^

El Nuevo Testamento: Cuicateco de Teutila

New Testament in Cuicatec, Teutila (MX:cut:Cuicatec, Teutila)

copyright © 1972 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Cuicatec, Teutila
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Cuicateco, Teutila [cut], Mexico

Copyright Information

© 1972, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Cuicatec, Teutila

© 1972, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-22

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

6bd8292c-2070-5c2d-8b8b-378bf0f66afe

SAN MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

NDUDO NDAH YAHN DIHVO VO JESUCRISTO CHE DIRUN SAN MATEO

1

Ihyan ndico che nda̱ta yahn Dihvo vo Jesucristo

1 Tuhca̱ cochi nda̱ta yahn Dihvo vo Jesucristo. Ihyan ndico yahn ye ne, David ma̱n, Abraham ma̱n.

2 Da̱ya Abraham ne, Isaac. Da̱ya Isaac ne, Jacob. Da̱ya Jacob ne, Judá nduco dihno se. 3 Da̱ya Judá nduco Tamar ne, Fares ma̱n, Zara ma̱n. Da̱ya Fares ne, Esrom. Da̱ya Esrom ne, Aram. 4 Da̱ya Aram ne, Aminadab. Da̱ya Aminadab ne, Naasón. Da̱ya Naasón ne, Salmón. 5 Da̱ya Salmón nduco Rahab ne, Booz. Da̱ya Booz nduco Rut ne, Obed. Da̱ya Obed ne, Isaí. 6 Da̱ya Isaí ne, rey David. Da̱ya rey David nduco nda̱hta yahn Urías ne, Salomón.

7 Da̱ya Salomón ne, Roboam. Da̱ya Roboam ne, Abías. Da̱ya Abías ne, Asa. 8 Da̱ya Asa ne, Josafat. Da̱ya Josafat ne, Joram. Da̱ya Joram ne, Uzías. 9 Da̱ya Uzías ne, Jotam. Da̱ya Jotam ne, Acaz. Da̱ya Acaz ne, Ezequías. 10 Da̱ya Ezequías ne, Manasés. Da̱ya Manasés ne, Amón. Da̱ya Amón ne, Josías. 11 Da̱ya Josías ne, Jeconías nduco dihno se. Ta̱hn min che din sanda̱do yahn Babilonia preso ihyan nación yahn Israel, quenda se ihyan.

12 Cuahn che chenan ihyan chahn nación yahn Babilonia, chihndeya̱n Salatiel, da̱ya Jeconías. Da̱ya Salatiel ne, Zorobabel. 13 Da̱ya Zorobabel ne, Abiud. Da̱ya Abiud ne, Eliaquim. Da̱ya Eliaquim ne, Azor. 14 Da̱ya Azor ne, Sadoc. Da̱ya Sadoc ne, Aquim. Da̱ya Aquim ne, Eliud. 15 Da̱ya Eliud ne, Eleazar. Da̱ya Eleazar ne, Matán. Da̱ya Matán ne, Jacob. 16 Da̱ya Jacob ne, José, ihyan min che chihneva̱co nduco María, chaco Dihvo vo Jesucristo. Dihvo vo ne, a ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse.

17 Ri ndichecun ihyan ndico che cochi rihco nda̱ta ye nde cuahn che quenan Abraham iyehnse nde nda̱ ro che quenan David. Me nde ro che quenan David ne, te ndichecun ihyan ndico nde nda̱ ro che chahtenan ihyan nación yahn Israel preso nación yahn Babilonia. Me nde ro min ne, te ndichecun ihyan ndico nde nda̱ ro che chihndeya̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse.

Nduhca̱ che chihndeya̱n Dihvo vo Jesucristo

18 Tuhca̱ chi che chihndeya̱n Dihvo vo Jesucristo: Chaco ye, María ne, a va ndudo yahn ye che cahneva̱co ye nduco José. Numanahn che metah cahneva̱co ye ne, nduco vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs nda̱ca da̱ya ye. 19 Nducote ndah ihyan José ne, cuahn che checadino ye che quenun da̱ya María ne, hua nahn ye che cora vedecuihno yahn ihyan min. Chemin che chihco da̱ma ino ye che decuihno ye ndudo yahn ye nduco vih, tin dema̱n no ye, ca̱va che hua cadino ihyan. 20 Ate ndihchero ye va̱n ya̱hnde yahn ye a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs, ne ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―José, nda̱ta yahn David, hua dehve rahque, co cahnevaque nduco María. Hua ndeh ndedecadine, te che quenun da̱ya ye ne, a nduco vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs. 21 Cuahn che cuhndeya̱n decua̱h me ne, cuaconehn che duche JESUS, te a ihyan min che ndedevahn ye ihyan yahn ye, ca̱va che hua conda ihyan chahn, din nunde yahn ye.

22 Tihca̱ chi nducuahn chemin ca̱va che conahn che chihquentiyon Dihvo vo Dendiohs, dirun ihyan profeta tuhca̱:

23 A̱ma nda̱hta ntuhco ne, conun da̱ya ye.

Cuahn che cuhndeya̱n ne, conan che duche Emanuel.

Che tihca̱ duche ne, conahn che Dendiohs nduco ye uvo.

24 Cuahn che ntuche José ne, dinahn ye nduhca̱ che chihquentiyon ángel me ihyan, ne chihneva̱co ye nduco María. 25 Ate metah conan cuma ye ihyan nde chuh ro che chihndeya̱n decua̱h me. Cuahn che chihndeya̱n decua̱h me ne, JESUS chaconahn ye che duche.

2

Chahn ihyan devano nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo

1 Chihndeya̱n Dihvo vo Jesucristo ya̱n Belén, esta̱do yahn Judea, cuahn che quenan rey Herodes rihquentiyon ye esta̱do min. Ta̱hn min ne, o ino ihyan devano che chica ye ya̱hn yahn cua̱hn na̱n che riquenda̱h ya̱hn ne, nda̱ ye ya̱n Jerusalén, 2 ne tumerune ye:

―¿Ti quenan rey yahn ihyan nación yahn Israel che a chihndeya̱n ye ne? A devano nuhn che a va ye, te a ndihchero nuhn iyon che rihco ro che a chihndeya̱n ye. Chemin che cochi nuhn ndeva nuhn yavena̱n ye.

3 Cuahn che checadino rey Herodes che tihca̱ ne, a̱ma ndeh ndedecadino se. Namin nducoya̱ca ihyan ya̱n Jerusalén a̱ma ndeh ndedecadino ye. 4 Tuhme chihquentiyon rey me che ndo da̱ma chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne tumerune se ti va ca̱de che cuhndeya̱n ihyan che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse. 5 Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ya̱n Belén, esta̱do yahn Judea, va ca̱de che cuhndeya̱n ye, te dirun ihyan profeta tuhca̱:

6 Ya̱n Belén, esta̱do yahn Judea ne,

co cuande va̱n ya̱n rahte yahn esta̱do min,

te min va che cuhndeya̱n ihyan ndina̱n

che din ye cuda̱do ihyan yahn Dendiohs, ihyan nación yahn Israel.

7 Chihno min ne, cua̱hn ndeh cah rey me ihyan devano chahn, ne tumerune se ihyan deh ro niyon che chihnde ro iyon me. 8 Tuhme chihquentiyon se ihyan chahn, ne ra̱hn se:

―Cuahn nchuhn ya̱n Belén, tumerune ndah ne ti quenan decua̱h me, ne cuahn che a nta̱ca ne ne, checu ne ndudo yáhn ca̱va che namin cá̱hn ndevá yavena̱n.

9 Chihno chihcovan ihyan chahn che ra̱hn rey me ne, quendi ye cuahn ye. Tuhme iyon me ne, quenda̱hna̱n cuahn nde nda̱ cua̱co na̱n che quendite decuah me, ne min quendihco. 10 Cuahn che ndihchero ihyan chahn che quendihco iyon me min ne, a̱ma chi yeno ye. 11 Chenda̱ ye chete vah, ne cuahn che ndihchero ye lihn me nduco chaco Mariá ne, chehntihya ye ndeva ye yavena̱n. Tuhme na̱hne ye yave na̱n che chenun tume yahn ye, ne tenda̱h ye diya̱hngua̱n ma̱n, cuhn ma̱n, nundeda̱n che duche mirra ma̱n, ca̱h ye co yahn lihn me. 12 Chihno min ne, ca̱h Dendiohs che checadino ihyan chahn va̱n ya̱hnde yahn ye che metah ndaconan ye na̱n quenun Herodes, ne chemin che chahconan ye yune, cona̱hn ye ya̱n va̱co ye.

Chano José, quenda ye Mariá nduco lihn me, cuahn ye nación yahn Egipto

13 Cuahn che a cona̱hn ihyan devano chahn ne, ndihchero José va̱n ya̱hnde yahn ye a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs, ne ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―Cuiquenda sa̱hn dihn nduco chaco se, ne codin vi, cuehn cua̱hn nación yahn Egipto. Min conen nde ro che ca̱hcantiyón che ndaconen, te Herodes ne, nuhn se sa̱hn dihn me ca̱va che ca̱hno se sa̱hn.

14 Ndeta̱hno quenda José sa̱hn dihn me nduco chaco se chete ra̱hn, cuahn ye cua̱hn nación yahn Egipto. 15 Min chahtenan ye nde nda̱ ro che chih Herodes. Tihca̱ chi ca̱va che conahn ndudo che ca̱h Dendiohs, dirun ihyan profeta tuhca̱: “Nde nación yahn Egipto quendá Da̱yá.”

