂ ca₂sión₃ Pa₄ ján₃, ca₂jŋai'₃ 'lag₄ ca₂quiog₂ ne₄ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ gang'₃, ia₁ 'i₄ bá₄ jme₂dsí₂ quió'₅ chi'₂.

11 Jaun₂ në́₃ ca₂uɨ́g₂ táng₃ Pa₄ guei'₅₄. Jaun₂ ca₂dsió'₃ i₁ŋí'₄, ca₂guë́'₃ bá₄ jaun₂ në́₃. Caun₂ ca₂dsia₃ bá₄ guë́₄ Pa₄ jág₁ ca₂lia'₂ ca₂jnia₃. Ca₂ŋái'₃ bá₄ jaun₂ në́₃. 12 La₁ dsó₂ 'éi₂ në́₃, jéin'₃ bá₄ ca₂tág₃ dsa₂, jmo₅ dsa₂ 'io'₂ ca₂le₃jɨ́in₃.

Ca₂'uɨn₂ dsa₂ Troas, ca₂i₃léin₂ táng₃ juɨ₅ Mileto

13 Ca₂i₃jŋióg₄ bá₄ jnia'₅₄ i₂náu₅ quian'₅₄ nɨ₁barco ca₂të₂ Asón ca₂i₁te₁ Pa₄, ia₁ jme₁ma₂lë́₅ jág₁ a₂'nio₃ dsó₃ 'ŋiog₅ juɨ₅ tag₅₄. 14 Jme₁ca₂rë₃quiain'₅₄ jnia'₅₄ juɨg₂ Asón, ca₂'í₃ nɨ₁barco quian'₅₄ jnia'₅₄ a₂ca₂i₃náu₅ juɨ₅ Mitilene. 15 Ca₂'uag₂ jnia'₅₄ ja₁jaun₂. Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂ŋag₅₄ cau₅ ja₁të́'₂ dsa₂ Quío, (a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄). Caun₂ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁chei₂ Samos. [Jaun₂ ca₂jŋia₁ jnia'₅₄ juɨg₂ Trogilio].† Jme₁jnia₃ jaun₂ guë́₄ ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ të₂ juɨg₂ Mileto. 16 Jaun₂ le₂në₅ ca₂lë₃, ia₁ tsá₃ 'nio₃ Pa₄ 'í₂ uë́₂ 'uë₃ Asia, tsá₃ ma₃ca₂ŋei₅₄ juɨ₅ Efeso. Ia₁ 'nio₃ dsáin'₄ ŋi'₅₄ ta₁ juɨ₅ Jerusalén, a₂'nio₃ ŋɨi₅ ja₁jaun₂ Jmɨg₄ Të₂láu₃-guiá₂ në₁jua'₂ ca₂lë₃.

Ca₂ton₃ Pablo jág₁ jɨn₄ dsa₂ can'₅₄ quián₅ rɨin'₅₄ chan₂ Efeso

17 'En₅₄ Pa₄ juɨg₂ Mileto, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ quián₅ rɨin'₅₄ i₂chan₂ Efeso. 18 Jme₁ca₂dsi₃lén₂ dsa₂, jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄:

―Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ma₂jmo₃ jniá₂ ca₂le₃ guang₃ le₂'uɨg₅₄ 'uë₃ Asia. 19 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ lia'₂ con'₂ ca₂'ú₃ jɨn'₄ 'nia'₂, ca₂jme₁ti₁₂ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄. Tsá₃ ca₂jme₁juɨng'₂ 'ŋió₃. Tsá₃ caun₂ ca₂i₃ŋɨ́g₂ 'uɨg₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁'nio₃ dsa₂ judíos jme₁jmóg'₂. 20 La₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ tsá₃ ma₃ca₂jme₁tɨn₅ jniá₂ 'nia'₂ a₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂, ca₂i₁'ë́₄ jɨn₄ dsa₂, ca₂ŋeg₅₄ të₂ dsi₂néi₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃. 21 Lia'₂ dsa₂ lɨ́n₅ judíos lia'₂ dsa₂ griegos në́₃, qui₂ma₂juɨ́g₂ jniá₂ a₂'nió'₅ jme₃tsɨ́n₃ dsa₂ dsɨ́₅ ne₄ Diú₄, a₂le₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄. 22 Jaun₂ në́₃, ma₂'eng₅₄ juɨ₅ nei₅₄ juɨ₅ Jerusalén, ia₁ chi₂quióng₂ jmɨg₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄. Tsá₃ a₂jaun₂ guion₅₄ 'e₂ dsɨ₃ŋɨ́g₂ ja₁jaun₂. 23 Jŋia'₅₄ lia'₂ jaun₂ bá₄ guion₅₄, ia₁ le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂ ja₁ma₂ŋeg₅₄, ma₂'ë́₂ jág₁ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ a₂i₁ŋag₁₂ uɨg₅, a₂to'₂ dsa₂ 'né₅ 'má₃ në́₃. 24 La₁ tsá₃ a₂jaun₂ 'ɨ₅ dsɨ₃ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂quɨ́n₂ 'mú₃ quió₃, ia₁jaun₂ bá₄ le₃tei₅₄ jniá₂ ta₁ a₂ma₂chei'₃ Te₁gui'₅₄ Jesús a₂jmo₅₄, a₂jme₁tɨng₅ dsa₂ jág₁ dse₃ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄.

25 ’Jaun₂ në́₃ dsón'₂ lɨ́n₂ jniá₂, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ma₂nei'₂ jág₁ a₂ma₂qui₂ma₂'ë́₃ jniá₂ ŋɨ₂₃, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃jag'₅₄ 'nia'₂ jniá₂ táng₃. 26 Jaun₂ lë₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ tsá₃ ma₃'e₂ rë₂cán'₄ jniá₂ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, 27 ia₁ ma₂ca₂juɨ́g₂ bá₄ jniá₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃, tsá₃ 'e₂ ca₂'ma₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂. 28 Jaun₂ në́₃, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ guiong'₅₄, jmo₄ 'í₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ rɨ́ng'₂ i₂'én₂ në́₃. Ia₁ o₄gog'₂ 'nia'₂ bá₄ ma₂dsiog₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ‡ a₂jmó'₂ 'í₁ dsa₂ i₂lɨ́n₅ guá'₅ quián₅ Diú₄ i₂'lian'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ 'ŋiog₅ ja₁ŋi'₅₄. 29 Guion₄ bá₄ jniá₂ a₂ja₃lén₂ dsa₂ sián'₂ jë₁ma₂ŋág'₅, a₂'nio₃ 'éin₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, a₂jmo₃ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsɨ₂jɨ'₅₄ náu₂ tsau₂ dsɨ́₅, jme₂dsiain₂₃ juɨ₁lia'₂ já'₂ cha'₂. 30 Náu₃ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ dsa₂ i₂jme₃tag₅ le₃jen₅ ia₁jaun₂ 'ein₃ juɨ₅ quió'₅ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂'én₂ jág₁ dse₃. 31 Jaun₂ rë₂ján'₁ 'nia'₂, dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, ia₁ 'nɨ₅ ŋi₂ ca₂dsɨn₃ ca₂cuë́₃ 'nia'₂ jág₁ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂, ca₂le₃jë́₃ ca₂'o₃.

32 ’Jaun₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, dsián₄ jniá₂ 'nia'₂ o₄gú₃ Diú₄, ne₄ jág₁ dse₃ quió'₅ a₂'ua₁ dsɨ́₅, a₂lé₂ jmo₃ a₂'uan'₂ 'nia'₂, a₂lé₂ jmo₃ a₂tɨn'₅₄ 'nia'₂ a₂dse₃ a₂cha₂ quió'₅, juɨ₁lia'₂ a₂tɨn₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅. 33 Tsá₃ 'e₂ ma₂ca₂rë₃'ɨ́n₂ dsɨ₃ a₂jmo₅₄ quió₃, juɨ₁lia'₂ a₂cha₂ quió'₅ i₂sián'₂, on₃ guë'₂ cu₄nióg₄, on₃ guë'₂ cu₄tiog₂, on₃ guë'₂ tsɨn'₅₄ në́₃. 34 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ rë₂, të₂le₃ ma₂jmo₃ bá₄ ta₁ 'ŋió₃ quian'₅₄ gu₂-tag₃ ma₂'no₃ a₂'nió'₅ dsɨ₃ŋɨ́g₂ quian'₅₄ i₂quiang'₅₄. 35 Ca₂le₃o₃ jmɨg₄ bá₄ ma₂'ë́₃ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ dsa₂ ta₁, a₂'nió'₅ jme₃'on₅₄ dsa₂ dsa₂ i₂'nió'₅ quió'₅. Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús, jme₁ca₂juá'₂: “Ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ 'ei₅ dsɨ́₅ dsa₂ i₂cuë₅, con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂gue₅.”

36 Jme₁ca₂dsan₃ juá'₂ Pa₄ le₂në₅, ca₂chi₃jné₃ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, ca₂chi₃léin'₂ Diú₄. 37 Ca₂le₃jɨ́in₃ qui₂ca₂'o₃, qui₂ca₂jŋai'₃ Pa₄, ca₂chen'₃ quió'₅. 38 La₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ 'lia'₂ dsɨ́₅ dsa₂ ca₂tóin'₂ jme₁ca₂juá'₂ Pa₄, ca₂lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃jɨ́in₂ guë́₄ rɨin'₅₄. Jaun₂ ca₂jme₃quiong'₅₄ dsa₂, ca₂i₁join₅₄ Pa₄ të₂ ja₁'ei₅ nɨ₁barco.

21

Ca₂ŋá'₃ Pa₄ juɨ₅ Jerusalén

1 Jme₁ca₂tén'₂ dsɨ₅ jnia'₅₄ dsa₂ rɨn'₅₄, jaun₂ ca₂i₃náu₅ juɨ₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ co₂dsau₅ të₂ Cos (a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄). Jme₁jnia₃ jaun₂ táng₃, ca₂ŋag₅₄ ja₁chei₂ Rodas, jaun₂ guë́₄ dsi₃náu₅ jnia'₅₄ juɨg₂ Pátara. 2 Juɨg₂ Pátara jaun₂, cane₅₄ táng₃ jnia'₅₄ caun₂ nɨ₁barco a₂ŋó₃ juɨ₅ 'uë₃ Fenicia, jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄, ca₂i₃náu₅ táng₃. 3 Jaun₂ ca₂ŋag₅₄ jnia'₅₄ ja₁jniá₂ Chipre të₂le₃ gu₂ jen₅, jaun₂ ca₂i₃náu₅ jnia'₅₄ të₂ Siria. Jaun₂ ca₂dsióg₃ nɨ₁barco juɨg₂ Tiro, ia₁ i₁con₂ lio₅₄ ja₁jaun₂. Jaun₂ ca₂sió₄ jnia'₅₄ ja₁jaun₂. 4 Jaun₂ ca₂jen'₂ jnia'₅₄ dsa₂ 'én₂ rɨn'₅₄ tián'₅ ja₁jaun₂. Jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ guio₃ jmɨg₄ quiain'₅₄. Dsa₂ 'éi₂ në́₃, ca₂'ë́₂ jág₁ a₂ca₂cuë₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, ca₂tsɨ́'₃ Pa₄ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ dsó₃ juɨ₅ Jerusalén. 5 Jme₁ca₂dsɨn₃ guio₃ jmɨg₄ tio'₅₄ jnia'₅₄ jaun₂, jaun₂ ca₂'uag₂ táng₃. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂, quiain'₅₄ 'io₅₄ quiáin₅, chi'₂ quiáin₅ në́₃, ca₂jme₃quiong'₅₄ të₂ 'nɨ'₂ juɨg₂, ca₂i₁jo₅₄ të₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Ja₁jaun₂ ca₂chi₁jne₁ jnia'₅₄ ca₂le₃jág₃, ca₂chi₁len'₄ jnia'₅₄ Diú₄. 6 Jaun₂ qui₂ca₂chan'₅₄ jnia'₅₄ rɨn'₅₄ ca₂'ei'₅₄ jág₁. Jaun₂ guë́₄ ca₂uɨg₅₄ jnia'₅₄ 'ŋió'₃ nɨ₁barco. 'Éi₂ në́₃ ca₂i₃lein₃ bá₄ quió'₅.

7 Jme₁ca₂'uag₂ jnia'₅₄ juɨg₂ Tiro, ca₂i₃náu₅ juɨ₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ a₂ca₂i₃náu₅ juɨ₅ Tolemaida. Ca₂cuɨn₅₄ jnia'₅₄ Diú₄ rɨn'₅₄ i₂tián'₅ ja₁jaun₂, ca₂jŋia₄ jnia'₅₄ co₂jmɨg₄ quiain'₅₄. 8 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂le₃jág₃ con'₂ i₂quian'₅₄ Pa₄ ca₂'uag₂ ja₁jaun₂, ca₂dsi₃náu₅ juɨg₂ Cesarea. Ja₁jaun₂ ca₂i₁náu₄ jnia'₅₄ ja₁quió'₄ Felipe i₂'ë́₂ jág₁ dse₃, i₂lɨ́n₅ jan₂ rɨn'₅₄ dsa₂ guion₃ i₂jme₂'o₅₄* i₂ca₂quión'₂ dsa₂ le₂jŋiá₅. 9 Felipe 'éi₂ jme₁chan₂ quén₂ ja₁mɨ́g₄ on₃jua'₅₄ i₂ma₂jen'₂ gu₂. 'Io₅₄ quén₂ 'éi₂ jme₁'ë₂₃ 'ë́'₅ dsa₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄. 10 Ma₂ne₁ŋó₄ ca₂la₂ jmɨg₄ tio'₅₄ jnia'₅₄ jme₁ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂të́'₂ dsa₂ Agabo, i₂'ë́₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄, a₂ca₂o₃jag₅₄ jnia'₅₄. 11 Jaun₂ jme₁ca₂guan₃ 'éi₂ në́₃, ca₂can₃ lau₂ jén'₅ tú'₅ Pa₄, jaun₂ qui₂ca₂'néi₂ mɨ₂tag₅₄ 'ŋiog₅ quian'₅₄ mɨ₂gu₂ në́₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Le₂la₂ juá'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅: “Le₂la₂ jmo₃ dsa₂ judíos jë₄ juɨg₂ Jerusalén jmái'₂ dsa₂ i₂quió'₅ nɨ₁lau₂ la₂, jaun₂ jáng'₂ o₄gú₃ dsɨ₂nau₂.”

12 Jme₁ca₂néi₁ jnia'₅₄ le₂në₅, jaun₂ ca₂mɨ́₁ jnia'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ chan₂ Cesarea ca₂chei₅₄ Pa₄ a₂tsá₃ ma₃dsó₃ Jerusalén. 13 La₁ jaun₂ ca₂ŋag₃ Pa₄:

―¿'E₂ lë₃ quɨ'₂-'au'₂ 'nia'₂, jmo'₂ 'nia'₂ 'ag₅ 'lia'₂ dsɨ₃? Ia₁ ma₂rë₂ján₁ bá₄ jniá₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ca₂ne₅₄ a₂'nei₃ dsa₂. Ján₃ bá₄ ma₂'ei₅ caun₂ dsɨ₃ a₂jóng₂, jŋag'₃ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén, o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesús.

14 Ia₁ tsá₃ jág₁ ca₂can₃ Pa₄ a₂ca₂chei₅₄ jnia'₅₄ a₂tsá₃ dsó₃, jaun₂ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ tei₄ jme₁ma₂në₂jua'₅₄:

―Juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ jaun₂.

15 Cang₂ jaun₂ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ co₂jŋia₅₄ quián₂, ca₂tió'₄ juɨ₅ i₃náu₅ juɨ₅ Jerusalén. 16 I₂lɨn₅₄ dsa₂ 'én₂ i₂chan₂ Cesarea ca₂jme₃quiong'₅₄. Jë₄ jaun₂ ŋó₃ jan₂ dsa₂ i₂chen₂ Mnasón i₂chan₂ Chipre. Ma₂lɨ́g'₂ bá₄ ma₂já₅ dsa₂ 'éi₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂'én₂. Ja₁quió'₄ 'éi₂ ca₂i₁jŋia₄ jnia'₅₄ Jerusalén.

Ca₂i₁jɨn₁ Pa₄ Jacobo

17 Jme₁ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ rɨn'₅₄ i₂tián'₅ ja₁jaun₂ ca₂guei₃ ca₂lia'₂ 'io'₂ jén'₅. 18 Jme₁jnia₃ jaun₂, ŋó₃ Pa₄ quiain'₅₄ jnia'₅₄ a₂ca₂i₁jɨn₁ jnia'₅₄ Jacobo. Ja₁quió'₄ 'éi₂ jme₁tion'₅₄ jɨn₂ gui'₅₄ can'₅₄.† 19 Jaun₂ qui₂ca₂cuag₃ Pa₄ Diú₄. Jaun₂ ca₂dsia₃ Pa₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂jmo₃ Diú₄ jɨn₄ dsɨ₂nau₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂. 20 Jme₁ca₂nág₂ dsa₂ jág₁, jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄. Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Pa₄:

―Dse₃ jaun₂ rɨn'₅₄ jniog₄, la₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂, të₂le₃ mei₅ bá₄ dsa₂ judíos i₂ma₂'én₂. Ca₂le₃jɨ́n₃ 'éi₂ në́₃, dsen₅₄ dsɨ́₅ le₃quió'₅ 'Éi'₃ Juá'₅. 21 Jaun₂ ma₂juá'₂ dsa₂ a₂ŋɨ'₂ 'ne₂ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ judíos i₂tián'₅ go₄ dsɨ₂nau₂, a₂tsá₃ ma₃tón'₂ juɨ₅, tsá₃ ma₃jme₃ti₃ 'éi'₃ ca₂jmo₃ Moisés, a₂tsá₃ ma₃ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅, on₃ guë'₂ jmo₃ juɨ₁lia'₂ tag₄ chí'₅ quián₂ jniog₄. 22 ¿'E₂ lé₂ në́₃? Ia₁ tion₅₄ ja₃lén₂ dsa₂ a₂ŋɨi'₂ jë₁ma₂ca₂rë₃ŋi₅ a₂'eng'₅₄ ja₁lá₃.‡ 23 Co₂ŋei'₅₄ guë́₄ dse₃ jmó'₂ a₂jua'₅₄ jnia'₅₄ la₂: Chan₂ jë₄ la₂ quián₂ jnia'₅₄ quén₂ dsa₂ i₂tion₅₄ niog₅ jme₃ti₃ caun₂ jág₁ quió'₅ a₂ma₂cuë́'₃ Diú₄. 24 Jŋiai₅ juɨ₁dsi₂léin₂ quian'₅₄ 'ne₂, jmo₄ le₁jë́₃ quiáng'₂ quiain'₅₄. Jaun₂ 'ne₂ bá₄ quɨ'₅₄ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ ma₂lé₂ jme₃ti₃ a₂chéi₃ jŋi₂ dsi₅₄, ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ le₃lí'₄ a₂tsá₃ dsau₅ jág₁ a₂dsia₅ dsa₂ a₂'ɨin₂₃ 'ne₂. Jaun₂ le₃ŋi₅ dsa₂ a₂jme₂ti'₅₄ bá₄ 'ne₂ ján₃ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés.§ 25 La₁ ma₂ca₂chen₅₄ bá₄ jnia'₅₄ si₂ ne₄ dsɨ₂nau₂, a₂ca₂chei₅₄ jnia'₅₄ a₂tsá₃ lɨn₄ jmo₃ o₂i₁ dsɨ₅ quian'₅₄ 'Éi'₃ Juá'₅,* a₂jŋia'₅₄ lia'₂ tsá₃ quɨ́g'₃ ŋɨ₄ já'₂ i₂ma₂cuɨn₃ dsa₂ diú₄ lag₄, on₃ guë'₂ guë́'₃ jmɨ₂, on₃ guë'₂ ŋɨ₄ já'₂ i₂güɨ́'₃ dsa₂ dsɨ₂lag₄, tsá₃ nió'₃ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂ në́₃.

Ca₂jŋa'₃ dsa₂ Pa₄ i₁dsi₅ guá'₅ templo

26 Jaun₂ ca₂jŋia₃ bá₄ Pa₄ dsa₂ quén₂ 'éi₂. Jme₁jnia₃ jaun₂ në́₃, Pa₄ quiain'₅₄ dsa₂ quén₂ 'éi₂ ca₂jmo₃ le₁jë́₃ quió'₅. Jaun₂ ca₂'í₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo ca₂i₁'ë́₄ jág₁ i₂lɨ́g'₂ dsian₅ ta₁guio₃ jmɨg₄ a₂jmo₂₃ le₁jë́₃ quió'₅, jë₁ma₂të́₂ rë₁dsɨ́n'₂ dsa₂ já'₂ ne₄ ne₄chei₂ o₄quió'₄ le₂jain₂ le₂jain₂.†

27 La₁ jme₁ja₂quián₃ dsɨn'₅₄ ta₁guio₃ jmɨg₄ jaun₂, jan₂-on₃ dsa₂ judíos i₂chan₂ 'uë₃ Asia ca₂o₃léin₂, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ Pa₄ i₁dsi₅ guá'₅. I₂'éi₂ ca₂jmo₃ ca₂tón'₂ dsa₂ co₂mɨ'₅₄, jaun₂ ca₂jŋa'₃ dsa₂ Pa₄. 28 Jaun₂ qui₂ca₂tóin'₂ ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

―¡'Nia'₂ dsa₂ juɨg₂ Israel, jme₁'o₁ jnia'₅₄! I₂la₂ bá₄ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ ŋɨ₅ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ 'lɨg'₅₄ ja₁con₂ juɨg₂ go₄ jniog₄, a₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ a₂tsá₃ jme₃ti₃ dsa₂ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés, a₂tsá₃ 'e₂ quen₅ guá'₅ templo la₂ quián₂ jniog₄. Në₃ në́₃, ma₂në₂tióin'₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ griegos i₁dsi₅ guá'₅ templo, a₂ma₂në₂jme₂'ióg₃ ja₁jŋió₅ la₂.

29 Juá'₂ le₂në₅, ia₁ ma₂jág₂ dsa₂ le₂jŋiá₅ ma₂jɨ́in₂ Trófimo i₂chan₂ Efeso a₂i₂ŋɨ₅₄ quiain'₅₄ Pa₄ jë₄ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ lɨ́in₂ a₂ma₂jŋia₃ Pa₄ 'éi₂ i₁dsi₅ guá'₅.

30 Ta₁caun₂ juɨg₂ ca₂tón'₂ dsa₂ co₂mɨ'₅₄, jaun₂ ca₂o₃lén₂ dsa₂ co₂chi'₅₄. Jaun₂ ca₂jŋa'₃ dsa₂ Pa₄ qui₂ca₂tsag'₂ të₂le₃ ca₁'né₄ i₁dsi₅ guá'₅, jaun₂ ca₂jnéi₃ dsa₂ dsɨ₂juɨ₅ o₄'né₄. 31 Jme₁ma₂'nio₃ jme₁jŋɨi'₃ bá₄ Pa₄ jme₁ca₂dsióg₃ jág₁ ca₂rë₃ŋi₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ juɨg₂ Jerusalén tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄. 32 Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lióg₂ quiáin₅, ca₂i₃léin₂ co₂'ei₅ ja₁tion'₅₄ dsa₂ co₂mɨ'₅₄. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂jág₃ dsa₂ dsi₃lén₂ 'lióg₂ quiain'₅₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄, jaun₂ ca₂téin₂ bá₄ Pa₄, ia₁ jme₁tioin'₅₄ cuë₂₃. 33 Jaun₂ jme₁ca₂dsióg₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄, ca₂jŋai'₃ Pa₄ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂'néi₂ 'lióg₂ quian'₅₄ tɨn₃ ŋí₁ cadenas. Jaun₂ guë́₄ ca₂ŋɨ́i'₃ dsa₂ 'ein₂ 'éi₂ Pa₄, 'e₂ ca₂jmo₃. 34 Jaun₂ jma₃quén₅ qui₂ca₂guió'₃ dsa₂ juɨg₂ le₂jain₂ le₂jain₂. Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ca₂ŋɨ́'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂, ia₁ a₂ŋɨ́₄ chí'₅ co₂mɨ'₅₄. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂tág₃ dsa₂ Pa₄ juɨ₅ 'né₅ ja₁tion'₅₄ 'lióg₂. 35 Jme₁ja₂quián₃ dsi₁len₃ dsa₂ ja₁lë́₄ nɨ₁ta₅ 'né₅ ja₁tion'₅₄ 'lióg₂, jaun₂ ca₂jiog₃ 'lióg₂ ca₂jŋiai₃ Pa₄ juɨ₅ guei'₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ 'ne₂ dsa₂ juɨg₂. 36 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ juɨg₂ jme₁ja₂léin₂ chi₁co'₅₄ qui₂guió'₅ qui₂juá'₂:

―¡Juɨ₁jon₅₄ i₂në₅!

Ca₂ton₃ Pa₄ jág₁ a₂lióin₂ 'ŋiog₅ ne₄ dsa₂ juɨg₂

37 Jë₁jme₁ma₂to'₂ 'lióg₂ toin'₂ Pa₄ dsi₂néi₂ ne₄ta₁ quió'₅, jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄:

―¿Lé₂ le₃juá'₄ jniá₂ ca₂jon₄ jág₁?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ juɨg₅₄ 'lióg₂:

―¿Tɨn'₂ 'ne₂ dsiá'₁ jág₁ jmei₅ griego? 38 Jaun₂, ¿on₃jua'₅₄ 'ne₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ egipcio i₂ca₂jmo₃ mɨ'₅₄ qui₂ca₂tsɨ₂jain₃ dsa₂ ma₂i₁jáun₃, ca₂'uɨ́in'₂ quén₂ mei₅ dsa₂ i₂ma₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ juɨ₅ 'uë₃ quein₂?

39 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pa₄:

―Dsa₂ judío bá₄ lɨ́n₅ jniá₂, i₂chan₂ juɨg₂ Tarso, caun₂ juɨg₂ dsen₅₄ tén₅ 'uë₃ Cilicia. La₁ jmo₄ dse₃ 'au'₂ cuë́'₁ jmɨg₄ a₂juɨg₅₄ jniá₂ dsa₂ juɨg₂ jág₁.

40 Ca₂cuë₃ bá₄ jmɨg₄ jaun₂ në́₃. Jaun₂ ca₂nau₂ Pa₄ ne₄ nɨ₁ta₅ jaun₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ léi₄ quian'₅₄ gu₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ a₂jmo₃ tei₄. Jme₁ma₂chí'₅ tei₄, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂juá'₂ jág₁ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo,‡ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

22

1 ―'Nia'₂ dsa₂ go₂ rɨn'₅₄ jniog₄, gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, nei₂ de'₂ 'nia'₂ a₂juá'₄ jniá₂ juɨg₅₄ 'nia'₂ a₂jáng'₄ jág₁ dsau₅ quió₃.

2 Të₂le₃ tei₄ guë́₄ ca₂i₃lén₂ dsa₂ jme₁ca₂nág₂ a₂juá'₂ Pa₄ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo.* Jaun₂ caun₂ ca₂juá'₂ bá₄ 'éi₂:

3 ―Dsa₂ judío bá₄ lɨ́n₅ jniá₂. Juɨg₂ Tarso bá₄ chang₂, ja₁tén₄ 'uë₃ Cilicia. La₁ Jerusalén la₂ bá₄ ca₂i₃juɨng'₂. Ca₂'ɨ₃ jniá₂ si₂ a₂ca₂jme₃tag₅ të₅ Gamaliel. Co₂rë₂ bá₄ ca₂jme₃tag₂₃ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂. A₂dsen₅₄ dsɨ₃ jme₁lɨ́ng₄ le₃quió'₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ jmo'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ rë₂në́₃. 4 Qui₂ca₂co₃'én₃ jniá₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ Juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄ le₂jŋiá₅, ca₂lia'₂ ca₂quɨ́n₂ 'mú₃ quió'₅. Qui₂ca₂toin'₂ 'né₅ 'má₃ lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ lia'₂ dsa₂ mɨ́₂. 5 Lé₂ bá₄ jáng'₃ jág₁ dsau₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsɨ₂gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, ia₁ guioin₅₄ bá₄ ca₂jáng'₃ si₂ jniá₂ a₂ca₂chein₃ ne₄ rɨin'₅₄ i₂tián'₅ Damasco, ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jme₁i₁chán'₃ jniá₂ rɨ́ng'₃ i₂tián'₅ ja₁jaun₂, a₂jme₁të₁₂ le₁'ŋei'₅₄ ia₁jaun₂ gue₃ uɨg₅ jë₄ juɨg₂ Jerusalén la₂.

Ca₂dsia₃ Pa₄ 'a₂ lia'₂ jme₁ca₂jéin'₃ ca₂rë₃'éin₂ jág₁ dse₃

(Hechos 9:1-19; 26:12-18)

6 ’La₁ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁ŋó₃ jniá₂ le₂'i₄ juɨ₅ né'₃ a₂dsióg₄ juɨg₂ Damasco, con'₂ dsi₂ŋí'₃, con'₂ tsá₃ jáng₅ jme₁ca₂téng₃ caun₂ si₂ tág₅ jmá'₅ a₂já₃ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 7 Jaun₂ i₃'ɨ́ng₃ 'uë₃. Dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ a₂juá'₂: “Saulo, Saulo, ¿'e₂ lë₃ co₂'éin'₅ jniá₂?” 8 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂: “¿'Ein₂ 'ne₂ gui'₅₄?” Jaun₂ ca₂juá'₂ tság₅ jniá₂: “Jesús chan₂ Nazaret bá₄ jniá₂ i₂co₂'én'₅ 'ne₂.” 9 Ján₃ bá₄ ca₂jág₃ dsa₂ i₂jme₁quian'₅₄ jniá₂ si₂ jaun₂, jaun₂ ca₂rë₃gó'₅. La₁ tsá₃ ca₂nág₂ jág₁ quió'₅ i₂ca₂juá'₂ ca₂tság₃ jniá₂. 10 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂ jaun₂ në́₃: “Te₁gui'₅₄, ¿'e₂ 'nió'₅ jmo₅₄ jniá₂?” Jaun₂ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄: “Nau₂, gua₂ juɨ₅ juɨg₂ Damasco. Ja₁jaun₂ juá'₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'nió'₅ jmó'₂.” 11 Ia₁ co₂dsia₅ ca₂téng₂ bá₄ quian'₅₄ si₂, jaun₂ dsa₂ i₂quiang'₅₄ bá₄ ca₂jiog₃ le₁chan'₂ gu₃ a₂ca₂dsióg₃ të₂ Damasco. 12 Ja₁jaun₂ jme₁guá₄ jan₂ dsa₂ chen₂ Ananías, i₂jme₁jme₂ti₃ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ judíos i₂tián'₅ Damasco ca₂juá'₂ dse₃ 'ɨin₂₃ 'éi₂. 13 Jaun₂ ca₂dsióg₃ Ananías i₁jag₅₄ ja₁jme₁'eng₅₄. Jme₁ca₂dsióg₃, ca₂juá'₂: “Saulo rɨn'₅₄ jniog₄, guei'₅₄ táng₃ jme₁ne'₄.” Dsɨ₂juɨ₅ jaun₂ bá₄ ca₂lág₃ táng₃ mɨ́g₂ ne₃, jaun₂ ca₂jɨin₅₄ jaun₂ në́₃. 14 Jaun₂ ca₂tság₃ táng₃ jniá₂: “Diú₄ quián₅ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄ ma₂ca₂quióin'₂ 'ne₂ le₂jŋiá₅, ia₁jaun₂ le₃cuɨng'₂ 'e₂ jaun₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ jɨng'₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ rë₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ nág'₁ jág₁ quió'₅ 'ŋiog₅ a₂tio'₅₄ mɨ₂'o₅₄. 15 Jaun₂ 'ne₂ gog'₅₄ a₂chi₂o₁'ɨ́in'₃ o₁dsia'₄ o₁chei'₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ma₂jag'₅₄ 'e₂ qui₂ma₂nei'₂ në́₃. 16 Jaun₂ në́₃, tsá₃ ma₃jme₁'ag₁₂. Nau₂, o₂chon₅₄ jmɨg₂, mɨ₄ ne₄ 'éi₂, ia₁jaun₂ jŋí₃ dsáu'₂.”

Ca₂dsia₃ Pa₄ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂chein₅₄ ŋei₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂

17 ’Jme₁ca₂guáng'₃ Jerusalén, ŋeg₅₄ guá'₅ templo i₂chi₁leng'₄ Diú₄. Jaun₂ a₂lë₁ca₂jéin₃ ca₂jág₃, 18 ca₂jɨng₅₄ Te₁gui'₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂: “I₂ŋáu'₂ jú₅ të₂le₃ dséi₂ juɨg₂ Jerusalén, ia₁ tsá₃ tón'₂ dsa₂ juɨ₅ jág₁ a₂juɨg'₅₄ a₂'ág'₄ jniá₂.” 19 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂ ca₂juɨ́g₂: “Te₁gui'₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ le₁ŋi₅ a₂jme₁ŋɨ₅ jniá₂ a₂jme₁nei₂₃ ca₂le₃jë́₃ guá'₅ sinagogas a₂co₂'éng₅ qui₂cuë́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ dse₃ quiáng'₂, a₂jme₁i₂tioin'₂ 'né₅ 'má₃. 20 Jme₁ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ Esteban, dsa₂ i₂jme₁jáng'₅ jág₁ dsau₅ quiáng'₂, jaun₂ bá₄ jme₁chén'₄ jniá₂ ján₃, ia₁ jme₁lë́₄ caun₂ jág₁ quió₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂ca₂jŋɨ'₃ 'éi₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ jniá₂ 'í₁ nɨ₁tsɨn'₅₄ dsa₂ i₂ca₂jŋag'₃.” 21 La₁ jaun₂ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄ ca₂tság₃ jniá₂: “La₁ gua₂, ia₁ tsag₅₄ jniá₂ uɨ́ng₂ quiáng'₂, a₂o₁'ë́'₃ jág₁ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂.”

Ma₂niog₅ ne₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ bá₄ Pablo

22 Co₂jaun₂ bá₄ ca₂nág₂ dsa₂ juɨg₂. Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂tóin'₂ co₂mɨ'₅₄ ca₂guió'₃ ca₂juá'₂:

―¡Juɨ₁jon₅₄ i₂në₅! ¡Tsá₃ ma₃'nió'₅ le₃chain₂ guë́₄!

23 Jaun₂ dsa₂ juɨg₂ në́₃, caun₂ qui₂ca₂të₂ca₂'oin'₂ bá₄ Pa₄, qui₂ca₂gág₃ tsɨn'₅₄ tioin'₅₄,† qui₂ca₂cho₃ dsa₂ 'liog₂ juɨ₅ guei'₅₄. 24 Jaun₂ ca₂jmo₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ 'éi'₃ ca₂toin'₂ Pa₄ dsi₂néi₂ ja₁tion'₅₄ dsɨ₂'lióg₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂báin₂ Pa₄ ia₁jaun₂ jmo₃ jág₁ 'e₂ dso₄ rɨin₂, 'e₂ 'uɨg₅₄ ca₂rë₃'né₃ dsa₂ juɨg₂ quiong'₅₄. 25 La₁ jme₁ma₂rë₂'ŋei'₅₄ a₂jme₁ma₂bóg₂ dsa₂, ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ i₂chén'₅ cau₅:

―¿Ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ báng'₄ jan₂ dsa₂ i₂tén₅ Roma të₃ tsá₃ ma₂në₂quion'₂ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ quió'₅?

26 Jme₁ca₂nág₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ a₂në₅, jaun₂ ca₂ŋei₅₄ i₁chi'₂ juɨg₅₄ dsen₅₄ quiáin₅ ca₂juá'₂:

―Të₃ŋi'₅₄ quiáng'₂ në₁jua'₂ 'e₂ ca₂jmag'₅₄ dsa₂ në₅, ia₁ dsa₂ tén₅ Roma bá₄ në₅.

27 Jaun₂ ca₂jme₃quián₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ ja₁'en₅₄ Pa₄, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿Dsón'₂ lɨ́n'₅ 'ne₂ dsa₂ tén₅ Roma?

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pa₄:

―Ján₅.

28 Jaun₂ ca₂juá'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ jaun₂ në́₃:

―'Lióng₂ cu₄ ca₂quɨ́n₂ quió₃ a₂ca₂lɨng₃ dsa₂ tén₅ Roma.

Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pa₄:

―La₁ jniá₂ në́₃, a₂ma₂lɨ́n₅ bá₄ jniá₂ lia'₂ con'₂ ca₂rë₃cháng₃.

29 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂nág₂ dsa₂ i₂jme₁bán₂ Pa₄, jaun₂ ca₂i₃léin₂ cau₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ në́₃. Ia₁ jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂lɨ́n₅ Pa₄ dsa₂ tén₅ Roma, ca₂rë₃gó'₅ bá₄ jaun₂ në́₃ ia₁ a₂ca₂'nei'₂ Pa₄.

Ma₂chén'₅ Pa₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos

30 Jme₁jnia₃ jaun₂, jme₁'nio₃ le₃ŋi₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ 'e₂ 'uɨg₅₄ jme₁cuë́'₅ dsa₂ judíos dso₄ Pa₄. Jaun₂ ca₂chéin'₂ 'éi₂ ia₁ a₂jme₁chi₁'ŋei'₅₄ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁ cadenas. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ŋɨ'₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos. Jaun₂ guë́₄ ca₂dsein₂₃ Pa₄ ca₂chei'₃ ne₄ dsa₂ 'éi₂.

23

1 Jme₁ma₂chén'₅ Pa₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ can'₅₄ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, tei₄ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ ma₂guio₃, chang₂ të₂ jmɨg₄ në₃, ne₄ Diú₄.

2 Jaun₂ Ananías, i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ i₂jme₁tión₂ cau₅ quió'₅ Pa₄, a₂jnáu₃ mɨ₂'o₄ 'éi₂. 3 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ 'éi₂:

―¡Diú₄ jnáu₃ quiáng'₂ 'ŋiag'₂, 'ne₂ i₂lɨ́ng'₅ lia'₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁'ia'₂ a₂jŋia'₅₄ jniá₂ tiog₂ të₂le₃ co'₅₄!* ¿'Ŋéi'₂ 'ne₂ ja₁në₅ qui₂dsɨ́'₁ 'éi'₃ ja₁con₂ jniá₂ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃? ¿Jaun₂ 'e₂ lë₃ jmo'₂ 'éi'₃ a₂cuë₃ dsa₂ jniá₂, ton'₂ tsá₃ le₂jaun₂ ta₁ quí'₅ Si₂ 'Éi'₃?

4 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ guë́₄ ja₁jaun₂:

―¿'E₂ lë₃ ŋag'₅₄ le₂në₅ ne₄ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quián₅ Diú₄?

5 Ca₂ŋag₃ táng₃ Pa₄:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ jaun₂ guion₅₄ a₂lɨ́in₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄. Ia₁ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄: “Tsá₃ chi₁'ɨ́ng'₄ 'lɨg'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ juɨg₂ go'₅₄.”†

6 Jaun₂ ca₂rë₃lí'₄ Pa₄, i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂ lɨ́n₅ dsa₂ saduceos, i₂lɨn₅₄ guë'₂ lɨ́n₅ dsa₂ fariseos. Jaun₂ guë́₄ ca₂juá'₂ Pa₄ tiá₂, ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, dsa₂ fariseo bá₄ lɨ́n₅ jniá₂. Fariseos bá₄ jme₁lɨ́n₄ dsa₂ can'₅₄ quiáng₃ në́₃. 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂'éng₂ jág₁ a₂jen'₅₄ táng₃ 'lag₄ bá₄ a₂'iog₅₄ dsa₂, a₂con₂ dsa₂ jág₁ dsau₅ chéng'₅ la₂.

7 Jme₁ca₂juá'₂ Pa₄ le₂në₅, dsa₂ i₂lɨ́n₅ fariseos, quian'₅₄ dsa₂ i₂lɨ́n₅ saduceos në́₃, ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂tsɨ́in₂ guioin₅₄, ca₂lë₃ le₁dsoin'₅₄. 8 Ia₁ dsa₂ saduceos, tsá₃ 'e₂ 'éin₂ a₂jen'₅₄ dsa₂ jë₁ma₂dsain₃, on₃ guë'₂ 'éin₂ a₂chan₂ ángeles, on₃ guë'₂ 'éin₂ a₂chan₂ jme₂dsí₂. La₁ dsa₂ fariseos guë'₂ në́₃, 'éin₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂. 9 Jaun₂ ca₂tóin'₂ ca₂tsɨ́in₂ co₂mɨ'₅₄. Jaun₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂lɨ́n₅ të₅juá'₅ i₂tión₂ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ fariseos, ca₂nau₂ ca₂juá'₂:

―'I₁caun₂ 'lɨg'₅₄ tsá₃ 'e₂ ma₂jmo₃ dsa₂ në₅. ¿'E₂ lé₂ chi₂jua'₂ dsón'₂ bá₄ ca₂juá'₂ jan₂ ángel, o₃ jan₂ jme₂dsí₂ 'e₂, ca₂tsɨ́'₃ i₂në₅?

10 Jaun₂ 'ŋio₅ ca₂tón'₂ dsa₂ ca₂tsɨ́in₂, ca₂lia'₂ ca₂rë₃gó'₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ jme₁ca₂jág₃. Ia₁ në₅ tsá₃ ma₂jmo₃ dsa₂ jma₃quén₅ quió'₅ Pa₄, lɨ́in₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂o₃lén₂ 'lióg₂ ca₂dsein₂₃ Pa₄ jë₄ quió'₅ dsa₂, ca₂tág₃ juɨ₅ ne₄ta₁ ja₁tion'₅₄ 'lióg₂.

11 Jme₁ca₂të́₂ tɨn₃ nei₅ 'en₅₄ Pa₄ ja₁jaun₂,‡ ca₂jme₃jnia₅ Te₁gui'₅₄ ne₅₄, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Quen'₂ bí₂, Pa₄, ia₁ juɨ₁lia'₂ ma₂në₂jang'₅₄ jág₁ dsau₅ në₂'ag'₅₄ jniá₂ jë₄ juɨg₂ Jerusalén la₂, le₂në₅ bá₄ o₁jang'₁ jág₁ dsau₅ o₁'ág'₃ jniá₂ jë₄ juɨg₂ Roma ján₃.

Ca₂jmo₃ dsa₂ judíos jág₁ a₂jme₁jŋɨi'₃ Pa₄

12 Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂jmo₃ jág₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ judíos a₂jŋɨi'₃ Pa₄. Ca₂'ɨin₃ Diú₄ a₂ca₂juá'₂ a₂tsá₃ 'e₂ guë́'₃, a₂tsá₃ 'e₂ 'ɨ́n'₂ në́₃, ca₂lia'₂ ca₂lë₃ a₂niog₅ dsɨ́₅ jmo₃. 13 Jme₁lë́₂ lë́₅ guë́₄ con'₂ të₂lón₃ dsa₂ i₂jme₁ma₂lɨ́'₅ jág₁ jmo₃ le₂jaun₂. 14 Jaun₂ ca₂i₁lein₅₄ i₁jɨin₅₄ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ gui'₅₄ can'₅₄ quián₅ dsa₂ judíos në́₃, a₂ca₂i₁jua'₁:

―Jnia'₅₄ ma₂'ɨ́n₃ Diú₄ a₂tsá₃ 'e₂ tí₄ 'o₄, ca₂lia'₂ ma₂në₂jŋɨ́'₄ jnia'₅₄ Pa₄. 15 Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, quian'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ guá'₅, o₂chei'₅₄ 'nia'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ a₂ja₂jŋiai₃ Pa₄ ne'₅₄ 'nia'₂ 'ióg₃. A₂lë₁juɨg'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂caun'₅₄ jág₁ dsau₅ co₂rë₂ quió'₅, ia₁jaun₂ bá₄ ja₃jiog₃. Jaun₂ jnia'₅₄ guë'₂ në́₃, ma₂lág₅ co₂jŋia₅₄ a₂jŋɨ́i'₄ né'₃ a₂guáin₂ të₂la₂.

16 La₁ ja₁ŋi'₅₄ 'io₅₄ rɨn'₅₄ Pa₄ ca₂rë₃ŋi₅ jág₁ jaun₂. Jaun₂ ca₂ŋei₅₄ ne₄ta₁ quió'₅ 'lióg₂ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ ne₄ Pa₄. 17 Jaun₂ Pa₄ në́₃ ca₂të́'₃ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Jŋia₅ chi'₂ la₂ ne₄ juɨg'₂ 'nia'₂, ia₁ cha₂ jág₁ quian₅ dsɨ₃'ë́₃.

18 Jaun₂ ca₂ŋe₄ 'éi₂ ca₂i₁jŋiai₃ chi'₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Pa₄ i₂lë́₅ 'í₁ quián₅ 'lióg₂ në₂té₂ jniá₂ a₂në₂mɨ₃ a₂i₁jŋiag₂ chi'₂ la₂, ia₁ cha₂ jág₁ quian₅ a₂'ë́₂ ne'₅₄.

19 Jaun₂ ca₂jŋa'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ 'éi₂ mɨ₂gu₂ chi'₂ 'éi₂, con'₂ ca₂jiog₃ cau₅, jaun₂ ca₂ŋag₃:

―¿'E₂ jág₁ quian'₅₄ juɨg'₅₄ jniá₂?

20 Jaun₂ ca₂ŋag₃ chi'₂ 'éi₂:

―Ma₂në₂jmo₃ dsa₂ judíos caun₂ jág₁ a₂mɨ₃ ne'₅₄ a₂o₁jŋiag'₂ Pa₄ 'ióg₃ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos. A₂'nio₃ jme₃gain₂₃ 'ne₂ jmo₃ në₂jag₄ bá₄ a₂con₂ dsɨ₂tan₅₄ jág₁ dsau₅ quió'₅ 'éi₂. 21 La₁ tsá₃ o₁'eng'₅₄, ia₁ lë́₅ guë́₄ të₂lón₃ dsa₂ quiáin₅ ma₂le₁'mai₅₄ cau₅ juɨ₅ le₁jŋiog₂₃. Ma₂'ɨin₃ Diú₄ a₂tsá₃ 'e₂ guë́'₃, 'ɨ́n'₂, ca₂lia'₂ ca₂jŋɨi'₃ Pa₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ le₁jŋia₂₃ chi₂jua'₂ 'e₂ jág₁ juɨg'₅₄ 'ne₂.

22 Jaun₂ ca₂'ág'₃ jág₁ juɨg₅₄ dsen₅₄ 'éi₂, ca₂juá'₂ a₂tsá₃ 'ein₂ tsɨ́'₃ jág₁ a₂ca₂dsia₃ jaun₂.

Ca₂dsián'₂ dsa₂ Pa₄ ne₄ Dsi₄má'₂ Félix

23 Jaun₂ ca₂të́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ on₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ quiáin₅, ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jmo₃ 'éi₂ co₂jŋia₅₄ tɨn₃ 'ŋiá₂-lón₂ 'lióg₂ a₂dsɨ₃léin₂ juɨ₅ tag₅₄; 'nag'₂ ne₂guión₂ rë₂dsɨ́₂ guian₃ guë'₂ (70) dsɨ₃lén₂ co₁dsɨn₅₄ cua₁, tɨn₃ 'ŋia₂-lón₂ guë'₂ i₂cán₂ ŋí₁ chen'₂, a₂dsɨ₃léin₂ juɨ₅ Cesarea con'₂ hora ŋí₁ ŋi₃ le₃ca₂nei₂.§ 24 Jaun₂ ca₂chein₃ jág₁ a₂jmo₃ dsa₂ co₂jŋia₅₄ cua₁ i₂co₃dsɨn₅₄ Pa₄. Ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jmo₃ dsa₂ 'í₁, dsɨ₃jóin₂ 'éi₂ o₄gú₃ Dsi₄má'₂ Félix të₂dsein₃ jéin'₃ le₂jaun₂. 25 Jaun₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂i₁jon₅₄ Pa₄, ca₂chen₃ juɨg₅₄ dsen₅₄ si₂ la₂ a₂juá'₂:

26 Jniá₂, Claudio Lisias, tsɨ́ng₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'ne₂, gui'₅₄ Dsi₄má'₂ juɨn'₂ Fé₁. Cuɨ́ng₅ Diú₄ 'ne₂. 27 Ca₂jŋau'₃ dsa₂ judíos ca₂jŋai'₃ dsa₂ në₅, a₂jme₁jŋag'₃. La₁ jme₁ca₂rë₃guion₅₄ a₂lɨ́in₅ dsa₂ tén₅ Roma, jaun₂ ca₂ŋeg₅₄ i₁lioin₁₂ quian'₅₄ 'lióg₂ quiáng₃. 28 Ia₁ jme₁'nio₃ le₃guion₅₄ 'e₂ 'uɨg₅₄ 'nag₅ dsa₂, jaun₂ ca₂i₁jŋiái₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ quiáin₅. 29 Jaun₂ ca₂rë₃léi₄ jniá₂, 'uɨg₅₄ quió'₅ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ guion₅₄ bá₄ dsa₂, cuë́'₅ i₂në₅ dso₄. Jaun₂ tsá₃ cha₂ 'e₂ lë₃ jua'₅₄ a₂'i₄ 'éi'₃ a₂jŋag'₃ dsa₂, on₃ guë'₂ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂'í₂ 'né₅ 'má₃ në́₃. 30 Jaun₂ jme₁ca₂rë₃guion₅₄ a₂ma₂jmo₃ dsa₂ judíos caun₂ jág₁ a₂jŋag'₃, jaun₂ bá₄ lë₃ dsiain'₄ jniá₂ o₄gog'₂ 'ne₂. Jaun₂ ma₂juɨ́g₂ bá₄ jniá₂ ján₃, dsa₂ i₂'nag₅ 'nɨ₅ i₂në₅, a₂dsɨ₃léin₂ ne'₅₄ 'ne₂, a₂dsɨ₃can₅ dso₄ a₂bóin'₂ i₂në₅. Co₂në₅ bá₄.

31 Jaun₂ 'lióg₂ në́₃, con'₂ lë́₅ 'éi'₃ ma₂ŋɨi₂, ca₂dsein₂₃ Pa₄ ca₂tág₃ të₃ 'uë₂ ca₂dsi₃léin₂ të₂ juɨg₂ Antípatris. 32 Jme₁jnia₃ jaun₂, 'lióg₂ i₂i₃lén₂ juɨ₅ tag₄ ca₂jéin'₃ táng₃ juɨ₅, ja₂lein₃ táng₃. Jmá'₃ 'lióg₂ i₂co₁dsɨn₅₄ cua₁ bá₄ ca₂i₃lén₂ i₃jón₂ guë́₄ Pa₄. 33 Jme₁ca₂dsi₃léin₂ të₂ juɨg₂ Cesarea, jaun₂ ca₂jɨ́in'₃ dsi₄má'₂ si₂ carta a₂quian₅. Ca₂jɨ́in'₂ Pa₄ në́₃. 34 Jme₁ma₂në₂'í₂ dsi₄má'₂ si₂, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Pa₄ a₂já'₄ chain₂. Jme₁ca₂rë₃ŋi₅ a₂chan₂ 'éi₂ 'uë₃ Cilicia, 35 jaun₂ ca₂juá'₂:

―Në₅ nag₅₄ jág₁ quiáng'₂ jë₁ma₂o₂lén₂ dsa₂ i₂'nag₅ quiáng'₂.

Jaun₂ ca₂jmo₃ dsi₄má'₂ 'éi'₃ a₂jmo₃ 'lióg₂ 'í₁ Pa₄ dsi₂néi₂ ne₄ta₁ palacio quió'₅ Rag₅₄ Herodes.

24

Ca₂jáng'₃ Pa₄ jág₁ dsau₅ a₂lióin₂ 'ŋiog₅ ne₄ Dsi₄má'₂ Fé₁

1 A₂'ŋiá₂ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ Ananías i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄, quiain'₅₄ i₂lɨn₅₄ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, quiain'₅₄ Tértulo i₂lɨ́n₅ i₂chén'₅ ne₄ jág₁ quiáin₅, ca₂dsi₃léin₂ Cesarea. Jaun₂ ca₂dsi₃léin₂ ne₄ dsi₄má'₂ a₂'nɨi₃ Pa₄. 2 Jme₁ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ Pa₄, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ Tértulo ca₂tsɨ́'₃ dsi₄má'₂ a₂'nɨi₂₃ Pa₄, ca₂juá'₂:

―Ti₁'mag'₄ 'ne₂, tei₄ bá₄ 'ei₅ tio'₅₄ jnia'₅₄, jaun₂ dse₃ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quiáng'₂ a₂tɨng'₂. 3 Jaun₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quí'₂ 'ne₂ bá₄ qui₂jmo₅ dsa₂, a₂jmo₂ jnia'₅₄ ján₃. Jaun₂ cuë₂ jnia'₅₄ ti₁'mag'₄ 'ne₂, Fé₁ juɨn'₂. 4 La₁ jaun₂ tsá₃ uë́₂ jme₁'ag₁₂ jnia'₅₄ quiáng'₂, mɨ₂ jnia'₅₄ jmó'₂ dse₃ 'au'₂ a₂nág'₁ jág₁ quián₂ jnia'₅₄ a₂jua'₅₄. 5 Ma₂ne₅₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ jmo₅ dsa₂ në₅, ŋɨ₂₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ qui₂dsiain₂₃ mɨ'₅₄ dsa₂ judíos qui₂jmo₃ le₁dson'₅₄ dsa₂. Jaun₂ i₂në₅ bá₄ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅ quió'₅ co₂nió'₃ dsa₂ i₂të́'₂ dsa₂ nazarenos. 6 Jme₁'nio₃ jme₁jme₂'ióg₃ guá'₅ templo quián₂ jnia'₅₄. Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂chain'₅₄ jnia'₅₄, [jme₁'niog₂ jme₁qui₂dsɨ₂ 'éi'₃ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃ quián₂ jnia'₅₄. 7 La₁ jme₁ca₂'í₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ Lisias, ca₂jŋiái'₂ Pa₄ jɨn₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ 'lióg₂ quiáin₅, a₂ca₂tág₃. 8 Ca₂juá'₂ Lisias 'éi₂ a₂'nió'₅ ja₃lén₂ dsa₂ i₂'nag₅ ne'₅₄ 'ne₂.]* Dse₃ ŋag'₅₄ 'ne₂ 'ŋiag'₂ ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ lia'₂ tí₅ jág₁ 'e₂ lë₃ 'nɨ́i₅ jnia'₅₄.

9 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ judíos i₂jme₁tión₂ ja₁jaun₂ ca₂juá'₂ a₂dsón'₂ dsau₅ bá₄ jág₁ në₅. 10 Jaun₂ ca₂jmo₃ léi₄ dsi₄má'₂ ca₂tsɨ́'₃ Pa₄ a₂juá'₂ 'éi₂ jág₁. Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂ jaun₂ në́₃:

―A₂'ŋio₂ dsɨ₃ jáng'₄ jág₁ dsau₅ a₂long₅₄ 'ŋió₃ ne'₅₄ 'ne₂, ia₁ guion₅₄ bá₄ jaun₂ a₂lɨ́ng'₅ dsɨ₂tan₅₄ ma₂ne₁ŋó₄ ŋi₂ a₂qui₂dsɨ́'₁ 'éi'₃ quió'₅ ta₁caun₂ 'uë₃ la₂. 11 Lé₂ bá₄ le₃caun'₅₄ jág₁ dsau₅, mei'₂ tsá₃ guia₃-tɨ́n₂ jmɨg₄ bá₄ ma₂të́₂ a₂guang₃ Jerusalén a₂chi₁leng'₄ Diú₄. 12 Tsá₃ jua'₅₄ ca₂jo₃ dsa₂ a₂tsɨ́ng₂ quian'₅₄ dsa₂, on₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂qui₂dsia₂₃ mɨ'₅₄ i₁dsi₅ guá'₅ templo, on₃ guë'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ sinagogas, on₃ guë'₂ jë₄ juɨg₂. 13 Tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ i₂në₅ jme₃jniai₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂'nag₂₃. 14 La₁ a₂juá'₅ jniá₂ ne'₅₄, a₂jme₂ti₅₄ ne₄ Diú₄ quián₅ dsa₂ can'₅₄, con'₂ lë́₅ Juɨ₅ a₂juá'₂ i₂në₅ a₂tsá₃ dsau₅. Ia₁ 'éng₂ ca₂le₃jë́₃ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quian'₅₄ Si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃. 15 Le₂jaun₂ bá₄ 'éng₂ le₃quió'₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ 'éin₂ guioin₅₄ bá₄ ján₃, ia₁ 'éng₂ a₂qui₂jen'₅₄ 'lag₄, lia'₂ dsa₂ dsen₃ lia'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ në́₃. 16 'Uɨg₅₄ jaun₂, le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ quɨ́n'₅ jniá₂ bí₂ a₂tsá₃ 'e₂ dsɨ₃jŋi₅ dsɨ₃, lia'₂ ne₄ Diú₄ lia'₂ ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃.

17 ’Jme₁ca₂dsɨn₃ tɨn₃-'nɨ₅ ŋi₂ a₂ŋɨ₂₃ juɨg₂ siá'₂, ca₂guáng'₃ táng₃ Jerusalén a₂jme₁'ong₁₂ dsa₂ te₂ŋé₂, a₂dsɨ́ng'₄ já'₂ ne₄ ne₄chei₂ në́₃. 18 A₂jaun₂ bá₄ 'eng₅₄ jmo₂₃ i₁dsi₅ guá'₅ templo jme₁ma₂në₂jmo₃ le₁jë́₃ quió₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅ quián₂ jnia'₅₄. La₁ on₃jua'₅₄ a₂jme₁tion'₅₄ dsa₂ juɨn₅, on₃ guë'₂ jua'₅₄ ca₂dsia₃ jniá₂ mɨ'₅₄. Jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ i₂lɨn₅₄ dsa₂ judíos i₂ja₂lén₂ juɨg₂ siá'₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Asia. I₂'éi₂ bá₄ ca₂jo₃ 'eng₅₄ i₁dsi₅ guá'₅ templo. 19 I₂'éi₂ bá₄ 'nió'₅ ja₃lén₂ ja₁lá₃ ia₁jaun₂ 'nag₃ chi₂jua'₂ cha₂ a₂'nag₃ jniá₂. 20 Në₁jua'₂ tsá₃ a₂cha₂ 'nag₃ 'éi₂, jaun₂ juɨ₁'nag₅₄ i₂tión₂ në₅ chi₂jua'₂ cha₂ dso₄ ca₂'no₃ ja₁con₂ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ dsa₂ judíos. 21 O₃ 'uɨg₅₄ jaun₂ 'e₂, ia₁ a₂'én₂ jniá₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄, juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₃ jniá₂ tiá₂ ca₂juɨ́g₂ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ jë₄ quió'₅, ca₂juɨ́g₂: “A₂cáun'₂ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ quió₃ jniá₂, ia₁ a₂'éng₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄.”

22 Jme₁ca₂nag₂ gui'₅₄ Dsi₄má'₂ Fé₁ le₂në₅, jaun₂ tsá₃ ma₃'e₂ ca₂jme₃rë́₃. Ia₁ jme₁ma₂ŋi₅ rë₂ bá₄ i₂'e₂ jaun₂ a₂të́'₂ dsa₂ “Juɨ₅”. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Në₅ bá₄ jme₁rë₂ jniá₂ jág₁ në₅ quián'₂ 'nia'₂, jë₁ma₂guan₅ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄ Lisias.

23 Jaun₂ ca₂jmo₃ gui'₅₄ dsi₄má'₂ 'éi'₃ ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ quiáin₅ a₂toin'₂ Pa₄ né'₃ 'má₃. La₁ ca₂cuë₃ bá₄ jmɨg₄ lé₂ bá₄ dsɨ₃jag₅₄ a₂mei₅₄ quián₅ Pa₄ a₂jme₃'o₅₄ në₁jua'₂ 'e₂ ca₂rë₃'nió'₅ quió'₅.

24 Jme₁ca₂dsɨn₃ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ táng₃ Fé₁ quiain'₅₄ 'io₅₄ quiáin₅ i₂chen₂ Drusila, i₂lɨ́n₅ judía. Jaun₂ ca₂jmo₃ Fé₁ 'éi'₃ ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ Pa₄, jaun₂ ca₂nág₂ të₁lia'₂ ca₂dsia₃ 'éi₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Cristo Jesús. 25 La₁ jme₁ca₂dsia₃ Pa₄ a₂'nió'₅ cán₂ dsa₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅, a₂'nió'₅ jme₃'uán₂ dsa₂ dsɨ́₅ 'ŋiog₅; jme₁ca₂dsia₃ Pa₄ a₂já₅ caun₂ jmɨg₄ a₂con₂ Diú₄ jág₁ dsau₅ quió'₅ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃gó'₅ gui'₅₄ Fé₁. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Dse₃ bá₄ guang'₂ táng₃ ja₁jme₁'eng'₅₄. Në₅ bá₄ të́₄ táng₃ jmɨg₄ siá'₂ jë₁ma₂jɨng₅₄.

26 Jme₁'ɨ́n₂ dsɨ́₅ Fé₁ a₂jme₁jén'₃ Pa₄ cu₄ ia₁jaun₂ jme₁lió₂. Jaun₂ 'lióng₂ ráun₂ jme₁ca₂të₃ a₂dsia₂₃ jág₁ quiong'₅₄. 27 Tɨn₃ ŋi₂ ca₂ŋɨ́₂ le₂jaun₂ jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ gui'₅₄ Fé₁ ta₁ a₂jme₁lɨ́in₄, a₂ca₂'í₃ táng₃ Porcio Festo. Jaun₂ lia'₂ ma₂'en₅₄ jaun₂ bá₄ Pa₄ né'₃ 'má₃ ca₂jmo₃ Fé₁, ia₁jaun₂ të₃tsɨin'₅₄ dse₃ quian'₅₄ dsa₂ judíos.

25

Ca₂ŋe₄ Pa₄ ne₄ Dsi₄má'₂ Festo

1 Ma₂'nɨ₅ jmɨg₄ a₂ca₂gue₃ Festo ta₁ dsi₄má'₂, ca₂'uɨin₂ juɨg₂ Cesarea ca₂uɨ́g₂ juɨg₂ Jerusalén. 2 Ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quián₅ dsa₂ judíos, ca₂mɨ₃ dso₄ ne₄ Festo a₂'nɨi₂₃ Pa₄. 3 Ján₃ bá₄ ca₂mɨ₃ a₂jmo₃ 'éi₂ dse₃ dsɨ́₅, a₂jmo₃ 'éi'₃ a₂dsɨ₃quián₂ dsa₂ Pa₄ a₂dsɨ₃jó₂ juɨg₂ Jerusalén. Ia₁ a₂jme₁ma₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂jme₁jŋɨi'₃ Pa₄ le₂'i₄ juɨ₅. 4 La₁ jaun₂ ca₂ŋag₃ Festo a₂'ein₅₄ juɨ₅ dsáin'₃ ŋi'₅₄ ta₁ të₂ juɨg₂ Cesarea ja₁'en₅₄ Pa₄ né'₃ 'má₃. 5 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Juɨ₁ja₂lén₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ ta₁ quián'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jniá₂ juɨ₅ Cesarea, juɨ₁'nag₁₂ ja₁jaun₂ chi₂jua'₂ cha₂ a₂rɨin₂.

6 Jŋia'₅₄ con'₂ jŋia₃ o₃ guia₃ jmɨg₄ bá₄ ca₂'í₃ Festo Jerusalén, jaun₂ ca₂ŋái'₃ Cesarea. Jme₁jnia₃ táng₃ jaun₂, ca₂i₁gua₂ ne₄ta₁ ja₁qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ Pa₄. 7 Jme₁ca₂'í₃ Pa₄ dsi₂néi₂ ne₄ta₁, jaun₂ ca₂jme₃quián₃ dsa₂ judíos i₂ja₂lén₂ juɨg₂ Jerusalén. Jaun₂ 'lióng₂ ne₅₄ dso₄ juë'₂ qui₂ca₂bóin'₂ Pa₄. La₁ tsá₃ ca₂tió'₃ jme₃jniai₂₃ a₂dsón'₂ dsau₅ ca₂le₃jë́₃ dso₄ a₂bóg'₂ jaun₂. 8 Jaun₂ ca₂jáng'₃ Pa₄ jág₁ dsau₅ a₂lióin₂ 'ŋiog₅, ca₂juá'₂:

―'I₁caun₂ dso₄ në₅ tsá₃ ma₂'no₃ jniá₂, on₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃tei₅₄ con'₂ lë́₅ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ dsa₂ judíos, on₃ guë'₂ le₃quió'₅ guá'₅ templo jua'₅₄ a₂ma₂'no₃ dso₄, on₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂cha₂ dso₄ ma₂ca₂táng'₂ ja₁con₂ gui'₅₄ emperador romano.

9 La₁ia₁ jme₁'nio₃ Festo të₃tsɨin'₅₄ rë₂ quian'₅₄ dsa₂ judíos, jaun₂ ca₂ŋɨ́i'₃ Pa₄:

―¿'Niog'₂ guang'₅₄ të₂ juɨg₂ Jerusalén ia₁jaun₂ ja₁jaun₂ jme₁rë₂ jniá₂ quiáng'₂?

10 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Pa₄:

―Jaun₂ guë'₂ ma₂chén'₅ jniá₂ ja₁lá₃ caun₂ ne₄ta₁ ja₁tén₄ gui'₅₄ emperador romano ja₁dsi₂ten₅₄ qui₃dsɨ₅ dsa₂ 'éi'₃ quió₃. Ia₁ rë₂ bá₄ ŋi'₅₄ 'ne₂, tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn₂ jniá₂ ja₁con₂ dsa₂ judíos. 11 Chi₂jua'₂ cha₂ guë'₂ dso₄ a₂ma₂'no₃, a₂ca₂tɨ́ng₂ jóng₂, jaun₂ guén₄ bá₄ jniá₂ 'mú₃ quió₃. La₁ chi₂jua'₂ tsá₃ dsau₅ dso₄ a₂bóg'₂ dsa₂ në₅, jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂tɨ́n₂ jua'₅₄ a₂jáng'₂ jniá₂ o₄gú₃ dsa₂ 'éi₂. Jaun₂ mɨ₅ jniá₂ nég'₄ ne₄ gui'₅₄ emperador, ia₁jaun₂ 'éi₂ qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁cong₂.

12 Jme₁ca₂lë₃ dsia₅ Festo jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂to'₂ jág₁ dse₃ quiáin₅, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Pa₄:

―Ia₁ ma₂në₂mɨ'₅₄ guang'₅₄ ne₄ gui'₅₄ emperador, ne₄ 'éi₂ guang'₅₄ guë'₂ jaun₂.

Ma₂chén'₅ Pa₄ ne₄ Rag₅₄ Agripa

13 Tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ cang₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ Rag₅₄ Agripa quiain'₅₄ Berenice ca₂i₁lein₅₄ juɨg₂ Cesarea i₁cuɨin₃ Diú₄ Festo. 14 Ca₂tóin'₂ bá₄ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂dsia₃ Festo ca₂tsɨ́'₃ Rag₅₄ Agripa jág₁ jaun₂ quió'₅ Pa₄. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―'En₅₄ jan₂ dsa₂ 'né₅ 'má₃ ja₁lá₃, i₂ca₂ton'₂ Fé₁. 15 Lia'₂ con'₂ jme₁'en₅₄ jniá₂ juɨg₂ Jerusalén, ca₂mɨ₃ dso₄ ne₃ jniá₂ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ quián₅ dsa₂ judíos, dsa₂ can'₅₄ quiáin₅ në́₃, a₂'nɨi₂₃ dsa₂ 'éi₂, a₂jme₁mɨ₂₃ jme₁qui₁dsɨ₅ jniá₂ 'éi'₃ quió'₅, a₂'ë́₄ uɨg₅ në́₃. 16 Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂ŋag₄ jniá₂ ca₂juɨ́g₂: “Tsá₃ le₂jaun₂ tɨn₂ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄ romano jua'₅₄ qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ jan₂ dsa₂, të₃ tsá₃ ma₂në₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂qui₂'nag₅ quió'₅, të₃ tsá₃ ma₂cuɨn₅ jmɨg₄ lióin₃ 'e₂ dso₄ bóg'₂ dsa₂.” 17 Jaun₂ lë₃, jme₁ca₂o₃léin₂ ja₁lá₃, dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂i₁gua₂ ne₄ta₁ quió₃ jme₁jnia₃ jaun₂, jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ dsa₂ 'éi₂. 18 La₁ jme₁ca₂o₃lén₂ dsa₂ i₂'nag₅, tsá₃ 'e₂ dso₄ ca₂bóg'₂ dsa₂ juɨ₁lia'₂ dso₄ jme₁lɨ́n₂ jniá₂ a₂jme₁bóg'₂. 19 Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ 'nɨi₂₃ 'éi₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅, ia₁ a₂juá'₂ 'ɨin₂₃ jan₂ i₂chen₂ Jesús i₂ca₂jon₃, jaun₂ juá'₂ Pa₄ i₂chan₂ bá₄ 'éi₂. 20 Ia₁ tsá₃ guion₅₄ 'a₂ lia'₂ jme₁rë₂ jág₁ jaun₂, jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂juɨ́g₂ Pa₄ chi₂jua'₂ 'nio₃ dsó₃ juɨ₅ Jerusalén, ia₁jaun₂ qui₃dsɨ₅ dsa₂ 'éi'₃ ja₁jaun₂. 21 La₁ 'ŋiog₅ në́₃ ca₂mɨ₃ a₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ gui'₅₄ emperador Augusto, jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂jmo₃ jniá₂ 'éi'₃ lia'₂ ma₂'ein₅₄ në₅ 'né₅ 'má₃, ca₂lia'₂ ca₂cuɨn₃ jmɨg₄ a₂tsɨin₅₄ ne₄ gui'₅₄ emperador.

22 Jaun₂ ca₂juá'₂ gui'₅₄ Agripa ca₂tsɨ́'₃ Festo:

―Ján₃ bá₄ 'nio₃ jniá₂ nag₅₄ jág₁ quió'₅ dsa₂ 'éi₂.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Festo:

―'Ióg₃ nág'₁ jág₁ quió'₅.

23 Jaun₂ jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂dsióg₃ gui'₅₄ Agripa quian'₅₄ Berenice. 'Ŋio₅ lɨn₃ jlá'₁ ca₂i₃toin'₅₄ dsi₂néi₂. Ca₂dsi₃lén₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ dsen₅₄, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ juɨg₂ ca₂dsi₃lén₂. Jaun₂ ca₂jmo₃ Festo 'éi'₃ a₂ca₂i₁quian₅₄ dsa₂ Pa₄. 24 Jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Ne₂ Rag₅₄ Agripa, ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂le₁ŋɨ'₂ ja₁lá₃ quian'₅₄ jnia'₅₄, la₂ chén'₅ dsa₂ la₂. Juɨn₅ dsa₂ judíos i₂chan₂ juɨg₂ Jerusalén, dsa₂ chan₂ juɨg₂ Cesarea ja₁lá₃ në́₃, 'nɨi₂₃ dsa₂ la₂. Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ tsá₃ cán₂ jág₁, a₂mɨ₂₃ jón₂ i₂në₅. 25 La₁ con'₂ lɨ́n₂ jniá₂, tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂ jua'₅₄ a₂dsi₂ten₅₄ jóin₂. Ton'₂ mɨ₂₃ táng₃ 'ŋiog₅ a₂dsáin'₃ ne₄ gui'₅₄ emperador Augusto, jaun₂ lë₃ ma₂i₂jiog₅ dsɨ₃ dsiain'₅₄ co₂ŋei'₅₄ ne₄ 'éi₂. 26 Ia₁ tsá₃ guion₅₄ 'e₂ jág₁ dsón'₂ tó'₄ ne₄ si₂ a₂juɨg₅₄ gui'₅₄ emperador a₂'nɨ́g₄ i₂në₅. Jaun₂ bá₄ lë₃ i₂jŋiái₂ ne'₅₄ 'nia'₂, la₁ 'ŋio₅ dsen₅₄ guë́₄ le₂'uɨg₅₄ ne'₅₄ 'ne₂ gui'₅₄ Rag₅₄ Agripa, ia₁jaun₂ caun'₅₄ jág₁ dsau₅ quió'₅, ia₁jaun₂ cha₂ a₂tó'₄ ne₄ si₂ 'e₂ a₂rë₂cáin'₂. 27 Ia₁ tsá₃ dse₃ jniá₂, lɨ́n₂ jniá₂, jua'₅₄ a₂dsiang'₅₄ jan₂ dsa₂ chi₁'ŋei'₅₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ juɨg₅₄ 'e₂ lë₃ 'nag₅ dsa₂.

26

Ca₂jáng'₃ Pablo jág₁ dsau₅ quió'₅ ne₄ Rag₅₄ Agripa

1 Jaun₂ ca₂juá'₂ Rag₅₄ Agripa ca₂tsɨ́'₃ Pa₄:

―Lé₂ bá₄ jua'₅₄ jág₁ a₂jang'₅₄ jág₁ dsau₅ o₄quiáng'₂ 'ŋiag'₂.

Jaun₂ ca₂chóg'₃ Pa₄ gu₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂juá'₂ le₂la₂:

2 ―Jmo₅ jniá₂ dsɨ₃, 'e₂ bá₄ dsen₃ jniá₂, a₂ma₂chéng'₅ ne'₅₄ 'ne₂ Rag₅₄ Agripa, a₂long₅₄, juɨg₅₄ 'ne₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂le₃jë́₃ dso₄ a₂bóg'₂ dsa₂ judíos jniá₂. 3 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂ co₂rë₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ tag₄ a₂chí'₅ quián₂ jnia'₅₄ dsa₂ judíos, quian'₅₄ jág₁ a₂tság₂ jnia'₅₄ jɨn₄ rɨn'₅₄ në́₃. Jaun₂ lë₃ mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ a₂jmó'₂ juɨn'₂ 'au'₂ a₂nág'₁ jág₁ quió₃.

Ca₂dsia₃ Pablo, le₂la₂ bá₄ jme₁lɨ́in₄ né'₃ a₂jéin'₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄

4 ’Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ judíos le₁ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jme₁jmo₅ jniá₂ juɨg₂ go₃ quian'₅₄ jë₄ juɨg₂ Jerusalén në́₃. Jaun₂ le₁ŋi₅ bá₄ dsa₂ 'a₂ lia'₂ jme₁ŋɨ₅ jniá₂ lia'₂ bɨng'₅₄. 5 Le₁ŋi₅ 'éi₂ ján₃, jaun₂ lé₂ bá₄ jáng₃ jág₁ dsau₅ në₁jua'₂ 'nio₃, lia'₂ con'₂ jme₁i₃juɨng'₂ bá₄, ma₂lɨ́n₅ bá₄ jniá₂ dsa₂ fariseo. Jaun₂ jnia'₅₄ i₂jme₁lág₄ fariseos jme₁jme₂tí₁ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ juá'₅ quián₂. 6 Ia₁ a₂'éng₂ a₂jme₃jen'₅₄ Diú₄ 'lag₄, juɨ₁lia'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ ca₂cuë́'₃ gui'₅₄ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂, 'uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ a₂chéng'₅ ja₁lá₃, a₂con₂ dsa₂ jág₁ dsau₅ quió₃. 7 Ta₁guia₃-tɨ́n₂ bá₄ cho'₅₄ tsɨ₁jon₂ dsa₂ juɨg₂ jnia'₅₄ jme₂juɨin'₂ Diú₄, jaun₂ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ bá₄ jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄ ia₁ le₁'ɨ́n₂ dsɨ́₅ a₂jme₂ti₃ Diú₄ jág₁ jaun₂ quió'₅ ca₂cuë₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ në́₃, 'ne₂ gui'₅₄ Rag₅₄ Agripa, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ le₂jaun₂ bá₄, a₂'nag₅ dsa₂ judíos jniá₂. 8 ¿'E₂ 'uɨg₅₄ jmo'₂ 'nia'₂ 'au'₂ a₂tsá₃ quɨ'₅₄ Diú₄ jmɨg₄ jme₃jein'₅₄ 'lag₄?

Ca₂dsia₃ Pa₄ 'a₂ lia'₂ qui₂ca₂co₃'ein₃ quió'₅ dsa₂ quián₅ Jesús

9 ’Jniá₂ 'ŋió₃, jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ le₂jŋiá₅ jme₁jmo₅₄ 'lióng₂ ne₅₄ cosas a₂jme₁jmag'₅₄ dsa₂ quián₅ Jesús chan₂ Nazaret. 10 Jaun₂ le₂në₅ ca₂jmo₃ jë₄ juɨg₂ Jerusalén. Quian'₅₄ 'éi'₃ ca₂cuë₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂, qui₂ca₂tong'₂ 'né₅ 'má₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ 'én₂.* Caun₂ bá₄ jág₁ jme₁lë́₄ quió₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂ca₂jme₃dsian₅ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂'én₂ 'éi₂. 11 'Lióng₂ ráun₂ qui₂ca₂'ë́₃ jniá₂ uɨg₅, ia₁jaun₂ jmo₃ tion₅₄ a₂tí₂ a₂'éin₂. Le₂jaun₂ bá₄ qui₂ca₂jmo₃ jniá₂ le₂tan₅₄ guá'₅ sinagogas, ca₂lia'₂ ca₂i₁'éin₄ le₂tan₅₄ juɨg₂ go₄ dsa₂ sián'₂ në́₃, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁'ŋiai₅₄ jniá₂.

Ca₂dsia₃ táng₃ Pa₄ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ a₂ca₂jéin'₃

(Hechos 9:1-19; 22:6-16)

12 ’Ta₁ jaun₂ jme₁ŋó₃ jniá₂ juɨ₅ Damasco ca₂chei₃ dsa₂ quian'₅₄ bí₂ 'éi'₃ ca₂cuë₃ juɨg₅₄ jme₂dsa₂ a₂jme₁i₂cháng'₃ dsa₂ 'én₂ i₂jme₁tion'₅₄ ja₁jaun₂. 13 La₁ lia'₂ con'₂ jme₁ŋó₃ le₂'i₄ juɨ₅, 'ne₂ gui'₅₄ rag₅₄, con'₂ dsi₃ŋí'₃ bá₄ jaun₂, ca₂jág₃ jniá₂ caun₂ si₂ a₂já₃ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂tág₃ le₃lág'₃ quió₃, quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁quiang'₅₄. 'Ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ tág₅ con'₂ guë́₄ 'iog₂. 14 Jaun₂ ca₂le₃jág₃ bá₄ jnia'₅₄ i₂gau'₅₄ 'uë₃ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂. Jaun₂ ca₂nag₃ caun₂ jág₁ ca₂juá'₂ dsa₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo:† “Saulo, Saulo, ¿'e₂ lë₃ co₂'éin'₅ jniá₂? A₂jŋia'₅₄ jmag'₅₄ uɨg₅ 'ŋiag'₂ bá₄, jmo'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ ca₁juɨ₅ quia'₂ 'uë₃ a₂jnáu₅ nei'₅₄ nɨ₁'ma₂ chen'₂.” 15 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂: “¿'Ein₂ bá₄ 'ne₂, gui'₅₄?” Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃: “Jesús bá₄ jniá₂ i₂co₂'én'₅ 'ne₂. 16 La₁ nau₂, chí'₂ tag'₅₄, ia₁ në₂jme₁jniag₅ ne'₅₄ 'ne₂, ia₁ 'nio₃ jme₁ti'₄ ta₁ ne₃, ia₁jaun₂ jang'₅₄ jág₁ dsau₅ 'e₂ në₂jag'₅₄ në₃, quian'₅₄ a₂jag'₅₄ guë́₄ cang₂ a₂jme₁jnia₅ jniá₂. 17 Tsɨn₅₄ jniá₂ 'ne₂, jaun₂ gog'₅₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂, jaun₂ jmo₅₄ bá₄ jniá₂ 'í₁ 'ne₂ ia₁jaun₂ tsá₃ jmóg'₂ dsa₂ juɨg₂, on₃ guë'₂ dsɨ₂nau₂ në́₃. 18 Jaun₂ juɨ₅ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂ tsɨn₅₄ jniá₂ 'ne₂, ia₁jaun₂ le₃jnio₂ ne₄ dsa₂, ia₁jaun₂ 'uɨ́in₃ jë₄ qui₁né'₃, qui₃jéin'₃ ne₅₄ ja₁tág₅ si₂; ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ tioin'₅₄ guë́₄ 'éi'₃ quió'₅ Satanás, ia₁jaun₂ dsi₁lein₃ ja₁con₂ Diú₄, dsɨ₃'én₂ bá₄ dsáu₁, ia₁jaun₂ gue₃ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Diú₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂ le₃quió₃ jniá₂.”

Ca₂jme₃ti₃ Pa₄ a₂ca₂jág₃ jaun₂

19 ’Jaun₂ le₂në₅ bá₄, 'ne₂ gui'₅₄ Rag₅₄ Agripa, tsá₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ ca₂jme₁ti₁₂ con'₂ lë́₅ a₂ca₂jág₃ a₂já₃ guei'₅₄. 20 Jaun₂ lë₃, jë₄ juɨg₂ Damasco ca₂'ë́₃ le₂'uɨg₅₄ jág₁ dse₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂ŋeg₅₄ juɨ₅ Jerusalén, le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Judea në́₃. Ján₃ bá₄ ca₂ŋeg₅₄ jɨn₄ dsɨ₂nau₂, ca₂i₁chei₁₂ a₂'nió'₅ dsɨ₃quén'₅ dsɨ́₅, jéin'₃ le₃quió'₅ Diú₄, a₂jme₃li₅₄ a₂ma₂ca₂rë₃tsɨ́n₃ dsɨ́₅ të₂le₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₂₃. 21 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ a₂ca₂jŋau'₃ dsa₂ judíos jniá₂ i₁dsi₅ guá'₅ templo a₂jme₁'nio₃ jme₁jŋag'₃. 22 La₁ Diú₄ bá₄ jme₂'o₅₄ cuë₂₃ bí₂ a₂chan'₅₄ tiá₂ jág₁ quió'₅ ca₂të₂ jmɨg₄ në₃, qui₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂juɨ́g₂ lia'₂ dsa₂ dsen₅₄ lia'₂ dsa₂ lë₁dsa₂ në́₃. 'I₁caun₂ jág₁ siá'₂ tsá₃ juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂, jŋia'₅₄ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, quian'₅₄ a₂ca₂juá'₂ Moisés, jme₁ca₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lé₂, 23 co₂'nió'₄ a₂tion₅₄ 'nió'₅ ŋág₃ uɨg₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄; jaun₂ 'éi₂ bá₄ lén₂ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂jen'₅₄ jɨn₄ 'lag₄, ia₁jaun₂ dsɨ₃'ë́₃ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, juɨ₁lia'₂ caun₂ si₂ a₂tág₅ lia'₂ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ quián₂ jnia'₅₄, lia'₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂ në́₃.

Ca₂jmo₃ Pa₄ bí₂ a₂jme₁le₂'én₂ Rag₅₄ Agripa të₂le₃ quió'₅ Jesús

24 Jme₁ca₂juá'₂ Pa₄ jág₁ jaun₂ a₂jme₁lióin₂ 'ŋiog₅ ne₄ dsɨ₂tan₅₄, jaun₂ ca₂guió'₃ Dsi₄má'₂ Festo ca₂juá'₂:

―¡A₂lë₁të₂'ɨ'₂ bá₄ 'ne₂, Pa₄! Ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ'₂ si₂, jaun₂ ma₂ca₂rë₃ŋág'₅.

25 Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ Pa₄:

―Tsá₃ ŋá₅ jniá₂, 'ne₂ gui'₅₄ Dsi₄má'₂ Festo. Jág₁ dsau₅ dsón'₂ bá₄ a₂juá'₅ jniá₂ la₂. 26 La₂ bá₄ guá₅ gui'₅₄ Rag₅₄ Agripa i₂cuɨ́'₅ dse₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ në₅. A₂jaun₂ bá₄ lë₃ tiá₂ dsɨ₃ a₂juá'₅ ne₅₄, ia₁ dsón'₂ ŋi₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ në₅, ia₁ on₃jua'₅₄ a₂ca₂lë₃ caun₂ ja₁quióng₄ con'₂ të₃co'₅₄. 27 ¿'Én'₂ 'ne₂ gui'₅₄ Rag₅₄ Agripa jág₁ a₂ca₂juá'₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄? Guion₄ bá₄ jniá₂ a₂'én'₂ 'ne₂.

28 Jaun₂ ca₂ŋag₃ Rag₅₄ Agripa:

―Ca₂juɨg₄ mei'₂ tsá₃ jme₂'uang'₅₄ dsɨ₃ a₂léng₂ jan₂ dsa₂ cristiano.

29 Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃ Pa₄:

―Chi₂jua'₂ ca₂juɨg₄ o₃ tsá₃ ca₂juɨg₄ 'e₂, 'e₂ guë́₄ dse₃ në₁jua'₂ jmo₃ Diú₄ on₃jua'₅₄ jmá'₃ 'ne₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂nag₅ jág₁ quió₃ në₃, a₂léin₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ guë́₄ on₃jua'₅₄ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁ cadena juɨ₁lia'₂ chén'₅ jniá₂ la₂.

30 Jme₁ma₂ca₂lë₃ juá'₂ Pa₄ le₂jaun₂, ca₂nau₂ Rag₅₄ Agripa quian'₅₄ Dsi₄má'₂ Festo, 'io₅₄ Berenice në́₃, ca₂'uɨin₂ co₂lë₅ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂jme₁tion'₅₄. 31 Con'₂ ca₂i₃léin₂ cau₅, ca₂i₁dsia₂ 'a₂ lia'₂ jmo₃ jág₁ jaun₂ quió'₅ Pa₄, jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―'I₁ca₂juɨg₄ tsá₃ 'e₂ ma₂jmo₃ dsa₂ në₅, jua'₅₄ a₂ca₂tɨ́in₂ 'i₄ 'éi'₃ jóin₂, on₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂dsi₂ten₅₄ 'ein₅₄ né'₃ 'má₃ në́₃.

32 Jaun₂ ca₂juá'₂ Rag₅₄ Agripa ca₂tsɨ́'₃ Dsi₄má'₂ Festo:

―Jme₁lé₂ bá₄ jme₁lión₂ dsa₂ në₅, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ ca₂mɨ₃ 'ŋiog₅ a₂jme₃rë́₃ gui'₅₄ emperador jág₁ quió'₅.

27

Ca₂dsián'₂ dsa₂ Pa₄ juɨ₅ Roma

1 Jme₁ca₂jmo₃ dsa₂ jág₁ a₂chei₃ jnia'₅₄ juɨ₅ 'uë₃ Italia, jaun₂ Pa₄ quian'₅₄ guë́₄ dsa₂ i₂le₁'ŋe'₅₄ rɨin'₅₄ ca₂jáng'₂ dsa₂ o₄gú₃ jan₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ i₂chen₂ Julio, i₂tén₅ të₂le₃ quió'₅ co₂nió'₃ 'lióg₂ i₂të́'₂ dsa₂ quián₅ Augusto. 2 Jaun₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ caun₂ nɨ₁barco a₂já₃ juɨ₅ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁chei₂ Adramitio a₂jme₁ma₂chí'₅ dsáu'₃ juɨ₅ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ a₂niog₅ 'uë₃ Asia. Jme₁quian'₅₄ jnia'₅₄ Aristarco dsa₂ chan₂ Tesalónica, juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Macedonia. 3 Jme₁jnia₃ táng₃ jaun₂, ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ juɨg₂ Sidón. Ja₁jaun₂ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ Julio ja₁con₂ Pa₄, ca₂cuë₃ bá₄ jmɨg₄ ca₂i₁jɨin₁₂ a₂mei₅₄ quiáin₅, ia₁jaun₂ jme₃'o₅₄ 'éi₂ 'e₂ a₂'nió'₅ quió'₅. 4 Jme₁ca₂'uag₂ jnia'₅₄ juɨg₂ Sidón, ca₂i₃náu₅ jnia'₅₄ juɨ₅ ja₁jniá₂ Chipre të₂le₃ gu₂ jen₅, ia₁ të₂le₃ siá'₂ bá₄ jme₁'ei₅ dsí₂. 5 Jaun₂ ca₂ŋag₅₄ jnia'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ chei'₅₄ 'uë₃ Cilicia quian'₅₄ Panfilia. Jaun₂ dsi₃náu₅ jnia'₅₄ ja₁chei₂ Mira, juɨg₂ tén₅ 'uë₃ Licia.

6 Ja₁jaun₂ ca₂dsó'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ caun₂ nɨ₁barco já₃ juɨg₂ Alejandría, a₂ma₂'i₄ juɨ₅ dsáu'₅ juɨ₅ Italia. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ nɨ₁barco, jaun₂ ca₂i₃náu₅ táng₃. 7 'Lióng₂ jmɨg₄ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ nɨ₁barco, ia₁ a₂i₃náu₅ të₂'ua₁. Jaun₂ të₃ quian₅ ta₁ le₂jaun₂ bá₄ dsi₃náu₅ ja₁chei₂ Gnido. Ia₁ lia'₂ ma₂'ei₅ jaun₂ bá₄ dsí₂ le₃siá'₂, jaun₂ ca₂ŋag₅₄ jnia'₅₄ cau₅ ja₁chei₂ Salmón, ca₂i₁jein'₅₄ le₃ja₁chei₂ Creta, 'uë₃ 'i₄ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄. 8 Jaun₂ të₃ quian₅ ta₁ le₂jaun₂ bá₄ ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ ja₁të́'₂ dsa₂ 'O₄ Jmɨ₁ŋí'₄ Dse₃, ja₁ma₂quián₅ juɨg₂ Lasea.

9 'Lióng₂ jmɨg₄ ca₂rë₃'ag₄ jnia'₅₄. Ma₂të́₂ jein₂ a₂ma₂go'₂ i₃nio₄ dsa₂ juɨ₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, ia₁ a₂ma₂ja₂quián₃ jein₂ güɨ́g₂. Jaun₂ lë₃, jme₁ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂:

10 ―'Nia'₂ dsa₂, jág₅ jniá₂ 'ŋio₅ ma₂go'₂ quián₂ jniog₄ të₂le₃ ja₁dsau₅₄ në₅, ia₁ dsɨ₃'én₂ nɨ₁barco, lio₅₄ në́₃, ca₂të₂ guio₅₄ jniog₄ go'₂ dsióg₃ në₁jua'₂ 'e₂ ca₂lë₃.

11 La₁ juɨg₅₄ 'lióg₂ në́₃, tsá₃ juɨ₅ ca₂tón'₃ jág₁ jaun₂ quió'₅ Pa₄. Ca₂tón'₃ bá₄ juɨ₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ juɨg₅₄ nɨ₁barco quian'₅₄ dsa₂ i₂quian₄ nɨ₁barco në́₃. 12 Ia₁ tsá₃ dse₃ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ jaun₂ jua'₅₄ a₂jŋia₃ dsa₂ jein₂ güɨ́g₂ ja₁jaun₂, jaun₂ mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂jmo₃ jág₁ a₂jme₁dsɨ₁náu₄ juɨ₅ ja₁tág'₄ juɨg₂ Fenice, caun₂ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ quió'₅ Creta ja₁jniá₂ të₂le₃ noroeste quian'₅₄ të₂le₃ suroeste, ia₁jaun₂ dsɨ₁jŋia₁ jnia'₅₄ ja₁jaun₂ të₁lia'₂ ŋag₅ jein₂ güɨ́g₂.

Ca₂'ág₂ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄

13 Jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ ca₂'ág₂ dsí₂ 'ua₁ a₂já₃ të₂le₃ sur. Jaun₂ caun₂ lé₂ dsɨ₃léin₂ bá₄ lɨ́in₂. Jaun₂ ca₂'uɨin₂ jaun₂ në́₃, ca₂i₃léin₂ juɨ₅ ma₂quián₅ chei'₅₄ 'uë₃ Creta. 14 La₁ jme₁co₂lág₂ jaun₂, ca₂já₃ dsí₂ tiá₂ lɨn₃ a₂chei₂ Nordecte ca₂të́₂ nɨ₁barco. 15 Jaun₂ ca₂jiog₃ dsí₂ le₃siá'₂ quió'₅ nɨ₁barco, ia₁ tsá₃ ma₃lé₂ jua'₅₄ dsau₅₄ jnia'₅₄ co₂dsau₅, jaun₂ co₂ŋei'₅₄ ca₂cuë́₁ jnia'₅₄ jmɨg₄ a₂jiog₃ dsí₂. 16 Jaun₂ ca₂ŋag₅₄ jnia'₅₄ le₃co'₅₄ caun₂ 'uë₃ pí'₁ ja₁chei₂ Cauda* a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄. Ja₁jaun₂ tsá₃ lɨn₄ ma₃'ei₅ dsí₂ tiá₂, jaun₂ të₃ quian₅ ta₁ le₂jaun₂, ja₂lag₃ bá₄ ca₂tián₃ jnia'₅₄ a₂ca₂quiong₅₄ táng₃ tsɨ₁mu₅ a₂jme₁le₁'ɨn₁ le₃chi₁co'₅₄. 17 Jme₁ca₂lë₃ ca₂tó'₂ dsa₂ tsɨ₁mu₅ guei'₅₄ 'ŋió'₃ nɨ₁barco, jaun₂ qui₂ca₂'néi₂ dsa₂ dse₃ nɨ₁barco quian'₅₄ tsɨ₁'nei₅₄ ia₁jaun₂ jmo₃ bén₂ guë́₄. Jaun₂ ia₁ jme₁gó'₅ dsa₂ a₂'í₂ nɨ₁barco ne₄ ti₁tsag₁ ja₁të́'₂ dsa₂ Sirte, jaun₂ ca₂sió₂ tsɨ₁'mɨ'₂ quió'₅ nɨ₁barco, jaun₂ ca₂cuë₃ jmɨg₄ a₂jiog₃ dsí₂. 18 Jme₁jnia₃ jaun₂, ia₁ tiá₂ bá₄ guë́₄ 'ei₅ dsí₂, jaun₂ ca₂jme₃lióg₃ qui₂ca₂tó'₂ lio₅₄ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄. 19 Jme₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ jmɨg₄, jaun₂ guio₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ gu₂ qui₂ca₂tio'₅₄ dsi₂jmɨg₂ le₂jiog₅ a₂jmó'₂ ta₁ nɨ₁barco 'ŋiog₅. 20 'Lióng₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃ca₂jnia₃ 'iog₂, on₃ guë'₂ nei₅ në́₃. Tsá₃ ma₃lág₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂tág'₄ guë́₄, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tiá₂ jme₁'ei₅ dsí₂.

21 Ia₁ ma₂ne₁ŋó₄ 'lióng₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃'ein₂ jnia'₅₄ guë́'₅, jaun₂ ca₂nau₂ Pa₄ jë₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂juá'₂:

―'Nia'₂ dsa₂, dse₃ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ ca₂tion'₂ bá₄ 'nia'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃ a₂tsá₃ jme₁'uág₃ Creta. Jŋia'₅₄ ca₂i₃'én₂ bá₄ quián₂, ton'₂ ca₂ŋag₅₄ rë'₂ uɨg₅ në́₃. 22 La₁ në₃ në́₃, quen'₂ 'nia'₂ bí₂, ia₁ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ 'ein₂ dsián₃, o₁jŋia'₅₄ dsɨ₃'én₂ nɨ₁barco. 23 Ia₁ a₂'uë₂ la₂ në₂jme₃jnia₅ jan₂ ángel ne₃, i₂chen₄ quián₅ Diú₄ i₂jme₂tí₁ jniá₂ ne₅₄. 24 Jaun₂ në₂juá'₂ ángel në₂chéi₃ jniá₂: “Tsá₃ lë₁jmo₂ gang'₃ Pa₄, ia₁ tion₅₄ niog₅ bá₄ gog'₅₄ a₂jme₁jniag'₂ ne₄ gui'₅₄ emperador romano. 'Uɨg₅₄ quián'₂ 'ne₂ bá₄ a₂lión₂ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂quiang'₅₄ 'ŋió'₃ barco, tsá₃ ma₃dsiáin₃.” 25 Jaun₂ lë₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, quen'₂ 'nia'₂ bí₂, tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅. Ia₁ dsón'₂ bá₄ 'én₂ jniá₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ a₂tion₅₄ jmo₃ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂në₂juá'₂ ángel në₂chéi₂ jniá₂. 26 La₁ tion₅₄ niog₅ dsɨ₁tió'₄ bá₄ jniog₄ caun₂ 'uë₃ dsi₂jo₂ jmɨ₁ŋí'₄.

27 Caun₂ 'uë₂ jme₁ma₂të́₂ tɨn₃ semanas a₂tio'₅₄ jnia'₅₄ juɨ₅, lia'₂ ma₂jiog₅ jaun₂ bá₄ dsí₂ ne₄ Jmɨ₁ŋí'₄ Adria,† jme₁ca₂rë₃lí'₄ dsa₂ i₂quian₅ nɨ₁barco con'₂ dsi₃nei₅ jaun₂, a₂ja₂quián₃ dsi₁léin₂ 'uë₃. 28 Jaun₂ ca₂can₃ dsa₂ 'éi'₃ 'a₂ con'₂ jɨ'₂ guë́₄ jmɨg₂. Jme₁ca₂jág₃ dsa₂, con'₂ guióg₂-guiá₂-jŋéi₂ (36) metros bá₄ jɨ'₂ guë́₄. Ca₂juɨg₄ guë́₄ le₃cau₅ jaun₂ ca₂can₃ táng₃ dsa₂ 'éi'₃. Jme₁ca₂jág₃ táng₃, guióg₂-guio₃ (27) metros bá₄ tí₅ guë́₄ jɨ'₂. 29 Ia₁ a₂gó'₅ dsa₂ jná'₃ nɨ₁barco con'₂ tiá₂ dso'₂ nɨ₁cang₁ 'lau₂, jaun₂ ca₂sió₂ le₃chi₁co'₅₄ nɨ₁barco quén₂ nɨ₁ŋí₁ 'lá'₁ guei₂ quian'₅₄ tsɨ₁'nei₅₄ juɨ₅ né'₃ jmɨ₁ŋí'₄. Të₃ tion'₅₄ dsa₂ gó'₅ le₂jaun₂, qui₂ca₂chi₃léin'₂ Diú₄ a₂jnia₃. 30 Të₁lia'₂ jaun₂, jme₁ma₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ i₂quian₅ nɨ₁barco a₂jme₁cuɨng₃. Qui₂ca₂sió₂ tsɨ₁mu₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, a₂jmo₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂tioin'₅₄ tó'₅ nɨ₁ŋí₁ guei₂ të₂le₃ ne₄ nɨ₁barco. 31 La₁ jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ 'lióg₂ në́₃, ca₂juá'₂:

―Në₁jua'₂ tsá₃ jŋia₅ i₂në₅ 'ŋió'₃ nɨ₁barco, tsá₃ jaun₂ lión'₂ 'nia'₂.

32 Jaun₂ qui₂ca₂ti₃ 'lióg₂ 'nei₅₄ a₂jme₁chi₁quian₅ tsɨ₁mu₅, ca₂tá'₂ jaun₂ në́₃ ne₄ jmɨg₂.

33 Të₂ o₃'iog₂ lɨn₃, ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ a₂'nió'₅ guë́'₃. Jaun₂ ca₂juá'₂:

―Ma₂të́₂ tɨn₃ semanas a₂tsá₃ ma₂güɨn'₂ 'nia'₂ on₃ guë'₂ ma₂quë'₂. 34 Jaun₂ lë₃ juá'₅ jniá₂, qué'₂ 'nia'₂ ca₂la₂. Tion₅₄ 'nió'₅ quë'₅₄ 'nia'₂ ia₁jaun₂ bá₄ lión'₂ 'nia'₂. 'I₁jan₂ jniog₄ tsá₃ 'ein₂ dsɨ₂'én₂ ja₁lá₃. Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ ca₂mɨ'₂ jŋi₂ dsi₄ jniog₄ tsá₃ 'e₂ dsɨ₃'én₂.

35 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂juá'₂ Pa₄ le₂në₅, ca₂can₃ i₁ŋí'₄ jaun₂ ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄ të₃ jág₅ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃. Jaun₂ ca₂dsion₃ Pa₄ i₁ŋí'₄ ca₂guë́'₃ jaun₂ në́₃. 36 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂tɨ́in'₃ táng₃ bí₂ jme₁ma₂në₂guë́'₃. 37 Ca₂le₃jág₃ jnia'₅₄ con'₂ jme₁tio'₅₄ nɨ₁barco jme₁téi₄ tɨn₃ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ 'nag'₂ co₂ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ guia₃-jŋé₂ (276) dsa₂. 38 Jme₁ca₂lɨ́'₃ guë́'₅ dsa₂ con'₂ jme₁'nio₃, jaun₂ ca₂guia'₃ lio₅₄ trigo ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ ia₁jaun₂ sión'₂ guë́₄ guei₂ nɨ₁barco.

Ca₂i₃guen'₅₄ nɨ₁barco né'₃ jmɨ₁ŋí'₄

39 Jme₁jnia₃ jaun₂, dsa₂ i₂quian₅ nɨ₁barco tsá₃ ca₂rë₃cuɨ́'₅ 'uë₃ jaun₂. La₁ jaun₂ ca₂jág₃ caun₂ dsiog₅ jmɨ₁ŋí'₄ a₂niog₅ jë₄ 'uë₃, ja₁'ei₅ tei₄ guë́₄ jmɨg₂. Chei'₅₄ jaun₂ tio'₅₄ 'lióng₂ ti₁tsag₁ ja₁lë́₄ jo₂ guë́₄. Jaun₂ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ chi₂jua'₂ lé₂ jŋióg'₃ nɨ₁barco ca₂të₂ jaun₂. 40 Jaun₂ ca₂ti₃ 'nei₅₄ a₂jme₁le₁quian₅ nɨ₁ŋí₁ 'lá'₁. Né'₃ jmɨ₁ŋí'₄ jaun₂ bá₄ ca₂tí₂ dsa₂ nɨ₁ŋí₁ jaun₂. Qui₂ca₂jiá'₂ dsa₂ 'ma₂ a₂jmo₅ dsó₃ nɨ₁barco 'a₂ juɨ₅ 'nio₃ dsa₂. Jaun₂ ca₂chóg'₃ tsɨ₁'mɨ'₂ le₃ne₄ juɨ₅ quió'₅ nɨ₁barco, ia₁jaun₂ të₃ dsí₂. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋɨ₃ nɨ₁barco ca₂jme₃quián₃ le₃chei'₅₄ 'uë₃ ja₁lë́₄ ti₁tsag₁. 41 La₁ juɨ₅ ja₁ŋó₃ nɨ₁barco jaun₂ ca₂dsi₃quén'₅ caun₂ ja₁lë́₄ tɨn₃ ne₅₄ la'₅₄ ja₁'ei₅ tiá₂ jmɨg₂. Të₂le₃ ja₁lë́₄ le₃ne₄ juɨ₅ quió'₅ nɨ₁barco ca₂i₃'ó'₅ jë₄ ti₁tsag₁, ca₂quɨ́'₃ tiá₂ lɨn₃, ca₂lia'₂ tsá₃ ma₃ca₂tió'₃ dsa₂ dsí₃. Jaun₂ le₃ja₁lë́₄ le₃chi₁co'₅₄, qui₂ca₂juɨn₃, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ tiá₂ qui₂jná'₅ jmɨ₁ŋí'₄. 42 Jme₁'nio₃ 'lióg₂ jme₃dsiain₂₃ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ 'éi₂ ia₁jaun₂ tsá₃ lióin₂ jë₁ma₂qui₂ca₂'ain₂ jmɨg₂. 43 La₁ tsá₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ juɨg₅₄, ia₁ 'nio₃ lióin₂ Pa₄. Jaun₂ ca₂jmo₃ 'éi'₃ ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tɨn₂ qui₃dsɨ₅ jmɨg₂, juɨ₁tioin'₅₄ jmɨg₂ le₂'uɨg₅₄ ia₁jaun₂ tɨ́in'₄ 'uë₃; 44 dsa₂ sián'₂ guë́₄ në́₃, juɨ₁'ain₅₄ jmɨg₂ le₁chan'₂ jau₅₄ 'ma₂, o₃ nɨ₁'nau₅₄ quió'₅ nɨ₁barco 'e₂. Le₂jaun₂ bá₄ ca₂lë₃ qui₂ca₂ló₂ jnia'₅₄ a₂ca₂tág'₃ táng₃ 'uë₃.

28

'En₅₄ Pablo 'uë₃ Malta a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄

1 Jme₁ma₂ca₂ló₂ jnia'₅₄ ca₂le₃jág₃, jaun₂ guë́₄ ca₂rë₃ne₄ jnia'₅₄ a₂chei₂ Malta 'uë₃ jaun₂, a₂niog₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄. 2 Dsa₂ chan₂ ja₁jaun₂ ca₂jmo₃ bá₄ dse₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ jnia'₅₄. Ca₂dsia₃ dsa₂ si₂ pa₁ jaun₂ ca₂të₃ jnia'₅₄ a₂jme₁dsion'₂, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ güɨ́g₂, dsó₅ jmɨ́₅ në́₃. 3 Pa₄ guë'₂ në́₃ qui₂ca₂cág'₃ nɨ₁'ma₂ quein₂. Lia'₂ con'₂ jme₁'ein₅₄ tó'₅ dsi₂si₂, con'₂ tsá₃ jáin₅ ca₂o₃'ɨ́n₃ jan₂ dsɨ₂mɨ'₂ a₂cuɨng₂₃ jme₁ca₂'ë́'₂ dséi₂ quió'₅, ca₂chi₃dséin₂ mɨ₂gu₂ Pa₄. 4 Jme₁ca₂jág₃ dsa₂ chan₂ ja₁jaun₂ 'en₅₄ dsɨ₂mɨ'₂ chi₁dsein₅₄ mɨ₂gu₂ 'éi₂, qui₂ca₂dsia₃ jág₁ guioin₅₄ qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄:

―I₂ma₂jŋɨ'₃ dsa₂ bá₄ dsa₂ në₅. O₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂lóin₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, la₁ tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ a₂le₃chain₂ guë́₄.

5 La₁ qui₂ca₂bí₂ Pa₄ mɨ₂gu₂ jaun₂ në́₃, ca₂tán'₂ dsɨ₂mɨ'₂ dsi₂si₂. La₁ tsá₃ 'e₂ ca₂jén'₃ Pa₄ 'i₁ca₂juɨg₄. 6 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jme₁le₁jŋia₂₃ guióng₃ dsɨ₂juɨ₅ quió'₅ Pa₄, o₃ jme₁dsɨ₃'ɨin₅ 'e₂, jóin₂ dsɨ₂juɨ₅. La₁ jme₁co₂lág₂ jaun₂, ia₁ ca₂jág₃ tsá₃ 'e₂ i₁jén'₄ guë'₂ Pa₄, jaun₂ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ të₂le₃ siá'₂, qui₂ca₂tsɨ́'₃ rɨin'₅₄ a₂lɨ́n₅ Pa₄ jan₂ diú₄.

7 Cau₅ jaun₂ jme₁ron₅ 'uë₃ quió'₅ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ dsa₂ chan₂ ja₁jaun₂, dsa₂ i₂chen₂ Publio. Ca₂jmo₃ dse₃ dsɨ́₅ ca₂ag'₃ jnia'₅₄, 'nɨ₅ jmɨg₄ ca₂tág₃ jnia'₅₄ ja₁quió'₄. 8 Jmei₂ Publio 'éi₂ jme₁ron₅ dso'₅₄ 'i₄ dséi₂, a₂tag₂₃ jmɨ₂ në́₃. Pa₄ në́₃ ca₂ŋei₅₄ ca₂i₁jɨin₁₂ dsa₂ dso'₅₄ 'éi₂. Jme₁ma₂në₂chi₃léin'₂ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ dso'₅₄, ca₂jme₃'lió₂. 9 Jme₁ca₂lë₃ le₂jaun₂, caun₂ ca₂dsi₃lén₂ bá₄ dsa₂ dso'₅₄ sián'₂ i₂chan₂ 'uë₃ jaun₂, caun₂ ca₂jme₃'lió₂ bá₄ guë'₂ Pa₄. 10 'Io'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ quian'₅₄ jnia'₅₄. Jaun₂ ca₂cuë₃ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'nió'₅ quián₂ jnia'₅₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁tió'₄ táng₃ jnia'₅₄ juɨ₅.

Ca₂dsióg₃ Pa₄ jë₄ juɨg₂ Roma

11 Cang₂ jme₁ma₂ca₂ŋɨ́₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂, jaun₂ ca₂tió'₄ táng₃ jnia'₅₄ caun₂ nɨ₁barco a₂jme₁chí'₄ ja₁jaun₂ të₁lia'₂ jein₂ güɨ́g₂. Nɨ₁barco jaun₂ ca₂já₃ juɨg₂ Alejandría. Guei'₅₄ nɨ₁barco jaun₂ jme₁tióng₂ nió'₅ quió'₅ diú₄ Cástor quian'₅₄ diú₄ Pólux.* 12 Ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ 'o₄ jmɨ₁ŋí'₄ juɨg₂ chei₂ Siracusa. Ja₁jaun₂ ca₂jŋia₄ jnia'₅₄ 'nɨ₅ jmɨg₄. 13 Ca₂'uag₂ jnia'₅₄ ja₁jaun₂, ca₂i₁ŋag₅₄ jnia'₅₄ quián₅ chei'₅₄ 'uë₃ ca₂lia'₂ ca₂dsi₃náu₅ të₂ ja₁chei₂ Regio. Jme₁jnia₃ jaun₂, ca₂'ág₂ dsí₂ a₂já₅ të₂le₃ sur. Jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ jmɨg₄ guë́₄ ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ ca₂të₂ juɨg₂ Puteoli. 14 Ja₁jaun₂ ca₂jen'₂ jnia'₅₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ rɨn'₅₄ i₂'én₂. I₂'éi₂ ca₂të₃ jnia'₅₄ ca₂i₁jŋia₁ jë₄ quió'₅ caun₂ semana. Jaun₂ guë́₄ ca₂i₃náu₅ jnia'₅₄ juɨ₅ Roma. 15 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ rɨn'₅₄ i₂tián'₅ Roma jme₁ma₂le₁ŋi₅ a₂dsi₁náu₅ jnia'₅₄. Jaun₂ i₁lein₅₄ i₁jŋiog₁₂ le₂'i₄ juɨ₅ ca₂të₂ ja₁chei₂ Foro de Apio quian'₅₄ ja₁të́'₂ dsa₂ Las Tres Tabernas. Jme₁ca₂jág₃ Pa₄ ca₂jɨ́in₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄ ca₂tɨ́in₂ táng₃ bí₂ ca₂lág₃ dsɨ́₅. 16 Jme₁ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ Roma, [ja₁jaun₂ guë́₄ ca₂jáng'₂ juɨg₅₄ 'lióg₂ ca₂jɨ́in'₂ ne₄ juɨg₅₄ 'lióg₂ i₂jmo₅ 'í₁ ja₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jŋiai₂₃ i₂niog₅ gu₂. La₁]† Pa₄ në́₃ ca₂cuë₃ juɨg₅₄ 'lióg₂ jmɨg₄ a₂guá₃ 'éi₂ ja₁siá'₂ con'₂ 'ŋiog₅ quian'₅₄ jan₂ 'lióg₂ i₂jmo₃ 'í₁ quió'₅.

Ca₂'ë́₂ Pa₄ jág₁ dse₃ juɨg₂ Roma

17 'Nɨ₅ jmɨg₄ cang₂ jme₁ca₂dsióg₃ Pa₄ juɨg₂ Roma, ca₂të́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ dsa₂ judíos juɨg₂ jaun₂. Jme₁ma₂le₁ŋɨ'₂ dsa₂, jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄:

―Rɨn'₅₄ jniog₄, o₁jŋia'₅₄ guë́₄ tsá₃ 'e₂ ma₂ca₂jmo₃ jniá₂ ja₁con₂ dsa₂ judíos, on₃ guë'₂ jua'₅₄ cha₂ a₂ma₂ca₂jmo₃ quian'₅₄ tag₄ chí'₅ quió'₅ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂, tion₅₄ bá₄ a₂lë₁ca₂jáng'₂ dsa₂ jniá₂ chi₁'ŋeg₂₃ o₄gú₃ dsa₂ romanos. 18 Jaun₂ jme₁ca₂ŋag₃ dsa₂, tsá₃ 'e₂ dsáu₅ jniá₂ ca₂dsó'₂, jua'₅₄ a₂'i₄ 'éi'₃ jóng₂. Jaun₂ jme₁'nio₃ jme₁lió₂. 19 La₁ dsa₂ judíos tsá₃ cán₂ jág₁. Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂mɨ₃ jniá₂ a₂'nio₃ jme₃rë́₃ gui'₅₄ emperador, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂cha₂ dso₄ jme₂cán'₂ jniá₂ dsa₂ go₃. 20 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ në₂të́₃ jniá₂, ia₁ a₂'nio₃ jɨng₅₄ 'nia'₂, a₂'nio₃ dsia₅₄ jág₁ quian'₅₄ 'nia'₂. Ia₁ 'uɨg₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂'éin₂ jniog₄ con'₂ dsa₂ lág₅ israelitas, 'uɨg₅₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ a₂jme₃ti₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ a₂ma₂cuë₃, 'uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ chi₁'ŋe'₅₄ jniá₂ nɨ₁ŋí₁ cadena la₂.

21 Jaun₂ ca₂ŋag₃ dsa₂ ca₂tsɨ́'₃ Pa₄:

―Tsá₃ 'e₂ si₂ ma₂ca₂gú'₃ ne₄ jnia'₅₄, quió'₅ dsa₂ chan₂ Judea, a₂'ɨin₂₃ 'ne₂. On₃ guë'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ dsa₂ judíos i₂ja₂lén₂ ja₁jaun₂ jua'₅₄ a₂ma₂juá'₂ 'ɨin₂₃ 'ne₂ 'lɨg'₅₄. 22 'Niog₂ jnia'₅₄ néi₁ 'a₂ guë'₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ quián'₂ 'ne₂ chi₂jua'₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́ng'₂. Ia₁ ne₄ bá₄ jnia'₅₄ jág₁, ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ dsia₅ dsa₂ tsá₃ të₅ dsɨ́₅ jág₁ 'mɨ́₂ në₅ a₂'én'₂ 'nia'₂.

23 Jaun₂ në́₃, ca₂jmo₃ dsa₂ jág₁ ca₂tióng₃ caun₂ jmɨg₄. Jmɨg₄ jaun₂ në́₃ ca₂dsi₃lén₂ juɨn₅ dsa₂ ja₁'en₅₄ Pa₄. Jaun₂ ca₂jme₂lióg₃ ca₂'ë́'₃ dsa₂ të₃ o₃'iog₂ jág₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, qui₂ca₂dsia₃ ca₂lia'₂ ca₂jen₃ 'iog₂ të₂le₃ ca₂'láu₂. Të₂le₃ quian'₅₄ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ Si₂ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃, qui₂ca₂cuë́'₃ dsa₂ jág₁ dsau₅ ia₁jaun₂ le₃'én₂ dsa₂ 'éi₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús. 24 I₂lɨn₅₄ dsa₂ ca₂gue₃ bá₄ jág₁ a₂ca₂juá'₂ Pa₄ jaun₂, ca₂rë₃'éin₂ bá₄. I₂lɨn₅₄ guë'₂ tsá₃ ca₂rë₃'én₂, tsá₃ 'nio₃. 25 Ia₁ tsá₃ caun₂ jág₁ 'ei₅ quió'₅, i₂lɨn₅₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂'uɨin₂ bá₄ i₃lein₃. Jaun₂ ca₂juá'₂ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ 'éi₂:

―Rë₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ quián₂ jniog₄ ma₂lɨ́g'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Isaías, i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, jme₁ca₂juá'₂:

26 Gua₂ o₂chei'₅₄ dsa₂ juɨg₂ në₅ le₂la₂:

“Dsón'₂ qui₁nág'₁ bá₄ 'nia'₂,

la₁ tsá₃ le₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂.

Jag'₅₄ bá₄ 'nia'₂,

la₁ tsá₃ le₃len'₄ 'nia'₂.”

27 Ia₁ a₂ma₂'ua'₂ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ la₂,

ja₂lag₃ bá₄ nag₂₃,

në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂rë₂jnɨ₅ rë₂gua₄;

ján₃ bá₄ le₂në₅, në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ jniá₂ mɨ₂ne₅₄,

ia₁jaun₂ tsá₃ jág₃ quian'₅₄ mɨ₂ne₅₄,

on₃ guë'₂ nag₃ quian'₅₄ rë₂gua₅₄,

on₃ guë́₄ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅,

ia₁jaun₂ tsá₃ jéin'₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ jniá₂

ia₁jaun₂ jme₁'lioin₁₂ jniá₂.‡

28 'Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ ―ca₂juá'₂ Pa₄―, jág₁ dse₃ la₂ a₂lión₂ dsa₂, a₂jén'₂ Diú₄ le₃ne₄ juɨ₅ quió'₅ dsɨ₂nau₂. 'Éi₂ në́₃, tón'₃ bá₄ juɨ₅. 29 Jme₁ca₂lë₃ juá'₂ Pa₄ le₂në₅, ca₂i₃len₃ dsa₂ judíos tsɨin₂₃ 'ŋio₅ lɨn₃ quiain'₅₄ rɨin'₅₄.§

30 Tɨn₃ ŋi₂ lia'₂ tí₅ ca₂guá₂ Pa₄ 'né₅ ja₁quí₅ 'lia'₅₄. Ja₁jaun₂ ca₂guein₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₁dsɨ₂lén₂ dsɨ₂jag₅₄. 31 Jaun₂ ca₂jme₃tɨin₂₃ dsa₂ qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ja₁gon₂ Diú₄. Ca₂jme₃tɨin₂₃ bá₄ dsa₂ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. Ja₁jaun₂ ca₂'í₃ tei₄, tsá₃ 'ein₂ ca₂jné₃ juɨ₅ a₂'ë́₂ Pa₄ jág₁ dse₃.

Co₂në₅.

* 1:1 Teófilo: o₃, “'ne₂ i₂'nióg'₃ Diú₄.”

† 1:2 griego: apóstolous.

‡ 1:12 Con'₂ tí₅ caun₂ kilómetro.

§ 1:13 griego: celotes, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂nau₂ quen₅; jan₂ i₂'nio₃ táun₂ 'uë₃ 'éi'₃ quió'₅ Roma. Jma₃quén₅ ca₂quioin₃ le₃on₃ Si₂mu₅₄ 'éi₂, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ mei'₂ tsá₃ ca₂ne₅₄ a₂chein₂.

* 1:20 Salmo 69:25.

† 1:20 Salmo 109:8.

* 2:10 griego: Libia.

† 2:15 lit. “hora 'nɨ₅.”

‡ 2:21 Joel 2:28-32.

§ 2:27 Salmo 16:18-11.

* 2:28 Salmo 16:18-11.

† 2:31 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

‡ 2:35 Salmo 110:1.

§ 2:43 griego: apóstolous.

* 3:1 lit. “hora ŋi₃.”

† 3:23 Deuteronomio 18:15,18-19.

‡ 3:25 Génesis 22:18; 26:4.

§ 3:26 o₃, “jme₁ca₂jme₃jen'₅₄.”

* 4:11 Salmo 118:22.

† 4:26 Salmo 2:1-2.

‡ 4:33 griego: apóstolous.

§ 4:36 lit. “jaun₅ lián'₂.”

* 5:2 griego: apóstolous.

† 5:22 o₃, chi'₂ 'ɨ'₅₄ quián₅ guá'₅.

* 6: o₃, diáconos. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 21:8; Filipenses 1:1.

† 6:2 griego: apóstolous.

* 7:3 Génesis 12:1.

† 7:7 Génesis 15:13-14.

‡ 7:28 Éxodo 2:14.

§ 7:32 Éxodo 3:6.

* 7:34 Éxodo 3:5,7,8,10.

† 7:36 Ján₃ bá₄ chei₂ Jmɨ₁ŋí'₄ 'Ma₂ta₅.

‡ 7:37 Deuteronomio 18:15.

§ 7:40 Jme₁lɨ́n₄ Aarón rɨn'₅₄ Moisés. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 4:14.

* 7:40 Éxodo 32:1.

† 7:42 nei₅: Lia'₂ chi₁ton₅ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄, lë́₅ caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂.

‡ 7:43 Renfán: co₂'nió'₄ a₂jme₁të́'₂ dsa₂ egipcios planeta Saturno, ca₂jme₃juag'₂ dsa₂.

§ 7:43 Amós 5:25-27.

* 7:50 Isaías 66:1-2.

† 7:51 lit. “juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ lo₄ rë₂uɨng₄.”

* 8:5 o₃, I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

† 8:33 Isaías 53:7-8.

‡ 8:37 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ versículo 37.

§ 8:38 lit. “ca₂tióg₃ Fe₂li₄ jmɨg₂.”

* 10:3 lit. “hora ŋi₃.”

† 10:9 lit. “hora jŋéi₂.”

‡ 10:45 lit. “dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ lo₄.”

* 11:3 lit. “ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ lo₄ rë₂uɨng₄.”

† 11:16 Hechos 1:5.

‡ 11:30 griego: presbúteros.

* 12:17 o₃, Santiago. Rɨn'₅₄ Jesús. I₂sián'₂ bá₄ Jacobo rɨn'₅₄ Juan₅₄ (ja₁ŋi'₅₄ Zebedeo) i₂ca₂jŋag'₃ Herodes, Hechos 12:1.

† 12:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “jaun₂ ca₂i₃lein₃ Jerusalén.”

* 13:1 griego: Herodes tetrarca.

† 13:6 Barjesús: a₂jein₅ jág₁ “ja₁ŋi'₅₄ Jesús” quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo.

‡ 13:18 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “ca₂jmo₃ Diú₄ 'í₁ quió'₅.”

§ 13:25 Mateo 3:11.

* 13:33 Salmo 2:7.

† 13:34 Isaías 55:3.

‡ 13:35 Salmo 16:10.

§ 13:41 Habacuc 1:5.

* 13:42 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ca₂mɨ₃ dsɨ₂nau₂.”

† 13:47 Isaías 49:6.

‡ 13:51 Co₂'nió'₄ a₂ca₂jmo₃ léi₄, guion₅₄ bá₄ dsa₂ juɨg₂ ma₂rë₂cáin'₄ ia₁ tsá₃ ca₂gue₃ jág₁ quió'₅ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Marcos 6:11, Lucas 9:5, 10:11, Hechos 18:6.

* 14:12 griego: Hermes.

† 14:14 ca₂gág₃ tsɨn'₅₄: le₂jaun₂ jme₁jmo₅ dsa₂ léi₄ chi₂jua'₂ 'e₂ tsá₃ të₅ dsɨ́₅.

‡ 14:23 griego: presbúteros.

* 15:2 griego: apóstolous.

† 15:2 griego: presbúteros.

‡ 15:18 Amós 9:11-12.

§ 15:33 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ versículo 34: “La₁ Silas në́₃, ca₂dsia₃ dsɨ́₅ jŋia₃.”

* 15:38 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 13:15.

* 16:3 o₃, “ca₂jmo₃ a₂ca₂ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁ 'éi₂.”

† 16:10 Ja₁lá₃ ca₂jme₃lióg₃ Lucas ca₂jme₃quiain'₅₄ Pa₄ quian'₅₄ rɨin'₅₄ ja₁jme₁i₂nioi₅₄. Ja₁lá₃ ca₂jme₃lióg₃ juá'₂ “jnia'₅₄” lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ Si₂ Hechos la₂.

‡ 16:16 lit. “jan₂ 'io₅₄ chi'₂ i₂jme₁jiog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsɨ₂mɨ'₂ cua₁ pithón.”

* 17:28 lit. “a₂chong₂, a₂i₂nio₄ jniog₄, a₂'i₄ jme₂dsí₂ jniog₄.”

* 19:13 griego: exorkiston (exorcistas).

† 19:22 griego: diákonous.

‡ 19:24 griego: Artemis; (Diana chein₂ quian'₅₄ latín, jág₁ jmei₅ romano).

§ 19:29 griego: theatron (co₂'nió'₄ caun₂ estadio a₂lë́₅ dso'₂ dsɨ₂con'₂).

* 19:35 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “a₂ca₂sió₃ ja₁con₂ diú₄ Júpiter.”

* 20:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “ja₁ŋi'₅₄ Pirro.”

† 20:15 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

‡ 20:28 griego: (ma₂chei'₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ a₂lén'₂ 'nia'₂) epískopos (dsa₂ i₂con₂ 'í₁).

* 21:8 dsa₂ guion₃ i₂jme₂'o₅₄: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 6:1-7; Filipenses 1:1.

† 21:18 griego: presbúteros.

‡ 21:22 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Ia₁ tion₅₄ bá₄ le₃ŋi₅ dsa₂ a₂'eng'₅₄ ja₁lá₃.”

§ 21:24 'Í₂ Números 6. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 18:18.

* 21:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “a₂tsá₃ lɨn₄ jmo₃ o₂i₁ dsɨ₅ quian'₅₄ 'Éi'₃ Juá'₅.”

† 21:26 'Í₂ Números 6.

‡ 21:40 o₃, arameo.

* 22:2 o₃, arameo.

† 22:23 ca₂gág₃ tsɨn'₅₄: Le₂jaun₂ jme₁jmo₅ dsa₂ léi₄ chi₂jua'₂ 'e₂ tsá₃ të₅ dsɨ́₅.

* 23:3 nɨ₁'ia'₂ tiog₂: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Mateo 23:27.

† 23:5 Éxodo 22:28.

‡ 23:11 o₃, “A₂'uë₂ jmɨg₄ jaun₂.”

§ 23:23 lit. “hora 'nɨ₅ a₂'uë₂.”

* 24:8 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

* 26:10 lit. “juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ jŋió₅.”

† 26:14 o₃, arameo.

* 27:16 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Clauda.”

† 27:27 o₃, “Jmɨ₁ŋí'₄ Mediterráneo.”

* 28:11 griego: Dioskouri, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ on₃ dsa₂ tsɨn'₅₄ i₂lɨ́n₅ ja₁ŋi'₅₄ diú₄ Zeus quian'₅₄ Leda. Co₂'nió'₄ diú₄ patrón quián₅ nɨ₁barco.

† 28:16 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

‡ 28:27 Isaías 6:9-10.

§ 28:29 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ versículo 29.

ROMANOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

ROMANOS

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ Roma

1 Jniá₂ Pa₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Jesucristo; Diú₄ ca₂të₃ jniá₂, jaun₂ ca₂chei'₃ a₂léng₂ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅ ia₁jaun₂ qui₁'ë́₄ jág₁ dse₃ quió'₅.

2 Ca₂'ë́₂ Diú₄ jág₁ dse₃ në₅ ca₂tó'₂ ne₄ Si₂ jŋió₅ quió'₅ ma₂lɨ́g'₂, ca₂cuë₃ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, 3 a₂'ɨin₂₃ ja₁ŋi'₅₄, i₂jme₁lɨ́n₄ tsɨ₁jon₂ David lia'₂ con'₂ lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; 4 lia'₂ con'₂ lë́₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ në́₃ ca₂jme₃jnia₅ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ jme₁ca₂jein'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄, quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅, a₂'uain'₂. Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ bá₄ 'éi₂. 5 Të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo, ton'₂ o₄quió'₄ 'éi₂ bá₄, ma₂jmo₃ Diú₄ dse₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ jnia'₅₄, jaun₂ ca₂chei₃ jɨn₄ dsɨ₂nau₂ ia₁jaun₂ le₃chan₂ dsa₂ ca₂le₂con₂ juɨg₂ i₂jme₂ti₃ jág₁ quió'₅, ia₁ a₂'éin₂. 6 Jɨn₄ dsa₂ 'éi₂ tián'₅ 'nia'₂ i₂ma₂të́'₃ Diú₄ ján₃, a₂lén'₂ 'nia'₂ i₂quián₅ Jesucristo.

7 Jaun₂ tsɨ́ng₂ si₂ la₂ ne'₅₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂tián'₅ jë₄ juɨg₂ Roma, i₂lɨ́n₅ i₂'nio₃ Diú₄, jaun₂ ma₂të₂₃ a₂le₃chan'₂ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ i₂ma₂quiáin₅. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ dse₃, juɨ₁'ag₅₄ bá₄ tei₄ o₄quió'₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃.

'Nio₃ Pa₄ dsɨ₃jág₂ juɨg₂ Roma

8 Jë₁le₂'uɨg₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo cuë́₅ ti₁'mag'₄ Diú₄ quiáng₃ o₄quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, ia₁ ca₂le₂con₂ bá₄ 'ei₅ jág₁ dsia₅ dsa₂ 'a₂ lia'₂ 'én'₂ 'nia'₂. 9 Jaun₂ Diú₄, i₂jme₂tí₁ jniá₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂ quió₃, a₂qui₂'ë́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄, 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ dsau'₂ dsɨ₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jë₁chi₂lén'₂ jniá₂ Diú₄. 10 Co₂tan₅₄ bá₄ mɨ₅ jniá₂ ne₄ Diú₄ juɨ₁le₅₄ bá₄ 'a₂ lia'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅, 'a₂ lia'₂ lé₂ a₂cuɨn₃ jmɨg₄, ca₂lia'₂ ca₂lë₃ a₂nei₅₄ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂. 11 Ia₁ 'ɨ́n₅ dsɨ₃ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂, ton'₂ 'nio₃ jme₁'ong₁₂ 'e₂ caun₂ 'nió'₅ jme₁'ong₁₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, ia₁jaun₂ le₃náu'₁ guë́₄ 'nia'₂ tiá₂; 12 co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, ia₁jaun₂ lé₂ le₃cuë₅₄ lián'₂ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂ quian'₅₄ a₂'éin₂ juɨ₁lia'₂ 'én'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'én₂ jniá₂ ján₃.

13 Rɨn'₅₄ jniog₄, 'nio₃ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'lióng₂ ráun₂ bá₄ ma₂lë₅ dsɨ₃ a₂'nio₃ nei₅₄ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂, la₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ rë₂në́₃ tsá₃ ma₂lë₅, ia₁ ma₂rë₂jnɨ₅ juɨ₅. 'Nio₃ nei₅₄ ia₁jaun₂ chi₁lo'₂ a₂ma₂rau₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ma₂cag'₄ jniá₂ ján₃ juɨg₂ siá'₂, go₄ dsɨ₂nau₂ sián'₂ ján₃. 14 Ia₁ jniá₂ bá₄ niog₅ ne₃ ca₂tɨ́ng₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃, juɨ₁lɨ́n₄ dsa₂ 'e₂ lɨ́in₅, dsa₂ griego, o₃ dsɨ₂nau₂ 'e₂, dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, o₃ dsa₂ co₄ 'e₂; 15 jaun₂ le₂në₅ bá₄ 'ɨ́n₅ dsɨ₃ a₂qui₂i₁'ë́₃ jág₁ dse₃ ja₁con₂ dsa₂ juɨg₂ go'₄ 'nia'₂ i₂chan₂ Roma ján₃.

Bí₂ a₂'io₅ jág₁ dse₃

16 Ia₁ tsá₃ 'e₂ o₂guí'₃ jéin₅ jniá₂ quian'₅₄ jág₁ dse₃, ia₁ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ bá₄ në₅ a₂lión₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂: quió'₅ dsa₂ judíos de'₂ le₂'uɨg₅₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ quió'₅ dsɨ₂nau₂. 17 Ia₁ jág₁ dse₃ la₂ jáng'₅ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ chei'₂ Diú₄ juɨ₅ co₂rë₂, juɨ₅ ja₁ma₂dsan₃ dsáu₁ dsa₂, juɨ₅ a₂jme₂lióg₃ a₂'én₂ dsa₂, ton'₂ a₂'én₂ dsa₂ ca₂lia'₂ jë₁ca₂tó'₂. Le₂në₅ juá'₂ ne₄ Si₂: “Dsa₂ i₂ŋɨ₅ juɨ₅ co₂rë₂ ia₁ a₂'éin₂, 'éi₂ bá₄ le₃chan₂.”*

A₂ma₂rë₂cán'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ guioin₅₄

18 A₂juá'₅ jniá₂ le₂në₅, ia₁ a₂ne₄ bá₄ jniog₄ jaun₂, caun₂ jme₂jnia₅ Diú₄ a₂'nei₂ të₂ ja₁guá₄ guei'₅₄ i₂juɨ́G₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ tion'₅₄ juɨ₅ co₂dsau₅, dsa₂ i₂jnéi₅ juɨ₅ quió'₅ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ ja₁i₂nioi₅₄. 19 Ia₁ rë₂jniá₂ rë₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ŋi₅ dsa₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄, ia₁ a₂ma₂ca₂jme₃jniai₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ma₂jmo₃, 20 ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂tsá₃ rë₂jniá₂ quió'₅ Diú₄, lé₂ le₃cuɨ́'₅ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jmo₃; ma₂ca₂rë₃jniá₂ dse₃ lɨn₃ bá₄, ca₂le₃ ca₂jmo₃ Diú₄ mɨ₂güɨ́g₃ a₂lɨ́in₅ dsón'₂ Diú₄, ton'₂ a₂'io₂₃ juɨ₅bí₂ co₂tan₅₄ bá₄; jaun₂ le₂në₅ bá₄ tsá₃ ma₃'e₂ lé₂ le₃juá'₂ dsa₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ŋi₅. 21 Ia₁ o₁jŋia'₅₄ ŋi₅ le₂në₅ a₂chan₂ Diú₄, la₁ tsá₃ ma₂ca₂jme₃juag'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂tɨ́n₂ Diú₄ le₃juɨin'₂, on₃ guë'₂ ma₂cuë́'₃ Diú₄ ti₁'mag'₄. Jë₂ bá₄ ma₂ja₂léin₂ qui₂'no'₂ dsɨ́₅ a₂tsá₃ ta₁ tí₄; tsá₃ të₂tsɨ'₅₄ dsɨ́₅, jaun₂ ma₂të₁'ŋiái₄ jë₄ qui₁né'₃. 22 Juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ juá'₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂cuɨ́'₅, a₂tɨin₂ a₂ŋi₅, la₁ dsa₂ co₄ bá₄ ca₂lɨin₃ jë₁ca₂tó'₂. 23 Jaun₂ në́₃, 'nió'₄ a₂jme₁jme₃juɨin'₂ Diú₄ i₂tsá₃ ton₄ jmɨg₄ jón₂, ma₂ca₂jme₃tsɨ́in₃ bá₄ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₄ Diú₄ quian'₅₄ nió'₄ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂dsan₂, juɨ₁lia'₂ nió'₄ quió'₅ já'₂ i₂'ɨn₅, já'₂ i₂tsë́'₅ quió'₅, já'₂ i₂lë́₂ quén₂ mɨ₂tag₄ në́₃.

24 'Uɨg₅₄ në₅ në́₃ co₂dsia₅ ma₂jáng'₄ Diú₄ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂tsá₃ le₁jë́₃, ia₁jaun₂ caun₂ i₃nioi₅₄ jmo₂₃-dsáu₅ cosa a₂o₂guí'₃ a₂jmái'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ quiain'₅₄ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂, 25 ia₁ ca₂jme₃tsɨ́in₃† jág₁ dsau₅ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ jág₁ të₂jág₁; jaun₂ ma₂ja₂léin₂ jme₂gó'₃ jme₂juɨin'₂ cosas a₂ca₂jmo₃ Diú₄, 'nió'₄ a₂jme₁jme₃juɨin'₂ Diú₄ 'ŋiog₅, i₂ca₂tɨ́n₂ dsón'₂ a₂jme₃juag'₂ dsa₂ co₂tan₅₄. ¡Le₂në₅ dsón'₂ bá₄! A₂méi₃.

26 'Uɨg₅₄ në₅ co₂dsia₅ ma₂jáng'₂ juɨ₅ ja₁cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ́₅ a₂lë́₅ o₂guí'₃, ia₁ ca₂le₂jiog₅ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅ bá₄ ca₂jme₃tsɨ́in₃ 'a₂ lia'₂ i₂nioi₅₄, a₂tsá₃ ma₃i₂nioi₅₄ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ 'i₄ 'éi'₃ i₃nio₄ lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ dsa₂ ŋe'₂. 27 Ján₃ bá₄ guë'₂ le₂jaun₂ dsa₂ ŋe'₂ ma₂ca₂tí₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ 'i₄ 'éi'₃ le₃chain₂ tiain'₃ quiain'₅₄ dsa₂ mɨ́₂; ma₂ja₂léin₂ chóg'₅ dséi₂ quiain'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ rɨin'₅₄, jmo₂₃-dsáu₅ a₂o₂guí'₃ le₂jain₂ le₂jain₂, jaun₂ gue₂₃ uɨg₅ guioin₅₄ a₂ca₂tɨ́in₂ o₄quió'₄ juɨ₅ ja₁ca₂quiá₂ cau₅.

28 Jaun₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂lɨ́in₂ a₂tsá₃ 'e₂ quen₅ Diú₄, tsá₃ toin'₂ juɨ₅ 'éi₂, jaun₂ co₂dsia₅ ma₂jáng'₂ Diú₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₂qui₂dsɨ₃jiog₅ dsɨ́₅ a₂'lɨg'₅₄, a₂dsɨ₂qui₂dsɨ₃cóin'₅ a₂'liain'₂, a₂jmo₃ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄. 29 Ca₂lia'₂ qui₂rë₂rɨn₅ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa 'lɨg'₅₄ jme₂dsí₂ quió'₅, qui₂'no₂₃ dso₄, jmá'₃ guioin₅₄ bá₄ 'nio₃ jme₁'ŋiói'₃, a₂qui₂'no'₂ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ 'ë́'₃ uɨg₅ rɨin'₅₄. Rë₂can'₂ dsɨ́₅ a₂uɨg₅ dsɨ́₅ jɨ́in₂ rɨin'₅₄, a₂jme₂dsiain₂₃ rɨin'₅₄, a₂lë₁qui₂dsia₂₃ mɨ'₅₄, a₂qui₂jme₂gain₂₃ rɨin'₅₄, tsá₃ dsau₅ jág₁ quian₅, 'ŋio₅ 'ŋio₄ dsa₂, a₂co₂jmo₅ dsa₂ jág₁ të₂jág₁ jë₄ të₃co'₅₄. 30 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ a₂lë₁chi₂'ag₅ dsa₂, 'ŋiai₅₄ bá₄ Diú₄, a₂lë₁co₂jmái'₂ rɨin'₅₄, a₂jme₂rón₂ guioin₅₄, dsia₂₃ jág₁ tá'₅, a₂qui₂'no'₂ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃ a₂'lɨg'₅₄, on₃ guë'₂ jmá'₃ jme₂gain₃ chog₅₄-jmei₂; 31 tsá₃ të₂tsɨ'₅₄ dsɨ́₅ në́₃, on₃ guë'₂ jua'₅₄ jme₃ti₃ 'e₂ caun₂ jág₁ cuë₂₃ a₂jmo₃; tsá₃ 'ein₂ 'ɨin₂₃ 'i₁jan₂, tsá₃ tɨn₂ dsɨ́₅ 'éin₂ dso₄ quió'₅ rɨin'₅₄, on₃ guë'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅. 32 I₂ŋi₅ rë₂ bá₄ dsa₂ 'éi₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'éi'₃ ma₂quí'₃ Diú₄, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ le₂në₅ ca₂tɨ́in₂ dsiáin₃ bá₄; la₁ juɨ₁'e₂ guë́₃ ŋi₅ a₂jaun₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ guioin₅₄ caun₂ qui₂jmo₂₃, të₂le₃ të₅ dsɨ́₅ bá₄ a₂jmo₅ i₂sián'₂ ján₃.

2

Diú₄ bá₄ con₂ 'í₁ co₂rë₂ 'a₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsón'₂

1 Jaun₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃jua'₅₄ 'ne₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨng'₂, 'ne₂ guë'₂ i₂con₂ 'í₁ ja₁con₂ i₂sián'₂, tsá₃ a₂nag₅₄ juɨ₁'ein₂ guë́₃ lɨ́ng'₅. Ia₁ në₁jua'₂ cáun'₂ 'í₁ ja₁con₂ rɨ́ng'₂, jaun₂ co₂'nió'₄ ma₂qui₂dsɨ́'₁ 'éi'₃ ja₁con'₂ 'ŋiag'₂, ton'₂ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jmo'₂ 'ne₂ 'ŋiag'₂ a₂cáun'₂ 'í₁ jaun₂. 2 Ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄ jaun₂, Diú₄ bá₄ i₂con₂ 'í₁ rë₂ 'a₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsón'₂, ja₁con₂ dsa₂ i₂jmo₅ le₂në₅. 3 Jaun₂ 'ne₂ në́₃ i₂cáun'₂ 'í₁ ja₁con₂ i₂sián'₂ ton'₂ a₂le₂jaun₂ bá₄ guë'₂ jmo'₂ 'ŋiag'₂, ¿'e₂ lɨ́ng'₂? ¿A₂lióng'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁con₂ Diú₄ 'í₁ ja₁cong'₂? 4 ¿O₃ bá₄ tsá₃ dsáu₅ 'au'₂ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dse₃ 'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, a₂jmo₂₃ tió'₃ dsɨ́₅, a₂jme₂juɨin'₂ dsɨ́₅ në́₃? ¿Tsa₁ len'₅₄ 'ne₂, ta₁ a₂quí'₅ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ a₂jaun₂ bá₄ jiog₂₃ a₂dsɨ₃quén'₅ 'au'₂? 5 La₁ 'ŋio₅ 'ua'₂ 'au'₂ tsá₃ 'niog'₂ jme₁tsɨ́ng'₄ 'au'₂; 'uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ caun₂ jme₁juɨ́'₁ bá₄ a₂jme₂'ne₅₄ Diú₄ ne₄ quiáng'₂ 'ŋiag'₂ a₂tɨng'₃ jmɨg₄ jaun₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jniai₂₃ a₂'nei₂, jë₁qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ co₂rë₂. 6 Ia₁ jma₃quén₅ qui₃ bá₄ Diú₄ 'lian'₅₄ le₂jan₂ le₂jan₂ 'a₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ma₂ca₂jmo₃.* 7 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ tió'₃ dsɨ́₅ jmo₂₃ a₂dse₃, a₂qui₂'no'₂ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅, ton'₂ 'no'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₃gu'₅₄ Diú₄ quian'₅₄ caun₂ a₂dse₃, ton'₂ 'no'₂ juɨ₅ a₂tsá₃ dsiáin₃, 'éi₂ bá₄ cuë́'₃ Diú₄ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄. 8 La₁ quian'₅₄ a₂'nei₂ cuë́'₃ uɨg₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂dsia₅ mɨ'₅₄, i₂tsá₃ 'nio₃ cán₂ caun₂ juɨ₅ a₂nag₃ gau₂ jág₁ tí₅, i₂jmá'₃ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ bá₄ 'nio₃ cán₂. 9 Le₃cha₂ uɨg₅ o₂i₁ dsɨ₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄, jë₁le₂'uɨg₅₄ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ judíos, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ le₃ja₁con₂ dsɨ₂nau₂. 10 La₁ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂ i₂jmo₅ a₂dse₃, cuë₃ Diú₄ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅, ton'₂ cuë₃ caun₂ a₂dse₃, jmo₃ 'ei₅ tei₄, jë₁le₂'uɨg₅₄ quió'₅ dsa₂ judíos, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ le₃ja₁con₂ dsɨ₂nau₂.

11 Ia₁ tsá₃ jma₃quén₅ jɨ́n₂ Diú₄ dsa₂ lia'₂ ca₂ton₂ ca₂ton₂; 12 ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'no₅ dso₄ i₂tsá₃ ca₂tɨ́n₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, dsiáin₃ të₃ tsá₃ 'Éi'₃ jaun₂ ca₂tɨ́in₂; la₁ ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ dsa₂ i₂'no₅ dso₄ në₁jua'₂ ron₅ bá₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃, të₃dsɨ₅₄ bá₄ 'éi'₃ quió'₅, jióg'₂ 'í₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ jaun₂. 13 Ia₁ on₃jua'₅₄ dsa₂ i₂nag₅ 'Éi'₃ i₂jɨ́n₂ Diú₄ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃; dsa₂ i₂jmo₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ bá₄, i₂'éi₂ bá₄ i₂jɨ́n₂ Diú₄ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃. 14 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂nau₂ në́₃, i₂tsá₃ 'Éi'₃ cha₂ ja₁coin₂, la₁ në₁jua'₂ chain₂ juɨ₅ a₂jme₂ti₃ con'₂ jaun₂ ma₂tɨn₂ dsɨ́₅, guion₅₄ bá₄ dsa₂ 'éi₂ ŋi₅ të₂dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ a₂jaun₂ ron₅ quió'₅. 15 Ia₁ cuë₂₃ léi₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chain₂, a₂rë₂ton₅ të₂dsɨ́₅ ta₁ a₂quí'₅ 'Éi'₃. Jaun₂ të₂dsɨ́₅ guioin₅₄ bá₄ jáng'₅ jág₁ dsau₅ o₄quió'₄, jaun₂ tsá₃ quɨn₅ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ guioin₅₄; a₂lɨn₅₄ jáng'₂, a₂lɨn₅₄ guë'₂ të₂le₃ lió₂. 16 Le₂në₅ bá₄ lé₂ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂ a₂con₂ Diú₄ 'í₁ ca₂le₃jë́₃ a₂'ma₄ jlë₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ a₂qui₂'ë́₅ jniá₂.

Dsa₂ judíos, quian'₅₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés

17 La₁ chi₂jua'₂ lɨ́n'₅ 'ne₂ dsa₂ judío jaun₂ dsia'₂ a₂chéng'₅ tiá₂ quian'₅₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, jaun₂ jmo'₂ táng'₅ ia₁ a₂cuɨng'₂ Diú₄; 18 chi₂jua'₂ ma₂ca₂jme₃tɨn₅ dsa₂ 'ne₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'Éi'₃, jaun₂ ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ 'nio₃ Diú₄, ton'₂ tɨng'₂ caun'₅₄ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂dse₃; 19 jaun₂ chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ lɨ́ng'₂ a₂tɨng'₂ jang'₅₄ dsa₂ ten₄, chi₂jua'₂ ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ téi'₄ si₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ jë₄ qui₁né'₃, 20 chi₂jua'₂ ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ jme₁rë'₂ juɨ₅ a₂quian₅ dsa₂ co₄, chi₂jua'₂ ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ cuë'₅₄ jág₁ i₂'nió'₄ i₂lɨ́n₅ chi'₂, ia₁ a₂ron₅ 'Éi'₃ ja₁cong'₂, a₂tén₅ ne₄ 'Éi'₃ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ le₃ŋi₅ dsa₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ dsau₅; 21 'ne₂ guë'₂ i₂jme₂tɨ́ng'₂ i₂sián'₂, ¿'e₂ guë'₂ 'uɨg₅₄ tsá₃ jme₂tɨ́ng'₁ guë'₂ 'ŋiag'₂? Chi₂jua'₂ 'ne₂ guë'₂ 'ë́'₅ jág₁ a₂tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ 'ang₃, ¿tsa₁ 'ang'₂ 'ŋiag'₂? 22 Chi₂jua'₂ 'ne₂ juá'₂ tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ nió'₃ jág₁ quiain'₅₄ i₂tsá₃ lë́₅ dsɨ₂i₂gu₂, ¿tsa₁ nióg'₅ guë'₂ 'ne₂ jág₁ jaun₂ 'ŋiag'₂? Chi₂jua'₂ 'ne₂ 'ŋio₅ lɨn₃ 'ŋiag'₅₄ diú₄ lag₄, ¿tsa₁ 'ang'₂ 'ne₂ a₂quen₅ a₂te₁'i₁ dsi₂néi₂ 'né₅ quió'₅? 23 'Ne₂ guë'₂ i₂jmo'₂ táng'₅ ja₁con₂ 'Éi'₃, ¿tsa₁ 'lɨg'₅₄ tsɨ́ng'₂ Diú₄ ia₁ tsá₃ jme₂tí'₁ 'Éi'₃ jaun₂? 24 Ia₁ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

'Ag₅ dsɨ₂nau₂ 'ɨin₂₃ 'lɨg'₅₄ Diú₄

'uɨg₅₄ quián'₂ 'nia'₂.†

25 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ quen₅ a₂ti₃ dsa₂ lo₅₄ në₁jua'₂ jme₂ti₃ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂ti₃ dsa₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃, në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ rë₂uɨng₄ bá₄ quió'₅. 26 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ ma₂rë₂uɨng₄ quió'₅, la₁ në₁jua'₂ jme₂ti₃ 'e₂ ta₁ quí'₅ 'Éi'₃, co₂jaun₂ bá₄ jɨ́n₂ Diú₄ dsa₂ 'éi₂ në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂rë₂uɨng₄ quió'₅ o₁jŋia'₅₄ tsá₃ ma₂rë₂uɨng₄. 27 Dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ rë₂uɨng₄ lo₄, la₁ në₁jua'₂ jme₂ti₃ 'a₂ lia'₂ juá'₂ 'Éi'₃, i₂'éi₂ bá₄ chen'₅ Diú₄ ne₄ juɨ₅ a₂con₂ 'í₁ ja₁con'₂ 'ne₂, ia₁ tsá₃ jme₂tí'₁, juɨ₁'e₂ guë́₃ ron₅ Si₂ tio'₅₄ 'Éi'₃ quiáng'₂, juɨ₁'e₂ guë́₃ rë₂uɨng₄ quiáng'₂ në́₃. 28 Ia₁ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂lɨ́n₅ judío dsón'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ jŋia'₅₄ lɨ́n₅ dsa₂ léi₄ jmá'₃ le₃co'₅₄, on₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ ta₁ dsón'₂ a₂quí'₅ a₂qui₂rë₂uɨng₄ lo₄ dsa₂, on₃jua'₅₄ jŋia'₅₄ rë₂uɨng₄ lɨ́in₅ léi₄ jmá'₃ le₃co'₅₄ nɨ₁ŋɨ́₅. 29 Të₂le₃ a₂ca₂tɨ́n₂ bá₄ dsa₂ jmo₃, a₂lɨ́in₅ të₃dsón'₂ dsa₂ judío, a₂lɨ́in₅ ca₂të₂ dsɨ́₅; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂lɨ́n₅ dsa₂ léi₄ a₂rë₂uɨng₄ quió'₅, a₂lë́₅ ca₂të₂ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂; ton'₂ a₂gu₂dsí₂ bá₄ a₂jaun₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ lia'₂ con'₂ le₁ton₅ ne₄ Si₂ 'Éi'₃. Dsa₂ i₂lɨ́n₅ le₂në₅ chéin'₅ rë₂ quian'₅₄ Diú₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ quiain'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

3

1 Jaun₂ në́₃, ¿'e₂ ta₁ jmo₅ a₂quen₅ guë́₄ a₂lɨ́n₅ dsa₂ dsa₂ judío? ¿O₃ 'e₂ ta₁ jmo₅ a₂lɨ́n₅ dsa₂ léi₄ a₂rë₂uɨng₄ nɨ₁lo₁₂? 2 'Lióng₂ bá₄ 'uɨg₅₄ cha₂. Jë₁le₂'uɨg₅₄, ca₂dsia₃ Diú₄ jág₁ dse₃ quió'₅ o₄gú₃ dsa₂ judíos. 3 ¿La₁ 'e₂ bá₄ lé₂ në́₃ në₁jua'₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂tsá₃ ca₂rë₃ti'₅₄?* ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ ján₃ a₂tsá₃ le₃ti'₅₄ Diú₄ jág₁ quió'₅ ia₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃ti'₅₄ dsa₂ 'éi₂? 4 ¡Dsón'₂ bá₄ tsá₃ le₂jaun₂! Juɨ₁le₂lei₅₄ bá₄ jniog₄, Diú₄ në́₃ jmo₃ bá₄ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅ quió'₅, juɨ₁'e₂ guë́₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ tsá₃ tí₅ jág₁ quió'₅; ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂:

ia₁jaun₂ le₃lí'₄ dsa₂ a₂lɨ́ng'₅ i₂dsen₃

juɨ₁lia'₂ jë₁dsia'₂ jág₁,

ia₁jaun₂ bá₄ léng'₂

jë₁ma₂të́₂ rë₁con₂ dsa₂ 'í₁ ja₁cong'₂.†

5 La₁ në₁jua'₂ tí₅ ta₁ dsáu₁ jniog₄ a₂rë₂jniá₂ Diú₄ a₂lɨ́in₅ i₂dsen₃, ¿'e₂ le₃jua'₅₄ jniog₄ në́₃? ¿'An₁ tsá₃ rë₂ qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ në₁jua'₂ ca₂rë₃'néi₃ 'ë́₂ uɨg₅ ja₁con₂ jniog₄? (A₂lë₁juá'₅ jniá₂ lia'₂ jë₁juá'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄.) 6 ¡Dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂në₅! Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ rë₂ qui₂dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ le₃con₂ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃?

7 La₁ në₁jua'₂ jág₁ të₂jág₁ quió₃ tí₅ ta₁ ia₁jaun₂ lë́₅ a₂rë₂jniá₂ guë́₄ jág₁ dsau₅ quió'₅ Diú₄ ia₁jaun₂ të₂le₃ dse₃ guë́₄ chéin'₅, ¿'e₂ lë₃ qui₂dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ a₂rɨn₂ jniá₂ dso₄? 8 ¿Ja₁lɨn₃ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ caun₂ a₂jmo₅₄ a₂'lɨg'₅₄, ia₁jaun₂ jiá₃ a₂dse₃? A₂le₂në₅ bá₄ chi₂'ag₅ i₂lɨn₅₄ 'ag₂₃ jnia'₅₄ a₂jme₂tɨ́n₂ jnia'₅₄ dsa₂. La₁ gue₃ bá₄ uɨg₅ dsa₂ i₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ le₂në₅ 'a₂ con'₂ ca₂tɨ́in₂.

Ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ rë₂cáu'₄ dso₄

9 ¿'E₂ jaun₂ në₃? ¿A₂dse₃ guë́₄ tióng₂ jnia'₅₄ dsa₂ judíos? ¡Dsau₅ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂! Ia₁ ma₂të₂tsɨ'₅₄ jág₁, co₂jaun₂ bá₄ dsa₂ judíos con'₂ dsɨ₂nau₂, caun₂ bá₄ juɨ₅ tioin'₅₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁. 10 Lë́₅ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ tsá₃ chan₂

i₂jme₂ti₃ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄,

ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ chan₂;

11 tsá₃ i₂chan₂ jua'₅₄ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅,

'i₁jan₂ tsá₃ chan₂ jua'₅₄ i₂'nio₃ 'na'₂ Diú₄.

12 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ma₂i₂nio₄ cau₅ juɨ₅ ma₂i₂cóin'₅,

co₂dsia₅ bá₄ ma₂i₃léin₂ juɨ₅ ja₁tsá₃ ta₁ tí₄.

Tsá₃ 'ein₂ chan₂ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂

jua'₅₄ i₂qui₂jmo₅ a₂dse₃,

ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ chan₂.‡

13 'Uë́'₅ jág₁ 'lɨg'₅₄ le₂'o₅₄

juɨ₁lia'₂ ja₂ dsí₂ 'lɨg'₅₄ a₂'uë́'₅ tau₂ 'ŋio₅ a₂rë₂na₄;

quian'₅₄ le₁tsɨ'₂ jmo₂₃ a₂juɨ₁gain₂.§

Në₂jag₄ bá₄ náu₁ dsɨ₂mɨ'₂ 'a₄ mɨ₂'o₅₄;*

14 Jmá'₃ caun₂ a₂jaun₂ bá₄ juá'₂ dsa₂,

a₂uɨg₅ dsɨ́₅, a₂jme₃dsi'₃ ja₁con₂ rɨin'₅₄;†

15 Ma₂në₃ bá₄ i₂ŋɨi₂₃ cán₂ tag₅₄

a₂dsɨ₃jme₁dsiain₂₃ rɨin'₅₄.

16 Léi₄ jë₁ca₂ŋɨi₅ ca₂quiog₂ caun₂ juɨ₅ a₂o₂i₁ dsɨ₅,

ja₁i₃'én₂ 'a₂ lia'₂ chan₂ dsa₂;

17 ia₁ tsá₃ cuɨ́'₅ dsa₂ 'éi₂ juɨ₅ 'ei₅ tei₄;‡

18 Tsá₃ a₂jaun₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅

jua'₅₄ a₂gain₃ Diú₄.§

19 A₂ne₄ bá₄ jniog₄, ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄, a₂juá'₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂tɨ́n₂ 'Éi'₃ jaun₂, ia₁jaun₂ jmo₃ tei₄ mɨ₂'o₄ ca₂le₃jɨ́n₃, ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₃tsɨin'₅₄ rë₂cáin'₄ ne₄ Diú₄. 20 Ia₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jɨ́n₂ Diú₄ a₂tsá₃ dso₄ rë₂cáin'₄ jua'₅₄ a₂jme₃ti₃ a₂juá'₂ 'Éi'₃, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ 'Éi'₃ quí'₅ ta₁ a₂le₃ne₄ jniog₄ a₂lág₅ dsa₂ cha₂ dsáu₁.

A₂lión₂ dsa₂ të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ quian'₅₄ a₂'éin₂ bá₄

21 La₁ në₃ në́₃, ma₂ca₂jme₃jnia₅ bá₄ Diú₄ juɨ₅ a₂tsá₃ ma₃dso₄ rë₂cáu'₄ jniog₄, on₃jua'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Si₂ 'Éi'₃, juɨ₁'e₂ guë́₃ jáng'₅ jág₁ dsau₅ juɨ₅ jaun₂ a₂juá'₂ ne₄ Si₂ tio'₅₄ 'Éi'₃, quian'₅₄ Si₂ a₂qui₂ca₂jmo₃ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃. 22 Jáng'₅ jág₁ dsau₅ juɨ₅ dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂tsá₃ dso₄ rë₂cán'₄ dsa₂, jŋia'₅₄ lia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo; tsá₃ jma₃quén₅ jmo₂₃ ja₁con₂ juɨ₁'ein₂ guë́₃; 23 ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ma₂qui₂ma₂'náu₂ dso₄, jaun₂ uɨ́ng₂ lɨn₃ bá₄ tióin₂ ja₁qui₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Diú₄. 24 La₁ Diú₄ në́₃, ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ bá₄ 'ë́₂ jág₁ a₂tsá₃ dso₄ rë₂cáin'₄, on₃jua'₅₄ a₂'nió'₅ quí₃ 'lia'₅₄. A₂lë₁lió₂ bá₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús i₂ca₂quí₃ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂. 25 Ca₂chen'₃ Diú₄ ja₁ŋi'₅₄ ia₁jaun₂ dsian₅ dsáu₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄ a₂ca₂tein₃. A₂lë₁gue₅ bá₄ dsa₂ a₂jaun₂ jmá'₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂. Le₂në₅ ca₂rë₃jniá₂ Diú₄ i₂lɨ́n₅ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ rë₂, ia₁ a₂ma₂ca₂jme₃juɨin'₂ dsɨ́₅ a₂ma₂ca₂ŋág₃ bá₄ dsáu₁ dsa₂ a₂jme₁'no₂₃ ma₂lɨ́g'₂. 26 Le₂në₅ ca₂jmo₃ Diú₄ a₂ca₂jme₃jniai₂₃ a₂rë₂ qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃, a₂ca₂jme₃jniai₂₃ a₂jɨ́in₂ dsa₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Jesús në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃.

27 ¿'E₂ bá₄ ca₂lë₃ jaun₂ në́₃ quian'₅₄ a₂jmo₅ dsa₂ táin'₅? Co₂dsia₅ të₂tsɨ'₅₄ cau₅ bá₄ a₂jaun₂. ¿'E₂ 'uɨg₅₄? ¿'An₁ 'uɨg₅₄ a₂jme₃ti₃ dsa₂ 'Éi'₃? Jan₂'ón₄. 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂'én₂ bá₄ dsa₂. 28 Ma₂në₂quiong₅₄ bá₄ jniog₄ 'í₁ jaun₂ në́₃, a₂jɨ́n₂ Diú₄ dsa₂ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂, jaun₂ tsá₃ 'e₂ 'í₁ con₂ guë́₄ jua'₅₄ a₂ca₂jme₃ti₃ o₃ tsá₃ ca₂jme₃ti₃ 'e₂, con'₂ lë́₅ 'Éi'₃.

29 ¿O₃ bá₄ lɨ́n₅ Diú₄ ca₂ne₅₄ jmá'₃ i₂quián₅ dsa₂ judíos? ¿On₁jua'₅₄ i₂quián₅ dsɨ₂nau₂ ján₃? Ján₅. I₂quián₅ 'éi₂ bá₄ ján₃, 30 ia₁ jan₂ tan₅₄ bá₄ Diú₄ chan₂; jaun₂ 'éi₂ bá₄ jág₃ jɨ́n₂ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ nɨ₁lo₁ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₂ti₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jág₃ jɨ́in₂ dsa₂ i₂tsá₃ rë₂uɨng₄ nɨ₁lo₁ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃, o₄quió'₄ a₂'éin₂. 31 ¿'E₂ jua'₂ jniog₄ jaun₂ në́₃? ¿A₂tsá₃ ta₁ tí₄ 'Éi'₃ ia₁ a₂'éin₂ jniog₄? ¡Dsón'₂ tsá₃ le₂jaun₂! 'Nió'₄ të₂le₃ cuë₂ bá₄ jniog₄ bí₂ a₂quen₅ 'Éi'₃.

4

'A₂ lia'₂ të₂tsɨn'₅₄ Abraham ne₄ Diú₄

1 ¿'E₂ lé₂ le₃jua'₅₄ jniog₄ jaun₂ në́₃? ¿'E₂ ca₂dsó'₂ Abraham dsa₂ juɨn'₂ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂, lia'₂ jme₁lɨ́in₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃? 2 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Diú₄ ca₂chi'₃ jág₁ jua'₅₄ a₂dsen₃ 'éi₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'e₂ a₂ca₂jmo₃, jua'₅₄ a₂ca₂jme₃ti₃ 'Éi'₃, jaun₂ jme₁cha₂ juɨ₅ a₂jme₁jmo₃ róin₂. La₁ on₃jua'₅₄ ne₄ Diú₄. 3 Jaun₂, ¿'e₂ juá'₂ ne₄ Si₂? “Ca₂rë₃'én₂ bá₄ Abraham jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄; jaun₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂rë₃'éin₂ jaun₂ në́₃, ca₂guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃.”* 4 Jaun₂ në́₃, juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ quió'₅ jan₂ juɨg₅₄, cu₄ a₂lɨ́'₂ jaun₂ quió'₅, on₃jua'₅₄ a₂lë₁cuë₃ juɨg₅₄, ia₁ a₂ma₂rɨin₂₃ quió'₅ 'éi₂ 'lia'₅₄ ta₁ quió'₅. 5 La₁ në₁jua'₂ 'ein₂ të₃tsá₃ 'e₂ jmo₂₃, 'éin₂ a₂guén'₅ Diú₄ dsa₂ i₂cha₂ dsáu₁, Diú₄ guéi'₂ quió'₅ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ dsen₃, o₄quió'₄ a₂'éin₂. 6 'Ŋiog₅ bá₄ David juá'₂ a₂dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ ma₂'e₂ dsáu₁ cha₂, tsá₃ 'e₂ 'í₁ con₂ Diú₄ 'a₂ lia'₂ ca₂jme₃ti₃. 7 Ca₂juá'₂ David:

'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ca₂'én₂ Diú₄ dsáu₁,

i₂ca₂jlë́₂ Diú₄ dso₄ a₂ca₂'náu₂.

8 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ dsɨ́₅

a₂tsá₃ dso₄ rɨin₂.†

9 A₂dse₃ në₅ në́₃, ¿a₁dse₃ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ quió'₅ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ nɨ₁lo₁, o₃ bá₄ le₂jiog₅ a₂dse₃ quió'₅ i₂tsá₃ 'e₂ rë₂uɨng₄ quió'₅ bá₄ ján₃? Ma₂në₂jua'₅₄ jnia'₅₄ a₂ca₂guén'₂ Diú₄ Abraham në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃ 'éi'₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂. 10 ¿'A₂ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Abraham lia'₂ con'₂ ca₂guéi'₂ jaun₂? ¿Ca₂guéi'₂ cang₂ lia'₂ con'₂ jme₁ma₂ti₃ Abraham quió'₅, o₃ le₂jŋiá₅ 'e₂? Le₂jŋiá₅ bá₄, on₃jua'₅₄ cang₂. 11 Cang₂ jaun₂ bá₄ ca₂gue₃ Abraham 'éi'₃ jaun₂ a₂ti₃ nɨ₁lo₁₂, a₂lɨ́in₅ léi₄ co₂'nió'₄ caun₂ sello quió'₅ Diú₄ a₂ma₂guéi'₂, në₂jag₄ bá₄ dsa₂ i₂ca₂jme₃ti₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂. Le₂në₅ bá₄ ca₂dsióg₃ Abraham a₂ca₂lɨin₃ cho'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ ján₃, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ ma₂gue₃ 'éi'₃ jaun₂ a₂uɨ́ng₃ quió'₅. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ guén'₂ Diú₄ ján₃ dsa₂ tsɨ₁jon₂ 'éi₂ në₂jag₄ bá₄ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂ca₂jme₃ti₃. 12 Dsau₅ bá₄ a₂lɨ́n₅ Abraham cho'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂gue₃ 'éi'₃ jaun₂ a₂uɨ́ng₃ quió'₅, la₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂rë₂uɨng₄ quió'₅; ján₃ bá₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂quian₅ juɨ₅ a₂'éin₂ jaun₂, juɨ₁lia'₂ ca₂can₃ Abraham jmei₂ jnia'₅₄ lia'₂ con'₂ tsá₃ ma₂uɨng₂ quió'₅.

Të₂le₃ quian'₅₄ a₂'én₂ bá₄ dsa₂ jme₃ti₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ a₂ma₃cuë₃

13 Jaun₂ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ ca₂cuë́'₃ Abraham quiain'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅, a₂gue₃ gua'₅₄ 'uë₃ a₂cuë₃ Diú₄; la₁ on₃jua'₅₄ ia₁ a₂ca₂jme₃ti₃ Abraham 'Éi'₃, të₂le₃ ia₁ a₂caun₂ 'éin₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄, ton'₂ ca₂guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃ 'Éi'₃. 14 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jmá'₃ i₂jme₂ti₃ 'Éi'₃ bá₄ gue₅ a₂dse₃ a₂cuë₅ Diú₄ cuë́'₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅, jaun₂ tsá₃ ma₃'e₂ ta₁ tí₄ a₂'én₂ dsa₂, ton'₂ ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ jág₁ a₂cuë́₄ quió'₅ Diú₄ tsá₃ ma₃quen₅. 15 Ia₁ juɨ₅ a₂'ne₂ Diú₄ bá₄ jiog₅ 'Éi'₃, la₁ ja₁tsá₃ 'Éi'₃ ca₂tɨ́n₂, tsá₃ 'ein₂ dsɨ₂juɨn₅₄ ja₁jaun₂.

16 'Uɨg₅₄ jaun₂, o₄quió'₄ a₂'én₂ dsa₂ cuë₅ Diú₄ a₂dse₃ cuë́'₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ chi'₃ tiá₂ jág₁ a₂cuë́₄ ne₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ dsón'₂ jaun₂ bá₄ jág₁ a₂gue₃ ca₂le₃jɨ́n₃ tsɨ₁jon₂ Abraham, on₃jua'₅₄ jmá'₃ quió'₅ dsa₂ i₂qui₂rë₂ti'₅₄ 'Éi'₃; quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ jme₁'én₂ Abraham. Jaun₂ 'éi₂ bá₄ já₅ co₂'nió'₄ lɨ́in₅ jmei₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃. 17 Juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂: “'Ne₂ ma₂tsɨ́n'₂ jniá₂ a₂lɨ́ng'₅ cho'₅₄ dsa₂ chan₂ 'lióng₂ juɨg₂ nación.”‡ Jaun₂ 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ jmei₂ jniog₄ ne₄ Diú₄, ton'₂ ca₂'éin₃ jág₁ quió'₅ Diú₄ 'éi₂ i₂ton'₂ jme₂dsí₂ dsa₂ i₂ma₂dsan₃, ján₃ guë'₂ të́'₂ a₂tsá₃ ma₂cha₂ në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂cha₂.

18 Juɨ₁'e₂ guë́₃ tsá₃ ma₃'e₂ jmɨg₄ jme₁ma₃cha₂ ja₁con₂ Abraham lia'₂ con'₂ lë́₅ lɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, të₂le₃ ia₁ a₂ca₂rë₃'éin₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, ca₂dsióg₃ “a₂lɨ́in₅ jmei₂ dsa₂ chan₂ 'lióng₂ juɨg₂”, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂juá'₂ Diú₄: “co₂në₅ tén₅ chi'₂-guein₂ dsió'₂ lé₂.”§

19 Juɨ₁'e₂ guë́₃ jme₁ma₂'en₅₄ Abraham con'₂ 'ŋiá₂-láu₂ ŋi₂, lí'₄ bá₄ 'ŋiog₅ a₂ma₂guen'₂ nɨ₁ŋɨ₁₂, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ Sara quiáin₅ në́₃ co₂në₅ a₂ma₂chain₂ dsiáin₃ bá₄, tsá₃ ma₃'ein₂ guein₂ lé₂ le₃cáin₂, la₁ tsá₃ ca₂'uáin₂ quian'₅₄ jág₁ a₂ma₂chan'₂. 20 Tsá₃ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'éin₂ jág₁ a₂ca₂cuë₃ Diú₄, të₂le₃ ca₂i₃tsón₂ bá₄ bí₂ a₂'éin₂, ton'₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, 21 caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ́₅ a₂'io₅ Diú₄ juɨ₅bí₂ a₂jme₃ti₃ jág₁ quió'₅ a₂ca₂cuë₃. 22 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ dsa₂ i₂ca₂jme₃ti₃.

23 Jág₁ në₅, “a₂ca₂guéi'₂ Diú₄”, ca₂i₃to'₅₄ ne₄ si₂, on₃jua'₅₄ a₂'ɨin₂₃ jmá'₃ Abraham; 24 a₂'ag₂₃ jniog₄ bá₄ ján₃. 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂ jniog₄, guéi'₂ Diú₄ a₂lág₅ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ dsen₃ i₂ca₂jme₃ti₃ con'₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Jesús jɨn₄ 'lag₄. Jesús bá₄ i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄, 25 i₂ca₂jɨ́n'₂ dsa₂ a₂jóin₂ ne₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄, con'₂ siá'₂ ca₂jein'₅₄ táng₃ ia₁jaun₂ guéi'₂ Diú₄ jniog₄ në₂jag₄ dsa₂ dsen₃ i₂ca₂jme₃ti₃.

5

Lé₂ le₃chong₂ jniog₄ 'ei₅ tei₄ quian'₅₄ Diú₄

1 Le₂në₅ jaun₂, ia₁ a₂ma₂'ë́₂ Diú₄ jág₁ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rë₂cáu'₄ jniog₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂, ma₂chong₂ jniog₄ 'ei₅ tei₄ quiain'₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. 2 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo 'éi₂ bá₄ ma₂i₁to'₅₄ jniog₄ ja₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅, të₂le₃ ia₁ a₂'éin₂. Ja₁dse₃ në₅ në́₃, tióng₂ jniog₄ tiá₂ 'io'₂ jein₂, ia₁ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ a₂dsón'₂ jme₁quian'₅₄ Diú₄ jë₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅. 3 On₃ rë'₂ jua'₅₄ jmá'₃ a₂në₅; jmo₂ jniog₄ 'io'₂ ne₄ o₂i₁ dsɨ₅ a₂qui₂dsɨ₂ŋág₂; ia₁ ne₄ jniog₄, quian'₅₄ o₂i₁ dsɨ₅ bá₄ qui₂rë₂juɨn'₂ dsɨ₅ jniog₄. 4 A₂juɨn'₂ dsɨ₅ jniog₄ jaun₂, jmo₅ a₂chei'₂ rë₂ jniog₄ 'a₂ lia'₂ lág₅; a₂tióng₂ jniog₄ rë₂ jaun₂ në́₃, jmo₅ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ jmɨg₄ a₂le₃ti₃. 5 Jmɨg₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ jaun₂, tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ jua'₅₄ jéin₂ jniog₄ o₂guí'₃, ia₁ 'ŋiog₅ Diú₄ ma₂ca₂jme₃cain'₂ jme₂dsí₂ quián₂ jniog₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio₃ jniog₄, të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂cuɨin₃.

6 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁lág₄ jniog₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'uan₅₄ i₂tsá₃ cha₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ lion₄ guio₅₄, la₁ jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂ca₂tióng₃ Diú₄, jaun₂ ca₂jon₃ bá₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅ o₄quió'₄ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅. 7 A₂quian₅ ta₁ lɨn₃ bá₄ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jan₂ dsa₂ lé₂ le₃guein₃ 'mú₃ o₄quió'₄ jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ o₄quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂jmo₅ rë₂; 'an₁ mei'₂ tsá₃ chan₂ jan₂ i₂lé₂ le₃tiá₂ dsɨ́₅ guen₃ 'mú₃ o₄quió'₄ jan₂ dsa₂ i₂dse₃ dsɨ́₅ dsón'₂. 8 La₁ ma₂ca₂cuë₃ bá₄ Diú₄ léi₄ a₂dsón'₂ 'nio₃ jniog₄, ia₁ a₂ca₂jon₃ Cristo 'uɨg₅₄ quián₂, lia'₂ con'₂ jme₁lág₄ guë́₄ dsa₂ cha₂ dsáu₁. 9 A₂jaun₂ në́₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂'ë́₂ Diú₄ jág₁ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₄ Cristo a₂ca₂tang₂, a₂tsá₃ ma₂dso₄ rag₂, jaun₂ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ lió₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ a₂gau₂ a₂'ne₂ Diú₄ a₂jiá₃ jë₁ca₂tó'₂. 10 Ia₁ chi₂jua'₂ ma₂ca₂'ág₂ Diú₄ caun₂ jág₁ quian'₅₄ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'mú₃ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Ja₁ŋi'₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁lág₄ guë́₄ jniog₄ dsa₂ i₂'ŋia₅₄ 'éi₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ lió₂ jniog₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂chain₂, në₃ lia'₂ ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ quiain'₅₄. 11 Ia₁ on₃ guë'₂ jua'₅₄ jmá'₃ a₂në₅, ia₁ chong₂ jniog₄ jme₁'ŋió₄ dsɨ₅ ján₃ le₃quió'₅ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ ca₂dsi₃náu₅ jniog₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄.

Adán quian'₅₄ Cristo

12 Le₂në₅ jaun₂, juɨ₁lia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ dsa₂ ca₂rë₃chá₃ dsáu₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 'uɨg₅₄ në₅ bá₄ ca₂já₃ 'mú₃, le₂në₅ bá₄ ján₃ ca₂ŋag₅ 'mú₃ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ca₂'náu₂ dso₄. 13 Le₂jŋiá₅, lia'₂ con'₂ tsá₃ 'Éi'₃ jme₁ma₂ron₅, ma₂qui₂'no₅ bá₄ dsa₂ dso₄ mɨ₂güɨ́g₃, la₁ tsá₃ lé₂ le₃jióg'₂ 'í₁ 'e₂ a₂rɨn₂ dsa₂ ja₁tsá₃ 'éi'₃ cha₂. 14 La₁ ca₂le₃ jme₁chan₂ Adán, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂jme₁chan₂ Moisés, ca₂'io₃ 'mú₃ juɨ₅bí₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ i₂qui₂ca₂'náu₂ dso₄, o₁jŋia'₅₄ dsáu₁ dsa₂ jaun₂ on₃jua'₅₄ a₂ca₂i₃juɨn₅₄ dsa₂ caun₂ 'éi'₃ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ Adán; jme₁lɨ́n₄ Adán co₂'nió'₄ caun₂ nió'₄ quió'₅ i₂jiá₃ chi₁quɨ́n₃.

15 La₁ dsáu₁ Adán në́₃, tsá₃ lé₂ le₃quɨn₃ quian'₅₄ a₂lë₁cuë₅ Diú₄ jniog₄. Ia₁ juɨ₁lia'₂ o₄quió'₄ dsáu₁ jan₂ dsa₂, juɨn₅ i₂ca₂dsan₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ a₂lió₂ a₂lë₁ma₂cuë́'₃ co₂ŋɨ́₂ dsa₂ juɨn₅ të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ tan₅₄ dsa₂ i₂'ua₁ dsɨ́₅. Dsa₂ 'éi₂ lɨ́n₅ Jesucristo. 16 Dso₄ a₂ca₂'náu₂ jan₂ dsa₂ tsá₃ lé₂ le₃quɨn₃ quian'₅₄ a₂lió₂ Diú₄ a₂cuë₂₃ jniog₄; ia₁ jme₁ca₂cáun₂ Diú₄ 'í₁ dso₄ a₂ca₂rë₃cán'₂ jan₂ dsa₂, jaun₂ ca₂já₃ juɨ₅ a₂ca₂qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; la₁ juɨ₁lia'₂ a₂lión₂ dsa₂ në́₃, a₂lë₁'ë́₂ Diú₄ co₂ŋɨ́₂ bá₄ jág₁ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn₂ dsa₂, juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ qui₂ma₂'náu₂ 'lióng₂ dso₄. 17 Chi₂jua'₂ ca₂'io₃ bí₂ 'mú₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ o₄quió'₄ dsáu₁ jan₂ dsa₂, të₂le₃ i₂juɨ'₂ guë́₄ 'ŋio₅ tson₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ ja₁con₂ dsa₂ i₂guéin'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂, a₂'io₂₃ bí₂ a₂le₃chain₂ dse₃ të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ dsa₂, i₂lɨ́n₅ Jesucristo.