Dechuh Herodes sanda̱do, chahn se chihno se checa̱hya

16 Cuahn che tumacadino Herodes che chahcota̱hn ihyan devano chahn yahn se ne, a̱ma chi ta̱n se, ne dechuh se sanda̱do ya̱n Belén ma̱n, ya̱n che nino min ma̱n, che chihno se nducoya̱ca decua̱h cha̱hn, nde checa̱hya che a ri o nduyo, te a tih va ro che ndihchero ihyan devano chahn iyon me. 17 Nduco tihca̱ chinahn ndudo che dirun ihyan profeta Jeremías tuhca̱:

18 A̱ma rah ra̱n ihyan ma̱n,

a̱ma raco ye ma̱n,

anduhneca̱ ndete che ma̱n Raquel raco ye ca̱va da̱ya ye.

Hua nda̱ca ye vedechahtino, te a chihno chihno se da̱ya ye.

19 Cuahn che a chih Herodes ne, min nación yahn Egipto ndihchero José va̱n ya̱hnde yahn ye, a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs, ne ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

20 ―Cuendiquenda sa̱hn dihn me nduco chaco se, ne conahn nación yahn Israel, te a chih sa̱hn che nahn ca̱hno se sa̱hn.

21 Tuhme ndiquenda José sa̱hn dihn me nduco chaco se, ne ndaconan ye nación yahn Israel. 22 Ate checadino José che Arquelao rihquentiyon se menun chida se esta̱do yahn Judea, ne hua chihquino ye quenan ye esta̱do min. Tuhme ca̱h Dendiohs che checadino ye va̱n ya̱hnde yahn ye, ne cuahn ye esta̱do yahn Galilea. 23 Min quenan ye a̱ma ya̱n che duche Nazaret. Tihca̱ chi ca̱va che conahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta yahn Dihvo vo Jesucristo tuhca̱: “Nazareno ca̱hma ihyan yahn ye.”

3

Jua̱n Bautista ne, rahndudo ye ya̱hn na̱n che metah duhva

1 Ta̱hn min ne, nda̱ Juan Bautista esta̱do yahn Judea, ya̱hn na̱n che metah duhva. Min cahndudo ye 2 ne ra̱hn ye:

―Cuento ino nchuhn nunde yahn ne, te Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero ne, a nun cuahn ca̱hcantiyon ye.

3 A yahn Jua̱n che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

Cuahndudo a̱ma ihyan ya̱hn na̱n che metah duhva, ne ca̱hma ye tuhca̱:

“Cuihcoya̱n nchuhn chedave yahn ne ca̱va che nevahnecun ne Dihvo vo.”

4 Tino yahn Jua̱n ne, ndiya nduco yudo yahn camello, ne quenan chete ye a̱ma ima. Reh ye a̱ma na̱n ya̱hcada̱hn ma̱n, rih ye nedih yahn che va va̱n chano ma̱n. 5 Ihyan ya̱n Jerusalén ma̱n, ihyan che vate ye ta̱ma te o ya̱n esta̱do yahn Judea ma̱n, chihto ico Jordán ma̱n ne, rahn ye rihnevan ye che rahndudo Jua̱n. 6 Rentuma ino ye nunde yahn ye, ne rehdenune Jua̱n ihyan, min ico Jordán.

7 A̱ma ya̱hn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn saduceo ma̱n, renda̱ se ca̱va che cuehdenune Jua̱n sa̱hn. Ate rihya ye sa̱hn:

Nchuhn ne, nduhchan cu ta̱n tihchan ne. ¿Duh te cuande nchuhn che din nun ino ne ca̱va che ndevahn ne yahn castigo yahn Dendiohs che va che co ne? 8 Cuahtenan nchuhn nduhca̱ che rahtenan ihyan che rento ino ye nunde yahn ye numacuahn chedave yahn ye. 9 Hua ndere ndonan ma̱n ne nchuhn che nda̱ta yahn Abraham nchuhn, te ndete che nahn Dendiohs che ndere co ya̱hn nda̱ta yahn ihyan min ne, nde tu che tuhchan co din ye che nda̱conda̱ ihyan che co cuande ye na̱n nda̱ta yahn ye. 10 Ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che a va ya̱n cu tin ca̱va che ca̱ta dihyoduto ya̱hn. Nducuahn ya̱hn che hua cochihve ndute yahn ne, ca̱ta, conun va̱coya̱hn. Atihnoca̱ co nduco nchuhn che hua cochihve che redin ne, te va che co ne castigo.

11 ’U ne, rehdenuné nchuhn ca̱va che co ro che a nto ino ne nunde yahn ne. Ate a nun cochi ta̱ma ihyan che tahque yudo vederihquentiyon quenan cuma ye che co u, che nde hua rigonun chihvé ca̱va che co mozo yahn ye. Ihyan min ne, din ye che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n, din ye castigo ihyan nunde ma̱n. 12 Nduhca̱ che retive ya̱to ihyan trigo, rih ndah ye, ne renedin da̱ma ye da̱che ya̱ma yahn, rihquiya̱hn ye ne, tihca̱ a nun techeca̱de ihyan min yahn nducoya̱ca ihyan. Ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ne, quenda ye ihyan vahchetero, ne ihyan che duhtuno ihyan ye ne, dechuh ye ihyan va̱n ruchiya̱hn che hua nda̱ ro che ntoh.

Chedenune Dihvo vo Jesucristo

13 Ta̱hn min ne, chica Dihvo vo Jesucristo esta̱do yahn Galilea, nda̱ ye ico Jordán na̱n quenan Jua̱n ca̱va che cuehdenune ye ihyan. 14 Ate ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan:

―U che rendotenán ndih ca̱va che cuehdenune ne u, ¿ta̱ca̱ che u cuehdenuné ndih?

15 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nahn che cuehdenune u, te redin yahn che dinahn vo nducuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

Tuhme chehdenune Jua̱n ihyan. 16 Chihno chedenune Dihvo vo ne, ndiquenda̱ ye va̱n nune. Ura min ndihchero ye Vaco Ndah yahn Dendiohs che chica vahchetero. Deca̱ ro icui deca̱ ro, ne chiya, quenun ihyan. 17 Tuhme chenun a̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn tuhca̱:

―Sa̱hnguh che Da̱yá. Yahinó sa̱hn. A̱ma yenó che va se.

4

Chundah ne, tumarande se Dihvo vo Jesucristo

1 Chihno min ne, din Vaco Ndah yahn Dendiohs che cuahn Dihvo vo a̱ma cua̱n, ya̱hn na̱n che metah duhva, ca̱va che tumarande chundah ihyan.

2 Min quenan ye chete che o raco ro, ne hua cheh ye. Chihno min ne, chi cuico ye. 3 Tuhme chahn nda̱ chundah, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che Da̱ya Dendiohs ndih ne, codin ne che tu che tuhchan ne, nda̱conda̱ pa̱n.

4 Ate ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ndiyu dema̱n pa̱n che rendotenan ihyan, te namin rendotenan ye ndudo yahn Dendiohs.”

5 Chihno min ne, quenda se ihyan nde tin ya̱co yahn ya̱n Jerusalén. 6 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che Da̱ya Dendiohs ndih ne, ca̱va ne muhn, co ne nde ndiya̱hn, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Ca̱hcantiyon Dendiohs ángel yahn ye che din ye cuda̱do ndih,

ca̱va che hua dehva co yahn ne.

7 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Namin ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Hua tumerende Dihve Dendiohs.”

8 Chihno min ne, quenda chundah me ihyan a̱ma tin ico ya̱co, ne na̱hma se ihyan nducuahn vederihquentiyon che va iyehnse. 9 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che cahntihya ne ná̱n, ndeva ne yavená̱n ne, té nducuahn vederihquentiyon che ta̱hchan ndih.

10 Ate ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuavi ná̱n, chundah, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cuendeva yavena̱n Dihve Dendiohs. A ihyan min no codinehn yahn ye.”

11 Tuhme chihcoma̱n chundah me ihyan, ne nda̱ ángel chinduco ye ihyan.

Cana̱n Dihvo vo Jesucristo ntiyon yahn ye

12 Cuahn che checadino Dihvo vo che quenun Jua̱n va̱coya̱hn ne, cona̱hn ye esta̱do yahn Galilea. 13 Ate hua quenan ye ya̱n Nazaret. Tahque ndah ye ne, cuahn ye quenan ye ya̱n Capernaum, ya̱hn yahn Zabulón ma̱n, Neftalí ma̱n. 14 Tihca̱ chi ca̱va che conahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

15 Ya̱hn yahn Zabulón ma̱n, Neftalí ma̱n,

chihto yune che rahn na̱n vine ma̱n, ta̱ma la̱do yahn ico Jordán ma̱n,

esta̱do yahn Galilea, ya̱n va̱co ihyan ta̱ma nación ma̱n,

16 min ne, anduhneca̱ ndete che man na̱n che vate ihyan.

Ate nda̱ ro che anduhneca̱ ndete che condihco dave na̱n ye.

Ihyan che vate ye min ne, ca̱hnda yahn ye anduhneca̱ ndete che a vate ye ta̱h vederih.

Ate nda̱ ro che anduhneca̱ ndete che co dave yahn ye.

17 A nde ta̱hn min cana̱n Dihvo vo rahndudo ye, ne ra̱hn ye:

―Cuento ino nchuhn nunde yahn ne, te Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero, a nun cuahn ca̱hcantiyon ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye cun ihyan che reta̱h ya̱hca ca̱va che conduco ye ihyan

18 A̱ma yune ne, quechica Dihvo vo chihto vine yahn Galilea. Ndihchero ye o ihyan reta̱h ya̱hca, Simón Pedro ma̱n, dihno ye Andrés ma̱n. Ura min ne, rentihyon ihyan chahn ya̱na chete vine me ca̱va che cota̱h ye ya̱hca. 19 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuhn vo conduco nchuhn u, ne ndotenan che din da̱ma ne ya̱hca ne, cacuáhn nchuhn ca̱va che din da̱ma ne ihyan, conduco ye u.

20 Ndeta̱hno chihcoma̱n ihyan chahn ya̱na yahn ye, ne cuahn ye nduco Dihvo vo.

21 Tah cuahn ca̱na na̱n me ne, ndihchero ye o da̱ya Zebedeo, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n. Chenun ye chete ba̱rco nduco chida ye, renta̱hyon nan ye ya̱na yahn ye. Namin ya̱hve Dihvo vo ihyan, 22 ne ndeta̱hno chihcoma̱n ye chida ye ma̱n, ba̱rco me ma̱n, cuahn ye nduco Dihvo vo.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye a̱ma ya̱hn ihyan

23 Chihno min ne, quechica Dihvo vo numacuahn ya̱n yahn Galilea, ricuahn ye nduh cua̱n ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel. Rahndudo ye nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs ihyan yahn ye, ne redin ye che rendoyahn ihyan cah. 24 Nde numachahte nación yahn Siria chetuhn ndudo yahn vederihno che redin ye, ne a̱ma chengu ihyan ihyan cah yahn ye, ihyan che rih dihca ye ma̱n, ihyan che ndi cheche ye ma̱n, ne din Dihvo vo che ndoyahn ye. Namin ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ne, ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ chahn. 25 A̱ma ya̱hn ihyan chinduco ye ihyan, ihyan esta̱do yahn Galilea ma̱n, ihyan esta̱do yahn Judea ma̱n, ihyan ya̱n Decápolis ma̱n, ihyan ya̱n Jerusalén ma̱n, ihyan che vate ye ta̱ma la̱do lco Jordán ma̱n.

5

Dihvo vo Jesucristo ne, cahndudo ye a̱ma tingüete

1 Cuahn che ndihchero Dihvo vo che a̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min ne, cocha ye a̱ma tingüete, chihnde ye. Tuhme ndo da̱ma ihyan che ritahno ye ihyan na̱n ye, 2 ne chicuahn ye ihyan chahn tuhca̱:

3 ―Ihyan che ri nda̱che ye yahn che chendihco ye nunde ne, ndah ro yahn ye, te cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

4 ’Ihyan che ra̱n ye ne, ndah ro yahn ye, te neca̱h Dendiohs vedechahtino ihyan.

5 ’Ihyan che necun ye ne, ndah ro yahn ye, te cuahtenan ye iyehnse nduhca̱ che neca̱h Dendiohs ndudo yahn ye.

6 ’Ihyan che a̱ma nahn ye che runeca̱de cuahtenan ye ne, ndah ro yahn ye, te conan Dendiohs ihyan ca̱va che conahn nduco ye.

7 ’Ihyan che renan va̱hino ye ihyan chena̱hn ne, ndah ro yahn ye, te conan va̱hino Dendiohs ihyan.

8 ’Ihyan che hua chendihco ye nunde ne, ndah ro yahn ye, te ndeva Dendiohs ihyan.

9 ’Ihyan che riya̱hve ye ihyan ca̱va che ndo ya̱n ye nduco vih ne, ndah ro yahn ye, te nedin da̱ya Dendiohs ihyan.

10 ’Ihyan che redin ta̱n ihyan nduco ye yahn che runeca̱de vatechica ye ne, ndah ro yahn ye, te rihquentiyon Dendiohs ihyan.

11 ’Ndah ro yahn nchuhn cuahn che ca̱hma ta̱n ihyan nduco ne ma̱n, din ta̱n ye nduco ne ma̱n, ndere ca̱hma nunde ye yahn ne ma̱n, yahn che ritahno ne u. 12 Cuahn che tihca̱ cuahno co ne ne, co yeno ne, te ndeva Dendiohs nchuhn, cuahtenan ne vahchetero. A devano ne te a tihca̱ chahno chi ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me, din ta̱n ihyan nduco ye.

Ejemplo yahn ima

13 ’Ima ne, a̱ma richihve, ate ndete che neca̱n, che metah chihn dihne ne, ametah cochihve. Va che cahtera ihyan, condinun condina̱hno ye. Chemin che nahn che din nchuhn cuda̱do vederihquentiyon che chenan cuma ne.

Ejemplo yahn ya̱hn

14 ’Nduhca̱ che richihve ya̱hn che ri ro dave na̱n ihyan muhn iyehnse ne, tihca̱ richihve nchuhn ca̱va nducoya̱ca ihyan, te a devano ne vederihquentiyon yahn Dendiohs. Ya̱n ne, rihco ihyan a̱ma tin ico, te nahn ye che ndah co ro. 15 Namin cuahn che nahn ya̱hn ihyan a̱ma ya̱hn ne, rihco ye na̱n che ya̱co ca̱va che co ro dave na̱n ihyan che chenun ye chete vah. Hua rihco ndeh ye ma̱n a̱ma cajón. 16 Namin nchuhn ne, nahn che runeca̱de cuahtechica ne ca̱va che cua cuande nducoya̱ca ihyan, ne ndeva ye yavena̱n Chida ne che va ye vahchetero.

Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱h cuande ye yahn ley che dirun Moisés

17 ’Cuedevano nchuhn che ndá̱ ndiyu ca̱va che cuahcotá̱hn yahn ley che dirun Moisés ma̱n, ndudo che dirun ihyan profeta ma̱n, te ca̱va che ca̱h cuandé ihyan deh conahn. 18 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te numanahn che metah cuihno vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n ne, hua condanan nde a̱ma ndudo na̱n ley min. Nde nducuahn che hua nduh rigonun chihve che ra̱hco ihyan ne, va che conahn. 19 Chemin che adecoduhno ihyan che cahnevi ye a̱ma na̱n vederihquentiyon yahn, andahre hua nduh rigonun chihve che ra̱hco ye, ne tihca̱ cacuahn ye ihyan chena̱hn ne, ihyan min ne, hua nduh rigonun chihve ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. Ate ihyan che dinahn ye nducuahn, ne tihca̱ cacuahn ye ihyan chena̱hn ne, a̱ma rigonun chihve ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 20 Rá̱hn rí nchuhn te ndete che hua nde tahque runeca̱de cuahtechica ne che co sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, nde hua co cuahtenan ne vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua nahn che co ta̱n ihyan

21 ’Nchuhn ne, a devano ne te ihyan ndico yahn ne chicuahn ye tuhca̱: “Hua cahne ihyan, te adecoduhno ihyan che ca̱hno ye vih ne, va che co ye castigo.” 22 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che co ta̱n ye nduco ihyan chena̱hn ne, va che co ye castigo. Adecoduhno ihyan che ca̱hva ye nduco ihyan chena̱hn ne, va che ndo da̱ma ihyan ndina̱n, din ye castigo ihyan. Adecoduhno ihyan che ca̱hma ye co ye ta̱ma ca ihyan che nahn dave yahn ne, ca̱hnda yahn ye, te nduco nunde min ne, codin che conun ye va̱n ruchiya̱hn.

23 ’Chemin che rá̱hn rí nchuhn te andahre a nda̱ ne na̱n ta nduco vedino che ca̱h ne Dendiohs, ate ndete che ura min nta̱ tin ne che va nunde yahn ne na̱n ihyan ne, 24 cuihco ndah ne vedino me chihto na̱n ta, ne dinoca ca̱hn ne nda̱ca ne che nchahco nunde ihyan min, cuenedin ndah ne ndudo nduco ye. Tuhme co ca̱h ne vedino yahn ne.

25 ’Me ndete che va ihyan che nahn ca̱ca nunde ye yahn nchuhn ne, codin nun ino ne cuenedin ndah ne ndudo nduco ye numanahn che metah ca̱ca nunde ye yahn ne, te ndete che hua ne, ca̱hco ye nchuhn ta̱h intiyahn. Intiyahn ne, ca̱hcantiyon ye policía che tihyon se nchuhn va̱coya̱hn, 26 ne cua̱co rá̱hn rí nchuhn te min cuahtenun ne nde cuihno nedihve ne nducuahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua ndere cuahtenan ihyan nduco nda̱hta che hua nihneva̱co nduco ye

27 ’Nchuhn ne, a devano ne te ihyan ndico yahn ne chicuahn ye tuhca̱: “Hua ndere conen nduco nda̱hta che hua nihneva̱co ndoque.” 28 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che ndihchero ye a̱ma nda̱hta, ne ndedecadino ye che nahn conan ye nduco te ne, nduco chemin a quendihco ye nunde nduco te na̱n Dendiohs, te anduhneca̱ ndete che a quenan ye nduco te.