18 Jaun₂ lë₃, juɨ₁lia'₂ dsáu₁ Adán ca₂chein'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨ₅ ja₁'ë́₃ Diú₄ uɨg₅, le₂në₅ bá₄ ján₃, ta₁ a₂quí'₅ a₂dse₃ a₂ca₂jmo₃ Jesucristo ca₂cain₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨ₅ ja₁lé₂ le₃chain₂ dse₃, ja₁guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂. 19 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, ia₁ juɨ₁lia'₂ tsá₃ gau₂ ca₂nág₂ jan₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ juɨn₅ i₂ca₂rë₃chá₃ dsáu₁, ján₃ bá₄ le₂në₅, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂nág₂ gau₂ jan₂ tan₅₄ dsa₂, jaun₂ juɨn₅ i₂guén'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ i₂ca₂jme₃ti₃.

20 Ca₂të₁ron₅₄ 'Éi'₃ ia₁jaun₂ dsɨ₃juɨn₅₄ guë́₄ dso₄; la₁ ja₁'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂i₁juɨn₅₄ dso₄, jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂i₃tsón₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅. 21 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ ca₂tɨ́n₂ bí₂ dso₄ juɨ₅ a₂quian₅ 'mú₃, le₂në₅ bá₄ ján₃ ca₂'io₃ bí₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ a₂jág₂ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ i₂ca₂jme₃ti₃, a₂cuë₃ a₂le₃chong₂ jniog₄ dse₃ co₂tan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄.

6

Ma₂dsau₃ të₂le₃ quió'₅ dsáu₁, la₁ chong₂ le₃quió'₅ Cristo

1 ¿'E₂ jua'₅₄ jniog₄ jaun₂ në́₃? ¿A₁caun₂ dse₃ 'nióg₁ bá₄ jniog₄ dso₄ ia₁jaun₂ caun₂ dsɨ₃tsón₃ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ quian'₅₄ jniog₄? 2 ¡Dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂në₅! Ia₁ ma₂ca₂dsau₃ bá₄ jniog₄ le₃quió'₅ dsáu₁; ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ jaun₂ në́₃ jua'₅₄ a₂caun₂ chong₂ jniog₄ le₃quió'₅ dsáu₁? 3 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂tió'₄ jniog₄ jmɨg₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, ca₂tió'₄ jniog₄ 'mú₃ quió'₅? 4 Ia₁ jme₁ca₂tió'₄ jniog₄ jmɨg₂, co₂'nió'₄ bá₄ ja₁jaun₂ ca₂'o₃ jniog₄ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂dsau₃, ia₁jaun₂ jein'₅₄ táng₃ a₂le₃chong₂ caun₂ jme₂dsí₂ 'mɨ́₂, juɨ₁lia'₂ ca₂jen'₅₄ Cristo a₂jme₁rë₂join₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ Jmei₂.

5 Ia₁ chi₂jua'₂ ca₂jme₁quiain'₅₄ jniog₄ ne₄ 'mú₃ quió'₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tion₅₄ bá₄ jme₁quiain'₅₄ jë₁ma₂ca₂jein'₅₄ jniog₄ juɨ₁lia'₂ ca₂jen'₅₄ 'éi₂. 6 Ne₄ bá₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁lág₄ le₂jŋiá₅, ne₄ cróg₄ bá₄ ca₂ŋó₃ a₂jaun₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo, ia₁jaun₂ dsɨ₃'én₂ juɨ₅bí₂ a₂'io₅ dsáu₁ ne₄ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃lë́₅ jua'₅₄ a₂qui₂rë₂'ŋei'₅₄ guë́₄ a₂chong₂ qui₂jme₂tí₁ ta₁ ne₄ dsáu₁, në₂jag₄ bá₄ ne₄ jan₂ juɨg₅₄ jniog₄. 7 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂jon₅, tsá₃ ma₂'e₂ rë₂'ŋei'₅₄, ma₂lóin₂ bá₄ ne₄ dsáu₁. 8 Chi₂jua'₂ ma₂ca₂dsau₃ jniog₄ quian'₅₄ Cristo, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'éin₂ a₂le₃chong₂ quian'₅₄ 'éi₂, 9 ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄, con'₂ jme₁ca₂jen'₅₄ Cristo ne₄ 'mú₃, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃lé₂ le₃jóin₂; tsá₃ ma₂'e₂ juɨ₅bí₂ 'io₅ 'mú₃ ne₄ quió'₅ 'éi₂. 10 Ia₁ jme₁ca₂jon₃ Cristo, co₂ráun₂ bá₄ ca₂join₃ 'uɨg₅₄ dsáu₁ dsa₂; la₁ në₃ lia'₂ ma₂chain₂, chain₂ le₃quió'₅ Diú₄. 11 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, jmo₄ bá₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂ma₂dsang'₃ të₂le₃ quió'₅ dso₄, la₁ chan'₂ bá₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús.

12 A₂jaun₂ në́₃, 'a₃ cuë₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂'io₃ guë́₄ juɨ₅bí₂ dsáu₁ ne₄ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂ a₂siá'₃, a₂qui₂chi₃quióng₂ jmɨg₄ a₂jme₁ti'₄ 'nia'₂ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ́₅. 13 'A₃ qui₁jɨn'₅₄ 'nia'₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ'₁ jua'₅₄ a₂'no₃ guë́₄ dso₄, co₂'nió'₄ a₂jmó'₂ ta₁ a₂jmo₃ a₂'lɨg'₅₄. Të₂le₃ ne₄ Diú₄ bá₄ jɨn'₅₄ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ dsa₂ i₂ma₂dsan₃, i₂ma₂jen'₅₄ táng₃. Jang'₅₄ 'nia'₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ'₁ le₃ja₁con₂ Diú₄, co₂'nió'₄ a₂jmó'₂ ta₁ a₂jmo₃ jmá'₃ a₂dse₃. 14 Ia₁ tsá₃ 'io₃ guë́₄ bí₂ dsáu₁ ne₄ quián'₂ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ jan₂ juɨg₅₄ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ o₄gú₃ 'Éi'₃ tion'₅₄ 'nia'₂; të₂le₃ o₄gú₃ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄ tion'₅₄ 'nia'₂.

15 ¿'E₂ bá₄ jaun₂ në́₃? ¿A₁caun₂ 'nióg₁ dso₄ bá₄ ia₁ tsá₃ o₄gú₃ 'Éi'₃ tio'₅₄ jniog₄, ia₁ ja₁'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄ tióng₂? ¡Dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂në₅! 16 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, në₁jua'₂ ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ o₄gú₃ jan₂ juɨg₅₄ a₂jme₁ti'₄ ta₁ ne₅₄, ma₂lɨ́ng'₅ jan₂ i₂ma₂chi₁'ŋe'₅₄ i₂quián₅ dsa₂ 'éi₂? Ján₃ bá₄ le₂jaun₂, në₁jua'₂ ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ ne₄ dsáu₁, dsáu₁ jaun₂ i₂ma₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ 'nia'₂, jiog₅ juɨ₅ 'mú₃; o₃ në₁jua'₂ ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ ne₄ a₂nág'₁ gau₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, a₂jaun₂ bá₄ i₂ma₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ 'nia'₂, jiog₅ juɨ₅ co₂dsau₅. 17 Juɨ₁'e₂ guë́₃ jme₁rë₂qui₂rë₂'ŋe'₂ 'nia'₂ le₂jŋiá₅ ne₄ dsáu₁, la₁ rë₂në́₃ në́₃, ti₁'mag'₄ Diú₄, ma₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂ gau₂ ca₂le₃jë́₃ jme₂dsí₂ quiáng'₂ jág₁ quen₅ a₂ma₂rë₂jɨn'₅₄ 'nia'₂, a₂jme₂tɨ́ng'₂. 18 Jaun₂ në́₃ ma₂lón'₂ 'nia'₂ o₄gú₃ dsáu₁, ma₂tion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ o₄gú₃ juɨ₅ co₂dsau₅. 19 (Juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dsia₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ dsón'₂ bá₄ quian₅ ta₁ le₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ dse₃ ia₁ të₂le₃ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.) Ia₁ le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ qui₂ca₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ'₁ juɨ₅ ja₁tsá₃ nág'₂ gau₂, ja₁ca₂jme₁ti'₄ 'nia'₂ ta₁ ne₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄, le₂në₅ bá₄ guë'₂ jang'₅₄ táng₃ 'nia'₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ'₁ ja₁jme₁ti'₄ ta₁ ne₄ juɨ₅ jŋió₅ ja₁caun₂ le₃dsen'₃ 'nia'₂.

20 Lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́ng'₄ guë́₄ dsa₂ i₂qui₂rë₂'ŋe'₅₄ le₃quió'₅ dsáu₁, tsá₃ jme₁rë₂'ŋeg'₅₄ jua'₅₄ a₂jme₂ti'₄ guë́₄ 'nia'₂ ta₁ ne₄ juɨ₅ co₂dsau₅. 21 La₁ ¿'e₂ bá₄ a₂dse₃ ca₂lɨn'₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂, a₂caun₂ lë₁o₂guí'₃ quián'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃? Ia₁ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ a₂dsióg₄ ne₄ juɨ₅ 'mú₃ bá₄ a₂jaun₂. 22 La₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂lón'₂ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁jme₁qui₂rë₂'ŋe'₅₄ 'nia'₂ 'nau'₂ dso₄, ma₂i₂ton'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁jme₁ti'₄ ta₁ ne₄ Diú₄, jaun₂ lén'₂ 'nia'₂ juɨ₅ jŋió₅ ja₁caun₂ le₃dsen'₃ 'nia'₂, juɨ₅ ja₁dsióg₄ a₂le₃chan'₂ 'nia'₂ dse₃ co₂tan₅₄. 23 Ia₁ jŋia'₅₄ lia'₂ 'mú₃ bá₄ lí'₂ dsa₂ co₂'nió'₄ 'lia'₅₄ dsáu₁, la₁ a₂lë₁cuë₅ bá₄ Diú₄ a₂le₃chan₂ dsa₂ dse₃ co₂tan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄.

7

Caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ a₂jau'₂ juɨ₁lia'₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂rë₂jen'₂ gu₂

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, 'nia'₂ dsa₂ i₂cuɨ́'₅ 'a₂ lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ 'Éi'₃, ¿tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂'io₅ bí₂ 'Éi'₃ ja₁con₂ jan₂ dsa₂ jmá'₃ të₁lia'₂ chain₂? 2 Juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂chan₂ dsɨ₂i₂gu₂, co₂'nió'₄ a₂chi₁'ŋei'₅₄ bá₄ quiain'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ne₄ Si₂ 'Éi'₃, të₁lia'₂ chan₂ dsa₂ ŋe'₂. La₁ në₁jua'₂ ca₂jon₃ dsɨ₂i₂gu₂ në́₃, ca₂tsɨn'₂ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi'₃ a₂jme₁le₁quian₅ quió'₅ quiain'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂. 3 Në₁jua'₂ ca₂guá₂ 'io₅₄ quiain'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ sián'₂ të₃ chan₂ dsɨ₂i₂gu₂, dso₄ bá₄ 'no₂₃; la₁ në₁jua'₂ ca₂jon₃ dsɨ₂i₂gu₂ në́₃, ca₂tsɨn'₂ bá₄ 'io₅₄ të₂le₃ quió'₅ 'éi'₃, ma₂lé₂ bá₄ jéin'₂ táng₃ gu₂ quiain'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ sián'₂, tsá₃ ma₃dso₄ 'no₂₃.

4 Le₂në₅ bá₄ ján₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ma₂dsan'₃ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'Éi'₃ të₂le₃ quian'₅₄ ŋɨ₄ Cristo, ia₁jaun₂ téng'₄ ja₁con₂ i₂sián'₂: ja₁con₂ 'éi₂ i₂ca₂jen'₅₄ táng₃ ne₄ 'mú₃. Le₂në₅ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃chong₂ jniog₄ téi₅ ta₁ ne₄ Diú₄. 5 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁chong₂ jniog₄ lia'₂ jme₁jiog₅ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄, ta₁ jaun₂ ca₂quí'₃ 'Éi'₃ a₂ca₂ŋei₃ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ a₂ca₂lë₃ dsɨ₅ jmó₁ a₂'lɨg'₅₄, ca₂quí'₃ ta₁ a₂ca₂i₁jo₅₄ ne₄ 'mú₃. 6 La₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂dsau₃ le₃quió'₅ Si₂ 'Éi'₃ a₂jme₁jiog₅ jme₁le₁'ŋei'₅₄, a₂jme₁ti₁ ne₄ Diú₄ juɨ₅ 'mɨ́₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ quiáin₅. Jaun₂ tsá₃ ma₃tio'₅₄ jniog₄ le₁'ŋei'₅₄ ne₄ 'Éi'₃ a₂chi₁ton₅ ne₄ si₂.

Dso₄ a₂'i₄ ja₁con₂ jniá₂

7 ¿'E₂ jua'₅₄ jniog₄ jaun₂ në́₃? ¿A₂lë́₅ dso₄ bá₄ 'Éi'₃ jaun₂? ¡Dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂! La₁ jniá₂ në́₃ tsá₃ ca₂rë₃guion₅₄ 'e₂ jaun₂ dsáu₅, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ 'Éi'₃ ron₅. Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, tsá₃ 'e₂ ca₂rë₃guion₅₄, juɨ₁lia'₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ a₂cha₂ quió'₅ i₂sián'₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ a₂juá'₂ 'Éi'₃ ne₄ Si₂: “Tsá₃ lë₁jmo₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ a₂quió'₅ dsa₂ sián'₂.”*

8 La₁ dsáu₁ në́₃ ca₂jme₃'ŋiói'₃ bá₄ jág₁ në₅; 'ŋiog₅ bá₄ 'Éi'₃ ca₂cuë₃ jmɨg₄ ca₂ŋei₃ të₂dsɨ₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ a₂cha₂ quió'₅ i₂sián'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁tsá₃ 'Éi'₃ ron₅, tsá₃ léi₄ jniá₂ a₂cha₂ dsáu₅. 9 Ján₃ bá₄ jme₁chang₂ caun₂ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ tsá₃ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés ma₂ca₂tɨ́ng₂. La₁ jme₁ca₂já₃ 'Éi'₃, co₂'nió'₄ a₂ca₂jen'₅₄ bá₄ táng₃ dsáu₁; jniá₂ guë'₂, co₂'nió'₄ a₂ca₂jong₃. 10 Le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ 'ŋiog₅ 'Éi'₃ jaun₂; 'nió'₄ a₂jme₁cuë₃ bí₂ a₂le₃chan₂ jniá₂, të₂le₃ ca₂jiog₃ juɨ₅ 'mú₃ bá₄ a₂jaun₂. 11 Ia₁ dsáu₁ në́₃, ca₂jme₃'ŋiói'₃ bá₄ ne₄ 'Éi'₃ ja₁con₂ jniá₂, ca₂jme₃gau₂₃. Jaun₂ quian'₅₄ 'ŋiog₅ bá₄ 'Éi'₃, ca₂cuë₃ 'mú₃.

12 Jaun₂ në́₃, a₂jŋió₅ bá₄ Si₂ 'Éi'₃; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ tio'₅₄, a₂jŋió₅, con₂ 'í₁ con'₂ dsi₂ten₅₄, a₂dse₃ lɨn₃ bá₄ a₂jaun₂. 13 ¿'E₂ bá₄ jaun₂ në́₃? ¿Juɨ₁lia'₂ a₂dse₃ jaun₂ ca₂lë₃ 'mú₃ ja₁con₂ jniá₂? ¡Dsón'₂ on₃jua'₅₄ jaun₂! 'Uɨg₅₄ dsáu₅ bá₄ jniá₂ jaun₂, ca₂jiog₃ juɨ₅ 'mú₃, le₂në₅ ca₂cuë₃ léi₄ a₂lë́₅ dso₄ a₂jaun₂ a₂jme₁jmo₅ jniá₂; ca₂jmo₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃, jaun₂ le₂në₅ ca₂jme₃jnia₅ 'Éi'₃ 'e₂ a₂lë́₅ a₂juɨ₁si 'lɨg'₅₄ a₂lë́₅ dsáu₁.

14 Ne₄ bá₄ jniog₄ jaun₂ a₂lë́₅ a₂gu₂dsí₂ bá₄ 'Éi'₃, la₁ dsa₂ nɨ₁ŋɨ́₅ bá₄ jniá₂; co₂'nió'₄ a₂rë₂'nɨ₅₄ bá₄ jniá₂ ne₄ dso₄. 15 Ia₁ tsá₃ ŋɨ́'₂ dsɨ₃ 'e₂ lë₃ jmo₂₃ 'e₂ jmo₂₃, ia₁ tsá₃ lé₂ jmo₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ jmo₅₄, ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂'io₄ jniá₂ a₂tsá₃ 'nio₃ jmo₅₄, a₂jaun₂ dé₄ dsón'₂ jmo₂₃. 16 Ia₁ chi₂jua'₂ jmo₅ jniá₂ a₂tsá₃ të₅ dsɨ₃ jmo₅₄, jaun₂ jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ a₂dse₃ bá₄ 'Éi'₃. 17 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, on₃jua'₅₄ jniá₂ 'ŋió₃ 'no₂₃ dso₄; dsáu₅ jniá₂ a₂'i₄ të₂dsɨ₃ bá₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅. 18 Ia₁ guion₄ jniá₂, 'i₁caun₂ a₂dse₃ tsá₃ cha₂ të₂dsɨ₃ jniá₂, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lɨ́ng₅ dsa₂ nɨ₁ŋɨ́₅, ia₁ 'ɨ́n₅ bá₄ dsɨ₃ jmo₅₄ a₂dse₃, la₁ tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₅₄. 19 Tsá₃ qui₂jmo₅ jniá₂ a₂dse₃ a₂'nio₃ jmo₅₄; caun₂ jmo₅ bá₄ jniá₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂tsá₃ 'nio₃ jmo₅₄. 20 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ jmo₅ jniá₂ a₂tsá₃ të₅ dsɨ₃ jmo₅₄, on₃jua'₅₄ jniá₂ 'ŋió₃ jmo₂₃ a₂jaun₂; dsáu₅ jniá₂ a₂'i₄ të₂dsɨ₃ bá₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅.

21 Jaun₂ ma₂ca₂rë₃léi₄, cha₂ caun₂ 'éi'₃: jë₁ma₂të́₂ rë₁'nio₃ jmo₅₄ a₂dse₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂'lɨg'₅₄ bá₄ cha₂ ja₁cong₂. 22 Né'₃ jme₂dsí₂ quió₃, të₅ bá₄ dsɨ₃ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄; 23 la₁ jág₅ jniá₂ ja₁con₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ₃, cha₂ caun₂ 'éi'₃ siá'₂ a₂jmo₅ 'nei₂ quian'₅₄ 'éi'₃ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsi₃, a₂të₂ chi₁'ŋeg'₁ ne₄ 'éi'₃ quió'₅ dso₄ a₂jmo₅ ta₁ ja₁con₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ₃.

24 ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g₂ jniá₂! ¿'Ein₂ bá₄ jiá₃ lió₂ ne₄ nɨ₁ŋɨ₃ a₂jiog₅ 'mú₃ la₂? 25 Ti₁'mag'₄ Diú₄, cha₂ bá₄ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ lé₂ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄.

Jaun₂ në́₃, 'ŋió₃ bá₄ jniá₂ quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsi₃, jme₂tí₁ ta₁ ne₄ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄, la₁ lia'₂ con'₂ lɨ́ng₅ dsa₂ nɨ₁ŋɨ́₅, jme₁tí₁ jniá₂ ne₄ 'éi'₃ quió'₅ dso₄.

8

'A₂ lia'₂ chan₂ dsa₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄

1 Në₃ në́₃ jaun₂, tsá₃ ma₂'e₂ uɨg₅ 'ë́₂ Diú₄ ne₄ quió'₅ dsa₂ i₂ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Cristo Jesús.* 2 Ia₁ bí₂ a₂'io₅ 'éi'₃ quió'₅ Jme₂dsí₂ ma₂cuë₅ jmɨg₄ a₂chan₂ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús, ia₁ ma₂ca₂lió₂ jniá₂ ne₄ 'éi'₃ quió'₅ dso₄, quió'₅ 'mú₃ në́₃. 3 Ia₁ ma₂ca₂jmo₃ Diú₄ a₂tsá₃ ca₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ Si₂ 'Éi'₃ jmo₃ ia₁ ca₂'uán₂ bá₄ 'Éi'₃ 'uɨg₅₄ dsáu₁ dsa₂ nɨ₁ŋɨ́₅: ca₂chein₃ ja₁ŋi'₅₄ 'ŋiog₅ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂; ca₂jmo₃ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ dsa₂ chi₁dsáin₃ lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂'no₅ dso₄, jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂'ë́₂ uɨg₅ ne₄ dso₄, ia₁ a₂lɨ́in₅ dsa₂ chi₁dsáin₃. 4 Le₂në₅ ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ le₃ti₃ 'Éi'₃ a₂con₂ 'í₁ con'₂ dsɨ₂ten₅₄, ja₁con₂ jniog₄, i₂i₂nio₄, on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, i₂i₂nio₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ bá₄.

5 Ia₁ dsa₂ i₂chan₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ nɨ₁ŋɨ₁ qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ juɨ₅ quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅, la₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ a₂quió'₅ jme₂dsí₂ bá₄. 6 Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ juɨ₅ quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅, a₂lë́₅ 'mú₃ bá₄ jaun₂; la₁ juɨ₁lia'₂ a₂qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂le₃chan₂ dsa₂ dse₃, a₂'ag₃ tei₄ dsɨ́₅ dsa₂ në́₃. 7 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ juɨ₅ quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅, i₂'ŋia₅₄ Diú₄ bá₄ i₂le₂'éi₂, ia₁ tsá₃ 'nio₃, on₃ guë'₂ lé₂ jme₃ti₃ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄. 8 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄, juɨ₁lia'₂ i₂i₂nio₄ lia'₂ con'₂ jiog₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ a₂të₅ dsɨ́₅ Diú₄.

9 La₁ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ ma₃i₂nio'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ jiog₅ nɨ₁ŋɨ́₅, ia₁ ma₂quian'₅₄ bá₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂, në₁jua'₂ guá₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ të₂'au'₂ 'nia'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'en₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Cristo të₂dsɨ́₅, tsá₃ lɨ́in₅ i₂quián₅ 'éi₂. 10 La₁ në₁jua'₂ 'en₅₄ Cristo të₂'au'₂ 'nia'₂, jaun₂ chan₂ bá₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂jɨ́n₂ Diú₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂jme₂tí'₂ 'nia'₂, o₁jŋia'₅₄ 'io₅ 'mú₃ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂ o₄quió'₄ dso₄. 11 Chi₂jua'₂ chan₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Cristo Jesús ne₄ 'mú₃, 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂ cuë₃ jme₂dsí₂ 'mɨ́₂ ne₄ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ 'mú₃, të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂guá₅ të₂'au'₂ 'nia'₂.

12 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, cha₂ a₂ca₂tág₂ jniog₄ jmó₁, la₁ on₃jua'₅₄ rë'₂ ne₄ nɨ₁ŋɨ́₅ jua'₅₄ a₂'nió'₅ le₃chong₂ jniog₄ 'io₄ táng₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁. 13 Ia₁ në₁jua'₂ chan'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ mɨ₅ nɨ₁ŋɨ'₁, dsián'₃ bá₄ 'nia'₂; la₁ në₁jua'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂, jŋɨ́'₅ 'nia'₂ a₂jmo₅ nɨ₁ŋɨ'₁, jaun₂ le₃chan'₂ bá₄ 'nia'₂.

14 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂i₂nio₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, lɨ́in₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. 15 Ia₁ Jme₂dsí₂ i₂ma₂guen'₅₄ 'nia'₂ on₃jua'₅₄ i₂lɨ́n₅ jme₂dsí₂ i₂qui₃'nei'₂ táng₃ jua'₅₄ a₂jmo₃ a₂le₃gan'₃ táng₃ 'nia'₂. Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ i₂ma₂guen'₅₄ 'nia'₂ i₂jmo₃ a₂lén'₂ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. Jme₁jua'₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂: “¡Abba!† ¡Tia₅₄ quiáng₃!”, 16 jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ në₅ jme₂quiain'₅₄ jme₂dsí₂ quián₂ jniog₄, jáng'₅ jág₁ dsau₅ juá'₂ a₂ma₂lág₅ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. 17 Jaun₂ chi₂jua'₂ lág₅ jniog₄ ja₁ŋi'₅₄, ján₃ bá₄ ca₂tág₂ jniog₄ guéi₁ a₂dse₃ a₂ma₂lë́₅ jág₁ cuë₃ Diú₄ a₂cuë́'₃ chi'₂-guein₂ quiáin₅; guéi₁ jniog₄ a₂në₅ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo, chi₂jua'₂ quein'₅₄ jniog₄ quian'₅₄ jmɨ₁uɨg₅ quió'₅ ia₁jaun₂ quein'₅₄ jniog₄ cang₂ jë₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅.

18 Ia₁ lɨ́n₂ jniá₂ on₃jua'₅₄ cha₂ 'e₂ uɨg₅ a₂ŋag₄ jniog₄ rë₂në́₃ on₃jua'₅₄ a₂quɨn₃ quian'₅₄ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ a₂jiá₃ a₂le₃jniá₂ ja₁con₂ jniog₄. 19 Ia₁ ma₂chi₁jŋia₅ chi₁quian₅₄ jmɨg₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃ Diú₄, a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁le₃jniá₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. 20 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃ Diú₄ në́₃ ma₂qui₂le₁'ŋei'₅₄ ne₄ juɨ₅ ja₁tsá₃ ta₁ tí₄, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ guioin₅₄, ia₁ le₂jaun₂ 'éi'₃ ca₂jmo₃ Diú₄ 'ŋiog₅ bá₄. A₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, 21 jmɨg₄ a₂lió₂ Diú₄ a₂qui₂chi₁'ŋei'₅₄ ne₄ juɨ₅ a₂siá'₃ quió'₅, ia₁jaun₂ jme₃quiain'₅₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ jë₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂qui₂ca₂lón₂. 22 Ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄, ca₂lia'₂ jŋió₄ jmɨg₄ në₃, ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃ Diú₄, qui₂'ŋióg₂ qui₂'ŋia₂₃ co₂lë₅ chain₂ uɨg₅. 23 On₃jua'₅₄ jmá'₃ a₂jaun₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniog₄ në́₃, i₂'io₅ a₂le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂ráu₃ quió'₅ Jme₂dsí₂, qui₂'ŋióg₅ qui₂'ŋia₂ të₂dsɨ₅ jniog₄ të₁lia'₂ chi₁jŋia₁ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₅ jmɨg₄ jaun₂, a₂jme₃jnia₅ a₂lág₅ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, jmɨg₄ a₂lióin₂ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ la₂. 24 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨg₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ në₅ bá₄ ca₂lió₂; la₁ në₁jua'₂ ma₂jág₅ dsa₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅, on₃jua'₅₄ ma₃le₃'ɨ́n₂ dsɨ́₅ dsa₂ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂jág₅, tsá₃ ma₃tion₅₄ 'nió'₅ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅. 25 La₁ në₁jua'₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ caun₂ a₂tsá₃ ma₂ne₅₄, juɨn'₂ bá₄ dsɨ₅ jŋia₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅.

26 Ján₃ bá₄ le₂në₅ jme₂'o₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ a₂'uan₅₄ dsɨ₅ jniog₄. Ia₁ tsá₃ tag₂ chi₂len'₄ Diú₄ 'a₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, la₁ 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ në́₃ mɨ₂₃ ne₄ Diú₄ o₄quián₂ jniog₄, ca₂le₃jë́₃ qui₂'ŋióg₂ qui₂'ŋia₃ on₃jua'₅₄ a₂lé₂ le₃'ŋióg₃ jniog₄ quian'₅₄ jág₁. 27 La₁ Diú₄ në́₃ i₂të₂li₅ të₂dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 'éi₂ bá₄ ŋi₅ 'e₂ 'nio₃ Jme₂dsí₂ 'éi₂ juá'₂; ia₁ mɨ₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, o₄quió'₄ dsa₂ jŋió₅ quiáin₅.

Të₂le₃ ŋag₅₄ guë́₄ léi₂ jniog₄

28 Ne₄ bá₄ jniog₄, Diú₄ bá₄ i₂jmo₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃, a₂dse₃ quió'₅ dsa₂ i₂'nio₃ Diú₄, quió'₅ dsa₂ i₂ma₂të́'₃ Diú₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂i₂jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃. 29 Ia₁ i₂ma₂cuɨg₅ Diú₄ ca₂le₂jŋiá₅, ján₃ bá₄ ca₂chei'₃ ca₂'ɨin₃ 'éi₂ a₂léin₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄, ia₁jaun₂ lén₂ Ja₁ŋi'₅₄ i₂le₂ne₁ jë₄ quió'₅ rɨin'₅₄ i₂juɨn₅. 30 Dsa₂ i₂con'₂ ma₂ca₂chen'₃ Diú₄ lia'₂ ca₂le₂jŋiá₅, ca₂të́'₃ 'éi₂ ján₃; dsa₂ i₂con'₂ ca₂të́'₃ 'éi₂ në́₃, ján₃ bá₄ ca₂jág₂ në₂jag₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂; dsa₂ i₂con'₂ ca₂jág₂ Diú₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂ në́₃, ján₃ bá₄ ca₂jme₃jláin'₁.

31 ¿'E₂ le₃jua'₅₄ jniog₄ në́₃, quian'₅₄ a₂në₅? Chi₂jua'₂ chén'₅ Diú₄ ne₄ jág₁ quián₂ jniog₄, ¿'ein₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmóg'₂ jniog₄? 32 Tsá₃ ca₂jmo₃ Diú₄ jua'₅₄ tsá₃ jme₁cuɨin₂₃ Ja₁ŋi'₅₄ 'ŋiog₅, të₂le₃ ca₂jáng'₂ bá₄, ca₂ŋó₃ 'éi₂ ne₄ 'mú₃ o₄quián₂ jniog₄; ¿'a₂ bá₄ lia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ cuë₃ jniog₄ ján₃ co₂dsia₅ quian'₅₄ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃? 33 ¿'Ein₂ bá₄ lé₂ le₃'nɨ₃ dsa₂ i₂ma₂quión'₂ Diú₄? Ton'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ juá'₂ a₂tsá₃ 'e₂ rɨin₂. 34 ¿'Ein₂ i₂lé₂ le₃'ë́₂ uɨg₅? Ia₁ Cristo Jesús bá₄ i₂ca₂jon₃; të₂le₃ lë́₅ bá₄ guë́₄, a₂ca₂jein'₅₄ táng₃, ton'₂ ma₂guá₅ le₃gu₂ ne₁ quió'₅ Diú₄, mɨ₂₃ o₄quián₂ jniog₄. 35 ¿'Ein₂ bá₄ i₂lé₂ 'liog'₃ jniog₄ cau₅ ne₄ a₂'nio₃ Cristo? ¿O₃ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ juɨ₁lia'₂ caun₂ jmɨ₁uɨg₅, o₃ juɨ₁lia'₂ caun₂ o₂i₁ dsɨ₅, o₃ jmɨg₄ juɨ₁lia'₂ a₂co₂'ein₅ dsa₂, o₃ jmɨg₄ juɨ₁lia'₂ jme₁'ɨn₂ a₂que₅₄, o₃ ia₁ a₂tsá₃ cha₂ a₂qui'₅₄ 'e₂ jniog₄, o₃ 'e₂ caun₂ a₂gau₂ cha₂, o₃ a₂go₃ jniog₄ a₂jme₃dsiog₅ dsa₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂? 36 Juɨ₁lia'₂ rë₂ton₅ ne₄ Si₂:

O₄quián'₂ 'ne₂ bá₄ guei₂ jnia'₅₄ 'mú₃ co₂tan₅₄.

Jmo₅ dsa₂ dsɨ́₅ a₂lág₅ jnia'₅₄

në₂jag₄ bá₄ já'₂ cha'₂

i₂ma₂le₁te₂ dsa₂ a₂jme₃dsiog₂₃.‡

37 La₁ jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, tson₂ guë́₄ léi₂ tián₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ i₂ma₂ca₂rë₃'nio₃ quián₂ jniog₄. 38 Ia₁ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃, 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ lé₂ le₃'liog'₃ cau₅ ne₄ a₂'nio₃ Diú₄ jniog₄. Tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ 'mú₃, on₃ guë'₂ a₂chong₂, on₃ guë'₂ ángeles, on₃ guë'₂ dsɨ₂tan₅₄ quián₅ jme₂dsí₂, on₃ guë'₂ a₂cha₂ rë₂në́₃, on₃ guë'₂ a₂cha₂ jmɨg₄ ne₄ juɨ₅ në́₃, on₃ guë́₄ juɨ₅bí₂, 39 on₃ guë'₂ i₂tion'₅₄ ja₁ŋei₅ lɨn₃, on₃ guë'₂ i₂tion'₅₄ ja₁'uɨn₃ lɨn₃, on₃ guë'₂ juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂siá'₂ a₂ca₂jmo₃ Diú₄, jua'₅₄ le₃quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₃'nio₃ Diú₄ jniog₄, të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄.

9

Ma₂quión'₂ Diú₄ dsa₂ juɨg₂ Israel

1 Jág₁ tí₅ dsón'₂ bá₄ juá'₅ jniá₂ le₃quió'₅ Cristo la₂, tsá₃ jme₂gau₅₄ jniá₂; të₂dsɨ₃ jniá₂ jiog₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ juá'₂ tság₅ jniá₂ a₂dsón'₂ bá₄ dsau₅; 2 'ŋio₅ lɨn₃ chang₂ go₂'i₃ quɨ'₂ dsɨ₃ co₂tan₅₄, 3 ia₁ ca₂të₂ 'ŋió₃ jniá₂ jme₁'nio₃ jua'₅₄ dsɨ₃'éng₁, rë₂'na₄ jág₁ ja₁con₂ Cristo jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂, o₄quió'₄ rɨ́ng'₃ dsa₂ go₃ jniá₂ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅. 4 'Éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Israel;* 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂ca₂guéi'₂ Diú₄ a₂lɨ́in₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂të́₂ ne₄ a₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Diú₄; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂lɨ́'₃ jág₁ quian'₅₄ Diú₄; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂gue₃ Si₂ 'Éi'₃ ca₂cuë₃ Diú₄; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ jme₃ti₃ a₂qui₂jén'₃ ne₄ Diú₄; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ në́₃. 5 'Éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂. Jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ tsɨ₁jon₂ 'éi₂ në́₃, ca₂guan₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ chi₁dsáin₃, i₂lɨ́n₅ Diú₄ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃, i₂jme₃juɨn'₂ dsa₂ co₂tan₅₄, a₂méi₃.

6 On₃jua'₅₄ rë'₂ a₂tsá₃ ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂rë₂cuë́₄ quió'₅ Diú₄, ia₁ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Israel lɨ́in₅ të₃dsón'₂ dsa₂ i₂tén₅ juɨg₂ Israel. 7 On₃ guë'₂ lɨ́n₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Abraham të₃dsón'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ 'éi₂; ia₁ jme₁ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Abraham: “Të₂le₃ quian'₅₄ Isaac bá₄ ja₃lén₂ tsɨ₁jong'₂”.† 8 Jág₁ në₅, jein₅ jág₁, on₃jua'₅₄ chi'₂ dsio₄ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅ i₂lɨ́n₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄; ton'₂ con'₂ i₂lɨ́n₅ guein₂ i₂ca₂rë₃chán₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂jme₁ma₂cuë₃, jmá'₃ i₂'éi₂ bá₄ i₂jɨ́n₂ Diú₄ i₂lɨ́n₅ të₃dsón'₂ tsɨ₁jon₂ Abraham. 9 Ia₁ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂cuë́'₃ Abraham, a₂la₂ bá₄ jaun₂: “Jein₂ rë₂në́₃ ŋi₂ caun₂, guio₅₄ jniá₂, jaun₂ le₃chan₂ jan₂ guein₂ quián₅ Sara.”‡ 10 On₃jua'₅₄ jmá'₃ a₂jaun₂. Qui₂ca₂can₃ Rebeca guein₂ quian'₅₄ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂lɨ́n₅ Isaac jmei₂ jnia'₅₄. 11 La₁ tsá₃ jme₁ma₂ca₂rë₃chán₃ guein₂ quián₅ i₁Bé'₄, on₃ guë'₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂dse₃ jme₁ma₂tɨin₂ jmo₃, jme₁ca₂jmo₃ Diú₄ jág₁, ia₁jaun₂ të₃'ŋiá₄ a₂ca₂tɨ́n₂ Diú₄ qui₃quió'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ niog₅ dsɨ́₅; 12 on₃jua'₅₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₂ti₃ dsa₂, të₂le₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂të́₂ Diú₄; ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ i₁Bé'₄: “I₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ jme₃ti₃ ne₄ i₂me'₂.”§ 13 Juɨ₁lia'₂ chi₁ton₅ ne₄ Si₂: “Ca₂quio'₄ jniá₂ ca₂jme₁gu'₅₄ quió'₅ Jacob, lë́₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ Esaú.”*

14 ¿'E₂ bá₄ le₃jua'₅₄ në́₃? ¿On₃ bá₄ tsá₃ rë₂ qui₂dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃? ¡Dsón'₂ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂! 15 Ia₁ ca₂tsɨ́'₃ Moisés:

Dsia₅₄ jniá₂ ŋéi₂ dsɨ₃

ja₁con₂ i₂'nio₃ jniá₂ dsia₅₄ ŋéi₂ dsɨ₃ quiain'₅₄;

ján₃ bá₄ jmo₅₄ jniá₂ 'ua₁ dsɨ₃

ja₁con₂ i₂'nio₃ jniá₂ jmo₅₄ 'ua₁ dsɨ₃ quiain'₅₄.†

16 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ ia₁ 'nio₃ jan₂ dsa₂, o₃ a₂quɨ́n'₃ bí₂ 'e₂; ton'₂ ia₁ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄. 17 Ia₁ chi₁ton₅ ne₄ Si₂ 'a₂ lia'₂ ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ Faraón:‡ “Ta₁ jaun₂ të₃dsón'₂ bá₄ ca₂tság'₂ jniá₂ a₂léng'₂ rag₅₄, ia₁jaun₂ jme₁jnia₅ jniá₂ juɨ₅bí₂ quió₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'ne₂, ia₁jaun₂ guë́₄ le₃ŋi₅ dsa₂ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ jniá₂.”§ 18 Jaun₂ lë₃, ca₂tɨ́n₂ Diú₄ dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ chi₂'ein₂ 'nio₃, ton'₂ ján₃ guë'₂ jme₃'ua'₂ dsɨ́₅ chi₂'ein₂ 'nio₃ jme₃'ua'₂ dsɨ́₅. 19 La₁ jaun₂, lé₂ jua'₅₄ juɨg'₅₄ jniá₂: “Chi₂jua'₂ le₂në₅, ¿'e₂ lë₃ cuë́'₅ Diú₄ dso₄ dsa₂, jaun₂ në́₃? Ia₁, ¿'ein₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jné₃ a₂niog₅ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃?” 20 ¡La₁ 'ne₂ në́₃! ¿I₂'ein₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jua'₅₄ a₂tsɨ́ng'₄ quian'₅₄ Diú₄? ¿O₃ bá₄ lé₂ le₃juá'₂ juɨ₁lia'₂ nɨ₁tɨ'₂ gua'₅₄, tsɨ́'₃ i₂ca₂jmo₃: “¿'E₂ lë₃ ca₂jmog'₅₄ jniá₂ le₂la₂?”* 21 Juɨ₁lia'₂ jan₂ të₅ i₂jmo₅ tɨ'₂: ¿Tsa₁ ca₂tɨ́in₂ 'uë́'₃ quian'₅₄ ca₂bë'₅₄ ti₁jein₂ caun₂ nɨ₁tɨ'₂ a₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ jmá'₃ lia'₂ a₂jlá'₁, caun₂ guë'₂ a₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ lia'₂ 'ei₅ ne₅₄ cosa?†

22 ¿'E₂ guë'₂ lé₂ le₃jua'₅₄ 'ne₂ chi₂jua'₂ 'nio₃ Diú₄ jme₃jnia₅ a₂'nei₂, jme₃jnia₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ në́₃, la₁ ca₂jmo₃ tió'₃ ca₂jme₃juɨin'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ quiain'₅₄ dsa₂ i₂jme₁ca₂tɨ́n₂ gue₃ uɨg₅ i₂jme₁'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃'én₂? 23 ¿'E₂ guë'₂ chi₂jua'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ le₂jaun₂, ia₁jaun₂ qui₃le₃ŋi₅ dsa₂ a₂jláin'₁ a₂'uain'₂, a₂jme₂jnia₂₃ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂ca₂jmói'₂ co₂jŋia₅₄ të₃jŋiá₅, ia₁jaun₂ tɨin₅₄ jë₁tág₅ co₂'né'₅ quió'₅? 24 Jniog₄ bá₄ 'éi₂ i₂ca₂të́'₃ Diú₄, on₃jua'₅₄ jmá'₃ jë₄ quió'₅ dsa₂ judíos; ján₃ bá₄ ca₂të́'₃ dsa₂ jë₄ quió'₅ dsɨ₂nau₂. 25 Juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ si₂ quió'₅ Oseas:

Dsa₂ i₂tsá₃ jme₁lɨ́n₄ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃,

ca₂të́₃ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃;

ján₃ guë'₂ co₂'nió'₄ 'io₅₄ i₂tsá₃ jme₁'nióg₃,

ca₂të́₃ bá₄ jniá₂ a₂niói₃ guë́₄ lɨn₃.‡

26 Ján₃ bá₄ juá'₂:

Co₂dsau₅ jaun₂ ja₁jme₁juá'₂ dsa₂

a₂tsá₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ quiáng₃,

ja₁jaun₂ nág'₁ 'nia'₂ a₂të́₂ dsa₂

a₂lɨ́ng'₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ jén'₃.§

27 La₁ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ israelitas në́₃, ca₂juá'₂ Isaías a₂dsen₅₄ dsɨ́₅: “Juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ juɨn₅ lɨn₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ juɨg₂ Israel téin₅ juɨ₁lia'₂ tí₅ ti₁tsag₁ cha₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄, la₁ me'₂ co₂ŋɨ́₂ bá₄ dsa₂ i₂juɨn₅ 'éi₂ tɨ́n'₄. 28 Ia₁ qui₃dsɨ₅ bá₄ Diú₄ 'éi'₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, jme₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ co₂ŋei'₅₄.”* 29 Juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ 'ŋiog₅ Isaías le₂jŋiá₅:

Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Te₁gui'₅₄ Juɨg₅₄ 'Lióg₂

tsá₃ ca₂dsiain₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ go₂ jniog₄,

le₂jaun₂ bá₄ jme₁dsi₁ŋág₂ jniog₄

juɨ₁lia'₂ ca₂i₃ŋɨ́₂ dsa₂ juɨg₂ Sodoma quian'₅₄ Gomorra.†

Dsa₂ judíos quian'₅₄ jág₁ dse₃

30 ¿'E₂ le₃jua'₅₄ jniog₄ jaun₂ në́₃? Juɨ₁lia'₂ dsɨ₂nau₂ i₂tsá₃ jme₁'no'₂ juɨ₅ ja₁guei₃ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨin₂, 'éi₂ bá₄ ma₂lɨ́'₂ juɨ₅ jaun₂, caun₂ juɨ₅ ja₁guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃, të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ a₂'éin₂ bá₄. 31 La₁ dsa₂ juɨg₂ Israel guë'₂ në́₃, i₂jme₁tion'₅₄ 'Éi'₃ ia₁jaun₂ jme₁guéi'₂ Diú₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₂ti₃, lɨ́in₂, tsá₃ ca₂tió'₃ jme₃ti₃ 'Éi'₃ jaun₂. 32 ¿'E₂ lë₃? Ia₁ jme₁'no'₂ juɨ₅ ja₁guéi'₂ Diú₄ jaun₂, on₃jua'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂, të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₁jmo₂₃ guioin₅₄ bá₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ qui₂ca₂niói₃ bá₄ quian'₅₄ “Nɨ₁cang₁ a₂nió₅ dsa₂.” 33 Juɨ₁lia'₂ rë₂ton₅ ne₄ Si₂:

Ŋí₂ de'₂ 'nia'₂, tsɨn₅₄ jniá₂ jan₂ jë₄ juɨg₂ Sión

i₂lén₂ në₂jag₄ nɨ₁cang₁ a₂qui₂nió₅ dsa₂,

ján₃ guë'₂ co₂'nió'₄ nɨ₁'lau₂

a₂jmo₃ dsɨ₂gan'₅₄ dsa₂;

jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ 'éi₂,

tsá₃ dsi₁ŋɨ́i₂ o₂guí'₃.‡

10

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ 'ŋio₅ lɨn₃, a₂chi₂leng'₅₄ Diú₄ o₄quió'₄ dsa₂ israelitas, ia₁jaun₂ tɨ́in'₄ bá₄. 2 Ia₁ jáng'₅ bá₄ jniá₂ jág₁ dsau₅ ja₁coin₂, a₂dsen₅₄ dsɨ́₅ le₃quió'₅ Diú₄, la₁ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅. 3 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ca₂tón'₃ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jaun₂ a₂guéi'₂ Diú₄, jaun₂ qui₂'no'₂ juɨ₅ quió'₅ guioin₅₄ bá₄, tsá₃ ca₂jme₃gó'₃ juɨ₅ a₂ca₂cuë₃ Diú₄. 4 Ia₁ ca₂jme₃'ŋia₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ 'Éi'₃, ia₁jaun₂ guéi'₂ Diú₄ chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂'én₂, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂can₃ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅.

5 Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂guéi'₂ Diú₄ quió'₅ dsa₂ ia₁ a₂ca₂jme₃ti₃ 'Éi'₃, juá'₂ Moisés ne₄ Si₂: “Në₁jua'₂ ca₂can₃ dsa₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ chi₂quióng₂ jmɨg₄ Si₂ 'Éi'₃, të₂le₃ quian'₅₄ 'Éi'₃ jaun₂ le₃chain₂.”* 6 La₁ juɨ₁lia'₂ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂já₅ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'én₂ dsa₂, juá'₂ Si₂ le₂la₂: “Tsá₃ jua'₅₄ 'ne₂ të₂le₃ juɨ₅ 'au'₂: ¿'Ein₂ bá₄ lé₂ le₃uɨ́g₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃?† ―co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, ia₁jaun₂ sióin₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ ja₁con₂ jniog₄―; 7 on₃ guë'₂ jua'₅₄ 'ne₂ ján₃: “¿'Ein₂ bá₄ lé₂ le₃sión₃ ca₂të₂ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄?”‡ ―co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, ia₁jaun₂ chóin'₂ táng₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, jɨn₄ 'lag₄. 8 ¿La₁ 'e₂ bá₄ guë'₂ juá'₂ Si₂?

Cong'₂ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ jág₁ la₂,

'i₄ mɨ₂'o'₅₄, quian'₅₄ juɨ₅ të₂'au'₂,§

co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, jág₁ në₅ bá₄ lë́₅ jág₁ a₂'én₂ dsa₂ a₂qui₂'ë́₅ jnia'₅₄ dsa₂: 9 Chi₂jua'₂ jmo'₂ jág₁ quian'₅₄ mɨ₂'o'₅₄ a₂lɨ́n₅ Jesús Te₁gui'₅₄, ján₃ guë'₂ chi₂jua'₂ 'éng'₂ juɨ₅ të₂'au'₂ a₂ca₂jme₃jein'₅₄ táng₃ Diú₄ a₂jme₁rë₂'lɨin₅₄, tɨ́ng'₄ bá₄. 10 Ia₁ të₂le₃ juɨ₅ të₂dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ rë₂'éin₂, ia₁jaun₂ guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'o₄ dsa₂ jmo₂₃ jág₁ ia₁jaun₂ tɨ́in'₄ bá₄.

11 Ne₄ Si₂ juá'₂: “Juɨ₁lia'₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ 'éi₂, tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂ o₂guí'₃.”* 12 Tsá₃ jma₃quén₅ jág₂ Diú₄ jɨ́in₂ dsa₂ judíos quian'₅₄ guë'₂ dsa₂ griegos; ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂ lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ján₃ guë'₂ jme₂gu'₅₄ cuë₂₃ ca₂lia'₂ 'lióng₂ a₂dse₃ quió'₅, cuë́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chi₂léi'₂. 13 Ia₁ juá'₂ le₂la₂: “Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chi₂lí'₂ ne₄ Te₁gui'₅₄, tɨ́in'₄ bá₄.”† 14 La₁, ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ chi₃lí'₂ ne₄ jan₂ i₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃'éin₂ le₃quió'₅? Ján₃ guë'₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ le₃'én₂ dsa₂ le₃quió'₅ në₁jua'₂ tsá₃ ma₂nág₂ guë'₂ 'ag₅ dsa₂ 'ɨin₂₃ 'éi₂? ¿'A₂ guë'₂ lia'₂ lé₂ nag₃ dsa₂ në₁jua'₂ tsá₃ 'ein₂ chan₂ i₂'ë́₂ jág₁ dse₃? 15 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ lé₂ dsi₁lén₂ i₂'ë́₂ jág₁ dse₃ në₁jua'₂ tsá₃ 'ein₂ chei₅? Juɨ₁lia'₂ ma₂rë₂ton₅ ne₄ Si₂: “¡'E₂ guë́₄ jlá'₁ gu₂-tag₄ i₂quian₅ jág₁ dse₃!”‡

16 La₁ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ca₂tón'₃ juɨ₅ jág₁ dse₃. Juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ táng₃ Isaías: “¿Te₁gui'₅₄ 'ein₂ bá₄ i₂ma₂ca₂rë₃'én₂ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ jniog₄?”§ 17 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ a₂'én₂ dsa₂, lë́₅ të₂le₃ quian'₅₄ a₂nag₅ dsa₂; a₂nag₅ dsa₂ jaun₂, lë́₅ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄.

18 La₁ ŋag₄ jniá₂, ¿O₃ bá₄ tsá₃ ca₂nág₂ dsa₂ jág₁ dse₃? ¡Ma₁ të₃dsón'₂ bá₄ ca₂nág₂! Ia₁ juá'₂ Si₂:

Ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ bá₄ ca₂dsia₃ dsa₂;

ca₂le₂con₂ quióng₄ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄

ma₂ca₂i₃'ág₃ jág₁ quió'₅.*

19 La₁ ŋag₄ táng₃ jniá₂, ¿O₃ bá₄ a₂tsá₃ ma₂ca₂rë₃lí'₄ 'e₂ dsa₂ juɨg₂ Israel? Ia₁ jë₁le₂'uɨg₅₄, juá'₂ Moisés:

Jmo₅₄ jniá₂ a₂lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂dsí'₅

ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ juɨg₂ nación lɨ́n₅;

ján₃ bá₄ jmo₅₄ jniá₂ le₃'ne'₂ 'nia'₂

o₄quió'₄ caun₂ juɨg₂ i₂tsá₃ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅.†

20 Con'₂ siá'₂, tiá₂ dsɨ́₅ Isaías a₂juá'₂, o₄quió'₄ Diú₄:

Dsa₂ i₂tsá₃ jme₁'nau'₂ jniá₂,

ca₂dsáu'₂ bá₄;

ca₂jme₁jnia₅ jniá₂

ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ jme₁ŋag₅ jniá₂.‡

21 La₁ia₁ dsa₂ israelitas bá₄ jme₁tsɨ́'₅ Isaías, jme₁ca₂juá'₂: “Të₁ne₁ jmɨg₄ bá₄ jme₁chén'₄ jniá₂ chi₁jan₁₂ cu₃ ja₁con₂ juɨg₂ cang₄ mɨ₂dsi₄ i₂tsá₃ ne'₅₄.”§

11

Dsa₂ Israel i₂tɨ́n'₄

1 Jaun₂ në́₃ ŋag₄ jniá₂, ¿O₃ bá₄ ma₂chen'₃ cau₅ Diú₄ dsa₂ juɨg₂ Israel quiáin₅? ¡On₃jua'₅₄ le₂jaun₂! Ia₁ 'ŋió₃ bá₄ jniá₂ lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ israelita, jan₂ chi'₂ dsio₄ Abraham, jan₂ tsɨ₁jon₂ Benjamín. 2 Ca₂le₂jŋiá₅ ma₂lɨ́g'₂ lɨn₃ bá₄ ca₂quión'₂ Diú₄ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅; jaun₂ rë₂në́₃ në́₃ tsá₃ jua'₅₄ ma₂ca₂téi₂. ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ ja₁'ɨin₂₃ Elías, 'a₂ lia'₂ ca₂chi₃léin'₂ Diú₄ a₂ca₂'nɨi₃ dsa₂ Israel? Ca₂juá'₂: 3 “Te₁gui'₅₄, ma₂ca₂jme₃dsian₅ bá₄ dsa₂, dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáng'₂, ma₂qui₂ma₂'éin₂ ne₄chei₂ quiáng'₂ në́₃; jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ jniá₂ bá₄ chang₂ guë́₄, qui₂co₂'ein₅ dsa₂, ján₃ guë'₂ 'nio₃ jŋag'₃.”*

4 Jaun₂, ¿'E₂ jág₁ ca₂jéin'₃ Diú₄? “Ma₂ca₂tsón₃ jniá₂ guion₃ mei₅ dsa₂ të₂le₃ quió₃ i₂tsá₃ ma₂qui₂ca₂jón'₂ mɨ₂jne₄ ne₄ Ba'al.”† 5 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ján₃ rë₂tsón₂ ca₂dsion₄ dsa₂ 'éi₂ rë₂në́₃, jaun₂ Diú₄ në́₃ të₂le₃ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ ma₂quióin'₂ 'éi₂. 6 Chi₂jua'₂ të₂le₃ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, on₃jua'₅₄ jaun₂ ia₁ a₂jmo₅ dsa₂ 'e₂ jmo₂₃. Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂në₅ në́₃, tsá₃ le₃jua'₅₄ jua'₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄. 7 ¿'E₂ jaun₂ në́₃? Tsá₃ ca₂tió'₃ dsa₂ juɨg₂ Israel dsio'₂ a₂jme₁'no'₂, la₁ dsa₂ i₂ca₂quión'₂ Diú₄ 'ŋiog₅ bá₄ ca₂dsáu'₂. I₂sián'₂ guë'₂ qui₂ca₂rë₃'uá'₃ dsɨ́₅, 8 juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Ca₂jmo₃ Diú₄ a₂le₃tɨn₄ dsa₂ 'éi₂ le₃quió'₅ jme₂dsí₂;

ca₂cuë₃ mɨ₂ne₅₄ a₂tsá₃ jniá₂,

ca₂cuë₃ rë₂gua₅₄ a₂tsá₃ nag₅,

le₂jŋió₄ jmɨg₄ në₃.‡

9 Ján₃ bá₄ ca₂juá'₂ David:

Ca₂le₃jë́₃ a₂i₂tsón₃ jme₁cha₂ quió'₅

juɨ₁le₅₄ co₂'nió'₄ tsɨ₁liá₂ o₃ 'má₅ 'e₂,

ia₁jaun₂ qui₃niói₃, gue₃ 'liain'₅₄.

10 Juɨ₁le₅₄ tsá₃ jnió'₅ mɨ₂ne₅₄

juɨ₁guen'₅₄ mɨ₂ca'₅₄ co₂ŋei'₅₄.§

Dsɨ₂nau₂ i₂tɨ́n'₄

11 Ŋag₅ jniá₂ në́₃, ¿O₃ bá₄ co₂ŋei'₅₄ con'₂ ca₂sén'₂ jaun₂ bá₄ dsa₂ judíos jme₁ca₂niói₃? ¡On₃jua'₅₄ le₂jaun₂! Të₂le₃ jen₅ bá₄, jme₁ca₂i₃lén₂ dsa₂ judíos ca₂i₁juɨin₅₄, ca₂jmo₃ Diú₄ a₂ca₂dsó'₂ dsɨ₂nau₂ juɨ₅ ja₁tɨ́in'₄, ia₁jaun₂ le₃dsí'₅ 'éi₂.

12 La₁ chi₂jua'₂ a₂ca₂i₁juɨn₅₄ 'éi₂ jaun₂, ca₂dsióg₃ të₂le₃ dse₃ bá₄ o₄quió'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ chi₂jua'₂ a₂ca₂i₃'én₂ quió'₅ 'éi₂, ca₂dsióg₃ a₂të₁dsɨ₅₄ quió'₅ dsɨ₂nau₂, ¡'e₂ guë́₄ dse₃ lé₂, jë₁ma₂ca₂rë₃'ŋia₅ táng₃ 'éi₂!

13 La₁ a₂juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂ i₂lɨ́n'₅ dsɨ₂nau₂: Ia₁ dsón'₂ lɨ́n₅ jniá₂ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂, jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ 'ŋio₅ lɨn₃ dsen₅₄ ta₁ quió₃, 14 con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂rë₃dsí'₅ dsa₂ go₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, jaun₂ lé₂ lión₂ i₂lɨn₅₄ 'éi₂. 15 Chi₂jua'₂ jme₁ca₂téi₂ Diú₄ quió'₅ dsa₂ judíos, ca₂lɨ́'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂ca₂'ág₂ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄, ¿'e₂ bá₄ lé₂ jaun₂ në́₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁guéi'₂ Diú₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂? Lé₂ co₂'nió'₄ ca₂gue₃ táng₃ jme₂dsí₂ dsa₂ i₂jme₁ma₂rë₂'lɨn₄.

16 Chi₂jua'₂ lë́₅ 'í₁ juɨ₁lia'₂ i₁ŋí'₄ a₂le₂'uɨg₅₄ a₂jén'₅ dsa₂ ne₄ Diú₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lë́₅ 'í₁ ta₁jë₂ ti₁can₁; ján₃ bá₄ chi₂jua'₂ lë́₅ 'í₁ le₃quió'₅ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jmú₄ caun₂ nɨ₁'ma₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lë́₅ 'í₁ nɨ₁gu'₂ nei'₅₄ nɨ₁'ma₂ ján₃.

17 Dsa₂ judíos i₂ca₂téi₂ Diú₄ 'éi₂ në́₃, lɨ́in₅ co₂'nió'₄ gu'₂-nei'₅₄ nɨ₁'ma₂ olivo a₂chein'₅₄, a₂ca₂uɨ́n'₂ a₂lɨn₅₄ nɨ₁gu'₂; në₃ në́₃, chi₂jua'₂ lɨ́n'₅ 'ne₂ jan₂ dsɨ₂nau₂ i₂ma₂rë₂'lión₅, në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁gu'₂ olivo a₂cha₂ ja₁nau₂, ma₂qui₂ma₂guión'₃ jmɨ'₅₄ nɨ₁'ma₂ olivo a₂qui₂jme₂tan₅₄ nɨ₁gu'₂, 18 tsá₃ jmó'₂ táng'₅ ja₁con₂ nɨ₁gu'₂ siá'₂. Chi₂jua'₂ le₂jaun₂ jmó'₂, dsá₂ 'au'₂ jmo₄, on₃jua'₅₄ 'ne₂ jme₂tang'₅₄ jmú₄; jmú₄ bá₄ jme₂tau₅₄ 'ne₂.

19 Mei'₂ tsá₃ le₃ŋag'₅₄ 'ne₂, jaun₂ në́₃: “Ján₅, dsau₅ bá₄ në₅. La₁ia₁ a₂ca₂uɨ́n'₂ nɨ₁gu'₂ jaun₂ ia₁jaun₂ lén₂ jniá₂ jan₂ i₂rë₂'lión₅ ja₁jme₁ca₂tɨ́in₂.” 20 Dse₃, la₁ ca₂uɨ́n'₂ nɨ₁gu'₂ jaun₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ jme₁'éin₂, la₁ 'ne₂ guë'₂ në́₃ të₂'ŋiág'₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éng'₂. Le₂në₅ bá₄ jaun₂, juɨ₁le₁gan'₃ 'nia'₂, tsá₃ lë₁jmo₂ róng'₂. 21 Ia₁ chi₂jua'₂ tsá₃ ca₂dsia₃ Diú₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ nɨ₁gu'₂ quió'₅ të₃dsón'₂ nɨ₁'ma₂ jaun₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con'₂ 'ne₂ ján₃.

22 Jag₄ jaun₂, 'e₂ guë́₄ dsen₃ Diú₄, la₁ ján₃ bá₄ rë₂ qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃. Ia₁ ma₂qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃ ja₁con₂ i₂ma₂ca₂sén'₂, la₁ dsein₃ bá₄ quian'₅₄ 'ne₂, chi₂jua'₂ caun₂ náu'₁ tiá₂ juɨ₅ ja₁'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂, ján₃ bá₄ quéin'₂ 'ne₂.

23 Juɨ₁lia'₂ 'éi₂ në́₃, në₁jua'₂ ca₂rë₃'éin₂ táng₃, lé₂ bá₄ le₃'lióin₃. Ia₁ 'io₅ Diú₄ bí₂ chóng'₃ táng₃. 24 Ia₁ në₁jua'₂ 'ne₂, jan₂ dsɨ₂nau₂, co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁gu'₂ nau₂, ca₂queng'₃ dse₃ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ olivo a₂chein'₅₄, o₁jŋia'₅₄ lɨ́ng'₅ nɨ₁gu'₂ nɨ₁'ma₂ siá'₂, ¡'e₂ guë́₄ tson₂ lé₂ le₃quen'₃ 'éi₂, i₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ nɨ₁gu'₂ a₂caun₂ ne₅₄ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ olivo jaun₂!

A₂tɨ́n'₄ dsa₂ juɨg₂ Israel

25 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ la₂, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ róng'₂ quian'₅₄ a₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. Juɨ₁lia'₂ ma₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ juɨg₂ Israel, ca₂rë₃'uá'₃ dsɨ́₅, ca₂lia'₂ ca₂rë₃'ŋia₅ dsɨ₂nau₂ i₂con'₂ ca₂tɨ́n₂ tón'₃. 26 Jaun₂ guë́₄ lión₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ juɨg₂ Israel, ia₁ juá'₂ ne₄ Si₂:

O₃'ɨn₅ dsa₂ i₂lió₂ juɨg₂ Sión,*

co₂dsia₅ jŋiá'₂ a₂tsá₃ dse₃ jmo₅ tsɨ₁jon₂ Jacob.

27 Jaun₂ a₂la₂ bá₄ jág₁ quió₃ jmo₅₄ quiang'₅₄ dsa₂ 'éi₂:

jë₁ma₂të́₂ rë₁'éng₄ dsáu₁.†

28 Juɨ₁lia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, lɨ́in₅ co₂'nió'₄ dsa₂ i₂'ŋia₅₄ Diú₄, o₄quián'₂ 'nia'₂; la₁ lia'₂ ma₂'nio₃ jaun₂ bá₄ Diú₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, ia₁ a₂ca₂quióin'₂ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅ ma₂lɨ́g'₂. 29 Ia₁ tsá₃ dsɨ₂quén'₅ dsɨ́₅ Diú₄ juɨ₁lia'₂ a₂cuë₂₃, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ a₂të́₂. 30 Juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ në́₃, i₂tsá₃ jme₁ne'₅₄ ja₁con₂ Diú₄ le₂jŋiá₅, ma₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄ rë₂në́₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ne'₅₄ dsa₂ 'éi₂, 31 ján₃ bá₄ le₂në₅ tsá₃ ne'₅₄ dsa₂ 'éi₂ rë₂në́₃, ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂, tɨin₅₄ ján₃ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄. 32 Ia₁ Diú₄ në́₃ co₂rë₂ bá₄ 'ɨin₃ dsa₂ a₂tsá₃ ne'₅₄ dsa₂ le₂jain₂ le₂jain₂, ia₁jaun₂ co₂dsia₅ bá₄ dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃.

33 ¡'E₂ guë́₄ 'ŋio₅ 'ei₄ lë́₅ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ cha₂ quió'₅ Diú₄,

ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, a₂ŋi₅ në́₃!

Ca₂lia'₂ tsá₃ lé₂ le₃quiong₅₄ 'í₁ a₂niog₅ dsɨ́₅,

on₃ guë'₂ lé₂ le₃ŋág'₂ dsɨ₅ juɨ₅ quió'₅.

34 “¿'Ein₂ bá₄ cuɨ́'₅ 'e₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄,

o₃ 'ein₂ i₂ma₂tió'₃ cuë₃ jág₁ dse₃ cuë́'₃ 'éi₂?”‡

35 “¿'Ein₂ bá₄ ca₂cuë₃ 'e₂ ca₂cuë́'₃ 'éi₂ le₂'uɨg₅₄

ia₁jaun₂ jéin'₃ quí₃ quió'₅?”§

36 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ cha₂, ca₂lë₃

ja₁con₂ 'éi₂, të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, o₄quió'₄ 'éi₂ në́₃.

¡Juɨ₁jme₂juag'₂ bá₄ dsa₂ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

12

'A₂ lia'₂ i₂nio₄ dsa₂ i₂rë₂tson₄ quián₅ Diú₄

1 Le₂në₅ bá₄ jaun₂ rɨn'₅₄ jniog₄, të₂le₃ quian'₅₄ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄, mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ 'nia'₂, co₂dsia₅ jɨn'₄ 'nia'₂ nɨ₁ŋɨ'₁ guiong'₅₄, co₂'nió'₄ a₂rë₂jeng'₅₄ le₁jén'₃ ne₄ Diú₄, a₂rë₂tsong'₅₄, a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, a₂dsi₂ten₅₄ jme₁ti'₄ ne₅₄. 2 Tsá₃ i₁nio'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ i₂nio₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. Të₂le₃ cuë₄ jmɨg₄ a₂jme₃tsɨ́n₃ Diú₄ 'a₂ lia'₂ qui₂dsɨ₂jŋia₅ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ bá₄ qui₃le₃'mag'₂ táng₃ 'au'₂, ia₁jaun₂ lé₂ le₃caun'₅₄ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, a₂dse₃, a₂të₅ dsɨ́₅, a₂rë₂'ŋia₅ në́₃.

3 Ia₁ o₄quió'₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ma₂dsia₃ gu₃ jniá₂, juɨ́g₂ jniá₂ le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂: tsá₃ lë₁juɨ₁qui₂dsi₂jŋia₅ 'au'₂ a₂lɨ́ng'₅ dseng'₅₄ ŋag₅₄ guë́₄ con'₂ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ dsɨ₃jŋia₅ 'au'₂; të₂le₃ juɨ₁qui₂dsi₃jiog₅ bá₄ 'au'₂ a₂'en₅₄ 'au'₂ 'nia'₂, 'a₂ con'₂ tí₅ ma₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ a₂ma₂cuë₃ Diú₄. 4 Ia₁ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂, 'lióng₂ a₂chei₂ le₂caun₂ le₂caun₂ a₂tén₅ quió'₅, tsá₃ ca₂ne₅₄ ta₁ jme₂ti₃, 5 le₂në₅ bá₄ jniog₄ ján₃, juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ juag₅ jniog₄, caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ jniog₄ lág₅ le₃quió'₅ Cristo, téi₅ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂ quian'₅₄ rɨn'₅₄.

6 Jma₃quén₅ bá₄ qui₂'au₂ jniog₄ bí₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂cuë₃ Diú₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅. Jaun₂ ca₂tág₂ jniog₄ jmo'₄ ta₁ juɨ₅bí₂ a₂ma₂cuë₃. Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂cuë₃ Diú₄ bí₂ a₂tɨin₂ a₂'ë́₂ jág₁ dse₃ a₂gue₂₃ quió'₅ Diú₄, juɨ₁'ë₅₄ bá₄ jág₁ 'a₂ con'₂ tí₅ a₂'éin₂; 7 juɨ₁lia'₂ i₂ma₂cuë́'₃ juɨ₅bí₂ jme₃'o₅₄, juɨ₁jme₂'o₅₄; juɨ₁lia'₂ i₂'io₅ bí₂ jme₃tag₂₃, juɨ₁jme₂tɨin₂₃ bá₄ dsa₂; 8 juɨ₁lia'₂ i₂tɨn₂ jmo₃ lián'₂ dsɨ́₅ i₂sián'₂, ca₂tɨ́in₂ bá₄ jmo₃ le₂jaun₂; juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ dsióg₁, juɨ₁cuë₁₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅, on₃jua'₅₄ rë'₂ cha₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ 'ŋiog₅; juɨ₁lia'₂ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ a₂dsen₅₄ dsɨ́₅; juɨ₁lia'₂ i₂dsia₅ ŋéi₂ dsɨ́₅, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ quian'₅₄ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ́₅.

'A₂ lia'₂ ca₂tɨ́n₂ le₃chan₂ dsa₂ quián₅ Cristo

9 Juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ të₃dsón'₂ bá₄ a₂'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Co₂dsia₅ jmo₄ 'nia'₂ 'ŋiag'₅₄ co₂ŋei'₅₄ a₂'lɨg'₅₄; chan'₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂ juɨ₁lia'₂ a₂dse₃. 10 Jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ a₂'ŋio₂ 'au'₂; jmo₄ 'nia'₂ a₂dsen₅₄ guë́₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.*

11 Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ juɨ́ng'₅, 'ag₃ caun₂-tɨn₃ 'au'₂, të₂le₃ jme₁ti₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ ca₂lia'₂ dsen₅₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂.

12 Juɨ₁chan'₂ 'nia'₂ o₂jŋia₃ 'au'₂, ia₁ ma₂lë́₅ bá₄ co₂jŋia₅₄ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂. Jmo₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂ jmɨg₄ jme₁chan'₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅. O₁nió'₄ bá₄ 'nia'₂ co₂tan₅₄ a₂chi₂leng'₅₄ Diú₄.

13 Jme₁'on₁ 'nia'₂ dsa₂ 'én₂ rɨ́ng'₂ chi₂jua'₂ 'e₂ niog₅ cha₂ a₂'nió'₅ quió'₅. Dse₃ guen₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'ein₂ niog₅ qui₂dsɨ₂jag₅₄ 'nia'₂.

14 Jme₁gu'₅₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ i₂jmóg'₂. Jua'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃ on₃jua'₅₄ jág₁ uɨg₅.

15 Jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ 'io'₂; ján₃ guë'₂ quɨ'₂-'o₄ 'nia'₂ quian'₅₄ i₂'o₅.

16 Juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂jeng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ róng'₂, co₂rɨn'₂ bá₄ 'nia'₂ jmo₄ quiang'₅₄ dsa₂ te₂ŋé₂. Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ cuɨng'₂.

17 Tsá₃ jein'₅₄ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ quian'₅₄ a₂'lɨg'₅₄. Quen'₂ 'nia'₂ bí₂ jmó'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ ja₁të₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃. 18 Jmo₄ 'nia'₂ bí₂, 'a₂ con'₂ ca₂tɨ́ng'₂, 'a₂ con'₂ ja₁quɨ'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄, 'nau'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁'ag₃ tei₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃. 19 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ lë₁jen'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ juɨ₁lia'₂ quió'₅ i₂jmóg'₂, të₂le₃ dsia₄ 'nia'₂ o₄gú₃ Diú₄ a₂jaun₂. Ia₁ ma₂rë₂ton₅ ne₄ Si₂: “Jniá₂ bá₄ ca₂tɨ́ng₂ jein'₅₄ uɨg₅; jniá₂ bá₄ quɨ́₄, juá'₂ Te₁gui'₅₄.”† 20 La₁: “Chi₂jua'₂ i₁cón'₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄, cuë'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂guë́'₃. Chi₂jua'₂ ŋɨ₂₃ rë₂quein₂ dsɨ́₅, cuë'₅₄ a₂'ɨ́n'₂. Ia₁ jë₁ma₂ca₂jmo'₅₄ le₂në₅, jmai'₅₄ tsáu₃ dséi₂ dsɨ₂ne₅₄,‡ jéin'₄ o₂guí'₃.”§ 21 Tsá₃ cuɨ́n₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jo₃ a₂'lɨg'₅₄; të₂le₃ quen'₂ bí₂, tión₃ 'uë₃ a₂'lɨg'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃.

13

1 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ca₂tɨ́n₂ tón'₃ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄ i₂gon₂. Ia₁ 'i₁jan₂ dsɨ₂tan₅₄ i₂chan₂, jua'₅₄ tsá₃ ca₂chei'₃ Diú₄. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ i₂chan₂ në́₃, i₂dsián₁ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂. 2 Jaun₂ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ i₂nau₂ quen₅ ja₁con₂ dsɨ₂tan₅₄, nau₂ quein₂₃ ja₁con₂ i₂dsián₁ quián₅ Diú₄ bá₄. Jaun₂ gue₃ uɨg₅ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ le₂jaun₂. 3 Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ dsián₄ dsɨ₂tan₅₄ a₂jmo₃ gó'₅ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ a₂dse₃; a₂jmo₃ gó'₅ dsa₂ i₂jmo₅-dsáu₅ a₂'lɨg'₅₄ bá₄. ¿'Niog'₂ 'ne₂ le₃chang'₂ a₂tsá₃ gang'₃ dsɨ₂tan₅₄? Jmo₄ bá₄ a₂dse₃, jaun₂ con₂ 'í₁ dsɨ₂tan₅₄ ja₁cong'₂, a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ dsen₃. 4 Ia₁ ta₁ jaun₂ tiáin'₅ jme₂ti₃ ne₄ Diú₄ bá₄, a₂dse₃ quiáng'₂. La₁ në₁jua'₂ ca₂jmo'₅₄ a₂'lɨg'₅₄ në́₃, ca₂tɨ́ng'₂ le₃gang'₃, ia₁ on₃jua'₅₄ a₂lë₁lë́₄ 'io₅ dsɨ₂tan₅₄ 'éi'₃ a₂chain₂ bí₂ cuë₃ uɨg₅. Jan₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Diú₄ bá₄ 'éi₂, a₂'ë́₂ uɨg₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄. 5 Jaun₂ lë₃, tion₅₄ bá₄ 'nió'₅ tón'₃ dsa₂ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jŋia'₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ gue₃ uɨg₅; të₂le₃ ia₁ a₂lë́₅ dsɨ́₅ le₂jaun₂ jmo₂₃ a₂dse₃. 6 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄ quɨ́'₂ 'nia'₂ 'lia'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄, ia₁ ca₂ne₅₄ jme₂ti₃ dsɨ₂tan₅₄ ta₁ a₂lɨ́in₅ ne₄ Diú₄.

7 Cuë'₅₄ bá₄ 'nia'₂ dsa₂ 'e₂ niog₅ qui₂ca₂tɨ́in₂. Chi₂jua'₂ ca₂tɨ́n₂ dsɨ₂tan₅₄ 'lia'₅₄, qui₄ 'lia'₅₄; chi₂jua'₂ ca₂tɨ́in₂ mɨ₃ cu₄ te₁'éng'₂, cuë'₅₄ cu₄ jaun₂; chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂tɨ́n₂ jme₃go₃ dsa₂, jme₁gan₃ bá₄ 'éi₂; chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂tɨ́n₂ jme₃juag'₂ dsa₂, jme₁juɨin'₂ bá₄. 8 Ja₁con₂ 'i₁jan₂ tsá₃ juɨ₁le₅₄ jua'₅₄ cha₂ a₂qui₂le₂rɨn'₂ 'nia'₂ uë́₂, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂qui₂le₂rɨng'₂ a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ bá₄; ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄, ma₂ca₂jme₃ti₃ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄. 9 Juá'₂ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄: “Tsá₃ nióg'₄ jág₁ quian'₅₄ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂; tsá₃ jŋɨ́g'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂; tsá₃ 'áng'₁; tsá₃ jmó'₂ jág₁ të₂jág₁; tsá₃ jmó'₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ a₂quió'₅ i₂sián'₂.”* 'Éi'₃ në₅ quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ siá'₂ në́₃, qui₂rë₂tan₅₄ quian'₅₄ jág₁ la₂: “Jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂.”†

10 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄, tsá₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ jmo₂₃ ja₁coin₂. Le₂në₅ bá₄ jaun₂ ja₁'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄, co₂'nió'₄ ca₂rë₃ti₃ bá₄ 'Éi'₃ quí'₅ Si₂.

11 Jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ në́₃, jmo₄ a₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ chong₂ rë₂në́₃, a₂ma₂ca₂të́₂ hora a₂ŋéi₂ jniog₄ jë₄ le₁guág₃. Ia₁ jë₁lió₂ jniog₄ caun₂ ma₂ja₂quián₃ co₂ŋɨ́₂ bá₄ rë₂në́₃ lia'₂ con'₂ guë́₄ jme₁ca₂rë₃'éin₂ jniog₄ le₂'uɨg₅₄. 12 Juɨ₁lia'₂ jë₄ 'uë₂ la₂ caun₂ qui₂dsɨ₂juɨn₅₄ bá₄; caun₂ ma₂ja₂quián₃ jnia₅₄ bá₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ca₂tág₂ jniog₄ tí₄ a₂tsá₃ ma₃jmó₁ juɨ₁lia'₂ a₂lë́₂ jë₄ qui₁né'₃, a₂quián₁ qui'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quián₂, a₂jmo₅ 'í₁, a₂i₁nio₁ juɨ₁lia'₂ 'lióg₂ i₂i₂nio₄ jë₄ jniá₂ si₂. 13 Juɨ₁i₁nio₁ jniog₄ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, juɨ₁lia'₂ i₂nio₄ dsa₂ a₂jmɨ₂. Tsá₃ ma₃'nió'₅ le₃chong₂ i₁nio₁ le₁'ein₅, on₃ guë'₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅, on₃ guë'₂ nió'₄ jniog₄ jág₁ quian'₅₄ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂ jniog₄, on₃ guë'₂ jmó₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄, on₃ guë'₂ dsiá₁ mɨ'₅₄, on₃ guë'₂ qui₁jɨn₁ uɨn₅ dsɨ₅ rɨn'₅₄ në́₃. 14 Të₂le₃ qui'₂ 'nia'₂ co₂'nió'₄ a₂qui₂rë₂lión'₃ 'nia'₂ lë́₅ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ 'ŋiog₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, tsá₃ ma₃juɨ₁dsi₂jiog₅ guë́₄ 'au'₂ 'a₂ lia'₂ mag'₂ dsɨ́₅ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂.

14

Tsá₃ chi₂'ɨ́ng'₄ uɨg₅ rɨ́ng'₂

1 Chi₂jua'₂ chan₂ dsa₂ 'uan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂, qui₁guein₅₄ 'nia'₂, la₁ on₃jua'₅₄ ia₁jaun₂ qui₁tsɨ́n'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ŋɨ́i'₂. 2 Chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂'én₂ a₂lé₂ le₃guë́'₃ ca₂le₃jë́₃ juɨ₁'e₂ guë́₃, ton'₂ chan₂ guë'₂ táng₃ i₂lɨn₅₄ i₂'uan₅₄ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ 'éin₂, i₂guë́'₅ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ mɨ₂ján'₅. 3 Jaun₂ lë₃ i₂guë́'₅ lia'₂ 'ei₅ ne₄ në́₃, tsá₃ ca₂tɨ́in₂ jmo₃ jua'₅₄ tsá₃ jein₅₄ i₂tɨn₂ dsɨ́₅ guë́'₅ jmá'₃ lia'₂ a₂lɨn₅₄ má₃; ton'₂ ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ guë́'₅ le₃jë́₃, tsá₃ lë₁o₁quion₂ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂guë́'₅ le₃jë́₃. Ia₁ ján₃ bá₄ ca₂guéi'₂ Diú₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂.

4 'Ne₂ guë'₂, ¿'ein₂ bá₄ lɨ́ng'₅ jua'₅₄ a₂caun'₅₄ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ i₂sián'₂? Ia₁ juɨg₅₄ bá₄ 'éi₂ i₂niog₅ ne₄ con₂ 'í₁ chi₂jua'₂ chén'₅ 'éi₂ rë₂, o₃ të₁tsɨin'₅₄ 'lɨg'₅₄ 'e₂. Jaun₂ të₃tsɨin'₅₄ bá₄ rë₂, ia₁ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ Te₁gui'₅₄ jmo₃ a₂të₃tsɨn'₅₄ dsa₂ 'éi₂.

5 Chan₂ guë'₂ i₂lɨn₅₄ táng₃ i₂jmo₅ dsɨ́₅, 'ŋio₅ guë́₄ quen₅ a₂lɨn₅₄ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jmɨg₄ siá'₂; chan₂ guë'₂ i₂lɨn₅₄ i₂'én₂ jmo₂₃ dsɨ́₅ a₂co₂rë₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄. Le₂jan₂ le₂jan₂ 'nió'₅ jmo₃ 'ei₅ caun₂ dsɨ́₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ 'ŋiog₅. 6 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂gó'₃ caun₂ jmɨg₄, le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄ jme₂gó'₃ jmɨg₄ jaun₂. Le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guë́'₅ lia'₂ 'ei₅ ne₄ má₃, guë́'₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, ia₁ cuë́'₅ ti₁'mag'₄ Diú₄. Ján₃ bá₄ le₂në₅ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ guë́'₅ lia'₂ 'ei₅ ne₄ má₃, le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄ tsá₃ guë́'₅; ján₃ bá₄ cuë́'₅ ti₁'mag'₄ Diú₄.

7 Ia₁ 'i₁jan₂ jniog₄ tsá₃ lé₂ le₃chong₂ le₃quián₂ guio₅₄, on₃ guë'₂ lé₂ le₃dsióg₃ le₃quián₂ guio₅₄ në́₃. 8 Ia₁ të₁lia'₂ chong₂ jniog₄, chong₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄, në₁jua'₂ ca₂dsau₃ guë'₂ në́₃, dsióg₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄ ján₃. Le₂në₅ bá₄, të₁lia'₂ chong₂ o₃ jë₁ma₂dsau₃ 'e₂, lág₅ i₂quián₅ Te₁gui'₅₄ bá₄. 9 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂jon₃ Cristo, ton'₂ ca₂jein'₅₄ táng₃: ia₁jaun₂ léin₂ Te₁gui'₅₄ quián₅ dsa₂ i₂ma₂dsan₃, lia'₂ dsa₂ i₂chan₂ në́₃.

10 La₁ 'ne₂ në́₃, ¿'e₂ 'uɨg₅₄ cáun'₂ 'í₁ ja₁con₂ rɨ́ng'₂? ¿O₃ 'e₂ lë₃ jɨng'₅₄ sion₅ rɨ́ng'₂? Ia₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ dsi₁no₃ dsɨ₂jme₁jnia₅ ne₄ Diú₄ ia₁jaun₂ con₂ 'éi₂ 'í₁ quián₂. 11 Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂:

Juɨ₁lia'₂ a₂dsón'₂ dsau₅ bá₄ a₂chan₂ jniá₂,

juá'₂ Te₁gui'₅₄,

le₂në₅ bá₄ dsau₅ dsón'₂,

ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ qui₃jóin'₂ jne₅₄ ne₃ jniá₂,

jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ jmo₃ jág₁ quian'₅₄ mɨ₂'o₅₄

le₃ne₄ Diú₄.*

12 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, le₂jau₂ le₂jau₂ bá₄ jniog₄ dsɨ₁jang'₅₄ jág₁ dsau₅ quián₂ ne₄ Diú₄.

Tsá₃ jmó'₂ jua'₅₄ qui₂nió₃ rɨ́ng'₂

13 Jaun₂ lë₃, tsá₃ ma₃jua'₅₄ qui₁quiong₅₄ jniog₄ 'í₁ le₂jau₂ le₂jau₂ ja₁con₂ rɨn'₅₄. Të₂le₃ jmo₄ 'nia'₂ 'í₁, jmo₄ co₂ŋei'₅₄ tsá₃ 'e₂ jmó'₂ 'i₁caun₂ jua'₅₄ a₂qui₃nió₃ rɨ́ng'₂. 14 Guion₄ bá₄ jniá₂, 'ei₅ caun₂ dsɨ₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, 'i₁caun₂ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ tsá₃ le₁jë́₃ con'₂ lë́₅ 'ŋiog₅. La₁ në₁jua'₂ chan₂ jan₂ jmo₂₃ dsɨ́₅, cha₂ caun₂ a₂tsá₃ le₁jë́₃, le₃quió'₅ 'ŋiog₅ bá₄, tsá₃ le₁jë́₃. 15 Në₁jua'₂ ca₂jén'₃ quɨ'₂ dsɨ́₅ rɨ́ng'₂ o₄quió'₄ a₂quë́'₂ 'ne₂, tsá₃ ma₃jmo'₂ a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂. Tsá₃ jmo₂ jua'₅₄ cuë́'₁ juɨ₅ o₄quió'₄ a₂quë́'₂, a₂dsɨ₂'én₂ jan₂ rɨ́ng'₂, ia₁ ca₂jon₃ Cristo o₄quió'₄ 'éi₂ ján₃. 16 Tsá₃ cuë₂ 'nia'₂ juɨ₅ jua'₅₄ a₂qui₃dsia₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄ 'ë₃ juɨ₁lia'₂ a₂jmo'₂ 'au'₂ a₂dse₃. 17 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, tsá₃ lɨn₄ quen₅ juɨ₁lia'₂ a₂guë́'₅ dsa₂, a₂qui₂'ɨ́n'₂ dsa₂ në́₃; a₂jaun₂ bá₄ a₂quen₅ guë́₄ lɨn₃: a₂guéi'₂ Diú₄ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rag₂, a₂chong₂ jniog₄ tei₄ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 18 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo le₂në₅, jmo₂₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ton'₂ dse₃ 'ag₅ táng₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

19 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, caun₂ juɨ₁'niog'₅₄ jniog₄ jmá'₃ lia'₂ a₂cuë₅ juɨ₅ ja₁'ag₃ tei₄, a₂jme₂'o₅₄ dsɨ₃cau₅₄ jniog₄ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂. 20 Tsá₃ lë₁'én₅ 'ne₂ ta₁ quió'₅ Diú₄ o₄quió'₄ má₃. Dsón'₂ bá₄ jaun₂, a₂le₁jë́₃ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ guë́'₅ dsa₂. La₁ tsá₃ dse₃ në₁jua'₂ o₄quió'₄ a₂quë́'₂ 'ne₂, tián'₂ dso₄ rɨ́ng'₂. 21 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ a₂tsá₃ quɨ́g'₂ ŋɨ́₅, on₃ guë'₂ 'ag'₅₄ vino, on₃ guë'₂ jmó'₂ juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂lé₂ le₃qui₃nió₃ rɨ́ng'₂. 22 Juɨ₁lia'₂ a₂'én'₂ 'ne₂, a₂'én'₂ 'ne₂ 'ŋiag'₂ bá₄ jaun₂ të₂le₃ ne₄ Diú₄. ¡'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂con₂ 'í₁ ja₁con₂ 'ŋiog₅, i₂tsá₃ qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ o₄quió'₄ a₂cuë₂₃ jmɨg₄ 'ŋiog₅! 23 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂guë́'₅, i₂'ei₅ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅, ma₂gue₃ uɨg₅, ia₁ tsá₃ ca₂guë́'₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂. Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₅ dsa₂ a₂tsá₃ lë́₅ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'éin₂, dso₄ bá₄ jaun₂.

15

Jmo₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ a₂të₅ 'au'₂ 'ŋiag'₂

1 Jniog₄ i₂tióng₂ tiá₂ a₂'éin₂, ca₂tág₂ guéi₁ co₂'nió'₄ caun₂ lio₅₄ quián₂, 'a₂ lia'₂ qui₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ i₂'uan₅₄ 'a₂ lia'₂ 'éin₂, jaun₂ tsá₃ 'nió'₅ jmó₁ con'₂ a₂të₅ dsɨ₅ guio₅₄. 2 Le₂jau₂ le₂jau₂ bá₄ jniog₄ ca₂tág₂ jmó₁ a₂të₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄, a₂jmó₁ a₂lë́₅ a₂dse₃ ja₁coin₂, juɨ₁lia'₂ juɨ₅ ja₁lé₂ qui₂dsɨ₃cóin₃ le₃quió'₅ jme₂dsí₂. 3 Ia₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ 'ŋiog₅ Cristo tsá₃ ca₂jmo₃ a₂të₅ dsɨ́₅ 'ŋiog₅. Të₂le₃ ca₂i₃ŋɨ́i₂ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Ca₂le₃jë́₃ jág₁ uɨg₅ a₂jme₁tsɨ́'₅ dsa₂ 'nia'₂,

ne₃ jniá₂ bá₄ ca₂të₁tsɨ'₅₄.*

4 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂i₃to'₅₄ ne₄ Si₂, a₂ca₂i₃to'₅₄ ia₁jaun₂ jme₁tag₅ jniog₄ rë₂në́₃, ia₁jaun₂ caun₂ chong₂ jniog₄ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ le₃quió'₅ Diú₄, të₂le₃ quian'₅₄ a₂juɨn'₂ dsɨ₅, a₂lë́₂ lián'₂ dsɨ₅ a₂cuë₅ jág₁ a₂já₅ ne₄ Si₂ jaun₂. 5 Juɨ₁jme₂'o₅₄ bá₄ Diú₄, i₂jmo₅ a₂juɨn'₂ dsɨ́₅ dsa₂, i₂cuë₅ lián'₂ në́₃, juɨ₁jme₂'oin₅₄ 'nia'₂ a₂tiáng'₄ a₂jen'₂ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ con'₂ lë́₅ i₂nio'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ quió'₅ Cristo Jesús,† 6 ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ co₂dsia₅, caun₂ bá₄ jág₁, jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ Diú₄ Jmei₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂.

Dsɨ₂'ag₅ jág₁ dse₃ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂

7 Le₂në₅ jaun₂, qui₂guen₅₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂guéi'₂ Cristo guio₅₄ jniog₄, ia₁jaun₂ le₃juɨn'₂ Diú₄. 8 Ia₁ a₂juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, ca₂guan₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, ca₂jme₃ti₃ ja₁con₂ jnia'₅₄ con'₂ lág₅ dsa₂ judíos,‡ ia₁jaun₂ le₃ti₃ jág₁ ron₅ a₂ca₂ŋɨ₂ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃jniá₂ në́₃ i₂rë₂ti'₅₄ bá₄ Diú₄ jág₁ a₂cuë₂₃. 9 Guain₃ ján₃ ia₁jaun₂ jme₃juag'₂ dsɨ₂nau₂ jme₃juɨin'₂ Diú₄ i₂ŋéi₂ dsɨ́₅, juɨ₁lia'₂ rë₂ton₅ ne₄ Si₂:

'Uɨg₅₄ jaun₂ jme₁juɨn'₂ jniá₂ 'ne₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂;

'ë₅₄ jniá₂ ne'₅₄ 'ne₂ a₂jme₁juag'₂.§

10 Con'₂ siá'₂ juá'₂ táng₃:

Jmo₄ 'io'₂, 'nia'₂ dsɨ₂nau₂,

quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅.*

11 Ja₁siá'₂ táng₃ juá'₂:

Jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ Te₁gui'₅₄,

'nia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂nau₂,

juɨ₁jme₂juag'₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂.†

12 Ján₃ bá₄ juá'₂ Isaías:

'Ŋio₂ tsɨn₅ cho'₅₄ Isaí,

jaun₂ náu₃ jan₂ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂;

le₃quió'₅ 'éi₂ bá₄ qui₃le₃'ɨ́n₂ dsɨ́₅

le₂caun₂ le₂caun₂ juɨg₂.‡

13 Jaun₂ Diú₄, i₂jmo₅ 'ei₅ caun₂ dsɨ₅ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄, juɨ₁jme₂cain'₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂, a₂chang'₂ jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂, 'ag₃ tei₄ a₂'éng'₂ le₃quió'₅, ia₁jaun₂ rë₂tsón₂ a₂le₁'ág₄ caun₂ 'au'₂ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

14 Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ jniá₂, rɨn'₅₄ jniog₄, ma₂qui₂le₁rɨn₅ 'au'₂ 'nia'₂ a₂ŋéi₂ 'au'₂ rɨ́ng'₂, ton'₂ qui₂le₁rɨn₅ 'au'₂ 'nia'₂ a₂tɨn'₂ 'nia'₂, jaun₂ quɨ'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ tóng'₄ jág₁ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. 15 A₂tiá₂ dsɨ₃ jniá₂ ma₂në₂juá'₃ ja₁lɨn₅₄, ma₂në₂tó'₃ jniá₂ jág₁ ne₄ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃'én₂ 'au'₂ 'nia'₂. A₂'ua₁ dsɨ́₅ bá₄ Diú₄ ma₂dsia₃ gu₃ ta₁ la₂, 16 a₂jme₂tí₁ ne₄ Jesucristo jë₄ quió'₅ dsɨ₂nau₂, a₂qui₂jen'₄ jniá₂ ne'₅₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, ia₁jaun₂ lé₂ qui₁jen'₄ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ dsɨ₂nau₂, le₃ne₄ Diú₄, në₂jag₄ bá₄ caun₂ a₂rë₂jen'₅₄ a₂guéi'₃, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂ma₂rë₂tson₄, ca₂jmo₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

17 Jaun₂ lë₃, jmo₅ jniá₂ táng'₅ le₃quió'₅ Cristo Jesús, quian'₅₄ ta₁ a₂jmo₅ jniá₂ ne₄ Diú₄; 18 on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂tiá₂ dsɨ₃ jniá₂ le₃juá'₄ lë́₅ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂qui₂ma₂jmo₃ Cristo të₂le₃ quian'₅₄ jniá₂, a₂tsɨn'₅₄ jniá₂ dsɨ₂nau₂ ne₄ juɨ₅, quian'₅₄ jág₁ quió₃, quian'₅₄ ta₁ quió₃ në́₃, a₂le₃ne'₅₄ 'éi₂ ne₄ Diú₄. 19 A₂lë́₅ ta₁ në₅ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂'io₅ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂, të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ në́₃. Le₂në₅ bá₄ ma₂ca₂jme₁'ŋiag₂₃ ta₁ ma₂qui₂ma₂'ë́₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo, ca₂jme₁lióg₄ jniá₂ juɨg₂ Jerusalén, jaun₂ guë́₄ ŋeg₅₄ ta₁caun₂ juɨ₅ le₃lág'₃, ca₂lia'₂ ca₂dsióg₃ të₂ 'uë₃ Ilírico. 20 Le₂në₅ bá₄ ma₂ca₂jmo₃ dsen₅₄ dsɨ₃ ma₂qui₂ma₂'ë́₃ jág₁ le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁'i₁cón'₂ tsá₃ jme₁ma₂nág₂ dsa₂ a₂'ɨn₅ dsa₂ Cristo, ia₁jaun₂ tsá₃ cho₅₄ jniá₂ ta₁ ne₄ 'uɨg₅₄ 'ia'₂ a₂ma₂ca₂jme₃lióg₃ i₂sián'₂. 21 La₁ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Jág₃ dsa₂ jɨ́in₃ 'éi₂

i₂tsá₃ jme₁ma₂gú'₃ jág₁ quió'₅;

jaun₂ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅

juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ jme₁ma₂nág₂ a₂'ɨn₅ 'éi₂.§

Dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Pa₄ dsó₃ juɨ₅ Roma

22 'Uɨg₅₄ në₅ ca₂jnɨ́₃ jniá₂ juɨ₅ 'lióng₂ ráun₂ lia'₂ con'₂ jme₁'nio₃ jme₁i₁jɨng₁₂ 'nia'₂. 23 La₁ në₃ guë'₂ lia'₂ tsá₃ ma₃cha₂ ja₁jmo₅₄ ta₁ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ le₃la₂, jaun₂ ma₂ne₁ŋó₄ bá₄ 'lióng₂ ŋi₂ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ₃ jme₁nei₅₄ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂, 24 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ ŋɨg₅₄ juɨ₅ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁nei₅₄ juɨ₅ España, ia₁jaun₂ lé₂ le₃tsag'₅₄ ne₄ juɨ₅ jaun₂, cang₂ jë₁ma₂ca₂mag'₂ dsɨ₃ jɨng₅₄ 'nia'₂. 25 La₁ rë₂në́₃ në́₃, 'eng₅₄ juɨ₅ nei₅₄ juɨ₅ Jerusalén, a₂jme₁ti₁ jniá₂ ta₁ ja₁con₂ dsa₂ quián₅ Diú₄ ja₁jaun₂. 26 Ia₁ i₂chan₂ Macedonia quian'₅₄ i₂chan₂ Acaya në́₃, ca₂jmo₃ dsɨ́₅ ca₂cág'₃ cu₄ a₂chein₃ ne₄ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂të₂ŋé₂ i₂chan₂ juɨg₂ Jerusalén. 27 A₂'ŋio₂ dsɨ́₅ ca₂jmo₃ le₂jaun₂, ia₁ dsau₅ bá₄ jaun₂ rɨin₂ le₃quió'₅ 'éi₂. Ia₁ chi₂jua'₂ ma₂qui₂ma₂quen'₅₄ dsɨ₂nau₂ a₂gu₂dsí₂ a₂ca₂cuë₃ dsa₂ judíos, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂tɨ́in₂ jme₃'o₅₄ quian'₅₄ a₂'nió'₅ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ́₅. 28 Jaun₂ le₂në₅, jë₁ma₂ca₂dsan₃ jáng'₅ jniá₂ ne₅₄ a₂ma₂ca₂cág'₃ dsa₂ jaun₂, jaun₂ guë́₄ 'ú₄ juɨ₅ a₂nei₅₄ juɨ₅ España, a₂i₁jɨng₁₂ 'nia'₂ lia'₂ ma₂'eng₅₄ juɨ₅. 29 Jaun₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃, a₂jme₃gu'₅₄ bá₄ Cristo lia'₂ rë₂'ŋia₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁dsióg₄ jniá₂ a₂i₁jɨng₁₂ 'nia'₂.

30 Rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₅ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄, ton'₂ ia₁ a₂cuë₅ Jme₂dsí₂ bí₂, a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄: a₂jme₁quiong'₅₄ 'nia'₂ jniá₂, ne₄ 'nei₂ a₂chéng'₅, a₂chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quió₃. 31 Mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ juɨ₁lio₅₄ jniá₂ o₄gú₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂ i₂chan₂ Judea, le₂jaun₂ guë'₂ ján₃ juɨ₁gue₅₄ bá₄ rɨn'₅₄ jniog₄ juɨg₂ Jerusalén caun₂ dse₃ a₂i₁can₁₂ a₂jme₁'oin₁₂, 32 ia₁jaun₂ chi₂jua'₂ 'nio₃ Diú₄ a₂dsióg₄ jniá₂, i₁jɨng₁₂ 'nia'₂ a₂'io'₂ jmo₂₃, a₂tág'₄ jme₂dsí₂ quió₃ co₂dsia₅ quian'₅₄ 'nia'₂.

33 Juɨ₁quiong'₅₄ bá₄ Diú₄ i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄, ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂. A₂méi₃.

16

Cuɨin₂₃ Diú₄ le₂jan₂ le₂jan₂

1 Jme₂jnia₄ jniá₂ 'io₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Febe, i₂ma₂já₅ jme₂ti₃ ja₁con₂ guá'₅ chan₂ Cencrea. 2 Guein₅₄ bá₄ dse₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄, jmo₄ bá₄ con'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₃ dsa₂ ja₁con₂ rɨin'₅₄ i₂'én₂,* ján₃ guë'₂ jme₁'oin₁₂ quian'₅₄ juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂ca₂rë₃'nió'₃ quió'₅, ia₁ ma₂ca₂jme₃'o₅₄ bá₄ 'éi₂ 'ŋiog₅ ma₂ca₂jme₃'oin₅₄ juɨn₅, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ ma₂ca₂jme₃'o₅₄ jniá₂.

3 Cuɨn₅₄ Diú₄ Priscila† quian'₅₄ Aquila, i₂lɨ́n₅ i₂quian'₅₄ jniá₂ jë₄ ta₁ a₂niog₅ quió'₅ Cristo Jesús. 4 'Éi₂ bá₄ ca₂jmo₃ tén'₂ dsɨ́₅ o₄quió₃ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂quí'₃ dsa₂ dsɨ₂lag₅₄. Jaun₂ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ 'éi₂. On₃ jua'₅₄ jmá'₃ jniá₂; ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂nau₂ i₂'én₂ cuë₂₃ ti₁'mag'₄ ján₃.

5 Në₅ i₂cuɨ́ng'₅ Diú₄ ján₃ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ŋɨ'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Priscila quian'₅₄ Aquila në́₃. Cuɨn₅₄ Diú₄ Epeneto a₂mei₅₄ quiáng₃, dsa₂ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂rë₃'én₂ le₃quió'₅ Cristo 'uë₃ Acaya.‡

6 Cuɨn₅₄ co₂nio₄ Diú₄ María, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ ma₂jmo₃ ta₁ o₄quián'₂ 'nia'₂.

7 Cuɨn₅₄ co₂nio₄ Diú₄ Andrónico quian'₅₄ Junias, dsa₂ go₃ jniá₂ i₂quiang'₅₄ ca₂'ú₃ né'₃ 'má₃; co₂'nió'₄ dsa₂ i₂lén₄ i₂cuɨg₅ guë́₄ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂jme₁ma₂tion'₅₄ le₃quió'₅ Cristo le₂jŋiá₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ jniá₂.

8 Cuɨn₅₄ Diú₄ Amplias, jan₂ i₂'nió₃ jniá₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

9 Cuɨn₅₄ co₂nio₄ Diú₄ ján₃ Urbano, dsa₂ i₂quian'₅₄ jniog₄ jmo₂ ta₁ quió'₅ Cristo Jesús, quian'₅₄ Estaquis në́₃ i₂lɨ́n₅ a₂mei₅₄ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃.

10 Cuɨn₅₄ Diú₄ Apeles, i₂ma₂já₅ cuë₂₃ léi₄ a₂ŋɨ₂₃ le₃quió'₅ Cristo, le₂jaun₂ bá₄ jmo₄ co₂nio₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chan₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Aristóbulo ján₃.

11 Cuɨn₅₄ Diú₄ Herodión, dsa₂ go₃ jniá₂, quian'₅₄ guë'₂ dsa₂ familia quián₅ Narciso i₂'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

12 Cuɨn₅₄ bá₄ co₂nio₄ Diú₄ Trifena quian'₅₄ Trifosa në́₃, on₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂jmo₅ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄, quian'₅₄ guë'₂ 'io₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Pérsida i₂'nió₄ guë́₄ lɨn₃, i₂ŋɨ́₄ ma₂jmo₃ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ján₃.

13 Cuɨn₅₄ bá₄ Diú₄ Rufo i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Te₁gui'₅₄, quian'₅₄ chog₅₄, i₂jɨng₅₄ në₂jag₄ bá₄ cha₃ ján₃.

14 Cuɨn₅₄ Diú₄ Asíncrito, Flegonte, quian'₅₄ guë'₂ Hermas, Patrobas, Hermes në́₃, quian'₅₄ guë'₂ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂quiain'₅₄ në́₃.

15 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ ján₃ i₂chen₂ Filólogo quian'₅₄ Julia, Nereo në́₃, quian'₅₄ 'io₅₄ rɨin'₅₄; cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ Olimpas quian'₅₄ guë'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'én₂§ i₂tion'₅₄ quiain'₅₄.

16 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ a₂qui₁chén'₁* 'nia'₂ quió'₅ rɨ́ng'₂, a₂lë́₅ léi₄ a₂ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ a₂le₁jë́₃ 'au'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂. Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ guá'₅ quián₅ Cristo dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂.

17 Rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ 'nia'₂, rë₂ de'₂ quion₂ 'nia'₂ 'í₁, 'ein₂ dsia₅ mɨ'₅₄ jmo₅ le₁dson'₅₄ guá'₅, 'ein₂ chi'₅ juɨ₅ a₂qui₂nió₃ dsa₂, a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂ca₂rë₃tɨ́n'₃ 'nia'₂. Jaun₂ co₂dsia₅ chén'₂ 'nia'₂ cau₅ i₂jmo₅ le₂jaun₂. 18 Ia₁ on₃jua'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂le₂'éi₂; con'₂ jŋia'₅₄ jme₂ti₃ ne₄ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ guioin₅₄ bá₄, qui₂jme₂gain₂₃ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, quian'₅₄ jág₁ 'ua₁, jág₁ rau₂ në́₃.

19 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ le₁ŋi₅ 'a₂ lia'₂ ma₂ja₂nó'₅ 'nia'₂ a₂neg'₅₄, jaun₂ 'io'₂ jmo₅ jniá₂ o₄quián'₂ 'nia'₂. La₁ia₁ 'nio₃ jniá₂ a₂lén'₂ 'nia'₂ 'ŋiog'₅₄ le₃quió'₅ a₂dse₃, ján₃ bá₄ le₂në₅ a₂léng'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ ne₄ a₂'lɨg'₅₄. 20 Jaun₂ Diú₄ i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄, ŋi'₅₄ ta₁ jlein'₃ i₂së₃dsen₃ o₄tag'₄ 'nia'₂. Juɨ₁'ei₅ bá₄ a₂dse₃ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ Jesús quián₂ jniog₄ ja₁con'₂ 'nia'₂.

21 Timoteo, i₂quian'₄ jniá₂ jmo₂₃ ta₁, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂; le₂jaun₂ bá₄ ján₃ Lucio quian'₅₄ Jasón, Sosípater, i₂lɨ́n₅ dsa₂ go₃ jniá₂.

22 Jniá₂ Tercio i₂tó'₃ jág₁ la₂ ne₄ si₂, ján₃ bá₄ cuɨ́n₅ jniá₂ Diú₄ 'nia'₂ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄.

23 Gayo në́₃ dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂. Dsi₂néi₂ quió'₅ 'éi₂ bá₄ 'eng₅₄. Ján₃ bá₄ cuë₂₃ dsi₂néi₂ quió'₅ cuë́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quián₅ guá'₅. Erasto dsa₂ i₂niog₅ gu₂ cu₄ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ në́₃, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂ ján₃; i₂chen₂ Cuarto rɨn'₅₄ jniog₄ në́₃.

24 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, A₂méi₃.†

'Ág'₃ jág₁ Pa₄ a₂jme₂juɨin'₂ Diú₄

25 Në₃ në́₃, juɨ₁jme₁juɨn'₂ jniog₄ Diú₄. 'Éi₂ bá₄ lé₂ le₃jmo₃ a₂náu'₁ 'nia'₂ tiá₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo a₂'ë́₅ jniá₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ jág₁ quió'₅ a₂jme₁rë₂'ma₄ ca₃ma₂lɨ́g'₂ lɨn₃. 26 Diú₄ i₂chan₂ co₂tan₅₄ 'éi₂ bá₄ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂jmo₃ jág₁ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅ ma₂lɨ́g'₂, jág₁ a₂ca₂tó'₂ 'éi₂ ne₄ Si₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ dsa₂ chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ nación, ia₁jaun₂ le₃'éin₂ jág₁ jaun₂, le₃nei'₅₄ në́₃.

27 ¡Diú₄ i₂jan₂ tan₅₄, i₂tɨn₂, i₂ŋi₅, juɨ₁le₂juɨin'₂ bá₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo ca₂lia'₂ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

Co₂në₅.

* 1:17 Habacuc 2:4.

† 1:25 'Nio'₂ ja₁ton₅ Jeremías 2.11.

* 2:6 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 62:12; Proverbios 24:12.

† 2:24 Isaías 52:5; Ezequiel 36:22.

* 3:3 o₃, “i₂tsá₃ ca₂rë₃'én₂.”

† 3:4 Salmo 51:4.

‡ 3:12 Salmo 14:1-3; 53:1-3; Eclesiastés 7:20.

§ 3:13 Salmo 5:9.

* 3:13 Salmo 140:3.

† 3:14 Salmo 10:7.

‡ 3:17 Isaías 59:7-8.

§ 3:18 Salmo 36:1.

* 4:3 Génesis 15:6. Ján₃ bá₄ le₂në₅

† 4:8 Salmo 32:1-2.

‡ 4:17 Génesis 17:5.

§ 4:18 Génesis 15:5.

* 7:7 Éxodo 20:17; Deuteronomio 5:21.

* 8:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂ca₂lë₃ cang₂ guë́₄, juá'₂ le₂la₂ ján₃: “i₂i₂nio₄, on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, i₂i₂nio₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ bá₄.”

† 8:15 Abba: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄: “Tia₅₄” quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo.

‡ 8:36 Salmo 44:22.

* 9:4 Israel: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, Jacob. Génesis 35:10.

† 9:7 Génesis 21:12.

‡ 9:9 Génesis 18:10,14.

§ 9:12 Génesis 25:23.

* 9:13 Malaquías 1:2-3; lit. “Ca₂jme₁'nió₄ jniá₂ Jacob, Esaú guë'₂ ca₂jme₁'ŋiai₅₄.”

† 9:15 Éxodo 33:19.

‡ 9:17 Faraón: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, rag₅₄ quián₅ 'uë₃ Egipto.

§ 9:17 Éxodo 9:16.

* 9:20 Isaías 29:16; 45:9.

† 9:21 'Nio'₂ ja₁ton₅ 2 Timoteo 2:20.

‡ 9:25 Oseas 2:23.

§ 9:26 Oseas 1:10.

* 9:28 Isaías 10:22-23.

† 9:29 Isaías 1:9.

‡ 9:33 Isaías 8:14; 28:16.

* 10:5 Levítico 18:5.

† 10:6 Deuteronomio 30:12.

‡ 10:7 Deuteronomio 30:13.

§ 10:8 Deuteronomio 30:14.

* 10:11 Isaías 28:16.

† 10:13 Joel 2:32.

‡ 10:15 Isaías 52:7.

§ 10:16 Isaías 53:1.

* 10:18 Salmo 19:4.

† 10:19 Deuteronomio 32:21.

‡ 10:20 Isaías 65:1.

§ 10:21 Isaías 65:2.

* 11:3 1 Reyes 19:10,14.

† 11:4 1 Reyes 19:18.

‡ 11:8 Deuteronomio 29:4; Isaías 19:10.

§ 11:10 Salmo 69:22-23.

* 11:26 Sión: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, juɨg₂ Jerusalén.

† 11:27 Isaías 59:20-21; 27:9.

‡ 11:34 Isaías 40:13.

§ 11:35 Job 41:11.

* 12:10 o₃, “jme₁li₅₄ të₃jŋiá₅ a₂jme₂gan'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.”

† 12:19 Deuteronomio 32:35.

‡ 12:20 lit. “jmó'₂ nio₃ nɨ₁ta'₂ le₁guí'₂ si₂ ne₄ mɨ₂dsi₅₄.”

§ 12:20 Proverbios 25:21-22.

* 13:9 Éxodo 20:13-15,17; Deuteronomio 5:17-19,21.

† 13:9 Levítico 19:18.

* 14:11 Isaías 49:18; 45:23.

* 15:3 Salmo 69:9.

† 15:5 'Nio'₂ ja₁ton₅ Filipenses 2:5.

‡ 15:8 lit. “dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ quió'₅.”

§ 15:9 2 Samuel 22:50; Salmo 18:49.

* 15:10 Deuteronomio 32:43.

† 15:11 Salmo 117:1.

‡ 15:12 Isaías 11:10.

§ 15:21 Isaías 52:15.

* 16:2 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 16:3 griego: Prisca.

‡ 16:5 griego: Asia.

§ 16:15 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

* 16:16 Caun₂ tag₄ a₂jme₁chí'₄ lia'₂ con'₂ ca₂jmo₃ Pa₄ si₂ la₂.

† 16:24 Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ chi₁ton₅

PRIMERA CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Si₂ carta le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

CORINTIOS

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ le₂'uɨg₅₄ a₂chein₂ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Corinto

1 Jniá₂ Pa₄, co₂në₅ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄, ca₂të₃ 'éi₂ a₂léng₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo; jnia'₅₄ co₂dsia₅ quian'₅₄ Sóstenes rɨn'₅₄ jniog₄, 2 jmo₂₃ si₂ carta la₂ a₂dsian'₄ ja₁con₂ guá'₅ quián₅ Diú₄, dsa₂ chan₂ juɨg₂ Corinto, dsa₂ i₂ma₂të₅ Diú₄ a₂léin₂ dsa₂ i₂le₃chan₂ lë́₅ 'í₁ le₃quió'₅ Cristo Jesús; co₂dsia₅ bá₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jme₂juɨn'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo ca₂le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂lɨ́n₅ 'éi₂ Te₁gui'₅₄ quiáin₅, juɨ₁lia'₂ quián₂ jniog₄ táng₃: 3 Juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄, juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ i₂lɨ́n₅ jmei₂ jniog₄, juɨ₁jme₂gu'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo ján₃.

Jme₂gu'₅₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo

4 Ca₂le₃o₃ jmɨg₄ bá₄ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, ia₁ ca₂jme₃gu'₅₄ bá₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. 5 Të₂le₃ ia₁ a₂chan'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo, Diú₄ bá₄ ma₂ca₂jme₃'o₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ quió'₅, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂'ŋia'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂tɨn'₂ 'nia'₂ në́₃. 6 Le₂në₅ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ ca₂jme₁tag₅ jnia'₅₄ të₂le₃ quió'₅ Cristo, ma₂ca₂rë₃ti₃ bá₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'nia'₂. 7 Jaun₂ lë₃, tsá₃ ma₃'e₂ 'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂cuë₃ Diú₄ caun₂ bí₂ a₂gu₂dsí₂, të₁lia'₂ jan'₅₄ 'nia'₂ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ a₂jme₃jnia₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄. 8 'Éi₂ bá₄ jme₃'o₅₄ náu'₁ 'nia'₂ tiá₂ ca₂të₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn'₂ 'nia'₂ jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. 9 I₂jme₃ti₃ bá₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ quió'₅; 'éi₂ bá₄ ma₂ca₂të₃ 'nia'₂ 'ag₃ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Jesucristo ja₁ŋi'₅₄, Te₁gui'₅₄ quián₂.

A₂tsɨ₂jɨn₅ dsa₂ dsia₂₃ mɨ'₅₄ jmo₂₃ le₁dsoin'₅₄

10 Rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₅ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂, 'éi₂ 'nia'₂ caun₂ jág₁, tsá₃ dsia₂ 'nia'₂ mɨ'₅₄ a₂jmó'₂ le₁dsong'₅₄. Të₂le₃ ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ tóng'₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ jen'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ ŋɨ́'₂ 'nia'₂, a₂dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ në́₃. 11 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ le₂në₅, rɨn'₅₄ jniog₄, ia₁ ca₂rë₃chá₃ jág₁ juá'₂ dsa₂ familia quián₅ Cloé, 'a₂ lia'₂ lë́₅ tion'₅₄ 'nia'₂, a₂niog₅ mɨ'₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂. 12 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ jág₁, jma₃quén₅ bá₄ ma₂lë́₅ jag'₅₄ 'nia'₂ tiong'₅₄. I₂lɨn₅₄ ma₂juá'₂: “I₂quián₅ Pa₄ bá₄ jniá₂”; i₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ táng₃: “Jniá₂ guë'₂ lɨ́ng₅ i₂quián₅ Pe₄”; sián'₂ guë'₂ juá'₂ táng₃: “Jniá₂ guë'₂ lɨ́ng₅ dsa₂ i₂quián₅ Apolos”; i₂lɨn₅₄ guë'₂ juá'₂ táng₃: “Jniá₂ guë'₂ lɨ́ng₅ i₂quián₅ Cristo.” 13 ¿O₃ bá₄ le₁dso'₄ ma₂i₂lé₂ quió'₅ Cristo në₁jua'₂ le₂jaun₂? ¿O₃ bá₄ Pa₄ i₂ca₂të₁ton₅₄ cróg₄ o₄quián'₂ 'nia'₂? Le₂jaun₂ guë'₂ ján₃, ¿O₃ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Pa₄ ca₂jŋó'₂ 'nia'₂ jmɨg₂?* 14 Ti₁'mag'₄ Diú₄ tsá₃ jniá₂ ca₂chóng₃ jmɨg₂† 'i₁jan'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ Crispo quian'₅₄ Gayo, 15 con'₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂dsia₃ dsa₂ a₂ca₂chóin₃ jniá₂ jmɨg₂‡ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió₃. 16 (Jŋia'₅₄ lia'₂ familia quián₅ Estéfanas bá₄ ján₃, dsá₂ dsɨ₃ ca₂chón₃ jniá₂ jmɨg₂. Jaun₂ tsá₃ ma₃dsá₂ dsɨ₃ jua'₅₄ chan₂ guë́₄ i₂sián'₂ ca₂chón₃ jniá₂ jmɨg₂.)§ 17 Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ ca₂chei₃ Cristo jniá₂ jua'₅₄ a₂tsón₄ jniá₂ jmɨg₂ dsa₂,* con'₂ jŋia'₅₄ lia'₂ a₂qui₁'ë́₄ jág₁ a₂tɨ́n'₄ dsa₂ bá₄, on₃jua'₅₄ qui₁ton₁ jág₁ jua'₅₄ a₂jmo₅₄ a₂ŋɨ́₄ tɨng₂, con'₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ a₂ca₂guen₃ Cristo 'mú₃ ne₄ cróg₄.

Cristo i₂lɨ́n₅ bí₂ quió'₅ Diú₄

18 Jág₁ dse₃ la₂, 'a₂ lia'₂ ca₂jon₃ Cristo ne₄ cróg₄, lë́₅ jág₁ co₄ të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ juɨ₅ dsɨ₃'én₂. La₁ të₂le₃ quián₂ jniog₄ i₂tio'₅₄ juɨ₅ a₂tág'₄, lë́₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄. 19 Ia₁ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Co₂dsia₅ 'én₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ a₂tɨn₂ dsa₂

i₂ŋɨ́₄ lë₃ ŋi₅ jmo₅,

ján₃ guë'₂ jmo₅₄ cau₅ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅

dsa₂ i₂jmo₅ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ŋioi₅₄.†

20 ¿'E₂ bá₄ ta₁ tén₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ tɨn₂ në́₃, juɨ₁lia'₂ të₅, o₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ ŋi₅ dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ niog₅ lë́₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂? Ia₁ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ ŋɨ́'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂jmo₃ jág₁ jaun₂ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. 21 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃, tsá₃ ca₂rë₃cuɨg₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ guioin₅₄, a₂jaun₂ bá₄ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄ a₂lióin₂ dsa₂ i₂'én₂ jág₁ quió'₅, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ca₂'ë́₂ dsa₂, caun₂ jág₁ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ́₅ caun₂ jág₁ co₄.

22 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ judíos në́₃, 'nio₃ të₃ ne₅₄ léi₄ juë'₂, dsa₂ griego në́₃ 'no'₂ jág₁ a₂le₃ŋɨ́₂ dsɨ́₅, 23 la₁ia₁ jnia'₅₄ në́₃, qui₂'ë́₅ jág₁ 'ɨ́n₅ jnia'₅₄ Cristo i₂ca₂jon₃ të₁ton₅₄ cróg₄. Jág₁ në₅ në́₃, lë́₅ caun₂ a₂jnág₅ juɨ₅ ja₁jme₁rë₂'én₂ dsa₂ judíos, ján₃ bá₄ lë́₅ caun₂ jág₁ co₄ të₂le₃ quió'₅ dsɨ₂nau₂. 24 La₁ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ i₂ma₂të₅ Diú₄, lia'₂ dsa₂ judíos lia'₂ dsa₂ griegos táng₃, 'ɨ́n₅ jnia'₅₄ Cristo i₂lɨ́n₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄, i₂lɨ́n₅ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ Diú₄ në́₃. 25 Ia₁ co₂'nió'₄ jág₁ co₄ quió'₅ Diú₄, juá'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jág₁ në₅ bá₄ a₂lë́₅ a₂dsen₅₄ quen₅ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ján₃ bá₄ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ dsɨ́₅ a₂'uan₅₄ quió'₅ Diú₄, a₂jaun₂ guë́₄ dsón'₂ a₂'io₅ guë́₄ bí₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ bí₂ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

26 Rɨn'₅₄ jniog₄, ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ 'nau'₅₄ 'au'₂ 'a₂ lia'₂ ca₂të₃ Diú₄ 'nia'₂. Tsá₃ juɨn'₅ 'nia'₂ i₂tɨn₂ ŋi₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ ŋi₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃; ján₃ guë́₄ tsá₃ juɨn'₅ 'nia'₂ 'au'₂ bí₂; tsá₃ juɨn'₅ 'nia'₂ ca₂rë₃chán'₃ juɨ₁lia'₂ familia dsen₅₄ në́₃. 27 La₁ia₁ ma₂quió'₂ Diú₄ jág₁ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ́₅ jág₁ co₄, a₂jmo₃ a₂të₃tsɨn'₅₄ o₂guí'₃ dsa₂ i₂lɨ́n₂ ŋɨ́'₂ guë́₄ dsɨ́₅. Ján₃ bá₄ ma₂quió'₂ Diú₄ jág₁ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ́₅ jág₁ 'uan₅₄, a₂jmo₃ a₂të₃tsɨn'₅₄ o₂guí'₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂lɨ́n₂ a₂'uain'₂. 28 Ma₂quión'₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂tsá₃ 'e₂ quen₅, i₂sion₅ guë́₄, i₂tsá₃ 'e₂ lɨ́n₅, a₂tón₂ 'uë₃ juɨ₁lia'₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ dsen₅₄ lɨ́in₂, 29 ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ dsia₃ jág₁ tá'₅ le₃ne₄ Diú₄. 30 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂jmo₃ a₂tion'₅₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, i₂ma₂lɨ́n₅ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ quián₅ Diú₄ o₄quián₂ jniog₄. Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ ma₂guei₃ Diú₄ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rag₂; të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ jág₂ Diú₄ jniog₄ dsa₂ le₁jɨ́n₃ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅; të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ ján₃, ca₂'ág₂ táng₃ caun₂ jág₁ quián₂ jniog₄ quian'₅₄ Diú₄. 31 Jaun₂ lë₃, juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂, “Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ tá'₅, juɨ₁dsia₁₂ jág₁ tá'₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.”‡

2

Jág₁ quió'₅ Cristo, a₂ca₂ŋó₃ ne₄ cróg₄

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ ŋeg₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂, i₁chei₁₂ 'nia'₂ jág₁ tí₅ la₂ quió'₅ Diú₄, tsá₃ jaun₂ ca₂jmo₃ jua'₅₄ ca₂juɨ́g₂ 'nia'₂ jág₁ ca'₅₄ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ tɨn₂. 2 Lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ quiang'₅₄ 'nia'₂, tsá₃ 'e₂ jág₁ siá'₂ jme₁'nio₃ le₃guion₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂ne₅₄ jág₁ quió'₅ Cristo bá₄, i₂të₁ton₅₄ cróg₄. 3 Ca₂dsióg₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ 'uan₅₄, gó'₅, jleng₂₃ 'ŋio₅ lɨn₃. 4 Lia'₂ jme₁ca₂jme₁tɨng₂₃ 'nia'₂ jág₁ dse₃, tsá₃ ca₂jmo₃ jág₁ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂tɨn₂; jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂jme₂jnia₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ ca₂'ë́₂ jniá₂ jág₁, 5 ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ bá₄ lë́₅ a₂'én'₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ tɨn₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Jme₂jnia₅ Diú₄ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅

6 La₁ia₁ dsia₂ bá₄ jnia'₅₄ jág₁ ca'₅₄ a₂tag₂ a₂ne₄ jɨn₄ rɨn'₅₄ i₂ma₂ron₂, la₁ on₃jua'₅₄ jág₁ ca'₅₄ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, on₃ quë'₂ jág₁ ca'₅₄ quió'₅ dsa₂ i₂gon₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, i₂qui₂dsɨ₃ŋɨ́₂. 7 Të₂le₃ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄ la₂ bá₄ 'ë́₅ jnia'₅₄, qui₂chei₂ jnia'₅₄ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃ a₂jlá'₁ o₄quián₂ jniog₄ né'₃ guë́₄ a₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃. 8 Ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ can'₅₄ i₂qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ma₂ca₂rë₃ŋɨ́i'₂ jág₁ la₂; ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ca₂rë₃ŋɨ́i'₂, tsá₃ jme₁tioin₃ ne₄ cróg₄ Te₁gui'₅₄ 'uan'₂ quián₂. 9 La₁ia₁, juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Tsá₃ ne₄ dsa₂ ma₂të́₂,

on₃ guë'₂ ma₂nág₂,

on₃ guë'₂ ma₂i₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂

a₂ma₂jmo₃ Diú₄ co₂jŋia₅₄ quió'₅ dsa₂ i₂'nio₃.*

10 La₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅, Diú₄ bá₄ ma₂ca₂jme₃jnia₅ a₂jaun₂ ja₁con₂ jniog₄. Ia₁ Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ téi₂ si₂ jág₁ juë'₂ a₂niog₅ cha₂ quió'₅ Diú₄ 'ŋiog₅.

11 Të₂le₃ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ guioin₅₄ guë'₂ në́₃, ¿'ein₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ le₃ŋi₅ 'e₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ rɨin'₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ jme₂dsí₂ quió'₅ 'ŋiog₅ bá₄ dsa₂ a₂'i₄ të₂dsɨ́₅ ŋi₅? Le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ le₃quió'₅ Diú₄. 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂ca₂rë₃ŋi₅ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄; jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ ŋi₅. 12 Tsá₃ jme₂dsí₂ quián₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ ma₂guén₄ jniog₄; Jme₂dsí₂ a₂já₅ ja₁con₂ Diú₄ bá₄ i₂ma₂ca₂guén₄ jniog₄, ia₁jaun₂ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ₅ jniog₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ jniog₄ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅. 13 Jniog₄ në́₃, le₂në₅ lë́₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂dsia₂ jniog₄ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂jme₃tag₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, on₃jua'₅₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Le₂në₅ bá₄ jme₂jniá₁ jnia'₅₄ jág₁ a₂gu₂dsí₂ qui₂chei₂ jnia'₅₄ dsa₂ i₂gu₂dsí₂.†

14 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ i₂gu₂dsí₂ në́₃, tsá₃ guein₂₃ jág₁ quió'₅ Jme₂dsí₂, ia₁ lë́₅ jág₁ co₄ bá₄ la₂ le₃quió'₅ 'éi₂. Tsá₃ lé₂ le₃ŋɨ́i'₂, ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ qui₃jióg'₂ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ bá₄. 15 La₁ dsa₂ i₂gu₂dsí₂ në́₃, qui₂con₂ 'í₁ le₃jë́₃, la₁ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃con₂ 'í₁ ja₁coin₂. 16 Ia₁:

¿'Ein₂ bá₄ 'éi₂ i₂ŋi₅

'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄,

jua'₅₄ lé₂ le₃jme₃tɨin₂₃ 'éi₂?‡

La₁ jniog₄ në́₃ dsɨ₂jiog₅ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Cristo.

3

Rɨn'₅₄ jniog₄ i₂jmo₅ ta₁ jme₂ti₃ ne₄ Diú₄

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ ca₂lë₃ jua'₅₄ juɨg₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂jiog₅ con'₂ lë́₅ Jme₂dsí₂, të₂le₃ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂jiog₅ con'₂ lë́₅ nɨ₁ŋɨ₁ bá₄ ca₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, në₂jag₄ bá₄ guein₂ le₃quió'₅ Cristo. 2 Jmá'₃ lia'₂ jág₁ a₂tsá₃ juɨ́'₅ bá₄ ma₂ca₂jme₁tɨn₅ jniá₂ 'nia'₂, në₂jag₄ bá₄ guein₂ bë'₅₄ i₂'ɨ́n'₂ dsi'₅₄ i₂tsá₃ ma₂lé₂ guë́'₃ má₃ bén₂. Dsón'₂ bá₄ jaun₂, tsá₃ ma₂lé₂ nág'₁ 'nia'₂ jág₁ bén₂. 3 Ia₁ lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂jiog₅ con'₂ lë́₅ nɨ₁ŋɨ₁ bá₄ guë́₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂. Ia₁ të₁lia'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ le₂jaun₂ a₂uɨg₅ 'au'₂ 'nia'₂, a₂qui₂tsɨ́n'₂ 'nia'₂ në́₃, ¿Tsa₁ i₂nio'₅₄ 'nia'₂ con'₂ jiog₅ nɨ₁ŋɨ'₁? ¿Tsa₁ i₂nio'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ i₂nio₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃? 4 Ia₁ chi₂jua'₂ chan₂ jan₂ i₂juá'₂: “Dsa₂ quián₅ Pa₄ bá₄ jniá₂”; i₂lɨn₅₄ guë'₂ dsia₅ táng₃, juá'₂: “Jniá₂ guë'₂ lɨ́ng₅ dsa₂ quián₅ Apolos”, ¿on₁jua'₅₄ lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂?

5 Jaun₂ në́₃, ¿'ein₂ 'éi₂ Apolos? Le₂jaun₂ guë'₂ ¿'Ein₂ 'éi₂ Pa₄? Jŋia'₅₄ lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄ bá₄ lág₅ jnia'₅₄ i₂i₂nio₄ jme₂tɨ́n₁ dsa₂ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ jme₁ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Le₂jau₂ le₂jau₂ jnia'₅₄ ma₂ja₂náu₅ jmo₂ ta₁ con'₂ lë́₅ ma₂cuë₃ Te₁gui'₅₄. 6 Jŋia'₅₄ con'₂ ca₂jan₃ jon₂ bá₄ jniá₂; Apolos guë'₂ ca₂séi₂ jmɨg₂. La₁ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂jmo₃ ca₂i₃cón₃. 7 Jaun₂ në́₃, dsa₂ i₂jne₅, quian'₅₄ guë'₂ i₂séi₂ jmɨg₂, tsá₃ 'e₂ tɨn₂ 'éi₂; jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ jmo₂₃ a₂dsɨ₂cón₃. 8 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jne₅ quian'₅₄ guë'₂ dsa₂ i₂séi₂ jmɨg₂, co₂rë₂ bá₄ téin₅ ta₁. Jaun₂ le₂jaun₂ bá₄ gue₃ 'liain'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ta₁ quió'₅. 9 Jme₁tí₁ jnia'₅₄ ne₄ Diú₄ quian'₅₄ rɨn'₅₄ jmo₂ ta₁; 'nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ 'uë₃ ja₁nau₂ ja₁lë́₂ ta₁. O₃ lé₂ le₃jua'₅₄ ján₃, lɨ́n'₅ 'nia'₂ në₂jag₄ caun₂ 'né₅ a₂chí'₅ quió'₅ Diú₄. 10 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, ca₂cuë₃ ta₁ a₂tsɨ'₅₄ 'uɨg₅₄ 'ia'₂, co₂'nió'₄ jan₂ të₅'ia'₂ bá₄ lɨ́ng₅. I₂sián'₂ guë'₂ táng₃ juɨ₂₃ ne₄ jaun₂. Le₂jan₂ le₂jan₂ i₂juɨ₅ në́₃, ca₂tɨ́in₂ con₂ 'í₁ rë₂ chi₂jua'₂ rë₂ bá₄ juɨ₂₃ tioin'₅₄. 11 Ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ ma₃'ein₂ lé₂ chi'₃ 'uɨg₅₄ siá'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ con'₂ caun₂ a₂ma₂chí'₅ bá₄; a₂jaun₂ lɨ́n₅ Cristo 'ŋiog₅. 12 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ ja₁juɨ₅ dsa₂ ne₄ 'uɨg₅₄ jaun₂ quian'₅₄ cu₄nióg₄, cu₄tiog₂, quian'₅₄ nɨ₁cang₁ tág₅ jlá'₁, o₃ juɨ₁lia'₂ ja₁juɨ₅ 'e₂ dsa₂ quian'₅₄ jau₅₄ 'ma₂ o₃ quian'₅₄ nɨ₁ŋei₂, nɨ₁'ma₂ ta₅ në́₃, 13 tion₅₄ bá₄ le₃jniá₂ ta₁ quió'₅ le₂jan₂ le₂jan₂. Jmɨg₄ i₁jáun₃, si₂ bá₄ jme₃jnia₅ a₂jaun₂, jióg'₂ 'í₁ në́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ta₁ quió'₅ le₂jan₂ le₂jan₂. 14 Chi₂jua'₂ ca₂jiog₃ a₂ca₂chí'₃ dsa₂ jaun₂, gue₃ bá₄ 'liain'₅₄; 15 la₁ në₁jua'₂ ca₂cáu₂ në́₃, dsɨ₃'én₂ bá₄ quió'₅. La₁ jŋia'₅₄ con'₂ lióin₂ jmá'₃ 'ŋiog₅, në₂jag₄ bá₄ jan₂ dsa₂ i₂ja₂lag₃ ca₂lón₂ ne₄ si₂ bá₄ lé₂.

16 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ guá'₅ quió'₅ Diú₄, ton'₂ guá₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ të₂'au'₂ 'nia'₂? 17 Në₁jua'₂ 'ein₂ ca₂'én₂ guá'₅ quió'₅ Diú₄, Diú₄ në́₃ co₂dsia₅ 'éin₂ dsa₂ 'éi₂. Ia₁ i₂jŋió₅ bá₄ guá'₅ quián₅ Diú₄, jaun₂ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ guá'₅.

18 'I₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁le₂gan₂. Chi₂jua'₂ chan₂ i₂lɨ́n₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁jmo₁₂ co₂dsia₅ ne₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ ŋi₅, ia₁jaun₂ guë́₄ dsióg₄ léin₂ të₃dsón'₂ dsa₂ i₂tɨn₂ i₂ŋi₅. 19 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́₄ 'ŋio₅ tɨn₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂ tsá₃ 'e₂ quen₅ le₃ne₄ Diú₄. Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂: “Diú₄ join₂₃ dsa₂ jë₄ mai₅₄ quió'₅ guioin₅₄.”* 20 Juá'₂ ne₄ Si₂ ján₃: “I₂ŋi₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ 'a₂ lia'₂ qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ i₂tɨn₂, a₂tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄.”† 21 Jaun₂ lë₃, 'i₁jan₂ tsá₃ juɨ₁dsia₁₂ jág₁ tá'₅ le₃quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂. 22 Pa₄, Apolos, Pe₄,‡ mɨ₂güɨ́g₃ a₂chong₂ jniog₄, 'mú₃, jmɨg₄ rë₂në́₃, juɨ₁la₂ jmɨg₄ 'ióg₃ në́₃: ca₂le₃jë́₃ bá₄ në₅ lë́₅ quián'₂ 'nia'₂. 23 Le₂jaun₂ guë'₂ ján₃, i₂quián₅ Cristo bá₄ 'nia'₂; Cristo guë'₂ lɨ́n₅ i₂quián₅ Diú₄.

4

Ta₁ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo

1 Jaun₂ bá₄ në́₃, con'₂ jŋia'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo bá₄ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jág₂ jnia'₅₄, a₂niog₅ ne₄ jnia'₅₄ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄. 2 Con'₂ siá'₂ táng₃, chi₂jua'₂ le₂në₅, jaun₂ bá₄ tion₅₄ ca₂tɨ́n₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ ta₁ le₂'éi₂, jme₃ti₃ quian'₅₄ ta₁ a₂ca₂ŋɨi₂. 3 Të₂le₃ quió₃ jniá₂ në́₃, tsá₃ a₂nag₅₄ jaun₂ në₁jua'₂ ca₂quion'₂ 'nia'₂ 'í₁ le₃ja₁cong₂, o₃ në₁jua'₂ ca₂cáun₃ 'í₁ dsɨ₂tan₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'e₂. Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ 'ŋió₃, tsá₃ cáun₅ 'í₁ le₃ja₁cong₂ 'ŋió₃. 4 'I₁caun₂ tsá₃ 'e₂ dsɨ₂jŋi₅ dsɨ₃. La₁ on₃jua'₅₄ le₂në₅ o₂'ag₅ jág₁ a₂tsá₃ 'e₂ rë₂cáng'₄. 'Ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ i₂con₂ 'í₁ quió₃. 5 Jaun₂ tsá₃ lë₁cáun₂ de'₂ 'nia'₂ 'í₁ të₃jŋiá₅. Jë₁ma₂guán'₅ Te₁gui'₅₄, téi₂ si₂ ne₄ a₂rë₂'ma₄ a₂jmo₅-dsáu₅ dsa₂ jë₄ qui₁né'₃; jme₃jniai₂₃ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ qui₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ dsa₂. Jaun₂ guë́₄ gue₃ dsa₂ 'liain'₅₄ a₂cuë₃ Diú₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ quió'₅ le₂jain₂ le₂jain₂.

6 Rɨn'₅₄ jniog₄, a₂dse₃ quián'₂ bá₄ 'nia'₂ juá'₅ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, a₂'ɨ́ng₅ Apolos quian'₅₄ guë'₂ 'ŋió₃ jniá₂. Juá'₅ le₂në₅ ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ jáng'₅ léi₄ në₅ quián₂ jnia'₅₄, le₃tɨn'₂ 'nia'₂, a₂tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ ŋag₅₄ guë́₄ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ rón'₂ o₄quió'₄ jan₂, a₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ sion₅ i₂sián'₂. 7 ¿'Ein₂ 'éi₂ 'ag₅ 'ne₂ a₂dseng'₃ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ rɨ́ng'₂? ¿'E₂ bá₄ bí₂ 'au'₂ jua'₅₄ tsá₃ ma₂cuë₃ Diú₄ në́₃? ¿'E₂ guë'₂ lë₃ dsia'₂ jág₁ tá'₅ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jnag'₂ 'ŋiag'₂ a₂cha₂ quiáng'₂ jmo'₂?

8 Jmo'₂ 'nia'₂ 'au'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ dse₃ ma₂chang'₂; ma₂cha₂ quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃. Ma₂jmo'₂ 'nia'₂ 'au'₂ ma₂tiáng'₅ can'₅₄ bá₄ 'nia'₂, tsá₃ ma₃quiong'₅₄ jnia'₅₄. ¡Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsón'₂ dsɨ₂jó'₃ ma₂gon'₂ 'nia'₂! Jaun₂ bá₄ jme₁lé₂ gon₂ jnia'₅₄ co₂lë₅ quian'₅₄ 'nia'₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂. 9 Ia₁ lɨ́n₂ jniá₂, lia'₂ lë́₅ bá₄ të₂le₃ jë₁ca₂tó'₂ bá₄ ma₂chei'₃ Diú₄ con'₂ jnia'₅₄ i₂lág₅ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅, a₂jág₂ dsa₂ lia'₂ ja₁jɨ́n₂ dsa₂ i₂ma₂'í₄ 'éi'₃ dsián₃. Ma₂ja₂lén₂ dsa₂ jág₂ jnia'₅₄ në₂jag₄ a₂lë₁'io'₂ të₅ dsɨ́₅ jág₃ ca₂lë₃jɨ́n₃ i₂chan₂, lia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ lia'₂ ángeles në́₃. 10 Dsa₂ co₄ bá₄ 'ag₅ dsa₂ jnia'₅₄ o₄quió'₄ Cristo; 'nia'₂ guë'₂ ma₂jmo'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ma₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ të₂le₃ quió'₅ Cristo. Ma₂jmo'₂ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ tiá₂ ma₂tióng'₂; jnia'₅₄ guë'₂ jag'₅₄ táng₃ në₂jag₄ dsa₂ 'uan₅₄. Jme₂gan₃ dsa₂ 'nia'₂; jnia'₅₄ guë'₂ në́₃ tsá₃ jei₅₄ dsa₂. 11 Ca₂lia'₂ jŋió₂ jmɨg₄ në₃, ja₂náu₅ jnia'₅₄ a₂'ong₄, qui₂rë₂quein₂ dsɨ₅, tsá₃ cha₂ a₂qui'₅₄, tsá₃ dsi₂néi₂ cha₂ 'io₁ jnia'₅₄. Dsa₂ guë'₂, con'₂ lë₁co₂jmóg'₂. 12 Ja₂náu₅ jnia'₅₄ jmo₂ ta₁ quian'₅₄ gu₂-tag₄ guio₅₄. Juɨ₁lia'₂ jme₁të₂'o'₂ dsa₂, caun₂ jág₁ dse₃ bá₄ qui₁jein'₄ jniá₂ quió'₅. Juɨ₁lia'₂ jme₁co₂'ein₅ dsa₂, la₁ jmo₂ bá₄ jnia'₅₄ tió'₃ dsɨ₅. 13 Chan₂ guë'₂ dsa₂ i₂dsia₅ 'ag₅ 'lɨg'₅₄, la₁ caun₂ jág₁ dse₃ bá₄ cuë'₂ táng₃ jnia'₅₄. Jág₂ dsa₂ në₂jag₄ ti₁'ŋe'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, në₂jag₄ bá₄ jme₁qui₅ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, ca₂lia'₂ jŋió₂ jmɨg₄ në₃.

14 On₃jua'₅₄ ia₁jaun₂ cán'₁ 'nia'₂ o₂guí'₃ tó'₅ jniá₂ jág₁ la₂ ne₄ si₂. A₂jaun₂ bá₄ jmo₂₃ jág₁ të₃jŋiá₅ ja₁cong'₂, në₂jag₄ bá₄ chi'₂-guein₂ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. 15 Ia₁ o₁jŋia'₅₄ guia₃ mei₅ të₅ ca₂rë₃chán₃ i₂jme₃tag₅ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo, la₁ tsá₃ juɨn₅ ŋéi'₅ 'nia'₂ chan₂. Ia₁ le₃quió'₅ Cristo Jesús, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ quió'₅, ca₂lɨn₃ jniá₂ ŋéi'₅ 'nia'₂. 16 Jaun₂ lë₃, mɨ₅ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, jaun₂ tón'₂ 'nia'₂ juɨ₅ i₁nio'₄ 'nia'₂ ja₁ma₂ŋɨ₃ jniá₂.

17 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ tsɨ́n₂ jniá₂ Timoteo, i₂jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ co₂'nió'₄ guein₂ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, i₂rë₂ti'₅₄ le₃ja₁con₂ Te₁gui'₅₄. 'Éi₂ bá₄ jmo₃ dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chan₂ jniá₂ a₂'éng₂ le₃quió'₅ Cristo, lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₂tɨ́ng₁ guá'₅ ca₂le₂con₂ ja₁siá'₂. 18 I₂lɨn₅₄ 'nia'₂ ma₂i₂niog'₅₄ jmo'₂ 'nia'₂ róng'₂, a₂lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ ma₃dsióg₄ jniá₂ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂. 19 La₁ ŋi'₅₄ ta₁ la₂ bá₄ 'nio₃ dsióg₄ i₁jág₃ në₁jua'₂ ca₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ jmɨg₄. Jmɨg₄ jaun₂ le₃guion₅₄ jniá₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ jág₁ tá'₅ a₂dsia₅ dsa₂ jɨn'₄ 'nia'₂ tioin'₅₄, le₃guion₅₄ jniá₂ ján₃ 'a₂ con'₂ bí₂ 'io₂₃. 20 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁gon₂ Diú₄, on₃jua'₅₄ a₂jŋia'₅₄ dsɨ₂lé₂ jmá'₃ jág₁; a₂quian'₅₄ juɨ₅bí₂ bá₄ ján₃. 21 ¿'E₂ 'niog'₂ 'nia'₂: a₂'i₁'ë́₃ jniá₂ uɨg₅ jë₁ma₂dsióg₃, o₃ a₂dsióg₄ jniá₂ caun₂ dse₃ a₂'nió₃ jniá₂ 'nia'₂ a₂'ua₁ dsɨ₃ 'e₂?

5

Jau'₂ 'í₁ quió'₅ jan₂ dsa₂ i₂ca₂'náu₂ dso₄

1 'E₂ ca₂rë₃chá₃ jág₁, a₂chan₂ jan₂ jɨn'₄ 'nia'₂ 'no₂₃ dso₄, a₂jmo₂₃ a₂lë́₅ quiáin₅ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ jmei₂. Caun₂ dso₄ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄ bá₄ guë́₄ tsá₃ jmo₂₃ le₂në₅. 2 ¡Jmo'₂ guë́₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂tiong'₅₄ dse₃ jmo'₂ róng'₂ tiong'₅₄! ¡'Nió'₄ jme₁tón'₂ 'nia'₂ quɨ'₁-'áu'₂ 'lia'₂ 'au'₂! Dsa₂ i₂ca₂'náu₂ dso₄ në₅ ca₂tɨ́in₂ o₃'ɨin₅ bá₄ jɨn'₄ 'nia'₂ në₅. 3 O₁jŋia'₅₄ tsá₃ quian'₅₄ jniá₂ 'nia'₂ dsi₁ne₁, la₁ 'eng₅₄ bá₄ ja₁në₅ quian'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsí₂; ma₂cáun₃ jniá₂ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂ca₂jmo₃ le₂në₅, në₂jag₄ bá₄ a₂chéng'₅ 'ŋió₃ të₃dsón'₂. 4 Tión'₂ 'nia'₂ long'₂ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesús, a₂'en₅₄ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsí₂ quió₃, quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús, 5 a₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ 'éi₂ o₄gú₃ Satanás, ia₁jaun₂ qui₂dsɨ₃'én₂ nɨ₁ŋɨ₁₂, ia₁jaun₂ tɨ́n'₂ jme₂dsí₂ quió'₅ jmɨg₄ i₁jáun₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

6 Tsá₃ dse₃ a₂dsia'₂ 'nia'₂ jág₁ tá'₅. ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, “Quian'₅₄ ca₂juɨg₄ bá₄ levadura guion'₂ ta₁jë₂ ti₁can₁”? 7 Jŋiá'₃ 'nia'₂ levadura gui'₅₄, ia₁jaun₂ lén'₂ 'nia'₂ co₂'nió'₄ ca₂mɨ́g₂ ti₁can₁ a₂tsá₃ levadura quian'₅₄, juɨ₁lia'₂ të₃dsón'₂ lɨ́n'₅ 'nia'₂. Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Cristo ca₂join₃ ŋó₃ a₂rë₂jein'₅₄ ne₄ Diú₄ o₄quián₂ jniog₄; a₂lɨ́in₅ já'₂ cha'₂ i₂ca₂jon₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄ quián₂. 8 Jaun₂ lë₃, jme₁go₃ jniog₄ Jmɨg₄ jaun₂, on₃jua'₅₄ quian'₅₄ levadura gui'₅₄, on₃ guë'₂ quian'₅₄ a₂'lɨg'₅₄ qui₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ₅ jniog₄ ja₁con₂ rɨn'₅₄, on₃ guë'₂ jmó₁ uɨg₅ dsɨ₅ ja₁con₂ rɨn'₅₄; të₂le₃ jme₁go₃ jniog₄ quian'₅₄ jág₁ tí₅ dsɨ₂jó'₃.

9 Ne₄ si₂ carta quió₃ a₂ca₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅, ca₂juá'₃ a₂tsá₃ jme₁quian'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lë́₅ dsɨ₂i₂gu₂. 10 On₃jua'₅₄ jaun₂ rë'₂ juá'₅ jniá₂ a₂qui₂dsɨ₃uɨ́n'₃ 'nia'₂ co₂dsia₅ co₂ŋei'₅₄ ja₁con₂ dsa₂ i₂'no₅ dso₄, ja₁con₂ dsa₂ i₂'ua'₂ dsɨ́₅, dsa₂ i₂'ang₅, dsa₂ i₂qui₂jme₂juɨn'₂ diú₄ lag₄ në́₃. Ia₁ co₂ŋei'₅₄ jme₁'uɨ́n'₃ 'nia'₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂. 11 A₂la₂ bá₄ juá'₅, a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jme₁jen'₂ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ jan₂ i₂jmo₅ a₂lɨ́in₅ jan₂ rɨn'₅₄ jniog₄, chi₂jua'₂ ján₃ guë'₂ nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂tsá₃ lë́₅ dsɨ₂i₂gu₂, chi₂jua'₂ 'ua'₂ dsɨ́₅, chi₂jua'₂ jme₂juɨin'₂ diú₄ lag₄, chi₂jua'₂ qui₂juá'₂ jág₁ uɨg₅, chi₂jua'₂ qui₂i₂nioi₅₄ le₁'ein₅, chi₂jua'₂ qui₂'ang₂₃ në́₃. On₃ guë'₂ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ quë'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ le₂'éi₂. 12 Tsá₃ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ cáun₄ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ quiong'₅₄ jniog₄. Diú₄ bá₄ i₂con₂ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂. 13 La₁ia₁ 'nia'₂, ca₂tɨ́ng'₂ caun'₅₄ 'í₁ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ i₂quiong'₅₄ jniog₄. Jaun₂ në́₃: “Dsen₅₄ 'nia'₂ cau₅ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂'en₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂.”*

6

Mɨ'₅₄ a₂cha₂ jɨn₄ dsa₂ 'én₂ 'nɨi₂₃ rɨin'₅₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ i₂tsá₃ 'én₂

1 Juɨ₁lia'₂ jme₁chan₂ 'ein₂ 'nia'₂ 'nio₃ dsia₃ dso₄ 'nɨ₃ rɨn'₅₄, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ tiá₂ 'au'₂ o₁dsia'₄ dso₄ ne₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, 'nió'₄ a₂jme₁juɨg'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ quián₅ Diú₄? 2 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ jua'₂ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄ bá₄ guë'₂ i₂con₂ 'í₁ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃? Chi₂jua'₂ 'nia'₂ i₂cáun'₂ 'í₁ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, ¿'en₁ jmá'₃ guë'₂ tsá₃ 'ein₂ i₂tɨn₂ chan₂ i₂lé₂ jme₃rë́₃ juɨ₁lia'₂ mɨ'₅₄ me'₂? 3 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ jua'₂ le₂jiog₅ ángeles bá₄ quiong₅₄ jniog₄ 'í₁ quió'₅? ¡'Ë₂ guë́₄ bá₄ jaun₂ ca₂tág₂ jniog₄ jme₁rë₂ 'e₂ caun₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ rë₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂! 4 Chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ mɨ'₅₄ cha₂ quián'₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, ¿'e₂ lë₃ o₂nó'₅ 'nia'₂ o₂dsia'₅₄ dso₄ ne₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ quen₅ le₃quió'₅ guá'₅? 5 Juá'₅ jniá₂ le₂në₅ ia₁jaun₂ le₃guen'₅₄ 'nia'₂ ca₂la₂. ¿O₃ bá₄ 'i₁jan₂ jmá'₃ tsá₃ 'ein₂ chan₂ jɨn'₄ 'nia'₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃rë́₃ mɨ'₅₄ a₂niog₅ jɨn₄ rɨn'₅₄? 6 ¿Rë₂ guë́₄ dsióg₅, lɨ́n'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ jan₂ rɨn'₅₄ jniog₄ dsɨ₂dsiá₃ dso₄ ne₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂?

7 Chi₂jua'₂ ma₂tion'₅₄ 'nia'₂ mɨ'₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂, co₂dsia₅ ma₂tán'₂ bá₄ 'nia'₂ jág₁ chi₂jua'₂ le₂jaun₂. ¿Tsa₁ dse₃ guë́₄ jmo₃ dsa₂ co₂ŋei'₅₄ tió'₃ dsɨ́₅ a₂caun₂ lë₁dsɨ₂ŋɨ́i₂ jmóg'₂ rɨin'₅₄? ¿Tsa₁ dse₃ guë́₄ guén₄ jniog₄ juɨ₁'ang₁₂ 'e₂ 'ang₃ quián₂? 8 La₁ 'nia'₂ në́₃, jmag'₅₄ dsa₂, 'ang'₂ quió'₅ dsa₂; ca₂të₂ ja₁con₂ rɨ́n'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ jmo'₂ le₂në₅. 9 ¿O₃ bá₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂, tsá₃ ja₁gon₂ Diú₄ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄? Tsá₃ cuɨ́n₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂le₃gang'₂, ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lë́₅ dsɨ₂i₂gu₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂jme₂juɨn'₂ diú₄ lag₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ́₅ lia'₂ dsɨ₂jŋia₅ dsɨ₅ 'io₅₄,* juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ rɨin'₅₄, 10 juɨ₁lia'₂ dsa₂ 'ang₂, dsa₂ i₂'ua'₂ dsɨ́₅, dsa₂ i₂i₂nio₄ 'en₅, dsa₂ i₂i₂nio₄ qui₂dsia₂₃ jág₁ të₂jág₁, dsa₂ i₂lɨ́'₂ cu₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'ŋioi₅₄ jme₂gain₂₃ rɨin'₅₄: dsa₂ le₂'éi₂ në́₃, tsá₃ ca₂tɨ́in₂ ja₁gon₂ Diú₄. 11 Le₂në₅ bá₄ jme₁chan'₂ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅. La₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂qui₂ca₂rɨ́n'₃ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, ma₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅, ca₂guei₃ Diú₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn'₂ 'nia'₂, të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesús, quian'₅₄ guë'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ quián₂.

A₂'nió'₅ jmo₃ dsa₂ 'í₁ nɨ₁ŋɨ₁₂

12 Chan₂ dsa₂ i₂juá'₂: “'I₄ bá₄ 'éi'₃ le₃jmo₃ dsa₂ 'e₂ 'nio₃ jmo₃.” Dsón'₂ bá₄ dsau₅, la₁ tsá₃ jua'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jaun₂ jme₂'o₅₄. Dsau₅ bá₄ “'I₄ 'éi'₃ le₃jmo₅₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'nio₃ jmo₅₄”, la₁ia₁ tsá₃ cuɨ́n₄ jniá₂ jmɨg₄ jua'₅₄ co₂dsia₅ jɨn'₄ jniá₂ co₂ŋei'₅₄ ne₄ 'i₁caun₂. 13 Dsau₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ juá'₂ dsa₂: “Lë́₅ má₃ o₄quió'₄ rë₂tú'₅ dsa₂; rë₂tú'₅ guë'₂ dsa₂ lë́₅ o₄quió'₄ má₃.” La₁ já₅ jmɨg₄ a₂'én₂ Diú₄ ta₁tɨn₃. La₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ quí'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ jua'₅₄ a₂'no₃ dsa₂ dso₄ quian'₅₄ i₂sián'₂. Ta₁ a₂quí'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, a₂jme₃ti₃ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ bá₄ jaun₂; jaun₂ Te₁gui'₅₄ në́₃ i₂cuë₅ bí₂ quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂. 14 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃jen'₅₄ Diú₄ Te₁gui'₅₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅, le₂jaun₂ bá₄ jmo₃ a₂jein'₅₄ guë'₂ jniog₄ ján₃.

15 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ jaun₂ a₂tén₅ të₂le₃ quió'₅ Cristo bá₄ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂? ¿On₃ bá₄ lé₂ le₃tion₄ jniog₄ juɨ₁lia'₂ a₂tén₅ nɨ₁ŋɨ₁ Cristo le₃ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ 'io₅₄ i₂'nag₅ quió'₅? ¡Tsá₃ juɨ₁le₅₄ bá₄ le₂jaun₂! 16 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ jan₂ 'io₅₄ i₂'nag₅ quió'₅, co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ bá₄ lë́₅ jë₁le₃oin₃ le₂jaun₂? Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂: “Co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ lé₂ le₃oin₃ le₂jaun₂.”† 17 La₁ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂rë₂quian'₅₄ Te₁gui'₅₄, co₂'nió'₄ jan₂ jme₂dsí₂ bá₄ lé₂ quiain'₅₄.

18 Cuɨng₄ 'nia'₂ ja₁con₂ a₂'lɨg'₅₄ juɨ₁lia'₂ a₂qui₂'no₅ dsa₂ dso₄ quian'₅₄ i₂sián'₂. Juɨ₁'e₂ guë́₃ dso₄ siá'₂ a₂'no₅ dsa₂, 'no₂₃ le₃co'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ bá₄. La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, 'no₂₃ dso₄ ja₁con₂ nɨ₁ŋɨ₁ 'ŋiog₅ bá₄. 19 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂lë́₅ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂ caun₂ guá'₅ ja₁'en₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂cuɨn₃ Diú₄? Jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂tén'₅ guion'₅₄ 'nia'₂; 20 ia₁ i₂ma₂ca₂lán₂ 'mu'₅₄ lɨn₃ Diú₄ 'nia'₂. Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁gan'₃ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂.

7

A₂to'₂ jág₁ dse₃ të₂le₃ quió'₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jén'₂ gu₂

1 La₂ jein'₄ jniá₂ jág₁ quián'₂ 'nia'₂ a₂juá'₂ 'nia'₂ ne₄ si₂ a₂ca₂chen'₂ 'nia'₂ ne₃. 2 Dsón'₂ bá₄ dse₃ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ co₂ŋei'₅₄ tsá₃ jén'₂ dsa₂ ŋe'₂ gu₂; la₁ 'uɨg₅₄ ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ qui₂i₂nio₄ dsa₂ jmo₂₃ 'lɨg'₅₄ jmɨg₄ në₃, jaun₂ bá₄ lë₃ co₂ŋei'₅₄ juɨ₁jen'₅₄ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ dsa₂ ŋe'₂ gu₂, juɨ₁le₂chan₂ bá₄ dsɨ₂i₂gu₂ le₂jain₂ le₂jain₂. 3 Dsa₂ ŋe'₂ guë'₂ në́₃ ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ con'₂ a₂ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ le₃ja₁con₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅; le₂jaun₂ guë'₂ dsa₂ mɨ́₂ në́₃ ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ táng₃ le₃ja₁con₂ dsɨ₂i₂gu₂ ca₂le₃jë́₃ con'₂ a₂ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃. 4 On₃jua'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ 'ŋiog₅ dsa₂ mɨ́₂ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋio'₂; a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅ bá₄ ján₃. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ dsa₂ ŋe'₂ táng₃, on₃jua'₅₄ a₂ca₂tɨ́n₂ 'ŋiog₅ 'éi₂ nɨ₁ŋɨ₁₂; a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅ bá₄ ján₃. 5 Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ guéin'₄ le₂jang'₂ le₂jang'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ chi₂jua'₂ 'niog'₂ jmó'₂ 'nia'₂ caun₂ jág₁ a₂tsá₃ tiáng'₄ 'nia'₂ co₂lë₅ tɨn₃-'nɨ₅ jmɨg₄ ia₁ a₂'niog'₂ jmó'₂ ca₂ne₅₄ chi₁léng'₄ Diú₄, jme₂'ɨng'₄ të₁lia'₂ jmɨg₄ jaun₂. Jë₁ma₂ca₂ŋɨ́₂ jmɨg₄ jaun₂, tián'₂ táng₃ 'nia'₂. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂cáun₃ táu₂ i₂së₃dsen₃ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tió'₃ 'au'₂ 'nia'₂.

6 Ca₂le₃jë₃ a₂juá'₅ jniá₂ në₅ cuë́₅ jniá₂ 'nia'₂ jmɨg₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂ton'₂ jniá₂ 'nia'₂ caun₂ 'éi'₃. 7 Con'₂ juá'₅ jniá₂ 'ŋió₃, 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ ŋe'₂ lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́ng₅ 'ŋió₃; la₁ con'₂ në₅ tɨn₂ Diú₄ jma₃quén₅ ma₂cuë́'₃ dsa₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ lɨ́n₅ dsa₂ le₂jain₂ le₂jain₂.

8 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ gu₂ le₁jen'₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂'nɨ́₂ në́₃, juá'₅ jniá₂ 'e₂ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ tsá₃ ma₃jéin'₂ gu₂, tiain'₃ juɨ₁lia'₂ chan₂ jniá₂ tsá₃ 'ein₂ gua₅₄ quiang'₅₄. 9 La₁ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ tió'₃ dsɨ́₅ në́₃, juɨ₁jein'₅₄ gu₂, ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ bá₄ jéin'₂ co₂ŋei'₅₄ gu₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂ŋɨ́₄ dsɨ́in'₂ 'ŋiog₅.

10 La₁ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂tián'₅ le₁jen'₂ gu₂, tsá₃ ma₃o₁tein₅₄ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂. 'Éi'₃ në₅ on₃jua'₅₄ 'éi'₃ quió₃ jniá₂ 'ŋió₃; 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ 'ŋiog₅ bá₄ në₅. 11 La₁ në₁jua'₂ chan₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ ca₂téin₂ dsɨ₂i₂gu₂, juɨ₁gua₂ bá₄ tei₄ 'ŋiog₅; o₃ juɨ₁'ei₅₄ bá₄ táng₃ caun₂ jág₁ quian'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂ 'e₂. Le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ táng₃, tsá₃ 'nió'₅ téin₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅.

12 Juɨ́g₂ jniá₂ juɨ₁lia'₂ i₂sián'₂, (jág₁ quió₃ 'ŋió₃, on₃jua'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄): Chi₂jua'₂ tsá₃ 'én₂ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ 'én₂ rɨn'₅₄ jniog₄, la₁ në₁jua'₂ 'ŋio₂ bá₄ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂ guá₅ quiong'₅₄, tsá₃ 'nió'₅ téi₂ rɨn'₅₄ jniog₄ 'éi₂. 13 O₃ chi₂jua'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂tsá₃ 'én₂ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂'én₂, la₁ në₁jua'₂ 'ŋio₂ bá₄ dsɨ́₅ guá₅ quiain'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ 'éi₂, ján₃ bá₄ tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ mɨ́₂ téi₂ ján₃. 14 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂i₂gu₂ i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, ma₂jmo₅ bá₄ Diú₄ a₂lë́₅ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ mɨ́₂; dsa₂ mɨ́₂ i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, lë́₅ bá₄ 'í₁ quián₅ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ i₂'én₂ rɨn'₅₄ jniog₄. Jua'₅₄ mei'₂ tsá₃ le₂jaun₂, 'uɨ́n₂ chi'₂-guein₂ quián'₂ 'nia'₂ tsá₃ le₁jɨ́in₃. La₁ia₁, lia'₂ con'₂ tí₅ jág₁, ma₂jŋió₅ bá₄ 'éi₂. 15 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ o₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, chi₂jua'₂ tion₅₄ 'nio₃ téin₂ rɨin'₅₄, juɨ₁tein₅₄ rɨin'₅₄. Tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ rë₂jnág₅ juɨ₅ quió'₅ dsa₂ i₂'én₂ rɨn'₅₄ chi₂jua'₂ le₂jaun₂.* Ia₁ ma₂të₃ Diú₄ jniog₄ a₂le₃chong₂ le₁'ág₄ tei₄ dsɨ₅. 16 Ia₁, ¿'a₂ lia'₂ ŋi'₅₄ 'ne₂ dsa₂ mɨ́₂, jua'₅₄ lé₂ long'₅₄ dsɨ₂i₂gog'₂? Le₂jaun₂ guë'₂ 'ne₂ dsa₂ ŋe'₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ ŋi'₅₄ jua'₅₄ lé₂ long'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂?

17 Jŋia'₅₄ lia'₂ juɨ₁i₂nio₄ dsa₂ le₂jain₂ le₂jain₂ juɨ₁lia'₂ niog₅ lë́₅ juɨ₅ ma₂chei'₃ Te₁gui'₅₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂të₅ Diú₄. 'Éi'₃ në₅ cuë́₅ jniá₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅. 18 Chi₂jua'₂ i₂lɨn₅₄ ma₂le₁uɨng₁ lo₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃'éin₂ ca₂të₃ Te₁gui'₅₄, tsá₃ juɨ₁jme₂tsɨ́in₃ léi₄ jaun₂. O₃ chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂rë₃'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ të₃ tsá₃ rë₂uɨng₄ quió'₅, tsá₃ juɨ₁guein₁₂ uɨ́ng₃ quió'₅. 19 Ia₁ tsá₃ 'e₂ dsen₅₄ ta₁ jua'₅₄ rë₂uɨng₄ o₃ tsá₃ rë₂uɨng₄ quió'₅ dsa₂ te₁i₂nioi₅₄. A₂jme₃ti₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ bá₄ dsa₂ dsen₅₄ ta₁. 20 Le₂jan₂ le₂jan₂ bá₄ dsa₂ ca₂tɨ́in₂ le₃chain₂ lia'₂ con'₂ lɨ́in₅ 'ŋiog₅ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Te₁gui'₅₄. 21 Chi₂jua'₂ jme₁lɨ́ng'₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ a₂tsá₃ 'liang'₅₄, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Te₁gui'₅₄, tsá₃ jmo₂ 'ɨ₅ 'au'₂ a₂jaun₂; la₁ chi₂jua'₂ ca₂cuɨn₃ jmɨg₄ a₂tsá₃ ma₃léng'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ quio'₅₄ juɨ₅ jaun₂. 22 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₁lɨ́n₄ i₂jme₂ti₅ ta₁ ne₄ dsa₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Te₁gui'₅₄, la₁ rë₂në́₃ në́₃ ma₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ le₃ja₁con₂ Te₁gui'₅₄. Ján₃ bá₄ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₁jme₂ti₃ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Te₁gui'₅₄ la₁ rë₂në́₃ guë'₂ në́₃, ma₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo. 23 I₂ca₂quɨ́n₁ 'mu'₅₄ lɨn₃ bá₄ 'nia'₂ ca₂láu₂ Cristo. Jaun₂ tsá₃ ma₃cuɨ́n₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jme₁ti'₄ guë́₄ ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 24 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁tión'₂ bá₄ 'nia'₂ lia'₂ jme₁lɨ́ng'₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Diú₄ 'nia'₂.

25 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₄ i₂tsá₃ dsa₂ ŋe'₂ ma₂jiog₅, tsá₃ 'e₂ 'éi'₃ ma₂ŋɨ₂ jniá₂ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄. La₂ cuë₅₄ jniá₂ jág₁ lia'₂ con'₂ ŋɨ́'₂ dsɨ₃, co₂'nió'₄ jan₂ i₂tí₅ jág₁ quió'₅ ia₁ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄. 26 Jaun₂ lɨ́ng₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ guë́₄ juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chang'₂, 'uɨg₅₄ ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ cha₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ jmɨg₄ rë₂në́₃. 27 Chi₂jua'₂ ma₂jen'₂ gog'₂, tsá₃ jmó'₂ 'au'₂ jua'₅₄ téng'₄ rɨ́ng'₂. Chi₂jua'₂ tsá₃ ma₂jen'₂ guë'₂ gog'₂, tsá₃ lë₁'nág'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂ne'₅₄ quiang'₅₄. 28 La₁ në₁jua'₂ ca₂jen'₂ guë'₂ gog'₂, on₃jua'₅₄ 'e₂ dso₄ jaun₂. Le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₄, chi₂jua'₂ ca₂jéin'₂ gu₂, on₃jua'₅₄ 'e₂ dso₄ jaun₂ ján₃. La₁ jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ juá'₅ jniá₂, le₃chain₂ quian₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. A₂jaun₂ tsá₃ jme₁'nio₃ jniá₂ dsɨ₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂.

29 A₂la₂ bá₄ 'nio₃ jniá₂ juá'₄, rɨn'₅₄ jniog₄. Tsá₃ ma₃uë́₂ le₃'ag₄ a₂dsióg₄ Jmɨg₄ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂, juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: në₃ të₂le₃ ne₄ juɨ₅, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂tián'₅ quian'₅₄ dsa₂ mɨ́₂, juɨ₁le₂chain₂ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅ chan₂. 30 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂chan₂ qui₂le₁quɨ'₂ dsɨ́₅, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ o₂i₁ dsɨ₅ chain₂. Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'io'₂, ca₂tɨ́in₂ bá₄ jmo₃ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ dse₃ chain₂. Le₂jaun₂ guë'₂ ján₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂lá₅ 'e₂ lá₅, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ on₃jua'₅₄ a₂quió'₅ 'e₂ ma₂lá₃. 31 Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmó'₂ ta₁ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ chi₂quiain₂₃ jmɨg₄ a₂jaun₂. Ia₁ ma₂ja₂quián₃ dsɨ₃ŋɨ́₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂.

32 Jaun₂ 'nio₃ jniá₂ tsá₃ tón'₂ 'nia'₂ qui₂le₁quian'₄ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅. Ia₁ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂con'₂ 'ŋio'₂ i₂tsá₃ dsa₂ mɨ́₂ quian'₅₄, 'ɨ₅ dsɨ́₅ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, ton'₂ jmo₂₃ bá₄ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂. 33 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jen'₂ gu₂ në́₃, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ dsan₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ 'e₂ a₂niog₅ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃, 'a₂ lia'₂ jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'io₅₄ quiáin₅. 34 Jma₃quén₅ bá₄ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅. Juɨ₁lia'₂ jan₂ 'io₅₄ i₂tsá₃ gu₂ ma₂rë₂jen'₂, o₃ jan₂ dsa₂ mɨ₄ 'e₂, 'ŋio₅ guë́₄ dsan₂ dsɨ́₅ të₂le₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄, a₂'nio₃ léin₂ 'í₁ le₃ja₁con₂ Diú₄, lia'₂ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, lia'₂ le₃quió'₅ jme₂dsí₂ në́₃. La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂chan₂ dsɨ₂i₂gu₂ guë'₂ në́₃, 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ dsan₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ 'e₂ niog₅ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃, 'a₂ lia'₂ jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ dsa₂ ŋe'₂ quiáin₅.

35 A₂dse₃ quián'₂ bá₄ 'nia'₂ juá'₅ jniá₂ le₂në₅, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jnɨ₄ jniá₂ quián'₂ 'nia'₂, të₂le₃ ia₁jaun₂ le₃chan'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, ia₁jaun₂ lé₂ jang'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂ ne₄ Te₁gui'₅₄ të₃ tsá₃ jnág₅ cha₂.

36 La₁ chi₂jua'₂ 'ein₂ chan₂ jan₂ dsa₂ mɨ₄ i₂jme₁ma₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂jéin'₂ gu₂ quiain'₅₄, ton'₂ ma₂ca₂ŋɨ́₂ jmɨg₄ i₁jéin'₂ gu₂, chi₂jua'₂ lɨ́in₂ a₂tsá₃ jmo₂₃ lia'₂ dsi₂ten₅₄ ja₁con₂ 'éi₂, chi₂jua'₂ le₂jaun₂ dsi₂ten₅₄ lé₂ a₂jéin'₂ gu₂, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅; lé₂ bá₄ qui₂jéin'₂ gu₂, ia₁ on₃jua'₅₄ 'e₂ dso₄ jaun₂. 37 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂'ei₅ caun₂ dsɨ́₅, on₃jua'₅₄ a₂'nió'₅ 'ein₂ qui₂chi₂quióng₂ jmɨg₄, të₂le₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ 'í₁ 'ŋiog₅, a₂dse₃ bá₄ jaun₂. 38 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jén'₂ gu₂, a₂dse₃ bá₄ jmo₂₃; la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ jén'₂ gu₂ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jmo₂₃.†

39 'I₄ 'éi'₃ jiog₃ dsa₂ mɨ́₂ jŋiai₃ dsɨ₂i₂gu₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ jmɨg₄ chan₂ 'éi₂. Në₁ca₂jon₃ dsɨ₂i₂gu₂ guë'₂ në́₃, jaun₂ guë́₄ le₃jɨin₅₄ guá₃ táng₃ jéin'₂ gu₂ chi₂jua'₂ 'ein₂ quiain'₅₄ 'nio₃, la₁ lë₃ jua'₅₄ lɨ́n₅ dsa₂ 'én₂ 'éi₂. 40 La₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ le₃chain₂ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ tsá₃ ma₃gu₂ jéin'₂ táng₃. Le₂në₅ con'₂ lɨ́n₂ jniá₂ bá₄. Qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ bá₄, lɨ́n₂ jniá₂.

8

Juɨ₁lia'₂ ŋɨ₄ já'₂ a₂qui₂rë₂jen'₅₄ ne₄ diú₄ lag₄

1 La₂ juá'₄ táng₃ juɨ₁lia'₂ cuente quió'₅ ŋɨ₄ já'₂ a₂qui₂jén'₅ dsa₂ ne₄ diú₄ lag₄. Dsón'₂ bá₄ jaun₂ cha₂ a₂ne₄ jniog₄, ca₂le₃jág₃. Juɨ₁lia'₂ a₂ŋi₅ dsa₂ në́₃, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂róin₂; la₁ juɨ₁lia'₂ a₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂dsɨ₂cóin₃. 2 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂juá'₂ ma₂tɨin₂, tsá₃ bá₄ guë́₄ 'e₂ ma₂tɨin₂ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ le₃tɨin₂. 3 Chi₂jua'₂ 'ein₂ të₃dsón'₂ 'nioi₃ Diú₄, i₂cuɨn₅ bá₄ Diú₄ dsa₂ le₂'éi₂.

4 Jaun₂ në́₃, jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂quɨg'₂ dsa₂ ŋɨ́₅ a₂ma₂të₁no₁ në₂jén'₃ dsa₂ ne₄ diú₄ lag₄: ne₄ bá₄ jniog₄ jaun₂, 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ quen₅ juɨ₁lia'₂ diú₄ lag₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, ia₁ jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ bá₄ Diú₄ chan₂. 5 Juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ chan₂ i₂të́'₂ dsa₂ diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quian'₅₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, (ia₁ të₃dsón'₂ lë́₅ le₂jaun₂ në́₃, a₂niog₅ chan₂ juɨn₅ “diú₄”, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨn₅ i₂gon₂ ján₃), 6 la₁ të₂le₃ quián₂ jniog₄ në́₃, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ bá₄ Diú₄ chan₂, i₂lɨ́n₅ Jmei₂ jniog₄, i₂ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ cha₂. Le₂jaun₂ guë'₂ jniog₄ në́₃ chong₂ o₄quió'₄ 'éi₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ tan₅₄ bá₄ i₂gon₂, i₂lɨ́n₅ Jesucristo. Të₂le₃ ne₄ o₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂, ca₂të₂ jniog₄ guio₅₄ në́₃, chong₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂.

7 La₁ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ ŋi₅ a₂në₅. I₂chan₂ bá₄ guë́₄ i₂qui₂ma₂tɨn₂ dsɨ́₅ jme₂gain₃ diú₄ lag₄, jmo₂₃ bá₄ guë́₄ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ jme₁quɨg'₂ ŋɨ́₅ a₂ma₂jáu'₅ ne₄ diú₄ lag₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'uan₅₄ jme₂dsí₂ quió'₅, tsá₃ caun₂ a₂qui₂dsɨ₂jein₃ dsɨ́₅, ma₂ca₂rë₃'iog₅ bá₄ jme₂dsí₂ quió'₅. 8 Dsón'₂ bá₄, on₃jua'₅₄ o₄quió'₄ má₃ náu₂ jniog₄ rë₂ ne₄ Diú₄. Ia₁ on₃jua'₅₄ a₂náu₂ rë₂ guë́₄ ne₄ 'éi₂, në₁jua'₂ ca₂que₅₄, on₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ rë₂ tióg₂ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂que₅₄ guë'₂ táng₃. 9 La₁ia₁ jag₄ de'₂ 'nia'₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁qui₂ca₂sén'₂ juɨ₁lia'₂ i₂'uan₅₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂rë₂na₄ juɨ₅ quián'₂ 'nia'₂ a₂lé₂ le₃quio'₅₄. 10 Chi₂jua'₂ ŋi'₅₄ 'ne₂ rë₂ 'a₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ jmó'₂, në₁jua'₂ ca₂jág₂ jan₂ rɨn'₅₄ i₂'uan₅₄, i₂tsá₃ lɨn₄ rë₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, a₂ŋéi'₂ quë́'₂ ja₁tión₂ diú₄ lag₄, ¿'e₂ bá₄ lé₂ në₁jua'₂ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ 'éi₂ guë́'₃ a₂ma₂rë₂jen'₅₄ ne₄ diú₄ lag₄? 11 O₄quió'₄ a₂ŋi'₅₄ 'ne₂ jaun₂, dsɨ₃'én₂ rɨ́ng'₂ i₂'uan₅₄ guë́₄ në́₃. Ca₂jon₃ Cristo o₄quió'₄ 'éi₂ bá₄ ján₃. 12 Ia₁ në₁jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ caun₂ a₂qui₂dsɨ₂jein₃ dsɨ́₅ rɨ́ng'₂ i₂'uan₅₄, 'nau'₂ 'nia'₂ dso₄ të₂le₃ ne₄ Cristo. 13 Jaun₂ lë₃, chi₂jua'₂ léi₄ 'ŋió₃ bá₄ jniá₂ jmo₂₃ a₂tan'₂ dso₄ rɨ́ng'₃ o₄quió'₄ 'e₂ a₂guë'₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃quɨg'₅₄ ŋɨ́₅, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃tiáin'₃ dso₄.

9

Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús

1 Dsón'₂ bá₄ rë₂na₄ juɨ₅ a₂ca₂tɨ́ng₂ ca₂le₃jë́₃ con'₂ lë́₅ ca₂tɨ́ng₂ ia₁ lɨ́ng₅ dsa₂ i₂chen₄, ia₁ ma₂ca₂jɨng₅₄ bá₄ Jesús i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ quián₂. Guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ në́₃, lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ ta₁ a₂rë₂jniá₂ quió₃, të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 2 'An₁ chan₂ bá₄ i₂lɨn₅₄ jmo₅ dsɨ́₅ a₂tsá₃ lɨ́n₅ jniá₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄. La₁ 'nia'₂ në́₃, ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ jmó'₂ 'au'₂, le₂në₅ lɨ́ng₅, ia₁ 'nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ i₂jáng'₅ léi₄ ta₁ quió₃, a₂të₃dsón'₂ lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄.