29 ’Ndete che ca̱va a̱ma ndutina̱n nchuhn adeche denda ne, cuahtendihco ne nunde ne, hua tumaca̱h ne yahn. Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che a tico ne chaconda̱h ne, te tahque ndah che conda a̱ma ndutina̱n ne yodemin ca che cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn. 30 Ndete che ca̱va a̱ma ta̱h nchuhn adeche denda ne, cuahtendihco ne nunde ne, hua tumaca̱h ne yahn. Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che a chihca ne chaconda̱h ne, te tahque ndah che conda a̱ma ta̱h ne yodemin ca che cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua nda̱hca̱ che tehche ihyan nda̱hta yahn ye

31 ’Nchuhn ne, a devano ne te chicuahn ihyan ndico yahn ne tuhca̱: “Adecoduhno ihyan che nahn tehche ye nda̱hta yahn ye ne, va che dirun ye a̱ma ca̱ca, ca̱h ye ta̱hn na̱n che ca̱hco ro ye che a ntehche ye ta̱hn.” 32 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te co tehche ihyan nda̱hta yahn ye atena̱n ndete che conan te nduco ta̱ma cha̱hn, te ndete che ndere tehche ye ta̱hn ne, cuahn che cuhnde te nduco ta̱ma se ne, a ma̱n ye quendihco ye nunde. Namin adecoduhno ihyan che cahneva̱co ye nduco a̱ma nda̱hta che ntehche incha̱hn te ta̱hn ne, condihco ye nunde.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua ntihyon ya̱n ihyan Dendiohs cuahn che ca̱h ye ndudo yahn ye

33 ’Nchuhn ne, a devano ne te chicuahn ihyan ndico yahn ne tuhca̱: “Hua ndere cah ndudo yehn Dihve Dendiohs, te va che dinehn nducuahn ndudo yehn che cah.” 34 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te hua ca̱h ne ndudo yahn ne, ntihyon ya̱n ne Dendiohs. Namin hua ntihyon ya̱n ne vahchetero, te min quenan ye rihquentiyon ye. 35 Nde hua ntihyon ya̱n ne muhn iyehnse, te quenan ye numachahte. Nde hua ntihyon ya̱n ne Jerusalén, te ya̱n yahn ye. 36 Nde hua ntihyon ya̱n ne tin ne, te nde a̱ma yudo tin ne ne, metah vederihquentiyon yahn ne che ca̱hcantiyon ne che ndacorun color yahn. 37 Cuahn che ca̱h ne ndudo yahn ne ne, hua ntihyon ya̱n ne nde a̱ma na̱n dehtenduh. A̱ma no ndudo ca̱hma ne, a tihca̱, a o hua tihca̱, te che rentihdenan ca ne ndudo ca̱va che cotahno ihyan ne, chundah rihquentiyon se chemin.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua ndahconan ihyan yahn vih nduco vedeta̱n

38 ’Nchuhn ne, a devano ne te chicuahn ihyan ndico yahn ne tuhca̱: “Adecodehno nunde che din ihyan ne, a nunde min no va che nuhnde menun yahn ye.” 39 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te hua da̱ma co ne nduco ihyan che din ta̱n ye nduco ne. Ndete che va ihyan che cuahn ye a̱ma la̱do va̱cona̱n ne ne, ndotenan che da̱ma co ne nduco ye ne, cuahnecun ne che cuahn ye ta̱ma la̱do. 40 Ndete che va ihyan che ca̱ca nunde ye yahn ne, nahn cahnevi cahteca ne ne, ca̱h ne nde cahteca tu yahn ne ihyan. 41 Ndete che ta̱hn nun sanda̱do nchuhn yune, ca̱hcantiyon se che quendehde ne chede yahn se nduhneva che rihquentiyon ley ne, nde chuhnan ca cuiquendehde ne yahn se. 42 Adecoduhno ihyan che ca̱ca ye dehtenduh yahn nchuhn, a nahn yahn ye, o nahn tumanan no ye ne, ca̱h ne ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che din yahino ihyan ihyan che ta̱n ye nduco ye

43 ’Nchuhn ne, a devano ne te chicuahn ihyan ndico yahn ne tuhca̱: “Codin yahine ihyan che yahino ye di, ne codin tan nduco ihyan che redin ta̱n ye ndoque.” 44 Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn: Codin yahino ne ihyan che rendihche ta̱n ye nchuhn ma̱n, cuica ne Dendiohs che din ye che ndah nduco ihyan che ra̱hva ye yahn ne ma̱n, ihyan che rihya ye nchuhn ma̱n, ihyan che redin ta̱n ye nduco ne ma̱n. 45 Ndete che tihca̱ din nchuhn ne, da̱ma ri ne nduco Chida ne che va ye vahchetero, te ihyan min ne, redin ye che rendihco dave yahn ya̱hn ma̱n, redin ye che ran co ma̱n, ca̱va che ndah yahn ihyan che ndah ihyan ye ma̱n, ihyan che duhtuno ihyan ye ma̱n. 46 Ndete che atena̱n ihyan che yahino ye nchuhn din yahino ne ne, ¿dehra cochihve yahn ne?, te nde sa̱hn rica tume ca̱de iyo tihca̱ redin se. 47 Namin ndete che atena̱n combiero yahn ne neca̱h ne Dendiohs ihyan ne, ¿dehra cochihve yahn ne?, te nde ihyan che hua devano ye che va Dendiohs tihca̱ redin ye. 48 Nchuhn ne, nahn che runeca̱de ne nduhca̱ che runeca̱de Chida ne che va ye vahchetero.

6

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye nduhca̱ che redin yahn che din ihyan vedeva̱hino

1 ’Cuihco nchuhn cuda̱do che hua din ne dehtenduh che ndah atena̱n ca̱va che ndihchero ihyan, te ndete che ca̱va che ndeva ihyan yavena̱n ne che tihca̱ din ne ne, nde hua cochihve yahn ne na̱n Chida ne che va ye vahchetero. 2 Chemin che cuahn che din ne vedeva̱hino ne, co din ne cuande che hua cadino nde a̱ma ihyan. Hua da̱ma co ne nduco sa̱hn che o na̱n o chende se che redin se vedeva̱hino na̱n nducoya̱ca ihyan, chete ya̱co ma̱n, cua̱hn yune ma̱n. Sa̱hn chahn ne, tihca̱ redin se ca̱va che ndonan ihyan sa̱hn, ate cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde hua cochihve yahn se na̱n Dendiohs che tihca̱ redin se. 3-4 Ndaconan rá̱hn rí nchuhn te cuahn che din ne vedeva̱hino ne, co din ne cuande che hua cadino nde a̱ma ihyan, ca̱va che Chida ne che rendihche ye nducuahn che redin ne ne, nda̱hco menun ye yahn ne.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye ihyan nduhca̱ che cova̱h ye

5 ’Nchuhn ne, cuahn che cova̱h ne ne, hua din ne nduhca̱ che redin sa̱hn che o na̱n o chende se che renan ino se rahtendi se reva̱h se chete ya̱co ma̱n, cua̱hn yune ma̱n, na̱n che co ndihchero nducoya̱ca ihyan sa̱hn. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde hua cochihve yahn se na̱n Dendiohs che tihca̱ redin se. 6 Cuahn che cova̱h nchuhn ne, codin ne cuande che hua va̱n ya̱hn ihyan. Tahque ndah che dema̱n ne cova̱h ne chete vah na̱n che dema̱n Chida ne cahnevan ye. Cuedevano ne te rendihchero ye nchuhn, ne nda̱hco menun ye yahn ne.

7 ’Cuahn che cova̱h nchuhn ne, hua din ne nduhca̱ che redin ihyan che hua devano ye che va Dendiohs. A̱ma ndeh reva̱h ye na̱n dehtenduh che redin ye dendiohs yahn ye, te ra̱hco ye te nduco che a̱ma ndeh reva̱h ye ne, cahnevan dendiohs yahn ye. 8 Hua da̱ma co ne nduco ye na̱n che reva̱h ne, te Chida ne ne, nde ura che ametah ca̱ca ne ihyan ne, a devano ye nducuahn dehtenduh che rendotenan ne. 9 Chemin che cova̱h nchuhn tuhca̱:

Chida nuhn che va ne vahchetero,

Rica nuhn ndih che din ne che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ne, co devano ye che metah nde a̱ma nunde na̱n ne.

10 Rica nuhn ndih che cuana̱n ca̱hcantiyon ne nuhn.

Nahn nuhn che dinahn ihyan iyehnse vederihquentiyon yahn ne nduhca̱ che redinahn ángel che vate ye vahchetero.

11 Cuete ne che cheh nuhn ma̱n ro cuh.

12 Cuenchahco ne nunde yahn nuhn nduhca̱ che renchahco ma̱n nuhn yahn ihyan che redin ta̱n ye nduco nuhn.

13 Cuendedevahn ne nuhn ta̱h chundah, hua cuahnecun ne che tumarande se nuhn.

Tihca̱, te a ndih che rihquentiyon ne cuahn da̱ma. A̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ne. Tihca̱ co.

14 ’Cuedevano nchuhn te ndete che nchahco ne yahn ihyan che redin ta̱n ye nduco ne ne, namin Chida ne che va ye vahchetero nchahco ye nunde yahn ne. 15 Ate ndete hua nchahco ne yahn ihyan ne, namin Chida ne che va ye vahchetero ne, hua nchahco ye yahn ne.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye ihyan nduhca̱ che cuahte ye ya̱hte

16 ’Nchuhn ne, cuahn che cuahte ne ya̱hte ne, hua din ne nduhca̱ che redin sa̱hn che o na̱n o chende se. Sa̱hn chahn ne, ndih ra̱n va̱cona̱n se ca̱va che cadino ihyan che vate se ya̱hte. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde hua cochihve yahn se na̱n Dendiohs che tihca̱ redin se. 17 Cuahn che cuahte nchuhn ya̱hte ne, cua̱hco na̱n ne ma̱n, cuih ne ca̱ca tin ne ma̱n, 18 ca̱va che nde hua cadino ihyan che vate ne ya̱hte. Chida ne a devano ye, te rendihchero ye nchuhn, ne nda̱hco menun ye yahn ne.

Ejemplo yahn vedecuihca

19 ’Hua cua̱hcora̱n nchuhn ca̱va vedecuihca che a chemin no din da̱ma ne. Hua regu, te rine iteduhn ma̱n, reh dache ma̱n, renda̱ sa̱hn duco, riquenda se ma̱n. 20 Tahque ndah ne, codin nun ino ne ca̱va che cuahtenan ne vahchetero, te chemin ne, anduhneca̱ a̱ma vedecuihca che hua redetoh iteduhn ma̱n, hua reh dache ma̱n, hua riquenda sa̱hn duco ma̱n. 21 Nahn che tihca̱ din nchuhn. A devano ne te na̱n che va vedecuihca ne, a yahn chemin no che rendedecadino ihyan.

Ejemplo yahn ndutina̱n ihyan

22-23 ’Ndutina̱n nchuhn ne, nduhca̱ a̱ma ya̱hn che richihve yahn ne che ri ro na̱n ne. Ndete che ndah ndutina̱n ne ne, ndah ro na̱n ne. Ate ndete che hua ne, anduhneca̱ ndete che man na̱n che vate ne. Atihnoca̱ vederendedecadino yahn ne, te ndete che cochihve ne, conahn ndah ne vederihquentiyon yahn Dendiohs. Ate ndete che cuahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn ye ne, hua cochihve vederendedecadino yahn ne, ne anduhneca̱ ndete che a̱ma man na̱n che vate ne.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che a Dendiohs va che din yahino ihyan ndiyu vedecuihca

24 ’Nde a̱ma ihyan ne, hua co cuahtenan cuma ye o dihve ye da̱mandahn, te din yahino ye a̱ma, ne ca̱hcoma̱n ye ta̱ma, o dinahn ye yahn a̱ma, ne cuahcota̱hn ye yahn ta̱ma. Atihnoca̱ nchuhn, te hua co din yahino ne Dendiohs ndete che yahino ne vedecuihca.

Dendiohs ne, redin ye cuda̱do ihyan yahn ye

25 ’Rá̱hn rí nchuhn: Hua cua̱hcora̱n ne deh cheh ne ma̱n, deh cuh ne ma̱n, ti nda̱ca ne tino che cuahtenun ne ma̱n. A Dendiohs che deco ye nchuhn iyehnse, ne te ye che cheh ne ma̱n, tino che cuahtenun ne ma̱n. 26 Cua cuande nchuhn. Ya̱hda ne, andahre hua rendotenan che din te nduhca̱ che redin ihyan che rino ye nda̱ta ma̱n, rentumanan ye ndute nda̱ta ma̱n, rih ndah ye ma̱n, ate Chida ne che va ye vahchetero ne, redin ye che renda̱ca te che reh te. Cuedevano ne te tahque redin ye cuda̱do nchuhn che co ite chahn. 27 Nde a̱ma nchuhn, andahre a̱ma ndedecadino ne, ate hua co din ma̱n ne che cuihta ne ma̱hn metro.

28 ’Nde hua redin yahn che ndedecadino nchuhn ti ngua ne tino che cuahtenun ne. Cua cuande ne. Na̱nda ne, hua rendotenan che din nduhca̱ che redin ihyan che redin ye ntiyon ma̱n, riya ye tino ma̱n, 29 ne rá̱hn rí nchuhn te nde rey Salomón andahre a̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ye, ate tahque ndah chan ro na̱nda che co tino che quenun ye. 30 Nchuhn che ndeh rendedecadino ne ca̱va ne, nducote redin Dendiohs che a̱ma ndah chan ro na̱nda andahre a̱ma o ro ra regu, cuedevano ne te tahque redin ye cuda̱do nchuhn. 31 Chemin che hua nahn che a̱ma ndedecadino ne deh cheh ne ma̱n, deh cuh ne ma̱n, ti ngua ne tino yahn ne ma̱n. 32 Ihyan che nde hua devano che va Dendiohs ne, a̱ma rendedecadino ye yahn dehtenduh chemin chan. Ate nchuhn ne, va Chida ne vahchetero che redin ye cuda̱do nchuhn, ne a devano ye yahn dehtenduh che rendotenan ne. 33 Mena̱n vihca cuahnecun ne che ca̱hcantiyon ye nchuhn ma̱n, runeca̱de cuahtechica ne nduhca̱ che nahn ye ma̱n, ne te ye nducuahn dehtenduh chemin chan che rendotenan ne. 34 Chemin che hua ndedecadino nchuhn ta̱ca̱ cuahno co ne caviya̱n deman, te queri a̱ma ro ne, va vedera̱hn yahn ne, ne hua redin yahn che cua̱hcora̱n ne ta̱ca̱ cuahno co ne.

7

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che hua nda̱hchenan ihyan vih

1 ’Hua nda̱hchenan nchuhn ihyan ca̱va che hua din Dendiohs castigo nchuhn. 2 Nduhca̱ che nda̱hchenan ne ihyan ne, tihca̱ cua cuande Dendiohs nchuhn, din ye castigo nchuhn. 3 Ndete che nda̱hchenan ne a̱ma ihyan yahn dehtenduh che hua nda̱hca̱ redin ye, ate nde hua retumacadino ne che va dehtenduh che tahque chihnga̱ redin ma̱n ne ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma vihto quenun ndutina̱n ne nde hua retumacadino ne yahn, ate renda̱hchenan ne ihyan che quenun a̱ma ya̱ca ndutina̱n ye. 4 Ndete che ya̱hve ne a̱ma ihyan che hua nda̱hca̱ redin ye cuahn che nde tahque chihnga̱ redin ma̱n ne ne, anduhneca̱ ndete che ca̱hma ne co ne ihyan che tenda̱h ne ya̱ca che quenun ndutina̱n ye cuahn che quenun a̱ma vihto ndutina̱n ma̱n ne. 5 Ndete che tihca̱ din nchuhn ne, o na̱n o chende ne. Nahn che dinoca ca̱hcoma̱n ne dehtenduh che tahque chihnga̱ redin ne, tuhme cona̱n yahn ne che ya̱hve ne ihyan che ca̱hcoma̱n ye dehtenduh che hua nda̱hca̱ redin ye.

Ejemplo yahn ya̱hna ma̱n, cuche ma̱n

6 ’Nde hua redin yahn che ndere ya̱hve nchuhn ihyan che cheche chedave yahn ye ca̱va che nevahnecun ye ndudo ndah yahn Dendiohs, te dena̱n co ta̱n ye nduco ne ma̱n, duche rino ye ndudo me ma̱n. Ndete che ndere ya̱hve ne ihyan chemin chan ne, anduhneca̱ ndete che ca̱h ne dehtenduh che ndah ya̱hna, ne dena̱n co ta̱n te, cua te nchuhn ma̱n, anduhneca̱ ndete che cahneta̱ve ne tu diya̱hn na̱n cuche, ne condinun condina̱hno te ma̱n.

Ejemplo nduhca̱ che cova̱h ihyan, ca̱ca ye Dendiohs dehtenduh che nahn ye

7-8 ’Cuica nchuhn dehtenduh che nahn ne Dendiohs, ne te ye nchuhn. Tihca̱, te anduhneca̱ che redin ma̱n ne. Cuahn che rica ne dehtenduh combiero yahn ne ne, rete ye. Cuahn che renuhn ne dehtenduh ne, renda̱ca ne. Cuahn che riya̱hve ne chende va̱co ihyan ne, rena̱hne ye.

9 ’Nde a̱ma nchuhn ne, hua rahcota̱hn ne yahn da̱ya ne cuahn che rica che cheh. Ndete che rica pa̱n ne, hua rihquino ne reca̱h ne tu. 10 Ndete che rica yute ya̱hca ne, hua reca̱h ne a̱ma cu. 11 Nchuhn ne, andahre duhtuno ihyan ne ne, reca̱h ne dehtenduh che ndah da̱ya ne. Rá̱hn rí nchuhn te Chida ne che va ye vahchetero ne, nde tahque nun te ye dehtenduh che ndah cuahn che ca̱ca ne ihyan.

12 ’Codin nchuhn che ndah nduco ihyan nduhca̱ che nahn ne che din ye nduco ne, te tihca̱ rihquentiyon na̱n ley che dirun Moisés ma̱n, libro che dirun ihyan profeta ma̱n.