3 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂con₂ 'í₁ ja₁con₂ jniá₂, le₂la₂ bá₄ lë́₅ jág₁ a₂jein'₅₄ jniá₂ quió'₅: 4 ¿o₃ bá₄ tsá₃ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ gue₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ cuë₅ dsa₂ a₂guë'₅₄, o₃ 'e₂ cuë₅ dsa₂ a₂guɨ'₅₄ ján₃? 5 ¿O₃ bá₄ tsá₃ ca₂tág₂ jnia'₅₄ jŋiá₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂'én₂ i₂jen'₄ jnia'₅₄ gu₂ quian'₅₄, juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂chen₄ sián'₂ quian'₅₄ guë'₂ chi'₂ rɨn'₅₄ Te₁gui'₅₄ 'ŋiog₅, juɨ₁lia'₂ chan₂ Pe₄* në́₃? 6 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jniá₂ quian'₅₄ Bernabé ca₂tág₂ jmó₁ ta₁ a₂'nióg₂ a₂dsɨ₃ŋág₂? 7 ¿'Ein₂ bá₄ 'lióg₂ jme₂ti₃ chi₂jua'₂ 'ŋiog₅ bá₄ quí₃ 'liain'₅₄ a₂dsɨ₂ŋɨ́i₂? ¿I₂'ein₂ bá₄ 'éi₂ i₂chéin'₅ nɨ₁uɨng₂ uvas jua'₅₄ tsá₃ guë́'₃ guë'₂ mɨ́g₂ jaun₂? O₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ jme₂can'₅₄ chein₄ lau₂, ¿Ján₃ guë'₂ tsá₃ lé₂ le₃'ɨ́n'₂ dsí'₁ já'₂? 8 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ jniá₂ a₂lë₁juá'₅ con'₂ lë́₂ dsɨ₃ 'ŋió₃; ján₃ bá₄ le₂në₅ juá'₂ ne₄ Si₂ 'Éi'₃. 9 Ia₁ chi₁ton₅ ne₄ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés le₂la₂: “Tsá₃ tó'₂ 'nia'₂ 'nei₅₄ mɨ₂'o₄ ca₁juɨ₅ i₂jmo₅ ta₁ i₂chén₂ mɨ́g₂ trigo.”† ¿A₂'ɨ₅ dsɨ́₅ Diú₄ ca₁juɨ₅ a₂juá'₂ le₂jaun₂? 10 ¿O₃ a₂juá'₂ o₄quián₂ jniog₄ bá₄? Dsón'₂ bá₄ o₄quián₂ jniog₄ bá₄ ca₂i₃to'₅₄ 'éi'₃ në₅ ne₄ Si₂. Ia₁ le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quia'₂ 'uë₃ quian'₅₄ guë'₂ dsa₂ i₂cág'₅ mɨ́g₂ trigo. Tsá₃ a₁jaun₂ jua'₅₄ a₂lë₁jmo₅ dsa₂ 'éi₂ ta₁ a₂jmo₂₃, jua'₅₄ tsá₃ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ a₂ca₂tɨ́in₂ a₂cág'₃ jaun₂. 11 Jaun₂ le₂në₅, chi₂jua'₂ jaun₂ ma₂jŋí₁ jnia'₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ caun₂ jon₂ a₂gu₂dsí₂, ¿a₁lɨn₃ 'ŋio₅ lɨ́n'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂cag'₄ ca₂la₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ a₂dsɨ₃ŋág₂ jnia'₅₄ të₁lia'₂ chong₂? 12 Chi₂jua'₂ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ sián'₂ a₂jme₁'oin'₄ 'nia'₂, 'ë₂ guë́₄ bá₄ ca₂tág₂ jnia'₅₄.

La₁ tsá₃ 'e₂ ma₂ca₂chi₁quian₁ jnia'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂mɨ₂ a₂ca₂tág₂ jnia'₅₄ jaun₂. Ma₂jmó₁ bá₄ jnia'₅₄ tió'₃ dsɨ₅ ca₂le₃jë́₃ ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ cha₂ jnág₅ a₂qui₂dsɨ₃'ag₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo. 13 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ a₂jŋió₅ dsi₂néi₂ guá'₅, guë́'₅ juɨ₁lia'₂ a₂cha₂ dsi₂néi₂ guá'₅; juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ qui₂jme₂ti₃ ne₄chei₂ në́₃, ján₃ guë'₂ quein'₅₄ gue₂₃ a₂jén'₅ ne₄chei₂? 14 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ Te₁gui'₅₄ 'éi'₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ qui₂'ë́₂ jág₁ dse₃, quian'₅₄ ta₁ jaun₂ le₃chain₂. 15 La₁ jniá₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ ma₂ca₂chi₁quian₁ jniá₂ jmɨg₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tion₅₄ lé₂ a₂ca₂tɨ́ng₂. On₃ guë'₂ jua'₅₄ jaun₂ jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₃ a₂jmó'₂ le₂jaun₂ quian'₅₄ jniá₂. ¡Të₂le₃ quió₃ jniá₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ jóng₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ në₁jua'₂ 'ein₂ jné₅ juɨ₅ a₂tsá₃ ma₃jme₁ti₁₂ guë́₄ ta₁ quió₃ a₂jmo₂₃ táng'₅!

16 La₁ia₁, juɨ₁lia'₂ jme₁'ë́₅ jniá₂ jág₁ dse₃, tsá₃ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ dsia₅₄ jág₁ tá'₅, ia₁ tion₅₄ 'nió'₅ ca₂tɨ́ng₂ bá₄ qui₂'ë́₄ dsa₂ jág₁ dse₃. ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g₂ jniá₂ në₁jua'₂ tsá₃ ma₃ca₂'ë́₃ jniá₂ jág₁ dse₃! 17 Ia₁ në₁jua'₂ 'ë́₅ jniá₂ jág₁ dse₃ a₂'ŋio₂ dsɨ₃ 'ŋió₃, gue₅₄ bá₄ 'liang'₅₄. La₁ në₁jua'₂ tsá₃ jmo₂₃ a₂'ŋio₂ dsɨ₃ 'ŋió₃, a₂lë₁jme₂tí₁ bá₄ jniá₂ ta₁ a₂niog₅ gu₃ jmo₅₄. 18 ¿Na₅ bá₄ 'lian'₅₄ jniá₂ jaun₂ në́₃? A₂jaun₂ bá₄ 'lian'₅₄ jniá₂: a₂lé₂ qui₁'ë́₄ jniá₂ jág₁ dse₃ ja₁con₂ dsa₂, a₂tsá₃ 'lia'₅₄ can₅₄, on₃jua'₅₄ chi₁quiang₁₂ jmɨg₄ gue₅₄ a₂ca₂tɨ́ng₂.

19 O₁jŋia'₅₄ la₂ jɨn₅₄ jniá₂, on₃jua'₅₄ chan₂ 'ein₂ ne₄ jme₂tí₁, la₁ jmo₅₄ jniá₂ dsɨ₃ në₂jag₄ bá₄ i₂ma₂rë₂'ŋe'₅₄ jniá₂ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ia₁jaun₂ lé₂ le₃léi₂ guë́₄ juɨn₅ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ Cristo. 20 Juɨ₁lia'₂ jme₁'eng₅₄ quiang'₅₄ dsa₂ judíos, jmo₂₃ dsɨ₃ në₂jag₄ bá₄ lɨ́ng₅ co₂'nió'₄ jan₂ dsa₂ judío, ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ a₂jóin₄ jniá₂. Juɨ₁lia'₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, jmo₅₄ jniá₂ dsɨ₃ në₂jag₄ bá₄ a₂'eng₅₄ 'Éi'₃, ia₁jaun₂ jón₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ i₂tion'₅₄ 'Éi'₃, (o₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ 'Éi'₃ jaun₂ 'eng₅₄ të₃dsón'₂). 21 Të₂le₃ quió'₅ guë'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ tion'₅₄ 'Éi'₃ në́₃, ján₃ bá₄ co₂rɨng₂ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂ jmo₂₃ dsɨ₃, ia₁jaun₂ jóng₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ tion'₅₄ 'Éi'₃, (o₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ lon₄ jniá₂ ne₄ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄, a₂'eng₅₄ bá₄ 'éi'₃ quió'₅ Cristo). 22 Juɨ₁lia'₂ ja₁con₂ dsa₂ 'uan₅₄ i₂tsá₃ lɨn₄ ma₂'én₂ rë₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jmo₂₃ dsɨ₃ lɨ́ng₅, ia₁jaun₂ jóng₄ juɨ₁lia'₂ i₂'uan₅₄. Ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ ma₂jmo₃ jniá₂ dsɨ₃ a₂co₂rɨng₂ quian'₅₄ ca₂lë₃jɨ́n₃, ia₁jaun₂ cuɨn₃ jmɨg₄ a₂lé₂ le₃lión₂ i₂lɨn₅₄. 23 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ jmo₅ jniá₂ o₄quió'₄ jág₁ dse₃, ia₁jaun₂ bá₄ quen'₅₄ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃.

24 ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ co₂chi'₅₄ jme₁co₂₃, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ 'éi₂ i₂nioi₅₄, la₁ i₂jan₂ tan₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́'₂ bá₄, gue₅ premio? Le₂jaun₂ bá₄ 'nia'₂ ján₃, quen'₂ bí₂ o₂nóg'₅ co₂chi'₅₄ ia₁jaun₂ guéi'₁ 'nia'₂ premio. 25 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₂tɨn₅ ia₁ cha₂ ja₁lë́₄ jág₁ a₂dsɨ₃cáu₂, jmo₂₃ 'í₁ 'ŋiog₅, ia₁jaun₂ bá₄ lí'₂ caun₂ corona a₂jiog₅ co₂'na₂. La₁ jniog₄ në́₃ quen'₂ bí₂ léi₂ caun₂ corona a₂jiog₅ co₂tan₅₄ bá₄. 26 Jaun₂ le₂në₅, 'ŋió₃ jniá₂ në́₃, on₃jua'₅₄ a₂lë₁i₂ŋɨ₄ jniá₂ co₂chi'₅₄; jaun₂ jme₁quɨ́n'₂ jniá₂, on₃jua'₅₄ a₂lë₁dsɨ₂dsí₂ ja'₂. 27 Të₂le₃ jma'₄ cuë́₅ uɨg₅ ŋɨ₃ 'ŋió₃, në₂jag₄ bá₄ a₂rë₂'ŋe'₅₄, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ të₁tsɨng'₄ 'lɨg'₅₄ 'ŋió₃, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jme₁tɨng₅ i₂sián'₂.

10

To'₂ jág₁ a₂tsá₃ jme₃gan₃ dsa₂ diú₄ lag₄

1 Tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, a₂jme₁tion'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂ né'₃ jnei₅, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋɨ́i₃ ca₂le₃jɨ́in₃ Jmɨ₁ŋí'₄ Guéin₂. 2 Ca₂tón'₂ dsa₂ co₂lë₅ ca₂le₃jɨ́in₃ quiain'₅₄ Moisés jë₄ jnei₅ quian'₅₄ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃. 3 Le₂jaun₂ bá₄ ján₃, ca₂guë́'₃ co₂dsia₅ ca₂le₃jɨ́in₃ má₃ a₂gu₂dsí₂; 4 ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂ a₂gu₂dsí₂ ján₃. Ia₁ ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂ a₂ca₂'ia₂ dso'₂ nɨ₁'lau₂ a₂gu₂dsí₂ jaun₂ a₂ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ tioin'₅₄ juɨ₅. Nɨ₁'lau₂ jaun₂ në́₃, Cristo bá₄ 'éi₂. 5 La₁ia₁, mei'₂ tsá₃ le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ në́₃, tsá₃ ca₂jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄. Jaun₂ ne₄ 'uɨg₅₄ jaun₂, qui₂i₃ga'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ jaun₂.

6 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ lë́₅ caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄ quián₂ jniog₄ jmɨg₄ në₃, ia₁jaun₂ tsá₃ jmó₁ jniog₄ 'ɨ́n₅ dsɨ₅ ja₁con₂ a₂'lɨg'₅₄, juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ 'éi₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅. 7 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ jme₁gan'₃ 'nia'₂ diú₄ lag₄, juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂; juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂: “Ca₂tián'₂ dsa₂ ca₂guë́'₃ qui₂ca₂'ɨn'₃ në́₃, jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂nau₂, ca₂co₃.”* 8 Tsá₃ ca₂tág₂ jniog₄ 'nióg₁ dso₄ jua'₅₄ nió'₄ jniog₄ jág₁ quian'₅₄ juɨ₁'ein₂ guë́₃, juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂. Ne₄ 'uɨg₅₄ jaun₂, quian'₅₄ co₂jmɨg₄ ca₂dsan₃ con'₂ guióg₂-'nɨ₅ mei₅ dsa₂ 'éi₂. 9 On₃ guë'₂ ca₂tág₂ jniog₄ a₂quiong₅₄ táu₂ Te₁gui'₅₄ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ qui₂ca₂dsain₃, qui₂ca₂cag'₂ dsɨ₂mɨ'₂. 10 On₃ guë'₂ chi₁'ɨ́n'₄ 'nia'₂ uɨg₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ ca₂chen₃ Diú₄ ángel i₂quian₅ 'mú₃, ca₂jme₃dsiain₂₃ dsa₂ 'éi₂.

11 Le₂në₅ bá₄ ca₂i₃ŋɨ́₂ dsa₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ jióg'₂ 'í₁ lë́₅ léi₄; ca₂i₃to'₅₄ ne₄ Si₂ co₂'nió'₄ caun₂ jág₁ a₂i₂'ag₅₄ të₃jŋiá₅, ia₁jaun₂ dsiog'₂ dsɨ₅ jniog₄ jmɨg₄ në₃, ia₁ ma₂ja₂quián₃ bá₄ le₃'ŋia₅ jmɨg₄ a₂le₂ti₃ a₂lë́₅ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃ ja₁con₂ jniog₄. 12 Le₂në₅ bá₄, chi₂jua'₂ 'ein₂ lɨ́n₂ chéin'₅ tiá₂ a₂'éin₂, juɨ₁jmo₁₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ tiáin'₃. 13 Tsá₃ 'e₂ táu₂ ma₂i₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂qui₂dsɨ₂ŋɨ́₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. La₁ i₂rë₂ti'₅₄ bá₄ Diú₄, tsá₃ cuë₃ jmɨg₄ jua'₅₄ ŋɨ́₄ a₂qui₂dsɨ₁juɨn₅₄ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ tiang'₃. Të₂le₃ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ jmo₃ caun₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ lé₂ jmó'₂ a₂tiang'₃, juɨ₁'e₂ guë́₃ caun₂ táu₂ já₅.

14 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, quiá₂ 'nia'₂ cau₅ ja₁jme₂juɨn'₂ dsa₂ diú₄ lag₄. 15 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅: quion₂ de'₂ 'nia'₂ caun₂ 'í₁ a₂juá'₅. 16 Juɨ₁lia'₂ jme₁quian'₅₄ jniog₄ rɨn'₅₄, 'ne'₂ jniog₄ a₂'a₄ copa jŋió₅, cuë₂ ti₁'mag'₄ Diú₄: ¿on₁jua'₅₄ a₂quein'₄ jniog₄ jmɨ₄ Cristo? Le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ jme₁quian'₅₄ jniog₄ rɨn'₅₄ jmo₂ dsióg₁ i₁ŋí'₄: ¿on₁jua'₅₄ a₂quein'₄ jniog₄ nɨ₁ŋɨ₁ Cristo? 17 Juɨ₁lia'₂ caun₂ bá₄ i₁ŋí'₄ lë́₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniog₄ në́₃, o₁jŋia'₅₄ la₂ juag₅ jniog₄ lë́₂, la₁ caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ́₅ lág₅ jniog₄, ia₁ caun₂ i₁ŋí'₄ bá₄ que₂ jniog₄.

18 Quion₂ de'₂ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨg₂ Israel: ¿Tsa₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂, jŋia'₅₄ dsa₂ i₂guë́'₅ má₃ ŋɨ₄ já'₂ a₂qui₂rë₂jen'₅₄ ne₄chei₂, le₂jaun₂ bá₄ quein'₅₄ guioin₅₄ ne₄chei₂ jaun₂? 19 Tsá₃ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂cha₂ bí₂ 'io₅ diú₄ lag₄, on₃ guë'₂ le₂jaun₂ ŋɨ́₅ a₂te₁'i₁ ne₅₄. 20 Të₂le₃ juá'₅ jniá₂, jme₁jén'₅ dsa₂ 'e₂ qui₂jén'₅ ne₄ 'éi₂, qui₂jén'₅ dsa₂ a₂jaun₂ ne₄ je₂na'₅₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ ne₄ Diú₄ të₃dsón'₂. Jaun₂ tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ quen'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ je₂na'₅₄. 21 Tsá₃ lé₂ 'ag'₅₄ 'nia'₂ copa quió'₅ Te₁gui'₅₄, chi₂jua'₂ ján₃ guë'₂ 'ag'₅₄ táng₃ copa quió'₅ je₂na'₅₄. On₃ guë'₂ lé₂ quen'₅₄ 'nia'₂ ne₄ mesa quió'₅ Te₁gui'₅₄, chi₂jua'₂ ján₃ guë'₂ quen'₅₄ táng₃ 'nia'₂ ne₄ mesa quió'₅ je₂na'₅₄.

22 ¿'E₂ lé₂ në́₃? ¿O₃ bá₄ lé₂ le₃jmó₁ jniog₄ ia₁jaun₂ le₃dsí'₅ Te₁gui'₅₄ o₄quián₂ jniog₄? ¿O₃ bá₄ 'uau'₂ guë́₄ jniog₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'éi₂?

'A₂ con'₂ jŋia'₅₄ cuë₂₃ jmɨg₄ ia₁ a₂lág₅ jniog₄ dsa₂ quián₅ Cristo

23 Dsón'₂ bá₄ dsau₅: “'I₄ bá₄ 'éi'₃ le₃jmo₃ dsa₂ 'e₂ 'nio₃ jmo₃”, la₁ tsá₃ jua'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂ jme₂'o₅₄; dsau₅ bá₄: “'I₄ 'éi'₃ le₃jmo₃ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'nio₃ jmo₃”, la₁ia₁ tsá₃ jua'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂ jmo₃ a₂dsɨ₃cón₃ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂. 24 'Nió'₅ bá₄ 'no'₂ dsa₂ juɨ₅ jmo₃ a₂dse₃ le₃ja₁con₂ rɨin'₅₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ lia'₂ a₂dse₃ ja₁coin₂ 'ŋiog₅.

25 Qué'₂ bá₄ 'nia'₂ lia'₂ 'ei₅ ne₄ a₂dsɨ₂'nag₂ 'ma'₅₄, lë₃ jua'₅₄ tsá₃ 'e₂ cáun'₂ 'nia'₂ 'í₁ o₄quió'₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ 'au'₂ 'nia'₂. 26 Ia₁: “Gua'₅₄ 'uë₃, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ cha₂ ja₁jaun₂, a₂quió'₅ Te₁gui'₅₄ jë₂ bá₄ jaun₂.”†

27 Në₁jua'₂ 'ein₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂ ca₂të₃ 'nia'₂ a₂o₁qué'₂ ja₁quió'₄, në₁jua'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ o₁nóg'₅, jaun₂ qué'₂ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ dsia₃ dsa₂ ne'₅₄, lë₃ jua'₅₄ tsá₃ cáun'₂ 'í₁ o₄quió'₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ 'au'₂ 'nia'₂. 28 La₁ në₁jua'₂ chan₂ guë'₂ 'ein₂ juá'₂: “Má₃ a₂quë́'₂ 'nia'₂ në₅ a₂ma₂jáu'₅ jme₁rë₂jen'₅₄ ne₄ diú₄ lag₄ bá₄ në₅”, co₂dsia₅ tsá₃ ma₃quë́'₂ 'nia'₂, o₄quió'₄ i₂juá'₂ le₂në₅, ján₃ bá₄ o₄quió'₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ në́₃.‡ 29 A₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ bá₄ guë'₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ 'nia'₂.

La₁ chan₂ guë'₂ i₂le₃juá'₂ táng₃: “¿'E₂ 'uɨg₅₄ qui₂con₂ dsa₂ 'í₁ të₂le₃ juɨ₅ a₂tsá₃ jnág₅ quió₃, o₄quió'₄ 'a₂ lia'₂ niog₅ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ i₂sián'₂?” 30 Chi₂jua'₂ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ o₄quió'₄ caun₂ má₃ a₂quen'₅₄ jniá₂ jë₄ guë́'₅ dsa₂, ¿'e₂ 'uɨg₅₄ chi₂'ag₅ dsa₂ o₄quió'₄ a₂guë'₂ jaun₂, chi₂jua'₂ cuë́₅ ti₁'mag'₄ në́₃? 31 Jaun₂ lë₃, chi₂jua'₂ quë́'₂, 'ag'₂, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ chi₂jua'₂ 'e₂ guë́₄ niog₅ jmo'₂ 'nia'₂, jmo₄ bá₄ a₂jaun₂, la₁ jua'₅₄ le₃juɨn'₂ bá₄ Diú₄ le₃jë́₃ a₂jaun₂. 32 La₁ tsá₃ cuë₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ ja₁lé₂ tsɨ₃sén'₂ dsa₂ judíos, on₃ guë'₂ dsa₂ griegos, on₃ guë'₂ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ guá'₅ quián₅ Diú₄ në́₃. 33 Jniá₂ 'ŋió₃ në́₃ quɨ́n'₅ bí₂ jmo₂₃ a₂të₅ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃, tsá₃ jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ a₂'náu'₅ jniá₂ a₂dse₃ le₃ja₁cong₂ 'ŋió₃. Jmo₅ bá₄ jniá₂ a₂dse₃ le₃ja₁con₂ i₂sián'₂, ia₁jaun₂ lióin₂.

11

1 Quian₂ 'nia'₂ juɨ₅ a₂ca₂can₃ jniá₂, juɨ₁lia'₂ jniá₂ në́₃, quian₅₄ juɨ₅ a₂ca₂can₃ Cristo.

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₃ dsa₂ mɨ́₂ jme₁tioin'₅₄ culto

2 Rɨn'₅₄ jniog₄, a₂'ŋio₂ dsɨ₃ lɨn₃ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ 'nia'₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂dsau'₂ bá₄ 'au'₂ jniá₂, ia₁ chan'₅₄ bá₄ 'nia'₂ tiá₂ jág₁ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂jme₁tɨn₅ jniá₂ 'nia'₂. 3 La₁ 'nio₃ jniá₂ a₂le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂: juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ Cristo mɨ₂dsi₄ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ ŋe'₂, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ lɨ́n₅ dsa₂ ŋe'₂ mɨ₂dsi₄ dsa₂ mɨ́₂; jaun₂ lɨ́n₅ Diú₄ mɨ₂dsi₄ Cristo. 4 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jan₂ dsa₂ ŋe'₂ jlë́₂ dsi₅₄ jme₁chi₂léin'₂ Diú₄ jë₁le₁ŋɨ'₂ dsa₂, o₃ jme₁ŋág₅ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄, chein'₂₃ o₂guí'₃ mɨ₂dsi₅₄ chi₂jua'₂ le₂jaun₂. 5 La₁ chi₂jua'₂ jan₂ guë'₂ dsa₂ mɨ́₂ tsá₃ chi₁jlë₅ dsi₅₄ jme₁chi₂léin'₂ Diú₄, o₃ jme₁ŋág₅ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄, chein'₂₃ o₂guí'₃ mɨ₂dsi₅₄ chi₂jua'₂ le₂jaun₂ ján₃; co₂jaun₂ bá₄ dsióg₅ në₂jag₄ bá₄ rë₂chei₄ jŋi₂ dsi₅₄. 6 Chi₂jua'₂ tsá₃ 'nio₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ jlë́₂ dsi₅₄, co₂ŋei'₅₄ o₁chéi₄ jŋi₂ dsi₅₄. La₁ chi₂jua'₂ caun₂ o₂guí'₃ jaun₂, a₂chéi₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ jŋi₂ dsi₅₄, o₃ a₂téi'₅ 'e₂, juɨ₁jlë₅₄ bá₄ mɨ₂dsi₅₄. 7 Tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ jlë́₂ dsi₅₄, ia₁ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ co₂'nió'₄ nió'₄ quió'₅ Diú₄, i₂jme₂jnia₅ a₂jlá'₁ quió'₅ Diú₄. La₁ia₁ dsa₂ mɨ́₂ në́₃, lɨ́n₅ i₂jlán'₁ quián₅ dsa₂ ŋe'₂. 8 Le₂'uɨg₅₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmó'₂ Diú₄ dsa₂ ŋe'₂, ma₁ on₃jua'₅₄ quió'₅ dsa₂ mɨ́₂ ca₂can₃ 'uɨg₅₄. Dsa₂ mɨ́₂ bá₄ 'éi₂ ca₂já₃ ca₂lɨin₃ quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ ŋe'₂. 9 O₄quió'₄ dsa₂ ŋe'₂ bá₄ ca₂jmó'₂ Diú₄ dsa₂ mɨ́₂, jaun₂ on₃jua'₅₄ rë'₂ dsa₂ ŋe'₂ ca₂lɨin₃ o₄quió'₄ dsa₂ mɨ́₂. 10 'Uɨg₅₄ jaun₂ guë'₂ në́₃, o₄quió'₄ ángeles, ca₂tɨ́n₂ dsa₂ mɨ́₂ cán₂ caun₂ léi₄ ne₄ mɨ₂dsi₅₄, a₂'ein₅₄ 'éi'₃. 11 La₁ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ në́₃, tsá₃ lé₂ le₃chan₂ dsa₂ ŋe'₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ dsa₂ mɨ́₂ chan₂. Le₂jaun₂ guë'₂ ján₃ tsá₃ lé₂ le₃chan₂ dsa₂ mɨ́₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ dsa₂ ŋe'₂ chan₂ táng₃. 12 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂já₃ dsa₂ mɨ́₂ dsɨ₁con₂ dsa₂ ŋe'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ guë'₂ në́₃ rë₂chan₂ dsa₂ ŋe'₂ cáun₂ dsa₂ mɨ́₂. La₁ ja₂lé₂ ca₂le₃jë́₃ ja₁con₂ Diú₄.

13 Quion₂ 'nia'₂ 'í₁ jɨn'₄ 'nia'₂ guiong'₅₄: ¿Dsi₁ten₅₄ chi₃lén'₂ dsa₂ mɨ́₂ Diú₄ jme₁le₁ŋɨ'₂ 'nia'₂ të₃ tsá₃ chi₁jlë₅ mɨ₂dsi₅₄? 14 ¿Tsa₁ léi₄, tsa₁ jág'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ dsi₂ten₅₄ i₂nio₄ dsa₂, caun₂ o₂guí'₃ bá₄ jaun₂ quió'₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂, chi₂jua'₂ quian₅ jŋi₂ dsi₅₄ jang₄? 15 La₁ dsa₂ mɨ́₂ guë'₂ në́₃, jlá'₁ bá₄ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂ chi₂jua'₂ quian₅ jŋi₂ dsi₅₄ jang₄. Ia₁ con'₂ jaun₂ ca₂ŋɨi₂ jŋi₂ dsi₅₄ jang₄ co₂'nió'₄ caun₂ 'mɨ'₂ 'ŋiá'₂. 16 Chi₂jua'₂ chan₂ guë'₂ i₂'nio₃ tsɨn₃ quió'₅ jág₁ në₅, jaun₂ juá'₅ jniá₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ jnia'₅₄ guio₅₄, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ guá'₅ quián₅ Diú₄, tsá₃ tag₄ siá'₂ chí'₅.

Ca₂i₁juɨn₅₄ ŋag₅₄ ca₂guë́'₃ dsa₂ ja₁jmóg'₅ Má₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄

17 La₁ ne₄ si₂ la₂, 'éi'₃ a₂në₃ guë́₄ jmo₅₄ jniá₂, tsá₃ lé₂ jua'₅₄ juá'₄ jniá₂ a₂dse₃ tion'₅₄ 'nia'₂. Ia₁ jmo'₂ 'nia'₂ dain₅₄ jme₁ŋɨg'₂, 'nió'₄ a₂jme₁jmó'₂ 'nia'₂ a₂dse₃. 18 Jë₁le₂'uɨg₅₄ juá'₅ jniá₂, ma₂guion₅₄ jág₁ a₂jmo'₂ 'nia'₂ le₁dsong'₅₄, lia'₂ jme₁ŋɨ'₂ 'nia'₂. Mei'₂ tsá₃ tí₅ bá₄ ca₂la₂ jág₁ në₅, lɨ́ng₂. 19 Dsón'₂ bá₄ jaun₂, tion₅₄ niog₅ qui₃jmo₃ dsa₂ jma₃quén₅ la₂-në₅, ia₁jaun₂ le₃jniá₂ jɨn'₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂guei₃ Diú₄. 20 Jaun₂ lë₃, jme₁ŋɨ'₂ 'nia'₂, tsá₃ ma₂lë́₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄, má₃ a₂quë́'₂ 'nia'₂ jaun₂, 21 ia₁ jë₁ma₂ca₂të́₂ hora a₂quë'₅₄ 'nia'₂, jmo₅ dsa₂ i₂lɨn₅₄ jma₃quén₅ dsɨ₂jŋiái₄ qui₂guë́'₅. Chan₂ i₂lɨn₅₄ tion'₅₄ i₁cón'₅; të₁lia'₂ tion'₅₄ i₂sián'₂ le₁'ein₅. 22 ¿Tsa₁ dsi₂néi₂ quián'₂ 'nia'₂ cha₂ ja₁lé₂ le₃qui₁quë'₅₄ qui₁'ag'₅₄ 'nia'₂ në́₃? ¿O₃ bá₄ ma₂jɨn'₅₄ 'nia'₂ sion₅ guá'₅ quián₅ Diú₄, ján₃ guë'₂ cuë'₂ 'nia'₂ o₂guí'₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ cha₂ quió'₅? ¿'E₂ bá₄ juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂? ¿A₁juá'₄ jniá₂ dse₃ lia'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ ia₁ a₂jmo'₂ le₂jaun₂? ¡Dsón'₂ bá₄ tsá₃ le₂jaun₂!

Má₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄

(Mateo 26:26-29; Marcos 14:22-25; Lucas 22:14-20)

23 Ia₁ a₂ca₂ŋɨ₂ bá₄ jniá₂ a₂ca₂jme₃tag₅ 'ŋiog₅ Te₁gui'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁tɨn₅ guë'₂ jniá₂ 'nia'₂: lia'₂ con'₂ le₃ca₂nei₂ jmɨg₄ jme₁ca₂jáng'₂ dsa₂, ca₂can₃ i₁ŋí'₄. 24 Jme₁ma₂dsan₃ cuë́'₅ ti₁'mag'₄ Diú₄, jaun₂ guë́₄ ca₂'niai₃ ca₂dsió'₃ i₁ŋí'₄, jaun₂ ca₂juá'₂: “Qué'₂ 'nia'₂; a₂la₂ bá₄ ŋɨ₃ a₂rë₂'na₄ o₄quián'₂ 'nia'₂. Jmo₄ 'nia'₂ le₂la₂ a₂dsiog'₂ 'au'₂ jniá₂.” 25 Ján₃ bá₄ le₂në₅, jme₁ma₂ca₂lë₃ guë́'₅ i₁ŋí'₄, ca₂can₃ táng₃ copa, jaun₂ ca₂juá'₂: “A₂'a₄ copa la₂, lë́₅ jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₃.* Lia'₂ co₂ráun₂ 'ag'₅₄ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ a₂dsau'₂ 'au'₂ jniá₂.” 26 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, lia'₂ co₂ráun₂ tón'₄ 'nia'₂ quë'₅₄ i₁ŋí'₄, 'ag'₅₄ 'nia'₂ a₂'a₄ copa, qui₂'ë́'₅ 'nia'₂ 'mú₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guain'₂ táng₃.

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ tón'₃ dsa₂ jmóg'₂ guë́'₃ Má₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄

27 Jaun₂ lë₃, chi₂jua'₂ 'ein₂ guë́'₅ i₁ŋí'₄, 'ɨ́n'₂ a₂'a₄ copa jaun₂, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂léi₄ dsan₂ dsɨ́₅, a₂rë₂cán'₄ bá₄ 'éi₂ le₃ja₁con₂ ŋɨ₄ jmɨ₄ Te₁gui'₅₄. 28 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, né'₃ a₂guë́'₃ jan₂ dsa₂ i₁ŋí'₄, né'₃ a₂'ɨ́n'₂ a₂'a₄ copa, juɨ₁quion₂ 'í₁ ja₁con₂ 'ŋiog₅. 29 Ia₁ në₁ca₂guë́'₃ ca₂'ɨn'₃, të₃ tsá₃ rë₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, tsá₃ rë₂cuɨ́'₅ ŋɨ₄ Te₁gui'₅₄, cuë́'₅ uɨg₅ 'ŋiog₅ bá₄ në₁ca₂guë́'₃ ca₂'ɨn'₃ le₂jaun₂. 30 Ne₄ 'uɨg₅₄ jaun₂, juɨn₅ 'nia'₂ i₂le₁dso'₅₄, i₂'uan₅₄ në́₃; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ma₂qui₂ca₂dsain₃. 31 La₁ në₁jua'₂ ca₂quiong₅₄ jniog₄ 'í₁ dsɨ₅ guio₅₄, tsá₃ 'e₂ 'í₁ con₂ Te₁gui'₅₄ ja₁con₂ jniog₄. 32 Jme₁con₂ Te₁gui'₅₄ 'í₁ ja₁con₂ jniog₄, jme₂rë́₃ juɨ₅ quián₂ jniog₄, ia₁jaun₂ tsá₃ guéi₁ uɨg₅ co₂lë₅ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

33 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ juá'₅ jniá₂ chi₂jua'₂ lɨ́g'₂ jme₁tón'₂ 'nia'₂ long'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂ a₂jmog'₅₄ 'nia'₂ Má₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, jŋia₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ jang'₂ jang'₂ a₂quë'₅₄ co₂dsia₅. 34 Chi₂jua'₂ chan₂ jan₂ i₁cón'₅, juɨ₁guë́'₄ co₂ŋei'₅₄ ja₁quió'₄, ia₁jaun₂ tsá₃ 'ë́₂ Diú₄ uɨg₅ juɨ₁lia'₂ jë₁ŋɨg'₂ 'nia'₂.

Juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂'nió'₅ le₃rë₂, në₅ bá₄ jme₁rë₂ jniá₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁dsióg₄.

12

Juɨ₁lia'₂ ta₁ a₂tɨn₂ dsa₂ a₂cuë₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ cuë́'₅ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂

1 Në₃ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ të₂le₃ a₂gu₂dsí₂, tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ tsá₃ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂.

2 Ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ tsá₃ dsa₂ 'én₂ jme₁ma₂lɨ́n'₅ 'nia'₂, jme₁të₁i₂nio'₄ 'nia'₂ chi₁co'₅₄ quió'₅ dsa₂ lag₄, on₃ i₂lé₂ le₃juá'₂ jág₁. 3 Jaun₂ në́₃, juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂, 'i₁jan₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ lia'₂ con'₂ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, tsá₃ juá'₂: “¡Juɨ₁dsi₂'én₂ Jesús!.” Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃juá'₂: “¡Jesús bá₄ i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄!” chi₂jua'₂ tsá₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jiog₅ guë'₂.

4 'Lióng₂ bá₄ juɨ₅bí₂ cha₂ a₂lé₂ le₃ŋe₂ dsa₂, la₁ia₁ jan₂ bá₄ Jme₂dsí₂ i₂cuë₅. 5 'Lióng₂ ne₅₄ bá₄ ta₁ a₂cha₂ a₂lé₂ jme₃ti₃ dsa₂, la₁ia₁ jan₂ tan₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ chan₂. 6 Cha₂ 'lióng₂ ne₅₄ bá₄ ta₁ a₂lé₂ le₃jmo₃ dsa₂; jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ bá₄ Diú₄ i₂jmo₅ ca₂le₃jë́₃ ta₁ jaun₂ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.

7 Në₃ në́₃, a₂dse₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ a₂jme₂jnia₅ Diú₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂. 8 Të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ bá₄ cuë₅ Diú₄ juɨ₅bí₂ cuë́'₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ a₂lé₂ le₃cuë₃ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅. I₂sián'₂ guë'₂ në́₃, ŋei₂ bí₂ a₂tɨin₂ 'a₂ lia'₂ le₃ŋi₅ caun₂ jág₁, të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄. 9 Juɨ₁lia'₂ i₂sián'₂ guë'₂ në́₃, rë₂'éin₂ 'ŋio₅ lɨn₃, a₂jmo₅ 'ŋiog₅ Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ ján₃. I₂sián'₂ guë'₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ a₂lé₂ le₃jme₃'lióin₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ dso'₅₄ në́₃, të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ Jme₂dsí₂ 'éi₂. 10 I₂lɨn₅₄ guë'₂ tɨn₅ juɨ₅bí₂ a₂jmo₃ léi₄ juë'₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ i₂lé₂ le₃'ë́₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄ ne₅₄; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ŋei₂ bí₂ a₂tɨin₂ con₂ 'í₁ a₂rë₂lí'₄ dsɨ́₅ jɨn₄ jme₂dsí₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ŋei₂ bí₂ a₂lé₂ le₃dsia₃ jág₁ jmei₅ siá'₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ a₂juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jmei₅ jaun₂. 11 Ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ në₅, jan₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ bá₄ cuë₅ a₂tɨn₂ dsa₂ le₂jain₂ le₂jain₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅.

Ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ lág₅ co₂'nió'₄ caun₂ bá₄ ŋɨ́₅

12 Ia₁, juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂, 'lióng₂ a₂chei₂ le₂caun₂ le₂caun₂ a₂tén₅ quió'₅, la₁ caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ lë́₅; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lë́₅ le₃quió'₅ Cristo. 13 Ia₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ jme₁qui₂ca₂jŋó₂* jmɨg₂, të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ ca₂jŋó₂ jniog₄ jmɨg₂, ca₂lag₃ co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅. Tsá₃ a₂lë́₅ jaun₂ juɨ₁la₂ a₂lág₅ jniog₄ dsa₂ judíos, o₃ dsa₂ griegos 'e₂; o₃ juɨ₁la₂ lág₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, o₃ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jua'₅₄ jme₂ti₃; ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ qui₂ca₂ŋag₂ jan₂ Jme₂dsí₂ 'éi₂ i₂quein'₄ jniog₄, i₂'ne'₅₄ në₂jag₄ bá₄ jmɨg₂.

14 Ia₁ tsá₃ lé₂ le₃jmó₁ jniog₄ dsɨ₅, juɨ₁lia'₂ caun₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jua'₅₄ cha₂ ca₂ne₅₄ a₂tén₅ quió'₅; ia₁ 'lióng₂ bá₄ a₂cha₂ chei₂ a₂tén₅ quió'₅. 15 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ mɨ₂tag₄ dsa₂ lé₂ le₃juá'₂: “'Uɨg₅₄ ia₁ tsá₃ mɨ₂gu₂ lɨ́ng₅, jaun₂ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ téng₃ nɨ₁ŋɨ́₅”, la₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ tsá₃ téin₅ nɨ₁ŋɨ́₅. 16 O₃ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ rë₂gua₄ dsa₂ lé₂ le₃juá'₂: “Ia₁ a₂tsá₃ lɨ́ng₅ mɨ₂ne₄, jaun₂ tsá₃ téng₅ nɨ₁ŋɨ́₅”, la₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ tsá₃ téin₅ nɨ₁ŋɨ́₅. 17 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ta₁caun₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ ca₂lë₃ jmá'₃ mɨ₂ne₄ dsa₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ jme₁néi₁ jniog₄? O₃ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ta₁caun₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ ca₂lë₃ jmá'₃ rë₂gua₄ dsa₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ jme₁jén'₂ jniog₄? 18 La₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ në́₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅, jma₃quén₅ qui₂ca₂jmo₃ ca₂tióng₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ a₂cha₂ chei₂ quió'₅ dsa₂ con'₂ ja₁ca₂tɨ́n₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂. 19 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ca₂ne₅₄ lë́₅ quió'₅ dsa₂, ¿'a₂ lia'₂ lé₂ le₃juá'₂ dsa₂ caun₂ nɨ₁ŋɨ₁₂? 20 La₁ lë́₅ në́₃, juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ lë́₂ 'lióng₂ jma₃quén₅ a₂chei₂ quió'₅ dsa₂, caun₂ bá₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ lë́₅.

21 Tsá₃ lé₂ le₃juá'₂ jme₁ne₁ dsa₂ tsɨ́'₃ mɨ₂gu₂: “Tsá₃ 'ne₂ 'nió'₅ quió₃.” Ján₃ bá₄ le₂në₅, tsá₃ lé₂ le₃juá'₂ mɨ₂dsi₅₄ tsɨ́'₃ mɨ₂tag₅₄: “Tsá₃ 'nia'₂ 'nió'₅ quió₃.” 22 Të₂le₃ 'ŋio₅ guë́₄ dsen₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁lɨ́n₂ dsa₂ a₂'uan₅₄ quió'₅. 23 Juɨ₁lia'₂ a₂tén₅ quián₂ jniog₄ ja₁tsá₃ lɨn₄ quen₅, lág₂ jniog₄, a₂jaun₂ bá₄ guë'₂ 'ŋio₅ guë́₄ dse₃ lio₂ jniog₄. Le₂jaun₂ bá₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ ja₁tsá₃ lɨn₄ dsi₂ten₅₄ rë₂jniá₂ quián₂ jniog₄, ja₁le₂jaun₂ bá₄ guë'₂ jmo₂ jniog₄ 'í₁, 24 la₁ ja₁dsi₂ten₅₄ rë₂jniá₂ guë'₂ në́₃, tsá₃ lɨn₄ 'nió'₅ lë́₅ 'í₁. Le₂jaun₂ bá₄ ca₂jme₃'ŋia₅ Diú₄ nɨ₁ŋɨ́₅, a₂ca₂jme₃dsen₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁tsá₃ lɨn₄ dsen₅₄ 25 ia₁jaun₂ tsá₃ lé₂ le₁dso'₅₄ nɨ₁ŋɨ́₅, të₂le₃ juɨ₁dsian₂ bá₄ dsɨ́₅ o₄quió'₄ rɨin'₅₄ le₂jain₂ le₂jain₂. 26 Chi₂jua'₂ cha₂ ja₁quɨ'₂ uɨg₅ quió'₅ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ ja₁siá'₂ quió'₅ dsa₂ chain₂ uɨg₅ ján₃; chi₂jua'₂ cha₂ juɨ₁lia'₂ ja₁rë₂dsen₅₄ quió'₅ dsa₂, le₂në₅ bá₄ ján₃ lë́₂ 'io'₂ ca₂le₂con₂ quió'₅ dsa₂.

27 Le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ në́₃: guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ caun₂ bá₄ ja₁téng'₄ ŋɨ₄ Cristo; le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂, lɨ́ng'₅ lia'₂ caun₂ ja₁tén₄ quió'₅. 28 Le₂në₅ bá₄ ján₃, jma₃quén₅ lë́₅ bí₂ ma₂cuë₃ Diú₄ ma₂cuë́'₃ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ i₂tén₅ guá'₅ quiáin₅. Jë₁le₂'uɨg₅₄ ca₂'ɨin₃ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅; jë₁ca₂të́₂ tɨn₃, ca₂'ɨin₃ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quiáin₅; jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂, dsa₂ i₂jme₂tag₅ lɨ́n₅ të₅; ŋó₅ jaun₂, dsa₂ i₂'io₅ bí₂ jmo₃ léi₄ juë'₂; dsa₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃'lióin₂ dsa₂ dso'₅₄; dsa₂ i₂jme₂'o₅₄ jme₂'oin₅₄ rɨin'₅₄; ŋó₅ jaun₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cán₂ ne₄ juɨ₅; dsa₂ i₂dsia₅ 'lióng₂ ne₅₄ jág₁ jmei₅. 29 Jaun₂ në́₃, ¿O₃ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ lɨ́n₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄? ¿O₃ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'ë́₂ jág₁ a₂ŋɨi₂ cuë₅ Diú₄? ¿Lɨ́n'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ lɨ́n₅ të₅ i₂jme₂tag₅? ¿O₃ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ tɨn₂ jmo₃ léi₄ juë'₂? 30 ¿Lé₂ le₃jme₃'lió₂ ca₂le₃jɨ́n₃ jme₃'lióin₂ dsa₂ dso'₅₄? ¿O₃ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsia₃ jág₁ jmei₅ siá'₂? ¿Ján₃ bá₄ lé₂ le₃juá'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ 'e₂ jein₅ jág₁ jmei₅ jaun₂? Ma₁ tsá₃ le₂jaun₂. 31 Jmo₄ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ juɨ₅bí₂ a₂dsen₅₄ guë́₄.

La₁ a₂në₃ guë́₄ 'ë́₄ jniá₂ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ a₂dse₃ guë́₄ lɨn₃.

13

Juɨ₁lia'₂ a₂jme₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄

1 Juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ tɨng₂ dsia₅₄ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₃, o₃ jág₁ jmei₅ quió'₅ ángeles në́₃, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂'nióg₄ guë'₂ rɨ́ng'₃ në́₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ a₂jmo₅ jniá₂ a₂dseng₃. Lɨ́ng₅ në₂jag₄ bá₄ caun₂ ŋí₁ të₂bong₅ a₂lë₁i₂'ein₅₄, o₃ co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁ŋí₁ tó'₅ mɨ'₅₄ bá₄. 2 Juɨ₁la₂ quɨ'₅₄ jniá₂ jmɨg₄ a₂'ë́₄ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄, juɨ₁la₂ guion₄ jniá₂ jág₁ ca'₅₄ a₂jme₁rë₂'ma₄ le₂jŋiá₅, ján₃ bá₄ juɨ₁la₂ ŋɨ́'₂ dsɨ₃ jniá₂ ca₂le₃jë́₃, juɨ₁la₂ 'éng₂ 'ŋio₅ lɨn₃, ca₂lia'₂ quɨ'₅₄ jniá₂ jmɨg₄ le₃jŋiog'₅₄ nɨ₁má'₂ në́₃, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂'nióg₄ guë'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₃ në́₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ co₂ŋɨ́₂ quió₃ a₂jmo₂₃ a₂tɨng₂. 3 Juɨ₁la₂ qui₂ca₂dsio'₄ jniá₂ 'e₂ a₂cha₂ quió₃, quió'₅ dsa₂ ti₂ŋé₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂cuɨ́ng₃ nɨ₁ŋɨ₃ 'ŋió₃ a₂dsɨ'₂, tsá₃ 'e₂ ta₁ 'i₄ co₂ŋɨ́₂ a₂jaun₂, në₁jua'₂ tsá₃ jme₂'nióg₄ guë'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₃.

4 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂të₃dsón'₂ jme₂'nio₃ rɨn'₅₄, juɨn'₂ dsɨ́₅ lɨ́in₅; ton'₂ 'ua₁ dsɨ́₅ në́₃; tsá₃ uɨg₅ dsɨ́₅ quiain'₅₄ 'i₁jan₂, on₃ guë'₂ jmo₂₃ táin'₅ ja₁con₂ rɨin'₅₄; on₃ guë'₂ jmo₂₃ róin₂ në́₃. 5 Tsá₃ jmo₂₃ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmo₃ ja₁con₂ rɨin'₅₄; tsá₃ 'no'₂ jmá'₃ lia'₂ con'₂ a₂dse₃ quió'₅ 'ŋiog₅; tsá₃ con'₂ lë₁rë₂'nei₂, on₃ guë'₂ jmo₂₃ 'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ në́₃. 6 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂'nio₃ rɨn'₅₄, tsá₃ jmo₂₃ të₅ dsɨ́₅ 'e₂ caun₂ 'lɨg'₅₄ ca₂jmo₃ i₂sián'₂, të₂le₃ jmo₂₃ 'io'₂ ja₁con₂ jág₁ tí₅. 7 Ca₂le₃jë́₃ bá₄ jlë́₂; ca₂le₃jë́₃ bá₄ a₂'éin₂ ja₁con₂ rɨin'₅₄; ca₂le₃jë́₃ bá₄ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ a₂dsi₃ŋɨ́₂ rɨin'₅₄ caun₂ dse₃; ca₂le₃jë́₃ bá₄ jmo₂₃ tió'₅ dsɨ́₅, nau₂ tiá₂.

8 Tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsian₅ a₂jme₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄. Dsón'₂ bá₄ já₅ jmɨg₄ jë₁tsá₃ ma₃'ein₂ 'ë́₂ jág₁ a₂ŋɨi₂ cuë₅ Diú₄, jë₁tsá₃ ma₃dsia₃ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂, jë₁dsɨ₃ŋɨ́₂ le₃jë́₃ a₂ŋi₅ dsa₂ niog₅ dsi₅₄. 9 Ia₁ tsá₃ rë₂'ŋia₅ a₂ne₄ jniog₄, jaun₂ tsá₃ rë₂'ŋia₅ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄ a₂qui₂'ë́₅ jniog₄. 10 La₁ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ a₂le₃'ŋia₅ le₃jë́₃, jaun₂ guë́₄ dsɨ₃'én₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ rë₂'ŋia₅ jaun₂.

11 Lia'₂ con'₂ jme₁lɨ́n₄ jniá₂ jan₂ chi'₂ bë'₅₄, jme₁dsia₅ jniá₂ jág₁ lia'₂ dsia₅ jan₂ chi'₂ bë'₅₄, jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ jniá₂, lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ jan₂ chi'₂ bë'₅₄, ján₃ guë'₂ jme₁qui₂ŋɨ́'₂ dsɨ₃, lia'₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ jan₂ chi'₂ bë'₅₄; la₁ jme₁ca₂lɨn₃ jniá₂ dsa₂ juɨn'₂, ca₂dsia₃ jniá₂ cau₅ jë₂ a₂ca₂tɨ́n₂ quió'₅ chi'₂. 12 Le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ në₃: ne₂ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁'ɨ₂ a₂jniá₂ lian₂. La₁ já₅ bá₄ jmɨg₄ a₂ne₅₄ jniog₄ dsi₁ne₁ lia'₂ lë́₅. Rë₂në́₃ në́₃, tsá₃ rë₂'ŋia₅ a₂cuɨ́g₅ jniá₂; la₁ já₅ bá₄ jmɨg₄ ja₁le₃cuɨ́g₅ lia'₂ rë₂'ŋia₅, juɨ₁lia'₂ cuɨg₅ ŋiog₅ Diú₄ jniá₂.

13 Jaun₂ në́₃, 'nɨ₅ a₂la₂ lë́₂ a₂jiog₅ guë́₄ uë́₂: a₂'én₂ dsa₂; a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ dsa₂; a₂jme₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄. La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ dsen₅₄ a₂jaun₂ a₂jme₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄.*

14

Juɨ₁lia'₂ a₂dsia₅ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂

1 Quen'₂ 'nia'₂ bí₂ a₂dsan₂ 'au'₂ jme₁'nió₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, jaun₂ jmo₄ 'nia'₂ a₂'ɨ́n₅ 'au'₂ cuë₃ Diú₄ juɨ₅bí₂ a₂gu₂dsí₂, la₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₅₄ a₂lé₂ le₃'ë́'₄ 'nia'₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄. 2 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ siá'₂, tsɨ́'₅ Diú₄ bá₄, on₃jua'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁ tsá₃ ŋág'₂. Jág₁ rë₂'ma₄ bá₄ dsia₂₃, të₂le₃ quió'₅ Jme₂dsí₂. 3 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ tsɨ́'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, dsia₂₃ jág₁ a₂jme₃'o₅₄ a₂dsɨ₃cón₃ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, cuë́'₅ bí₂ rɨin'₅₄, cuë₂₃ lián'₂ dsɨ́₅ në́₃. 4 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ siá'₂ në́₃, jŋia'₅₄ jme₂'oin₅₄ 'ŋiog₅ bá₄ a₂dsɨ₃cóin₃, la₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ në́₃, jme₂'o₅₄ a₂qui₂dsɨ₃cón₃ guá'₅.

5 'Nio₃ jniá₂ jua'₅₄ ta₁jɨn'₂ bá₄ 'nia'₂ tɨng'₅₄ a₂lé₂ le₃dsiá'₁ 'nia'₂ jág₁ jmei₅ siá'₂. La₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₅₄ jua'₅₄ 'ë́'₄ 'nia'₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁, dsen₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ siá'₂, në₁jua'₂ tsá₃ juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁, ia₁jaun₂ jme₃'o₅₄ a₂dsɨ₃cón₃ guá'₅. 6 Në₃ në́₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁la₂ ca₂dsióg₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, a₂jŋia'₅₄ con'₂ i₁dsia₃ jniá₂ jág₁ jmei₅ siá'₂, ¿'e₂ bá₄ ta₁ tí₄ jág₁ jaun₂, ja₁con'₂ 'nia'₂, në₁jua'₂ tsá₃ i₂quian₅₄ caun₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄, o₃ jág₁ a₂guion₅₄ jniá₂, o₃ a₂'ë́₄ jniá₂, o₃ a₂jme₂tág₂ 'e₂?

7 Juɨ₁lia'₂ nɨ₁ŋí₁ a₂tsá₃ jme₂dsí₂ 'i₄, juɨ₁lia'₂ te₁fi₁, o₃ caun₂ tsɨ₁ton₅* 'e₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃ŋi₅ dsa₂ chi₂jua'₂ 'e₂ son₅₄ jéi₂ dsa₂, o₃ tsá₅ 'e₂, chi₂jua'₂ tsá₃ jma₃quén₅ i₂'ein₅₄, cuë₅ léi₄ 'a₂ lia'₂ dsó₅? 8 Le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ ne₄ 'nei₂. Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂né'₂ rë₂ i₂'ein₅₄ jéi₂ dsa₂ ŋí₁ trompeta, ¿'ein₂ bá₄ jmo₃ co₂jŋia₅₄ quió'₅ a₂quɨ́in'₂ ne₄ 'nei₂? 9 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ quian'₅₄ 'nia'₂ táng₃. Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂ŋág'₂ jág₁ a₂'uë₂ mɨ₂'o'₅₄ 'nia'₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃ŋi₅ dsa₂ 'e₂ juá'₂ 'nia'₂? ¡A₂lë₁qui₂dsɨ₃dsí₂ dsɨ₃'én₂ jág₁ jaun₂ quiáng'₂! 10 Mei'₂ tsá₃ 'lióng₂ bá₄ jág₁ jmei₅ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃; la₁ tsá₃ cha₂ caun₂ jua'₅₄ tsá₃ jág₁ jein₅. 11 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jan₂ dsa₂ tság₃ jniá₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ quió'₅ a₂tsá₃ ŋɨ́g'₂, co₂'nió'₄ dsɨ₂nau₂ bá₄ 'éi₂ le₃ja₁con₂ jniá₂; le₂jaun₂ bá₄ jniá₂ táng₃, lɨ́ng₅ co₂'nió'₄ dsɨ₂nau₂ le₃ja₁con₂ 'éi₂. 12 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ quian'₅₄ 'nia'₂ táng₃. Ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ 'au'₂ 'nia'₂ guéi'₁ a₂tɨng'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂gu₂dsí₂, quen'₂ 'nia'₂ bí₂ a₂dsɨ₃tsón'₃ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂jme₂'o₅₄ a₂dsɨ₃cón₃ guá'₅.

13 'Uɨg₅₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ siá'₂, juɨ₁mɨ₁₂ ne₄ Diú₄ a₂lé₂ le₃juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂. 14 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ mɨ₅ jniá₂ ne₄ Diú₄ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ siá'₂, jme₂dsí₂ quió₃ bá₄ chi₂lén'₂ Diú₄; la₁ a₂ŋɨ́'₂ dsi₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₅. 15 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ jmo₅₄ jniá₂ jaun₂ në́₃? Ca₂tɨ́ng₂ bá₄ chi₁leng'₄ Diú₄ juɨ₅ jme₂dsí₂ quió₃, la₁ ján₃ bá₄ ca₂tɨ́ng₂ chi₁leng'₄ Diú₄ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ₃ në́₃. Le₂në₅ bá₄ ján₃, ca₂tɨ́ng₂ 'ë₅₄ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂ quió₃, la₁ ján₃ bá₄ ca₂tɨ́ng₂ 'ë₅₄ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ₃ në́₃. 16 Ia₁ chi₂jua'₂ jme₂juɨ́n'₂ 'ne₂ Diú₄ jmá'₃ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂ quiáng'₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂, le₃quió'₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ lë₁dsa₂ i₂'en₅₄, i₂tsá₃ ŋɨ́'₂? ¿'A₂ lia'₂ lé₂ le₃juá'₂ a₂méi₃ jme₁cuë'₂ 'ne₂ ti₁'mag'₄, chi₂jua'₂ ján₃ guë'₂ tsá₃ ŋi₅ 'e₂ juá'₂ 'ne₂? 17 Dsón'₂ bá₄ jaun₂ jlá'₁ a₂cuë'₂ 'ne₂ ti₁'mag'₄, la₁ia₁ tsá₃ jme₂'o₅₄ a₂jaun₂ a₂dsɨ₃cón₃ i₂sián'₂. 18 Cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ Diú₄ ia₁ a₂quɨ'₅₄ jniá₂ jmɨg₄ le₃dsia₅₄ guë́₄ jág₁ jmei₅ siá'₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂. 19 La₁ juɨ₁lia'₂ jme₁le₁ŋɨ'₂ dsa₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ 'nio₃ juɨg₅₄ dsa₂ 'ŋiá₂ jon₄ jág₁ a₂ŋɨ́g'₂, ia₁jaun₂ lé₂ jme₁tɨn₅ i₂sián'₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂jme₁juɨg₅₄ dsa₂ guia₃ mei₅ jág₁ a₂tsá₃ 'ein₂ ŋɨ́'₂.

20 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ ma₃juɨ₁dsi₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ i₂bë'₅₄. Jmo₄ bá₄ a₂lɨ́ng'₅ i₂bë'₅₄ të₂le₃ ja₁con₂ a₂'lɨg'₅₄. La₁ juɨ₁qui₂le₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ co₂'nió'₄ dsa₂ can'₅₄. 21 Juá'₂ bá₄ ne₄ Si₂:

Juɨg₅₄ jniá₂ dsa₂ juɨg₂ nación la₂

të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ jmei₅ siá'₂,

le₃juɨ₅ mɨ₂'o₄ dsɨ₂nau₂ në́₃;

la₁ on₃ bá₄ guë'₂ le₂jaun₂ jua'₅₄ a₂qui₃tón'₂ dsa₂ juɨ₅ jág₁ quió₃,

juá'₂ Te₁gui'₅₄.†

22 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ lë́₅ a₂dsia₅ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂. Quian'₅₄ jág₁ jmei₅ jaun₂ jáng'₅ caun₂ léi₄ të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ le₃quió'₅ dsa₂ i₂'én₂. La₁ juɨ₁lia'₂ jme₁'ë́₂ dsa₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄, jág₁ le₂jaun₂ në́₃ jáng'₅ táng₃ caun₂ léi₄ le₃ja₁con₂ dsa₂ 'én₂ bá₄, on₃jua'₅₄ le₃ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂. 23 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, jme₁le₁ŋɨ'₂ guá'₅, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsia₂₃ jág₁ jmei₅ siá'₂, në₁jua'₂ të₃jë₄ jaun₂ ca₂dsi₃lén₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ ŋi₅, o₃ i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, ¿tsa₁ lé₂ le₃juá'₂ 'éi₂: “Dsa₂ ŋá₅ bá₄ në₅ tion'₅₄”, 'ɨin₃ 'nia'₂? 24 La₁ në₁jua'₂ ca₂dsióg₃ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ma₂'én₂, o₃ i₂tsá₃ lɨn₄ ŋi₅ 'e₂, të₁lia'₂ tion'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'ë́₂ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄, jaun₂ guë́₄ le₃lí'₄ dsɨ́₅ 'ŋiog₅ 'a₂ lia'₂ chain₂ le₃jniá₂ dsáu₁, co₂'nió'₄ a₂con₂ 'í₁ jág₁ a₂nag₂₃ a₂'ë́₂ dsa₂ tioin'₅₄. 25 Jaun₂ guë́₄ le₃jniá₂ a₂rë₂'ma₄ jlë₅ a₂niog₅ dsɨ́₅. Jaun₂ bá₄ chi₃jné₃ jme₃juɨin'₂ Diú₄, ton'₂ juá'₂: “Të₃dsón'₂ bá₄ 'en₅₄ Diú₄ jɨn'₄ 'nia'₂”.

Jmo₄ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ con'₂ dsi₂ten₅₄, dse₃ jniá₂

26 ¿'E₂ bá₄ jaun₂ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄? Jë₁ma₂të́₂ rë₁tón'₄ 'nia'₂ long'₂, le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ caun₂ salmo, o₃ caun₂ jág₁ a₂jme₂tág'₂ 'nia'₂, o₃ caun₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄, o₃ caun₂ jág₁ a₂juá'₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ siá'₂, o₃ caun₂ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂; la₁ juɨ₁le₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ o₄quió'₄ a₂dsɨ₃cón₃ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂. 27 Jë₁ma₂të́₂ rë₁dsia₃ 'ein₂ dsia₃ jág₁ jmei₅ siá'₂, juɨ₁dsia₁₂ on₃, chi₂jua'₂ ŋɨ́₄ lë₃ ca₂juë́'₃, ún₂ jŋiá'₄, të₃ qui₂jáin₃, jaun₂ 'nió'₅ le₃chan₂ jan₂ i₂juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂. 28 La₁ në₁jua'₂ tsá₃ 'ein₂ chan₂ i₂lé₂ le₃juá'₂ 'e₂ jein₅ jág₁ jaun₂, co₂dsia₅ juɨ₁jmo₁₂ tei₄ dsi₂néi₂ guá'₅, juɨ₁dsia₁₂ të₂dsɨ́₅ 'ŋiog₅, juɨ₁chi₂léin'₄ Diú₄.

29 Le₂në₅ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂jme₂jnia₅ Diú₄: juɨ₁jua'₅₄ on₃-ún₂, la₁ ma₂tion'₅₄ i₂sián'₂ i₂con₂ 'í₁. 30 La₁ në₁jua'₂ ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ caun₂ jág₁ ne₄ jan₂ i₂guá₅ jë₄ le₁ŋɨ'₂ dsa₂ jaun₂, juɨ₁jmo₅₄ i₂le₂'uɨg₅₄ 'éi₂ tei₄. 31 Ia₁ lé₂ le₃'ë́'₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ jág₁ të₃ qui₂jáng'₃, ia₁jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ qui₃le₃tɨin₂, gue₃ lián'₂ dsɨ́₅ ján₃. 32 Ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄ a₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃'uáin₂ jme₂dsí₂ quió'₅. 33 Ia₁ jmo₅ Diú₄ a₂'ei₅ tei₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂gó₂.

Juɨ₁lia'₂ lë́₅ ca₂le₃jë́₃ ja₁ŋɨ'₂ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄,‡ 34 ca₂tɨ́n₂ bá₄ dsa₂ mɨ́₂ jmo₃ tei₄ dsi₂néi₂ guá'₅. Tsá₃ 'i₄ 'éi'₃ táun₂ jág₁, të₂le₃ ca₂tɨ́in₂ nag₃ gau₂ bá₄, juɨ₁lia'₂ juá'₂ Si₂ 'Éi'₃. 35 Chi₂jua'₂ 'e₂ 'nio₃ le₃ŋi₅, ca₂tɨ́in₂ ŋɨ́i'₃ dsɨ₂i₂gu₂ guioin₅₄, dsi₂néi₂ quió'₅. Ia₁ caun₂ o₂guí'₃ jaun₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ dsa₂ mɨ́₂ táun₂ jág₁ dsi₂néi₂ guá'₅.

36 ¿O₃ bá₄ ca₂rë₃lióg₃ jág₁ quió'₅ Diú₄ ja₁con'₂ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ jmá'₃ lia'₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ ca₂dsióg₃ jág₁ dse₃? 37 Chi₂jua'₂ chan₂ jan₂ i₂lɨ́n₂ lɨ́in₅ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂cuë₅ Diú₄, o₃ i₂'io₅ a₂tɨin₂ caun₂ juɨ₅bí₂ a₂gu₂dsí₂, juɨ₁le₂ŋi₅ bá₄ rë₂jiá₃ jág₁ a₂tó'₅ jniá₂ ne₄ si₂ la₂ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, co₂në₅ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄. 38 Chi₂jua'₂ chan₂ guë'₂ i₂tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ në₅, tsá₃ ton'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ dsa₂ 'éi₂.§

39 Le₂në₅ bá₄ jaun₂ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, quen'₂ 'nia'₂ bí₂ a₂lé₂ le₃'ë́'₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂já₅ le₃ja₁con₂ Diú₄. Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ cuë́'₁ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂dsia₃ dsa₂ jág₁ jmei₅ siá'₂. 40 La₁ia₁ jmo₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂tɨ́in₂ jmo₃ le₂jain₂ le₂jain₂.

15

Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂jen'₅₄ Cristo

1 Në₃ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₅ jniá₂ a₂dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ a₂ma₂ca₂'ë́₃ jniá₂ jɨn'₄ 'nia'₂, a₂ma₂ca₂gue'₅₄ 'nia'₂, a₂tión'₂ 'nia'₂ tiá₂. 2 Të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ la₂ bá₄ a₂lión'₂ 'nia'₂, chi₂jua'₂ chan'₅₄ 'nia'₂ tiá₂ jág₁ a₂ma₂ca₂'ë́₃ jniá₂ 'nia'₂. Chi₂jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂ në́₃, tsá₃ ta₁ tí₄ a₂ma₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂.

3 Jë₁le₂'uɨg₅₄ juá'₅, ca₂jáng'₃ jniá₂ jág₁ a₂ma₂ca₂ŋɨ₂ jniá₂: a₂ca₂jon₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂; 4 a₂ca₂'ó₂ dsa₂, a₂ca₂jein'₅₄ táng₃ ja₁ŋáu'₄ 'nɨ₅ jmɨg₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂ bá₄ ján₃; 5 a₂ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ Pe₄;* jaun₂ guë́₄ ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ chi'₂ dsɨ₂guia₃-tɨ́n₂. 6 Cang₂ jaun₂, ca₂jág₂ co₂nio₄ lë́₅ guë́₄ ca₂jau₅₄ mei₅ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄; mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ i₂ca₂jág₂ 'éi₂ chain₂ bá₄ guë́₄ jmɨg₄ në₃, o₁jŋia'₅₄ la₂ ma₂dsan₃ i₂lɨn₅₄. 7 Cang₂ jaun₂, ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ Jacobo, ŋó₅ jaun₂ ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅.

8 Jë₁ca₂tó'₂ guë́₄ në́₃ ca₂jme₃jniai₂₃ ne₃ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ jme₁lɨ́n₄ jniá₂ në₂jag₄ bá₄ jan₂ i₂tsá₃ dse₃ ca₂rë₃chán₃. 9 Ia₁ lɨ́n₅ jniá₂ i₂'uɨn₃ guë́₄ juɨ₁lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ca₂tɨ́ng₂ a₂quiong₃ dsa₂ a₂lɨ́ng₅ i₂chen₄ quiáin₅. Ia₁ qui₂ca₂co₃'éng₃ dsa₂ 'én₂ le₂jŋiá₅. 10 La₁ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ bá₄ Diú₄, lɨ́n₅ jniá₂ 'e₂ lɨ́ng₅; jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂dsia₃ Diú₄ dse₃ dsɨ́₅ ja₁cong₂, tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ma₂jmo₃ jniá₂ ta₁ lia'₂ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chen₄ quiáin₅; ton'₂ on₃jua'₅₄ ca₂jmo₃ jniá₂ 'ŋió₃, a₂ma₂ca₂jme₃quiong'₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄ ma₂guio₃. 11 La₁ tsá₃ a₂lë́₅ jaun₂ jua'₅₄ jniá₂, o₃ 'éi₂ 'e₂ ma₂jmo₃, la₁ caun₂ jág₁ la₂ bá₄ ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ 'ë́₅. Jág₁ në₅ bá₄ a₂ma₂ca₂nei'₂ ca₂rë₃'én'₂ guë'₂ 'nia'₂.

Juɨ₁lia'₂ a₂já₅ caun₂ jmɨg₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄

12 La₁ chi₂jua'₂ ma₂qui₂rë₂'ë́₂ jág₁ a₂ca₂jen'₅₄ bá₄ Cristo a₂jme₁rë₂'lɨin₅₄, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ a₂juá'₂ 'nia'₂ i₂lɨn₅₄ a₂tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄? 13 Në₃ në́₃, chi₂jua'₂ tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄, jaun₂ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ Cristo tsá₃ rë₂jen'₅₄ chi₂jua'₂ le₂jaun₂; 14 jaun₂ chi₂jua'₂ tsá₃ ca₂jen'₅₄ guë'₂ Cristo, le₃jua'₅₄ tsá₃ ma₃'e₂ ta₁ tí₄ jág₁ a₂'ë́₅ jnia'₅₄, jaun₂ tsá₃ ta₁ tí₄ a₂'én'₂ 'nia'₂. 15 Chi₂jua'₂ le₂në₅, jnia'₅₄ në́₃ ma₂ja₂náu₅ jag'₅₄ 'nia'₂ a₂lág₅ dsa₂ të₂jɨ́n₁, tsá₃ tí₅ jág₁ quián₂ jnia'₅₄ a₂'ɨ́n₅ jnia'₅₄ Diú₄. Ia₁ ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ 'ɨ́n₅ Diú₄, a₂ca₂jme₃jein'₅₄ Cristo i₂tsá₃ rë₂jen'₅₄ chi₂jua'₂ tsá₃ dsau₅ jág₁ në́₃ a₂jen'₅₄ 'lag₄. 16 Chi₂jua'₂ le₂jaun₂ tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄, le₂jaun₂ guë'₂ ján₃, on₃ guë'₂ Cristo 'ŋiog₅ ca₂jein'₅₄ në́₃; 17 në₁tsá₃ guë'₂ ca₂jen'₅₄ 'éi₂, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ a₂'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ në́₃, jaun₂ lia'₂ ma₂le₁cán'₄ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ dsáu'₂ në́₃. 18 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂dsan₃ le₃quió'₅ Cristo, i₂rë₂'én₄ bá₄ 'éi₂, chi₂jua'₂ le₂jaun₂. 19 Jaun₂ jniog₄ në́₃, chi₂jua'₂ a₂jŋia'₅₄ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ të₁lia'₂ chong₂ la₂, 'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ jniog₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.

20 La₁ a₂të₃dsón'₂ bá₄ dsau₅ a₂ca₂jen'₅₄ Cristo a₂jme₁rë₂'lɨin₅₄; lɨ́in₅ co₂'nió'₄ mɨ́g₂ le₂'uɨg₅₄ a₂'ag₅ a₂ro'₂ dsa₂, ia₁ lɨ́in₅ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂jen'₅₄ jɨn₄ dsa₂ i₂ma₂dsan₃. 21 Le₂jaun₂ bá₄, juɨ₁lia'₂ 'uɨg₅₄ quió'₅ jan₂ dsa₂ ca₂'í₃ 'mú₃ mɨ₂güɨ́g₃, ján₃ bá₄ 'uɨg₅₄ quió'₅ jan₂ dsa₂ ca₂rë₃lióg₃ a₂jen'₅₄ 'lag₄. 22 Ia₁ juɨ₁lia'₂ lë́₅ a₂dsan₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ia₁ a₂lɨ́in₅ tsɨ₁jon₂ Adán, ján₃ bá₄ le₂në₅ le₃chan₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ia₁ a₂lɨ́in₅ i₂quián₅ Cristo, 23 la₁ia₁ le₂jan₂ le₂jan₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ niog₅ tɨin₃: Cristo le₂'uɨg₅₄, co₂'nió'₄ jon₂ le₂ne₁ a₂ráu₃; jaun₂ guë́₄ 'éi₂, dsa₂ quián₅ Cristo, jë₁ma₂të́₂ rë₁guain'₂, ja₃te₅₄ 'éi₂ të₂le₃ ja₁coin₂. 24 Jaun₂ guë́₄ në́₃, jiá₃ jmɨg₄ jë₁dsian₅ ca₂le₃jë́₃, jë₁ma₂të́₂ rë₁jáng'₃ ta₁ a₂lɨ́in₅ a₂goin₂, ne₄ Diú₄ Jmei₂, cang₂ jë₁ma₂ca₂'éin₂ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄, ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂. 25 Ia₁ tion₅₄ bá₄ ca₂tɨ́n₂ 'éi₂ goin₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guian'₃ Diú₄ o₄tag₁₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'iog₅₄. 26 Ia₁ i₂jë₁ca₂tó'₂ i₂'iog₅₄ i₂dsɨ₃'én₂, 'mú₃ bá₄ jaun₂. 27 Ia₁ Diú₄ bá₄ “ma₂ca₂guiog'₃ o₄tag₄ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂.”† Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ jme₁juá'₂ Si₂ a₂ca₂guiog'₃ ca₂le₃jë́₃, jaun₂ ŋág'₂ rë₂jiá₃, tsá₃ quen'₅₄ Diú₄ ŋiog₅ jɨn₄ dsa₂ i₂le₁gan'₅₄ o₄tag₄ Cristo, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂guiog'₃. 28 Jë₁ma₂ca₂dsióg₃ jmɨg₄ jaun₂ a₂niog₅ ca₂le₃jë́₃ o₄gú₃ Ja₁ŋi'₅₄, jaun₂ guë́₄ në́₃ 'ŋiog₅ Ja₁ŋi'₅₄ jɨ́in'₂ táng₃ o₄gú₃ i₁ca₂guiog'₃ 'éi₂, ia₁jaun₂ lén₂ Diú₄ juɨg₅₄ ca₂le₃jë́₃, ne₄ ca₂le₃jë́₃.

29 Në₃ në́₃, në₁jua'₂ tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄, ¿'e₂ guë'₂ jmo₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jŋó₂ jmɨg₂ o₄quió'₄ 'éi₂? Chi₂jua'₂ dsón'₂ rë'₂ dsau₅ a₂tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄, ¿'e₂ guë'₂ lë₃ jŋó₂ dsa₂ jmɨg₂ o₄quió'₄? 30 Juɨ₁lia'₂ jnia'₅₄ në́₃, ¿'e₂ bá₄ ta₁ jmo₃ i₁nio₄ jnia'₅₄ 'ei₅ gau₂ co₂tan₅₄? 31 Le₂o₃ jmɨg₄ bá₄ gue₅ jniá₂ 'mú₃. Dsón'₂ bá₄ jaun₂, rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ dsón'₂ bá₄ jmo₅ jniá₂ táng'₅ o₄quián'₂ 'nia'₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₂. 32 Chi₂jua'₂ ca₂quɨ́n'₂ jniá₂ quian'₅₄ dsa₂ tsau₂ dsɨ́₅ i₂chan₂ juɨg₂ Efeso, con'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ¿'e₂ a₂dsɨ́₂ quió₃? Chi₂jua'₂ dsau₅ jaun₂ a₂tsá₃ jen'₅₄ 'lag₄,

juɨ₁que₅₄ juɨ₁'en'₅₄ jniog₄,

ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂

ca₂dsau₃ bá₄ juɨ₁la₂ 'ióg₃.‡

33 Jaun₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, tsá₃ lë₁jme₁gan₅ 'nia'₂ 'au'₂. Tsá₃ i₂jmo₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ juá'₂ caun₂ jág₁ a₂cha₂: “Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂quian'₅₄ dsa₂ i₂con'₂ lë₁lɨ́n₄, dsɨ₃'én₂ tag₄ a₂dse₃ a₂'io₂₃.” 34 Jaun₂ juá'₅ jniá₂, jme₁jnio₂ 'nia'₂ ne'₅₄, jen'₅₄ táng₃ 'nia'₂ juɨ₅ co₂dsau₅, tsá₃ ma₃'nau₂ 'nia'₂ dso₄. Ia₁ i₂chan₂ bá₄ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄. Juá'₅ jniá₂ le₂në₅ ia₁jaun₂ cán'₁ 'nia'₂ ca₂la₂ o₂guí'₃.

'A₂ lia'₂ lé₂ a₂jen'₅₄ táng₃ 'lag₄

35 Chan₂ bá₄ i₂le₃ŋag₃: “¿'A₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ jaun₂ a₂jen'₅₄ 'lag₄? ¿'A₂ lia'₂ lɨ́in₅, 'a₂ lia'₂ lë́₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ jë₁ma₂ja₂lein₃?” 36 ¡Caun₂ jág₁ co₄ bá₄ në₅! Ia₁ juɨ₁lia'₂ jme₁jne₅ dsa₂ 'e₂ jon₂ jne₂₃, tsá₃ 'ia₂ jua'₅₄ tsá₃ dsɨ₃'én₂ jon₂ a₂dsɨ₂jnia₄. 37 Ia₁ juɨ₁lia'₂ jme₁jan'₂ 'e₂ jan'₂, on₃jua'₅₄ a₂jan'₂ tag₄ a₂lé₂ cang₂. Le₂jaun₂ lë́₅ juɨ₁lia'₂ cuɨg₂,§ juɨ₁'e₂ guë́₃ jon₂ siá'₂ ján₃. 38 Le₂jaun₂ bá₄ jmo₅ Diú₄: cuë₂₃ cho'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅; lia'₂ ca₂ne₅₄ mɨ́g₂ 'io₂₃ cho'₅₄ con'₂ a₂ca₂tɨ́in₂. 39 Le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁ŋɨ́₅: tsá₃ le₃jë́₃ lë́₅ co₂rë₂. Jma₃quén₅ bá₄ lë́₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁ já'₂ náu₂, juɨ₁lia'₂ quió'₅ i₁tan₅; juɨ₁lia'₂ guë'₂ quió'₅ i₁ju₁ ján₃. 40 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ a₂cha₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, quian'₅₄ a₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Tsá₃ co₂rë₂ jlá'₁ tág₅ a₂cha₂ guei'₅₄ quian'₅₄ a₂jlá'₁ a₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 41 Le₂në₅ bá₄ siá'₂ tág₅ quió'₅ 'iog₂, quian'₅₄ tsɨ'₂, quian'₅₄ guë'₂ nei₅ táng₃. Ján'₃ bá₄ siá'₂ tág₅ nei₅ jë₄ rɨn'₅₄.*

42 Le₂në₅ bá₄ guë'₂ niog₅ lé₂ quian'₅₄ dsa₂, jë₁ma₂ca₂jein'₅₄. Dsɨ₃'o₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂niog₅ siá'₃; jaun₂ jen'₅₄ táng₃ caun₂ a₂tsá₃ ton₅ jmɨg₄ siá'₃. 43 Dsɨ₃'o₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ co₂'nió'₄ a₂lë́₅ o₂guí'₃; jaun₂ náu₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ jlá'₁. Dsɨ₃'o₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ 'uan₅₄; la₁ jen'₅₄ táng₃ caun₂ a₂bén₂. 44 Dsɨ₃'o₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂lë́₅ a₂ca₂tɨ́n₂ gua'₅₄ 'uë₃ la₂; jaun₂ guë́₄ jen'₅₄ táng₃ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂gu₂dsí₂.

45 Jaun₂ bá₄ lë₃ chi₁ton₅ ne₄ Si₂: “Ca₂lɨn₃ Adán le₂'uɨg₅₄ jan₂ dsa₂ i₂'i₄ jme₂dsí₂.”† La₁ i₂lɨ́n₅ Adán i₂co₂'nió'₄ jë₁ca₂tó'₂ guë'₂ në́₃, ca₂lɨin₃ jan₂ jme₂dsí₂ i₂to'₂ jme₂dsí₂ jniog₄. 46 La₁ on₃jua'₅₄ jme₂dsí₂ ca₂gua₃ de'₂ le₂'uɨg₅₄. A₂ca₂tɨ́n₂ gua'₅₄ 'uë₃ bá₄ ca₂lë₃ le₂'uɨg₅₄; cang₂ jaun₂ ca₂gua₃ a₂gu₂dsí₂. 47 Dsa₂ i₂le₂ne₁ 'éi₂ jme₁lɨ́n₄ quian'₅₄ ti₁gua'₅₄ quió'₅ 'uë₃ la₂; i₂jë₁ca₂të́₂ on₃ dsa₂ në́₃, i₂ca₂já₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ bá₄ 'éi₂. 48 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ jme₁lɨ́n₄ dsa₂ i₂ca₂lɨn₃ quian'₅₄ ti₁gua'₅₄ 'éi₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂tɨn₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₂ca₂já₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 49 Juɨ₁lia'₂ quióng₂ jniog₄ quió'₅ dsa₂ i₂ca₂lɨn₃ quian'₅₄ ti₁gua'₅₄ 'éi₂, ján₃ bá₄ le₂në₅ quiong₅₄‡ jniog₄ lia'₂ jniá₂ i₂ca₂sión₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

50 Juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂quian₅ mu₅-ŋɨ́₅ ja₁gon₂ Diú₄; on₃ guë'₂ ca₂tɨ́n₂ juɨ₁lia'₂ a₂siá'₃, caun₂ ja₁tsá₃ ton₅ jmɨg₄ siá'₃. 51 Nei₂ 'nia'₂. La₂ 'ë́₄ jniá₂ caun₂ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ le₂jŋiá₅: tsá₃ dsióg₃ ca₂le₃jág₃. La₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ le₃tság₃, 52 con'₂ tiá₂, në₂jag₄ bá₄ a₂'méi'₂ dsa₂ co₂ráun₂ jme₁ne₁₂, jë₁ma₂i₁'ein₅₄ ŋí₂ trompeta jë₁ca₂tó'₂. Ia₁ dsɨ₃'ein₅₄ ŋí₁ trompeta, jaun₂ guë́₄ jen'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂dsan₃, jaun₂ guë́₄ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃dsiáin₃. Jaun₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃ në́₃, qui₂le₃tság₃. 53 Ia₁ ca₂tɨ́n₂ quɨ́'₃ a₂siá'₃ quian'₅₄ caun₂ a₂tsá₃ siá'₃; a₂quɨ́'₃ a₂jón₂ quian'₅₄ caun₂ a₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ jón₂. 54 Jë₁ma₂qui'₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂siá'₃ la₂ quian'₅₄ a₂tsá₃ siá'₃, jë₁ma₂qui'₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂jón₂ la₂ quian'₅₄ a₂tsá₃ lɨ́g'₂ jón₂, jaun₂ guë́₄ le₃ti₃ jág₁ la₂ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂:

Co₂dsia₅ ca₂lɨ́'₃ co₂ŋei'₅₄ Te₁gui'₅₄ ne₄ 'mú₃.§

55 ¿A₂já'₄ bá₄ ŋó₅ a₂jme₁lén'₂ 'ne₂, 'mú₃?

¿'E₂ bá₄ ca₂lë₃, 'ne₂ 'mú₃,

quian'₅₄ uɨg₅ a₂jme₁'ág'₁ jnia'₅₄?*

56 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ uɨg₅ a₂jme₁'ág'₁ 'mú₃ jniog₄, dsáu₁ bá₄ jniog₄ jaun₂; juɨ₁lia'₂ bí₂ a₂'io₅ dsáu₁ jniog₄, Si₂ 'Éi'₃ bá₄ jaun₂. 57 ¡La₁ ti₁'mag'₄ Diú₄ i₂cuë₅ bí₂ a₂lág₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄!

58 Jaun₂ lë₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, nau₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂, tsá₃ cuɨ́n₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ 'ein₂ guë́₃ jŋióg'₂ 'nia'₂ cau₅; juɨ₁dsi₂tsón'₃ bá₄ 'nia'₂ quian'₅₄ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂lë₁jmo'₂ can'₂ 'nia'₂ ta₁ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

16

Ca₂cág'₃ cu₄ a₂jme₃'oin₅₄ rɨin'₅₄

1 Në₃ në́₃, të₂le₃ quió'₅ guë'₂ cu₄ a₂cag'₄ 'nia'₂ jme₁'ong'₁ rɨn'₅₄ i₂'én₂,* le₂jaun₂ bá₄ jmo₄ 'nia'₂ ján₃ con'₂ lë́₅ jág₁ ma₂cuë́₃ jniá₂ guá'₅ i₂chan₂ 'uë₃ Galacia. 2 Le₂caun₂ do₂mei₅₄,† ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ cáu'₁ ca₂la₂ 'a₂ con'₂ tí₅ ca₂lɨng'₃. A₂jaun₂ con'₂ quiog₂ 'ma₄ 'nia'₂, ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ jaun₂ guë́₄ cag'₅₄ 'nia'₂ jë₁ma₂dsióg₃ jniá₂. 3 Jaun₂ bá₄, jë₁ma₂të́₂ rë₁dsióg₄ jniá₂, jaun₂ le₃chen₄ dsa₂ rɨn'₅₄ i₂'ɨ́n'₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, dsɨ₃lén₂ 'éi₂ juɨg₂ Jerusalén quian₅ caun₂ si₂ a₂lé₂. Jaun₂ 'éi₂ bá₄ cán₂ cu₄ quián'₂ 'nia'₂ a₂cag'₅₄ në₅ a₂jme₁'ong'₁ rɨn'₅₄ ja₁jaun₂. 4 Në₁jua'₂ dsi₂ten₅₄ guë'₂ nei₅₄ 'ŋió₃ në́₃, jme₃quiong'₅₄ 'éi₂.

Jmo₅ Pa₄ co₂jŋia₅₄ a₂'í₂ juɨ₅

5 Jë₁ma₂të́₂ rë₁nei₅₄ i₁ŋɨg₁₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Macedonia, jaun₂ guë́₄ dsióg₄ ja₁con'₂ 'nia'₂. 6 Con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂jan₄ ca₂la₂ uë́₂, o₃ në₁ca₂lë₃ ŋɨg₅ le₂tan₅₄ jein₂ güɨ́g₂ quian'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ lé₂ tsag'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ chi₂jua'₂ ja₁ca₂tɨ́n₂ jniá₂ nei₅₄. 7 Ia₁ tsá₃ 'nio₃ jniá₂ nei₅₄ të₂në₃, jua'₅₄ con'₂ ca₂ŋɨg₅ bá₄ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂. Jaun₂ 'ɨ́n₂ bá₄ dsɨ₃ jniá₂ i₁jŋia₁₂ ca₂la₂ uë́₂ quian'₅₄ 'nia'₂, në₁jua'₂ ca₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ jmɨg₄. 8 La₁ i₁jŋia₁ jniá₂ juɨg₂ Efeso ca₂lia'₂ ca₂të́₂ Jmɨg₄ Të₂láu₃-guiá₂. 9 Ia₁ 'ŋio₅ bá₄ cuɨn₅ jmɨg₄ rë₂na₄ juɨ₅ lé₂ le₃i₁jmo₃ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄, a₂léi₄ a₂të₃dsɨ₅₄ dsón'₂; ton'₂ le₂jaun₂ bá₄ juɨn₅ dsa₂ i₂náu₃ 'io'₅₄ táng₃.

10 Në₁jua'₂ ca₂dsióg₃ Timoteo rɨn'₅₄ jniog₄, jag₄ 'nia'₂ jaun₂, jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂gó'₅ 'ein₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, ia₁ ma₂já₅ 'éi₂ jmo₂₃ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄, juɨ₁lia'₂ jniá₂ ján₃. 11 Jaun₂ tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'au'₂ jua'₅₄ tsá₃ 'e₂ quein₅. Të₂le₃ chéin'₂ 'nia'₂ juɨ₅ a₂'ag₃ tei₄ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ jiá₃ ja₃jag₅₄ jniá₂. Ia₁ chi₁jain₁₂ jniá₂ quian'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄.

12 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ Apolos rɨn'₅₄ jniog₄, jme₁chi₂quiain₅₄ jniá₂ jmɨg₄ a₂dsó₃ quiain'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ dsi₁jɨin₁₂ 'nia'₂. Co₂dsia₅ tsá₃ ca₂lë₃ dsɨ́₅ dsó₃ rë₂në́₃, la₁ në₅ bá₄ dsióg₄ lɨ́g'₂ ca₂cuɨn₃ jmɨg₄ dsó₃.

Jág₁ a₂'ág'₃ jág₁ jë₁ca₂tó'₂

13 Jmo₄ 'í₁, nau₂ 'nia'₂ tiá₂ a₂'én'₂ 'nia'₂. Jmo₄ ma₂chang'₂ a₂lë́₅ 'au'₂ ma₂ca₂cang'₅₄ ma₂ŋi'₅₄, tión'₁ 'nia'₂ a₂'uang'₂. 14 Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ jmo'₂ 'nia'₂ ja₁con₂ rɨ́ng'₂, jmo₄ léi₄ a₂'nióg'₃ të₃dsón'₂ rɨ́ng'₂.

15 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄: Estéfanas, quiain'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅, ca₂lɨin₃ dsa₂ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂rë₃'én₂ jág₁ dse₃ 'uë₃ Acaya. Dsa₂ rɨn'₅₄ 'éi₂ në́₃ ma₂ja₂léin₂ ca₂ne₅₄ jme₁jme₂ti₃ ja₁con₂ rɨn'₅₄ jniog₄ dsa₂ 'én₂ ja₁jaun₂. Chi₂quian₅₄ jniá₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jaun₂ në́₃, 16 jme₁gan'₃ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ le₂'éi₂, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂'o₅₄ quian'₅₄ ta₁ le₂jaun₂. 17 'Io'₂ jmo₅ jniá₂ në́₃, ia₁ ma₂guan₅ Estéfanas, Fortunato, quiain'₅₄ Acaico; ma₂ca₂jme₃'ŋiai₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂jme₁'nió'₅ ja₁con₂ jniá₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'nia'₂ chan'₂ ja₁lá₃. 18 'Éi₂ bá₄ ma₂jmo₃ lián'₂ dsɨ₃ të₂le₃ juɨ₅ jme₂dsí₂, le₂jaun₂ bá₄ ma₂qui₂ma₂jmo₃ lián'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ján₃. Jaun₂ 'nió'₅ jme₁gan₃ jniog₄ dsa₂ le₂'éi₂.

19 Ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅ ja₁tén₄ le₂tan₅₄ 'uë₃ Asia, cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂. Le₂jaun₂ bá₄ Aquila quian'₅₄ Priscila‡ në́₃, quian'₅₄ co₂nió'₃ dsa₂ rɨn'₅₄ i₂ŋɨ'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ në́₃, cuɨin₂₃ Diú₄ 'ŋio₅ lɨn₃ 'nia'₂, le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄. 20 Ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂tion'₅₄ ja₁lá₃, cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂. Qui₁cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ a₂qui₁chén'₁§ jú'₅ rɨ́ng'₂, a₂lë́₅ léi₄ a₂ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ a₂le₁jë́₃ 'au'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂.

21 Jniá₂ Pa₄, cuɨ́ng₅ Diú₄ 'nia'₂ ne₄ si₂ la₂, quian'₅₄ gu₃ 'nió₃.*

22 Chi₂jua'₂ chan₂ jan₂ tsá₃ 'nioi₃ Te₁gui'₅₄, co₂dsia₅ bá₄ juɨ₁dsi₂'éin₂. ¡Ŋiá'₅ 'ne₂, Te₁gui'₅₄!†

23 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂'ua₁ dsɨ́₅. 24 Ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ 'nióg₃, le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ Cristo Jesús. A₂méi₃.‡

Co₂në₅.

* 1:13 lit. “ca₂i₃tian'₃ 'nia'₂ jmɨg₂.”

† 1:14 lit. “ca₂tióg₃ jmɨg₂.”

‡ 1:15 lit. “a₂ca₂tiáin₃ jniá₂ jmɨg₂.”

§ 1:16 lit. “ca₂tián₃ jniá₂ jmɨg₂.”

* 1:17 lit. “a₂tián₄ jniá₂ jmɨg₂ dsa₂.”

† 1:19 Isaías 29:14.

‡ 1:31 Jeremías 9:24.

* 2:9 Isaías 64:4.

† 2:13 o₃, “qui₂chei₂ jnia'₅₄ dsa₂ a₂gu₂dsí₂.”

‡ 2:16 Isaías 40:13.

* 3:19 Job 5:13.

† 3:20 Salmo 94:11.

‡ 3:22 griego: Cefas.

* 5:13 Deuteronomio 17:7; 19:19; 21:21,24; 24:7.

* 6:9 o₃, “dsa₂ ŋe'₂ i₂'nag₅ quió'₅.”

† 6:16 Génesis 2:24.

* 7:15 lit. “Tsá₃ chi₁'ŋe'₅₄ dsa₂ i₂'én₂ rɨn'₅₄ chi₂jua'₂ le₂jaun₂.”

† 7:38 o₃, “La₁ chi₂jua'₂ 'ein₂ chan₂ jan₂ ja₁mɨ́g₄ i₂jë₁ca₂ŋɨ₅ ŋi₂ a₂jéin'₂ gu₂, chi₂jua'₂ le₂jaun₂ lɨ́n₂ dsa₂ a₂dsi₂ten₅₄ guë́₄, juɨ₁jmo₅₄ bá₄ 'a₂ lia'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅, lé₂ bá₄ cuɨin₃ ja₁mɨ́g₄ a₂jéin'₂ gu₂, ia₁ on₃jua'₅₄ 'e₂ dso₄ jaun₂. La₁ në₁jua'₂ chan₂ guë'₂ i₂lɨ́n₂ on₃jua'₅₄ a₂'nió'₅ 'ein₂ qui₂chi₂quióng₂ jmɨg₄, 'nio₃ a₂tsá₃ gu₂ jén'₂ bá₄ ja₁mɨ́g₄, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ́₅ a₂të₃gua₄ ja₁mɨ́g₄ le₂jaun₂ të₃ tsá₃ gu₂ jéin'₂, a₂dse₃ bá₄ jaun₂. Jaun₂ le₂në₅ bá₄, 'ein₂ qui₂cuɨn₅ ja₁mɨ́g₄ qui₂jen₂ gu₂, a₂dse₃ bá₄ jmo₂₃. Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ ja₁mɨ́g₄ a₂jen'₂ gu₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ bá₄ ján₃.”

* 9:5 griego: Cefas.

† 9:9 Deuteronomio 25:4.

* 10:7 Éxodo 32:6.

† 10:26 Salmo 24:1.

‡ 10:28 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “Ia₁ gua'₅₄ 'uë₃, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ cha₂ ja₁jaun₂, a₂quió'₅ Te₁gui'₅₄ jë₂ bá₄ jaun₂.”

* 11:25 'Nio'₂ ja₁ton₅ Mateo 26:28; Éxodo 24:8; 1 Corintios 10:16.

* 12:13 lit. “lia'₂ con'₂ jme₁i₂tiog₃ jmɨg₂.”

* 13:13 'Nio'₂ ja₁ton₅ Colosenses 3:14.

* 14:7 griego: kithara.

† 14:21 Isaías 28:11-12; Deuteronomio 28:49.

‡ 14:33 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

§ 14:38 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Chi₂jua'₂ chan₂ guë'₂ i₂tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ në₅, tsá₃ lë₁juɨ₁tioin'₅₄ juɨ₅ guë'₂ jaun₂.”

* 15:5 griego: Cefas.

† 15:27 Salmo 8:6.

‡ 15:32 Isaías 22:13.

§ 15:37 lit. “trigo.”

* 15:41 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3, Romanos 1:25.

† 15:45 Génesis 2:7.

‡ 15:49 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ gui'₅₄ juá'₂: “juɨ₁quiong₅₄ jniog₄.”

§ 15:54 Isaías 25:8.

* 15:55 o₃, “¿'E₂ bá₄ ca₂lë₃, 'ne₂ 'mú₃, quian'₅₄ uɨg₅ a₂jme₁'ág'₁ jnia'₅₄? ¿A₂já'₄ bá₄ ŋó₅ a₂jme₁lén'₂ 'ne₂, tau₂ 'ŋio₅?” Oseas 13:14.

* 16:1 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 16:2 lit. “jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ quió'₅ semana.”

‡ 16:19 griego: Prisca.

§ 16:20 Caun₂ tag₄ a₂jme₁chí'₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ Pa₄ si₂ la₂.

* 16:21 'Nio'₂ ja₁ton₅ Gálatas 6:11; Colosenses 4:18; 2 Tesalonicenses 3:17; Filemón 19.

† 16:22 griego: maranatha, jág₁ arameo a₂juá'₂ “Ŋiá'₅ 'ne₂, Te₁gui'₅₄.”

‡ 16:24 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “A₂méi₃.”

SEGUNDA CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

CORINTIOS

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Corinto

1 Jniá₂ Pa₄, co₂në₅ 'éi'₃ ca₂jmo₃ 'ŋiog₅ Diú₄, a₂lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo, jmo₂₃ si₂ la₂ co₂lë₅ quian'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Timoteo a₂dsian'₄ ne₄ guá'₅ quián₅ Diú₄ i₂chan₂ juɨg₂ Corinto, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ sián'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄* i₂chan₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Acaya. 2 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂; juɨ₁tion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ le₁'ág₄ tei₄ jmo₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, jmo₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃.

Ca₂ŋág₃ uɨg₅ Pa₄

3 Juɨ₁jme₁juɨn'₂ jniog₄ Diú₄ Jmei₂ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂, ia₁ 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ Tia₅₄ quián₂ i₂ŋɨ́₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ jniog₄; i₂'éi₂ bá₄ Diú₄ i₂jmo₅ lián'₂ dsɨ₅ jniog₄ chong₂. 4 'Éi₂ bá₄ i₂jmo₅ lián'₂ ja₁con₂ jniog₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ o₂i₁ dsɨ₅ cha₂, le₂jaun₂ guë'₂ jniog₄ táng₃ lé₂ le₃jmó₁ lián'₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ o₂i₁ dsɨ₅ ŋág₅ uɨg₅. Lé₂ le₃cuë₅₄ jniog₄ lián'₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ jmo₅ Diú₄ ja₁con₂ jniog₄ guio₅₄. 5 Ia₁ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ ŋag₄ jniog₄ jmɨ₁uɨg₅ juë'₂ lɨn₃ a₂ca₂can₃ Cristo, ján₃ bá₄ le₂në₅ táng₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo guéi₁ jniog₄ lián'₂ a₂le₃chong₂ dse₃. 6 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ ŋag₄ jnia'₅₄ uɨg₅ chong₂, le₂në₅ le₃cha₂ lián'₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ jaun₂ lión'₂ 'nia'₂ në́₃; o₃ chi₂jua'₂ guei₂ jnia'₅₄ lián'₂ 'e₂, ján₃ bá₄ le₃cha₂ lián'₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, jaun₂ lé₂ le₃jmó'₂ tió'₃ 'au'₂ 'e₂ uɨg₅ cha₂, juɨ₁lia'₂ jmo₂ jnia'₅₄. 7 Caun₂ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ le₃ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂jmó'₂ tió'₃ 'au'₂ a₂lión'₂ 'nia'₂ në́₃. Ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄, në₁jua'₂ quen'₅₄ 'nia'₂ ŋag'₅₄ uɨg₅ a₂ŋag₄ jnia'₅₄, ján₃ bá₄ le₂në₅ guéi'₁ 'nia'₂ lián'₂ a₂guéi₁ jnia'₅₄ a₂cuë₃ Diú₄.

8 Chei₂ jnia'₅₄ 'nia'₂ le₂në₅, rɨn'₅₄ jniog₄, ia₁ a₂'niog₂ jnia'₅₄ a₂le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ a₂ca₂quián₁ jnia'₅₄ le₂tan₅₄ juɨg₂ tio'₅₄ 'uë₃ Asia. 'Ŋio₅ lɨn₃ bá₄ uɨg₅ ca₂ŋag₄ jnia'₅₄; 'ŋio₅ lɨn₃ guei₂ ta₁ a₂tióng₂ jnia'₅₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂'uáu₂ co₂ŋei'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₁tián₂. 9 Con'₂ siá'₂ lág₂ jnia'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jmɨg₄ cha₂ quián₂ jnia'₅₄, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂'i₄ 'éi'₃ dsióg₃. La₁ tsá₃ a₂nag₅₄, ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂i₃ŋág₂ jnia'₅₄ jaun₂ ca₂jmo₃ ta₁ a₂ca₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ a₂'éin₂ le₃quió'₅ Diú₄, on₃jua'₅₄ le₂quián₂ jnia'₅₄ guio₅₄. Ia₁ i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂jme₂jen'₅₄ 'lag₄. 10 Ia₁ ma₂lió₂ bá₄ Diú₄ ne₄ 'mú₃ gau₂ jaun₂, ton'₂ caun₂ lió₂ bá₄ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ në₃. Jaun₂ le₃ja₁con₂ 'éi₂ bá₄ ma₂'éi₁ jnia'₅₄ caun₂ dsɨ₅ a₂lió₂ ne₄ juɨ₅ 11 chi₂jua'₂ jme₁'o'₁ 'nia'₂ chi₂leng'₅₄ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄. Chi₂jua'₂ juɨn₅ dsa₂ i₂mɨ₅ ne₄ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄, ján₃ bá₄ juɨn₅ dsa₂ i₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂jme₃'o₅₄.†

'E₂ lë₃ tsá₃ ca₂ŋe₄ Pa₄ juɨg₂ Corinto

12 Cha₂ caun₂ cosa ja₂ të₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ ton'₂ guio₅₄ jnia'₅₄ quiong₂ 'í₁ të₂dsɨ₅, lei₅₄ jnia'₅₄ a₂lé₂ le₃jang'₅₄ jág₁ dsau₅ a₂chong₂ jmo₂ a₂dse₃ a₂tí₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, juɨ₁lia'₂ jme₂ti₃ Diú₄, la₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ le₃ja₂con'₂ 'nia'₂. Ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ bá₄ Diú₄, ma₂ca₂jme₃'o₅₄ a₂chong₂ jnia'₅₄ le₂në₅; on₃jua'₅₄ ia₁ a₂tag₂ jnia'₅₄ guio₅₄. 13 Ca₂le₃jë́₃ a₂jua'₂ jnia'₅₄ a₂tio'₅₄ ne₄ si₂ carta quián₂, tsá₃ 'e₂ a₂siá'₂ jua'₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ tɨn'₂ 'nia'₂ 'ɨ́'₄, o₃ a₂tsá₃ ŋɨ́'₂ 'nia'₂. 14 Jaun₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jnia'₅₄, juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂rë₃ŋɨ́g'₂ 'nia'₂ quián₂ jnia'₅₄ ja₁lɨn₅₄, ján₃ bá₄ le₂në₅ le₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ lia'₂ rë₂'ŋia₅, ia₁jaun₂ lé₂ le₃dsiá'₁ 'nia'₂ jág₁ tá'₅ o₄quián₂ jnia'₅₄, ton'₂ lé₂ le₃dsiá₁ jnia'₅₄ jág₁ tá'₅ o₄quián'₂ 'nia'₂ ján₃, jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ quió'₅ Jesús Te₁gui'₅₄ quián₂.

15 'Uɨg₅₄ ia₁ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, jaun₂ jme₁lɨ́ng₂ nei₅₄ i₁jɨng₁₂ de'₂ jŋiá₅ 'nia'₂ a₂i₁jmo₃ lián'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃, ia₁ dsióg₄ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂ ta₁tɨn₃ ráun₂. 16 Jme₁dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ jme₁i₁ŋɨg₁₂ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ ma₂'eng₅₄ juɨ₅ guio₃ juɨ₅ Macedonia; jë₁ma₂të́₂ rë₁nég'₄ táng₃, jaun₂ i₁jɨng₁₂ táng₃ 'nia'₂. Ia₁ lɨ́ng₂, 'nia'₂ bá₄ jme₁'o'₁ a₂lé₂ dsióg₄ jniá₂ të₂ Judea. 17 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂'ei₅ caun₂-tɨn₃ dsɨ₃ a₂juá'₅ le₂në₅? ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂lë́₅ jág₁ quió₃ lia'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂ i₂lë₁qui₂co₅ jág₁ quió'₅, në₃ rë'₂ juá'₂ “ján₅,” në₃ guë'₂ “jan₂'ón₄” táng₃? 18 Tí₅ bá₄ jág₁ quián₂ jnia'₅₄, juɨ₁lia'₂ tí₅ jág₁ quió'₅ Diú₄; lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂lë₁cuë₂ jnia'₅₄ jág₁ quián₂, jua'₅₄ a₂jua'₂ jnia'₅₄ “ján₅,” con'₂ siá'₂ “jan₂'ón₄” táng₃. 19 Ia₁ Cristo Jesús i₂lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂qui₂'ɨ́n₅ jnia'₅₄ i₂nio₄, chei₂ 'nia'₂ quian'₅₄ Silvano,‡ Timoteo në́₃, 'éi₂ në́₃ tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂lë₁qui₂ca₂co₃ jág₁ quió'₅ jua'₅₄ në₃ rë'₂ juá'₂ “ján₅,” në₃ cón'₅ “jan₂'ón₄” táng₃. Të₂le₃ quian'₅₄ Cristo, a₂dsau₅ dsón'₂ bá₄ jág₁. 20 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ bá₄ rë₂ti₃ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂cuë₂₃ quió'₅ Diú₄. Jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, jua'₂ jniog₄ a₂méi₃, ia₁ a₂dsau₅ dsón'₂. Jaun₂ le₂në₅ lé₂ le₃jme₁juɨn'₂ jniog₄ Diú₄. 21 Jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ jmo₂₃ të₂le₃ ja₁con₂ jnia'₅₄, quian'₅₄ guë'₂ le₃ja₁con'₂ 'nia'₂ në́₃, a₂tióng₂ jniog₄ tiá₂ le₃quió'₅ Cristo. 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂ca₂'ag₃ jniog₄ në́₃. 22 Ma₂ca₂jmóg'₂ jniog₄ léi₄ co₂'nió'₄ quian'₅₄ sello quió'₅, ton'₂ ma₂cuɨin₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáin₅ të₂dsɨ₅ jniog₄, në₂jag₄ bá₄ cu₄ a₂ma₂ron₅ dsɨ₂jŋiá₄, a₂ma₂lág₅ jniog₄ léi₄ a₂dsi₁no₃ jniog₄ dsɨ₁guéi₁ a₂cuë₃.

23 Chi₂jua'₂ tsá₃ ma₂ca₂lë₃ dsióg₄ juɨg₂ Corinto lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂i₃jiog₅ dsɨ₃, jág₅ bá₄ Diú₄ ia₁ tsá₃ 'nio₃ jniá₂ a₂cán'₂ 'nia'₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ a₂tsá₃ ca₂dsióg₃; ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ o₁jŋia'₅₄ 'mú₃ ca₂quɨ́n₂ quió₃. 24 On₃jua'₅₄ a₂'niog₂ jnia'₅₄ a₂jme₁gon₂ ne₄ 'a₂ lia'₂ 'én'₂ 'nia'₂, ia₁ ma₂tión'₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂ a₂'éng'₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ 'niog₂ jnia'₅₄ jmó₁ ta₁ co₂dsia₅ quian'₅₄ 'nia'₂ ia₁jaun₂ le₃cha₂ guë́₄ o₂'ŋió₃ dsɨ₅ ja₁con'₂ 'nia'₂, ia₁ o₄quió'₄ a₂'én'₂ bá₄ 'nia'₂, tión'₂ 'nia'₂ tiá₂.

2

1 Jaun₂ ma₂ca₂dsia₃ jniá₂ dsɨ₃ a₂tsá₃ ma₃i₁jɨng₁₂ táng₃ 'nia'₂ të₃ 'lia'₂ dsɨ₃. 2 Ia₁ në₁jua'₂ i₁jmo₃ 'lia'₂ 'au'₂ 'nia'₂ bá₄ jniá₂, ¿'ein₂ bá₄ i₂jmo₃ jéin₄ jniá₂ 'io'₂? Jŋia'₅₄ lia'₂ 'nia'₂ bá₄ i₂ma₂në₂jmo₃ jniá₂ 'lia'₂ 'au'₂. 3 Jaun₂ lë₃, ca₂jmo₃ si₂ ca₂juá'₃, ia₁ tsá₃ 'nio₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'lia'₂ dsɨ₃ jë₁ma₂dsióg₃, ia₁ 'nia'₂ dsón'₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ jmó'₂ a₂jéin₄ 'io'₂ jë₁ma₂dsióg₃. Ia₁ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂dsióg₄ 'ei₅ dse₃ dsɨ₃, le₂jaun₂ a₂'ei₅ rë₂ 'au'₂ 'nia'₂ ján₃. 4 Ia₁ a₂jme₁quian₄ o₂i₁ dsɨ₅, të₃ ca₂tán'₂ dsɨ₃, jme₁ca₂jmo₃ jniá₂ si₂ jaun₂, ca₂le₃jë́₃ jme₁'o₅ jniá₂. La₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂juá'₃ ia₁jaun₂ tiá'₃ 'lia'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ján₃; të₂le₃ ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ dsɨ₃ a₂'nióg₃ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃.

Ca₂'én₂ dsáu₁ jan₂ dsa₂ i₂ca₂'náu₂ dso₄

5 Në₁jua'₂ chan₂ i₂ma₂jmo₃ a₂cha₂ o₂i₁ dsɨ₅, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ja₁con₂ jniá₂ ma₂jmo₃ quian₅₄ o₂i₁ dsɨ₅; le₂jiog₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ bá₄ ca₂jmo₃ ca₂la₂ a₂ma₂ca₂quian'₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ ca₂le₃jɨ́ng'₃. A₂juá'₅ jniá₂ “a₂ca₂jmo₃ ca₂la₂,” ia₁jaun₂ tsá₃ lɨn₄ uɨg₅ tɨn'₅₄ 'nia'₂ jág₁ në₅. 6 Co₂'nió'₄ uɨg₅ a₂ca₂cuë'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ 'éi₂ jë₄ le₁ŋɨ'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, tió'₅ bá₄ co₂në₅. 7 Ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ në́₃ jmó'₂ 'ua₁ 'au'₂ 'éng'₄ dsáu₁, jmó'₂ táng₃ 'nia'₂ lián'₂ dsɨ́₅, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂tán'₂ co₂ŋei'₅₄ dsɨ́₅. 8 Jaun₂ chi₂len'₄ jniá₂ 'nia'₂ a₂jme₁jniag'₂ táng₃, a₂dsón'₂ 'niói'₃ 'nia'₂. 9 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ma₂juá'₃ bá₄ jniá₂ le₂jŋiá₅ quian'₅₄ si₂ a₂ma₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂, a₂jŋia'₅₄ con'₂ ca₂cáun₃ 'í₁ bá₄ quián'₂ 'nia'₂ o₁ne₄ në₁jua'₂ jmó'₂ dsón'₂ 'nia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂juá'₅ jniá₂. 10 Jaun₂ në́₃, juɨ₁'e₂ guë́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ dsáu₁ rɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂'éng'₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ le₃jmo₅₄ jniá₂ dsɨ₃, 'én₄ bá₄ jniá₂ dsáu₁ dsa₂ 'éi₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dso₄ a₂ma₂'én₃ jniá₂, chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ dso₄ ma₂'éng₃, o₄quián'₂ 'nia'₂ bá₄ ma₂jmo₃, të₃ne₄ Cristo. 11 Jmo₅ jniá₂ le₂në₅ ia₁jaun₂ tsá₃ jo₃ i₂së₃dsen₃, ia₁ a₂ne₄ rë₂ bá₄ jniog₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ mai₅₄ 'io₅ 'éi₂.

Tsá₃ rë₂ jme₁'ei₅ dsɨ́₅ Pa₄ juɨg₂ Troas

12 Jaun₂ jme₁ca₂dsióg₃ jniá₂ juɨg₂ Troas a₂'ë́₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo, 'ŋio₅ bá₄ jme₁rë₂na₄ juɨ₅ a₂jme₁jmo₅₄ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ja₁jaun₂. 13 La₁ tsá₃ tei₄ jme₁'ei₅ dsɨ₃, ia₁ tsá₃ ca₂dsáng'₂ Tito rɨn'₅₄ jniog₄. Ca₂'ág'₃ bá₄ jniá₂ jág₁ rɨn'₅₄ jniog₄ ja₁jaun₂, jaun₂ guë́₄ guio₃ le₃'uë₃ Macedonia la₂.

A₂léi₂ jniog₄ quian'₅₄ Cristo

14 La₁ ti₁'mag'₄ Diú₄ ia₁ co₂tan₅₄ bá₄ jiog₂₃ juɨ₅ a₂léi₂ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo Jesús, ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ jniog₄ bá₄ jme₂jniai₂₃ jág₁ dse₃ la₂ quió'₅, ia₁jaun₂ dsa₂ në́₃ le₃cuɨin₂₃ 'éi₂, co₂'nió'₄ a₂ja₂dsɨ́₂ ma₂juɨg₂ ca₂le₂con₂. 15 Ia₁ jniog₄ bá₄ lág₅ co₂'nió'₄ chen₂ a₂cau₂ ja₂dsɨ́₂ ma₂juɨg₂ ma₂ro₂ a₂jén'₅ Cristo ne₄ Diú₄, a₂qui₂dsɨ₂'ag₅ jë₄ quió'₅ dsa₂ i₂i₂nio₄ juɨ₅ a₂lióin₂, qui₂ja₂dsɨ́₂ ján₃ jë₄ quió'₅ i₂dsɨ₂'én₂ në́₃. 16 Të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂dsɨ₂'én₂ në́₃, chen₂ la₂ lë́₅ a₂ja₂dsɨ́₂ 'lɨg'₅₄ a₂ma₂le₃dsiáin₃; la₁ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ i₂tɨ́n'₄ guë'₂ në́₃, lë́₅ caun₂ cosa a₂ja₂ ma₂juɨg₂ ma₂ro₂ a₂tɨ́n'₂ jme₂dsí₂ quió'₅. ¿'Ein₂ bá₄ 'éi₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ quian'₅₄ ta₁ në₅? 17 Jnia'₅₄ bá₄ 'éi₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄, ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ i₂nio₄ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂jmó₁ 'ma'₅₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jmo₅ i₂lɨn₅₄. Të₂le₃ jág₅ bá₄ Diú₄, chei₂ jnia'₅₄ dsa₂ lia'₂ tí₅ jág₁, lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ quián₅ Diú₄ i₂juá'₂ o₄quió'₄ Cristo.

3

Jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄

1 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂jŋia'₅₄ 'ɨ́n₅ dse₃ guio₅₄ bá₄ jnia'₅₄ jme₁jua'₂ le₂në₅? ¿O₃ bá₄ 'niog'₂ 'nia'₂ a₂'ë́₄ si₂ a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ o₃ a₂mɨ́₁ 'e₂ jnia'₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂ a₂cuë́'₁ caun₂ si₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂lɨn₅₄? 2 Jŋia'₅₄ lia'₂ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ma₂cuë'₂ jág₁ dsau₅ a₂ma₂léi₄ co₂'nió'₄ caun₂ si₂ të₂dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂lé₂ le₃con₂ dsa₂ sián'₂ 'í₁ co₂'nió'₄ a₂lé₂ le₃'ɨ₃ dsa₂ në́₃. 3 Guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ caun₂ si₂ a₂ca₂jmo₃ Cristo 'ŋiog₅, a₂ca₂dsia₃ gu₂ jnia'₅₄. Caun₂ si₂, on₃jua'₅₄ a₂léi₄ a₂qui₂rë₂tsáng₂ quian'₅₄ jmɨ₁jné₂; lë́₅ léi₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂chan₂ dsón'₂. Lë́₅ caun₂ si₂ carta, on₃jua'₅₄ a₂léi₄ rë₂ton₅ dso'₂ nɨ₁cang₁; lë́₅ léi₄ juɨ₅ të₂dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄.

4 Caun₂ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂'éin₂ jnia'₅₄ le₂në₅ le₃ja₁con₂ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo. 5 On₃jua'₅₄ a₂tag₂ jnia'₅₄ guio₅₄ a₂jmo₂ 'e₂ jmo₂. Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ jmo₂ jnia'₅₄, Diú₄ bá₄ jmo₅ a₂quɨ'₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄ quian'₅₄ ta₁ në₅. 6 'Éi₂ bá₄ ma₂jmo₃ a₂quɨ'₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄ a₂i₂quian₄ jnia'₅₄* jág₁ 'mɨ́₂ a₂ma₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄: on₃jua'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi'₃ a₂ton₅ ne₄ si₂; të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ bá₄. Ta₁ a₂quí'₅ 'éi'₃ a₂rë₂ton₅ ne₄ si₂, a₂jiog₅ ne₄ 'mú₃ bá₄ jaun₂. La₁ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ guë'₂ në́₃ to'₂ jme₂dsí₂ a₂chan₂ dsa₂.

7 'Éi'₃ jaun₂ ca₂tióng₃ Diú₄ dso'₂ nɨ₁cang₁ jë₄ si₂ a₂tág₅ co₂'né'₅. Tsá₃ ma₃ca₂tió'₃ dsa₂ israelitas jág₃ uë́₂ ne₄ Moisés, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ co₂tág₅ co₂'né'₅ ca₂jnia₃, juɨ₁'e₂ guë́₃ la₂ jë₁ca₂ag₂ si₂ jaun₂. La₁ chi₂jua'₂ le₂në₅ 'ŋio₅ jlá'₁ ca₂lë₃ jme₁ca₂lë₃ 'éi'₃ a₂tsá₃ jme₁'io₅ bí₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ dsián₂ dsa₂ jaun₂, 8 ¡'ë₂ guë́₄ dse₃ jlá'₁, jág₁ dse₃ a₂quian₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ a₂jmo₅ a₂chan₂ táng₃ dsa₂! 9 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, chi₂jua'₂ lág₂ jniog₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jlá'₁ ca₂lë₃ 'a₂ lia'₂ ca₂cuë₃ Diú₄ 'Éi'₃ të₂le₃ quian'₅₄ Moisés, 'éi'₃ a₂jme₁bóg'₂ dso₄ jaun₂, ¡'ë₂ guë́₄ jlá'₁ ta₁b quián₂ jnia'₅₄ a₂i₁quian₄ jnia'₅₄ jág₁ dse₃ a₂jme₂jnia₅ Diú₄ a₂tsá₃ ma₂dsáu₁ jniog₄ cha₂! 10 Ia₁ juɨ₁lia'₂ 'éi'₃ a₂jme₁jlá'₁ ma₂lɨ́g'₂, tsá₃ ma₂'e₂ quen₅ në₁ma₂ca₂quɨn₃ quian'₅₄ jág₁ jlá'₁ guë́₄ a₂cha₂ rë₂në́₃. 11 Chi₂jua'₂ lág₂ jniog₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁jlá'₁ ta₁b quió'₅ a₂tsá₃ uë́₂ tió'₅ jaun₂, ¡'ë₂ guë́₄ 'ŋio₅ jlá'₁ ta₁† quió'₅ jág₁ 'mɨ́₂ a₂tsá₃ ma₂dsɨ₃ŋɨ́₂ o₁lɨ́g'₂!

12 'Uɨg₅₄ ia₁ caun₂ le₁'ág₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ le₂në₅, jua'₂ jnia'₅₄ co₂ŋei'₅₄ rë₂jiá₃ jág₁. 13 Tsá₃ jmo₂ jnia'₅₄ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ Moisés; ca₂jlë́₂ 'éi₂ ne₅₄ quian'₅₄ 'mɨ'₂ ia₁jaun₂ tsá₃ jág₃ dsa₂ israelitas 'a₂ lia'₂ éi₃ a₂co₂tág₅ jaun₂. 14 La₁ tsá₃ ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ në́₃, ia₁ cang₄ dsi₅₄. Ca₂lia'₂ jŋió₄ jmɨg₄ në₃ 'ɨ₅ dsa₂ Si₂ 'Éi'₃ a₂ron₅ ma₂lɨ́g'₂, lia'₂ ma₂lɨ́n₅ jaun₂ bá₄ 'éi₂, co₂'nió'₄ rë₂jlë₅ ne₅₄, a₂tsá₃ ŋɨ́i'₂. Ia₁ jmá'₃ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ lé₂ le₃jŋia'₃ a₂jlë₅ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ jaun₂. 15 Ca₂lia'₂ jŋió₄ jmɨg₄ në₃, jë₁ma₂tóin'₂ 'ɨ₂₃ si₂ quió'₅ Moisés, jlɨn₅ ne₄ dsa₂, tsá₃ rë₂ŋɨ́i'₂. 16 Ia₁ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jén'₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, jŋia'₅ a₂jmo₅ a₂jlɨn₅ ne₄ dsa₂ jaun₂. 17 Te₁gui'₅₄ në́₃, ia₁ i₂lɨ́n₅ Jme₂dsí₂ bá₄ 'éi₂; ja₁'en₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Te₁gui'₅₄, juɨ₁lia'₂ të₂dsɨ́₅ dsa₂ i₂'én₂, ja₁jaun₂ rë₂na₄ bá₄ juɨ₅. 18 Ia₁ ca₂le₃jág₃ jniog₄ tsá₃ ma₃le₁jlë₅ ne₄ jniog₄; lág₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ nɨ₁'ɨ₂ a₂jniá₂ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ a₂jlán'₁ Te₁gui'₅₄. Le₂në₅ bá₄ jniog₄ guio₅₄, caun₂ i₂ne₁ca₂lag₃ jniog₄ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ Cristo 'ŋiog₅, ia₁ lia'₂ caun₂ jmɨg₄ caun₂ jmɨg₄ bá₄ caun₂ i₂ne₁ca₂lag₃ jniog₄ jlán'₁ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ 'éi₂. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ jmo₅ Te₁gui'₅₄, i₂lɨ́n₅ Jme₂dsí₂.

4

1 'Uɨg₅₄ jaun₂, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ tián'₃ dsɨ₅ jnia'₅₄ dsa₂ i₂quian₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ca₂dsia₃ gu₂ jnia'₅₄ ta₁ la₂. 2 Ma₂ca₂tí₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ o₂guí'₃ a₂jmo₅-dsáu₅ dsa₂ jë₄ rë₂'ma₄; tsá₃ a₂në₅ i₂nio₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ mai₅₄ a₂qui₂jme₂gán₂ jnia'₅₄ dsa₂. On₃ guë'₂ jua'₅₄ jmo₂ jnia'₅₄ caun₂-tɨn₃ jág₁ jua'₅₄ a₂co₂güɨn'₄ jnia'₅₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄. Jág₁ tí₅ dsón'₂ rë₂jiá₃ jág₁ bá₄ jme₂tɨ́n₁ jnia'₅₄ dsa₂, ne₄ Diú₄, ia₁jaun₂ le₃lí'₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂ a₂dsau₅ bá₄ jág₁ a₂i₂quian₄ jnia'₅₄. 3 Në₁jua'₂ rë₂jlë₅ jág₁ dse₃ a₂i₂quian₄ jnia'₅₄, rë₂jlë₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂dsɨ₃'én₂ jme₂dsí₂ quió'₅ bá₄. 4 Ia₁ dsa₂ i₂le₂'éi₂ i₂tsá₃ 'én₂, co₂'nió'₄ a₂rë₂jlɨn₅ dsɨ́₅, në₂jag₄ bá₄ a₂tein₅₄, a₂jmo₅ diú₄ quián₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ia₁jaun₂ tsá₃ tág₃ si₂ a₂le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jlá'₁ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo i₂jlán'₁ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄ 'ŋiog₅. 5 Ia₁ on₃jua'₅₄ guio₅₄ jnia'₅₄ 'ɨ́n₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁'ë́₄ jág₁ dse₃; Cristo Jesús bá₄ 'ɨ́n₅ jnia'₅₄ a₂lɨ́in₅ Te₁gui'₅₄, a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄ 'nia'₂ ján₃ o₄quió'₄ Jesús. 6 Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂juá'₂ jme₁ca₂jmo₃ mɨ₂güɨ́g₃: “Juɨ₁jnia₄ tág₅ jë₄ qui₁né'₃”.* Jaun₂ i₂'éi₂ bá₄ ma₂jmo₃ në́₃ a₂tág'₄ si₂ të₂dsɨ₅ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ jág₃ i₂sián'₂ si₂ jaun₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ dsa₂ 'a₂ lia'₂ jlán'₁ Diú₄ të₂le₃ ne₄ Jesucristo.

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ le₃chan₂ dsa₂ ia₁ a₂'éin₂

7 Ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ a₂quen₅ 'ŋio₅ lɨn₃ në₅ në́₃, a₂quian₄ jnia'₅₄ a₂lág₅ lia'₂ lë́₅ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁tɨ'₂ tsá₃ quen₅, jë₁rë₂'ma₄ cosa a₂quen₅ 'ŋio₅, ia₁jaun₂ le₃jniá₂ a₂já₅ ja₁con₂ Diú₄ bá₄ juɨ₅bí₂ juë'₂ lɨn₃ në₅, on₃jua'₅₄ a₂'niog'₂ jnia'₅₄ dsɨ₅ guio₅₄. 8 Le₂në₅ në́₃, juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ të₁ja₂lé₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ jë₁chong₂ jnia'₅₄, la₁ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ dsian₅. Juɨ₁'e₂ guë́₃ já₅ caun₂ juɨ₅bí₂ a₂'ɨ₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ chong₂, la₁ tsá₃ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ quian₄ jnia'₅₄ o₂i₁ dsɨ₅. 9 Juɨ₁'e₂ guë́₃ qui₂co₂'ein₅ dsa₂, la₁ tsá₃ guio₅₄ jnia'₅₄ tióng₂. Juɨ₁'e₂ guë́₃ ca₂guiog'₃ dsa₂ 'uë₃, la₁ tsá₃ ca₂dsau₃ guë́₄ jnia'₅₄. 10 Të₁i₂nio₄ jnia'₅₄ le₁quian₁ i₁gú'₃ 'mú₃ quió'₅ Jesús juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ jnia'₅₄, ia₁jaun₂ le₃jniá₂ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ jnia'₅₄ ján₃ a₂chan₂ Jesús. 11 Ia₁ të₁lia'₂ chong₂ jnia'₅₄ la₂, le₂o₃ jmɨg₄ bá₄ go'₂ a₂jme₃dsiog₅ dsa₂ o₄quió'₄ Jesús, ton'₂ ia₁jaun₂ le₃jniá₂ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ jnia'₅₄ a₂siá'₃ la₂, a₂chan₂ bá₄ Jesús. 12 Jaun₂ në́₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tio'₅₄ jnia'₅₄ juɨ₅ 'mú₃, 'nia'₂ në́₃ tiong'₅₄ juɨ₅ a₂le₃chan₂ jme₂dsí₂ quiáng'₂.

13 Le₂la₂ juá'₂ ne₄ Si₂: “Ca₂rë₃'éng₂, jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂juá'₃.”† Le₂në₅ bá₄ jnia'₅₄ ján₃, ia₁ a₂'i₄ jme₂dsí₂ i₂cuë₅ bí₂ a₂'éin₂, jaun₂ bá₄ lë₃ 'éin₂ jnia'₅₄, jaun₂ bá₄ lë₃ jua'₂ jnia'₅₄ ján₃. 14 Ia₁ ma₂ne₄ bá₄ jnia'₅₄, Diú₄ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesús a₂jme₁rë₂join₅₄, le₂jaun₂ bá₄ jme₃jein'₅₄ jnia'₅₄ ján₃, juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃jein'₅₄ 'éi₂, të₂ co₂dsia₅ quian'₅₄ 'nia'₂ ja₁coin₂. 15 A₂dse₃ o₄quián'₂ 'nia'₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂ca₂lë₃ në₅, ia₁ në₁jua'₂ le₂jaun₂ juɨn₅ guë́₄ dsa₂ i₂tɨn₅ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, le₂jaun₂ bá₄ ján₃ juɨn₅ guë́₄ dsa₂ lé₂ i₂cuë₃ ti₁'mag'₄ qui₂le₃juɨn'₂ Diú₄.

16 Jaun₂, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ qui₂'uán₂ dsɨ₅ jnia'₅₄. Tsá₃ a₂léi'₂ jaun₂ caun₂ ma₂ne₁ca₂dsa₃ bí₂ nɨ₁ŋɨ₁ jnia'₅₄. La₁ jme₂dsí₂ quián₂ në́₃ caun₂ rë₂'mag'₄ bá₄ lia'₂ caun₂ jmɨg₄.‡ 17 Ia₁ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂juɨg₄ a₂dsɨ₂ŋág₂ jnia'₅₄ rë₂në́₃, a₂ŋi'₅₄ ta₁ dsɨ₃ŋɨ́₂, jmo₃ a₂të₃dsɨ₅₄ a₂léi₂ ŋag₅₄ guë́₄ jnia'₅₄ ja₁jlá'₁ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂jiog₅ co₂tan₅₄. 18 Ia₁ tsá₃ jua'₅₄ tion'₂ jnia'₅₄ juɨ₅ caun₂ cosa a₂jniá₂; a₂jaun₂ bá₄ tion'₂ jnia'₅₄ juɨ₅ juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ jniá₂. Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂jniá₂, tsá₃ uë́₂ jiog₅. A₂dsau₅ bá₄ a₂tsá₃ jniá₂, a₂jaun₂ bá₄ a₂jiog₅ co₂tan₅₄.

5

1 Ia₁ ma₂ne₄ bá₄ jniog₄, jë₁ma₂ca₂dsau₃ ca₂'en₃ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ la₂, a₂lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ 'né₅ quián₂ të₁lia'₂ chong₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, la₁ Diú₄ në́₃ cuë₃ caun₂ ja₁'io₁ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁lë́₄ co₂'nió'₄ caun₂ 'né₅ a₂tsá₃ ma₃ton₅ jmɨg₄ dsɨ₃'én₂, on₃jua'₅₄ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 2 Dsón'₂ bá₄ të₁lia'₂ chong₂ jniog₄ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ́₅ la₂, ca₂le₃jë́₃ chon₂ jniog₄ dsɨ₅, a₂'ɨ́n₅ dsɨ₅ dsɨ₁'io₁ 'né₅ quián₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, 3 ia₁jaun₂ jlë́₂ quián₂ në₂jag₄ bá₄ caun₂ 'mɨ'₂ a₂quei'₂ Te₁gui'₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ dsi₁no₃ rë₂ŋág₅. 4 Të₁lia'₂ chong₂ jniog₄ quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁ la₂, ca₂le₃jë́₃ chon₂ jniog₂ dsɨ₅ a₂le₁quian₁ o₂i₁ dsɨ₅. On₃jua'₅₄ a₂'niog₂ jniog₄ a₂tsá₃ 'e₂ qui'₄ jniog₄; a₂jaun₂ bá₄ 'niog₂ jniog₄ a₂lió₃ co₂ŋei'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁ a₂jón₂ la₂, quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁ 'mɨ́₂ a₂le₃chan₂ co₂tan₅₄. 5 Diú₄ bá₄ dsón'₂ i₂ma₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ jniog₄ i₂ma₂cuɨn₃ Jme₂dsí₂ quiáin₅, a₂lë́₅ léi₄ a₂jme₃ti₃ jág₁ quió'₅.

6 Le₂në₅ jaun₂ le₁'ág₄ bá₄ caun₂ dsɨ₅ jniog₄ co₂tan₅₄, ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄ jaun₂, të₁lia'₂ chong₂ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ la₂, tsá₃ 'io₄ 'né₅ ja₁guá₄ Te₁gui'₅₄. 7 La₁ i₂nio₄ jniog₄ ca₂le₃jág₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'éin₂ bá₄, on₃jua'₅₄ con'₂ a₂të₅ ne₄ jniog₄. 8 La₁ caun₂ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ₅, lág₂ jniog₄ 'e₂ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ në₃ bá₄ 'uág₃ dsi₂néi₂ tsɨ₁'né₅ nɨ₁ŋɨ₁ la₂, a₂dsau'₅₄ dsɨ₁'io₁ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄. 9 'Uɨg₅₄ jaun₂, co₂tan₅₄ quen'₂ jniog₄ bí₂ jmo₂ a₂të₅ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄, të₁lia'₂ chong₂ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ la₂, o₃ në₁tsá₃ ma₂chong₂ 'e₂. 10 Ia₁ le₃jág₃ bá₄ jniog₄ dsi₁no₃ ne₄ta₁ quió'₅ Cristo, ia₁jaun₂ gue₃ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ con'₂ ca₂tɨ́in₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jmo₃ të₁lia'₂ jme₁chain₂ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, a₂dse₃, o₃ a₂'lɨg'₅₄ 'e₂.

Jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂'ag₃ tei₄ dsɨ́₅ dsa₂

11 'Uɨg₅₄ në₅, ia₁ a₂ne₄ jnia'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ gau₂ lé₂ jë₁ma₂tión₂ dsa₂ ne₄ Te₁gui'₅₄, a₂quen'₂ jnia'₅₄ bí₂ chei₂ jnia'₅₄ dsa₂ jág₁ dsau₅ o₁ne₄ tsa₁ jiá'₂ dsɨ́₅, gue₃ jág₁ dse₃. Jaun₂ ma₂ŋi₅ bá₄ Diú₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chong₂ jnia'₅₄; jaun₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ a₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ të₂'au'₂ ján₃. 12 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ 'niog₂ jnia'₅₄ 'ɨ́n₄ rë₂ guio₅₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ cuë₂ jnia'₅₄ jmɨg₄ a₂dsiá'₂ 'nia'₂ jág₁ tá'₅ o₄quián₂ jnia'₅₄, ton'₂ ia₁jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ŋag'₅₄ ne₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ dsia₃ jág₁ tá'₅, i₂jŋia'₅₄ dse₃ le₁'ág₄ o₁ne₁, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂dsɨ₂jó'₃ le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quió'₅. 13 Ia₁ chi₂jua'₂ quiong₅ dsa₂ a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ ŋá₅, lë₁ o₄quió'₄ Diú₄ bá₄. La₁ chi₂jua'₂ tsá₃ lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ ŋá₅ në́₃, a₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂ bá₄ jaun₂. 14 Ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio₃ Cristo jnia'₅₄, a₂jaun₂ tion₅₄ bá₄ ca₂tág₂ jnia'₅₄ jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄ juɨ₁lia'₂ ca₂rë₃'nio₃ 'éi₂. Ia₁ caun₂ bá₄ 'éin₂ jnia'₅₄, jan₂ bá₄ i₂ca₂jon₃ o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃; 'uɨg₅₄ jaun₂, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂dsau₃ le₂jág₃. 15 Jan₂ Cristo bá₄ i₂ca₂jon₃ ne₄ o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃'nió'₅ le₃chain₂ jmá'₃ o₄quió'₄ guioin₅₄; juɨ₁le₂chain₂ bá₄ le₃quió'₅ i₂ca₂jon₃ o₄quió'₄, le₃quió'₅ i₂ca₂jen'₅₄ táng₃. 16 Jaun₂ tsá₃ ma₃'ein₂ jɨn₄ jnia'₅₄ në₃ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Juɨ₁'e₂ guë́₃ le₂jŋiá₅ jme₁jɨn₄ jnia'₅₄ Cristo lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, tsá₃ ma₃le₂jaun₂ jɨn₄ jnia'₅₄ 'éi₂. 17 Jaun₂ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂chén'₅ le₃quió'₅ Cristo, jan₂ dsa₂ 'mɨ́₂ bá₄ 'éi₂. Ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ jme₁lë́₄ le₂jŋiá₅, ca₂ŋɨ́₂ bá₄ jaun₂. ¡Ma₂ca₂rë₃'mag'₄ bá₄ ca₂le₃jë́₃!

18 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, le₂në₅ ma₂jmo₃ Diú₄ 'ŋiog₅. Ca₂'ág₂ táng₃ caun₂ jág₁ quian'₅₄ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo. Jaun₂ 'éi₂ në́₃ ma₂cuë₃ ta₁ a₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ dsa₂ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ 'ag₃ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ Diú₄. 19 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ jme₁'ag₅ Diú₄ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄, jɨ́n₂ Diú₄ dsa₂ co₂'nió'₄ a₂tsá₃ ma₃'e₂ dso₄ rë₂cán'₄ dsa₂. Jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo bá₄ ma₂dsia₃ gu₂ jnia'₅₄ në́₃ a₂qui₁'ë́₄ jnia'₅₄ dsa₂ jág₁ dse₃ la₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ a₂tsá₃ ma₃mɨ'₅₄ cha₂ quian'₅₄ Diú₄. 20 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ lë́₅ 'a₂ lia'₂ të₁i₂nio₄ jnia'₅₄ i₂quian₄ jnia'₅₄ jág₁ o₄quió'₄ Cristo, ia₁ co₂'nió'₄ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ chi₂léin'₂ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ jnia'₅₄. Jaun₂ jnia'₅₄ në́₃, chi₂len'₄ jnia'₅₄ 'nia'₂* quian'₅₄ jág₁ 'éi'₃ quió'₅ Cristo: “'Éi₂ 'nia'₂ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄.” 21 'I₁caun₂ dso₄ tsá₃ 'e₂ ca₂'náu₂ Cristo; la₁ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄ bá₄ në́₃, ca₂'ë́'₃ Diú₄ uɨg₅ 'éi₂ në₂jag₄ bá₄ a₂rë₂cáin'₄ dso₄, ia₁jaun₂ jniog₄ në́₃ jë₁ma₂ca₂rë₃quian'₅₄ Cristo, 'ë́₂ Diú₄ jág₁ a₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rë₂cáu'₄.

6

1 Jaun₂ le₂në₅, jnia'₅₄ dsa₂ i₂jmo₂ ta₁ co₂lë₅ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄, chi₂len'₄ jnia'₅₄ 'nia'₂ a₂tsá₃ i₂jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ jmo₃ jág₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂. 2 Ia₁ le₂la₂ juá'₂ Diú₄ ne₄ Si₂:

Ca₂rë₃chá₃ bá₄ jmɨg₄ a₂ca₂jmo₃ 'ua₁ dsɨ₃,

ca₂nag₃ jág₁ quián'₂ 'nia'₂;

jmɨg₄ a₂jme₁cuɨn₅ jmɨg₄ lión'₂ 'nia'₂

jme₁ca₂jme₁'o₁ jniá₂.*

Jaun₂ rë₂në́₃ bá₄ 'ë₂₃, cuɨn₅ jmɨg₄ a₂jmo₅ Diú₄ 'ua₁ dsɨ́₅. Rë₂në́₃ bá₄ ján₃ cuɨn₅ jmɨg₄ a₂lión₂ dsa₂.

3 'I₁caun₂ jnág₅ tsá₃ jmo₂ jnia'₅₄ ja₁con₂ dsa₂, ia₁jaun₂ tsá₃ táun₂ dsa₂ 'lɨg'₅₄ ta₁† quián₂ jnia'₅₄. 4 Të₂le₃ 'niog₂ jnia'₅₄ cuë₅₄ léi₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃, a₂lág₅ të₃dsón'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄: jë₄ a₂jmo₂ jnia'₅₄ tió'₅ dsɨ₅; jë₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂ŋag₄ jnia'₅₄ jë₄ jme₁dsɨ₂ŋág₂ jnia'₅₄, a₂tsá₃ a₂ne₄ jnia'₅₄ jmó₁; jë₄ o₂i₁ dsɨ₅; 5 jë₄ qui₂bóg₂ dsa₂; jë₄ qui₂to'₂ dsa₂ né'₃ 'má₃; jë₄ mɨ'₅₄; jë₄ ta₁ 'ua'₂; jë₄ tsá₃ guag₂ jnia'₅₄; jë₄ jme₁'ɨn₂ a₂que₅₄ jnia'₅₄; 6 jë₄ a₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂ jnia'₅₄ në́₃; jë₄ jme₂juɨ́n'₁ dsɨ₅ ja₁con₂ rɨn'₅₄; jë₄ a₂'ua₁ dsɨ₅ jnia'₅₄; jë₄ a₂quiong'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅; jë₄ a₂'nio₃ jnia'₅₄ rɨn'₅₄ të₃dsón'₂; 7 jë₄ quian'₅₄ jág₁ dsau₅ të₃dsón'₂; jë₄ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄; jë₄ quian'₅₄ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂tsá₃ 'e₂ rë₂cáu'₄, quian'₅₄ a₂në₅ lion₄ jnia'₅₄ co₂'nió'₄ ŋí₁ a₂chan'₂ jnia'₅₄ quian'₅₄ gu₂ ne₁ quian'₅₄ gu₂jen₅ në́₃; 8 të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₂juag'₂ dsa₂; të₂le₃ quian'₅₄ a₂chei'₂ dsa₂ 'lɨg'₅₄; të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ 'lɨg'₅₄ a₂qui₂'ag₅ dsa₂; të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂qui₂'ag₅ dsa₂ në́₃; a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ i₂tí₅ jág₁ quió'₅ juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ quiong₅ dsa₂ jnia'₅₄ i₂të₂jɨ́n₁; 9 në₂jag₄ bá₄ i₂tsá₃ 'ein₂ cuɨg₅, la₁ chan₂ bá₄ i₂cuɨg₅ rë₂; në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂i₁dsióg₃ jnia'₅₄, la₁ ¡jag₄! lia'₂ chong₂ jaun₂ bá₄ jnia'₅₄; qui₂jmóg'₂ dsa₂ uɨg₅, la₁ tsá₃ ca₂jme₃dsiog₂₃; co₂'nió'₄ a₂quɨ'₂ dsɨ₅, 10 la₁ i₂gú'₃ bá₄ chong₂ jnia'₅₄ o₂'ŋió₃ dsɨ₅; co₂'nió'₄ i₂të₂ŋé₂, la₁ jmo₂ jnia'₅₄ a₂le₃chan₂ dse₃ juɨn₅ i₂sián'₂; co₂'nió'₄ a₂tsá₃ 'e₂ cha₂ quián₂ jnia'₅₄, la₁ 'io₂ bá₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃.

11 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂chan₂ juɨg₂ Corinto, ma₂në₂jua'₅₄ jnia'₅₄ rë₂jiá₃ jág₁, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂rë₂nia₅₄ jnia'₅₄ të₂dsɨ₅ ja₁con'₂ 'nia'₂. 12 'I₁caun₂ tsá₃ 'e₂ jnág₅ ma₂jmó₁ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂; guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jmo'₂ qui₂nióg₅ të₂'au'₂, jag'₅₄ jnia'₅₄. 13 'Nia'₂ në́₃, jein'₅₄ 'au'₂ të₂le₃ ja₁con₂ jnia'₅₄: jaun₂ në́₃ chi₂len'₄ jnia'₅₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ co₂'nió'₄ ŋéi'₅ 'nia'₂ a₂na'₅₄ 'nia'₂ të₂'au'₂ ja₁con₂ jnia'₅₄.

Lág₅ jniog₄ guá'₅ quián₅ Diú₄ i₂chan₂ të₃dsón'₂

14 Tsá₃ i₁nio'₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂lɨng'₅₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂. Ia₁ në₁jua'₂ le₂jaun₂ në́₃, dsi₁nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ juɨ₁lia'₂ on₃ dsɨ₂ca₁juɨ₅ i₂quia'₂ 'uë₃, i₂tsá₃ co₂rɨn₂.‡ Ia₁ tsá₃ a₁jaun₂ quɨn₃ dsɨ́₅ dsa₂ i₂quian₅ juɨ₅ dse₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂quian₅ juɨ₅ 'lɨg'₅₄. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ lé₂ le₃jen'₂ ja₁tág₅ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁qui₁né'₃ táng₃. 15 ¿O₃ lɨ́n'₂ 'nia'₂, lé₂ le₃'ag₃ caun₂ jág₁ Cristo quian'₅₄ i₂së₃dsen₃ táng₃? O₃, ¿'e₂ bá₄ quen'₅₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ 'én₂ quiain'₅₄ jan₂ i₂tsá₃ 'én₂? 16 ¿O₃ bá₄ lé₂ le₃'ag₃ caun₂ jág₁ guá'₅ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ diú₄ lag₄? Ia₁ guio₅₄ bá₄ jniog₄ lág₅ guá'₅ quió'₅ Diú₄ jén'₃. Lë́₅ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ Diú₄ 'ŋiog₅:

Gua₅₄ ŋɨ₅₄ quiang'₅₄ dsa₂.

Jniá₂ bá₄ léng₂ Diú₄ quiáin₅.

Dsa₂ 'éi₂ guë'₂ léin₂ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃.§

17 Jaun₂ lë₃:

Co₂dsia₅ 'uɨn'₂ 'nia'₂ jë₄ quió'₅ diú₄ lag₄ 'éi₂;

con'₂ nau₂ 'nia'₂, juá'₂ Te₁gui'₅₄;

Tsá₃ qui₂tí'₅ 'nia'₂ gog'₂ a₂tsá₃ le₁jë́₃.

Jaun₂ bá₄ guen'₄ jniá₂ 'nia'₂,*

18 jaun₂ jan₂ jniá₂ bá₄ léng₂ ŋéi'₅ 'nia'₂,

jaun₂ 'nia'₂ guë'₂ léng'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃.

juá'₂ Te₁gui'₅₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lɨn₃.†

7

1 Le₂në₅ bá₄, rɨn'₅₄ jniog₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ron₅ jág₁ a₂cuë́₁ quió'₅ Diú₄ ja₁con₂ jniog₄, jaun₂ ca₂tág₂ jniog₄ chi₅₄ quián₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂lé₂ le₃'iog₅ jme₂dsí₂ quián₂, le₂jaun₂ nɨ₁ŋɨ₁ në́₃. Juɨ₁le₂chong₂ bá₄ co₂ŋei'₅₄ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ i₂jme₂gan₃ Diú₄.

'A₂ lia'₂ ca₂rë₃tsɨ́n₃ dsɨ́₅ dsa₂ Corintios, ca₂can₃ táng₃ juɨ₅ dse₃

2 Jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂jag'₅₄ dse₃ jnia'₅₄. Ia₁ tsá₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ ma₂jma'₅₄ 'i₁jan'₂ 'nia'₂, on₃ guë'₂ 'e₂ jág₁ ga₂ ma₂chéi₂ jnia'₅₄ 'i₁jan₂, on₃ guë'₂ jua'₅₄ ma₂ca₂jme₁gan₅ jnia'₅₄ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ në́₃. 3 On₃jua'₅₄ a₂juá'₅ jniá₂ ia₁ a₂bong'₅₄ 'nia'₂ dso₄. Lia'₂ ma₂juá'₅ jaun₂ bá₄ jniá₂, jɨng₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ dsɨ₃, a₂'nió₃ jniá₂ 'nia'₂. Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ chang₂ co₂lë₅ quiang'₅₄ 'nia'₂, o₃ dsióg₃ co₂lë₅ 'e₂. 4 Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ jɨng₅₄ 'nia'₂, 'ŋio₅ jmo₅ jniá₂ táng'₅ o₄quián'₂ 'nia'₂. Rë₂'ŋia₅ a₂lián'₂ dsɨ₃, lia'₂ rë₂tsón₂ a₂'io'₂ jéin₂ jniá₂, jë₄ ca₂le₃jë́₃ o₂i₁ dsɨ₅ a₂chong₂ jnia'₅₄.

5 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁o₃náu₅ jnia'₅₄ 'uë₃ Macedonia la₂, tsá₃ ma₂ca₂rë₃jag₅₄ 'i₁ca₂juɨg₄, ia₁ o₂me'₅₄ dsɨ₅ bá₄ ma₂ca₂rë₃chá₃ le₂con₂ të₂le₃ la₂: mɨ'₅₄ bá₄ ca₂já₃ le₃lág'₃ ja₁tio'₅₄ jnia'₅₄, ca₂le₃jë́₃ ca₂'í₃ gó'₅ dsɨ₅ jnia'₅₄. 6 La₁ Diú₄ i₂jmóg'₅ táng₃ dsɨ́₅ dsa₂ i₂'lia'₂ dsɨ́₅, ca₂jmóg'₃ bá₄ táng₃ dsɨ₅ jnia'₅₄ jme₁ca₂guan₃ Tito, 7 ton'₂ 'éi₂ 'ŋiog₅ guë'₂ në́₃, 'ŋio₅ lɨn₃ 'ei₅ dsɨ́₅ o₄quián'₂ 'nia'₂. 'Éi₂ bá₄ dsia₅ në́₃ tság₅ jnia'₅₄, 'ŋio₅ 'ɨ́n₅ 'au'₂ jag'₅₄ jniá₂. Dsia₂₃ a₂quɨ'₂ 'au'₂. Dsia₂₃ ján₃ a₂tion'₅₄ 'nia'₂ dsen₅₄ 'au'₂ o₄quió₃ jniá₂. Jaun₂ bá₄ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ 'io'₂ jéin₅ jme₁ca₂rë₃guion₅₄.

8 Tsá₃ a₂nag₅₄ ca₂tión'₂ 'nia'₂ co₂'na₂ quɨ'₂ 'au'₂ quian'₅₄ si₂ carta a₂ca₂tsɨ́ng₂; la₁ tsá₃ dsɨ₂quén'₅ dsɨ₃ rë₂në́₃. Dsón'₂ bá₄ ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ₃ co₂'na₂ le₂jŋiá₅ ján₃ jme₁ca₂rë₃guion₅₄ o₄quió'₄ si₂ jaun₂, ca₂tión'₂ 'nia'₂ quɨ'₂ 'au'₂ co₂'na₂. 9 Jaun₂ në́₃ 'io'₂ jéin₅ bá₄ rë₂në́₃, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂ca₂tión'₂ 'nia'₂ quɨ'₂ 'au'₂ jaun₂; a₂jaun₂ bá₄ ia₁ a₂ca₂rë₃tsɨ́n₃ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ ia₁ a₂ca₂tión'₂ 'nia'₂ quɨ'₂ 'au'₂. Ca₂quian'₂ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ lia'₂ të₅ dsɨ́₅ Diú₄. Jaun₂ tsá₃ le₃jua'₅₄ a₂ca₂jma'₅₄ jnia'₅₄ dain₅₄ 'nia'₂. 10 Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'a₂ con'₂ 'nio₃ Diú₄, a₂jaun₂ bá₄ jmo₅ a₂rë₂tsɨ́n₃ dsɨ́₅ dsa₂, a₂jiog₅ juɨ₅ a₂lión₂ dsa₂. Jaun₂ tsá₃ cha₂ 'e₂ lë₃ jua'₅₄ dsi₁quén'₅ dsɨ́₅ dsa₂. La₁ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅ dsa₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃, a₂jaun₂ bá₄ jiog₅ juɨ₅ 'mú₃. 11 Jag₄ 'nia'₂ jaun₂, a₂la₂ bá₄ a₂të₁dsɨ₅₄ quián'₂ 'nia'₂, ia₁ ca₂tión'₂ 'nia'₂ quɨ'₂ 'au'₂ jaun₂ lia'₂ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄: 'e₁ bá₄ chi₂quian'₁ 'nia'₂ jmɨg₄; 'e₁ bá₄ dsan₂ 'au'₂ jme₁rë'₂ a₂jaun₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂; 'e₁ bá₄ ca₂i₃mé'₂ 'au'₂ ne₄ dso₄ jaun₂; 'e₁ bá₄ ca₂já₃ gó'₅ 'au'₂ 'nia'₂; 'e₁ bá₄ 'ɨ́n₅ 'au'₂ 'nia'₂ guë́₄ lɨn₃; 'e₁ bá₄ dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂jme₁'ë́'₄ 'nia'₂ uɨg₅ në́₃. Jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ma₂cuë'₅₄ bá₄ 'nia'₂ léi₄ a₂tsá₃ dso₄ rɨn'₂ 'nia'₂ a₂ca₂lë₃ le₂jaun₂. 12 Lia'₂ con'₂ ca₂tsɨ́ng₂ si₂ carta jaun₂, on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂tsɨ́ng₂ o₄quió'₄ i₂ca₂jmo₃ 'lɨg'₅₄, on₃ guë'₂ o₄quió'₄ i₂ca₂i₃ŋɨ́₂ në́₃. A₂jaun₂ bá₄ ca₂tsɨ́ng₂ ia₁jaun₂ le₂len'₄ 'nia'₂ të₂le₃ ne₄ Diú₄ a₂dsan₂ 'au'₂ o₄quián₂ jnia'₅₄. 13 'Uɨg₅₄ jaun₂, 'io'₂ jein₂ bá₄ jnia'₅₄ në́₃, cha₂ lián'₂ dsɨ₅.

La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'io'₂ jmo₂ jnia'₅₄ jme₁guan₃ Tito, 'ei₅ dse₃ dsɨ́₅ quion₂ jág₁ ia₁ ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ ca₂jme₁'oin'₁, ca₂jmog'₅₄ dsɨ́₅ të₁lia'₂ ca₂i₁'i₅ quian'₅₄ 'nia'₂. 14 Jaun₂ tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁ca₂juɨ́g₂ jág₁ tá'₅ jme₁ca₂juɨ́g₂ 'io'₂ jéin₅ o₄quián'₂ 'nia'₂. Tsá₃ o₂guí'₃ chén'₅ jniá₂. Ia₁ le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ dsau₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂ma₂ca₂chéi₂ jnia'₅₄ 'nia'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂ca₂chei₅₄ jnia'₅₄ Tito 'a₂ lia'₂ lë́₅ tion'₅₄ 'nia'₂, ca₂rë₃ti₃ bá₄ lia'₂ lë́₅ jaun₂. 15 Jaun₂ në́₃, të₂le₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'nioi₃ 'nia'₂ ia₁ juá'₂ ca₂jmo'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ca₂mɨ₃, ca₂jmo'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'ua₁ 'au'₂ ca₂guein'₅₄ bá₄ 'nia'₂ caun₂ dse₃ a₂gain'₃. 16 Jaun₂ të₅ bá₄ dsɨ₃; caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ quian'₅₄ 'nia'₂.

8

A₂cuë₃ dsa₂ 'e₂ cuë₃ 'a₂ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅

1 Në₃ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, 'niog₂ jnia'₅₄ a₂le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ma₂ca₂rë₃jniá₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ ja₁con₂ guá'₅ i₂chan₂ 'uë₃ Macedonia la₂.

2 Juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ ma₂ja₂léin₂ quian₅ o₂i₁ dsɨ₅, tsá₃ caun₂ táu₂ dsɨ₂ŋɨ́i₂, la₁ dse₃ bá₄ chain₂ tei₄ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ́₅. Juɨ₁'e₂ guë́₃ la₂ te₂ŋéi₂ chain₂, la₁ tson₂ guë́₄ a₂ma₂cuë₃ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂cha₂ quió'₅. 3 Jniá₂ jáng'₅ jág₁ dsau₅, a₂të₃dsón'₂ bá₄ ma₂cuë₃ 'a₂ con'₂ tió'₅, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ma₂cuë₃ 'a₂ con'₂ cha₂ quió'₅, ia₁ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅. 4 Ca₂tság₃ jnia'₅₄ tion₅₄-jan₃, a₂cuë₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄ a₂quein'₅₄ quian'₅₄ jnia'₅₄ ta₁ dse₃ a₂jme₁'on₁₂ dsa₂ quián₅ Diú₄.* 5 Të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ca₂cuë₃ bá₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jme₁lág₂ jnia'₅₄. Jŋiá₅ de'₂ o₄gú₃ Te₁gui'₅₄ ca₂dsia₃, jaun₂ guë́₄ ca₂dsia₃ ne₄ jnia'₅₄, lia'₂ con'₂ 'nio₃ Diú₄. 6 Jaun₂ ma₂chi₁ca₂len'₄ jnia'₅₄ Tito jaun₂ jmo₃ dse₃ dsɨ́₅ a₂jme₃'ŋiai₂₃ ta₁ dse₃ në₅ jɨn'₄ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ a₂ma₂'ei₅ le₂jŋiá₅ 'a₂ con'₂ ca₂lë₃ 'au'₂ 'nia'₂ jme₁'o'₁. 7 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ma₂dsɨ₂jŋiá'₄ 'nia'₂ jë₄ le₂jë́₃: a₂'én'₂ 'nia'₂, a₂'ŋia'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃, a₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂, a₂dsen₅₄ 'au'₂, a₂'nióg'₃ jnia'₅₄ në́₃; ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ dsɨ₃jŋiá'₄ quian'₅₄ a₂la₂, a₂jmó'₂ 'ua₁ 'au'₂.

8 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂jmo₅ jniá₂ 'éi'₃ ja₁con'₂ 'nia'₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ 'nio₃ jniá₂ cáun₄ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dsen₅₄ dsɨ́₅ i₂sián'₂ chi₂jua'₂ dsón'₂ bá₄ 'nióg'₃ rɨ́ng'₂ ján₃. 9 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ 'ua₁ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. O₄quió'₄ a₂'nioi₃ 'nia'₂, ca₂ŋɨ₃ te₂ŋéi₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ jme₁chain₂ dse₃, ia₁jaun₂ le₃chan'₂ 'nia'₂ dse₃ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅ te₂ŋé₂ a₂ca₂can₃ 'éi₂.

10 Cuë₅ jniá₂ jág₁ dse₃ a₂juɨ́g₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ jág₁ la₂, a₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ bá₄, ia₁ 'nia'₂ bá₄ i₂ca₂jme₁lióg'₄ ma₂ca₂ŋi₂, a₂ca₂jme₁'o'₁ 'nia'₂, a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'nia'₂ në́₃: 11 jaun₂ në₃ në́₃, jme₁'ŋia₅ 'nia'₂ ta₁ jaun₂ a₂ca₂jme₁lióg'₂, ia₁jaun₂ le₃ti₃ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'nia'₂ jaun₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ cha₂ quián'₂ 'nia'₂. 12 Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂cuë₅ dsa₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ të₃dsón'₂ 'e₂ 'nio₃ cuë́'₃ Diú₄, a₂le₂jaun₂ bá₄ gue₅ Diú₄ 'ŋio₂ dsɨ́₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂cha₂ quió'₅ dsa₂, on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂tsá₃ cha₂ quió'₅.

13 On₃jua'₅₄ a₂jaun₂ guë'₂ juá'₅ jniá₂ ia₁jaun₂ tón'₃ dsa₂ 'éi₂ a₂rë₂tsón₂ ŋag₅₄ quió'₅, ton'₂ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ guë'₂ në́₃ tsá₃ cha₂ lé₂. 14 Të₂le₃ ia₁jaun₂ dsióg₄ co₂rë₂ bá₄ lë́₅ chan₂ dsa₂, 'nia'₂ cuë'₂ 'e₂ niog₅ tsá₃ tɨ́n'₂ quió'₅ rɨ́ng'₂ jmɨg₄ në₃; juɨ₁la₂ 'ióg₃ guë'₂, 'éi₂ guë'₂ ma₂tión₂ jme₃'o₅₄ cuë₃ 'e₂ niog₅ tsá₃ tɨ́n'₂ quián'₂ 'nia'₂ táng₃. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ dsióg₄ co₂rë₂ bá₄ lë́₅ chan₂ dsa₂. 15 Jaun₂ le₂ti₃ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄: “I₂ca₂ro'₂ 'lióng₂ tsá₃ 'e₂ jua'₅₄ a₂ca₂chóng₃ quió'₅; le₂jaun₂ guë'₂ le₃ja₁con₂ i₂ca₂ro'₂ me'₂, tsá₃ 'e₂ ca₂lë₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ quió'₅.”†

Tito quiain'₅₄ rɨin'₅₄

16 Ti₁'mag'₄ Diú₄ ca₂jmo₃ a₂ca₂lë₃ dsɨ́₅ Tito a₂ca₂'ɨ₃ dsɨ́₅ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃, juɨ₁lia'₂ 'ɨ₅ dsɨ₃ jniá₂. 17 Ia₁ dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂gue₃ jme₁ca₂chéi₂ jnia'₅₄ dsó₃, ton'₂ ia₁ dsan₂ bá₄ dsɨ́₅ 'éi₂ 'ŋiog₅ a₂dsó₃ dsɨ₃jɨin₅₄ 'nia'₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅.

18 Jan₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'ei₅ jág₁ dse₃ quió'₅ le₂con₂ guá'₅ Macedonia la₂, 'éi₂ chen₅₄ jnia'₅₄ dsó₃ co₂lë₅ quiain'₅₄ Tito. 19 Rɨn'₅₄ i₂'ɨ́n₅ jnia'₅₄ në₅, ca₂quión'₂ guá'₅ a₂jme₃quiong'₅₄ jnia'₅₄ a₂i₁nio₁ jmó₁ ta₁ dse₃ a₂jme₁'on₁ jnia'₅₄ rɨn'₅₄ ia₁jaun₂ le₃juɨn'₂ Te₁gui'₅₄, ton'₂ ia₁jaun₂ léi₄ a₂dsen₅₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂jme₁'on₁ rɨn'₅₄.‡ 20 Tsá₃ 'niog₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂chi₂'ag₃ dsa₂ o₄quió'₄ cu₄ a₂rë₂tsón₂ jaun₂ a₂niog₅ o₄gu₂ jnia'₅₄. 21 'Niog₂ jnia'₅₄ jmó₁ a₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂ të₃ne₄ dsa₂ lia'₂ quian'₅₄ të₃ne₄ Te₁gui'₅₄ në́₃.

22 Ján₃ guë'₂ chen₅₄ jnia'₅₄ jan₂ rɨn'₅₄ sián'₂ i₂ma₂cuë₃ léi₄ a₂dsen₅₄ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃. La₁ në₃ në́₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ jmo₂₃ a₂dsen₅₄ dsɨ́₅ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ caun₂ 'ei₅ dsɨ́₅ o₄quián'₂ 'nia'₂. 23 Tito në́₃, lɨ́in₅ jan₂ rɨ́ng'₃ i₂jmo₅ ta₁ co₂lë₅ quian'₅₄ jniá₂ a₂jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄ 'nia'₂. Rɨn'₅₄ jniog₄ i₂quiain'₅₄ në́₃, i₂chen₄ quián₅ guá'₅ i₂i₂nio₄ cuë₂₃ léi₄ a₂jlán'₁ Cristo. 24 Jaun₂ në́₃, jme₁jnia₅ ne₄ dsa₂ në₅, lia'₂ le₃ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅ në́₃, qui₁jang'₅₄ 'nia'₂ léi₄ a₂dsón'₂ 'nióg'₃ 'nia'₂ dsa₂ 'én₂ rɨ́ng'₂, qui₁jang'₅₄ léi₄ ján₃, 'e₂ 'uɨg₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsia₂ jnia'₅₄ jág₁ tá'₅ 'ɨ́n₅ 'nia'₂.

9

A₂cág'₃ dsa₂ cu₄ a₂jme₃'oin₅₄ rɨin'₅₄ ja₁siá'₂

1 Juɨ₁lia'₂ cu₄ a₂jme₂'on'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ 'én₂ rɨn'₅₄,* tsá₃ ma₃tion₅₄ jua'₅₄ a₂qui₂juá'₄ guë́₄ ne₄ si₂. 2 Ia₁ ma₂guion₅₄ bá₄ a₂le₁'ág₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂jme₁'o'₁; o₄quió'₄ a₂në₅ jmo₅ jniá₂ táng'₅ jɨn₄ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Macedonia. Ia₁ ma₂ca₂ŋi₂ bá₄ jme₁ma₂chan₂ co₂jŋia₅₄ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Acaya, ton'₂ mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ ca₂lë₃ dsɨ́₅ jme₃'o₅₄ o₄quió'₄ a₂dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ jaun₂. 3 Ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂lë₁ca₂cuë₃ jág₁ tá'₅ quió₃, jaun₂ tsɨ́ng₂ rɨn'₅₄ la₂ dsɨ₃jág₂ ia₁ jág₁ jaun₂ ma₂lë́₅, ma₂tión'₂ 'nia'₂ co₂jŋia₅₄. 4 Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂i₃lén₂ i₂lɨn₅₄ rɨn'₅₄ i₂chan₂ Macedonia quian'₅₄ jniá₂, jaun₂ tsá₃ lé₂ jua'₅₄ caun₂ dé₄ o₂guí'₃ tsá₃ co₂jŋia'₅₄ 'nia'₂ chang'₂ jë₁ma₂ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄. Le₂jiog₅ jniá₂ chéng'₅ 'lɨg'₅₄ (le₂jaun₂ 'nia'₂ táng₃) ia₁ ma₂juɨ́g₂ jniá₂ dsa₂ 'ŋio₅ dsen'₃ 'nia'₂. 5 'Uɨg₅₄ në₅ ma₂mɨ₃ jniá₂ ja₁con₂ rɨn'₅₄ jniog₂, ia₁ 'nió'₅ bá₄ lɨ́ng₂, ia₁jaun₂ dsɨ₃léin₂ dsɨ₃jɨin₅₄ 'nia'₂ ia₁jaun₂ jme₃'o₅₄ guë́₄ rɨn'₅₄ cu₄, jág₁ a₂ma₂cuë'₅₄ 'nia'₂ quiáng'₂ le₂jŋiá₅ a₂cuë́'₁, ia₁jaun₂ ma₂lë́₅ co₂jnia₅₄ 'a₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ 'au'₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂chi₁quiong₅₄ jnia'₅₄ jmɨg₄.

6 Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, jág₁ a₂juá'₄ la₂: juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jne₅ me'₂, me'₂ bá₄ a₂ráu₃ quió'₅; juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jne₅ 'lióng₂ guë'₂ në́₃, ján₃ bá₄ 'lióng₂ ráu₃ quió'₅. 7 Le₂jan₂ le₂jan₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ cuë₃ 'a₂ con'₂ ma₂ca₂lë₃ dsɨ́₅ cuë₃, tsá₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ cuë₃ jua'₅₄ a₂ma₂dsɨ₂mé'₃ dsɨ́₅, on₃ guë'₂ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ cuë₃ ia₁ a₂ma₂në₂chi₃quióng₂ dsa₂ jmɨg₄ tion₅₄. Ia₁ Diú₄ 'nioi₃ dsa₂ i₂cuë₅ a₂'io'₂ jén'₅. 8 Diú₄ bá₄ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃gu'₅₄ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂lia'₂ qui₂rë₂tsón₂ quián'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃cha₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ rë₂tsón₂ lé₂ le₃jme₁'on'₁ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ ta₁ dse₃. 9 Jaun₂ le₃ti₃ a₂juá'₂ ne₄ Si₂:

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ dsióg₁,

cuë₂₃, jme₁'oin₅₄ dsa₂ i₂te₂ŋé₂,

lia'₂ co₂tan₅₄ bá₄ dsiog'₂ dsɨ́₅ dsa₂

ca₂le₃jë₃ ne₅₄ a₂dse₃ a₂'ua₁ dsɨ́₅ ca₂jmo₃.†

10 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂cuë₃ jon₂ a₂ca₂i₃jnia₄; ca₂jmo₃ ca₂rau₂ a₂quë'₅₄ 'nia'₂, ton'₂ jmo₃ ján₃ le₃cha₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂tsá₃ cha₂ quián'₂ 'nia'₂; jaun₂ le₃dse₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ján'₄ 'nia'₂ në́₃, jmo₃ qui₂dsɨ₃cón₃ dsɨ₃ca'₅₄, jmo₃ a₂caun₂ ráu₃ a₂'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂ jmo'₂. 11 Le₂në₅ bá₄ le₃chan'₂ 'nia'₂ dse₃ le₃cha₂ quián'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃cha₂ a₂lé₂ le₃jme₁'ong'₁ guë́₄ juɨn₅ dsa₂ te₂ŋé₂ jmó'₂ 'ua₁ 'au'₂. Le₂jaun₂ bá₄ le₃jme₁'ong'₁ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ jnia'₅₄, jaun₂ juɨn₅ i₂lé₂ dsɨ́₅ cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. 12 Ta₁ a₂jme₂ti₄ jniog₄ ne₄ i₂sián'₂ jaun₂, jmo₅ ta₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ a₂jme₂'o₅₄ cuë₃ a₂'nió'₅ quió'₅ rɨn'₅₄ jniog₄; ján₃ bá₄ jmo₅ ta₁ ia₁jaun₂ juɨn₅ i₂rë₂tsón₂ i₂cuë́'₃ ti₁'mag'₄ Diú₄. 13 Të₂le₃ quian'₅₄ ta₁ a₂jme₂ti₄ jniog₄ ne₄ rɨn'₅₄ ja₁siá'₂ në₅, cuë₂ jniog₄ léi₄ a₂të₃dsón'₂ bá₄ jme₂ti'₅₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo a₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂, ia₁ a₂'ua₁ 'au'₂ ja₁con₂ rɨ́ng'₂, quian'₅₄ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃. Le₂në₅ bá₄ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₃juɨn'₂ Diú₄. 14 Le₂në₅ bá₄ lé₂ dsɨ́₅ mɨ₃ ne₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, ton'₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quián'₂ 'nia'₂, ia₁ ma₂rë₂jniá₂ le₃ja₁con'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ma₂jmo₃ Diú₄ a₂'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂. 15 ¡'E₁ guë́₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ ia₁ ma₂cuag₃ jniog₄ i₂dsen₃ i₂quen₅ guë́₄ lɨn₃, ca₂lia'₂ tsá₃ ne₄ 'a₂ lia'₂ le₃jua'₅₄!

10

A₂quen₅ jág₁ quió'₅ Pa₄ ia₁ a₂lɨ́in₅ i₂chen₄ quián₅ Cristo

1 Jniá₂ Pa₄, mɨ₂₃ juɨ́g₂ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ 'ua₁, ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Cristo. Cha₂ jág₁ a₂lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ i₂quian₅ jág₁ 'ua₁ jme₁'eng₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, la₁ jë₁ma₂'eng₅₄ ja₁siá'₂ 'ŋio₅ bá₄ ma₂bén₂ jág₁ quió₃. 2 Jaun₂ mɨ₅ jniá₂ ne'₅₄ 'nia'₂, tsá₃ jmo₂ jua'₅₄ a₂tion₅₄ 'nió'₅ jmo₅₄ tiá₂ dsɨ₃ jë₁ma₂dsióg₃, quian'₅₄ dsa₂ i₂bóg'₂ dso₄, a₂'ag₂₃ jniá₂ a₂jmo₂₃ lia'₂ jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ caun₂ bá₄ ma₂'ei₅ dsɨ₃ a₂dsia₅₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂le₂'éi₂. 3 Dsón'₂ bá₄ jaun₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ lág₅ jnia'₅₄ të₁lia'₂ chong₂ la₂. La₁ tsá₃ cág'₂ jnia'₅₄ juɨ₁lia'₂ quɨ́n'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 4 Ia₁ on₃jua'₅₄ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁ cág'₂ jnia'₅₄, juɨ₁lia'₂ nɨ₁ŋí₁ a₂qui₂jmó'₂ ta₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ jë₁quɨ́in'₂ jmo₂₃ 'nei₂; quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Diú₄ bá₄ cág'₂ jnia'₅₄, a₂jaun₂ bá₄ 'nió'₄ ŋí₁ quián₂ jnia'₅₄ a₂'io₅ bí₂ quió'₅ Diú₄ a₂qui₂le₃juɨn₃ ca₂le₃jë́₃ a₂bén₂ a₂niog₅ tióng₂ quió'₅ i₂së₃dsen₃. 5 Le₂në₅ bá₄ ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ ma₂tián₃ ma₂jne₅₄ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ 'ag₅ dsa₂ ja₁con₂ Diú₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ rón₂, i₂tsá₃ 'nio₃ le₃cuɨn₅ Diú₄. Ján₃ bá₄ le₁te₁ jnia'₅₄ le₁'ŋe₅ ca₂le₃jë́₃ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂, ia₁jaun₂ le₃néi'₂ nag₃ gau₂ jág₁ quió'₅ Cristo. 6 Lia'₂ ma₂tióng₂ jaun₂ bá₄ jnia'₅₄, le₃'ë₅₄ jnia'₅₄ uɨg₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ jág₁ cán₂ i₂tsá₃ ne'₅₄. Le₂jaun₂ bá₄ lé₂ jë₁ma₂rë₂'ŋia₅ a₂né'₂ 'nia'₂.

7 Caun'₅₄ 'nia'₂ 'í₁ a₂ma₂jniá₂ dsi₁ne₁, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂juá'₄ jniá₂ la₂: chi₂jua'₂ caun₂ 'ei₅ dsɨ́₅ i₂lɨn₅₄ a₂lɨ́in₅ të₃dsón'₂ i₂quián₅ Cristo, ca₂tɨ́in₂ le₃ŋi₅, jnia'₅₄ guë'₂ në́₃ dsón'₂ bá₄ lág₅ i₂quián₅ Cristo ján₃. 8 Mei'₂ tsá₃ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂juá'₅ jniá₂ ŋag₅₄ juɨ₁lia'₂ con'₂ ta₁ a₂lág₅ jnia'₅₄. La₁ on₃jua'₅₄ a₂gui'₅₄ jniá₂ jág₁ a₂juá'₅, ia₁ a₂ca₂tɨ́n₂ bá₄ jniá₂ juá'₄, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ ma₂cuë₃ 'éi'₃ a₂qui₂jme₁'an₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂dse₃ jmo₃ ta₁ a₂qui₂dsɨ₃cón₃ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂. On₃jua'₅₄ rë'₂ të₂le₃ a₂lé₂ tsɨ₁rë₂jan'₅₄ 'nia'₂. 9 Tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ 'nio₃ jniá₂ quiang₅₄ juë́'₅ 'nia'₂ quian'₅₄ si₂ a₂jmo₅ jniá₂. 10 Juá'₂ bá₄ i₂lɨn₅₄ 'ŋio₅ bén₂ jág₁ quió₃ tio'₅₄ ne₄ si₂, la₁ jan₂ dsa₂ 'uan₅₄ bá₄ lɨ́ng₅ juɨ₁lia'₂ jme₁'eng₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, jaun₂ lɨ́in₂ a₂tsá₃ lɨn₄ ta₁ tí₄ jág₁ quió₃ a₂dsia₂₃ dsi₁ne₁. 11 Juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ bá₄ dsa₂ i₂le₂'éi₂, juɨ₁lia'₂ lë́₅ jág₁ quián₂ jnia'₅₄ a₂tio'₅₄ ne₄ si₂, juɨ₁'e₂ guë́₃ uɨ́ng₂ tio'₅₄ jnia'₅₄, le₂jaun₂ dsón'₂ jmo₂ bá₄ jnia'₅₄ jme₁tio'₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂ ján₃.

12 Ia₁ tsá₃ tiá₂ dsɨ₅ jnia'₅₄ 'ɨ́n₄ dse₃ guio₅₄, on₃ guë'₂ a₂quɨn₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ i₂lɨn₅₄ i₂jme₂juɨn'₂ guioin₅₄ le₂jaun₂. La₁ 'éi₂ në́₃ jme₁con₂ 'í₁ chi₂jua'₂ co₂rɨin₂, quɨin₂₃ guioin₅₄ quian'₅₄ rɨin'₅₄, tsá₃ 'an₂ dsɨ́₅ chain₂. 13 Jaun₂ tsá₃ dsiá₁ jnia'₅₄ jág₁ tá'₅ ŋag₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ ja₁ca₂tág₂. Con'₂ jaun₂ bá₄ jmo₂ jnia'₅₄ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ ca₂cuë₃ Diú₄ a₂jmó₁. Jaun₂ 'éi₂ bá₄ ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂dsi₁náu₅ jnia'₅₄ të₂go'₅₄ 'nia'₂. 14 Jaun₂ tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ jnia'₅₄ i₂nio₄ të₂ ja₁tsá₃ ma₃dsi₂ten₅₄ i₂nio₁. Le₂në₅ jme₁lé₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tsá₃ ma₂ca₂dsi₃náu₅ jnia'₅₄ ca₂të₂ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂. Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, jnia'₅₄ bá₄ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂can₁ jág₁ dse₃ la₂ quió'₅ Cristo jɨn'₄ 'nia'₂. 15 Tsá₃ dsiá₁ jnia'₅₄ jág₁ tá'₅ ŋag₅₄ guë́₄ quian'₅₄ ta₁ quió'₅ i₂sián'₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jnia'₅₄, jë₁ma₂'én'₂ guë́₄ 'nia'₂, jaun₂ 'ag₃ caun₂ jág₁ quian'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ lé₂ dsɨ₃cón₃ guë́₄ ta₁ quián₂ jnia'₅₄, o₄quió'₄ Diú₄, 16 ia₁jaun₂ lé₂ le₃dsau₅₄ uɨ́ng₂ a₂ŋag₅₄ guë́₄ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂ qui₂dsɨ₁'ë́₄ jág₁ dse₃. La₁ tsá₃ dsɨ₁jmó₁ jnia'₅₄ rón₂ quian'₅₄ ta₁ a₂ma₂niog₅ ma₂jmo₃ dsa₂ sián'₂.

17 La₁ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂: “Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂dsia₅ jág₁ tá'₅, juɨ₁dsia₁₂ jág₁ tá'₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.”* 18 Ia₁ on₃jua'₅₄ dsa₂ i₂'ɨn₅ dse₃ 'ŋiog₅, chén'₅ dse₃, të₂le₃ i₂'ɨ́n₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ bá₄.

11

Juá'₂ Pa₄ 'ɨin₂₃ dsa₂ i₂jme₂tag₅ jág₁ juɨ₁gain₂

1 Jme₁'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ jmó'₂ bá₄ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂ quian'₅₄ jág₁ quió₃ la₂, a₂në₃ guë́₄ juá'₄, a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅. La₁ jmo₄ bá₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂. 2 Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ dséi₅ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂, a₂lë́₅ dsɨ₃ dséi₅ o₄quió'₄ Diú₄. Ia₁ jniá₂ bá₄ ma₂ca₂jmo₃ jág₁ a₂jme₁jnia₅ jniá₂ 'nia'₂ co₂'nió'₄ dsa₂ dsen₃, i₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quió'₅, ne₄ Cristo, juɨ₁lia'₂ jan₂ jmei₂ chi'₂ dsa₂ mɨ₄ jme₂jniai₂₃ ja₁mɨ́g₄ ne₄ i₂lë́₅ jág₁ i₂lé₂ dsɨ₂i₂gu₂. 3 La₁ gó₅ jniá₂ ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂rë₃gán'₃ 'nia'₂ jme₃gau₅ dsa₂ quian'₅₄ mai₅₄ quió'₅, juɨ₁lia'₂ ca₂i₃ŋɨ́₂ Eva ca₂jme₃gau₅ dsɨ₂mɨ'₂, në₁ca₂i₃uɨ́n₂ cau₅ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂, a₂qui₂le₁jë́₃ 'au'₂, a₂rë₂teng'₅₄ le₃quió'₅ Cristo. 4 Ia₁ ma₂ja₂nó'₅ 'nia'₂ qui₂guéng'₅ rë₂ dsa₂ i₂të₁ja₂lén₂ jme₂tag₅, la₁ le₂siá'₂ bá₄ 'ɨin₂₃ Jesús, tsá₃ lë́₅ jág₁ quió'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅ quió'₅ Jesús. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ma₂guen'₅₄ táng₃ 'nia'₂ jme₂dsí₂ sián'₂, on₃jua'₅₄ i₂quián₅ Diú₄ i₂jme₁ma₂guen'₅₄ 'nia'₂. ¡Dse₃ bá₄ jmo'₂ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂rë₂tsɨ́n₄ guë́₄, a₂tsá₃ lë́₅ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ a₂lió₂ a₂jme₁ma₂nei'₂ 'nia'₂! 5 La₁ jniá₂ në́₃, tsá₃ lɨ́ng₂ jua'₅₄ a₂me'₂ guë́₄ quen₅ jniá₂, jua'₅₄ ca₂juɨg₄ guë́₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ 'éi₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₂can'₅₄ guion₅₄ a₂jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo. 6 O₁jŋia'₅₄ tsá₃ lɨn₄ dse₃ 'ŋiag₂ jág₁, la₁ tsá₃ 'e₂ lë́₅; la₁ niog₅ bá₄ dsi₃. Ma₂ca₂jme₁jnia₅ bá₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ ja₁con'₂ 'nia'₂.

7 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂ca₂'no₃ jniá₂ dso₄ ia₁ ca₂dsióg₃ ca₂jmo₃ meg'₂ a₂ca₂chon'₄ jniá₂ 'nia'₂ jme₁ca₂'ë́₃ jniá₂ jág₁ dse₃ a₂lión'₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ 'lia'₅₄ ca₂can₃ jniá₂? 8 Guá'₅ ja₁siá'₂ bá₄ i₂ca₂jme₃'o₅₄, co₂'nió'₄ a₂ca₂can₃ jniá₂ cu₄ quió'₅, ia₁jaun₂ le₃jmó'₂ ta₁ a₂le₃ti₃ ta₁ ja₁con'₂ 'nia'₂. 9 Lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂, dsón'₂ bá₄ ca₂rë₃'nió'₅ quió₃ le₂jaun₂, la₁ tsá₃ 'e₂ guei₂ ca₂cuë́₃ jniá₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂. Ia₁ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂chan₂ Macedonia la₂ bá₄ ca₂i₁lein₅₄ juɨg₂ Corinto në₅, ca₂i₁can₅ a₂tsá₃ cha₂ quió₃ lia'₂ con'₂ jme₁chi₁quian₁₂ jniá₂ jmɨg₄. Qui₂ca₂jmo₃ bá₄ jniá₂ 'í₁ jaun₂ tsá₃ 'ein₂ 'nia'₂ cán'₁ guei₂ o₄quió₃ jniá₂, jaun₂ caun₂ jmo₅₄ bá₄ jniá₂ 'í₁ jaun₂. 10 Jaun₂, o₄quió'₄ jág₁ tí₅ dsón'₂ quió'₅ Cristo a₂'i₄ dsɨ₃, juá'₅ jniá₂, 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ jné₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ lé₂ juá'₄ jniá₂ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ₃ le₂tan₅₄ 'uë₃ Acaya. 11 ¿'E₂ lë₃ juá'₅ jniá₂ le₂në₅, lɨ́n'₂ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ ia₁ a₂tsá₃ 'nió₃ jniá₂ 'nia'₂? Ŋi₅ bá₄ Diú₄, a₂'nióg₃ bá₄ 'nia'₂.

12 Jaun₂ caun₂ jmo₅₄ bá₄ jniá₂ a₂ma₂guio₃ jmo₂₃, ia₁jaun₂ jnɨ₃ juɨ₅ quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂i₂nio₄ në₅ a₂'nio₃ dsia₃ jág₁ tá'₅ jmo₂₃ dsɨ́₅ a₂lë́₅ rë₂ ta₁ quió'₅, juɨ₁lia'₂ lë́₅ ta₁ quián₂ jnia'₅₄. 13 Ia₁ dsa₂ i₂le₂'éi₂ në́₃ lɨ́in₅ dsa₂ i₂chen₄ i₂juɨ₁gan₂. A₂jmo₂₃ ta₁ a₂jŋia'₅₄ jme₂gau₂₃, a₂qui₂jmói'₂ a₂jmo₂₃ lɨ́in₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo. 14 On₃jua'₅₄ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅, ia₁ le₂jiog₅ 'ŋiog₅ i₂së₃dsen₃ qui₂jmói'₂ a₂jmo₂₃ lɨ́in₅ jan₂ ángel i₂jniá₂ tág₅. 15 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ 'éi₂: qui₂jmói'₂ a₂jmo₂₃ lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ a₂dse₃, con'₂ dsi₂ten₅₄. La₁ jë₁ca₂tó'₂ bá₄ dsɨ₃guéi₃ con'₂ lë́₅ ca₂tɨ́in₂ co₂niog₅ lë́₅ jmo₂₃.

'A₂ lia'₂ niog₅ lë́₅ uɨg₅ ca₂ŋág₃ Pa₄ ne₄ ia₁ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo

16 Con'₂ siá'₂ juɨ́g₂ 'nia'₂: tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ të₃dsón'₂ lɨ́ng₅ dsa₂ co₄. La₁ o₁jŋia'₅₄ 'ein₂ guë'₂ jmo₅ dsɨ́₅ a₂lɨ́ng₅ le₂në₅, la₁ guei₅₄ jniá₂ në₂jag₄ bá₄ a₂lɨ́ng₅ dsa₂ co₄, ia₁jaun₂ lé₂ dsia₅₄ ca₂la₂ jág₁ tá'₅. 17 Juɨ₁lia'₂ juá'₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'nio₃ Te₁gui'₅₄, lia'₂ jë₁të₂'ɨ₅ jan₂ dsa₂ co₄ bá₄ juá'₅ jniá₂, jmo₅₄ róng₂, co₂'nió'₄ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃. 18 Juɨ₁lia'₂ juɨn₅ lɨn₃ i₂chan₂ dsia₅ jág₁ tá'₅ quian'₅₄ cosa a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ guë'₂, la₂ dsia₅₄ jniá₂ jág₁ tá'₅. 19 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋag₅₄ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, jaun₂ 'ŋio₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo'₂ tió'₃ 'au'₂ quian'₅₄ dsa₂ co₄. 20 Ia₁ jmo'₂ bá₄ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂chi₂quióng₂ jmɨg₄ tion₅₄-jan₃, dsa₂ i₂guë́'₅ ta₁ 'ua'₂ quián'₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂jo₅ quián'₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂jmo₅ can'₅₄ ne₄ quián'₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂qui₂jnó₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃. 21 'An₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ 'uan₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'ein₂ jnia'₅₄ tiá₂ dsɨ́₅ jmo₃ le₂në₅ ja₁con'₂ 'nia'₂. 'An₁ le₃jéin₄ jniá₂ o₂guí'₃ bá₄ ia₁ a₂juá'₅ a₂lɨ́ng₅ dsa₂ 'uan₅₄.

La₁ chi₂jua'₂ tiá₂ bá₄ guë'₂ dsɨ́₅ i₂sián'₂ dsia₃ jág₁ tá'₅, ján₃ bá₄ tiá₂ dsɨ₃ jniá₂ jmo₅₄ le₂jaun₂. (La₁ juá'₅ jniá₂ lia'₂ ja₁juá'₂ jan₂ dsa₂ co₄.) 22 ¿'E₂? ¿Jmá'₃ dsa₂ 'éi₂ bá₄ i₂tɨn₂ dsia₃ jág₁ jmei₅ hebreo? Ján₃ bá₄ tɨn₂ jniá₂ táng₃. ¿Jmá'₃ dsa₂ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ dsa₂ israelitas? Ján₃ bá₄ 'éi₂ guë'₂ jniá₂ ján₃. ¿'E₂? ¿Jmá'₃ lia'₂ dsa₂ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ Abraham? Ján₃ bá₄ 'éi₂ guë'₂ lɨ́n₅ jniá₂. 23 ¿Jmá'₃ dsa₂ 'éi₂ lɨ́n₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ja₁con₂ Cristo? Tson₂ bá₄ guë́₄ lɨ́n₅ jniá₂, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ma₂guio₃ jme₂ti₅₄ ja₁con₂ Cristo lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ 'éi₂. (A₂lë₁juá'₅ bá₄ jniá₂, lia'₂ lë₁të₂'ɨ₅ dsa₂ ŋá₅.) Ia₁ tson₂ lɨn₃ guë'₂ ma₂guio₃ jmo₂₃ ta₁ jme₂ti₅₄; ia₁ 'lióng₂ guë́₄ 'mɨ₅ ma₂qui₂ma₂can₃ jniá₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ 'éi₂; ma₂qui₂ma₂'ú₃ 'lióng₂ lɨn₃ ráun₂ né'₃ 'má₃ në́₃; 'lióng₂ ráun₂ ma₂i₂ŋɨ́g₂ jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ma₂jong₃. 24 Con'₂ 'ŋiá₂ ráun₂ ma₂ca₂bóg₂ dsa₂ judíos jmá'₃ guióg₂-guia₃-né₂ ráun₂ lia'₂ co₂ráun₂.* 25 'Nag'₂ ráun₂ guë'₂ ma₂bóg₂ dsa₂ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂; co₂ráun₂ guë'₂ ca₂cuë₃ cang₄ tioin'₅₄. 'Nag'₂ ráun₂ guë'₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ ca₂i₃ŋɨ́g₂ ca₂'en₃ nɨ₁barco a₂jme₁'eng₅₄. Co₂ráun₂ guë'₂ ca₂ŋɨg₅ co₂jmɨg₄ co₂nei₅ dsi₂jo₂ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃. 26 'Lióng₂ ráun₂ dsi₂juɨ₅ ja₁ma₂qui₂i₁ŋɨ₃, ma₂ca₂i₃ŋɨ́g₂ a₂go'₂ ia₁ te₁'i₁ cuá₃, a₂go'₂ ia₁ a₂chan₂ dsa₂ 'ang₂, a₂go'₂ rë'₂ a₂jo₅₄ dsa₂ go₃, a₂go'₂ jo₅₄ dsɨ₂nau₂, a₂go'₂ rë'₂ 'eng₅₄ ciudad, a₂go'₂ jë₁ma₂ŋɨg₅ má'₂ ja₁co₂'ŋiog₅, a₂go'₂ jë₁ma₂ŋɨg₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, a₂go'₂ rë'₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂juɨ₁gan₂ i₂jmo₅ lɨ́n₅ rɨn'₅₄ jniog₄, 27 jë₄ ta₁ 'ua'₂ lɨn₃, jë₄ ma₂ca₂'ú₃ lɨn₃, jë₄ jme₁tsá₃ güɨng₂₃, jë₄ i₁cón₅ rë₂quein₂ dsɨ₃, jë₄ jme₁'ɨn₂ a₂tsá₃ cha₂ a₂guë'₅₄, jë₄ jein₂ güɨ́g₂, jë₄ a₂tsá₃ 'e₂ cha₂ quɨ́'₄ në́₃.

28 Cha₂ guë́₄ caun₂ siá'₂ táng₃ a₂chang₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ a₂'ɨ₅ dsɨ₃ o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃ guá'₅. 29 ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂'uan₅₄, jniá₂ guë'₂ tsá₃ 'uang₅₄? ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂ca₂tán'₂ dso₄ a₂'uɨn₄ i₂sián'₂, jniá₂ guë'₂ tsá₃ 'e₂ i₂mé'₂ dsɨ₃? 30 Në₁jua'₂ ca₂tɨ́ng₂ dsia₅₄ jág₁ tá'₅, jaun₂ dsia₅₄ jniá₂ jág₁ tá'₅ të₂le₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂cuë₅ léi₄ a₂lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ 'uan₅₄. 31 Diú₄ Jmei₂ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ jme₂juɨn'₂ dsa₂ co₂tan₅₄, 'éi₂ bá₄ ŋi₅ a₂dsau₅ bá₄ jág₁ quió₃. 32 Lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ juɨg₂ Damasco, i₂lɨ́n₅ dsi₄má'₂ ja₁jaun₂ i₂jme₁jme₂ti₃ ne₄ Rag₅₄ Aretas, ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ 'í₁ o₄juɨ₅ ia₁ jme₁tsáun'₂ jme₁dsɨ₃tióg₃ né'₃ 'má₃. 33 La₁ juɨ₅ siá'₂ bá₄ ca₂sió₂ rɨn'₅₄ jniog₄, 'eng₅₄ 'ŋió'₃ tsɨ₁mɨ'₂ ca₂sió₂ të₂'ua₁ juɨ₅ dso'₂ nɨ₁'ia'₂ a₂rë₂juɨ́₄ le₃lág'₃ juɨg₂; le₂në₅ bá₄ ca₂lóng₂ o₄gú₃ 'éi₂.†

12

Juɨ₁lia'₂ a₂ma₂ca₂jme₃jnia₅ Te₁gui'₅₄

1 Tion₅₄ caun₂ dsia₅₄ jniá₂ jág₁ tá'₅. Juɨ₁'e₂ guë́₃ tsá₃ ta₁ jmo₃, caun₂ juá'₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂jéin₃ jniá₂ a₂ma₂jág₃, juɨ₁lia'₂ a₂ma₂ca₂jme₃jnia₅ Te₁gui'₅₄ në́₃. 2 Cuɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ i₂'ei₅ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ Cristo, ma₂guia₃-quén₂ ŋi₂ ca₂uɨ́g₂ juɨ₅ guei'₅₄ ca₂të₂ ja₁guá₄ Diú₄.* (A₂jaun₂ bá₄ tsá₃ guion₄ jniá₂ jua'₅₄ a₂ŋe₄ lia'₂ jma₃quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂, o₃ jmá'₃ jme₂dsí₂ quió'₅ 'e₂. La₁ jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ŋi₅.) 3 La₁ guion₄ jniá₂, chan₂ jan₂, (jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ tsá₃ guion₄ jniá₂ chi₂jua'₂ ca₂ŋei₅₄ chi₁dsáin₃, o₃ jmá'₃ jme₂dsí₂ quió'₅ 'e₂ ca₂dsióg'₃ ja₁jaun₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ŋi₅); 4 jan₂ i₂ca₂ron'₂ ca₂të₂ Ja₁jlá'₁† ja₁ca₂nág₂ jág₁ a₂tsá₃ lé₂ le₃jmog'₅₄ on₃ guë́₄ 'i₄ 'éi'₃ dsia₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 5 O₄quió'₄ jan₂ dsa₂ le₂'éi₂ bá₄ lé₂ dsia₅₄ jniá₂ jág₁ tá'₅, on₃jua'₅₄ o₄quió₃ 'ŋió₃ jmo₂₃ táng'₅, jŋia'₅₄ lia'₂ o₄quió'₄ a₂'uan₅₄ bá₄ jniá₂. 6 O₁jŋia'₅₄ la₂ 'nio₃ jniá₂ dsia₅₄ jág₁ tá'₅, on₃jua'₅₄ dsa₂ co₄ lɨ́n₅ jniá₂, ia₁ jág₁ tí₅ dsón'₂ bá₄ a₂juá'₅ jniá₂. La₁ cáun₄ bá₄ dsɨ₃ tsá₃ jmo₅₄ le₂jaun₂, ia₁jaun₂ tsá₃ le₃lɨ́n₂ dsa₂ jua'₅₄ jniá₂ lɨ́ng₅ ŋag₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ niog₅ a₂ma₂nág₂ a₂qui₂ma₂të́₂ ne₄ dsa₂ a₂jmo₅ jniá₂ 'e₂ jmo₂₃.

7 Jág₁ a₂ca₂rë₃jniá₂ jaun₂ lë́₅ caun₂ jág₁ jlá'₁ jmá'₅ a₂lé₂ le₃jme₁jmo₅₄ jniá₂ róng₂ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂. La₁ ca₂jéin₃ uɨg₅ në₂jag₄ bá₄ a₂i₃'i'₅₄ nɨ₁taun₅ ca₂lë₃ nɨ₁ŋɨ₃, co₂'nió'₄ i₂chen₄ quián₅ i₂së₃dsen₃ bá₄ caun₂ qui₂bóg₂, ia₁jaun₂ tsá₃ jmo₅₄ jniá₂ róng₂ i₁juɨn₅₄ ŋag₅₄. 8 'Nɨ₅ ráun₂ ma₂ca₂chi₁len'₄ jniá₂ Te₁gui'₅₄ a₂jme₃'lió₂ jŋiá'₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂quian₅₄. 9 La₁ ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄ tság₅ jniá₂: “Tió'₅ bá₄ a₂'ua₁ dsɨ₃ ja₁con'₂ 'ne₂, ia₁ rë₂'ŋia₅ juɨ₅bí₂ quió₃ juɨ₁lia'₂ jme₁'uan₅₄ dsa₂.” Jaun₂ 'io'₂ jéin₅ bá₄ ia₁ a₂'uang₅₄, ia₁jaun₂ le₂jniá₂ juɨ₅bí₂ quió'₅ Cristo le₃ja₁con₂ jniá₂. 10 Jaun₂ të₅ bá₄ dsɨ₃ a₂'uang₅₄ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂dsɨ₂ŋɨ́g₂: a₂juá'₂ dsa₂ uɨg₅, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ a₂chang₂, cha₂ a₂qui₂tsá₃ tɨ́n'₂ quió₃. A₂chang₂ a₂co₂'ein₅ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ o₂i₁ dsɨ₅ a₂dsɨ₂ŋɨ́g₂ o₄quió'₄ Cristo. Ia₁ juɨ₁lia'₂ jme₁'uang₅₄, të₂le₃ 'uan'₂ bá₄ jniá₂ le₃ja₁con₂ Diú₄.

'Ŋio₅ lɨn₃ 'ɨ₅ dsɨ́₅ Pa₄ o₄quió'₄ guá'₅ chan₂ juɨg₂ Corinto

11 Ma₂në₂dsia₃ lia'₂ ja₁dsia₅ jan₂ dsa₂ co₄, ia₁ ma₂në₂'ɨ́ng₃ dse₃ 'ŋió₃, la₁ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ chi₂quiong'₅₄ jmɨg₄. Ia₁ 'nia'₂ bá₄ jme₁ca₂tɨ́ng'₂ jme₁'ág'₄ dse₃ jniá₂, ia₁ tsá₃ 'e₂ me'₂ quen₅ jniá₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂chen₄ 'éi₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₂can'₅₄ guion₅, juɨ₁'e₂ guë́₃ tsá₃ 'e₂ quen₅ jniá₂. 12 Dsón'₂ bá₄ ma₂ca₂rë₃jniá₂ léi₄ a₂lɨ́ng₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo jë₄ quián'₂ 'nia'₂, jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂juɨn'₂ dsɨ₃: léi₄ a₂dsi₂gó'₃ dsɨ₅, quian'₅₄ juɨ₅bí₂ jlá'₁ në́₃. 13 Tsá₃ sion₅ ma₂jɨn₄ jniá₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ guá'₅ sián'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ jniá₂ 'ŋió₃ tsá₃ 'e₂ guei₂ ma₂ca₂cuë́₃ jniá₂ 'nia'₂. ¡'Én₃ 'nia'₂ dso₄ quió₃ chi₂jua'₂ tsá₃ dse₃ ca₂jmo₃ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂!

14 Ma₂chang₂ bá₄ co₂jŋiag₅₄ a₂dsióg₄ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂ jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂ ráun₂, jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂i₁cuë́₃ 'nia'₂ guei₂. Ia₁ tsá₃ ta₁ jaun₂ ŋɨ₅ jniá₂ jua'₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ a₂cha₂ quián'₂ 'nia'₂; guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'nió₃ jniá₂. Ia₁ guion₅₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ chog₅₄-jmei₂ chi'₂ ca₂tɨ́in₂ 'no₃ cu₄ a₂qui₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ quiain'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅, jaun₂ on₃jua'₅₄ rë'₂ chi'₂ ca₂tɨ́n₂ 'no₃ a₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ quiain'₅₄ chog₅₄-jmei₂. 15 Jaun₂ jniá₂ në́₃, 'ŋio₂ bá₄ dsɨ₃ qui₁'éng₄ a₂cha₂ quió₃, ton'₂ 'ŋio₂ bá₄ dsɨ₃ jme₁dsiang₅ dsɨ₃ o₄quió'₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂. Chi₂jua'₂ jaun₂, ia₁ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ 'nió₃ jniá₂ 'nia'₂, ¿a₁të₂le₃ me'₂ bá₄ 'nió'₃ 'nia'₂ jniá₂ jaun₂ në́₃?

16 Juɨ₁'e₂ guë́₃ dsau₅ a₂tsá₃ 'e₂ guei₂ ca₂cuë́₃ jniá₂ 'nia'₂, la₁ 'ŋio₄ bá₄ jniá₂, juá'₂ 'nia'₂, a₂ca₂jón₃ jniá₂ 'nia'₂ quian'₅₄ mai₅₄ quió₃. 17 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂'lɨg'₅₄ ca₂lág₃ jniá₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂ca₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂? 18 Ca₂mɨ₃ bá₄ jniá₂ ne₄ Tito a₂jmo₃ dse₃ dsɨ́₅ a₂ca₂ŋei₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂, ton'₂ ca₂tsɨ́n₂ jniá₂ ján₃ jan₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂quiain'₅₄. Jaun₂, ¿o₃ bá₄ ca₂jme₃gau₅ 'éi₂? ¿O₃ bá₄ tsá₃ 'én'₂ 'e₂ 'nia'₂ a₂ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ co₂dsia₅ quiain'₅₄, jmo₂ ta₁ co₂rë₂ quiain'₅₄, ton'₂ jan₂ bá₄ Jme₂dsí₂ i₂quiong'₅₄ táng₃?

19 'An₁ mei'₂ tsá₃ caun₂ lɨ́n'₂ bá₄ guë́₄ 'nia'₂ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'niog₂ jnia'₅₄ lion₄ guio₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂. La₁ jág₅ bá₄ Diú₄ tsá₃ le₂jaun₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ₅ jnia'₅₄. Jág₁ tí₅ bá₄ chei₂ jnia'₅₄ 'nia'₂ ne₄ Cristo. La₁ jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂dse₃ ia₁jaun₂ qui₃dsɨ₂cón'₃ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. 20 Ia₁ gó₅ jniá₂ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ tsá₃ dse₃ tion'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'nio₃ jniá₂, jë₁ma₂ca₂dsióg₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jein'₂ 'nia'₂ jniá₂ lia'₂ con'₂ 'niog'₂ 'nia'₂ guë'₂ táng₃. Ia₁ gó₅ jniá₂ në₁jua'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ a₂tsá₃ jen'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂; në₁jua'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ 'au'₂ jɨng'₅₄ rɨ́ng'₂; në₁jua'₂ ca₂rë₃'né'₂ 'nia'₂ co₂tiá₂; në₁jua'₂ 'ua'₂ 'au'₂ 'nia'₂ tiong'₅₄; në₁jua'₂ qui₂tsɨ́n'₂ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ rɨ́ng'₂; në₁jua'₂ qui₂chi₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂ rɨ́ng'₂; në₁jua'₂ chan₂ i₂qui₂jmo₅ rón₂; në₁jua'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ mɨ'₅₄. 21 Ján₃ bá₄ gó₅ jniá₂ në₁jua'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ a₂të₂tsɨn'₅₄ jniá₂ o₂guí'₃ o₄quián'₂ 'nia'₂ jë₁ma₂dsióg₃; go'₂ le₃jiá₃ tiá'₃ quɨ'₂ dsɨ₃ 'o₅₄ o₄quió'₄ i₂ma₂qui₂ma₂náu₂ dso₄ le₂jŋiá₅, ton'₂ tsá₃ 'e₂ ma₂ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅ o₄quió'₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₅-dsáu₅; a₂niói'₅ jág₁ quiain'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂; ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂'lɨg'₅₄ o₂guí'₃ a₂qui₂ma₂jmo₃.

13

'Ág'₅ Pa₄ jág₁ ton'₂ 'ë́₂ guë́₄ jág₁ të₃jŋiá₅

1 A₂dsióg₅ 'nag'₂ ráun₂ a₂i₁jɨn₁₂ 'nia'₂ la₂. “Ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lë́₂ jióg'₂ 'í₁ të₂le₃ quian'₅₄ on₃-ún₂ dsa₂ i₂jáng'₃ jág₁ dsau₅.”* 2 Ma₂ca₂'ë́₃ jniá₂ jág₁ të₃jŋiá₅ ne₄ dsa₂ i₂jme₁tián'₄ 'no₅ dso₄ le₂jŋiá₅, ton'₂ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂sián'₂ në́₃, ján₃ bá₄ 'ë́₅ jniá₂ jág₁ a₂'eng₅₄ uɨ́ng₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ jniá₂ lia'₂ con'₂ ŋeg₅₄ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ ráun₂ a₂i₁jɨng₁₂ 'nia'₂: në₁jua'₂ con'₂ siá'₂ ca₂dsióg₃ jniá₂ a₂i₁jɨng₁₂ 'nia'₂, jaun₂ tsá₃ ma₃jmo₅₄ jniá₂ ŋéi₂ dsɨ₃ në₁jua'₂ chan₂ guë́₄ i₂tsá₃ ma₂dsi₂quén'₄ dsɨ́₅. 3 Le₂jaun₂ jmo₅₄ jniá₂ chi₂jua'₂ a₂jaun₂ 'niog'₂ 'nia'₂ a₂jáng'₄ jniá₂ léi₄, a₂dsón'₂ bá₄ juá'₂ Cristo tsɨ́'₅ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂quian₄ jniá₂. Tsá₃ jua'₅₄ a₂lɨ́in₅ 'uain₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂; 'nió'₄ të₂le₃ jme₂jnia₅ bá₄ 'éi₂ a₂'io₂₃ juɨ₅bí₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂. 4 Dsón'₂ bá₄ jaun₂ ca₂tion₃ cróg₄ dsa₂ në₂jag₄ bá₄ a₂lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ 'uan₅₄, la₁ rë₂në́₃ në́₃ chain₂ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄. Le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ jnia'₅₄ táng₃, quian₄ juɨ₅ jaun₂ a₂jmo₂ jnia'₅₄ 'uan₅₄ o₄quió'₄ 'éi₂, le₂jaun₂ bá₄ le₃chong₂ guë'₂ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄.

5 Te₁li₁ 'nia'₂ ja₁con'₂ guiong'₅₄ chi₂jua'₂ dsón'₂ tión'₂ 'nia'₂ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄. Quion₂ de'₂ 'nia'₂ caun₂ 'í₁ le₃ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. ¿Tsa₁ len'₄ 'nia'₂, a₂'en₅₄ bá₄ Jesucristo ja₁con'₂ 'nia'₂, jaun₂ bá₄ në₁jua'₂ tsá₃ të₁tsɨn'₅₄ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ në₁ma₂ca₂quion'₂ 'nia'₂ 'í₁ jaun₂? 6 La₁ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ le₃len'₄ 'nia'₂ a₂tsá₃ le₂jaun₂ lág₅ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ dse₃ të₃tsag'₅₄ jnia'₅₄ në₁ma₂ca₂quion'₂ 'nia'₂ 'í₁, jua'₅₄ a₂tsá₃ dsau₅ a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄. 7 Qui₂mɨ₂ jnia'₅₄ chi₂len'₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃jmo₄-dsáu'₄ 'nia'₂ a₂'lɨg'₅₄. On₃jua'₅₄ ia₁jaun₂ të₃tsag'₅₄ jnia'₅₄ dse₃, të₂le₃ ia₁jaun₂ jmó'₂ 'nia'₂ a₂dse₃, juɨ₁'e₂ guë́₃ chan₂ i₂lɨ́n₂ a₂tsá₃ dse₃ të₃tsag'₅₄ jnia'₅₄. 8 Ia₁ tsá₃ lé₂ náu₂ jnia'₅₄ quein₅ ja₁con₂ jág₁ tí₅, të₂le₃ tióng₂ bá₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ jág₁ tí₅. 9 Jaun₂ të₂le₃ 'io'₂ bá₄ jmo₂ jnia'₅₄ jme₁lág₄ jnia'₅₄ dsa₂ 'uan₅₄, 'nia'₂ guë'₂ lɨ́n'₅ dsa₂ 'uan'₂. A₂jaun₂ caun₂ chi₂len'₄ bá₄ jnia'₅₄ Diú₄ ia₁jaun₂ len'₂ 'nia'₂ co₂ŋei'₅₄. 10 Jaun₂ lë₃, jmo₂₃ si₂ carta la₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂ të₁lia'₂ 'eng₅₄ uɨ́ng₂, ia₁jaun₂ tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ a₂jmo₅₄ jniá₂ tsau₂ dsɨ₃ jë₁ma₂dsióg₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ ta₁ a₂lɨ́ng₅ a₂ca₂cuë₃ Te₁gui'₅₄, ia₁jaun₂ të₂le₃ lei₂ bá₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ të₂le₃ qui₃jë́'₂.

11 Në₃ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, caun₂ juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ dse₃ qui₂jmo'₂ 'nia'₂ 'io'₂. Jmog'₅₄ 'nia'₂ 'au'₂ o₄quió'₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃; juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ rë₂ a₂'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ rɨ́ng'₂. Jaun₂ Diú₄ i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄ i₂'nio₃ 'nia'₂, 'éi₂ bá₄ jme₃quiong'₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄. 12 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ a₂qui₁chén'₁† 'nia'₂ quió'₅ rɨ́ng'₂ a₂lë́₅ léi₄ a₂ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ a₂le₁jë́₃ 'au'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂. 13 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ rɨn'₅₄ jniog₄‡ ja₁lá₃ dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂.

14 Jaun₂ juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo; juɨ₁le₂jniá₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ a₂'nio₃ Diú₄ 'nia'₂; juɨ₁'ei₅ caun₂ jág₁ jɨn'₄ 'nia'₂ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. A₂méi₃.

Co₂në₅.

* 1:1 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 1:11 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “o₄quián'₂ 'nia'₂.”

‡ 1:19 Lia'₂ chen₂ Silvano co₂rë₂ quian'₅₄ Silas.

* 3:6 griego: diákonous (ministros).

† 3:11 griego: diakonía (ministerio).

* 4:6 Génesis 1:3.

† 4:13 Salmo 116:10.

‡ 4:16 lit. “Tsá₃ a₂léi'₂ jaun₂ caun₂ ma₂ne₁ca₂dsa₃ quió'₅ dsa₂ le₂co'₅₄; la₁ dsa₂ le₂né'₃ në́₃ caun₂ rë₂'mag'₄ bá₄ lia'₂ caun₂ jmɨg₄.”

* 5:20 o₃, “chi₂lén'₄ jnia'₅₄ dsa₂.”

* 6:2 Isaías 49:8.

† 6:3 griego: diakonía (ministerio).

‡ 6:14 'Nio'₂ ja₁ton₅ Deuteronomio 22:10.

§ 6:16 Levítico 26:12; Jeremías 32:38; Ezequiel 37:27.

* 6:17 Isaías 52:11; Ezequiel 20:34-41.

† 6:18 2 Samuel 7:14.

* 8:4 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 8:15 Éxodo 16:18.

‡ 8:19 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “a₂dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂jme₁'ong'₁ rɨ́ng'₂.”

* 9:1 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 9:9 Salmo 112:9.

* 10:17 Jeremías 9:24.

* 11:24 lit. “jmá'₃ të₂láu₃ ráun₂ tsá₃ tí₅ caun₂, lia'₂ co₂ráun₂.”

† 11:33 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 9:25.

* 12:2 lit. “ca₂të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jë₁ca₂të́₂ 'nag'₂.”

† 12:4 griego: paradeiso (Paraíso).

* 13:1 Deuteronomio 19:15.

† 13:12 Caun₂ tag₄ a₂jme₁chí'₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ Pa₄ si₂ la₂.

‡ 13:13 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

GÁLATAS

1

2

3

4

5

6

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

GÁLATAS

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ 'uë₃ Galacia

1 Jniá₂ Pa₄, lɨ́ng₅ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ la₁ tsá₃ lɨ́ng₅ i₂'ɨ́n₁ quián₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ i₂chen₄ quián₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃. Lɨ́ng₅ jan₂ i₂'ɨ́n₁ quián₅ Jesucristo, quian'₅₄ Diú₄ Jmei₂ i₂ca₂jme₃jein'₅₄ ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄. 2 Jniá₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂quiang'₅₄, jmo₂ jnia'₅₄ si₂ carta la₂ a₂dsian'₅₄ jnia'₅₄ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅ i₂chan₂ 'uë₃ Galacia. 3 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂, juɨ₁jmo₅₄ bá₄ Diú₄ Jmei₂ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃, juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ tion'₅₄ 'nia'₂. 4 Jesús 'éi₂ bá₄ ca₂gue₃ 'mú₃ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄, a₂lió₂ jë₄ mɨ₂güɨ́g₃ 'lɨg'₅₄ la₂, co₂jaun₂ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄ quián₂ i₂lɨ́n₅ jmei₂ jniog₄. 5 ¡'Éi₂ bá₄ juɨ₁le₂juɨn'₂ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

Tsá₃ ma₃jág₁ siá'₂ cha₂ jua'₅₄ a₂lión₂ dsa₂

6 Dsɨ₂gó'₃ dsɨ₃ ia₁ ma₂'niog'₂ 'nia'₂ téng'₄ cón'₂ Diú₄ i₂ca₂të₃ 'nia'₂ të₂le₃ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Cristo. Ia₁ a₂ma₂nag'₂ táng₃ 'nia'₂ jág₁ siá'₂. 7 On₃jua'₅₄ a₂dsɨ₂jó'₃ a₂cha₂ guë́₄ jág₁ dse₃ siá'₂ a₂lió₂. La₁ia₁ juá'₅ jniá₂, chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂i₂nio₄ jmo₅ a₂dsɨ₂cón'₅ 'au'₂ 'nia'₂. A₂'nio₃ jme₃tsɨ́in₃ jág₁ dse₃ la₂ quió'₅ Cristo a₂tɨ́n'₄ dsa₂. 8 La₁ në₁jua'₂ chan₂ i₂jme₂tɨn₅ 'nia'₂ caun₂ jág₁ a₂juá'₂ a₂tɨ́n'₄ dsa₂, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ lë́₅ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂'ë́₄ jnia'₅₄, dsa₂ 'éi₂ juɨ₁të₂tsɨn'₅₄ náu₃ a₂dsɨ₃'éin₂. Tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ guio₅₄ jnia'₅₄, o₃ o₁jŋia'₅₄ jan₂ ángel i₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 9 Juɨ₁lia'₂ ma₂jua'₅₄ jnia'₅₄ në₅, juá'₄ táng₃ siá'₂: në₁jua'₂ chan₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂ma₂rë₂tsɨ́n₄, a₂tsá₃ lë́₅ con'₂ lë́₅ a₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂, dsa₂ 'éi₂ juɨ₁të₂tsɨin'₅₄ náu₃ a₂dsɨ₃'éin₂. 10 ¿'E₂ lɨ́n'₂ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ a₂jme₂'uá₁ jniá₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ con'₂ dsi₂ten₅₄? ¿O₃ bá₄ a₂jme₂'uá₁ jniá₂ dsɨ́₅ Diú₄ 'e₂? ¿O₃ bá₄ jmo₅ jniá₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'e₂? Tsá₃ ma₃le₃jua'₅₄ a₂lɨ́ng₅ guë́₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ja₁con₂ Cristo, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂.

'A₂ lia'₂ ca₂lɨn₃ Pa₄ jan₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús

11 Juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jág₁ dse₃ a₂tɨ́n'₄ dsa₂ a₂qui₂'ë́₅ jniá₂, on₃jua'₅₄ jág₁ a₂le₃jua'₅₄ a₂lë₁'no'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ́₅. 12 On₃ guë'₂ jua'₅₄ a₂ca₂gue₃ jniá₂ quió'₅ 'i₁jan₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ jua'₅₄ chan₂ dsa₂ i₂ca₂jme₃tag₅ jniá₂. 'Ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo ca₂jme₃jniai₂₃ jág₁ në₅ ja₁cong₂. 13 Ia₁ ma₂ca₂rë₃ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ jme₁lɨ́ng₄ le₂jŋiá₅, lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ guë́₄ juá'₅ quió'₅ dsa₂ judíos. Ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ në́₃ a₂dséi₂ dsɨ₃ guë́₄ lɨn₃ ca₂'éng₃ dsa₂ quián₅ Diú₄, 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁quɨ́n'₅ jniá₂ bí₂ a₂co₂dsia₅ jme₁'éng₄ dsa₂ 'éi₂. 14 Ia₁ jniá₂ bá₄ i₂jme₁dsɨ₂jŋiág₄ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ go₃ i₂co₂rɨng₂ quiang'₅₄. Ia₁ jniá₂ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ jme₁jme₂gó₁ jmo₂₃ 'í₁ tag₄ quió'₅ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jnia'₅₄ ma₂lɨ́g'₂. 15 La₁ lia'₂ con'₂ né'₃ a₂le₃chang₂, ca₂quió'₂ Diú₄. A₂'ua₁ dsɨ́₅ guë́₄ lɨn₃ ca₂të₃ jniá₂. Ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅, 16 ca₂jmo₃ ca₂rë₃cuɨ́ng₅ ca₂'ɨin₃ Ja₁ŋi'₅₄, ia₁jaun₂ qui₁'ë́₄ jniá₂ jág₁ dse₃ quió'₅, jɨn₄ dsɨ₂nau₂. Jaun₂ tsá₃ jua'₅₄ ca₂ŋeg₅₄ ca₂i₁'niag'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂to'₂ jág₁, 17 on₃ guë'₂ ca₂ŋeg₅₄ juɨg₂ Jerusalén jua'₅₄ ca₂i₁jɨng₁₂ i₂ma₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄, i₂ma₂ja₂lén₂ jŋiá₅ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ jniá₂. Dsɨ₂juɨ₅ bá₄ ca₂ŋeg₅₄ le₂'uɨg₅₄ juɨ₅ 'uë₃ Arabia. Cang₂ guë́₄ jaun₂ ca₂ŋág'₃ juɨ₅ Damasco. 18 Jme₁ca₂dsɨn₃ 'nɨ₅ ŋi₂ cang₂ jaun₂, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋeg₅₄ Jerusalén ca₂i₁dsia₂ jág₁ quian'₅₄ Pe₄.* Ja₁jaun₂ ca₂jan₅₄ guia₃-'ŋiá₂ jmɨg₄. 19 La₁ 'i₁jan₂ i₂sián'₂ i₂lɨ́n₅ i₂chen₄ quián₅ Jesús tsá₃ ca₂jɨng₅₄, jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Jacobo dsó₂ rɨn'₅₄ Te₁gui'₅₄ bá₄. 20 Jág₅ bá₄ Diú₄, jág₁ dsau₅ bá₄ tó'₅ ne₄ si₂ la₂, tsá₃ të₂jɨ́ng₁. 21 Cang₂ jaun₂ guë́₄ në́₃, ca₂ŋó₃ le₂tan₅₄ juɨg₂ ja₁tén₄ 'uë₃ Siria quian'₅₄ Cilicia. 22 Rɨn'₅₄ jniog₄ quián₅ guá'₅ chan₂ 'uë₃ Judea në́₃ i₂tión₂ le₃quió'₅ Cristo, tsá₃ jme₁ma₂cuɨg₂₃ dsi₁ne₁. 23 Jŋia'₅₄ lia'₂ jme₁ma₂nág₂ bá₄ dsia₅ rɨn'₅₄ jniog₄ 'ag₂₃ juá'₂: “Dsa₂ i₂jme₁co₂'ein₅ jniog₄ le₂jŋiá₅, la₁ rë₂në́₃ në́₃ ma₂ŋɨ₂₃ ján₃ 'ë́₂ jág₁ a₂jme₁'nio₃ jme₁'éin₂ le₂jŋiá₅.” 24 Jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ bá₄ o₄quió₃.

2

Dsa₂ i₂chen₄ sián'₂ guein₂₃ Pa₄

1 Jme₁ca₂ŋɨ́₂ guia₃-quén₂ ŋi₂ cang₂, jaun₂ guë́₄ ca₂ŋeg₅₄ táng₃ Jerusalén quiang'₅₄ Bernabé. Tito në́₃, ca₂jáng₂. 2 Ca₂ŋeg₅₄ ja₁jaun₂ ia₁ ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ ne₃ a₂ca₂tɨ́ng₂ nei₅₄. Jaun₂ ca₂dsia₃ bá₄ jniá₂ ne₄ dsa₂ i₂tián'₅ Jerusalén 'éi₂ jág₁ dse₃ në₅ a₂'ë́₅ jniá₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂, la₁ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂lia'₂ lë́₅ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅ bá₄, jë₄ con'₂ jmá'₃ guio₅₄ bá₄ jnia'₅₄, ca₂dsiá₁ jág₁ ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂lë₁ŋɨ₅ jniá₂ jmo₂₃ ta₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. 3 Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ Tito, i₂jme₁quian'₅₄ jniá₂, tsá₃ ca₂chi₃quióng₂ dsa₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tion₅₄ jme₃ti₃ 'éi'₃ a₂jme₁ti₃ nɨ₁lo₁₂, o₁jŋia'₅₄ jme₁lɨ́n₄ 'éi₂ griego. 4 Jág₁ në₅ ca₂ŋó₃ ia₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂juɨ₁gan₂ i₂juá'₂ lɨ́in₅ rɨn'₅₄ jniog₄, ca₂i₃toin'₅₄ con'₂ të₃co'₅₄ jë₄ quián₂ jnia'₅₄, a₂jme₁'nio₃ tiog₃ con₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chong₂ jnia'₅₄ con'₂ dsa₂ ma₂lón₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, ia₁ tsá₃ ma₃tio'₅₄ jniog₄ 'éi'₃; la₁ 'éi₂ në́₃ jme₁'nio₃ jme₁to'₂ táng₃ 'éi'₃ guei₂ jaun₂. 5 La₁ tsá₃ 'ein₂ ca₂cuë₃ jnia'₅₄ jmɨg₄ jŋia'₅₄ 'i₁ca₂tiá₂ tei₄ jua'₅₄ jme₃gau₅ 'éi₂, ia₁ 'niog₂ jnia'₅₄ a₂caun₂ o₁nóg'₅ cha₂ jág₁ dsau₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂.

6 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂lia'₂ lë́₅ lɨ́n₅ dsa₂ dsen₅₄ i₂juá'₅ jniá₂, (ton'₂ ján₃ bá₄ tsá₃ a₂jaun₂ tion₅₄ 'ɨ́n₅ dsɨ₃ le₃guion₅₄ 'a₂ lia'₂ ma₂ja₂lén₂ 'éi₂ jmo₂₃ guioin₅₄. Ia₁ tsá₃ 'í₁ jaun₂ con₂ Diú₄ jua'₅₄ 'a₂ lia'₂ jniá₂ dsa₂), juɨ₁lia'₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ ŋag₅₄ jua'₅₄ a₂ca₂jme₃tag₂₃ guë́₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂'ë́₅ jniá₂. 7 Ia₁ të₂le₃ ca₂rë₃lí'₄ bá₄ guioin₅₄, co₂jaun₂ bá₄ ta₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ a₂'ë́₄ jniá₂ jág₁ dse₃ jɨn₄ dsɨ₂nau₂,* juɨ₁lia'₂ lë́₅ ta₁ ma₂dsia₃ gu₂ Pe₄ a₂'ë́₂ jág₁ dse₃ jɨn₄ dsa₂ judíos.† 8 Jaun₂ Diú₄ i₂jan₂ tan₅₄ 'éi₂ bá₄ ca₂chein₃ guë'₂ Pe₄ a₂lɨ́n₅ 'éi₂ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅ të₂le₃ jɨn₄ dsa₂ judíos, le₂jaun₂ bá₄ ca₂chei₃ guë'₂ jniá₂ ján₃ a₂lɨ́ng₅ i₂chen₄ quiáin₅ të₂le₃ jɨn₄ dsɨ₂nau₂. 9 Jaun₂ lë₃, Jacobo, Pe₄,‡ quian'₅₄ Juan₅₄ në́₃, co₂'nió'₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ dsen₅₄ quián₅ guá'₅, ca₂rë₃lí'₄ bá₄ guioin₅₄, 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂cuë₃ ta₁ në₅, jaun₂ ca₂cuë₃ gu₂ a₂ca₂jmo₃ léi₄, jniá₂ quian'₅₄ Bernabé co₂'nió'₄ a₂'ei₅ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ a₂dsau₅₄ jnia'₅₄ dsɨ₁jmó₁ ta₁ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂. Guioin₅₄ guë'₂ táng₃ dsɨ₂jmó₂ ta₁ jɨn₄ dsa₂ judíos. 10 Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ jág₁ a₂ca₂cuë₃ a₂jmó₁ jnia'₅₄ dsiog'₂ dsɨ₅ dsa₂ te₂ŋé₂, a₂në₅ bá₄ guë'₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ₃ jniá₂ quɨ́n'₅ jniá₂ bí₂ jmo₂₃.

Ca₂jí₂ Pa₄ ca₂jéin₂ Pe₄ juɨg₂ Antioquía

11 La₁ lia'₂ con'₂ ŋe₄ Pe₄ juɨg₂ Antioquía, ca₂jéin₂ jniá₂ dsi₁ne₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jmo₂₃ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmo₃. 12 Ia₁ le₂jŋiá₅ jme₁guë́'₅ co₂dsia₅ quiain'₅₄ dsɨ₂nau₂; la₁ jme₁ca₂dsi₃lén₂ i₂chen₄ quián₅ Jacobo, jaun₂ guë́₄ ca₂jme₃lióg₃ ca₂ŋó₃ cau₅, tsá₃ ma₃ca₂guë́'₃ quiain'₅₄ dsa₂ 'éi₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂gain₃ dsa₂ i₂ti₅ lo₄. 13 Jaun₂ dsa₂ judíos i₂'én₂ sián'₂ ca₂jme₃quiain'₅₄ bá₄ Pe₄ a₂lë₁co₂jmo₂₃ o₁ne₁ quiong'₅₄; ca₂lia'₂ le₂jiog₅ Bernabé ca₂ŋó₃ quiong'₅₄ ján₃. 14 La₁ jme₁ca₂jág₃ jniá₂ tsá₃ jmo₂₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ tí₅ dsón'₂ juá'₂ jág₁ dse₃, jaun₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂ Pe₄ të₃nag₅ le₃jɨ́n₃ dsa₂:

―'Ne₂ guë'₂ lɨ́ng'₅ jan₂ dsa₂ judío, le₂jaun₂ bá₄ guë'₂ chang'₂ jmo'₂ lia'₂ lë́₅ chan₂ dsɨ₂nau₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ con'₂ lë́₅ jme₁jmó'₂ ia₁ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ judío, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ jaun₂ chi₁quiang'₅₄ jmɨg₄ dsɨ₂nau₂ a₂le₃chain₂ con'₂ lë́₅ chan₂ dsa₂ judíos?

15 'Lág₅ jniog₄ judíos con'₂ lë́₅ chong₂, ―ca₂juɨ́g₂ jniá₂ Pe₄―, on₃jua'₅₄ rë'₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂nau₂ i₂qui₂rë₂cán'₄ dso₄. 16 Jaun₂, a₂ne₄ bá₄ jniog₄, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ guén'₂ Diú₄ në₂jag₄ i₂tsá₃ 'e₂ dso₄ rɨn₂, jua'₅₄ a₂jme₃ti₃ 'Éi'₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂le₃'én₂ bá₄ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂të₂ jniog₄ ján₃ ma₂ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo ia₁jaun₂ bá₄ guéi'₂ Diú₄ jniog₄ në₂jag₄ a₂tsá₃ ma₃'e₂ dso₄ rë₂cáu'₄, të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'éin₂ bá₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂'nió'₅ jme₁ti₁ ta₁ quí'₅ 'Éi'₃. Ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ chén'₅ rë₂ ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₂ti₃ 'Éi'₃. 17 Në₃ në́₃, chi₂jua'₂ 'niog₂ jniog₄ të₃tsag'₅₄ dse₃ të₂le₃ ne₄ Diú₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂tióng₂ le₃quió'₅ Cristo, jaun₂ guë́₄ ca₂dsióg₃ rë₂jniá₂ a₂lág₅ jniog₄ dsa₂ i₂qui₂rë₂cán'₄ dso₄ bá₄ ján₃, ¿on₁ bá₄ 'nió'₄ le₃jua'₅₄ Cristo të₂le₃ cuë₅ bí₂ bá₄ jniog₄ a₂caun₂ 'nióg₁ dso₄? ¡Dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ le₂jaun₂!

18 Ia₁ chi₂jua'₂ co₂dsia₅ ma₂ca₂'éng₃ caun₂ cosa, con'₂ siá'₂ guë'₂ 'nio₃ chog'₅₄ táng₃, jaun₂ guë́₄ dsón'₂ a₂jme₂jniág₁ 'ŋió₃, a₂ma₂ca₂i₁juɨng₅₄ 'éi'₃. 19 Tsá₃ 'io₅ bí₂ 'Éi'₃ jua'₅₄ a₂chei'₃ rë₂ ne₄ Diú₄. Jaun₂ në₂jag₄ bá₄ i₂co₂dsia₅ ma₂jon₅ bá₄ jniá₂ të₂le₃ ne₄ 'Éi'₃ ia₁jaun₂ le₃chang₂ táng₃ të₂le₃ ne₄ Diú₄. 20 Jaun₂ co₂'nió'₄ ca₂të₁ton₅₄ bá₄ jniá₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo ne₄ cróg₄; jaun₂ on₃jua'₅₄ 'ŋió₃ jniá₂ chang₂; 'ŋiog₅ bá₄ Cristo i₂chan₂ juɨ₅ jme₂dsí₂ quió₃. Lia'₂ con'₂ lë́₅ chang₂ nɨ₁ŋɨ́₅ la₂, chang₂ të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'éng₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, i₂ca₂rë₃'nio₃ jniá₂, ca₂jɨ́in'₂ 'ŋiog₅ o₄quió₃ jniá₂. 21 Jaun₂ tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ a₂jmo₅₄ cau₅ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄; ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ guion₅₄ dsa₂ lé₂ le₃jmo₃ a₂chein'₃ rë₂ ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₃ti₃ 'Éi'₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ a₂ca₂jon₃ Cristo jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂.

3

'A₂ lia'₂ guén'₂ Diú₄ dsa₂

1 ¡'En₁ jmá'₃ tsá₃ rë₂'en₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ dsa₂ gálatas! ¿'Ein₂ bá₄ je₂na'₅₄ i₂ca₂jme₃gau₅ 'nia'₂? Jua'₂ ma₂ca₂të́₂ bá₄ ne'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁jnia₅ jnia'₅₄ të₃dsón'₂ 'ŋiog₅ Jesucristo i₂të₁ton₅₄ cróg₄. 2 Ŋag₄ caun₂ 'nia'₂ a₂juá'₄ la₂: ¿'A₂ lia'₂ ca₂guen'₅₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄? ¿Ca₁guein'₅₄ 'nia'₂ ia₁ a₂ca₂jme₁ti'₄ ta₁ quí'₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés? ¿O₃ bá₄ ca₂guein'₅₄ 'nia'₂ jme₁ca₂rë₃'éng'₂ jág₁ a₂ma₂nei'₂ 'e₂ 'nia'₂? 3 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ ŋɨ́₄ tsá₃ rë₂'en₅₄ 'au'₂ 'nia'₂? ¿O₃ bá₄ 'náu'₂ 'nia'₂ 'au'₂ a₂jme₁'ŋiag'₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quiáng'₂ guiong'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁lióg'₄ quian'₅₄ Jme₂dsí₂? 4 ¿O₃ bá₄ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂ca₂i₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂? Juɨ₁le₅₄ bá₄ a₂cha₂ ta₁ jmo₃ bá₄ ca₂la₂ a₂jaun₂. 5 Jë₁ma₂ca₂cuɨn₃ Diú₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅ jmo₂₃ léi₄ juë'₂ jɨn'₄ 'nia'₂, ¿'e₂ lë₃ jmo₂₃? On₃jua'₅₄ a₂jaun₂ guë'₂ jmo₂₃ ia₁ a₂jme₂ti'₅₄ 'nia'₂ 'Éi'₃. A₂jaun₂ bá₄ jmo₂₃ léi₄ juë'₂ të₂le₃ ia₁ a₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂ma₂nei'₂ bá₄. 6 Ia₁ Abraham në́₃, ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄. A₂ca₂rë₃'éin₂ jaun₂, ca₂guéi'₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ i₂ca₂rë₃ti'₅₄ 'éi'₃.* 7 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ le₃ŋi'₅₄: juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂, i₂'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ të₃dsón'₂ co₂'nió'₄ tsɨ₁jon₂ Abraham. 8 Ne₄ Si₂ gui'₅₄ jaun₂ ca₂juá'₂ Diú₄ të₃jŋiá₅ ca₂tsɨ́'₃ Abraham a₂guein₃ le₂jiog₅ dsɨ₂nau₂ të₂le₃ jŋia'₅₄ con'₂ le₃'éin₂ bá₄, co₂'nió'₄ në₂jag₄ bá₄ i₂le₃ti'₅₄ 'éi'₃, jme₁ca₂juá'₂ le₂la₂: “Ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ gua'₅₄ 'uë₃ jme₁gon'₅₄ jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'ne₂.”† 9 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ në́₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂ në́₃, i₂'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂rë₂gon'₅₄ quián₅ Diú₄ co₂dsia₅ quiain'₅₄ Abraham i₂ca₂rë₃'én₂ 'éi₂.

10 Dsa₂ i₂jmo₅ dsɨ́₅ a₂tioin'₅₄ 'Éi'₃ tióin₂ juɨ₅ 'éi'₃ a₂dsɨ₃'éin₂. Ia₁ juá'₂ ne₄ Si₂: “Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ jme₂ti₃ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ tioin'₅₄ 'éi'₃ a₂dsɨ₃'éin₂.”‡ 11 Rë₂ bá₄ léi₄ jaun₂ në́₃, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃náu₃ rë₂ ne₄ Diú₄ të₂le₃ ia₁ a₂jme₃ti₃ 'Éi'₃. Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂: “Dsa₂ i₂guén'₂ Diú₄ co₂'nió'₄ i₂lɨ́n₅ i₂dsen₃, të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ a₂'éin₂ bá₄ le₃chain₂.”§ 12 La₁ 'Éi'₃ Juá'₅ quió'₅ Moisés në́₃, on₃jua'₅₄ a₂cha₂ ja₁já₄ 'uɨg₅₄ a₂'én₂ dsa₂ jaun₂. Ia₁ të₂le₃ le₂la₂ bá₄ juá'₂: “Dsa₂ i₂jmo₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ 'Éi'₃, quian'₅₄ 'Éi'₃ jaun₂ le₃chain₂.”* 13 Cristo ca₂quí₃ ca₂lió₂ jniog₄ uɨg₅ a₂jme₁ca₂tág₂ guéi₁ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃. Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂: “Ma₂rë₂'ë́₂ uɨg₅ ja₁con₂ chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂të₂ton₅₄ guei'₅₄ 'ma₂.”† 14 Le₂në₅ ca₂quí₃ ia₁jaun₂ a₂dse₃ jaun₂ a₂ca₂jme₃gon'₅₄ Diú₄ Abraham, ŋag₅ le₃ja₁con₂ dsɨ₂nau₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. Ca₂quí₃ ia₁jaun₂ guéi₁ jniog₄ ca₂le₃jág₃ të₂le₃ ia₁ a₂'éin₂, guén₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ a₂ma₂juá'₂ cuɨin₃.

Juɨ₁lia'₂ 'Éi'₃ Juá'₅, quian'₅₄ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄

15 Rɨn'₅₄ jniog₄, la₂ cuë₅₄ jniá₂ caun₂ jág₁ jáng'₅ léi₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃: Juɨ₁lia'₂ jme₁quiog₂ dsa₂ caun₂ si₂ ja₁tio'₅₄ jág₁ a₂lɨ'₅₄ jaun₂ tio'₅₄ firma quió'₅, jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃jmo₃ tsá₃ quen₅ si₂ jaun₂, on₃ guë'₂ ma₃lé₂ jua'₅₄ jmo₃ guë́₄ ŋag₅₄ 'i₁caun₂ con'₂ lë́₅ jaun₂. 16 Jaun₂ le₂në₅ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ ca₂cuë́'₃ Abraham quian'₅₄ chi'₂ dsio₄ 'éi₂. Ne₄ Si₂ quió'₅ tsá₃ juá'₂ jua'₅₄ a₂'ɨin₂₃ “juɨn₅ tsɨ₁jon₂” 'éi₂. Ca₂juá'₂ “tsɨ₁jon₂ quiáng'₂”,‡ 'ɨin₂₃ jan₂ dsa₂ bá₄. I₂jan₂ 'éi₂ lɨ́n₅ Cristo. 17 Le₂la₂ bá₄ 'ë₅ jniá₂: Ca₂jmo₃ Diú₄ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ Abraham. Jaun₂ jme₁ca₂gua₃ 'Éi'₃ Juá'₅ në́₃, quén₂ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ guióg₂-guiá₂ (430) ŋi₂ cang₂ jaun₂, la₁ tsá₃ le₃jua'₅₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ quen₅ jág₁ a₂lɨ'₅₄ Diú₄ quiain'₅₄ Abraham, on₃ guë'₂ le₃jua'₅₄ a₂tsá₃ jma₃quen₅ jág₁ ron₅ a₂rë₂cuë́₁ quió'₅ Diú₄. 18 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lé₂ gue₃ dsa₂ a₂ca₂tíin₂ a₂cuë₃ Diú₄ të₂le₃ ia₁ a₂jme₂ti₃ 'Éi'₃, jaun₂ tsá₃ ma₃le₃jua'₅₄ jua'₅₄ a₂gue₃ guë́₄ dsa₂ të₂le₃ ia₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅. La₁ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ në́₃ ca₂cuë́'₃ Abraham a₂ca₂tɨ́in₂ gue₃ a₂lë₁gue₃ co₂ŋɨ́₂ bá₄. 19 ¿'E₂ ta₁ quí'₅ 'Éi'₃ Juá'₅ jaun₂ në́₃? Cang₂ jaun₂ bá₄ ca₂já₃, a₂quí'₃ ta₁ a₂'ë₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ qui₂i₁juɨn₅₄ dsa₂ 'no₂₃ dso₄. 'Éi'₃ jaun₂ ca₂gua₃ ca₂lia'₂ ca₂guan₃ “tsɨ₁jon₂ i₂jan₂ i₂'ɨin₂₃ 'éi₂” con'₂ lë́₅ jág₁ ma₂cuë₃ Diú₄. 'Éi'₃ jaun₂ në́₃, ca₂të₁ron₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ ángel i₂ca₂'ë́₂ jág₁. Ca₂të₁tsɨn'₅₄ jan₂ dsa₂ i₂chén'₅ ne₄ jág₁. 20 La₁ jme₁ca₂dsia₃ Diú₄ jág₁ quiain'₅₄ Abraham le₂'uɨg₅₄, 'ŋiog₅ bá₄ ca₂dsia₃ jág₁. Tsá₃ 'ein₂ sián'₂ ca₂nau₂ ne₄ jág₁. Ia₁ i₂jan₂ tan₅₄ 'éi₂ bá₄ Diú₄ i₂ca₂juá'₂ jme₁ca₂juá'₂.

Ta₁ a₂quí'₅ 'Éi'₃ Juá'₅

21 ¿O₃ bá₄ co₂'nió'₄ juá'₂ jaun₂ në́₃, a₂quí'₅ ta₁ 'Éi'₃ a₂'nio₃ 'éin₂ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄? On₃jua'₅₄ le₂jaun₂. Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lé₂ le₃cuë₃ 'Éi'₃ Juá'₅ caun₂ juɨ₅ ja₁lé₂ le₃chan₂ jme₂dsí₂, jaun₂ bá₄ jme₁lé₂ le₃guen₃ Diú₄ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₃ti₃ dsa₂ 'Éi'₃ jaun₂. 22 La₁ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ tioin'₅₄ le₁'ŋei'₅₄ juɨ₅ ja₁'no₂₃ dso₄, ia₁jaun₂ të₂le₃ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'éin₂ bá₄ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo le₃gue₃ a₂ma₂juá'₂ Diú₄ cuë₃.

23 Né'₃ a₂guá₂ jág₁ a₂le₃'én₂ dsa₂ në́₃, jme₁tio'₅₄ jniog₄ le₁jnág₅ quian'₅₄ 'Éi'₃, co₂'nió'₄ a₂jme₁jmo₂₃ 'í₁ jniog₄, qui₂le₁jŋia₁ a₂le₃jniá₂ a₂le₃'éin₂ jaun₂. 24 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ në́₃, 'Éi'₃ ca₂jme₃góin₃ ne₄ quián₂ jniog₄, në₂jag₄ bá₄ jan₂ të₅ i₂ca₂jiog₃ ca₂të₂ ja₁con₂ Cristo, ia₁jaun₂ jë₁ma₂ca₂rë₃'éin₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, lé₂ le₃të₃tsag'₅₄ jniog₄ rë₂ ne₄ Diú₄. 25 Jaun₂ rë₂në́₃ në́₃ ma₂gua₅ bá₄ a₂'éin₂ jniog₄, tsá₃ ma₃tio'₅₄ ne₄ 'Éi'₃ jua'₅₄ a₂jaun₂ a₂jiog₅ guë́₄ jniog₄, jmo₅ 'í₁. 26 A₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, të₂le₃ ia₁ a₂'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 27 Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ con'₂ i₂ma₂tion'₅₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Cristo lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jŋóg'₂ jmɨg₂, tión'₂ 'nia'₂ a₂rë₂jniág'₁ rë₂lɨng'₅₄ në₂jag₄ bá₄ Cristo 'ŋiog₅. 28 Tsá₃ ma₃jma₃quén₅ tión₂ dsa₂, tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ i₂lɨ́n₅ judíos, o₃ griegos, on₃ guë'₂ i₂lɨ́n₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, on₃ guë'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃ në́₃; dsa₂ ŋe'₂, o₃ dsa₂ mɨ́₂ 'e₂; ia₁ i₂co₂rɨn₂ bá₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 29 Chi₂jua'₂ tén'₅ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo, jaun₂ guë́₄ lɨ́ng'₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Abraham, jaun₂ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ guéi'₁ a₂lë́₅ jág₁ a₂cuë₃ Diú₄.

4

1 A₂la₂ bá₄ juá'₅ jniá₂: Të₁lia'₂ bɨn'₅₄ guein₂, i₂ca₂tɨ́n₂ gue₃ a₂lë́₅ jág₁ a₂cuë₃ jmei₂, tsá₃ jua'₅₄ jma₃quén₅ lɨ́in₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂'lian'₅₄ quián₅ jmei₂, o₁jŋia'₅₄ a₂dsau₅ jan₂ i₂'éi₂ bá₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃. 2 Chan₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ nio₅ gu₂ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quió'₅ 'éi₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂'ë₅ jmei₂. 3 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ lë́₅ quian'₅₄ jniog₄. Të₁lia'₂ con'₂ bɨg'₅₄, jme₁chong₂ jniog₄ le₁'ŋei'₅₄ ne₄ 'éi'₃, tag₄ a₂jiog₅ bí₂ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 4 La₁ jme₁ca₂dsɨn₃ jmɨg₄, ca₂chen₃ Diú₄ Ja₁ŋi'₅₄, ca₂rë₃cháin₃ ca₂caun₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂guain₃ lɨ́in₅ jan₂ dsa₂ i₂rë₂'en₅₄ ne₄ 'Éi'₃ Juá'₅. 5 Le₂në₅ bá₄ guain₃ a₂quí₃ a₂lió₂ ca₂le₃jág₃ jniog₄ con'₂ dsa₂ jme₁tio'₅₄ 'Éi'₃ jaun₂, ia₁jaun₂ guéi'₂ Diú₄ jniog₄ a₂ma₂lág₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅. 6 Jaun₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅ në́₃, jaun₂ ca₂chein₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Ja₁ŋi'₅₄ të₂dsɨ₅ jniog₄, jaun₂ Jme₂dsí₂ në́₃ juá'₂: “¡Abba!* ¡Tia₅₄ quiáng₃!.” 7 Le₂në₅ jaun₂, tsá₃ ma₂lɨ́n'₅ 'ne₂ jan₂ i₂chi₁'ŋe'₅₄ ne₄ 'éi'₃; ma₂lɨ́ng'₅ jan₂ ja₁ŋi'₅₄ bá₄. Jaun₂ chi₂jua'₂ lɨ́ng'₅ jan₂ ja₁ŋi'₅₄, ján₃ bá₄ ma₂lɨ́ng'₅ jan₂ i₂ca₂tɨ́n₂ gue₃ a₂lë́₅ jág₁ cuë₃.

'Ɨ₅ dsɨ́₅ Pa₄ o₄quió'₄ dsa₂ 'én₂

8 Le₂jŋiá₅, lia'₂ con'₂ tsá₃ Diú₄ jme₁ma₂cuɨn'₂ 'nia'₂, jme₁tiong'₅₄ le₁'ŋeg'₅₄ ja₁con₂ diú₄ lag₄ i₂të₃dsón'₂ on₃jua'₅₄ i₂le₃jua'₅₄ diú₄ dsón'₂. 9 La₁ rë₂në́₃ në́₃ ma₂cuɨn'₂ 'nia'₂ Diú₄, co₂'nió'₄ juá'₅, ma₂cuɨn₅ Diú₄ 'nia'₂. Jaun₂ në́₃, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lë́₅ a₂o₂no'₅₄ táng₃ 'nia'₂ le₃ca'₃ tsá₃ caun₂ a₂qui₂'náu'₂ 'au'₂ a₂tóng'₂ táng₃ ne₄ 'éi'₃ tag₄ 'uan₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄? 10 Ia₁ jmo'₂ bá₄ guë́₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂jme₂juë́'₁ a₂lɨn₅₄ jmɨg₄, tsɨ'₂, ŋi₂, jein₂ në́₃. 11 'Ŋio₅ dsɨ₂gó'₃ dsɨ₃ ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ ta₁ a₂ma₂jmo₃ jniá₂ jɨn'₄ 'nia'₂.

12 Rɨn'₅₄ jniog₄, chi₂len'₄ jniá₂ 'nia'₂ juɨ₁len'₅₄ bá₄ 'nia'₂ lia'₂ lɨ́n₅ jniá₂, ia₁ jniá₂ ma₂ca₂jmo₃ dsɨ₃ ján₃ a₂lɨ́ng₅ lia'₂ lɨ́n'₅ 'nia'₂. Tsá₃ 'e₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ a₂ma₂jmog'₅₄ 'nia'₂. 13 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, lia'₂ jme₁ca₂'ë́₃ jniá₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂ jɨn'₄ 'nia'₂ le₂'uɨg₅₄, ca₂lë₃ le₂jaun₂ 'uɨg₅₄ caun₂ dso₄ a₂jme₁lɨ́ng₄. 14 Dso₄ a₂ca₂jéin₃ jniá₂ jaun₂ në́₃ co₂'nió'₄ a₂ca₂caun₃ táu₂ Diú₄ 'nia'₂ bá₄ jaun₂. La₁ on₃jua'₅₄ a₂jaun₂ tsá₃ ca₂guei'₅₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ca₂rë₃jei'₅₄. Të₂le₃ 'io'₂ guë́₄ ca₂guei'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jniá₂ në₂jag₄ bá₄ jan₂ ángel quián₅ Diú₄, në₂jag₄ bá₄ lɨ́ng₅ Cristo Jesús 'ŋiog₅. 15 ¿'E₂ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dse₃ jme₁ca₂'ág₂ 'au'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂? Lé₂ le₃juá'₄ jniá₂, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lé₂, jme₁'uë'₄ 'nia'₂ mɨ́g₂ ne'₅₄ guiong'₅₄, a₂jme₁cuë́'₁ jniá₂. 16 Jaun₂ në́₃, ¿on₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂'iog₅₄ bá₄ jniá₂ ia₁ a₂juá'₅ lia'₂ tí₅ jág₁?

17 Dsa₂ 'éi₂ në́₃, 'ŋio₅ dsen₅₄ dsɨ́₅ jmo₂₃ quian'₅₄ 'nia'₂, la₁ on₃jua'₅₄ a₂dse₃ dsón'₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅. A₂'no'₂ juɨ₅ a₂téi'₄ 'nia'₂ jnia'₅₄, ia₁jaun₂ le₃dsen₅₄ 'au'₂ a₂'éin'₄ guioin₅₄. 18 A₂dsón'₂ a₂dse₃ bá₄ jaun₂ a₂cuë́'₅ dsa₂ bí₂ rɨin'₅₄, chi₂jua'₂ a₂jaun₂ bá₄ a₂dse₃ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅. La₁ juɨ₁jmo₁₂ le₂jaun₂ co₂tan₅₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ jme₁'en₅₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂. 19 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, con'₂ siá'₂ táng₃ ma₂ŋag₅₄ uɨg₅ o₄quián'₂ 'nia'₂, lɨ́ng₅ në₂jag₄ bá₄ jan₂ 'io₅₄ i₂chan₂ uɨg₅; caun₂ ŋag₅₄ uɨg₅ le₂në₅ bá₄ ca₂lia'₂ ca₂lɨn'₃ 'nia'₂ a₂dsi₁nóg'₅ léng'₂ lia'₂ lɨ́n₅ Cristo. 20 ¡Jua'₅₄ mei'₂ bá₄ lé₂ le₃dsióg₄ jniá₂ të₂në₃ ja₁con'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ jme₁tsɨ́ng₄ 'a₂ lia'₂ dsia₅₄ jág₁ quian'₅₄ 'nia'₂! Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ tsá₃ guion₅₄ 'a₂ lia'₂ jmo₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂.

Jág₁ jáng'₅ léi₄ juɨ₁lia'₂ Agar quian'₅₄ Sara

21 'Nia'₂ con'₂ dsa₂ i₂'niog'₂ tón'₄ táng₃ 'Éi'₃ Juá'₅, ŋag₄ caun₂ 'nia'₂ a₂juá'₄ jniá₂ la₂: ¿Tsa₁ ma₂nei'₂ 'nia'₂ a₂juá'₂ 'Éi'₃ jaun₂? 22 Ia₁ juá'₂ Si₂ 'ɨin₂₃ Abraham, 'éi₂ në́₃ ca₂rë₃chán₃ on₃ ja₁ŋi'₅₄. Jan₂ i₂ca₂can₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₁jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄; jan₂ guë'₂ i₂ca₂can₃ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅ dsón'₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ dsa₂ sián'₂ jme₂ti₃. 23 Guein₂ i₂ca₂can₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Abraham, ca₂rë₃cháin₃ con'₂ lë́₅ rë₂chan₂ guein₂ lë₁guein₂, la₁ guein₂ i₂ca₂can₃ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ Abraham 'ŋiog₅ në́₃ ca₂rë₃cháin₃ a₂ca₂rë₃ti₃ jág₁ a₂cuë́₁ quió'₅ Diú₄. 24 Jág₁ në₅, lë́₅ caun₂ jág₁ a₂jáng'₅ léi₄. Le₃on₃ 'io₅₄ në₅ co₂'nió'₄ tɨn₃ jág₁ a₂lɨ'₅₄ Abraham quian'₅₄ Diú₄. Caun₂ jág₁ në₅ lë́₅ co₂'nió'₄ Má'₂ Sinaí a₂jáng'₅ léi₄ të₂le₃ quió'₅ Agar i₂cán₂ guein₂ i₂'i₄ 'éi'₃ jme₃ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂. 25 Jaun₂ lɨ́n₅ Agar co₂'nió'₄ Má'₂ Sinaí, a₂chí'₅ 'uë₃ Arabia, a₂lë́₅ caun₂ nió'₄ quió'₅ Jerusalén jmɨg₄ në₃, ia₁ tion'₅₄ dsa₂ chan₂ ciudad jaun₂ jme₂ti₃ 'éi'₃ co₂dsia₅ quiain'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅. 26 La₁ juɨ₁lia'₂ Jerusalén 'mɨ́₂ quió'₅ guei'₅₄ në́₃, rë₂na₄ bá₄ juɨ₅; jaun₂ ja₁jaun₂ bá₄ lë́₅ në₂jag₄ bá₄ chog₅₄ jniog₄. 27 Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂:

Quian₂ o₂'ŋió₃ dsɨ₅, 'ne₂ 'io₅₄ quen₂,

'ne₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂tsá₃ guein₂ ma₂can₅,

'ú₅ co₂mɨ'₅₄ guio'₅₄ a₂'io'₂ jéng'₂,

'ne₂ i₂tsá₃ 'e₂ jme₁ma₂cuɨng'₂ 'e₂ jaun₂ a₂chang'₂ uɨg₅.

Ia₁ të₂le₃ juɨn₅ guë́₄ guein₂ le₃chan₂ bá₄

quió'₅ dsa₂ mɨ́₂ i₂ca₂téi₂ dsa₂,

lia'₂ con'₂ guë́₄ dsa₂ mɨ́₂ i₂chan₂ dsɨ₂i₂gu₂.†

28 Rɨn'₅₄ jniog₄, lɨ́n'₅ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ Isaac; lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄. 29 Le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ jaun₂, ja₁ŋi'₅₄ i₂ca₂rë₃chán₃ con'₂ lë́₅ rë₂chan₂ ca₂le₃jɨ́n₃, qui₂ca₂co₃'ein₃ bá₄ ja₁ŋi'₅₄ Abraham i₂ca₂rë₃chán₃ con'₂ ta₁ quió'₅ jme₂dsí₂, le₂në₅ bá₄ lë́₅ rë₂në́₃ ján₃. 30 ¿La₁ 'e₂ juá'₂ ne₄ Si₂? Juá'₂: “Dsen₅₄ dsi₂néi₂ 'io₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄ në₅ lia'₂ jma₃quiain'₅₄ ja₁ŋi'₅₄, ia₁ lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ ja₁ŋi'₅₄ 'io₅₄ 'lian'₅₄ në₅ ca₂tɨ́n₂ tɨin₅₄ a₂dse₃ a₂ca₂tɨ́n₂ ja₁ŋi'₅₄ 'io₅₄ i₂jɨn₅₄.”‡ 31 Jaun₂ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ lág₅ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ 'io₅₄ i₂co₂'nió'₄ chi₁'ŋe'₅₄ 'éi₂. Lág₅ bá₄ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ 'io₅₄ i₂jɨn₅₄§ bá₄.

5

Tiá₂ nau₂ 'nia'₂ juɨ₅ rë₂na₄

1 Cristo ca₂chéi'₂ jniog₄, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃le₃chong₂ jua'₅₄ a₂le₁'ŋei'₅₄ guë́₄. Jaun₂ tiá₂ nau₂ 'nia'₂ juɨ₅ rë₂na₄, tsá₃ ma₃tón'₂ 'nia'₂ táng₃ uɨg₅ 'éi'₃ guei₂ co₂'nió'₄ a₂jmo₅ a₂rë₂'ŋe'₅₄ dsa₂. 2 Jaun₂ rë₂ nei₂ 'nia'₂. Jniá₂ Pa₄, juɨ́g₂ 'nia'₂: Në₁jua'₂ cuɨ́n'₅ 'nia'₂ a₂ti₃ dsa₂ nɨ₁lo'₄, jaun₂ dsióg₅ 'i₁ca₂juɨg₄ tsá₃ 'e₂ ta₁ tén₄ Cristo ja₁con'₂ 'nia'₂. 3 'Nio₃ jniá₂ juá'₄ táng₃: në₁'ein₂ cuɨn₅ a₂ti₃ dsa₂ nɨ₁lo₁₂, ca₂tɨ́in₂ jme₃ti₃ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ quí'₅ Si₂ quió'₅ Moisés. 4 'Nia'₂ i₂'náu'₂ juɨ₅ a₂guéi'₂ Diú₄ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ dsen₃ të₂le₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂rë₂ten'₅₄ 'nia'₂ 'Éi'₃, ca₂dsióg₃ táng₃ co₂dsia₅ ma₂ca₂'nia'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jág₁ quian'₅₄ Cristo; ma₂i₂uɨ́n'₃ bá₄ táng₃ 'nia'₂ ja₁dsia₅ Diú₄ 'ua₁ dsɨ́₅ ja₁con'₂ 'nia'₂. 5 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂, të₂le₃ jŋia'₅₄ 'a₂ con'₂ 'éin₂ bá₄ jniog₄, chong₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ le₁jŋia₁ a₂já₅ caun₂ jmɨg₄ jë₁léi₂ dsón'₂ jniog₄ dsa₂ dsen₃. 6 Ia₁ në₁jua'₂ chong₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ o₁jŋia'₅₄ a₂rë₂uɨng₄ o₃ tsá₃ rë₂uɨng₄ 'e₂ lo₄ dsa₂. Ia₁ a₂le₃'éin₂ bá₄ të₃dsón'₂ quen₅, a₂le₃jniá₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄. 7 Dse₃ bá₄ lia'₂ con'₂ jme₁ma₂ja₂nó'₅ 'nia'₂. ¿'Ein₂ bá₄ ca₂jmo₃ jnág₅ juɨ₅ jaun₂ tsá₃ ma₃nág'₁ gau₂ jág₁ a₂tí₅ dsón'₂? 8 On₃jua'₅₄ a₂jaun₂ a₂ma₂të₅ Diú₄ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂jmó'₂ le₂në₅. 9 Lë́₅ juɨ₁lia'₂ juá'₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ ma₂lɨ́g'₂: “Quian'₅₄ ca₂juɨg₄ bá₄ juɨ₁ levadura, jmo₃ ta₁ guion'₂ ca₂le₃jë́₃ ti₁can₁.” 10 Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ të₂le₃ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄, a₂tsá₃ ma₃dsɨ₃jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ le₂siá'₂; Diú₄ bá₄ 'ë́₂ uɨg₅ quió'₅ dsa₂ i₂chi₂jan₅ chi₂nei₂₃ jág₁ jɨn'₄ 'nia'₂, tsá₃ a₂lë́₅ jaun₂ juɨ₁'ein₂ guë́₃. 11 Të₂le₃ quió₃ guë'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ ŋɨ₅ jniá₂ te₁neg'₅₄ dsa₂ a₂ti₃ lo₅₄, ¿'e₂ guë'₂ lë₃ qui₂co₂'ein₅ dsa₂ jniá₂? Jág₁ dse₃ a₂rë₂'ë́₂ quió'₅ Cristo a₂ca₂join₃ ne₄ cróg₄, tsá₃ 'lɨg'₅₄ jme₁tɨin₃ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂. 12 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cuë₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ 'nia'₂ a₂'ë₂₃ a₂ti₃ dsa₂ lo₅₄, ¡jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ ti₃ quió'₅ guioin₅₄!

13 Ia₁ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, ma₂ca₂rë₃té₄ a₂lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ lon₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ tsá₃ cuɨ́n₅ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jme₁ti'₄ guë́₄ 'nia'₂ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ'₁ ia₁ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂ma₂lón₂. Të₂le₃ jme₁ti₁ 'nia'₂ ja₁con₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, të₂le₃ ia₁ a₂'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂. 14 Ia₁ quian'₅₄ ca₂jon₄ jág₁ bá₄ a₂rë₂'ŋia₅ ca₂le₃jë́₃ 'Éi'₃ Juá'₅: “Jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂.”* 15 La₁ në₁jua'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ quɨ́ng'₅ rɨ́ng'₂ quian'₅₄ i₂la₂ i₂ó₃, të₃ŋi'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ qui₂co₂dsɨ₃'éng'₅.

'A₂ lia'₂ le₃chan₂ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ Jme₂dsí₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂

16 A₂la₂ bá₄ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: Juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂, jaun₂ bá₄ dsióg₄ a₂tsá₃ ma₃jme₁ti'₄ 'nia'₂ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ'₁. 17 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂, 'io'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ Jme₂dsí₂ 'io'₅₄ nɨ₁ŋɨ́₅ táng₃. Tsá₃ jein'₂; lë́₅ 'nei₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ tsá₃ lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂ a₂'niog'₂. 18 Ia₁ në₁jua'₂ jiog₅ Jme₂dsí₂, tsá₃ ma₃tiong'₅₄ 'Éi'₃ Juá'₅. 19 Ia₁ a₂rë₂jniá₂ dse₃ bá₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chan₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁₂: nió'₅ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃; i₂nioi₅₄ 'ŋio₅ lë₁'ŋioi₅ 'e₂ guë́₃ a₂jmo₅-dsáu₅; tsá₃ con₂ dsɨ́₅; 20 qui₂jme₂gain₃ diú₄ lag₄; jmo₂₃ mɨ́₅ a₂chan₂ dsɨ́₅;† i₂'ŋia₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄; i₂quɨ₂tsɨn₅ quian'₅₄ rɨn'₅₄; i₂dsí'₅ 'uɨn₅ dsɨ́₅; i₂caun₂ lë₁rë₂'ne₂; i₂'ë'₂ a₂cha₂ quió'₅; i₂dsia₅ mɨ'₅₄ jmo₅ le₁dson'₅₄ dsa₂; i₂jmo₅ jmá'₃ co₂nió'₃ quian'₅₄ rɨin'₅₄; 21 i₂uɨg₅ dsɨ́₅; [i₂jme₂dsian₅ rɨn'₅₄];‡ i₂i₂nio₄ lë₁'en₅; qui₂jmo₂₃ jmɨg₄ ja₁qui₂jmo₅-dsáu₅ a₂'lɨg'₅₄ në́₃. 'Lióng₂ bá₄ guë́₄ a₂siá'₂ jmo₅ i₂lɨn₅₄ a₂mei'₂ tsá₃ co₂rë₂ ján₃. Jaun₂ 'ë́₅ jniá₂ jág₁ të₃jŋiá₅, juɨ₁lia'₂ ma₂juá'₃ jniá₂ le₂jŋiá₅ ma₂juɨ́g₂ 'nia'₂, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂qui₂jmo₅-dsáu₅ a₂në₅ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ tɨ́in'₄ ja₁gon₂ Diú₄. 22 La₁ le₂la₂ bá₄ chan₂ dsa₂ i₂jiog₅ Jme₂dsí₂: A₂'nioi₃ rɨin'₅₄; chain₂ o₂'ŋió₃ dsɨ₅; tei₄ le₁'ág₄ dsɨ́₅ në́₃, ton'₂ juɨn'₂ dsɨ́₅ lɨ́in₅; 'ŋio₂ dsɨ́₅ quiain'₅₄ rɨin'₅₄; jmo₂₃ a₂dse₃ dsɨ́₅ ja₁con₂ rɨin'₅₄ në́₃; tí₅ jág₁ quió'₅ në₁'e₂ jág₁ jmo₂₃ quiain'₅₄ rɨin'₅₄. 23 'Ua₁ dsɨ́₅ lɨ́in₅ ja₁con₂ rɨin'₅₄; ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ 'ŋiog₅ 'e₂ jme₁ja₂ dsɨ́₅ jmo₃. 'I₁caun₂ 'éi'₃ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂lé₂ le₃'liog'₃ quió'₅ dsa₂ i₂chan₂ le₂në₅. 24 Ia₁ dsa₂ i₂ma₂lɨ́n₅ quián₅ Cristo, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂ca₂i₃lé₂ ne₄ cróg₄ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ lë́₅ jme₁lɨ́in₄ chain₂ mɨ₂güɨ́g₃, co₂dsia₅ quian'₅₄ a₂jme₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅, a₂jme₁qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃ në́₃. 25 Le₂në₅ chi₂jua'₂ chong₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂, ján₃ bá₄ juɨ₁i₁nio₁ jniog₄ lia'₂ jiog₅ Jme₂dsí₂. 26 Tsá₃ ca₂tág₂ jniog₄ jmó₁ táu'₅, on₃ guë'₂ dsiá₁ mɨ'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂, on₃ guë'₂ jmó₁ uɨg₅ dsɨ₅ quian'₅₄ rɨn'₅₄.

6

Jme₁'on₁ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, në₁'ein₂ 'nia'₂ ca₂tán'₂ dso₄, 'nia'₂ guë'₂ con'₂ i₂ma₂jiog₅ Jme₂dsí₂, ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁'oin'₁, ia₁jaun₂ roin'₂ táng₃, jmó'₂ 'nia'₂ 'ua₁ 'au'₂ ja₁coin₂. La₁ 'í₁ jmo₄, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁le₂jiog₅ 'ŋiag'₂ ca₂táng'₂ ján₃. 2 Jme₁'on₁ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ guei₂ quian₅ rɨ́ng'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ le₃ten'₅₄ 'nia'₂ 'éi'₃ a₂ca₂quiog₂ Cristo.* 3 Ia₁ në₁jua'₂ chan₂ 'ein₂ lɨ́n₂ tɨin₂ jmo₂₃, në₁jua'₂ tsá₃ 'e₂ ta₁ téin₄ guë'₂ në́₃, jme₂gain₂₃ 'ŋiog₅. 4 Le₂jan₂ le₂jan₂ bá₄ dsa₂ ca₂tɨ́in₂ con₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ jŋia'₅₄ ma₂lë́₅ chain₂ guioin₅₄. Në₁jua'₂ ca₂rë₃lí'₄ rë₂ ma₂chain₂, tióin₂ dse₃ guioin₅₄ bá₄, on₃jua'₅₄ jŋia'₅₄ 'nio₃ chein'₃ dse₃ o₄quió'₄ i₂sián'₂. 5 Ia₁ i₂jma₃quén₅ cán₂ guei₂ o₂me'₅₄ dsɨ₅ guion₅₄ bá₄ dsa₂ le₂jain₂ le₂jain₂.

6 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂rë₂tɨn₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, ca₂tɨ́in₂ jme₃'oin₅₄ të₅ quiáin₅ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ a₂cha₂ quió'₅. 7 Tsá₃ lë₁jme₂gán₁ 'nia'₂ 'au'₂ guiong'₅₄: ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ lë₁co₃jmá'₂ Diú₄, ia₁ chi₂jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂jne₅ dsa₂, a₂jaun₂ bá₄ ráu₃ quió'₅. 8 Juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jne₅ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁ 'ŋiog₅, juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ jaun₂ bá₄ ro'₂ 'mú₃; la₁ dsa₂ i₂jne₅ të₂le₃ quió'₅ Jme₂dsí₂, juɨ₅ Jme₂dsí₂ bá₄ ráu₃ quió'₅ ján₃ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄. 9 Le₂në₅ bá₄, tsá₃ lë₁o₁'ú'₄ dsɨ₅ jniog₄ a₂jmó₁ a₂dse₃; ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂'ág₂ caun₂-tɨn₃ dsɨ₅ jniog₄, já₅ bá₄ jmɨg₄ të₅₄ a₂ráu₃ quián₂. 10 Jaun₂ lë₃, lia'₂ co₂ráun₂ lé₂ le₃jmó₁, o₁jmó₁ jniog₄ a₂dse₃ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃, la₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ le₃ja₁con₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'én₂.

'Ë́₂ guë́₄ jág₁ të₃jŋiá₅, jë₁'ág'₅ jág₁

11 Jag₄ 'nia'₂ quian'₅₄ letras ca₁ca'₅₄ jmo₂₃ quian'₅₄ gu₃ 'ŋió₃,† si₂ a₂tsíng₂ ne'₅₄ 'nia'₂. 12 Dsa₂ i₂jŋia'₅₄ 'nio₃ le₃jniai₂ tióin₂ dse₃, chi₂quiáin₂ jmɨg₄ 'nia'₂ a₂tí'₁ 'nia'₂ lo'₅₄; jmo₂₃ le₂jaun₂ ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ co₃'ein₃ 'uɨg₅₄ ne₄ jág₁ quió'₅ cróg₄ quió'₅ Cristo. 13 Ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ guion₅₄ dsa₂ i₂ti₅ lo₄ 'éi₂, tsá₃ a₂jaun₂ jme₂ti₃ a₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ 'Éi'₃ Juá'₅ jaun₂. La₁ 'nio₃ në́₃ a₂tí'₁ 'nia'₂ quiáng'₂, ia₁jaun₂ le₃jmo₃ táin'₅ ja₁con₂ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂. 14 La₁ jniá₂ në́₃, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ 'nio₃ jmo₅₄ táng'₅, jŋia'₅₄ lia'₂ le₃quió'₅ 'mú₃ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ ne₄ cróg₄ bá₄. Ia₁ 'uɨg₅₄ a₂ca₂jon₃ Cristo ne₄ cróg₄, ma₂ca₂ŋɨ́₂ bá₄ mɨ₂güɨ́g₃ ja₁con₂ jniá₂; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ co₂'nió'₄ ma₂jon₅ bá₄ jniá₂ të₂le₃ ne₄ mɨ₂güɨ́g₃. 15 Jaun₂ në́₃, 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ quen₅ a₂rë₂uɨng₄ o₃ a₂tsá₃ 'e₂ rë₂uɨng₄ lo₄ dsa₂; la₁ a₂léi₂ jniog₄ dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃'mag'₂ të₂dsɨ́₅, a₂në₅ bá₄ dsón'₂ a₂quen₅. 16 Të₂le₃ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂i₂nio₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ në₅, juɨ₁le₁'ág₄ bá₄ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂, juɨ₁dsia₅₄ bá₄ Diú₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ të₃dsón'₂ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅. 17 Në₃ në́₃, të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁dsau₅₄ në₅, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁cuë₅₄ o₂me'₅₄ dsɨ₃, ia₁ ma₂quian₄ bá₄ jniá₂ 'ŋió₃ léi₄ tio'₅₄ nɨ₁ŋɨ₃ a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂lɨ́ng₅ të₃dsón'₂ jan₂ dsa₂ quián₅ Jesús.

18 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄. A₂méi₃.

Co₂në₅.

* 1:18 griego: Cefas.

* 2:7 lit. “jɨn₄ dsa₂ i₂tsá₃ lo₄ rë₂uɨng₄.”

† 2:7 lit. “jɨn₄ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ lo₄”; ján₃ bá₄

‡ 2:9 griego: Cefas; ján₃ bá₄

* 3:6 Génesis 15:6.

† 3:8 Génesis 12:3; 18:18; 22:18.

‡ 3:10 Deuteronomio 27:26.

§ 3:11 Habacuc 2:4.

* 3:12 Levítico 18:5.

† 3:13 Deuteronomio 21:23.

‡ 3:16 Génesis 12:7; 13:15; 24:7.

* 4:6 Abba: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄: “Tia₅₄” quian'₅₄ jág₁ jmei₅ arameo.

† 4:27 Isaías 54:1.

‡ 4:30 Génesis 21:10.

§ 4:31 o₃, “'io₅₄ i₂lon₄.”

* 5:14 Levítico 19:18.

† 5:20 griego: farmakeía.

‡ 5:21 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

* 6:2 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 13:34.

† 6:11 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Corintios 16:21; Colosenses 4:18; 2 Tesalonicenses 3:17; Filemón 19.

EFESIOS

1

2

3

4

5

6

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

EFESIOS

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Efeso

1 Jniá₂, Pablo, co₂në₅ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄, lɨ́ng₅ jan₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo. Jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ a₂tsɨ́ng₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄* i₂chan₂ ciudad Efeso,† ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂'én₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 2 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃. Juɨ₁jmo₁₂ bá₄ 'ei₅ tei₄ chan'₂ 'nia'₂.

'A₂ lia'₂ jme₂gu'₅₄ Diú₄ le₃quió'₅ jme₂dsí₂, o₄quió'₄ Cristo

3 Juɨ₁jme₁juɨn'₂ jniog₄ Diú₄ Jmei₂ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂, ia₁ le₃quió'₅ Cristo bá₄ ma₂ca₂jme₃gu'₅₄ 'éi₂ jniog₄ 'ŋio₅ lɨn₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ a₂gu₂dsí₂ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 4 Lia'₂ con'₂ né'₃ a₂jmo₃ Diú₄ mɨ₂güɨ́g₃, ca₂quió'₂ jniog₄ a₂léi₂ dsa₂ i₂náu₁ le₃quió'₅ Cristo, ia₁jaun₂ le₃chong₂ le₃ne₅₄ lë́₅ 'í₁ quiáin₅, tsá₃ ma₃'e₂ dsáu₁ jniog₄ cha₂. 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂'nio₃ bá₄ jniog₄, 5 ca₂quió'₂ ca₂le₂jŋiá₅, a₂guéi'₂ léi₂ jniog₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅. Ia₁ le₂në₅ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ 'ŋiog₅. 6 'Uɨg₅₄ në₅ në́₃ jme₂juɨ́n'₁ jniog₄ Diú₄ ia₁ 'ua₁ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ ca₂jme₃gu'₅₄ jniog₄ le₃quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ i₂ŋɨ́₄ 'nioi₃ lɨn₃. 7 'Éi₂ bá₄ ca₂quí₃ ca₂láu₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄, ca₂'éin₂ dsáu₁ jniog₄ a₂jme₁le₁cáu'₄, të₂le₃ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ua₁ dsɨ́₅. 8 A₂dse₃ dsɨ́₅ lɨn₃ bá₄ Diú₄ ca₂jmo₃ a₂le₃ŋɨ́'₂ dsɨ₅ jniog₄ a₂le₃tag₂ ca₂le₃jë́₃, 9 a₂ma₂ca₂jme₃jniai₂₃ ja₁con₂ jniog₄ jág₁ quió'₅ a₂jme₁rë₂'ma₄, a₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ jmo₃ a₂dse₃ dsɨ́₅. 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂lë₃ dsɨ́₅ jmo₃ le₃quió'₅ Cristo. 10 Lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁, jme₃ti₃ bá₄ lia'₂ tí₅ jág₁ quió'₅ jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂'i₄ 'éi'₃ dsia₃ o₄gú₃ Cristo a₂jmo₃ 'éi₂ 'éi'₃ lia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ lia'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

11 Ján₃ bá₄ le₂në₅, a₂tióng₂ jnia'₅₄ le₃quió'₅ Cristo, ca₂quió'₂ Diú₄ të₃jŋiá₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ ta₁ quió'₅ a₂ma₂i₂jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃ le₂jŋiá₅. Ia₁ Diú₄ bá₄ i₂jmo₅ 'e₂ niog₅ lë́₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃. 12 Le₂në₅ ma₂ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ jnia'₅₄ i₂le₂'uɨg₅₄ 'éi₁ caun₂ dsɨ₅ të₂le₃ quió'₅ Cristo, le₃chong₂ jnia'₅₄ jmó₁ juë'₂ a₂co₂tág₅ quió'₅. 13 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁ca₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ tí₅, jme₁ca₂rë₃'ë́₂ jág₁ a₂lión₂ dsa₂, jaun₂ ca₂rë₃'én'₂ bá₄ 'nia'₂. Jaun₂ ca₂jme₁quian'₄ bá₄ 'nia'₂ Cristo ca₂lɨn'₃ 'nia'₂ léi₄ a₂lɨ́ng'₅ i₂quián₅ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂lë́₅ jág₁ cuɨn₃ Diú₄. 14 Jme₂dsí₂ Jŋió₅ 'éi₂ bá₄ në́₃ lɨ́in₅ co₂'nió'₄ caun₂ cu₄ a₂ma₂quiog₂ dsa₂ të₃jŋiá₅ co₂'nió'₄ a₂ma₂lë́₅ chi₁quian₅ quián₂ jniog₄ a₂të₃dsón'₂ guéi₁ a₂ca₂tág₂ a₂cuë₃ Diú₄ jë₁ma₂ca₂'ŋia₅ a₂lióin₂ dsa₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ jme₃juë'₂ dsa₂ a₂co₂tág₅ quió'₅.

Mɨ₅ Pa₄ ne₄ Diú₄ a₂jmo₃ a₂le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'én₂

15 'Uɨg₅₄ jaun₂ jniá₂ në́₃, jme₁ca₂rë₃guion₅₄ a₂'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesús, con'₂ siá'₂ táng₃ ia₁ 'nió'₃ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄, 16 jaun₂ në́₃ ca₂le₃o₃ jmɨg₄ bá₄ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ tsá₃ cuë́₅ ti₁'mag'₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, 'ɨ́n₅ jniá₂ 'nia'₂ ne₅₄. 17 Caun₂ qui₂mɨ₅ jniá₂ juɨ́g₂ Diú₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄, i₂lɨ́n₅ Tia₅₄ juɨn'₂, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ a₂lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂tɨn₂ i₂niog₅ dsi₄ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, a₂le₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂jme₃jniai₂₃ ia₁jaun₂ le₃cuɨin'₂ guë́₄ 'nia'₂ dse₃. 18 Mɨ₅ jniá₂ ján₃, juɨ₁jme₂jnio₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'e₂ jaun₂ a₂le₁'ág₄ caun₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂ma₂të₂₃ a₂cuë₃; a₂quen₅ lɨn₃ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅;‡ 19 mɨ₅ jniá₂ juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ ján₃, 'e₂ guë́₄ tson₂ juë'₂ bí₂ quió'₅, a₂niog₅ jmo₂₃ le₃quián₂ jniog₄ i₂'éin₂. Juɨ₅bí₂ në₅ në́₃ a₂le₂jaun₂ bá₄ në₅ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ 20 jme₁ca₂jme₃jein'₅₄ Cristo ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄ a₂ca₂dsiog₃ jaun₂ në́₃ le₃gu₂ ne₁ quió'₅, guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 21 Ja₁jaun₂ ca₂dsiog₃ ca₂'ag₃ a₂lɨ́in₅ ta₁ juë'₂ lɨn₃ a₂goin₂ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃, ne₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂ a₂cha₂. 'Éi₂ bá₄ juɨn'₂ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsɨ₂tan₅₄ i₂'uan'₂ gon₂, ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂juɨn'₂ i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄, ján₃ bá₄ 'éi₂ juɨn'₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ ta₁ a₂lé₂ le₃lén₂ dsa₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ŋó₅ në₅ jmo₂₃ 'éi'₃ le₂tan₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂. 22 O₄tag₄ Cristo bá₄ ca₂ton'₂ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chan₂, ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ në́₃, jaun₂ 'ŋiog₅ guë'₂ Cristo ca₂'ɨin₃ a₂lɨ́in₅ mɨ₂dsi₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ le₃quió'₅ guá'₅ quiáin₅. 23 Jaun₂ guá'₅ quiáin₅ në́₃, lë́₅ co₂'nió'₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅ a₂rë₂'ŋia₅ ta₁jain₂; jaun₂ Cristo 'ŋiog₅ bá₄ jme₃'ŋiai₂₃ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂'nió'₅ ca₂le₂con₂.

2

Ca₂rë₃chóng₃ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo

1 'Nia'₂ në́₃, jme₁tiong'₅₄ le₂jŋiá₅ lɨ́ng'₅ 'lag₄ ne₄ 'uɨg₅₄ a₂jme₁i₂niog'₅₄ i₁juɨng'₅₄, le₁cáng'₄ dsáu'₂, 2 lia'₂ con'₂ jme₁chang'₂ tiong'₅₄ 'éng'₅ juɨ₅ con'₂ lë́₅ jiog₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, jme₁jme₂tí'₁ 'nia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ jme₂dsí₂ i₂gon₂ ne₄ 'éi'₃ a₂cha₂ jë₄ dsí₂, i₂jmo₅ ta₁ të₂dsɨ́₅ jaun₅ dsa₂ i₂tsá₃ ne'₅₄, i₂tsá₃ gan₃ Diú₄. 3 Le₂në₅ bá₄ jme₁i₂nio₄ jniog₄ ján₃, jmɨg₄ jaun₂, jme₁chong₂ jme₁jme₂tí₁ 'a₂ con'₂ lë́₂ dsi₄ guio₅₄, jme₁jme₂tí₁ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂. 'Uɨg₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁lág₄ jniog₄ jme₁ca₂tág₂ guéi₁ co₂rë₂ uɨg₅ gau₂ quió'₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ lë́₅ tɨn₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂sián'₂. 4 La₁ Diú₄ në́₃, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ bá₄, ca₂rë₃'nio₃ lɨn₃ jniog₄. 5 Ca₂to'₂ jme₂dsí₂ ca₂jme₃jein'₅₄ jniog₄ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo, lia'₂ con'₂ jme₁lág₄ guë́₄ jniog₄ 'lag₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁. Ia₁ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ 'ŋiog₅ bá₄ ma₂lón'₂ 'nia'₂. 6 Jaun₂ le₂në₅ ca₂chó'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo Jesús jaun₂ ma₂ca₂dsiog₃ co₂lë₅ quiong'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Le₂në₅ ma₂ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃, ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂chong₂ jniog₄ rë₂në́₃ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 7 Le₂në₅ ca₂cuë₃ léi₄ a₂'nio₃ jniog₄ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ ja₁já₄ në₅, 'a₂ lia'₂ ŋɨ́₄ lë₃ tson₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ a₂ca₂jmo₃ dse₃ dsɨ́₅ ia₁ a₂chong₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 8 Në₃ në́₃, të₂le₃ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ bá₄ Diú₄ ma₂ca₂lón'₂ 'nia'₂, të₂le₃ ia₁ a₂'éng'₂. A₂ca₂lón'₂ 'nia'₂ në₅ në́₃, on₃jua'₅₄ ia₁ 'e₂ cha₂ tɨ́n'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂ma₂jmo'₅₄ guiong'₅₄; a₂lë₁ca₂ŋɨ'₂ bá₄ 'nia'₂ në₅ ca₂cuë₃ Diú₄. 9 On₃jua'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jmo₅ dsa₂ guioin₅₄ ia₁jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jmo₃ tán'₅. 10 Ia₁ lág₅ bá₄ jniog₄ co₂'nió'₄ ta₁ quió'₅ Diú₄ 'ŋiog₅; ca₂jmóg'₂ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo Jesús ia₁jaun₂ quián₁ juɨ₅ jmó₁ a₂dse₃, juɨ₅ a₂ma₂ca₂jmo₃ 'éi₂ co₂jŋia₅₄ a₂i₁nio₁.

'Ei₅ tei₄ dsɨ₅ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo

11 Le₂në₅ bá₄, juɨ₁dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ jme₁lɨ́ng'₄ le₂jŋiá₅. 'Nia'₂ con'₂ i₂lɨ́ng'₅ dsɨ₂nau₂ i₂tsá₃ rë₂uɨng₄ lo₄, quiong₅ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ lo₄, (ta₁ jaun₂ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ gu₂); 12 juɨ₁dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂: jmɨg₄ jaun₂ lia'₂ con'₂ jme₁chang'₂ tsá₃ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄ jme₁chan₂ ja₁con'₂ 'nia'₂; uɨ́ng₂ bá₄ jme₁tión'₂ 'nia'₂ ja₁lë́₄ juɨg₂ Israel, tsá₃ jme₁cuɨn'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂jme₁lɨ'₅₄ dsa₂ juɨg₂ quián₂ jnia'₅₄ quian'₅₄ Diú₄. Jme₁chan'₂ 'nia'₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ tsá₃ Diú₄ chan₂ quián'₂ 'nia'₂ on₃ guë'₂ jme₁cha₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jme₁tɨ́n'₄ 'nia'₂. 13 La₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂quian'₅₄ 'nia'₂ Cristo Jesús, 'nia'₂ i₂jme₁tióng'₂ uɨ́ng₂ le₂jŋiá₅. Quián₅ bá₄ ma₂tióng'₂ rë₂në́₃ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ Cristo. 14 Le₂në₅ bá₄ ca₂dsióg₃: 'ŋiog₅ bá₄ Cristo i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄ quián₂ jniog₄. 'Éi₂ bá₄ ca₂jmo₃ në́₃ ca₂chain'₃ co₂ŋei'₅₄ jnia'₅₄ dsa₂ judíos quian'₅₄ 'nia'₂ dsɨ₂nau₂, caun₂ juɨg₂ bá₄ ca₂jmo₃, ca₂góin₂ bá₄ co₂'nió'₄ nɨ₁'ia'₂ a₂jme₁chí'₄ a₂jáng'₅ léi₄ a₂jme₁jmo₅ jma₃quén₅ jɨn₄ jniog₄. 15 Quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅, ca₂jme₃dsiain₂₃ 'Éi'₃ Juá'₅ a₂jme₁të₂néi'₂ chi₂quióng₂ jmɨg₄ jmá'₃ 'éi'₃. Ca₂lë₃ bá₄ në́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅, ca₂jmo₃ caun₂ juɨg₂ 'mɨ́₂ quió'₅ 'ŋiog₅, ca₂'ág₂ tei₄ quió'₅ dsa₂ le₃tɨn₃ juɨg₂. 16 Le₂në₅ bá₄ ca₂dsióg₃ ca₂lë₃ co₂nió'₃ dsa₂ jë₁ca₂le₃jɨ́in₃. Të₂le₃ quian'₅₄ 'mú₃ quió'₅ ne₄ cróg₄, ca₂jme₃dsian₅ Cristo mɨ'₅₄ a₂jme₁nió'₅ le₃tɨn₃ juɨg₂, ca₂'ág₂ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄. 17 Ca₂guan₃ Cristo quian₅ jág₁ dse₃ a₂'ag₃ tei₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃: le₃quián'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂jme₁tión₂ uɨ́ng₂, lia'₂ le₃quián₂ jnia'₅₄ dsa₂ judíos i₂jme₁tio'₅₄ quián₅. 18 Jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo, lé₂ le₃jme₁quián₄ jniog₄ ja₁con₂ Tia₅₄ quián₂ të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ Jme₂dsí₂, tsá₃ a₂nag₅₄ o₁jŋia'₅₄ la₂ lág₅ jniog₄ dsa₂ judíos o₃ dsɨ₂nau₂ 'e₂. 19 'Uɨg₅₄ në₅, ma₂lɨ́n'₅ bá₄ 'nia'₂ co₂'nió'₄ dsa₂ i₂'én₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Diú₄;* tsá₃ ma₃lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsɨ₂nau₂ jua'₅₄ tsá₃ cuɨn₅ jniog₄ rɨn'₅₄. Ma₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ në́₃. 20 Ca₂dsióg₃ lɨ́n'₅ 'nia'₂ co₂'nió'₄ caun₂ 'né₅ pa₁; lɨ́n'₅ 'nia'₂ ján₃ co₂'nió'₄ nɨ₁cang₁ a₂juɨ₅ dsa₂ ne₄ 'uɨg₅₄ 'ia'₂ a₂ca₂chi'₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂. 'Ŋiog₅ guë'₂ Jesucristo lɨ́in₅ co₂'nió'₄ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄. 21 Le₃quió'₅ 'éi₂ në́₃, tsau₂ ta₁ ta₁caun₂ tsɨ₁'né₅, lë́₂ rë₂juɨ́₄ rë₂, ca₂lia'₂ ca₂dsióg₃ lé₂ caun₂ guá'₅ a₂lë́₅ 'í₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 22 Le₃quió'₅ 'éi₂ në́₃, 'nia'₂ bá₄ ján₃ lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ nɨ₁cang₁ a₂caun₂ juɨ₅ nɨ₁'ia'₂, ca₂lia'₂ ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ caun₂ dsi₂néi₂ ja₁guá₄ Diú₄ a₂gu₂dsí₂.

3

A₂niog₅ gu₂ Pa₄ qui₃'ë́₂ jág₁ dse₃ ja₁con₂ dsɨ₂nau₂

1 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄ në́₃, jniá₂ Pa₄, jme₂juɨ́ng'₁ Diú₄, ton'₂ rë₂'eng₅₄ né'₃ 'má₃ 'uɨg₅₄ quió'₄ Cristo Jesús a₂dse₃ o₄quián'₂ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ dsɨ₂nau₂. 2 Lɨ́ng₂ a₂ma₂le₁ŋi'₅₄ dsón'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂dse₃ dsɨ́₅ Diú₄ ma₂ca₂dsia₃ gu₃ ta₁ la₂, a₂dse₃ o₄quián'₂ 'nia'₂. 3 Ma₂ca₂rë₃ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ le₂jŋiá₅, 'e₂ a₂niog₅ dsɨ́₅ jmo₃; ca₂jmo₃ ca₂rë₃guion₅₄, juɨ₁lia'₂ ma₂juá'₃ ca₂jon₄ jág₁ ne₄ si₂ le₂jŋiá₅. 4 Jë₁ma₂ca₂'í'₂ 'nia'₂ si₂ në₅, le₃len'₅₄ 'nia'₂ a₂ma₂ŋɨ́'₂ dsɨ₃ jë₂ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ quió'₅ Cristo, 5 caun₂ jág₁ a₂tsá₃ 'ein₂ ca₂rë₃ŋi₅ ca₃ma₂lɨ́g'₂, la₁ rë₂në́₃ në́₃ ma₂ca₂jme₃jnia₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ ja₁con₂ dsa₂ jŋió₅ quiáin₅: dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, quian'₅₄ ja₁con₂ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ në́₃. 6 Jág₁ a₂ma₂ca₂rë₃jniá₂, a₂la₂ bá₄ jaun₂: të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, tɨn₃ dsɨ₂nau₂ gue₃ a₂lë́₅ jág₁ cuë₃ Diú₄ co₂rë₂ bá₄ quian'₅₄ a₂tɨn₃ dsa₂ judíos. Lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ i₂tén₅ caun₂ bá₄ ŋɨ́₅, ján₃ guë'₂ tɨn'₃ 'nia'₂ jág₁ a₂ron₅ cuë́₁ quió'₅ Diú₄ le₃quió'₅ Cristo Jesús.

7 Jág₁ në₅ ma₂chéng'₅ jmo₂₃ ta₁ a₂'ë́₅ jág₁ dse₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂lë₁ca₂cuë₃ Diú₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ jmo₅ ta₁ juɨ₅bí₂ quió'₅. 8 O₁jŋia'₅₄ la₂ lɨ́n₅ jniá₂ jan₂ i₂me'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ i₂tsá₃ 'e₂ quen₅ jë₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,* la₁ 'éi₂ ma₂cuë₃ jniá₂ a₂dse₃ në₅ a₂'ë́₄ jág₁ jɨn₄ dsɨ₂nau₂, caun₂ jág₁ dse₃ a₂le₃chong₂ jniog₄ dse₃ guë́₄ lɨn₃ a₂jme₃gu'₅₄ Cristo, ca₂lia'₂ tsá₃ lé₂ le₃jua'₅₄ a₂le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂. 9 Ma₂ca₂dsia₃ gu₃ ta₁ la₂ a₂jme₁jniag₅ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃, jág₁ dse₃ a₂jme₁rë₂'ma₄, ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, 'a₂ lia'₂ 'nio₃ Diú₄ lé₂. Ia₁ 'éi₂ bá₄ i₂ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂. 10 Ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ quiáin₅, juɨ₁le₂ŋi₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'io₅ juɨ₅bí₂, i₂lɨ́n₅ ta₁ tion'₅₄ guei'₅₄, 'lióng₂ ne₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ Diú₄; 11 jaun₂ juɨ₁le₂ŋi₅ bá₄, Diú₄ ca₂jmo₃ le₂në₅ con'₂ lë́₅ i₃jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃ co₂tan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. 12 Të₂le₃ quian'₅₄ Cristo cha₂ juɨ₅ quián₂ a₂lé₂ le₃jme₁quián₄ jniog₄ dsiá₁ tiá₂ dsɨ₅ ja₁con₂ Diú₄, caun₂ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ₅ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂ le₃quió'₅ 'éi₂. 13 Jaun₂ lë₃, chi₂len'₄ jniá₂ 'nia'₂ a₂tsá₃ 'ág'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂chang₂ ŋag₅₄ uɨg₅ o₄quián'₂ 'nia'₂, la₁ia₁ dse₃ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ dsióg₅ a₂le₃juɨn'₂ 'nia'₂.

'A₂ lia'₂ tson₂ ca₂rë₃'nio₃ Cristo jniog₄

14 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄, no₂₃ chi₂jne₅₄ ne₄ Diú₄ Jmei₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, 15 i₂lɨ́n₅ jmei₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chan₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quian'₅₄ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 16 Mɨ₅ jniá₂ ne₄ Tia₅₄ a₂jmo₃ të₂'au'₂ 'nia'₂, cuë₃ juɨ₅bí₂ bén₂ jlá'₁ quió'₅ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅, 17 ia₁jaun₂ të₂le₃ jŋia'₅₄ 'a₂ con'₂ 'én'₂ bá₄ 'nia'₂, jiá₃ Cristo ja₃guá₃ të₂'au'₂ 'nia'₂. Le₂në₅ jë₁ma₂tión'₂ 'nia'₂ tiá₂ lé₂ co₂'nió'₄ qui₂le₁'má₂ jmú₄ jɨ'₂ lɨn₃, jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂. 18 Mɨ₅ jniá₂ a₂lé₂ le₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ con'₂ i₂ma₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅,† a₂juë'₂ lɨn₃, ton'₂ a₂cu₂ lɨn₃, ton'₂ a₂ŋei₅ lɨn₃, a₂jɨ'₂ lɨn₃ bá₄, 'a₂ lia'₂ 'nio₃ Cristo jniog₄. 19 Mɨ₅ jniá₂ ne₅₄, juɨ₁le₂cuɨn'₂ 'nia'₂ a₂në₅ a₂lë́₅ a₂juë'₂ lɨn₃, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂le₃cuɨ́'₅ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂; mɨ₅ jniá₂ ia₁jaun₂ le₂në₅ tiáng'₄ le₃chang'₂ co₂ŋei'₅₄ qui₂rë₂rɨn₅ të₂'au'₂ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄. 20 Jaun₂ në́₃, juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ Diú₄, i₂lé₂ le₃jmo₃ tson₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂mɨ₂ jniog₄, lia'₂ con'₂ guë́₄ dsɨ₂jiog₅ dsɨ₅ në́₃, të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ a₂jmo₂₃ ja₁con₂ jniog₄. 21 ¡Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ Diú₄ ja₁con₂ guá'₅ quiáin₅ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús, ca₂lia'₂ con'₂ tan₅₄ ca₂le₃jë́₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ i₂ja₃lén₂ chi₁quɨ́n₃ ca₂le₃jë́₃ ŋi₂ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

4

Chong₂ jniog₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂

1 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄ në́₃, rë₂jnɨ́g₅ né'₃ 'má₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄, chi₂len'₄ jniá₂ 'nia'₂ a₂tiáng'₄ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ ca₂tɨ́n₂ le₃chan₂ dsa₂ i₂té₄ quián₅ Diú₄, ia₁ a₂jaun₂ bá₄ ca₂të́'₃ 'nia'₂. 2 Jmo₄ 'nia'₂ meg'₂, 'ua₁ 'au'₂ quiang'₅₄ rɨ́ng'₂. Jmo₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂, tió'₃ 'au'₂ jmo₄ quiang'₅₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ ia₁ a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂. 3 Dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ tiong'₅₄ 'ei₅ tián₂ caun₂ jág₁ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, co₂'nió'₄ bá₄ chan'₂ 'nia'₂ qui₂rë₂queng'₅₄ quian'₅₄ rɨ́ng'₂ 'ei₅ tei₄. 4 Lág₅ jniog₄ caun₂ bá₄ ŋɨ́₅ ta₁caun₂ nió'₃, ján₃ guë'₂ jan₂ bá₄ Jme₂dsí₂ táng₃, a₂tián'₄ 'nia'₂ le₂në₅ bá₄ ma₂ca₂të₃ Diú₄ caun₂ bá₄ jmɨg₄ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂ chang'₂. 5 Jan₂ bá₄ Te₁gui'₅₄ i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ jniog₄ chan₂, caun₂ bá₄ a₂'éin₂ jniog₄, ján₃ guë'₂ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ ca₂jŋó₂ jmɨg₂ le₃quió'₅ jan₂ bá₄ Te₁gui'₅₄. 6 Jan₂ bá₄ Diú₄ chan₂ i₂lɨ́n₅ Tia₅₄ quián₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃. 'Éi₂ bá₄ i₂niog₅ gu₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃; 'éi₂ bá₄ i₂jmo₅ ta₁ ja₁con₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃; 'ein₅₄ ja₁con₂ jniog₄ ca₂le₃jág₃ në́₃.

7 La₁ le₂jau₂ le₂jau₂ bá₄ jniog₄ jma₃quén₅ lë́₅ bí₂ a₂ma₂ca₂ŋag₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂dsió'₃ Cristo quió'₅. 8 Jaun₂ lë₃ juá'₂ ne₄ Si₂:

Ca₂uɨ́g₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

te₂ le₁'ŋe'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂lɨ́'₃,

jaun₂ ca₂dsió'₃ bí₂ jma₃quén₅

ca₂cuë́'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.*

9 Jaun₂, ¿'e₂ jág₁ dsau₅ jein₅ jág₁ “A₂ca₂uɨ́g₂” në₅ në́₃? Jŋia'₅₄ lia'₂ juá'₂ le₂'uɨg₅₄ ca₂sióin₃ ja₁lë́₄ ja₁'uɨn₃ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 10 I₂ca₂sión₃ 'éi₂ bá₄ ján₃, i₂ca₂uɨ́g₂ táng₃ ja₁lë́₄ ja₁ŋei₅ guë́₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ia₁jaun₂ jme₃cain'₂ ca₂le₂con₂ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅. 11 Jaun₂ jma₃quén₅ ca₂chein'₃ dsa₂ quiáin₅ ca₂cuë₃ bí₂ ca₂cuë́'₃ le₂jan₂ le₂jan₂; i₂lɨn₅₄ ca₂chein'₃ a₂léin₂ i₂chen₄ quiáin₅; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂ŋɨ₂ bí₂ a₂lé₂ ŋág₃ jág₁ a₂guéi'₅ quió'₅ Diú₄; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂cuë́'₃ bí₂ a₂qui₂dsɨ₃'ë́₃ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂; i₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂cuë́'₃ bí₂ a₂léin₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ i₂jme₂tɨn₅ guá'₅. 12 Le₂në₅ qui₂ca₂chein'₃ dsa₂ guá'₅ ia₁jaun₂ jmo₃ co₂jŋia₅₄ dsa₂ quiáin₅ a₂jme₃ti₃ ta₁ a₂'nio₃ 'éi₂ lé₂, ia₁jaun₂ caun₂ qui₂dsɨ₃cón₃ bá₄ ŋɨ₅₄ 'ŋiog₅, 13 ca₂lia'₂ ca₂dsi₃náu₅ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ rɨn'₅₄, 'éin₂ rë₂, ŋɨ́'₂ dsɨ₅ le₃quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. Le₂në₅ bá₄ dsi₁náu₅ léi₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂can'₅₄ co₂ŋei'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ lɨ́n₅ Cristo 'ŋiog₅. 14 Jaun₂ tsá₃ ma₃léi₂ jniog₄ lia'₂ lɨ́n₅ i₂bë'₅₄ i₂caun₂ lë₁qui₂rë₂gan₂ tsá₃ uɨn₅ qui₂jme₂tsɨ́in₃; në₂jag₄ bá₄ a₂qui₂tsag'₂ dsí₂ a₂caun₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ bá₄ juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂jme₂tag₅ dsa₂, qui₂së₂sein'₂ jë₁jme₂gau₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ 'ŋio₅ 'io₅ mai₅₄, 'nio₃ jiog₃ juɨ₅ jë₁tsá₃ dsau₅. 15 Të₂le₃ 'nió'₅ dsiá₁ jniog₄ jág₁ tí₅ a₂'nio₃ jniog₄ rɨn'₅₄. Ca₂tág₂ bá₄ jniog₄ qui₂dsɨ₃cau'₅₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ le₃quió'₅ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ mɨ₂dsi₄ quián₂ jniog₄, le₃quió'₅ Cristo bá₄ guë'₂. 16 Të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ qui₂dsɨ₃cau'₅₄ jniog₄ 'a₂ lia'₂ jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄. Lág₅ jniog₄ në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂qui₂rë₂tion'₅₄ rë₂ le₂caun₂ le₂caun₂ ja₁qui₂le₁chan'₂ quió'₅ dsa₂, jma₃quén₅ bá₄ lë́₅ ta₁ quió'₅ qui₂jme₂'on₅₄ rɨn'₅₄, ca₂lia'₂ ca₂i₃cón₃ rë₂, dse₃ le₁'ág₄ dsɨ́₅, 'nioi₃ rɨin'₅₄ në́₃.

Juɨ₅ 'mɨ́₂ le₃quió'₅ Cristo

17 A₂la₂ bá₄, juá'₅ jniá₂ chi₂quiang₅₄ jmɨg₄ 'nia'₂ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄: tsá₃ ma₃juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, ia₁ 'éi₂ në́₃ chain₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ niog₅ dsi₅₄ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄. 18 'Ŋio₅ të₂le₃ jen₅ bá₄ ma₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, uɨ́ng₂ bá₄ chain₂ ja₁jme₁ca₂tɨ́in₂ le₃chain₂ le₃quió'₅ Diú₄, ia₁ lɨ́in₅ dsa₂ i₂co₂ŋei'₅₄ tsá₃ 'e₂ tɨn₂ tsá₃ 'e₂ ŋi₅ ia₁ a₂ma₂ca₂rë₃'uá'₃ dsɨ́₅. 19 Tsá₃ ma₃lí'₄ 'e₂ jaun₂ o₂guí'₃, co₂dsia₅ ma₂ca₂jɨ́in'₂ bá₄ guioin₅₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ jmá'₃ lia'₂ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, caun₂ ma₂'ŋio₂ dsɨ́₅ bá₄ jmo₂₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂lë₁'iog₅. 20 La₁ 'nia'₂ në́₃, tsá₃ le₂në₅ ca₂rë₃tɨ́ng'₃ le₃quió'₅ Cristo. 21 Ia₁ dsón'₂ bá₄ ma₂ca₂nei'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi₂ lɨ́n₂ jniá₂, jaun₂ ca₂rë₃tɨ́ng'₃ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jme₃tag₅ 'éi₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅ dsón'₂ a₂cha₂ ja₁con₂ Jesús. 22 Ca₂rë₃tíng'₃ a₂co₂dsia₅ jŋiá'₄ cau₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁lɨ́ng'₄ le₂jŋiá₅, në₂jag₄ bá₄ dsa₂ i₂co₂ŋei'₅₄ jŋiá'₂ tsɨn'₅₄; a₂jme₁rë₂'én'₄ ne₄ a₂jme₁qui₂rë₂gáng'₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁'ɨ́n₅ 'au'₂ 'nia'₂, con'₂ lë́₅ jme₁chang'₂. 23 Ca₂rë₃tɨ́ng'₃, a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁'mag'₂ lia'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ 'au'₂. 24 Ca₂rë₃tɨ́ng'₃ a₂jmog'₅₄ le₁lɨng'₄ a₂lɨ́ng'₅ në₂jag₄ bá₄ jan₂ dsa₂ 'mɨ́₂ i₂ca₂rë₃chán₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'nio₃ Diú₄, a₂léng'₂ dsa₂ dsen₃ dsón'₂ i₂jŋió₅ quiáin₅. 25 Jaun₂ në́₃, jŋiá'₃ 'nia'₂ cau₅ jág₁ të₂jág₁, le₂jang'₂ le₂jang'₂, dsia₄ 'nia'₂ jág₁ tí₅ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂, ia₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ téi₅ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅. 26 “Chi₂jua'₂ ca₂rë₃'né'₃ 'nia'₂, tsá₃ lë₁'nau₂ 'nia'₂ dso₄”;† tsá₃ cuë₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ 'í₁ 'nei₂ 'au'₂ të₁ne₁ jmɨg₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂rɨn₂ 'iog₂; 27 tsá₃ ná₂ 'nia'₂ juɨ₅ quió'₅ i₂së₃dsen₃. 28 I₂jme₁'ang₅ guë'₂, tsá₃ ma₃o₁'ang₁₂, të₂le₃ juɨ₁jmo₁₂ ta₁ quian'₅₄ gu₂-tag₅₄ 'e₂ caun₂ ta₁ dse₃ cha₂, ia₁jaun₂ le₃cha₂ a₂lé₂ jme₃'oin₅₄ ca₂la₂ dsa₂ i₂'nió'₅ quió'₅. 29 Tsá₃ lë₁'uë'₅₄ 'nia'₂ jág₁ 'lɨg'₅₄ mɨ₂'o'₅₄; jme₁tɨn₅ 'nia'₂ dsiá'₁ jmá'₃ lia'₂ jág₁ dse₃, ia₁ a₂në₅ bá₄ jme₃'o₅₄ a₂qui₂dsɨ₃cón₃ rɨ́ng'₂ i₂'nió'₅ quió'₅ le₃quió'₅ jme₂dsí₂, ton'₂ dse₃ quió'₅ i₂nag₅ në́₃. 30 Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ jén₂ dsɨ́₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quián₅ Diú₄, ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ ma₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ léi₄ i₂ma₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Diú₄ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁lión'₂ 'nia'₂ co₂ŋei'₅₄. 31 Co₂dsia₅ jŋiá'₃ 'nia'₂ a₂dsi'₃ cha₂ të₂'au'₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂dsén'₂ 'nia'₂, 'nei₂ a₂'i₄ 'au'₂ në́₃; ca₂le₃jë́₃ a₂co₂mɨ'₅₄ co₂dsio'₅₄ a₂'ne'₂ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ jág₁ uɨg₅ a₂qui₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄ në́₃. 32 Të₂le₃ jmo₄ 'nia'₂ a₂dse₃ ja₁con₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, juɨ₁le₂cha₂ bá₄ a₂ŋéi₂ 'au'₂ 'nia'₂, 'én₃ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂'én₂ Diú₄ dsáu'₂ 'nia'₂ të₂le₃ o₄quió'₄ Cristo.

5

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ le₃chan₂ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄

1 Ia₁ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ i₂'nió₁ quián₅ Diú₄, quen'₂ 'nia'₂ bí₂ léng'₂ lia'₂ lɨ́n₅ 'Éi₂. 2 Juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ 'nióg'₃ rɨ́ng'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂rë₃'nio₃ Cristo jniog₄ jaun₂ ca₂jɨ́in'₂ o₄quián₂ jniog₄ a₂lɨ́in₅ co₂'nió'₄ já'₂ cha'₂ ŋó₃ rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ jain₂ ma₂juɨg₂ ma₂ro₂. 3 Ia₁ ma₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ 'nió'₅ le₃cha₂ jág₁ jɨn'₄ 'nia'₂ jua'₅₄ chan₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ a₂siá'₂ a₂lë₁'iog₅ në́₃, on₃ guë'₂ ma₃'nió'₅ le₃chan₂ guë́₄ i₂'ua'₂ dsɨ́₅, ia₁ tsá₃ dsi₂ten₅₄ co₂ŋɨ́₂ jua'₅₄ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Diú₄ jmo₃ guë́₄ le₂në₅. 4 Tsá₃ lë₁dsia₂ 'nia'₂ jág₁ 'lɨg'₅₄, on₃ guë'₂ jág₁ ga₂, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ jág₁ ŋág₄ lë₁'iog₅ në́₃. Ia₁ ca₂le₃jë́₃ jág₁ le₂në₅ tsá₃ dsi₂ten₅₄; ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ Diú₄. 5 Tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂la₂: 'i₁jan₂ juɨ₁lia'₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gu₂, on₃ guë'₂ 'i₁jan₂ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅-dsáu₅ lë₁'iog₅, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ua'₂ dsɨ́₅, (ia₁ i₂co₂rɨn₂ bá₄ dsa₂ i₂'ua'₂ dsɨ́₅ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂juɨn'₂ diú₄ lag₄), o₁lɨ́g'₂ tsá₃ lé₂ le₃tɨin₃ ja₁gon₂ Cristo quian'₅₄ Diú₄. 6 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁jme₂gau₅ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, ia₁ 'uɨg₅₄ në₅ bá₄ já₅ uɨg₅ gau₂ quió'₅ Diú₄ ne₄ quió'₅ jaun₅ dsa₂ i₂tsá₃ ne'₅₄. 7 Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, co₂dsia₅ tsá₃ lë₁tóng'₂ quian'₅₄ dsa₂ le₂'éi₂. 8 Ia₁ le₂jŋiá₅ jme₁tén'₄ 'nia'₂ caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ qui₁né'₃, la₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂tén'₅ 'nia'₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ ja₁jniá₂ si₂. Juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ jaun₂, juɨ₁lia'₂ ca₂tɨ́n₂ le₃chan₂ chi'₂-guein₂ i₂tén₅ të₂le₃ ja₁jniá₂ si₂. 9 Ia₁ ja₁jniá₂ si₂ në́₃, rë₂jniá₂ 'ua₁ dsɨ́₅ dsa₂, tí₅ jág₁ quió'₅ dsa₂, a₂rë₂chan₂ dsa₂ quian₅ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅. 10 Dsen₅₄ jme₁tɨn₅ 'nia'₂ 'au'₂ jmó'₂ na₅ a₂të₅ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄. 11 Tsá₃ quen'₅₄ 'nia'₂ jë₄ 'e₂ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ a₂niog₅ jmo₅-dsáu₅ dsa₂ i₂tén₅ jë₄ qui₁né'₃; ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jme₁jnia₅ 'nia'₂ a₂jaun₂ të₂le₃ ja₁jniá₂ si₂. 12 Ia₁ caun₂ lë₁o₂guí'₃ bá₄, jua'₅₄ la₂ dsia₃ dsa₂ a₂jmo₅ dsa₂ 'éi₂ jë₄ të₃co'₅₄. 13 La₁ ca₂le₃jë́₃ bá₄ rë₂jniá₂ jë₁ma₂ca₂tág'₃ si₂. 14 Ia₁ quian'₅₄ si₂ bá₄ jmo₅ a₂rë₂jniá₂ ca₂le₃jë́₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂ guë'₂ juá'₂:

Jme₁jnio₂ ne'₅₄, 'ne₂ i₂rë₂güɨ́n₃; nau₂, jú₅ jɨn₄ 'lag₄;

jaun₂ jmo₃ Cristo tág₅ si₂ quió'₅ ja₁cong'₂.

15 Jaun₂ lë₃, rë₂ de'₂ quion₂ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ i₂niog'₅₄. Jaun₂ tsá₃ ma₃i₁niog'₄ juɨ₁lia'₂ i₂nio₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅; juɨ₁i₂nio'₄ bá₄ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂tɨn₂, i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅. 16 Quen'₂ 'nia'₂ bí₂, në₃ lia'₂ cuɨn₅ jmɨg₄, a₂jmó'₂ 'nia'₂ a₂dse₃, ia₁ 'ŋio₅ juɨ₁si ma₂'lɨn'₅₄ dsa₂ jmɨg₄ rë₂në́₃. 17 Jaun₂ lë₃, tsá₃ jme₁con₅₄ 'nia'₂ 'au'₂; dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ juɨ₁le₂ŋɨ́g'₂ na₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄. 18 Tsá₃ juɨ₁qui₂le₂'en'₅ 'nia'₂ quian'₅₄ ti₁jmɨ́g₃, ia₁ a₂në₅ bá₄ jiog₅ juɨ₅ ja₁dsɨ₂'én₂ dsa₂; të₂le₃ juɨ₁jme₂can'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 19 Dsia₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ qui₁juɨg'₅₄ rɨ́ng'₂ quian'₅₄ salmos, quian'₅₄ himnos, quian'₅₄ son₅₄ a₂gu₂dsí₂, 'ë₄ 'nia'₂ jmo₄ son₅₄ juɨ₅ të₂'au'₂ a₂jme₁juɨng'₂ Te₁gui'₅₄. 20 Juɨ₁i₂nio'₄ bá₄ 'nia'₂ co₂tan₅₄ cuë'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ i₂lɨ́n₅ Tia₅₄ quián₂ o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄.

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ le₃chan₂ dsa₂ 'én₂ ta₁caun₂ niói'₃ lia'₂ caun₂ dsi₂néi₂

21 Tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, ia₁ a₂gan'₃ 'nia'₂ Cristo.* 22 'Nia'₂ dsa₂ mɨ́₂, tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ ŋe'₂ quiáng'₂, juɨ₁lia'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 23 Ia₁ dsa₂ ŋe'₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ mɨ₂dsi₄ quián₅ 'io₅₄, juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ Cristo mɨ₂dsi₄ quián₅ guá'₅. Cristo bá₄ ján₃ i₂lɨ́n₅ i₂ma₂lió₂ quián₅ guá'₅, ia₁ guá'₅ guë'₂ në́₃ lë́₅ co₂'nió'₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅. 24 Le₂në₅ juɨ₁lia'₂ guá'₅ tioin'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Cristo, ján₃ bá₄ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ ca₂tɨ́in₂ tóin'₃ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂i₂gu₂ jë₄ ca₂le₃jë́₃. 25 'Nia'₂ dsa₂ ŋe'₂ guë'₂ në́₃, jme₁'nió₄ 'nia'₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ Cristo ca₂jme₃'nioi₃ guá'₅, ca₂le₃jë́₃ ca₂guein₃ 'mú₃ o₄quió'₄ 'éi₂. 26 Le₂në₅ ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ ma₂lë́₅ 'í₁ Guá'₅ ca₂jme₃dse₃ ca₂ráng'₂ në₂jag₄ bá₄ quian'₅₄ jmɨg₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅; 27 ia₁jaun₂ jme₃jniog₂₃ chei'₃ ne₅₄ 'ŋiog₅ a₂lág₅ guá'₅ i₂jlán'₁ i₂tsá₃ rë₂'ŋió₄ 'i₁caun₂, on₃ guë'₂ cha₂ jua'₅₄ ja₁lë́₄ qui₂lë₁tsɨ́n'₃ quió'₅, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ guë́₄ jua'₅₄ a₂siá'₂ lë́₅, jaun₂ dsióg₄ lɨ́in₅ caun₂ guá'₅ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅ i₂dsen₃ guë́₄ lɨn₃. 28 Le₂në₅ bá₄ ján₃, ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ jme₃'nioi₃ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅, juɨ₁lia'₂ 'nio₃ ŋɨ₅₄ 'ŋiog₅. I₂'nio₃ dsa₂ mɨ́₂ quián₅, 'nioi₃ 'ŋiog₅ bá₄ ján₃. 29 Ia₁ 'i₁jan₂ tsá₃ jua'₅₄ 'io'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅, të₂le₃ jme₂tau₅₄, jmo₂₃ 'í₁, juɨ₁lia'₂ jmo₅ Cristo ján₃ quian'₅₄ guá'₅, 30 ia₁ le₂jau₂ le₂jau₂ jniog₄ téi₅ nɨ₁ŋɨ₁† 'éi₂. 31 “Jaun₂ bá₄ lë₃ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ ŋe'₂ qui₃téin₂ chog₅₄-jmei₂, con'₂ tiain'₃ jme₃quiain'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáin₅, ia₁jaun₂ dsióg₄ léin₂ caun₂ bá₄ ŋɨ́₅ jë₁le₃oin₃ le₂jaun₂.”‡ 32 Jág₁ në₅ lë́₅ caun₂ jág₁ juë'₂ a₂ma₂ca₂rë₃jniá₂. La₁ juá'₅ jniá₂ 'ɨ́ng₅ Cristo quian'₅₄ guá'₅ quiáin₅. 33 La₁ në₃ në́₃, le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂ jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂, juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ guiong'₅₄; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ dsa₂ mɨ́₂ ca₂tɨ́in₂ jme₃gain₃ dsɨ₂i₂gu₂.

6

1 'Nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ chi'₂, ca₂tɨ́ng'₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ nág'₁ gau₂ 'e₂ te₂néi'₂ chog'₂-ŋéi'₅ 'nia'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ dse₃. 2 Le₂la₂ juá'₂ jë₁le₂'uɨg₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ ja₁juá'₂ cha₂ a₂cuë₃: “Jme₁gan₃ 'nia'₂ chog'₂-ŋéi'₅, 3 ia₁jaun₂ bá₄ dse₃ le₃chang'₂ ton'₂ uë́₂ le₃chang'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.”* 4 'Nia'₂ guë'₂ jmei₂ chi'₂, tsá₃ jmag'₅₄ chi'₂ quiáng'₂ jua'₅₄ a₂lë₁jmai'₅₄, ia₁jaun₂ tsá₃ uë́₂ 'í₂ 'nei₂ dsɨ́₅, të₂le₃ 'nió'₅ tsɨin'₅₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ rë₂, a₂jme₁tɨin'₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄. 5 'Nia'₂ guë'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂, jme₁ti₁ 'nia'₂ ta₁ a₂te₂néi'₂ juɨg'₂ 'nia'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, juɨ₁le₂tɨn₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'ei₅ gau₂ ton'₂ tí₅ jág₁ quián'₂ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂jme₂tí'₁ ta₁ ne₄ Cristo. 6 Jme₁ti₁ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ lia'₂ jme₁jág₅ jua'₅₄ a₂'náu'₂ 'nia'₂ juɨ₅ a₂jŋia'₅₄ con'₂ tióng'₂ dse₃ quiain'₅₄; jmo₄ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ i₂jme₂ti₃ ne₄ Cristo, jmo₄ 'nia'₂ a₂'nio₃ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂. 7 Jaun₂ 'ŋio₂ 'au'₂ 'nia'₂ jme₁ti₁, co₂'nió'₄ bá₄ a₂jme₂tí'₁ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄; on₃jua'₅₄ rë'₂ ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 8 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, cuë₃ Te₁gui'₅₄ 'lian'₅₄ dsa₂ ca₂le₃jɨ́in₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂dse₃ a₂ma₂ca₂jmo₃, o₁jŋia'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, o₃ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃ 'e₂.

9 'Nia'₂ guë'₂ i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄, le₂në₅ bá₄ jmo₄ 'nia'₂ ján₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄. Tsá₃ ma₃quiain'₅₄ 'nia'₂ juë́'₅. Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, jan₂ Juɨg'₂ 'nia'₂ chan₂, i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, i₂lɨ́n₅ Juɨg₅₄, lia'₂ ne₄ 'nia'₂, lia'₂ ne₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne'₅₄ 'nia'₂. 'Éi₂ bá₄ tsá₃ jma₃quén₅ jɨ́in₂ dsa₂.

'E₂ quian'₅₄ jmo₅ dsa₂ 'én₂ 'nei₂ a₂gu₂dsí₂

10 Në₃ në́₃, jë₁ca₂tó'₂ juá'₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄: Nau₂ 'nia'₂ tiá₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, quian'₅₄ juɨ₅bí₂ bén₂ quió'₅. 11 Qui'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cuë₅ Diú₄ le₁lɨn'₄ 'nia'₂ jmo₄, co₂'nió'₄ bá₄ jan₂ 'lióg₂, ia₁jaun₂ bá₄ tian'₃ 'nia'₂ náu'₁ tiá₂ ne₄ mai₅₄ quió'₅ i₂së₃dsen₃. 12 Ia₁ on₃jua'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄ jniog₄ cág'₂; quian'₅₄ i₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ dsɨ₂tan₅₄ gu₂dsí₂, quian'₅₄ jme₂dsí₂ i₂'io₅ juɨ₅bí₂, quian'₅₄ jme₂dsí₂ i₂gon₂ jmo₅ 'éi'₃ i₂jmo₅ qui₁né'₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, quian'₅₄ guë́₄ 'lióg₂ 'lɨn'₅₄ gu₂dsí₂ i₂i₂nio₄ gon₂ dsi₁güɨg₂ bá₄ cág'₂ jniog₄. 13 Jaun₂ lë₃, quian₂ le₁lɨn'₄ 'nia'₂ jmo₄ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂le₃lon'₄ 'nia'₂ a₂cuë₅ Diú₄, ia₁jaun₂ bá₄ tian'₃ 'nia'₂ tióng'₂ tiá₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁jmóg'₂ 'nei₂ i₂së₃dsen₃, ia₁jaun₂ cang₂ jë₁ma₂ca₂lɨn'₃ 'nia'₂ 'nei₂ në́₃, lia'₂ ma₂tión'₂ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂. 14 Nau₂ 'nia'₂ tiá₂ jaun₂ në́₃, co₂'nió'₄ a₂qui₂rë₂'ŋe'₅₄ tog'₂ quian'₅₄ jág₁ tí₅, a₂lë́₅ co₂'nió'₄ lau₂ rë₂jén'₅ tog'₂ 'nia'₂, lë́₅ 'í₁; quian₂ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂lë́₅ 'í₁ le₁'au'₂ co₂'nió'₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ 'lióg₂ i₂rë₂lióg₃ ŋí₁ le₁dsɨ́₅. 15 Chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁ a₂'ë́'₄ jág₁ dse₃ a₂'ag₃ tei₄ ja₁con₂ dsa₂, a₂lɨ́ng'₅ në₂jag₄ bá₄ jan₂ 'lióg₂ chén'₅ rë₂ján₁ rë₂lɨin'₅₄ ton₅ lau₂ tag₅₄. 16 Ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, juɨ₁le₂cha₂ 'én'₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ lë́₅ në₂jag₄ co₂'nió'₄ caun₂ ŋí₁ lɨ'₂ a₂chan'₄ 'nia'₂ a₂rë₂quion'₅₄ 'nia'₂ a₂long'₅₄, co'₅₄ a₂jaun₂ qui₂éi₃ 'ma₂ chen'₂ le₁guí'₂ si₂ a₂qui₂jnáu'₂ i₂së₃dsen₃ jnái'₂ 'nia'₂. 17 Juɨ₅ ma₂lón'₂ 'nia'₂ chang'₂ në₅, juɨ₁le₅₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ ŋí₁ 'i₄ dsi₄ 'lióg₂, lë́₅ 'í₁; ton'₂ quian₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂lë́₅ ŋi₁tág₂ quió'₅ Jme₂dsí₂, a₂cuë́'₅ 'nia'₂. 18 Chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ le₃quian'₅₄ Jme₂dsí₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ caun₂ a₂lë́₅, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ juɨg'₂ Diú₄. 'Uɨg₅₄ në₅ në́₃, chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁ co₂tan₅₄ mɨ₄ 'nia'₂ o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄. 19 Chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ ján₃, o₄quió₃ jniá₂, ia₁jaun₂ bá₄ jmo₃ Diú₄ dsɨ₃ 'a₂ lia'₂ juá'₄ jág₁, jaun₂ nio₃ tiá₂ dsɨ₃ në́₃ a₂'ë́₄ jág₁ dse₃ a₂jme₁rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄. 20 Diú₄ ma₂ca₂chei₃ jniá₂ a₂lɨ́ng₄ i₂chen₄ quiáin₅ quian₅₄ jág₁ dse₃; 'uɨg₅₄ në₅ bá₄ në́₃ dseng₅₄ cadena 'eng₅₄. Chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ nio₃ tiá₂ dsɨ₃ 'ë́₄ jág₁ dse₃ la₂, lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ ca₂tɨ́ng₂ jmo₅₄.

Cuag₂₃ Diú₄ jë₁ca₂tó'₂

21 Tíquico, rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, i₂jme₂ti₃ i₂jme₂'o₅₄ quian'₅₄ ta₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄, 'éi₂ bá₄ quian₅ ca₂le₃jë́₃ jág₁ tsɨ́'₃ 'nia'₂ ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chang₂, quian'₅₄ 'e₂ a₂jmo₂₃ në́₃. 22 Jaun₂ bá₄ lë₃ tsɨ́in₂ jniá₂ ja₁tion'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chong₂ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ cuë'₅₄ 'nia'₂ lián'₂ 'au'₂.

23 Juɨ₁jmo₅₄ Diú₄ Tia₅₄ quián₂, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃, 'ei₅ tei₄ tiong'₅₄, 'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, 'én'₂ 'nia'₂ në́₃.

24 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ téi₂ i₂'nio₃ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄.

Co₂në₅.

* 1:1 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 1:1 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “ciudad Efeso.”

‡ 1:18 lit. “a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jŋió₅.”

* 2:19 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

* 3:8 lit. “ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jŋió₅.”

† 3:18 lit. “ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jŋió₅.”

* 4:8 Salmo 68:18; 'Nió'₂ ja₁ton₅ Colosenses 2:15.

† 4:26 Salmo 4:4.

* 5:21 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ia₁ a₂gan'₃ 'nia'₂ Diú₄.”

† 5:30 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “quian'₅₄ mu₅ 'ein₅₄ në́₃.”

‡ 5:31 Génesis 2:24.

* 6:3 Deuteronomio 5:16.

FILIPENSES

1

2

3

4

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

FILIPENSES

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Filipos, të₁lia'₂ 'ein₅₄ né'₃ 'má₃

1 Jniá₂ Pa₄, quiang'₅₄ Timoteo, lág₅ jnia'₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Jesucristo; jmo₂ jnia'₅₄ si₂ carta la₂ dsiang'₅₄ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂tián'₅ Filipos i₂lë́₅ 'í₁ quián₅ Cristo Jesús, ja₁con₂ dsa₂ i₂niog₅ ne₄ guá'₅,* quian'₅₄ ja₁con₂ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄† në́₃. 2 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄, juɨ₁'ag₅₄ bá₄ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₃ Diú₄ Tia₅₄ quián₂ jniog₄, jmo₃ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃.

Chi₂lén'₂ Pa₄ Diú₄ o₄quió'₄ dsa₂ i₂'én₂

3 Cuë́₅ ti₁'mag'₄ Diú₄ quiáng₃ lia'₂ co₂ráun₂ dsau'₂ dsɨ₃ 'nia'₂. 4 Lia'₂ co₂ráun₂ chi₂len'₄ jniá₂ Diú₄, o₄quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, co₂tan₅₄ lia'₂ 'io'₂ jéin₅, 5 ia₁ co₂dsia₅ bá₄ ma₂ja₂náu₅ jniog₄ quen'₂ bí₂ o₄quió'₄ jág₁ dse₃ ca₃le₃ jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ ca₂lia'₂ jŋió₂ jmɨg₄ në₃. 6 Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ lɨ́ng₂, Diú₄ bá₄ i₂ca₂jme₃lióg₃ jmo₂₃ ta₁ dse₃ ja₁con'₂ 'nia'₂, jme₃'ŋiai₂₃ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ quió'₄ Cristo Jesús.

7 Dsi₂ten₅₄ bá₄ 'ag₅₄ dsɨ₃ le₂në₅ o₄quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, ia₁ 'i₄ dsɨ₃ jniá₂ 'nia'₂. Ia₁ quian'₅₄ jniog₄ rɨn'₅₄ co₂dsia₅ bá₄ guei₂ jniog₄ a₂jme₂gu'₅₄ Diú₄, tsá₃ a₂nag₅₄ jaun₂ a₂'eng₅₄ né'₃ 'má₃, o₃ jŋia'₅₄ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ dsióg₄ jniá₂ ja₁lé₂ le₃long₅₄ jág₁ dse₃, ton'₂ lé₂ le₃jáng'₄ jág₁ dsau₅ a₂të₃dsón'₂ bá₄ tí₅ jág₁. 8 I₂ŋi₅ dsɨ₂jó'₃ bá₄ Diú₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsen₅₄ dsɨ₃ jniá₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ ŋɨ́₄ lë₃ Cristo.

9 Le₂la₂ bá₄ chi₂len'₄ jniá₂ Diú₄: a₂qui₂dsɨ₃jón₃ a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ 'ŋio₅ lɨn₃, lia'₂ ma₂të₂dsi₅₄ jaun₂ a₂qui₂rë₂ŋɨ́'₂ dsei'₂ 'nia'₂ a₂qui₂le₃quɨng'₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄, 10 ia₁jaun₂ lé₂ le₃caun'₅₄ 'í₁ 'e₂ jaun₂ a₂dsen₅₄ guë́₄. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃chan'₂ 'nia'₂ tsá₃ qui₂le₁'ióg₄ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, jua'₅₄ qui₂le₁cán'₄ 'nia'₂ dso₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃ jmɨg₄ quió'₄ Cristo. 11 Le₂në₅ bá₄ ján₃, lé₂ juɨ₅ a₂i₁nio'₄ 'nia'₂ a₂léi₄ a₂le₃jniá₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ a₂niog₅ qui₂ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, Diú₄ bá₄ i₂gue₃ ti₁'mag'₄, qui₂le₃juɨin'₂ në́₃.

Të₂le₃ quió₃ jniá₂, o₄quió'₄ Cristo bá₄ chang₂

12 Rɨn'₅₄ jniog₄, 'nio₃ jniá₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ ma₂i₃ŋɨ́g₂, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ dsón'₂ cuë₂₃ bí₂ a₂dsɨ₃'ag₅ jág₁ dse₃. 13 Le₂në₅ bá₄ le₁ŋi₅ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lióg₂ i₂tion'₅₄ ne₄ta₁ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ rɨin'₅₄ në́₃, a₂'eng₅₄ rë₂jnɨ́g₅ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éng₂ le₃quió'₅ Cristo. 14 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂rë₂jnɨ́g₅ në́₃, mei'₂ tsá₃ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ rɨn'₅₄ jniog₄ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ ma₂qui₂ma₂tɨ́in₂ bí₂ a₂'ë́₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂tiá₂ dsɨ́₅, tsá₃ 'e₂ gau₂ cha₂.

15 A₂dsau₅ bá₄ jaun₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ dsia₂₃ 'ɨin₂₃ Cristo a₂uɨg₅ dsɨ́₅, dsia₂₃ mɨ'₅₄, ton'₂ chan₂ guë'₂ i₂lɨn₅₄ dsia₂₃ a₂dse₃ dsɨ́₅ 'ɨin₂₃ Cristo. 16-17 I₂le₂'éi₂ në́₃ jmo₂₃ ia₁ a₂'nio₃, ia₁ ŋi₅ rë₂'eng₅₄ ja₁lá₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂long₅₄ jág₁ dse₃. Dsa₂ i₂le₂ne₁ në́₃, dsia₂₃ 'ɨin₂₃ Cristo cha₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ le₃chain₂ dse₃ guioin₅₄ bá₄, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂të₃dsón'₂ lë́₅ dsɨ́₅; a₂'nio₃ jmóg'₂ jniá₂ cuë₃ o₂me'₅₄ dsɨ₅ të₁lia'₂ 'eng₅₄ rë₂jnɨ́g₅. 18 La₁ tsá₃ cha₂ 'e₂ a₂jaun₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ juɨ₁'ë₅₄ dsa₂ jág₁ quió'₅ Cristo, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ 'a₂ lia'₂ jmo₃ dsa₂, jua'₅₄ a₂dse₃ dsɨ́₅ o₃ a₂tsá₃ dse₃ dsɨ́₅ 'e₂. Tion₅₄ bá₄ jéin₅ jniá₂ 'io'₂.

'A₂ con'₂ dsón'₂ jmo₅₄ jniá₂ 'io'₂, 19 ia₁ guion₄ bá₄ jniá₂ jaun₂, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, o₃'ɨng₅ a₂lióng₂ con'₂ dse₃, të₂le₃ ia₁ a₂mɨ'₂ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ o₄quió₃, të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ a₂cuë₅ jme₂'o₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Jesucristo në́₃. 20 Ia₁ chi₁jan₁ jniá₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ a₂tsá₃ të₃tsɨng'₅₄ o₂guí'₃ quian'₅₄ 'i₁caun₂, jaun₂ të₂le₃ lë́₅ guë́₄ 'ag₃ caun₂ dsɨ₃, ia₁jaun₂ le₃jniá₂ a₂jlán'₁ Cristo juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₃ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ chang₂, o₃ jóng₂ 'e₂. 21 Ia₁ të₂le₃ quió₃ jniá₂, o₄quió'₄ Cristo bá₄ chang₂, ján₃ bá₄ a₂ca₂lág₃ co₂'nió'₄ a₂të₁dsɨ₅₄ në₁ca₂jong₃. 22 Ia₁ në₁jua'₂ caun₂ chang₂ 'ŋió'₃ nɨ₁ŋɨ́₅ la₂, caun₂ lé₂ le₃jmo₅₄ bá₄ ta₁ a₂dse₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄. Jaun₂ lë₃ tsá₃ guion₄ jniá₂ 'e₂ quio'₅₄. 23 'Ŋio₅ juɨ́'₅ lɨ́ng₂ na₅ bá₄ jaun₂ a₂quio'₄ jniá₂ jë₁le₃tɨn₃ le₂në₅: të₂le₃ ca₂ton₂, 'nio₃ jua'₅₄ jóng₂ nég'₄ i₁gua₃ quian'₅₄ Cristo, a₂në₅ bá₄ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ të₂le₃ quió₃ jniá₂; 24 la₁ të₂le₃ ca₂ton₂ guë'₂ në́₃, 'ŋio₅ guë́₄ dsen₅₄ ta₁ ja₁con'₂ 'nia'₂, 'nió'₅ le₃chang₂ 'ŋió'₃ nɨ₁ŋɨ́₅ la₂. 25 Jaun₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ lɨ́ng₂ le₂në₅, jaun₂ jan₅₄ bá₄ guë́₄ jniá₂ quian'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ lé₂ le₃jme₁'on₁ jniá₂ 'nia'₂ a₂náu'₁ tiá₂ a₂o₁nóg'₅ ne₄ juɨ₅ a₂jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂ guë́₄ a₂'éng'₂, 26 ia₁jaun₂ dsɨ₃tsón₃ a₂jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús o₄quió₃ jniá₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂quian'₄ jniá₂ 'nia'₂.

27 Jŋia'₅₄ lia'₂ cán₂ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ con'₂ dsi₂ten₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo. Le₂në₅ jaun₂, o₁jŋia'₅₄ la₂ ca₂dsióg₃ jniá₂ i₁jag₁₂, o₃ tsá₃ ca₂dsióg₃, o₃ chi₂jua'₂ të₂le₃ ca₂ŋó₃ guë́₄ uɨ́ng₂ 'e₂, la₁ 'nio₃ jniá₂ dsi₁lé₂ jág₁ le₃guion₅₄ a₂chan'₂ 'nia'₂ tióng'₂ tiá₂, 'ei₅ caun₂ jág₁ le₃quió'₅ jme₂dsí₂, jme₂'ŋió'₄ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ co₂dsia₅ o₄quió'₄ jág₁ dse₃ a₂'éin₂ jniog₄. 28 Tsá₃ lë₁can₂ 'nia'₂ juë́'₅ 'e₂ qui₂quiong₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ 'nia'₂. Ia₁ a₂në₅ jau'₂ 'í₁ rë₂ a₂lén₄ dsa₂ 'éi₂ a₂tioin'₅₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₃'éin₂; la₁ le₂jaun₂ guë'₂ ján₃ jau'₂ léi₄ rë₂ táng₃ a₂tion'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁tɨ́ng'₄; a₂në₅ bá₄ a₂já₅ quió'₅ Diú₄. 29 Ia₁ 'uɨg₅₄ quió'₄ Cristo ca₂ŋɨ'₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ le₃'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ ŋag'₅₄ uɨg₅ o₄quió'₄, 30 ia₁ co₂rë₂ bá₄ 'nei₂ dsɨ₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ ma₂të́₂ ne'₅₄ 'nia'₂ a₂dsɨ₂ŋɨ́₂ jniá₂, con'₂ siá'₂ táng₃ rë₂në́₃ rë₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ ma₂dsɨ₂ŋɨ́g₂ jaun₂ bá₄.

2

'A₂ lia'₂ ca₂jmo₃ Cristo sioin₅, 'a₂ lia'₂ ca₂rë₃juɨin'₂ táng₃

1 Jaun₂ le₂në₅, chi₂jua'₂ qui₂gue'₂ 'nia'₂ lián'₂ le₃quió'₅ Cristo, chi₂jua'₂ 'a₂ lia'₂ 'nio₃ 'éi₂ 'nia'₂ qui₂'ag₂₃ bá₄ dse₃ 'au'₂, chi₂jua'₂ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅, chi₂jua'₂ cha₂ a₂'ua₁ ŋéi₂ 'au'₂ 'nia'₂ rɨ́ng'₂: 2 jme₁'ŋia₅ 'nia'₂ o₂'ŋió₃ dsɨ₃ jniá₂, a₂tión'₂ 'nia'₂ 'ei₅ caun₂ jág₁, quian'₅₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ 'nió'₃ 'nia'₂, të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ Jme₂dsí₂, ca₂ne₅₄ bá₄ ta₁ tión'₂ 'nia'₂. 3 'I₁caun₂ tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂jŋia'₅₄ dse₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ on₃ guë'₂ jmo₂ 'nia'₂ róng'₂. Jmo₄ bá₄ 'nia'₂ meg'₂, jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₃ rɨ́n'₂ 'nia'₂ con'₂ guë́₄ guion'₅₄ 'nia'₂. 4 'I₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ ca₂ne₅₄ 'no'₂ jua'₅₄ a₂jŋia'₅₄ con'₂ dse₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, 'nio'₂ bá₄ 'nia'₂ a₂dse₃ quió'₅ ja₁con₂ i₂sián'₂ ján₃.

5 Juɨ₁le₅₄ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ dsɨ́₅ Cristo Jesús:

6 Ia₁ o₁jŋia'₅₄ la₂ lɨ́n₅ 'éi₂ nió'₄ quió'₅ Diú₄,

on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂jmo₃ dsɨ́₅ a₂ca₂tɨ́in₂ tion₅₄

a₂léin₂ co₂rɨin₂ quiain'₅₄ Diú₄,

7 të₂le₃ ca₂jmo₃ bá₄ 'éi₂ cau₅ a₂jme₁tɨ́in₂ në́₃,

në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ 'e₂ quein₅,

ca₂can₃ juɨ₅ ca₂já₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃,

jme₁ca₂rë₃cháin₃ a₂lɨ́in₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

8 Jme₁ma₂ca₂rë₃jniái₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ në́₃,

ca₂jmo₃ mei'₂.

Jaun₂ guë́₄ ca₂lɨin₃ jan₂ i₂ca₂rë₃ne'₅₄,

ca₂jme₃ti₃ në́₃,

ca₂le₃jë́₃ ca₂guein₃ 'mú₃,

ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂dsióg₃ 'mú₃ të₃toin₅₄ cróg₄.

9 'Uɨg₅₄ jaun₂, Diú₄ në́₃, ja₂lɨn₃ guë́₄ ŋei₅ ca₂jme₃juag'₂,

ján₃ guë'₂ ca₂dsiog₃ a₂lɨ́in₅ ta₁ juë'₂ a₂goin₂

a₂quein₅ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ con'₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃,

10 ia₁jaun₂ të₂le₃ ne₄ 'éi'₃ a₂gon₂ Jesús,

juɨ₁chi₂jné₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃,

quian'₅₄ i₂tion'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃,

quian'₅₄ i₂tion'₅₄ le₃né'₃ 'uë₃ në́₃;

11 ia₁jaun₂ tion₃ ca₂le₃jë́₃ le₁tsɨ'₂ dsa₂

a₂dsón'₂ bá₄ lɨ́n₅ Jesucristo Te₁gui'₅₄,

jaun₂ le₂në₅ le₃juɨn'₂ Diú₄ Jmei₂.

Lɨ́n₅ dsa₂ quián₅ Cristo në₂jag₄ bá₄ si₂ të₂le₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

12 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ ma₂ja₂nóg'₅ ma₂rë₂ten'₅₄ tián₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂, të₂le₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ nág'₁ gau₂ rë₂në́₃, të₁lia'₂ 'eng₅₄ uɨ́ng₂. Jme₁le₅₄ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ juɨ₁lia'₂ ta₁ a₂ma₂lóng'₂, jmo₂ 'nia'₂ meg'₂ 'ei₅ gau₂. 13 Ia₁ Diú₄ bá₄ i₂jmo₅ ta₁ ja₁con'₂ 'nia'₂, a₂qui₂lë́₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂dse₃, a₂qui₂lë́₂ ta₁ ján₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅.

14 Jmo₄ ca₂le₃jë́₃, la₁ tsá₃ jmo₂ jua'₅₄ tsá₃ dsáu₅ 'au'₂ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ a₂chi₂'ɨ́in'₄ 'nia'₂, on₃ guë'₂ jmo₂ 'nia'₂ mɨ'₅₄, 15 ia₁jaun₂ bá₄ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ le₃bóg'₂ dso₄ on₃ guë'₂ jua'₅₄ cha₂ a₂rë₂cán'₄ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ i₂tsá₃ 'e₂ rë₂cán'₄, i₂tsá₃ 'e₂ rë₂'ŋió₄ jë₄ quió'₄ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂rë₂gán₃ dsɨ́₅. 'Nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ juɨ₁lia'₂ nei₅, a₂jmo'₂ tág₅ ne₄ quió'₅ caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ qui₁né'₃, 16 ja₁o₂can'₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂le₃chan₂ dsa₂. Le₂në₅, jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Cristo, lé₂ le₃jmo₅₄ jniá₂ dsɨ₃ në₂jag₄ a₂rë₃tan₅₄ jniá₂ o₄quián'₂ 'nia'₂, jë₁ma₂cha₂ caun₂ léi₄ a₂tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁ca₂ŋɨ₃ co₂chi'₅₄, on₃ guë'₂ jua'₅₄ ca₂jmo₃ ta₁ a₂tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄. 17 La₁ juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ ca₂quɨ́ng₂ a₂léng₂ rë₂jeng'₅₄ ne₄ Diú₄, o₄quió'₄ a₂'én'₂ 'nia'₂, 'ŋio₅ lɨn₃ 'io'₂ jéin₅ jniá₂, quian'₅₄ bá₄ jniog₄ rɨn'₅₄ a₂jmó₁ 'io'₂ ca₂le₃jág₃. 18 Jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ ján₃, jme₁quiong'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jniá₂ a₂jéin'₅ jniá₂ 'io'₂.

Timoteo quian'₅₄ Epafrodito

19 Në₁jua'₂ 'nio₃ Te₁gui'₅₄ Jesús, 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ tsɨng₅₄ ŋi'₅₄ ta₁ Timoteo dsɨ₃jɨin₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'io'₂ jmo₅₄ jë₁ma₂ca₂rë₃guion₅₄ jniá₂ 'a₂ lia'₂ chan'₂ 'nia'₂. 20 Ia₁ 'i₁jan₂ i₂sián'₂ tsá₃ chan₂ i₂lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ co₂rë₂ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ jniá₂, jua'₅₄ i₂'ɨ₅ dsɨ́₅ të₃dsón'₂ a₂dse₃ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂; 21 ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ 'no'₂ a₂dse₃ quió'₅ guioin₅₄, tsá₃ dsan₂ dsɨ́₅ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ ja₁con₂ Cristo Jesús. 22 La₁ ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ ma₂ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ ma₂ca₂jme₃jnia₅ Timoteo a₂tɨin₂ a₂ŋi₅ a₂ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ quiain'₅₄ a₂jme₂tí₁ a₂qui₂'ë́₅ jág₁ dse₃, ma₂já₅ jme₂ti₃ co₂lë₅ ne₄ Te₁gui'₅₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂ i₂jme₂'on₅₄ jmei₂. 23 Le₂në₅ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ caun₂ jmɨg₄ a₂tsɨin₅₄ dsi₁jɨin₁₂ 'nia'₂ jë₁ma₂ca₂rë₃guion₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ të₂le₃ quió₃ ja₁lá₃. 24 La₁ia₁ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄, 'nio₃ bá₄ jniá₂ dsióg₄ ŋi'₅₄ ta₁ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂.

25 La₁ tion₅₄ 'nió'₅ ján₃, lɨ́n₂ jniá₂, dsiang'₅₄ Epafrodito, i₂lɨ́n₅ i₂quiang'₅₄ jmo₂₃ ta₁ quen'₂ jnia'₅₄ bí₂ co₂dsia₅ quiain'₅₄, i₂ca₂chen'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄ o₃can₅ a₂'nió'₅ quió₃. 26 'Éi₂ në́₃ 'ŋio₅ lɨn₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂, 'ŋio₅ 'ɨ₅ dsɨ́₅ ia₁ ca₂rë₃ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂ca₂rë₃dso'₅₄ 'éi₂. 27 Dsón'₂ bá₄ jaun₂ ca₂rë₃dso'₅₄, jŋia'₅₄ mei'₂ tsá₃ ca₂join₃; la₁ ca₂dsia₃ bá₄ Diú₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ quió'₅, on₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ ja₁con₂ 'éi₂, ia₁ ca₂dsia₃ bá₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ jniá₂ në́₃, ia₁jaun₂ tsá₃ ŋɨ́₄ lë₃ 'lia'₂ dsɨ₃ tsá₃ len₅ 'a₂ con'₂ ma₂chang₂ quian₅₄ o₂i₁ dsɨ₅. 28 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃ 'ŋio₅ guë́₄ lë́₂ dsɨ₃ dsiain'₅₄, ia₁jaun₂ jmó'₂ 'nia'₂ 'io'₂ jɨin'₅₄ táng₃, ia₁jaun₂ tsá₃ ŋɨ́₄ lë₃ chang₂ 'ɨ₅ dsɨ₃. 29 Guein₅₄ 'nia'₂ ca₂lia'₂ a₂'ŋio₂ 'au'₂ guë́₄ lɨn₃, a₂lɨ́n₅ 'éi₂ jan₂ rɨ́n'₂ 'nia'₂ të₂le₃ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄, jme₁gon'₃ bá₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ 'éi₂; 30 ia₁ ca₂juɨg₄ bá₄ mei'₂ tsá₃ ca₂join₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo. Ca₂can₃ caun₂ juɨ₅ go'₂ ja₁lé₂ le₃quɨn₃ jme₂dsí₂ quió'₅ a₂jme₃'ŋiai₂₃ jme₃'o₅₄ a₂tsá₃ lé₂ le₃jme₁'o'₁ 'nia'₂.

3

Juɨ₅ a₂të₃dsón'₂ dsau₅

1 Në₃ në́₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄. Të₂le₃ ja₁con₂ jniá₂, 'i₁ca₂juɨg₄ o₂me'₅₄ dsɨ₅ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂juá'₄ táng₃ jniá₂ a₂ma₂juá'₃ ne₄ si₂, ia₁ con'₂ lë́₅ co₂jŋia₅₄ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂.

2 Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂chan₂ jmo₅ lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂jɨ'₅₄, i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄, dsa₂ i₂qui₂ti₅ nɨ₁ŋɨ₁₂; 3 ia₁ jniog₄ bá₄ i₂të₃dsón'₂ lág₅ dsa₂ co₂'nió'₄ i₂ma₂qui₂rë₂uɨng₄ lo₄, jniog₄ con'₂ i₂jme₂juɨ́n'₁ Diú₄ a₂gu₂dsí₂. Jaun₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ jniog₄ ia₁ lág₅ i₂quián₅ Cristo Jesús, tsá₃ jaun₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ co'₅₄ nɨ₁ŋɨ́₅, 4 o₁jŋia'₅₄ jniá₂ rë'₂ ján₃ jme₁ca₂tɨ́ng₂ jme₁jmo₁₂ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ a₂në₅.

Chi₂jua'₂ 'ein₂ lɨ́n₂ cha₂ 'uɨg₅₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ́₅, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ tson₂ bí₂ chan₂ jniá₂ 'uɨg₅₄ a₂jaun₂: 5 jme₁ca₂dsɨn₃ jŋia₃ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃cháng₃ bá₄ ca₂ti₃ dsa₂ lo₃; ia₁ lɨ́ng₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ israelitas, téng₅ le₃quió'₅ co₂nió'₃ dsa₂ quián₅ tsɨ₁jon₂ Benjamín; lɨ́ng₅ hebreo ia₁ ja₁jaun₂ chang₂ lɨ́ng₅ chi'₂ quián₅ dsa₂ hebreos. Fariseo bá₄ jme₁lɨ́ng₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁ŋɨ́'₂ dsɨ₃ Si₂ 'Éi'₃; 6 juɨ₁lia'₂ a₂dsen₅₄ dsɨ₃ guë'₂, ca₂lia'₂ qui₂ca₂co₃'én₃ jniá₂ dsa₂ quián₅ guá'₅; ton'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁chang₂ quian₅₄ juɨ₅ dse₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ Juá'₅, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃jme₁bóg'₂ dso₄.

7 La₁ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ le₃jua'₅₄ jág₁ a₂të₁dsɨ₅₄ le₃quió₃ jniá₂, a₂jaun₂ jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ a₂ma₂i₃'én₂ le₃quió'₅ Cristo. 8 Dsón'₂ bá₄ jaun₂, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂i₂'én₂ ca₂le₃jë́₃, ia₁ tsá₃ quɨn₅ 'a₂ con'₂ quen₅ a₂ma₂ca₂rë₃cuɨ́ng₅ Cristo Jesús Te₁gui'₅₄ quiáng₃. 'Uɨg₅₄ quió'₄ Cristo bá₄ ma₂i₂'én₂ jë₂ a₂jaun₂ quió₃. Jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ në₂jag₄ bá₄ jme₁qui₅ a₂jaun₂, ia₁ 'nio₃ jniá₂ léi₂ ja₁con₂ Cristo; 9 'nio₃ jniá₂ dsióg₄ ja₁con₂ 'éi₂, on₃jua'₅₄ a₂chang₂ quian₅₄ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂tɨng₂ 'ŋió₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ Juá'₅, të₂le₃ ia₁ a₂quian₄ jniá₂ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂cuë₅ Diú₄ cuë́'₅ i₂'én₂ le₃quió'₅ Cristo. Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, a₂chan₂ dsa₂ quian₅ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂já₅ le₃quió'₅ Diú₄ 'uɨg₅₄ cho'₅₄ të₂le₃ ia₁ a₂'én₂ bá₄ dsa₂. 10 A₂'nio₃ jniá₂ le₃cuɨ́ng₅ Cristo bá₄, 'nio₃ jniá₂ can₅₄ juɨ₅bí₂ a₂ca₂jein'₅₄; ján₃ guë'₂ can₅₄ juɨ₅ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂can₃ 'éi₂, ján₃ guë'₂ a₂dsióg₄ jniá₂ léng₂ juɨ₁lia'₂ jme₁lɨ́n₄ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂join₃, 11 ia₁jaun₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₃ dsióg₄ jniá₂, chi₂jua'₂ lé₂, a₂jeng'₅₄ jɨn₄ 'lag₄.

Juɨ₅ ja₁ca₂tág₂ i₁no₁ ja₁lë́₄ léi₄ dsi₁no₃

12 On₃jua'₅₄ guë'₂ a₂ma₂ca₂dsióg₃ jniá₂, on₃ guë'₂ ma₂ca₂rë₃'ŋia₅ quió₃. La₁ caun₂ nei₅₄ bá₄ ne₄ juɨ₅ jme₁'ŋió'₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₃, juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃'ŋió'₃ Cristo jniá₂. 13 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ jmo₅ jniá₂ dsɨ₃ jua'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁'ŋió'₄ jniá₂ a₂jaun₂. La₁ia₁ caun₂ la₂ bá₄ jmo₅ jniá₂: a₂qui₂dsɨ₃'én₂ dsɨ₃ a₂qui₂ma₂ŋɨ́₂, a₂quɨ́n'₄ bí₂ a₂tió₄ nei₅₄ le₃ne₄ juɨ₅, 14 a₂dsióg₄ jniá₂ ja₁lë́₄ léi₄ ja₁ca₂tɨ́ng₂ dsióg₄, ja₁i₁gue₃ jniá₂ premio a₂të́₂ Diú₄ cuë₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ a₂cuë́'₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 15 Ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ i₂ma₂le₁'ŋia₅ quián₂, ca₂tág₂ dsɨ₃jŋia₅ dsɨ₅ le₂jaun₂. Në₁jua'₂ cha₂ ja₁lɨn₅₄ a₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ le₂siá'₂, Diú₄ bá₄ jmo₃ jnio₂ ne'₅₄ 'nia'₂ a₂jaun₂ ján₃. 16 Jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂tág₂ jniog₄ a₂i₁nio₁ lia'₂ ma₂ja₂náu₅.

17 Rɨn'₅₄ jniog₄, quian₂ 'nia'₂ juɨ₅ co₂lë₅ con'₂ lë́₅ juɨ₅ ma₂guio₃ jniá₂, jag₄ 'nia'₂ rë₂ ján₃ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ 'nia'₂. 18 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂ 'lióng₂ ráun₂, con'₂ siá'₂ juá'₅ bá₄ guë́₄ cón'₂ táng₃ ca₂le₃jë́₃ dsá₂ jmɨg₂ jme₁ne₃, ia₁ juɨn₅ i₂chan₂ co₂'nió'₄ i₂'io'₅₄ a₂ca₂jmo₃ Cristo ne₄ cróg₄. 19 Jë₁ca₂tó'₂ dsi₁lein₃ ja₁dsɨ₃'éin₂. Ia₁ i₂co₂'nió'₄ i₂lɨ́n₅ diú₄ quiáin₅ co₂'nió'₄ a₂lag₃ në₁rë₂can'₂ tú'₅ bá₄, 'ŋio₅ róin₂ jmo₂₃ a₂'nió'₄ jme₁cán₂ o₂guí'₃. Jmá'₃ lia'₂ quió'₅ a₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂ bá₄ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅. 20 La₁ jniog₄ në́₃ lág₅ dsa₂ i₂tén₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ le₁jŋia₁ jniog₄ dsen₅₄ dsɨ₅ a₂jŋió'₂ ja₁jaun₂ jan₂ i₂lió₂, i₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. 21 'Éi₂ bá₄ jme₃tsɨ́n₃ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ a₂dsɨ₃'én₂ la₂, ia₁jaun₂ lé₂ lia'₂ jlá'₁ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅. Jmo₃ bá₄ a₂jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ a₂'io₂₃ a₂tɨin₂ dsia₃ o₄gú₃ 'ŋiog₅ ca₂le₃jë́₃.

4

Jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ co₂tan₅₄ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄

1 Jaun₂ lë₃, rɨn'₅₄ jniog₄, 'nia'₂ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ dsɨ₃ jɨng₅₄; 'nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ a₂ŋɨ́₄ dse₃ 'ei₅ dsɨ₃, 'nia'₂ bá₄ lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ premio quió₃, juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ le₂në₅ jaun₂ në́₃, tión'₂ 'nia'₂ tiá₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.

2 Chi₂len'₄ jniá₂ Evodia quian'₅₄ Síntique ján₃, jmo₄ 'nia'₂ caun₂ jág₁ jɨn₄ rɨ́ng'₂ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄. 3 Quian'₅₄ 'ne₂, rɨn'₅₄ jniog₄ i₂co₂dsia₅ jmo₂ ta₁, juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂ a₂jme₁'ong'₁ dsa₂ mɨ́₂ rɨn'₅₄ jniog₄ në₅, ia₁ 'éi₂ ca₂quɨ́n'₃ bí₂ i₂quian'₄ jniá₂ jme₁ca₂'ë́₃ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, quian'₅₄ Clemente në́₃ quian'₅₄ guë́₄ rɨn'₅₄ sián'₂ ca₂jmo₃ ta₁ quian'₅₄ jniá₂. Ma₂le₁ton₅ lia'₂ chein₂ ne₄ si₂ a₂le₃chain₂ co₂tan₅₄.

4 'Io'₂ jmo₄ 'nia'₂ co₂tan₅₄ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄. Cón'₂ siá'₂ juá'₅ táng₃, ¡'io'₂ jmo₄ 'nia'₂! 5 Juɨ₁le₂jniá₂ a₂'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂ jë₄ quió'₅ le₃jɨ́n₃ dsa₂, ia₁ ma₂ja₂quián₃ guan'₂ Te₁gui'₅₄.

6 Tsá₃ jmo'₂ 'nia'₂ 'ɨ₅ 'au'₂ 'i₁caun₂. La₁ chi₂jua'₂ 'e₂ lë́₅, chi₂len'₄ 'nia'₂ Diú₄; mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ 'éi₂ ton'₂ ján₃ guë'₂ cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ 'éi₂. 7 Jaun₂ Diú₄ bá₄ jmo₃ 'í₁ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂qui₂dsɨ₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ në́₃, të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. Diú₄ bá₄ jmo₃ a₂'ag₃ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂ ŋag₅₄ guë́₄ lɨn₃ con'₂ guë́₄ a₂lé₂ le₃ŋɨ́'₂ dsa₂.