Ejemplo yahn chendevah che tuhco

13-14 ’Andahre a̱ma va̱hche cuahno nchuhn, ate codin ne fuerza ca̱hcoma̱n ne vedeyeno yahn ma̱n ne, codinahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, ca̱va che co tuno ne vahchetero. Rá̱hn rí nchuhn te neve ra ihyan che tuno ye min, ne anduhneca̱ ndete che a̱ma tuhco chendevah na̱n che conda̱ ye ma̱n, a̱ma va̱hche yune na̱n che chuh ye ma̱n. Me ihyan che riquendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye ne, a̱ma ya̱hn ye. Ihyan chahn ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma chahte chendevah na̱n che renda̱ ye ma̱n, a̱ma nda̱hca̱ yune na̱n che rechuh ye ma̱n, ate cuahn che cuhnde ca̱de yahn ye ne, co ye castigo, cuahtenun ye va̱n ruchiya̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye ta̱chan ihyan sa̱hn che redin ca̱ che Dendiohs dechuh ye sa̱hn

15 ’Rá̱hn rí nchuhn che ca̱hco ne cuda̱do yahn sa̱hn che redin ca̱ se che Dendiohs dechuh ye sa̱hn. Sa̱hn chahn ne, redin ca̱ se che a̱ma necun se, ate a̱ma duhtuno ihyan se. 16 Nchuhn ne, ca̱hco ne cuda̱do nducuahn che redin se, ne tumacadino ne duh ihyan se. A devano nchuhn te ndiyu na̱n ya̱hn ya̱n che ri uva, nde huane na̱n chano ya̱n che ri higo. 17-18 Ya̱hn nda̱ta che ndah ne, ndah ndute yahn, ne ya̱hn che hua ndah ne, hua ndah ndute yahn. 19-20 Atihnoca̱ sa̱hn chahn, te na̱n ntiyon yahn se ne, tumacadino nchuhn ndete che numa cua̱co vatechica se o rihncheh se. Nducuahn ya̱hn che hua ndah ndute yahn ne, rihca ihyan, rihquiya̱hn ye. Atihnoca̱ sa̱hn chahn, te va che co se castigo, cuahtenun se va̱n ruchiya̱hn.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te hua nducoya̱ca ihyan co cuahtenan ye vahchetero

21 ’Hua nducoya̱ca ihyan che ra̱hn ye yáhn che Dihve ye u, cuahtenan ye vahchetero, te atena̱n ihyan che dinahn ye vederihquentiyon yahn Chidá, ihyan min che va ye vahchetero. 22 Cuahn che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan ne, a̱ma ya̱hn ihyan ca̱hma ye yáhn: “Dihve nuhn, nuhn ne, din nuhn ntiyon yahn ne, ntihyon ya̱n nuhn ndih, ne nduco chemin ndetenda̱h nuhn vaco chihnga̱ ma̱n, din nuhn a̱ma ndeh na̱n vederihno ma̱n.” 23 Ate ca̱hmá có sa̱hn chahn: “Ndiyu ihyan yáhn nchuhn. Cuahn ne a̱ma la̱do. Nchuhn ne, duhtuno ihyan ne.”

Ejemplo yahn name yahn vah

24 ’Adecoduhno ihyan che rihcovan ye ndudo che tuhchan che ricuáhn, ne dinahn ye ne, ihyan min ne, nduhca̱ a̱ma ihyan che vivo ye che chihno ye va̱co ye, chihco ye na̱me yahn na̱n ya̱va. 25 Chihno min ne, a̱ma chi yudo, chan co na̱hn ma̱n, chihta ico ma̱n, chano yune ma̱n. Chuh nune na̱n nti vah me, ate hua dehva chi yahn, te chiche nti na̱n ya̱va. 26 Me adecoduhno ihyan che rihnevan ye ndudo che tuhchan che ricuáhn, ne hua dinahn ye ne, ihyan min ne, nduhca̱ a̱ma ihyan tundo che chihno ye va̱co ye ma̱n ya̱hndute. 27 Chihno min ne, a̱ma chi yudo, chan co na̱hn ma̱n, chano yune ma̱n, chihta ico ma̱n. Chuh nune na̱n nti vah me, ne quenda.

28 Cuahn che chihno chicuahn Dihvo vo ne, a̱ma chahn ino ihyan, 29 te numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs chicuahn ye, ndlyu nduhca̱ che ricuahn sa̱hn devano ley che dlrun Moisés.

8

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute

1 Cuahn che ndaconan Dihvo vo che chahn ye tingüete me ne, a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye. 2 Ura min nda̱ a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute, chehntihya se na̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Dihvé, ndete che nahn ne ne, co din ne che ndoyáhn.

3 Tuhme nahn ta̱h ye sa̱hn, ne ra̱hn ye:

―Ta̱ca̱ hua. Náhn. Ma̱n ne, a ndoyehn.

Ndeta̱hno che ra̱hn ye tihca̱ ne, ndoyahn se. 4 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Culhque cuda̱do. Hua cahme nduco nde a̱ma ihyan ta̱ca̱ chi che ndoyehn. Tahque ndah ne, cuehn na̱n chidocuya̱n, ndihchero ye di, ne cah vedino nduhca̱ che chihquentiyon Moisés ca̱va che co devano nducoya̱ca ihyan che a ndoyehn.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn sa̱hn deca̱hya yahn a̱ma capitá̱n

5 Cuahn che chenda̱ Dihvo vo ya̱n Capernaum ne, a̱ma capitá̱n yahn Roma, chica se favor ihyan, 6 ne ra̱hn se:

―Dihvé, sa̱hn deca̱hya yáhn ne, ndi cheche se, ametah cocha se.

7 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cuhn vo ndoque, dín che ndoyahn se.

8 Ate ra̱hn sa̱hn capitá̱n me ri se ihyan:

―Dihvé, hua denduh ne ndih ca̱va no u, te u ne, ndiyu ihyan che redin yahn che ca̱hn ne ndeva̱có. Nduco a̱ma ndudo che ca̱hma ne ne, ndoyahn sa̱hn deca̱hya yáhn. 9 Tihca̱, te namin u ne, va ihyan che nte ye vederihquentiyon quenan cumá, ne vate sanda̱do yáhn. Cuahn che rihquentiyón a̱ma se che ca̱hn se ne, rahn se. Cuahn che rihquentiyón ta̱ma che chi se ne, rechi se. Adecodehno che rihquentiyón sa̱hn deca̱hya yáhn ne, redinahn se.

10 A̱ma cuahn ino Dihvo vo che tihca̱ ra̱hn se, ne ra̱hn ye nduco ihyan che nduco ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde va̱n ihyan nación yahn Israel ne, hua nda̱cá nde a̱ma ihyan che a̱ma ritahno ye nduhca̱ sa̱hnguh. 11 Rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ya̱hn ihyan numachahte iyehnse conduco ye Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacob ma̱n, cuahtenan ye nduco vih vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 12 Ate ihyan che tahque redin yahn che cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs ne, ndotenan che cuahtenan ye min ne, dechuh Dendiohs ihyan cua̱hn chevah na̱n che man, ne min cuahtenun ye, cuaco ye ma̱n, cheh dihyon ye ma̱n.

13 Tuhme ra̱hn ye ri ye capitá̱n me:

―Conahn ndevaque, ne nduhca̱ che chitehne ne, tihca̱ conahn ndoque.

Me sa̱hn deca̱hya me ne, a ura min no ndoyahn se.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn inda̱hn Pedro

14 A̱ma yune ne, chahn Dihvo vo Jesucristo ndeva̱co Pedro, ne inda̱hn Pedro ne, quendite ye, ndi ye cah ihno. 15 Nahn ta̱h ye ta̱h ihyan min, ne ndoyahn ye, chavi cah ihno me. Tuhme necuan ye, ne ca̱h ye, cheh ihyan chahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan cah

16 Ro min, cuahn che chi da̱h ne, a̱ma ya̱hn ihyan nda̱ ye na̱n Dihvo vo, nda ye ihyan cah ma̱n, ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ma̱n. Dihvo vo ne, nduco a̱ma ndudo no ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ chahn. Namin din ye che ndoyahn ihyan cah chahn. 17 Tihca̱ chi ca̱va che conahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱: “Ma̱n ye cahnevi ye cah yahn ihyan.”

Sa̱hn che nahn conduco se Dihvo vo Jesucristo

18 Cuahn che ndihchero Dihvo vo che a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye ne, chihquentiyon ye ihyan apóstol yahn ye che cuahtenun ye chete a̱ma ba̱rco, chuh ye nduco vih ta̱ma la̱do viche yahn vine yahn Galilea. 19 Ura min a̱ma sa̱hn devano ley che dirun Moisés chahn nda̱ se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, nahn conducó ndih adecotino che ca̱hn ne.

20 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Yuhne ne, va ive va̱co te, ne ya̱hda ne, va na̱n che rahte te, ate u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, metah nde na̱n che condité.

21 Tuhme ta̱ma sa̱hn che rinduco se ihyan ne, ra̱hn se ri se ihyan:

―Dihvé, cuahnecun ne che conán na̱n chidá nde nda̱ ro che coh ye. Cuhché ihyan, tuhme conducó ndih.