Juɨ₁dsi₂jiog₅ 'au'₂ jmá'₃ a₂dse₃

8 Jaun₂ lë₃, rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁dsi₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂ juɨ₁'e₂ a₂tí₅ dsón'₂, juɨ₁'e₂ a₂ca₂tɨ́n₂ jme₃gó'₃ dsa₂, juɨ₁'e₂ a₂dsi₂ten₅₄, juɨ₁'e₂ a₂le₁jë́₃, juɨ₁'e₂ a₂'io'₂, juɨ₁'e₂ a₂quen₅ jág₁ dse₃; chi₂jua'₂ cha₂ a₂jlá'₁ a₂ca₂tɨ́n₂ 'ag₃ dse₃ jág₁, a₂jaun₂ bá₄ juɨ₁dsi₂jiog₅ 'au'₂ 'nia'₂. 9 Jme₁dsau₅ 'nia'₂ caun₂ a₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂, a₂ma₂ca₂jme₁tag₅ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ ma₂juá'₃ quian'₅₄ a₂qui₂ma₂të́₂ ne'₅₄ ma₂jag'₅₄ 'a₂ lia'₂ jmo₅ jniá₂: le₂jaun₂ jmo₄ 'nia'₂. Jaun₂ Diú₄ në́₃ i₂jmo₅ 'ag₅ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂, 'ein₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂.

Cuë₅ Pa₄ ti₁'mag'₄ cuë́'₅ dsa₂ Filipenses

10 'E₂ guë́₄ të₅ dsɨ₃ 'io'₂ jéin₅ guë́₄ lɨn₃ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë₃ a₂ca₂dsáu'₃ táng₃ 'au'₂ 'nia'₂ jniá₂. Tsá₃ 'nio₃ jniá₂ juá'₄ jua'₅₄ a₂ma₂i₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂ jniá₂, të₂le₃ ia₁ a₂tsá₃ ma₂cuɨn₃ jmɨg₄ jme₁'o'₁ bá₄. 11 On₃jua'₅₄ rë'₂ juá'₅ jniá₂ ia₁ a₂ca₂rë₃'nió'₃ quió₃; ia₁ jniá₂ në́₃ ma₂ca₂rë₃tɨ́n₃ bá₄ jniá₂ a₂'ei₅ dse₃ dsɨ₃ chi₂jua'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂chang₂. 12 Ma₂guion₄ bá₄ jniá₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jme₁rë₂chang₂ te₂ŋég₂, ján₃ guë'₂ guion₄ jniá₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂qui₂rë₂tsón₂ quió₃. Jaun₂ ma₂ca₂rë₃tɨ́ng₃ bá₄ a₂chéng'₅ tiá₂ juɨ₁lë́₄ bá₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chang₂. Cha₂ jme₁lɨn₅₄ qui₂rë₂tang₅₄ dse₃ lɨn₃, o₃ 'ong₅₄ 'e₂ jme₁lɨn₅₄. Cha₂ jme₁lɨn₅₄ qui₂rë₂tsón₂, o₃ a₂tsá₃ 'e₂ cha₂ mei'₂ 'e₂. 13 Ca₂le₃jë́₃ bá₄ quɨ'₅₄ jniá₂ jmɨg₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo i₂cuë₅ bí₂. 14 La₁ia₁, dse₃ bá₄ jaun₂ ca₂quen'₄ 'nia'₂ o₂i₁ dsɨ₅ a₂quian₄ jniá₂.

15 Juɨ₁lia'₂ ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄ i₂chan₂ juɨg₂ Filipos, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jme₁lióg₄ jniá₂ ca₂'ë́₃ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, jme₁ca₂o₃'ɨ́n₃ jniá₂ 'uë₃ Macedonia, 'i₁caun₂ guá'₅ tsá₃ ca₂jme₃quen'₄ të₂le₃ quian'₅₄ cu₄; jŋia'₅₄ lia'₂ 'nia'₂ bá₄. 16 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁'en₅₄ jniá₂ juɨg₂ Tesalónica, on₃jua'₅₄ co₂ráun₂ ca₂jme₁'o'₁ 'nia'₂ jniá₂, ca₂chen'₂ 'nia'₂ cu₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂rë₃'nió'₃ quió₃. 17 On₃jua'₅₄ rë'₂ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ₃ a₂jŋia'₅₄ caun₂ le₃cha₂ a₂ca₂tɨ́n₂ jniá₂ a₂qui₁gue₅₄; a₂jaun₂ bá₄ 'nio₃ jniá₂ a₂le₃cha₂ 'uɨg₅₄ a₂jme₃'mag'₂ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂. 18 La₁ ma₂gue₃ bá₄ jniá₂ le₃jë́₃, të₂le₃ lë́₅ guë́₄. Quian'₅₄ a₂ca₂chen'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Epafrodito, ma₂rë₂tsón₂ bá₄ quió₃. A₂ca₂chen'₂ 'nia'₂ jaun₂ quió₃, lë́₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ a₂rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ a₂ja₂ mɨ₂juɨg₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ guéi'₅. 19 Diú₄ quiáng₃ në́₃, 'éi₂ bá₄ cuë₃ ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jlá'₁ a₂rë₂tsón₂ quió'₅, cuë́'₃ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. 20 ¡Juɨ₁jme₂juɨn'₂ bá₄ dsa₂ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

21 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quió₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tén₅a le₃quió'₅ Cristo Jesús. Dsa₂ rɨn'₅₄* i₂quian'₄ jniá₂ në́₃, cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂. 22 Cuɨn₅ 'nia'₂ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jŋió₅, la₁ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₅₄ cuag₅ Diú₄ dsa₂ i₂tián'₅ dsi₂néi₂ quió'₅ gui'₅₄ rag₅₄ emperador.

23 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂. A₂méi₃.†

Co₂në₅.

* 1:1 griego: epískopos.

† 1:1 griego: diákonous. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hechos 6:1-7; 21:8.

* 4:21 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 4:23 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “A₂méi₃.”

COLOSENSES

1

2

3

4

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

COLOSENSES

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Colosas të₁lia'₂ 'ein₅₄ né'₃ 'má₃

1 Jniá₂, Pa₄, ia₁ co₂në₅ 'nio₃ Diú₄ bá₄, lɨ́ng₅ jan₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo. Co₂lë₅ quiang'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Timoteo, 2 jmo₂₃ si₂ carta la₂ a₂dsiang'₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄a i₂chang'₂ juɨg₂ Colosas, dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ i₂jme₂ti₃ ja₁con₂ Cristo:

Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ i₂lɨ́n₅ Tia₅₄ quián₂, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ 'ag₃ tei₄ tion'₅₄ 'nia'₂.

Mɨ₅ Pa₄ ne₄ Diú₄ o₄quió'₄ dsa₂ i₂'én₂

3 Cuë₂ jnia'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ Jmei₂ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂, co₂tan₅₄ bá₄ mɨ₂ jnia'₅₄ ne₅₄ o₄quián'₂ 'nia'₂. 4 Ia₁ ma₂ca₂rë₃ne₄ bá₄ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús, 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'nió'₃ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,* 5 ia₁ cha₂ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂ma₂rë₂'ma₄ a₂lé₂ quián'₂ 'nia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jág₁ dse₃ a₂tí₅ a₂jme₁ma₂nei'₂ 'nia'₂ le₂jŋiá₅, 6 a₂jme₁ma₂dsióg₃ ja₁con'₂ 'nia'₂. Ca₂le₂con₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃, ma₂léi₄ ma₂rë₂rau₂ a₂rë₂'én₂ dsa₂, le₂jaun₂ qui₂dsɨ₂cón₃ jág₁. Lë́₂ juɨ₁lia'₂ ma₂qui₂ma₂lë₅ quian'₅₄ 'nia'₂ ca₂le₃ jmɨg₄ jme₁ca₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, jme₁ca₂rë₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ në́₃, 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂të₃dsón'₂ bá₄ dsau₅ 'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄. 7 A₂në₅ ma₂ca₂rë₃tɨ́n'₃ 'nia'₂ ca₂jme₃tag₅ Epafras i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, i₂ma₂já₅ co₂lë₅ quian'₅₄ jnia'₅₄ jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo. 'Éi₂ bá₄ chén'₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ rë₂ti'₅₄ i₂jmo₅ ta₁ quió'₅ Cristo, o₄quián'₂ 'nia'₂. 8 'Éi₂ bá₄ ma₂o₃can₅ jág₁ 'a₂ lia'₂ 'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂.

9 'Uɨg₅₄ jaun₂, jnia'₅₄ në́₃, ca₂le₃ jmɨg₄ jme₁ca₂rë₃ne₄ jnia'₅₄, ma₂ja₂náu₅ tsá₃ ma₂tí₄ jnia'₅₄ jua'₅₄ tsá₃ chi₂len'₄ jnia'₅₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂. Mɨ₂ jnia'₅₄ juɨ₁jmo₁₂ juɨ₁qui₂le₂'an₂ 'au'₂ ia₁jaun₂ qui₂le₃ŋɨ́g'₂ le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ jme₂dsí₂, 'e₂ jaun₂ a₂'nio₃ 'éi₂, 10 ia₁jaun₂ bá₄ i₁nio'₄ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₃ dsa₂ quián₅ Te₁gui'₅₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂. Juɨ₁le₂rau₂ bá₄ con'₂ dse₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ jmo'₂ 'nia'₂, caun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ le₃cuɨng'₂ guë́₄ dse₃ Diú₄. 11 Mɨ₂ jnia'₅₄ ne₄ 'éi₂ a₂chein'₃ 'nia'₂ tiá₂ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ 'uan'₂ quió'₅, ia₁jaun₂ bá₄ tian'₃ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ a₂tió'₃ 'au'₂, a₂juɨn'₂ 'au'₂, ton'₂ o₂'ŋió₃ 'au'₂ në́₃. 12 Mɨ₂ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ bá₄ cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ Tia₅₄, ia₁ ma₂jmo₃ a₂lén'₄ 'nia'₂† dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁‡ quiáin₅, i₂ca₂tɨ́n₂ le₃quen'₄ ja₁tág₅ si₂. 13 Ma₂ca₂lió₂ Diú₄ jniog₄ o₄gú₃ i₂gon₂ jë₄ qui₁né'₃, a₂ma₂ca₂dsiog₃ táng₃ ja₁gon₂ Ja₁ŋi'₅₄ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nioi₃. 14 'Éi₂§ bá₄ ca₂láu₂, ca₂'éin₂ dsáu₁ jniog₄.

'Ei₅ tei₄ quian'₅₄ Diú₄ o₄quió'₄ a₂ca₂jon₃ Cristo

15 'Éi₂ bá₄ lɨ́n₅ nió'₄ quió'₅ Diú₄ i₂tsá₃ jniá₂; 'éi₂ bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ lén₂ gon₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂rë₃chá₃. 16 Të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ bá₄, ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂le₃jë́₃ a₂jniá₂ quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ a₂tsá₃ jniá₂ në́₃: co₂'nió'₄ a₂ca₂jmói'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ 'éi'₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'io₅ bí₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂gon₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂lɨ́n₅ ta₁ në́₃. Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂në₅ ca₂lɨn₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, ton'₂ o₄quió'₄ 'éi₂ në́₃. 17 'Éi₂ bá₄ i₂jme₁ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ né'₃ guë́₄ a₂le₃cha₂ ca₂le₃jë́₃; 'éi₂ bá₄ jmo₅ a₂niog₅ lë́₂ rë₂ ca₂le₃jë́₃. 18 'Éi₂ bá₄ lɨ́n₅ ján₃ mɨ₂dsi₄ nɨ₁ŋɨ₁₂, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ guá'₅ quiáin₅. 'Éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂ca₂jme₃lióg₃ ca₂le₃jë́₃; ton'₂ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ ján₃ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂jen'₅₄ jɨn₄ 'lag₄, ia₁jaun₂ lén₂ 'éi₂ i₂dsen₅₄ guë́₄ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃. 19 Ia₁ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄ ca₂të₁gua₁ të₂le₃ ja₁con₂ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lɨ́in₅ 'ŋiog₅; 20 ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ ján₃, të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, ca₂'ág₂ táng₃ caun₂ jág₁ quiain'₅₄ 'ŋiog₅, ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂: lia'₂ ta₁caun₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ lia'₂ quian'₅₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂jmo₃ ca₂'ág₂ táng₃ tei₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄ a₂ca₂tein₃ ne₄ cróg₄.

21 'Nia'₂ në́₃, tsá₃ jág₁ jme₁nióg'₅ quian'₅₄ Diú₄ le₂jŋiá₅; të₂le₃ jme₁'ŋiai'₅₄ bá₄ 'nia'₂, juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₁qui₂dsɨ₂jiog₅ 'au'₂, juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₁jmo'₂-dsáu'₅ 'nia'₂ në́₃. 22 La₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂'ág₂ táng₃ caun₂ jág₁ 'nia'₂ quiain'₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ 'mú₃ a₂ca₂can₃ Cristo juɨ₅ ŋɨ₅₄. A₂në₅ ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ chein'₃ 'nia'₂ ne₅₄, jme₃jniai₂₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ 'í₁,* i₂tsá₃ ma₃'e₂ rë₂'ŋió₄, on₃ guë'₂ ma₂'e₂ dso₄ rɨn'₂ 'nia'₂. 23 A₂jaun₂ chi₂jua'₂ caun₂ náu'₂ 'nia'₂ tiá₂ a₂'éng'₂, në₂jag₄ quian'₅₄ jmú₄ tio'₅₄ 'ei₄; jaun₂ tsá₃ qui₂dsɨ₃mú'₃ 'nia'₂ cau₅ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂. Jág₁ dse₃ në₅ ma₂qui₂rë₂'ë́₂ ne₄ le₂jan₂ le₂jan₂ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Jniá₂ Pa₄, jaun₂ në́₃, lɨ́ng₅ jan₂ i₂qui₂jme₂'o₅₄ dsɨ₂'ë́₃ jág₁ jaun₂.

Jme₂ti₃ Pa₄ ja₁con₂ guá'₅

24 Në₃ në́₃ 'io'₂ jéin₅ jë₄ dsɨ₂ŋɨ́g₂ uɨg₅ o₄quián'₂ 'nia'₂, ia₁ le₂la₂ bá₄ 'eng₅₄ juɨ₅ a₂jme₁'ŋiag₅, quian'₅₄ ŋɨ₃ 'ŋió₃ a₂'nió'₅ guë́₄ juɨ₁lia'₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Cristo o₄quió'₄ guá'₅ quiáin₅, a₂lë́₅ ŋɨ₅₄. 25 A₂ma₂ca₂dsióg₃ jniá₂ a₂lɨ́ng₅ jan₂ i₂jme₂ti₃ ja₁con₂ guá'₅ ján₃, con'₂ lë́₅ ca₂dsia₃ Diú₄ gu₃, a₂dse₃ quián'₂ 'nia'₂, a₂'ë́₄ jniá₂ lia'₂ qui₂rë₂'ŋia₅ jág₁ quió'₅, 26 co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, jág₁ a₂tsá₃ jme₁ca₂rë₃jniá₂ a₂jme₁rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄ ca₂le₃ ma₂lɨ́g'₂ lɨn₃ ma₂qui₂ma₂ŋɨ́₂ juɨn₅ lɨn₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ në́₃. La₁ rë₂në́₃ ma₂cuë₃ a₂le₃cuɨ́'₅ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁† quiáin₅. 27 Ja₁con₂ dsa₂ quiáin₅ 'éi₂ bá₄ ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ Diú₄ ca₂jmo₃ a₂le₃cuɨ́'₅ dsɨ₂nau₂ 'e₂ jaun₂ a₂jlá'₁ lɨn₃ jág₁ a₂jme₁rë₂'ma₄ jaun₂: co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, 'en₅₄ bá₄ Cristo jë₄ quián'₂ 'nia'₂, 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂'ɨ́n₂ 'au'₂ ja₁dse₃ ja₁jlá'₁ a₂guéi'₁ 'nia'₂. 28 Jnia'₅₄ në́₃ qui₂'ë́₅ jág₁ a₂'ɨ́n₅ 'éi₂, le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ qui₂tioin'₂ jnia'₅₄ jág₁, le₂jan₂ le₂jan₂ bá₄ dsa₂ qui₂jme₂tɨ́in₁ ia₁jaun₂ le₃ŋɨ́i'₂, ia₁jaun₂ lé₂ jme₁jnia₅ jnia'₅₄ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ a₂ma₂lɨ́in₅ dsa₂ ma₂ron₂ le₃quió'₅ Cristo. 29 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ në́₃, jmo₅ jniá₂ ta₁, quɨ́n'₅ jniá₂ bí₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ta₁ bén₂ a₂jmo₅ 'éi₂ ja₁cong₂.

2

1 Ia₁ 'nio₃ jniá₂ juɨ₁le₃ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ŋɨ́₄ lë₃ quian₅ ta₁ a₂quɨ́ng'₅ bí₂ o₄quián'₂ 'nia'₂, quian'₅₄ o₄quió'₄ i₂chan₂ juɨg₂ Laodicea, o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ cuɨg₅ i₂tsá₃ jág₂ dsi₁ne₁ në́₃. 2 Jmo₅ jniá₂ bí₂ le₂në₅ ia₁jaun₂ qui₂le₁'ág₄ lián'₂ dsɨ́₅ 'éi₂, caun₂ 'ei₅ jág₁ jme₂'nioi₃ rɨin'₅₄; ia₁jaun₂ bá₄ 'io₃ a₂quen₅ lɨn₃ a₂le₂jaun₂ a₂caun₂ le₁'ág₄ dsɨ́₅ ia₁ a₂qui₂ma₂'an₂ dsɨ́₅; ton'₂ ia₁jaun₂ le₃ŋɨ́i'₂ jág₁ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄. Jág₁ jaun₂ në́₃, Cristo 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂.* 3 Ia₁ të₂le₃ ja₁con₂ 'éi₂ bá₄ qui₂rë₂'ma₄ jë₂ jág₁ a₂quen₅ lɨn₃ a₂lé₂ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂, a₂lé₂ le₃ŋi₅ dsa₂ në́₃. 4 A₂në₅ juɨ́g₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁jme₂gau₅ 'nia'₂ quian'₅₄ jág₁ a₂'io'₂ quió'₅. 5 Jaun₂ o₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ quian'₅₄ jniá₂ 'nia'₂ dsi₁ne₁ 'ŋió₃ dsón'₂, la₁ 'eng₅₄ bá₄ quian'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsí₂, jmo₂₃ 'io'₂, jág₅ 'a₂ lia'₂ tiong'₅₄ rë₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, ton'₂ tióng'₂ bá₄ tiá₂ a₂'éng'₂ le₃quió'₅ Cristo. 6 Jaun₂ lë₃, le₂në₅ juɨ₁lia'₂ ca₂guen'₅₄ 'nia'₂ Cristo Jesús† a₂lɨ́in₅ juɨg'₂ 'nia'₂, caun₂ juɨ₁i₂nio'₄ bá₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi₂; 7 juɨ₁të₂ton₅₄ bá₄ jmú₄ juɨ₅ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ 'éi₂, juɨ₁qui₂dsɨ₂cón'₃ bá₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi₂ të₂le₃ ia₁ a₂'éng'₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ca₂rë₂tɨ́n'₃ 'nia'₂, a₂rë₂tsón₂ të₂'au'₂ a₂cuë'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄.

A₂le₃chan₂ dsa₂ caun₂ juɨ₅ 'mɨ́₂ le₃quió'₅ Cristo

8 'Í₁ jmo₄ 'nia'₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂tág₃ dsa₂‡ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂jŋia'₅₄ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂jme₂gau₅, a₂tsá₃ ta₁ tí₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ tag₄ chí'₅ quió'₅ dsa₂, a₂cha₂ 'uɨg₅₄ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ lë́₂ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ Cristo. 9 Ia₁ ja₁con₂ Cristo bá₄ të₁gua₁ chi₁dsáin₃ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ niog₅ lɨ́n₅ Diú₄. 10 Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, ma₂le₁'ŋia'₅ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi₂, i₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ mɨ₂dsi₄ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂gon₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jiog₅ 'éi'₃ ján₃. 11 Le₂jaun₂ bá₄ ján₃, ia₁ a₂quian'₅₄ 'nia'₂ Cristo, co₂'nió'₄ bá₄ ma₂qui₂rë₂uɨng₄ quián'₂ 'nia'₂, ma₂lë́₅ léi₄. La₁ on₃jua'₅₄ rë'₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, të₂le₃ a₂ma₂qui₂ma₂tí'₃ 'nia'₂ 'nau'₄ dso₄ lia'₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ'₁; ma₂qui₂le₁lɨ́n'₅ 'nia'₂ léi₄ le₃quió'₅ Cristo. 12 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂qui₂ca₂jŋó'₂ 'nia'₂ jmɨg₂,§ në₂jag₄ bá₄ ca₂i₃'on'₃ 'nia'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ ca₂jen'₅₄ 'nia'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ 'éi₂, ia₁ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ juɨ₅bí₂ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂jme₃jein'₅₄ ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄. 13 Lia'₂ con'₂ jme₁rë₂'lɨn'₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ jme₂dsí₂, jme₁qui₂le₁cán'₂ jme₁qui₂le₁quian'₄ 'nia'₂ dsáu'₂, në₂jag₄ bá₄ a₂tsá₃ jme₁rë₂uɨng₄ lo'₄ 'nia'₂ jme₁chang'₂; la₁ Diú₄ në́₃ ma₂to'₂ táng₃ jme₂dsí₂ 'nia'₂ co₂lë₅ quian'₅₄ Cristo, qui₂ca₂'éin₂ bá₄ jë₂ dsáu'₂ 'nia'₂. 14 Co₂dsia₅ ca₂'éin₂ bá₄ jág₁ a₂jme₁chi₁ton₅ ne₄ si₂ a₂jme₁ron₅ a₂jme₁juá'₂ a₂jme₁rag₂ jniog₄, Si₂ 'Éi'₃ jaun₂ a₂jme₁'liog'₅ jniog₄; ma₂ca₂jŋiá'₂ cau₅ co₂ŋei'₅₄, në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂i₃ba₅₄ mɨ₂ŋí₁ si₂ jaun₂ dso'₂ cróg₄. 15 Le₂në₅ co₂dsia₅ ca₂chein'₃ 'uɨn₃ jme₂dsí₂ i₂jme₁gon₂, i₂jme₁jiog₅ 'éi'₃ në́₃, jaun₂ ca₂jiog₃ cha₂ juɨ́g₃ të₃ jág₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, jme₁ca₂tió'₃ ca₂tiain'₃ 'éi₂ jág₁, ne₄ cróg₄.*

'Nio'₂ 'nia'₂ a₂cha₂ le₃quió'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

16 Jaun₂ lë₃, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ qui₂o₁'ag₅₄ 'nia'₂ o₄quió'₄ 'e₂ má₃ quë́'₂, o₃ juɨ₁lia'₂ 'e₂ qui₂'ág'₂ 'nia'₂, o₃ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ jme₁niog₅ jmɨg₄, o₃ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ tsɨ'₂ 'io'₅₄,† o₃ juɨ₁lia'₂ jmɨg₄ sa₅₄ në́₃. 17 Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ 'én'₁ quió'₅ a₂'i₄ 'éi'₃ jiá₃ bá₄ jaun₂, la₁ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂tí₅ të₃dsón'₂, Cristo bá₄ 'éi₂. 18 Tsá₃ cuë₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ 'liog'₃ dsa₂ cau₅ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ a₂lɨ́in₅ mei'₂, ton'₂ jme₂juɨin'₂ ángeles në́₃. Qui₂tiáin₂ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂cha₂ të₅ ne₅₄ a₂lë₁qui₂jág₅,‡ 'ŋio₅ jme₂cain'₅₄ jmo₂₃ róin₂ a₂qui₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ guioin₅₄. 19 Dsa₂ i₂le₂'éi₂ në́₃, tsá₃ chi₁chain'₅ le₃quió'₅ Cristo, i₂lɨ́n₅ mɨ₂dsi₄ i₂jme₂tau₅₄ ca₂le₃jë́₃ ja₁qui₂le₁tion'₅₄ quió'₅, jmo₂₃ qui₂dsɨ₂cón₃ ta₁caun₂ nɨ₁ŋɨ₁₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄.

20 Chi₂jua'₂ jaun₂ ma₂dsan'₃ bá₄ 'nia'₂ quian'₅₄ Cristo, ja₁con₂ jág₁ le₂'uɨg₅₄ lia'₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ¿'e₂ guë'₂ 'uɨg₅₄ lë₃ në́₃, qui₂tián'₅ guë́₄ 'nia'₂ 'éi'₃ në₂jag₄ a₂lɨ́ng'₅ bá₄ guë́₄ 'nia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃? 21 Co₂'nió'₄ a₂juá'₂ 'éi'₃: “Tsá₃ i₂tí₅ gog'₂, tsá₃ i₂quë́'₂ má₃ ó₃, tsá₃ i₂jmá'₂ a₂ó₃ në́₃.” 22 Ta₁jë₂ bá₄ a₂në₅ dsiá₃ juɨ₁lia'₂ jë₁jmó'₂ ta₁. Të₂le₃ ia₁ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ a₂jme₂tag₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jaun₂. 23 Jág₁ a₂le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, jág₁ le₂në₅, lé₂ le₃lɨ́n₂ dsa₂, ia₁ qui₂chi₂quióng₂ jmɨg₄ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂jmo₃ dsa₂ a₂ŋɨ́₄ cuɨin₂₃ Diú₄, a₂qui₂jmo₂₃ mei'₂, a₂qui₂cuë́'₅ uɨg₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ në́₃; la₁ 'i₁ca₂juɨg₄ tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃ jua'₅₄ quian'₅₄ a₂në₅ lé₂ le₃guia'₃ dsa₂ cau₅ a₂'ág'₄ dsɨ́₅ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂.

3

1 Le₂në₅ bá₄ jaun₂, ia₁ a₂ma₂ca₂jen'₅₄ guë'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ Cristo, 'nio'₂ 'nia'₂ jaun₂ a₂lë́₅ le₃quió'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ja₁guá₄ Cristo të₂le₃ gu₂ ne₁ quió'₅ Diú₄. 2 Jmo₄ bá₄ 'nia'₂ 'ɨ₅ 'au'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 3 Ia₁ ma₂dsan'₃ bá₄ 'nia'₂, jaun₂ ma₂rë₂'ma₄ a₂chan'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ Cristo ja₁con₂ Diú₄. 4 Jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jnia₅ Cristo në́₃, i₂lɨ́n₅ i₂jmo₅ a₂chong₂ jniog₄, jaun₂ në́₃, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ 'nia'₂ le₃jniág'₂ co₂lë₅ quiain'₅₄ jë₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅.

Juɨ₅ gui'₅₄, quian'₅₄ juɨ₅ 'mɨ́₂

5 Jaun₂ lë́₃, co₂dsia₅ jmo₄ 'nia'₂ juɨ₁dsian₂ gog'₂-tag'₅₄ a₂jmo₅-dsáu₅ juɨ₁lia'₂ a₂lë́₂ gua'₅₄ 'uë₃ la₂: juɨ₁lia'₂ a₂nió'₅ dsa₂ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃; juɨ₁lia'₂ a₂jmo₅ dsa₂ cosa lë₁'iog₅, juɨ₁lia'₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ cosa 'lɨg'₅₄, juɨ₁lia'₂ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ jme₃'ŋiói'₃ a₂ca₂tɨ́n₂ i₂sián'₂. Ia₁ a₂co₂jaun₂ bá₄ në₅ juɨ₁lia'₂ a₂jme₂gan₃ dsa₂ diú₄ lag₄. 6 Ia₁ 'uɨg₅₄ quió'₄ a₂le₂në₅ bá₄ já₅ uɨg₅ gau₂ a₂'ë́₂ Diú₄ ne₄ quió'₅ jaun₅ dsa₂ i₂tsá₃ ne'₅₄.* 7 Juɨ₅ le₂në₅ jme₁i₂nio'₄ 'nia'₂ lia'₂ lë́₅ jme₁chan'₂ 'nia'₂ le₂jŋiá₅. 8 La₁ rë₂në́₃ në́₃, tí₃ ca₂le₃jë́₃ a₂le₂në₅: juɨ₁lia'₂ a₂'i₄ 'nei₂ 'au'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ a₂lë₁qui₂rë₂'neg'₂, juɨ₁lia'₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋia₅ 'au'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ a₂'ɨ́n'₅ 'nia'₂ uɨg₅ rɨ́ng'₂, juɨ₁lia'₂ jág₁ ga₂ a₂'uë₂ mɨ₂'o'₅₄. 9 Tsá₃ ma₃dsia₂ 'nia'₂ jág₁ të₂jág₁ quian'₅₄ rɨ́n'₂ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, ia₁ ma₂dsian'₅₄ 'nia'₂ cau₅ dsa₂ 'ón₅ 'a₂ lia'₂ jme₁lɨ́n'₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁jmo₅-dsáu₅, 10 co₂'nió'₄ ma₂ca₂qui'₂ táng₃ 'nia'₂ caun₂ a₂'mɨ́₂, co₂'nió'₄ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ 'mɨ́₂; a₂caun₂ qui₂rë₂'mag'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ dsi₁nóg'₅ ja₁le₃cuɨn'₂ 'nia'₂ dse₃ lɨn₃ Diú₄, ja₁le₃lén'₂ 'nia'₂ lia'₂ lɨ́n₅ 'éi₂ i₂ca₂jmó'₂ 'nia'₂. 11 Ja₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ jmo₅ jma₃quén₅ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂nau₂ o₃ dsa₂ judíos 'e₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ o₃ tsá₃ rë₂uɨng₄ quió'₅ 'e₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂chan₂ uɨ́ng₂, o₃ i₂chan₂ má'₂ 'e₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, o₃ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃; la₁ Cristo bá₄ quen₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃, ton'₂ 'ein₅₄ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃.

12 Jaun₂ lë₃, rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ ca₂tɨ́n₂ jmo₃ dsa₂ i₂ma₂quión'₂ Diú₄, i₂ma₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅, i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nioi₃ 'éi₂: qui'₂ 'nia'₂ a₂rë₂lɨng'₅₄ a₂ŋéi₂ 'au'₂, a₂'ua₁ 'au'₂, a₂jmó'₂ meg'₂, a₂jme₁gan'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, a₂juɨn'₂ 'au'₂ 'nia'₂ në́₃. 13 Jmo₄ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, ton'₂ 'én₃ 'nia'₂ dsáu₁ rɨ́ng'₂, në₁jua'₂ chan₂ i₂dsia₅ dsáu₁ rɨn'₅₄. Juɨ₁lia'₂ ca₂'én₂ Te₁gui'₅₄ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, le₂jaun₂ jmo₄ 'nia'₂ ján₃. 14 A₂dsen₅₄ guë́₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃, qui'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂,† a₂në₅ bá₄ jmo₃ 'ag₃ co₂dsia₅ caun₂ jág₁ 'nia'₂. 15 Juɨ₁le₂gon₂ të₂'au'₂ 'nia'₂ a₂'ei₅ tei₄ quió'₅ Cristo,‡ ia₁ ta₁ jaun₂ ma₂qui₂rë₂té₄ 'nia'₂ a₂lén'₂ caun₂ bá₄ ŋɨ́₅. Jaun₂ jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ cuë'₅₄ ti₁'mag'₄. 16 Juɨ₁të₂gua₄ të₂'au'₂ 'nia'₂ lia'₂ rë₂tsón₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo; quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ Diú₄, jë₁jme₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, jë₁qui₂ton'₂ 'nia'₂ jág₁ rɨ́ng'₂ të₂le₃ quian'₅₄ salmos, himnos, son₅₄ a₂gu₂dsí₂ në́₃, a₂qui₁'ë́'₂ 'nia'₂ a₂cuë'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ juɨ₅ të₂'au'₂ 'nia'₂. 17 Juɨ₁'e₂ guë́₃ a₂jmó'₂, o₃ 'e₂ jág₁ dsiá'₁ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesús, qui₁cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ le₃quió'₅ 'éi₂.

A₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ quián₅ Cristo jmo₃ quiain'₅₄ rɨin'₅₄

18 'Nia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂chan₂ dsɨ₂i₂gu₂, tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ ŋe'₂ quiáng'₂, juɨ₁lia'₂ dsi₂ten₅₄ ia₁ lɨ́ng'₅ dsa₂ 'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄. 19 'Nia'₂ guë'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂chan₂ dsa₂ mɨ́₂ quián₅, jme₁'nió₄ 'nia'₂ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂, tsá₃ jmo'₂ 'nia'₂ 'ua'₂ 'au'₂ ja₁coin₂. 20 'Nia'₂ chi'₂-guein₂, nei₂ 'nia'₂ gau₂ jág₁ quió'₅ chog'₂-ŋéi'₅ jë₄ le₃jë́₃, ia₁ a₂në₅ bá₄ të₅ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄. 21 'Nia'₂ guë'₂ në́₃, jmei₂ chi'₂, tsá₃ tó'₂ 'nia'₂ 'nei₂ dsɨ́₅ chi'₂-guein₂ quián'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ tsá₃ jén₂ dsɨ́₅. 22 'Nia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ dsa₂, jme₁ti₁ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ta₁ ti₂néi'₂ juɨg'₂ i₂lɨ́n₅ juɨg'₂ të₂le₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ jme₁jág₅ ia₁jaun₂ të₃tsɨn'₅₄ 'nia'₂ dse₃ quiain'₅₄, la₁ jmo₄ bá₄ juɨ₅ të₂'au'₂ a₂tí₅ të₃dsón'₂, ia₁ të₂le₃ a₂gang'₃ Te₁gui'₅₄. 23 Juɨ₁'e₂ guë́₃ caun₂ a₂jmó'₂ 'nia'₂, jmo₄ 'nia'₂ a₂'ŋio₂ 'au'₂ co₂'nió'₄ a₂jmo'₂ ta₁ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, on₃jua'₅₄ le₃quió'₅ dsa₂. 24 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, Te₁gui'₅₄ bá₄ cuë₃ 'liang'₅₄ a₂ma₂lë́₅ jág₁ ca₂tɨ́ng'₂. Ia₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ Cristo jme₂tí'₁ 'nia'₂ ta₁. 25 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅-dsáu₅ a₂'lɨg'₅₄, gue₃ bá₄ 'liain'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'lɨg'₅₄ a₂jmo₂₃. Ia₁ tsá₃ jma₃quén₅ jɨ́n₂ Diú₄ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂.

4

1 'Nia'₂ dsa₂ i₂lɨ́n'₅ juɨg₅₄ quián₅ dsa₂, ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, 'i'₅₄ jág₁ 'nia'₂ quiang'₅₄ dsa₂ i₂qui₂jme₂ti₃ ne'₅₄. Juɨ₁dsiog'₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂chan₂ jan₂ Juɨg'₂ 'nia'₂ ján₃ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

2 Caun₂ chi₂len'₄ 'nia'₂ Diú₄ a₂léi₄ rë₂jnio₄ ne'₅₄ 'nia'₂, cuë'₅₄ ti₁'mag'₄. 3 Mɨ₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄ ján₃, ia₁jaun₂ bá₄ cuë₃ Te₁gui'₅₄ juɨ₅ rë₂na₄ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ lé₂ le₃qui₁'ë́₄ jág₁ dse₃ a₂qui₁chei₅₄ jnia'₅₄ dsa₂ jág₁ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Cristo; 'uɨg₅₄ jág₁ në₅ bá₄ 'eng₅₄ rë₂jnɨ́g₅. 4 Chi₂len'₄ 'nia'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ lé₂ le₃'ë́₄ lia'₂ qui₂rë₂jiá₃ jág₁ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₅₄.

5 Tián'₂ 'nia'₂ 'en₅₄ 'au'₂ jmo₄ quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂, 'ŋio'₄ 'nia'₂ jmo₄ a₂dse₃ jë₁cuɨn₅ jmɨg₄. 6 Jág₁ a₂dsia'₂ 'nia'₂ co₂tan₅₄ bá₄ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ dsiá'₁ a₂'ua₁ 'au'₂, jág₁ a₂'ŋio₂ dsɨ₅ a₂ja₂ mɨ₂juɨg₂. Ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ ján₃ le₃ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ qui₁jein'₄ jág₁ ja₁con₂ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂.

Cuag₂₃ Diú₄ jë₁ca₂tó'₂

7 Tíquico rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, i₂ma₂já₅ jme₂'o₅₄ qui₂rë₂ti'₅₄, jme₂ti₃ quian'₅₄ jniá₂ ne₄ Te₁gui'₅₄, 'éi₂ bá₄ dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chang₂. 8 'Uɨg₅₄ jaun₂ tsɨ́in₂ jniá₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ dsia₃ 'a₂ lia'₂ chong₂ jnia'₅₄ ja₁lá₃, ton'₂ ia₁jaun₂ cuë́'₃ 'nia'₂ lián'₂; 9 quiain'₅₄ Onésimo në́₃, jan₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂rë₂ti'₅₄, i₂lɨ́n₅ jan₂ i₂quian'₄ 'nia'₂: i₂në₅ bá₄ dsia₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lë́₂ ja₁lá₃.

10 Aristarco, i₂quiong'₅₄ jniá₂ né'₃ má₃, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Marcos, i₂lɨ́n₅ chi'₂ rɨn'₅₄* Bernabé. Të₂le₃ quió'₅ Marcos 'éi₂ në́₃, ma₂gue'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jág₁ 'a₂ lia'₂ jmó'₂; në₁jua'₂ ca₂dsióg₃ dsi₁jɨin₁₂ 'nia'₂, guein₅₄ bá₄ 'nia'₂ dse₃. 11 Ján₃ bá₄ cuag₅ Diú₄ i₂chen₂ Jesús i₂të́'₂ dsa₂ Justo ján₃. Jŋia'₅₄ lia'₂ i₂në₅ bá₄ lɨ́n₅ i₂ún₂ tan₅₄ i₂rë₂uɨng₄ quió'₅, i₂jmo₅ ta₁ quian'₅₄ jniá₂ o₄quió'₄ ja₁gon₂ Diú₄, i₂ma₂ja₂lén₂ jmo₅ lián'₂ dsɨ₃. 12 Epafras në́₃ jan₂ i₂lɨ́n₅ rɨ́n'₂ 'nia'₂, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂, jan₂ rɨn'₅₄ i₂jme₂ti₃ ne₄ Cristo Jesús. Co₂tan₅₄ bá₄ chi₂lén'₂ 'éi₂ Diú₄ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quián'₂ 'nia'₂, ia₁jaun₂ tón'₂ 'nia'₂ rë₂'ŋiag'₅, 'ei₅ caun₂ jág₁ 'nia'₂ jë₄ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄. 13 Lé₂ jáng'₄ jniá₂ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ ma₂já₅ 'éi₂ dsan₂ dsɨ́₅ 'nia'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ o₄quió'₄ i₂tián'₅ juɨg₂ Laodicea quian'₅₄ guë'₂ i₂tián'₅ Hierápolis ján₃. 14 Lucas, i₂lɨ́n₅ të₅mɨ́₅ i₂'nió₄ guë́₄ lɨn₃, cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ i₂të́'₂ Demas. 15 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ rɨn'₅₄ i₂tián'₅ juɨg₂ Laodicea. Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ ján₃ 'io₅₄ Ninfas, quian'₅₄ co₂nió'₃ guá'₅ i₂ŋɨ'₂ dsi₂néi₂ quió'₅ në́₃. 16 Jë₁ma₂ca₂'í'₂ 'nia'₂ si₂ la₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, jaun₂ tsɨng'₅₄ 'nia'₂ guá'₅ chan₂ Laodicea ia₁jaun₂ 'ɨ₃ táng₃ rɨn'₅₄ jniog₄ ja₁jaun₂; ton'₂ ján₃ guë'₂ 'í₂ 'nia'₂ si₂ a₂ca₂dsióg₃ ne₄ i₂chan₂ Laodicea. 17 A₂la₂ chei'₅₄ Arquipo: “Tion'₂ 'ne₂ juɨ₅ ta₁ a₂ma₂gue'₅₄ a₂ma₂dsia₃ Te₁gui'₅₄ gog'₂, a₂jme₁ti'₄ rë₂.”

18 Jniá₂ Pa₄, cuɨ́ng₅ Diú₄ 'nia'₂ quian'₅₄ letra quió₃ 'ŋió₃.† Juɨ₁dsiog'₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂'eng₅₄ rë₂jnɨ́g₅. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:4 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 1:12 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “ma₂jmo₃ ma₂léi₄ jniog₄.”

‡ 1:12 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

§ 1:14 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “Quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ 'éi₂.”

* 1:22 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 1:26 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

* 2:2 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “jág₁ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄ Jmei₂, quió'₅ Cristo në́₃.”

† 2:6 o₃, “Jesucristo.”

‡ 2:8 o₃, “në₁ca₂'ang₃ a₂'én'₂ 'nia'₂.”

§ 2:12 lit. “lia'₂ con'₂ jme₁ca₂i₃tian'₃ 'nia'₂ jmɨg₂.”

* 2:15 'Nio'₂ ja₁ton₅ Efesios 4:8.

† 2:16 lit. “tsɨ'₂ guen₂.”

‡ 2:18 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “qui₂tiáin₂ 'ŋio₅ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ ma₂jág₃.”

* 3:6 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ jág₁: “ne₄ quió'₅ jaun₅ dsa₂ i₂tsá₃ ne'₅₄.”

† 3:14 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Corintios 13:13.

‡ 3:15 o₃, “quió'₅ Diú₄.”

* 4:10 o₃, “primo.”

† 4:18 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Corintios 16:21; Gálatas 6:11; 2 Tesalonicenses 3:17; Filemón 19.

PRIMERA TESALONICENSES

1

2

3

4

5

Si₂ carta le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

TESALONICENSES

1

Pablo quiain'₅₄ rɨin'₅₄ jmo₂₃ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Tesalónica

1 Jniá₂ Pa₄, quian'₅₄ Silvano,* Timoteo në́₃, jmo₂₃ si₂ la₂ a₂dsiang'₅₄ ne₄ dsa₂ i₂ma₂'én₂ le₃quió'₅ Jesús, i₂chan₂ juɨg₂ Tesalónica, dsa₂ i₂'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'nia'₂. Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ tion'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃.

Cha₂ léi₄ ja₁con₂ dsa₂ chan₂ Tesalónica ia₁ a₂'éin₂

2 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ cuë₂ jnia'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃. Jë₁ma₂të́₂ rë₁chi₁len'₄ jnia'₅₄ Diú₄, dsau'₂ bá₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ 'nia'₂. 3 Dsau'₂ bá₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ 'nia'₂ ne₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ ta₁ cha₂ léi₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ ia₁ 'éng'₂, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₂ti'₅₄ 'nia'₂ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'niói'₃ 'nia'₂. Jaun₂ caun₂ bá₄ le₁'ág₄ 'au'₂ 'nia'₂ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄. 4 Rɨn'₅₄ jniog₄, 'nio₃ bá₄ Diú₄ 'nia'₂, ne₄ bá₄ jnia'₅₄ a₂ma₂quióin'₂ 'nia'₂. 5 Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ 'nia'₂ jág₁ dse₃, on₃jua'₅₄ jmá'₃ quian'₅₄ jág₁ jaun₂ jme₁né₄. Ia₁ jme₁quian'₅₄ bá₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ján₃, ca₂'ë́₄ jág₁ dse₃ la₂ jɨn'₄ 'nia'₂. Jaun₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ ia₁ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ bá₄ jmo₃ jme₃'uá₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂le₃'éng'₂. Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ dse₃ 'a₂ lia'₂ ca₂tió'₄ jnia'₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂ a₂dse₃ quián'₂ bá₄ 'nia'₂ jaun₂.

6 'Nia'₂ në́₃, ca₂quian'₂ 'nia'₂ juɨ₅ a₂ca₂quián₁ jnia'₅₄, a₂ca₂can₃ Te₁gui'₅₄ në́₃. Ca₂gue'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂'ŋio₂ 'au'₂ jág₁ dse₃. Chan'₂ bá₄ 'nia'₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ 'au'₂ a₂jmo₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, tsá₃ a₂nag₅₄ jaun₂ ca₂quɨ́n₂ a₂ca₂i₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃ 'uɨg₅₄ jág₁ dse₃. 7 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ ca₂cuë'₅₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ dse₃ jaun₂ ca₂cáun₃ 'í₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ le₂tan₅₄ juɨg₂ te₁'i₁ 'uë₃ Macedonia quian'₅₄ le₂tan₅₄ 'uë₃ Acaya në́₃. 8 Jaun₂ le₂në₅ ma₂ca₂'ë'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, on₃jua'₅₄ jmá'₃ dsa₂ chan₂ Macedonia quian'₅₄ Acaya ma₂qui₂ma₂'ë'₅₄ 'nia'₂ jág₁, ia₁ ca₂le₂con₂ ja₁siá'₂ bá₄ ján₃ le₁ŋi₅ dsa₂ a₂lɨ́n'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂'én₂ quián₅ Diú₄. Jaun₂ tsá₃ ma₃'e₂ jua'₅₄ 'nió'₅ guë́₄ chei₅₄ jnia'₅₄ 'i₁caun₂ 'nia'₂. 9 Të₂le₃ dsia₅ bá₄ 'éi₂ guioin₅₄ a₂ca₂guei'₅₄ 'nia'₂ dse₃ jnia'₅₄, dsia₂₃ 'a₂ lia'₂ ca₂tí'₃ a₂jme₁'éng'₂ të₂le₃ quió'₅ diú₄ lag₄, a₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, ca₂jme₁ti'₄ ne₄ Diú₄ jén'₃ dsón'₂ i₂chan₂. 10 Dsia₂₃ bá₄ ján₃ 'a₂ lia'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ le₁jan'₄ a₂jŋió'₂ táng₃ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂ca₂jme₃jein'₅₄ jɨn₄ 'lag₄. I₂'éi₂ bá₄ lió₂ jniog₄ ne₄ a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄.

2

Ta₁ a₂ca₂jmo₃ Pablo juɨg₂ Tesalónica

1 Ia₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁ca₂i₁náu₄ jnia'₅₄ ca₂i₁jɨn₁ 'nia'₂. 2 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, të₂le₃ ca₂jme₃'o₅₄ bá₄ Diú₄ ca₂nio₃ tiá₂ dsɨ₅, ca₂'ë́₄ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂jmóg'₂ dsa₂ ca₂të₂ca₂'o'₂ juɨg₂ Filipos le₂jŋiá₅. 3 Ia₁ jág₁ a₂ca₂tion'₅₄ jnia'₅₄ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ a₂já₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂i₂gon₂ jnia'₅₄, on₃ guë'₂ o₄quió'₄ ia₁ a₂dsɨ₂jŋia₅ dsɨ₅ a₂'lɨg'₅₄, on₃ guë'₂ jua'₅₄ ia₁ a₂jme₂gán₁ jnia'₅₄ 'nia'₂. 4 Të₂le₃ ia₁ Diú₄ bá₄ ca₂cáun₃ 'í₁ a₂jmo₂ jnia'₅₄, ca₂dsia₃ gu₂ jnia'₅₄ a₂qui₁'ë́₄ jág₁ dse₃. Jaun₂ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jua'₂ jnia'₅₄, on₃jua'₅₄ a₂jua'₂ ia₁jaun₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, të₂le₃ ia₁jaun₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄ i₂con₂ 'í₁ të₂dsɨ₅ jniog₄. 5 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, 'i₁cón'₂ tsá₃ jua'₅₄ ca₂dsiá₁ jnia'₅₄ jág₁ rau₂, on₃ guë'₂ jua'₅₄ ca₂'má₂ jnia'₅₄ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ 'má₂ ia₁jaun₂ léi₂ cu₄. Jág₅ bá₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmó₁. 6 Tsá₃ a₂jaun₂ 'niog₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂jme₃juag'₂ dsa₂ 'ŋio₅ lɨn₃, on₃ guë'₂ 'nia'₂, on₃ guë'₂ dsa₂ sián'₂ në́₃, o₁jŋia'₅₄ jme₁ca₂tág₂ rë'₂ jnia'₅₄ jmó₁ 'éi'₃ jaun₂ ia₁ a₂lág₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Cristo. 7 Të₂le₃ ca₂jmó₁ bá₄ jnia'₅₄ 'ua₁ dsɨ₅ ja₁con'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ chog₅₄ chi'₂, a₂jme₂cain'₅₄ chi'₂ quiáin₅ qui₂jmo₂₃ 'í₁. 8 Jaun₂ lë₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂rë₃'nio₃ jnia'₅₄ 'nia'₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ on₃jua'₅₄ jmá'₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ në₅ ca₂tág₂ jnia'₅₄ cuë́₁, le₂jiog₅ jme₂dsí₂ quián₂ jnia'₅₄ 'ŋio₂ dsɨ₅ cuë₁ ján₃. Ia₁ ma₂dsi₂nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ dsa₂ i₂'nió₄ lɨn₃ quián₂ jnia'₅₄. 9 Jua'₂ jnia'₅₄ le₂në₅, rɨn'₅₄ jniog₄, ia₁jaun₂ dsá₂ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ ta₁ a₂ca₂lag₃ a₂que₅₄. Lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ bá₄ qui₂ca₂jmó₁ jnia'₅₄ ta₁, ia₁jaun₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ jua'₅₄ 'ein₂ 'ŋio₅ guei₂ ca₂can₃ quian'₅₄ jnia'₅₄, të₁lia'₂ ca₂tió'₄ ca₂'ë́₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄.

10 Ca₂të́₂ bá₄ ne'₅₄ 'nia'₂, jág₅ bá₄ Diú₄ ján₃, ca₂tió'₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂'én₂, a₂lág₅ jnia'₅₄ dsa₂ jŋió₅, dsa₂ dsen₃, i₂tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃bóg'₂ dso₄. 11 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ján₃, ca₂jmó₁ jnia'₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jmo₅ jan₂ jmei₂ dsa₂ jmái'₂ chi'₂ quiáin₅, qui₂ca₂cuë₅₄ jnia'₅₄ bí₂ 'nia'₂, ca₂tion'₅₄ jnia'₅₄ jág₁ 'nia'₂ jaun₂ náu'₁ tiá₂ juɨ₅ dse₃. 12 Jaun₂ qui₂ma₂chei₅₄ bá₄ jnia'₅₄ 'nia'₂ a₂i₁niog'₄ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ i₂nio₄ dsa₂ quián₅ Diú₄ i₂të́₂ a₂jme₁quiain'₄ 'nia'₂ ja₁jmo₂₃ 'éi'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁lë́₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅.

13 Jaun₂ lë₃, ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ cuë₂ jnia'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄. Ia₁ le₂'uɨg₅₄ jme₁ca₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ a₂ca₂jua'₅₄ jnia'₅₄, ca₂gue'₅₄ bá₄ 'nia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, on₃jua'₅₄ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ dsón'₂ bá₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ në₅, a₂jmo₃ léi₄ të₂'au'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂'én₂. 14 Rɨn'₅₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ ca₂ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ qui₂ca₂'ein₃ dsa₂ go'₄ 'nia'₂, ca₂i₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂jmá'₂ dsa₂ guá'₅ quián₅ Diú₄ i₂tián'₅ Judea i₂ma₂lɨ́n₅ quián₅ Cristo Jesús. Le₂jaun₂ bá₄ ca₂qui₂co₂'ein₃ dsa₂ judíos dsa₂ go₅₄. 15 Dsa₂ judíos 'éi₂ bá₄ i₂ca₂jŋɨ'₃ Te₁gui'₅₄ Jesús, i₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Diú₄ në́₃. Jaun₂ ca₂'uág'₂ bá₄ jnia'₅₄. Tsá₃ 'nioi₃ Diú₄. 'Ŋiai₅₄ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. 16 Cha₂ jme₁lɨn₅₄ 'niog₂ jnia'₅₄ chei₅₄ jág₁ dsɨ₂nau₂, ia₁jaun₂ lión₂ 'éi₂ ján₃. La₁ 'éi₂ bá₄ jné₅ juɨ₅. Jaun₂ le₂në₅ caun₂ dsɨ₂juë'₂ bá₄ dsáu₁. Co₂ŋei'₅₄ ma₂já₅ a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄ ja₁coin₂.

Dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Pablo dsó₃ táng₃ juɨ₅ Tesalónica

17 Rɨn'₅₄ jniog₄, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂tén₄ co₂'na₂ rɨn'₅₄, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ né₅ jnia'₅₄ 'nia'₂, la₁ tion₅₄ bá₄ jme₁dsau'₂ dsɨ₅ jnia'₅₄, 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁'niog₂ jnia'₅₄ dsau₅₄ táng₃ dsɨ₁né₄ 'nia'₂. 18 Jaun₂ dsón'₂ bá₄ jme₁'niog₂ jnia'₅₄ dsau₅₄ dsɨ₁jɨn₁ 'nia'₂. Jniá₂ Pa₄ 'lióng₂ ráun₂ jme₁ca₂quɨ́n'₃ bí₂ a₂nei₅₄. La₁ i₂së₃dsen₃ bá₄ ca₂jné₃ juɨ₅. 19 Jaun₂ ¿'e₂ jaun₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jnia'₅₄ chong₂, a₂jmo₅ jnia'₅₄ 'io'₂, o₃ premio o₄quió'₄ a₂jmó₁ jnia'₅₄ táu'₅ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Jesús Te₁gui'₅₄ quián₂? ¿On₁jua'₅₄ o₄quián'₂ 'nia'₂ bá₄? 20 'Uɨg₅₄ quián'₂ 'nia'₂ bá₄ ŋɨ́₄ 'io'₂ jein₅ jnia'₅₄; o₄quián'₂ 'nia'₂ bá₄ jme₂go₃ dsa₂ sián'₂ në́₃

3

1 Jaun₂ në́₃, ia₁ tsá₃ ma₃tián₂ jnia'₅₄, ca₂rë₃'ŋió₃ bá₄ dsɨ₅ jŋia₁ guio₅₄ juɨg₂ Atenas. 2 Jaun₂ ca₂chen₅₄ jnia'₅₄ Timoteo rɨn'₅₄ ca₂i₁jɨin₁₂ 'nia'₂, ia₁ i₂ma₂lɨ́n₅ quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂, ia₁ jmo₂₃ ta₁ co₂lë₅ quian'₅₄ jnia'₅₄ a₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ jág₁ dse₃ quió'₅ Cristo. Lé₂ le₃juá'₂ 'éi₂ lia'₂ tí₅ jág₁ cuë́'₃ bí₂ 'nia'₂ a₂le₃'én'₂ guë́₄ 'nia'₂, 3 ia₁jaun₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ dsɨ₃lén₂ cau₅ 'uɨg₅₄ a₂co₂'ein₅ dsa₂. Ia₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ guiong'₅₄, 'éi'₃ në₅ tio'₅₄. 4 Lia'₂ con'₂ jme₁tio'₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅, ca₂jua'₅₄ jnia'₅₄ a₂tion₅₄ niog₅ ŋag₅₄ 'uɨg₅₄, jaun₂ le₂jaun₂ ca₂lë₃ në́₃, jaun₂ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂. 5 Jaun₂ lë₃, ia₁ tsá₃ ma₃tió₅ 'ɨ₅ dsɨ₃, ca₂tsɨ́ng₂ dsa₂ ca₂i₁ŋag₁₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ma₂'én'₂ 'nia'₂ tiong'₅₄, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂'liog'₃ i₂së₃dsen₃ a₂jmó'₂ 'nia'₂ cosa 'lɨg'₅₄. Tsá₃ ma₃ta₁ tí₄ ta₁ quián₂ jnia'₅₄, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂.

6 La₁ ma₂guán'₅ bá₄ táng₃ Timoteo juɨg₂ Tesalónica, quion₂ jág₁ dse₃ 'én'₂ bá₄ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, 'nió'₃ bá₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Juá'₂ bá₄ ján₃, jmo'₂ 'nia'₂ 'io'₂ a₂dsau'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, a₂'ɨ́n₅ 'au'₂ 'nia'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jag'₅₄ jnia'₅₄, le₂jaun₂ bá₄ jnia'₅₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ dsɨ₅ jɨn₄ 'nia'₂. 7 Jaun₂ le₂në₅, rɨn'₅₄ jniog₄, të₃jë₄ uɨg₅ chong₂ 'ɨ₅ dsɨ₅ jnia'₅₄, la₁ ca₂'ág₂ lián'₂ dsɨ₅ jnia'₅₄ jme₁ca₂rë₃ne₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'én'₂ 'nia'₂. 8 'Io'₂ jein₅ jnia'₅₄ chong₂ jme₁ca₂rë₃ne₄ tión'₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 9 Ca₂lia'₂ tsá₃ ne₄ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ cuë₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ con'₂ dsi₂ten₅₄ o₄quió'₄ a₂'io'₂ jmo₂ jnia'₅₄ le₃ne₄ Diú₄ quián₂ o₄quián'₂ 'nia'₂. 10 Ca₂le₃jë́₃ dsɨ₅ bá₄ jnia'₅₄ mɨ₂ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ ne₄ Diú₄ a₂cuë₃ jmɨg₄ dsɨ₁jɨn₁ 'nia'₂, jaun₂ jme₁'ŋia₅ guë́₄ jnia'₅₄ a₂'nió'₅ le₃tɨn'₂ guë́₄ 'nia'₂ a₂le₃'éng'₂.

11 'Niog₂ jnia'₅₄, Diú₄ Jmei₂ 'ŋiog₅ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, jme₃'o₅₄ cuë₃ jmɨg₄ dsi₁náu₅ dsi₁jɨng₅₄ 'nia'₂. 12 Juɨ₁jmo₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ juɨ₁dsi₂cón₃ a₂jme₁'nió'₄ guë́₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ juɨ₁'ein₂ guë́₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ 'nio₃ jnia'₅₄ 'nia'₂. 13 Juɨ₁jmo₅₄ bá₄ Diú₄ 'ag₃ tiá₂ 'au'₂ 'nia'₂, lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅ i₂tsá₃ ma₃'e₂ dsáu₁ cha₂ ne₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jŋió'₂ Te₁gui'₅₄ Jesús quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂quiáin₅.*

4

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ le₃chan₂ dsa₂ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄

1 Në₃ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₂ jnia'₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂ të₂le₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesús, a₂i₁nio'₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, juɨ₁lia'₂ ca₂jme₁tag₅ jnia'₅₄. Le₂jaun₂ caun₂ jmo₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄.

2 Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ ca₂jme₁tag₅ jnia'₅₄, 'éi'₃ ca₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ Jesús. 3 A₂'nio₃ Diú₄ a₂i₁nio'₄ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂ma₂lë́₅ 'í₁ ca₂ne₅₄ i₂ma₂quiáin₅ 'ŋiog₅; 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁nió'₄ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃. 4 Juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ 'a₂ lia'₂ tiáng'₄ quiang'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂, lë́₅ 'í₁, jme₁gain'₃ 'nia'₂.* 5 On₃jua'₅₄ a₂lë₁qui₂dsɨ₂jein₅ 'au'₂ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ juɨ₁lia'₂ jmo₅ dsɨ₂nau₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅. 6 Jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ juɨ₁qui₂dsɨ₂juɨn₅₄ jua'₅₄ jme₃gain₂₃ rɨin'₅₄, quian'₅₄ 'i₁caun₂. Ia₁ Te₁gui'₅₄ bá₄ jéin'₃ uɨg₅ ca₂le₃jë́₃ a₂le₂në₅, juɨ₁lia'₂ ma₂chei₅₄ jnia'₅₄ 'nia'₂ le₂jŋiá₅. 7 Ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ma₂të₅ Diú₄ a₂qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ₅ 'lɨg'₅₄; a₂jaun₂ bá₄ ca₂të₃ a₂le₃chong₂ jniog₄ jŋió₅. 8 Jaun₂ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ gue₅ jág₁ a₂jme₂tág₁ jnia'₅₄ la₂, on₃jua'₅₄ dsa₂ tsá₃ guein₂₃; Diú₄ bá₄ tsá₃ guein₂₃, i₂ma₂cuɨn₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ quiáin₅.

9 Tsá₃ 'e₂ tion₅₄ 'nió'₅ jua'₅₄ a₂juá'₄ jniá₂ tó'₄ ne₄ si₂ la₂, jua'₅₄ a₂juá'₄ jniá₂ 'a₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ jme₁'nió'₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂'én₂ rɨ́ng'₂. Ia₁ ma₂ca₂jme₃tag₅ bá₄ Diú₄ 'ŋiog₅ 'a₂ lia'₂ jme₁'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. 10 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ jmo'₂ 'nia'₂ ja₁con₂ rɨ́n'₂ 'nia'₂ i₂'én₂ i₂tián'₅ 'uë₃ Macedonia. La₁ mɨ₂ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, caun₂ juɨ₁dsi₂tsón₃ bá₄ a₂'nióg'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂. 11 Quen'₂ 'nia'₂ bí₂ tián'₂ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄, jmo₄ 'nia'₂ jmá'₃ con'₂ a₂ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂ guiong'₅₄, jmo₄ 'nia'₂ ta₁ quiáng'₂ quian'₅₄ gog'₂-tag'₅₄, juɨ₁lia'₂ qui₂ma₂jua'₅₄ jnia'₅₄ le₂jŋiá₅, 12 ia₁jaun₂ i₁nio'₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ a₂jme₃go₃ dsa₂ sián'₂ i₂tsá₃ 'én₂, ia₁jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ cha₂ a₂'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂.

A₂jŋió'₂ Te₁gui'₅₄

13 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ 'niog₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ lé₂ quian'₅₄ dsa₂ 'én₂ i₂ma₂dsan₃, ia₁jaun₂ tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ 'lia'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ 'lia'₂ dsɨ́₅ dsa₂ i₂tsá₃ jmɨg₄ cha₂ quió'₅ jua'₅₄ tɨ́in'₄. 14 Jaun₂ le₂në₅, juɨ₁lia'₂ 'éin₂ jniog₄ a₂ca₂jon₃ Jesús, a₂ca₂jein'₅₄ táng₃ në́₃, le₂jaun₂ bá₄ 'éin₂ jniog₄ ján₃ a₂jme₃jen'₅₄ Diú₄ co₂lë₅ quian'₅₄ Jesús dsa₂ i₂ca₂dsan₃ i₂'én₂ le₃quió'₅.

15 Jaun₂ lë₃ chei₂ jnia'₅₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃tag₅ Te₁gui'₅₄, con'₂ jniog₄ i₂chong₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂guan'₂ Te₁gui'₅₄, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jua'₅₄ i₂dsɨ₃jŋiá₄ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂ma₂dsan₃. 16 Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ guió'₃ tiá₂ jmo₃ 'éi'₃, quian'₅₄ jág₁ quió'₅ ángel i₂'uan'₂ guë́₄, dsɨ₃'ein₅₄ ŋí₁ trompeta quió'₅ Diú₄ në́₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ Cristo i₂ma₂dsan₃, qui₃jein'₅₄ le₂'uɨg₅₄. 17 Jaun₂ jniog₄ i₂chong₂ guë́₄, i₂të₁'ŋiá₄ guë́₄ në́₃, chó'₂ co₂lë₅ jë₄ jnei₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂ma₂dsan₃ 'éi₂, a₂dsɨ₂jme₁jen'₂ Te₁gui'₅₄ guei'₅₄ dsi₁guɨg₂. Jaun₂ le₂në₅ dsɨ₁tió'₄ co₂tan₅₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄. 18 Jaun₂ lë₃, cuë₅₄ 'nia'₂ lián'₂ rɨ́ng'₂ quian'₅₄ jág₁ la₂.

5

1 La₁ tsá₃ tion₅₄ jua'₅₄ a₂juá'₄ jniá₂ tó'₄ ne₄ si₂ 'e₂ 'ió'₄ 'e₂ jmɨg₄ a₂lé₂ jaun₂. 2 Jaun₂ ma₂le₁ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ dse₃ guiong'₅₄, jmɨg₄ a₂jŋió'₂ Te₁gui'₅₄ con'₂ tsá₃ ján₅ bá₄ dsa₂, juɨ₁lia'₂ ja₁já₄ jan₂ dsa₂ 'ang₂ caun₂ 'uë₂. 3 Jë₁ma₂të́₂ rë₁juá'₂ dsa₂: “Ca₂le₃jë́₃ lë́₅ 'í₁, tei₄ bá₄ 'ei₅”, të₃jë₄ jaun₂ 'én₂ con'₂ tiá₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ 'éi₂. Lé₂ juɨ₁lia'₂ ja₁jén'₅ 'io₅₄ i₂quian₅ guein₂. Con'₂ tsá₃ rë₂jáin₁ jë₁ma₂tá'₂ quɨ'₂ uɨg₅ quió'₅, tsá₃ a₁jaun₂ a₂lióin₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ŋág₃ jmɨ₁uɨg₅ jaun₂. 4 La₁ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ tion'₅₄ 'nia'₂ jë₄ qui₁né'₃, jaun₂ tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ jo₅₄ jmɨg₄ jaun₂ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ ja₁jo₅ jan₂ 'ang₂. 5 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ jaun₅ quián₅ ja₁tág₅ si₂, quian'₅₄ a₂jmɨ₂ në́₃. Tsá₃ téi₅ jniog₄ a₂'uë₂, on₃ guë'₂ jë₄ qui₁né'₃. 6 Jaun₂ tsá₃ 'nió'₅ guág₃ jniog₄ juɨ₁lia'₂ güɨn₂ i₂lɨn₅₄. Le₁jnio₂ ne₄ bá₄ jniog₄ 'nió'₅ jmó₁, lei₅₄, 'en₅₄ dsɨ₅. 7 A₂'uë₂ bá₄ güɨn₂ dsa₂, ján₃ guë'₂ a₂'uë₂ bá₄ 'ɨ́n'₂ dsa₂ 'en₅. 8 La₁ jniog₄ në́₃, i₂téi₅ a₂jmɨ₂, 'nió'₅ lei₅₄, 'en₅₄ dsɨ₅. 'Nió'₅ qui₁jmó₁ 'í₁ quian'₅₄ a₂'éin₂ quian'₅₄ a₂jme₁'nió₄ rɨn'₅₄ në́₃, në₂jag₄ bá₄ qui₂rë₂lióg₃ ŋí₁ le₁dsɨ₅, lë́₅ 'í₁; a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ a₂tág'₄ në́₃, lë́₅ co₂'nió'₄ ŋí₁ a₂'i₄ mɨ₂dsi₄ 'lióg₂, lë́₅ 'í₁. 9 Ia₁ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂'ag₃ Diú₄ a₂guéi₁ jniog₄ 'nei₂ a₂'i₄ dsɨ́₅; a₂jaun₂ bá₄ ca₂'ag₃ a₂lió₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. 10 O₄quián₂ jniog₄ ca₂join₃ ia₁jaun₂ dsɨ₁'io₁ co₂lë₅ quiain'₅₄, të₁lia'₂ chong₂, o₃ jë₁ma₂dsau₃ 'e₂.* 11 Jaun₂ caun₂ dsia₄ 'nia'₂ tiá₂ 'au'₂, cuë'₅₄ bí₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, juɨ₁lia'₂ ma₂jmo'₂ në₅.

Ton'₂ Pablo jág₁ dsa₂ rɨin'₅₄

12 Rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₂ jnia'₅₄ a₂jme₁gang'₃ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, i₂jiog₅ ne₄ juɨ₅ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, i₂to'₂ jág₁ dse₃ në́₃. 13 Ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁gain'₃ 'ŋio₅ lɨn₃, a₂jme₁'niói₄ në́₃, o₄quió'₄ ta₁ a₂jmo₂₃. Juɨ₁'ei₅ bá₄ tei₄ tion'₅₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂.

14 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jén₃ 'nia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ ta₁ 'nio₃ jmo₃. Cuë'₅₄ 'nia'₂ bí₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ niog₅ tiá₂ dsɨ́₅, jme₁'on₁ 'nia'₂ dsa₂ 'uan₅₄, jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ 'au'₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨ́ng'₂.

15 Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁, ia₁jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ jéin'₃ 'lɨg'₅₄ quió'₅ i₂jmóg'₂ 'lɨg'₅₄. Të₂le₃ caun₂ o₂nó'₅ bá₄ 'nia'₂ jmo₄ a₂dse₃ co₂tan₅₄ quian'₅₄ rɨ́n'₂ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.

16 Tián'₂ bá₄ 'nia'₂ 'io'₂ jéng'₂ co₂tan₅₄. 17 Chi₂len'₅₄ 'nia'₂ Diú₄ lia'₂ tsá₃ 'na₂. 18 Cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ Diú₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃, ia₁ a₂në₅ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ të₂le₃ quián'₂ 'nia'₂ o₄quió'₄ Cristo Jesús.

19 Tsá₃ lë₁ag₂ 'nia'₂ si₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 20 Në₁jua'₂ 'ein₂ 'ë́₂ jág₁ a₂guéi'₅ quió'₅ Diú₄, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ jeng'₅₄. 21 Quion₂ de'₂ 'nia'₂ 'í₁ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, jaun₂ chan'₂ bá₄ 'nia'₂ jmá'₃ a₂dse₃. 22 Co₂dsia₅ jmo₄ 'nia'₂ cau₅ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄.

23 'Ŋiog₅ Diú₄ i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄, juɨ₁jmo₁₂ a₂lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ jŋió₅ co₂ŋei'₅₄; juɨ₁le₅₄ bá₄ 'í₁ 'nia'₂, ta₁jang'₂: lia'₂ jme₂dsí₂, lia'₂ 'au'₂, lia'₂ ŋɨ'₄ 'nia'₂; ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃bóg'₂ dso₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. 24 I₂ma₂të₃ quián'₂ 'nia'₂ tí₅ bá₄ jág₁ quió'₅, jaun₂ jme₃ti₃ bá₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅.

'Ág'₅ jág₁ jë₁ca₂tó'₂

25 Rɨn'₅₄ jniog₄, chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄.

26 Cuɨn₅₄ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ a₂qui₁chén'₁† 'nia'₂ quió'₅ rɨ́ng'₂, a₂lë́₅ léi₄ a₂ma₂'ei₅ caun₂ jág₁ a₂le₁jë́₃ 'au'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂.

27 Mɨ₅ jniá₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, 'í₂ 'nia'₂ si₂ carta la₂ jɨn₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄.

28 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:1 Lia'₂ chen₂ Silvano, co₂rë₂ quian'₅₄ Silas.

* 3:13 lit. “dsa₂ jŋió₅ quiáin₅.”

* 4:4 o₃, “Juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ 'a₂ lia'₂ jme₁'uang'₅₄ nɨ₁ŋɨ'₁ guiong'₅₄, lë́₅ 'í₁, con'₂ dsi₂ten₅₄.”

* 5:10 lit. “chi₂jua'₂ le₁jnio₂ ne₄ jniog₄, o₃ le₁guág₃ 'e₂.”

† 5:26 Caun₂ tag₄ a₂jme₁chí'₄ lia'₂ con'₂ ca₂jmo₃ Pa₄ si₂ la₂.

SEGUNDA TESALONICENSES

1

2

3

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄ dsa₂

TESALONICENSES

1

Pablo quiain'₅₄ rɨin'₅₄ jmo₂₃ si₂ a₂chein₃ ne₄ Guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Tesalónica

1 Jniá₂ Pa₄, quian'₅₄ Silvano,* quian'₅₄ Timoteo në́₃, dsian'₄ jnia'₅₄ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂chan₂ juɨg₂ Tesalónica, 'nia'₂ dsa₂ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. 2 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄, juɨ₁jme₂gu'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃, jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ ja₁con'₂ 'nia'₂, juɨ₁'ei₅ dse₃ 'au'₂, tiong'₅₄ 'ei₅ tei₄.

'Ë́₂ Diú₄ uɨg₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ táng₃ Cristo mɨ₂güɨ́g₃

3 Rɨn'₅₄ jniog₄, ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ ca₂tág₂ jnia'₅₄ cuë'₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, ia₁ le₂jaun₂ bá₄ dse₃ dsióg₅, ia₁ caun₂ dsɨ₂cón'₃ bá₄ 'nia'₂ a₂rë₂'éng'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, caun₂ jme₂'nióg'₃ bá₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ le₂jang'₂ le₂jang'₂. 4 Jaun₂ lë₃, jmá'₃ lia'₂ jág₁ dse₃ bá₄ dsia₂ jnia'₅₄ 'ɨ́n₅ 'nia'₂ jɨn₄ guá'₅ quián₅ Diú₄, 'a₂ lia'₂ ma₂ca₂tian'₃ 'nia'₂ a₂ma₂ca₂jme₁juɨng'₂ 'au'₂ a₂'én'₂ 'nia'₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂co₂'ein₅ dsa₂, a₂qui₂jmóg'₂ dsa₂ në́₃. 5 Jaun₂ le₂në₅ cuë₅ léi₄, con'₂ dsi₂ten₅₄ bá₄ qui₂dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, ia₁jaun₂ lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂ca₂tɨ́n'₂ dsi₁niog'₃ ja₁gon₂ Diú₄; o₄quió'₄ a₂jaun₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅.

6 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ dsi₂ten₅₄, Diú₄ bá₄ jme₃rë́₃ cuë́'₃ uɨg₅ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂ma₂jmá'₂ 'nia'₂. 7 Jaun₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂qui₂ma₂ŋag'₅₄ uɨg₅, Diú₄ jmo₃ a₂'ag₃ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂, a₂'ag₃ tei₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ ján₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jŋió'₂ Te₁gui'₅₄ Jesús juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jë₄ si₂ ca₂jo'₅₄, quiain'₅₄ ángeles i₂'uan'₂ quiáin₅. 8 Jŋiói'₂ a₂cuë́'₃ uɨg₅ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄, ia₁ on₃ guë'₂ juɨ₅ ca₂tón'₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo. 9 Ca₂le₃jɨ́n₃ 'éi₂ gue₃ 'liain'₅₄ a₂dsɨ₃'éin₂ co₂ŋei'₅₄, co₂dsia₅ jŋiai'₃ ne₄ Te₁gui'₅₄, dsɨ₃toin'₅₄ uɨ́ng₂ ja₁tsá₃ ma₃'e₂ bí₂ jlá'₁ quió'₅ Diú₄ jniá₂. 10 Jmɨg₄ jaun₂, jë₁ma₂të́₂ rë₁guan'₂ Te₁gui'₅₄, a₂jme₃juag'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂ quiáin₅,† jaun₂ dsa₂ i₂'én₂ në́₃ qui₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅ jág₃ jɨ́in₂ Te₁gui'₅₄. Ján₃ bá₄ o₁ton'₄ 'nia'₂ ja₁jaun₂, ia₁ a₂ma₂ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁ dsau₅ quián₂ jnia'₅₄.

11 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ján₃, chi₂len'₄ jnia'₅₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁i₂nio'₄ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ i₃nio₄ dsa₂ i₂ma₂të́'₃ quiáin₅; juɨ₁jme₂ti₃ të₂le₃ quian'₅₄ bí₂ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmó'₂, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ta₁ a₂jmo'₂ 'nia'₂ ia₁ a₂'éng'₂. 12 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ lé₂ le₃juɨn'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nia'₂ ja₁con₂ 'éi₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo.

2

Le₃jniá₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ 'éi'₃ gó'₅

1 Jaun₂ në́₃, 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₂guan'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, jë₁ma₂të́₂ rë₁tió'₄ lo'₂ quiain'₅₄, mɨ₂ jnia'₅₄ chei₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, 2 a₂tsá₃ caun₂ lë₁jme₁tsɨ́n₄ 'nia'₂ a₂dsɨ₃jiog₅ 'au'₂ le₂siá'₂, on₃ guë'₂ can₂ 'nia'₂ go₂'i₃, në₁'e₂ guë́₃ jág₁ a₂já₅ të₂le₃ quian'₅₄ jan₂ jme₂dsí₂, on₃ guë'₂ jág₁ a₂dsia₅ dsa₂, on₃ guë'₂ në₁'e₂ si₂ carta a₂chen₅ dsa₂ ne'₅₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ a₂jmo₂ jnia'₅₄, jë₁juá'₂ dsa₂ a₂ma₂ca₂të́₂* jmɨg₄ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 3 Tsá₃ lë₁cuɨ́n₅ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂jme₃gau₅ dsa₂. Ia₁ né'₃ a₂te₅₄ jmɨg₄ jaun₂, jmo₃ dsa₂ caun₂ jág₁ a₂jme₃'ŋiai₅₄ Diú₄, jaun₂ le₃jniá₂ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ 'éi'₃ gó'₅ 'i₁caun₂, i₂ma₂'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃'én₂. 4 Dsa₂ 'éi₂ náu₃ quein₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo₅ dsa₂ dsɨ́₅ lɨ́n₅ Diú₄, o₃ a₂jme₂juag'₂ dsa₂ 'e₂. Ca₂lia'₂ dsióg₄ guá₃ të₂ dsi₂néi₂ guá'₅ templo quió'₅ Diú₄, a₂jmo₂₃ lɨ́in₅ Diú₄.

5 ¿Tsa₁ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂, lia'₂ con'₂ jme₁'eng₅₄ guë́₄ quian'₅₄ 'nia'₂, ca₂juá'₃ jniá₂ le₃jë́₃ a₂në₅? 6 Jaun₂ në́₃ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'ein₂ 'éi₂ i₂jné₅ juɨ₅, jaun₂ tsá₃ jme₃jniog₂₃ jŋiá₅ né'₃ a₂të₅₄ jmɨg₄ quió'₅. 7 La₁ tion₅₄ bá₄ ma₂jmo₅ i₂'lɨn'₅₄ 'éi₂ bí₂ rë₂'ma₄ quió'₅ ia₁jaun₂ tsá₃ le₃ji'₅₄ dsa₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. Jŋia'₅₄ lia'₂ chi₁jŋia₂₃ a₂jŋia'₃ i₂chén'₅ dsi₂jo₂ i₂jmo₅ jnág₅ juɨ₅. 8 Jaun₂ guë́₄ jme₃jnia₅ dsa₂ 'lɨn'₅₄ 'éi₂. Jaun₂ Te₁gui'₅₄ Jesús në́₃ jŋag'₃ quian'₅₄ dsí₂ tio'₅₄ 'o₅₄, 'éin₂ 'éi₂ quian'₅₄ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ në́₃ jë₁jŋiói'₂. 9 Satanás bá₄ jmo₃ jiá₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ 'éi₂, ia₁ guáin₂ ján₃ quian₅ bí₂ a₂o₂dsain₂ jmo₃ léi₄ juë'₂ jme₃gau₂₃. 10 Ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa 'lɨg'₅₄ jmo₃ a₂jme₃gain₂₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ juɨ₅ dsɨ₃'én₂ ia₁ tsá₃ guë'₂ ca₂rë₃'nio₃ gue₃ jág₁ tí₅ dsón'₂ a₂jme₁lió₂. 11 Jaun₂ bá₄ lë₃ cuë₃ Diú₄ jmɨg₄ a₂le₃gain₂, ia₁jaun₂ juɨ₁le₂'éin₂ co₂ŋei'₅₄ jág₁ të₂jág₁, 12 ia₁jaun₂ 'ë́₂ Diú₄ uɨg₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́in₃ ia₁ tsá₃ guë'₂ ca₂rë₃'éin₂ jág₁ tí₅ dsón'₂, ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ të₅ dsɨ́₅ cosa 'lɨg'₅₄.

Dsa₂ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄

13 La₁ jnia'₅₄ në́₃, ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ cuë₂ ti₁'mag'₄ Diú₄ o₄quián'₂ 'nia'₂, rɨn'₅₄ jniog₄, i₂'nió₄ quián₅ Te₁gui'₅₄. Jaun₂ lë₃ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃lióg₃ jmɨg₄ bá₄ ca₂quión'₂ Diú₄ 'nia'₂ ia₁jaun₂ tɨ́n'₄ 'nia'₂, lén'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dsau₅ a₂ma₂'én'₂ 'nia'₂ në́₃. 14 Ta₁ jaun₂ ca₂të₃ Diú₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂ca₂jme₁tag₅ jnia'₅₄, ia₁jaun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ quen'₅₄ quiang'₅₄ a₂jlá'₁ a₂lɨ́n₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄.

15 Jaun₂ le₂në₅, rɨn'₅₄ jniog₄, caun₂ 'éi₂ 'nia'₂ 'au'₂, chan'₂ tiá₂ jág₁, tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂qui₂ma₂cuë́₁ jnia'₅₄, lia'₂ jág₁ quian'₅₄ si₂ cartas në́₃. 16 Jaun₂ 'ŋiog₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quian'₅₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, i₂ma₂jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ 'nio₃ jniog₄, cuë₂₃ lián'₂ co₂tan₅₄, cuë₂₃ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ tág'₄ në́₃, 17 juɨ₁cuë́'₄ bí₂ të₂'au'₂ 'nia'₂ ia₁jaun₂ caun₂ bá₄ 'ag₃ 'au'₂ 'nia'₂, jë₁dsiá'₁ jág₁, jë₁jmó'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃.

3

Chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄

1 Jë₁ca₂tó'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄, ia₁jaun₂ ma₂në₃ cón'₅ dsióg₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂. Juɨ₁gue₅₄ bá₄ dsa₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ juɨ₁jme₂juë'₂ bá₄ dsa₂ jág₁ la₂ juɨ₁lia'₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ 'nia'₂. 2 Mɨ₄ 'nia'₂ o₄quián₂ jnia'₅₄ ján₃, ia₁jaun₂ lió₂ jnia'₅₄ o₄gú₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jmóg'₂ mɨ'₅₄, ia₁ tsá₃ 'én₂ ca₂le₃jɨ́n₃. 3 La₁ tí₅ bá₄ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ quián'₂ 'nia'₂. Jmo₃ bá₄ 'ag₃ caun₂ 'au'₂ 'nia'₂ qui₂jmo₃ 'í₁, ia₁jaun₂ tsá₃ jmóg'₂ i₂së₃dsen₃. 4 Caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ të₂le₃ quió'₅ Te₁qui'₅₄, a₂jmo'₂ ton'₂ a₂jmó'₂ 'nia'₂ në́₃, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂ma₂jua'₂ jnia'₅₄ jmó'₂ 'nia'₂. 5 Juɨ₁jiog₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ të₂'au'₂ 'nia'₂ ja₁'nio₃ Diú₄, ja₁jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ juɨn'₂ dsɨ́₅ Cristo në́₃.

Ca₂tɨ́n₂ bá₄ dsa₂ jmo₃ ta₁

6 Rɨn'₅₄ jniog₄, cuë₂ jnia'₅₄ 'éi'₃ të₂le₃ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, jmo₄ 'nia'₄ cau₅ juɨ₁'ein₂ guë́₃ rɨn'₅₄ jniog₄ juɨ́n'₅ jmo₃ ta₁ on₃ guë'₂ jmo₂₃ con'₂ lë́₅ a₂ca₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ 'nia'₂. 7 Jaun₂ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ tiáng'₄ a₂jmó'₂ con'₂ lë́₅ 'a₂ lia'₂ chong₂ jnia'₅₄. Tsá₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ ca₂jmó₁ jnia'₅₄ ta₁ të₁lia'₂ ca₂tió'₄ quian'₅₄ 'nia'₂, 8 on₃ guë'₂ jua'₅₄ ca₂que₅₄ jnia'₅₄ a₂lë₁ca₂que₅₄ quió'₅ rɨn'₅₄, jua'₅₄ tsá₃ ca₂qui₅₄. Të₂le₃ qui₂ca₂jmó₁ bá₄ jnia'₅₄ ta₁ 'ŋio₅ lɨn₃ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ ia₁jaun₂ tsá₃ cán'₁ 'nia'₂ guei₂ o₄quián₂ jnia'₅₄. 9 On₃jua'₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ca₂tág₂ jnia'₅₄; a₂jŋia'₅₄ lia'₂ ca₂quián₁ jnia'₅₄ caun₂ juɨ₅ ne₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ 'nia'₂ në́₃ cán'₁ juɨ₅ jaun₂ a₂ca₂quián₁ jnia'₅₄. 10 Ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁tio'₅₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ 'nia'₂, ca₂cuë́₁ 'éi'₃ la₂: Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂juɨ́n'₅ jmo₃ ta₁, tsá₃ juɨ₁guë́'₄. 11 Ma₂ne₄ jnia'₅₄ dsia₅ dsa₂ tság₅ jnia'₅₄, chan₂ 'nia'₂ i₂lɨn₅₄ tián'₅ tsá₃ ta₁ 'nio₃ jmo₃, 'ŋio₅ bá₄ tsá₃ jɨin₅₄ qui₂tiáin₂ ja₁tsá₃ ca₂tɨ́in₂. 12 Jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ chei₂ jnia'₅₄ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂, juɨ₁jmo₁₂ ta₁ quió'₅ ia₁jaun₂ cha₂ a₂qui₂dsɨ₃ŋɨ́i₂.

13 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ a₂ca₂'ong'₃ jmo'₂ cosa dse₃. 14 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂tsá₃ tón'₂ juɨ₅ a₂jua'₂ jnia'₅₄ ne₄ si₂ la₂, jag₄ 'nia'₂ 'ein₂ 'éi₂ jaun₂ tsá₃ ma₃jme₁quiain'₅₄ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃gui'₅₄. 15 La₁ tsá₃ jme₁'ŋiai'₅₄ 'nia'₂, të₂le₃ cuë'₅₄ tioin'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ co₂'nió'₄ rɨ́ng'₂.

Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄: Jág₁ jë₁ca₂tó'₂ quió'₅ Pa₄

16 'Ŋiog₅ Te₁gui'₅₄ i₂jmo₅ 'ag₅ tei₄ dsɨ́₅ dsa₂, juɨ₁jmo₁₂ le₁'ág₄ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo'₂ 'nia'₂. Juɨ₁'en₅₄ bá₄ Diú₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂.

17 Jniá₂ Pa₄ jmo₂₃ si₂ la₂ quian'₅₄ gu₃* cuɨ́ng₅ Diú₄ 'nia'₂, co₂'nió'₄ léi₄ a₂tó'₅ jniá₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃ si₂ a₂jmo₂₃. Le₂la₂ lë́₅ letra quió₃. 18 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:1 Lia'₂ chen₂ Silvano, co₂rë₂ quian'₅₄ Silas.

† 1:10 lit. “dsa₂ jŋió₅ quiáin₅.”

* 2:2 o₃, “a₂ma₂ja₂quián₃.”

* 3:17 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Corintios 16:21; Gálatas 6:11; Colosenses 4:18; Filemón 19.

PRIMERA TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

Si₂ carta le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄

TIMOTEO

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Timoteo

1 Jniá₂ Pa₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo, 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ quián₂ jniog₄ i₂lió₂, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄. 2 Jaun₂ jmo₂₃ si₂ la₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'ne₂ Timoteo, 'ne₂ guë'₂ dsa₂ ma₂lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ jan₂ jón₃ quiáng₃ të₃dsón'₂ ia₁ ca₂rë₃'éng'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄. Jaun₂ 'nio₃ juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'ne₂. Juɨ₁jmo₅₄ bá₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Cristo Jesús quián₂ jniog₄ 'ua₁ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁cong'₂, a₂'ag₃ tei₄ 'au'₂ në́₃.

Toin'₂ dsa₂ jág₁ a₂tsá₃ tón'₃ juɨ₅ jág₁ a₂tsá₃ dsau₅

3 Juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₃ jniá₂ né'₃ a₂nei₅₄ juɨ₅ 'uë₃ Macedonia, a₂jan'₅₄ juɨg₂ Efeso ia₁jaun₂ juɨg'₅₄ dsa₂ i₂lɨn₅₄ a₂tsá₃ jme₃tag₂₃ juá'₅ a₂tsá₃ dsau₅, 4 on₃ guë'₂ tón'₃ juɨ₅ 'e₂ jág₁ a₂lë₁dsia₅ dsa₂, o₃ a₂'ɨn₅ dsa₂ dsa₂ can'₅₄ i₂jme₁chan₂ ma₂lɨ́g'₂, jág₁ a₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsian₅. Jŋia'₅₄ con'₂ dsiog₅ mɨ'₅₄ a₂tsɨn₅ dsa₂, 'nió'₄ a₂jme₁jme₃'o₅₄ a₂le₃tei₅₄ jniog₄ ta₁ quió'₅ Diú₄, a₂lë₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'én₂ dsa₂.

5 Jë₁ma₂le₁jë́₃ të₂dsɨ₅ jniog₄ guio₅₄, léi₄ bá₄ jniog₄ të₂dsɨ₅ 'e₂ a₂dse₃ a₂ca₂tág₂ jniog₄ jmó₁, on₃jua'₅₄ a₂lë₁jmo₂ a₂'éin₂ në́₃, jaun₂ guë́₄ lé₂ le₃jiá₃ lé₂ të₂dsɨ₅ jniog₄ a₂jme₁'nio₃ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. Ta₁ jaun₂ quí'₅ 'éi'₃ la₂. 6 Ia₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ ma₂i₂léin₂ të₂le₃ cau₅ ma₂i₂cóin'₅ juɨ₅ quian'₅₄ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. 7 'Nio₃ léin₂ të₅juá'₅, la₁ jŋia'₅₄ guioin₅₄ bá₄ tsá₃ ŋɨ́i'₂ 'e₂ juá'₂ a₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂, ŋag₅₄ rë'₂ 'ei₅ caun₂ dsɨ́₅, në₂jag₄ bá₄ a₂dsau₅ dsón'₂ a₂jme₂tag₂₃.

8 Ma₂ne₄ bá₄ jniog₄ a₂dse₃ bá₄ 'Éi'₃ në₁jua'₂ ca₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ con'₂ dsi₂ten₅₄. 9 Ma₂ne₄ jniog₄, 'i₁caun₂ 'éi'₃ tsá₃ ca₂quiog₂ Diú₄ quió'₅ dsa₂ dsen₃. O₄quió'₄ i₂jmo₅ 'lɨg'₅₄ bá₄ ca₂quiog₂ 'Éi'₃: o₄quió'₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ nag₃, dsa₂ i₂'no₅ dso₄, dsa₂ i₂tsá₃ jme₂gan₃ Diú₄, i₂tsá₃ jme₂gó'₃ Juá'₅, dsa₂ i₂jme₂dsian₅ chog₅₄-jmei₂, quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂jme₂dsian₅ dsa₂ në́₃; 10 o₄quió'₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nió'₅ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃, o₄quió'₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂nió'₅ jág₁ 'lɨg'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ rɨn'₅₄, o₄quió'₄ dsa₂ i₂'ang₅ 'ɨn₅ dsa₂, o₄quió'₄ dsa₂ i₂jme₂gan₅ rɨn'₅₄, o₄quió'₄ dsa₂ i₂co₂jmo₅ jág₁ të₂jág₁ 'ɨin₂₃ Diú₄, o₄quió'₄ dsa₂ i₂jmo₅ juɨ₁'e₂ guë́₄ cosa a₂tsá₃ lë́₅ con'₂ lë́₅ juá'₅ dse₃. 11 Juá'₅ dse₃ la₂, co₂rë₂ bá₄ quɨn₅ quian'₅₄ jág₁ jlá'₁ a₂tɨ́n'₄ dsa₂, a₂ca₂dsia₃ Diú₄ Jŋió₅ o₄gu₃ jniá₂.

Ia₁ 'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ jaun₂ cuë₅ Pa₄ ti₁'mag'₄

12 Cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄, ia₁ qui₂ma₂cuë₃ bí₂ jmo₅ jniá₂ ta₁ la₂ quió'₅ a₂ma₂dsia₃ gu₃, ton'₂ ia₁ jág₂ bá₄ jniá₂ lia'₂ ja₁jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ i₂rë₂ti'₅₄. 13 Ca₂jmo₃ Cristo ca₂le₃jë́₃ në₅ ja₁con₂ jniá₂, o₁jŋia'₅₄ jme₁dsia₅ jniá₂ 'lɨg'₅₄ jme₁'ɨ́in₅ le₂jŋiá₅, qui₂ca₂'éng₃ dsa₂ i₂jme₁quiain'₅₄, qui₂ca₂jmai'₄ jniá₂ tsau₂ dsɨ₃ në́₃. La₁ ca₂dsia₃ Te₁gui'₅₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁con₂ jniá₂ ia₁ a₂tsá₃ jme₁guion₄ bá₄ jniá₂ 'e₂ jme₁jmo₂₃ lia'₂ con'₂ tsá₃ jme₁'éng₂. 14 Jaun₂ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ ja₁cong₂, a₂ca₂rë₃'éng₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús i₂'nio₃ guë́₄ lɨn₃.

15 Dsón'₂ dsau₅ bá₄ jág₁ la₂, jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ 'nió'₅ le₃'én₂: Ta₁ jaun₂ guan₃ Cristo Jesús mɨ₂güɨ́g₃ la₂, a₂qui₃lióin₂ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄; jë₄ quió'₅ 'éi₂, jniá₂ lɨ́ng₅ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂rë₂cán'₄ guë́₄ dso₄. 16 La₁ Diú₄ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ jniá₂, ia₁jaun₂ lén₂ jniá₂ i₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ dsia₅ Jesucristo ŋéi₂ dsɨ́₅ lióin₂ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ rɨn₂ dso₄. Le₂jaun₂ bá₄ ma₂guio₃ jniá₂ quian₅₄ ne₄ juɨ₅ ia₁jaun₂ jág₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂le₃'én₂ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo ia₁jaun₂ le₃chain₂ co₂tan₅₄. 17 Jaun₂ lë₃, le₃quió'₅ Rag₅₄ i₂chan₂ co₂tan₅₄, i₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ jón₂, on₃ guë'₂ jniái₂, i₂jan₂ tan₅₄ Diú₄ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅: juɨ₁jme₂go₃ dsa₂, juɨ₁jme₂juag'₂ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ ŋi₂ a₂já₅. A₂méi₃.

18 Jaun₂ 'ne₂ Timoteo, jón₃ quiáng₃, 'éi'₃ la₂ dsia₅ jniá₂ gog'₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ a₂ca₂cuë₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ca₂cuë́'₃ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ca₂'ag₃ ca₂'ɨin₃ 'ne₂ le₂jŋiá₅: jmo₄ dsen₅₄ 'au'₂ a₂náu'₁ tiá₂ a₂quɨ́ng'₄ ne₄ 'nei₂ a₂gu₂dsí₂, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ca₂cuë₃ dsa₂ jaun₂: 19 a₂chan'₅₄ tiá₂ a₂'éng'₂, a₂tsá₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ qui₂dsɨ₂jŋi₅ 'au'₂ në́₃. I₂lɨn₅₄ dsa₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂dsia₃ cau₅ a₂në₅ ca₂i₃'én₂ a₂'éin₂, në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁barco a₂ca₂lë₃ le₁juɨg₁ le₁dsog'₅₄ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄. 20 Le₂në₅ bá₄ ca₂i₃ŋɨ́₂ Himeneo quian'₅₄ Alejandro i₂ma₂ca₂jɨn'₄ jniá₂ ja₁con₂ i₂së₃dsen₃ ia₁jaun₂ le₃'en₅₄ dsɨ́₅ a₂tsá₃ ma₃juá'₂ 'lɨg'₅₄ të₃'oin'₂ Diú₄.

2

Cuë₂₃ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ chi₃lén'₂ dsa₂ Diú₄

1 Jë₁le₂'uɨg₅₄, chi₁quian₅₄ jniá₂ jmɨg₄ a₂mɨ́'₁ 'nia'₂ ne₄ Diú₄, a₂chi₁lein'₅₄ 'nia'₂, a₂cuë'₅₄ 'nia'₂ ti₁'mag'₄ në́₃, o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, 2 o₄quió'₄ juɨ₁lia'₂ rag₅₄, o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂tan₅₄, ia₁jaun₂ bá₄ lé₂ le₃'io₄ jniog₄ 'ei₅ tei₄ tsá₃ mɨ'₅₄ cha₂, ia₁jaun₂ chong₂ jniog₄ con'₂ dsi₂ten₅₄, le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃, le₃ne₄ Diú₄. 3 Ia₁ le₂në₅ bá₄ dse₃, 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ quián₂ jniog₄ i₂lió₂, 4 i₂'nio₃ lión₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, ton'₂ 'nio₃ a₂dsi₁léin₂ ja₁le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ jág₁ tí₅. 5 Jan₂ bá₄ Diú₄ chan₂, ton'₂ jan₂ bá₄ dsa₂ chan₂ i₂ŋág₅ jág₁, i₂chén'₅ jë₄ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Dsa₂ 'éi₂ lɨ́n₅ Cristo Jesús.* 6 'Éi₂ në́₃ ca₂jɨ́in'₂ 'ŋiog₅ ca₂quí₃ 'lia'₅₄ ia₁jaun₂ lión₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂. Jág₁ dsau₅ në₅ në́₃, ca₂rë₃ŋi₅ dsa₂ jme₁ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂le₃ŋi₅. 7 Ta₁ jaun₂ ca₂rë₃'ɨ́n₁ jniá₂ ia₁jaun₂ léng₂ jan₂ i₂'ë́₂ jág₁, jan₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús në́₃, jan₂ të₅ i₂jme₂tɨn₅ dsɨ₂nau₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'én₂ dsa₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ tí₅ në́₃. Jág₁ dsau₅ bá₄ a₂juá'₅,† tsá₃ të₂jɨ́ng₁.

8 Jaun₂ 'nio₃ jniá₂ a₂chi₃lén'₂ dsa₂ Diú₄ ca₂le₂con₂, a₂qui₃chóg'₃ gu₂ qui₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅, on₃jua'₅₄ a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅, on₃ guë'₂ a₂qui₂tsɨin₂₃ quian'₅₄ rɨin'₅₄. 9 'Io₅₄ guë'₂ në́₃ 'nió'₅ quɨ́'₃ tsɨn'₅₄ con'₂ dsi₂ten₅₄, dse₃ jniá₂, li'₅₄ quió'₅. Juɨ₁jmoi'₅₄ a₂rë₂lɨin₅₄, on₃jua'₅₄ quian'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ jlá'₁ qui₂rë₂lag₄ dsi₅₄, on₃ guë'₂ quian'₅₄ cu₄nióg₄, on₃ guë'₂ quian'₅₄ mɨ́g₂ perlas a₂tó'₅ lag₅₄, on₃ guë'₂ quian'₅₄ tsɨn'₅₄ 'mu'₅₄ në́₃; 10 të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂qui₂jmo₂₃ bá₄ 'nió'₅ jmói'₂, juɨ₁lia'₂ ca₂tɨ́n₂ jmo₃ dsa₂ mɨ́₂ i₂ma₂jɨ́n'₂ ja₁con₂ Diú₄. 11 Dse₃ bá₄ tón'₃ 'io₅₄ tei₄, nag₃, gue₃ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂jme₂tag₅ dsa₂, a₂caun₂ nei'₅₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃. 12 Tsá₃ cuë₅ jniá₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jme₃tag₅ 'io₅₄, on₃ guë'₂ jua'₅₄ jmo₃ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ ŋe'₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ tei₄ bá₄. 13 Ia₁ Adán bá₄ i₂le₂'uɨg₅₄ ca₂jmó'₂ Diú₄; cang₂ bá₄ ca₂jmói'₂ Eva. 14 Jaun₂ on₃jua'₅₄ Adán i₂ca₂rë₃gán₃; 'io₅₄ bá₄ i₂ca₂rë₃gán₃ jaun₂ ca₂táin'₂ dso₄. 15 La₁ia₁, lión₂ bá₄ 'io₅₄ në₁jua'₂ jme₂cain'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅, chi₂jua'₂ caun₂ 'éin₂ jág₁ quió'₅ Diú₄, caun₂ 'nioi₃ rɨin'₅₄, caun₂ chain₂ le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quió'₅, a₂li'₅₄ quió'₅ në́₃.

3

'A₂ lia'₂ ca₂tɨ́n₂ jmo₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cán₂ ne₄ juɨ₅ quián₅ guá'₅

1 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ jág₁ la₂: chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ 'nio₃ cán₂ ne₄ juɨ₅ jŋia₃ rɨn'₅₄,* ta₁ dse₃ bá₄ jaun₂ 'ɨ́n₅ dsɨ₅. 2 Jaun₂ lë₃ juá'₅ jniá₂, dsa₂ i₂chén'₅ ne₄ juɨ₅a tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ cha₂ ja₁coin₂ a₂lé₂ le₃bóg'₂ dsa₂ dso₄, jua'₅₄ a₂'ag₃ 'lɨg'₅₄. Ján₃ guë'₂, jan₂ bá₄ 'io₅₄ quiáin₅ i₂guá₅ quiain'₅₄; 'en₅₄ dsɨ́₅ 'nió'₅ léin₂; li'₅₄ quió'₅, i₂ŋɨ₅ con'₂ dse₃ jniá₂, qui₂guein₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅, quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃tɨin₂₃ dsa₂. 3 Tsá₃ 'nió'₅ ŋɨ₃ 'ein₅, on₃ guë'₂ qui₃'no₃ mɨ'₅₄, on₃ guë'₂ 'nió'₅ jmo₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂lë₁'nio₃ lí'₂ cu₄ quió'₅ dsa₂. Të₂le₃ 'nió'₅ ŋɨ₃ caun₂ tei₄ jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ quian'₅₄ rɨin'₅₄, tsá₃ 'nió'₅ jmo₃ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ cu₄. 4 'Nió'₅ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jŋiai₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅, 'a₂ lia'₂ co₂jéin'₂ chi'₂ quiáin₅ ia₁jaun₂ bá₄ jme₂go₃ chi'₂ quiáin₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃. 5 Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jŋiai₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ në́₃, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃jmo₃ 'í₁ guá'₅ quián₅ Diú₄? 6 Tsá₃ 'nió'₅ cán₂ ne₄ juɨ₅ quió'₅ guá'₅ jan₂ i₂të₂ca₂rë₃'én₂. Ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ 'ŋio₅ ca₂jmo₃ róin₂, tiáin'₃ juɨ₁lia'₂ ca₂tán'₂ i₂së₃dsen₃. 7 Ján₃ bá₄ 'nió'₅ 'ei₅ jág₁ dse₃ quió'₅ jɨn₄ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁ca₂táin'₂ jág₁ lia'₂ chain₂, a₂tiáin'₂ tsɨ₁cág'₅ quió'₅ i₂së₃dsen₃ në́₃.

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄ quián₅ guá'₅

8 Le₂në₅ bá₄ ján₃, 'nió'₅ jmo₃ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄a quián₅ guá'₅, 'nió'₅ lén₂ dsa₂ i₂'en₅₄ dsɨ́₅ ján₃, i₂quian₅ caun₂ juɨ₅ dse₃. Tsá₃ 'nió'₅ lén₂ dsa₂ i₂lë₁qui₂co₅ jág₁ quió'₅, on₃ guë'₂ 'nió'₅ i₃nioi₅₄ 'ein₅, tsá₃ 'nió'₅ jmo₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂lë₁'nio₃ lí'₂ cu₄ quió'₅ dsa₂. 9 'Nió'₅ jmo₃ 'í₁ jág₁ dse₃ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄ a₂'éin₂ jniog₄, a₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅. 10 'Nió'₅ con₂ de'₂ dsa₂ 'í₁ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ con'₂ dsa₂ i₂lén₂ i₂jme₃'o₅₄ në₁jua'₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́in₅. Në₁jua'₂ tsá₃ 'e₂ rɨin₂, jaun₂ guë́₄ dsi₂ten₅₄ léin₂ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄a quián₅ guá'₅. 11 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ guë'₂ në́₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nió'₅ li'₅₄ quió'₅, tsá₃ 'nió'₅ a₂lë₁bóg'₂ dso₄. 'Nió'₅ 'en₅₄ dsɨ́₅ léin₂, rë₂ti'₅₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃ në́₃. 12 I₂jme₂'o₅₄ quián₅ guá'₅a 'nió'₅ jmo₃ ján₃, jan₂ bá₄ 'io₅₄ quiáin₅ i₂rë₂jen'₂ gu₂ quiáin'₅₄. Jaun₂ 'nió'₅ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ co₂jéin'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ chi'₂ quiáin₅, quian'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ në́₃. 13 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂'o₅₄† i₂rë₂ti'₅₄ dse₃ ta₁ quió'₅ a₂lɨ́in₅, lí'₄ a₂'ag₃ dsa₂ dse₃ quió'₅, ton'₂ ján₃ guë'₂ caun₂ guë́₄ 'ag₃ dsɨ́₅ a₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ 'éin₂ të₂le₃ quió'₅ Cristo Jesús.

Le₂la₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂'éin₂ jniog₄

14 'Ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ nei₅₄ ŋi'₅₄ ta₁ i₁jɨng₁₂ 'ne₂. La₁ né'₃ a₂dsióg₄, jmo₂₃ si₂ la₂, 15 ia₁jaun₂ në₁jua'₂ ca₂rë₃'ɨng₅₄, le₃ŋi'₅₄ bá₄ 'a₂ lia'₂ ca₂tɨ́n₂ i₃nio₄ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Diú₄, i₂lɨ́n₅ guá'₅ quián₅ Diú₄ jén'₃, co₂'nió'₄ 'uɨg₅₄ 'ia'₂, 'ma₂dsɨ₅ në́₃, quió'₅ jág₁ tí₅. 16 Dsón'₂ bá₄ juë'₂ juá'₅ a₂'éin₂ jniog₄, a₂jme₁rë₂'ma₄ le₂jŋiá₅:

Ca₂guan₃ Diú₄ chi₁dsain₂;

ca₂jme₃jniog₅ Jme₂dsí₂ a₂lɨ́in₅ i₂dsen₃;

ca₂jág₂ ángeles;

ca₂rë₃'ë́₂ jág₁, ca₂'ag₃ dsa₂ jɨn₄ dsɨ₂nau₂;

ca₂rë₃'én₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jág₁ quió'₅;

ca₂guéi'₂ táng₃ Jmei₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ në́₃.

4

Dsa₂ i₂dsɨ₃lén₂ cau₅, qui₃tí₂ jág₁ quió'₅ Diú₄

1 Lia'₂ tí₅ jág₁ dsón'₂ bá₄ ma₂ca₂juá'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ 'a₂ lia'₂ lé₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. I₂lɨn₅₄ dsa₂ dsɨ₃lén₂ cau₅, tí₂ jág₁ a₂'éin₂ jniog₄, tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅ jme₂dsí₂ i₂juɨ₁gan₂, jág₁ juá'₅ a₂já₅ quió'₅ je₂na'₅₄ në́₃, 2 a₂jme₂tag₅ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ qui₂le₁'ág₄ dse₃ o₁ne₁, i₂co₂jmo₅ jág₁ të₂jág₁, i₂tsá₃ ma₃'e₂ qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ ia₁ ma₂lë́₅ dsɨ́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂cáu₂ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁ dséi₂. 3 Jme₃tag₂₃ a₂tsá₃ ma₃jén'₂ dsa₂ gu₂; a₂lɨn₅₄ má₃ guë'₂ në́₃ tsá₃ ma₃cuë₃ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂guë́'₃ guë́₄ dsa₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂jmo₃ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa ia₁jaun₂ guë́'₃ dsa₂ i₂'én₂ i₂cuɨ́'₅ jág₁ dsau₅, a₂cuë₃ ti₁'mag'₄ në́₃. 4 A₂dse₃ jë₂ bá₄ a₂ca₂jmo₃ Diú₄. Jaun₂ dse₃ bá₄ guéi₁ jniog₄ cuë₅₄ ti₁'mag'₄ Diú₄, tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ guéi₁. 5 Ia₁ ma₂ron₅ jág₁ quió'₅ Diú₄, juá'₂ a₂le₁jë́₃ bá₄ jaun₂. Jme₂jŋió₃ bá₄ Diú₄ jme₁cuë₅ dsa₂ ti₁'mag'₄.

Dsa₂ i₂jme₂ti₃ dse₃ ne₄ Jesucristo

6 Chi₂jua'₂ jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ le₂në₅, léng'₂ dsa₂ dsen₃ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Jesucristo. Qui₂rë₂tang'₅₄, rë₂bei'₂ 'au'₂ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂'éng'₂, juá'₅ dse₃ a₂chan'₅₄ në́₃. 7 La₁ tsá₃ lë₁tón'₂ juɨ₅ jág₁ co₄ a₂lë₁dsia₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ tón'₂ juɨ₅ cuentos a₂le₁dsia₅ guiong'₂ can'₅₄ në₃. Caun₂ jme₁dsau₅ quiáng'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄. 8 Dsón'₂ a₂dse₃ bá₄ jaun₂ jme₂dsau₅ dsa₂ cho₅ dséi₂ nɨ₁ŋɨ₁₂ juɨ₁lia'₂ jme₁co₂₃. La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ dse₃ jme₃dsau₅ dsa₂ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂ quió'₅ a₂'nioi₃ Diú₄. Ia₁ a₂në₅ bá₄ cuë₃ a₂dse₃ quián₂ jniog₄ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂. 9 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ 'nió'₅ le₃'én₂ jág₁ la₂, ia₁ të₃dsón'₂ bá₄ dsau₅. 10 A₂jaun₂ bá₄ lë₃ dsen₅₄ dsɨ₅ jmo₂ jniog₄ ta₁, qui₂jnáu'₂ dsa₂ jág₁ uɨg₅, ia₁ ma₂ca₂'éi₁ jniog₄ caun₂ dsɨ₅ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ jén'₃ të₃dsón'₂ i₂lɨ́n₅ i₂lió₂ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂, la₁ të₂le₃ dsen₅₄ guë́₄ quián₅ dsa₂ i₂'én₂.

11 Jág₁ në₅ ca₂tɨ́ng'₂ juɨg'₅₄ dsa₂, jme₁tɨin'₂ në́₃. 12 Tsá₃ lë₁cuɨ́n₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ jme₃go₃ dsa₂ ia₁ a₂meg'₂. Të₂le₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂tɨ́ng'₂ cán'₁ ne₄ juɨ₅ a₂jmó'₂ a₂dse₃ ia₁jaun₂ jág₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'én₂: juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ quiáng'₂, jme₁dsia'₂ jág₁, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ chang'₂ ŋɨ'₂, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nió'₃ 'ne₂ dsa₂ rɨ́ng'₂, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'éng'₂, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ chang'₂ a₂le₁jë́₃ të₂'au'₂ në́₃. 13 Të₁lia'₂ tsá₃ ma₂dsióg₃ jniá₂, 'í₁ Si₂ quió'₅ Diú₄ jɨn₄ dsa₂; tioin'₂ jág₁ dse₃ jme₁tɨin₅ në́₃. 14 Tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ a₂ma₂tɨng'₂ a₂ca₂ŋɨg'₂ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ca₂quiog₂ gu₂ ne₄ quiáng'₂.

15 Dsen₅₄ 'au'₂ jmo₄ jme₁dsau₅ quiáng'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, ia₁jaun₂ le₃lí'₄ dsa₂ a₂ma₂dsɨ₂jŋiág'₄ a₂tɨng'₂. 16 Jmo₄ 'í₁ 'ŋiag'₂, ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ quian'₅₄ juá'₅ a₂jme₂tɨ́ng'₁ dsa₂. Caun₂ jmo₄ bá₄ a₂në₅. Në₁jua'₂ ca₂jme₁ti'₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, long'₅₄ 'ŋiag'₂, ján₃ guë'₂ long'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂nag₅ jág₁ quiáng'₂.

5

'A₂ lia'₂ 'nió'₅ jmo₃ jɨn₄ dsa₂ 'én₂ rɨin'₅₄

1 Tsá₃ lë₁të₂jén₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ ma₂guen'₂. Të₂le₃ 'nió'₅ tioin'₂ jág₁, jmo₄ bá₄ 'au'₂ co₂'nió'₄ ŋéi'₅. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ dsa₂ ŋe'₂ chi'₂, jmo₄ 'au'₂ jɨin₅₄ lia'₂ ja₁jɨng'₅₄ rɨ́ng'₂. 2 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ́₂ ma₂guen'₂ në́₃, jme₁'niói₄ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ chog'₂. Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ 'io₅₄ chi'₂, jɨin₅₄ jme₁'niói₄ juɨ₁lia'₂ ja₁'nióg'₃ 'io₅₄ rɨ́ng'₂ ján₃, a₂le₁jë́₃ 'au'₂ co₂ŋei'₅₄.

3 Juɨ₁lia'₂ 'io₅₄ 'nág₂ guë'₂ në́₃, jme₁'oin₅₄ në₁jua'₂ léi₄ a₂'nió'₅ dsón'₂ quió'₅. 4 La₁ në₁jua'₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ 'nág₂ chan₂ chi'₂ quiáin₅ o₃ chi'₂ dsio₅₄ 'e₂, i₂'éi₂ bá₄ le₂'uɨg₅₄ ca₂tɨ́n₂ jme₃tɨn₅ dsɨ́₅ nio₃ ne₅₄ chog₅₄, a₂jéin'₅ dsɨ́₅ jme₃'nioi₃ chog₅₄ ia₁ ma₂ca₂jme₃cau'₅₄. Ia₁ le₂në₅ bá₄ dse₃, 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄. 5 'Io₅₄ 'nág₂ i₂të₃dsón'₂ tsá₃ 'ein₂ chan₂ quián₅, caun₂ a₂jaun₂ bá₄ chain₂ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ le₃quió'₅ Diú₄ bá₄, chi₂léin'₂ Diú₄ 'uë₂-jmɨ₂ mɨ₂₃ 'e₂ 'nió'₅ quió'₅. 6 La₁ në₁jua'₂ 'io₅₄ 'nág₂ i₂lë₁ŋɨ₅ cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ 'ŋiog₅ në́₃, co₂'nió'₄ 'lag₄ bá₄ 'éi₂ chan₂. 7 Jaun₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ chei'₅₄ dsa₂ jaun₂ tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ a₂cuɨn₃ jmɨg₄ 'ag₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄. 8 Në₁jua'₂ chan₂ i₂tsá₃ juɨ₅ tón'₂ 'e₂ ta₁ chain₂ quiain'₅₄ i₂chan₂ quiáin₅, la₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ në₁jua'₂ tsá₃ tóin'₂ juɨ₅ i₂chan₂ dsi₂néi₂ quió'₅ 'ŋiog₅ në́₃, ma₂dsia₃ cau₅ a₂'éin₂; i₂le₂'éi₂ lɨ́n₅ tson₂ guë́₄ lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂.

9 'Nió'₅ të₃ton₅₄ ne₄ si₂ jmá'₃ 'io₅₄ 'nág₂ i₂ma₂tion'₅₄ lë́₅ guë́₄ ma₃'nag'₂ ne₂guióg₂ ŋi₂, i₂ma₂jŋia₃ jan₂ bá₄ dsɨ₂i₂gu₂. 10 'Nió'₄ dsa₂ i₂ma₂cuɨn₅ dsa₂ dse₃, a₂dsón'₂ bá₄ dsein₃, dse₃ bá₄ ta₁ jë₁ma₂já₅, juɨ₁lia'₂ chi₂jua'₂ ma₂ca₂jme₃cain'₅₄ chi'₂-guein₂ quiáin₅, chi₂jua'₂ ma₂qui₂ma₂cuë₃ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ́₅ dsi₂néi₂ quió'₅ ma₂qui₂ma₂jŋia₃ dsa₂, chi₂jua'₂ ma₂ca₂jme₃ti₃ bá₄ ta₁ 'ŋio₂ dsɨ́₅ ne₄ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'én₂,* tsá₃ jmo₂₃ dsɨ́₅ jua'₅₄ quein₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ rɨin'₅₄, chi₂jua'₂ ma₂ca₂jme₃'oin₅₄ bá₄ i₂chan₂ o₂i₁ dsɨ₅, chi₂jua'₂ ma₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ në́₃. 11 La₁ tsá₃ të₃ton'₅₄ ne₄ si₂ 'io₅₄ 'nág₂ i₂tion'₅₄ me'₂ guë́₄ ŋi₂, ia₁ jë₁ma₂ca₂lë₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ tón'₂ juɨ₅ a₂mɨ₅ dsɨ́₅ con'₂ guë́₄ a₂jme₃ti₃ ta₁ a₂tióin₂ ne₄ Cristo, gu₂ bá₄ tiá₂ 'nio₃ jéin'₃ táng₃. 12 Le₂në₅ bá₄ rë₂cáin'₄ ia₁ tsá₃ ca₂rë₃ti'₅₄ jág₁ quió'₅ a₂ma₂cuë₃. 13 Ján₃ guë'₂ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂rë₃tɨ́n₃ dsɨ́₅ jŋia'₅₄ i₂nioi₅₄ të₂juɨin₂ tsɨ₁jɨin₁₂. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ jŋia'₅₄ tɨin₂ i₂nioi₅₄ tsɨ₁jɨin₁₂, dsɨ₂léin₂ le₂'í₁ 'né₅ ton'₂ qui₂i₂quian₅₄ jág₁ a₂la₂ a₂ó₃, qui₂tiáin₂ ja₁tsá₃ ca₂tɨ́in₂. 14 Jaun₂ lë₃ 'nio₃ jniá₂ co₂ŋei'₅₄ jén'₂ táng₃ gu₂ juɨ₁lia'₂ 'io₅₄ 'nág₂ chi'₂, juɨ₁le₂chan₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅, juɨ₁lein₅₄ bá₄ dsa₂ i₂niog₅ gu₂ dsi₂néi₂. Jaun₂ tsá₃ cuɨn₃ jmɨg₄ jmo₃ i₂së₃dsen₃ lé₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'ag₃ 'lɨg'₅₄. 15 Ia₁ i₂lɨn₅₄ ma₂i₂léin₂ cau₅, 'ein₂₃ Satanás.

16 Chi₂jua'₂ chan₂ rɨn'₅₄ jniog₄ dsa₂ ŋe'₂, o₃ dsa₂ mɨ́₂ 'e₂,† chi₂jua'₂ chan₂ dsa₂ 'nág₂ quió'₅, ne₄ 'éi₂ nio₃ 'e₂ 'nió'₅ quió'₅ dsa₂ 'nág₂, ia₁jaun₂ tsá₃ ŋɨ́₄ lë₃ guei₂ cán₂ guá'₅, ia₁jaun₂ bá₄ cuɨn₃ jmɨg₄ lé₂ le₃jme₃'o₅₄ guá'₅ jmá'₃ quió'₅ 'io₅₄ 'nág₂ i₂'nió'₅ dsón'₂ quió'₅.

17 Dsa₂ can'₅₄ i₂jmo₅ 'éi'₃ dse₃ guá'₅, tɨn₃ ráun₂ lë́₅ guë́₄ 'nió'₅ jme₃go₃ dsa₂, jág₂ dsa₂ dse₃. La₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ jɨ́in₂ dse₃ jme₃'nioi₃ i₂jmo₅ ta₁ i₂cuë₅ jág₁ jme₂tag₂₃. 18 Ia₁ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ juá'₂: “Tsá₃ lë₁tó'₂ 'nei₅₄ mɨ₂'o₄ ca₁juɨ₅ i₂jmo₅ ta₁ qui₂tsó'₅ i₂'uɨ́g₂ mɨ́g₂ trigo.”‡ Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ juá'₂ Si₂: “Ca₂tɨ́n₂ bá₄ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ gue₃ 'liain'₅₄.”§

19 Tsá₃ lë₁tón'₂ juɨ₅ në₁jua'₂ chan₂ 'ein₂ dsia₅ dso₄ 'nɨi₂₃ jan₂ gui'₅₄ can'₅₄ në₁jua'₂ tsá₃ tión₂ on₃-ún₂ dsa₂ i₂jáng'₃ jág₁ dsau₅.* 20 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂caun₂ 'no₅ dso₄, të₂jéin₃ të₃jë₄ ja₁le₁ŋɨ'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃, ia₁jaun₂ të₃ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ jaun₂ le₃gó'₃ ján₃. 21 O₄quió'₄ Diú₄, quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ ángeles i₂ma₂quióin'₂, cuë₅ jniá₂ 'éi'₃ la₂ ia₁jaun₂ jme₁ti'₄ 'ne₂: Tsá₃ jmó'₂ jua'₅₄ a₂jɨng'₅₄ jma₃quén₅ rɨ́ng'₂ a₂jmó'₂ i₂lɨn₅₄ të₁jéng'₄, i₂lɨn₅₄ guë'₂ tsá₃ të₁jéng'₄. Co₂rë₂ bá₄ të₁jéng'₄ con'₂ i₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₃jen₅₄. 22 Tsá₃ caun₂ lë₁'ɨ́n₅† de'₂ të₂le₃ dséi₂ dsa₂ i₂jiog₃ cán₂ ne₄ juɨ₅ guá'₅, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ le₃jiog₄ 'ne₂ ca₂rë₃cáng'₂ dsáu₁ i₂sián'₂. Jmo₄ 'í₁ a₂chang'₂ le₁jë́₃ të₂'au'₂.

23 Ia₁ a₂rë₂dsong'₅₄ i₂gú'₃ ton₅ dso₄ tog'₂, tsá₃ ma₃'nió'₅ 'ag'₅₄ jmá'₃ jmɨg₂; 'én'₂ ca₂la₂ vino ján₃.

24 Dso₄ a₂'no₅ dsa₂ i₂lɨn₅₄ a₂léi₄, jniá₂ dse₃ bá₄ né'₃ a₂dsi₁lein₃ ja₁jáng'₃ cuenta quió'₅. Quió'₅ i₂lɨn₅₄ guë'₂ tsá₃ léi₄ dsɨ₂juɨ₅. Cang₂ bá₄ rë₂léi₄. 25 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, chi₂jua'₂ 'e₂ dse₃ jmo₅ dsa₂, rë₂léi₄, jniá₂ bá₄. O₁jŋia'₅₄ tsá₃ qui₂rë₂jniá₂ dsɨ₂juɨ₅, tion₅₄ bá₄ rë₂jniá₂ juɨ₁la₂ 'ióg₃.

6

1 Dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄ 'nió'₅ jme₃gain₃ juɨg₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ chi₂'ag₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄ 'ɨin₃ Diú₄, on₃ guë'₂ 'ë₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄ 'e₂ jme₂tɨ́n₁ jniog₄ dsa₂. 2 Chi₂jua'₂ chan₂ juɨg₅₄ i₂'én₂ në́₃, tsá₃ jua'₅₄ jaun₂ 'nió'₅ jme₃go₃ dsa₂ me'₂ guë́₄ ia₁ lɨ́in₅ dsa₂ 'én₂ rɨin'₅₄. Co₂rë₂ bá₄ 'nió'₅ jme₃gan₃ dsa₂ rɨin'₅₄ con'₂ rɨin'₅₄ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Cristo. Të₂le₃ 'nió'₅ jme₃ti₃ guë́₄ dsa₂ dse₃ ta₁ ne₁₂, ia₁ a₂lɨ́in₅ dsa₂ 'én₂ rɨn'₅₄ i₂'nió₄. Le₂në₅ jme₁tɨn₅ dsa₂, tioin'₂ jág₁ në́₃.

'Ag₅ dsa₂ dse₃ dsɨ́₅ jmo₂₃ 'io'₂ quian'₅₄ juá'₅

3 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂jme₂tag₅ le₂siá'₂, ton'₂ tsá₃ dsáu₅ dsɨ́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, on₃ guë́₄ juá'₅ quió'₅ Diú₄ në́₃, 4 a₂jŋia'₅₄ con'₂ jme₂rón₂ 'ŋiog₅ bá₄ dsa₂ 'éi₂, 'i₁ca₂juɨg₄ tsá₃ 'e₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅. Në₂jag₄ bá₄ i₂dso'₅₄ bá₄ i₂le₂'éi₂, ia₁ a₂jŋia'₅₄ 'nio₃ dsia₃ mɨ'₅₄ quian'₅₄ jág₁. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ja₂ uɨg₅ dsɨ́₅ dsa₂, qui₂tsɨn₅ dsa₂, qui₂jná'₂ dsa₂ jág₁ uɨg₅ rɨin'₅₄, tsá₃ 'e₂ dse₃ jɨ́n₂ dsa₂ rɨin'₅₄ në́₃. 5 Lë́₅ bá₄ caun₂ jŋia'₅₄ niog₅ mɨ'₅₄ tsá₃ dsian₅ lë́₅ jɨn₄ dsa₂ i₂tsá₃ dse₃ qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅. Tsá₃ ma₃'e₂ jág₁ dsau₅ cuɨ́'₅; lɨ́in₂ quian'₅₄ juá'₅ a₂jme₂tag₂₃, a₂të₃dsɨ₅₄ quió'₅. [Co₂dsia₅ jŋiag'₃ cau₅, tsá₃ lë₁'ú₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂le₂'éi₂.]* 6 Dsau₅ bá₄ jaun₂ a₂quen₅ juá'₅, la₁ia₁ a₂të₁dsɨ₅₄ guë́₄ lɨn₃ le₃quió'₅ dsa₂ i₂le₁'ág₄ tei₄ dsɨ́₅, i₂chan₂ ma₂dsáu₅ dsɨ́₅ 'e₂ cha₂ quió'₅. 7 Ia₁ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ le₁quian₁ jniog₄ ca₂o₃náu₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, on₃ guë'₂ cha₂ jua'₅₄ a₂lé₂ le₃quiong₅₄ 'i₁caun₂ táng₃. 8 Ia₁ në₁jua'₂ cha₂ bá₄ a₂que₅₄, cha₂ bá₄ tsɨn'₅₄ jniog₄ në́₃, co₂jaun₂ bá₄ guë'₂ jŋia'₅₄ 'nió'₅ le₃'éi₁ jniog₄ tei₄ dsɨ₅ jmó₁ 'io'₂. 9 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ le₃cha₂ cu₄ në́₃, tsɨ₂séin'₂ dso₄, tsɨ₂séin'₂ 'ŋió'₃ tsɨ₁cág'₅ quió'₅ i₂së₃dsen₃, ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, a₂jmóg'₂ dain₅₄, a₂dsɨ₂'éin₂ në́₃. 10 Ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ le₃cha₂ cu₄, 'uɨg₅₄ jaun₂ lé₂ le₃jiog₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ juɨ₅ 'lɨg'₅₄. Chan₂ i₂lɨn₅₄ ia₁ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂jaun₂, ma₂i₂léin₂ cau₅ juɨ₅ a₂jme₁'éin₂; a₂'uɨin₅₄ guioin₅₄ ma₂chain₂ jmɨ₁uɨg₅ 'ŋio₅ lɨn₃.

Dsa₂ i₂quɨ́n'₅ bí₂ ia₁ 'éin₂

11 La₁ 'ne₂, dsa₂ quián₅ Diú₄, co₂dsia₅ cuɨn'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅. Co₂dsia₅ ŋɨ₄ bá₄ quian₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅, jme₁dsau₅ quiáng'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, caun₂ 'én₂ bá₄, chan'₂ tiá₂ jág₁, caun₂ jme₁'nió₄ rɨ́ng'₂, jme₁juɨn'₂ 'au'₂, jmo₄ meg'₂ në́₃. 12 Quen'₂ bí₂ dse₃ o₄quió'₄ jág₁ a₂'éin₂ jniog₄, juɨ₁lia'₂ jan₂ 'lióg₂ quɨ́n'₅ bí₂ ne₄ 'nei₂. Tio'₂ gog'₂ ja₁le₃chan₂ co₂tan₅₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂, ia₁ ta₁ jaun₂ ca₂të₃ Diú₄. Ia₁ dse₃ bá₄ ma₂ŋe'₃ jmo'₂ jɨn₄ dsa₂, a₂cuë́'₂ léi₄ a₂'éng'₂. 13 Në₃ në́₃, jág₅ bá₄ Diú₄ i₂jmo₅ jén'₃ ca₂le₃jɨ́n₃, jág₅ bá₄ Jesucristo në́₃ i₂ca₂jáng'₃ dse₃ jág₁ dsau₅ ne₄ Poncio Pilato, juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂ 14 a₂jme₁ti'₄ 'éi'₃ në₅ tsá₃ qui₂rë₂'ióg₄ ia₁jaun₂ tsá₃ cuɨn₅ jmɨg₄ jua'₅₄ të₃jí₂ dsa₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guan'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. 15 Jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂, ia₁ jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ jmo₃. 'Ŋiog₅ bá₄ lɨ́in₅ i₂jŋió₅ i₂'uan'₂, i₂lɨ́n₅ Rag₅₄ quián₅ rag₅₄, Te₁gui'₅₄ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ can'₅₄ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂. 16 Jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ 'éi₂ bá₄ i₂chan₂ i₂ca₂lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ jón₂, i₂chan₂ i₂guá₅ ja₁jniá₂ si₂ ja₁ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃quián₃, i₂tsá₃ 'ein₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ma₂jág₂, on₃ guë'₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jág₂. ¡Ca₂tɨ́n₂ bá₄ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ bí₂! ¡Quió'₅ 'éi₂ bá₄ jme₃juag'₂ dsa₂ co₂tan₅₄! ¡A₂méi₃! 17 Juɨ₁lia'₂ i₂cha₂ cu₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, chei'₅₄ tsá₃ lë₁juɨ₁jmo₁₂ róin₂, on₃ guë'₂ juɨ₁jmo₅₄ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ le₃quió'₅ cu₄, ia₁ a₂lë₁lé₂ dsɨ₃'én₂ bá₄ cu₄. Co₂dsia₅ guë́₄ jmo₅ juɨ₁jmo₁₂ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ jén'₃ i₂jén'₅ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ qui₂rë₂tsón₂ ia₁jaun₂ jmó₁ 'io'₂ le₃chong₂. 18 Chei'₅₄ juɨ₁jmo₁₂ a₂dse₃ 'ŋio₅ lɨn₃, juɨ₁jmo₁₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ juɨ₁jme₂'oin₅₄ rɨin'₅₄ quian'₅₄ 'e₂ a₂cha₂ ca₂la₂ quió'₅. 19 Jaun₂ le₂në₅ qui₂dsɨ₃tsón₃ 'uɨg₅₄ ja₁náu₃ tiá₂ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄, tó'₃ gu₂ ja₁le₃chain₂ dsón'₂.

Jág₁ a₂ca₂tsɨ́'₃ guë́₄ Timoteo jë₁ca₂tó'₂

20 'Ne₂ Timoteo, dse₃ jmo₄ 'í₁ a₂ma₂niog₅ ne'₅₄. Tsá₃ lë₁tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ a₂niog₅ dsia₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂tsá₃ 'én₂. Ŋí₂ dse₃, tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ŋio₅ ŋi₅ jmo₅, ia₁ on₃jua'₅₄ dsau₅ dsón'₂ tɨn₂ dsa₂ 'éi₂, ia₁ tsá₃ jme₂tag₂₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₅ dse₃ dsón'₂. 21 Ia₁ i₂lɨn₅₄ dsa₂ i₂ca₂rë₃'én₂ jág₁ quió'₅ dsa₂ le₂'éi₂ ma₂i₂cóin'₅ bá₄ táng₃ juɨ₅ quió'₅ Diú₄ a₂jme₁'éin₂.

Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ quiáng'₂.

Co₂në₅.

* 2:5 o₃, “Jesucristo.”

† 2:7 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “le₃quió'₅ Cristo.”

* 3:1 griego: epískopos.

† 3:13 griego: diákonous.

* 5:10 lit. “chi₂jua'₂ ma₂qui₂ma₂rang₃ mɨ₂tag₄ dsa₂ jŋió₅.”

† 5:16 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Chi₂jua'₂ chan₂ dsa₂ mɨ́₂ rɨn'₅₄ jniog₄.”

‡ 5:18 Deuteronomio 25:4.

§ 5:18 Lucas 10:7.

* 5:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ Números 35:30, Deuteronomio 17:6.

† 5:22 lit. “Tsá₃ caun₂ dsiá'₁ gog'₂ de'₂ të₂le₃ dséi₂.”

* 6:5 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

SEGUNDA TIMOTEO

1

2

3

4

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄

TIMOTEO

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Timoteo

1 Jniá₂ Pa₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, cheng₅₄ con'₂ në₅ 'nio₃ Diú₄ bá₄, con'₂ lë́₅ jág₁ ca₂cuë₃ Diú₄ jniog₄ a₂le₃chong₂ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. 2 Jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'ne₂ jón₃ quiáng₃ Timoteo, 'nio₃ jniá₂ juɨ₁chang'₂ bá₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄, juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄, juɨ₁chang'₂ bá₄ 'ei₅ tei₄, juɨ₁jmo₅₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂.

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ jáng'₃ dsa₂ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió'₅ Cristo

3 Dsau'₂ dsɨ₃ co₂tan₅₄ bá₄ 'ne₂ jë₄ chi₂leng'₅₄ Diú₄ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂. Jaun₂ lë₃ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ jme₂tí₁ ta₁ ne₅₄ a₂ma₂le₁jë́₃ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ të₂dsɨ₃ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ can'₅₄ quiáng₃ ma₂lɨ́g'₂. 4 Ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ dsau'₂ dsɨ₃ lia'₂ con'₂ ca₂'o'₅₄ le₂jaun₂, jaun₂ jme₁'nio₃ i₁jɨng₁₂ táng₃ 'ne₂ ia₁jaun₂ jmo₅₄ 'io'₂. 5 Dsau'₂ bá₄ dsɨ₃, ia₁ 'éng'₂ të₃dsón'₂. Chi₁'io'₄ Loida quian'₅₄ chog'₂ Eunice, ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂rë₃'éin₂ le₂'uɨg₅₄. Jaun₂ të₃dsón'₂ lɨ́n₂ jniá₂ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'én'₂ 'ne₂.

6 Jaun₂ lë₃ juá'₅ jniá₂, cuë'₅₄ bí₂ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ të₂'au'₂, a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ si₂ të₂'au'₂ a₂ca₂ŋɨg'₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂co₃ jniá₂ gu₃ ne₄ quiáng'₂. 7 Ia₁ on₃jua'₅₄ jme₂dsí₂ i₂gó'₅ ma₂cuɨn₃ Diú₄ jniog₄. Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ ma₂cuɨin₃ i₂jmo₃ a₂nio₃ tiá₂ dsɨ₅ jniog₄, i₂jmo₃ a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄, i₂jmo₃ a₂jme₂'uán₄ dsɨ₅ guio₅₄. 8 Tsá₃ lë₁jmo₂ gueng'₅₄ ja₁jang'₅₄ jág₁ dsau₅ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ quián₂, on₃ guë'₂ jmo₂ gueng'₅₄ o₄quió₃ jniá₂ ia₁ 'eng₅₄ né'₃ 'má₃ o₄quió'₄ 'éi₂. Të₂le₃ guen₅₄ bá₄ ján₃ jë₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂já₅ o₄quió'₄ jág₁ dse₃, con'₂ lë́₅ bí₂ a₂cuë₅ Diú₄ 9 i₂ca₂lió₂ jniog₄ ton'₂ ca₂të₃ ia₁jaun₂ le₃chong₂ jniog₄ jŋió₅. On₃jua'₅₄ ia₁ cha₂ 'e₂ dse₃ ma₂jmó₁ jniog₄, ia₁ le₂në₅ ca₂lë₃ dsɨ́₅ 'ŋiog₅ ca₂jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ ca₂rë₃'nio₃ jniog₄ të₂le₃ 'uɨg₅₄ o₄quió'₄ Cristo Jesús. Ia₁ le₂jaun₂ jme₁ma₂'nio₃ bá₄ Diú₄ jniog₄ ca₂le₂jŋiá₅ lia'₂ con'₂ tsá₃ mɨ₂güɨ́g₃ ma₂jmo₃. 10 Diú₄ ma₂ca₂jme₃jnia₂₃ léi₄ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂'nio₃, jme₁ca₂chein₃ Jesucristo i₂lió₂ quián₂ jniog₄, co₂dsia₅ ca₂'éin₂ bí₂ a₂'io₅ 'mú₃; ton'₂ ca₂jme₃jnia₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃, 'a₂ lia'₂ le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄.

11 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂rë₃'ɨ́n₁ jniá₂, ia₁jaun₂ qui₂i₁'ë́₃ jág₁ dse₃ la₂, a₂léng₂ jan₂ të₅ i₂chen₄ quiáin₅.* 12 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ a₂ŋag₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ uɨg₅ la₂. La₁ tsá₃ o₂guí'₃ jéin₅ jniá₂, ia₁ guion₅₄ bá₄ 'ein₂ të₂le₃ quió'₅ ma₂ca₂'ag₃ caun₂ dsɨ₃, 'éng₂ bá₄ a₂'io₅ 'éi₂ bí₂ a₂jmo₃ 'í₁ a₂le₃tei₅₄ jniá₂ ta₁ a₂ma₂ca₂dsia₃ gu₃,† ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂.

13 Caun₂ jmo₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂jme₁tɨng₂₃ 'ne₂. Juɨ₁chang'₂ bá₄ 'éng'₂, jme₁'nió₄ rɨ́ng'₂ le₃quió'₅ Cristo Jesús. 14 Quian'₅₄ bí₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂jiog₅ të₂dsɨ₅ jniog₄, jmo₄ 'í₁ a₂ma₂dsia₃ Diú₄ gog'₂.

15 Ma₂ŋi'₅₄ bá₄, ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ chan₂ 'uë₃ Asia ma₂ca₂téi₂ bá₄ jniá₂, i₂lɨn₅₄ 'éi₂ Figelo quian'₅₄ Hermógenes në́₃. 16 Juɨ₁dsia₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Onesíforo, ia₁ 'lióng₂ ráun₂ bá₄ ma₂guain₂₃ o₃jag₅₄ ca₂jmo₃ ca₂rë₃güɨg'₂ jme₂dsí₂ quió₃. On₃jua'₅₄ a₂jaun₂ gui'₅₄ ja₃jag₅₄ ia₁ a₂'eng₅₄ né'₃ 'má₃. 17 Të₂le₃ ca₂o₃'niog'₂ bá₄ jniá₂ jme₁guain₃ Roma. Ca₂lia'₂ ca₂dsáu'₂ bá₄ ca₂jmo₃. 18 Juɨ₁dsia₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁coin₂ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂. Dsá₂ bá₄ 'au'₂ 'ne₂, ca₂jme₃'o₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃ jniog₄ lia'₂ con'₂ jme₁tio'₅₄ juɨg₂ Efeso.

2

Jan₂ 'lióg₂ dsen₃ quián₅ Jesucristo

1 La₁ 'ne₂ në́₃ jón₃ quiáng₃, quen'₂ bí₂ nau₂ tiá₂ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ ca₂jmo₃ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús. 2 Ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂nei'₂ ma₂juá'₃ jniá₂ të₃jɨn₄ juɨn₅ dsa₂ i₂ca₂të́₂ ne₄, jág₁ jaun₂ dsia₄ gu₂ dsa₂ i₂rë₂ti'₅₄ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃tɨn₅ i₂sián'₂ táng₃. 3 'Ŋiag'₂ guë'₂ në́₃, tiang'₃ jmo₄ ŋag'₅₄ uɨg₅ o₄quió'₄ Jesucristo, jmo₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ ja₁jmo₅ jan₂ 'lióg₂ tió'₃ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ jme₁'ein₅₄ ne₄ 'nei₂. 4 'I₁jan₂ 'lióg₂ i₂jme₂ti₃ dse₃ ta₁ a₂chéin'₅ jua'₅₄ lé₂ le₃qui₂tiáin₂ tsɨ₃nei₃ jág₁ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ lë₁dsa₂, ia₁jaun₂ bá₄ lé₂ jme₃ti₃ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ juɨg₅₄. 5 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂co₅, tsá₃ a₁jaun₂ jua'₅₄ a₂lí'₂ 'e₂ lí'₂ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂quɨ́n'₃ bí₂ co₃ con'₂ dsi₂ten₅₄ quí'₅ 'éi'₃. 6 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂, ca₂tɨ́in₂ bá₄ gue₃ le₂'uɨg₅₄ con'₂ ca₂tɨ́in₂ jë₁ma₂rau₂. 7 'Nio'₂ 'au'₂ a₂juá'₅ jniá₂ la₂. Te₁gui'₅₄ bá₄ jmo₃ le₃ŋɨ́g'₂ ca₂le₃jë́₃.

8 Dsau'₂ 'au'₂ jmo₄, tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂ca₂jen'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄, i₂jme₁lɨ́n₄ tsɨ₁jon₂ David; a₂la₂ bá₄ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂, a₂'ë́₅ jniá₂. 9 'Uɨg₅₄ jág₁ dse₃ la₂ bá₄, jmo₅ jniá₂ tió'₅ dsɨ₃ ŋag₅₄ uɨg₅. Rë₂'ŋeg'₅₄ quian'₅₄ ŋí₁ cadena co₂jmóg'₂ dsa₂ juɨ₁lia'₂ ja₁jmá'₂ dsa₂ jan₂ dsa₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄ juë'₂. La₁ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ në́₃, tsá₃ rë₂'ŋe'₅₄ quian'₅₄ ŋí₁ cadena. 10 Jaun₂ bá₄ lë₃, o₄quió'₄ dsa₂ i₂ma₂quión'₂ Diú₄ jmo₂₃ tió'₅ dsɨ₃ ca₂le₃jë́₃, ia₁jaun₂ bá₄ tɨ́n'₄ 'éi₂ ján₃ le₃quió'₅ Cristo Jesús ja₁lë́₄ co₂tág₅ co₂'né'₅ co₂tan₅₄.

11 Të₃dsón'₂ bá₄ dsau₅ a₂la₂:

Në₁jua'₂ ca₂dsau₃ jniog₄ quian'₅₄ Jesucristo,

ján₃ bá₄ le₂jaun₂ le₃chong₂ jniog₄ quiain'₅₄.

12 Në₁jua'₂ ca₂náu₂ jniog₄ tiá₂,*

ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jme₁gon₂ jniog₄ quiain'₅₄.

Në₁jua'₂ tsá₃ tión₅ jniog₄ a₂cuɨin₅,

ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ 'ag₃ jniog₄ ján₃.

13 Në₁jua'₂ tsá₃ ca₂rë₃tei₅₄ jniog₄,

la₁ le₃ti'₅₄ bá₄ 'ŋiog₅,

ia₁ caun₂ jág₁ ma₂juá'₂ Diú₄

tsá₃ a₁jaun₂ lé₂ jua'₅₄ tsá₃ jme₃ti₃.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ dse₃ ta₁ ne₄ Diú₄

14 A₂la₂ chei'₅₄ dsa₂ i₂jme₂tɨ́ng'₁: dsá₂ dsɨ́₅ juɨ₁jmo₁₂ o₄quió'₄ Te₁gui'₅₄ a₂tsá₃ tsɨin₃ quiain'₅₄ dsa₂, jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, ia₁ në₁jua'₂ tsɨn₅ dsa₂ në́₃, tsá₃ 'e₂ a₂dse₃ jmo₂₃, jŋia'₅₄ con'₂ jmo₂₃ a₂gon₃ a₂'én₂ dsa₂ i₂nag₅ bá₄. 15 Jmo₄ dsen₅₄ 'au'₂ a₂jme₁jŋiag'₅ ne₄ Diú₄ a₂léi₄ ma₂ca₂tiang'₃ táu₂ a₂ma₂i₂ŋɨ́g'₂, a₂lɨ́ng'₅ jan₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁, i₂tsá₃ 'e₂ jua'₅₄ cha₂ a₂jéin'₂ o₂guí'₃, i₂jme₂tag₅ rë₂ jág₁ tí₅. 16 Tsá₃ lë₁cuɨ́n₅ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂dsiá'₁ jág₁ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ a₂tsá₃ ta₁ tí₄. Ia₁ dsa₂ i₂co₂jmo₅ le₂jaun₂ caun₂ qui₂dsɨ₃léin₂ ne₄ juɨ₅ jë₄ cosa 'lɨg'₅₄. 17 Cosa a₂jme₂tag₂₃ qui₂dsɨ₂jón₃ lia'₂ jë₁qui₂dsɨ₂jón₃ caun₂ dso₄ a₂jmo₅ a₂dsa₂ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂. Le₂në₅ bá₄ ca₂lë₃ quian'₅₄ Himeneo quian'₅₄ Fileto në́₃. 18 Ma₂i₃léin₂ të₂le₃ cau₅ ja₁tsá₃ tí₅ jág₁, a₂qui₂jme₂tɨin₂₃ dsa₂ a₂juá'₂ ma₂ca₂të́₂ bá₄ jmɨg₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄, jmo₂₃ a₂qui₂nió₅ i₂lɨn₅₄ 'a₂ lia'₂ 'éin₂. 19 La₁ Diú₄ ma₂chi'₃ caun₂ cho'₅₄ 'uɨg₅₄ a₂chí'₅ tiá₂ co₂tan₅₄. A₂jaun₂ jáng'₅ léi₄ a₂juá'₂: “I₂cuɨn₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ i₂lɨ́n₅ dsa₂ quiáin₅”;† jaun₂ në́₃: “Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂quian₅ lia'₂ chen₂ Cristo‡ ca₂tɨ́in₂ jmo₃ cau₅ ca₂le₃jë́₃ ja₁jmo₅ dsa₂ cosa 'lɨg'₅₄.”

20 Juɨ₁lia'₂ caun₂ dsi₂néi₂ pa₁, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ca₂ne₅₄ cosa jlá'₁ a₂lë́₅ quian'₅₄ cu₄nióg₄ quian'₅₄ cu₄tiog₂ tio'₅₄, ia₁ ján₃ bá₄ tio'₅₄ cosa a₂lë́₅ quian'₅₄ nɨ₁'ma₂, a₂lë́₅ quian'₅₄ ti₁gua'₅₄ ján₃. A₂lɨn₅₄ a₂lë́₅ 'í₁ a₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ jmá'₃ lia'₂ ne₄ a₂jlá'₁; a₂lɨn₅₄ guë'₂ qui₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ lia'₂ 'ei₅ ne₅₄ cosa.§ 21 Në₁jua'₂ ca₂jŋiá'₃ 'ne₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ juɨ₅ 'lɨg'₅₄, a₂jmó'₂ jmá'₃ ca₂ne₅₄ cosa dse₃, jaun₂ guë́₄ léng'₂ lia'₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁uɨng₅ jlá'₁ a₂lë́₅ 'í₁, jaun₂ guë́₄ téng'₃ ta₁ cáun₂ Juɨg'₂ 'ne₂ jmó'₂ ca₂ne₅₄ ta₁ dse₃ quió'₅.

22 Cuɨn'₅₄ 'ne₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa 'lɨg'₅₄ a₂ja₂ dsɨ́₅ dsa₂ jmo₃ të₁lia'₂ mei'₂. Quian₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅ a₂'éng'₂, a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂, a₂'ei₅ tei₄ 'au'₂ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅, i₂jme₂juɨn'₂ Te₁gui'₅₄. 23 Tsá₃ lë₁tón'₂ juɨ₅ 'e₂ jág₁ tsá₃ ta₁ tí₄ a₂tsɨ₂jɨn₅ dsa₂ i₂tsá₃ ma₂'en₅₄ dsɨ́₅. Ia₁ ma₂ŋi'₅₄, a₂jŋia'₅₄ dsiog₅ mɨ'₅₄ bá₄ a₂jaun₂. 24 Jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Te₁gui'₅₄ tsá₃ ca₂tɨ́in₂ tsɨ₃nei₃ jë₄ mɨ'₅₄, të₂le₃ 'nió'₅ jme₃dsein₃ bá₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃. 'Nió'₅ léin₂ jan₂ dsa₂ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃tɨin₂₃ dsa₂, juɨn'₂ dsɨ́₅, 25 jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ jë₁chein'₃ juɨ₅ rë₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nau₂ quen₅, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂cuë₃ Diú₄ jmɨg₄ a₂le₃tsɨ́n₃ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, ia₁jaun₂ le₂në₅ le₃cuɨ́'₅ jág₁ tí₅; 26 ia₁jaun₂ lióin₂ 'uɨ́in₃ tsɨ₁cág'₅ quió'₅ i₂së₃dsen₃ i₂ca₂jo₃ ia₁jaun₂ jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂.

3

'A₂ lia'₂ niog₅ lén₂ dsa₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂

1 'Nió'₅ le₃ŋi'₅₄ 'ne₂ ján₃, jë₁ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂, 'ŋio₅ lɨn₃ le₃gau₂, quian₅ ta₁ lé₂. 2 Jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ le₃chan₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ 'nioi₃ guioin₅₄ bá₄ quian'₅₄ cú₁; le₃chan₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ jme₃jlán'₁ jmo₃ róin₂ guioin₅₄; le₃chan₂ dsa₂ i₂lë₁të₂'o'₂ të₂'oin'₂ rɨin'₅₄; le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ma₃jme₃gan₃ Diú₄, i₂tsá₃ ma₃jme₃gan₃ chog₅₄-jmei₂ në́₃. Le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ ti₁'mag'₄ cha₂ ja₁coin₂, on₃ guë'₂ ma₃jme₃gó'₃ juá'₅ quió'₅ Diú₄. 3 Le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'nio₃ rɨn'₅₄, i₂tsá₃ ma₃'e₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄; le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ma₃jme₃ti₃ 'e₂ jág₁ lɨ'₅₄ quian'₅₄ rɨin'₅₄; le₃chan₂ dsa₂ të₂jág₁ i₂lë₁qui₃'nɨ₃ rɨn'₅₄; le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ŋi₅, tsá₃ tɨin₂ 'a₂ lia'₂ jme₃'uán₂ dsɨ́₅; le₃chan₂ dsa₂ i₂lén₂ juɨ₁lia'₂ já'₂ tsau₂ dsɨ́₅; le₃chan₂ dsa₂ i₂le₃'io'₅₄ ca₂le₃jë́₃ cosa dse₃. 4 Le₃chan₂ dsa₂ i₂qui₃jɨ́n'₂ rɨn'₅₄; le₃chan₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅ jmo₃ të₂le₃ dséi₂ në₁'e₂ caun₂ cosa jmo₃ juɨ₁le₅₄ bá₄ 'e₂ ca₂lë₃; 'ŋio₅ cain'₅₄ 'ŋio₅ ŋi₅ jmo₃; le₃chan₂ dsa₂ i₂'no'₂ jmá'₃ juɨ₅ ja₁le₃chain₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ bá₄ 'nió'₄ jme₁'niai'₂ Diú₄. 5 Le₃chan₂ dsa₂ i₂jmo₃ a₂ŋɨ́₄ lë₃ cuɨin₂₃ Diú₄, la₁ le₃léi₄ bá₄ 'a₂ lia'₂ të₁i₃nioi₅₄ le₃chain₂, tsá₃ 'e₂ bí₂ quió'₅ Diú₄ cha₂ ja₁coin₂.

Co₂dsia₅ jŋiag'₃ cau₅, tsá₃ lë₁'ú₅ quian'₅₄ dsa₂ i₂le₂'éi₂. 6 Jë₄ quió'₅ dsa₂ le₂'éi₂, chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂qui₂dsɨ₂ton'₅₄ tsɨ₁'né₅, qui₂jme₂gain₂₃ 'io₅₄ 'uan₅₄ i₂qui₂rë₂cán'₄ dsáu₁ 'ŋio₅ lɨn₃, i₂ma₂lë́₅ dsɨ́₅ jmo₃ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ cosa 'lɨg'₅₄. 7 Co₂tan₅₄ bá₄ jmo₂₃ lia'₂ jmo₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nio₃ le₃tɨn₂ jág₁, la₁ tsá₃ a₁jaun₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ le₃cuɨ́'₅ jág₁ tí₅ dsón'₂. 8 Juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ on₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jme₁chen₂ Janes quian'₅₄ Jambres ca₂rë₃'ŋiai₅₄ Moisés, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'io'₅₄ dsa₂ 'éi₂ jág₁ dsau₅ dsón'₂. Dsa₂ i₂le₂'éi₂ në́₃ co₂dsia₅ ma₂ŋɨ́'₂ të₂le₃ jen₅ bá₄ dsɨ́₅, 'uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ ma₂'e₂ tió'₅ a₂le₃ŋɨ́'₂ dse₃ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ ja₁ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ i₂'én₂. 9 La₁ tsá₃ jua'₅₄ ja₁uɨ́ng₂ dsi₁léin₂, ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ le₃cuɨg₅ a₂lɨ́in₅ dsa₂ co₄, juɨ₁lia'₂ ca₂i₃ŋɨ́₂ le₃on₃ i₂ca₂jme₃'ŋia₅₄ Moisés.

Jág₁ jë₁ca₂tó'₂ a₂ca₂cuë₃ guë́₄ Pa₄ ca₂tsɨ́'₃ Timoteo

10 La₁ 'ne₂ në́₃ ma₂ca₂rë₃tɨ́ng'₃ bá₄ dse₃ jë₂ lia'₂ lë́₅ juá'₅ a₂ca₂jme₁tag₅ jniá₂; ma₂ŋi'₅₄ 'a₂ lia'₂ lɨ́ng₅, chang₂ ma₂guio₃; ma₂cuɨng'₂ bá₄ 'e₂ ta₁ ma₂guio₃ jniá₂ jmo₂₃; 'éng'₂ bá₄ ján₃ 'a₂ lia'₂ 'én₂ jniá₂; jme₂juɨ́ng'₁ bá₄ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂jme₁juɨn'₂ jniá₂ dsɨ₃; jme₂'nióg'₃ bá₄ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ ma₂jmo₃ jniá₂; tiang'₃ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ ca₂tió₃ jniá₂. 11 Ma₂qui₂ma₂'ein₃ dsa₂, ma₂qui₂ma₂ŋag₅₄ uɨg₅, juɨ₁lia'₂ ca₂i₃ŋɨ́g₂ juɨg₂ ciudad Antioquía, juɨg₂ Iconio quian'₅₄ juɨg₂ Listra në́₃. Qui₂ca₂co₃'ein₃ dsa₂, la₁ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, ca₂lió₂ bá₄ Te₁gui'₅₄. 12 Jaun₂ a₂dsón'₂ bá₄ jaun₂, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nio₃ le₃chan₂ lë́₅ 'í₁ quián₅ Cristo Jesús, tion₅₄ le₂jaun₂ dsɨ₃ŋɨ́i₂ uɨg₅ co₂'ein₃ dsa₂. 13 La₁ dsa₂ 'lɨn'₅₄ në́₃ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂qui₂jme₂gau₅, tsá₃ ma₂'e₂ dse₃ jua'₅₄ le₃chain₂, ia₁ caun₂ le₃'lɨin'₅₄ bá₄, qui₂jme₃gau₂₃, qui₂rë₂gain₂ guioin₅₄ në́₃.

14 La₁ 'ne₂ në́₃, nau₂ tiá₂ a₂ma₂ca₂rë₃tɨ́ng'₃, caun₂ bá₄ 'ei₅ 'au'₂ jág₁ a₂ma₂ca₂rë₃'éng'₂. 'Ŋiag'₂ bá₄ ŋi'₅₄ 'ein₂ ca₂jme₃tag₅. 15 Lia'₂ con'₂ bɨng'₅₄ bá₄ ma₂ŋe'₃ cuɨng'₂ Si₂ jŋió₅ quió'₅ Diú₄. Si₂ në₅ bá₄ a₂jiog₃ quiáng'₂, a₂tɨ́ng'₄ të₂le₃ quian'₅₄ Cristo Jesús ia₁ 'éng'₂. 16 Ca₂le₃jë́₃ bá₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ ca₂lë₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ quiáin₅, a₂tí₅ ta₁ jme₃tag₅ a₂dse₃, të₂jí₂, chein'₂ dsa₂ caun₂ juɨ₅ rë₂, jme₃tag₅ 'a₂ lia'₂ i₂nio₄ dsa₂ juɨ₅ co₂dsau₅, 17 ia₁jaun₂ lén₂ dsa₂ quián₅ Diú₄ jan₂ dsa₂ ma₂ron₂, rë₂ rë₂qui₂rë₂'an₂ dsɨ́₅, rë₂'ŋia₅ ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quió'₅ jaun₂ jmo₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃.

4

1 Jág₅ bá₄ Diú₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo në́₃ i₂lë́₅ jág₁ jŋió'₂ ja₃goin₂, i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ i₂chan₂ lia'₂ i₂ma₂dsan₃ në́₃. Jaun₂ lë́₃ chi₂quian₅₄ jniá₂ jmɨg₄ 'ne₂: 2 'Ë́₃ jág₁ dse₃. Ma₂rë₂jáng'₁ 'nio'₂ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ jme₁tɨng'₂ dsa₂ jme₁cuɨn₅ jmɨg₄ o₃ tsá₃ cuɨn₅ jmɨg₄ 'e₂. Jmó'₂ jme₁'uang'₅₄ dsɨ́₅ dsa₂, të₂jén₃ dsa₂, tioin'₂ jág₁ dse₃, o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂jmó'₂ a₂tsá₃ jme₁juɨn'₂ 'au'₂ quiain'₅₄ jë₁jme₂tɨ́in'₂. 3 Ia₁ já₅ jmɨg₄ a₂tsá₃ ma₃jmo₃ dsa₂ tió'₅ dsɨ́₅ quian'₅₄ juá'₅ dse₃. Të₂le₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ́₅ guioin₅₄ qui₃'nai'₂ juɨn₅ lɨn₃ të₅ i₂jme₃tag₅ jmá'₃ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ guioin₅₄ nag₃ bá₄. 4 Cau₅ bá₄ jéin'₃ táng₃ juɨ₁lia'₂ ja₁jme₂tag₅ dsa₂ jág₁ tí₅ dsón'₂. Cang₂ jaun₂ në́₃, tóin'₃ juɨ₅ dsɨ₃léin₂ nag₃ ca₂lia'₂ 'ei₅ ne₄ jág₁ cuento ga₂ a₂'én₂ dsa₂. 5 La₁ 'ne₂ në́₃, 'en₅₄ 'au'₂ jmo₄, tiang'₃ jmo₄ ŋag'₅₄ uɨg₅. Caun₂ qui₂'ë́₃ bá₄ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂. Jme₁ti₁ dse₃ ta₁ quiáng'₂.

6 Jniá₂ në́₃, ca₂të́₂ jmɨg₄ jë₁o₃'ɨng₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ia₁ në₃ guë́₄ jŋag'₃ dsa₂ juɨ₁lia'₂ ja₁jŋɨ'₂ dsa₂ já'₂ i₂jén'₂ dsa₂ ne₄ Diú₄. 7 Ma₂ca₂quɨ́n'₃ jniá₂ bí₂, ma₂jmo₃ a₂dse₃ juɨ₁lia'₂ ja₁jmo₅ jan₂ 'lióg₂ ne₄ 'nei₂; ma₂ca₂ŋɨ₃ jniá₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ juɨ₅ quió'₅ Te₁gui'₅₄, ca₂dsióg₃ jniá₂ të₂ jë₁ca₂tó'₂ juɨ₅; ma₂ca₂jmá'₃ tiá₂ a₂'éng₂. 8 Në₃ guë́₄ në́₃ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ja₁le₃chang₃ dse₃, co₂'nió'₄ caun₂ corona a₂cuë₃ Te₁gui'₅₄ jmɨg₄ jaun₂. Ia₁ Te₁gui'₅₄ 'éi₂ bá₄ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ co₂rë₂ jmɨg₄ jaun₂, on₃jua'₅₄ a₂cuë₃ jmá'₃ jan₂ jniá₂ corona; a₂cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂le₁jŋiog₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂ a₂guain'₂ táng₃.

Cuë́'₅ jág₁ rɨin'₅₄ con'₂ ca₂tɨ́in₂ guioin₅₄

9 Jmo₄ dsen₅₄ 'au'₂ a₂i₁jag'₄ jniá₂ ŋi'₅₄ ta₁ la₂. 10 Ia₁ i₂chen₂ Demas ma₂téi₂ bá₄ 'uɨg₅₄ ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ cosa a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, jaun₂ ma₂ŋó₅ juɨ₅ juɨg₂ Tesalónica. I₂chen₂ Crescente guë'₂ në́₃, ma₂ŋó₅ juɨ₅ 'uë₃ Galacia; Tito guë'₂ në́₃ ma₂ŋó₅ juɨ₅ Dalmacia. 11 Jŋia'₅₄ lia'₂ jan₂ Lucas bá₄ i₂quian'₅₄ guë́₄ jniá₂ ja₁lá₃. 'Nia'₂ Marcos ia₁jaun₂ jain'₅₄ ŋe'₅₄ quiain'₅₄, ia₁ téin₅ ta₁ jme₃ti₃. 12 Tíquico guë'₂ në́₃ ca₂tsɨ́in₂ juɨ₅ juɨg₂ Efeso. 13 Jë₁ma₂të́₂ rë₁ŋe'₅₄, quian₂ co₂nio₄ tsɨ₁'mɨ'₂ dsiog₂ quió₃ a₂ca₂dsia₃ juɨg₂ Troas ja₁quió'₄ Carpo. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ quian₂ si₂ rë₂bɨn₅ quió₃. La₁ 'ŋio₅ guë́₄ dsen₅₄ 'nió'₅ nɨ₁lo₁ já'₂ a₂lë́₅ tsɨ₁mɨ₂si₂.

14 Alejandro i₂lɨ́n₅ të₅ŋí₁ 'ŋio₅ lɨn₃ tsá₃ 'e₂ dse₃ ma₂jmóg'₂. Te₁gui'₅₄ bá₄ quí₃ quió'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ma₂jmo₃. 15 'Í₁ jmo₄ 'ne₂ ján₃ ia₁jaun₂ tsá₃ jo₅₄, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ ma₂nau₂ quein₅ a₂'io'₅₄ jág₁ dse₃ quián₂.

16 Le₂'uɨg₅₄ con'₂ jme₁ca₂chei'₃ dsa₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ jë₁ca₂cáun₃ dsa₂ le₂'uɨg₅₄ jág₁ dsau₅ quió₃, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ca₂jme₃quiong'₅₄, ca₂téi₂ ca₂le₃jɨ́n₃. Tsá₃ juɨ₁quion₂ bá₄ Diú₄ 'í₁ quió'₅ ia₁ ca₂jmóg'₂ le₂jaun₂. 17 La₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂cuë₃ bí₂ ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ jniá₂ ca₂rë₃ti₃ ca₂jme₁tɨng₂₃ dsɨ₂nau₂, ca₂lia'₂ rë₂'ŋia₅ jág₁ dse₃. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂lió₂ Te₁gui'₅₄ jniá₂ mɨ₂'o₄ dsɨ₂'ia'₂. 18 La₁ Te₁gui'₅₄ bá₄ caun₂ lió₂ guë́₄ ia₁jaun₂ tsá₃ dsɨ₃ŋɨ́g₂ ca₂le₃jë́₃ cosa 'lɨg'₅₄, jaun₂ jniá₂ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅, të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁goin₂. ¡Juɨ₁jme₂juag'₂ bá₄ dsa₂ co₂tan₅₄! ¡A₂méi₃!

'Ág'₅ jág₁ jë₁ca₂tó'₂, cuag₂₃ Diú₄ në́₃

19 Dsian'₄ jniá₂ jág₁ cuɨ́ng₅ Diú₄ Priscila* quian'₅₄ Aquila në́₃, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Onesíforo në́₃. 20 Juɨg₂ Corinto bá₄ ca₂jŋia₃ Erasto. I₂chen₂ Trófimo guë'₂ ca₂të₁'ŋiá₄ dso'₅₄ jme₁o₃'ɨ́ng₃ juɨg₂ Mileto. 21 Quen'₂ bí₂ ŋe'₅₄ ŋi'₅₄ ta₁ né'₃ a₂të₅₄ jein₂ güɨ́g₂. Eubulo quiain'₅₄ Pudente, Lino quiain'₅₄ Claudia në́₃ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨn'₅₄ jniog₄ dsiáin'₂ jág₁ ne'₅₄ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'ne₂.

22 Juɨ₁'en₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo ja₁con₂ jme₂dsí₂ quiáng'₂; juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:11 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “a₂jme₁tɨn₂₃ dsɨ₂nau₂.”

† 1:12 o₃, “a₂jmo₃ 'í₁ a₂ma₂ca₂dsia₃ jniá₂ gu₂ 'éi₂.”

* 2:12 o₃, “Në₁jua'₂ ŋag₄ jniog₄ uɨg₅.”

† 2:19 Números 16:5.

‡ 2:19 o₃, “Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂mɨ₅ ne₄ Te₁gui'₅₄.”

§ 2:20 'Nio'₂ ja₁ton₅ Romanos 9:21.

* 4:19 griego: Prisca.

TITO

1

2

3

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄

TITO

1

Jmo₅ Pa₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ Tito

1 Jniá₂ Pa₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄, lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo ia₁jaun₂ le₃'én₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂quión'₂ Diú₄, ia₁jaun₂ le₃cuɨ́'₅ jág₁ tí₅ a₂jiog₅ juɨ₅ dse₃, 2 ia₁jaun₂ jmo₃ 'ɨ́n₂ dsɨ́₅ ja₁le₃chain₂ co₂tan₅₄. Diú₄, i₂tsá₃ lé₂ le₃chain₂ të₂jɨ́n₁, ca₂cuë₃ jág₁ quió'₅, a₂ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ lia'₂ con'₂ né'₃ guë́₄ a₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, a₂le₃chong₂ jniog₄ co₂tan₅₄. 3 Në₃ guë́₄ në́₃, ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂le₃ne₄ jniog₄ jág₁ dse₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂'ë́₄ jniá₂ a₂ma₂dsia₃ Diú₄ quián₂ i₂lió₂ o₄gu₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅. 4 Jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ dsiang'₅₄ ne'₅₄ 'ne₂ Tito i₂lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ jan₂ jón₃ quiáng₃ të₃dsón'₂, ia₁ 'éin₂ jniog₄ le₃o₃. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'ne₂, juɨ₁'ei₅ tei₄ 'au'₂, jmo₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, jmo₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂ma₂ca₂lió₂ jniog₄ në́₃.

Ta₁ quió'₅ Tito a₂jmo₃ 'uë₃ Creta

5 Ca₂dsián₃ jniá₂ 'ne₂ 'uë₃ Creta ia₁jaun₂ jme₁rë'₂ 'ne₂ a₂'nió'₅ lé₂ guë́₄ dse₃, a₂dsiáng'₄ dsa₂ can'₅₄* i₂nio₃ ne₄ jmo₃ 'í₁ le₂caun₂ le₂caun₂ guá'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂juá'₃ jniá₂, 6 juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ i₂tsá₃ cha₂ jua'₅₄ lé₂ le₃bóg'₂ dsa₂ dso₄, i₂'ŋio₅ jan₂ bá₄ dsa₂ mɨ́₂, i₂'ŋio₅ chi'₂ quián₅ i₂'én₂, i₂tsá₃ 'e₂ qui₂rë₂'nɨ₄ jua'₅₄ a₂lë₁qui₂i₂nioi₅₄, jua'₅₄ nau₂ 'nei₂ në́₃. 7 Dsa₂ i₂niog₅ gu₂ guá'₅,† ca₂tɨ́in₂ ŋɨ₃ le₃ne₄ Diú₄ tsá₃ 'e₂ jág₁ cha₂ jua'₅₄ lé₂ le₃bóg'₂ dsa₂ dso₄, on₃jua'₅₄ i₂tsá₃ jág₁ cán₂, on₃ guë'₂ i₂caun₂ lë₁rë₂'ne₂, on₃ guë'₂ 'nió'₅ lén₂ jan₂ dsa₂ 'en₅, on₃ guë'₂ dsa₂ i₂tɨn₂ dsɨ́₅ 'no₅ mɨ'₅₄, on₃ guë'₂ dsa₂ i₂lë₁'nio₃ lí'₂ cu₄ quió'₅ dsa₂ në́₃. 8 Të₂le₃ 'nió'₅ qui₂guein₃ dsa₂ i₂dsi₁lén₂ quió'₅. 'Nió'₅ léin₂ jan₂ dsa₂ i₂të₅ dsɨ́₅ jmá'₃ a₂dse₃, li'₅₄ quió'₅, i₂quian₅ caun₂ juɨ₅ rë₂, i₂jŋió₅, i₂con₂ dsɨ́₅ në́₃. 9 'Nió'₅ léin₂ jan₂ dsa₂ i₂chan'₂ tiá₂ jág₁ tí₅ dsón'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂rë₃tɨ́in₃, ia₁jaun₂ bá₄ lé₂ le₃cuë́'₃ lián'₂ dsɨ́₅ dsa₂ sián'₂ jmá'₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₅ dse₃, lé₂ le₃jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ dsa₂ i₂juá'₂ 'lɨg'₅₄ 'ë₂₃ jág₁ dse₃.

10 Ia₁ juɨn₅ bá₄ dsa₂ i₂tsá₃ ne'₅₄, i₂dsia₅ jág₁ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, i₂juɨ₁gan₂ në́₃, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ jë₄ quió'₅ dsa₂ judíos.‡ 11 Dsa₂ i₂le₂'éi₂ 'en₄ jne₃ dsa₂ mɨ₂'o₄, ia₁ ta₁jma₃caun₂ cho'₅₄ dsa₂ dsi₂néi₂ ma₂le₁gáin₃ ma₂le₁'ág₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅ a₂jme₁ma₂'éin₂, ia₁ i₂'éi₂ i₂nio₄ jme₂tag₂₃ a₂tsá₃ ca₂tɨ́in₂ a₂jŋia'₅₄ 'nio₃ lí'₂ cu₄ bá₄. 12 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ juɨ₁lia'₂ ca₂juá'₂ jan₂ dsa₂ go₅₄ guioin₅₄ ma₂lɨ́g'₂ jme₁ca₂juá'₂: “Dsa₂ chan₂ Creta 'ŋio₅ lɨn₃ të₂jɨ́in₁, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ já'₂ tsau₂ dsɨ́₅, juɨ́in'₅, jléin₂ në́₃.” 13 Jaun₂ tí₅ bá₄ jág₁ ca₂juá'₂ 'éi₂. Jaun₂ lë₃ juá'₅ jniá₂ të₂jéin₃ 'ne₂ 'ŋio₅ lɨn₃, ia₁jaun₂ náu₃ táng₃ tsán'₂ tiá₂ jág₁ dse₃, 14 ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂lë₁'no'₂ dsa₂ judíos dsɨ́₅ guioin₅₄, on₃ guë'₂ 'nió'₅ tón'₂ juɨ₅ 'e₂ 'éi'₃ cuë₅ dsa₂ i₂tsá₃ ji'₅₄ jág₁ tí₅. 15 Të₂le₃ quió'₅ dsa₂ i₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅, ca₂le₃jë́₃ bá₄ cosa ma₂le₁jë́₃. La₁ të₂le₃ quió'₅ i₂dsɨ₂jiog₅ 'lɨg'₅₄ dsɨ́₅, i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ le₁jë́₃. Ia₁ ma₂le₁'ióg₄ a₂dsi₂jiog₅ dsi₅₄, le₂jiog₅ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ në́₃. 16 Juá'₂ bá₄ a₂cuɨin₂₃ Diú₄, la₁ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jmo₂₃ guë'₂ në́₃, jáng'₅ léi₄ a₂tsá₃ dsau₅. 'Lɨg'₅₄ lɨn₃ bá₄ jmo₂₃ ne₄ Diú₄, 'io'₅₄ jág₁ dse₃, 'i₁caun₂ a₂dse₃ tsá₃ ta₁ téin₄ jmo₃.

2

Juɨ₁lia'₂ juá'₅ tí₅ dsón'₂

1 La₁ 'ne₂ në́₃, chei'₅₄ dsa₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₅ dse₃. 2 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ can'₅₄, juɨ₁jmo₁₂ 'en₅₄ dsɨ́₅, tsá₃ caun₂ lë₁lɨ́in₅, juɨ₁jmo₁₂ li'₅₄ quió'₅, juɨ₁le₂'éin₂ bá₄ juá'₅ dse₃, juɨ₁jme₂'nioi₃ rɨin'₅₄, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ juɨn'₂ dsɨ́₅. 3 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ të₂le₃ quió'₅ dsa₂ mɨ́₂ ma₂can'₅₄, juɨ₁i₂nioi₅₄ jŋió₅, tsá₃ juɨ₁'ɨin₁₂ rɨin'₅₄ jua'₅₄ a₂lë₁bóg'₂ dso₄, on₃ guë'₂ 'nió'₅ jme₂tɨin₂₃ dsɨ́₅ 'ɨ́n'₂ ti₁jmɨ́g₃, të₂le₃ ca₂tɨ́in₂ 'ë₃ caun₂ juɨ₅ dse₃, 4 ia₁jaun₂ lé₂ le₃jme₃tɨin₂₃ juɨ₁lia'₂ 'io₅₄ chi'₂ 'a₂ lia'₂ jme₃'nioi₃ dsɨ₂i₂gu₂, a₂jme₃'nioi₃ chi'₂-guein₂ quiáin₅ në́₃, 5 'a₂ lia'₂ jmo₃ 'en₅₄ dsɨ́₅, 'a₂ lia'₂ jmo₃ léi₄ a₂ma₂le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅, 'a₂ lia'₂ jmo₃ 'í₁ dse₃ dsi₂néi₂ quió'₅, 'a₂ lia'₂ jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅, 'a₂ lia'₂ tóin'₃ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂i₂gu₂ në́₃, ia₁jaun₂ bá₄ tsá₃ 'ein₂ juá'₂ 'lɨg'₅₄ 'ë₃ jág₁ quió'₅ Diú₄.

6 Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ chei'₅₄ dsa₂ ŋe'₂ chi'₂ ca₂tɨ́in₂ jmo₃ 'en₅₄ dsɨ́₅. 7 Jŋiá₅ de'₂ 'ne₂ ca₂tɨ́ng'₂ 'ë'₅₄ juɨ₅ dse₃ 'a₂ lia'₂ ca₂tɨ́in₂ jmo₃: A₂jme₁tɨin'₅ on₃jua'₅₄ a₂cha₂ 'e₂ 'ɨ́n₂ 'au'₂, on₃jua'₅₄ a₂caun₂ lë₁lɨ́ng'₄, 8 chei'₅₄ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ jág₁ rë₂ a₂tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃'ë₃ 'lɨg'₅₄, ia₁jaun₂ le₃gui'₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂nau₂ quen₅, ia₁ tsá₃ 'e₂ cha₂ a₂'ag₃ 'lɨg'₅₄ jniog₄.

9 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ juɨg₅₄, tioin'₂ jág₁ dse₃ juɨ₁jme₂ti₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ ta₁ te₂néi'₂ dsa₂ juɨg₅₄, juɨ₁jmo₁₂ bá₄ jë₂ a₂të₅ dsɨ́₅ juɨg₅₄, tsá₃ 'nió'₅ a₂caun₂ lë₁qui₂ŋag₃ ne₄ 'éi₂. 10 Tsá₃ 'nió'₅ qui₃jŋiá'₂ 'e₂ cha₂ quió'₅ juɨg₅₄. Ca₂le₃jë́₃ bá₄ 'nió'₅ jmo₃ tí₅ jág₁ quió'₅ ia₁jaun₂ bá₄ rë₂ jniá₂ qui₂rë₂lag₄ juá'₅ quió'₅ Diú₄ quián₂ jniog₄ i₂lió₂.

11 Ia₁ ma₂ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅, a₂lióin₂ bá₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 12 jme₂tag₂₃ a₂tí₄ jniog₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄, ca₂le₃jë́₃ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂; a₂le₃chong₂ jniog₄ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ 'en₅₄ dsɨ₅, quián₁ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅, qui₂rë₂jɨn'₅₄ jniog₄ ja₁con₂ Diú₄ në́₃. 13 Jme₂tag₂₃ ján₃, a₂'io₁ jniog₄ chi₂jŋia₁ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ a₂le₃ti₃ jág₁ jlá'₁ jaun₂, a₂le₃jniá₂ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Diú₄ 'uan'₂, Cristo Jesús* i₂lió₂ jniog₄. 14 'Éi₂ në́₃, ca₂jɨ́in'₂ 'ŋiog₅ o₄quián₂ jniog₄, ca₂quí₃ ca₂lió₂ jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄, ca₂chéi₂ jniog₄ ia₁jaun₂ léi₂ jniog₄ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅ 'ŋiog₅, a₂dsen₅₄ dsɨ₅ jmó₁ jmá'₃ a₂dse₃.

15 Jág₁ në₅ bá₄ dsia₄ tiá₂ 'au'₂ jmo₄ 'éi'₃ chei'₅₄ dsa₂ qui₁cuë'₅₄ bí₂, a₂të₁jéin'₄ në́₃. Tsá₃ lë₁cuë₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ jme₃go₃ dsa₂.

3

Juɨ₁lia'₂ a₂ca₂tɨ́n₂ dsa₂ i₂'én₂ jmo₃.

1 Chei'₅₄ 'ne₂ juɨ₁dsiog'₂ bá₄ dsɨ́₅ juɨ₁tioin'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂tan₅₄ dsa₂ can'₅₄, juɨ₁nei₅₄ gau₂ jág₁ quió'₅, juɨ₁chain₂ co₂jŋiai₅₄ a₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ ta₁ dse₃. 2 Tsá₃ juɨ₁'ɨin₁₂ 'lɨg'₅₄ 'i₁jan₂ dsa₂, tsá₃ 'ein₂ 'en₄ jmái'₂ mɨ'₅₄ në́₃. Juɨ₁lein₅₄ bá₄ dsa₂ juɨn'₂ dsɨ́₅, 'ua₁ dsɨ́₅ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂.