22 Ate ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Di ne, nahn che condoque u. Hua ndedecadine ca̱va chemin. Ihyan che anduhneca̱ ndete che a ndih ye na̱n Dendiohs ne, ihyan chahn co cuhche ye tena̱hn yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihco dihn ye yuhne ta̱n

23 Chihno min ne, chenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco me nduco ihyan apóstol yahn ye, cuahn ye nduco vih. 24 Ura min cana̱n rano yuhne ta̱n, a̱ma rendedecuan nune na̱n vine me nde a renda̱ chete ba̱rco me. Me Dihvo vo ne, quiya̱do ye. 25 Tuhme ndedetuhche ihyan apóstol chahn ihyan, ne ra̱hn ye:

―Dihve nuhn, ¡cuendedevahn ne nuhn!, te cuehchenun nuhn va̱n nune.

26 Ndahconan Dihvo vo:

―¿Dehco che a̱ma va̱h nchuhn? ¿Ta̱ca̱ che hua numa ino ne ritahno ne?

Tuhme necuan ye, chihco dihn ye yuhne me ma̱n, vine me ma̱n, ne nuhnde dihn. 27 Nduco neve se va̱n ihyan chahn, ne ra̱hn se:

―¿Duhra ihyan cuh che nde yuhne ma̱n, nde vine ma̱n, redinahn che rihquentiyon ye?

O sa̱hn ya̱n Gadara che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn

28 Cuahn che nda̱ Dihvo vo ta̱ma la̱do viche yahn vine me, ya̱hn yahn ya̱n Gadara ne, nda̱ o sa̱hn che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn, che chica se va̱n ya̱yan na̱n che chenun tena̱hn. A̱ma redin ta̱n se che nde a̱ma ihyan hua rihquino ye chuh ye yune nino na̱n che chenun se. 29 A̱ma yudo na̱n se ra̱hn se:

―Jesús, Da̱ya Dendiohs, ¿dehco che renun menda̱hn ne yune yahn nuhn? ¿Ta̱ca̱ che cochi ne din ne che chuhrihn nuhn?, te ametah nda̱ ro yahn.

30 Nino min ne, redin ihyan cuda̱do a̱ma ya̱hn cuche. 31 Vaco chihnga̱ chahn ne, chica favor Dihvo vo, ne ra̱hn ri ihyan:

―Ndete che ndetenda̱h ne nuhn ne, cuahnecun ne che conda̱ nuhn cuche sih.

32 Ra̱hn Dihvo vo ri ye vaco chihnga̱ chahn:

―Cuahn nchuhn.

Tuhme ndiquenda̱h vaco chihnga̱ chahn sa̱hn, ne chenda̱ cuche chahn. Nducoya̱ca cuche chahn ne, cochahn te rano te na̱n ndava, cheranun te chete vine me, chihno chih te.

33 Sa̱hn che redin cuda̱do cuche chahn ne, a̱ma dihya se chi, ne cona̱hn se rano se cua̱hn viya̱n me. Nda̱ se min ne, neco se ihyan nduhca̱ che chihno chih cuche chahn ma̱n, deh chi yahn sa̱hn che chenun vaco chihnga̱ chahn ma̱n. 34 Tuhme chahn nducoya̱ca ihyan ya̱n na̱n che quenun Dihvo vo, ne chica ye favor ihyan che nda̱ca ye min, na̱hn ye.

9

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cheche se

1 Chihno me min ne, chenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco, tuche ye vine me, nta̱ ye ya̱n va̱co ye. 2 Min nda̱ ihyan na̱n ye, nda ye a̱ma sa̱hn che ndi cheche se quendite se na̱n yundo. Cuahn che ndihche Dihvo vo nduhca̱ che ritahno ihyan chahn ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cheche me:

―Da̱yá, hua dehve rahque, a ndaque vederenchahco ca̱va nunde yehn.

3 Min chenun va̱n a̱ma o sa̱hn devano ley che dirun Moisés, ne rendedecadino se: “Sa̱hn tih ne, ducherino se Dendiohs che tihca̱ ra̱hn se.” 4 Ndeta̱hno checadino Dihvo vo che tihca̱ rendedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che chihnga̱ rendedecadino nchuhn? 5 Ndete che ca̱hmá có sa̱hnguh: “A nchahcó nunde yehn” ne, nde hua co devano ne ndete che va vederihquentiyon yáhn, o hua. Ate ndete che ca̱hmá có sa̱hn: “Cuenecuen, ne cuique” ne, co devano ne. 6 Chemin che ca̱va che cadino ne che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, quenan cumá vederihquentiyon che nchahcó nunde yahn ihyan ne, condihche ne.

Tuhme ra̱hn ye nduco sa̱hn che ndi cheche me:

―Cuenecuen, cotah yundo yehn, conahn ndevaque.

7 Ndeta̱hno necuan sa̱hn min, ne cona̱hn se ndeva̱co se. 8 Nducoya̱ca ihyan che chenun ye min ne, dihya ye chi, ne ndeva ye yavena̱n Dendiohs yahn che neca̱h ye vederihquentiyon min Dihvo vo ca̱va che ndah yahn ihyan iyehnse.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye Mateo che conduco ye ihyan

9 Cuahn che chica Dihvo vo min, cuahn ye ne, ndihchero ye a̱ma ihyan che duche ye Mateo. Ihyan min ne, quenan ye ntiyon che rica ye tume ca̱de iyo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuhn vo, condoque u.

Tuhme necuan Mateo, cuahn ye chinduco ye ihyan.

10 A̱ma yune ne, reh Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye. Namin nduco a̱ma ya̱hn sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, ya̱hn ca sa̱hn nunde ma̱n, vate se reh se nduco ye. 11 Ndihchero a̱ma o sa̱hn fariseo, ne ra̱hn se ri se ihyan apóstol chahn:

―¿Dehco che tihca̱ redin Ihyan Ricuahn yahn nchuhn che reh ye da̱ma nduco sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, sa̱hn nunde chena̱hn ma̱n?

12-13 Chihnevan Dihvo vo che tihca̱ ra̱hn se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ihyan cah che rendotenan ye sa̱hn doctor, ndiyu ihyan che hua cah ye. Atihnoca̱ u, te ndá̱ ca̱va che conán ihyan nunde, nto ino ye nunde yahn ye, ndiyu ca̱va ihyan metah nunde yahn ye che ra̱hco ye. Che va che din nchuhn ne, cuahn ne dinahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs che tuhca̱: “Tahque náhn che cuahtenan cuma nchuhn vedeva̱hino che co che ca̱hno ne ite, co te vedino ná̱n.”

Tumerune ihyan Dihvo vo Jesucristo yahn ya̱hte

14 Ura min ne, nda̱ a̱ma o ihyan che rinduco ye Jua̱n Bautista, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Nuhn nduco sa̱hn fariseo cuahn da̱ma rahte nuhn ya̱hte. ¿Dehco che ihyan che rinduco ye ndih hua rahte ye ya̱hte ne?

15 Ndahconan Dihvo vo yahn ye:

―Ihyan che rinduco ye sa̱hn rihneva̱co ne, hua rahtera̱n ye. Ate ndete che quenda ihyan sa̱hn ne, cuahtera̱n ye. Atihnoca̱ ihyan che rinduco ye u, te ma̱n ro cuh ne, metah deh cuande che cuahte ye ya̱hte. Ate cuahn che nda̱ ro che quenda sa̱hn nunde u ne, tuhme che cua̱co, cuahte ye ya̱hte.

Ejemplo yahn tino ndico nduco ima ndico

16 ’Hua redin yahn che ndahcheta̱hn vo costumbre ndico nduco vederihquentiyon ra. Nde a̱ma ihyan hua reneca̱hnan ye a̱ma ndi tino ra na̱n tino ndico, te ndete che tihca̱ din ye ne, ndeva doh tino ra me, ne nde tahque co chahte na̱n nte yahn tino ndico me. 17 Namin nde a̱ma ihyan hua rih ye vino ra chete ima ndico, te ndete che tihca̱ din ye ne, condan ima ndico me, cora vino me, ne conda nduh che o. Chemin che va che cuih ihyan vino ra chete ima ra ca̱va che hua dehva co yahn.

Ta̱hn da̱ya Jairo ma̱n, ta̱hn nda̱hta che nahn ta̱h te tino yahn Dihvo vo Jesuscristo ma̱n

18 Numanahn che rente ca Dihvo vo nduco ihyan chahn ne, nda̱ a̱ma sa̱hn ndina̱n. Chehntihya se na̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ta̱hn da̱yá ne, a chih te cade mena̱n lihn. Cuhn vo nduco ne, nahn ta̱h ne ta̱hn, ne ndaconan conan te.

19 Tuhme necuan ndi Dihvo vo, ne cuahn ye nduco se nduco ihyan apóstol yahn ye. 20 Ura min nda̱ a̱ma ta̱hn nda̱hta che a ri ndichio nduyo che cah te, rendora te yun ro ro. Chahn nda̱ te cuahn veda̱me Dihvo vo, ne nahn ta̱h te tino yahn ye. 21 Tihca̱ din te, te ndedecadino te: “Mare tino yahn ye nahn tá̱h, ne ndoyáhn.” 22 Ndaconan ye ndihchero ye ta̱hn, ne ra̱hn ye:

―Da̱yá, hua dehve rahque. Nducote chitehne ne, a ndoyehn.

A ura min no ndoyahn te.

23 Cuahn che nda̱ Dihvo vo va̱co sa̱hn ndina̱n me ne, ndihchero ye che a chenan sa̱hn retive ndo ra̱n ma̱n, a̱ma ndito ihyan rah ra̱n ye ma̱n. 24 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cona̱hn nchuhn, te ta̱hn dihn ne, hua dehve ndih te, quiya̱do te.