3 Ia₁ le₂në₅ bá₄ jme₁lág₄ jniog₄ guio₅₄ le₂jŋiá₅ ján₃, tsá₃ 'en₅₄ dsɨ₅, tsá₃ né'₂ jniog₄ ja₁con₂ Diú₄. I₂jme₁ma₂i₂cón'₅ bá₄ jniog₄ jme₁i₂nio₄. Jme₁i₂nio₄ jniog₄ qui₂rë₂'ŋei'₅₄ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa 'lɨg'₅₄ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ₅ jniog₄ jmó₁. 'Ŋio₅ 'lag'₅₄ jniog₄ jme₁chong₂. Jme₁uɨg₅ dsɨ₅ jniog₄, jme₁'iog₅₄ dsa₂ jniog₄, ton'₂ jme₁'ŋia₅₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. 4 La₁ jme₁ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ quián₂ i₂lió₂ ca₂jmo₃ léi₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅, a₂'nioi₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 5 jaun₂ ca₂lió₂ jniog₄, on₃jua'₅₄ ia₁ 'e₂ dse₃ a₂ma₂jmó₁. Të₂le₃ 'ŋiog₅ bá₄ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ jniog₄ ca₂lió₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂qui₂ca₂chéi₂ jniog₄, a₂ca₂rë₃chóng₃ táng₃, a₂le₃chong₂ quián₁ caun₂ juɨ₅ 'mɨ́₂, ca₂jmo₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ 6 i₂ca₂tein₃ lia'₂ rë₂tsón₂ ne₄ quián₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo i₂lió₂. 7 Të₂le₃ ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ ma₂ca₂juá'₂ në́₃, dsa₂ ma₂le₁jɨ́n₃ bá₄ jniog₄, jaun₂ guéi'₂ bá₄. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ 'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ guéi₁ ja₁le₃chong₂ co₂tan₅₄.

8 Jág₁ dsau₅ dsón'₂ bá₄ në₅, jaun₂ 'nio₃ jniá₂ caun₂ 'éi₂ 'au'₂ caun₂ jme₁tɨin'₅ jág₁ në₅, ia₁jaun₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ Diú₄ quɨ́n'₃ bí₂ jmo₃ a₂dse₃. Ca₂le₃jë́₃ cosa në₅ dse₃, tí₅ ta₁ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃. 9 La₁ tsá₃ lë₁cuë₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂lë₁qui₃ŋag₃ dsa₂ jág₁ a₂tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂'ɨn₅ dsa₂ dsa₂ i₂qui₂ma₂ŋɨ́₂ ma₂lɨ́g'₂, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂tsɨn₅ dsa₂ a₂nio₅ mɨ'₅₄, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂já₅ o₄quió'₄ Si₂ 'Éi'₃ në́₃. Ia₁ tsá₃ 'e₂ ta₁ jmo₃, tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄.

10 Në₁jua'₂ chan₂ jan₂ i₂jmo₅ le₁dson'₅₄ dsa₂, te'₂ co₂ráun₂, tɨn₃ ráun₂, 'ë́₃ jág₁ chei'₅₄ tsá₃ dse₃ jmo₃ le₂jaun₂. Chi₂jua'₂ tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ quiáng'₂, co₂dsia₅ dsein₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂. 11 Jŋia'₅₄ lia'₂ co₂në₅ bá₄ ma₂ca₂rë₃ŋi'₅₄ 'ne₂, dsa₂ i₂le₂'éi₂ në́₃ tsá₃ ma₃'e₂ dse₃ dsɨ₂jein₃ dsɨ́₅; të₂le₃ quian'₅₄ dsáu₁ 'ŋiog₅ bá₄ a₂'liog'₅ quió'₅.

Cuë́'₅ jág₁ rɨin'₅₄ con'₂ ca₂tɨ́in₂ guioin₅₄

12 Jë₁ma₂të́₂ rë₁tsɨn₅₄ jniá₂ i₂chen₂ Artemas ne'₅₄, o₃ i₂chen₂ Tíquico 'e₂, në₅ i₂ŋe'₂ dsɨ₂juɨ₅ i₁jag'₄ juɨ₅ Nicópolis, ia₁ ja₁jaun₂ ma₂i₂jiog₅ dsɨ₃ ŋɨg₅₄ jein₂ güɨ́g₂. 13 Zenas i₂chén'₅ ne₄ jág₁, quian'₅₄ Apolos në́₃, 'a₂ con'₂ lé₂ quiáng'₂ jme₁'oin₁₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ len₅ quió'₅ tioin'₅₄ juɨ₅. 14 Juɨ₁le₂tɨn₂ bá₄ dsa₂ quián₂ jniog₄ jmo₃ a₂dse₃ jme₂'oin₅₄ rɨin'₅₄ juɨ₁lia'₂ jme₁'nió'₅, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁tsá₃ 'e₂ dse₃ ca₂rau₂ lia'₂ chain₂.

'Ág'₅ jág₁ jë₁ca₂tó'₂, cuag₂₃ Diú₄ në́₃

15 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂quian'₅₄ jniá₂ ja₁lá₃ chein₂₃ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'ne₂. Cuɨn₅₄ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nio₃ jniog₄ i₂'én₂. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃.

Co₂në₅.

* 1:5 griego: presbúteros.

† 1:7 griego: epískopos.

‡ 1:10 lit. “jë₄ quió'₅ dsa₂ i₂rë₂uɨng₄ lo₄.”

* 2:13 o₃, “Jesucristo.”

FILEMÓN

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃ San Pablo ne₄

FILEMÓN

1

Ca₂jmo₃ Pablo si₂ ca₂chein₃ ne₄ Filemón

1 Jniá₂ Pa₄ 'eng₅₄ né'₃ 'má₃ o₄quió'₄ Cristo Jesús. Jmo₅ jniá₂ si₂ carta la₂ quiang'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Timoteo, ne'₅₄ 'ne₂ Filemón i₂'nió₄, i₂co₂dsia₅ jmo₂ ta₁, 2 ne₄ 'io₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ Apia, quian'₅₄ Arquipo në́₃, co₂'nió'₄ bá₄ jan₂ 'lióg₂ rɨn'₅₄ jniog₄, quian'₅₄ ne₄ guá'₅ i₂ŋɨ'₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂. 3 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ 'nia'₂, juɨ₁tion'₄ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄, jmo₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo.

'A₂ lia'₂ jme₁'nio₃ Filemón rɨin'₅₄ ia₁ a₂'éin₂

4 Ca₂le₃jë́₃ ráun₂ cuë́₅ jniá₂ ti₁'mag'₄ Diú₄, 'ɨ́n₅ jniá₂ 'ne₂ jë₁ma₂chi₁ca₂lein'₄ jniá₂. 5 Ia₁ ma₂ca₂rë₃guion₅₄ jág₁ a₂'nióg'₃ Te₁gui'₅₄ Jesús, 'éng'₂ bá₄ të₂le₃ quió'₅, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nióg'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂tén₅ të₂le₃ quió'₅ Diú₄.* 6 Mɨ₅ jniá₂ ján₃ a₂jmó'₂ dsen₅₄ 'au'₂ a₂quen'₅₄ a₂'éng'₂ jɨn₄ dsa₂ sián'₂, ia₁jaun₂ le₃cuɨ́'₅ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂cha₂ ja₁con₂ jniog₄ o₄quió'₄ Cristo Jesús. 7 'Ŋio₅ lɨn₃ 'io'₂ jéin₅, 'ei₅ lián'₂ dsɨ₃, ia₁ a₂'nióg'₃ jniá₂, ia₁ 'uɨg₅₄ quián'₂ 'ne₂ bá₄ rɨn'₅₄ jniog₄, ma₂qui₂le₁'ág₄ tei₄ dsɨ́₅ dsa₂ i₂'én₂.†

Mɨ₅ Pa₄ ne₄ Filemón a₂jmo₃ 'éi₂ dse₃ dsɨ́₅ le₃quió'₅ Onésimo

8 Jaun₂ lë₃, o₁jŋia'₅₄ jme₁ca₂tɨ́n₂ jniá₂ le₃quió'₅ Cristo a₂jmo₅₄ 'éi'₃ ne'₅₄ 'ne₂, juɨ₁lia'₂ 'e₂ dsi₂ten₅₄ jmó'₂, 9 la₁ të₂le₃ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nió₃ bá₄ jniá₂ 'ne₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ chi₂len'₄ jniá₂ 'ne₂, lɨ́n₂ jniá₂. Jniá₂ Pa₄ ma₂gueng'₂ 'eng₅₄ né'₃ 'má₃ o₄quió'₄ Cristo Jesús. 10 Mɨ₅₄ jmó'₂ dse₃ 'au'₂ të₂le₃ quió'₅ Onésimo i₂ca₂lɨn₃ co₂'nió'₄ jan₂ chi'₂ quiáng₃ dsi₂néi₂ 'né₅ 'má₃ la₂.

11 Le₂jŋiá₅ në́₃ jme₁lɨ́n₄ Onésimo‡ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ ta₁ tén₄ jme₃ti₃ ta₁ ne'₅₄. La₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂téin₅ bá₄ ta₁ jme₃ti₃ ta₁ ne₄ jniog₄ le₃o₃. 12 Jaun₂ dsiain'₅₄ táng₃ jniá₂ ne'₅₄, jaun₂ guein₅₄ bá₄ co₂nio₄ co₂'nió'₄ bá₄ a₂jme₁guéi'₄ jniá₂ 'ŋió₃. 13 O₁jŋia'₅₄ jme₁'ɨ́n₅ dsɨ₃ jme₁'í₂ guë́₄ ja₁lá₃ jme₃ti₃ ta₁ ne₃ co₂'nió'₄ bá₄ a₂jme₁jme₁ti'₄ 'ne₂ të₁lia'₂ 'eng₅₄ guë́₄ né'₃ 'má₃ 'uɨg₅₄ quió'₅ jág₁ dse₃, 14 la₁ tsá₃ 'e₂ 'nio₃ jmo₅₄ 'i₁caun₂ jua'₅₄ a₂tɨng₂ 'ŋió₃ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ 'ne₂. Jaun₂ tsá₃ o₁leng'₂ jua'₅₄ a₂chi₂quiong₅₄ jniá₂ jmɨg₄ a₂jmó'₂ tion₅₄; jaun₂ 'a₂ con'₂ 'ŋio₂ 'au'₂ 'ŋiag'₂ bá₄ 'ne₂. 15 'An₁ Diú₄ bá₄ ca₂cuë₃ jmɨg₄ ca₂téi₂ Onésimo co₂'na₂ quián'₂ 'ne₂, ia₁jaun₂ guéin'₄ jme₃quiong'₅₄ co₂tan₅₄, 16 on₃jua'₅₄ ma₃lɨ́in₅ ca₂ne₅₄ dsa₂ i₂lë₁jme₂ti₃ ta₁ ne'₅₄, ton'₂ të₂le₃ dse₃ guë́₄ ma₂lɨ́in₅ jan₂ rɨ́ng'₂ i₂'niog'₃ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsí₂. Jniá₂ 'ŋio₅ lɨn₃ 'niói₃, la₁ 'ne₂ në́₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ ca₂tɨ́ng'₂ jme₁'niói'₄ jaun₂ tsá₃ ma₃jɨin'₅₄ juɨ₁lia'₂ ja₁jɨng'₄ jan₂ dsa₂ lë₁dsa₂. Jɨin₅₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ ja₁jɨng'₄ jan₂ rɨ́ng'₂ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄.

17 Le₂në₅ jaun₂, chi₂jua'₂ dsón'₂ jmo'₂ 'au'₂ a₂lɨ́n₅ jniá₂ jan₂ dsa₂ i₂jmo'₂ ta₁ quiang'₅₄, jaun₂ guein₅₄ bá₄, jmo₄ 'au'₂ co₂'nió'₄ a₂guéi'₅ jniá₂ 'ŋió₃. 18 Chi₂jua'₂ 'e₂ dain₅₄ ma₂jmóg'₂, o₃ chi₂jua'₂ cha₂ a₂rɨin₂, quió₃ jniá₂ mɨ₄. 19 Jniá₂ Pa₄ jmo₂₃ si₂ la₂ 'ŋió₃ të₃dsón'₂ quian'₅₄ gu₃.§ Jniá₂ bá₄ quɨ́₄, jŋia'₅₄ jme₁'nio₃ jniá₂ jmo₅₄ dsiog'₂ 'au'₂ a₂rɨng'₂ quiáng'₂ 'ŋiag'₂ quió₃ ján₃. 20 Jaun₂ le₂në₅ bá₄, 'ne₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₄ dse₃ 'au'₂ quian'₅₄ jniá₂ juɨ₁lia'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₃ dsa₂ i₂'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄, jmo₄ juɨ₁le₂güɨg'₂ dsɨ₃ juɨ₁lia'₂ jan₂ rɨ́ng'₂ le₃quió'₅ Cristo.

21 Dsian'₄ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄, ia₁ dsón'₂ bá₄ lɨ́ng₂ jme₁ti'₄ bá₄ ca₂le₃jë́₃, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ jmó'₂ con'₂ guë́₄ a₂juá'₅. 22 Jmo₄ dse₃ 'au'₂, jmo₄ co₂jŋia₅₄ caun₂ dsi₂néi₂ ja₁i₁jŋia₁₂, ia₁ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ a₂ŋág'₃ Diú₄ a₂mɨ'₂ 'nia'₂, jmo₃ bá₄ a₂dsióg₄ jniá₂ i₁jag₁₂.

'Ág'₅ jág₁ jë₁ca₂tó'₂, cuag₂₃ Diú₄ në́₃

23 Rɨ́ng'₃ i₂chen₂ Epafras i₂quiang'₅₄ 'eng₅₄ né'₃ 'má₃ 'uɨg₅₄ quió'₅ Cristo Jesús, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'ne₂. 24 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ Marcos, Aristarco, Demas quian'₅₄ Lucas në́₃ i₂jme₂'o₅₄ jmo₅ ta₁.

25 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:5 lit. “ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jŋió₅.”

† 1:7 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

‡ 1:11 Jág₁ juɨ₁lia'₂ chen₂ Onésimo co₂'nió'₄ a₂juá'₂, Dsa₂ i₂tén₅ ta₁, quian'₅₄ jág₁ jmei₅ griego.

§ 1:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ 1 Corintios 16:21; Gálatas 6:11; Colosenses 4:18; 2 Tesalonicenses 3:17.

HEBREOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Si₂ a₂chen₄ ne₄ dsa₂

HEBREOS

1

Ma₂dsia₅ Diú₄ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄

1 'Lióng₂ ráun₂ ca₂juá'₂ Diú₄ jág₁ jmɨg₄ ma₂lɨ́g'₂ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄, tsá₃ ca₂ne₅₄ jág₁ ca₂'ë́₂ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂ca₂chein₃. 2 La₁ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ rë₂në́₃ në́₃, ma₂ca₂juá'₂ tság₅ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ i₂ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃; ján₃ bá₄ o₄gú₃ 'éi₂ ma₂dsia₃ ca₂le₃jë́₃. 3 'Éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂jlán'₁ i₂tág₅ quió'₅ Diú₄; 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ nió'₄ të₃dsón'₂ i₂jáng'₅ léi₄ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄. Ján₃ bá₄ lɨ́n₅ 'éi₂ i₂jmo₅ 'í₁ ca₂le₃jë́₃ quian'₅₄ jág₁ bén₂ quió'₅. Cang₂ jme₁ca₂rɨ́n'₃ 'éi₂ dsáu₁ jniog₄, jaun₂ ca₂guá₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ con₂ Diú₄ të₂le₃ gu₂ ne₁ ne₄ta₁ quió'₅.

Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ bá₄ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ ángeles

4 Ma₂ca₂lɨn₃ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ ángeles, ia₁ ma₂gue₃ quió'₅ jmei₂ a₂ma₂lɨ́in₅ ta₁ a₂dsen₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ ángeles.

5 Tsá₃ lɨ́g'₂ ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ ángeles quiáin₅ 'i₁jan₂ le₂la₂:

Lɨ́n'₅ 'ne₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃;

jmɨg₄ në₃ ma₂lɨ́n₅ jniá₂ ŋéi'₅.*

On₃ guë́₄ 'i₁jan₂ ángel tsá₃ ca₂'ɨin₃ jua'₅₄ a₂juá'₂ le₂la₂:

Lén₂ jniá₂ jmei₂ 'éi₂,

'éi₂ guë'₂ lén₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃.†

6 La₁ ja₁siá'₂ në́₃, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂o₃jŋiai₃ Ja₁ŋi'₅₄ i₂ne₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ juá'₂:

Juɨ₁jme₂juag'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ángeles quián₅ Diú₄.‡

7 Juɨ₁lia'₂ të₂le₃ quió'₅ ángeles guë'₂ juá'₂:

Jmo₅ Diú₄ a₂lɨ́n₅ ángeles co₂'nió'₄ dsí₂,

jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ i₂jme₂ti₃ ne₅₄

co₂'nió'₄ le₁tsɨ'₅₄ si₂.§

8 La₁ juɨ₁lia'₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ në́₃, juá'₂:

Jiog₅ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ ne₄ta₁ quián'₂ 'ne₂,

Diú₄ quiáng₃.

Quian'₅₄ jág₁ tí₅* qui₂dsɨ́'₁ 'ne₂ 'éi'₃.

9 A₂'niog'₂ 'ne₂ a₂tí₅, a₂'ŋia'₅₄ 'ne₂ a₂'lɨg'₅₄;

'Uɨg₅₄ jaun₂, Diú₄ në́₃, Diú₄ quiáng'₂,

ma₂ca₂chein'₃ 'ne₂

ne₄ juɨ₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rɨ́ng'₂,

ca₂jmo₃ Diú₄ a₂rë₂rɨn₅ 'au'₂ a₂jmo'₂ 'io'₂.†

10 Ján₃ bá₄ juá'₂:

Lia'₂ ne₁, 'ne₂ Te₁gui'₅₄ quiáng₃,

ca₂jmo'₅₄ 'uɨg₅₄ tag₄ mɨ₂güɨ́g₃;

guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ guë'₂ në́₃,

ta₁ a₂ca₂lë₃ quian'₅₄ gog'₂ bá₄ jaun₂.

11 A₂dsɨ₃ŋɨ́₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅,

la₁ 'ne₂ në́₃, con'₂ tan₅₄ bá₄ lɨ́n'₅ 'ne₂;

rë₃'áu₂ a₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ nɨ₁tsɨn'₅₄ dsa₂.

12 A₂jóng'₅ a₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ jë₁jón'₂ dsa₂ tsɨ₁'mɨ'₂.

La₁ 'ne₂ në́₃, lia'₂ ma₂lɨ́n'₅ jaun₂ bá₄ 'ne₂.

Tsá₃ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsiá₃ a₂chan'₂ 'ne₂.‡

13 Tsá₃ lɨ́g'₂ ca₂juá'₂ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ 'i₁jan₂ ángel le₂la₂:

Né₂ con₂ jniá₂ të₂le₃ gu₃ ne₁,

ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄

a₂tón'₁ jniá₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ o₄tag'₄.§

14 Ia₁ lɨ́n₅ ángeles jme₂dsí₂ i₂jme₂'o₅₄ i₂chen₄ a₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ i₂ca₂tɨ́n₂ gue₃ a₂lió₂ Diú₄.

2

Tion₅₄ 'nió'₅ tón'₂ dsa₂ juɨ₅

1 'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ tion₅₄ niog₅ tion'₂ jniog₄ juɨ₅ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄, jág₁ a₂ma₂néi₁ jniog₄, ia₁jaun₂ tsá₃ qui₂dsɨ₃cón'₅ jniog₄ juɨ₅.

2 Ia₁ chi₂jua'₂ tion₅₄ jme₁jme₂ti₃ dsa₂ 'éi'₃ jaun₂ a₂ca₂quiog₂ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂ të₂le₃ quian'₅₄ ángeles quiáin₅, jaun₂ chi₂jua'₂ qui₂ca₂gue₃ dsa₂ uɨg₅ 'a₂ con'₂ ca₂tɨ́in₂ jme₁ca₂'náu₂ dso₄, 3 ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ le₃lió₂ jniog₄ në₁jua'₂ tsá₃ tion'₂ jniog₄ juɨ₅ jág₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ quen₅ a₂lió₂ jaun₂? Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ 'éi₂ i₂ca₂juá'₂ le₂'uɨg₅₄ jág₁ a₂lió₂ jaun₂. Jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂cuë₃ jág₁ dsau₅ tság₅ jnia'₅₄ dsa₂ i₂ca₂nág₂.

4 Ján₃ bá₄ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quian'₅₄ léi₄ a₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ ca₂jmo₃ 'lióng₂ ráun₂, ján₃ bá₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂qui₂ma₂cuɨin₃ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂'nio₃ 'éi₂.

Ca₂lɨn₃ Jesús lia'₂ lɨ́n₅ rɨin'₅₄

5 On₃jua'₅₄ o₄gú₃ ángeles ca₂dsia₃ mɨ₂güɨ́g₃ a₂já₅, a₂'ë₂ jnia'₅₄.

6 La₁ia₁ cha₂ bá₄ caun₂ ja₁ma₂cuë₅ dsa₂ jág₁ dsau₅ le₂la₂;

¿I₂'ein₂ bá₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃,

a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsau'₂ 'au'₂ 'éi₂?

¿I₂'ein₂ bá₄ tsɨ₁jon₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃,

a₂ŋɨ́₄ lë₃ tón'₂ 'ne₂ juɨ₅ 'éi₂?

7 Ca₂jmoi'₅₄ ca₂tiá₂ mei'₂ guë́₄

con'₂ guë́₄ ángeles quiáng'₂;

la₁ ma₂ca₂jme₃juɨin'₂, ma₂ca₂jmo'₅₄ a₂lɨ́in₅ i₂dsen₅₄ guë́₄,

[ca₂dsiain'₅₄ a₂nio₃ gu₂ a₂ca₂jmo'₅₄ 'ne₂ quian'₅₄ gog'₂,]*

8 ma₂dsia'₅₄ 'ne₂ ca₂le₃jë́₃ o₄tag₁₂.†

Jaun₂ në́₃, jme₁ca₂dsia₃ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ o₄tag₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, tsá₃ ma₂'e₂ cha₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ niog₅ gu₂ 'éi₂. La₁ia₁ rë₂në́₃ në́₃, tsá₃ ma₂léi₄ guë́₄ a₂niog₅ gu₂ 'éi₂ le₃jë́₃.

9 La₁ia₁ jɨn₄ bá₄ jniog₄ Jesús i₂ca₂lɨn₃ ca₂tiá₂ mei'₂ guë́₄ con'₂ guë́₄ ángeles, ca₂rë₃juɨin'₂, ca₂lɨin₃ i₂dsen₅₄ guë́₄ në́₃ ia₁ ca₂i₃ŋɨ́i₂ uɨg₅ ne₄ 'mú₃, ia₁jaun₂ le₃cuɨ́'₅ 'mú₃ o₄quió'₄ ca₂le₃jɨ́n₃, ia₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄.

10 Quió'₅ Diú₄ bá₄ le₃jë́₃; të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ ca₂lë₃ le₃jë́₃. Jaun₂ 'nio₃ Diú₄ chóin'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quiáin₅, a₂lén₂ 'éi₂ jláin'₁ co₂lë₅ quiain'₅₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂, dsi₂ten₅₄ bá₄ a₂ca₂jme₃'ŋia₅ Diú₄ ca₂jme₃'ŋiai₂₃ Jesucristo të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́i₂ jme₁ca₂niá₃ juɨ₅ a₂lióin₂ 'éi₂.

11 Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂jŋió₃ quian'₅₄ i₂rë₂jŋió₃ në́₃, jan₂ bá₄ Jmei₂ chan₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂, tsá₃ gui'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ të́'₂ dsa₂ 'éi₂ rɨin'₅₄.

12 Le₂la₂ juá'₂ ne₄ si₂;

'Ɨ́n₄ jniá₂ 'ne₂ jɨn₄ rɨ́ng'₃,

te₂jë₄ ja₁le₁ŋɨ'₂ dsa₂

'ë₅₄ jniá₂ son₅₄ a₂jme₁juag'₂ quiáng'₂.‡

13 Ján₃ bá₄ juá'₂:

Caun₂ bá₄ 'ag₁₂ dsɨ₃ ja₁con₂ 'éi₂.§

Con'₂ siá'₂ táng₃ juá'₂;

ja₁lá₃ bá₄ chén'₅ jniá₂,

ca₂lia'₂ ma₂quian'₅₄ chi'₂-guein₂

i₂ma₂cuɨn₃ Diú₄ jniá₂.*

14 Juɨ₁lia'₂ ca₂tɨ́n₂ chi'₂-guein₂ jan₂ chog₅₄-jmei₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂ jmɨ₂ 'ain₅₄, ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂tɨ́n₂ Jesús caun₂ jmɨ₂ 'ain₅₄ quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'mú₃ quió'₅ lé₂ le₃lí'₂ ne₄ 'éi₂ i₂'io₅ bí₂ quió'₅ 'mú₃, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ i₂së₃dsen₃.

15 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ ia₁jaun₂ lé₂ le₃qui₂le₃chen'₂ dsa₂ i₂në₂jag₄ bá₄ i₂qui₂rë₂'ŋe'₅₄, ia₁ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ a₂chain₂, gó'₅ 'mú₃ quió'₅.

16 Ia₁ dsón'₂ bá₄ on₃jua'₅₄ jaun₂ ca₂guain₃ jua'₅₄ a₂jme₃'oin₅₄ ángeles; ta₁ jaun₂ bá₄ ca₂guain₃ a₂jme₃'oin₅₄ tsɨ₁jon₂ Abraham.

17 'Uɨg₅₄ jaun₂, tion₅₄ bá₄ ca₂lɨin₃ ca₂le₃jë́₃ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, ia₁jaun₂ dsióg₄ léin₂ jan₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ i₂ŋéi₂ dsɨ́₅, i₂rë₂ti'₅₄ në́₃, ia₁jaun₂ jŋiá'₂ dsáu₁ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jéin'₂ ne₄ Diú₄.

18 Jaun₂ juɨ₁lia'₂ ca₂ŋág₃ uɨg₅ 'éi₂ jme₁ca₂caun₃ Diú₄ táu₂, ján₃ bá₄ le₂në₅ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jme₃'oin₅₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cáun₂ dsa₂ táu₂.

3

Jesús bá₄ i₂dsen₅₄ guë́₄ con'₂ guë́₄ Moisés

1 Le₂jaun₂ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ma₂rë₂tson₄ quián₅ Diú₄, 'nia'₂ i₂ca₂tɨ́n₂ të₂ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ Cristo Jesús i₂chen₄ quián₅ Diú₄, ján₃ bá₄ i₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ i₂'ɨ́n₅ jniog₄.

2 'Ŋiog₅ Jesús ma₂ca₂rë₃ti'₅₄ ja₁con₂ Diú₄ i₂ca₂'ag₃ a₂jmo₃ ta₁ në₅, juɨ₁lia'₂ ca₂jme₃ti₃ Moisés con'₂ ta₁ jme₁chéin'₄ ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄.

3 La₁ia₁ ca₂tɨ́n₂ Jesús jme₃juag'₂ dsa₂ con'₂ guë́₄ Moisés, juɨ₁lia'₂ quen₅ guë́₄ dsa₂ i₂jmo₅ 'né₅ con'₂ guë́₄ tsɨ₁'né₅ 'ŋiog₅.

4 Juɨ₁lia'₂ caun₂ 'né₅, tion₅₄ bá₄ chan₂ i₂jmo₃; la₁ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂.

5 Ca₂jme₃ti₃ Moisés ja₁con₂ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, con'₂ ta₁ a₂jme₁lɨ́in₄ ne₄ Diú₄, qui₂ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂jme₁juá'₂.

6 La₁ia₁ Cristo në́₃, rë₂ti'₅₄ bá₄ a₂lɨ́in₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂chén'₅ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. Chi'₂-guein₂ 'éi₂ lág₅ jniog₄ guio₅₄ në₁jua'₂ chan'₂ jniog₄ tiá₂ a₂caun₂ 'ei₅ dsɨ₅ jniog₄, jmo₂ jniog₄ 'io'₂, ia₁ cha₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ tag₃; a₂jaun₂ bá₄ 'io'₂ jein₂ jniog₄.

7 'Uɨg₅₄ jaun₂, lë́₅ juɨ₁lia'₂ juá'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ ne₄ si₂:

Jmɨg₄ në₃ në₁jua'₂ nag'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄,

8 Tsá₃ lë₁jme₂'uá'₂ 'nia'₂ 'au'₂

juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ ca₂nau₂ 'nei₂

ca₂cain₃ táu₂ Diú₄ 'uë₃ co₂'ŋiog₅ jaun₂.

9 Ja₁jaun₂ ca₂caun₃ táu₂ jniá₂

dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂ ma₂lɨ́g'₂,

o₁jŋia'₅₄ ma₂qui₂ma₂jág₃ ta₁ quió₃

ma₂të₂láu₃ ŋi₂.

10 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂jén₂ dsɨ₃

quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁chan₂ jmɨg₄ jaun₂,

jaun₂ ca₂juá'₃ jniá₂:

“Con'₂ tan₅₄ bá₄ i₂nio₄ dsa₂ në₅

qui₂dsɨ₂cón'₅ dsɨ́₅,

tsá₃ 'nio₃ le₃cuɨ́'₅ juɨ₅ quió₃.”

11 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂'ɨ́n₃ jniá₂ 'ŋió₃

jme₁ca₂'í₃ 'nei₂ dsɨ₃,

a₂tsá₃ dsi₁len₃ 'éi₂

jua'₅₄ a₂jŋia₃ ja₁con₂ jniá₂.*

12 Rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ le₃'ua'₂ dsɨ́₅, jua'₅₄ a₂'nio₃ náu₃ cau₅ ja₁con₂ Diú₄ jén'₃ ia₁ tsá₃ 'éin₂ jág₁ quió'₅.

13 Të₂le₃ cuë'₅₄ 'nia'₂ bí₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ lia'₂ caun₂ jmɨg₄, të₁lia'₂ jiog₅ “jmɨg₄ në₃” a₂ma₂juá'₂ Si₂, ia₁jaun₂ 'i₁jan'₂ 'nia'₂ tsá₃ le₃'ua'₂ 'au'₂ tsá₃ le₃gan'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ dso₄.

14 Ia₁ i₂ma₂quián₅ Cristo bá₄ jniog₄, në₁jua'₂ ca₂tián₃ jniog₄ të₂ jë₁ca₂tó'₂ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ jniog₄ jág₁ quió'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁ca₂rë₃'éin₂ le₂'uɨg₅₄.

15 Juɨ₁lia'₂ ma₂në₂juá'₂:

Jmɨg₄ në₃, në₁jua'₂ ca₂nei'₂ 'nia'₂

jág₁ quió'₅ Diú₄,

tsá₃ jme₁'ua'₂ 'nia'₂ 'au'₂,

juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ i₂lɨn₅₄

ca₂nau₂ 'nei₂ ne₄ Diú₄.†

16 ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂ca₂nág₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ jaun₂ ca₂nau₂ 'nei₂ cang₂ jaun₂? Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ca₂'uɨ́n'₂ Moisés 'uë₃ Egipto, i₂'éi₂ bá₄.

17 ¿'Ein₂ quian'₅₄ ca₂rë₃'né₃ Diú₄ con'₂ të₂láu₃ ŋi₂? Quian'₅₄ dsa₂ i₂ca₂'náu₂ dso₄ bá₄, i₂ca₂dsan₃ 'uë₃ co₂'ŋiog₅ jaun₂.

18 ¿Ja₁con₂ 'ein₂ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ a₂tsá₃ dsi₁lein₃ jua'₅₄ jŋia₃ quiong'₅₄? Ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂nág₂ gau₂ jág₁ quió'₅ bá₄.‡

19 Jaun₂ ne₄ jniog₄, le₂jaun₂ bá₄ ca₂i₃ŋɨ́i₂: tsá₃ a₁jaun₂ ca₂i₃toin'₅₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃'éin₂.

4

1 'Uɨg₅₄ jaun₂, të₁lia'₂ ron₅ guë́₄ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ a₂dsi₁no₃ jniog₄ ja₁dsɨ₁jŋia₁ ja₁coin₂, 'nió'₅ jmó₁ jniog₄ 'í₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ tsá₃ ca₂tɨ́ng'₂ ja₁jaun₂.

2 Ia₁ ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ma₂ca₂rë₃'ë́₂ jág₁ a₂lió₂ ja₁con₂ jniog₄ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂rë₃'ë́₂ ja₁con₂ 'éi₂; la₁ia₁ tsá₃ ta₁ ca₂jmo₃ co₂ŋɨ́₂ a₂ca₂nág₂ jág₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ca₂'an₂ dsɨ́₅ jág₁ jaun₂ jua'₅₄ a₂ca₂rë₃'éin₂.

3 La₁ jniog₄ i₂ma₂ca₂rë₃'éin₂ në́₃, dsi₁no₃ bá₄ jniog₄ dsɨ₁jŋia₁₂ ja₁jaun₂ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂juá'₂ Diú₄:

'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂'ɨ́n₃ jniá₂ 'ŋió₃,

jme₁ca₂'í₃ 'nei₂ dsɨ₃,

a₂tsá₃ dsi₁len₃ 'éi₂

jua'₅₄ jŋia₃ ja₁con₂ jniá₂.*

La₁ia₁ ma₂ca₂'ió'₃ ta₁ quió'₅ Diú₄ ca₂le₃ ca₂'nio₃ mɨ₂güɨ́g₃.

4 Ia₁ cha₂ ja₁juá'₂ ne₄ Si₂ le₂la₂, a₂'ë₂₃ jë₁ca₂të́₂ guio₃ jmɨg₄: “Ca₂jŋia₃ Diú₄ jë₁ca₂të́₂ guio₃ jmɨg₄, jme₁ca₂lë₃ ca₂le₃jë́₃ ta₁ quió'₅.”† 5 Con'₂ siá'₂ táng₃ juá'₂ ne₄ Si₂: “Tsá₃ dsi₁lein₃ jua'₅₄ a₂jŋia₃ ja₁con₂ jniá₂.”

6 La₁ juɨ₁lia'₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ i₂'nió'₅ tón'₃ ja₁jaun₂, i₂sián'₂ guë'₂ tsá₃ ca₂i₁tion'₅₄ le₂jŋiá₅ jme₁ca₂nág₂ jág₁, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃'éin₂, 7 con'₂ siá'₂ ca₂tióng₃ Diú₄ caun₂ jmɨg₄ ca₂juá'₂ të₂le₃ quian'₅₄ David 'lióng₂ ŋi₂ cang₂ jaun₂ ca₂të́'₃ “jmɨg₄ në₃” jme₁ca₂juá'₂ ne₄ Si₂ jág₁ a₂ma₂ca₂juá'₂ le₂jŋiá₅:

Jmɨg₄ në₃ në₁jua'₂ ca₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄,

tsá₃ lë₁jme₂'uá'₂ 'nia'₂ 'au'₂.‡

8 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Josué ca₂cuë₃ caun₂ ja₁jŋia₃ dsa₂, tsá₃ jaun₂ jme₁juá'₂ Diú₄ cang₂ jaun₂ jme₁'ë₃ jmɨg₄ siá'₂.

9 Jaun₂ lë₃, lia'₂ ma₂cha₂ jaun₂ bá₄ jmɨg₄ sa₅₄ ja₁jŋia₅ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄. 10 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ca₂jŋia₃ Diú₄ ta₁ quió'₅ a₂ca₂jmo₃, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂dsɨ₃ton'₅₄ dsɨ₃jŋia₅₄ ja₁con₂ Diú₄, tí₂ ta₁ quió'₅, jŋia₃.

11 'Uɨg₅₄ jaun₂ 'nió'₅ 'niog'₅₄ jniog₄ juɨ₅ a₂quen'₂ bí₂ a₂dsi₁no₃ ja₁jaun₂, ia₁jaun₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ tián'₃ a₂cán₂ juɨ₅ a₂ca₂i₁nio₄ 'éi₂ a₂tsá₃ ca₂nág₂ gau₂ jág₁ quió'₅ Diú₄.

12 Ia₁ jén'₃ bá₄ jág₁ quió'₅ Diú₄, 'io₅ bí₂ në́₃, 'ŋio₅ chen'₂ con'₂ guë́₄ caun₂ ŋi₁tág₂ 'mu₃ le₃tɨn₃ ton₂, dsɨ₂tia₃ ca₂të₂ né'₃ jmo₅ le₁dso'₅₄ të₂dsɨ́₅ dsa₂ quian'₅₄ jme₂dsí₂, jmo₅ le₁dso'₅₄ ja₁jón'₅ quian'₅₄ dsɨ́₅ nɨ₁mu₅ në́₃, jme₂jnia₅ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₂ dsa₂ në́₃.

13 Ca₂lia'₂ 'i₁caun₂ a₂ca₂jmo₃ Diú₄ tsá₃ lé₂ le₃'má₂ ne₄ 'éi₂; ca₂le₃jë́₃ bá₄ rë₂jniá₂ rë₂na₄ ne₄ i₂dsɨ₁jang'₅₄ jniog₄ cuenta quián₂.

Lɨ́n₅ Jesús Jme₂dsa₂ Dsen₅₄ i₂juɨn'₂

14 Jaun₂ në́₃, jme₂dsa₂ dsen₅₄ i₂juɨn'₂ quián₂ jniog₄ lɨ́n₅ Jesús, Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, i₂ca₂uɨ́g₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂ 'nió'₅ caun₂ chan'₅₄ jniog₄ tiá₂ jág₁ a₂'éin₂ jniog₄.

15 On₃jua'₅₄ a₂tsá₃ lé₂ dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quián₂ jniog₄ jë₁ma₂ca₂'uáu₂ jniog₄. Ia₁ ma₂ca₂caun₃ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ táu₂ quió'₅, juɨ₁lia'₂ cáun₂ dsa₂ táu₂ jniog₄, la₁ia₁ tsá₃ dso₄ ca₂'náu₂ 'éi₂.

16 Jaun₂ në́₃ ma₃ jme₁quián₄ jniog₄ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ ca₂të₂ ne₄ta₁ ja₁guá₄ Diú₄ i₂'ua₁ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ dsia₃ 'éi₂ ŋéi₂ dsɨ́₅, a₂jme₃'o₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ jë₁ma₂ca₂rë₃'nió'₅ quián₂ jniog₄.

5

1 I₂rë₂quion'₅₄ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ le₂jan₂ le₂jan₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ a₂rë₂'ɨ́in₄ a₂chéin'₅ ne₄ jág₁ o₄quió'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ Diú₄ ia₁jaun₂ jén'₃ juɨ₁lia'₂ 'e₂ 'nió'₅ jén'₃, a₂qui₃dsɨ́in'₂ já'₂ në́₃ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂.

2 Jaun₂ juɨ₁lia'₂ jme₂dsa₂ le₂'éi₂, ján₃ bá₄ lɨ́in₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ a₂'uain₅₄; lé₂ bá₄ jme₃'ua₁ dsɨ́₅ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ ŋi₅, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂i₂nio₄ cau₅ juɨ₅ në́₃.

3 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂lɨ́in₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'uain₅₄, tion₅₄ 'nió'₅ jén'₃ ne₄ Diú₄, lia'₂ o₄quió'₄ dsáu₁ 'ŋiog₅ lia'₂ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂ juɨg₂ táng₃.

4 'I₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃lén₂ ta₁ juë'₂ jaun₂ jua'₅₄ a₂le₃'ɨin₃ 'ŋiog₅; tion₅₄ bá₄ 'nió'₅ 'ag₃ Diú₄ juɨ₁lia'₂ ca₂'ɨin₃ Aarón.*

5 Ján₃ bá₄ le₂në₅ lë́₅ quian'₅₄ Cristo. Tsá₃ ca₂jme₃juɨin'₂ 'ŋiog₅ jua'₅₄ ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅ a₂léin₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄; Diú₄ bá₄ ca₂'ag₃ ta₁ juë'₂ jaun₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ Diú₄:

Lɨ́n'₅ 'ne₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃;

Jmɨg₄ në₃ ma₂lɨ́n₅ jniá₂ ŋéi'₅.†

6 Ján₃ bá₄ le₂në₅ juá'₂ ja₁siá'₂ táng₃:

Lɨ́n'₅ 'ne₂ jme₂dsa₂ con'₂ tan₅₄,

ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec.‡

7 Lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ Jesús mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ca₂mɨ₃ tiá₂ ne₄ Diú₄ Jmei₂, ca₂'o₃ a₂jme₁mɨ₂₃ tion₅₄ ne₄ 'éi₂ i₂'io₅ bí₂ a₂jme₁lió₂ ne₄ 'mú₃. Jaun₂ Diú₄ në́₃ ca₂nág₂ bá₄ quió'₅, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂nág₂ gau₂ jág₁ quió'₅ 'éi₂.

8 O₁jŋia'₅₄ jme₁lɨ́in₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, ca₂rë₃tɨ́in₃ a₂nag₃ gau₂ të₂le₃ quian'₅₄ uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́i₂.

9 Jaun₂ jme₁ca₂rë₃'ŋia₅ quió'₅, jaun₂ guë́₄ ca₂lɨin₃ 'uɨg₅₄ ja₁lión₂ co₂tan₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂nag₅ gau₂ jág₁ quió'₅, 10 ia₁ Diú₄ bá₄ ca₂'ag₃ a₂léin₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec.

Go'₂ në₁jua'₂ ca₂tí₂ dsa₂ a₂'éin₂

11 'Lióng₂ bá₄ jág₁ le₂në₅ cha₂ a₂'nió'₅ jua'₅₄ jnia'₅₄, la₁ia₁ quian₅ ta₁ jua'₅₄ a₂jme₁tɨn₅ jnia'₅₄ 'nia'₂ jág₁ në₅, ia₁ a₂ca₂lɨn'₃ 'nia'₂ cang₄ dsei'₂.

12 Ma₂lɨ́g'₂ bá₄ ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂ jág₁; rë₂në́₃ le₃jua'₅₄ a₂ma₂ca₂tɨ́ng'₂ 'nia'₂ léng'₂ të₅. La₁ tion₅₄ bá₄ 'nió'₅ jme₃tag₅ táng₃ dsa₂ quian'₅₄ 'nia'₂ jág₁ 'ua₁ le₂'uɨg₅₄ quió'₅ Diú₄, në₂jag₄ bá₄ a₂'nió'₅ 'ag'₅₄ 'nia'₂ jmá'₃ dsi'₅₄, 'nió'₄ a₂jme₁quɨ́g'₂ 'nia'₂ ŋɨ́₅.

13 Jaun₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ɨ́n'₂ jmá'₃ dsi'₅₄, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ guein₂ i₂tsá₃ lɨn₄ tɨn₂ jág₁ quió'₅ juɨ₅ co₂dsau₅.

14 Juɨ₁lia'₂ má₃ quió'₅ dsa₂ can'₅₄ në́₃, lë́₅ jmá'₃ quió'₅ dsa₂ ma₂ron₂, quió'₅ dsa₂ i₂ma₂'en₅₄ dsɨ́₅ i₂ca₂rë₃tɨ́n₃ i₂ca₂rë₃ŋi₅ na₂ juɨ₅ dse₃, na₂ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ 'e₂.

6

1 Jaun₂ në́₃, juɨ₁dsiá₁ jniog₄ cau₅ jág₁ le₂'uɨg₅₄ quió'₅ Cristo a₂ma₂ca₂jme₁tag₅ jniog₄. Ma₃dsau₅₄ jniog₄ ne₄ juɨ₅ ia₁jaun₂ lén₂ jniog₄ dsa₂ ma₂ron₂. Tsá₃ ma₂'nió'₅ jua'₅₄ a₂quián₂ táng₃ jniog₄ 'uɨg₅₄ jág₁ juɨ₁lia'₂ jë₁jme₂tsɨ́n₃ dsa₂ dsɨ́₅ a₂tsá₃ ma₂jmo₂₃ juɨ₁lia'₂ a₂jiog₂₃ juɨ₅ 'mú₃, juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ rë₂'én₂ dsa₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ në́₃; 2 tsá₃ ma₃'nió'₅ jua'₅₄ caun₂ jme₁tag₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ a₂chon₅ dsa₂ jmɨg₂, juɨ₁lia'₂ a₂quiog₂ dsa₂ gu₂ ne₄ quió'₅ dsa₂, juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ dsa₂ jɨn₄ 'lag₄, on₃ guë́₄ juɨ₁lia'₂ a₂qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ co₂tan₅₄ në́₃.

3 Le₂jaun₂ jmó₁ bá₄ jniog₄, a₂dsau₅₄ ne₄ juɨ₅, chi₂jua'₂ jme₃'o₅₄ Diú₄.

4 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃cuɨ́'₅ 'a₂ lia'₂ 'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, dsa₂ i₂ca₂tɨ́n₂ jma₂me'₂ quió'₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, 5 dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃cuɨ́'₅ a₂dse₃ jág₁ quió'₅ Diú₄, dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃cuɨ́'₅ bí₂ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ a₂jiá₃; 6 në₁jua'₂ ca₂i₃léin₂ táng₃ cau₅ juɨ₅,* tsá₃ ma₃lé₂ dsɨ₁te₁ jniog₄ jaun₂ jéin'₃ táng₃ dsɨ́₅, ia₁ në₂jag₄ bá₄ a₂tioin₂₃ táng₃ cróg₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ le₃quió'₅ guioin₅₄, jaun₂ chei'₂₃ të₃jɨn₄ dsa₂ ia₁jaun₂ cán₂ 'éi₂ o₂guí'₃.

7 A₂lɨ́n₅ dsa₂ 'éi₂ lia'₂ lë́₅ gua'₅₄ 'uë₃ a₂'ɨ́n'₅ jmɨ́₅ lia'₂ co₂ráun₂ téin₃ ne₄ quió'₅. Në₁jua'₂ ca₂rau₂ dse₃ gua'₅₄ 'uë₃ jaun₂ quió'₅ dsa₂ i₂ca₂jmo₃ ta₁ ja₁jaun₂, jaun₂ lé₂ le₃jmó'₂ ta₁ 'a₂ con'₂ ca₂rau₂, jaun₂ jme₃gu'₅₄ bá₄ Diú₄.

8 La₁ në₁jua'₂ ca₂'ia₂ nɨ₁taun₅ quian'₅₄ nɨ₁nau₂, jaun₂ tsá₃ ma₃ta₁ tí₄ 'uë₃ jaun₂; go'₂ a₂'ë́₂ Diú₄ uɨg₅. Jë₁ca₂tó'₂ jaun₂, dsɨ́'₂ bá₄ dsa₂.

A₂'éin₂ bá₄ jniog₄ jmo₅ a₂tióng₂ tiá₂

9 Rɨn'₅₄ jniog₄, o₁jŋia'₅₄ ma₂në₂jua'₅₄ jnia'₅₄ le₂në₅, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂jmo'₂ 'nia'₂ dse₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂jaun₂, a₂chan'₅₄ 'nia'₂ tiá₂ jág₁ a₂lión'₂ 'nia'₂.

10 Ia₁ dse₃ bá₄ dsɨ́₅ Diú₄, tsá₃ jua'₅₄ a₂dsɨ₃'én₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'niói'₃, a₂rë₂jniá₂ ia₁ a₂ma₂jme₂'on'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'én₂, juɨ₁lia'₂ caun₂ jmo'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃.

11 'Ɨ́n₅ bá₄ dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂jmó'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂ a₂dsen₅₄ 'au'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ ca₂të₂ jë₁ca₂tó'₂, ia₁jaun₂ lén'₄ 'nia'₂ co₂ŋei'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂.

12 Tsá₃ 'niog₂ jnia'₅₄ jua'₅₄ a₂le₃juɨn'₃ 'nia'₂, la₁ të₂le₃ o₁nó'₅ 'nia'₂ ne₄ juɨ₅ quió'₅ dsa₂ i₂ma₂'én₂ i₂ma₂juɨn'₂ dsɨ́₅ në́₃ jaun₂ ca₂tɨ́in₂ a₂dse₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂ma₂cuë₃.

13 Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ ca₂cuë́'₃ Abraham, ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅, ia₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ i₂sián'₂ tsá₃ jme₁chan₂ i₂juɨn'₂ guë́₄ jua'₅₄ i₂'ɨin₃.

14 Jaun₂ ca₂juá'₂: “Të₃dsón'₂ bá₄ jme₁gu'₅₄ jniá₂ 'ne₂ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ cuɨ́n₄ jniá₂ 'ne₂ juɨn₅ tsɨ₁jon₂.”†

15 Juɨn'₂ bá₄ dsɨ́₅ Abraham ca₂jŋia₃, jaun₂ ca₂gue₃ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂jme₁ma₂cuë₃ Diú₄.

16 Juɨ₁lia'₂ jë₁'ɨn₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ Diú₄, 'ɨin₂₃ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ con'₂ guë́₄ guioin₅₄, a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ a₂dsón'₂ bá₄ tí₅ jág₁, jaun₂ co₂në₅ bá₄ dsan₂ mɨ'₅₄ a₂niói'₅ quian'₅₄ rɨin'₅₄.

17 Ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂jmo₃ Diú₄ ia₁ a₂jme₁'nio₃ jme₃jnia₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂ca₂tɨ́n₂ gue₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂cuë₃, a₂tsá₃ jme₂tsɨ́in₃ 'a₂ lia'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ jmo₃ ja₁coin₂. Ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅ ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ a₂dsón'₂ bá₄ tí₅ jág₁ quió'₅ a₂ma₂cuë₃.

18 Jaun₂ në́₃, të₂le₃ quian'₅₄ tɨn₃ ne₅₄ jág₁ në₅ a₂tsá₃ lé₂ le₃tsɨ́n₃ a₂tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ Diú₄ të₂jɨ́in₁, (co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ jág₁ a₂ca₂cuë₃ Diú₄, quian'₅₄ jág₁ a₂ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅), jaun₂ guéi₁ bá₄ jniog₄ lián'₂ bén₂ juɨ₁lia'₂ jniog₄ i₂ma₂cuɨng₅₄ a₂dsɨ₁lion₅₄ ja₁coin₂, ia₁jaun₂ chan'₅₄ jniog₄ tiá₂ jág₁ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄.

19 A₂bén₂ bá₄ jág₁ jaun₂ a₂jmo₅ a₂tióng₂ tiá₂ të₂dsɨ₅ jniog₄, juɨ₁lia'₂ bén₂ nɨ₁'lá'₂ quió'₅ nɨ₁barco jë₁ma₂ca₂quian₃ tiá₂ ca₂të₂ 'uɨg₅₄ jmɨ₁ŋí'₄. Jág₁ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ jaun₂, a₂'í₂ bá₄ ca₂të₂ ja₁jŋió₅ guë́₄ ca₂të₂ 'ŋió'₃ 'mɨ'₂ jŋió₅, 20 ja₁ca₂'í₃ Jesús o₄quián₂ jniog₄, ca₂dsiáin'₃ ne₄ juɨ₅ quián₂ jniog₄, ia₁ a₂ca₂lɨin₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ co₂tan₅₄, ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec.

7

Lɨ́n₅ Jesús jme₂dsa₂ ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec

1 Melquisedec 'éi₂ në́₃ jme₁lɨ́n₄ rag₅₄ quián₅ juɨg₂ Salem, jme₁lɨ́in₄ jme₂dsa₂ në́₃ quián₅ Diú₄ i₂juɨn'₂ guë́₄ lɨn₃. Lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jón'₃ Abraham jme₁ca₂lɨ́'₃ 'nei₂ a₂ca₂jmo₃ quian'₅₄ rag₅₄ sián'₂, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ Melquisedec ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂jme₃gu'₅₄ quió'₅.

2 Ca₂cuë₃ Abraham ca₂cuë́'₃ Melquisedec caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ con'₂ tí₅ a₂ca₂lɨ́'₃ jë₄ 'nei₂. Le₂ne₁, jág₁ lia'₂ chen₂ Melquisedec co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, Rag₅₄ Dsen₃; jaun₂ táng₃, ia₁ a₂jme₁lɨ́in₄ rag₅₄ quián₅ juɨg₂ Salem, ja₁'nió'₄ le₃jua'₅₄, ja₁'ei₅ tei₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jein₅ jág₁, rag₅₄ ja₁'ei₅ tei₄.

3 Tsá₃ jág₁ cha₂ jua'₅₄ chan₂ jmei₂ on₃ guë'₂ chog₅₄, on₃ guë'₂ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅; ján₃ bá₄ tsá₃ jág₁ cha₂ 'e₂ jmɨg₄ ca₂rë₃cháin₃, on₃ guë́₄ 'e₂ jmɨg₄ ca₂join₃ në́₃. Jaun₂ caun₂ lɨ́in₅ jme₂dsa₂ co₂tan₅₄ lia'₂ lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

4 Në₃ në́₃, quion₂ 'nia'₂ 'í₁, 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁juɨn'₂ Melquisedec, ca₂lia'₂ jŋia₅ 'ŋiog₅ Abraham, dsa₂ juɨn'₂ quián₂ jniog₄, ca₂cuë́'₃ 'éi₂ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ con'₂ tí₅ a₂ca₂lɨ́'₃ quió'₅ rag₅₄ jë₄ 'nei₂.

5 Dsau₅ bá₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Leví i₂ca₂lɨn₃ ta₁ quió'₅ jme₂dsa₂, ca₂tɨ́in₂ cán₂ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ quió'₅ dsa₂ juɨg₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁cha₂ quió'₅, o₁jŋia'₅₄ jme₁lɨ́in₄ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Abraham rɨin'₅₄, juɨ₁lia'₂ lɨ́in₅ guioin₅₄ táng₃.

6 La₁ia₁ Melquisedec në́₃, o₁jŋia'₅₄ guë́₄ tsá₃ jme₁lɨ́in₄ tsɨ₁jon₂ Leví, ca₂gue₃ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ quió'₅ Abraham, ca₂jme₃gu'₅₄ në́₃ quió'₅ i₂jme₁ma₂ca₂gue₃ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄.

7 Tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃juá'₂ a₂tsá₃ tí₅ jág₁ la₂: A₂juɨn'₂ guë́₄ dsa₂ i₂jme₂gu'₅₄ con'₂ guë́₄ dsa₂ i₂gue₅ a₂jme₂gu'₅₄ jaun₂.

8 Jaun₂ jɨn₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ i₂gue₅ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ lɨ́n₅ dsa₂ i₂dsan₂; la₁ia₁ të₂le₃ quió'₅ Melquisedec juá'₂ ne₄ Si₂ 'ɨin₂₃ 'éi₂ në₂jag₄ bá₄ jan₂ dsa₂ i₂caun₂ chan₂.

9 Mei'₂ tsá₃ lé₂ le₃jua'₅₄, juɨ₁lia'₂ Leví quian'₅₄ le₃jɨ́n₃ jme₂dsa₂ tsɨ₁jon₂ 'éi₂, juɨ₁lia'₂ i₂gue₅ qui'₅₄ a₂guia₃ rë₂në́₃, ján₃ bá₄ ca₂quí₃ caun₂ qui'₅₄ a₂guia₃ ja₁con₂ Melquisedec jme₁ca₂quí₃ Abraham, 10 ia₁ co₂'nió'₄ a₂jme₁ma₂lɨ́n₅ bá₄ Leví tsɨ₁jon₂ Abraham o₁jŋia'₅₄ guë́₄ tsá₃ jme₁ma₂chain₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂cuë₃ Abraham qui'₅₄ a₂guia₃ ca₂cuë́'₃ Melquisedec.

11 Ca₂gue₃ dsa₂ juɨg₂ Israel 'Éi'₃ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsa₂ levitas, i₂lɨ́n₅ tsɨ₁jon₂ Aarón. Jaun₂ në́₃, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ 'éi₂ ca₂tió'₃ jmo₃ a₂ma₂ron₂ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ 'Éi'₃ jaun₂, jaun₂ tsá₃ jme₁ma₃'nió'₅ jua'₅₄ a₂jme₁rë₃jniá₂ táng₃ jan₂ jme₂dsa₂ sián'₂ i₂ca₂ne₅₄ juɨ₁lia'₂ Melquisedec, on₃jua'₅₄ juɨ₁lia'₂ Aarón.

12 Ia₁ jë₁rë₂tsɨ́n₃ ta₁ quió'₅ jme₂dsa₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ 'nió'₅ le₃tsɨ́n₃ 'Éi'₃ ján₃.

13 Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ në́₃, juɨ₁lia'₂ juá'₂ Si₂ le₂në₅ 'ɨin₂₃ 'éi₂, a₂téin₅ tsɨ₁jon₂ sián'₂, jaun₂ 'i₁jan₂ i₂tén₅ tsɨ₁jon₂ 'éi₂ tsá₃ ma₂lɨin₅ ta₁ quió'₅ ne₄chei₂.

14 Ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄, a₂ca₂rë₃chán₃ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ a₂lɨ́in₅ jan₂ tsɨ₁jon₂ quián₅ Judá. La₁ tsá₃ 'e₂ ca₂juá'₂ Moisés 'ɨin₂₃ tsɨ₁jon₂ 'éi₂ jme₁ca₂dsia₃ a₂'ë₂₃ juɨ₁lia'₂ ta₁ quió'₅ jme₂dsa₂.

15 'Ŋio₅ guë́₄ rë₂ léi₄ táng₃ jme₁ca₂rë₃jniá₂ jan₂ jme₂dsa₂ sián'₂ i₂lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ Melquisedec, 16 tsá₃ ca₂lɨin₃ jme₂dsa₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂quí'₅ 'Éi'₃ a₂juá'₂ 'ein₂ tsɨ₁jon₂ 'nió'₅ jiá₃, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂lɨ́in₅ jme₂dsa₂ 'uɨg₅₄ bí₂ quió'₅ jme₂dsí₂ a₂tsá₃ lé₂ dsɨ₃'én₂.

17 Ia₁ le₂la₂ bá₄ juá'₂ Diú₄ 'ɨin₂₃ 'éi₂:

lɨ́n'₅ 'ne₂ jme₂dsa₂ con'₂ tan₅₄,

ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec.*

18 Jaun₂ në́₃, co₂ŋei'₅₄ ca₂'ná₂ 'Éi'₃ a₂jme₁lë́₄ le₂jŋiá₅, ia₁ a₂tsá₃ jme₁bén₂, a₂tsá₃ ta₁ tí₄ në́₃.

19 Ia₁ tsá₃ ca₂tió'₃ 'Éi'₃ jua'₅₄ a₂jme₃'ŋiai₂₃ ta₁. Të₂le₃ ca₂rë₃chá₃ quián₂ jniog₄ caun₂ jág₁ a₂dse₃ guë́₄ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄, të₂le₃ quian'₅₄ a₂lé₂ jme₁quián₄ jniog₄ ja₁con₂ Diú₄.

20 Tsá₃ ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ jaun₂ quió'₅ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅ jniog₄ jua'₅₄ tsá₃ ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅. Juɨ₁lia'₂ jme₂dsa₂ le₂jŋiá₅ në́₃, ca₂lɨin₃ ta₁ jaun₂ la₁ia₁ on₃jua'₅₄ chan₂ 'ein₂ ca₂'ɨn₃ Diú₄ jme₁ca₂'ag₃.

21 La₁ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄ në́₃, chan₂ jan₂ i₂ca₂'ɨn₃ Diú₄ jme₁ca₂lɨin₃ jme₂dsa₂. Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂ tsɨ́'₅ 'éi₂:

Ca₂'ɨn₃ Diú₄ 'ŋiog₅,

jaun₂ tsá₃ lé₂ jme₃tsɨ́in₃ dsɨ́₅:

“Lɨ́n'₅ 'ne₂ jme₂dsa₂ con'₂ tan₅₄,

[ca₂ne₅₄ lia'₂ jme₁lɨ́n₄ Melquisedec].”†

22 'Uɨg₅₄ jaun₂, Jesús bá₄ i₂jmo₅ 'í₁ jág₁ a₂ma₂lɨ'₅₄ a₂dse₃ guë́₄ jaun₂.

23 Juɨ₁lia'₂ jme₂dsa₂ i₂ca₂rë₃chán₃ gua'₅₄ 'uë₃ në́₃, juɨin₅ ca₂lɨin₃, ia₁ tsá₃ ca₂cuë₃ 'mú₃ jmɨg₄ jua'₅₄ caun₂ lɨ́in₅ ta₁ jaun₂.

24 La₁ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂chan₂ Jesús co₂tan₅₄ në́₃, jaun₂ con'₂ tan₅₄ bá₄ lɨ́in₅ ta₁ jme₂dsa₂.

25 'Uɨg₅₄ jaun₂ lé₂ le₃lióin₂ co₂ŋei'₅₄ le₃jɨ́n₃ i₂jme₂quián₃ ja₁con₂ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂, ia₁ chain₂ co₂tan₅₄ a₂qui₃mɨ₃ ne₄ Diú₄ o₄quió'₄ le₃jɨ́n₃ 'éi₂.

26 Jaun₂ në́₃, dsi₂ten₅₄ bá₄ a₂lɨ́n₅ Jesús jme₂dsa₂ dsen₅₄ i₂jme₁'nió'₅ quián₂ jniog₄. 'Éi₂ bá₄ i₂jŋió₅, 'i₁caun₂ a₂'lɨg'₅₄ tsá₃ 'e₂ cha₂ ja₁coin₂, on₃ guë'₂ dso₄ rë₂cáin'₄, i₂rë₂jŋia'₅₄ cau₅ tsá₃ quiain'₅₄ dsa₂ i₂'no₅ dso₄, i₂ca₂ron'₂ guë́₄ ŋei₅ con'₂ guë́₄ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃.

27 Tsá₃ lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ sián'₂. Tion₅₄ 'nió'₅ qui₂jme₃dsiain₂₃ já'₂ a₂jén'₅ ne₄ Diú₄ lia'₂ caun₂ jmɨg₄, o₄quió'₄ dsáu₁ guioin₅₄ le₂jŋiá₅, jaun₂ guë́₄ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂ juɨg₂. La₁ia₁ Jesús në́₃ co₂ráun₂ tan₅₄ bá₄ ca₂jmo₃ jme₁ca₂jéin'₂ 'ŋiog₅.

28 Jaun₂ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃, 'ɨin₂₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'uan₅₄ a₂léin₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄. La₁ cang₂ guë́₄ jaun₂, ca₂cuë₃ Diú₄ jág₁ quió'₅ ca₂'ɨin₃ 'ŋiog₅ jme₁ca₂'ɨin₃ Ja₁ŋi'₅₄ a₂lén₂ 'éi₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ con'₂ tan₅₄ ia₁ ca₂jme₃'ŋiai₂₃ co₂ŋei'₅₄.

8

Jesús bá₄ i₂chén'₅ ne₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄

1 A₂la₂ bá₄ jág₁ dsen₅₄ guë́₄ a₂ma₂ja₂náu₅ jnia'₅₄ jua'₂: a₂chan₂ bá₄ jan₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ le₂'éi₂ quián₂ jniog₄, i₂ma₂ca₂guá₂ të₂le₃ gu₂ ne₁ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

2 Ján₃ bá₄ jme₂ti₃ a₂lɨ́in₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ dsi₂néi₂ guá'₅ jŋió₅ të₃dsón'₂ a₂ca₂chi'₃ 'ŋiog₅ Te₁gui'₅₄, on₃jua'₅₄ a₂ca₂jmóg'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

3 Le₃jɨ́n₃ jme₂dsa₂ dsen₅₄ rë₂'ɨ́in₁ ia₁jaun₂ qui₃jén'₃ 'e₂ cuë́'₃ Diú₄, qui₃dsɨ́in'₂ já'₂ në́₃ ne₄ Diú₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ tion₅₄ 'nió'₅ a₂cha₂ caun₂ 'e₂ a₂jén'₃ Jesucristo ne₄ 'éi₂.

4 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ 'éi₂ në́₃, 'ein₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ jme₁léin₂ jme₂dsa₂, ia₁ chan₂ bá₄ guë́₄ jme₂dsa₂ i₂qui₂jén'₅ 'e₂ cuë₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ quí'₅ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés.

5 Jme₂dsa₂ la₂ në́₃ jme₂ti₃ ta₁ a₂lɨ́in₅, dsi₂néi₂ guá'₅, a₂lë́₅ nió'₄ a₂rë₂'uɨn₄ quió'₅ ja₁jŋió₅ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; a₂lë́₅ co₂'nió'₄ 'en'₂ a₂cuë₅ léi₄ quió'₅ a₂ma₂já₅. Ma₂ne₄ bá₄ jniog₄ a₂rë₂'uɨn₄ bá₄ jaun₂, ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁ma₂chi'₃ Moisés guá'₅ tabernáculo jaun₂, ca₂juá'₂ Diú₄: “Jag₄ de'₂ tion'₂ juɨ₅ jmo₄ con'₂ lë́₅ nió'₄ a₂ca₂'ë₃ jniá₂ ne₄ má'₂.”*

6 La₁ia₁ jme₂dsa₂ dsen₅₄ quián₂ jniog₄ guë'₂ në́₃, ma₂ca₂'ió'₃ ta₁ a₂jlá'₁ guë́₄ lɨn₃. Ján₃ bá₄ le₂në₅ a₂jlá'₁ guë́₄ lɨn₃ jág₁ a₂lɨ'₅₄ a₂chén'₅ 'éi₂ ne₄, ia₁ a₂'io₅ 'uɨg₅₄ bén₂ a₂dse₃ guë́₄ a₂lë́₅ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄.

7 Ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ jág₁ a₂jme₁lɨ'₅₄ le₂'uɨg₅₄ tsá₃ 'e₂ jme₁'nió'₅, jaun₂ tsá₃ 'uɨg₅₄ cha₂ jua'₅₄ a₂jme₁lé₂ jág₁ jë₁ca₂të́₂ táng₃.

8 Ia₁ Diú₄ në́₃ ca₂dsó'₂ ja₁con₂ dsa₂ 'éi₂ caun₂ a₂tsá₃ rë₂'ŋia₅, jaun₂ ca₂juá'₂:

Jiá₃ caun₂ jmɨg₄, juá'₂ Te₁gui'₅₄,

a₂jmo₅₄ jniá₂ caun₂ jág₁ 'mɨ́₂

a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ Israel

quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ Judá në́₃.

9 On₃jua'₅₄ a₂lé₂ lia'₂ lë́₅ jág₁

jme₁ca₂jmo₃ jniá₂ quian'₅₄ dsa₂ can'₅₄ quiáin₅

lia'₂ con'₂ jmɨg₄ jme₁ca₂të₅₄ jniá₂

ca₂jmá'₃ gu₂ ca₂'uɨin'₅₄ 'uë₃ Egipto.

La₁ tsá₃ ca₂jme₃ti₃ con'₂ lë́₅ jág₁ quió₃

a₂jme₁ca₂jmo₃ jniá₂ quiain'₅₄.

'Uɨg₅₄ jaun₂ bá₄ ca₂téin₃ jniá₂,

juá'₂ Te₁gui'₅₄.

10 Jág₁ a₂jmo₅₄ jniá₂ quian'₅₄ dsa₂ juɨg₂ Israel

jë₁ma₂ŋɨ́₂ jmɨg₄ jaun₂ lé₂ le₂la₂, juá'₂ Te₁gui'₅₄:

Co₅₄ jniá₂ 'éi'₃ quió₃ ja₁'i₄ dsi₄ dsa₂.

Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ taun₅₄ jniá₂ né'₃ të₂dsɨ́₅.

Jaun₂ guë́₄ lén₂ jniá₂ Diú₄ quiáin₅,

dsa₂ 'éi₂ guë'₂ në́₃ léin₂ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃.

11 Tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ jme₃tɨin₂₃

le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ go₅₄, on₃ guë'₂ rɨin'₅₄,

ia₁jaun₂ le₃cuɨin₂₃ Te₁gui'₅₄,

ia₁ le₃jɨ́n₃ bá₄ le₃cuɨg₅ jniá₂

lia'₂ i₂me'₂ guë́₄ lia'₂ i₂juɨn'₂ në́₃.

12 Jniá₂ në́₃ a₂ŋéi₂ dsɨ₃ 'éng₄

le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂qui₂rë₂cáin'₄,

lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃dsiog'₂ dsɨ₃

dsáu₁ dsa₂.†

13 Juɨ₁lia'₂ jë₁'ë₅ Diú₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄, co₂'nió'₄ a₂jmo₂₃ a₂tsá₃ ma₃ta₁ tí₄ jág₁ a₂jme₁lɨ'₅₄ le₂'uɨg₅₄. Juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ në́₃, a₂ma₂'ei₅ ne₄ lë́₂ gui'₅₄, a₂ma₂ja₂quián₃ dsɨ₃'én₂ bá₄ jaun₂.

9

Guá'₅ a₂cha₂ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, quian'₅₄ guá'₅ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

1 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂jme₁lɨ'₅₄ le₂'uɨg₅₄, jme₁quian'₅₄ 'éi'₃ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ jme₃ti₃ dsa₂ ne₄ Diú₄, ján₃ bá₄ jme₁cha₂ caun₂ ja₁jŋió₅ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 2 Juɨ₁lia'₂ guá'₅ tabernáculo jaun₂: dsi₂néi₂ le₂'uɨg₅₄ jaun₂ jme₁chí'₄ nɨ₁ŋí₁ a₂le₁dsɨ₅₄ tag₄ ja₁le₁guí'₂ si₂, quian'₅₄ nɨ₁mesa ja₁niog₅ i₁ŋí'₄ jŋió₅; “ja₁jŋió₅” jme₁chei₂ dsi₂néi₂ le₂'uɨg₅₄ jaun₂. 3 Le₃co'₅₄ 'mɨ'₂ cortina ja₁ca₂të́₂ táng₃, jme₁lë́₄ ja₁chei₂ Ja₁jŋió₅ Lɨn₃ Guë́₄. 4 Ja₁jaun₂ jme₁chí'₄ caun₂ ne₄chei₂ a₂lë́₅ jmá'₃ quian'₅₄ cu₄nióg₄ ja₁qui₂dsɨ'₂ chen₂, quian'₅₄ tsɨ₁gu₅ quió'₅ jág₁ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄. Rë₂lióg₃ ta₁caun₂ tsɨ₁gu₅ quian'₅₄ cu₄nióg₄. 'Ŋió'₃ jaun₂ jme₁chí'₄ nɨ₁dsɨg₁ cu₄nióg₄ a₂jme₁tio'₅₄ i₁ŋí'₄ maná, quian'₅₄ 'ma₂'ɨ₅₄ quió'₅ Aarón a₂ca₂'ia₂ tsɨn₅ në́₃. Ján₃ bá₄ jme₁tio'₅₄ nɨ₁cang₁ 'ɨ́₂ a₂le₁ton₅ jág₁ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄. 5 Ne₄ tsɨ₁gu₅ jaun₂ jme₁tión₂ le₁jné₅ querubines, co₂'nió'₄ léi₄ a₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅ Diú₄. Jme₁le₁jné₅ qui₂rë₂jlë₅ quian'₅₄ tsɨ₁rë₂cu₅ ja₁'én₂ Diú₄ dsáu₁ dsa₂. La₁ia₁ tsá₃ jë₄ jua'₅₄ le₃jua'₅₄ guë́₄ jnia'₅₄ jág₁ 'lióng₂ juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, ne₄ si₂ la₂.

6 Jme₁ma₂lë₅ co₂jŋia₅₄ le₃jë́₃ a₂jaun₂ në́₃, jaun₂ guë́₄ qui₂dsɨ₂ton'₅₄ i₂gú'₃ jme₂dsa₂ dsi₂néi₂ le₂'uɨg₅₄ qui₂dsɨ₂jmó₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ta₁ a₂lɨ́in₅. 7 La₁ia₁ jë₁ca₂të́₂ táng₃ dsi₂néi₂, dsɨ₂'í₂ jŋia'₅₄ lia'₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ co₂ráun₂ lia'₂ caun₂ ŋi₂, la₁ tsá₃ 'í₂ jua'₅₄ tsá₃ quian₅ jmɨ₄ já'₂ a₂qui₂dsɨ₃jen'₅₄ o₄quió'₄ dsáu₁ 'ŋiog₅ quian'₅₄ dsáu₁ dsa₂ juɨg₂ a₂ca₂'náu₂ të₃ tsá₃ ŋi₅. 8 Le₂në₅ jme₁jme₂jniá₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, a₂tsá₃ jme₁ma₂rë₂na₄ guë́₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₃ton'₅₄ dsa₂ ja₁jŋió₅ lɨn₃ guë́₄, të₁lia'₂ jme₁chí'₄ guë́₄ guá'₅ le₂'uɨg₅₄. 9 Co₂'nió'₄ a₂jáng'₅ léi₄ a₂la₂, juɨ₁lia'₂ quió'₅ jmɨg₄ rë₂në́₃, ia₁ le₃jë́₃ a₂cuë́'₃ dsa₂ Diú₄, quian'₅₄ le₃jɨ́n₃ já'₂ a₂qui₂jén'₅ dsa₂ ne₄ Diú₄ në́₃, tsá₃ a₁jaun₂ tió'₅ le₃'ŋia₅ dsa₂ jua'₅₄ a₂jŋiá'₂ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅. 10 Jŋia'₅₄ lia'₂ jaun₂ bá₄ ta₁ quí'₅ le₃jë́₃ a₂jaun₂ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ má₃ a₂guë́'₅ dsa₂, a₂'ɨ́n'₂ dsa₂, quian'₅₄ le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂jmo₂₃ a₂le₁jɨ́in₃, jmá'₃ 'éi'₃ quió'₅ le₃co'₅₄, jaun₂ quen₅ ca₂tiá₂, ca₂lia'₂ jme₃rë́₃ Diú₄ le₃jë́₃.

Ta₁ a₂quí'₅ jmɨ₄ Cristo

11 La₁ia₁ ma₂guan₅ Cristo, jaun₂ 'éi₂ bá₄ ma₂lɨ́n₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ i₂quió'₅ le₃jë́₃ a₂dse₃ a₂ma₂o₂lé₂. Ma₂ca₂'í₃ guá'₅ jlá'₁ guë́₄ a₂rë₂'ŋia₅, on₃jua'₅₄ a₂ca₂jmo₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, on₃jua'₅₄ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 12 On₃jua'₅₄ a₂ca₂'í₃ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₄ chein₄ lau₂ on₃ guë́₄ quian'₅₄ jmɨ₄ guein₂ ca₁juɨ₅ në́₃, la₁ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄ 'ŋiog₅ bá₄ ca₂'í₃ ja₁jŋió₅ guë́₄ co₂ráun₂ tan₅₄, jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂'náu₂ a₂lió₂ jniog₄ co₂tan₅₄. 13 Dsón'₂ bá₄ dsau₅ quí'₅ ta₁ juɨ₁lia'₂ jmɨ₄ ca₁juɨ₅, quian'₅₄ jmɨ₄ chein₄ lau₂, quian'₅₄ ti₁juá₃ quió'₅ guein₂ ca₁juɨ₅ i₂qui₂dsɨn'₂ ne₄chei₂, a₂qui₂rë₂séi₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ le₁jɨ́n₃. Quí'₅ ta₁ a₂jme₃jŋió₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂le₁jɨ́n₃ le₃co'₅₄. 14 La₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ quen₅ jmɨ₄ Cristo i₂ca₂jéin'₂ 'ŋiog₅ ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ i₂chan₂ co₂tan₅₄, ca₂join₃ të₃ tsá₃ 'e₂ rë₂cáin'₄. Quian'₅₄ juɨ₅bí₂ jmɨ₄ Cristo a₂jmo₅ le₁jë́₃ të₂dsɨ₅ jniog₄, a₂tsá₃ ma₃jmo₂ jniog₄ a₂jiog₅ juɨ₅ 'mú₃ ia₁jaun₂ lé₂ jme₁ti₁ jniog₄ ne₄ Diú₄ jén'₃.

15 'Uɨg₅₄ jaun₂, Jesucristo bá₄ lɨ́n₅ i₂chén'₅ ne₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄* quian'₅₄ Diú₄, ia₁jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂ca₂tág₃ Diú₄, lé₂ le₃gue₃ a₂ca₂tɨ́in₂ a₂jiog₅ co₂tan₅₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ a₂cuë₃. Ia₁ quian'₅₄ 'mú₃ quió'₅ Cristo, ca₂lón₂ dsa₂ i₂ca₂'náu₂ dso₄ lia'₂ con'₂ jme₁lɨ'₅₄ guë́₄ jág₁ le₂'uɨg₅₄.

16 Juɨ₁lia'₂ ja₁ron₅ jág₁ a₂ma₂quiog₂ dsa₂ né'₃ guë́₄ a₂jóin₂, tion₅₄ 'nió'₅ con₂ dsa₂ jág₁ dsau₅ chi₂jua'₂ ma₂jon₅ bá₄ dsa₂ i₂ca₂jmo₃, ia₁jaun₂ bá₄ lé₂ le₃ti₃ jág₁ a₂ca₂quiog₂ jaun₂. 17 Jaun₂ lë₃, tsá₃ ta₁ tí₄ jág₁ le₂jaun₂ të₁lia'₂ në₅ bá₄ chan₂ dsa₂ i₂ca₂jmo₃; jŋia'₅₄ lia'₂ jë₁ma₂ca₂join₃ bá₄ quí'₅ ta₁. 18 'Uɨg₅₄ jaun₂, jág₁ a₂jme₁lɨ'₅₄ në́₃, tsá₃ ca₂quí'₃ ta₁ jua'₅₄ tsá₃ ca₂tang₂ jmɨ₂. 19 Ia₁ cang₂ jme₁ma₂ca₂'ë́₂ Moisés ca₂le₃jë́₃ jág₁ quió'₅ 'Éi'₃ Juá'₅ ca₂'ë́'₃ dsa₂ juɨg₂, jaun₂ guë́₄ ca₂can₃ nɨ₁jŋi₂ guéin₂ quió'₅ já'₂ cha'₂, quian'₅₄ caun₂ nɨ₁gu'₂ nɨ₁'ma₂ hisopo, jaun₂ ca₂jme₃jlé'₃ quian'₅₄ jmɨ₄ guein₂ ca₁juɨ₅ quian'₅₄ jmɨ₄ chein₄ lau₂ a₂rë₂cón'₅ quian'₅₄ jmɨg₂,† jaun₂ guë́₄ ca₂séi₂ lia'₂ ne₄ si₂ a₂rë₂bɨn₅ ja₁le₁ton₅ 'éi'₃, lia'₂ ne₄ quió'₅ le₃jɨ́n₃ dsa₂ në́₃. 20 Jaun₂ guë́₄ ca₂tsɨ́'₃ dsa₂ juɨg₂: “A₂la₂ bá₄ jmɨ₂ quió'₅ jág₁ a₂ma₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ a₂ma₂jmo₃ Diú₄ quián'₂ 'nia'₂.”‡ 21 Ján₃ bá₄ ca₂séi₂ Moisés quian'₅₄ jmɨ₂ jaun₂, guá'₅ tabernáculo quian'₅₄ le₃jë́₃ guë́₄ a₂jmó'₂ dsa₂ ta₁ guá'₅. 22 Dsón'₂ bá₄ jaun₂, con'₂ lë́₅ ta₁ quí'₅ Si₂ 'Éi'₃, mei'₂ tsá₃ le₃jë́₃ bá₄ 'nió'₅ qui₂le₃chí₂ quian'₅₄ jmɨ₂. Jaun₂ tsá₃ o₂'én₂ dso₄ cha₂ jua'₅₄ tsá₃ qui₂i₂'o₅₄ jmɨ₂.

Jmɨ₂ a₂ca₂jén'₃ Cristo bá₄ jŋiá'₂ dsáu₁ dsa₂

23 Jaun₂ lë₃, tion₅₄ bá₄ qui₂le₃chí₂ le₂në₅ quian'₅₄ jmɨ₄ já'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂ a₂qui₂rë₂'uɨn₄ juɨ₁lia'₂ quió'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. La₁ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ në́₃, tion₅₄ 'nió'₅ séi₂ quian'₅₄ jmɨ₂ a₂dse₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂jaun₂. 24 Ia₁ on₃jua'₅₄ a₂ca₂'í₃ Cristo dsi₂néi₂ ja₁jŋió₅ jaun₂ a₂rë₂lag₄ quian'₅₄ gu₂-tag₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, a₂rë₂'uɨn₄ quió'₅ ja₁jŋió₅ 'ŋiog₅ dsón'₂, la₁ të₂le₃ co₂dsau₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ 'ŋiog₅ dsón'₂ bá₄ ca₂'í₃, ja₁qui₂jme₂jniai₂₃ jmɨg₄ rë₂në́₃ ne₄ Diú₄ o₄quián₂ jniog₄. 25 Tsá₃ jaun₂ qui₂ca₂'í₃ i₂gú'₃ jua'₅₄ qui₂ca₂jéin'₂ 'ŋiog₅ juɨ₁lia'₂ dsɨ₂'í₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ ja₁jŋió₅ guë́₄ lia'₂ caun₂ ŋi₂ a₂qui₂dsɨ₂jen'₅₄ jmɨ₄ i₂sián'₂. 26 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ le₂jaun₂ në́₃, tion₅₄ bá₄ jme₁'nió'₅ jóin₂ 'lióng₂ ráun₂ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃. La₁ia₁ le₂la₂ bá₄ lë́₅ juɨ₁lia'₂ rë₂në́₃, a₂jë₁ma₂ca₂dsɨn₃ jmɨg₄, ca₂jme₃jniá₂ Cristo co₂ráun₂ tan₅₄ bá₄ ia₁jaun₂ lé₂ le₃jŋiá'₂ dsáu₁ dsa₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ca₂jéin'₂ 'ŋiog₅. 27 Jaun₂ juɨ₁lia'₂ co₂ráun₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsiáin₃, jaun₂ cang₂ jaun₂ jiá₃ jmɨg₄ jë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃, 28 ján₃ bá₄ le₂jaun₂, co₂ráun₂ tan₅₄ bá₄ ca₂jon₃ Cristo ia₁jaun₂ qui₃cán₂ dsáu₁ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Cang₂ guë́₄ jaun₂ jme₃jniai₂₃ jë₁ca₂të́₂ táng₃, la₁ on₃jua'₅₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ dsa₂, a₂ja₃lioin₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂qui₂le₁jŋiog₅ bá₄.

10

1 Ia₁ Si₂ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés në́₃, co₂'nió'₄ caun₂ 'en'₂ quió'₅ a₂dse₃ a₂ja₃lé₂, on₃jua'₅₄ rë'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ dsón'₂. 'Uɨg₅₄ jaun₂, lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ tió'₅ 'Éi'₃ jaun₂ jua'₅₄ a₂jme₃'ŋiai₂₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ja₂quián₃ ja₁con₂ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂caun₂ qui₂jén'₃ jmɨ₄ já'₂ le₂jaun₂, lia'₂ 'í₂ ŋi₂.

2 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ tió'₅ le₂jaun₂, ¿tsa₁ jme₁ma₂'ná₃ a₂jén'₃ dsa₂ já'₂ ne₄ Diú₄, lɨ́n'₂ 'nia'₂? Ia₁ tsá₃ ma₃'e₂ qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ́₅ dsa₂ dsáu₁ i₂jme₂ti₃ le₂jaun₂ jë₁ma₂ca₂rɨn'₂ jme₂dsí₂ quió'₅.

3 Të₂le₃ qui₂dsau'₂ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ lia'₂ 'í₂ ŋi₂ a₂jéin'₂ já'₂ a₂qui₂rë₂cáin'₄ dso₄, 4 ia₁ tsá₃ lé₂ jŋiá'₂ dsáu₁ dsa₂ juɨ₁lia'₂ jmɨ₄ ca₁juɨ₅ quian'₅₄ jmɨ₄ chein₄ lau₂.

5 'Uɨg₅₄ jaun₂, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'í₃ Cristo mɨ₂güɨ́g₃, ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ Diú₄:

Tsá₃ 'niog'₂ a₂qui₃jén'₂ dsa₂ já'₂ ne'₅₄,

on₃ guë'₂ 'niog'₂ 'e₂ jme₁cuë́'₅ dsa₂ 'ne₂.

La₁ ca₂jmo'₅₄ co₂jŋia₅₄ quió₃

caun₂ ŋɨ₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.

6 Tsá₃ ca₂të́₂ 'au'₂ a₂qui₂dsɨ́n'₂ dsa₂ já'₂,

on₃ guë́₄ ca₂të́₂ 'au'₂ 'e₂ a₂qui₂ca₂cuë́'₃ dsa₂ 'ne₂

o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂.

7 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂juá'₃:

“Jag₄, la₂ guio₃, jmo₅₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂,

Diú₄ quiáng₃,

juɨ₁lia'₂ chi₁ton₅ ne₄ si₂ a₂rë₂bɨn₅,

a₂'ag₂₃ jniá₂.”*

8 Le₂'uɨg₅₄, juá'₂: “Tsá₃ 'nio₃ Diú₄ on₃ guë'₂ të₅ dsɨ́₅ a₂qui₃jén'₂ dsa₂ já'₂ ne₅₄, on₃ guë'₂ juɨ₁lia'₂ a₂jme₁cuë́'₅ dsa₂ Diú₄ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂”, (o₁jŋia'₅₄ jén'₃ dsa₂ lia'₂ con'₂ quí'₅ 'Éi'₃ a₂'nió'₅ jmo₃ dsa₂).

9 Jaun₂ në́₃, cang₂ guë́₄ jaun₂, juá'₂: “La₂ guio₃ jmo₅₄ a₂'ŋio₂ 'au'₂ 'ne₂, Diú₄ quiáng₃.” Co₂'nió'₄ a₂juá'₂ ca₂dsia₃ cau₅ a₂le₂'uɨg₅₄ jaun₂, ia₁jaun₂ ca₂chi'₃ jág₁ jë₁ca₂të́₂ táng₃.

10 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂jmo₃ Jesucristo a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ jaun₂, ma₂ca₂rë₃jŋió₄ jniog₄ jme₁ca₂jén'₃ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅ co₂ráun₂ tan₅₄. 11 Caun₂ tión₂ bá₄ jme₂dsa₂ lia'₂ 'í₂ jmɨg₄ a₂qui₂jmo₂₃ ta₁ a₂lɨ́in₅, lia'₂ ma₂jmo₂₃ jaun₂ bá₄ a₂qui₂jéin'₂ já'₂ 'lióng₂ ráun₂, ton'₂ tsá₃ tió'₅ guë'₂ 'éin₂ dsáu₁ dsa₂.

12 La₁ Jesucristo në́₃, jme₁ma₂ca₂jéin'₂ 'ŋiog₅ co₂ráun₂ tan₅₄ jaun₂ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂, jaun₂ guë́₄ ca₂guá₂ të₂le₃ gu₂ ne₁ Diú₄.

13 Ja₁jaun₂ guá₅ chi₁jŋia₂₃ ca₂lia'₂ ca₂jmo₃ Diú₄ co₂'nió'₄ caun₂ ja₁chi'₃ tag₅₄ quian'₅₄ quió'₅ dsa₂ i₂'iog₅₄ quió'₅.

14 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ca₂jéin'₂ co₂ráun₂ jaun₂, ca₂rë₃'ŋia₅ co₂tan₅₄ dsa₂ i₂lë₅ 'í₁ quiáin₅.

15 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jáng'₅ jág₁ dsau₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. Ca₂juá'₂ le₂'uɨg₅₄:

16 Jág₁ a₂jmo₅₄ jniá₂ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂

cang₂ jmɨg₄ jaun₂,

lé₂ le₂la₂, juá'₂ Te₁gui'₅₄.

Co₅₄ jniá₂ 'éi'₃ quió₃ të₂dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂.

Ján₃ bá₄ taun₅₄ jniá₂ ja₁'i₄ dsi₅₄ táng₃.†

17 Cang₂ guë́₄ jaun₂ juá'₂ táng₃:

Lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃dsiog'₂ dsɨ₃ jniá₂

dso₄ a₂jme₁rë₂cáin'₄,

on₃ guë'₂ 'e₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂ma₂jmo₃.‡

18 Jaun₂ në́₃, chi₂jua'₂ ma₂ca₂'en₃ dsáu₁ dsa₂, jaun₂ tsá₃ ma₂'e₂ 'nió'₅ jén'₃ guë́₄ dsa₂ o₄quió'₄ dsáu₁.

Ma₃ jme₁quián₄ jniog₄ ja₁con₂ Diú₄

19 Jaun₂ lë₃, rɨn'₅₄ jniog₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂lé₂ dsɨ₁tió'₄ jniog₄ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ ca₂të₂ ja₁jŋió₅ lɨn₃ guë́₄ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₄ Jesucristo, 20 të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅ 'mɨ́₂ jén'₃ a₂ca₂niá₃ 'éi₂ në₂jag₄ bá₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'mɨ'₂ cortina, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅, 21 ján₃ bá₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂chan₂ jme₂dsa₂ dsen₅₄ juɨn'₂ quián₂ jniog₄ i₂niog₅ gu₂ dsa₂ quián₅ Diú₄, 22 'uɨg₅₄ jaun₂ në́₃, ma₃ jme₁quián₄ jniog₄ ja₁con₂ Diú₄ ca₂le₃jë́₃ dsɨ₅ jniog₄, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ a₂'éin₂, a₂tsá₃ ma₃'e₂ qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ₅ jniog₄, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂qui₂le₁chí₄ a₂ma₂qui₂le₁séi₂ dsɨ₅ jniog₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ co₂'nió'₄ a₂ma₂ca₂rɨn'₂ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄ quian'₅₄ jmɨg₂ le₁jë́₃.

23 Juɨ₁náu₂ jniog₄ tiá₂ a₂'éin₂, tsá₃ juɨ₁'éi₂ jniog₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂'ɨ́n₂ dsɨ₅. Ia₁ i₂rë₂ti'₅₄ bá₄ Diú₄ i₂ma₂cuë₃ jág₁ quió'₅.

24 Ján₃ bá₄ juɨ₁'niog'₅₄ jniog₄ dsɨ₅ 'a₂ lia'₂ tion'₅₄ jniog₄ jág₁ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂ a₂jme₁'nio₃ jniog₄ dsa₂, a₂jmó₁ jniog₄ a₂dse₃.

25 Tsá₃ juɨ₁tí₄ jniog₄ a₂ŋag'₂ jniog₄ co₂lë₅, juɨ₁lia'₂ ma₂tɨn₂ i₂lɨn₅₄, të₂le₃ 'nió'₅ cuë'₅₄ jniog₄ bí₂ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂, të₂le₃ lë́₅ guë́₄ ia₁ ma₂léi₄ a₂ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jaun₂.

26 Ia₁ në₁jua'₂ a₂ta₁ dsɨ₅ jniog₄ caun₂ qui₂'niog₂ dso₄ të₃ ma₂ne₅₄ jág₁ dsau₅, jaun₂ tsá₃ ma₂'e₂ cha₂ guë́₄ jua'₅₄ lé₂ le₃jen'₄ jniog₄ o₄quió'₄ dsáu₁.

27 Jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ 'ei₅ guë́₄ a₂jŋia₅ jniog₄ a₂'ei₅ gau₂ jë₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, juɨ₁lia'₂ jë₁cau₂ si₂ a₂quión₃ i₂'iog₅₄ quió'₅ Diú₄.

28 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ dsáu₅ dsɨ́₅ 'Éi'₃ quió'₅ Moisés, tion₅₄ bá₄ jóin₂ tsá₃ o₂'én₂ dso₄ cha₂ quió'₅, 'uɨg₅₄ jág₁ dsau₅ a₂jáng'₅ on₃-ún₂.§

29 Jaun₂ në́₃, ¿'e₂ guë́₄ uɨg₅ ca₂tɨ́n₂, lɨ́n'₂ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂tsón'₁ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ ji'₅₄ jmɨ₄ 'éi₂ a₂ca₂lɨ́'₃ jág₁ a₂con'₂ ca₂chein'₃ 'éi₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂të₂'on'₂ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂'ua₁ dsɨ́₅?

30 Ma₂ne₄ bá₄ jniog₄ a₂ca₂juá'₂ Te₁gui'₅₄: “Jniá₂ bá₄ ca₂tɨ́ng₂ 'ë́₄ uɨg₅ dsa₂; ján₃ bá₄ jniá₂ quɨ́₄.”* Con'₂ siá'₂ ca₂juá'₂: “Qui₃dsɨ₅ Te₁gui'₅₄ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅.”†

31 ¡A₂gau₂ bá₄ jaun₂ a₂tián'₃ dsa₂ o₄gú₃ Diú₄ jén'₃!

32 La₁ dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ jmɨg₄ le₂jŋiá₅, lia'₂ con'₂ le₂'uɨg₅₄ jme₁ca₂rë₃ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂, ján₃ bá₄ 'a₂ lia'₂ juɨn'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂tiang'₃ ca₂gueng'₅₄ mɨ'₅₄ o₂i₁ dsɨ₅ quian'₅₄ uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́g'₂.

33 I₂lɨn₅₄ 'nia'₂ qui₂ca₂jnáu'₂ dsa₂ jág₁ qui₂ca₂jmóg'₂ të₃jɨn₄ dsa₂ juɨg₂. I₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂jme₃quiong'₅₄ ca₂jme₃quiain'₅₄ dsa₂ i₂qui₂ca₂ŋág₃ uɨg₅ le₂në₅.

34 'Nia'₂ në́₃ ca₂dsia'₅₄ ŋéi₂ 'au'₂ i₂jme₁tion'₅₄ né'₃ 'má₃. Ján₃ bá₄ ca₂jmo'₅₄ 'nia'₂ 'io'₂ ca₂tiang'₃ lia'₂ con'₂ jme₁qui₂ca₂jŋiá'₂ dsa₂ le₃jë́₃ 'e₂ a₂jme₁cha₂ quián'₂ 'nia'₂. Ia₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ caun₂ a₂dse₃ guë́₄ a₂jiog₅ co₂tan₅₄ a₂ca₂tɨ́ng'₂.

35 Jaun₂ lë₃, tsá₃ lë₁dsia₂ cau₅ a₂caun₂ 'ei₅ 'au'₂, ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ quen₅ a₂quí₃ Diú₄ 'lia'₅₄ a₂'éng'₂.

36 Ia₁ 'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂ a₂jmó'₂ tió'₃ 'au'₂, ia₁jaun₂ lé₂ le₃jmó'₂ 'nia'₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ia₁jaun₂ guéi'₁ 'nia'₂ a₂ma₂ca₂juá'₂ 'éi₂ cuë₃.

37 Ia₁ ŋi'₅₄ ta₁, 'ŋio₅ ŋi'₅₄ ta₁:

Jiá₃ i₂ma₂lë́₅ jág₁ jiá₃,

tsá₃ le₃'ɨin₅₄.

38 La₁ dsa₂ i₂ŋɨ₅ juɨ₅ co₂rë₂ ia₁ a₂'éin₂,

'éi₂ bá₄ le₃chan₂.‡

Jaun₂ në₁jua'₂ dsɨ₂lein₃ le₃ca'₃,

tsá₃ dse₃ 'ag₃ dsɨ₃ jniá₂ quian'₅₄ 'éi₂.§

39 La₁ jniog₄ në́₃, tsá₃ tióng₂ quian'₅₄ dsa₂ i₂dsɨ₂len₃ le₃ca'₃ i₂qui₂dsɨ₂'én₂ quió'₅. Le₃jaun₂ bá₄ tióng₂ jniog₄ le₃quió'₅ dsa₂ i₂'én₂, jaun₂ le₂në₅ bá₄ tɨ́n'₄ jme₂dsí₂ quián₂.

11

Juɨ₁lia'₂ a₂'én₂ dsa₂

1 Në₃ në́₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂ në́₃, caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ́₅ a₂gue₃ a₂jaun₂ a₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅; ján₃ bá₄ jáng'₅ léi₄ a₂'éin₂, a₂cha₂ të₃dsón'₂ juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ jniá₂.

2 Ia₁ le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃'én₂ dsa₂ can'₅₄ ma₂lɨ́g'₂, jaun₂ ca₂'ag₃ dse₃ Diú₄.

3 Të₂le₃ a₂'éin₂ bá₄ jniog₄, ŋág'₂ jniog₄ a₂ca₂jmo₃ Diú₄ bá₄ mɨ₂güɨ́g₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅. Jaun₂ lë₃, juɨ₁lia'₂ a₂jniá₂ rë₂në́₃ ca₂lë₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂tsá₃ jme₁rë₂jniá₂.

Të₂le₃ a₂'én₂ dsa₂

4 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ Abel,* ca₂jén'₃ ne₄ Diú₄ caun₂ a₂dse₃ guë́₄ con'₂ guë́₄ a₂ca₂jén'₃ Caín rɨin'₅₄. 'Uɨg₅₄ jaun₂ ca₂'ag₃ dse₃ Diú₄ co₂'nió'₄ dsa₂ dsen₃, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂gue₃ a₂ca₂jén'₃ jaun₂. Jaun₂ në́₃, o₁jŋia'₅₄ guë́₄ ma₂rë₂jon₅₄ Abel, në₂jag₄ bá₄ a₂caun₂ jáng'₅ jág₁ dsau₅ rë₂në́₃, ia₁ a₂ca₂rë₃'éin₂.

5 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ Enoc,† ca₂ŋái'₃ mɨ₂güɨ́g₃ caun₂ të₃ tsá₃ ca₂join₃, tsá₃ ma₂'ein₂ ca₂dsáu'₂ quió'₅, ia₁ Diú₄ bá₄ i₂ca₂tág₃ quió'₅. Ne₄ si₂ juá'₂ a₂ca₂'ag₃ dse₃ Diú₄ né'₃ guë́₄ a₂të₂, ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁chain₂ ca₂jmo₃ a₂ca₂të́₂ dsɨ́₅ Diú₄.

6 La₁ia₁ lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ dsa₂ a₂jme₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ në₁jua'₂ tsá₃ 'éin₂, ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'nio₃ jme₃quián₃ ja₁con₂ Diú₄, tion₅₄ 'nió'₅ le₃'éin₂ de'₂ a₂chan₂ Diú₄, ján₃ bá₄ 'nió'₅ le₃'éin₂ a₂quí₅ Diú₄ 'lian'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂'nau'₂ a₂dsen₅₄ dsɨ́₅.

7 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ Noé,‡ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jmo₃ Diú₄ jág₁ 'e₂ niog₅ lé₂, juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ jniá₂ guë́₄, ca₂tón'₃ bá₄ juɨ₅ a₂ca₂juá'₂ Diú₄, ca₂jmo₃ bá₄ nɨ₁barco ja₁lióin₃ le₂jiog₅ dsa₂ dsi₂néi₂ quiáin₅ në́₃. Jaun₂ le₂në₅ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂tɨ́in₂ a₂lió₂ Diú₄ co₂'nió'₄ dsa₂ dsen₃, të₂le₃ a₂'éin₂ bá₄ ján₃.

8 Të₂le₃ a₂'én₂ Abraham,§ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂të₃ Diú₄, ca₂nág₂ bá₄. Ca₂o₃'ɨ́in₃ ca₂'í₃ juɨ₅ a₂dsó₃ ja₁juá'₂ Diú₄ cuë₃ caun₂ 'uë₃ a₂ca₂tɨ́in₂ lé₂ quió'₅. Ca₂o₃'ɨ́in₃ 'uë₃ go₅₄ të₃ tsá₃ ŋi₅ a₂já'₄ ŋó₃.

9 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₁'éin₂, ca₂guá₂ gua'₅₄ 'uë₃ a₂ca₂juá'₂ Diú₄ cuë₃, co₂'nió'₄ a₂lɨ́in₅ dsɨ₂nau₂ jë₄ 'uë₃ siá'₂. Ca₂guá₂ tsɨ₁'né₅ a₂lë́₅ quian'₅₄ tsɨ₁'mɨ'₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jmo₃ Isaac quiain'₅₄ Jacob në́₃, ia₁ ján₃ bá₄ ca₂tɨ́in₂ le₂jiog₅ quian'₅₄ 'éi₂ a₂jme₁ca₂juá'₂ Diú₄ cuë₃.

10 Ia₁ jme₁chi₁jŋia₅ Abraham juɨg₂ ciudad jaun₂ a₂chí'₅ tiá₂, 'uɨg₅₄ ia₁ Diú₄ bá₄ i₂ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ jmo₃, ján₃ bá₄ i₂ca₂jmóg'₃.

11 Ján₃ bá₄ të₂le₃ a₂'én₂ 'ŋiog₅ Sara,* të₃ ma₂guein'₂ a₂le₃chan₂ guein₂ quiáin₅, ca₂gue₃ bá₄ juɨ₅bí₂ a₂léin₂ chog₅₄ guein₂ ia₁ lɨ́in₂ i₂rë₂ti'₅₄ bá₄ Diú₄ i₂ma₂cuë₃ jág₁ quió'₅.

12 Jaun₂ në́₃ Abraham, o₁jŋia'₅₄ a₂ma₂i₁jóin₂, ca₂rë₃chán₃ bá₄ guë́₄ tsɨ₁jon₂ i₂juɨn₅ guë́₄ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ nei₅ a₂jniá₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ mɨ₂tsag₄ a₂cha₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄ a₂tsá₃ lé₂ le₃'ɨ₃ dsa₂.

13 Ca₂dsan₃ bá₄ le₃jɨ́n₃ 'éi₂ të₃ tsá₃ ca₂gue₃ juɨ₁lia'₂ a₂jme₁ca₂juá'₂ Diú₄ cuë₃. La₁ia₁ jme₁'éin₂ bá₄, jaun₂ në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jág₃ të₂ uɨ́ng₂ a₂jaun₂ a₂'éin₂, të₅ bá₄ dsɨ́₅ a₂ca₂jág₃. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂jmo₃ jág₁ a₂lɨ́in₅ dsɨ₂nau₂ i₂con'₂ ca₂ŋɨ₅ mɨ₂güɨ́g₃ la₂.

14 Jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂dsia₅ jág₁ le₂në₅, jáng'₅ léi₄ a₂i₂nioi₅₄ bá₄ guë́₄ a₂qui₂'no'₂ caun₂ juɨg₂ jë₁tiain'₃.

15 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ caun₂ qui₂dsau'₂ bá₄ guë́₄ dsɨ́₅ gua'₅₄ 'uë₃ ja₁ca₂'uɨin₂, jme₁lé₂ bá₄ jme₁dsɨ₂lein₃ táng₃ ja₁jaun₂.

16 La₁ të₂le₃ jme₁'ɨ́n₂ dsɨ́₅ caun₂ 'uë₃ a₂dse₃ guë́₄, co₂'nió'₄ a₂'ë₂₃ 'uë₃ a₂cha₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂ tsá₃ o₂guí'₃ cán₂ Diú₄ a₂quiong₅ dsa₂ Diú₄ quián₅ dsa₂ 'éi₂, ia₁ ma₂ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ caun₂ juɨg₂ ciudad quió'₅ 'éi₂.

17 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ Abraham, lia'₂ con'₂ jme₁ca₂caun₃ Diú₄ táu₂, ca₂jéin'₂ bá₄ Isaac† quiáin₅, ne₄ Diú₄. Jme₁ma₂chéin'₅ co₂jŋia₅₄ a₂jme₁jŋɨi'₃ ja₁ŋi'₅₄ i₂jan₂ tan₅₄ quiáin₅, 18 o₁jŋia'₅₄ jme₁ca₂juá'₂ Diú₄ cuag₃ a₂ca₂juá'₂: “Të₂le₃ quian'₅₄ Isaac le₃chan₂ tsɨ₁jon₂ quiáng'₂.”‡

19 Ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ Abraham, a₂'io₅ Diú₄ juɨ₅bí₂ a₂jme₃jein'₅₄ le₂jiog₅ jɨn₄ 'lag₄. Jaun₂ dsón'₂ bá₄ ca₂guéin'₂ táng₃ ja₁ŋi'₅₄, në₂jag₄ bá₄ a₂ca₂jein'₅₄ táng₃ jɨn₄ 'lag₄.

20 Të₂le₃ a₂'én₂ Isaac, ca₂jme₃gu'₅₄ quió'₅ Jacob quiain'₅₄ Esaú, ca₂cuë₃ jág₁ quió'₅ a₂cuë₃ Diú₄ a₂dse₃ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ jmɨg₄ a₂le₃chain₂.§

21 Ján₃ bá₄ të₂le₃ a₂'én₂ Jacob,* jme₁ma₂ja₂quián₃ jóin₂, ca₂jme₃gu'₅₄ quió'₅ le₂jan₂ le₂jan₂ chi'₂ ja₁ŋi'₅₄ José. Jaun₂ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, a₂chéin'₅ rë₂dsɨ́in₂ ne₄ 'ma₂'ɨ₅₄ quió'₅.

22 Të₂le₃ a₂'én₂ José,† lia'₂ con'₂ jme₁ma₂ja₂quián₃ jóin₂, ca₂juá'₂ ca₂'ɨin₃ dsa₂ juɨg₂ Israelitas a₂'uɨ́in₃ cang₂ guë́₄ jaun₂ 'uë₃ Egipto, jaun₂ ca₂quiog₂ 'éi'₃ 'e₂ 'nió'₅ jmo₃ dsa₂ quian'₅₄ nɨ₁mu₁₂.

23 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ chog₅₄-jmei₂ Moisés, jme₁ca₂rë₃chán₃ 'éi₂, ca₂'mog₃ con'₂ 'nɨ₅ tsɨ'₂. Ia₁ ca₂jág₃ a₂'ŋio'₂ guein₂ 'éi₂, tsá₃ jua'₅₄ ca₂ja₃gó'₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ rag₅₄ a₂jŋag'₃ quió'₅.‡

24 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ Moisés,§ lia'₂ con₂ jme₁ma₂lɨ́in₅ dsa₂ ma₂juɨn'₂, tsá₃ ca₂gue₃ quiong₃ dsa₂ ja₁ŋi'₅₄ quián₅ ja₁mɨ́g₄ rag₅₄ quián₅ Egipto.

25 Co₂ŋei'₅₄ guë́₄ ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ ŋág₃ uɨg₅ quiain'₅₄ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄, con'₂ guë́₄ a₂le₃chain₂ o₂'ŋió₃ dsɨ́₅ ca₂tiá₂ a₂'no₃ dso₄.

26 'Ŋio₅ guë́₄ quen₅, lɨ́in₂, a₂ŋág₃ uɨg₅ a₂të₃'o'₂ dsa₂, lia'₂ te₃'on'₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, con'₂ guë́₄ quen₅ ca₂le₃jë́₃ cu₄nióg₄ a₂rë₂'ma₄ 'uë₃ Egipto. Ia₁ 'liain'₅₄ a₂cuë₃ Diú₄, co₂dsau₅ jaun₂ bá₄ ca₂jág₃.

27 Të₂le₃ a₂'én₂ Moisés, ca₂o₃'ɨ́in₃ 'uë₃ Egipto,* tsá₃ ca₂rë₃gó'₅ a₂'ne₂ rag₅₄; ca₂nau₂ bá₄ tiá₂ në₂jag₄ bá₄ a₂jɨ́in₂ Diú₄ i₂tsá₃ jniá₂.

28 Të₂le₃ a₂'én₂ Moisés, ca₂jmo₃ Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄,† ca₂tsáng₂ jmɨ₂ o₄'né₄ në́₃, ia₁jaun₂ i₂niog₅ ne₄ jme₃dsiain₂₃ juɨ₁lia'₂ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂le₂ne₁ quián₅ dsa₂, tsá₃ téin₂ gu₂-tag₅₄ chi'₂ i₂le₂ne₁ quián₅ dsa₂ juɨg₂ Israel.

29 Të₂le₃ a₂'én₂ dsa₂ juɨg₂, ca₂ŋɨ́i₃ Jmɨ₁ŋí'₄ Guéin₂,‡ ne₄ 'uë₃ quein₂. La₁ lia'₂ con'₂ jme₁'nio₃ jmo₃ le₂jaun₂ dsa₂ juɨg₂ Egipto, ca₂dsain₃ bá₄, ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂.

30 Të₂le₃ a₂'én₂ bá₄ dsa₂ israelitas, ca₂lia'₂ ca₂gon₃ nɨ₁'ia'₂ quió'₅ juɨg₂ Jericó,§ jme₁ma₂ca₂lë₃ i₂nioi₅₄ guio₃ jmɨg₄ le₃lág'₃ quió'₅.

31 Ján₃ bá₄ të₂le₃ a₂'én₂ 'io₅₄ Rahab* i₂jme₁'nag₅ quió'₅ në́₃, tsá₃ ca₂join₃ co₂lë₅ quiain'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂né'₂,† ia₁ ca₂guein₃ bá₄ rë₂ dsa₂ israelitas i₂jme₁i₂nio₄ tiog₅.

32 ¿'E₂ guë́₄ juá'₄ jniá₂? Tsá₃ jë₄ jmɨg₄ jua'₅₄ juá'₄ jniá₂ a₂'ɨ́ng₄ Gedeón,‡ quian'₅₄ Barac,§ Sansón,* Jefté,† David,‡ Samuel,§ quian'₅₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ në́₃.

33 Të₂le₃ a₂'éin₂ bá₄ ján₃, ca₂lɨ́'₃ juɨg₂ siá'₂ ja₁gon₂ rag₅₄, rë₂ bá₄ ca₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ në́₃, ján₃ bá₄ ca₂'ió'₃ a₂ca₂jme₃'o₅₄ Diú₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ca₂cuë₃ a₂jme₃'o₅₄. Ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂jnéi₃ i₂lɨn₅₄ 'o₄ dsɨ₂'ia'₂, 34 ca₂ei₃ si₂ cau₂ ca₂jo'₅₄, qui₂ca₂lón₂ i₂lɨn₅₄ a₂jme₁dsiáin₃ quian'₅₄ 'o₄ ŋi₁tág₂ në́₃. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂quɨ́n'₃ bí₂ dsa₂ 'uan₅₄ ca₂jme₃'uáin'₃, ján₃ bá₄ ca₂rë₃béin₂ quɨ́in'₂ ja₁niog₅ 'nei₂, jaun₂ ca₂tió'₃ bá₄ jme₁ca₂quɨ́in'₂ quian'₅₄ 'lióg₂ dsa₂ i₂'iog₅₄ quió'₅. 35 Ján₃ bá₄ le₂në₅ chan₂ dsa₂ mɨ́₂ ca₂guein₃ táng₃ 'lag₄ quiáin₅ jme₁ca₂jein'₅₄ táng₃. I₂sián'₂ guë'₂ qui₂ca₂jmóg'₂ dsa₂, la₁ tsá₃ ca₂gue₃ a₂lióin₂, ia₁jaun₂ tɨin₅₄ a₂jein'₅₄ a₂le₃chain₂ guë́₄ dse₃. 36 I₂sián'₂ guë'₂ ca₂ŋág₃ le₃jë́₃ jág₁ qui₂ca₂jnáu'₂ dsa₂ qui₂ca₂bóg₂ dsa₂; ca₂lia'₂ ca₂'nei'₂ dsa₂ quian'₅₄ ŋí₁ cadenas, ca₂to'₂ dsa₂ né'₃ 'má₃ në́₃. 37 I₂lɨn₅₄ guë'₂ ca₂dsan₃ qui₂ca₂jnáu'₂ dsa₂ cang₄, i₂sián'₂ në́₃ ca₂ti₃ dsa₂ ca₂'nói₁ quian'₅₄ ŋí₁ chi₁jan₁,* ca₂jme₃dsiog₅ dsa₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂ në́₃. Qui₂i₁nioi₁₂ i₁jnai'₅₄ a₂la₂-ó₃ le₁qui'₂ jmá'₃ nɨ₁lo₄ já'₂ cha'₂ quian'₅₄ nɨ₁lo₄ chein₄ lau₂ në́₃; të₂ŋéi₂, tsá₃ dse₃ qui₂le₁'ág₄ dsɨ́₅, ján₃ bá₄ qui₂ca₂jmóg'₂ dsa₂. 38 Tsá₃ lé₂ le₃jua'₅₄ jua'₅₄ jme₁ca₂tɨ́n₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃chan₂ dsa₂ 'éi₂ quiong'₅₄. Jme₁i₂nioi₅₄ 'uë₃ co₂'ŋiog₅, le₂con₂ má'₂ në́₃, né'₃ cang₄ të₂'lau₂, né'₃ tau₂ a₂niog₅ né'₃ 'uë₃ në́₃.

39 Le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂, ca₂'ag₃ Diú₄ dse₃ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂, la₁ia₁ tsá₃ ca₂'ió'₃ a₂jme₁ca₂juá'₂ Diú₄ cuë₃. 40 Jme₁ma₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄ jmo₃ co₂jŋia₅₄ caun₂ a₂dse₃ guë́₄ quián₂ jniog₄, ia₁jaun₂ tsá₃ le₃'ŋia₅ dsa₂ 'éi₂ jua'₅₄ tsá₃ le₃'ŋiai₂₃ co₂lë₅ quian'₅₄ jniog₄.

12

Jɨn₄ jniog₄ Jesús

1 Jaun₂ lë₃, ia₁ ŋɨ́₄ lë₃ juɨn₅ dsa₂ qui₂le₁lio₃ jniog₄ i₂ma₂ca₂jme₃jnia₅ a₂'éin₂, jaun₂ dsiá₁ jniog₄ cau₅ ca₂le₃jë́₃ lio₅₄ a₂jmo₅ jnág₅ quián₂, ján₃ bá₄ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ dso₄ a₂qui₂nió₅ jniog₄ në́₃, jaun₂ dsau₅₄ jniog₄ ne₄ juɨ₅ a₂juɨn'₂ dsɨ₅, në₂jag₄ bá₄ a₂i₂nio₄ co₂chi'₅₄ a₂tián'₅ jág₁ rɨn'₅₄.

2 Jaun₂ në́₃, né₄ jniog₄ Jesús, i₂ca₂niá₃ juɨ₅ a₂'éin₂ jniog₄, ján₃ bá₄ i₂jme₂'ŋia₅ a₂'éin₂ jniog₄. Ca₂jmo₃ 'éi₂ tió'₃ dsɨ́₅ ne₄ cróg₄, tsá₃ ca₂tón'₃ juɨ₅ a₂o₂guí'₃ a₂ca₂can₃, ia₁ jme₁ma₂ŋi₅ bá₄ a₂cán₂ o₂'ŋió₃ dsɨ́₅ a₂'io'₂ jén'₅ cang₂ guë́₄ jaun₂. Jaun₂ në́₃, ca₂guá₂ të₂le₃ gu₂ ne₁ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄.

3 'Nió'₂ 'nia'₂ 'au'₂ jaun₂, 'a₂ lia'₂ ca₂jmo₃ Jesús: ca₂jmo₃ tió'₃ dsɨ́₅ mɨ'₅₄ a₂ca₂dsia₃ dsa₂ i₂qui₂rë₂cán'₄ dso₄, ja₁coin₂, ia₁ con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ ca₂'ong'₃ 'nia'₂, ca₂lia'₂ ca₂'uáng'₂.

4 Ia₁ tsá₃ guë́₄ 'ein₂ ma₂qui₂ca₂quɨ́n'₂ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂tang₂ jmɨ₂ 'an'₅₄ 'nia'₂ quian'₅₄ mɨ'₅₄ a₂jmo'₂ quian'₅₄ dsáu₁.

5 Jaun₂ ma₂ca₂'en₃ bá₄ 'au'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂ma₂chi₂ca₂léi'₁ Diú₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅. Le₂la₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Tsá₃ lë₁o₁le₅₄, jón₃,

jua'₅₄ tsá₃ ton'₅₄ 'ne₂ juɨ₅

jme₁chei'₅ Te₁gui'₅₄ caun₂ juɨ₅ dse₃,

on₃ guë'₂ tsá₃ lë₁o₁'ag₅₄ i₁tɨ́n₄ 'au'₂

jme₁cuë₂₃ uɨg₅.

6 Ia₁ jme₂rë́₃ Te₁gui'₅₄ juɨ₅

quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂'nioi₃,

ján₃ bá₄ cuë₂₃ uɨg₅ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂guein₂₃

juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅.*

7 Tiang'₃ 'nia'₂ jmo₄ ca₂le₃jë́₃ uɨg₅ a₂ŋag'₅₄, ia₁ le₂jaun₂ jme₂tag₅ Diú₄ jme₂tɨin₂₃ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅. ¿'Ein₂ bá₄ ja₁ŋi'₅₄ chan₂ i₂tsá₃ jme₂tag₅ jmei₂?

8 Chei'₅ Diú₄ caun₂ juɨ₅ rë₂ chein'₂₃ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quiáin₅. Jaun₂ në́₃, jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ Diú₄ tsá₃ chein'₂₃ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ dse₃, tsá₃ lé₂ le₃jua'₅₄ a₂lɨ́n'₅ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáin₅ të₃dsón'₂, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂jaun₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ jan₂ chi'₂-guein₂ i₂lë₁ca₂rë₃chán₃.

9 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ jniog₄ në́₃, lia'₂ con'₂ jme₁lág₄ jniog₄ guein₂, jme₁të₂jí₂ chog₅₄-jmei₂ jniog₄ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ jme₁jme₂gain₃ bá₄ jniog₄ në́₃. ¿Tsa₁ dse₃ néi₁ jniog₄ gau₂ ja₁con₂ Diú₄? Të₂le₃ 'ë₂ guë́₄ 'nió'₅ jme₁gan₃ bá₄ jniog₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ të₂le₃ quió'₅ jme₂dsí₂, ia₁jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃chong₂.

10 Jme₁ca₂cuë₃ ca₂tiá₂ uɨg₅ chog₅₄-jmei₂ jniog₄ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ a₂dse₃. La₁ia₁ Diú₄ në́₃ cuë₂₃ jniog₄ uɨg₅ a₂dse₃ quián₂ jniog₄ guio₅₄, ia₁jaun₂ quein'₅₄ jniog₄ a₂jŋió₅ a₂lɨ́n₅ 'éi₂.

11 Dsón'₂ bá₄ jaun₂, lia'₂ 'i₁caun₂ uɨg₅ tsá₃ të₅ dsɨ₅ jniog₄, të₂le₃ 'ŋio₅ uɨg₅ bá₄ lág₂ jniog₄. La₁ia₁ cang₂ guë́₄ jaun₂, juɨ₁lia'₂ i₂rë₂tɨn₂ të₂le₃ quian'₅₄ uɨg₅ a₂ŋág₅, në₂jag₄ bá₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ a₂le₁'ág₄ mɨ́g₂ dse₃, léi₄ bá₄ rë₂jniá₂ të₂le₃ 'a₂ lia'₂ dse₃ chain₂ 'ei₅ tei₄ dsɨ́₅.

A₂go'₂ a₂tí₁ dsa₂ jág₁ quió'₅ Diú₄

12 'Uɨg₅₄ jaun₂ chog'₅₄ 'nia'₂ táng₃ gog'₂ a₂qui₂le₁ta'₅₄, ján₃ bá₄ chí'₁ táng₃ 'nia'₂ tiá₂ mɨ₂jne'₅₄ a₂jlen₅.

13 “Jmo₄ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ dsau₅ quió'₅ mɨ₂tag'₅₄ guiong'₅₄,”† ia₁jaun₂ tsá₃ 'e₂ qui₃nió₃ i₂sián'₂ juɨ₁lia'₂ i₂guian'₅₄, të₂le₃ 'lóin₂ bá₄.

14 Quen'₂ 'nia'₂ bí₂ a₂i₁nio'₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄ quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃, a₂le₃chan'₂ 'nia'₂ jŋió₅ në́₃. Ia₁ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ le₃jɨ́n₃ Te₁gui'₅₄ në₁jua'₂ tsá₃ jŋiói₅.

15 Quion₂ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ tɨin₃ a₂jme₃gu'₅₄ Diú₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅, ia₁jaun₂ tsá₃ 'iá₃ jɨn'₄ 'nia'₂ co₂'nió'₄ caun₂ tsɨn₅ nɨ₁nau₂ dsi'₃ jmo₅ jan₂ i₂quian₅ o₂me'₅₄ dsɨ₅ jmo₅ dain₅₄ a₂rë₂'lɨn'₅₄ juɨn₅.

16 Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ 'nia'₂ i₃nio₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, on₃ guë'₂ i₃nioi₅₄ jua'₅₄ a₂tsá₃ tón'₂ juɨ₅ jág₁ quió'₅ Diú₄. Le₂në₅ bá₄ ca₂jmo₃ Esaú.‡ O₄quió'₄ caun₂ má₃ bá₄ ca₂'nag₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁ca₂tɨ́in₂ a₂lɨ́in₅ chi'₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂ne₅₄.

17 Ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, cang₂ guë́₄ jaun₂ lia'₂ con'₂ jme₁'nio₃ táng₃ Esaú gue₃ a₂jme₁ca₂tɨ́in₂, a₂jme₃gu'₅₄ jmei₂, tsá₃ ca₂guéi'₂ jmei₂. Jaun₂ në́₃, tsá₃ ma₃ca₂dsó'₂ 'a₂ lia'₂ tɨ́in'₄ táng₃ juɨ₁lia'₂ a₂jme₁ca₂tɨ́in₂, o₁jŋia'₅₄ ca₂'náu'₃ 'ŋio₅ lɨn₃ ca₂le₃jë́₃ ca₂'o₃.

18 Quion₂ 'nia'₂ 'í₁ jaun₂ në́₃, ia₁ on₃jua'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁quián'₄ 'nia'₂ má'₂ ŋei₅ jaun₂ a₂jniá₂, a₂cau₂ quian'₅₄ si₂, ja₁lë́₄ qui₁né'₃ 'ei₅ nei₂, dsí₂ në́₃, qui₃lë́₂ gau₂ 'ŋio₅ lɨn₃.

19 On₃ guë'₂ ca₂nei'₂ 'nia'₂ a₂i₂'ein₅₄ ŋí₁ trompeta, on₃ guë'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂juá'₂ jág₁ gau₂ tsɨ́'₅ dsa₂ 'éi₂, ca₂lia'₂ i₂ca₂nág₂ jág₁ jaun₂ ca₂mɨ₃ a₂tsá₃ ma₂juá'₂ 'éi₂ jág₁.

20 Ia₁ tsá₃ jme₁tió'₅ nag₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ a₂juá'₂: “Në₁jua'₂ jan₂ já'₂ ca₂'ë₃ má'₂ jaun₂, 'nió'₅ jóin₂ qui₃dsag₅ dsa₂ cang₄.”§

21 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ gau₂ a₂jniá₂ ja₁jaun₂, ca₂lia'₂ ŋiog₅ Moisés ca₂juá'₂, “'Ŋio₅ lɨn₃ jlen₅ jniá₂ a₂gó₅.”*

22 La₁ia₁ 'nia'₂ në́₃, ma₂ca₂jme₁quián'₄ Má'₂ Sión, co₂'nió'₄ Jerusalén a₂niog₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ciudad quió'₅ Diú₄ jén'₃. Ma₂ca₂jme₁quián'₄ 'nia'₂ ja₁con₂ 'lióng₂ lɨn₃ mei₅ ángeles i₂ŋɨ'₂ jmo₂₃ 'io'₂.

23 Ma₂ca₂jme₁quián'₄ 'nia'₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ lo'₂ a₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ i₂ca₂tɨ́n₂ ca₂le₃jë́₃ lia'₂ jë₁ca₂tɨ́n₂ ja₁ŋi'₅₄ i₂ne₅₄, i₂ma₂qui₂le₁ton₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ma₂ca₂jme₁quián'₄ 'nia'₂ ja₁con₂ Diú₄ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃, ja₁con₂ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ dsen₃ i₂ma₂qui₂le₁'ŋia₅, 24 quian'₅₄ ja₁con₂ Jesús i₂chén'₅ ne₄ jág₁ 'mɨ́₂ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄, quian'₅₄ ja₁con₂ jmɨ₂ a₂rë₃séi₂, a₂quen₅ guë́₄ a₂jáng'₅ léi₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ con'₂ guë́₄ quen₅ jmɨ₄ Abel.

25 Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ a₂tsá₃ jmó'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ tsá₃ guén'₄ 'nia'₂ Diú₄ i₂juá'₂ tság₅ jniog₄. Ia₁ chi₂jua'₂ tsá₃ ca₂lón₂ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ ca₂guén'₂ i₂'éi₂ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, 'ë₂ guë́₄ bá₄ jniog₄ tsá₃ lé₂ le₃lió₂, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂guén₄ jniog₄ i₂juá'₂ të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

26 Jmɨg₄ jaun₂, ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ jme₁ca₂juá'₂ Diú₄. La₁ia₁ rë₂në́₃ në́₃, ma₂cuë₃ jág₁ quió'₅, a₂juá'₂: “jmo₅₄ guë́₄ jniá₂ con'₂ siá'₂ a₂dsɨ₃bi₅₄, la₁ia₁ on₃jua'₅₄ jmá'₃ gua'₅₄ 'uë₃, le₂jiog₅ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ bá₄ ján₃.”†

27 Juɨ₁lia'₂ a₂juá'₂, “con'₂ siá'₂”, dsɨ₂jein₃ jág₁ a₂jŋiá'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jniá₂ a₂dsɨ₂bi₅₄ a₂lé₂ qui₂le₃jŋia'₃, ia₁jaun₂ të₃gua₄ co₂tan₅₄ a₂tsá₃ lé₂ dsɨ₃bi₅₄, on₃ guë'₂ lé₂ le₃jŋia'₃.

28 Jaun₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ ma₃lé₂ qui₂dsɨ₃bi₅₄ ja₁gon₂ Diú₄, ja₁cuë₃ jniog₄, jaun₂ cuë'₅₄ jniog₄ ti₁'mag'₄ jaun₂ në́₃, o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃ a₂la₂, jme₁ti₁ jniog₄ ne₄ Diú₄ në́₃ 'a₂ lia'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅, jme₁'nió₄ jniog₄ Diú₄ a₂'ei₅ gau₂ dsɨ₅ jniog₄.

29 Ia₁ lɨ́n₅ Diú₄ quián₂ jniog₄ lia'₂ lë́₅ caun₂ si₂ a₂'éin₂ le₃jë́₃.‡

13

'A₂ lia'₂ jmo₃ a₂të₅ dsɨ́₅ Diú₄

1 Tsá₃ lë₁tí₅ 'nia'₂ a₂'nióg'₃ le₂jang'₂ le₂jang'₂ juɨ₁lia'₂ rɨ́ng'₂ 'nia'₂.

2 Tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂guéng'₄ dsi₂néi₂ quiáng'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂chan₂ ja₁siá'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ ma₂jmo₃ i₂lɨn₅₄ ma₂ca₂guein₃ ángeles të₃ tsá₃ lí'₄.

3 Dsau'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tion'₅₄ né'₃ 'má₃, në₂jag₄ bá₄ a₂tion'₅₄ 'nia'₂ guiong'₅₄ co₂lë₅ quiain'₅₄. 'Nio'₂ 'au'₂ juɨ₁lia'₂ i₂ŋɨ́₄ lë₃ qui₂ma₂jmóg'₂ dsa₂, ia₁ ján₃ bá₄ dsa₂ chi₁dsán'₃ bá₄ 'nia'₂ i₂lé₂ le₃ŋág₃ uɨg₅.

4 Juɨ₁jme₂gó'₃ bá₄ le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ a₂jén'₂ dsa₂ gu₂, ján₃ bá₄ juɨ₁le₅₄ bá₄ 'í₁ juɨ₁lia'₂ ja₁tian'₃ dsɨ₂i₂gu₂ co₂lë₅, ia₁ qui₃dsɨ₅ bá₄ Diú₄ 'éi'₃ ja₁con₂ dsa₂ i₂qui₂'no₅ dso₄, juɨ₁lia'₂ i₂nió'₅ jág₁ quian'₅₄ i₂sián'₂ on₃jua'₅₄ dsɨ₂i₂gu₂.

5 Tsá₃ juɨ₁chan'₂ 'nia'₂ a₂qui₂chi₁'ŋeg'₁ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ lë₃ 'ɨ́n₅ 'au'₂ 'nia'₂ cu₄. Dsáu₅ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ lia'₂ con'₂ tí₅ a₂cha₂ quián'₂ 'nia'₂, ia₁ ma₂ca₂juá'₂ Diú₄:

lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ tón₂ jniá₂ 'nia'₂,

on₃ guë'₂ tén₄ jniá₂ 'nia'₂.*

6 Jaun₂ në́₃ lé₂ le₃jua'₅₄ a₂ma₂'ei₅ caun₂ dsɨ₅:

Te₁gui'₅₄ bá₄ i₂jme₂'o₅₄ jniá₂;

tsá₃ gó₅ juɨ₁lia'₂ 'e₂ lé₂ le₃jmóg'₂

dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.†

7 Dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂jiog₃ ne₄ juɨ₅, i₂ma₂juá'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄ ca₂tsɨ́'₃ 'nia'₂. Quion₄ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ ca₂dsióg₃ juɨ₅ a₂chan₂ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ 'én'₄ 'nia'₂ juɨ₅ jaun₂ juɨ₁lia'₂ 'én₂ 'éi₂.

8 Lia'₂ ma₂lɨ́n₅ jaun₂ bá₄ Jesucristo, dsióg₂, jmɨg₄ në₃, lia'₂ con'₂ tan₅₄ bá₄ lɨ́in₅.

9 Tsá₃ lë₁cuë₂ 'nia'₂ jmɨg₄ jua'₅₄ jiog₃ i₂sián'₂ i₂jme₂tag₅ 'lióng₂ ne₅₄ juá'₅ siá'₂, a₂tsá₃ lë́₅ con'₂ lë́₅ juá'₂ jág₁ quió'₅ Diú₄. Co₂ŋei'₅₄ guë́₄ dse₃ a₂gue₃ të₂dsɨ₅ jniog₄ juɨ₅bí₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄, con'₂ guë́₄ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi'₃ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ guë́'₃ dsa₂. Ia₁ tsá₃ ta₁ tí₄ 'éi'₃ jaun₂ jua'₅₄ a₂jme₃'o₅₄ quió'₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ le₂jaun₂.

10 La₁ia₁ cha₂ bá₄ caun₂ ne₄chei₂ quián₂ jniog₄ ja₁tsá₃ ca₂tɨ́n₂ guë́'₃ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ guá'₅ tabernáculo.

11 Ia₁ ne₄ bá₄ jniog₄, a₂dsɨ₂can₅ jme₂dsa₂ dsen₅₄ jmɨ₄ já'₂ dsi₂néi₂ ja₁jŋió₅ lɨn₃ guë́₄, a₂jén'₄ o₄quió'₄ dsáu₁ dsa₂. La₁ia₁ nɨ₁ŋɨ₄ já'₂ 'éi₂ qui₂dsɨ́'₂ dsa₂ 'nɨ'₂ ja₁tián'₄ dsa₂ juɨg₂ Israel.

12 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂ŋág₃ Jesús uɨg₅ 'nɨ'₂ juɨg₂, ia₁jaun₂ qui₂jme₃jŋió₃ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₄ 'ŋiog₅.

13 Dsɨ₁náu₄ jniog₄ jaun₂ në́₃ ja₁con₂ Jesús, co₂'nió'₄ cau₅ ja₁tión₂ dsa₂ juɨg₂ Israel, a₂quian₂ jniog₄ o₂guí'₃ o₄quió'₄ Jesús.

14 Ia₁ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, 'i₁caun₂ juɨg₂ tsá₃ cha₂ quián₂ jniog₄ jua'₅₄ a₂jiog₅ co₂tan₅₄, la₁ a₂jaun₂ bá₄ 'niog'₂ jniog₄ ciudad jaun₂ a₂në₃ guë́₄ jiá₃.

15 Të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo jaun₂ në́₃, ma₃ jme₁juɨn'₂ jniog₄ Diú₄ co₂tan₅₄, co₂'nió'₄ a₂jen'₄ jniog₄ ne₄ 'éi₂ jág₁ a₂'uë'₂ mɨ₂'o₄ jniog₄ con'₂ dsi₂ten₅₄ jmo₃ dsa₂ i₂tión₂ le₃quió'₅ 'éi₂.

16 Ján₃ bá₄ tsá₃ o₁ló₄ dsɨ₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂ a₂dse₃ a₂qui₁cuë'₅₄ 'nia'₂ ca₂la₂ rɨ́ng'₂, 'e₂ a₂cha₂ quiáng'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂jen'₅₄ 'nia'₂ le₂jaun₂ bá₄ a₂të₅ dsɨ́₅ Diú₄.

17 Né'₂ 'nia'₂ jmo₄ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅, jme₁gan₃ 'nia'₂ 'éi₂. Ia₁ jmo₂₃ 'í₁ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂, a₂lɨ́in₅ dsa₂ i₂ca₂tɨ́n₂ dsɨ₃jang'₅₄ cuenta ja₁con₂ Diú₄. Juɨ₁le₅₄ bá₄ dse₃ ta₁ a₂niog₅ gu₂ 'éi₂ ia₁jaun₂ jmo₃ 'io'₂, on₃jua'₅₄ 'lia'₂ dsɨ́₅, ia₁ tsá₃ ta₁ tí₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂ ca₂'lia'₂ dsɨ́₅.

18 Chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quián₂ jnia'₅₄, ia₁ caun₂ bá₄ 'ei₅ dsɨ₅ jnia'₅₄ a₂qui₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂, ia₁ 'niog₂ bá₄ jnia'₅₄ qui₂i₁nio₁ lia'₂ dsi₂ten₅₄ jë₄ ca₂le₃jë́₃.

19 Ja₂lɨn₃ guë́₄ dsen₅₄ mɨ₅ jniá₂ a₂chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄ ia₁jaun₂ lé₂ nei₅₄ a₂i₁'ú₃ táng₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ ŋi'₅₄ ta₁.

'Ág'₅ jág₁ jë₁ca₂tó'₂, cuɨin₂₃ Diú₄

20 Juɨ₁jmo₅₄ Diú₄ i₂jmo₅ 'ei₅ tei₄, i₂ca₂tág₃ táng₃ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ a₂lɨ'₅₄ jág₁ a₂jiog₅ co₂tan₅₄, ca₂tág₃ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄, dsa₂ juɨn'₂ 'éi₂ juɨg₅₄ já'₂ cha'₂, 21 juɨ₁jmo₅₄ bá₄ Diú₄ juɨ₁jmoi'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ rë₂'ŋia₅ jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂dse₃ ia₁jaun₂ jmó'₂ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂. Ján₃ bá₄ juɨ₁jmo₅₄ 'éi₂ 'e₂ 'nio₃ jmo₃ quian'₅₄ ca₂le₃jág₃ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo. Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ 'éi₂ lia'₂ co₂tan₅₄. A₂méi₃.

22 Rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₅ jniá₂ quián'₂ 'nia'₂, jmo₄ bá₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂ quian'₅₄ jág₁ dse₃ la₂ a₂chi₁len'₄ jniá₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ jua'₅₄ ŋɨ́₄ lë₃ 'lióng₂ jág₁ ma₂në₂táun₂ jniá₂ ne₄ si₂.

23 Juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ jág₁ juɨ₁lia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ Timoteo: ma₂dsei₅ bá₄ dsa₂ né'₃ 'má₃. Në₁jua'₂ ca₂guáin₂ ŋi'₅₄ ta₁, jaun₂ jain₅₄ jniá₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁nei₅₄ jniá₂ i₁jɨng₁₂ 'nia'₂.

24 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂jiog₅ quián'₂ 'nia'₂, quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë'₂ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄.‡ Rɨn'₅₄ jniog₄ i₂chan₂ Italia cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂.

25 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Diú₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂. A₂méi₃.§

Co₂në₅.

* 1:5 Salmo 2:7.

† 1:5 2 Samuel 7:14.

‡ 1:6 Deuteronomio 32:43.

§ 1:7 Salmo 104:4.

* 1:8 lit. “Quian'₅₄ 'ma₂'ɨ₅₄ dsau₅.”

† 1:9 Salmo 45:6-7.

‡ 1:12 Salmo 102:25-27.

§ 1:13 Salmo 110:1.

* 2:7 Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

† 2:8 Salmo 8:4-6.

‡ 2:12 Salmo 22:22.

§ 2:13 Isaías 8:17.

* 2:13 Isaías 8:18.

* 3:11 Salmo 95:7-11.

† 3:15 Salmo 95:7-8.

‡ 3:18 'Nio'₂ ja₁ton₅ Números 14:22-23.

* 4:3 Salmo 95:11; ján₃ bá₄ le₂në₅

† 4:4 Génesis 2:2.

‡ 4:7 Salmo 95:7-8.

* 5:4 Aarón: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 4:14.

† 5:5 Salmo 2:7.

‡ 5:6 Salmo 110:4.

* 6:6 'Nio'₂ ja₁ton₅ 2 Pedro 2:21.

† 6:14 Génesis 22:17.

* 7:17 Salmo 110:4. Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

† 7:21 Salmo 110:4. Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ a₂tio'₅₄ 'ŋió'₃ corchetes [le₂la₂].

* 8:5 Éxodo 25:40.

† 8:12 Jeremías 31:31-34.

* 9:15 'Nio'₂ ja₁ton₅ Mateo 26:28, Marcos 14:24, Lucas 22:20, 1 Corintios 11:25.

† 9:19 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 19:34.

‡ 9:20 Éxodo 24:8.

* 10:7 Salmo 40:6-8.

† 10:16 Jeremías 31:33.

‡ 10:17 Jeremías 31:34.

§ 10:28 'Nio'₂ ja₁ton₅ Números 35:30; Deuteronomio 17:6.

* 10:30 Deuteronomio 32:35.

† 10:30 Deuteronomio 32:36; Salmo 135:14.

‡ 10:38 o₃, “La₁ të₂le₃ quian'₅₄ a₂'én₂ bá₄ dsa₂ le₃chain₂, jág₂ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ dsen₃.”

§ 10:38 Habacuc 2:3-4.

* 11:4 Abel: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Génesis 4:4.

† 11:5 Enoc: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Génesis 5:18-24.

‡ 11:7 Noé: 'Í₂ Génesis 6 - 9.

§ 11:8 Abraham: 'Í₂ Génesis 12 - 25.

* 11:11 Sara: 'Í₂ Génesis 18:1-15; 21:1-7.

† 11:17 Isaac: 'Í₂ Génesis 21 - 22.

‡ 11:18 Génesis 21:12.

§ 11:20 'Í₂ Génesis 27.

* 11:21 Jacob: 'Í₂ Génesis 48.

† 11:22 José: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Génesis 50:24-26.

‡ 11:23 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 2:1-10.

§ 11:24 Moisés: 'Í₂ Éxodo 2 - 11.

* 11:27 Noé: 'Í₂ Génesis 6 - 9.

† 11:28 Egipto, Jmɨg₄ Të₂'ɨn₅₄: 'Í₂ Éxodo 12 - 13.

‡ 11:29 Ján₃ bá₄ chei₂ “Jmɨ₁ŋí'₄ 'Ma₂ta₅.”

§ 11:30 Jericó: 'Í₂ Josué 6.

* 11:31 Rahab: 'Í₂ Josué 2:1-21; 6:25; Mateo 1:5; Santiago 2:25.

† 11:31 o₃, “dsa₂ i₂tsá₃ ca₂rë₃'én₂.”

‡ 11:32 Gedeón: 'Í₂ Jueces 6 - 7.

§ 11:32 Barac: 'Í₂ Jueces 4 - 5.

* 11:32 Sansón: 'Í₂ Jueces 13 - 16.

† 11:32 Jefté: 'Í₂ Jueces 11 - 12.

‡ 11:32 David: 'Í₂ 1 Samuel 16 - 31 quian'₅₄ 2 Samuel.

§ 11:32 Samuel: 'Í₂ 1 Samuel.

* 11:37 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ ján₃: “ca₂can₃ dsa₂ táu₂.”

* 12:6 Proverbios 3:11-12.

† 12:13 Proverbios 4:26.

‡ 12:16 Esaú: 'Í₂ Génesis 25:27-34.

§ 12:20 Éxodo 19:12-13.

* 12:21 Deuteronomio 9:19.

† 12:26 Haggeo 2:6.

‡ 12:29 Deuteronomio 4:24.

* 13:5 Deuteronomio 31:6.

† 13:6 Salmo 118:6-7.

‡ 13:24 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

§ 13:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ chi₁ton₅ “A₂méi₃.”

SANTIAGO

1

2

3

4

5

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃

SANTIAGO

1

Jmo₅ Santiago si₂ a₂chein₃ ne₄ dsa₂ 'én₂ i₂tián'₅ tsɨ₁rë₂jan₅₄ uɨ́ng₂

1 Jniá₂ Santiago, lɨ́ng₅ i₂jme₂ti₃ ne₄ Diú₄ quian'₅₄ ne₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, cuɨ́ng₅ Diú₄ ta₁guia₃-tɨ́n₂ nió'₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂ juɨg₂ Israel i₂tián'₅ tsɨ₁rë₂jan₅₄ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃.

Juɨ₁lia'₂ jme₁jau'₂ 'í₁ a₂dsɨ₂ŋɨ́₂ dsa₂ 'én₂ 'e₂ niog₅ dsɨ₂ŋɨ́i₂

2 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂dseng'₃ guë́₄ lɨn₃, jme₁dsɨ₂ŋɨ́'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ táu₂ a₂jau'₂ 'í₁ ja₁con'₂ 'nia'₂. 3 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jë₁ma₂ca₂jáu'₃ 'í₁ 'a₂ lia'₂ 'én'₂ 'nia'₂, dsióg₄ lia'₂ ma₂tión'₂ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂. 4 La₁ cuɨn₅₄ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂le₃'ŋia₅ a₂në₅ ja₁cong'₂, tió'₃ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, jaun₂ dsi₁nóg'₅ léng'₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂can'₅₄, i₂ma₂rë₂'ŋia₅ lia'₂ ŋɨ́'₂ dsi₄, tsá₃ ma₃'e₂ 'nió'₅ quián'₂ 'nia'₂.

5 Chi₂jua'₂ chan'₂ 'nia'₂ i₂'nió'₅ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, juɨ₁mɨ₁₂ ja₁con₂ Diú₄, jaun₂ 'éi₂ bá₄ cuë₃. Ia₁ Diú₄ i₂'ua₁ dsɨ́₅ jmo₂₃ qui₂rë₂tɨn₂ ca₂le₃jɨ́n₃, on₃jua'₅₄ a₂të₂jí₂. 6 La₁ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ a₂mɨ́'₁ a₂'éng'₂ të₃dsón'₂ on₃jua'₅₄ a₂'ág'₁ 'nia'₂ caun₂-tɨn₃ 'au'₂; ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ag₅ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ jmɨg₂ a₂qui₂ráun₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, a₂qui₂jná'₅ can₂ dsí₂ ca₂taun₂ ca₂taun₂. 7 Dsa₂ i₂lɨ́n₅ le₂jaun₂, tsá₃ juɨ₁dsi₂jiog₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ cha₂ a₂gue₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 8 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'ei₅ tɨn₃ dsɨ́₅ tsá₃ 'e₂ tiá₂ chén'₅ i₂le₂'éi₂ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ 'e₂ a₂jmo₂₃, o₃ 'e₂ jág₁ quió'₅ cuë₂₃. 9 Dsa₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂te₂ŋé₂, ca₂tɨ́in₂ jmo₃ dsɨ́₅ 'io'₂ jén'₅, ia₁ të₃dsón'₂ bá₄ quein₅ le₃ja₁con₂ Diú₄. 10 Juɨ₁lia'₂ i₂cha₂ cu₄ guë'₂, ca₂tɨ́in₂ bá₄ jmo₃ 'io'₂ ján₃ ia₁ tsá₃ 'e₂ quein₅ ja₁con₂ Diú₄ quian'₅₄ cú₁. Ia₁ i₂lɨ́n₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ lí₁ nɨ₁nau₂ bá₄ dsa₂ i₂cha₂ cu₄ ia₁ i₂dsɨ₃ŋɨ́₂ bá₄ 'éi₂ juɨ₁la₂ 'ióg₃. 11 Jë₁ma₂ca₂'ia₂* 'iog₂ dséi₅ 'ŋio₅ lɨn₃ rë₂juɨng₅ bá₄ nɨ₁nau₂, rë₂quein₂, ta'₂ bá₄ lí₁ ján₃, 'én₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ jlá'₁ jme₁jniá₂. Le₂në₅ bá₄ lë́₅ quian'₅₄ dsa₂ cha₂ cu₄: qui₂dsɨ₃ŋɨ́i₂ bá₄ të₃ ja₁'no₂₃ cu₄.

On₃jua'₅₄ Diú₄ i₂jmo₅ a₂co₂dsɨ₂'én'₅ dsa₂

12 'E₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂tió'₅ jmo₅ juɨn'₂ dsɨ́₅ jë₁ma₂qui₂i₂ŋɨ́i₂ 'e₂ táu₂ i₂ŋɨ́i₂; ia₁ jë₁ma₂ca₂ŋɨi₅ jaun₂, gue₃ ja₁le₃chain₂ dse₃, a₂lë́₅ në₂jag₄ bá₄ caun₂ corona a₂cuë₃ Diú₄ cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nio₃ quió'₅. 13 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ qui₂ja₂ bí₂ 'lɨg'₅₄ dsɨ́₅, tsá₃ juɨ₁dsi₂jiog₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ Diú₄ i₂jmo₅ a₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ le₂jaun₂; ia₁ 'i₁caun₂ a₂'lɨg'₅₄ tsá₃ quɨ'₅₄ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂cáin₂ táu₂ Diú₄, on₃ guë'₂ cáun₂ Diú₄ táu₂ quió'₅ 'i₁jan₂ ia₁jaun₂ jmo₃ dsa₂ a₂'lɨg'₅₄. 14 Le₂la₂ bá₄ lë́₅: guion₅₄ bá₄ dsa₂ tsɨ₂cuɨin'₂ juɨ₅ ja₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jmo₃ a₂'lɨg'₅₄, ja₁tiáin'₃ dso₄, lɨ́in₅ në₂jag₄ bá₄ juɨ₁lia'₂ jan₂ i₁ju₁ i₂nág'₅ mɨ₂cu₄. 15 Ne₄ ja₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅ jmo₃ a₂'lɨg'₅₄ në́₃, të₂le₃ ne₄ ja₁ŋó₄ jaun₂ rë₂jniá₂ dso₄ bá₄ ja₁coin₂; jë₁ma₂ca₂'ŋia₅ dso₄ në́₃, rë₃cha₂ 'mú₃.

16 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, tsá₃ juɨ₁le₂gan'₂ 'nia'₂, 17 ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂lë́₅ a₂dse₃ lɨn₃ a₂guei₂ jniog₄ já₅ guei'₅₄ quió'₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ i₂ca₂jmo₃ ca₂le₃jë́₃ si₂ cha₂ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂. La₁ ja₁con₂ Diú₄ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ jua'₅₄ a₂qui₂rë₂tsɨ́n₃, juɨ₁la₂ qui₂rë₂tsɨ́n₃ si₂ le₁'ág₄ guei'₅₄, 'ag₅ 'en'₂. 18 Lia'₂ ma₂lë́₅ jaun₂ bá₄ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂rë₃'ŋió₃ dsɨ́₅ 'ŋiog₅, ma₂ca₂jmo₃ a₂ma₂ca₂rë₃chóng₃ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dse₃ a₂tí₅ quió'₅, ia₁jaun₂ léi₂ jniog₄ i₂le₂'uɨg₅₄ juɨ₁lia'₂ caun₂ a₂ca₂rau₂ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jmo₃ 'éi₂.

Juɨ₁lia'₂ jë₁'én₂ dsón'₂ dsa₂ co₂dsau₅

19 Juɨ₁le₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ a₂la₂, rɨn'₅₄ jniog₄: le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁ a₂jŋia'₅₄ nág'₁ de'₂, tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ a₂ma₂të₂chan'₅₄ 'nia'₂ jág₁ a₂ŋag'₅₄ dsɨ₂juɨ₅, on₃ guë'₂ 'nió'₅ tɨn'₃ 'nia'₂ dséng'₂ në₃ cón'₅. 20 Ia₁ juɨ₁lia'₂ quian'₅₄ a₂dsén₂ dsa₂ tsá₃ lé₂ le₃jmo₃ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄. 21 Jaun₂ lë₃, tí₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂lë́₅ dso₄ a₂ŋɨ́₄ 'ŋio₅ cha₂ jmɨg₄ në₃, jmo₄ 'nia'₂ meg'₂ guen₅₄ co₂ŋei'₅₄ jág₁ dse₃ a₂ma₂jnia₄ të₂'au'₂ 'nia'₂; ia₁ jág₁ dse₃ në₅ bá₄ a₂'io₅ juɨ₅bí₂ a₂lió₂ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂.

22 La₁ juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jŋia'₅₄ 'nió'₅ nág'₁ 'nia'₂. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂tí'₁ 'nia'₂, guion'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jme₂gáng'₁. 23 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ të₅ dsɨ́₅ nag₂₃, tsá₃ jmo₂₃ guë'₂ a₂nag₂₃, lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ dsa₂ i₂jɨ́n₂ 'ŋiog₅ ne₄ nɨ₁'ɨ₂; 24 la₁ jë₁ma₂ŋó₅ cau₅ në́₃, dsɨ₂'én₂ bá₄ táng₃ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ jniái₂. 25 La₁ 'e₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂tsá₃ dsɨ₂'én₂ dsɨ́₅ 'e₂ nag₂₃ të₂le₃ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ tón'₂ juɨ₅ rë₂ jág₅ 'éi'₃ dse₃ a₂lión₂ dsa₂. Ia₁ jme₃gu'₅₄ bá₄ Diú₄ chi₂jua'₂ jmo₅ dsa₂ 'e₂ ta₁ quí'₅ 'éi'₃ jaun₂, caun₂ nau₂ tiá₂ bá₄.

26 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ lɨ́in₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jme₂ti₃ ne₄ Diú₄, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ con₂ guë'₂ dsɨ́₅ 'a₂ lia'₂ dsia₂₃ jág₁ në́₃, ján₃ bá₄ guion₅₄ i₂le₂'éi₂ jme₂gain₂₃, ia₁ a₂'éin₂ jaun₂ tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄. 27 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'én₂ të₃dsón'₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ 'nio₃ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, le₂la₂ bá₄ jmo₂₃: a₂jme₂'oin₅₄ chi'₂ 'nág₂ quian'₅₄ 'io₅₄ 'nág₂ në́₃, 'e₂ caun₂ o₂i₁ dsɨ₅ chan₂ 'éi₂, ton'₂ jmo₂₃ 'í₁ a₂tsá₃ jme₃'ŋioi₂₃ quian'₅₄ a₂'lɨg'₅₄ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃.

2

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, i₂'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂jlán'₁ quián₂ jniog₄, tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jɨng'₅₄ jma₃quén₅ i₂la₂ i₂ó₃. 2 Juɨ₁lia'₂ të₃jë₄ tion'₅₄ 'nia'₂ le₁ŋɨg'₂, dsióg₄ jan₂ dsa₂ cha₂ cu₄ i₂'i₄ anillo cu₄nióg₄ gu₂, i₂chén'₅ jlá'₁, la₁ në₁jua'₂ ján₃ guë'₂ të₃jë₄ jaun₂ dsióg₄ jan₂ dsa₂ te₂ŋé₂ i₂chén'₅ 'lɨg'₅₄, 3 në₁jua'₂ ca₂guen'₅₄ 'nia'₂ rë₂ lɨn₃ i₂qui'₂ tsɨn'₅₄ jlá'₁, në₁jua'₂ ca₂chei'₅₄ 'nia'₂: “Ŋia₅ i₂né₂ ja₁dse₃ la₂”, la₁ i₂te₂ŋé₂ guë'₂ në́₃ juɨg'₅₄ 'nia'₂: “'Ne₂ jó₄ nau₂”, o₃ “ja₁lá₃ i₂né₂ 'uë₃ cau₅ ja₁tióng₂ tag₃”; 4 në₁jua'₂ le₂në₅ jmo'₂ 'nia'₂, ma₂jɨng'₅₄ jma₃quén₅ rɨ́ng'₂, ma₂qui₂cáun'₂ 'nia'₂ 'í₁, a₂ma₂dsɨ₂jiog₅ 'lɨg'₅₄ 'au'₂. 5 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, nei₂ 'nia'₂ a₂la₂: Diú₄ ma₂ca₂quióin'₂ i₂lɨ́n₅ i₂te₂ŋé₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, ia₁jaun₂ léin₂ dsa₂ jlán'₁ quian'₅₄ a₂'éin₂, ia₁ tɨin₃ ja₁gon₂ Diú₄ ja₁ma₂lë́₅ jág₁ cuë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nio₃ quió'₅. 6 La₁ 'nia'₂ në́₃ të₂le₃ o₂guí'₃ bá₄ tsɨ́ng'₂ dsa₂ te₂ŋé₂. ¿Ia₁ on₁jua'₅₄ dsa₂ cha₂ cu₄ guë'₂ i₂jmóg'₂ 'ang₂ quián'₂ 'nia'₂, qui₂tsɨin'₂ 'nia'₂ dsɨ₂chei'₂ ne₄ dsɨ₂tan₅₄ në́₃? 7 ¿On₁jua'₅₄ dsa₂ le₂'éi₂ guë'₂ i₂táun₂ 'lɨg'₅₄ jmá'₅ 'ɨin₂₃ i₂chen₂ jlán'₁, i₂le₃quió'₅ ja₁tén'₄ 'nia'₂?

8 Në₁jua'₂ dsɨ₂jó'₃ jme₂tí'₁ 'nia'₂ 'éi'₃ dsen₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ ne₄ Si₂: “Jme₁'nió₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ juɨ₁lia'₂ 'nióg'₃ 'ŋiag'₂”,* dse₃ bá₄ në₁jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ le₂jaun₂. 9 La₁ në₁jua'₂ jɨn'₄ 'nia'₂ jma₃quén₅ i₂la₂ i₂ó₃, 'nau'₂ 'nia'₂ dso₄, ia₁ ma₂të₁dsɨ₅₄ 'Éi'₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄; ma₂të₁tsɨn'₅₄ 'nia'₂ ma₂le₁cáng'₄ bá₄. 10 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ca₂le₃jë́₃ 'Éi'₃, la₁ në₁jua'₂ ca₂'liain'₂ caun₂ 'éi'₃ tio'₅₄ në́₃, ja₁jaun₂ ca₂rë₃cáin'₂ ca₂le₃jë́₃ bá₄ 'éi'₃ a₂tio'₅₄ ne₄ Si₂ jaun₂. 11 Ia₁ Diú₄ 'éi₂ bá₄ i₂ca₂juá'₂ jme₁ca₂juá'₂: “Tsá₃ nió'₄ 'nia'₂ jág₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂”,† ján₃ bá₄ i₂'éi₂ ca₂juá'₂: “Tsá₃ jŋɨ́g'₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂.”‡ Jaun₂ le₂në₅ chi₂jua'₂ tsá₃ ca₂táng'₂ guë'₂ dso₄ quian'₅₄ i₂tsá₃ lɨ́n₅ dsɨ₂i₂gog'₂, la₁ në₁jua'₂ ca₂jŋɨ́g'₃ guë'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂ në́₃, ja₁jaun₂ ca₂rë₃cáng'₂ bá₄ ta₁jë₂ 'Éi'₃. 12 Ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂ ton'₂ dsiá'₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂në₃ guë́₄ të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ a₂lió₂. 13 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ rɨn'₅₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄ dsia₃ ja₁con₂ 'éi₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅; la₁ juɨ₁lia'₂ i₂ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ rɨn'₅₄, a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ jaun₂ bá₄ lí'₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅.

'Nió'₅ le₃jniá₂ a₂'én₂ dsa₂

14 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ¿'e₂ bá₄ ta₁ jmo₃ në₁jua'₂ chan₂ i₂juá'₂ ma₂'éin₂, në₁jua'₂ tsá₃ guë'₂ 'e₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ jmo₂₃? ¿Lé₂ le₃jua'₅₄ jniog₄ a₂tɨ́n'₄ dsa₂ le₂'éi₂ quian'₅₄ a₂'éin₂ le₂jaun₂? 15 Jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ chan₂ jan₂ dsa₂ ŋe'₂, o₃ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ rɨn'₅₄ jniog₄, 'ɨn₂ tsɨn'₅₄, 'ɨn₂ a₂guë́'₃, 'oin₅₄ ŋɨ₂₃ le₂o₃ jmɨg₄; 16 në₁jua'₂ chan'₂ 'nia'₂ i₂ca₂chei'₅₄: “Guan'₂ caun₂ dse₃ quiáng'₂”, o₃ “Guan'₂ o₂jme₁dsion'₂”, o₃ “Guan'₂ o₂jme₁tan₅₄ ja₁quiáng'₂”, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂cuë'₅₄ guë'₂ 'nia'₂ a₂dsen₅₄ a₂'nió'₅ quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, ¿'e₂ bá₄ ta₁ jmo₃ a₂'én'₂ 'nia'₂ le₂në₅? 17 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ quian'₅₄ a₂'én₂ dsa₂: në₁jua'₂ tsá₃ léi₄ qui₂rë₂jniá₁ a₂jmo₅ dsa₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅, tsá₃ 'e₂ ta₁ tí₄ a₂'éin₂ jaun₂, lë́₅ caun₂ co₂'nió'₄ a₂'lag₄ bá₄ jaun₂.

18 'An₁ chan₂ bá₄ i₂juá'₂ në́₃: “'Én'₂ bá₄ 'ne₂, la₁ jniá₂ guë'₂ jmo₂₃ a₂dse₃.” Jniá₂ juá'₅: 'Ë₄ a₂'éng'₂, on₃jua'₅₄ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂jmo'₂, jaun₂ jniá₂ në́₃ jme₁jniag₅ a₂'éng₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂jmo₂₃. 19 'Én'₂ bá₄ 'ne₂ a₂chan₂ jan₂ Diú₄; ¿'e₂ a₂dse₃ jmo'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? Ján₃ bá₄ le₂në₅ guë'₂ je₂na'₅₄ 'éin₂ a₂chan₂ Diú₄, la₁ jlein₂₃ bá₄. 20 La₁ 'ne₂ në́₃ dsa₂ co₄, ¿'niog'₂ cuë₅₄ jniá₂ caun₂ léi₄ a₂tsá₃ 'e₂ quen₅ a₂'én₂ dsa₂ në₁jua'₂ tsá₃ 'e₂ a₂dse₃ a₂qui₂rë₂jniá₁ jmo₂₃? 21 ¿On₁jua'₅₄ ca₂të₁tsɨn'₅₄ rë₂ Abraham ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂jme₁jme₂jniai₂₃ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jéin'₂ Isaac ja₁ŋi'₅₄ quiáin₅ ne₄ Diú₄ a₂jme₁jŋag'₃ ne₄ ne₄chei₂? 22 Rë₂ de'₂ quion₂ 'nia'₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ Abraham: ja₁jaun₂ ca₂rë₃jniá₂ a₂'éin₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ca₂jmo₃ jaun₂, ja₁jaun₂ ca₂jáu'₃ 'í₁ ca₂'ŋia₅ a₂'éin₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂ca₂rë₃jniá₂ a₂ca₂jmo₃ jaun₂. 23 Le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃ti₃ a₂juá'₂ ne₄ Si₂ 'ɨin₂₃ Abraham ja₁juá'₂: “Ca₂rë₃'én₂ Abraham ja₁con₂ Diú₄; a₂ca₂rë₃'éin₂ le₂jaun₂ në́₃, ca₂guéi'₂ Diú₄ të₁tsɨin'₅₄ lɨ́in₅ dsa₂ dsen₃.”§ Jaun₂ Diú₄ në́₃ ca₂caun₃ ca₂lɨn₃ 'éi₂ a₂mei₅₄ quiáin₅. 24 Ja₁në₅ bá₄ rë₂jniá₂ jaun₂ në́₃, 'a₂ lia'₂ të₂tsɨn'₅₄ dsa₂ rë₂ ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂jmo₂₃, on₃jua'₅₄ rë'₂ a₂jŋia'₅₄ 'nió'₅ juá'₂ a₂'éin₂. 25 Ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂lë₃ quian'₅₄ Rahab i₂jme₁'nag₅ quió'₅;* ca₂të₁tsɨin'₅₄ rë₂ ne₄ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ a₂dse₃ a₂ca₂jmo₃: ca₂cuë₃ dsi₂néi₂ quió'₅ ca₂jŋia₃ dsa₂ quián₅ Diú₄, ján₃ guë'₂ ca₂jme₃'oin₅₄ dsa₂ 'éi₂ ca₂'uág'₂ juɨ₅ siá'₂. 26 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ juɨ₁lia'₂ nɨ₁ŋɨ́₅ a₂tsá₃ jme₂dsí₂ 'i₄, lë́₅ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ 'lag₄, ján₃ bá₄ le₂në₅ lë́₅ a₂'én₂ dsa₂, në₂jag₄ bá₄ 'lag₄ ján₃ në₁jua'₂ tsá₃ rë₂jniá₂ a₂dse₃ a₂jmo₂₃.

3

Juɨ₁lia'₂ le₁tsɨ'₂ dsa₂

1 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ 'nió'₅ jua'₅₄ juɨn₅ i₂lén₂ të₅ jɨn'₄ 'nia'₂, ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, 'ŋio₅ guë́₄ bén₂ 'éi'₃ të₃dsɨ₅₄ ja₁con₂ jniog₄ con'₂ lág₅ i₂jme₂tɨ́n₁ rɨn'₅₄. 2 Ia₁ ca₂le₃jág₃ bá₄ jniog₄ co₂dsɨ₂'éin'₅ ne₄ 'lióng₂ ne₅₄. Në₁jua'₂ chan₂ i₂tsá₃ ma₃dso₄ 'no₅ 'i₁ca₂juɨg₄ ja₁dsia₂₃ jág₁, dsa₂ le₂'éi₂ lɨ́n₅ dsa₂ rë₂'ŋia₅, i₂'io₅ bí₂ ne₄ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅, ta₁jain₂. 3 Juɨ₁lia'₂ jme₁tó'₅ dsa₂ nɨ₁ŋí₁ mɨ₂'o₄ dsɨ₂cua₁ ia₁jaun₂ jme₃ti₃, lé₂ jéin'₂ dsa₂ ta₁jain₂ 'a₂ juɨ₅ 'nio₃ dsa₂ jiog₃. 4 Ŋí₂ de'₂ 'nia'₂ ján₃ juɨ₁lia'₂ nɨ₁barco juɨ₁'a₂ guë'₂ lia'₂ ca'₅₄ pa₁ lɨn₃, qui₂'lia'₂ dsí₂ tiá₂, dsa₂ i₂quian₅ në́₃ lé₂ le₃cán₂ 'a₂ juɨ₅ 'nio₃, quian'₅₄ caun₂ timón pí'₁ bá₄. 5 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ quian'₅₄ le₁tsɨ'₂ dsa₂ ján₃; le₁tsɨ'₂ dsa₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁ŋɨ́₅ pí'₁ ton₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂; 'e₂ bá₄ lɨ́in₂ lé₂ le₃jmo₃ 'lióng₂ jág₁ ca'₅₄. ¡Ŋí₂ de'₂ 'nia'₂ ján₃, 'e₂ guë́₄ pa₁ 'ŋa₁ má'₂ lé₂ le₃dsɨ'₂ quian'₅₄ ca₂mɨ́g₂ si₂ pí'₁!

6 Jaun₂ le₁tsɨ'₂ dsa₂ në́₃, lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ si₂ a₂quian'₅₄ quió'₅ dsa₂. A₂lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ 'lɨg'₅₄ a₂ton₅ nɨ₁ŋɨ₁ jniog₄, a₂jmo₅ ta₁ a₂qui₂rë₂'ŋio₅ dsa₂ ta₁jain₂. Quian'₅₄ jág₁ dséi₂ a₂'ŋiog₂ jniog₄, në₂jag₄ bá₄ a₂guí'₂ si₂ le₁tsɨ'₂ jniog₄ juɨ₅ quián₂ të₁lia'₂ chong₂, lë́₅ në₂jag₄ bá₄ si₂ a₂ca₂tɨ́n₂ bí₂ quian'₅₄ tsɨ'₅₄ si₂ a₂já₅ guio₃-juɨ́g₃. 7 Quɨ'₅₄ jmɨg₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ já'₂ i₂tsau₂ dsɨ́₅, já'₂ i₂'ɨn₅, já'₂ i₂tsë́'₅ quió'₅, já'₂ i₂chan₂ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, 8 la₁ 'i₁jan₂ dsa₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂tió'₃ jme₃'uáin₂ le₁tsɨ'₂ guioin₅₄. Lë́₅ caun₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂tsá₃ tei₄ lé₂ le₃jmo₃, qui₂rë₂can'₂ jág₁ dséi₂ në₂jag₄ bá₄ mɨ́₅ 'lɨg'₅₄ a₂dsan₂ dsa₂. 9 Quian'₅₄ le₁tsɨ'₂ jniog₄ jme₂juɨ́n'₁ Te₁gui'₅₄ quián₂ i₂lɨ́n₅ Jmei₂ jniog₄, ton'₂ ján₃ guë'₂ 'ɨ́n₅ 'lɨg'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂ma₂ca₂jmó'₂ Diú₄ lia'₂ lë́₅ nió'₄ quió'₅ 'ŋiog₅. 10 Quian'₅₄ mɨ₂'o₄ jniog₄ la₂, 'uë₂ jág₁ a₂jme₂juɨ́n'₁ Diú₄, ján₃ guë'₂ 'uë₂ jág₁ 'lɨg'₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsa₂ rɨn'₅₄. Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ dsi₂ten₅₄ le₂në₅. 11 ¿'A₂ bá₄ lia'₂ chi₂jua'₂ caun₂ o₄tu₁ jmɨg₂ lé₂ le₃'iá₃ jmɨg₂ ráu₂ lia'₂ jmɨg₂ dsi'₃ në́₃? 12 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ¿lé₂ le₃lé₂ jua'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ a₂'ag₅ mɨ́g₂ higo, jua'₅₄ a₂jaun₂ 'ag₃ táng₃ mɨ́g₂ aceitunas? O₃, ¿lé₂ le₃lé₂ jua'₅₄ ca₂cho'₅₄ uɨng₂ uvas, a₂jaun₂ 'ag₃ táng₃ mɨ́g₂ higos? Ján₃ bá₄ le₂në₅, 'i₁caun₂ tu₄ jmɨg₂ ja₁'ia₂ jmɨg₂ ŋi'₅₄ tsá₃ lé₂ le₃'iá₃ jmɨg₂ ráu₂ në́₃.

Le₂la₂ dsón'₂ bá₄ lë́₅ a₂dse₃ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ le₃ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂

13 Në₁jua'₂ chan₂ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ jan₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, juɨ₁jme₂jniai₂₃ juɨ₅ dse₃ 'a₂ lia'₂ ŋɨ₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jmo₃ a₂dse₃, a₂jmo₃ mei'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ŋɨ́i'₂. 14 La₁ në₁jua'₂ tion'₅₄ 'nia'₂ jmo'₂ uɨn₅ 'au'₂ cha₂ a₂dsi'₃ të₂'au'₂ 'nia'₂, tiong'₅₄ cha₂ a₂ma₂'ɨ́n₅ 'au'₂ guiong'₅₄; në₁jua'₂ le₂në₅, tsá₃ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jmó'₂ táng'₅, on₃ guë'₂ jmó'₂ të₂jɨ́ng'₁ quian'₅₄ jág₁ tí₅. 15 Ia₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ le₂në₅, on₃jua'₅₄ a₂já₅ guei'₅₄ në₅; quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄. A₂lë́₂ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂ guioin₅₄, ta₁ quió'₅ je₂na'₅₄ bá₄ në₅. 16 Ia₁ juɨ₁lia'₂ ja₁tion'₅₄ dsa₂ uɨn₅ dsɨ́₅ quian'₅₄ rɨin'₅₄, ton'₂ co₂tan₅₄ cha₂ a₂ma₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ a₂lí'₂ jmá'₃ guioin₅₄, ja₁le₂jaun₂ tsá₃ 'e₂ dse₃ chí'₅ tion'₅₄ dsa₂, ton'₂ jmo₅-dsáu₅ dsa₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄. 17 La₁ juɨ₁lia'₂ ja₁ŋɨ́'₂ dsón'₂ dse₃ dsɨ́₅ dsa₂ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jë₁le₂'uɨg₅₄ de'₂ chan₂ dsa₂ quian₅ caun₂ juɨ₅ le₁jë́₃; ŋó₅ jaun₂ táng₃ 'no'₂ juɨ₅ ja₁'ag₃ tei₄; 'en₅₄ dsɨ́₅ dsa₂ lɨ́in₅ në́₃; caun₂ dsáu₅ dsɨ́₅ bá₄ 'e₂ caun₂ a₂lë́₂; chain₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄; jmo₂₃ jmá'₃ lia'₂ a₂dse₃; ton'₂ tsá₃ 'e₂ qui₂co₂₃ jág₁ quió'₅; ton'₂ tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁co₂jmo₂₃ o₁ne₁ në́₃. 18 Dsa₂ i₂quɨ́n'₅ bí₂ jne₂₃ a₂'ag₃ tei₄, jaun₂ ro'₂ a₂le₃chain₂ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅.

4

Juɨ₁lia'₂ jme₁tón'₅ dsa₂ 'én₂ jmo₂₃ ján₃ a₂jmo₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

1 ¿'A₂ juɨ₅ já₅ mɨ'₅₄ 'nei₂ a₂cha₂ jɨn'₄ 'nia'₂? ¿On₁jua'₅₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'niog'₂ 'nia'₂ le₃chang'₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ 'au'₂, cuë₅ 'nei₂ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂? 2 Cha₂ a₂'niog'₂ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ a₂tsá₃ cha₂ quiáng'₂. Uɨn₅ 'au'₂ 'nia'₂ lɨ́ng'₅. Ia₁ tsá₃ le₃lén'₂ 'nia'₂ a₂'ɨ́n₅ 'au'₂. Jmo'₂ 'nia'₂ mɨ'₅₄, dsia'₂ 'nia'₂ 'nei₂ në́₃, la₁ tsá₃ cha₂ quián'₂ 'nia'₂ në́₃, ia₁ tsá₃ mɨ'₂. 3 Juɨ₁lia'₂ jme₁mɨ'₂ guë'₂ 'nia'₂, la₁ tsá₃ ŋɨ'₂ guë'₂ 'nia'₂ 'uɨg₅₄ ia₁ tsá₃ mɨ'₂ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄, ia₁ a₂jŋia'₅₄ 'niog'₂ 'nia'₂ 'éng'₄ a₂le₃chang'₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ 'au'₂ bá₄. 4 ¡'E₂ guë́₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ dsa₂ mɨ́₂ i₂tsá₃ jen₅₄ dsɨ₂i₂gu₂, qui₂'no'₂ juɨ₅ dsó₅ quian'₅₄ i₂sián'₂! ¿Tsa₁ ŋi'₅₄ 'nia'₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jen'₂ dsɨ́₅ quian'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, i₂le₂'éi₂ të₂tsɨn'₅₄ lɨ́in₅ i₂'ŋia₅₄ Diú₄ bá₄? Jaun₂ lë₃, juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jen'₂ quian'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, i₂'ŋia₅₄ Diú₄ bá₄ 'éi₂. 5 ¿O₃ bá₄ lɨ́n'₂ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ 'e₂ cha₂ jein₅ jág₁ a₂juá'₂ ne₄ Si₂: “Jme₂dsí₂ i₂ma₂cuɨin₃ i₂'en₅₄ jë₄ quián₂ jniog₄, dsí'₅ 'ŋio₅ lɨn₃ ia₁ a₂'nio₃ jniog₄”?* 6 La₁ të₂le₃ 'ŋio₅ guë́₄ bén₂ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ a₂cuë₂₃ jniog₄; 'uɨg₅₄ jaun₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Nau₂ Diú₄ quein₅ ne₄ dsa₂ i₂jmo₅ tán'₅,

la₁ jmo₂₃ 'ua₁ dsɨ́₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂jmo₅ me'₂.†

7 Tión'₂ 'nia'₂ o₄gú₃ Diú₄. Tsá₃ lë₁cuɨ́n₅ 'nia'₂ i₂së₃dsen₃, jaun₂ i₂cuɨng₃ bá₄ 'éi₂ ja₁con'₂ 'nia'₂. 8 Jme₁quián₄ 'nia'₂ të₂le₃ ja₁con₂ Diú₄, jaun₂ bá₄ jme₃quián₃ 'éi₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ ján₃. 'Nia'₂ dsa₂ i₂qui₂rë₂cán'₄ dso₄, rang₂ 'nia'₂ gog'₂; jmo₄ 'nia'₂ le₁jë́₃ të₂'au'₂, 'nia'₂ dsa₂ i₂le₁'ág₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅. 9 Tión'₂ 'nia'₂ quian₂ o₂i₁ dsɨ₅, quɨ'₂-'o₄. Ŋág'₄ quián'₂ 'nia'₂, juɨ₁le₂tsɨ́n₃ juɨ₁le₅₄ a₂quɨ'₂-'áu'₂ 'nia'₂; ján₃ guë'₂ le₂në₅ në₁jua'₂ chan'₂ 'nia'₂ i₂'io'₂ jén'₅, jme₁tsɨ́n₄, tión'₂ 'nia'₂ 'lia'₂ 'au'₂. 10 Jmo₄ 'nia'₂ meg'₂ të₂le₃ ne₄ Te₁gui'₅₄, jaun₂ bá₄ chó'₂ 'éi₂ táng₃.

Diú₄ bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ con₂ 'í₁

11 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ 'ɨ́n₅ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ jan₂ rɨn'₅₄, o₃ ŋɨ₂₃ qui₂con₂ 'í₁, co₂'nió'₄ 'lɨg'₅₄ bá₄ 'ë₅ 'éi₂ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄, ton'₂ jmo₂₃ dsɨ́₅ tsá₃ 'e₂ quen₅ 'Éi'₃. Ia₁ në₁jua'₂ cáun'₂ 'ne₂ 'í₁ ne₄ 'Éi'₃, co₂'nió'₄ bá₄ a₂ma₂jmo'₂ 'au'₂ ján₃ a₂lɨ́ng'₅ jan₂ i₂'io₅ bí₂ con₂ 'í₁ ne₄ 'Éi'₃ 'nió'₄ a₂jme₁ti'₄ 'ŋiag'₂. 12 Jan₂ tan₅₄ bá₄ i₂chan₂ i₂ca₂tɨ́n₂ cuë₃ 'éi'₃; i₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂'io₅ bí₂ dsí₃ 'éi'₃, jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂ në́₃ lé₂ le₃lió₂ o₃ 'liog'₃ 'e₂. La₁ ¿i₂'ein₂ bá₄ 'ne₂? ¿'E₂ lë₃ cáun'₂ 'í₁ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨ́ng'₂?

13 Në₃ në́₃, nei₂ 'nia'₂ a₂la₂, 'nia'₂ i₂jag₄ juá'₂: “Në₃ o₃ 'ióg₃, dsau₅₄ ciudad në₅, o₃ ciudad ó₃; ja₁jaun₂ dsɨ₁ŋag₅₄ caun₂ ŋi₂ dsɨ₁'nág₁ dsɨ₁jmó₁ 'ma'₅₄ jaun₂ léi₂ cu₄.” 14 La₁ 'i₁ca₂juɨg₄ tsá₃ jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ lé₂ 'ióg₃, dsi₂juɨ₅ ja₁o₁nóg'₅. Ia₁ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ bë'₅₄ jnei₅ tei₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂, në₃ jniá₂ 'ei₅, në₃ cón'₅ tsá₃ ma₃cha₂ táng₃. 15 'Nió'₄ a₂jme₁dsiá'₂ 'nia'₂ jág₁ le₂në₅, le₂la₂ bá₄ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ dsiá'₁: “Chi₂jua'₂ le₂jaun₂ 'nio₃ Te₁gui'₅₄ le₃chong₂ jniog₄, jaun₂ bá₄ dsɨ₁jmó₁ a₂la₂ a₂ó₃.” 16 La₁ 'nia'₂ në́₃, tɨng'₂ dsia'₂ jág₁ tá'₅ jmo'₂ 'nia'₂ róng'₂; ca₂le₃jë́₃ a₂dsia₅ dsa₂ jág₁ le₂në₅, 'lɨg'₅₄ bá₄. 17 Jaun₂ në́₃, dsa₂ i₂ŋi₅ a₂dse₃ a₂lé₂ le₃jmo₃, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jmo₃ në́₃, dso₄ bá₄ jaun₂ le₃quió'₅ 'éi₂.

5

A₂rë₂'ë́₂ jág₁ ja₁con₂ dsa₂ cha₂ cu₄

1 ¡Nei₂ 'nia'₂ a₂la₂, 'nia'₂ dsa₂ i₂cha₂ cu₄! Quɨ'₂-'o₄, guio'₅₄ 'nia'₂ o₄quió'₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂. 2 Ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ quián'₂ 'nia'₂ ma₂'áu₁, le₂jaun₂ guë'₂ 'mɨ'₂ a₂quɨ́'₂ 'nia'₂ ma₂quí'₅ i₁cá₁. 3 Cu₄nióg₄ cu₄tiog₂ quián'₂ 'nia'₂ qui₂ma₂'io₂ juɨ́'₅. Já₅ caun₂ jmɨg₄ jáng'₃ léi₄ juɨ́'₅. A₂në₅ bá₄ a₂co₃dsag₅₄ quián'₂ 'nia'₂, a₂dsiá₃ nɨ₁ŋɨ'₁ 'nia'₂ guiong'₅₄, lé₂ në₂jag₄ bá₄ si₂. Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ qui₂ma₂dsia'₅₄ 'nia'₂ le₁má'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂cha₂ quiáng'₂, jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ la₂. 4 ¡Jag₄! 'Lian'₅₄ dsa₂ i₂qui₂ma₂jmo₃ ta₁ ja₁nau₂ quián'₂ 'nia'₂ 'lian'₅₄ dsa₂ a₂tsá₃ ca₂qui'₅₄ 'nia'₂, guió'₅ 'o₂₃; le₂jaun₂ guë'₂ jág₁ quió'₅ guion₅₄ dsa₂ 'éi₂, ma₂dsi₃lé₂ gua₄ Te₁gui'₅₄ Juɨg₅₄ 'Lióg₂. 5 Ia₁ 'ŋio₅ lɨn₃ dse₃ jlá'₁ ma₂ca₂rë₃chán₃ 'nia'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, ma₂qui₂ma₂quian'₂ 'nia'₂ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅. Ma₂ca₂jme₁'on'₁ 'nia'₂ lia'₂ 'on'₅₄ ca₁juɨ₅; la₁ já₅ jmɨg₄ ja₁dsián'₃ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ dsan₂ ca₁juɨ₅. 6 'Nia'₂ ma₂qui₂ma₂'liáng'₃ ma₂ca₂jme₁dsiang'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'e₂ rɨn₂; ¿tsa₁ lɨ́n'₂ 'nia'₂ jŋia'₅₄ dsa₂ 'éi₂ mɨ₃ të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ jmɨg₄ jaun₂?*

A₂chan₂ dsa₂ juɨn'₂ dsɨ́₅ lɨ́in₅ caun₂ chi₁jŋia₂₃ a₂jéin'₃ Diú₄ 'e₂ ma₂mɨ₃

7 Jaun₂ në́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, jmo₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂ ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁guan'₂ Te₁gui'₅₄. Juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jmo₅ ta₁ ja₁nau₂ chi₁jŋia₂₃ ráu₃ dse₃ lɨn₃ ta₁ quió'₅, jaun₂ caun₂ jmo₂₃ juɨn'₂ dsɨ́₅ bá₄ chi₁jŋia₂₃ a₂guá₂ le₂'uɨg₅₄ jmɨ́₅ tiá₄, a₂të₅₄ jein₂ jmɨ́₅ në́₃. 8 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, jmo₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂, caun₂ 'éi₂ 'nia'₂ 'au'₂, ia₁ ja₂quián₃ bá₄ jmɨg₄ a₂guan'₂ Te₁gui'₅₄. 9 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ ma₃o₁le₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂caun₂ qui₁'nɨ́'₄ guë́₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, ia₁jaun₂ bá₄ tsá₃ të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄. Ia₁ juë́₄ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ në₂jag₄ i₂ma₂chén'₅ o₄'né₄ bá₄ 'éi₂. 10 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, quian₂ 'nia'₂ juɨ₅ juɨ₁lia'₂ juɨ₅ a₂ca₂can₃ dsa₂ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Te₁gui'₅₄ ma₂lɨ́g'₂. Ca₂rë₃juɨ́n'₃ dsɨ́₅ ne₄ ca₂le₃jë́₃ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́i₂. 11 Jag₄ jaun₂, jmo₂ jniog₄ dsɨ₅, 'e₂ guë́₄ dsen₃ dsa₂ i₂ca₂nau₂ tiá₂ 'éi₂. Ján₃ bá₄ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ ca₂rë₃juɨ́n'₃ dsɨ́₅ Job, ca₂nau₂ tiá₂, ton'₂ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ján₃ 'a₂ lia'₂ ca₂jme₃gu'₅₄ táng₃ Te₁gui'₅₄ quió'₅ 'éi₂ jë₁ca₂tó'₂. Ia₁ le₂në₅ bá₄ jau'₂ 'í₁ i₂'ua₁ dsɨ́₅ lɨn₃ bá₄ Te₁gui'₅₄, ton'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅.

12 Le₂në₅ bá₄, jmo₄ 'nia'₂ ne₄ ca₂le₃jë́₃, rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ jme₁dsia'₂ 'nia'₂ jág₁, tsá₃ lë₁'ë₂ 'nia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, on₃ guë'₂ 'ë₂ 'nia'₂ gua'₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ cosa siá'₂ a₂lë₁'ë́'₁ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂'ɨ́ng'₄ Diú₄. Jë₁ma₂të́₂ rë₁dsiá'₁ 'nia'₂ jág₁, jua'₅₄ 'nia'₂ “ján₅”, juɨ₁le₂ti₃ bá₄ “ján₅” jaun₂; ján₃ bá₄ le₂në₅ juɨ₁lia'₂ jme₁jua'₂ 'nia'₂ “jan₂'ón₄”, juɨ₁le₂ti₃ bá₄ “jan₂'ón₄” jaun₂, ia₁jaun₂ tsá₃ të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ ja₁con'₂ 'nia'₂.

13 Në₁jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ chan₂ o₂i₁ dsɨ₅, juɨ₁chi₂lén'₂ ne₄ Diú₄. Në₁jua'₂ 'ein₂ guë'₂ chan₂ i₂'ei₅ dse₃ dsɨ́₅, juɨ₁'ë₁₂ son₅₄ a₂rë₂juɨn'₂ Diú₄. 14 Në₁jua'₂ chan₂ 'ein₂ i₂dso'₅₄, ca₂tɨ́in₂ të́'₂ dsa₂ can'₅₄ quián₅ guá'₅,† ia₁jaun₂ chi₃lén'₂ 'éi₂ Diú₄ ne₄ quió'₅, jaun₂ tsáng₂ no'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄. 15 Ia₁ jë₁chi₂lén'₂ dsa₂ Diú₄ a₂'éin₂ të₃dsón'₂, 'lión₂ dsa₂ dso'₅₄; chó'₂ bá₄ Te₁gui'₅₄. Në₁jua'₂ 'e₂ dso₄ ma₂táin'₂ në́₃, 'én₂ bá₄ dsáu₁. 16 Jaun₂ lë₃, jme₁jnia₅ 'nia'₂ ne₄ rɨ́ng'₂ 'e₂ ma₂qui₂ma₂'lian'₂ 'nia'₂, ján₃ guë'₂ chi₂len'₄ 'nia'₂ Diú₄ o₄quió'₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ ia₁jaun₂ 'lión'₂ 'nia'₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tión₂ rë₂ ne₄ Diú₄, 'io₅ bí₂ jág₁ quió'₅ 'e₂ caun₂ a₂mɨ₂₃ ne₄ Diú₄. 17 Elías jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ lia'₂ lág₅ jniog₄; jme₁ca₂mɨ₃ jë₄ chi₂léin'₂ Diú₄ a₂co₂ŋei'₅₄ tsá₃ ma₃téin₃ jmɨ́₅, jaun₂ 'nɨ₅ ŋi₂ të₂ ca₂dsio₄ tsá₃ ma₃jmɨ́₅ ca₂tang₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 18 Cang₂ jaun₂, ca₂mɨ₃ táng₃ ne₄ Diú₄, jaun₂ ca₂tang₂ táng₃ jmɨ́₅, ca₂rau₂ táng₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

19 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, në₁jua'₂ chan₂ 'nia'₂ i₂dsɨ₂cón'₅ dsɨ́₅ juɨ₅ dsau₅, në₁jua'₂ jan₂ guë'₂ i₂ca₂jéin'₂ táng₃, 20 dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ a₂la₂: juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂jén'₂ jan₂ dsa₂ i₂rë₂cán'₄ dso₄ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ a₂jme₁ma₂ŋó₅, lióin₂ jme₂dsí₂ quió'₅ 'éi₂ ne₄ 'mú₃, jaun₂ le₂në₅ jlë́₂ 'lióng₂ dso₄ dsɨ₂'én₂ në́₃.

Co₂në₅.

* 1:11 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

* 2:8 Levítico 19:18.

† 2:11 Éxodo 20:14; Deuteronomio 5:18.

‡ 2:11 Éxodo 20:13; Deuteronomio 5:17.

§ 2:23 Génesis 15:6; Romanos 4:3-22.

* 2:25 'Nio'₂ ja₁ton₅ Josué 2:1-21; 6:17.

* 4:5 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 20:5.

† 4:6 Proverbios 3:34.

* 5:6 o₃, “tsá₃ jua'₅₄ a₂jaun₂ tsá₃ ca₂guen₃ 'éi₂.”

† 5:14 griego: presbúteros.

PRIMERA PEDRO

1

2

3

4

5

Si₂ carta le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂jmo₃

SAN PEDRO

1

Jmo₅ Pe₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ dsa₂ 'én₂ i₂tián'₅ tsɨ₁rë₂jan₅₄ uɨ́ng₂

1 Jniá₂ Pe₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesucristo jmo₂₃ si₂ la₂ tsɨ́ng₂ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tsɨ₁rë₂jan₅₄ i₂ma₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ dsɨ₂nau₂ i₂tián'₅ uɨ́ng₂, le₂tan₅₄ 'uë₃ Ponto, quian'₅₄ Galacia, Capadocia, Asia, Bitinia në́₃, 2 ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂i₃jiog₅ dsɨ́₅ ca₂le₂jŋiá₅. Ca₂quió'₂ Diú₄ të₂le₃ quian'₅₄ ta₁ quió'₅ Jme₂dsí₂ quiáin₅ ia₁jaun₂ ma₂lë́₅ 'í₁ 'nia'₂, ia₁jaun₂ le₃chang'₂ jme₁ti'₄ ne₅₄, chan'₂ 'nia'₂ qui₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quiáng'₂ në́₃, rë₂jŋióg'₄ le₁séng'₅ jmɨ₂ 'an₅₄ Jesucristo. Jaun₂ juá'₅ jniá₂, juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ dse₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃ jme₂gu'₅₄ Diú₄, 'ei₅ tei₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃.

'A₂ lia'₂ chan₂ dsa₂ caun₂ bá₄ a₂le₁'ág₄ dsɨ́₅ a₂ma₂rë₂'én₄ dsáu₁, tɨ́in'₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

3 Juɨ₁le₂juɨn'₂ bá₄ Diú₄ Jmei₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂, ia₁ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ jniog₄, ca₂cuë₃ jme₂dsí₂ 'mɨ́₂, ma₂jmo₃ bá₄ a₂ma₂ca₂rë₃chóng₃ táng₃ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂ca₂jen'₅₄ táng₃ Jesucristo jɨn₄ 'lag₄. 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄ a₂chong₂ jniog₄ caun₂ bá₄ qui₂le₁'ág₄ dsɨ₅ a₂dsi₁no₃ tág'₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 4 Ton'₂ jmo₃ a₂guéi'₁ 'nia'₂ a₂ma₂lë́₅ jág₁ a₂tɨng'₅₄ cuë₃ Diú₄, a₂lë́₅ caun₂ a₂tsá₃ ton₅ jmɨg₄ dsɨ₃'én₂, on₃ guë'₂ lé₂ le₃'lɨg'₅₄, on₃ guë'₂ ton₅ jmɨg₄ le₃juɨng₅ në́₃. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ rë₂'ma₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quián'₂ 'nia'₂. 5 Të₂le₃ ia₁ a₂'én'₂ 'nia'₂ ma₂jmo₂₃ 'í₁ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ quió'₅ a₂dsi₁no'₃ 'nia'₂ tɨ́ng'₄ a₂le₃jniá₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ i₁lión'₂ 'nia'₂.

6 'Uɨg₅₄ në₅ bá₄ në́₃ juɨ₁chan'₂ 'nia'₂ qui₂le₁'ág₄ dse₃ 'au'₂, 'io'₂ jéng'₂, tsá₃ a₂léi₂ juɨ₁la₂ 'lióng₂ táu₂ a₂qui₂dsɨ₃ŋɨ́'₂ 'nia'₂ co₂'na₂. 7 Ia₁ lia'₂ lë́₅ cu₄nióg₄ bá₄ lë́₅ 'én'₂ 'nia'₂: jaun₂ tion₅₄ 'nió'₅ cáu₃, ŋag₅ si₂, jióg'₂ 'í₁ le₃léi₄ chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ bá₄ dse₃. Juɨ₁lia'₂ jau'₂ 'í₁ cu₄nióg₄ të₂le₃ quian'₅₄ si₂, ján₃ bá₄ le₂në₅ jióg'₂ 'í₁ a₂'én'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ uɨg₅ a₂niog₅ qui₂dsɨ₂ŋɨ́g'₂. Ia₁ a₂'én'₂ 'nia'₂ në₅, quen₅ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ lia'₂ con'₂ guë́₄ cu₄nióg₄, ia₁ cu₄nióg₄ në́₃, a₂dsɨ₂'én₂ bá₄ jaun₂. Jaun₂ në́₃ jë₁ma₂ca₂o₃'ág₃ jág₁ a₂'én'₂ 'nia'₂ të₃dsón'₂, jaun₂ guë́₄ 'ag₃ Diú₄, 'én'₂ bá₄ 'nia'₂ dse₃ lɨn₃, ton'₂ qui₂jme₃go₃ bá₄ dsa₂, jaun₂ guéin'₂ bá₄ 'nia'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jë₁ma₂ca₂rë₃jniá₂ Jesucristo.

8 'Nió'₃ bá₄ 'nia'₂ Cristo juɨ₁la₂ tsá₃ ma₂ca₂të́₂ ne'₅₄ 'nia'₂. Caun₂ bá₄ qui₂le₁'ág₄ 'au'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi₂, jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ ma₂ca₂jɨin'₅₄ 'nia'₂ dsón'₂ dsi₁ne₁ la₁ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ 'io'₂ jén'₂ 'nia'₂ ca₂lia'₂ tsá₃ ne₄ 'a₂ lia'₂ le₃jua'₅₄, 9 ia₁ le₂në₅ bá₄ ma₂lɨn'₂ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁ma₂lón₂ jme₂dsí₂ quiáng'₂; ia₁ ja₁jaun₂ dsi₁no'₃ dsón'₂ bá₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éng'₂.

10 Juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂lió₂ Diú₄ në₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁'ë́₂ dsa₂ quián₅ Diú₄ jág₁ ma₂lɨ́g'₂, ca₂juá'₂ të₃jŋiá₅ 'a₂ lia'₂ jmo₃ 'ua₁ dsɨ́₅ jme₃goin'₅₄ 'nia'₂, jaun₂ dsa₂ 'éi₂ në́₃ ca₂'náu'₃ jág₁ dsau₅ ca₂cáun₃ 'í₁ rë₂ lɨn₃, 11 'ein₂ dsón'₂ 'éi₂, o₃ 'e₂ 'ió'₄ a₂ŋág₃ uɨg₅, a₂le₃juɨin'₂ táng₃ cang₂ jaun₂. Ca₂jmo₃ bá₄ dsa₂ 'éi₂ në́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂'ë₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Cristo juɨ₅ të₂dsɨ́₅. 12 Ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ jág₁ a₂qui₂ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂, la₁ on₃jua'₅₄ a₂dse₃ ja₁coin₂ guioin₅₄, a₂dse₃ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ bá₄ a₂ca₂jme₃ti₃ 'éi₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'ë́₂ jág₁, co₂rë₂ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂ca₂rë₃'ë́₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂chen₄ já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ca₂le₂jiog₅ ángeles në́₃, jme₁'ɨ́n₅ dsɨ́₅ të₃ ne₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅.

Diú₄ ma₂ca₂të₃ jniog₄ a₂le₃chong₂ le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂

13 Jaun₂, rë₂ján'₁ 'nia'₂ jmo₄, a₂le₃ŋɨ́'₂ dsei'₂ a₂le₃'en₅₄ 'au'₂ 'nia'₂. Caun₂ bá₄ le₁'ág₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ a₂le₁jan'₄ a₂jme₃gu'₅₄ Diú₄ jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jnia₅ Jesucristo. 14 La₁ juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ chi'₂-guein₂ dsen₃ quián₅ Diú₄ i₂qui₂rë₂ti'₅₄. Tsá₃ ma₃tián'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂qui₂dsɨ₂jŋia₅ guë́₄ 'lɨg'₅₄ 'au'₂, lia'₂ jme₁lɨ́ng'₄ le₂jŋiá₅ lia'₂ con'₂ tsá₃ 'e₂ jme₁ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ Diú₄. 15 Të₂le₃ juɨ₁le₂chan'₂ bá₄ 'nia'₂ qui₂le₁jë́₃ të₂'au'₂ qui₂rë₂jŋió₄ co₂ŋei'₅₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂jmo'₂ 'nia'₂. Ia₁ i₂jŋió₅ lɨn₃ bá₄ Diú₄ i₂ma₂ca₂të₃ 'nia'₂. 16 Ia₁ juá'₂ ne₄ Si₂: “Juɨ₁le₂jŋió'₄ bá₄ 'nia'₂, ia₁ i₂jŋió₅ bá₄ jniá₂ 'ŋió₃.”*

17 Chi₂jua'₂ të'₂ 'nia'₂ “Tia₅₄” i₂qui₂con₂ 'í₁ quió'₅ le₂jan₂ le₂jan₂ dsa₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂jmo₃, la₁ tsá₃ jma₃quén₅ jɨ́in₂ ca₂le₃jɨ́n₃, jaun₂ ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁gain'₃ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ të₁lia'₂ chan'₂ 'nia'₂ lɨ́ng'₅ në₂jag₄ bá₄ dsɨ₂nau₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂. 18 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ a₂ca₂quɨin₃ quian'₅₄ cosa a₂tsá₃ uë́₂ jiog₅, quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ cu₄nióg₄ cu₄tiog₂ a₂ca₂lióin₂ 'nia'₂ ne₄ juɨ₅ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ a₂jme₁le₁quian'₄ 'nia'₂, a₂ca₂rë₂tɨ́ng'₃ ca₂ŋág₃ dsa₂ can'₅₄ quiáng'₂. 19 Ca₂quɨ́n'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ Cristo a₂quen₅ guë́₄ lɨn₃, a₂ca₂ŋó₃ qui₂rë₂jein'₅₄ ne₄ Diú₄ në₂jag₄ bá₄ já'₂ cha'₂ i₂tsá₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ lɨ́n₅ 'i₁caun₂. 20 Ia₁ lia'₂ con'₂ né'₃ a₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, jme₁ma₂rë₂'ɨ́in₁ bá₄ a₂lióin₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ia₁ ma₂ca₂rë₃jniái₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ rë₂në́₃, a₂dse₃ o₄quián'₂ 'nia'₂. 21 Ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ 'éi₂ bá₄ 'én'₂ 'nia'₂ le₃quió'₅ Diú₄ i₂ca₂jme₃jen'₅₄ Cristo ja₁jme₁rë₂'lɨin₅₄, jaun₂ ca₂jme₃jláu'₁ në́₃. 'Uɨg₅₄ jaun₂, juɨ₁le₁'ág₄ 'au'₂ 'nia'₂ 'éng'₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄.

22 Në₃ në́₃ ma₂le₁jɨ́n'₃ bá₄ 'nia'₂ ia₁ ma₂jme₂tí'₁ 'nia'₂ jág₁ tí₅, ia₁ të₃dsón'₂ bá₄ ma₂'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂, jme₁'nió₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂ jaun₂ në́₃ ca₂le₃jë́₃ 'au'₂.† 23 Ia₁ ma₂ca₂rë₃chán'₃ 'nia'₂ táng₃, la₁ on₃jua'₅₄ lia'₂ lë́₅ rë₃chan₂ jaun₅ dsa₂ i₂dsan₂. A₂ca₂lɨng'₃ jaun₅ Diú₄ bá₄ i₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsián₃. Ca₂rë₃cháng'₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ jén'₃ quió'₅ Diú₄ bá₄ a₂jiog₅ co₂tan₅₄. 24 Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂:

Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ nɨ₁nau₂,

ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ jláin'₁

lë́₅ lia'₂ lë́₅ lí₁ jlá'₁ quió'₅ nɨ₁nau₂.

Jë₁ma₂ca₂rë₃quéin₃ nɨ₁nau₂,

ca₂tá'₂ bá₄ lí₁ ján₃.

25 La₁ jág₁ quió'₅ Te₁gui'₅₄ jiog₅ co₂tan₅₄ bá₄.‡

Jaun₂ jág₁ dse₃ a₂lión₂ dsa₂ në₅ ma₂ca₂rë₃'ë́₂ jɨn'₄ 'nia'₂.

2

1 Jaun₂ në́₃, co₂dsia₅ tí₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄, quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jme₁chan'₂ 'nia'₂ jmo'₂ o₁ne'₄, o₁gang'₂, jme₁chan'₂ 'nia'₂ jmo'₂ uɨg₅ 'au'₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂lë₁chi₂dsia'₂ 'nia'₂ 'ɨ́ng'₅ rɨ́ng'₂. 2 Jmo₄ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ guein₂ pí'₁ i₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ 'ɨ́n'₂ dsi'₅₄ jmá'₅ a₂gu₂dsí₂, jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ a₂jaun₂ qui₂dsɨ₃can'₅₄ 'nia'₂ ca₂lia'₂ ca₂'ŋia₅ i₁lión'₂ 'nia'₂, 3 chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ bá₄ ma₂ca₂rë₃len'₄ 'nia'₂ jmá₂ a₂dse₃ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄.*

Cristo bá₄ i₂lɨ́n₅ nɨ₁'lau₂ jén'₃

4 Jme₁quián₄ 'nia'₂ ja₁con₂ Te₁gui'₅₄ i₂lɨ́n₅ nɨ₁cang₁ jén'₃. Dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃ tsá₃ ca₂rë₃jei₅₄, la₁ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ në́₃ lë́₅ nɨ₁cang₁ rë₂quio'₅₄ a₂jlá'₁ a₂quen₅ guë́₄ lɨn₃. 5 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃, jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂lɨ́ng'₅ co₂'nió'₄ nɨ₁cang₁ jén'₃ a₂jmó'₂ Diú₄ ta₁ a₂juɨ₂₃ jmóg'₅ caun₂ 'né₅ a₂gu₂dsí₂, ia₁jaun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ co₂'nió'₄ jme₂dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅ i₂qui₂jén'₅ 'e₂ qui₂jén'₅ ne₄ Diú₄ a₂gu₂dsí₂ a₂lë́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ 'éi₂ gue₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo. 6 Ia₁ ne₄ Si₂ juá'₂ ján₃:

la₂ dsián₄ jniá₂ ciudad Sión i₂lɨ́n₅ nɨ₁cang₁

quió'₅ qui'₅₄ 'uɨg₅₄ 'ia'₂.

Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ le₃quió'₅,

o₁lɨ́g'₂ tsá₃ 'ag₃ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅.†

7 Të₂le₃ quián'₂ 'nia'₂ i₂'éng'₂, nɨ₁'lau₂ jaun₂ lë́₅ a₂quen₅ 'ŋio₅ lɨn₃. La₁ të₂le₃ quió'₅ i₂tsá₃ 'én₂ në́₃, rë₂ti₃ juɨ₁lia'₂ juá'₂ ne₄ Si₂:

Nɨ₁cang₁ a₂tsá₃ ca₂rë₃ji'₅₄ dsa₂ i₂jme₁jmóg'₅ 'né₅,

ca₂lë₃ nɨ₁cang₁ a₂dsen₅₄ guë́₄ quió'₅ qui'₅₄ 'ia'₂.‡

8 Rë₂ti₃ ján₃ ja₁juá'₂ ne₄ Si₂:

nɨ₁cang₁ a₂qui₂nió₅ dsa₂,

nɨ₁'lau₂ a₂jmo₅ a₂dsɨ₂gan'₅₄ dsa₂.§

'Uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'nio₃ jme₃ti₃ jág₁ dse₃, qui₂niói₅ juɨ₁lia'₂ ma₂'i₄ 'éi'₃ dsɨ₃ŋɨ́i₂.

Dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄

9 Ma₂lɨ́n'₅ bá₄ 'nia'₂ në́₃, jon₂ dsa₂ i₂rë₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄. Lɨ́ng'₅ co₂nió'₃ jme₂dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Rag₅₄, caun₂ juɨg₂ jŋió₅, dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄ 'ŋiog₅. Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ lɨ́n'₅ 'nia'₂, ia₁jaun₂ qui₂jme₁jnia'₅ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁ a₂ma₂jmo₃ Diú₄. Ia₁ 'éi₂ bá₄ ma₂ca₂'uíin'₂ 'nia'₂ jë₄ qui₁né'₃, ca₂tág₃ të₂le₃ ja₁jniá₂ si₂ jlá'₁ quió'₅. 10 Le₂jŋiá₅ në́₃, tsá₃ dsa₂ juɨg₂ jme₁lɨ́n'₄ 'nia'₂; la₁ rë₂në́₃ në́₃ ma₂ca₂dsi₃nó'₅ 'nia'₂ ma₂lɨ́ng'₅ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄. Ca₂le₂jŋiá₅, 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ jme₁ŋéi₂ dsɨ́₅ 'nia'₂; la₁ rë₂në́₃, Diú₄ ma₂ca₂tá'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅.

Tián'₂ 'nia'₂ a₂jme₁ti'₄ ne₄ Diú₄

11 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, 'nia'₂ i₂tiáng'₅ uɨ́ng₂ i₂ma₂lɨ́ng'₅ në₂jag₄ bá₄ dsɨ₂nau₂, chi₂len'₄ jniá₂ 'nia'₂ co₂dsia₅ tí₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ'₁ a₂jmo₅ 'nei₂ ja₁con₂ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂. 12 I₂nio₄ bá₄ 'nia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄ jɨn₄ dsɨ₂nau₂ juɨg₂ ja₁tiáng'₄, ia₁jaun₂ juɨ₁la₂ 'ag₂₃ 'ɨin₂₃ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ a₂jág₂ jɨ́in₂ 'nia'₂ në₂jag₄ bá₄ dsa₂ i₂le₁cán'₄ dso₄, la₁ jë₁ma₂ca₂të́₂ ne₅₄ a₂dse₃ jmo'₂ 'nia'₂, jme₃juɨin'₂ bá₄ Diú₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃.

13 Ia₁ a₂gan'₃ 'nia'₂ Te₁gui'₅₄, tión'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ quí'₅ juɨ₁'ein₂ guë́₃ dsɨ₂tan₅₄ i₂dsián₁ quián₅ dsa₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂; tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quí'₅ juɨ₁lia'₂ gui'₅₄ dsɨ₂tan₅₄ emperador 14 lia'₂ 'éi'₃ quió'₅ i₂lɨ́n₅ dsi₄má'₂ i₂dsián₁ quiáin₅, a₂cuë́'₃ uɨg₅ dsa₂ i₂jmo₅ 'lɨg'₅₄, la₁ dse₃ 'ɨin₃ dsa₂ i₂jmo₅ a₂dse₃. 15 Ia₁ a₂në₅ bá₄ a₂'nio₃ Diú₄: a₂jmó'₂ 'nia'₂ ca₂ne₅₄ a₂dse₃, ia₁jaun₂ dsɨ₃lén₂ tei₄ dsa₂ co₄ i₂'ɨn₅ 'lɨg'₅₄ 'nia'₂ ia₁ a₂tsá₃ ŋi₅.

16 I₂nio'₄ bá₄ 'nia'₂ jaun₂, lia'₂ jë₁i₂nio₄ dsa₂ i₂ma₂ca₂lón₂ i₂ma₂ca₂niá₃ juɨ₅ quió'₅, la₁ tsá₃ o₁leng'₅₄ jua'₅₄ a₂ma₂rë₂na₄ juɨ₅ ia₁jaun₂ 'náu'₁ dso₄. Juɨ₁le₂chan'₂ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄. 17 Jme₁gan₃ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂; jme₁'nió₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ në́₃. Jme₁gan₃ 'nia'₂ Diú₄, ton'₂ jme₁gan₃ 'nia'₂ dsɨ₂tan₅₄ dsa₂ juɨn'₂.*

Caun₂ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Cristo

18 'Nia'₂ guë'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ dsa₂, tión'₂ 'nia'₂ 'ei₅ gau₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ te₂néi'₂ juɨg'₂ 'nia'₂. Ca₂tɨ́n'₂ 'nia'₂ jme₁ti'₄, on₃jua'₅₄ jmá'₃ ne₄ dsa₂ dsen₃ i₂juɨn'₂ dsɨ́₅; ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ jme₁ti'₄ le₂jiog₅ ne₄ dsa₂ i₂tsau₂ dsɨ́₅ në́₃. 19 Ia₁ ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ të₂tsɨn'₅₄ dsa₂ ne₄ Diú₄ jme₁jmo₂₃ tió'₃ dsɨ́₅ ŋág₅ uɨg₅ on₃jua'₅₄ a₂cha₂ rɨin₂, ne₄ ia₁ a₂lí'₄ dsɨ́₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄ bá₄. 20 Ia₁ në₁jua'₂ jmo'₂ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂ jme₁qui₂dsɨ₂bang'₅₄ ne₄ 'uɨg₅₄ dsáu'₂ 'nia'₂ guiong'₅₄, ¿'e₂ a₂dse₃ a₂lé₂ le₃guéi'₁ 'nia'₂ në₁jua'₂ le₂jaun₂? La₁ në₁jua'₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ ne₄ 'uɨg₅₄ a₂dse₃ a₂jmo'₂, ton'₂ jmo'₂ 'nia'₂ tió'₃ 'au'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ dsióg₄ të₃tsɨn'₅₄ 'nia'₂ dse₃ ne₄ Diú₄. 21 Ia₁ ta₁ jaun₂ ma₂ca₂rë₃të́₄ 'nia'₂, ia₁ ján₃ bá₄ ca₂ŋág₃ Cristo uɨg₅ o₄quián'₂ 'nia'₂, a₂ca₂quiog₂ caun₂ juɨ₅ ia₁jaun₂ le₂në₅ i₁nio'₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ ca₂ŋɨ₃ 'ŋiog₅.

22 'I₁caun₂ dso₄ tsá₃ 'e₂ ca₂'náu₂,

on₃ guë'₂ 'i₁ca₂mɨ́g₂ jág₁ a₂juɨ₁gain₂ ca₂o₃'ág₃ mɨ₂'o₅₄;†

23 jme₁qui₂ca₂jnáu'₂ dsa₂ jág₁ uɨg₅, tsá₃ le₂jaun₂ ca₂jéin₃ jág₁ jua'₅₄ a₂ca₂quiain₃ dsa₂ juë́'₅. Të₂le₃ caun₂ bá₄ ca₂'ág₂ dsɨ́₅ ca₂dsiain₃ o₄gú₃ i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ lia'₂ tí₅. 24 Le₂në₅ bá₄ ca₂cáun₃ Cristo juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂ 'ŋiog₅ dsáu₁ jniog₄ jme₁ca₂ŋó₃ ne₄ cróg₄ ia₁jaun₂ dsióg₃ jniog₄ ne₄ dso₄, a₂le₃chong₂ táng₃, quián₁ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅; ne₄ a₂qui₂ca₂cuɨ́n'₂ Cristo ca₂'lón'₂ bá₄ 'nia'₂. 25 Ia₁ le₂jŋiá₅ jme₁i₂nio'₄ 'nia'₂ lia'₂ ja₁i₂nio₄ já'₂ cha'₂ i₂ma₂i₂cón'₅,‡ la₁ rë₂në́₃ ma₂ca₂jén'₃ bá₄ táng₃ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo. 'Éi₂ bá₄ i₂jiog₅, niog₅ gu₂, jmo₅ 'í₁§ jme₂dsí₂ quián'₂ 'nia'₂.

3

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ le₃chan₂ dsa₂ i₂le₁jen'₂ gu₂

1 Le₂në₅ bá₄ ján₃, 'nia'₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂le₁jen'₂ gu₂, tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂i₂gog'₂, ia₁jaun₂ në₁jua'₂ chan₂ i₂tsá₃ 'én₂, lé₂ le₃join'₅₄ ia₁jaun₂ le₃'éin₂ ján₃, on₃jua'₅₄ a₂'nió'₅ juɨg'₅₄ 'nia'₂ jág₁ 'lióng₂, të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ i₂nio'₄ bá₄ 'nia'₂, 2 ia₁ të₃ ne₅₄ a₂ma₂lɨ́n'₂ 'nia'₂ dsa₂ i₂le₁jë́₃ dsɨ́₅, i₂ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jme₃go₃. 3 Tsá₃ juɨ₁le₅₄ jua'₅₄ a₂jŋia'₅₄ tión'₂ 'nia'₂ jlá'₁ jmá'₃ lia'₂ le₃co'₅₄, quian'₅₄ juɨ₁lia'₂ a₂ŋɨ́₄ jlá'₁ qui₂rë₂lag₄ dsei'₂, o₃ a₂qui₂le₁lɨn'₄ 'nia'₂ juɨ₁lia'₂ quian'₅₄ mɨ́g₂ cu₄nióg₄, tsɨ́n'₂ jlá'₁ në́₃. 4 Qui₁jmo'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jláng'₁ të₂le₃ quian'₅₄ a₂rë₃'ma₄ të₂'au'₂ 'nia'₂, a₂rë₂lag₄ quian'₅₄ caun₂ jme₂dsí₂ a₂jmo'₂ 'nia'₂ meg'₂. A₂rë₃lɨn₄ dsa₂ le₂në₅ bá₄ lë́₅ caun₂ a₂jlá'₁ a₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsɨ₃'én₂, ton'₂ quen₅ 'ŋio₅ lɨn₃ të₂le₃ ja₁con₂ Diú₄. 5 Ia₁ le₂në₅ bá₄ jme₁qui₂le₁lɨn₄ dsa₂ mɨ́₂ i₂jme₁lë́₄ 'í₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂: jme₁i₂nioi₅₄ caun₂ bá₄ jme₁le₁'ág₄ dsɨ́₅ le₃quió'₅ Diú₄, ton'₂ tioin'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ dsɨ₂i₂gu₂. 6 Ján₃ bá₄ le₂në₅ jme₁lɨ́n₄ Sara, ca₂nág₂ gau₂ jág₁ quió'₅ Abraham, jaun₂ ca₂të₃ “Gui'₅₄ quiáng₃”. Le₂në₅ bá₄ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ juɨ₁lia'₂ jme₁lɨ́n₄ 'éi₂, në₂jag₄ bá₄ chi'₂ quiáin₅ bá₄ ján₃, në₁jua'₂ ca₂jmo'₅₄ con'₂ dsi₂ten₅₄, tsá₃ ma₃'e₂ gau₂ jiá₃ 'au'₂ 'nia'₂.

7 Le₂në₅ bá₄ ján₃, 'nia'₂ dsa₂ ŋe'₂, jmo₄ 'nia'₂ 'en₅₄ 'au'₂ 'a₂ lia'₂ tiáng'₄ quian'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quiáng'₂, juɨ₁ŋei₂ bá₄ a₂ca₂tɨ́in₂ jme₁gain'₃ 'nia'₂, ia₁ lɨ́in₅ i₂'uan₅₄ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ guiong'₅₄, lɨ́in₅ co₂'nió'₄ caun₂ nɨ₁vaso a₂go'₂ guë́₄; ia₁ co₂rë₂ bá₄ lɨ́n'₅ 'nia'₂ dsa₂ i₂rë₂gon'₅₄ i₂ca₂tɨ́n₂ le₃chan₂ dse₃. Le₂në₅ jmo₄ 'nia'₂ ia₁jaun₂ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ jnág₅ cha₂ jë₁ma₂të́₂ rë₁chi₁len'₄ 'nia'₂ Diú₄.

Dsa₂ i₂ŋág₅ uɨg₅ ne₄ ia₁ a₂jmo₂₃ a₂dse₃

8 Jë₁ca₂tó'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃ 'ei₅ caun₂ jág₁, jeng'₂ quian'₅₄ rɨ́ng'₂; 'ua₁ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄; jme₁'nió₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂; juɨ₁chan'₂ 'nia'₂ ŋéi₂ 'au'₂; jmo₄ 'nia'₂ meg'₂ në́₃. 9 Tsá₃ lë₁jein'₅₄ 'nia'₂ 'lɨg'₅₄ quian'₅₄ a₂'lɨg'₅₄; tsá₃ të₁'óng'₁ dsa₂ i₂të₂'o'₂. Të₂le₃ jein'₅₄ jág₁ dse₃ a₂jme₃gu'₅₄ Diú₄ quió'₅ dsa₂ le₂'éi₂. Ia₁ ta₁ në₅ bá₄ a₂'nio₃ Diú₄ jmó'₂ 'nia'₂ a₂ma₂ca₂të₃, ia₁jaun₂ bá₄ tɨn'₃ 'nia'₂ jme₃gu'₅₄ Diú₄. 10 Ia₁:

Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂'nio₃ le₃chan₂ dse₃

ca₂tɨ́in₂ jmo₃ 'í₁ le₁tsɨ'₂

jaun₂ tsá₃ 'ŋiái₃ jág₁ 'lɨg'₅₄,

on₃ guë'₂ 'nió'₅ 'uë́'₃ jág₁ të₂jág₁ mɨ₂'o₅₄.

11 Co₂dsia₅ 'nió'₅ quiá'₂ dsa₂ cau₅

juɨ₁lia'₂ juɨ₅ 'lɨg'₅₄, jmo₃ ca₂ne₅₄ a₂dse₃;

'nió'₅ 'no'₂ dsa₂ juɨ₅ ja₁'ei₅ tei₄,

jaun₂ juɨ₅ jaun₂ 'en₃.

12 Ia₁ jme₁ne₁ Te₁gui'₅₄ tsá₃ 'na₂ jɨ́in₂ dsa₂ dsen₃,

ton'₂ rë₂jáin₁ nag₂₃ 'e₂ chi₂léi'₂ dsa₂ quiáin₅,

la₁ të₂le₃ quió'₅ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄,

le₂cau₅ bá₄ jéin'₅ ne₅₄.*

13 ¿I₂'ein₂ bá₄ lé₂ le₃jmóg'₂ në₁jua'₂ dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂jmo'₅₄ a₂dse₃? 14 La₁ juɨ₁'a₂ guë́₃ la₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ ne₄ ia₁ a₂jmo'₂ 'nia'₂ a₂dse₃, la₁ia₁ 'e₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ chang'₂ jua'₅₄ le₂jaun₂. Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃ 'e₂ a₂gó'₅ dsa₂ 'éi₂ chain₂, on₃ guë'₂ cán'₁ 'nia'₂ juë́'₅.† 15 Të₂le₃ jmo₄ bá₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂lɨ́n₅ Cristo juɨg'₂ 'nia'₂ i₂jŋió₅, a₂lë́₅ 'í₁ të₂'au'₂ 'nia'₂. Chan'₂ 'nia'₂ rë₂jáng'₁, a₂jein'₅₄ jág₁ quió'₅ dsa₂ i₂'nio₃ le₃ŋi₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'ɨ́n₂ 'au'₂ 'nia'₂. Jŋia'₅₄ lia'₂ jmo₄ a₂në₅ jmá'₃ lia'₂ quian'₅₄ a₂'ua₁ 'au'₂, a₂jme₁gan'₃ 'nia'₂ dsa₂ në́₃, a₂qui₂le₁jë́₃ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ 'au'₂, 16 ia₁jaun₂ le₃gui'₅₄ dsa₂ i₂chi₂'ag₅ 'lɨg'₅₄ o₄quió'₄ juɨ₅ dse₃ a₂i₂nio'₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ Cristo. 17 Në₁jua'₂ le₂jaun₂ 'nio₃ Diú₄, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ a₂ŋág₅ dsa₂ uɨg₅ ne₄ ia₁ a₂jmo₂₃ a₂dse₃, lia'₂ con'₂ guë́₄ ne₄ a₂jmo₂₃ a₂'lɨg'₅₄.

18 Ia₁ le₂në₅ bá₄ ján₃, co₂ráun₂ bá₄ ca₂jon₃ Cristo‡ jme₁ca₂join₃ ne₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄. I₂jme₁lɨ́n₄ jan₂ dsa₂ dsen₃ co₂ŋɨ́₂ bá₄ 'éi₂, ca₂join₃ o₄quió'₄ dsa₂ cha₂ dsáu₁, ia₁jaun₂ të₂ ja₁con₂ Diú₄. Ca₂join₃ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, ton'₂ ca₂jein'₅₄ bá₄ táng₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂. 19 Jaun₂ le₂në₅, ca₂ŋei₅₄ ca₂i₁'ë́₄ jág₁ ja₁con₂ jme₂dsí₂ i₂jme₁tion'₅₄ le₁jnɨ́₅ 20 i₂tsá₃ ca₂nág₂ gau₂ jmɨg₄ ma₂lɨ́g'₂ jaun₂ lia'₂ con'₂ jme₁chan₂ Noé. Uë́₂ bá₄ ca₂jmo₃ Diú₄ juɨn'₂ dsɨ́₅ ca₂jŋia₃ të₁lia'₂ lë́₂ nɨ₁barco.§ Jŋia₃ tan₅₄ dsa₂ bá₄ lë́₂ i₂ca₂lón₂ quian'₅₄ a₂jaun₂ jme₁ca₂'a₃ jmɨg₂ mɨ₂güɨ́g₃. 21 A₂jaun₂ jáng'₅ caun₂ léi₄ jme₁chó₅ jniog₄ jmɨg₂ jmɨg₄ rë₂në́₃, a₂ma₂ca₂lag₃ jniog₄ dsa₂ i₂ma₂ca₂lón₂; on₃jua'₅₄ a₂jŋia'₃ a₂'lian₅₄ dsa₂, të₂le₃ a₂jang'₂ jniog₄ caun₂ léi₄ a₂quián₁ jniog₄ caun₂ juɨ₅ a₂le₁jë́₃ jme₂dsí₂ quián₂ të₂le₃ ne₄ Diú₄ bá₄, ton'₂ ca₂ló₂ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂ca₂jen'₅₄ Jesucristo. 22 Ca₂uɨ́g₂ táng₃ ŋái'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; ja₁jaun₂ guá₅ të₂le₃ gu₂ ne₁ Diú₄; 'éi'₃ quió'₅ 'éi₂ bá₄ tion'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ ángeles quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂lɨ́n₅ ta₁, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂'io₅ juɨ₅bí₂ në́₃.

4

A₂jme₂ti₃ dsa₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ a₂ma₂cuë₃ Diú₄

1 Jaun₂ lë₃, ia₁ ca₂ŋág₃ Cristo uɨg₅ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ ján₃ chan'₂ 'nia'₂ rë₂lɨng'₅₄ caun₂ 'éi₂ 'nia'₂ 'au'₂ a₂cán'₁ jmɨ₁uɨg₅. Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂ŋág₃ uɨg₅ juɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, co₂dsia₅ ma₂tí₂ bá₄ juɨ₅ jë₁jme₁'no₂₃ dso₄. 2 A₂le₃chain₂ táng₃ të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄, a₂jme₃ti₃ a₂'nio₃ Diú₄ bá₄, tsá₃ ma₃le₃chain₂ jua'₅₄ a₂cuë́'₃ guë́₄ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ con'₂ niog₅ mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂. 3 Tió'₅, a₂ma₂ca₂ŋɨ́₂ juɨn₅₄ qui₂ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ ja₁ma₂ja₂nóg'₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ jmo₅-dsáu₅ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tsá₃ cuɨn₅ Diú₄. Ia₁ jme₁chan'₂ 'nia'₂ tsá₃ caun₂ a₂jme₁'ɨ́n₅ 'au'₂; tsá₃ caun₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂jme₁qui₂lë́₂ 'au'₂ 'nia'₂ në́₃; jme₁qui₂i₂niog'₅₄ qui₂le₁'eng'₅; jme₁qui₂quë́'₂ 'nia'₂ tóng'₂ chí'₅ co₂mɨ'₅₄ niog₅ jmɨg₄. Jme₁'ág'₂ 'nia'₂ ca₂lia'₂ tsá₃ cuente niog₅; jme₁jme₂juɨ́n'₂ 'nia'₂ diú₄ lag₄, caun₂ a₂'io'₅₄ Diú₄. 4 Dsɨ₂gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ a₂tsá₃ jme₂quiain'₅₄ 'nia'₂ jë₄ ca₂le₃jë́₃ a₂i₂juɨn₅₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₅-dsáu₅, jaun₂ 'lɨg'₅₄ bá₄ 'ag₂₃. 5 La₁ já₅ bá₄ jmɨg₄ ja₁jáng'₃ cuenta quió'₅ ne₄ i₂ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ con₂ 'í₁ lia'₂ quió'₅ i₂chan₂ lia'₂ quió'₅ i₂ma₂dsan₃ në́₃. 6 'Uɨg₅₄ në₅, ca₂rë₃'ë́₂ jág₁ dse₃ ca₂lia'₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂ma₂dsan₃: ia₁jaun₂ të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ le₃quió'₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ guë́₄ le₃chain₂ juɨ₅ jme₂dsí₂ në́₃, lia'₂ con'₂ lë́₅ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ Diú₄.

7 La₁ ja₂quián₃ bá₄ jmɨg₄ jë₁dsian₅ ca₂le₃jë́₃. Jaun₂ në́₃ len'₅₄ 'nia'₂ chang'₂, 'en₅₄ 'au'₂, ia₁jaun₂ lé₂ chi₁léng'₄ Diú₄. 8 La₁ a₂dsen₅₄ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃, 'nió'₅ a₂jme₁'nió'₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ le₂jang'₂ le₂jang'₂. Ia₁ ja₁'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄, 'lióng₂ o₂'én₂ dso₄ cha₂ ja₁con₂ rɨn'₅₄ dsa₂.* 9 Guen₅₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ i₂qui₂dsɨ₂jag₅₄ dsi₂néi₂ quiáng'₂, on₃jua'₅₄ a₂qui₂dsɨ₂mé'₂ 'au'₂ quiain'₅₄. 10 Le₂jan'₂ le₂jan'₂ 'nia'₂ ca₂tɨ́ng'₂ jme₁'ong'₁ rɨ́ng'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂rë₃tɨ́ng'₃ a₂'lióng₂ ne₅₄ a₂ma₂ca₂jme₃gu'₅₄ Diú₄, a₂niog₅ gog'₂ 'nia'₂ jmó'₂. 11 Në₁jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ te₂néi'₂ jág₁, juɨ₁te₂néi'₂ bá₄ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄. Në₁jua'₂ chan₂ guë'₂ 'ein₂ 'nio₃ jme₃'o₅₄ juɨ₁jme₂'o₅₄ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ a₂ma₂cuë₅ Diú₄, ia₁jaun₂ le₂në₅ bá₄ le₃juɨn'₂ Diú₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo. 'Éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ ŋe₂ ca₂le₃jë́₃ ti₁'mag'₄, ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂, ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ co₂tan₅₄. ¡A₂méi₃!

A₂ŋág₅ dsa₂ uɨg₅ ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂'éin₂

12 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ go₂'i₃ jme₁dsɨ₂ŋɨ́g'₂ táu₂ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ si₂ dséi₂ ja₁con'₂ 'nia'₂, jua'₅₄ a₂le₃jmó'₂ 'nia'₂ 'au'₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₂cuɨn'₂ 'nia'₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ dsɨ₂ŋɨ́g'₂. 13 Të₂le₃ jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ can'₂ 'nia'₂ ján₃ jmɨ₁uɨg₅ juɨ₁lia'₂ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Cristo, ia₁jaun₂ bá₄ cán'₁ 'nia'₂ ján₃ o₂'ŋió₃ 'au'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jniai₂₃ 'a₂ lia'₂ jláin'₁. 14 'E₂ guë́₄ dsen'₃ 'nia'₂ jme₁të₂'o'₂ 'ein₂ të₂'o'₂ o₄quió'₄ Cristo, ia₁ le₂në₅ bá₄ të₂'ŋiá₄ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂tág₅ co₂'né'₅ ne₄ quián'₂ 'nia'₂. 15 Chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nia'₂ dsɨ₂ŋɨ́₂ uɨg₅, la₁ lag₃ në₁jua'₂ tsá₃ lë́₅ dso₄ 'ang₂, o₃ a₂ca₂jŋɨi'₃ dsa₂, o₃ chan₂ i₂ca₂cuë́'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, o₃ a₂qui₂tiáin₂ caun₂ ja₁tsá₃ ca₂tɨ́in₂. 16 La₁ në₁jua'₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ ca₂ne₅₄ ia₁ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ “cristianos”, tsá₃ 'nió'₅ jmó'₂ 'nia'₂ gueng'₅₄. Diú₄ bá₄ 'nió'₅ jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ ia₁ a₂quiong₅ dsa₂ le₂jaun₂.

17 Ia₁ ma₂të́₂ jmɨg₄ a₂të₂dsɨ₅₄ 'éi'₃ le₂'uɨg₅₄ de'₂ ja₁con₂ dsa₂ dsi₂néi₂ quió'₅ Diú₄. Chi₂jua'₂ le₂'uɨg₅₄ jme₂lióg₃ quian'₅₄ jniog₄, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ dsióg₄ dsi₁ŋɨ́₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ jme₂ti₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄? 18 Chi₂jua'₂ quian₅ ta₁ lɨn₃ a₂tɨ́n'₅ dsa₂ dsen₃, “¿'ë₂ guë́₄ bá₄ dsióg₄ dsi₁ŋɨ́₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, i₂le₁cán'₄ dso₄?”† 19 Jaun₂ në́₃, i₂ŋág₅ uɨg₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, ca₂tɨ́in₂ caun₂ jmo₃ a₂dse₃ bá₄, dsia₃ o₄gú₃ Diú₄ jme₂dsí₂ quió'₅, ia₁ Diú₄ bá₄ i₂ca₂jmó'₂ 'éi₂, i₂rë₂ti'₅₄ në́₃.

5

Toin'₂ jág₁ dse₃ dsa₂ 'én₂

1 Jaun₂ në́₃, jág₁ la₂ cuë́₅ jniá₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ can'₅₄ i₂quian₅ ne₄ juɨ₅* quián'₂ 'nia'₂, ia₁ le₂në₅ bá₄ jniá₂ 'ŋió₃ ján₃ lɨ́ng₅ jan₂ dsa₂ juɨn'₂ i₂niog₅ ne₄ guá'₅, ton'₂ lɨ́ng₅ jan₂ i₂ca₂të́₂ ne₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ Cristo. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ján₃, lɨ́ng₅ jan₂ i₂jme₃quiain'₅₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jniai₂₃ a₂jláin'₁. Jág₁ la₂ juɨ́g₂ jniá₂ 'nia'₂: 2 Dse₃ jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ guá'₅ quián₅ Diú₄ i₂lɨ́n₅ co₂nió'₃ já'₂ cha'₂ i₂niog₅ gog'₂. Jmo₄ 'nia'₂ ta₁ në₅ a₂'ŋio₂ 'au'₂, lia'₂ con'₂ lë́₅ 'nio₃ Diú₄. Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ 'au'₂ jua'₅₄ a₂chan₂ i₂chi₂quióng₂ jmɨg₄, on₃ guë'₂ jmo₂ 'nia'₂ 'au'₂ jua'₅₄ a₂ŋɨ́₄ 'ɨ́n₅ 'au'₂ cu₄ në́₃. Jmo₄ 'nia'₂ ta₁ quió'₅ Diú₄ a₂dsen₅₄ 'au'₂. 3 Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ jua'₅₄ guion'₅₄ 'nia'₂ ca₂tɨ́ng'₂ jmó'₂ gong'₂ ne₄ quió'₅ guá'₅ i₂niog₅ gog'₂, të₂le₃ ca₂tɨ́n'₂ bá₄ 'nia'₂ cuë'₅₄ caun₂ juɨ₅ dse₃ já'₂ cha'₂ quián₅ Diú₄. 4 Jaun₂ bá₄ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ i₁jme₃jnia₅ i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ dsen₅₄ i₂quián₅ juɨg₅₄ já'₂ cha'₂, ŋe'₂ 'nia'₂ jma₃cáun₃ corona a₂tsá₃ lɨ́g'₂ jmɨg₄ le₃juɨng₅.

5 Le₂në₅ bá₄ 'nia'₂ dsa₂ chi'₂ ján₃, tión'₂ 'nia'₂ 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ can'₅₄ quián'₂ 'nia'₂. Ton'₂ juɨ₁qui₂rë₂lɨng'₅₄ quian'₅₄ a₂meg'₂ ja₁con₂ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, ia₁:

Tsá₃ jen₅₄ Diú₄ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jmo₅ rón₂,

la₁ jme₂'oin₅₄ a₂'ua₁ dsɨ́₅ dsa₂ i₂jmo₅ me'₂.†

6 Jaun₂ në́₃, le₂në₅ jmo₄ 'nia'₂ meg'₂ o₄gú₃ bén₂ quió'₅ Diú₄ ia₁jaun₂ bá₄ chó'₂ 'éi₂ jmɨg₄ jaun₂ quió'₅. 7 O₄gú₃ 'éi₂ dsia₄ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ o₂i₁ dsɨ₅ a₂chan'₂ 'nia'₂, ia₁ dsan₂ bá₄ dsɨ́₅ 'éi₂ 'nia'₂ ján₃.

8 'En₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, chang'₂ rë₂jáng'₁, ia₁ i₂së₃dsen₃ i₂'ŋia₅₄ 'nia'₂ ŋɨ₂₃ lɨ́in₅ lia'₂ lɨ́n₅ 'ia'₂ i₂ŋɨ₅ i₂jme₂'ne₅₄ 'ŋióg₂ a₂'nai'₂ 'ein₂ i₂'nio₃ quɨin'₂. 9 Quian'₅₄ a₂'én'₂ 'nia'₂, nau₂ tiá₂ queng'₂ ne₅₄, ia₁ ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ qui₂dsɨ₂ŋɨ́₂ rɨ́ng'₂ jmɨ₁uɨg₅ le₂në₅ ján₃. 10 Ia₁ jë₁ma₂ca₂ŋɨ'₂ 'nia'₂ co₂'na₂ uɨg₅ le₂në₅, 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ i₂'ua₁ dsɨ́₅ lɨn₃ chei'₃ táng₃ rë₂ a₂jme₃'ŋiai₂₃ a₂'nió'₅ guë́₄ quián'₂ 'nia'₂, cuë₃ bí₂ náu'₁ 'nia'₂ tiá₂. Jme₃gu'₅₄ bá₄ 'éi₂ jniog₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂dse₃. Ia₁ ma₂ca₂të₃ jniog₄ le₃quió'₅ Cristo Jesús, a₂jme₁quiain'₄ jniog₄ co₂tan₅₄ ja₁co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅. 11 'Éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ juɨ₅bí₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ co₂tan₅₄. A₂méi₃.

Cuag₂₃ Diú₄ jë₁ca₂tó'₂ jë₁'ág'₅ jág₁

12 Të₂le₃ quian'₅₄ Silvano‡ i₂jɨng₅₄ lia'₂ ja₁jɨng₁₂ jan₂ rɨ́ng'₃ i₂rë₂ti'₅₄, ma₂jmo₃ si₂ la₂ ja₁juá'₅ tɨn₃-'nɨ₅ jon₂ jág₁ a₂cuë́₃ bí₂ 'nia'₂. Jág₁ a₂ma₂në₂juá'₃ jniá₂ në₅, jáng'₅ léi₄ 'a₂ lia'₂ dsón'₂ 'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄. Jaun₂ nau₂ 'nia'₂ tiá₂ juɨ₅ në₅. 13 Guá'₅ i₂chan₂ ja₁të́'₂ dsa₂ juɨg₂ “Babilonia” la₂, dsa₂ i₂ma₂ca₂quión'₂ Diú₄ juɨ₁lia'₂ ma₂ca₂quióin'₂ 'nia'₂, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂, le₂jaun₂ bá₄ Marcos jón₃ quiáng₃ në́₃. 14 Cuɨn₅₄ 'nia'₂ Diú₄ rɨ́ng'₂ le₂jang'₂ le₂jang'₂, chen'₅₄§ 'nia'₂ jú'₅ rɨ́ng'₂ ia₁ a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂.

Tián'₂ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄ ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Cristo.

Co₂në₅.

* 1:16 Levítico 11:14,45; 19:2; 20:7.

† 1:22 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “a₂le₁jë́₃ 'au'₂.”

‡ 1:25 Isaías 40:6-8.

* 2:3 Salmo 34:8.

† 2:6 Isaías 28:16.

‡ 2:7 Salmo 118:22.

§ 2:8 Isaías 8:14.

* 2:17 lit. “jme₁gan₃ 'nia'₂ rag₅₄.”

† 2:22 Isaías 53:9.

‡ 2:25 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 53:5,6.

§ 2:25 griego: epískopos.

* 3:12 Salmo 34:12-16.

† 3:14 Isaías 8:12.

‡ 3:18 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ca₂ŋág₃ Cristo uɨg₅.”

§ 3:20 Noé: 'Í₂ Génesis 6 - 9.

* 4:8 'Nio'₂ ja₁ton₅ Proverbios 10:12.

† 4:18 Proverbios 11:31.

* 5:1 griego: presbúteros.

† 5:5 Proverbios 3:34.

‡ 5:12 Co₂'nió'₄ lia'₂ chen₂ Silas.

§ 5:14 Caun₂ tag₄ a₂jme₁chí'₄ lia'₂ con'₂ ca₂jmo₃ Pe₄ si₂ la₂.

SEGUNDA PEDRO

1

2

3

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂ca₂jmo₃

SAN PEDRO

1

Jmo₅ Pe₄ si₂ a₂chein₃ ne₄ dsa₂ 'én₂

1 Jniá₂, Si₂mu₅₄ Pe₄, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Jesucristo, ton'₂ lɨ́ng₅ jan₂ i₂chen₄ quiáin₅. Jmo₂₃ si₂ carta la₂ a₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂ i₂ma₂ca₂rë₃'éng'₂. Ia₁ të₂le₃ a₂ŋɨ́₄ lë₃ dsen₃ Diú₄ quián₂ jniog₄ quiain'₅₄ Jesucristo i₂ma₂ca₂lió₂, ma₂ca₂ŋɨ'₂ 'nia'₂ jág₁ dse₃ jlá'₁ a₂ca₂rë₃'éng'₂ juɨ₁lia'₂ 'éin₂ jnia'₅₄. 2 Juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ jme₂gu'₅₄ Diú₄, ton'₂ juɨ₁jmo₁₂ bá₄ 'ei₅ tei₄ lia'₂ qui₂rë₂tsón₂ të₂le₃ ia₁ a₂ma₂ca₂rë₃cuɨn'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄ quian'₅₄ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄.

'A₂ lia'₂ dsi₂ten₅₄ lén₂ dsa₂ 'én₂

3 Diú₄ ma₂cuë₃ quian'₅₄ bí₂ quió'₅, ca₂le₃jë́₃ a₂'nió'₅ quián₂ jniog₄ le₃chong₂, a₂léi₂ jniog₄ dsa₂ jŋió₅ në́₃, ton'₂ ma₂jmo₃ ján₃ a₂ma₂ca₂rë₃cuɨin'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lɨ́in₅. Ma₂ca₂të₃ jniog₄ të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ŋɨ́₄ dse₃ dsɨ́₅.* 4 Le₂në₅ ma₂ca₂quiog₂ 'lióng₂ jág₁ ca'₅₄ a₂quen₅ 'ŋio₅ lɨn₃ quió'₅, ia₁jaun₂ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ma₂cuë₃ jaun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ lióng'₂ juɨ₅ ja₁tión₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ja₁dsɨ₃'éin₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ caun₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅, ton'₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ léng'₂ lia'₂ lɨ́n₅ Diú₄. 5 Jaun₂ lë₃, quen'₂ 'nia'₂ bí₂ ne₄ ia₁ a₂'éng'₂, quian₂ 'nia'₂ caun₂ juɨ₅ dse₃; ia₁jaun₂ ne₄ juɨ₅ dse₃ jaun₂, juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅; 6 ne₄ ja₁ŋó₄ jaun₂ táng₃, juɨ₁le₂ŋɨ́'₂ 'au'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ jme₁'uang'₅₄ 'au'₂ guiong'₅₄; ne₄ ja₁ŋó₄ jaun₂ táng₃, juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂juɨn'₂ dsɨ́₅; ne₄ juɨ₅ ja₁ŋó₄ jaun₂ táng₃, juɨ₁len'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂qui₂rë₂jɨn'₅₄ ne₄ Diú₄; 7 ja₁ŋó₄ jaun₂, jmo₄ 'nia'₂ 'ua₁ 'au'₂; jë₁ca₂tó'₂ guë́₄ në́₃, jme₁'nió₄ 'nia'₂ rɨ́ng'₂.

8 Ia₁ në₁jua'₂ quian'₅₄ 'nia'₂ juɨ₅ le₂në₅, dsɨ₂cang'₅₄, tsá₃ lë́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ ta₁ tí₄ 'a₂ lia'₂ niog₅ chan'₂ 'nia'₂, tsá₃ jua'₅₄ a₂lë₁ma₂ca₂rë₃cuɨn'₂ 'nia'₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂. 9 Ia₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ jme₂tɨn₅ dsɨ́₅ le₃chain₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ në₅, lɨ́in₅ në₂jag₄ bá₄ jan₂ dsa₂ ten₄, o₃ jan₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ uɨ́ng₂ jnió'₅, ia₁ ma₂ca₂i₃'én₂ bá₄ dsɨ́₅ a₂jme₁ma₂le₁chí₄ quió'₅, ca₂le₃jë́₃ dso₄ a₂jme₁rë₂cáin'₄ le₂jŋiá₅. 10 Jaun₂ në́₃ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, dsen₅₄ 'au'₂ 'nia'₂ cuë'₅₄, ia₁jaun₂ bá₄ chi₁dse₃ ta₁ a₂ma₂ca₂të₃ Diú₄ a₂ma₂quióin'₂ 'nia'₂. Ia₁ në₁jua'₂ ca₂tión'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ juɨ₅ në₅, o₁lɨ́g'₂ tsá₃ ma₃tsɨ₃sén'₂ 'nia'₂. 11 Ia₁ le₂në₅ bá₄ tɨn'₃ 'nia'₂, caun₂ dse₃ ja₁o₁tong'₄ co₂tan₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ja₁gon₂ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ i₂lió₂.

12 Juɨ₁la₂ ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂, la₁ co₂tan₅₄ bá₄ ca₂tɨ́n₂ jniá₂ juá'₄ ia₁jaun₂ bá₄ dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ náu'₁ tiá₂ juɨ₅ dsau₅ a₂ma₂tión'₂ 'nia'₂ ja₂nóg'₅. 13 Ia₁ lɨ́n₂ jniá₂ 'ŋió₃, 'ŋio₅ lɨn₃ dsi₂ten₅₄, a₂juɨg₅₄ jniá₂ 'nia'₂ të₁lia'₂ chang₂ guë́₄ nɨ₁ŋɨ₃ la₂, jaun₂ dsiog'₂ 'au'₂ jág₁ në₅. 14 Ia₁ a₂ma₂ca₂rë₃guion₅₄, ŋi'₅₄ ta₁ bá₄ tí₄ nɨ₁ŋɨ₃† lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂ca₂jme₃jnia₅ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄. 15 La₁ quɨ́n'₅ jniá₂ bí₂ juá'₅ ia₁jaun₂ dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ co₂tan₅₄, jë₁ma₂jong₂₃, ca₂le₃jë́₃ jág₁ në₅ ca₂juá'₃.

Dsa₂ i₂qui₂ca₂të́₂ ne₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Cristo

16 Ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂ca₂jme₁tag₅ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo, 'a₂ lia'₂ lé₂ i₁guain'₂ táng₃, jaun₂ tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ a₂lɨ́ng'₂ jág₁ la₂ a₂lë₁qui₂ca₂'náu'₃ dsɨ́₅ dsa₂ i₂ŋɨ́₄ 'io₅ mai₅₄ 'a₂ lia'₂ jme₃gau₂₃. Ia₁ guio₅₄ dsón'₂ bá₄ jnia'₅₄ ca₂të́₂ ne₄ ton'₂ ca₂néi₄ jnia'₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅bí₂ a₂ca₂jme₃jniai₂₃ a₂jláin'₁. 17 Ca₂jme₃juag'₂ Diú₄ Jmei₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂né'₂ jág₁ juë'₂ quió'₅ jme₁ca₂juá'₂: “I₂la₂ bá₄ jón₃ quiáng₃ i₂ŋɨ́₄ lë₃ 'nióg₃ guë́₄ lɨn₃; 'e₂ bá₄ 'ŋio₂ dsɨ₃ quiain'₅₄.”‡ 18 Le₂në₅ ca₂néi₁ jnia'₅₄ guio₅₄ jág₁ në₅ a₂ca₂já₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, lia'₂ con'₂ jme₁quiain'₅₄ jnia'₅₄ ne₄ má'₂ jŋió₅ jaun₂.

19 Le₂në₅ bá₄ lë́₅ chi₁dse₃ 'ŋio₅ lɨn₃ bá₄ jág₁ ron₅ quió'₅ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂. Jaun₂ 'nia'₂ në́₃, dse₃ lɨn₃ bá₄ dsi₁nóg'₅ në₁jua'₂ ca₂tion'₂ 'nia'₂ juɨ₅, ia₁ lë́₅ lia'₂ lë́₅ caun₂ nɨ₁tsɨ́₅ chi₁guí'₂ si₂ tág₅ jë₄ qui₁né'₃, ca₂lia'₂ ca₂jnia₃ ca₂lia'₂ ca₂'ŋia₂ Nei₅ 'Ióg₁§ i₂jmo₃ tág₅ të₂'au'₂ 'nia'₂. 20 La₁ ne₄ ca₂le₃jë́₃, dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ a₂la₂: 'i₁caun₂ jág₁ a₂rë₂'ë́₂ ne₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ tsá₃ ca₂tó'₂ dsa₂ quián₅ Diú₄ jua'₅₄ 'a₂ con'₂ ca₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ guioin₅₄. 21 Ján₃ bá₄ guë'₂ le₂jaun₂, tsá₃ jág₁ cha₂ jua'₅₄ ca₂rë₃lióg₃ 'uɨg₅₄ con'₂ 'ŋio₂ dsɨ́₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Dsa₂ 'éi₂ në́₃, të₂le₃ ca₂dsia₃ bá₄ o₄quió'₄ Diú₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jiog₃ Jme₂dsí₂ Jŋió₅.

2

Dsa₂ i₂jme₂tag₅ jág₁ a₂tsá₃ tí₅

(Judas 4―13)

1 Le₂në₅ bá₄ ca₂rë₃chán₃ dsa₂ i₂juɨ₁gan₂ ján₃ i₂ca₂'ë́₂ jág₁ a₂tsá₃ tí₅ jɨn₄ dsa₂ juɨg₂ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂, le₂në₅ bá₄ qui₃'uɨ́n₃ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ rë₂në́₃ të₅ i₂qui₂jme₃gau₅. Dsa₂ le₂'éi₂, 'a₂ con'₂ tsá₃ jme₁li₅₄ mei'₂ jme₃tag₂₃ juá'₅ a₂tsá₃ tí₅ a₂jiog₅ juɨ₅ ja₁dsɨ₃'én₂ dsa₂. Jmo₃ ca₂lia'₂ tsá₃ ma₃le₃ji'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄ i₂ca₂láu₂. La₁ tsá₃ uë́₂ le₃léi₄ dsɨ₃'éin₂ bá₄ guioin₅₄. 2 Juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂'en₃ juɨ₅ ja₁tión₂ dsa₂ 'éi₂, jmo₅-dsáu₅ lia'₂ lë́₂ dsɨ́₅, jaun₂ 'éi₂ bá₄ 'uɨn₄ në́₃ a₂qui₃táun₂ dsa₂ 'lɨg'₅₄ juɨ₅ tí₅. 3 Ne₄ ia₁ a₂tsá₃ o₁jau₅₄ lí'₂ cu₄, qui₂jme₃tag₂₃ jág₁ a₂qui₂ma₂'náu'₃ dsɨ́₅ guioin₅₄, a₂con'₂ jŋia'₅₄ lë₁'nio₃ lí'₂ quián'₂ 'nia'₂. La₁ ma₂i₁jáun₃ bá₄ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ jág₁ a₂ma₂tioin'₅₄ 'éi'₃ a₂dsi₁qui₅ ŋi'₅₄ ta₁ ja₁dsɨ₃'éin₂; tion₅₄ bá₄ dsɨ₃'éin₂.

4 Chi₂jua'₂ le₂në₅ tsá₃ ca₂'én₂ Diú₄ dsáu₁ ángeles i₂ca₂sén'₂ dso₄ ma₂lɨ́g'₂, i₃gain'₅₄ bá₄ guio₃-juɨ́g₃ i₃léin₂ le₁'ŋei'₅₄ jë₄ qui₁né'₃, ja₁jaun₂ tioin'₅₄ lë́₅ co₂jŋia₅₄ jmɨg₄ i₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅; 5 ján₃ bá₄ le₂në₅ chi₂jua'₂ tsá₃ ca₂'én₂ Diú₄ dsáu₁ dsa₂ i₂jme₁chan₂ mɨ₂güɨ́g₃ gui'₅₄ ma₂lɨ́g'₂, tion₅₄ bá₄ ca₂jme₃cain'₂ jmɨg₂ ca₂'éin₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, jŋia'₅₄ lia'₂ Noé bá₄ i₂ca₂lióin₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ a₂'ë₂₃ caun₂ juɨ₅ co₂dsau₅, quian'₅₄ guë́₄ guion₃ dsa₂; 6 chi₂jua'₂ le₂jaun₂ bá₄ ján₃, ca₂'én₂ Diú₄ le₃tɨn₃ juɨg₂ Sodoma quian'₅₄ Gomorra, ca₂dsɨ́'₂ ca₂lia'₂ ca₂lë₃ jua₂ li₁, jaun₂ le₂në₅ jáng'₅ caun₂ jág₁ dsau₅ co₂'nió'₄ a₂rë₂'ë́₂ jág₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅ i₂qui₂le₃chan₂ cang₂; 7 chi₂jua'₂ le₂në₅ ca₂lióin₂ bá₄ jan₂ Lot, i₂jme₁lɨ́n₄ guë́₄ dsa₂ dsen₃ jme₁chain₂ quian₅ o₂i₁ dsɨ₅ ia₁ jme₁të₅ ne₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ juɨ₅ le₁quian₅ dsa₂ 'lɨn'₅₄ jmɨg₄ jaun₂, 8 (jaun₂ jme₁ta'₂ quɨ'₂ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ dsen₃ 'éi₂, ia₁ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ bá₄ jme₁të₅ ne₅₄, jme₁nag₂₃ në́₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ cosa 'lɨg'₅₄ a₂jme₁jmo₅-dsáu₅ dsa₂ juɨg₂ ja₁jme₁guá₄); 9 chi₂jua'₂ le₂në₅, jaun₂ ŋi₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ 'a₂ lia'₂ lióin₃ dsa₂ dsen₃ ne₄ 'e₂ táu₂ dsɨ₂ŋɨ́i₂, ton'₂ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ toin'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ lë́₅ 'í₁ ca₂lia'₂ ca₂të₂ jmɨg₄ i₁gue₃ uɨg₅ i₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅.

10 A₂në₅ në́₃, lë́₅ caun₂ jág₁ tí₅ dsón'₂ a₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ jme₂ti₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁₂, co₂'nió'₄ quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ ji'₅₄ 'éi'₃. I₂nioi₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃ táin'₅, 'nio₃ jua'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ 'éi₂ bá₄ lé₂, ton'₂ 'ŋio₅ lɨn₃ tiá₂ dsɨ́₅ 'e₂ caun₂ a₂'nio₃ jmo₃; tsá₃ gó'₅ táun₂ 'lɨg'₅₄ 'ɨin₂₃ juɨ₁lia'₂ i₂jlán'₁ chan₂ quián₅ Diú₄, 11 juɨ₁la₂ ángeles i₂'io₅ guë́₄ bí₂, i₂'uan'₂ guë́₄, tsá₃ le₂jaun₂ tiá₂ dsɨ́₅ jua'₅₄ 'ag₃ 'lɨg'₅₄, a₂'nɨi₃ dsa₂ 'éi₂ ne₄ Te₁gui'₅₄.

12 La₁ dsa₂ 'éi₂, lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ já'₂ náu₂ i₂tsá₃ 'en₅₄ dsɨ́₅, chain₂ tsá₃ 'e₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ 'e₂ jmo₅-dsáu₅, rë₂chain₂ a₂jŋia'₅₄ con'₂ tsáun'₂ dsa₂ jme₃dsiog₂₃. Të₃jŋiá₅ bá₄ ma₂'ë₂₃ 'lɨg'₅₄ 'e₂ a₂tsá₃ ma₂ŋɨ́i'₂. La₁ le₂jaun₂ bá₄ dsiáin₃ ján₃ juɨ₁lia'₂ dsan₂ já'₂ náu₂. 13 Le₃chain₂ ŋág₃ uɨg₅ co₂'nió'₄ 'liain'₅₄ juɨ₁lia'₂ qui₂ma₂jmái'₂ i₂sián'₂. Jmo₂₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ dse₃ chain₂ lɨ́in₂ ia₁ cuë́'₅ o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅ o₁jŋia'₅₄ a₂jmɨ₂. Lɨ́n₅ dsa₂ 'éi₂ co₂'nió'₄ caun₂ 'mé'₅ 'lɨg'₅₄ a₂rë₂'ióg₄ a₂quian₅ o₂guí'₃ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, 'ŋio₅ të₅ dsɨ́₅ cuë́'₅ o₂'ŋió₃ dsɨ₅ a₂jme₂gau₂₃ tóin'₅ jmo₂₃ jmɨg₄ jɨn'₄ 'nia'₂.

14 Co₂tan₅₄ lia'₂ ma₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ 'lɨg'₅₄ bá₄ jë₁ma₂ca₂jɨ́in₂ jan₂ dsa₂ mɨ́₂, tsá₃ mag'₂ dsɨ́₅ jua'₅₄ a₂tsá₃ 'no₂₃ dso₄; 'ŋio₅ lɨn₃ 'io₂₃ mai₅₄ ŋi₅ 'a₂ lia'₂ jme₃gain₂₃ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ 'uan₅₄ i₂tsá₃ tiá₂ tión₂; 'ŋio₅ lɨn₃ tɨin₂ ŋi₅ táng₃ 'a₂ lia'₂ jme₃'ŋiói'₃ 'e₂ caun₂ 'nio₃ jme₃'ŋiói'₃; ia₁ lɨ́in₅ jaun₅ i₂ma₂tion'₅₄ juɨ₅ dsɨ₃'én₂. 15 Ma₂qui₂ma₂tí₄ juɨ₅ co₂dsau₅, ton'₂ ma₂i₂cóin'₅, ma₂qui₂le₁quian₅ juɨ₅ quió'₅ Bala'am* ja₁ŋi'₅₄ Beor, i₂'éi₂ jme₁'nio₃ lí'₂ cu₄ quian'₅₄ caun₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂jme₁jmo₃. 16 Jan₂ dsɨ₂bú'₄ i₂tsá₃ lé₂ dsia₃ jág₁ bá₄ ca₂jí₂ quió'₅ 'uɨg₅₄ dsáu₁, ia₁ já'₂ 'éi₂ ca₂'ŋiai₂ jág₁ lia'₂ lë́₅ jag₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ca₂jné₃ juɨ₅ co₄ quió'₅ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ 'éi₂.

17 Dsa₂ 'éi₂ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ o₄tu₁ jmɨg₂ a₂tsá₃ 'e₂ jmɨg₂ cha₂; o₃ le₃jua'₅₄ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ ti₁jnei₅ a₂lë₁qui₂ŋag₅ tiá₂ quian'₅₄ dsí₂. Ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ a₂dsi₁lein₅ jë₄ qui₁né'₃ 'ŋio₅ lɨn₃, ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ quió'₅.† 18 Ia₁ qui₂'uë́'₅ mɨ₂'o₅₄ jág₁ tá'₅ a₂tsá₃ ta₁ tí₄, qui₂cáin₂ dsa₂ a₂jmo₃ dsó₃ a₂jme₃ti₃ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁₂; qui₂jme₂gain₂₃ dsa₂ i₂lag₃ ma₂lión₂ o₄gú₃ dsa₂ i₂le₁quian₅ juɨ₅ a₂ma₂i₂cóin'₅. 19 Qui₂cuë₂₃ jág₁ a₂juá'₂ a₂lió₂, la₁ guioin₅₄ guë'₂ në́₃ i₂nioi₅₄ le₁'ŋei'₅₄ juɨ₅ ja₁dsɨ₃'éin₂. Ia₁ le₂jaun₂ dsón'₂ lë́₅ bá₄, lé₂ le₃jua'₅₄ chi₁'ŋe'₅₄ dsa₂ ne₄ juɨ₁'e₂ caun₂ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ a₂quian₅, ia₁ dso₄ jaun₂ ca₂lë₃ juɨg₅₄ bá₄ dsa₂. Ia₁ a₂jaun₂ jiog₅ jmo₅ 'éi'₃ ja₁coin₂. 20 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ma₂ca₂rë₃cuɨn₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo i₂lɨ́n₅ i₂ma₂ca₂lió₂ quió'₅ ne₄ juɨ₅ lë₁'iog₅ a₂le₁quian₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, la₁ në₁jua'₂ siá'₂ ca₂dsi₃lein₅ ca₂guioin'₂ táng₃ quian'₅₄ a₂'lɨg'₅₄, o₃ në₁jua'₂ ca₂jme₃gón₃ táng₃ a₂'lɨg'₅₄ jaun₂ të₂dsɨ́₅, dsi₁lein₅ tsón₂ guë́₄ le₃'lɨin'₅₄ con'₂ guë́₄ le₂jŋiá₅.‡ 21 Juɨ₁lia'₂ dsa₂ le₂'éi₂, ja₂lɨn₃ guë́₄ dse₃ jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ tsá₃ ca₂rë₃cuɨ́'₅ juɨ₅ co₂dsau₅, lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂ma₂ca₂rë₃ŋi₅, në₁jua'₂ cang₂ jaun₂ ca₂tí₂ bá₄ táng₃ 'éi'₃ jŋió₅ a₂jme₁ma₂ŋɨi₂.§ 22 La₁ ja₁jaun₂ rë₃ti₃ quian'₅₄ dsa₂ le₂'éi₂ juɨ₁lia'₂ lë́₅ caun₂ jag₄ dsa₂ jme₁juá'₂: “Guë́'₅ táng₃ dsɨ₂jɨ'₅₄ te₁ŋi₅₄ quió'₅”,* con'₂ siá'₂ táng₃: “Juɨ₁lia'₂ i₂ŋí₅ i₂lia'₂ ma₂në₂sei₃ dsa₂, dsó₅ qui₂ba₂lɨ́in'₂ táng₃ jë₄ ti₁jéin₃.”

3

Jmɨg₄ i₁jŋió'₂ Te₁gui'₅₄

1 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ si₂ bá₄ la₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂. Jë₁le₃tɨn₃ si₂ në₅ ma₂ca₂jme₁jnio₂ jniá₂ ne'₅₄, ma₂ca₂jmo₃ dsá₂ 'au'₂ a₂dsɨ₃jiog₅ 'au'₂ jmá'₃ lia'₂ a₂le₁jë́₃. 2 Juɨ₁dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂qui₂ca₂juá'₂ dsa₂ jŋió₅ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quián₅ Diú₄ ma₂lɨ́g'₂ quian'₅₄ guë́₄ 'éi'₃ a₂ca₂quiog₂ Te₁gui'₅₄ i₂ma₂lió₂ jniog₄, a₂ma₂ca₂ŋag₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ dsa₂ i₂chen₄ quiáin₅. 3 Jë₁le₂'uɨg₅₄ jmo₄ 'nia'₂ dsá₂ 'au'₂ a₂juá'₅ jniá₂ la₂. Jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ të₁ja₃lén₂ dsa₂ i₂caun₂ lë₁qui₃táun₂ 'lɨg'₅₄, le₃chain₂ jmá'₃ lia'₂ jŋia'₅₄ con'₂ lë́₂ 'ɨ́n₅ dsɨ́₅ guioin₅₄. 4 Dsa₂ 'éi₂ ŋag₃, juá'₂: “¿'E₂ ca₂lë₃ quian'₅₄ jág₁ a₂ron₅, a₂juá'₂ 'nia'₂ a₂guan'₂ táng₃ Cristo? Ia₁ ca₂le₃ ca₂dsan₃ dsa₂ can'₅₄ quián₂ jniog₄, jua'₂ lia'₂ ma₂lë́₅ jaun₂ bá₄ mɨ₂güɨ́g₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jme₁ca₂nio₃ le₂'uɨg₅₄.” 5 La₁ a₂ta₁ dsɨ́₅ bá₄ dsa₂ 'éi₂ tsá₃ 'nio₃ le₃ŋɨ́i'₂, a₂ca₂lë₃ të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ dsɨ₄ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ ma₂lɨ́g'₂, quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, quian'₅₄ jmɨg₂ a₂ca₂jmo₃ jma₃quén₅ gua'₅₄ 'uë₃ quian'₅₄ jmɨg₂ në́₃. 6 Ton'₂ quian'₅₄ jmɨg₂ bá₄ ján₃, ca₂'én₂ Diú₄ mɨ₂güɨ́g₃ jmɨg₄ jaun₂. 7 Ján₃ bá₄ le₂në₅, të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄, dsɨ₄ guei'₅₄ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, ron₅ ma₂lë₅ co₂jŋia₅₄ a₂cáu₃ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ i₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ i₁'éin₂ co₂ŋei'₅₄ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅.

8 Con'₂ siá'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ juɨ₁dsi₂'én₂ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁ të₂le₃ quió'₅ Te₁gui'₅₄, lë́₅ caun₂ jmɨg₄ co₂'nió'₄ caun₂ mei₅ ŋi₂; ton'₂ caun₂ mei₅ ŋi₂ guë'₂, lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ jmɨg₄. 9 La₁ tsá₃ o₁lei₅₄ jniog₄ jua'₅₄ a₂jme₂'ag₄ Te₁gui'₅₄ a₂jme₃ti₃ jág₁ quió'₅, juɨ₁lia'₂ lɨ́n₂ i₂lɨn₅₄; a₂jmo₂₃ juɨn'₂ dsɨ́₅ bá₄ ja₁con'₂ 'nia'₂, ia₁ 'nio₃ jua'₅₄ 'i₁jan₂ bá₄ tsá₃ 'ein₂ dsɨ₃'én₂, 'nio₃ jua'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsi₁quén'₅ dsɨ́₅.

10 Ia₁ jmɨg₄ jaun₂ quió'₅ Te₁gui'₅₄ guá₂ con'₂ tsá₃ 'ein₂ rë₂ján₁, lé₂ juɨ₁lia'₂ ja₁'í₂ jan₂ 'ang₂. Jaun₂ guë́₄ të₃tsɨ'₅₄ co₂mɨ'₅₄ gau₂ lɨn₃ lé₂ dsɨ₃'én₂ dsɨ₄ guei'₅₄; qui₂dsɨ₃'én₂ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂ qui₃jmág₂ quian'₅₄ si₂; lia'₂ rë₂cuá'₃* gua'₅₄ 'uë₃ lé₂, lia'₂ jma₃quian'₅₄ 'e₂ niog₅ ca₂jmo₃ dsa₂ ja₁jaun₂.

11 Chi₂jua'₂ le₂në₅ dsɨ₃'én₂ ca₂le₃jë́₃, ¡'e₂ guë́₄ 'ŋio₅ lɨn₃ dsi₂ten₅₄ 'nió'₅ jmó'₂ 'nia'₂ dsen₅₄ 'au'₂ le₃chang'₂ jŋió₅, a₂'nióg'₃ Diú₄! 12 Jmo₄ 'nia'₂ co₂jŋiag'₅₄ rë₂jáng'₁ ia₁jaun₂ ŋi'₅₄ ta₁ guá₂ jmɨg₄ jaun₂ quió'₅ Diú₄. Jmɨg₄ jaun₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ qui₂dsɨ₃'én₂ quian'₅₄ si₂, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂cha₂ qui₃jmág₂ jë₁ma₂ca₂dséi₃ 'ŋio₅ lɨn₃. 13 La₁ jniog₄ në́₃, le₁jŋia₁ dsi₁no₃ caun₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ 'mɨ́₂ quian'₅₄ caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ 'mɨ́₂ ja₁ma₂lë́₅ jág₁ cuë₃ Diú₄, ja₁të₂'ŋiá₄ jmá₃ a₂jŋió₅.

14 Le₂në₅ jaun₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, të₁lia'₂ tsá₃ ma₂të́₂ jmɨg₄ jaun₂, quen'₂ 'nia'₂ bí₂ ia₁jaun₂ bá₄ dsiog'₂ Diú₄ qui₂le₁'ág₄ bá₄ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂, tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ lë́₅ qui₂rë₂'ióg₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂, jua'₅₄ a₂rë₂cán'₄ 'nia'₂ dso₄. 15 Jmo₄ 'nia'₂ 'au'₂ a₂juɨn'₂ dsɨ́₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ ia₁jaun₂ cuɨn₅ jmɨg₄ lión'₂ 'nia'₂. Le₂në₅ bá₄ ján₃, Pa₄ rɨn'₅₄ jniog₄ ma₂dsiáin'₂ si₂ ne'₅₄ 'nia'₂, con'₂ lë́₅ ma₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ a₂ma₂ca₂cuë₃ Diú₄. 16 Jë₄ ca₂le₃jë́₃ Si₂ quió'₅, ma₂ca₂tsɨ́'₃ 'nia'₂ ján₃ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, o₁jŋia'₅₄ la₂ juɨ́'₅ le₃ŋág'₂ a₂lɨn₅₄; 'uɨg₅₄ jaun₂ dsa₂ i₂tsá₃ lɨn₄ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ i₂tsá₃ tiá₂ tión₂, le₃jen₅ bá₄ jme₂tɨin₂₃ dsa₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂le₃jë́₃ guë́₄ rɨn'₅₄ Si₂ quió'₅ Diú₄ në́₃, la₁ a₂'uɨin₅₄ guioin₅₄ bá₄ a₂dsɨ₃'éin₂ ia₁ a₂jmo₂₃ le₂jaun₂.

17 Jaun₂ lë₃ 'nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ia₁ të₃jŋiá₅ bá₄ ma₂le₁ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ niog₅ lé₂, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ qui₃tsag'₂ dsa₂ 'lɨn'₅₄ i₂jme₂gau₅, jaun₂ tsá₃ sén'₂ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁tióng'₂ tiá₂. 18 La₁ juɨ₁dsi₂can'₅₄ bá₄ 'nia'₂ juɨ₅ ja₁'ua₁ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄ i₂ma₂lió₂, jaun₂ dsi₁nó'₅ 'nia'₂ le₃cuɨin'₂ guë́₄ dse₃. 'Éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ le₃juɨn'₂, jmɨg₄ në₃, co₂tan₅₄. ¡A₂méi₃!

Co₂në₅.

* 1:3 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Ma₂ca₂të₃ jniog₄ a₂jme₁jnia₅ juɨ₅bí₂ jlá'₁ quió'₅ 'ŋiog₅.”

† 1:14 lit. “tabernáculo la₂.”

‡ 1:17 Mateo 17:5; Marcos 9:7; Lucas 9:35.

§ 1:19 Nei₅ 'Ióg₁ lë́₅ caun₂ 'a₂ lia'₂ chen₂ Jesús. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Apocalipsis 2:28; 22:16.

* 2:15 Bala'am: 'Í₂ Números 22 - 24.

† 2:17 Niog₅ a₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂juá'₂: “ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ja₁dsi₁toin'₄ co₂tan₅₄.” 'Nio'₂ ja₁ton₅ Judas 13.

‡ 2:20 'Nio'₂ ja₁ton₅ Mateo 12:45; Lucas 11:26.

§ 2:21 'Nio'₂ ja₁ton₅ Hebreos 6:4-6.

* 2:22 Proverbios 26:11.

* 3:10 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “qui₂dsɨ₃'én₂ cáu₃.”

PRIMERA JUAN

1

2

3

4

5

Si₂ carta le₂'uɨg₅₄ a₂ca₂jmo₃

SAN JUAN

1

Jág₁ dse₃ juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ le₃chan₂ dsa₂

1 Jmo₂ jnia'₅₄ si₂ la₂ dsiang'₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂, ja₁'ɨ́n₅ jnia'₅₄ i₂jme₁ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃lióg₃ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂, ja₁'ɨ́n₅ jnia'₅₄ jan₂ i₂qui₂ma₂néi₁ jnia'₅₄ jág₁ quió'₅, ma₂ca₂néi₄ jnia'₅₄ quian'₅₄ jme₁ne₁ guio₅₄, ma₂qui₂ma₂tí₄ jnia'₅₄ gu₂ quió'₅ në́₃. Të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ quió'₅ 'éi₂ bá₄ a₂le₃chan₂ dsa₂. 2 I₂chan₂ 'éi₂ në́₃ ca₂jme₃jniai₂₃ 'ŋiog₅ jë₄ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ jnia'₅₄ në́₃, ca₂néi₄, jaun₂ jang'₂ jnia'₅₄ jág₁ dsau₅ quió'₅ 'éi₂. Qui₂'ë́₅ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄. Jme₁ma₂chain₂ bá₄ quiain'₅₄ Jmei₂, ton'₂ ma₂ca₂jme₃jniai₂₃ jë₄ quián₂ jnia'₅₄. 3 Jaun₂ 'ë́₅ jnia'₅₄ jág₁ juɨ₁lia'₂ a₂ma₂ne₅₄ a₂ma₂néi₁ në́₃, ia₁jaun₂ jme₁quiong'₅₄ 'nia'₂ jnia'₅₄ 'ei₅ caun₂ jág₁, juɨ₁lia'₂ jnia'₅₄ në́₃ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, quian'₅₄ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄ në́₃. 4 Jaun₂ bá₄ lë₃ jmo₂ jnia'₅₄ si₂ la₂ dsiang'₅₄ ne'₅₄ 'nia'₂, jua'₂ jnia'₅₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ la₂, ia₁jaun₂ rë₂'ŋia₅ a₂'io'₂ jein₂ jniog₄.*

Diú₄ i₂lɨ́n₅ si₂

5 A₂la₂ bá₄ jág₁ dse₃ a₂ma₂ca₂guéi₁ jnia'₅₄ quió'₅, a₂'ë́₄ táng₃ jnia'₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂: Lɨ́n₅ Diú₄ si₂; 'i₁caun₂ ja₁qui₁né'₃ tsá₃ cha₂ ja₁coin₂. 6 Në₁jua'₂ jua'₂ jniog₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ Diú₄, la₁ në₁jua'₂ i₂nio₄ guë'₂ jniog₄ jë₄ qui₁né'₃, jmo₂ jniog₄ të₂jág₁; tsá₃ juɨ₅ dsau₅ chong₂. 7 La₁ në₁jua'₂ qui₂i₂nio₄ jniog₄ ja₁jniá₂ si₂, juɨ₁lia'₂ 'en₅₄ 'éi₂ ja₁jniá₂ si₂, 'ei₅ caun₂ jág₁ quian'₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄ le₂jau₂ le₂jau₂, jaun₂ jmɨ₄ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄ qui₂chéi₂ ca₂le₃jë́₃ dsáu₁ jniog₄.

8 Në₁jua'₂ jua'₂ jniog₄ tsá₃ 'e₂ dso₄ le₁cáu'₄, jme₂gán₁ jniog₄ guio₅₄, tsá₃ tí₅ jág₁ quián₂. 9 La₁ në₁jua'₂ jmo₂ jniog₄ jág₁ dsau₅ a₂rë₂cáu'₄ dso₄, rë₂ti'₅₄ bá₄ Diú₄, rë₂ bá₄ qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃, 'éin₂ bá₄ dso₄ quián₂ jniog₄, qui₃chéi₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄. 10 La₁ në₁jua'₂ jua'₂ jniog₄ tsá₃ 'e₂ dso₄ ma₂'nióg₁, jmo₂ jniog₄ co₂'nió'₄ të₂jɨ́n₁ bá₄ Diú₄; tsá₃ 'i₄ jág₁ quió'₅ ja₁con₂ jniog₄.

2

Cristo bá₄ lɨ́n₅ i₂chén'₅ ne₄ jág₁ quián₂ jniog₄

1 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ ja₁juá'₅ ca₂le₃jë́₃ ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃'náu'₁ 'nia'₂ dso₄. Në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂tán'₂ dso₄, chan₂ bá₄ jan₂ i₂chén'₅ ne₄ jág₁ quián₂ jniog₄ ne₄ Diú₄ Jmei₂. I₂'éi₂ lɨ́n₅ Jesucristo i₂dsen₃. 2 'Éi₂ bá₄ i₂ca₂ŋó₃ rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄. On₃jua'₅₄ rë'₂ jmá'₃ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄, 'uɨg₅₄ dsáu₁ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ ján₃.

3 Në₁jua'₂ jme₂tí₁ 'éi'₃ quió'₅ në́₃, jaun₂ le₂në₅ bá₄ ne₄ a₂ma₂ca₂rë₃cuɨin₅ jniog₄. 4 La₁ në₁jua'₂ chan₂ i₂juá'₂: “Cuɨ́n₅ jniá₂ Diú₄”, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂ti₃ guë'₂ 'éi'₃ quió'₅, i₂'éi₂ lɨ́n₅ dsa₂ të₂jág₁, tsá₃ 'i₄ jág₁ tí₅ ja₁coin₂. 5 La₁ të₂le₃ quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄, i₂'éi₂ guë'₂ dsón'₂ rë₂'ŋia₅ a₂'nioi₃ Diú₄. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ne₄ jniog₄ chong₂ a₂'ei₅ caun₂ jág₁ quiain'₅₄. 6 Juɨ₁lia'₂ i₂juá'₂ téin₅ le₃quió'₅ Diú₄, 'nió'₅ i₃nioi₅₄ juɨ₁lia'₂ ca₂ŋɨ₃ Jesucristo.

Caun₂ 'éi'₃ mɨ́₂

7 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, on₃jua'₅₄ 'éi'₃ 'mɨ́₂ la₂ tó'₅ jniá₂ ne₄ si₂ juɨ́g₂ 'nia'₂. A₂le₂jaun₂ bá₄ la₂ juɨ₁lia'₂ 'éi'₃ a₂jme₁ma₂cha₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ ca₂le₃ jmɨg₄ le₂'uɨg₅₄ jme₁ca₂rë₃'én'₂ 'nia'₂. 'Éi'₃ gui'₅₄ la₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂. 8 La₁ia₁ a₂tó'₅ jniá₂ ne₄ si₂ la₂ a₂tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂, lë́₅ co₂'nió'₄ caun₂ 'éi'₃ 'mɨ́₂, a₂dsau₅ të₃dsón'₂ quió'₅ Cristo, ján₃ guë́₄ dsau₅ të₂le₃ ja₁con'₂ 'nia'₂ në́₃. Ia₁ ma₂ca₂ŋɨ́₂ bá₄ jë₄ qui₁né'₃, ma₂tág₅ si₂ a₂dsau₅ të₃dsón'₂.

9 Chi₂jua'₂ chan₂ i₂juá'₂ chain₂ ja₁jniá₂ si₂, la₁ në₁jua'₂ 'ŋiai₅₄ bá₄ guë'₂ rɨin'₅₄ në́₃, i₂le₂'éi₂ 'ein₅₄ bá₄ guë́₄ jë₄ qui₁né'₃. 10 La₂ i₂'nio₃ rɨn'₅₄ guë'₂ në́₃, të₂'ŋiai₅₄ ja₁jniá₂ si₂, ton'₂ 'i₁caun₂ tsá₃ 'e₂ cha₂ jua'₅₄ jmo₃ a₂qui₃niói'₃. 11 La₁ i₂'ŋia₅₄ rɨn'₅₄ guë'₂ në́₃, 'ein₅₄ jë₄ qui₁né'₃. Tsá₃ ŋi₅ 'a₂ juɨ₅ dsó₃, ia₁ co₂'nió'₄ tein₅₄ bá₄ ŋɨ₂₃ jë₄ nei₂.

12 Tsɨ́n₂ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ chi'₂-guein₂ quiáng₃, ia₁ ma₂rë₂'én₄ bá₄ dsáu'₂ 'nia'₂, ma₂ca₂'én₂ bá₄ Diú₄ të₂le₃ o₄quió'₄ Jesucristo. 13 'Nia'₂ dsa₂ i₂chan₂ chi'₂ quián₅, tsɨ́n₂ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ ia₁ ma₂ca₂rë₃cuɨn'₂ bá₄ 'nia'₂ i₂jme₁ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃lióg₃ ca₂le₃jë́₃. 'Nia'₂ dsa₂ chi'₂, tsɨ́ng₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ ia₁ ma₂ca₂tian'₃ bá₄ 'nia'₂ ne₄ quió'₅ i₂së₃dsen₃.

'Nia'₂ guein₂ quiáng₃, jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ tsɨ́ng₂ ja₁con'₂ 'nia'₂ ia₁ ma₂ca₂rë₃cuɨn'₂ 'nia'₂ Diú₄ Jmei₂ jniog₄. 14 'Nia'₂ dsa₂ i₂chan₂ chi'₂ quián₅, tsɨ́n₂ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ ia₁ ma₂ca₂rë₃cuɨn'₂ 'nia'₂ i₂jme₁ma₂chan₂ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂rë₃lióg₃ ca₂le₃jë́₃. Ján₃ bá₄ tsɨ́n₂ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ chi'₂, ia₁ 'uan'₂ bá₄ 'nia'₂, ia₁ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄ ma₂'i₄ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁ ma₂ca₂tian'₃ 'nia'₂ ne₄ quió'₅ i₂së₃dsen₃.

15 Tsá₃ lë₁jmo₂ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ jua'₅₄ a₂le₃chang'₂ i₁niog'₄ juɨ₅ ja₁i₂nio₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, on₃ guë'₂ jmó₁ 'nia'₂ 'ɨ́n₅ 'au'₂ 'e₂ niog₅ cha₂ mɨ₂güɨ́g₃. Chi₂jua'₂ chan₂ i₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃, i₂le₂'éi₂ tsá₃ të₃dsón'₂ 'nioi₃ Diú₄ Jmei₂. 16 Ia₁ ca₂le₃jë́₃ a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃, juɨ₁lia'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂mɨ₅ nɨ₁ŋɨ₁ dsa₂, a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ jmo₃ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ të₅ jme₁ne₁₂, a₂jme₂rón₂ dsa₂ 'e₂ niog₅ cha₂ quió'₅ të₁lia'₂ chain₂: Ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, on₃jua'₅₄ já₅ quió'₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄; a₂já₅ quió'₅ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jaun₂. 17 La₁ a₂jë₁ca₂ŋɨ́₂ bá₄ mɨ₂güɨ́g₃, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ 'lɨg'₅₄ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ dsa₂ chain₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. La₁ i₂jmo₅ a₂'ŋio₂ dsɨ́₅ Diú₄, le₃chain₂ co₂tan₅₄.

Juɨ₁lia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ dsau₅ dsón'₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ të₂jág₁ táng₃

18 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ bá₄ la₂ chong₂ jniog₄. Ma₂nei'₂ bá₄ 'nia'₂, já₅ jan₂ i₂'ŋia₅₄ Cristo. Rë₂në́₃ në́₃, juɨn₅ bá₄ i₂ma₂ca₂rë₃jniá₂ i₂'ŋia₅₄ Cristo. Jaun₂ bá₄ lë₃ ne₄ jniog₄ a₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂. 19 I₂ca₂'uɨn₂ jë₄ quián₂ jniog₄ bá₄ 'éi₂. Dsón'₂ bá₄ dsau₅, on₃jua'₅₄ i₂quián₂ jniog₄ 'éi₂, ia₁ jua'₅₄ mei'₂ guë́₃ lɨ́in₅ i₂quián₂ jniog₄, jme₁jŋia₃ bá₄ quian'₅₄ jniog₄. La₁ le₂në₅ ca₂lë₃ ia₁jaun₂ le₃jniá₂, 'i₁jan₂ 'éi₂ tsá₃ lɨ́n₅ i₂quián₂ jniog₄. 20 La₁ 'nia'₂ në́₃, ma₂ca₂guen'₅₄ bá₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅, jaun₂ cuɨng'₂ bá₄ 'nia'₂ ca₂le₃jɨ́ng'₃* jág₁ tí₅. 21 Jaun₂ tsɨ́ng₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂, on₃jua'₅₄ ia₁ a₂tsá₃ cuɨn'₂ 'nia'₂ jág₁ tí₅, të₂le₃ ia₁ a₂cuɨn'₂ 'nia'₂. Jaun₂ ma₂le₁ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, 'i₁caun₂ jág₁ të₂jág₁ tsá₃ lé₂ le₃o₃'ag₅ jë₄ jág₁ dsau₅. 22 ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂lɨ́n₅ të₂jág₁? I₂'éi₂ bá₄ i₂juá'₂ a₂tsá₃ lɨ́n₅ Jesús I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄. 'Éi₂ bá₄ i₂'ŋia₅₄ Cristo, i₂tsá₃ jen₅₄ Diú₄ Jmei₂, on₃ guë'₂ Ja₁ŋi'₅₄ në́₃. 23 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ jen₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ tsá₃ quiain'₅₄ Diú₄ Jmei₂. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂jnia₅ jáng'₅ jág₁ dsau₅ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ quiain'₅₄ Jmei₂ në́₃.

24 Jaun₂ lë₃, 'ma₄ 'nia'₂ të₂'au'₂ jág₁ dse₃ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ le₂'uɨg₅₄. Ia₁ në₁jua'₂ ma₂të₁'ŋiá₄ të₂'au'₂ 'nia'₂, jaun₂ të₃'ŋiá'₄ bá₄ 'nia'₂ ja₁con₂ Ja₁ŋi'₅₄, quiain'₅₄ Jmei₂ në́₃. 25 Jaun₂ a₂la₂ bá₄ jág₁ quió'₅ a₂ca₂cuë₃: A₂le₃chong₂ jniog₄ co₂tan₅₄.

26 Jaun₂ tsɨ́n₂ jniá₂ si₂ la₂ ne'₅₄ 'nia'₂ ja₁'ɨ́ng₅ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ jiog₃ cau₅. 27 La₁ quian'₅₄ bá₄ 'nia'₂ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂ma₂të₁'ŋiá₄ të₂'au'₂ 'nia'₂ i₂ma₂cuɨn₃ Cristo. Jaun₂ tsá₃ ma₃i₂sián'₂ 'nió'₅ jme₃tag₅. La₁ juɨ₁të₂'ŋiá'₄ bá₄ 'nia'₂ le₃quió'₅ 'éi, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅ jme₃tɨin₂₃ 'nia'₂ ca₂le₃jë́₃ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅ dsón'₂, on₃jua'₅₄ jág₁ të₂jág₁.

28 Jaun₂ në́₃, 'nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, juɨ₁të₂'ŋiá'₄ bá₄ 'nia'₂ quiain'₅₄, ia₁jaun₂ caun₂ bá₄ le₁'ág₄ dsɨ₅ jniog₄ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ i₁jme₃jniai₂₃ táng₃. Tsá₃ 'nió'₅ jmó₁ jniog₄ gui'₅₄ ne₅₄ jë₁ma₂guáin'₅. 29 Chi₂jua'₂ ma₂ŋi'₅₄ 'nia'₂, Cristo bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂jmo₅ con'₂ dsi₂ten₅₄, jaun₂ juɨ₁le₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ ján₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jmo₅ con'₂ dsi₂ten₅₄, lɨ́in₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄.

3

Chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄

1 Jag₄ 'nia'₂ jaun₂, 'ŋio₅ lɨn₃ 'nio₃ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, juá'₂ dé₄ jmá'₃ të́₂ jniog₄ a₂lág₅ chi'₂-guein₂ quiáin₅. 'Uɨg₅₄ në₅, dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ tsá₃ cuɨg₂₃ jniog₄ ia₁ tsá₃ ma₂ca₂rë₃cuɨin₂₃ Diú₄. 2 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, ma₂lág₅ jniog₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. O₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ ma₂ne₄ guë́₄ jniog₄ 'a₂ lia'₂ léi₂ jë₁ca₂tó'₂, la₁ ne₄ jniog₄, jmɨg₄ jë₁ma₂të́₂ rë₁jme₃jnia₅ 'éi₂, léi₂ jniog₄ juɨ₁lia'₂ lɨ́in₅ 'ŋiog₅, ia₁ néi₄ jniog₄ ton'₂ le₃cuɨin₅ jniog₄ 'a₂ lia'₂ jniái₂. 3 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'ɨ́n₂ dsɨ́₅ jág₁ në₅, jmo₂₃ le₁jë́₃ të₂dsɨ́₅, juɨ₁lia'₂ le₁jɨ́n₃ 'éi₂.

4 Dsa₂ i₂caun₂ 'no₅ dso₄, rë₂cáin'₄ 'Éi'₃ quió'₅ Diú₄. Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂ca₂i₁juɨn₅₄ con'₂ lë́₅ 'Éi'₃, dso₄ bá₄ jaun₂. 5 Ia₁ ma₂ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂, ta₁ jaun₂ ca₂guan₃ dsa₂ i₂rë₂'ɨ́n₁ 'éi₂ quián₅ Diú₄, a₂qui₃'éin₂ dsáu₁ jniog₄. Ia₁ 'i₁caun₂ dso₄ tsá₃ 'e₂ ca₂rë₃cáin'₂ 'ŋiog₅. 6 Jaun₂ le₂në₅, 'i₁jan₂ i₂chan₂ le₃quió'₅ 'éi₂ tsá₃ ma₃ŋɨ₂₃ jua'₅₄ caun₂ qui₂'no₂₃ guë́₄ dso₄. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂caun₂ i₂nio₄ 'no₅ dso₄ në́₃, tsá₃ ma₂ca₂jág₂, on₃ guë'₂ ma₂ca₂rë₃cuɨg₂₃ në́₃. 7 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, tsá₃ 'ein₂ juɨ₁jiog₅₄ cau₅ quián'₂ 'nia'₂. Juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ con'₂ dsi₂ten₅₄, dsein₃ bá₄, juɨ₁lia'₂ dsen₃ 'éi₂ 'ŋiog₅. 8 La₁ juɨ₁lia'₂ i₂caun₂ 'no₅ dso₄, i₂quián₅ i₂së₃dsen₃ bá₄ 'éi₂, ia₁ i₂së₃dsen₃ në́₃ ma₂já₅ 'no₂₃ dso₄ ca₂le₃ jme₁ca₂rë₃lióg₃ mɨ₂güɨ́g₃. La₁ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ në́₃, ta₁ jaun₂ ca₂guain₃ a₂qui₂'éin₂ ta₁ quió'₅ i₂së₃dsen₃.

9 'I₁jan₂ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂ca₂rë₃chán₃ le₃quió'₅ Diú₄, jua'₅₄ caun₂ qui₂'no₂₃ guë́₄ dso₄, ia₁ quion₂ quió'₅ Diú₄ Jmei₂. Jaun₂ tsá₃ ma₂lé₂ jua'₅₄ caun₂ 'no₃ guë́₄ dso₄, ia₁ ma₂ca₂rë₃cháin₃ ma₂lɨ́in₅ guein₂ quián₅ Diú₄ bá₄. 10 Jaun₂ le₂në₅ bá₄ lé₂ jióg'₂ 'í₁ 'ein₂ lɨ́n₅ i₂quián₅ Diú₄, 'ein₂ lɨ́n₅ i₂quián₅ i₂së₃dsen₃ në́₃. Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂tsá₃ dse₃ jmo₅, o₃ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ 'nio₃ rɨn'₅₄, on₃jua'₅₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄ 'éi₂.

Juɨ₁jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂

11 Jág₁ dse₃ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ le₂'uɨg₅₄, a₂la₂ bá₄ jaun₂: a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. 12 Tsá₃ 'nió'₅ jmó₁ jniog₄ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ Caín i₂jme₁lɨ́n₄ i₂quián₅ i₂së₃dsen₃, jaun₂ ca₂jŋɨi'₃ dsó₂ rɨin'₅₄. ¿'E₂ lë₃ ca₂jŋag'₃? Ia₁ a₂'lɨg'₅₄ bá₄ jme₁jmo₅-dsáu₅ 'éi₂ 'ŋiog₅; rɨin'₅₄ guë'₂ në́₃, a₂dse₃ bá₄ jme₁jmo₂₃.

13 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ juɨ₁dsi₂gó'₃ 'au'₂ 'nia'₂ në₁jua'₂ 'iog₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 14 ia₁ ma₂ca₂ŋag₅ bá₄ jniog₄ ja₁jme₁dsióg₃; ma₂ca₂rë₃chóng₃ táng₃ jniog₄ jë₁le₃chong₂ co₂tan₅₄. Ne₄ jniog₄ a₂në₅ ia₁ 'nio₃ bá₄ jniog₄ rɨn'₅₄. La₁ i₂tsá₃ 'nio₃ rɨn'₅₄, i₂caun₂ ŋɨ₅ 'lɨn₄ bá₄ 'éi₂. 15 Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂'ŋia₅₄ rɨn'₅₄, i₂rë₂cán'₄ dso₄ co₂'nió'₄ i₂jme₂dsian₅ dsa₂ bá₄ 'éi₂. Ŋi'₅₄ bá₄ 'nia'₂ jaun₂, 'i₁jan₂ dsa₂ i₂jme₂dsian₅ dsa₂ tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂ a₂chain₂ co₂tan₅₄. 16 Le₂la₂ bá₄ ne₄ jniog₄ 'e₂ jaun₂ a₂'nio₃ dsa₂ rɨn'₅₄, ia₁ chan₂ jan₂ i₂ca₂guen₃ 'mú₃ o₄quián₂ jniog₄. Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂tág₂ jniog₄ guén₄ 'mú₃ o₄quió'₄ rɨn'₅₄. 17 Juɨ₁lia'₂ i₂cha₂ quió'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ la₂, në₁jua'₂ chan₂ jan₂ rɨin'₅₄, i₂ŋɨ₅ 'ɨn₂ quió'₅, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂dsia₃ guë'₂ ŋéi₂ dsɨ́₅ ja₁coin₂, ¿'a₂ lia'₂ lé₂ le₃juá'₂ ma₂të₁'ŋiá₄ të₂dsɨ́₅ a₂'nio₃ Diú₄? 18 'Nia'₂ guein₂ quiáng₃, on₃jua'₅₄ jmá'₃ quian'₅₄ jág₁ tio'₅₄ 'o₄ jniog₄ dsi₂ten₅₄ jua'₅₄ a₂'nio₃ jniog₄ rɨn'₅₄. A₂ca₂tág₂ jniog₄ jme₁'nió₄ të₃dsón'₂ rɨn'₅₄, të₂le₃ quian'₅₄ a₂léi₄ a₂qui₂rë₂jniá₂ 'e₂ a₂jmo₂ jniog₄.

'Ei₅ caun₂ dsɨ₅ jniog₄ të₂le₃ quió'₅ Diú₄

19 Le₂në₅ bá₄ ne₄ jniog₄ a₂téi₅ le₃quió'₅ juɨ₅ dsau₅, jaun₂ guë́₄ le₃'éi₁ jniog₄ caun₂ dsɨ₅ ne₄ Diú₄. 20 La₁ në₁jua'₂ cha₂ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ₅ jniog₄ a₂jme₂cáu'₂, Diú₄ bá₄ i₂lɨ́n₅ i₂juɨn'₂ guë́₄ lia'₂ con'₂ guë́₄ 'e₂ a₂qui₂dsɨ₂jŋi₅ dsɨ₅; 'éi₂ bá₄ ŋi₅ ca₂le₃jë́₃. 21 Le₂në₅ jaun₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, chi₂jua'₂ lei₅₄ jniog₄ të₂dsɨ₅ guio₅₄ tsá₃ 'e₂ rë₂cáu'₄, caun₂ bá₄ lé₂ le₃'éi₁ jniog₄ dsɨ₅ ne₄ Diú₄, 22 jaun₂ cuë₃ bá₄ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂mɨ₂, të₂le₃ ia₁ jme₂tí₁ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅, ton'₂ ia₁ jmo₂ bá₄ jniog₄ ne₄ 'éi₂ a₂të₅ dsɨ́₅. 23 A₂la₂ bá₄ 'éi'₃ quió'₅: a₂le₃'éin₂ jniog₄ të₂le₃ quió'₅ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄, ton'₂ ján₃ guë'₂ jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. Con'₂ në₅ bá₄ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ ca₂tság₃ jnia'₅₄. 24 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jme₂ti₃ 'éi'₃ në₅ në́₃, chain₂ le₃quió'₅ 'éi₂; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ 'éi₂ 'ŋiog₅ chain₂ ja₁con₂ 'éi₂ në́₃. Le₂në₅ bá₄ ne₄ jniog₄ a₂guá₅ 'éi₂ të₂dsɨ₅ jniog₄: të₂le₃ quian'₅₄ Jme₂dsí₂ i₂ma₂cuɨin₃.

4

Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ quian'₅₄ jme₂dsí₂ i₂'ŋia₅₄ Cristo

1 'Nia'₂ guein₂ quiáng₃ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃, tsá₃ o₁len'₂ 'nia'₂ jua'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂juá'₂, jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄. Rë₂ de'₂ quion₂ 'nia'₂ 'í₁ quió'₅, chi₂jua'₂ të₃dsón'₂ lɨ́in₅ i₂quián₅ Diú₄. Ia₁ juɨn₅ dsa₂ juɨ₁gan₂ ma₂i₂nio₄ qui₂'ë́₂ jág₁ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 2 Le₂la₂ bá₄ lé₂ le₃caun'₅₄ 'nia'₂ 'í₁ quió'₅ i₂juá'₂ jiog₅ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄: ca₂le₃jɨ́n₃ jme₂dsí₂ i₂jmo₅ jág₁ a₂ca₂guan₃ Jesucristo chi₁dsáin₃ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, i₂le₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂quián₅ Diú₄. 3 La₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ jme₂dsí₂ i₂tsá₃ jmo₅ jág₁ le₂në₅ 'ɨin₂₃ Jesús, on₃jua'₅₄ i₂quián₅ Diú₄ 'éi₂. I₂quián₅ i₂'ŋia₅₄ Cristo bá₄ i₂le₂'éi₂, i₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ jág₁ a₂jiá₃, i₂ma₂'en₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ rë₂në́₃.

4 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, lɨ́n'₅ bá₄ 'nia'₂ i₂quián₅ Diú₄; ia₁ ma₂ca₂tian'₃ bá₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂të₂jɨ́n₁. Ia₁ i₂'uan'₂ lɨn₃ guë́₄ bá₄ Jme₂dsí₂ i₂quian'₅₄ 'nia'₂, lia'₂ con'₂ guë́₄ i₂quian'₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 5 Dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ 'éi₂, jaun₂ jmá'₃ lia'₂ ca₂ne₅₄ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jme₂tag₂₃. Jaun₂ lë₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃ nag₂₃ jág₁ a₂jme₂tag₅ dsa₂ 'éi₂. 6 La₁ dsa₂ quián₅ Diú₄ bá₄ lág₅ jniog₄; jaun₂ lë₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cuɨn₅ Diú₄ në́₃, nag₂₃ jág₁ quián₂ jniog₄. La₁ dsa₂ i₂tsá₃ quián₅ Diú₄ në́₃, tsá₃ 'nio₃ nag₃ jág₁ quián₂ jniog₄. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ rë₂cuɨn₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ i₂jiog₅ Jme₂dsí₂ quió'₅ jág₁ tí₅. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ rë₂cuɨn₅ jniog₄ juɨ₁lia'₂ i₂jiog₅ jme₂dsí₂ i₂juɨ₁gan₂.

Diú₄ bá₄ i₂'nio₃ jniog₄

7 Rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂, ia₁ ja₁con₂ Diú₄ bá₄ já₅ a₂'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nio₃ rɨn'₅₄ ca₂rë₃cháin₃ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ton'₂ cuɨin₂₃ Diú₄. 8 I₂tsá₃ 'nio₃ rɨn'₅₄ në́₃, tsá₃ ma₂ca₂rë₃cuɨin₂₃ Diú₄, ia₁ Diú₄ lɨ́n₅ i₂'nio₃. 9 Ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ a₂'nio₃ jniog₄ jme₁ca₂chein₃ Ja₁ŋi'₅₄ i₂jan₂ tan₅₄ 'éi₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂. 10 Le₂la₂ bá₄ lë́₅ a₂'nio₃ Diú₄: on₃jua'₅₄ a₂ma₂ca₂jme₁'niói₄ jniog₄ ja₁ma₂ja₂náu₅. 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ca₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ ca₂rë₃'nio₃. Jaun₂ ca₂chein₃ Ja₁ŋi'₅₄ ia₁jaun₂ 'éi₂ quí₃ a₂rag₂ jniog₄.

11 Rɨn'₅₄ jniog₄, chi₂jua'₂ le₂në₅ ca₂rë₃'nio₃ Diú₄, ján₃ bá₄ le₂në₅ ca₂tág₂ jniog₄ jme₁'nió₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. 12 'I₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ ma₂jɨ́n₂ Diú₄. La₁ në₁jua'₂ 'nio₃ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂, guá₅ bá₄ Diú₄ të₂dsɨ₅ jniog₄, ton'₂ qui₂rë₂'ŋia₅ bá₄ të₂dsɨ₅ a₂'nio₃ Diú₄. 13 Le₂në₅ bá₄ jau'₂ 'í₁ a₂téi₅ jniog₄ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ton'₂ 'ein₅₄ të₂dsɨ₅ jniog₄ në́₃: ia₁ ma₂cuɨin₃ Jme₂dsí₂ quiáin₅. 14 Jnia'₅₄ guio₅₄ ca₂néi₄, jaun₂ jang'₂ jnia'₅₄ jág₁ dsau₅ la₂: Diú₄ Jmei₂ ca₂chein₃ Ja₁ŋi'₅₄ a₂ca₂o₃lioin₅₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 15 Juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂'ɨn₅ Jesús, a₂lɨ́n₅ 'éi₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, quiain'₅₄ bá₄ Diú₄, ton'₂ guá₅ bá₄ Diú₄ quiong'₅₄ táng₃.

16 Le₂në₅ ma₂ca₂rë₃ne₄, ma₂ca₂rë₃'éin₂ jniog₄ a₂'nio₃ Diú₄. Diú₄ lɨ́n₅ i₂'nio₃; jaun₂ i₂chan₂ 'nio₃ rɨn'₅₄ në́₃, chain₂ le₃quió'₅ Diú₄, ton'₂ chan₂ Diú₄ ja₁coin₂ ján₃. 17 Le₂në₅ bá₄ rë₂'ŋia₅ ja₁con₂ jniog₄ a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄, ia₁jaun₂ jë₁ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃, lé₂ le₃'éi₁ jniog₄ caun₂ dsɨ₅. Ia₁ lág₅ jniog₄ chong₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂ lia'₂ lɨ́n₅ Jesucristo. 18 Juɨ₁lia'₂ jë₁'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄, tsá₃ 'e₂ gau₂ cha₂. La₁ juɨ₁lia'₂ jë₁'nio₃ dsa₂ rɨn'₅₄ lia'₂ rë₂'ŋia₅, quian'₅₄ a₂në₅ jŋia'₅ a₂gó'₅ dsa₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂gó'₅ dsa₂, caun₂ jmɨ₁uɨg₅ bá₄ jaun₂ rë₂'ë́₄ ja₁coin₂. Ia₁ juɨ₁lia'₂ i₂gó'₅, tsá₃ ma₂ca₂rë₃'ŋia₅ ja₁coin₂ 'a₂ lia'₂ jme₃'nioi₃ rɨin'₅₄.

19 'Nio₃ jniog₄ Diú₄ ia₁ 'ŋiog₅ de'₂ le₂'uɨg₅₄ ca₂rë₃'nio₃ jniog₄. 20 La₁ në₁jua'₂ chan₂ i₂lɨn₅₄ juá'₂: “'Nió₃ jniá₂ Diú₄”, la₁ në₁jua'₂ 'ŋiai₅₄ bá₄ guë'₂ rɨin'₅₄ në́₃, jan₂ dsa₂ të₂jág₁ bá₄ 'éi₂. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ 'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄ i₂jɨ́in₂, ¿'a₂ bá₄ lia'₂ lé₂ jme₃'nioi₃ Diú₄ i₂tsá₃ ma₂jɨ́in₂? 21 'Ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂cuë₃ 'éi'₃ la₂: I₂'nio₃ Diú₄, ca₂tɨ́in₂ jme₃'nioi₃ rɨin'₅₄ ján₃.

5

Ca₂tián₃ jniog₄ ne₄ cosas 'lɨg'₅₄ a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃

1 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'én₂ a₂lɨ́n₅ Jesús të₃dsón'₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quián₅ Diú₄, lɨ́in₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄. Juɨ₁lia'₂ ja₁'nio₃ dsa₂ jan₂ dsa₂, ján₃ bá₄ 'nioi₃ chi'₂ quián₅ dsa₂ 'éi₂. 2 Le₂në₅ bá₄ ne₄ jniog₄ 'a₂ lia'₂ jme₁'nió₄ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄: chi₂jua'₂ dsón'₂ 'nió₃ jniog₄ Diú₄, ton'₂ jme₁tí₁ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅. 3 A₂la₂ bá₄ a₂'nio₃ jniog₄ Diú₄, a₂jme₁tí₁ jniog₄ 'éi'₃ quió'₅ bá₄. 'Éi'₃ quió'₅ në́₃, on₃jua'₅₄ 'e₂ ŋɨ́₄ guei₂. 4 Ia₁ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂lɨ́n₅ chi'₂-guein₂ quián₅ Diú₄, lí'₂ ne₄ cosas a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ quian'₅₄ a₂'éin₂ bá₄ jniog₄, léi₂ ne₄ cosas a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃. 5 ¿'Ein₂ 'éi₂ i₂lí'₂ ne₄ cosas a₂jén'₅ mɨ₂güɨ́g₃? Jŋia'₅₄ lia'₂ i₂'éi₂ bá₄ i₂'én₂ a₂lɨ́n₅ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.

Jág₁ dsau₅ 'ein₂ 'éi₂ lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄

6 Lia'₂ con'₂ jme₁guan₃ Jesucristo, ca₂jáng'₃ Diú₄ Jmei₂ jág₁ dsau₅ a₂lɨ́n₅ Jesús Ja₁ŋi'₅₄ të₃dsón'₂. Ia₁ ca₂cuë₃ léi₄ jme₁ca₂jŋó₂ 'éi₂ jmɨg₂. Jaun₂ on₃jua'₅₄ jmá'₃ jme₁ca₂jŋói₂ jmɨg₂ ca₂cuë₃ léi₄. Jme₁ca₂jon₃ Jesús, jme₁ca₂i₃'o₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄ në́₃, ca₂cuë₃ léi₄ táng₃. Quian'₅₄ le₃tɨn₃ léi₄ në₅ ca₂jáng'₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ jág₁ dsau₅, ia₁ Jme₂dsí₂ 'éi₂ bá₄ i₂lɨ́n₅ jág₁ dsau₅. 7 Ún₂ i₂lɨ́n₅ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ në₅: 8 Jme₂dsí₂ Jŋió₅ i₂jŋia₄ jniog₄ të₂dsɨ₅, Diú₄ Jmei₂ i₂ca₂cuë₃ léi₄ con'₂ jme₁ca₂jŋó₂ Jesús jmɨg₂, 'ŋiog₅ Jesús në́₃ ca₂cuë₃ léi₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂join₃, ca₂i₃'o₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄. Le₃ún₂ i₂në₅ caun₂ bá₄ jág₁ lë́₅ quió'₅.* 9 Guén₅ bá₄ jniog₄ juɨ₁lia'₂ 'e₂ caun₂ jág₁ dsau₅ jáng'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, la₁ 'ŋio₅ lɨn₃ guë́₄ quen₅ jág₁ dsau₅ a₂ca₂cuë₃ Diú₄ 'ŋiog₅, ia₁ quian'₅₄ jág₁ dsau₅ a₂ca₂jáng'₃ jaun₂ në́₃, ca₂'ë₃ 'ein₂ lɨ́n₅ Ja₁ŋi'₅₄. 10 I₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, 'i₄ jág₁ dsau₅ në₅ të₂dsɨ́₅. I₂tsá₃ 'én₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄ në́₃, jmo₂₃ dsɨ́₅ co₂'nió'₄ të₂jɨ́n₁ bá₄ Diú₄, ia₁ tsá₃ 'éin₂ jág₁ dsau₅ a₂ma₂cuë₃ Diú₄ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄. 11 ¿'E₂ jaun₂ a₂ma₂juá'₂ Diú₄? Ma₂ca₂juá'₂ a₂ma₂cuë₃ jág₁ quió'₅ a₂le₃chong₂ jniog₄ co₂tan₅₄. Jaun₂ le₃chong₂ jniog₄ co₂tan₅₄ të₂le₃ quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄. 12 Dsa₂ i₂quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, jéin'₃ bá₄. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ quian'₅₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, tsá₃ jéin'₃.

Toin'₂ jág₁ rɨin'₅₄ jë₁ca₂tó'₂

13 Jmo₅ jniá₂ si₂ la₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂'én₂ të₂le₃ quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄, ia₁jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂ chang'₂, a₂'i₄ të₂'au'₂ jme₂dsí₂ a₂chang'₂ co₂tan₅₄.†

14 Caun₂ 'ei₅ dsɨ₅ jniog₄ chong₂ të₂le₃ quió'₅ Diú₄, ia₁ ne₄ jniog₄ në₁jua'₂ 'e₂ caun₂ a₂mɨ₂ jniog₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'ŋio₂ dsɨ́₅, nag₃ bá₄ jág₁ quián₂. 15 Chi₂jua'₂ ne₄ jniog₄, a₂nag₂₃ jág₁ a₂chi₂lein'₅₄ jniog₄, ne₄ bá₄ jniog₄ ján₃, në₂jag₄ bá₄ a₂ma₂në₂guéi₁ 'e₂ mɨ₂.

16 Në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂jɨ́n₂ rɨn'₅₄ 'no₂₃ dso₄, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ lë́₅ dso₄ a₂jiog₅ juɨ₅ 'mú₃, 'nió'₅ mɨ₃ dsa₂ ne₄ Diú₄ ia₁jaun₂ jmo₃ Diú₄ a₂le₃chan₂ táng₃ dsa₂ 'éi₂; co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ dso₄ on₃jua'₅₄ a₂jiog₅ juɨ₅ 'mú₃. Ia₁ cha₂ dso₄ a₂jiog₅ juɨ₅ 'mú₃. Tsá₃ juá'₅ jniá₂ a₂'nió'₅ mɨ₃ dsa₂ o₄quió'₄ dsa₂ i₂'no₅ dso₄ le₂jaun₂. 17 Ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄, dso₄ bá₄ jaun₂. La₁ cha₂ dso₄ a₂tsá₃ jiog₅ juɨ₅ 'mú₃.

18 Ne₄ bá₄ jniog₄, juɨ₁lia'₂ i₂ca₂rë₃chán₃ le₃quió'₅ Diú₄, tsá₃ ma₂ŋɨ₂₃ jua'₅₄ caun₂ qui₂'no₂₃ guë́₄ dso₄; ia₁ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ bá₄ jmo₅ 'í₁,‡ jaun₂ tsá₃ téi₂ i₂së₃dsen₃ gu₂.

19 Jaun₂ ne₄ bá₄ jniog₄ a₂lág₅ dsa₂ quián₅ Diú₄; ton'₂ ne₄ bá₄ jniog₄ ján₃, a₂ma₂rë₂'i₄ bí₂ quió'₅ i₂së₃dsen₃ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃.

20 Ján₃ bá₄ ne₄ jniog₄, ta₁ jaun₂ ca₂guan₃ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ a₂jme₃tag₂₃ ia₁jaun₂ le₃ŋág'₂ jniog₄ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ le₃cuɨn₅ jniog₄ i₂lɨ́n₅ të₃dsón'₂. Jaun₂ chong₂ bá₄ jniog₄ 'ei₅ caun₂ jág₁ le₃quió'₅ i₂lɨ́n₅ të₃dsón'₂, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ le₃quió'₅ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄. 'Éi₂ bá₄ lɨ́n₅ Diú₄ të₃dsón'₂ i₂cuë₅ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄.

21 'Nia'₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃, jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ jaun₂ tsá₃ le₃gan'₂ 'nia'₂ quian'₅₄ diú₄ lag₄.

Co₂në₅.

* 1:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “a₂'io'₂ jén'₂ 'nia'₂.”

* 2:20 o₃, “ca₂le₃jë́₃.”

* 5:8 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂ca₂lë₃ cang₂ quian'₅₄ jág₁ jmei₅ latín, juá'₂ le₂la₂: “i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ në₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃: Diú₄ Jmei₂, Ja₁ŋi'₅₄ i₂lɨ́n₅ jág₁ quió'₅, quiain'₅₄ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. Le₃ún₂ i₂në₅ ca₂ne₅₄ bá₄ lɨ́n₅. Ján₃ bá₄ ún₂ i₂lɨ́n₅ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.”

† 5:13 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂ca₂lë₃ cang₂ guë́₄, juá'₂ ján₃: “ton'₂ ia₁jaun₂ le₃'éng'₂ le₃quió'₅ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄.”

‡ 5:18 o₃, “juɨ₁lia'₂ i₂ca₂rë₃chán₃ le₃quió'₅ Diú₄, jmo₂₃ 'í₁ 'ŋiog₅.”

SEGUNDA JUAN

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ a₂ca₂jmo₃

SAN JUAN

1

Jág₁ dsau₅, quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ 'nió'₅ jme₃'nio₃ dsa₂ rɨin'₅₄

1 Jniá₂ i₂lɨ́ng₅ gui'₅₄ juɨn'₂ quián₅ guá'₅ jmo₂₃ si₂ la₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'ne₂ 'io₅₄* rɨn'₅₄ jniog₄ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄, quian'₅₄ chi'₂ quiáng'₂ i₂'nióg₃ guë́₄ lɨn₃. On₃jua'₅₄ jmá'₃ jniá₂ 'nióg₃ 'nia'₂, ján₃ bá₄ 'nio₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ma₂le₁ŋi₅ jág₁ tí₅. 2 O₄quió'₄ jág₁ dsau₅ bá₄ 'nióg₃ 'nia'₂, jág₁ a₂ma₂të₁'ŋiá₄ të₂dsɨ₅ jniog₄, ton'₂ jiog₅ co₂tan₅₄ ja₁con₂ jniog₄. 3 Diú₄ Jmei₂ quian'₅₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo Ja₁ŋi'₅₄, juɨ₁jme₂gu'₅₄, dsia₃ ŋéi'₂ dsɨ́₅, jmo₃ 'ag₃ tei₄ 'au'₂ 'nia'₂, ia₁ a₂dsón'₂ bá₄ 'nioi₃ 'nia'₂.

4 'Ŋio₅ të₅ dsɨ₃ ia₁ ma₂jɨng₅₄ i₂lɨn₅₄ chi'₂ quiáng'₂ tiáin'₅ bá₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅, lia'₂ con'₂ lë́₅ juá'₂ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, 'éi'₃ a₂ma₂cuë₃. 5 Në₃ në́₃ 'io₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄, mɨ₅ jniá₂ juɨ́g₂ 'ne₂, a₂jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄ le₂jau₂ le₂jau₂. A₂juá'₅ jniá₂ ne₄ si₂ la₂, on₃jua'₅₄ 'éi'₃ 'mɨ́₂ la₂, 'éi'₃ jaun₂ bá₄ la₂ juɨ₁lia'₂ 'éi'₃ a₂jme₁ma₂ron₅ quián₂ jniog₄ le₂'uɨg₅₄. 6 Le₂në₅ bá₄ jme₁'nió₄ jniog₄ rɨn'₅₄: a₂i₂nio₄ jniog₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄. 'Éi'₃ a₂ma₂nei'₂ 'nia'₂ le₂'uɨg₅₄ bá₄ jaun₂, a₂le₃chang'₂ jme₁'nióg'₄ rɨ́ng'₂.

Juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂gau₅

7 Le₂con₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ i₂nio₄ juɨn₅ dsa₂ i₂jme₂gau₅, tsá₃ jág₁ jmo₂₃ jua'₅₄ a₂juá'₂ a₂ca₂guan₃ Te₁gui'₅₄ chi₁dsáin₃. Dsa₂ le₂'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ i₂jme₂gau₅, i₂'ŋia₅₄ Cristo në́₃. 8 Jmo₄ 'nia'₂ 'í₁ ia₁jaun₂ tsá₃ lë₁dsɨ₃'én₂ ta₁ quián'₂ 'nia'₂ a₂jmo'₂ ia₁ 'éng'₂, jaun₂ bá₄ tɨn'₃ 'nia'₂ lia'₂ 'ŋia₅ 'liang'₅₄ cuë₃ Diú₄.

9 Ia₁ juɨ₁'ein₂ guë́₃ i₂dsɨ₂jŋiá₄ jmo₂₃ ŋag₅₄ guë́₄ jme₂tag₂₃ con'₂ jág₁ a₂ma₂ca₂jme₃tag₅ Cristo, tsá₃ Diú₄ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂. La₁ juɨ₁lia'₂ i₂juá'₂ jme₂tag₂₃ con'₂ lë́₅ ca₂jme₃tag₅ Cristo, chan₂ Diú₄ Jmei₂ ja₁coin₂, ján₃ guë'₂ quiain'₅₄ bá₄ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ në́₃. 10 Në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂dsióg₃ ja₁con'₂ 'nia'₂, la₁ në₁jua'₂ tsá₃ jme₂tag₂₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ në₅, tsá₃ lë₁guéin₅ 'nia'₂ dsi₂néi₂ quiáng'₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ Diú₄ tsá₃ 'nió'₅ cuɨ́in'₄ 'nia'₂. 11 Ia₁ në₁jua'₂ chan₂ i₂ca₂cuɨn₃ Diú₄ dsa₂ le₂'éi₂, co₂'nió'₄ quein'₅₄ 'e₂ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₅-dsáu₅ 'éi₂.

Jág₁ jë₁ca₂tó'₂

12 'Lióng₂ bá₄ jág₁ a₂'nio₃ jniá₂ juɨg₅₄ 'nia'₂, la₁ tsá₃ 'nio₃ jniá₂ jua'₅₄ a₂juá'₄ të₂le₃ quian'₅₄ si₂, on₃ guë'₂ quian'₅₄ jmɨ₁jné₂. Ia₁ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ dsióg₄ bá₄ 'ŋió₃ ia₁jaun₂ dsiá₁ jniog₄ jág₁ dsi₁ne₁, ia₁jaun₂ le₃'ŋia₅ a₂'io'₂ jein₂ jniog₄.

13 Chi'₂ quián₅ 'io₅₄ rɨ́ng'₂ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄, dsiáin'₂ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:1 I₂lɨn₅₄ të₅sí₃ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ juɨ₁lia'₂ jág₁ në₅, co₂'nió'₄ të́'₂ guá'₅ në₂jag₄ bá₄ jan₂ 'io₅₄; chi'₂ quiáin₅ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ dsa₂ i₂tén₅ guá'₅.

TERCERA JUAN

Si₂ carta jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ a₂ca₂jmo₃

SAN JUAN

1

Dsia₅ dsa₂ dse₃ 'ɨin₂₃ Gayo

1 Jniá₂ gui'₅₄ juɨn'₂ quián₅ guá'₅, jmo₂₃ si₂ tsɨ́ng₂ ne'₅₄ 'ne₂ Gayo a₂mei₅₄ quiáng₃, ia₁ të₃dsón'₂ bá₄ 'nióg₃ 'ne₂.

2 Chi₁len'₄ jniá₂ Diú₄ o₄quián'₂ 'ne₂ rɨn'₅₄ jniog₄, ia₁jaun₂ jmo₃ le₃chang'₂ dse₃. Juɨ₁'ei₅ bá₄ dse₃ 'au'₂ ján₃, juɨ₁lia'₂ 'ei₅ 'au'₂ të₂le₃ quian'₅₄ jme₂dsí₂ quiáng'₂. 3 'Ŋio₅ lɨn₃ 'io'₂ jéin₅ jniá₂ jme₁ca₂o₃lén₂ i₂lɨn₅₄ rɨn'₅₄ jniog₄. 'Éi₂ në́₃ ca₂dsia₃ 'a₂ lia'₂ dse₃ ma₂chang'₂ rë₂teng'₅₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅. 4 'I₁caun₂ a₂siá'₂ tsá₃ cha₂ jua'₅₄ a₂lé₂ le₃jmo₃ 'ag₃ dse₃ dsɨ₃ 'io'₂ jéin₅, jŋia'₅₄ lia'₂ a₂le₃guion₅₄ a₂i₂nio₄ bá₄ chi'₂-guein₂ quiáng₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ jág₁ tí₅. 5 A₂mei₅₄ quiáng₃, caun₂ a₂rë₂ti'₅₄ bá₄ jaun₂ a₂jmo'₂ 'ne₂ jme₁cuë'₂ gog'₂-tag'₅₄ o₄quió'₄ rɨn'₅₄ jniog₄, o₁jŋia'₅₄ tsá₃ cuɨin'₂. 6 Të₃ ja₁le₁ŋɨ'₂ guá'₅, ma₂ca₂jáng'₃ 'éi₂ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ ŋɨ́₄ lë₃ 'niói'₃. Jmo₄ dse₃ 'au'₂ jme₁'oin₁₂ a₂'nió'₅ quió'₅, ia₁jaun₂ caun₂ dsɨ₃léin₂ bá₄ ne₄ juɨ₅ ja₁tioin'₅₄ juɨ₅ dsi₁léin₂. Jmo₄ a₂të₅ dsɨ́₅ Diú₄. 7 Ia₁ tioin'₅₄ juɨ₅ i₂léin₂ dsɨ₃jmó₂ ta₁ quió'₅ Jesucristo, la₁ tsá₃ 'e₂ ma₂gue₃ 'i₁caun₂ quió'₅ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂. 8 Jaun₂ lë₃, jniog₄ në́₃ ca₂tág₂ dsiá₁ gu₂, jme₁'oin₁₂ a₂dsi₁léin₂ ja₁tioin'₅₄ juɨ₅ dsɨ₃'ë́₃ jág₁ tí₅ quió'₅ Diú₄.

Tsá₃ dse₃ jmo₅ Diótrefes

9 Ca₂jmo₃ jniá₂ caun₂ si₂ ca₂tsɨ́ng₂ ne₄ guá'₅. La₁ Diótrefes tsá₃ gue₂₃ 'éi'₃ quián₂ jnia'₅₄, ia₁ 'nio₃ jme₃góin₃ 'ŋiog₅ jmo₃ juɨin'₂ cán₂ ne₄ juɨ₅ quió'₅ guá'₅. 10 Jaun₂ lë́₃, në₁jua'₂ ca₂ŋó₃ jniá₂, i₁jéin₂ ia₁ 'e₂ lë₃ jmo₂₃ jág₁ të₂jág₁ 'ag₂₃ jnia'₅₄. Tsá₃ mag'₂ bá₄ guë́₄ dsɨ́₅ a₂jaun₂, ia₁ ján₃ bá₄ tsá₃ guein₂₃ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂dsɨ₂lén₂ në́₃; qui₂jné₅ bá₄ në₁jua'₂ chan₂ guë'₂ i₂'nio₃ guei₃, 'uɨ́in'₂ bá₄ 'éi₂ jë₄ quió'₅ guá'₅.

11 Rɨn'₅₄ jniog₄, tsá₃ can₂ 'nia'₂ juɨ₅ 'lɨg'₅₄ quió'₅ 'éi₂. Jmo₄ 'nia'₂ a₂dse₃. Dsa₂ i₂jmo₅ a₂dse₃, i₂quián₅ Diú₄ bá₄ 'éi₂. La₁ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄ në́₃, tsá₃ ma₂ca₂rë₃cuɨin₂₃ Diú₄.

Caun₂ juɨ₅ dse₃ a₂rë₂jniá₂ ŋɨ₅ Demetrio

12 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ juá'₂ dse₃ 'ɨin₂₃ Demetrio. Ia₁ rë₂jniá₂ bá₄ 'a₂ lia'₂ ŋɨ₂₃. Le₂në₅ bá₄ jnia'₅₄ në́₃, dsia₂ jág₁ dse₃ 'ɨ́n₅ 'éi₂, jaun₂ ŋi'₅₄ 'nia'₂, dsau₅ bá₄ jág₁ a₂jang'₂ jnia'₅₄.

Jág₁ jë₁ca₂tó'₂

13 'Lióng₂ bá₄ jág₁ 'nio₃ jniá₂ juá'₄, la₁ tsá₃ 'nio₃ jmo₅₄ quian'₅₄ jmɨ₁jné₂ on₃ guë'₂ quian'₅₄ pluma; 14 ia₁ 'ɨ́n₂ dsɨ₃ jniá₂ jag₅₄ dsi₁ne₁ ŋi'₅₄ ta₁ la₂ ia₁jaun₂ dsiá₁ jág₁.

15 Juɨ₁chang'₂ bá₄ 'ei₅ tei₄ 'au'₂. Dsa₂ a₂mei₅₄ quiáng'₂ i₂chan₂ ja₁lá₃ chein₂₃ jág₁ a₂cuɨin₂₃ Diú₄ 'ne₂. Jmo₄ dse₃ 'au'₂ cuɨn₅₄ Diú₄ le₂jan₂ le₂jan₂ a₂mei₅₄ quián₂ ja₁në₅.

Co₂në₅.

JUDAS

Si₂ carta a₂ca₂jmo₃

JUDAS

1

Jmo₅ Judas si₂ ne₄ dsa₂ i₂ma₂quion'₅₄ quián₅ Diú₄

1 Jniá₂ Judas, lɨ́ng₅ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Jesucristo, lɨ́ng₅ rɨn'₅₄ Jacobo. Jmo₂₃ si₂ carta la₂ tsɨ́ng₂ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂të́₄ i₂'nió₄ quián₅ Diú₄ Jmei₂ jniog₄, con'₂ i₂chan₂ lë́₅ 'í₁ le₃quió'₅ Jesucristo. 2 Juɨ₁le₂tsón₂ bá₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ a₂ŋéi₂ dsɨ́₅ Diú₄, a₂'ei₅ tei₄, a₂'nió'₃ 'nia'₂ rɨ́ng'₂ në́₃.

Dsa₂ i₂jme₂tag₅ juá'₅ jág₁ të₂jág₁

(2 Pedro 2:1-17)

3 'Nia'₂ rɨn'₅₄ jniog₄ i₂'nióg₃, lë́₂ dsɨ₃ 'ŋio₅ lɨn₃ a₂jmo₅₄ si₂ tsɨng₅₄ ja₁con'₂ 'nia'₂ ja₁juá'₄ juɨ₁lia'₂ jág₁ a₂lión₂ dsa₂ a₂ma₂le₁ne₁ jniog₄. La₁ia₁, në₃ në́₃, 'nió'₅ jmo₅₄ si₂ a₂chi₁leng'₄ 'nia'₂, a₂'nió'₅ quɨn'₅₄ 'nia'₂ bí₂ o₄quió'₄ jág₁ a₂'éin₂ jniog₄, jág₁ a₂ma₂dsia₃ Diú₄ o₄gú₃ dsa₂ i₂lë́₅ 'í₁ quiáin₅.* 4 Ia₁ ma₂ca₂i₃ton'₅₄ i₂lɨn₅₄ con'₂ të₃co'₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, dsa₂ i₂ma₂ja₂lén₂ rë₂'ɨ́n₄ ne₄ Si₂ ca₃ma₂lɨ́g'₂ i₂ma₂tion'₅₄ juɨ₅ dsɨ₃'én₂. Lɨ́in₅ dsa₂ i₂tsá₃ Diú₄ cuɨn₅, i₂'nio₃ jme₃tsɨ́n₃ jág₁ a₂'ua₁ dsɨ́₅ Diú₄ quián₂ jniog₄ con'₂ tsá₃ o₁jau₅₄ juɨ₅ a₂tóin'₃ jmo₃-dsáu₅ a₂'lɨg'₅₄ a₂ja₂ dsɨ́₅; tsá₃ tioin₂₃ a₂lɨ́n₅ Jesucristo i₂jan₂ tan₅₄ juɨg₅₄ jniog₄ Te₁gui'₅₄ quián₂.

5 Juɨ₁la₂ ma₂le₁ŋi'₅₄ 'nia'₂, la₁ 'nio₃ jniá₂ juá'₄ táng₃ ia₁jaun₂ dsiog'₂ 'au'₂, ia₁ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂'uɨ́n'₂ Te₁gui'₅₄† dsa₂ juɨg₂ Israel ma₂lɨ́g'₂ lia'₂ con'₂ jme₁tioin'₅₄ 'uë₃ Egipto, la₁ ca₂jme₃dsiain₂₃ bá₄ i₂lɨn₅₄ dsa₂ 'éi₂ ia₁ tsá₃ ca₂'éin₃. 6 Le₂jaun₂ bá₄ táng₃ quian'₅₄ ángeles i₂tsá₃ 'í₁ ca₂lɨ́'₃ ta₁ a₂jme₁lɨ́in₄, të₂le₃ ca₂tí₂ bá₄ ja₁jme₁tiáin'₄. 'Éi₂ në́₃ rë₂në́₃ tioin'₅₄ le₁jnɨ́i₅ jë₄ qui₁né'₃, ja₁ma₂le₁'ŋei'₅₄ co₂tan₅₄ quian'₅₄ ŋí₁ cadenas, lë́₅ 'í₁ quió'₅ Jmɨg₄ Juë'₂ jaun₂. 7 Le₂në₅ bá₄ ján₃ juɨ₁lia'₂ ca₂jmo₃ dsa₂ i₂jme₁chan₂ juɨg₂ Sodoma quian'₅₄ Gomorra, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ juɨg₂ i₂jén₂ ma₂quián₅ jaun₂, ca₂jɨ́in'₂ qui₂ca₂nió'₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jág₁ 'lɨg'₅₄, qui₂i₃léin₂ chi₁co'₅₄ quió'₅ a₂'ɨ́n₅ dsɨ́₅ nɨ₁ŋɨ₁ i₂sián'₂ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ jmo₃. Uɨg₅ a₂ŋág₅ jë₄ si₂ a₂jiog₅ co₂tan₅₄ a₂ca₂gue₃ jaun₂, 'ë́₂ jág₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂chan₂ jmɨg₄ në₃.

8 Le₂në₅ bá₄ ján₃, të₂le₃ quian'₅₄ 'e₂ a₂niog₅ quɨ₅ dsa₂ 'éi₂, qui₂jme₂'ióg₃ nɨ₁ŋɨ₁ guioin₅₄ quian'₅₄ dso₄ a₂qui₂'no₂₃, tsá₃ ji'₅₄ 'éi'₃, 'lɨg'₅₄ bá₄ táun₂ le₃quió'₅ i₂jlán'₁ chan₂ quián₅ Diú₄. 9 Ia₁ ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ ángel Mi₂gue₅₄ i₂lɨ́n₅ i₂dsen₅₄ guë́₄ quián₅ Diú₄, lia'₂ con'₂ jme₂ca₂tsɨ́in₂ quian'₅₄ i₂së₃dsen₃ ne₄ o₄quió'₄ nɨ₁ŋɨ₁ 'lag₄ Moisés, tsá₃ ca₂tiá₂ dsɨ́₅ 'éi₂ jua'₅₄ 'ag₃ 'lɨg'₅₄ a₂'nag₃, të₂le₃ ca₂juá'₂: “Te₁gui'₅₄ bá₄ juɨ₁qui₂dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁cong'₂.”

10 La₁ dsa₂ 'éi₂ në́₃ 'ë₂₃ 'lɨg'₅₄ 'e₂ caun₂ a₂lë́₂, të₃ tsá₃ ma₂ŋi₅ rë₂; jmo₂₃-dsáu₅ lia'₂ ja₁jmo₅ já'₂ náu₂ i₂tsá₃ 'e₂ ŋɨ́'₂ dsɨ́₅, ia₁ juɨ₁lia'₂ a₂cuɨ́'₅ con'₂ lë́₅ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅ guioin₅₄ a₂cha₂ mɨ₂güɨ́g₃ la₂, quian'₅₄ a₂jaun₂ bá₄ dsɨ₃'éin₂.

11 ¡'E₂ guë́₄ juɨ́g₂ dsa₂ 'éi₂! Ia₁ ma₂ja₂léin₂ quian₅ juɨ₅ quió'₅ Caín; ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂dsɨ'₅₄ cu₄ bá₄ ca₂i₁nioi₁₂ të₂le₃ dséi₂, 'ein₂₃ juɨ₅ ja₁tsá₃ dsau₅ a₂ca₂can₃ Bala'am. La₁ ca₂i₃'éin₂ juɨ₁lia'₂ ca₂i₃'én₂ Coré‡ jme₁ca₂nau₂ quein₅. 12 Co₂'nió'₄ caun₂ 'mé'₅ a₂quian₅ o₂guí'₃ bá₄ a₂jmo₅-dsáu₅ dsa₂ 'éi₂ jɨn'₄ 'nia'₂ jme₁tóng'₅ quë́'₂ jmo'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ a₂'nióg'₃ rɨ́ng'₂. La₁ dsa₂ 'éi₂ quein'₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂ qui₂guë́'₅ qui₂'ɨ́n'₂ 'io'₂ jén'₅ ca₂lia'₂ tsá₃ 'e₂ gó'₃ jmo₂₃. Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ jan₂ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂, la₁ jŋia'₅₄ con'₂ dse₃ jme₂tain₅₄ guioin₅₄ bá₄. Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ jnei₅ a₂lë₁qui₂ŋag₅ quian'₅₄ dsí₂ tsá₃ 'e₂ jmɨ́₅ cha₂ guë'₂; o₃ lɨ́in₅ táng₃ juɨ₁lia'₂ nɨ₁'ma₂ a₂lë₁le₁dsɨ₅₄ tó'₅ lí₁ jein₂ quió'₅, la₁ tsá₃ 'e₂ mɨ́g₂ cha₂ guë'₂ jaun₂ në́₃. Lɨ́in₅ co₂'nió'₄ nɨ₁'ma₂ a₂ma₂ca₂cang₅ le₂jiog₅ jmú₄, le₃jua'₅₄ a₂ma₂quian₅ tɨn₃ ne₅₄ 'mú₃. 13 Lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ jmɨg₂ a₂lë₁qui₂jná'₅ tiá₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ a₂ráun₂ quian'₅₄ dsí₂, qui₂le₁'ág₄ ne₄ jan₅ ca₂le₃jë́₃ a₂lë₁'iog₅ o₂guí'₃ quió'₅. Tioin'₅₄ juɨ₅ i₂nioi₅₄ lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ nei₅ a₂lë₁ma₂i₂nio₄, tsá₃ ma₃juɨ₅ co₂dsau₅ le₁quian₅. Ma₂tioin'₅₄ juɨ₅ a₂dsi₁lein₃ jë₄ qui₁né'₃ 'ŋio₅ lɨn₃, ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ ja₁dsi₁toin'₄ co₂tan₅₄.

14 Le₂jaun₂ bá₄ Enoc ján₃, dsa₂ i₂jë₁ca₂të́₂ jŋé₂ tsɨ₁jon₂ Adán i₂ca₂rë₃chán₃; 'éi₂ ca₂'ë́₂ jág₁ të₃jŋiá₅ ca₂'ɨin₃ dsa₂ le₂'éi₂ jme₁ca₂juá'₂: “Ca₂jɨng₅₄ Te₁gui'₅₄ jóin'₅ ca₂sióin₃ quiain'₅₄ të₂le₃ mei₅ bá₄ i₂jŋió₅ quiáin₅, 15 a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃, a₂'liain'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'lɨn'₅₄, ne₄ 'uɨg₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂qui₂ma₂jmo₃, ne₄ ca₂le₃jë́₃ jág₁ lë₁'iog₅ a₂qui₂ma₂'ɨin₃ Diú₄ në́₃.” 16 Dsa₂ le₂'éi₂ në́₃ ca₂le₃jë́₃ bá₄ 'i₄ dsɨ́₅ jmo₂₃, qui₂'no'₂ dsáu₁ dsa₂, jmá'₃ lia'₂ juɨ₅ ja₁le₃chain₂ dse₃ ja₁mag'₂ dsɨ́₅ guioin₅₄ bá₄ 'no'₂. Tɨin₂ dsia₃ jmá'₃ lia'₂ jág₁ tá'₅, ton'₂ 'ŋioi₅₄ 'a₂ lia'₂ jme₃'uáin₂ dsɨ́₅ dsa₂ ia₁jaun₂ lí'₂ 'e₂ a₂'nio₃.

'Ë́₂ guë́₄ jág₁ të₃jŋiá₅ tsɨ́'₅ dsa₂ 'én₂

17 La₁ 'nia'₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, juɨ₁dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂, ca₂le₃jë́₃ jág₁ a₂ma₂cuë₃ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂ jniog₄, 18 ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ 'nia'₂: “Jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂ le₃chan₂ dsa₂ i₂jŋia'₅₄ lë₁qui₃táun₂ 'lɨg'₅₄, a₂le₃chain₂ tiain'₃ con'₂ lë́₅ mɨ₅ dsɨ́₅ guioin₅₄, ia₁ tsá₃ Diú₄ cuɨin₂₃.” 19 Dsa₂ le₂'éi₂ bá₄ i₂jmo₃ le₁dson'₅₄ 'nia'₂; i₂nioi₅₄ con'₂ dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ guioin₅₄, tsá₃ Jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ quiain'₅₄.

20 La₁ 'nia'₂ në́₃ rɨn'₅₄ jniog₄, caun₂ juɨ₁dsi₂cón'₃ bá₄ 'nia'₂ quian'₅₄ a₂'éng'₂ a₂lë́₅ a₂jŋió₅ guë́₄ lɨn₃. Chi₁len'₅₄ 'nia'₂ Diú₄ con'₂ lë́₅ jiog₅ Jme₂dsí₂ Jŋió₅. 21 Juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ lë́₅ 'í₁ ja₁'nio₃ Diú₄ 'nia'₂; qui₂le₁jan'₄ a₂dsia₃ ŋéi₂ dsɨ́₅ Te₁gui'₅₄ Jesucristo quián₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁cuë₃ ja₁le₃chan'₂ 'nia'₂ co₂tan₅₄.

22 Dsia₄ 'nia'₂ ŋéi₂ 'au'₂ ja₁con₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂qui₂le₁'ág₄ caun₂-tɨn₃ dsɨ́₅, 23 lion₅₄ 'nia'₂ i₂lɨn₅₄ në₂jag₄ bá₄ a₂'uɨin'₅₄ jë₄ si₂. Dsia₄ 'nia'₂ ŋéi₂ 'au'₂ ja₁con₂ i₂sián'₂, të₃ gang'₃, të₃ 'ŋiag'₅₄ ca₂le₂jiog₅ nɨ₁tsɨn'₅₄ a₂rë₂'ióg₄ quian'₅₄ nɨ₁ŋɨ₁₂.

Jág₁ a₂rë₂juɨn'₂ Diú₄ jë₁ca₂tó'₂

24 Në₃ në́₃, të₂le₃ quió'₅ i₂quɨ'₅₄ jmɨg₄ jmo₃ 'í₁ 'nia'₂ ia₁jaun₂ tsá₃ tsɨ₃séng'₂, jme₃jniai₂₃ 'nia'₂ ján₃, ja₁jlá'₁ lɨn₃ ja₁guá₄ Diú₄ a₂tsá₃ ma₂'e₂ dso₄ rë₂cáng'₄, ja₁jiá₃ 'au'₂ 'nia'₂ 'io'₂ jén'₂ guë́₄ lɨn₃, 25 le₃quió'₅ Diú₄ i₂jan₂ tan₅₄ [i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅]§ i₂lió₂ jniog₄, ¡'éi₂ bá₄ i₂ca₂tɨ́n₂ ca₂le₃jë́₃ ti₁'mag'₄, ca₂le₃jë́₃ a₂jme₂juag'₂ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ juɨ₅bí₂, ca₂le₃jë́₃ 'éi'₃ në́₃, [të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄],* ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ ja₁ma₂já₅, jmɨg₄ rë₂në́₃, lia'₂ co₂tan₅₄ në́₃! ¡A₂méi₃!

Co₂në₅.

* 1:3 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

† 1:5 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ a₂gui'₅₄ guë́₄: “Jesús.”

‡ 1:11 Core: 'Í₂ Números 16.

§ 1:25 Chog₅₄ si₂ a₂dse₃ guë́₄ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

* 1:25 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ tsá₃ le₁ton₅ jág₁ në₅.

APOCALIPSIS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Jág₁ a₂ca₂jme₃jnia₅ Jesucristo ne₄ San Juan₅₄

1

Jág₁ a₂ca₂jme₃jnia₅ Diú₄

1 A₂la₂ bá₄ jág₁ a₂ca₂jme₃jnia₅ Diú₄ ne₄ Jesucristo, ia₁jaun₂ 'éi₂ në́₃ 'ë́'₃ táng₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₅₄, ca₂juá'₂ ca₂le₃jë́₃ a₂tion₅₄ niog₅ lé₂ ŋi'₅₄ ta₁. Jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ 'éi₂ ca₂jmo₃ ca₂rë₃ŋi₅ ma₂ca₂jme₃jniai₂₃ të₂le₃ quian'₅₄ ángel quiáin₅ ne₄ Juan₅₄, jan₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄. 2 Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ la₂, ca₂le₃jë́₃ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ca₂jág₃ ca₂të́₂ ne₃; ton'₂ jáng'₅ bá₄ jniá₂ jág₁ dsau₅ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ lɨ́n₅ Jesucristo.

3 'E₂ guë́₄ dsen₃ i₂'ɨ₅ si₂ la₂, a₂chi₁ton₅ jág₁ a₂'ë́₂ Diú₄. Le₂jaun₂ guë'₂ táng₃ juɨ₁lia'₂ i₂nag₅ jág₁ la₂ a₂'ë́₂ Diú₄; dsen₃ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂chi₁ton₅, ia₁ ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄.

Jmo₅ Juan₅₄ si₂ a₂ca₂chein₃ ne₄ ta₁guion₃ guá'₅

4 Jniá₂ Juan₅₄ jmo₂₃ si₂ a₂dsiang'₅₄ ne₄ ta₁guion₃ guá'₅ i₂chan₂ le₂tan₅₄ 'uë₃ Asia. Juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'nia'₂, juɨ₁chan'₂ bá₄ 'nia'₂ 'ei₅ tei₄ të₂le₃ quian'₅₄ Diú₄ i₂lɨ́n₅ jmɨg₄ në₃, i₂jme₁lɨ́n₄ tián₂ le₂jŋiá₅, i₂lén₂ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄; ján₃ bá₄ juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ ta₁guion₃ jme₂dsí₂ i₂tion'₅₄ le₃ne₄ ne₄ta₁ ja₁guá₄; 5 ján₃ guë'₂ juɨ₁jme₂gu'₅₄ Diú₄ 'nia'₂ të₂le₃ quian'₅₄ Jesucristo, i₂tí₅ jág₁ dsau₅ quió'₅, i₂le₂ne₁ ma₂ca₂jen'₅₄ ne₄ 'mú₃, i₂gon₂ ne₄ rag₅₄ chan₂ gua'₅₄ 'uë₃. Le₃quió'₅ 'éi₂ bá₄ i₂ca₂rë₃'nio₃ jniog₄ ton'₂ ma₂ráng'₂ jniog₄ ne₄ 'uɨg₅₄ dsáu₁ jniog₄ quian'₅₄ jmɨ₂ 'ain₅₄ 'ŋiog₅; 6 le₃quió'₅ 'éi₂ në́₃ i₂ma₂jmo₃ a₂lág₅ jniog₄ rag₅₄, jme₂dsa₂ në́₃, a₂jme₁ti₁ jniog₄ ne₄ Diú₄ quiáin₅ i₂lɨ́n₅ Jmei₂. ¡Le₃quió'₅ 'éi₂ bá₄ ca₂tɨ́in₂ jme₃juag'₂ dsa₂, ca₂tɨ́in₂ goin₃ co₂tan₅₄! A₂méi₃.

7 ¡Jag₄! ¡Ma₂já₅ jë₄ jnei₅!

Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ dsa₂ të₃ ne₅₄,

ca₂le₂jiog₅ dsa₂ juɨg₂ i₂ca₂'ág'₂;

ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ juɨg₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃

tóin'₃ quɨ'₃-'o₃ jë₁ma₂ca₂jág₂.

¡Le₂jaun₂ lé₂, a₂méi₃!

8 “Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂lɨ́ng₅ le₂'uɨg₅₄ juɨ₁lia'₂ letra Alfa jë₁ca₂rë₃lióg₃; jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂lɨ́ng₅ jë₁ca₂tó'₂ në́₃ juɨ₁lia'₂ letra Omega”, juá'₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄. “Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ rë₂në́₃, i₂lɨ́ng₅ ma₂i₁jáun₃, i₂lɨ́ng₅ co₂tan₅₄ ne₄ juɨ₅,* i₂'uan'₂ guë́₄ lɨn₃.”†

Jan₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

9 Jniá₂ Juan₅₄, lɨ́ng₅ rɨ́n'₂ 'nia'₂, ia₁ quein'₅₄ jniog₄ co₂dsia₅ ŋag₄ uɨg₅, le₂jaun₂ chi₁jŋia₁ jniog₄ ja₁gon₂ Diú₄, ton'₂ co₂dsia₅ guei₂ bí₂ a₂tián₂ jniog₄ juɨn'₂ dsɨ₅ le₃quió'₅ Jesús. Jme₁'eng₅₄ rë₂jnɨ́g₅ caun₂ 'uë₃ a₂rë₂quɨ́'₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄ ja₁chei₂ Patmos, ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂ca₂'ë́₃ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, ton'₂ ia₁ 'uɨg₅₄ a₂ma₂cuë₃ jniá₂ jág₁ dsau₅ 'ɨ́ng₅ Jesucristo. 10 Co₂ráun₂ në́₃ co₂jmɨg₄ quió'₅ Te₁gui'₅₄ ja₁'eng₅₄ jaun₂, ca₂lë₃ a₂jme₁'en₅₄ jniá₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂. Jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ a₂ca₂né'₂ le₃co'₅₄ lag₃ ca₂juá'₂ tiá₂ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ jë₁i₂'ein₅₄ ŋí₁ trompeta, 11 ca₂juá'₂ tság₅ jniá₂:

―Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂lɨ́ng₅ le₂'uɨg₅₄ juɨ₁lia'₂ letra Alfa jë₁ca₂rë₃lióg₃; jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂lɨ́ng₅ jë₁ca₂tó'₂ në́₃ juɨ₁lia'₂ letra Omega. Ne₄ si₂ rë₂bɨn₅, tiong₅ a₂jág'₂ ia₁jaun₂ qui₁dsiang'₅₄ ne₄ ta₁guion₃ guá'₅ ja₁tén₄ 'uë₃ Asia, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ quió'₅ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Efeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, quian'₅₄ Laodicea në́₃.

12 Ca₂jen'₄ jniá₂ jaun₂ në́₃, a₂jɨng₅₄ 'ein₂ 'éi₂ i₂juá'₂ jág₁ tság₅ jniá₂. Jme₁ca₂jeng'₅₄, ca₂jág₃ tióng₂ guio₃ tag₄ a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄ ja₁le₁guí'₂ si₂. 13 Jë₄ ta₁guio₃ mɨ₂tag₄ si₂ jaun₂ në́₃, jme₁chén'₄ jan₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃,‡ i₂qui'₂ 'mɨ'₂ chen'₅₄ jang₄, mei'₂ tsá₃ tsáng₂ co'₅₄ tag₁₂. A₂jme₁rë₂jén'₅ le₁dsɨ́₅ guë'₂ në́₃, jme₁lë́₄ jmá'₃ cu₄nióg₄. 14 Jŋi₂ dsi₅₄ guë'₂ në́₃, jme₁tiog₂ lia'₂ ja₁tiog₂ jŋí₂ já'₂ cha'₂, a₂tiog₂ juɨ₁lia'₂ tiog₂ 'mu₂. Jme₁ne₁₂ guë'₂ në́₃ jme₁jniá₂ tág₅ juɨ₁lia'₂ jniá₂ ca₂jo'₅₄ si₂. 15 Mɨ₂tag₅₄ guë'₂ në́₃ jme₁jniá₂ tág₅ lia'₂ lë́₅ jmá'₃ nɨ₁ŋí₁ nióg₂ a₂rë₂ta₄ a₂ma₂jmág₂ né'₃ táu₃ si₂. Jág₁ quió'₅ guë'₂ në́₃ jme₁né'₂ tiá₂ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ né'₂ caun₂ ja₁ta'₂ la'₅₄ pa₁ lɨn₃.§ 16 Gu₂ ne₁ guë'₂ në́₃ jme₁chan'₂ guio₃ nei₅; mɨ₂'o₅₄ guë'₂ në́₃ jme₁jniá₂ 'ia₂ lia'₂ lë́₅ caun₂ ŋi₁tág₂ chen'₂ a₂'mu₃ le₃tɨn₃ ton₂. Ne₅₄ guë'₂ në́₃ tág₅ jmá'₅, juɨ₁lia'₂ tág₅ 'iog₂.

17 Jme₁ca₂jág₃, ca₂tón₂ jniá₂ ja₁tióng₂ mɨ₂tag₅₄, lia'₂ tsá₃ léi₄ mei'₂. Jaun₂ ca₂quiog₂ gu₂ ne₁ ne₄ quió₃, jaun₂ ca₂juá'₂:

―Tsá₃ jmo₂ gang'₃, ia₁ jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₂le₂ne₁, ton'₂ jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₂jë₁ca₂tó'₂. 18 Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂chan₂; jme₁rë₂'lɨn₄ bá₄ jniá₂, la₁ ¡jag₄! ma₂chang₂ bá₄ táng₃ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄, ca₂lia'₂ co₂tan₅₄.* Jniá₂ bá₄ chan'₄ ŋí₁ llaves quió'₅ 'mú₃ quian'₅₄ guë'₂ tau₂ 'ŋio₅.† 19 Jaun₂ lë₃, ne₄ si₂, tiong₅ juɨ₁lia'₂ 'e₂ a₂në₂jag'₅₄, 'a₂ lia'₂ niog₅ lë́₅ rë₂në́₃ quian'₅₄ guë'₂ a₂në₃ guë́₄ niog₅ lé₂. 20 A₂la₂ bá₄ jág₁ dsau₅ a₂jme₁rë₂'ma₄ le₂jŋiá₅: juɨ₁lia'₂ guio₃ nei₅ a₂në₂jag'₅₄ chi₁chan'₄ gu₃ ne₁, quian'₅₄ guë'₂ ta₁guio₃ tag₄ a₂lë́₅ quian'₅₄ cu₄nióg₄ ja₁le₁guí'₂ si₂. Jáng'₅ jág₁ ta₁guio₃ nei₅ co₂'nió'₄ guion₃ dsa₂ i₂i₃quian₄ jág₁‡ quián₅ ta₁guion₃ guá'₅; guio₃ tag₄ ja₁le₁guí'₂ si₂ guë'₂ në́₃, co₂'nió'₄ ta₁guion₃ guá'₅.

2

Jág₁ a₂chen₅ ne₄ le₂guion₃ guá'₅: Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Efeso

1 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Efeso, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ i₂chan'₂ le₃guio₃ nei₅ quian'₅₄ gu₂ ne₁, i₂ŋɨ₅ jë₄ ta₁guio₃ tag₄ a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄ ja₁le₁guí'₂ si₂: 2 Guion₄ bá₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ ta₁ 'ua'₂ a₂jmo'₂ 'nia'₂, 'a₂ lia'₂ juɨn'₂ 'au'₂ në́₃. Guion₅₄ bá₄ ján₃ a₂tsá₃ ma₃tiang'₃ quiang'₅₄ dsa₂ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄. Guion₅₄ bá₄ ján₃ 'a₂ lia'₂ ma₂quion'₂ 'í₁ ja₁con₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ a₂juá'₂ lɨ́in₅ dsa₂ i₂chen₄ quián₅ Jesús, la₁ tsá₃ guë'₂ lɨ́in₅. Ma₂ca₂jme₁jniai'₂ a₂lɨ́in₅ dsa₂ të₂jɨ́n₁. 3 Juɨn'₂ bá₄ 'au'₂ lɨ́ng'₅ ma₂ja₂nóg'₅ qui₂ŋag'₅₄ uɨg₅ jmo'₂ ta₁ 'ŋio₅ lɨn₃ o₄quió₃ jniá₂, tsá₃ ma₂qui₂ca₂'ú'₃ 'au'₂ 'nia'₂.

4 La₁ia₁ cha₂ guë́₄ caun₂ ja₁cong'₂, a₂tsá₃ të₅ dsɨ₃: ia₁ tsá₃ ma₃'nióg'₃ jniá₂ lia'₂ jme₁'nióg'₃ le₂ne₁. 5 Jaun₂ në́₃, dsá₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄, a₂já'₄ ma₂qui₂ma₂sén'₂ 'nia'₂. Juɨ₁dsi₂quén'₅ táng₃ 'au'₂ 'nia'₂, jmo₄ táng₃ lia'₂ jme₁jmo'₂ le₂ne₁. Ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ le₂jaun₂ në́₃, ŋi'₅₄ ta₁ la₂ dsióg₄ i₁jŋiá'₃ tag₄ si₂ quiáng'₂ ja₁chí'₄, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jme₁tsɨ́ng'₄ 'au'₂. 6 Jŋia'₅₄ lia'₂ caun₂ a₂dse₃ la₂ bá₄ cha₂ ja₁cong'₂: a₂'ŋia'₅₄ 'nia'₂ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo₅-dsáu₅ dsa₂ nicolaítas, a₂jaun₂ bá₄ 'io₄ guë'₂ jniá₂ ján₃.

7 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅. Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, ŋei₂ guë́'₃ mɨ́g₂ 'ma₂ a₂chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄, a₂chí'₅ Ja₁jlá'₁* quió'₅ Diú₄.

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Esmirna

8 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Esmirna chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ i₂le₂'uɨg₅₄, i₂lɨ́n₅ jë₁ca₂tó'₂ guë'₂ táng₃; i₂ca₂jon₃ 'éi₂, i₂ma₂ca₂jen'₅₄ guë'₂ táng₃: 9 Guion₅₄ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ chang'₂ ŋag'₅₄ uɨg₅, ton'₂ a₂te₂ŋég'₂ guë'₂ ján₃. La₁ on₃jua'₅₄ a₂dsɨ₂jó'₃ te₂ŋég'₂ jme₁né₄, ia₁ chang'₂ bá₄ dse₃ ján₃. Guion₅₄ bá₄ ján₃ 'a₂ lia'₂ 'ag₅ 'lɨg'₅₄ dsa₂ i₂juá'₂ lɨ́n₅ judíos, la₁ tsá₃ guë'₂ lɨ́in₅. Dsa₂ i₂tén₅ guá'₅ sinagoga quió'₅ Satanás bá₄ 'éi₂. 10 Tsá₃ jmo₂ 'nia'₂ gang'₃ 'e₂ niog₅ a₂dsi₁ŋɨ́g'₂, ia₁ tsáun'₂ i₂së₃dsen₃ toin'₂ né'₃ 'má₃ i₂lɨn₅₄ 'nia'₂ co₂'nió'₄ a₂cáun₂ táu₂, jaun₂ ŋag'₅₄ 'nia'₂ uɨg₅ guia₃ jmɨg₄. La₁ tiá₂ nau₂ 'nia'₂ o₁jŋia'₅₄ ca₂quɨ́n₂ 'mú₃, ia₁ jniá₂ bá₄ cuë₅₄ ja₁le₃chan'₂ 'nia'₂ co₂tan₅₄ co₂'nió'₄ caun₂ corona. 11 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅. Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, 'i₁caun₂ uɨg₅ tsá₃ jén'₄ jë₁ca₂të́₂ tɨn₂ 'mú₃.

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Pérgamo

12 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Pérgamo, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ i₂'io₅ ŋi₁tág₂ 'mu₃ le₃tɨn₃ ton₂: 13 Guion₄ bá₄ jniá₂ ja₁tián'₅ 'nia'₂,† ja₁lë́₄ ne₄ta₁ ja₁gon₂ Satanás. La₁ lia'₂ tión'₂ jaun₂ bá₄ 'nia'₂ tiá₂ quian'₅₄ jág₁ quió₃. Tsá₃ ma₂tí'₃ a₂'éng'₂ le₃quió₃, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ jmɨg₄ lia'₂ con'₂ jme₁ca₂jŋɨ'₃ dsa₂ Antipas, dsa₂ i₂rë₂ti'₅₄ quiáng₃ i₂jme₁jáng'₅ jág₁ dsau₅, ca₂lë₃ jë₄ quián'₂ 'nia'₂, caun₂ juɨg₂ ja₁guá₄ Satanás. 14 La₁ia₁ cha₂ a₂lɨn₅₄ ja₁cong'₂, a₂tsá₃ të₅ dsɨ₃: jë₄ në₅ quián'₂ 'nia'₂ tion'₅₄ i₂lɨn₅₄ i₂tsá₃ tí₂ a₂'lɨg'₅₄ lia'₂ jme₁jmo₅ Bala'ama a₂ca₂toin'₂ jág₁ ca₂tsɨ́'₃ Balac‡, ca₂jmo₃ ca₂tsɨ₁sén'₂ dso₄ dsa₂ israelitas a₂ca₂guë́'₃ má₃ a₂rë₂jen'₅₄ ne₄ diú₄ lag₄ quiáin₅; ca₂jmo₃ ca₂can₃ dsa₂ 'éi₂ juɨ₅ qui₂ca₂nió'₃ jág₁ 'lɨg'₅₄. 15 Le₂në₅ bá₄ ján₃, tion'₅₄ jë₄ quián'₂ 'nia'₂ i₂lɨn₅₄ i₂jme₂tag₅ jág₁ quió'₅ dsa₂ nicolaítas. 16 Juɨ₁dsi₂quén'₅ 'au'₂ jaun₂ në́₃; ia₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂tion'₂ 'nia'₂ juɨ₅, ŋi'₅₄ ta₁ la₂ dsióg₄ jniá₂ ja₁cong'₂ i₁quɨ́ng'₃ quian'₅₄ dsa₂ 'éi₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂ a₂'ia₂ mɨ₂'o₃. 17 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅. Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, ŋei₂ maná a₂rë₂'ma₄, ton'₂ ŋei₂ jma₃ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ tiog₂ ja₁chi₁ton₅ jág₁ 'mɨ́₂ 'a₂ lia'₂ chein₂, a₂tsá₃ 'ein₂ cuɨ́'₅; jmá'₃ lia'₂ con'₂ i₂gue₃ bá₄ ŋɨ́'₂.

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Tiatira

18 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Tiatira, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ Ja₁ŋi'₅₄ Diú₄ i₂tág₅ jme₁ne₁₂ lia'₂ tág₅ jo'₅₄ si₂, i₂lë́₅ mɨ₂tag₄ lia'₂ lë́₅ ŋí₁ nióg₂ a₂rë₂ta₄: 19 Guion₅₄ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo'₂, 'a₂ lia'₂ 'nióg'₃ rɨ́ng'₂, 'a₂ lia'₂ lë́₅ a₂'éng'₂ në́₃, ta₁ quiáng'₂ a₂jme₂tí'₁, juɨn'₂ bá₄ 'au'₂ chang'₂ në́₃; guion₄ bá₄ jniá₂, 'ŋio₅ guë́₄ jmo'₂ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ guë́₄ le₂ne₁. 20 La₁ia₁ cha₂ guë́₄ caun₂ ja₁cong'₂ a₂tsá₃ të₅ dsɨ₃: ia₁ cuë'₂ 'nia'₂ jmɨg₄ 'en₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂ 'io₅₄ Jezabel i₂juá'₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄. Jme₂tag₂₃ a₂jŋia'₅₄ qui₂jme₂gain₂₃ dsa₂ quiáng₃ i₂jme₂ti₃ ne₃ ia₁jaun₂ cán₂ juɨ₅ jmo₃ dsáu₃ qui₃nió'₃ jág₁ 'lɨg'₅₄, ia₁jaun₂ ján₃ guë́₄ qui₃guë́'₃ má₃ a₂rë₂jen'₅₄ ne₄ diú₄ lag₄ quiáin₅. 21 Ma₂cuë́₃ jniá₂ 'io₅₄ 'éi₂ jmɨg₄ ne₄ tsa₁ dsi₁quén'₅ dsɨ́₅ 'lɨg'₅₄ a₂jmo₂₃, la₁ tsá₃ 'nio₃. 22 ¡Jag₄! Tóin₂ jniá₂ ne₄ tsɨ₁cama jaun₂ le₃dso'₅₄, ján₃ guë'₂ jmo₅₄ ŋág₃ uɨg₅ dsa₂ i₂qui₂'no₅ dso₄ quiain'₅₄, në₁jua'₂ tsá₃ ca₂dsi₃quén'₅ dsɨ́₅ a₂jmo₅-dsáu₅ 'io₅₄ 'éi₂, 23 ton'₂ jme₁dsian₅ jniá₂ chi'₂ quián₅ 'io₅₄ 'éi₂ në́₃. Jaun₂ bá₄ le₃ŋi₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅, jniá₂ i₂con₂ 'í₁ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ a₂qui₂dsɨ₂jiog₅ dsɨ́₅ dsa₂ në́₃; jaun₂ jniá₂ bá₄ cuë́₄ 'lian'₅₄ 'nia'₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ qui₂ca₂jmo'₅₄. 24 La₁ juɨ́g₂ jniá₂ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ 'nia'₂ i₂tián'₅ juɨg₂ Tiatira i₂tsá₃ ma₂gue₃ jág₁ a₂jme₂tag₅ 'io₅₄ 'éi₂, on₃ guë'₂ cuɨ́'₅ a₂të́'₂ dsa₂ 'éi₂ jág₁ ca'₅₄ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Satanás: co₂në₅ bá₄ guei₂ a₂cuë́₄ jniá₂ 'nia'₂. 25 Jŋia'₅₄ lia'₂ caun₂ jmo'₂ 'nia'₂ a₂dse₃ a₂ma₂ja₂nóg'₅ jmo'₂, ca₂lia'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ i₁dsióg₄ táng₃. 26 Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, i₂qui₂jmo₅ 'a₂ con'₂ 'nio₃ jniá₂ lé₂, ca₂lia'₂ i₁ca₂të́₂ jmɨg₄ jë₁ca₂tó'₂, cuë́₄ jniá₂ bí₂ jaun₂ jmo₃ 'éi'₃ ne₄ juɨg₂ a₂te₁'i₁ gua'₅₄ 'uë₃.

27 Goin₃ ne₄ quió'₅ quian'₅₄ 'ma₂'ɨ'₅₄

a₂lë́₅ quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁;

qui₃dsia₃ le₁juɨg₁ në₂jag₄ bá₄ nɨ₁tɨ'₂,§

28 lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂gue₃ jniá₂ 'éi'₃ ma₂cuë₃ Ŋe'₃. Cuɨ́in₄ jniá₂ ján₃ Nei₅ 'Ióg₁.* 29 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅.

3

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Sardis

1 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Sardis, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ i₂jiog₅ ta₁guion₃ jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄, i₂chan'₂ guio₃ nei₅ në́₃: Guion₄ bá₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ a₂jmo'₂, a₂dsia₅ dsa₂ a₂jén'₃ 'nia'₂, la₁ia₁ i₂rë₂'lɨn'₄ bá₄ 'nia'₂. 2 Jme₁jnio₂ ne'₅₄, tiong'₂ táng₃ bí₂ a₂jme₁ma₂i₁jón₂ quiáng'₂, ia₁ tsá₃ ma₂dsó'₂ jniá₂ jua'₅₄ a₂rë₂tán₄ a₂qui₂ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ le₃ne₄ Diú₄ quiáng₃. 3 Dsiog'₂ 'au'₂ 'nia'₂ jmo₄ jaun₂ në́₃, a₂qui₂ma₂gue'₅₄ 'nia'₂, a₂qui₂ma₂nei'₂ 'nia'₂, juɨ₁dsi₂quén'₅ 'au'₂. La₁ në₁jua'₂ tsá₃ ca₂jme₁jnio'₂ ne'₅₄, ŋi'₅₄ ta₁ dsióg₄ jniá₂ ja₁cong'₂ con'₂ tsá₃ rë₂jáng'₁, në₂jag₄ bá₄ jan₂ 'ang₂, ca₂lia'₂ jŋia'₅₄ tsá₃ ŋi'₅₄ 'nia'₂ 'e₂ hora dsióg₄. 4 La₁ chan₂ bá₄ guë́₄ i₂lɨn₅₄ jɨn'₄ 'nia'₂ guá'₅ Sardis në₅ i₂tsá₃ ma₂ca₂jme₃'ióg₃ tsɨn'₅₄; i₂'éi₂ në́₃ jme₃quiong'₅₄ jniá₂ i₃nioi₅₄ le₁qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂, ia₁ le₂jaun₂ ca₂tɨ́in₂. 5 Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, tsɨn'₅₄ tiog₂ bá₄ qui₃quɨ́'₃, jaun₂ lia'₂ o₁lɨ́g'₂ tsá₃ 'én₄ lia'₂ chein₂ ja₁le₁toin₂₃ ne₄ si₂ a₂chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄. Jaun₂ 'ɨ́n₄ jniá₂ 'éi₂ jme₁jniai₂₃ jniá₂ ne₄ Ŋe'₃, ne₄ ángeles quiáin₅ në́₃. 6 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅.

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Filadelfia

7 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Filadelfia, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ 'éi₂ i₂jŋió₅, i₂të₃dsón'₂ tí₅ jág₁ quió'₅, i₂'io₅ ŋí₁ llave quió'₅ Rag₅₄ David. Juɨ₁lia'₂ a₂niá₅ 'éi₂, 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ jnéi₃; ján₃ guë'₂ le₂jaun₂, juɨ₁lia'₂ a₂jnéi₅ 'éi₂, tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃niá₃ táng₃. 8 Guion₅₄ bá₄ jë₂ a₂jmo'₂. ¡Jag₄! Caun₂ o₄'né₄ a₂rë₂na₄ ma₂ca₂tsɨ́'₂ jniá₂ ne'₅₄; 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃jnéi₃. O₁jŋia'₅₄ la₂ tsá₃ ma₃lɨn₄ béng'₂,* ma₂ca₂tion'₂ juɨ₅ jág₁ quió₃, on₃jua'₅₄ jaun₂ a₂tsá₃ ma₂'ag'₅₄ jniá₂. 9 ¡Jag₄! Juɨ₁lia'₂ dsa₂ quián₅ guá'₅ sinagoga quió'₅ Satanás, dsa₂ i₂juá'₂ lɨ́in₅ judíos la₁ tsá₃ guë'₂ lɨ́in₅, jmo₅₄ jniá₂ chi₃jné₃ 'éi₂ ne'₅₄, ia₁jaun₂ le₃ŋi₅ a₂'nió₃ jniá₂ 'nia'₂. 10 'Uɨg₅₄ ia₁ a₂ma₂jmo'₅₄ 'nia'₂ 'í₁ 'éi'₃ quió₃ a₂tion'₅₄ 'nia'₂ juɨn'₂ 'au'₂, jmo₅₄ bá₄ jniá₂ 'í₁ 'nia'₂ a₂tsá₃ jióg'₂ 'í₁ ja₁cong'₂ juɨ₁lia'₂ a₂dsɨ₃ŋɨ́₂ dsa₂ i₂chan₂ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃. 11 Ŋi'₅₄ ta₁ bá₄ guióng₄. Jmo₄ 'í₁ a₂ma₂tɨng'₂ ia₁jaun₂ tsá₃ 'ein₂ jŋiá'₂ corona quiáng'₂. 12 Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, jmo₅₄ jniá₂ a₂léin₂ në₂jag₄ bá₄ nɨ₁dsɨ₅ a₂chí'₅ dsi₂néi₂ guá'₅ templo quió'₅ Diú₄ quiáng₃. O₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃'uɨ́in₃ ja₁jaun₂. Ne₄ quió'₅ 'éi₂, taun₅₄ lia'₂ chen₂ Diú₄ quiáng₃, quian'₅₄ guë'₂ 'a₂ lia'₂ chei₂ juɨg₂ quió'₅ Diú₄ quiáng₃ në́₃: juɨg₂ Jerusalén 'mɨ́₂ a₂sió₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ quió'₅ Diú₄ quiáng₃. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ taun₅₄ jniá₂ ne₄ 'éi₂ jág₁ 'mɨ́₂ lia'₂ cheng₂. 13 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₅₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅.

Jág₁ a₂ŋó₃ ne₄ guá'₅ chan₂ Laodicea

14 ’Jmo₄ si₂ ne₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ guá'₅ i₂chan₂ juɨg₂ Laodicea, chei'₅₄ le₂la₂:

Le₂la₂ juá'₂ i₂lɨ́n₅ të₃dsón'₂,† i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ i₂rë₂ti'₅₄, i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ ne₄ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃ Diú₄: 15 Guion₄ bá₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmo'₂ 'nia'₂. Guion₅₄ bá₄, a₂tsá₃ güɨ́ng'₂, on₃ guë'₂ dséng'₂ në́₃. ¡Jua'₅₄ co₂ŋei'₅₄ bá₄ guë'₂ güɨ́ng'₂, o₃ co₂ŋei'₅₄ bá₄ guë'₂ dséng'₂! 16 La₁ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jŋia'₅₄ dsión'₂ 'nia'₂, ia₁ tsá₃ güɨ́ng'₂ guë'₂ co₂ŋei'₅₄, on₃ guë'₂ dséng'₂ në́₃, jaun₂ ráun₂ i₁ŋí₄ jniá₂ 'nia'₂ juɨ₅ mɨ₂'o₃. 17 Ia₁ juá'₂ 'nia'₂ a₂ma₂chang'₂ dse₃ a₂ma₂qui₂ma₂dsia'₅₄ 'nia'₂ 'lióng₂ rë₂má'₂, ton'₂ tsá₃ 'e₂ 'nió'₅ quiáng'₂; la₁ tsá₃ jaun₂ len'₅₄ 'nia'₂ a₂lɨ́ng'₅ dsa₂ i₂lë₁ŋéi₂ dsɨ́₅, i₂te₂ŋé₂, i₂ten₄, i₂rë₂cuán'₃ në́₃. 18 'Uɨg₅₄ jaun₂ ton'₂ jniá₂ jág₁ 'nia'₂, i₂nó'₅ 'nia'₂ ja₁con₂ jniá₂ i₂liá₃ cu₄nióg₄ a₂rë₂lag₄ quian'₅₄ si₂, ia₁jaun₂ guë́₄ dsón'₂ le₃chang'₂ dse₃; i₂liá₃ 'nia'₂ tsɨ́ng'₂ tiog₂ a₂qui₁quɨ'₅₄, ia₁jaun₂ tsá₃ le₃jniá₂ a₂o₂guí'₃ a₂rë₂cuáng'₃. I₂liá₃ mɨ́₅ 'ág'₄ jme₁ne'₄ ia₁jaun₂ jnio₂, lé₂ jag'₅₄. 19 Të₂jén₅ jniá₂ tsɨ́ng'₂ táng₃ juɨ₅ dse₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'nióg₃. Juɨ₁len'₅₄ bá₄ 'nia'₂ dsa₂ i₂dsen₅₄ dsɨ́₅ jaun₂ në́₃, juɨ₁dsi₂quén'₅ 'au'₂. 20 ¡Jag₄! La₂ chén'₅ jniá₂ o₄'né₄ të́₅; chi₂jua'₂ chan₂ i₂ca₂nág₂ jág₁ quió₃, niá₅ o₄'né₄ në́₃, jaun₂ bá₄ 'ú₄ dsi₂néi₂ quió'₅, guë'₅₄ co₂lë₅ quiain'₅₄. 21 Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, cuë́₄ jma₃caun₂ ja₁tiain'₃ cau₅ quió₃ ne₄ta₁ ja₁gua₄ jniá₂, juɨ₁lia'₂ ca₂tió₃ jniá₂, jaun₂ ca₂gua₃ con₂ Ŋe'₃ ne₄ta₁ quió'₅. 22 Juɨ₁lia'₂ i₂le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₅₄, juɨ₁nei₅₄ a₂juá'₂ Jme₂dsí₂ tsɨ́'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅.

4

'A₂ lia'₂ qui₂rë₂juɨn'₂ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃

1 Cang₂ guë́₄ jaun₂, ca₂jág₃ táng₃ jniá₂ caun₂ o₄'né₄ rë₂na₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ jaun₂ a₂ca₂nag₃ le₂'uɨg₅₄ a₂né'₂ në₂jag₄ bá₄ jë₁i₂'ein₅₄ ŋí₁ trompeta, ca₂juá'₂ tság₅ jniá₂:

―Uɨ́g₂ ja₁lá₃, jaun₂ 'ë₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂niog₅ lé₂ cang₂ guë́₄ jë₁ma₂lë₅ a₂ma₂në₂jag'₅₄ në₅.

2 Jaun₂ ca₂lë₃ jme₁'en₅₄ jniá₂ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂, jaun₂ ca₂jnia₃ caun₂ ne₄ta₁ chí'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ne₄ ne₄ta₁ jaun₂ jme₁guá₄ jan₂ dsa₂. 3 Dsa₂ i₂jme₁guá₄ 'éi₂ në́₃, jme₁jniái₂ tág₅ 'ŋio₅ lɨn₃ në₂jag₄ bá₄ nɨ₁cang₁ tág₅ jaspe o₃ cornalina. Le₃lág'₃ ne₄ta₁ ja₁guá₄ jaun₂ jme₁jniá₂ mɨ₂jo'₅₄ si₂ a₂tág₅ lɨn₃, në₂jag₄ bá₄ nɨ₁cang₁ esmeralda. 4 Le₃lág'₃ ne₄ta₁ ja₁guá₄ dsa₂, ca₂jág₃ con'₂ guë́₄ guióg₂-quén₂ ne₄ta₁ ja₁tián'₄ guión₂-quén₂ gui'₅₄ can'₅₄ i₂le₁lɨn₁ le₁qui'₂ jmá'₃ 'mɨ'₂ tiog₂, tio'₅₄ coronas a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄ dsi₅₄. 5 Ja₁chí'₄ ne₄ta₁ jaun₂, qui₂lë́₂ si₁ŋí'₃, chí'₅ co₂mɨ'₅₄, quia'₂ ŋí'₃ në́₃. Ne₄ ja₁chí'₄ ne₄ta₁ jaun₂, jniá₂ guio₃ si₂ nɨ₁tsɨ́₅ a₂cau₂. A₂jaun₂ në́₃ lë́₅ ta₁guion₃ jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄. 6 Të₂le₃ ne₄ juɨ₅ ne₄ta₁ në́₃, jniá₂ táng₃ lia'₂ lë́₅ jmɨ₁ŋí'₄ a₂lë́₅ uɨ'₂ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ uɨ'₂ nɨ₁'ɨ₂.

Dsi₂jo₂, le₂tan₅₄ le₃lág'₃ ja₁chí'₄ ne₄ta₁, jniá₂ táng₃ quén₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ já'₂ i₂rë₂can'₂ jmá'₃ mɨ₂ne₄ lia'₂ le₃ne₅₄ lia'₂ le₃co'₅₄ lag₁₂ në́₃. 7 Jë₁le₂'uɨg₅₄ já'₂ quén₂ 'éi₂ në́₃, jniái₂ lia'₂ jniá₂ dsɨ₂'ia'₂ león. Jë₁ca₂të́₂ on₃, jme₁lɨ́n₄ lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ guein₂ ca₁juɨ₅. Jë₁ca₂të́₂ ún₂, jniá₂ dsɨ₂ne₅₄ lia'₂ jniá₂ dsɨ₂ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. I₂jë₁ca₂të́₂ quén₂ në́₃, jniái₂ lia'₂ jniá₂ i₁mɨg₂ i₂'en₅ güɨg₂. 8 Jë₁le₃quéin₂ le₂jaun₂ në́₃, le₁dsɨ₅₄ jma₃jŋéi₂ tsɨ₁rë₂cu₅ le₂jain₂ le₂jain₂. Qui₂rë₂lióin₃ mɨ₂ne₄ le₃co'₅₄ lia'₂ le₃né'₃ në́₃. Lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ bá₄ tsá₃ 'na₂ i₁juá'₄:

Jŋió₅ bá₄, jŋió₅ bá₄, jŋió₅ bá₄,

Te₁gui'₅₄ Diú₄ i₂'uan'₂ guë́₄ lɨn₃,

i₂jme₁lɨ́n₄, i₂lɨ́n₅ rë₂në́₃,

i₂lén₂ co₂tan₅₄ bá₄ ján₃.

9 Lia'₂ co₂ráun₂ cuë₅ já'₂ 'éi₂ cuë́'₅ ti₁'mag'₄ jme₂juɨin'₂ guë́₄ lɨn₃ i₂guá₅ ne₄ ne₄ta₁, i₂chan₂ co₂tan₅₄ në́₃, 10 jaun₂ guë́₄ qui₂tón₂ 'uë₃ ta₁guión₂-quén₂ gui'₅₄ can'₅₄ 'éi₂, ne₄ i₂guá₅ ne₄ ne₄ta₁, qui₂jme₂juɨin'₂ i₂chan₂ co₂tan₅₄, qui₂dsia₂₃ coronas quió'₅ 'uɨg₅₄ ne₄ta₁, juá'₂:

11 Te₁gui'₅₄ Diú₄ quián₂,

'ne₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ guéi'₁ a₂jme₃juag'₂ dsa₂,

'ne₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ 'éi'₃, juɨ₅bí₂ në́₃.

Ia₁ co₂jaun₂ ca₂rë₃'ŋió₃ 'au'₂

a₂ca₂rë₃chá₃ ca₂le₃jë́₃ a₂cha₂.

5

Si₂ a₂rë₂bɨn₅ quian'₅₄ guë'₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂

1 Jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂ i₂guá₅ ne₄ ne₄ta₁ 'éi₂ chi₁chan'₂ quian'₅₄ gu₂ ne₁ caun₂ mɨ₂si₂ a₂rë₂bɨn₅ tio'₅₄ jág₁ lia'₂ le₃co'₅₄ lia'₂ le₃né'₃, a₂chi₁jnɨ₅ dse₃ quian'₅₄ guio₃ bë'₅₄ mɨ₄cuɨng₅. 2 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ jan₂ ángel i₂'uan'₂ lɨn₃ quián₅ Diú₄, jniái₂ chéin'₅ ŋag₂₃ juá'₂ tiá₂:

―¿'Ein₂ 'éi₂ i₂ca₂tɨ́n₂ niá₃ si₂ në₅, qui₃choin₃ mɨ₄cuɨng₅ quió'₅ në́₃?

3 La₁ on₃ guë'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, on₃ guë'₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ le₃né'₃ guë́₄ gua'₅₄ 'uë₃, tsá₃ chan₂ 'i₁jan₂ i₂ca₂tɨ́n₂ niá₃ si₂ jaun₂, on₃ guë'₂ ca₂tɨ́in₂ jág₃. 4 'Ŋio₅ lɨn₃ ca₂'o₃ jniá₂ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂tsá₃ 'ein₂ ca₂dsán'₂ 'i₁jan₂, i₂ca₂tɨ́n₂ jme₁niá₃ si₂ jaun₂,* on₃ guë'₂ a₂jág₃. 5 Jaun₂ në́₃, jan₂ i₂lɨ́n₅ gui'₅₄ can'₅₄ 'éi₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Tsá₃ lë₁'au₂ 'ne₂, ia₁ i₂lɨ́n₅ 'ia'₂ león quián₅ tsɨ₁jon₂ Judá, i₂ca₂lɨn₃ cho'₅₄ Rag₅₄ David, 'éi₂ bá₄ ma₂ca₂tió'₃; 'éi₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂ niá₃ si₂, le₂jiog₅ ta₁guio₃ mɨ₄cuɨng₅ quió'₅ në́₃.

6 Jaun₂ ja₁lë́₄ dsi₂jo₂ ne₄ta₁, jë₄ quió'₅ le₃quén₂ já'₂ 'éi₂, jë₄ quió'₅ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, ca₂jɨng₅₄ jan₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ chéin'₅, a₂léin₄ në₂jag₄ i₂ca₂jon₃ ca₂jŋag'₃ dsa₂. Le₁dsɨ₅₄ guio₃ mɨ₂juɨ́₁, guio₃ guë'₂ mɨ₂ne₅₄. Mɨ₂ne₅₄ jaun₂ në́₃ co₂'nió'₄ guion₃ jme₂dsí₂ quián₅ Diú₄ i₂ma₂'uɨn₂ a₂chein₅₄ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃. 7 I₂lɨ́n₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ 'éi₂ në́₃, ŋó₃ ca₂tɨ́in₂ mɨ₂si₂ rë₂bɨn₅ a₂jme₁chi₁chan'₂ le₂gu₂ ne₁ i₂guá₅ ne₄ta₁. 8 Jme₁ca₂can₃ mɨ₂si₂, jaun₂ qui₂ca₂tón₂ 'uë₃ le₃quén₂ já'₂ 'éi₂, quian'₅₄ guë'₂ ta₁guión₂-quén₂ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, ca₂tóin₂ ne₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. Le₂jan₂ le₂jan₂ 'éi₂ në́₃ le₁chan'₂ jma₃cáun₃ tsɨ₁ton₅ arpa,† le₁chan'₂ jma₃cáun₃ guë'₂ nɨ₁uɨng₅ jɨ'₂ a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄, a₂le₁can'₂ chen₂, a₂co₂'nió'₄ jág₁ a₂qui₂rë₂jen'₅₄ ne₄ Diú₄ a₂qui₂chi₂léi'₂ dsa₂ quiáin₅.‡ 9 Tioin'₅₄ 'ë₂₃ caun₂ canto 'mɨ́₂ la₂:

'Ne₂ bá₄ ca₂tɨ́ng'₂ jma'₅₄ mɨ₂si₂,

a₂chóng'₄ mɨ₄cuɨng₅ quió'₅;

ia₁ 'ne₂ bá₄ i₂ca₂jŋag'₃ dsa₂.

Quian'₅₄ jmɨ₂ 'ang'₅₄ a₂ca₂tein'₅₄,

ca₂liáng'₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ le₃quió'₅ Diú₄:

ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ dsa₂ i₂chan₂,

ca₂le₃jë́₃ jág₁ jmei₅,

ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ te₁'i₁ mɨ₂güɨ́g₃,

ca₂le₃jë́₃ tsɨ₁jon₂ në́₃.

10 Ma₂ca₂jmoi'₅₄ rag₅₄, jme₂dsa₂ në́₃,

le₃quió'₅ Diú₄ quián₂.

Jaun₂ 'éi₂ bá₄ le₃gon₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

11 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃, ca₂nag₃ jniá₂ jág₁ quió'₅ juɨn₅ ángeles, i₂lë́₂ të₂le₃ mei₅, i₂lë́₂ ca₂lia'₂ juɨn₅ lɨn₃. Jme₁tioin'₅₄ le₃lág'₃ ne₄ta₁ jaun₂, quian'₅₄ guë'₂ já'₂ quén₂ 'éi₂, gui'₅₄ can'₅₄ në́₃, 12 i₁juá'₄ tiá₂ lɨn₃:

¡I₂ca₂tɨ́n₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ i₂ca₂jŋag'₃ dsa₂,

a₂le₂goin₂₃, 'io₃ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁,

a₂tɨin₂ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅,

a₂gue₃ juɨ₅bí₂, a₂jme₃juag'₂ dsa₂,

a₂léin₂ tág₅ co₂'né'₅, a₂jme₃go₃ dsa₂!

13 Ca₂nag₃ jniá₂ ján₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂chan₂ i₂ca₂jmó'₂ Diú₄ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, quian'₅₄ le₃né'₃ 'uë₃; ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, i₂chan₂ le₃né'₃ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, i₁juá'₄:

¡Le₃quió'₅ i₂guá₅ ne₄ ne₄ta₁,

le₃quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ në́₃,

juɨ₁jme₂go₃ dsa₂ juɨ₁jme₂juag'₂ dsa₂;

juɨ₁gue₁₂ a₂tág₅ co₂'né'₅,

juɨ₁gue₁₂ juɨ₅bí₂ në́₃

ca₂lia'₂ co₂tan₅₄!

14 Jaun₂ ca₂juá'₂ le₃quén₂ já'₂:

―¡A₂méi₃!

Ta₁guión₂-quén₂ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃ qui₂ca₂tóin₂ 'uë₃ qui₂ca₂jme₃juag'₂.§

6

Ca₂niá₃ ta₁guio₃ mɨ₄cuɨng₅

1 Ca₂jág₃ jniá₂ jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁le₂'uɨg₅₄ mɨ₄cuɨng₅ guio₃ jaun₂, ca₂né'₂ i₁juá'₄ jan₂ rɨn'₅₄ i₂quén₂ já'₂ 'éi₂. Né'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ në₂jag₄ bá₄ jë₁quia'₂ ŋí'₃, a₂juá'₂:

―¡Ŋia₅, jaun₂ jag'₅₄!

2 Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ jniá₂, jaun₂ ca₂jɨng₅₄ jan₂ i₁cua₁ tion₂. I₂jme₁co₂dsɨn₅₄ já'₂ 'éi₂ në́₃ jme₁chan'₂ caun₂ nɨ₁'ma₂ cág'₅. Jaun₂ ca₂ŋɨi₂ caun₂ corona, jaun₂ ca₂o₃'ɨ́in₃ ŋó₃ ne₄ 'nei₂ a₂tió'₃ a₂lí'₂ 'nei₂.

3 Jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ mɨ₄cuɨng₅, jaun₂ ca₂nag₃ i₁juá'₄ jë₁ca₂të́₂ on₃ já'₂ 'éi₂:

―¡Ŋia₅, jaun₂ jag'₅₄!

4 Jaun₂ ca₂jnia₃ ca₂o₃'ɨ́n₃ táng₃ jan₂ dsɨ₂cua₁ guén₂; dsa₂ i₂jme₁co₂dsag₅₄ guë'₂ në́₃, ca₂ŋɨi₂ bí₂ a₂lé₂ jmo₃ a₂jŋia'₃ a₂'ei₅ tei₄ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃, ia₁jaun₂ jme₃dsian₅ dsa₂ rɨin'₅₄. Jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋɨi₂ caun₂ ŋi₁tág₂ juë'₂.

5 Jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ mɨ₄cuɨng₅, jaun₂ ca₂nag₃ táng₃ i₁juá'₄ i₂ca₂të́₂ ún₂ já'₂:

―¡Ŋia₅, jaun₂ jag'₅₄!

Jaun₂ jme₁ca₂jág₃ táng₃ jniá₂, ca₂jnia₃ táng₃ jan₂ dsɨ₂cua₁ lian'₂; dsa₂ i₂jme₁co₂dsag₅₄ në́₃, caun₂ mɨ₂gu₂ jme₁chan'₂ caun₂ cua'₅₄ 'éi'₃. 6 Jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ jë₄ quió'₅ le₃quén₂ já'₂, a₂juá'₂:

―Caun₂ kilo cuɨg₂ bá₄ le₂caun₂ denario; 'nɨ₅ kilo cebada le₂caun₂ denario. La₁ tsá₃ i₂'én₅ aceite quian'₅₄ vino.

7 Jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ quén₂ mɨ₄cuɨng₅, jaun₂ ca₂nag₃ i₁juá'₄ jë₁ca₂të́₂ quén₂ já'₂:

―¡Ŋia₅, jaun₂ jag'₅₄!

8 Jme₁ca₂jág₃ jniá₂, ca₂jnia₃ jan₂ dsɨ₂cua₁ nió₂; i₂jme₁co₂dsag₅₄ në́₃, jme₁chein₂ 'Mú₃. Chi₁co'₅₄ quió'₅ 'éi₂ guë'₂ në́₃ já₅ jan₂ i₂të́'₂ Tau₂ 'Ŋio₅.* Le₃on₃ 'éi₂ në́₃ ca₂ŋɨi₂ bí₂ ne₄ quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃ caun₂ qui'₅₄ quió'₅ quén₂, a₂jme₃dsiain₂₃ dsa₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂, quian'₅₄ a₂le₃'on₄ dsa₂, quian'₅₄ jmɨ₁uɨg₅, quian'₅₄ já'₂ tsau₂ dsɨ́₅ në́₃, i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃.

9 Jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ 'ŋiá₂ mɨ₄cuɨng₅, ca₂jág₃ jniá₂ né'₃ ne₄chei₂ ja₁tion'₅₄ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ i₂ca₂jme₃dsian₅ dsa₂ ne₄ 'uɨg₅₄ quió'₄ jág₁ dse₃ quió'₅ Diú₄, quian'₅₄ ne₄ 'uɨg₅₄ quió'₄ jág₁ dsau₅ a₂qui₂ca₂can₃. 10 Jaun₂ tiá₂ né'₂ jág₁ quió'₅ 'éi₂, i₁juá'₄:

―¿Con'₂ je₂lɨ́g'₂ caun'₅₄ 'í₁, Te₁gui'₅₄ i₂jŋió₅ i₂tí₅ jág₁ quiáng'₂, ja₁con₂ dsa₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃, jaun₂ caun'₅₄ 'ma'₅₄ jmɨ₂ 'au₅₄ jnia'₅₄?

11 Jaun₂ qui₂ca₂ŋɨi₂ le₂jain₂ le₂jain₂ 'mɨ'₂ tiog₂. Jaun₂ ca₂né'₂ i₁juá'₄ a₂jŋia₃ guë́₄ co₂'na₂, të₁lia'₂ le₃'ŋia₅ rɨin'₅₄ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Cristo, i₂'i₄ 'éi'₃ dsián₃ guë́₄, juɨ₁lia'₂ ca₂dsan₃ 'éi₂.

12 Jme₁ca₂niá₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ jŋéi₂ mɨ₄cuɨng₅, ca₂jág₃ jniá₂ ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ tiá₂ lɨn₃. Ca₂të₁tsɨ'₅₄ qui₁né'₃, ca₂rë₃liá'₃ 'iog₂ në₂jag₄ bá₄ tsɨ₁'mɨ'₂ taun₅ a₂lë́₅ quian'₅₄ nɨ₁jŋi₂, a₂quɨ́'₅ dsa₂ ja₁ron₅ 'lag₄. Tsɨ'₂ guë'₂ në́₃ ca₂jnia₃ guéin₂, lia'₂ jniá₂ jmɨ₂. 13 Nei₅ guë'₂ në́₃ qui₂tsɨ₂ca₂séi'₂ 'uë₃ në₂jag₄ bá₄ tsɨ₂séi'₂ mɨ́g₂ higo rë'₂ jë₁ma₂ca₂guiong'₃ dsí₂ tiá₂. 14 Guei'₅₄ dsi₂güɨg₂ në́₃ co₂dsia₅ ca₂i₃'én₂ ca₂bɨn₃ lia'₂ ja₁bɨn₅ mɨ₂si₂. Ca₂le₃jë́₃ nɨ₁má'₂, ca₂le₃jë́₃ 'uë₃ le₁quɨ́'₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, qui₂ca₂jŋióg'₃ cau₅ ja₁jme₁niog₅. 15 Jaun₂ qui₂ca₂'ma₃ juɨ₅ né'₃ tau₂ 'lau₂, juɨ₅ jë₄ nɨ₁'lau₂ cha₂ má'₂, juɨ₁lia'₂ rag₅₄ i₂gon₂ gua'₅₄ 'uë₃, juɨ₁lia'₂ dsa₂ dsen₅₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ juɨg₅₄ 'lióg₂, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂cha₂ cu₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ 'uan'₂, ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃ në́₃; 16 qui₂ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ má'₂, nɨ₁'lau₂:

―Sen'₅₄ 'nia'₂ ne₄ quián₂ jnia'₅₄, 'mog₅₄ jnia'₅₄ ia₁jaun₂ tsá₃ jág₂ i₂guá₅ ne₄ta₁ ó₃, tsá₃ cuë₂ jmɨg₄ a₂'ë́₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ ó₃ uɨg₅ a₂'nei₂. 17 Ia₁ në₃ guë́₄ dsón'₂ gua₅ jmɨg₄ a₂'ŋio₅ jaun₂ a₂'ë́₂ uɨg₅ a₂'nei₂. ¿'Ein₂ bá₄ quɨ'₅₄ jmɨg₄ tió'₅?

7

Dsa₂ tsɨ₁jon₂ Israel i₂lɨ́n₅ léi₄

1 Jme₁ma₂ca₂lë₃ jaun₂, ca₂jɨng₅₄ quén₂ ángeles, tióin₂ le₃quén₂ qui'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃, a₂jné₅ le₃quén₂ dsí₂ quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃lé₂ 'ag₃ dsí₂ ta₁caun₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, on₃ guë'₂ ne₄ 'i₁caun₂ nɨ₁'ma₂. 2 Jaun₂ guë́₄ ca₂jɨng₅₄ jan₂ ángel sián'₂, já₅ të₂le₃ ja₁'ia₂* 'iog₂, já₅ 'éi₂ quian₅ sello quió'₅ Diú₄ jén'₃. Ángel 'éi₂ guë́₄ në́₃ ca₂tsɨ́'₃ le₃quén₂ ángeles i₂jme₁ma₂ŋɨ₂ bí₂ a₂jmo₃ dain₅₄ 'uë₃ quian'₅₄ guë'₂ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂juá'₂ tiá₂ lɨn₃:

3 ―'A₃ lë₁jmo₂ de'₂ dain₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ jmɨ₁ŋí'₄, on₃ guë'₂ nɨ₁'ma₂ a₂cha₂ në́₃, ca₂lia'₂ ca₂tiong₅₄ jnia'₅₄ léi₄ quian'₅₄ sello ne₄ chi₁quí₃ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ne₄ Diú₄ quián₂.

4 Jaun₂ ca₂nag₃ jniá₂ 'a₂ con'₂ tén₅ i₂ca₂lɨn₃ léi₄ 'éi₂; lë́₂ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-quén₂ mei₅ (144,000), jmá'₃ dsa₂ tsɨ₁jon₂ dsa₂ juɨg₂ Israel.

5 Guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ i₂ca₂lë₃ lén₄ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Judá;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Rubén;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Gad;

6 guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Aser;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Neftalí;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Manasés;

7 guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Simeón;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Leví;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Isacar;

8 guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Zabulón;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ José;

guia₃-tɨ́n₂ mei₅ dsa₂ tsɨ₁jon₂ Benjamín në́₃.

Dsa₂ i₂juɨn₅ lɨn₃ le₁qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂

9 Jme₁ca₂lë₃ jaun₂, ca₂jág₃ táng₃ jniá₂, jaun₂ ca₂jnia₃ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂, ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ 'ein₂ quɨ'₅₄ jmɨg₄ 'ɨ₃ quió'₅: dsa₂ chan₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂, ca₂le₃jë́₃ tsɨ₁jon₂, ca₂le₃jë́₃ go₄ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ jág₁ jmei₅ në́₃. Tióin₂ 'uɨg₅₄ ne₄ta₁ quian'₅₄ ne₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, i₂le₁qui'₂ 'mɨ'₂ tiog₂, i₂le₁chan'₂ jma₃ca₂nei'₅₄ mog'₅₄ 'ma₂tsɨ́n₅. 10 Tioin'₅₄ co₂mɨ'₅₄ juá'₂:

Juɨ₁lia'₂ a₂lión₂ dsa₂,

já₅ quió'₅ Diú₄ quián₂ bá₄ jniog₄ i₂guá₅ ne₄ta₁;

já₅ quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ në́₃.

11 Jme₁tión₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ángeles le₃lág'₃ ne₄ta₁, le₃lág'₃ quió'₅ gui'₅₄ can'₅₄ quian'₅₄ guë'₂ já'₂ quén₂ 'éi₂. Jaun₂ qui₂ca₂tóin₂ 'uë₃ rë₂'éin₂ co₂ŋei'₅₄, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, 12 a₂juá'₂:

¡A₂méi₃!

Le₃quió'₅ Diú₄ quián₂ bá₄ ca₂tɨ́n₂

ca₂le₃jë́₃ a₂jme₃go₃ dsa₂,

ca₂le₃jë́₃ a₂léin₂ tág₅ co₂'né'₅,

ca₂le₃jë́₃ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅,

ca₂le₃jë́₃ ti₁'mag'₄,

ca₂le₃jë́₃ a₂jme₃juag'₂ dsa₂,

ca₂le₃jë́₃ a₂le₃goin₂,

ca₂le₃jë́₃ juɨ₅bí₂,

ca₂lia'₂ co₂tan₅₄. A₂méi₃.

13 Jaun₂ në́₃, jan₂ gui'₅₄ can'₅₄ 'éi₂ ca₂ŋag₃ jniá₂ ca₂juá'₂:

―¿'Ein₂ bá₄ i₂le₁qui'₂ tsɨn'₅₄ tiog₂ tión₂ në₅? ¿Já'₄ ja₂léin₂?

14 Jaun₂ ca₂ŋag₄ jniá₂:

―Ŋi'₅₄ bá₄ 'ne₂, gui'₅₄.

Jaun₂ ca₂ŋag₃ táng₃ gui'₅₄ 'éi₂:

―I₂në₅ bá₄ 'éi₂ i₂ma₂ŋɨ₅ Jmɨ₁uɨg₅ Juë'₂; ma₂qui₂ca₂rang₃ tsɨn'₅₄, ma₂jmo₃ tiog₂ në́₃ të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. 15 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃,

tióin₂ ne₄ta₁ në₅ quió'₅ Diú₄,

jme₂ti₃ ne₅₄ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ dsi₂néi₂ guá'₅ në₅ quió'₅;

i₂guá₅ ne₄ ne₄ta₁ ó₃ në́₃, 'éi₂ bá₄ jmo₃ 'í₁

në₂jag₄ a₂qui₃jlɨ́in₂ dsa₂ quian'₅₄ 'mɨ'₂ 'én'₁ quió'₅.

16 Tsá₃ ma₃qui₂i₁cón'₅ lé₂,

on₃ guë'₂ ma₃qui₃le₃quein₂ dsɨ́₅, i₁'ɨ́n'₂ jmɨg₂,

on₃ guë'₂ ma₃qui₃ŋág₂ guë́₄ uɨg₅

jua'₅₄ a₂dséi₂ 'iog₂.

17 Ia₁ Guein₂ Já'₂ Cha'₂

i₂guá₅ dsi₂jo₂ ne₄ta₁ në₅ bá₄

jmo₃ 'í₁

në₂jag₄ dsa₂ i₂jmo₅ 'í₁ já'₂ cha'₂ quián₅,

jiog₃ juɨ₅ tu₁ jmɨg₂ ja₁'ia₂ jmɨg₂ jén'₃.

Jaun₂ qui₃chí₃ Diú₄ jme₁ne₁₂

ca₂le₃jë́₃ jmɨg₂ a₂le₁'ág₄.

8

Mɨ₄cuɨng₅ jë₁ca₂të́₂ guio₃

1 Jme₁ca₂niá₃ guë'₂ táng₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jë₁ca₂të́₂ guio₃ mɨ₄cuɨng₅ quió'₅ mɨ₂si₂ a₂rë₂bɨn₅, jaun₂ ca₂të₁tsɨ'₅₄ tei₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ con'₂ ca₂jau₅₄ hora. 2 Ján₃ bá₄ ca₂jɨn₄ jniá₂ ta₁guion₃ ángeles i₂tión₂ ne₄ Diú₄. 'Éi₂ guë'₂ në́₃ ca₂ŋɨi₂ guio₃ ŋí₂ trompetas. 3 Cang₂ jaun₂ ca₂já₃ táng₃ jan₂ ángel ca₂o₃náu₃ ne₄chei₂, chi₁chan'₂ caun₂ ŋí₁ tó'₅ chen₂, a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄. Jaun₂ ca₂ŋɨi₂ 'lióng₂ chen₂, jaun₂ jén'₃ co₂dsia₅ quian'₅₄ jág₁ a₂chi₂lí'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,* dsia₃ ne₄ ne₄chei₂ a₂lë́₅ cu₄nióg₄ a₂chí'₅ 'uɨg₅₄ ne₄ta₁. 4 Jaun₂ ca₂jŋáu₂ jme₁ŋi₁ chen₂ lia'₂ jma₃quian'₅₄ jág₁ a₂chi₂lí'₂ dsa₂ quián₅ Diú₄, qui₂ca₂'uë₂ o₄gú₃ ángel le₃ne₄ Diú₄. 5 Jaun₂ ca₂tɨ́n₂ ángel ŋí₁ a₂tó'₅ chen₂, jaun₂ ca₂jme₃cain'₂ mɨ́g₂ si₂tá'₃ tio'₅₄ ne₄chei₂, jaun₂ ca₂guia'₃ jaun₂ në́₃, ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ ca₂lë₃ gau₂ ca₂quia'₂ ŋí'₃, ca₂të₁tsɨ'₅₄ co₂mɨ'₅₄, qui₂ca₂'né'₃ si₁ŋí'₃, ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ në́₃.

Ŋí₁ trompetas

6 Jaun₂ në́₃, le₃guion₃ ángeles i₂le₁chan'₂ ŋí₁ trompetas, ca₂jmo₃ co₂jŋia₅₄ a₂jéi₂ ŋí₁ quió'₅.

7 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁le₂'uɨg₅₄ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ le₂jaun₂ ca₂séi'₂ mɨ₂dsɨ́₅ quian'₅₄ mɨ́g₂ si₂tá'₃ a₂qui₂rë₂cón'₅ jmɨ₂, ca₂tang₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂cáu₂ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃; qui₂ca₂cáu₂ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ quió'₅ nɨ₁'ma₂ a₂cha₂ 'ŋa₁; qui₂ca₂cáu₂ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ nau₂ rë'₂.

8 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁ca₂të́₂ on₃ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ ca₂jnia₃ ŋó₃ ca₂quɨ'₃ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ má'₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, jniá₂ chi₁guí'₂ si₂ ŋó₃. Jaun₂ ca₂lë₃ jmɨ₂ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ quió'₅ jmɨ₁ŋí'₄. 9 Jaun₂ ca₂dsan₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ já'₂ i₂chan₂ jmɨ₁ŋí'₄, jaun₂ ca₂'en₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ nɨ₁barcos ján₃.

10 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁ca₂të́₂ ún₂ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ ca₂tá'₂ caun₂ nei₅ pa₁a chi₁guí'₂ si₂ ca₂tá'₂ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂, qui₂cau₂ lia'₂ cau₂ nɨ₁quɨ₂; ca₂tá'₂ ne₄ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ ca₂le₃jë́₃ cuá₃, ne₄ ca₂le₃jë́₃ o₄tu₁ jmɨg₂ në́₃. 11 Nei₅ jaun₂ chei₂ Nei₅† Dsi'₃. Jaun₂ ca₂lë₃ dsi'₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ jmɨg₂ cha₂ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ca₂dsan₃ ia₁ ca₂'ɨn'₃ jmɨg₂ dsi'₃ jaun₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂lë₃ dsi'₃ jmɨg₂.

12 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁ca₂të́₂ quén₂ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ ca₂i₃ba₅₄ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ quió'₅ 'iog₂, ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ quió'₅ tsɨ'₂, ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ nei₅ në́₃, ia₁jaun₂ néi₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ ca₂le₃jë́₃ a₂jaun₂, ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃jnia₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ a₂jmɨ₂, ján₃ bá₄ le₂jaun₂ a₂'uë₂.

13 Jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂ táng₃, ca₂jɨng₅₄ jan₂ i₁mɨg₂ i₂ŋɨ₅ 'en₅ dsi₂güɨg₂, ca₂né'₂ tiá₂ jág₁ quió'₅, i₁juá'₄:

―¡Juɨ́g₂! ¡Juɨ́g₂! ¡Juɨ́g₂ guë́₄ lɨn₃ juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, 'uɨg₅₄ ŋí₁ trompetas a₂në₃ guë́₄ dsɨ₃'ein₅₄ a₂jéi₂ le₃ún₂ ángeles i₂'nió'₅ guë́₄ 'éi₂!

9

1 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁ca₂të́₂ 'ŋiá₂ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ ca₂jɨn₄ jniá₂ jan₂ nei₅ i₂ca₂tán'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ca₂të₂ gua'₅₄ 'uë₃.* Ca₂ŋɨi₂ ŋí₁ llave a₂ca₂tɨ́n₂ quió'₅ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄. 2 Dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂niá₃ 'éi₂ ja₁jaun₂, jaun₂ ca₂'ia₂ jme₁ŋi₁ 'ŋei₂ juɨ₁lia'₂ jme₁ŋi₁ a₂'uë₂ tau₂ si₂ pa₁ lɨn₃ ja₁jme₂jmág₂ dsa₂ nɨ₁ŋí₁. Jaun₂ co₂dsia₅ ca₂lë₃ qui₁né'₃ 'iog₂, dsɨ₄ mɨ₂güɨ́g₃ në́₃ quian'₅₄ jme₁ŋi₁ a₂ca₂'ia₂ ja₁jaun₂. 3 Jë₄ jme₁ŋi₁ jaun₂ ca₂'uɨn₂ i₁nɨ'₂ ca₂i₁nioi₁₂ tsɨ₁co₂jë́'₂ 'uë₃. I₁nɨ'₂ 'éi₂, ca₂ŋɨi₂ bí₂ a₂lɨ́in₅ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ i₁'né₅ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃. 4 Jaun₂ ca₂ŋɨi₂ 'éi'₃ a₂tsá₃ dain₅₄ jmo₃ juɨ₁lia'₂ 'au₂ a₂cha₂ gua'₅₄ 'uë₃, on₃ guë'₂ 'i₁caun₂ a₂rë'₂ juɨ₁lia'₂ mog'₅₄ 'ma₂ a₂cha₂ në́₃. Bí₂ jaun₂ bá₄ ca₂ŋɨi₂, a₂jmo₃ dain₅₄ jmá'₃ lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ léi₄ quió'₅ Diú₄ le₁quian₅ chi₁quí₃. 5 La₁ tsá₃ 'éi'₃ jaun₂ ca₂ŋɨi₂ jua'₅₄ a₂co₂dsia₅ jme₃dsiain₂₃ dsa₂; a₂jŋia'₅₄ con'₂ 'ë₃ jmɨ₁uɨg₅ ca₂lia'₂ ca₂dsɨn₃ 'ŋiá₂ tsɨ'₂. Uɨg₅ a₂cuë₂₃ jaun₂ lë́₅ lia'₂ lë́₅ caun₂ uɨg₅ quɨ'₂ juɨ₁lia'₂ ja₁'ɨ́'₅ i₁'né₅ quió'₅ dsa₂. 6 Jmɨg₄ jaun₂ qui₃'no'₂ dsa₂ 'mú₃, la₁ tsá₃ a₁jaun₂ dsio'₂. 'Ɨ́n₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ dsiáin₃ bá₄ co₂ŋei'₅₄, la₁ 'mú₃ në́₃, cuɨng₃ ja₁coin₂.

7 I₁nɨ'₂ 'éi₂ në́₃, jme₁lɨ́n₄ lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂cua₁ i₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ dsɨ₃léin₂ ne₄ 'nei₂. Mɨ₂dsi₅₄ guë'₂ në́₃ jme₁le₁quian₅ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ coronas a₂lë́₅ cu₄nióg₄. Dsɨ₂ne₄ guë'₂ jme₁lë́₄ lia'₂ lë́₅ dsɨ₂ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 8 Jŋi₂ dsi₅₄ guë'₂ në́₃, jme₁lë́₄ lia'₂ lë́₅ jŋi₂ dsi₄ dsa₂ mɨ́₂. Mɨ₂jan₅₄ guë'₂ jme₁lë́₄ lia'₂ lë́₅ mɨ₂jan₄ 'ia'₂ león. 9 Guion₅₄ guë'₂ já'₂ qui₂rë₂lióin₃ rë₂, lë́₅ 'í₁ quian'₅₄ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ nɨ₁ŋí₁. Mɨ'₅₄ a₂tó'₅ tsɨ₁rë₂cu₅ jë₁ma₂'ɨ́in₂ në́₃, jme₁lë́₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ mɨ'₅₄ a₂tó'₅ 'lióng₂ ŋí₁ carretas a₂'ɨ́n₅ dsɨ₂cua₁ co₂'ei₅ ne₄ 'nei₂. 10 Ne₁con₅ a₂le₁dsɨ₅₄ guë'₂ në́₃, jme₁lë́₄ juɨ₁lia'₂ lë́₅ ne₁con₅ i₁'né₅ le₁dsɨ₅₄ táun₂. Juɨ₅ nei'₅₄ con₅ jaun₂, 'io₅ bí₂ a₂le₃jmái'₂ dain₅₄ dsa₂, con'₂ 'ŋiá₂ tsɨ'₂. 11 Ne₄ i₁nɨ'₂ 'éi₂ jme₁gon₂ jan₂ rag₅₄, i₂lɨ́n₅ ángel i₂niog₅ ne₄ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄. Jme₁chein₂ Abadón quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo. Le₃quian'₅₄ jág₁ jmei₅ griego guë'₂, chein₂ Apolión, co₂'nió'₄ i₂të́'₂ I₂qui₂'én₂.

12 Le₂'uɨg₅₄ jmɨ₁uɨg₅ ma₂ca₂ŋag₅; la₁ 'ei₅ guë́₄ con'₂ guë́₄ tɨn₃, a₂në₅ guë́₄ ŋág₃ dsa₂.

13 Jaun₂ ca₂jéi₂ jë₁ca₂të́₂ jŋé₂ ángel ŋí₁ quió'₅. Jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ a₂'ia₂ jë₄ ta₁quén₂ gua₄ a₂le₁dsɨ₅₄ ne₄chei₂ a₂lë́₅ cu₄nióg₄ a₂chí'₅ ne₄ Diú₄. 14 Ca₂juá'₂ ca₂tsɨ́'₃ ángel i₂jë₁ca₂të́₂ jŋé₂ 'éi₂, i₂chan'₂ ŋí₁ trompeta, ca₂juá'₂:

―'Uɨn'₅₄ le₃quén₂ ángeles i₂le₁'ŋe'₅₄ cau₅ cuá₃ juë'₂ Eufrates.

15 Jaun₂ qui₂ca₂'uɨn'₂ le₃quén₂ ángeles 'éi₂ i₂jme₁lë́₄ 'í₁ o₄quió'₄ hora la₂, jmɨg₄ në₃, tsɨ'₂ la₂, ŋi₂ la₂ në́₃, i₂jme₁lë́₄ co₂jŋia₅₄ ia₁jaun₂ i₂jme₁dsiain₂₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 16 Jmá'₃ lia'₂ 'lióg₂ i₂co₁dsɨn₅₄ cua₁, tén₅ tɨn₃ 'ŋiá₂-lón₂ millón. Ca₂nag₃ bá₄ jniá₂ 'a₂ con'₂ téin₅ lë́₂.

17 Le₂në₅ bá₄ ca₂jág₃ a₂lë₁ca₂jág₃ jaun₂, qui₂ca₂jɨng₅₄ cua₁ quian'₅₄ dsa₂ i₂co₁dsag₅₄ 'éi₂. Le₁lióg₃ le₁dsɨ́₅ dsa₂ jma₃cáun₃ a₂lë́₅ 'í₁ a₂jniá₂ guéin₂, a₂lian₂, quian'₅₄ guë'₂ a₂nióg₂ lia'₂ nióg₂ azufre. Mɨ₂dsi₄ dsɨ₂cua₁ guë'₂ në́₃, jniá₂ lia'₂ jniá₂ mɨ₂dsi₄ 'ia'₂ león. Juɨ₅ mɨ₂'o₅₄ guë'₂ në́₃ 'ia₂ si₂, 'ia₂ jme₁ŋi₁, azufre në́₃. 18 Jaun₂ ca₂dsan₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ 'nɨ₅ jmɨ₁uɨg₅ a₂qui₂ca₂'uë₂ mɨ₂'o₄ dsɨ₂cua₁ 'éi₂: a₂lë́₅ si₂, jme₁ŋi₁, quian'₅₄ azufre në́₃. 19 Ia₁ bí₂ a₂jme₁le₁quian₅ dsɨ₂cua₁ jme₁'io₂₃ juɨ₅ mɨ₂'o₅₄ quian'₅₄ juɨ₅ ne₁con₅ në́₃. Ia₁ jme₁lë́₄ nei'₅₄ con₅ 'éi₂ lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂mɨ'₂, a₂qui₂le₁dsɨ₅₄ mɨ₂dsi₅₄. Quian'₅₄ a₂jaun₂ jmo₂₃ dain₅₄.

20 Dsa₂ i₂ca₂chón₂, i₂tsá₃ ca₂dsan₃ quian'₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂qui₂ca₂lë₃ jaun₂, tsá₃ jua'₅₄ jaun₂ qui₂ca₂tí₂ 'e₂ jmo₅-dsáu₅ gu₂-tag₅₄, jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃chi₂léin'₂ je₂na'₅₄, on₃ guë'₂ qui₂ca₂tí₂ a₂tsá₃ ma₃jme₂juɨin'₂ diú₄ lag₄ i₂lɨ́n₅ quian'₅₄ cu₄nióg₄ quian'₅₄ cu₄tiog₂, quian'₅₄ nɨ₁ŋí₁ nióg₂, quian'₅₄ nɨ₁cang₁, quian'₅₄ nɨ₁'ma₂ në́₃; on₃ i₂lé₂ ŋɨ₃, on₃ i₂lé₂ dsia₃ jág₁, on₃ i₂lé₂ jág₃, on₃ guë'₂ lé₂ nag₃ në́₃. 21 On₃ guë'₂ qui₂ca₂tí₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃jme₃dsiain₂₃ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨin'₅₄, on₃ guë'₂ qui₂ca₂tí₂ ta₁ a₂jme₁jmo₂₃ mɨ́₅ a₂chan₂ dsɨ́₅.† On₃ guë'₂ qui₂ca₂tí₂ jua'₅₄ tsá₃ ma₃nió'₅ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃, on₃ guë'₂ qui₂ca₂tí₂ jua'₅₄ a₂tsá₃ ma₃'ang₃ në́₃.

10

Mɨ₂si₂ pí'₁ rë₂bɨn₅

1 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ táng₃ jan₂ ángel sián'₂, i₂'uan'₂ lɨn₃, ca₂jniai₃ já₅ ca₂sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, rë₂lióin₃ jnei₅ rë₂lag₄ lí₁ lia'₂ jniá₂ mɨ₂jo'₅₄ si₂ mɨ₂dsi₅₄. Jme₁tág₅ dsɨ₂ne₅₄ lia'₂ tág₅ 'iog₂; mɨ₂tag₅₄ guë'₂ në́₃, jme₁lë́₄ lia'₂ lë́₅ tag₄ dsɨ₅ nɨ₁'ia'₂, a₂tág₅ si₂. 2 Jme₁chi₁chan'₂ caun₂ mɨ₂si₂ pí'₁ a₂rë₂bɨn₅, a₂rë₂na₄. Jaun₂ ca₂chi'₃ mɨ₂tag₅₄ ne₁ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, tag₅₄ jen₅ guë'₂ ca₂chi'₃ ne₄ 'uë₃. 3 Jaun₂ ca₂guió'₃ tiá₂, lia'₂ jë₁'ŋióg₁ 'ia'₂ león. Jaun₂ dsɨ₂juɨ₅ jme₁ca₂guió'₃, ca₂quia'₂ ta₁guio₃ ŋí'₃, qui₂ca₂'uë́'₃ jág₁ quió'₅. 4 Jme₁ma₂në₂dsia₃ jág₁ ta₁guio₃ ŋí'₃, jaun₂ guë́₄ jme₁ma₂taun₅₄ ne₄ si₂. La₁ ca₂né'₂ jág₁ a₂já₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂juá'₂ tság₅ jniá₂:

―'Ma₄ jág₁ a₂në₂juá'₂ guio₃ ŋí'₃ në₅, 'a₃ lë₁taun₂ de'₂ ne₄ si₂.

5 Jaun₂ ángel i₂ca₂jɨng₅₄, i₂chén'₅ chí'₅ caun₂ tag₅₄ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ caun₂ guë'₂ tag₅₄ ne₄ 'uë₃, ca₂chóg'₃ gu₂ ne₁ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 6 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂'ɨin₃ i₂chan₂ co₂tan₅₄, i₂ca₂jmo₃ ca₂dsia₃ mɨ₂güɨ́g₃, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂tio'₅₄ ja₁jaun₂, i₂ca₂jmo₃ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂tio'₅₄ ja₁jaun₂, i₂ca₂jmo₃ jmɨ₁ŋí'₄, quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂tio'₅₄ ja₁jaun₂; ca₂juá'₂:

―Tsá₃ ma₂uë́₂ le₃'ag₄. 7 La₁ jë₁ma₂të́₂ jmɨg₄ jë₁ma₂ca₂jéi₂ ángel i₂ca₂të́₂ guion₃ 'éi₂ ŋí₁ trompeta quió'₅, jmɨg₄ jaun₂ dé₄ dsón'₂ le₃ti₃ jág₁ a₂rë₂'ma₄ quió'₅ Diú₄, a₂ca₂'ë́₂ ne₄ dsa₂ i₂jme₁'ë́₂ jág₁ quiáin₅, i₂ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne₅₄.

8 Jaun₂ jág₁ a₂ca₂nag₃ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ jaun₂, ca₂juá'₂ táng₃ ca₂tság₃ jniá₂:

―Gua₂, o₂quian₂ mɨ₂si₂ pí'₁ a₂rë₂na₄ a₂chi₁chan'₂ ángel i₂chén'₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

9 Jaun₂ ŋó₃ jniá₂ ja₁chén'₄ ángel, jaun₂ ca₂juɨ́g₂ jniá₂ a₂cuë₃ mɨ₂si₂ pí'₁. Jaun₂ ca₂juá'₂ 'éi₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Ján'₅, tio'₂ mɨ₂'o'₅₄ co₂dsia₅ jme₁dsia₂ qué'₂. A₂jmá₂ rau₂ bá₄ në₅, la₁ jë₁ma₂dsióg₃ të₂'au'₂, le₃dsi'₃ bá₄.

10 Jaun₂ ca₂tɨ́ng₂ si₂ a₂ca₂cuë₃ ángel 'éi₂. Jaun₂ ca₂tó'₃ mɨ₂'o₃. Dsón'₂ bá₄ ráu₂ 'ŋio₅ lɨn₃, lë́₅ lia'₂ lë́₅ jmɨ₁tá'₄. La₁ jme₁ma₂në₂nág'₃ jniá₂ në́₃, ca₂rë₃léi₄ 'e₂ bá₄ dsi'₃ ca₂dsióg₃ të₂dsɨ₃. 11 Jaun₂ ca₂juá'₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Tion₅₄ 'nió'₅ o₁'ë́'₃ bá₄ táng₃ 'ne₂ jág₁ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ dsa₂, ne₄ 'lióng₂ juɨg₂, ne₄ 'lióng₂ jág₁ jmei₅, ne₄ juɨn₅ rag₅₄ në́₃.

11

Le₃on₃ dsa₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅

1 Jaun₂ ca₂ŋɨg₂ ca₂'nau₅₄ 'ma₂ta₅ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ nɨ₁'ma₂ a₂quiog₂ dsa₂ 'éi'₃. Jaun₂ ca₂nag₃ ca₂juá'₂:

―Nau₂, o₂quiog₂ 'éi'₃ quió'₅ guá'₅ quió'₅ Diú₄, o₂quiog₂ 'éi'₃ ne₄chei₂ në́₃. O₁'én₁ dsa₂ i₂tón'₅ jme₂juɨn'₂ Diú₄ ja₁jaun₂. 2 Tsá₃ cán'₁ 'éi'₃ i₁dsi₅ guá'₅ a₂lë́₅ le₃ca₁'né₄, ia₁ a₂ma₂lë́₅ quió'₅ dsɨ₂nau₂ bá₄ ja₁jaun₂; jaun₂ 'éi₂ bá₄ dsa₂ i₂qui₃tsó'₃ ta₁caun₂ juɨg₂ jŋió₅ jaun₂ con'₂ ca₂dsɨn₃ të₂láu₃-tɨn₃ tsɨ'₂. 3 Tsɨn₅₄ bá₄ jniá₂ on₃ dsa₂ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ o₄quió₃, a₂qui₃'ë́₂ jág₁ caun₂ mei₅ rë₂dsɨ́₂ tɨn₃ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ 'nag'₂ ne₂guióg₂ (1260) jmɨg₄, le₁qui'₂ 'mɨ'₂ lia'₂ juɨ₁lia'₂ a₂quɨ́'₅ dsa₂ ja₁ron₅ 'lag₄.

4 Co₂'nió'₄ dsa₂ on₃ i₂jáng'₅ jág₁ dsau₅, lë́₅ co₂'nió'₄ tɨn₃ nɨ₁'ma₂ olivos, quian'₅₄ guë'₂ tɨn₃ tag₄ ja₁le₁guí'₂ si₂, a₂tióng₂ ne₄ Te₁gui'₅₄ i₂lɨ́n₅ juɨg₅₄ gua'₅₄ 'uë₃. 5 Në₁jua'₂ 'ein₂ 'nio₃ jmóg'₂ dain₅₄, la₁ quian'₅₄ si₂ a₂'uë́'₅ 'o₄ bá₄ 'éi₂ co₂dsia₅ dság'₂ dsɨ́in'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂'iog₅₄. Jaun₂ le₂në₅ bá₄ ca₂tɨ́n₂ dsián₃ juɨ₁lia'₂ i₂'nio₃ jmá'₂ dain₅₄ 'éi₂. 6 I₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ 'éi₂ në́₃ 'io₃ bí₂ a₂lé₂ jnéi₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃lé₂ téin₃ jmɨ́₅ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₄ të₁lia'₂ të₂i₃nioi₅₄ qui₃'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄. Jaun₂ 'io₃ bí₂ ján₃ a₂lé₂ le₃jmo₃ lé₂ jmɨ₂ juɨ₁lia'₂ jmɨg₂, a₂lé₂ qui₃cuë₃ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jmɨ₁uɨg₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ i₂gú'₃ ráun₂ 'a₂ con'₂ jŋia'₅₄ 'nio₃. 7 La₁ jë₁ma₂dsan₃ ta₁ quió'₅ 'éi₂ në́₃ a₂qui₃jáng'₃ jág₁ dsau₅, jaun₂ guë́₄ o₃'ɨn₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄* ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄. 'Éi₂ guë́₄ cuë₃, jo₅₄, jme₃dsiog₂₃. 8 Jë₄ calle juɨg₂ dsen₅₄ jaun₂, le₁gain'₅₄ le₁'lɨin₁₂ lé₂, co₂'nió'₄ ja₁chei₂ quian'₅₄ jág₁ jáng'₅ léi₄, Sodoma quian'₅₄ Egipto, ján₃ bá₄ ja₁ca₂tion₃ dsa₂ cróg₄ Te₁gui'₅₄ quiáin₅.† 9 Con'₂ 'nɨ₅ jmɨg₄ rë₂tón₂ con'₂ dsi₃ŋí'₃, ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ chan₂ le₂con₂ juɨg₂, ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ jag₄ dsa₂, jág₃ jɨ́in₂ 'lag₄ 'éi₂. La₁ tsá₃ 'ein₂ ŋe₂ jmɨg₄ jua'₅₄ a₂dsɨ₃'ó₃. 10 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chan₂ guë́₄ gua'₅₄ 'uë₃, 'ŋio₅ tóin'₃ jmo₃ 'io'₂ o₄quió'₄ 'éi₂, jmo₃ jmɨg₄ a₂cha₂ qui₂dsɨ₃can₅ cuë́'₃ rɨin'₅₄. Ia₁ dsa₂ on₃ quián₅ Diú₄ i₂ca₂dsan₃ 'éi₂, 'ŋio₅ lɨn₃ jme₁le₁quian₅ jmɨ₁uɨg₅ ja₁con₂ dsa₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃. 11 La₁ jme₁ca₂dsɨn₃ 'nɨ₅ jmɨg₄ tón₂ con'₂ dsi₃ŋí'₃ jaun₂, Diú₄ në́₃ ca₂tó'₂ táng₃ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ 'éi₂, jaun₂ qui₂ca₂nau₂ táng₃. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃ dsa₂ i₂ca₂jág₂. 12 Jaun₂ qui₂ca₂nág₂ jág₁ tiá₂ a₂já₅ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ a₂ca₂juá'₂:

―I₂nó'₅ 'nia'₂ guei'₅₄ la₂.

Jaun₂ ca₂i₃léin₂ juɨ₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ rë₂lióin₃ jnei₅, të₃ jág₅ jaun₂ dsa₂ i₂jme₁'iog₅₄. 13 Hora jaun₂ dé₄ ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ tiá₂ lɨn₃. Jaun₂ qui₂ca₂gon₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ guia₃ juɨg₂ ciudad. Guio₃ mei₅ dsa₂ i₂ca₂dsan₃ jme₁ca₂jë́'₂ 'uë₃. Dsa₂ i₂ca₂chón₃ guë́₄ në́₃, qui₂ca₂can₃ juë́'₅ dsɨ́₅ 'ŋio₅ lɨn₃. Ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ i₂guá₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

14 Jaun₂ co₂në₅ ca₂lë₃ jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂i₃ŋɨ́₂ dsa₂ jaun₂. La₁ ŋi'₅₄ ta₁ jiá₃ táng₃ jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅.

Jë₁ca₂të́₂ guio₃ trompeta

15 Jaun₂ ca₂jéi₂ táng₃ jë₁ca₂të́₂ guion₃ ángel ŋí₁ quió'₅, jaun₂ qui₂ca₂né'₂ jág₁ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ qui₂i₁juá'₄ tiá₂ lɨn₃:

Ja₁gon₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃,

ma₂ca₂lë₃ ja₁gon₂ Te₁gui'₅₄ quián₂ jniog₄,

ja₂gon₂ dsa₂ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅ në́₃.

Jaun₂ 'éi₂ bá₄ i₂gon₃ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄.

16 Jaun₂ ta₁guión₂-quén₂ i₂lɨ́n₅ dsa₂ can'₅₄ i₂tián'₅ ne₄ta₁ quió'₅ ne₄ Diú₄, qui₂ca₂tóin₂ të₂ 'uë₃ rë₂'éin₂ co₂ŋei'₅₄, ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄, 17 qui₂ca₂juá'₂:

Cuë₂ jnia'₅₄ ti₁'mag'₄ 'ne₂,

Te₁gui'₅₄ Diú₄ i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃,

'ne₂ bá₄ i₂lɨ́ng'₅, 'ne₂ i₂jme₁lɨ́ng'₄,‡

ia₁ ma₂ca₂jme₁'ŋió'₂ 'ne₂ bí₂ juë'₂ quiáng'₂,

ma₂ca₂jme₁lióg'₄ gong'₂.

18 Jme₁qui₂nau₂ 'nei₂ juɨg₂ gua'₅₄ 'uë₃,

la₁ në₃ guë́₄ já₅ 'nei₂ a₂'i₄ 'au'₂,

ia₁ ma₂ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂qui₁dsɨ'₂ 'éi'₃ ja₁con₂ 'lag₄.

Ton'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ ja₁quɨ'₅₄ 'lian'₅₄ dsa₂ quiáng'₂

i₂ca₂jme₃ti₃ ta₁ ne'₅₄

i₂qui₂ma₂'ë́₂ jág₁ quiáng'₂.

Le₂jaun₂ guë'₂ i₂jme₂go₃ 'a₂ lia'₂ lɨ́n'₅ 'ne₂

lia'₂ dsa₂ can'₅₄, lia'₂ dsa₂ me'₂.

Ján₃ guë'₂ ca₂të́₂ jmɨg₄ a₂'éng'₄

juɨ₁lia'₂ i₂qui₂'én₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

19 Jaun₂ guë́₄ ca₂niá₃ dsi₂néi₂ guá'₅ quió'₅ Diú₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ca₂jnia₃ tsɨ₁gu₅ quió'₅ jág₁ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄ dsi₂néi₂ guá'₅ quió'₅. Të₃jë₄ jaun₂ qui₂ca₂lë₃ si₁ŋí'₃, qui₂ca₂né'₂ jág₁, qui₂ca₂quia'₂ ŋí'₃, qui₂ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃, qui₂ca₂séi'₂ dsɨ́₅ ca'₅₄.

12

Jan₂ dsa₂ mɨ́₂ quian'₅₄ cua₁ dragón

1 Jaun₂ ca₂jnia₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ caun₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ₅: jan₂ 'io₅₄ i₂rë₂lión₃ co₂tág₅ lia'₂ jniá₂ 'iog₂. Le₃né'₃ ja₁chéin'₄ ton₅ tsɨ'₂. Caun₂ guë'₂ corona 'i₄ dsi₅₄, le₁ton₅ guia₃-tɨ́n₂ nei₅. 2 'Io₅₄ 'éi₂ quiain₂₃ guein₂, a₂guió'₅ co₂mɨ'₅₄ a₂chain₂ uɨg₅ a₂le₃chan₂ guein₂. 3 Jaun₂ guë́₄ ca₂jnia₃ léi₄ siá'₂ táng₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃: jan₂ cua₁ dragón* guén₂ i₂pan₅₄ lɨn₃ i₂quian₅ guio₃ mɨ₂dsi₄ quian'₅₄ guia₃ mɨ₂juɨ́₁. Jma₃cáun₃ corona tio'₅₄ lia'₂ ca₂mɨ́g₂ mɨ₂dsi₅₄. 4 Quian'₅₄ ne₁con₅ já'₂ 'éi₂ qui₂ca₂tsë́'₃ ca₂qui'₅₄ quió'₅ 'nɨ₅ juɨ₁lia'₂ nei₅ i₂jme₁le₁'ɨ́n₄ guei'₅₄, jaun₂ qui₂ca₂guiain'₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ ca₂nau₂ cua₁ dragón ne₄ 'io₅₄ i₂jë₁ca₂rë₃chán₃ guein₂, ia₁jaun₂ quɨin'₂ guein₂ dsɨ₂juɨ₅ jë₁ma₂ca₂rë₃cháin₃. 5 Ca₂rë₃chán₃ rë'₂ guein₂ quiáin₅, jan₂ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ i₂'i₄ 'éi'₃ gon₃ ne₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ quian'₅₄ 'ma₂'ɨ'₅₄ a₂lë́₅ nɨ₁ŋí₁ 'ua'₂.† Jaun₂ ca₂jŋia'₃ bá₄ guein₂ 'éi₂ ca₂tág₃ Diú₄ i₃guá₃ ne₄ta₁ quió'₅. 6 Jaun₂ ca₂cuɨng₃ 'io₅₄ juɨ₅ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅ ja₁ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ quió'₅ Diú₄, ia₁jaun₂ le₃tain₅₄ ca₂lia'₂ ca₂dsɨn₃ caun₂ mei₅ rë₂tón₂ tɨn₃ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ 'nag'₂ ne₂guióg₂ (1260) jmɨg₄.

7 Jaun₂ ca₂lë₃ 'nei₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃: ca₂jmo₃ 'nei₂ Mi₂gue₅₄ quiain'₅₄ ángeles quiáin₅, ca₂quɨ́in'₂ ca₂cuë́'₃ cua₁ dragón. Ján₃ guë'₂ le₂jaun₂ ca₂jéin'₃ dragón quiain'₅₄ ángeles quiáin₅. 8 La₁ tsá₃ ca₂tió'₃, jaun₂ tsá₃ ma₃ja₁ca₂rë₃chá₃ guë́₄ ja₁cuɨn₅ jmɨg₄ tóin'₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. 9 Jaun₂ ja₁jaun₂ ca₂jŋia'₃ cau₅ dragón juɨn'₂ 'éi₂, dsɨ₂mɨ'₂ gui'₅₄ i₂jme₁chan₂ ma₂lɨ́g'₂, i₂të́'₂ i₂së₃dsen₃, i₂chen₂ Satanás në́₃, i₂jme₂gan₅ dsa₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃. Ca₂i₃gain'₅₄ ca₂të₂ gua'₅₄ 'uë₃, lia'₂ jma₃quiain'₅₄ ángeles quiáin₅.‡

10 Jaun₂ ca₂né'₂ jág₁ tiá₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, i₁juá'₄:

Në₃ guë́₄ ca₂të́₂ jmɨg₄ quió'₅ Diú₄ a₂lión₂ dsa₂,

ca₂dsióg₃ jmɨg₄ ja₁lé₂ juɨ₅bí₂ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ quián₂

a₂gon₂ 'éi₂ quiain'₅₄ I₂rë₂'ɨ́n₁ quiáin₅.

Ia₁ ca₂guiain'₃ 'uë₃ i₂jme₁bóg'₂ dso₄ quió'₅ rɨn'₅₄ jniog₄

le₃ne₄ Diú₄ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂.

11 Ca₂tió'₃ bá₄ 'éi₂

të₂le₃ quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂,

të₂le₃ quian'₅₄ jág₁ dsau₅ në́₃

a₂ma₂qui₂ma₂jáng'₃ 'éi₂;

ia₁ tsá₃ ca₂dsán₃ dsɨ́₅ jme₂dsí₂ quió'₅

o₁jŋia'₅₄ ca₂dsain₃.

12 Jaun₂ lë₃, 'io'₂ jmo₄ 'nia'₂ i₂juɨ́g₃,

quian'₅₄ guë'₂ 'nia'₂ i₂tián'₅ ja₁jaun₂.

¡La₁ 'e₂ guë́₄ juɨ́g₂ juɨ₁lia'₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃,

quian'₅₄ guë'₂ i₂chan₂ né'₃ jmɨ₁ŋí'₄!

Ia₁ ma₂sión₃ i₂së₃dsen₃ ja₁con'₂ 'nia'₂;

ma₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅, ia₁ ma₂ŋi₅ rë₂ bá₄,

ca₂juɨg₄ jmá'₅ jmɨg₄ cha₂ guë́₄ quió'₅.

13 Jme₁ca₂rë₃lí'₄ dragón a₂ma₂ŋó₅ juɨ₅ gua'₅₄ 'uë₃, jaun₂ 'éi₂ në́₃ ca₂'ein₃ 'io₅₄ i₂ca₂rë₃chán₃ guein₂ dsa₂ ŋe'₂ quián₅. 14 La₁ 'io₅₄ 'éi₂ në́₃, ca₂ŋɨi₂ tsɨ₁rë₂cu₅ ca₁ca'₅₄ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ tsɨ₁rë₂cu₅ i₁mɨg₂, ia₁jaun₂ 'ɨin₃ juɨ₅ ja₁quió'₄, ja₁lë́₄ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅, ja₁lë́₄ 'í₁ 'nɨ₅ ŋi₂ të₂ ca₂jau₅₄ le₃ne₄ dsɨ₂mɨ'₂. 15 Jaun₂ ca₂'uë́'₃ dsɨ₂mɨ'₂ jmɨg₂ juɨ₅ mɨ₂'o₅₄, në₂jag₄ bá₄ caun₂ cuá₃ juë'₂, ia₁jaun₂ dsɨ₃ŋɨ₃ 'io₅₄ 'éi₂ quian'₅₄ jmɨg₂. 16 La₁ ca₂jme₃'o₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂jme₃'oin₅₄ 'io₅₄, ca₂niá₃ 'uë₃ ca₂nág'₃ jmɨg₂ cuá₃ jaun₂ a₂ca₂'uë́'₃ dragón juɨ₅ mɨ₂'o₅₄. 17 Jaun₂ ca₂rë₃'né₃ dragón le₃ja₁con₂ 'io₅₄, jaun₂ ŋei₅₄ i₁quɨin'₅₄ quiain'₅₄ tsɨ₁jon₂ i₂ca₂chón₃ quián₅ 'io₅₄, co₂'nió'₄ i₂jme₂ti₃ 'éi'₃ quió'₅ Diú₄ i₂le₁quian₅ jág₁ dsau₅ quió'₅ Jesús në́₃.

18 Jaun₂ ca₂nau₂ 'éi₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄.§

13

Le₃on₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄

1 Jaun₂ ca₂jág₃ ca₂'ŋio₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ jan₂ já'₂ i₂jniá₂ gau₂ jmá'₅, i₂le₁dsɨ₅₄ guio₃ mɨ₂dsi₄, guia₃ guë'₂ mɨ₂juɨ́₁. Ne₄ mɨ₂juɨ́₁ në́₃, jme₁le₁dsɨ₅₄ guia₃ coronas. Ne₄ mɨ₂dsi₅₄ në́₃, jme₁le₁ton₅ jág₁ lia'₂ chein₂ a₂jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ Diú₄. 2 Jme₁lɨ́n₄ já'₂ i₂ca₂jɨng₅₄ 'éi₂ lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂'ia'₂ leopardo. Le₁dsɨ₅₄ mɨ₂tag₅₄ lia'₂ lë́₅ gu₂-tag₄ oso. Mɨ₂'o₅₄ guë'₂ lë́₅ lia'₂ lë́₅ mɨ₂'o₄ 'ia'₂ león. Ca₂cuë₃ dragón juɨ₅bí₂ ca₂cuë́'₃ já'₂ 'éi₂ lia'₂ jma₃quian'₅₄ ne₄ta₁ quió'₅ në́₃, a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ a₂'uain'₂ lɨn₃. 3 Ca₂mɨ́g₂ mɨ₂dsi₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ 'éi₂, lë́₅ lia'₂ lë́₅ a₂rë₂cuɨ́'₃ 'ŋio₅ lɨn₃, lë́₅ në₂jag₄ bá₄ a₂chain₂ join₅₄. La₁ia₁ ca₂'láu₂ bá₄. Ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ ca₂i₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂, ca₂'ein₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ 'éi₂. 4 Jaun₂ ca₂jme₃juag'₂ dsa₂ ca₂jme₃juɨin'₂ dragón, ia₁ ca₂cuë₃ 'éi'₃ ca₂cuë́'₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄. Ca₂jme₃juiin'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ në́₃, qui₂ca₂juá'₂ ca₂tóin'₂:

―¿'Ein₂ chan₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ i₂në₅? ―'ɨin₂₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ 'éi₂―. ¿'Ein₂ bá₄ tió'₅ jmo₃ 'nei₂ ja₁coin₂?

5 Ján₃ bá₄ ca₂ŋɨi₂ jág₁ a₂le₃róin₂ a₂qui₃jmo₃ a₂lɨ́in₅ Diú₄; ca₂ŋɨi₂ bí₂ në́₃ a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ con'₂ të₂láu₃-tɨn₃ tsɨ'₂. 6 Jaun₂ ca₂jáin₃ mɨ₂'o₅₄, ca₂ton₃ 'lɨg'₅₄ le₃quió'₅ Diú₄. Ca₂ton₃ rë'₂ 'lɨg'₅₄ ca₂'ë₃ ja₁guá₄ Diú₄; ca₂'ɨin₃ rë'₂ ca₂lia'₂ i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ në́₃. 7 Ca₂ŋɨi₂ bá₄ jmɨg₄ a₂jmo₃ 'nei₂ ja₁con₂ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,* a₂jo₃ në́₃; ca₂ŋɨi₂ bí₂ a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jë́₃ tsɨ₁jon₂, ca₂le₃jë́₃ go₄ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ jág₁ jmei₅, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ në́₃. 8 Jme₃juag'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃ jme₃juɨin'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ 'éi₂: ca₂le₃jɨ́n₃ i₂con'₂ tsá₃ le₁ton₅ ne₄ si₂ rë₂bɨn₅ a₂le₃chan₂ dsa₂, a₂ron₅ quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, i₂jme₁ma₂'i₄ 'éi'₃ a₂jŋag'₃ dsa₂, ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃.

9 Në₁jua'₂ 'ein₂ le₁dsɨ₅₄ rë₂gua₄, rë₂ juɨ₁nei₅₄.

10 Juɨ₁lia'₂ i₂jŋia₅ dsa₂ juɨ₅ né'₃ má₃,

ján₃ bá₄ juɨ₅ né'₃ má₃ dsɨ₃léin₂;

juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂jme₂dsian₅ dsa₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂,

quian'₅₄ ŋi₁tág₂ dsiáin₃.†

'Uɨg₅₄ në₅ në́₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄, 'nió'₅ jmo₃ tió'₃ dsɨ́₅, a₂tsá₃ qui₂dsɨ₃uɨ́in₂ a₂'éin₂.

11 Cang₂ jaun₂ ca₂jɨn₄ táng₃ jniá₂ jan₂ já'₂ 'lɨn'₅₄ sián'₂, ca₂'ŋioi₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 'Éi₂ në́₃ jme₁le₁dsɨ₅₄ tɨn₃ mɨ₂juɨ́₁ lia'₂ lë́₅ mɨ₂juɨ́₁ jan₂ guein₂ já'₂ cha'₂. La₁, lia'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ dragón bá₄, jme₁lë́₄ jág₁ quió'₅. 12 Co₂jaun₂ bá₄ jme₁'io₂₃ bí₂ ján₃, juɨ₁lia'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂le₂'uɨg₅₄, a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃ o₄quió'₄; chi₃quióng₂ jmɨg₄ jme₃juag'₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ i₂chan₂ ja₁jaun₂, jme₃juɨin'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂ca₂'lón₂ i₂jme₁rë₂cuɨ́n'₃ 'éi₂. 13 'Lióng₂ léi₄ juë'₂ a₂o₂dsain₂ ca₂jmo₃ ján₃. Ca₂jmo₃ ca₂tá'₂ si₂ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ në₃, ca₂jmo₃ të₃ne₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. 14 Të₂le₃ quian'₅₄ léi₄ juë'₂ a₂ca₂jmo₃ o₄quió'₄ i₂'lɨn'₅₄ i₂le₂ne₁ 'éi₂, ca₂jme₃gain₂₃ dsa₂ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃. Ca₂jmo₃ 'éi'₃ a₂chi'₃ dsa₂ caun₂ nió'₄ quió'₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂jme₁rë₂cuɨ́n'₃ quian'₅₄ ŋi₁tág₂ i₂ca₂'lón₂ 'éi₂. 15 Ca₂ŋɨi₂ bí₂ a₂toin'₂ jme₂dsí₂ nió'₄ quió'₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, ia₁jaun₂ juá'₂ jág₁, ia₁jaun₂ jme₃dsiain₂₃ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂tsá₃ gue₃ jme₃juɨn'₂ nió'₄ quió'₅ 'éi₂. 16 Ca₂chi₃quiáin₂ jmɨg₄ lia'₂ dsa₂ can'₅₄ lia'₂ dsa₂ me'₂, lia'₂ dsa₂ i₂cha₂ cu₄ lia'₂ dsa₂ te₂ŋé₂, lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄ lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃ në́₃, a₂guein₃ léi₄ dso'₂ gu₂ ne₁, o₃ chi₁quí₃ 'e₂. 17 Jaun₂ tsá₃ ma₃lé₂ lá₃ 'i₁jan₂, on₃ guë'₂ ma₃lé₂ 'nag₃, jua'₅₄ tsá₃ lɨ́in₅ léi₄, o₃ tsá₃ le₁quian₅ jág₁ lia'₂ chen₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, o₃ tsá₃ le₁quian₅ número quió'₅ lia'₂ chein₂. 18 Le₂la₂ bá₄ jág₁ a₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅: juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂'i₄ jág₁, juɨ₁chein'₄ cuentas 'a₂ lia'₂ lë́₅ número quió'₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄. Ia₁ número quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ jaun₂. Le₂la₂ lë́₅ número quió'₅: jŋéi₂ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ 'nag'₂ ne₂guióg₂ rë₂dsɨ́₂ jŋéi₂ (666).

14

Canto a₂ca₂'ë₃ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-quén₂ mei₅ (144,000) dsa₂

1 Cang₂ jaun₂ ca₂jɨng₅₄ táng₃ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ jniái₂ chéin'₅ ne₄ Má'₂ Sión, quiain'₅₄ caun₂ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-quén₂ mei₅ dsa₂ i₂jme₁le₁quian₅ léi₄, i₂le₁ton₅ chi₁quí₃ lia'₂ chen₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ quian'₅₄ 'a₂ lia'₂ chen₂ Jmei₂ në́₃. 2 Jaun₂ guë́₄ ca₂nag₃ caun₂ mɨ'₅₄ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, a₂lë́₅ në₂jag₄ bá₄ caun₂ la'₅₄ juë'₂ lɨn₃,* ton'₂ në₂jag₄ bá₄ ja₁dein₅ quia'₂ tiá₂ lɨn₃ ŋí'₃. Mɨ'₅₄ a₂ca₂nag₃ jaun₂ ca₂né'₂ juɨ₁lia'₂ ja₁jmo₅ dsa₂ son₅₄ quian'₅₄ tsɨ₁ton₅ arpas † quió'₅. 3 Qui₂i₁'ë₂₃ caun₂ canto 'mɨ́₂ ne₄ ne₄ta₁, ne₄ le₃quén₂ já'₂, ne₄ gui'₅₄ can'₅₄ në́₃. Ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ sián'₂ tsá₃ 'ein₂ lé₂ le₃tɨn₂ son₅₄ a₂'ë₅ dsa₂ jaun₂, jmá'₃ lia'₂ dsa₂ 'ŋiá₂-lón₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-quén₂ mei₅ i₂rë₂'lian'₅₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ 'éi₂ bá₄. 4 Ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ 'éi₂ i₂tsá₃ ca₂rë₃'iog₅ jme₂dsí₂ quió'₅ quian'₅₄ 'io₅₄ 'lɨn'₅₄, ia₁ qui₂ma₂ca₂rë₃cháin₃ ja₂léin₂ le₁jɨ́in₃. Quiain'₅₄ bá₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ juɨ₁'a₂ guë́₃ ja₁dsó₃ 'éi₂. Qui₂le₁'liain₅₄ të₂le₃ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, co₂'nió'₄ i₂le₂'uɨg₅₄ i₂rë₂jen'₅₄ le₃ne₄ Diú₄, le₃ne₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ në́₃. 5 'I₁caun₂ jág₁ të₂jág₁ tsá₃ ca₂'uë₂ mɨ₂'o₄ 'éi₂; tsá₃ dso₄ qui₂rë₂cáin'₄.‡

Jág₁ quió'₅ le₃ún₂ ángeles

6 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ táng₃ jan₂ ángel sián'₂ a₂ŋɨ₂₃ dsi₂jo₂ dsi₄ güɨg₂, i₂quian₅₄ jág₁ dse₃ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄, já₅ ja₂'ë́₃ ja₂chi'₅₄ dsa₂ i₂tián'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃: ca₂le₃jë́₃ juɨg₂, ca₂le₃jë́₃ tsɨ₁jon₂ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ jág₁ jmei₅, ca₂le₃jë́₃ go₄ dsa₂; 7 i₁juá'₄ tiá₂:

―Jme₁gan₃ 'nia'₂ Diú₄; jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ 'éi₂. Ia₁ ma₂gua₅ hora a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃. Jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ i₂ca₂jmo₃ guei'₅₄ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ gua'₅₄ 'uë₃, jmɨ₁ŋí'₄ në́₃, quian'₅₄ guë́₄ ca₂le₃jë́₃ o₄tu₁ jmɨg₂.

8 Chi₁quɨ́n₃ guë́₄ jaun₂ ján₃, ca₂já₃ jan₂ ángel sián'₂ i₂ca₂juá'₂:

―Ma₂ca₂i₃'én₂, ma₂ca₂i₃'én₂ Babilonia juë'₂, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂jmo₃ a₂qui₂ca₂'ɨn'₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ vino a₂ca₂jme₃cón₂ dsɨ́₅ a₂qui₂nió'₃ jág₁ 'lɨg'₅₄ quió'₅.

9 Jaun₂ ca₂guan₃ táng₃ jë₁ca₂të́₂ ún₂ ángel, ján₃ guë'₂ tiá₂ ca₂juá'₂:

―Chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂guen₃ jme₃juɨn'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, quian'₅₄ nió'₄ quió'₅, o₃ në₁jua'₂ ca₂guein₃ cán₂ léi₄ dso'₂ chi₁quí₃, o₃ co'₅₄ gú₃ 'e₂, 10 ján₃ bá₄ 'ɨ́n'₂ 'éi₂ vino a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄ a₂ma₂i₂tang₄ a₂tsá₃ 'e₂ qui₂rë₂cón'₅ 'ŋió'₃ copa a₂cha₂ 'uɨg₅₄ a₂le₃'nei₂; qui₃ŋág₃ uɨg₅ quian'₅₄ si₂ quian'₅₄ azufre të₃ne₄ ángeles jŋió₅ quián₅ Diú₄ quian'₅₄ guë'₂ le₃ne₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. 11 Jme₁ŋi₁ a₂tsáu₃ ja₁ŋág₃ uɨg₅ në́₃, dsi₅₄ co₂tan₅₄ lé₂, on₃ guë'₂ 'uë₂-jmɨ₂ bá₄ lé₂ jua'₅₄ a₂le₃jŋia₃ a₂tsá₃ ŋág₃ ca₂tiá₂ uɨg₅ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂jme₃juɨn'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ 'éi₂ quian'₅₄ nió'₄ quió'₅, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂guen₃ cán₂ léi₄ lia'₂ chein₂ në́₃.

12 Ja₁në₅ bá₄ 'nió'₅ jmo₃ juɨn'₂ dsɨ́₅ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,§ dsa₂ i₂tión₂ tiá₂ jme₂ti₃ 'éi'₃ quió'₅, a₂'éin₂ le₃quió'₅ Jesús në́₃.

13 Jaun₂ ca₂né'₂ táng₃ jág₁ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂juá'₂ tság₅ jniá₂:

―Jmo₄ si₂ tiong₅ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅ a₂juá'₂: “'E₂ guë́₄ 'ŋio₅ dsen₃ dsa₂ i₂dsián₃ le₃ne₄ juɨ₅ la₂, i₂'én₂ le₃quió'₅ Te₁gui'₅₄.” Ján₅, juá'₂ Jme₂dsí₂, ia₁jaun₂ jŋia₃ ca₂le₃jë́₃ ta₁ quió'₅, jaun₂ qui₃le₃quen₅ 'i₄ ta₁ ca₂le₃jë́₃ a₂ca₂jmo₃.”

A₂ráu₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃

14 Jaun₂ ca₂jág₃ táng₃ ca₂jnia₃ caun₂ jnei₅ tiog₂ jmá'₅. Ne₄ jnei₅ jaun₂, guá₅ jan₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ Jaun₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃.* Chi₁'i₁ caun₂ corona a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄ mɨ₂dsi₅₄, chi₁chan'₂ caun₂ ŋí₁ hoz a₂'mu₃. 15 Jaun₂ o₂'ɨ́n₃ táng₃ jan₂ ángel dsi₂néi₂ guá'₅ templo, ca₂juá'₂ tiá₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂guá₅ ne₄ jnei₅:

―Tiá₃ ŋí₁ hoz quiáng'₂, cag'₅₄; ia₁ ma₂gua₅ hora cag'₅₄, ia₁ ma₂ca₂ron₂ a₂ráu₃ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. 16 Jaun₂ ca₂tiá₂ hoz ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, dsa₂ i₂guá₅ ne₄ jnei₅ 'éi₂, ca₂cág'₃ a₂ma₂ca₂rau₂ ja₁jaun₂.

17 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ táng₃ jan₂ ángel sián'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ chí'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃; ján₃ bá₄ chi₁chan'₂ caun₂ ŋí₁ hoz a₂'mu₃. 18 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ táng₃ ne₄chei₂ jan₂ ángel sián'₂ guë́₄ táng₃, i₂'io₅ bí₂ ne₄ si₂. Jaun₂ ca₂juá'₂ tiá₂ ca₂tsɨ́'₃ i₂chan'₂ ŋí₁ hoz 'mu₃, ca₂juá'₂:

―Tiá₃ ŋí₁ 'mu₃ quiáng'₂; chi₁lo'₂ cag'₅₄ nɨ₁'mu'₂ a₂qui₂le₁'ág₄ nɨ₁uɨng₂ a₂cha₂ gua'₅₄ 'uë₃, ia₁ ma₂ca₂juɨg₂ mɨ́g₂ uvas quió'₅.

19 Jaun₂ ca₂tiá₂ 'éi₂ hoz quió'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂cág'₃ mɨ́g₂ uvas quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃. Ca₂tó'₂ caun₂ ja₁juë'₂ ja₁qui₂jlen'₃ dsa₂, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, ja₁'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄. 20 Jaun₂ ca₂rë₂tso'₄ a₂jaun₂ 'nɨ'₂ juɨg₂, ca₂'io₂ jmɨ₂. Jmɨ₂ jaun₂ në́₃ ca₂i₃'o₅₄ a₂jɨ'₂ con'₂ 'ei₅ rë₂'o₄ dsɨ₂cua₁, a₂juë'₂ ja₁ca₂'a₃ tí₅ con'₂ 'nɨ₅ 'ŋiá₂-láu₂ (300) kilómetros.

15

Guion₃ ángeles i₂le₁quian₅ guio₃ jmɨ₁uɨg₅ jë₁ca₂tó'₂

1 Ca₂jág₃ jniá₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ caun₂ léi₄ juë'₂ a₂dsɨ₂gó'₃ dsɨ₅: guion₃ ángeles i₂quian₅ guio₃ guë́₄ jmɨ₁uɨg₅ ja₁con₂ dsa₂. Co₂'nió'₄ a₂jaun₂ guë́₄ lë́₅ jë₁ca₂tó'₂, ia₁ co₂jaun₂ ca₂'ŋia₅ a₂'i₄ 'nei₂ dsɨ́₅ Diú₄.

2 Jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂ juɨ₁lia'₂ caun₂ jmɨ₁ŋí'₄ a₂lë́₅ nɨ₁'ɨ₂ a₂rë₂cón'₅ quian'₅₄ si₂. Ne₄ jmɨ₁ŋí'₄ a₂lë́₅ nɨ₁'ɨ₂ jaun₂, jme₁tión₂ dsa₂ i₂ca₂tió'₃ ne₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, ne₄ nió'₄ quió'₅, ne₄ número quió'₅ lia'₂ chein₂ në́₃. Qui₂le₁chan'₂ tsɨ₁ton₅ arpas* a₂ca₂cuë₃ Diú₄. 3 Tióin₂ 'ë₂₃ canto quió'₅ Moisés† dsa₂ i₂ca₂jme₂ti₃ quián₅ Diú₄, quian'₅₄ canto quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, a₂juá'₂:

'E₂ guë́₄ juë'₂ a₂jlá'₁ lɨn₃ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jmo'₅₄ 'ne₂,

Te₁gui'₅₄ Diú₄ i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃.

A₂dsau₅, a₂tí₅ lɨn₃ bá₄ juɨ₅ quiáng'₂,

'Ne₂ Rag₅₄ quián₅ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂.

4 ¿'Ein₂ bá₄ 'éi₂ i₂tsá₃ jme₃gon₃ 'ne₂, Te₁gui'₅₄?

¿'Ein₂ bá₄ i₂tsá₃ jme₃juag'₂ guë'₂ ján₃?

Ia₁ jan'₂ 'ne₂ bá₄ lɨ́ng'₅ i₂jŋió₅.

Ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ qui₂ja₃léin₂ qui₂jme₃juɨin'₂ 'ne₂,

ia₁ ma₂ca₂rë₃jniá₂ 'éi'₃ a₂qui₂dsɨ́'₂ 'ne₂.

5 Cang₂ jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂niá₃ guá'₅, co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄ ja₁jŋió₅ guë́₄, ja₁rë₂'ma₄ jág₁ dsau₅ a₂lɨ'₅₄ quian'₅₄ Diú₄. 6 Guá'₅ jaun₂, ca₂'uɨn₂ guion₃ ángeles i₂le₁quian₅ le₃guio₃ jmɨ₁uɨg₅. Le₁qui'₂ 'mɨ'₂ lino jlá'₁, a₂tág₅ lɨn₃. A₂jme₁rë₂jén'₅ le₁dsɨ́₅ guë'₂ në́₃, jme₁lë́₄ jmá'₃ cu₄nióg₄. 7 Jaun₂ guë́₄ jan₂ já'₂ quén₂ i₂tión₂ ne₄ ne₄ta₁, ca₂cuë́'₃ le₂jan₂ le₂jan₂ ta₁guion₃ ángeles jma₃cáun₃ nɨ₁uɨng₅ jɨ'₂ a₂lë́₅ cu₄nióg₄, le₁'a₁ co₂'nió'₄ a₂'nei₂ a₂'i₄ dsɨ́₅ Diú₄ i₂chan₂ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄. 8 Jaun₂ ca₂can'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ quian'₅₄ jme₁ŋi₁ a₂já₅ ja₁con₂ a₂jlá'₁ a₂'uan'₂ Diú₄. Ca₂lia'₂ 'i₁jan₂ tsá₃ lé₂ dsɨ₃ton'₅₄ ja₁jaun₂, ca₂lia'₂ ca₂rë₃'ŋia₅ le₃guio₃ jmɨ₁uɨg₅ a₂le₁quian₅ ta₁guion₃ ángeles.

16

Ta₁guio₃ jmɨ₁uɨg₅ a₂'ë́₂ Diú₄

1 Jaun₂ ca₂nag₃ jniá₂ jág₁ tiá₂ lɨn₃ i₁juá'₄ dsi₂néi₂ guá'₅, a₂tsɨ́'₅ le₃guion₃ ángeles 'éi₂:

―O₂nó'₅ 'nia'₂ o₂jen₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ 'nei₂ a₂'i₄ dsɨ́₅ Diú₄ a₂le₁'a₁ nɨ₁uɨng₅ në₅.

2 Jaun₂ ca₂o₃'ɨ́n₃ jë₁le₂'uɨg₅₄ ángel, jaun₂ ca₂jein₃ a₂chi₁'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. Jaun₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂le₁quian₅ léi₄ quió'₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, i₂jme₂juɨn'₂ nió'₄ quió'₄ në́₃, qui₂ca₂'ŋiai₂ 'mé'₅ 'lɨg'₅₄ a₂quɨ'₂ guë́₄ lɨn₃.

3 Jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ on₃ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄. Jaun₂ ca₂lë₃ jmɨ₂, në₂jag₄ bá₄ jmɨ₂ 'an₅₄ jan₂ 'lag₄. Ca₂dsan₃ ca₂le₃jɨ́n₃ já'₂ i₂jme₁chan₂ jmɨ₁ŋí'₄ jaun₂.

4 Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ ún₂ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅, ne₄ jmɨg₂ cuá₃, ne₄ o₄tu₁ jmɨg₂ në́₃; jaun₂ jmá'₃ jmɨ₂ bá₄ qui₂ca₂lë₃ ján₃. 5 Jaun₂ ca₂nag₃ juá'₂ ángel i₂niog₅ gu₂ jmɨg₂, ca₂juá'₂:

Rë₂ bá₄ cáun'₂ 'ne₂ 'í₁, Diú₄ Jŋió₅;

'ne₂ i₂lɨ́n₅, i₂jme₁lɨ́n₄,*

ia₁ a₂në₂qui₁dsɨ'₂ 'éi'₃ le₂në₅.

6 Ia₁ ca₂tein₃ 'éi₂ jmɨ₂ a₂jme₁'an₅₄

dsa₂ i₂jme₁tén₄ le₃quiáng'₂,

dsa₂ i₂jme₁qui₂ca₂'ë́₂ jág₁ quiáng'₂ në́₃.

Në₃ guë́₄ në́₃, në₂'ein'₅₄ jmɨ₂,

ia₁ le₂në₅ 'en₄ quió'₅ bá₄.

7 Ca₂nag₃ jniá₂ ján₃ jë₄ ne₄chei₂, i₁juá'₄:

Dsón'₂ le₂në₅, Te₁gui'₅₄ Diú₄ i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃,

dsón'₂ bá₄ qui₂dsɨ́'₁ 'ne₂ 'éi'₃ lia'₂ con'₂ dsi₂ten₅₄.

8 Jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ quén₂ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅ ne₄ 'iog₂, jaun₂ ca₂ŋɨ₂ 'iog₂ bí₂ a₂dsɨ́in'₂ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ quian'₅₄ si₂. 9 Jaun₂ ca₂dsɨn'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quian'₅₄ a₂dséi₂ gau₂ lɨn₃. Jaun₂ qui₂ca₂'ag₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄ qui₂ca₂'ɨin₃ Diú₄ i₂'io₅ bí₂ ne₄ jmɨ₁uɨg₅ jaun₂. Tsá₃ ca₂jme₃tsɨ́in₃ dsɨ́₅, jua'₅₄ ca₂jme₃juɨin'₂ 'éi₂.

10 Jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ 'ŋiá₂ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅ ne₄ ne₄ta₁ quió'₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, jaun₂ ca₂të₁tsɨ'₅₄ qui₁né'₃ ja₁goin₂ jaun₂. Dsa₂ në́₃ qui₂ca₂quɨg'₂ le₁tsɨ'₂ a₂ca₂jme₃uɨ́'₃. 11 Con'₂ siá'₂ ca₂'ɨin₃ 'lɨg'₅₄ Diú₄ i₂quió'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ne₄ 'uɨg₅₄ a₂le₁quian₂₃ jmɨ₁uɨg₅, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂lɨ́in₅ 'mé'₅ në́₃. La₁ tsá₃ ca₂dsi₃quéin'₅ dsɨ́₅ jua'₅₄ ca₂tí₂ a₂jmo₂₃-dsáu₅.

12 Jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ jŋé₂ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅ ne₄ cuá₃ juë'₂ Eufrates. Jaun₂ co₂dsia₅ ca₂rë₃quéin₃ cuá₃ jaun₂, ia₁jaun₂ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ caun₂ juɨ₅ quein₂ ja₁i₃nio₄ rag₅₄ i₂ja₃lén₂ të₂le₃ ja₁'ia₂† 'iog₂.

13 Jaun₂ ca₂jág₃ ca₂'uɨn₂ ún₂ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄, i₂jniá₂ lia'₂ jniá₂ i₁jë́'₅, ca₂'uɨin₂ jma₃ján₃ juɨ₅ mɨ₂'o₄ já'₂ dragón, mɨ₂'o₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, quian'₅₄ mɨ₂'o₄ i₂të́'₂ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂juɨ₁gain₂ në́₃. 14 Jme₂dsí₂ i₂lɨ́n₅ je₂na'₅₄ bá₄ 'éi₂, i₂qui₃jmo₃ léi₄ juë'₂, i₂qui₂dsɨ₃lén₂ uɨ́ng₂ ja₁con₂ rag₅₄ quián₅ dsa₂ i₂chan₂ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃, ia₁jaun₂ chi₃lo'₃ a₂dsia₃ 'nei₂ jmɨg₄ juë'₂ jaun₂ quió'₅ Diú₄ i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃.

15 “Rë₂ján'₁ 'nia'₂ ia₁ guión'₄ jniá₂ con'₂ tiá₂, në₂jag₄ bá₄ jan₂ 'ang₂. 'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ i₂rë₂jnio₄ ne₄, i₂lë́₅ 'í₁ tsɨn'₅₄, con'₂ tsá₃ ŋó₅ në₁jua'₂ i₃ŋɨ₅₄ rë₂ŋɨ́i₅ të₃ jág₅ dsa₂ o₂quí'₃ quió'₅.”

16 Jaun₂ qui₂ca₂liain'₃ rag₅₄ caun₂ ja₁chei₂ Armagedón quian'₅₄ jág₁ jmei₅ hebreo.

17 Jaun₂ ca₂jen₃ jë₁ca₂të́₂ guion₃ ángel a₂'a₄ nɨ₁uɨng₅ quió'₅, ca₂'éin₂ dsi₂güɨg₂. Jaun₂ ca₂né'₂ dsi₂néi₂ guá'₅ a₂chí'₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jág₁ a₂juá'₂ tiá₂, a₂já₅ ne₄ta₁, i₁juá'₄:

―¡Ma₂ca₂lë₃ bá₄!‡

18 Jaun₂ qui₂ca₂lë₃ si₁ŋí'₃, ca₂të₁tsɨ'₅₄ co₂mɨ'₅₄, ca₂quia'₂ ŋí'₃. Ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ qui₂ca₂jë́'₂ ca₂i₁bi₅₄ 'uë₃ tiá₂ lɨn₃, ca₂lia'₂ 'i₁cón'₂ tsá₃ le₂jaun₂ jua'₅₄ a₂ma₂i₁bi₅₄ 'uë₃ ca₂le₃ ca₂rë₃chán₃ dsa₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ gau₂ ca₂lë₃. 19 Ca₂lë₃ 'nɨ₅ dso'₅₄ ciudad dsen₅₄ jaun₂, jaun₂ qui₂ca₂i₃lé₂ juɨ₅ 'uë₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ ciudad jme₁te₁'i₁ mɨ₂güɨ́g₃. Jaun₂ guë́₄ ca₂dsáu'₃ dsɨ́₅ Diú₄ Babilonia juë'₂; ca₂cuë́'₃ copa a₂'a₄ vino a₂'i₄ 'nei₂ dséi₂ dsɨ́₅. 20 Jaun₂ qui₂ca₂cuɨng₃ ca₂le₃jë́₃ 'uë₃ a₂qui₂le₁quɨ́'₅ jë₄ jmɨ₁ŋí'₄; ca₂le₃jë́₃ nɨ₁má'₂ në́₃, co₂dsia₅ ca₂i₃có'₂. 21 Qui₂ca₂tang₂ ne₄ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ dsɨ́₅ ca₁ca'₅₄ 'ŋio₅ lɨn₃, a₂guei₂ jma₃të₂láu₃ kilo lia'₂ ca₂mɨ́g₂.§ Ján₃ bá₄ le₂jaun₂ qui₂ca₂'ag₃ dsa₂ 'lɨg'₅₄ 'ɨin₂₃ Diú₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂ca₂séi'₂ dsɨ́₅ jaun₂, ia₁ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ca₂i₁juɨn₅₄ gau₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂ca₂lë₃.

17

Jë₁ca₂i₃'én₂ 'io₅₄ juɨn'₂ i₂'nag₅ quió'₅

1 Jaun₂ ca₂já₃ jan₂ ángel i₂lë́₂ guion₃ i₂jme₁le₁chan'₂ nɨ₁uɨng₅ 'éi₂, ca₂tság₃ jniá₂:

―Ŋia₅, la₂ 'ë₅₄ 'a₂ lia'₂ lë́₅ jmɨ₁uɨg₅ a₂'ë́₂ Diú₄ ne₄ 'io₅₄ juɨn'₂ i₂'nag₅ quió'₅, i₂guá₅ ne₄ ja₁te₁'i₁ 'lióng₂ jmɨg₂. 2 Ca₂le₃jɨ́n₃ bá₄ rag₅₄ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃ ma₂qui₂ca₂nió'₄ jág₁ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂; ján₃ bá₄ le₂jaun₂ ma₂qui₂ca₂rë₃'en₅ dsa₂ i₂tián'₅ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, quian'₅₄ vino a₂co₂'nió'₄ dso₄ a₂ca₂jmo₃-dsáu₅ 'io₅₄ 'éi₂.

3 Jaun₂ ca₂jiog₃ ángel, të₁lia'₂ 'eng₅₄ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂, caun₂ 'uë₃ quein₂ co₂'ŋiog₅. Ja₁jaun₂ ca₂të́₂ ne₃ ca₂jɨng₅₄ jan₂ 'io₅₄, co₂dsɨin₅₄ jan₂ já'₂ guén₂ i₂jniá₂ gau₂ jmá'₅, i₂le₁dsɨ₅₄ guio₃ mɨ₂dsi₄, guia₃ guë'₂ mɨ₂juɨ́₁, i₂jme₁quian₅ 'lióng₂ jág₁ 'lɨg'₅₄ lia'₂ chein₂ a₂jmo₂₃ a₂lɨ́in₅ Diú₄ në́₃. 4 'Io₅₄ 'éi₂ në́₃ rë₂lɨin₅₄ qui'₂ tsɨn'₅₄ guéin₂ si₂, quian'₅₄ a₂'uɨ'₃. A₂lë́₅ jlá'₁, tio'₅₄ cu₄nióg₄, nɨ₁cang₁ jlá'₁ quian'₅₄ mɨ́g₂ perlas në́₃. Ján₃ guë́₄ chi₁chan'₂ caun₂ copa a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄, rë₂'a₄ a₂'lɨg'₅₄ a₂jmo₅-dsáu₅, quian'₅₄ jág₁ 'lɨg'₅₄ a₂nió'₅. 5 Le₁ton₅ jág₁ ne₄ chi₁quí₃, a₂juá'₂: JÁG₁ A₂RË₂'MA₄ BABILONIA JUƗN'₂ CHOG₅₄ 'IO₅₄ I₂'NAG₅ QUIÓ'₅ CHOG₅₄ CA₂LE₃JË́₃ NE₅₄ A₂LƗ₁'IOG₅ NE₄ GUA'₅₄ 'UË₃.

6 Jaun₂ ca₂jɨn₄ jniá₂ 'io₅₄, a₂'ein₅ guá₅, quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,* quian'₅₄ guë'₂ jmɨ₂ 'an₅₄ i₂ma₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ le₃quió'₅ Jesús. Jaun₂ ca₂i₃gó'₃ dsɨ₃ guë́₄ lɨn₃ jme₁ca₂të́₂ ne₃ a₂jaun₂. 7 Jaun₂ ca₂juá'₂ ángel tság₅ jniá₂:

―¿'E₂ lë₃ dsɨ₂gó'₃ 'au'₂? La₂ juá'₄ jniá₂ jág₁ rë₂'ma₄, co₂'nió'₄ 'e₂ léi₄ jáng'₅ 'io₅₄ ó₃, 'e₂ guë'₂ léi₄ jáng'₅ táng₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂jiog₅ i₂cha₂ guio₃ mɨ₂dsi₄, i₂le₁dsɨ₅₄ guio₃ mɨ₂juɨ́₁ në́₃. 8 Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂në₂jɨng'₅₄ në₅, jme₁chan₂ le₂jŋiá₅, rë₂në́₃ në́₃ tsá₃ ma₃chain₂. La₁ jë₁ma₂o₃'ɨin₅ uɨ́g₂ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄, jaun₂ dsióg₄ ja₁dsɨ₃'éin₂. Dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅ dsa₂ i₂chan₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂con'₂ tsá₃ le₁ton₅ ne₄ si₂ ca₂le₃ ca₂nio₃ mɨ₂güɨ́g₃, mɨ₂si₂ a₂rë₂bɨn₅ a₂le₃chan₂ dsa₂; dsɨ₂qui₂dsɨ₃gó'₃ dsɨ́₅ jë₁ma₂jɨ́in₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, 'uɨg₅₄ ia₁ a₂jme₁chain₂, tsá₃ ma₃chain₂ rë₂në́₃, la₁ia₁ a₂guáin₂ táng₃.

9 ’Jág₁ la₂ cha₂ a₂lé₂ le₃ŋɨ́'₂ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂ŋɨ́'₂ dsɨ́₅: jáng'₅ jág₁ dsau₅ guio₃ mɨ₂dsi₄ já'₂, co₂'nió'₄ guio₃ dsɨ₂con'₂ ja₁guá₄ 'io₅₄ 'éi₂. 10 Ján₃ bá₄ co₂'nió'₄ guion₃ rag₅₄ a₂jaun₂. Ma₂i₃gan'₅₄ cau₅ 'ŋiá₂ rag₅₄ 'éi₂; jan₂ bá₄ i₂gon₂ rë₂në́₃; jan₂ guë'₂ i₂tsá₃ ma₂guan₅ guë́₄. Jë₁ma₂të́₂ rë₁guá₃ 'éi₂ guë'₂ në́₃, ca₂tiá₂ bá₄ ca₂tɨ́in₂ guá₃. 11 Já'₂ 'Lɨn'₅₄ i₂jme₁chan₂, i₂tsá₃ chan₂ rë₂në́₃ 'éi₂ guë'₂ në́₃, lén₂ i₂gon₂ i₂ca₂të́₂ jŋia₃ i₂co₂'nió'₄ rɨn'₅₄ i₂guion₃ 'éi₂ bá₄. Ján₃ bá₄ dsióg₄ ja₁dsɨ₃'éin₂.

12 ’A₂lë́₅ guia₃ mɨ₂juɨ́₁ a₂në₂jag'₅₄ në́₃, co₂'nió'₄ guian₃ rag₅₄ i₂tsá₃ ma₂ŋɨ₂ ja₁le₃goin₂. La₁ ŋei₃ bí₂ 'éi'₃ ca₂tiá₂ le₂jaun₂, në₂jag₄ caun₂ hora, lia'₂ ma₂quiain'₅₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄. 13 Tóin'₃ caun₂ ta₁ co₂dsia₅, 'ei₅ caun₂ jág₁, ton'₂ qui₃cuë₃ juɨ₅bí₂ quian'₅₄ 'éi'₃ quió'₅ cuë́'₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄. 14 Qui₃jmo₃ 'nei₂ quɨ́in'₂ quian'₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. La₁ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ bá₄ i₂lí'₂, ia₁ 'éi₂ bá₄ lɨ́n₅ Juɨg₅₄ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ dsa₂; ton'₂ lɨ́in₅ Rag₅₄ quián₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄. Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂quian'₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ në́₃, lɨ́in₅ i₂ma₂quióin'₂ i₂ma₂të́'₃ Diú₄, tióin₂ lɨ́in₅ dsa₂ i₂rë₂ti'₅₄ quiáin₅.

15 Jaun₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Juɨ₁lia'₂ a₂lë́₅ 'lióng₂ jmɨg₂ ja₁guá₄ 'io₅₄ 'lɨn'₅₄ a₂në₂jag'₅₄ në₅, co₂'nió'₄ ca₂le₃jë́₃ go₄ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ nió'₃ dsa₂, ca₂le₃jë́₃ juɨg₂, ca₂le₃jë́₃ jág₁ jmei₅ në́₃. 16 Jaun₂ jme₃'iog₅₄ dsa₂ i₂co₂'nió'₄ a₂lë́₅ guia₃ mɨ₂juɨ́₁ i₂në₂jag'₅₄, jme₃'iog₅₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ guë'₂ në́₃, jme₃'ŋiai₅₄ 'io₅₄ 'éi₂. Co₂dsia₅ qui₃téi₂ co₂'nió'₄ të₃tsɨin'₅₄ rë₃ŋɨ́i₅; qui₃quɨ́g'₃ nɨ₁ŋɨ₁₂, jaun₂ guë́₄ dság'₂ quian'₅₄ si₂. 17 Ia₁ Diú₄ në́₃ ma₂jmo₃ dsɨ́₅ dsa₂ 'éi₂ juɨ₁jmo₁₂ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ dsɨ́₅ jmo₃, ia₁jaun₂ jmo₃ caun₂ jág₁ a₂cuë₃ juɨ₅bí₂ a₂goin₂, cuë́'₃ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, ca₂lia'₂ ca₂dsióg₃ jmɨg₄ a₂le₃ti₃ jág₁ quió'₅ Diú₄ a₂ma₂ron₅. 18 'Io₅₄ i₂në₂jɨng'₅₄ në́₃, co₂'nió'₄ ciudad juë'₂ ja₁o₂'ag₅ 'éi'₃ ne₄ quió'₅ ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄ i₂chan₂ mɨ₂güɨ́g₃.

18

Jë₁ca₂ŋó₃ 'uë₃ bí₂ quió'₅ Babilonia

1 Cang₂ jaun₂, ca₂jɨng₅₄ táng₃ jan₂ ángel sián'₂, ca₂sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ i₂'io₅ bí₂ 'éi'₃ a₂'uain'₂ lɨn₃. Ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃ bá₄ ca₂tág'₃ a₂co₂tág₅ co₂'né'₅ quió'₅. 2 Quian'₅₄ jág₁ tiá₂ lɨn₃, ca₂juá'₂:

Ma₂ca₂i₃'én₂, ma₂ca₂i₃'én₂ Babilonia juë'₂,

'ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ je₂na'₅₄ bá₄ ca₂lë₃;

'né₅ 'má₃ ja₁ŋɨ'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ jme₂dsí₂ 'lɨn'₅₄,

ca₂le₃jɨ́n₃ ne₅₄ i₁tan₅ 'lɨn'₅₄ lë₁'ŋio₅.

3 Ia₁ ma₂qui₂ma₂'ɨn'₃ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂

vino a₂ca₂jme₃cón₂ dsɨ́₅ a₂qui₂nió'₃ jág₁ 'lɨg'₅₄ quió'₅.

Ma₂qui₂ca₂nió'₃ jág₁ rag₅₄ i₂chan₂ gua'₅₄ 'uë₃

quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂.

Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂i₂nio₄ jmo₂₃ 'ma'₅₄,

ma₂qui₂ca₂rë₃chá₃ cu₄ 'ŋio₅ lɨn₃

të₂le₃ quian'₅₄ juɨ₅bí₂ a₂ma₂i₁juɨn₅₄ ŋag₅₄

a₂jlá'₁ jmo₂₃ róin₂.

4 Jaun₂ ca₂nag₃ táng₃ caun₂ jág₁ a₂já₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, a₂juá'₂:

'Uɨn'₂ 'nia'₂ jë₄ juɨg₂ në₅,

con'₂ 'nia'₂ i₂lɨ́ng'₅ dsa₂ juɨg₂ quiáng₃,

ia₁jaun₂ tsá₃ le₃quen'₄ 'nia'₂ dso₄ a₂'no₅ 'io₅₄ në₅,

on₃ guë'₂ tɨn'₃ 'nia'₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂já₅ ja₁coin₂.

5 Ia₁ 'lióng₂ lɨn₃ dsáu₁ 'io₅₄ në₅ ma₂rë₂juɨ́₄,

në₂jag₄ bá₄ ma₂të́₂ ca₂të₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃.

Jaun₂ Diú₄ në́₃ ma₂dsáu'₅ dsɨ́₅

ca₂le₃jë́₃ a₂'lɨg'₅₄ a₂ma₂rë₂cáin'₄.

6 A₂le₂jaun₂ cuë'₅₄ 'nia'₂ 'io₅₄ në₅

juɨ₁lia'₂ lë́₅ a₂ma₂qui₂ma₂cuë́'₃ dsa₂ 'ŋiog₅.

Qui'₄ 'nia'₂ tɨn₃ ju'₂

lia'₂ con'₂ guë́₄ a₂ma₂jmo₃.

Co₂güɨn'₅₄ 'nia'₂ tɨn₃ ráun₂ a₂'ŋio₅ guë́₄

ŋió'₂ copa quió'₅ 'ŋiog₅,

con'₂ guë́₄ a₂ma₂cuë́'₃ i₂sián'₂.

7 Juɨ₁lia'₂ a₂ŋɨ́₄ lë₃ ma₂qui₂ma₂chain₂ jlá'₁ a₂róin₂,

co₂jaun₂ cuë'₅₄ 'nia'₂ jmɨ₁uɨg₅ a₂quɨ'₂ dsɨ́₅.

Ia₁ ma₂juá'₂ bá₄ juɨ₅ të₂dsɨ́₅:

“La₂ gua₅₄ a₂lɨ́ng₅ jan₂ 'io₅₄ rag₅₄,

tsá₃ dsa₂ 'nág₂ lɨ́ng₅.

Tsá₃ o₁lɨ́g'₂ ŋag₅₄ uɨg₅ le₃quɨ'₂ dsɨ₃.”

8 'Uɨg₅₄ jaun₂ në́₃,

co₂nio₄ co₂jmɨg₄ bá₄ ja₃lé₂ jmɨ₁uɨg₅ ja₁coin₂;

'mú₃, quɨ'₃-'o₃, le₃'oin₅₄ në́₃;

jaun₂ guë́₄ dsɨin'₂ co₂ŋei'₅₄.

Ia₁ i₂'uan'₂ lɨn₃ bá₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄

i₂qui₃dsɨ₅ 'éi'₃ ja₁coin₂ jmɨg₄ jaun₂.

9 'Cán₂ go₂'i₃, quɨ'₃-'o₃ ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄ quián₅ gua'₅₄ 'uë₃ i₂qui₂ca₂nió'₄ jág₁ quiain'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂, i₂qui₂ma₂ca₂rë₃cháin₃ jlá'₁ quiain'₅₄, jë₁ma₂ca₂jág₃ tsau₂ jme₁ŋi₁ guei'₅₄ a₂ma₂qui₂cau₂ quió'₅ 'io₅₄. 10 La₁ uɨ́ng₂ bá₄ qui₂dsɨ₃náu₃, qui₃jág₃ gó'₃ 'ŋio₅ lɨn₃, jaun₂ juá'₂:

¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂, 'e₂ guë́₄ juɨ́g'₂,

'ne₂ ciudad juë'₂,

'ne₂ Babilonia i₂jme₁'uang'₂ lɨn₃ në́₃!

¡Quian'₅₄ ca₂tiá₂ co₂lág₂ bá₄

gua₅ uɨg₅ a₂rë₂'ë́₂ ja₁cong'₂!

11 'Cán₂ go₂'i₃, quɨ'₃-'o₃ dsa₂ i₂jme₁i₂nio₄ jmo₅ 'ma'₅₄ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, o₄quió'₄ 'éi₂; ia₁ tsá₃ ma₂'ein₂ le₃chan₂ qui₃lá₃ guë́₄ 'e₂ lio₅₄ i₂quian₅₄: 12 lio₅₄ a₂lë́₅ cu₄nióg₄, cu₄tiog₂, cang₄ jlá'₁, mɨ́g₂ perlas, ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ juɨ₁lia'₂ 'mɨ'₂ jlá'₁, juɨ₁lia'₂ lino quian'₅₄ seda a₂'lióng₂ ne₅₄ jniá₂, a₂'uɨ'₃, a₂guéin₂ në́₃; ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ 'ma₂ jlá'₁ në́₃ a₂ja₂ mɨ₂juɨg₂ ma₂ro₂; lióng₂ ne₅₄ cosas jlá'₁ në́₃, juɨ₁lia'₂ a₂lë́₅ nɨ₁mu₅, a₂lë́₅ nɨ₁'ma₂ jlá'₁ a₂'mu'₅₄, a₂lë́₅ nɨ₁ŋí₁ 'ua'₂, a₂lë́₅ nɨ₁ŋí₁ nióg₂ në́₃, nɨ₁cang₁ mármol táng₃; 13 lio₅₄ canela, ca₂le₃jë́₃ guë́₄ a₂ja₂ mɨ₂juɨg₂ ma₂ro₂ juɨ₁lia'₂ chen₂, mirra, no'₅₄ mɨ₂juɨg₂ në́₃; vino quian'₅₄ no'₅₄ olivo; cuɨg₂ dse₃ quian'₅₄ trigo; já'₂ në́₃, juɨ₁lia'₂ ca₁juɨ₅, já'₂ cha'₂ quian'₅₄ cua₁; nɨ₁ŋí₁ carrozas në́₃. Ca₂le₂jiog₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃ rɨn'₅₄ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄. 14 'La₁ jmɨg₄ jaun₂ guë́₄ në́₃, juá'₂ tsɨ́'₃ ciudad jaun₂:

¡Ma₂ca₂jŋia'₃ ja₁cong'₂, mɨ́g₂ jlá'₁

a₂ŋɨ́₄ lë₃ jme₁'ɨ́n₅ 'au'₂ quë'₅₄!

¡A₂co₂dsia₅ ca₂i₃'én₂ jaun₂ bá₄

ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁

a₂jme₁quen₅ cu₄ a₂jme₁cha₂ quiáng'₂!

Tsá₃ ma₃o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ dsiang'₂.

15 'Dsa₂ i₂qui₂ma₂jmo₃ 'ma'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, i₂qui₂ca₂rë₃chá₃ cu₄ 'ŋio₅ lɨn₃ të₂le₃ quian'₅₄ 'io₅₄ 'éi₂, qui₂dsɨ₃náu₃ uɨ́ng₂, qui₃jág₃ gó'₃ 'uɨg₅₄ jmɨ₁uɨg₅ a₂go₂'i₃ jaun₂. 16 Jaun₂ juá'₂ tiá₂:

¡'E₂ guë́₄ juɨ́g'₂, 'e₂ guë́₄ juɨ́g'₂,

'ne₂ ciudad juë'₂!

¡Ia₁ jme₁lë́₄ juɨ₁lia'₂ lɨ́n₅ jan₂ 'io₅₄ jlán'₁

i₂jme₁qui'₂ tsɨn'₅₄ jlá'₁ lɨn₃

a₂jme₁jniá₂ 'uɨ'₃ quian'₅₄ a₂guéin₂,

i₂jme₁rë₂lɨn₄ jlán'₁ quian'₅₄ cu₄nióg₄,

nɨ₁cang₁ jlá'₁, mɨ́g₂ perlas në́₃!

17 ¡Quian'₅₄ ca₂tiá₂ co₂lág₂ bá₄,

qui₂ca₂dsa₃ ca₂ag₂ a₂jlá'₁ a₂quen₅ 'lióng₂ lɨn₃!

'Ca₂le₃jɨ́n₃ juɨ₁lia'₂ i₂i₂quian₅ nɨ₁barcos, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂i₂nio₄ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ i₂'no₅ a₂dsɨ₂ŋɨ́i₂ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, qui₂dsɨ₃náu₃ uɨ́ng₂, 18 jë₁ma₂ca₂jág₃ jme₁ŋi₁ a₂ma₂qui₂cau₂ quió'₅, qui₃juá'₂ tiá₂ tóin'₃:

―¿'E₂ bá₄ ciudad lé₂ le₃quɨn₃ quian'₅₄ ciudad juë'₂ në₅?

19 Jaun₂ qui₂tó'₃ ti₁juɨ₁ ne₄ mɨ₂dsi₅₄ guioin₅₄, quɨ'₂-'o₂₃, a₂juá'₂ tiá₂:

¡'E₂ guë́₄ juɨ́g₂, 'e₂ guë́₄ juɨ́g₂

ciudad juë'₂ në₅!

Quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jme₁cha₂ quió'₅,

ca₂rë₃chá₃ cu₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂

i₂qui₂le₁'io₅ barcos ne₄ jmɨ₁ŋí'₄.

¡Quian'₅₄ ca₂tiá₂ co₂lág₂ bá₄ ca₂'en₃ jë₂!

20 La₁ 'nia'₂ në́₃,

i₂chan'₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃,

jmo₄ 'nia'₂ 'io'₂ ne₄ quió'₅ juɨg₂ jaun₂.

Ca₂le₃jɨ́n'₃ guë'₂ 'nia'₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,

i₂chen₄ quiáin₅, i₂qui₂'ë́₂ jág₁ quió'₅ në́₃.

Ia₁ ma₂në₂qui₃dsɨ₅ Diú₄ 'éi'₃ ja₁con₂ juɨg₂ jaun₂,

ma₂në₂jme₃rë́₃ ca₂le₃jë́₃ a₂ma₂jmái'₂ 'nia'₂ jaun₂.

21 Jaun₂ ca₂chóg'₃ jan₂ ángel 'uan'₂ ca₂mɨ́g₂ nɨ₁cang₁ pa₁, a₂lë́₅ juɨ₁lia'₂ lë́₅ nɨ₁cang₁ éi'₅ cuɨg₂ 'í₅; ca₂ton₃ ne₄ jmɨ₁ŋí'₄, ca₂juá'₂:

Quian'₅₄ 'nei₂ uɨg₅ le₂në₅ bá₄

dsó₃ 'uë₃ ján₃,

Babilonia ciudad juë'₂,

tsá₃ ma₃a₁jaun₂ jua'₅₄ le₃cha₂.

22 O₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ ma₃qui₂né'₂ a₂jmo₃ dsa₂ son₅₄

juɨ₁lia'₂ jë₄ calle quiáng'₂:

juɨ₁lia'₂ son₅₄ tsɨ₁ton₅ arpas,*

son₅₄ 'ma₂, son₅₄ ŋí₁ trompeta në́₃.

Tsá₃ ma₃le₃chan₂ të₅

i₂tɨn₂ ta₁ 'i₁jan₂, ja₁cong'₂;

tsá₃ ma₃qui₃né'₂ mɨ'₅₄

nɨ₁cang₁ éi'₅ cuɨg₂ 'í₅, ja₁cong'₂;

23 si₂ nng'₂;

jág₁ quió'₅ 'io₅₄,

quió'₅ dsa₂ ŋe'₂ i₂jen'₂ gu₂,

tsá₃ ma₃o₁lɨ́g'₂ qui₃né'₂ ja₁cong'₂.

Ia₁ dsa₂ dsen₅₄ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃

jme₁lɨ́n₄ dsa₂ i₂qui₂jme₁jmo₅ 'ma'₅₄ quiáng'₂,

ia₁ ca₂jme₁gang'₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂

të₂le₃ quian'₅₄ a₂chan₂ 'au'₂.

24 Ia₁ 'éi₂ bá₄ rë₂cán'₄ jmɨ₂ 'an₅₄

ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄,

i₂ma₂'ë́₂ jág₁ quió'₅ në́₃,

quian'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ i₂ca₂dsan₃

ca₂jme₃dsiog₅ dsa₂, ne₄ gua'₅₄ 'uë₃.

19

1 Cang₂ jaun₂, ca₂nag₃ lia'₂ lë́₅ jág₁ quió'₅ juɨn₅ lɨn₃ dsa₂ i₂tion'₅₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, i₁juá'₄ co₂mɨ'₅₄:

¡Aleluya!*

Te₁gui'₅₄ Diú₄ quián₂ bá₄ jniog₄ i₂lió₂,

i₂ca₂tɨ́n₂ gue₃ a₂jme₃juag'₂ dsa₂,

i₂ca₂tɨ́n₂ juɨ₅bí₂ a₂náu₃ ne₄ 'éi'₃.

2 Ia₁ dsau₅, ton'₂ dsi₂ten₅₄ bá₄ lë́₅

a₂qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃.

Ia₁ ma₂në₂qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃

ja₁con₂ 'io₅₄ 'lɨn'₅₄ juɨn'₂,

i₂ma₂ca₂jme₃'ióg₃ ta₁caun₂ mɨ₂güɨ́g₃

quian'₅₄ jág₁ 'lɨg'₅₄ a₂ma₂qui₂ma₂nió'₃.

Jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ ma₂në₂quion₃ 'ma'₅₄

ja₁con₂ 'io₅₄ 'éi₂,

ne₄ quió'₅ jmɨ₂ 'an₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ quián₅ Diú₄

i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₅₄.

3 Con'₂ siá'₂ táng₃ ca₂juá'₂:

¡Aleluya!

Tsau₂ jme₁ŋi₁ a₂con₂ 'io₅₄ 'éi₂

ca₂lia'₂ co₂tan₅₄.

4 Jaun₂ në́₃, le₃guión₂-quén₂ dsa₂ can'₅₄, quian'₅₄ guë'₂ le₃quén₂ já'₂ i₂tión₂ le₃ne₄ ne₄ta₁, qui₂ca₂tóin₂ 'uë₃ ca₂jme₃juɨin'₂ Diú₄ i₂guá₅ ne₄ta₁, qui₂ca₂juá'₂:

―¡A₂méi₃! ¡Aleluya!

5 Jaun₂ guë́₄ ca₂né'₂ jág₁ të₂ ne₄ta₁, i₁juá'₄:

Jme₁juɨn'₂ 'nia'₂ Diú₄ quián₂

ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂jme₂ti₃ ne₅₄

ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂ i₂juɨn'₂ i₂me'₂

i₂go₃ gain₃ 'éi₂.

Jmɨg₄ ja₁jen'₂ gu₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂

6 Jaun₂ ca₂nag₃ jniá₂ co₂mɨ'₅₄ a₂né'₂ lia'₂ né'₂ jág₁ ja₁i₁tion'₅₄ dsa₂ juɨn₅, lia'₂ né'₂ ja₁ta'₂ la'₅₄ pa₁ lɨn₃,* juɨ₁lia'₂ të₂tsɨ'₅₄ co₂mɨ'₅₄ quia'₂ ŋí'₃ tiá₂ lɨn₃, i₁juá'₄:

¡Aleluya!

Ia₁ ma₂gon₂ Te₁gui'₅₄ Diú₄ quián₂ jniog₄

i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃.

7 ¡Juɨ₁jmó₁ jniog₄ 'io'₂

o₂'ŋió₃ o₂jŋia₃ dsɨ₅,

juɨ₁jme₁juɨn'₂ jniog₄ 'éi₂!

Ia₁ ca₂të́₂ hora a₂jen'₂ gu₂

Guein₂ Já'₂ Cha'₂.

Dsa₂ mɨ́₂ i₂jen'₂ gu₂ quiain'₅₄ në́₃

ma₂chain₂ co₂jŋiai₅₄.

8 Ma₂ŋɨi₂ tsɨ₁'mɨ'₂ lino jlá'₁

a₂tág₅, a₂le₁jë́₃ lɨn₃, a₂rë₂lɨin₅₄.

(Ia₁ juɨ₁lia'₂ tsɨ₁'mɨ'₂ lino jlá'₁ në́₃, co₂'nió'₄ juɨ₅ dsau₅ a₂ma₂quian₅ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄.)†

9 Jaun₂ ca₂juá'₂ ángel ca₂tság₃ jniá₂:

―Jmo₄ si₂ tiong₅: “'E₂ guë́₄ dsen₃ ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ i₂të́₄ jmɨg₄ ja₁jen'₂ gu₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂.”

Jaun₂ ca₂juá'₂ táng₃:

―Jág₁ tí₅ të₃dsón'₂ bá₄ la₂ quió'₅ Diú₄.

10 Jaun₂ ca₂tón₂ jniá₂ ja₁tióng₂ tag₄ ángel 'éi₂ a₂jme₁jme₁juɨin'₂ jniá₂. La₁ ca₂juá'₂ në́₃:

―'A₃ jmo₂ le₂në₅. Ia₁ jan₂ rɨ́n'₂ 'ne₂ bá₄ lɨ́ng₅, i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄, ton'₂ lɨ́ng₅ jan₂ rɨn'₅₄ rɨ́n'₂ 'ne₂ i₂qui₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, quian'₅₄ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂rë₂'ë́₂ quió'₅ Diú₄ a₂tio'₅₄ ne₄ si₂ la₂. Jme₁juɨn'₂ Diú₄. Ia₁ jág₁ dsau₅ quió'₅ Jesús bá₄ a₂'i₄ jme₂dsí₂ quió'₅ juɨ₁lia'₂ i₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄.

Dsa₂ i₂ŋó₅ co₁dsɨn₅₄ cua₁ tion₂

11 Jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂ rë₂na₄ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, jaun₂ ca₂jnia₃ jan₂ dsɨ₂cua₁ tion₂. Dsa₂ i₂co₂dsag₅₄ guë'₂ chen₂ I₂rë₂ti'₅₄, I₂dsau₅ në́₃. Con'₂ dsi₂ten₅₄ bá₄ qui₂dsɨ₂₃ 'éi'₃, jmo₂₃ 'nei₂. 12 Tág₅ jme₁ne₁₂ lia'₂ tág₅ si₂; tio'₅₄ 'lióng₂ coronas mɨ₂dsi₅₄ ja₁le₁ton₅ lia'₂ chein₂, jŋia'₅₄ lia'₂ 'ŋiog₅ bá₄ ŋɨ́i'₂, tsá₃ 'ein₂ i₂sián'₂ ŋɨ́'₂. 13 Qui'₂ caun₂ 'mɨ'₂ chen'₅₄ a₂në₂jag₄ bá₄ ma₂i₂tia₃ jmɨ₂; a₂chen₂ 'éi₂ guë'₂ në́₃ Jág₁ quió'₅ Diú₄.‡ 14 Chi₁co'₅₄ quió'₅ 'éi₂, të₁ja₂lén₂ juɨn₅ lɨn₃ 'lióg₂ quián₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Ca₂le₃jɨ́in₃ le₁qui'₂ jmá'₃ 'mɨ'₂ lino tiog₂ jlá'₁ a₂le₁jë́₃, a₂ca₂'uɨin₂ qui₂co₂dsɨin₅₄ cua₁ tion₂. 15 Mɨ₂'o₄ 'éi₂ dsi₅₄ caun₂ a₂lë́₅ lia'₂ lë́₅ ŋi₁tág₂ 'mu₃ lɨn₃ a₂jmái'₂ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃. “Goin₃ ne₄ 'éi₂ quian'₅₄ 'ma₂'ɨ'₅₄ a₂lë́₅ nɨ₁ŋí₁ 'ua'₂.”§ Qui₃tsó'₃ në₂jag₄ bá₄ mɨ́g₂ uvas a₂'i₄ 'nei₂ dséi₂ dsɨ́₅ Diú₄ 'Uan'₂. 16 Ne₄ tsɨ₁'mɨ'₂ chen'₅₄, ne₄ mɨ₂qui₅₄ në́₃, chi₁ton₅ 'a₂ lia'₂ chein₂: RAG₅₄ QUIÁN₅ CA₂LE₃JƗ́N₃ RAG₅₄ JUƗG₅₄ CA₂LE₃JƗ́N₃ JUƗG₅₄.

17 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ jan₂ ángel chéin'₅ dsi₂jo₂ 'iog₂. 'Éi₂ në́₃ ca₂juá'₂ tiá₂ lɨn₃ qui₂ca₂tsɨ́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ já'₂ i₂'ɨn₅ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂:

―I₂nó'₅ 'nia'₂, tión'₂ 'nia'₂ lo'₂, ia₁ le₃cha₂ má₃ pa₁ cuë₃ Diú₄, 18 ia₁jaun₂ tón'₄ 'nia'₂ quë'₅₄ jmá'₃ ŋɨ́₅: ŋɨ₄ rag₅₄, ŋɨ₄ ca₂le₃jɨ́n₃ juɨg₅₄ 'lióg₂, ŋɨ₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂ bén₂ në́₃. Ca₂lia'₂ ŋɨ₄ cua₁ në́₃, ŋɨ₄ dsa₂ i₂jme₁co₂dsag₅₄ në́₃; ŋɨ₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ dsa₂: lia'₂ dsa₂ i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ juɨg₅₄, lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'ein₂ ne₄ jme₂ti₃; lia'₂ dsa₂ i₂juɨn'₂ lia'₂ dsa₂ me'₂.

19 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ i₂të́'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ rag₅₄ chan₂ ta₁caun₂ gua'₅₄ 'uë₃, quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lióg₂ quiáin₅. Ca₂liain'₃ rɨin'₅₄ ca₂jmo₃ caun₂ jág₁ a₂quɨ́in'₂ quiain'₅₄ i₂co₂dsɨn₅₄ cua₁ quiain'₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lióg₂ i₂quiain'₅₄ në́₃. 20 Já'₂ 'Lɨn'₅₄ në́₃ ca₂'néi'₃ bá₄ co₂dsia₅ quiain'₅₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂juɨ₁gain₂ i₂ma₂jmo₃ 'lióng₂ léi₄ juë'₂ o₄quió'₄ 'éi₂; ia₁ të₂le₃ quian'₅₄ tsá₃ caun₂ o₂dsain₂ ca₂jme₃jniai₂₃ jɨn₄ dsa₂, ca₂jme₃gain₂₃ dsa₂ i₂ma₂lɨ́n₅ léi₄ quián₅ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, i₂ma₂ca₂jme₃juɨn'₂ nió'₄ quió'₅ 'éi₂ në́₃. Le₃on₃ 'éi₂ co₂dsia₅ bá₄ ca₂të₁dsɨin₅₄ të₃jéin'₃ le₂jaun₂ ja₁'a₄ si₂ a₂cau₂ quian'₅₄ azufre, a₂juë'₂ lia'₂ juë'₂ jmɨ₁ŋí'₄. 21 Ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ rɨn'₅₄ 'éi₂ në́₃ ca₂dsain₃ quian'₅₄ ŋi₁tág₂ a₂o₂'ag₅ mɨ₂'o₄ i₂co₂dsɨn₅₄ dsɨ₂cua₁ 'éi₂. Jaun₂ guë́₄ qui₂ca₂guë́'₃ ca₂le₃jɨ́n₃ já'₂ i₂'ɨn₅, lia'₂ mag'₂ dsɨ́₅, ŋɨ₄ i₂ca₂dsan₃ 'éi₂.

20

Caun₂ mei₅ ŋi₂

1 Jaun₂ ca₂jɨng₅₄ táng₃ jan₂ ángel, ca₂sióin₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃. Chi₁chan'₂ ŋí₁ llave quió'₅ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄, caun₂ guë'₂ cadena pa₁ quian₅. 2 Jaun₂ ca₂jŋai'₃ i₂të́'₂ já'₂ dragón, dsɨ₂mɨ'₂ 'ón₅ 'éi₂, i₂lɨ́n₅ i₂së₃dsen₃ i₂chen₂ Satanás, jaun₂ ca₂'néi'₃ caun₂ mei₅ ŋi₂. 3 Ca₂'liog'₃ ja₁ca₂jein₃ chi₁dsio₅₄, ca₂jnéi₃ ja₁jaun₂, ton'₂ ca₂tióng₃ caun₂ sello ia₁jaun₂ tsá₃ ma₃lé₂ jme₃gain₂₃ guë́₄ juɨg₂ a₂cha₂ ne₄ gua'₅₄ 'uë₃, ca₂lia'₂ ca₂dsɨn₃ caun₂ mei₅ ŋi₂. Cang₂ jaun₂ jë₁ma₂ca₂dsɨn₃ caun₂ mei₅ ŋi₂, jaun₂ guë́₄ chein'₂ táng₃ co₂'na₂.

4 Jaun₂ ca₂jág₃ táng₃ jniá₂ ja₁tióng₂ ne₄ta₁; ja₁jaun₂ tián'₅ i₂ma₂ŋɨ₂ juɨ₅bí₂ a₂qui₃dsɨ₂₃ 'éi'₃. Ján₃ bá₄ ca₂jág₃ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ i₂qui₂ca₂quí'₃ dsa₂ dsɨ₂lag₄ ne₄ 'uɨg₅₄ ia₁ a₂qui₂ca₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ quió'₅ Jesús, o₄quió'₄ jág₁ quió'₅ Diú₄ në́₃. Tsá₃ ca₂jme₃juɨin'₂ Já'₂ 'Lɨn'₅₄, on₃ guë'₂ ca₂gue₃ të₃ton₅₄ léi₄ quió'₅, dso'₂ chi₁quí₃, on₃ guë'₂ co'₅₄ gú₃ në́₃. Jaun₂ ca₂jen'₅₄ táng₃ 'éi₂, ca₂rë₃goin₂ quiain'₅₄ Cristo caun₂ mei₅ ŋi₂. 5 (La₁ ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ 'lag₄ sián'₂ guë'₂ në́₃, tsá₃ ca₂jein'₅₄ ca₂lia'₂ ca₂dsɨn₃ caun₂ mei₅ ŋi₂.) Co₂'nió'₄ a₂jaun₂ bá₄ le₃jua'₅₄ jë₁le₂'uɨg₅₄ a₂jen'₅₄ 'lag₄. 6 ¡'E₂ guë́₄ dsen₃, 'e₂ guë́₄ jŋió₅, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂quen'₄ jë₁le₂'uɨg₅₄ a₂jen'₅₄ dsa₂! Ia₁ ja₁con₂ 'éi₂ guë́₄ në́₃ tsá₃ ma₃juɨ₅bí₂ 'io₃ jë₁ca₂të́₂ táng₃ 'mú₃. Dsa₂ 'éi₂ guë́₄ në́₃ léin₂ jme₂dsa₂ le₃ne₄ Diú₄, quian'₅₄ le₃ne₄ Cristo, ton'₂ goin₃ ján₃ quiain'₅₄ 'éi₂ caun₂ mei₅ ŋi₂.

7 Jë₁ma₂ŋɨ́₂ caun₂ mei₅ ŋi₂ jaun₂, jaun₂ guë́₄ chen'₂ táng₃ Satanás ja₁rë₂jnɨ́i₅, 8 a₂o₃'ɨin₅, dsɨ₃jme₃gain₂₃ juɨg₂ ta₁quén₂ qui'₅₄ quió'₅ gua'₅₄ 'uë₃: ca₂të₂ ja₁chei₂ Gog quian'₅₄ Magog.* Ja₁jaun₂ guë́₄ në́₃ chi₃liain'₃ a₂jmo₃ caun₂ jág₁ a₂jmo₃ 'nei₂. I₂juɨn₅ lɨn₃ lë́₂, lia'₂ ja₁lë́₄ mɨ₂tsag₄ a₂cha₂ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄.

9 Jaun₂ ca₂i₃léin₂ ta₁caun₂ juɨ₅ con'₂ lë́₅ 'ɨ́₂ gua'₅₄ 'uë₃, jaun₂ ca₂jë₂lɨ'₅₄ le₃lág'₃ ja₁tion'₅₄ dsa₂ i₂tén₅ le₃quió'₅ Diú₄, co₂'nió'₄ juɨg₂ ciudad a₂'nio₃ Diú₄. Jaun₂ qui₂ca₂séi'₂ si₂ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃, ca₂dsɨin'₂ co₂ŋei'₅₄. 10 Jaun₂ i₂së₃dsen₃ i₂ca₂jme₃gau₅ quió'₅ dsa₂ 'éi₂ në́₃, i₂'ɨ́in₃ ja₁'a₄ si₂ a₂cau₂ quian'₅₄ azufre, ja₁ma₂'en₅₄ Já'₂ 'Lɨn'₅₄ quiain'₅₄ dsa₂ i₂'ë́₂ jág₁ a₂juɨ₁gain₂, a₂ŋág₃ uɨg₅ lia'₂ 'uë₂-jmɨ₂ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄.

Jë₁të₃dsɨ₅₄ 'éi'₃ ne₄ta₁ tiog₂ a₂juë'₂

11 Jaun₂ ca₂jág₃ táng₃, ca₂jnia₃ caun₂ ne₄ta₁ juë'₂ tiog₂, jaun₂ ca₂jɨng₅₄ i₂guá₅ ne₄ta₁. Ne₄ 'éi₂ ca₂cuɨng₃ gua'₅₄ 'uë₃ quian'₅₄ guei'₅₄ dsi₂güɨg₂, ca₂lia'₂ tsá₃ ma₃ja₁ca₂dsáu'₂. 12 Ja₁jaun₂ guë́₄ ca₂jɨng₅₄ ca₂le₃jɨ́n₃ 'lag₄, lia'₂ i₂can'₅₄ lia'₂ i₂me'₂, jniái₂ tióin₂ ne₄ Diú₄. Jaun₂ qui₂ca₂niá₃ mɨ₂si₂ rë₂bɨn₅. Con'₂ siá'₂ ca₂niá₃ mɨ₂si₂ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄. Ca₂të₁dsɨ₅₄ 'éi'₃ ja₁con₂ 'lag₄ lia'₂ con'₂ lë́₅ ca₂jmo₃ le₂jain₂ le₂jain₂ con'₂ lë́₅ le₁ton₅ ne₄ mɨ₂si₂ jaun₂. 13 Ca₂jɨ́n'₂ jmɨ₁ŋí'₄ ca₂jɨ́in'₂ 'lag₄ i₂jme₁tion'₅₄ jë₄ jaun₂; qui₂ca₂jɨ́n'₂ 'Mú₃ quian'₅₄ guë'₂ Tau₂ 'Ŋio₅a qui₂ca₂jɨin'₂ 'lag₄ i₂jme₁tion'₅₄ ja₁jaun₂. Jaun₂ ca₂të₁dsɨ₅₄ 'éi'₃ quió'₅ le₂jain₂ le₂jain₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ a₂ca₂jmo₃. 14 Jaun₂ qui₂i₃gan'₅₄ 'Mú₃ quian'₅₄ Tau₂ 'Ŋio₅† ja₁'a₄ si₂. Co₂'nió'₄ ja₁'a₄ si₂ jaun₂, lë́₅ jë₁ca₂të́₂ táng₃ 'mú₃. 15 Juɨ₁lia'₂ i₂tsá₃ ca₂dsán'₂ chi₁toin₂₃ ne₄ mɨ₂si₂ a₂chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄, ja₁'a₄ si₂ bá₄ ca₂i₃'ɨ́in₃.

21

Caun gua'₅₄ 'uë₃ 'mɨ́₂, quian'₅₄ caun₂ dsɨ₄ 'mɨ́₂

1 Cang₂ jaun₂, ca₂jág₃ táng₃ jniá₂ caun₂ gua'₅₄ 'uë₃ 'mɨ́₂, caun₂ dsɨ₄ 'mɨ́₂ táng₃, ia₁ jë₁le₂'uɨg₅₄ dsɨ₄ quian'₅₄ guë'₂ le₂'uɨg₅₄ gua'₅₄ 'uë₃ co₂dsia₅ ca₂i₃'én₂ bá₄ jaun₂, on₃ guë'₂ jmá'₃ jmɨ₁ŋí'₄ ma₃cha₂ në́₃. 2 Jaun₂ ca₂jág₃ jniá₂* Juɨg₂ Ciudad Jŋió₅, Jerusalén 'mɨ́₂, a₂ca₂jnia₃ ca₂sio₃ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ne₄ Diú₄. Jniá₂ ma₂lë́₅ co₂jŋia₅₄ jlá'₁ lɨn₃, në₂jag₄ bá₄ jan₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂rë₂lɨn₄ quián₅ dsa₂ ŋe'₂ i₂lɨ'₅₄ jág₁ quiain'₅₄. 3 Jaun₂ ca₂nag₃ jág₁ a₂já₅ ne₄ta₁ ca₂juá'₂ tiá₂:

―Jag₄, ma₂guá₅ bá₄ Diú₄ jɨn₄ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃. Jɨn₄ 'éi₂ 'í₂ co₂tan₅₄ bá₄. Lén₂ dsa₂ 'éi₂ dsa₂ juɨg₂ quiáin₅, jaun₂ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄ jme₃quiong'₅₄ a₂léin₂ Diú₄ quiáin₅, 4 Jaun₂ qui₃chí₃ jme₁ne₁ 'éi₂ ca₂le₃jë́₃ jmɨg₂ a₂le₁'ág₄. Tsá₃ ma₃le₃cha₂ guë́₄ 'mú₃, on₃ guë'₂ jua'₅₄ në₅ qui₃tón'₃ guë́₄ dsa₂ quɨ'₂-'o₂₃, on₃ guë'₂ në₅ i₃nioi₅₄ guë́₄ chain₂ o₂i₁ dsɨ₅, on₃ guë'₂ le₃cha₂ jua'₅₄ quɨ'₂ uɨg₅ quió'₅. Ia₁ co₂dsia₅ ca₂ŋɨ́₂ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jme₁cha₂ le₂jŋiá₅.

5 Jaun₂ ca₂juá'₂ i₂guá₅ ne₄ta₁:

―La₂ jag₄, jmo₅₄ jniá₂ a₂'mɨ́₂ ca₂le₃jë́₃.

Ca₂juá'₂ ján₃:

―Tiong₅ ne₄ si₂, ia₁ jág₁ dsau₅ a₂rë₂ti'₅₄ bá₄ la₂.

6 Jaun₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Ca₂lë₃. Jniá₂ bá₄ 'éi₂ i₂lɨ́ng₅ Alfa quian'₅₄ Omega: i₂lɨ́ng₅ i₂le₂ne₁, i₂lɨ́ng₅ jë₁ca₂tó'₂ në́₃. Juɨ₁lia'₂ i₂rë₂quein₂ dsɨ́₅, cuë₅₄ jniá₂ a₂'ɨ́n'₂ 'éi₂ jmɨg₂ a₂'ia₂ o₄tu₁ jmɨg₂ a₂le₃chan₂ dsa₂, on₃jua'₅₄ a₂cha₂ quɨn₃ 'i₁caun₂. 7 Juɨ₁lia'₂ i₂ca₂tió'₃, a₂lë₁ŋei₃ cuë₅₄ jniá₂ ca₂le₃jë́₃ a₂në₅, jaun₂ jniá₂ bá₄ léng₂ Diú₄ quiáin₅, 'éi₂ guë'₂ léin₂ chi'₂-guein₂ quiáng₃. 8 La₁ juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tén'₅, juɨ₁lia'₂ dsa₂ i₂tsá₃ 'én₂, juɨ₁lia'₂ i₂lɨ₁'ŋio₅, juɨ₁lia'₂ i₂jme₂dsian₅ rɨn'₅₄, juɨ₁lia'₂ i₂nió'₅ jág₁ a₂tsá₃ dsi₂ten₅₄ nió'₃, juɨ₁lia'₂ i₂tɨn₂ mɨ́₅ a₂chan₂ dsɨ́₅, juɨ₁lia'₂ i₂jme₂juɨn'₂ diú₄ lag₄, ca₂le₃jɨ́n₃ i₂co₂jmo₅ jág₁ të₂jág₁ në́₃; ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ në₅ tɨin₃ dsɨ₃léin₂ ja₁'a₄ si₂ a₂cau₂ quian'₅₄ azufre, a₂lë́₅ jë₁ca₂të́₂ táng₃ 'mú₃.

Caun₂ Jerusalén 'mɨ́₂

9 Jaun₂ ca₂guan₃ jan₂ ángel i₂lë́₂ i₂guion₃ i₂jme₁le₁chan'₂ guio₃ nɨ₁uɨng₅ le₁can'₂ le₃guio₃ jmɨ₁uɨg₅ jë₁ca₂tó'₂ 'éi₂, ca₂juá'₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―Ŋia₅, la₂ 'ɨ́n₄ jniá₂ dsa₂ mɨ́₂ i₂lé₂ dsɨ₂i₂gu₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂.

10 Jaun₂ ca₂jiog₃ a₂'eng₅₄ le₃quió'₅ Jme₂dsí₂, ca₂të₂ ja₁lë́₄ má'₂ juë'₂ a₂ŋei₅. Ja₁jaun₂ ca₂'ë₃ Juɨg₂ Jŋió₅, Jerusalén, a₂sió₅ guei'₅₄ i₂juɨ́g₃ ne₄ Diú₄. 11 A₂jniá₂ tág₅ 'ŋio₅ lɨn₃ quian'₅₄ a₂co₂tág₅ quió'₅ Diú₄, a₂jniá₂ co₂tág₅ co₂'né'₅ juɨ₁lia'₂ jniá₂ nɨ₁cang₁ jlá'₁, juɨ₁lia'₂ nɨ₁cang₁ Jaspe a₂rë₂jë́₃ lia'₂ lë́₅ nɨ₁'ɨ₂. 12 Le₃lág'₃ juɨg₂ jaun₂, chí'₅ caun₂ nɨ₁'ia'₂ pa₁ lɨn₃ a₂ŋei₅, a₂le₁dsɨ₅₄ guia₃-tɨ́n₂ o₄'né₄, tión₂ guia₃-tɨ́n₂ ángeles o₄'né₄. Qui₂le₁ton₅ o₄'né₄ lia'₂ chen₂ le₃guia₃-tɨ́n₂ tsɨ₁jon₂ Israel. 13 'Nɨ₅ o₄'né₄ le₁dsɨ₅₄ të₂le₃ ja₁'ia₂† 'iog₂, 'nɨ₅ guë'₂ të₂le₃ ca₂ton₂ norte, 'nɨ₅ guë'₂ të₂le₃ ca₂ton₂ sur, 'nɨ₅ guë'₂ táng₃ të₂le₃ ja₁rɨn₂ 'iog₂. 14 Jme₁lë́₂ guia₃-tɨ́n₂ 'uɨg₅₄ nɨ₁'ia'₂ juɨg₂ ciudad jaun₂; ne₄ jaun₂ qui₂le₁ton₅ lia'₂ chen₂ dsa₂ guia₃-tɨ́n₂ i₂chen₄ quián₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. 15 Chi₁chan'₂ ángel i₂dsia₅ jniá₂ jág₁ quiang'₅₄ caun₂ nɨ₁'ma₂ a₂quiog₂ dsa₂ 'éi'₃, a₂lë́₅ jmá'₃ cu₄nióg₄, a₂qui₃quióg₃ 'éi'₃ juɨg₂ jaun₂, ca₂le₃jë́₃ o₄'né₄ quió'₅, dso'₂ nɨ₁'ia'₂ në́₃. 16 Ta₁caun₂ juɨg₂ jaun₂ lë́₅ cha₂ qui'₅₄, co₂jaun₂ bá₄ 'ɨ́₂ con'₂ cu₂. Ca₂quiog₂ 'éi'₃ ta₁caun₂ juɨg₂ quian'₅₄ 'ma₂'éi'₃ jaun₂. Jaun₂ jme₁ca₂të₁ron₅₄ 'éi'₃, ca₂dsióg₃ tɨn₃ mei₅ rë₂dsɨ́₂ tɨn₃ 'ŋiá₂-láu₂ (2,200) kilómetros con'₂ të₂le₃ jang₄ juɨg₂. Con'₂ jaun₂ bá₄ ján₃, ca₂dsióg₃ të₂le₃ 'ɨ́₂ quian'₅₄ guë'₂ të₂le₃ ŋei₅ niog₅ juɨg₂. 17 Jaun₂ ca₂quiog₂ 'éi'₃ jmá'₃ nɨ₁'ia'₂. Jaun₂ ca₂dsióg₃ caun₂ 'ŋiá₂-láu₂ rë₂dsɨ́₂ të₂láu₃-quén₂ (144) lë₂, 'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, 'éi'₃ a₂jmó'₂ ángel ta₁.‡

18 Nɨ₁'ia'₂ në́₃, jme₁lë́₄ jmá'₃ quian'₅₄ nɨ₁cang₁ jaspe; ta₁caun₂ ciudad guë'₂ në́₃, jmá'₃ cu₄nióg₄ jmá'₅, a₂tág₅ lia'₂ tág₅ nɨ₁'ɨ₂ rë₂jë́₃. 19 'Uɨg₅₄ nɨ₁'ia'₂ ciudad në́₃, qui₂rë₂lag₄ quian'₅₄ ca₂le₃jë́₃ ne₅₄ nɨ₁cang₁ jlá'₁.

Jë₁le₂'uɨg₅₄ rë₂lag₄ quian'₅₄ jaspe;

jë₁ca₂të́₂ tɨn₃ në́₃, quian'₅₄ zafiro;

jë₁ca₂të́₂ 'nɨ₅ në́₃, quian'₅₄ ágata;

jë₁ca₂të́₂ quén₂ guë'₂, quian'₅₄ esmeralda;

20 jë₁ca₂të́₂ 'ŋiá₂ rë₂lag₄ quian'₅₄ ónice;

jë₁ca₂të́₂ jŋéi₂ guë'₂ në́₃, quian'₅₄ cornalina;

jë₁ca₂të́₂ guio₃ táng₃, quian'₅₄ crisólito;

jë₁ca₂të́₂ jŋia₃ në́₃, quian'₅₄ berilo;

jë₁ca₂të́₂ ŋi₃ në́₃, quian'₅₄ topacio;

jë₁ca₂të́₂ guia₃ guë'₂ në́₃, quian'₅₄ crisoprasa;

jë₁ca₂të́₂ guia₃-cáun₃ në́₃, quian'₅₄ jacinto;

jë₁ca₂të́₂ guia₃-tɨ́n₂ guë'₂ në́₃, rë₂lag₄ quian'₅₄ amatista.

21 Ta₁guia₃-tɨ́n₂ o₄'né₄ në́₃, jme₁lë́₄ mɨ́g₂ perlas, ia₁ jma₃cáun₃ o₄'né₄ jme₁lë́₄ jma₃ca₂mɨ́g₂ perla. Calle dsen₅₄ dsi₂jo₂ juɨg₂ ciudad jaun₂, jme₁lë́₄ cu₄nióg₄ a₂le₁jë́₃ në₂jag₄ bá₄ nɨ₁'ɨ₂ rë₂jë́₃.

22 Tsá₃ ca₂jág₃ jniá₂ 'i₁caun₂ guá'₅, jua'₅₄ chí'₅ jë₄ juɨg₂, ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ i₂'Uan'₂ guë́₄ lɨn₃, 'éi₂ bá₄, quiain'₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, lɨ́in₅ guá'₅ quió'₅. 23 Tsá₃ si₂ quió'₅ 'iog₂ on₃ guë'₂ si₂ quió'₅ tsɨ'₂ 'nió'₅ quió'₅ juɨg₂ jaun₂, ia₁ quian'₅₄ a₂co₂tág₅ co₂'ne'₂ quió'₅ 'ŋiog₅ bá₄ Diú₄, jmo₅ jniá₂ ja₁jaun₂, quian'₅₄ guë'₂ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, i₂lɨ́n₅ co₂'nió'₄ si₂ nɨ₁tsɨ́₅. 24 Jaun₂ qui₂i₃nio₄ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂§ ja₁tág₅ si₂ quió'₅ 'éi₂; qui₂ja₃lén₂ rag₅₄ chan₂ gua'₅₄ 'uë₃, qui₂le₁quian₅ a₂jlá'₁ quió'₅ jë₄ jaun₂. 25 Lia'₂ o₁lɨ́g'₂ jmɨg₄ tsá₃ jnág₃ o₄'né₄ a₂jmɨ₂, ia₁ tsá₃ ma₃a₂'uë₂ le₃cha₂. 26 Ja₁jaun₂ qui₂dsɨ₃to'₅₄ ca₂le₃jë́₃ a₂jlá'₁, a₂quen₅ quió'₅ juɨg₂ a₂te₁'i₁ gua'₅₄ 'uë₃. 27 La₁ ja₁jaun₂ tsá₃ qui₂dsɨ₃to'₅₄ 'i₁caun₂ a₂lë₁'iog₅, on₃ guë'₂ 'i₁jan₂ dsa₂ i₂qui₂jmo₅ a₂o₂guí'₃, i₂juɨ₁gan₂ në́₃. Jmá'₃ lia'₂ con'₂ i₂ma₂tion'₅₄ le₁ton₅ lia'₂ chein₂ ne₄ mɨ₂si₂ a₂le₃chan₂ dsa₂ co₂tan₅₄ quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ bá₄, jmá'₃ lia'₂ i₂'éi₂ bá₄ dsi₁len₃ ja₁jaun₂.

22

Cuá₃ ja₁ŋɨ₅ jmɨg₂ a₂chan₂ dsa₂

1 Jaun₂ ca₂'ë₃ ángel caun₂ cuá₃ ja₁ŋɨ₅ jmɨg₂ a₂chan₂ dsa₂, a₂rë₂jë́₃ lia'₂ lë́₅ nɨ₁'ɨ₂; a₂já₅ ja₁lë́₄ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂, 2 a₂ŋɨ₅ dsi₂jo₂ jë₄ calle dsen₅₄ quió'₅ ciudad jaun₂. Lia'₂ ca₂ton₂ jmɨg₂ cuá₃ në́₃, dsi₅₄ nɨ₁'ma₂ a₂chan₂ dsa₂;* a₂'ag₅ guia₃-tɨ́n₂ ne₅₄ mɨ́g₂, jma₃ca₂ne₅₄ mɨ́g₂ le₂'í₁ tsɨ'₂.† Mog'₅₄ guë'₂ në́₃, jmo₅ ta₁ a₂'lón₂ ca₂le₃jë́₃ juɨg₂. 3 Ia₁ ja₁jaun₂ guë́₄ në́₃, tsá₃ ma₃jág₁ uɨg₅ le₃cha₂. Jë₄ juɨg₂ ciudad të₃tsɨ'₅₄ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄, quió'₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ në́₃, jaun₂ qui₂jme₃ti₃ dsa₂ quiáin₅ ne₅₄. 4 Ja₁jaun₂ jág₂ dsi₁ne₁, qui₃cán₂ lia'₂ chen₂ 'éi₂ le₁ton₅ chi₁quí₃. 5 Tsá₃ ma₃a₂'uë₂ cha₂ ja₁jaun₂; le₂jaun₂ guë'₂ táng₃ juɨ₁lia'₂ i₂tián'₅ ja₁jaun₂ tsá₃ ma₃si₂ nɨ₁tsɨ́₅ 'nió'₅ quió'₅, on₃ guë'₂ si₂ quió'₅ 'iog₂. Ia₁ 'ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄ Diú₄ téi₂ si₂ ja₁coin₂. Jaun₂ qui₃goin₃ ján₃ ca₂lia'₂ co₂tan₅₄.

6 Jaun₂ ca₂juá'₂ ángel ca₂tság₃ jniá₂:

―Jág₁ dsau₅ a₂rë₂ti'₅₄ bá₄ la₂ a₂juɨ́g₂ jniá₂ 'ne₂. 'Ŋiog₅ bá₄ Te₁gui'₅₄, i₂lɨ́n₅ Diú₄ i₂cuë₅ bí₂ jme₂dsí₂ quió'₅ dsa₂ i₂qui₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄, 'éi₂ bá₄ ma₂ca₂chein₃ ángel quiáin₅ në́₃, a₂ca₂jme₃jniai₂₃ ne₄ dsa₂ i₂qui₂jme₂ti₃ ne₅₄, ca₂le₃jë́₃ 'e₂ niog₅ lé₂ ŋi'₅₄ ta₁.

Ŋi'₅₄ ta₁ guan'₂ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo

7 ―¡Jag₄! ¡Ŋi'₅₄ ta₁ la₂ bá₄ guióng'₄! ¡'E₂ guë́₄ dsen₃ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂rë₂'ë́₂ quió'₅ Diú₄ a₂tio'₅₄ ne₄ si₂ la₂!

8 Jniá₂, Juan₅₄, jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ i₂ca₂jág₃, i₂ca₂nag₃ ca₂le₃jë́₃ cosa në₅. Jaun₂ jme₁ma₂në₂jág₃ ma₂në₂nag₃, jaun₂ ca₂tón₂ jniá₂ 'uë₃ ja₁tión₂ mɨ₂tag₄ ángel, a₂jme₁jme₁juɨin'₂. 9 La₁ jaun₂ ca₂tság₃ jniá₂:

―'A₃ jmo₂ le₂në₅. Ia₁ jan₂ rɨ́n'₂ 'ne₂ bá₄ lɨ́ng₅, i₂jme₂ti₃ ta₁ ne₄ Diú₄, ton'₂ lɨ́ng₅ jan₂ rɨn'₅₄ rɨ́n'₂ 'ne₂ i₂qui₂'ë́₂ jág₁ o₄quió'₄ Diú₄, quian'₅₄ i₂tón'₂ juɨ₅ jág₁ a₂tio'₅₄ ne₄ si₂ la₂. Jme₁juɨn'₂ Diú₄.

10 Jaun₂ juá'₂ tság₅ jniá₂:

―Tsá₃ lë₁'ma₂ tei₄ jág₁ a₂rë₂'ë́₂ quió'₅ Diú₄ a₂tio'₅₄ mɨ₂si₂ rë₂bɨn₅ la₂. Ia₁ ma₂ja₂quián₃ jmɨg₄ jaun₂. 11 Juɨ₁lia'₂ i₂jmo₅ a₂'lɨg'₅₄, caun₂ juɨ₁jmo₂₃ a₂'lɨg'₁₂; juɨ₁lia'₂ i₂rë₂'ŋió₄, caun₂ juɨ₁jme₂'ŋiói₃. Le₂jaun₂ guë'₂ táng₃, juɨ₁lia'₂ i₂ŋɨ₅ juɨ₅ co₂dsau₅, juɨ₁ŋɨ₁₂ lia'₂ ma₂ŋɨ₂₃ jaun₂, juɨ₅ co₂dsau₅; jaun₂ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ i₂jŋió₅, caun₂ juɨ₁lein₅₄ bá₄ rë₂jŋiói₅.

12 ―¡Dsón'₂ bá₄ ŋi'₅₄ ta₁ guióng'₄! Quion₅₄ 'lia'₅₄ premio quió₃; dsió'₄ cuë́₄ le₂jan₂ le₂jan₂ lia'₂ con'₂ lë́₅ ma₂jmo₃. 13 Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ Alfa quian'₅₄ Omega; i₂le₂ne₁, i₂jë₁ca₂tó'₂ në́₃; i₂le₂'uɨg₅₄, i₂jë₁ca₂dsan₃ táng₃. 14 'E₂ guë́₄ dsen₃ juɨ₁lia'₂ i₂ma₂le₁jë́₃ tsɨn'₅₄, ia₁jaun₂ bá₄ ŋei₃ bí₂ a₂tɨin₃ nɨ₁'ma₂ a₂le₃chan₂ dsa₂, a₂tɨin₃ dsɨ₃toin'₅₄ le₃o₄'né₄ juɨg₂ ciudad në́₃. 15 Ca₁'né₄ bá₄ tion'₅₄ juɨ₁lia'₂ i₂lɨ́n₅ lia'₂ lɨ́n₅ dsɨ₂jɨ'₅₄, juɨ₁lia'₂ i₂tɨn₂ mɨ́₅ a₂chan₂ dsɨ́₅,‡ juɨ₁lia'₂ i₂qui₂nió'₅ jág₁ 'lɨg'₅₄, juɨ₁lia'₂ i₂jme₂dsian₅ rɨn'₅₄, juɨ₁lia'₂ i₂jme₂juɨn'₂ diú₄ lag₄, ca₂le₃jɨ́n₃ guë́₄ i₂të₅ dsɨ́₅ qui₂jme₂gan₅ rɨn'₅₄, a₂qui₂jmo₂₃ jág₁ të₂jág₁ në́₃.

16 ’Jniá₂ Jesús, ma₂ca₂tsɨ́ng₂ ángel quiáng₃, a₂jáng'₃ jág₁ dsau₅ në₅ ja₁con'₂ 'nia'₂ ne₄ ca₂le₃jɨ́n₃ guá'₅. Jniá₂ bá₄ lɨ́ng₅ lia'₂ cho'₅₄ lia'₂ tsɨ₁jon₂ Rag₅₄ David, ján₃ bá₄ lɨ́ng₅ Nei₅ 'Ióg₁ i₂tág₅ quió'₅.

17 Jme₂dsí₂ Jŋió₅, quian'₅₄ dsa₂ mɨ́₂ quián₅ Guein₂ Já'₂ Cha'₂ juá'₂:

―Ŋia₅.

Le₂jaun₂ guë'₂ juɨ₁lia'₂ i₂nag₅ juá'₂ i₂në₅, juɨ₁jua'₅₄:

―Ŋia₅.

Chi₂jua'₂ 'ein₂ i₂rë₂quein₂ dsɨ́₅, juɨ₁jia₂; chi₂jua'₂ 'ein₂ 'nio₃, juɨ₁ja₂'én'₃ jmɨg₂ a₂le₃chain₂, on₃jua'₅₄ cha₂ quɨn₃ 'i₁caun₂.

18 Ca₂le₃jɨ́n₃ i₂nag₅ jág₁ dse₃ a₂rë₂'ë́₄ quió'₅ Diú₄, a₂tio'₅₄ mɨ₂si₂ la₂, 'ë́₅ jniá₂ jág₁ dsau₅ la₂: chi₂jua'₂ 'ein₂ ca₂jmo₃ ŋag₅₄ con'₂ lë́₅ jág₁ a₂ma₂tio'₅₄, Diú₄ bá₄ jme₃juë'₂ jmɨ₁uɨg₅ quió'₅ lia'₂ con'₂ lë́₅ le₁ton₅ ne₄ mɨ₂si₂ la₂. 19 Në₁jua'₂ 'ein₂ guë'₂ ca₂jŋiá'₂, ca₂jmo₃ me'₂ jág₁ a₂rë₂'ë́₂ ne₄ si₂ la₂, Diú₄ bá₄ jŋiá'₂ a₂jme₁ca₂tɨ́in₂ quió'₅ nɨ₁'ma₂ a₂chan₂ dsa₂, quian'₅₄ guë́₄ quió'₅ ciudad jŋió₅ a₂le₁ton₅ ne₄ si₂ la₂.

20 I₂jáng'₅ jág₁ dsau₅ la₂ juá'₂:

―Dsón'₂ bá₄ ŋi'₅₄ ta₁ guióng'₄.

A₂jaun₂ guë'₂ dsón'₂. ¡Ŋiá'₅ 'ne₂, Te₁gui'₅₄ Jesús!

21 Juɨ₁jme₂gu'₅₄ bá₄ Te₁gui'₅₄ Jesucristo ca₂le₃jɨ́n'₃ 'nia'₂.

Co₂në₅.

* 1:8 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 3:14; Juan 8:58.

† 1:8 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 41:4; 44:6; 48:12.

‡ 1:13 'Nio'₂ ja₁ton₅ Daniel 7:13.

§ 1:15 o₃, “lia'₂ né'₂ 'lióng₂ jmɨg₂.”

* 1:18 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃ “A₂méi₃.”

† 1:18 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

‡ 1:20 griego: ángeles, co₂'nió'₄ i₂quian₅ jág₁. 'Nio'₂ ja₁ton₅ “ángel” ne₄ glosario.

* 2:7 griego: paradeiso (Paraíso).

† 2:13 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Guion₅₄ bá₄ ca₂le₃jë́₃ 'e₂ a₂jmo'₂, ján₃ bá₄ guion₅₄ ja₁tián'₅ 'nia'₂.”

‡ 2:14 Bala'am, Balac: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Números 23 - 24.

§ 2:27 Salmo 2:9.

* 2:28 Nei₅ 'Ióg₁ lë́₅ caun₂ 'a₂ lia'₂ chen₂ Jesús. 'Nio'₂ ja₁ton₅ 2 Pedro 2:21; Apocalipsis 22:16.

* 3:8 o₃, “tsá₃ lɨn₄ juɨn'₅ 'nia'₂.”

† 3:14 lit. “Le₂la₂ juá'₂ juɨ₁lia'₂ i₂të́'₂ A₂méi₃.”

* 5:4 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “on₃ guë'₂ 'ɨ₃.”

† 5:8 griego: kithara.

‡ 5:8 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

§ 5:14 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂: “qui₂ca₂jme₃juɨin'₂ i₂chan₂ co₂tan₅₄.”

* 6:8 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

* 7:2 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

* 8:3 lit. “ca₂le₃jɨ́n₃ dsa₂ jŋió₅.”

† 8:11 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

* 9:1 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 14:12-15; Lucas 10:18; Apocalipsis 12:9.

† 9:21 griego: farmakeía.

* 11:7 'Í₂ Apocalipsis 13; 'Nio'₂ ja₁ton₅ Apocalipsis 20:2-3 ján₃.

† 11:8 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “Te₁gui'₅₄ quián₂.”

‡ 11:17 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₂ ján₃: “'ne₂ bá₄ i₂lén'₂ ján₃.”

* 12:3 griego: drakón (dsɨ₂mɨ'₂).

† 12:5 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 2:9.

‡ 12:9 'Nio'₂ ja₁ton₅ Isaías 14:12-15; Lucas 10:18; Apocalipsis 9:1.

§ 12:18 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂, 'nió'₄ a₂jme₁ton₅ versículo 18, juá'₂ le₂la₂: “Jaun₂ ca₂no₃ chei'₅₄ jmɨ₁ŋí'₄”, a₂chi₁ton₅ jë₁le₂'uɨg₅₄ Capítulo 13.

* 13:7 lit. “ja₁con₂ dsa₂ jŋió₅.”

† 13:10 o₃, “Chi₂jua'₂ chan₂ i₂'i₄ 'éi'₃ jnéi₂ dsa₂, juɨ₅ né'₃ 'má₃ bá₄ dsó₃; chi₂jua'₂ chan₂ i₂'i₄ 'éi'₃ jŋag'₃ dsa₂ quian'₅₄ ŋi₁tág₂, quian'₅₄ ŋi₁tág₂ guë'₂ jŋag'₃ dsa₂.”

* 14:2 o₃ “lia'₂ né'₂ 'lióng₂ jmɨg₂.”

† 14:2 griego: kithara.

‡ 14:5 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ juá'₃ ján₃: “le₃ne₄ ne₄ta₁.”

§ 14:12 lit. “dsa₂ jŋió₅.”

* 14:14 'Nio'₂ ja₁ton₅ Daniel 7:13.

* 15:2 griego: kithara.

† 15:3 canto quió'₅ Moisés: 'Nio'₂ ja₁ton₅ Éxodo 15; Deuteronomio 32.

* 16:5 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ chi₁ton₅ ján₃: “i₂lén₂ co₂tan₅₄.”

† 16:12 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

‡ 16:17 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 19:30.

§ 16:21 lit. “a₂guei₂ caun₂ talento lia'₂ ca₂mɨ́g₂.”

* 17:6 lit. “quian'₅₄ jmɨ₂ 'an₅₄ dsa₂ jŋió₅.”

* 18:22 griego: kithara.

* 19:6 o₃ “lia'₂ né'₂ 'lióng₂ jmɨg₂.”

† 19:8 lit. “a₂ma₂quian₅ dsa₂ jŋió'₅.”

‡ 19:13 'Nio'₂ ja₁ton₅ Juan 1:1-14.

§ 19:15 Salmo 2:9.

* 20:8 o₃, “Magog ja₁gon₂ Gog”. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Ezequiel 38:2 - 39:16.

† 20:14 griego: hades, co₂'nió'₄ a₂juá'₂, ja₁quió'₄ 'lag₄.

* 21:2 Cha₂ a₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂ me'₂, a₂juá'₂: “jniá₂, Juan₅₄, ca₂jág₃.”

† 21:13 Co₂'nió'₄ le₃jua'₅₄, caun₂ cosa a₂tsá₃ 'i₄ jme₂dsí₂, a₂ca₂jmo₃ Diú₄. 'Nio'₂ ja₁ton₅ Salmo 8:3; Romanos 1:25.

‡ 21:17 o₃, “'éi'₃ quió'₅ dsa₂ mɨ₂güɨ́g₃, co₂'nió'₄ 'éi'₃ quió'₅ ángel.”

§ 21:24 A₂lɨn₅₄ chog₅₄ si₂: “ca₂le₃jë́₃ juɨg₂ a₂ma₂lón₂.”

* 22:2 o₃, “a₂já₅ ja₁lë́₄ ne₄ta₁ quió'₅ Diú₄ quian'₅₄ Guein₂ Já'₂ Cha'₂. Dsi₂jo₂ jë₄ calle dsen₅₄ quió'₅ ciudad jaun₂, con'₂ guë'₂ lia'₂ ca₂ton₂ jmɨg₂ cuá₃ në́₃, dsi₅₄ nɨ₁'ma₂ a₂chan₂ dsa₂.”

† 22:2 o₃, “a₂'ag₅ mɨ́g₂ guia₃-tɨ́n₂ ráun₂, co₂ráun₂ le₂'í₁ tsɨ'₂.”

‡ 22:15 griego: farmakeía.