Ate chihyon nan ihyan chahn ihyan. 25 Chihquentiyon ye che ndiquenda̱h vah ihyan chahn, tuhme chenda̱ ye na̱n che quendite ta̱hn dihn me. Cheta̱h ye ta̱h te, ne necuan te. 26 Nducoya̱ca ihyan che vate ye numachahte ya̱hn min ne, checadino ye yahn vederihno min.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che chi ro na̱n o sa̱hn na̱n ve

27 Cuahn che cona̱hn Dihvo vo ne, cuahn o sa̱hn na̱n ve cua̱hn veda̱me ye rah se:

―Da̱ya David, ¡conan va̱hino ne nuhn!

28 Cuahn che nta̱ ye, ndonda̱ ye chete vah ne, chenda̱ vah sa̱hn na̱n ve chahn, chahn nda̱ se na̱n ye, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿A ritahno nchuhn che co dín che co ro na̱n ne ne?

Ndahconan se yahn ye:

―Dihve nuhn, ritahno nuhn che co din ne che co ro na̱n nuhn.

29 Tuhme nahn ta̱h ye ndutina̱n se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Conahn nduco nchuhn nduhca̱ che ritahno ne.

30 A ndeta̱hno chi ro na̱n sa̱hn chahn. Tuhme a̱ma ca̱h ye cuda̱do sa̱hn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Condi nchuhn ca̱hma ne nduco nde a̱ma ihyan ta̱ca̱ chi che chi ro na̱n ne.

31 Ate cade nda̱ca se min, cana̱n nte se nduco ihyan, ne chetuhn ndudo yahn vederihno min va̱n ihyan che vate ye numachahte ya̱hn min.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndiquenda̱h ca̱hn a̱ma sa̱hn lihme

32 Cade ndiquenda̱h sa̱hn chahn vah ne, nda̱ a̱ma o ihyan, nda ye a̱ma sa̱hn lihme che quenun a̱ma vaco chihnga̱ sa̱hn. 33 Ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ me, ne ndeta̱hno ndiquenda̱h ca̱hn se, cana̱n rente se. A̱ma cuahn ino ihyan, ne ra̱hn ye:

―Nde menahn ametah conahn vederihno che tuhchan muhn nación yahn Israel.

34 Ate sa̱hn fariseo ne, ra̱hn se:

―Ihyan tih ne, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn chundah, ne nduco chemin rendetenda̱h ye vaco chihnga̱.

Dihvo vo Jesucristo ne, renan va̱hino ye ihyan

35 Chihno min ne, quechica Dihvo vo nduh cua̱n ya̱n rahte ma̱n, ya̱n ca̱hya ma̱n, ricuahn ye chete ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel. Rahndudo ye ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne redin ye che rendoyahn nducoya̱ca ihyan cah. 36 Nduh cua̱n na̱n che quechica ye ne, a̱ma ya̱hn ihyan. A̱ma quenan va̱hino ye ihyan, te ametah duh che cacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ihyan. Nduhca̱ itecuche che metah ihyan che din ye cuda̱do ite, tihchan ihyan chahn. 37 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ya̱hn ihyan che nahn cahnevan ye ndudo yahn Dendiohs, ate ihyan che rahndudo ye ne, a̱ma doh ri ye. Anduhneca̱ ndete che a̱ma va ndute nda̱ta ate ihyan che redin ye ntiyon ne, a̱ma doh ri ye. 38 Chemin che cuica nchuhn Dendiohs ca̱va che dechuh ye ihyan che cuahndudo ye ndudo yahn ye, cahnevan ihyan chahn.

10

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo ntiyon che din ihyan apóstol yahn ye

1 Chihno min ne, nedin da̱ma Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye, ne ca̱h ye vederihquentiyon ihyan ca̱va che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ ma̱n, din ye che ndoyahn ihyan cah, adecodehno cah che ndi ye ma̱n.

2 Va̱n ihyan chahn ne, nduco a̱ma ihyan che duche ye Simón Pedro, ihyan min che tahque mena̱n vihca va̱n nducoya̱ca ye. Namin nduco Andrés, dihno Simón ma̱n, Jacobo nduco dihno ye, Jua̱n, che da̱ya Zebedeo ma̱n, 3 Felipe ma̱n, Bartolomé ma̱n, Tomás ma̱n, Mateo, ihyan min che rica ye tume ca̱de iyo ro mena̱n ma̱n, Jacobo, da̱ya Alfeo ma̱n, Lebeo, che namin duche ye Tadeo ma̱n, 4 ta̱ma Simón, ihyan min che chinduco ye partido yahn sa̱hn cananista ro mena̱n ma̱n, Judas Iscariote, ihyan min che neca̱h ye Dihvo vo adive ma̱n.

Dechuh Dihvo vo Jesuscristo ihyan apóstol yahn ye che cuahndudo ye

5 Dechuh Dihvo vo ihyan che ndichio chahn, chihquentiyon ye ihyan tuhca̱:

―Hua cuahndudo nchuhn va̱n ihyan ta̱ma nación, nde huane va̱n ihyan nación yahn Samaria. 6 Tahque ndah ne, cuahndudo ne va̱n ihyan nación yahn Israel, ihyan chahn che a ndihcoma̱n ye Dendiohs. Ihyan chahn ne, anduhneca̱ itecuche che a chinda te. 7 Cuahndudo nchuhn te Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero ne, a nun ca̱hcantiyon ye ihyan. 8 Codin nchuhn che ndoyahn ihyan che ndi ye cah che recha̱ yute ma̱n, ihyan che ndi ye adecodehno cah ma̱n, condedetuhche ne ihyan che a ndih ye ma̱n, cuendetenda̱h ne vaco chihnga̱ ma̱n. Nchuhn ne, denda̱ca ne vederihquentiyon cuh, ne hua cua ne chihve yahn ihyan che conan ne.

9 ’Hua quenda nchuhn tume, 10 nde hua quenda ne dino ma̱n, nda̱co ma̱n, inda̱hco ma̱n, atena̱n tino che chenun no ne. Tihca̱, te ihyan redin ntiyon ne, redin yahn che na̱n ntiyon che redin ye quenda̱h nducuahn che rendotenan ye.

11 ’Cuahn che nda̱ nchuhn a̱ma ya̱n ne, cuenuhn ne a̱ma ihyan che ndah ihyan ye, ne cuahtenan ne ndeva̱co ye nde ro che nda̱ca ne ya̱n min. 12 Cuahn che conda̱ nchuhn ne, ca̱hma ne co ne ihyan che va̱co min: “Dendiohs din yahino ye nchuhn.” 13 Ndete che rihneva̱hn che conahn nduco ihyan nduhca̱ che ca̱hma ne, conahn, ate ndete che hua ne, hua. 14 Me ndete che ihyan che va̱co min, o ihyan ya̱n min, hua nevahnecun ye nchuhn, nde hua ca̱hcovan ye che ca̱hma ne ne, conda̱ca ne min, conda̱hde ne yune ya̱hn che chenan ca̱h ne ca̱va che tumacadino ye che hua nda̱hca̱ din ye. 15 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan ne, tahque chuhrihn ihyan ya̱n min che co ihyan che chahte ye ya̱n Sodoma ma̱n, ya̱n Gomorra ma̱n.

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye che va che chuhrihn ihyan yahn ye

16 ’Cuedevano nchuhn te dechúh nchuhn va̱n ihyan che a̱ma duhtuno ye. Anduhneca̱ ndete che va̱n lobo dechúh itecuche. Nahn che rino na̱n nchuhn ma̱n, necun ne ma̱n. 17 Cuihco nchuhn cuda̱do, te ca̱ca nunde ihyan yahn ne na̱n intiyahn ma̱n, cuahn ye nchuhn chete ya̱co ma̱n. 18 Quenda ye nchuhn na̱n gobernador ma̱n, na̱n rey ma̱n, ca̱ca nunde ye yahn ne yahn che ritahno ne u. Min ca̱h ne ndudo yahn ne nduhca̱ che ritahno ne u, ne nduco tihca̱ cadino ihyan chahn ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, yahn vederihquentiyon yáhn. 19 Cuahn che conahn ne, hua ndedecadino ne ta̱ca̱ ca̱hmanan ne nchuhn, te nda̱ ura min ne, te Dendiohs ndudo che ca̱hma ne. 20 Tihca̱, te ndiyu nchuhn che ndedecadino ne deh che va che ca̱hma ne, te Chida ne Dendiohs ne, te vaco ye ndudo che ca̱hma ne.

21 ’Nda̱ ro min ne, a̱ma cuahte ca̱hnda ihyan nduco vih. Na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se dihno ye, na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se indihte yahn ye, na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se da̱ya ye. 22 Nducoya̱ca ihyan co ta̱n ye nduco nchuhn yahn che ritahno ne u. Ate adecoduhno ihyan che quenda̱h ye vedechahtino nde cuihno vedeyah min ne, ndevahn ye. 23 Cuahn che din ta̱n ihyan nduco nchuhn a̱ma ya̱n ne, cuahn ne ta̱ma ya̱n. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndaconan chí cuahn che nde metah conan cuahtechica ne nducuahn ya̱n yahn ihyan nación yahn Israel.

24-25 ’Ihyan che rahn ne, hua chenan ino ye che tahque nda̱hca̱ cuahno ye che co ihyan ricuahn yahn ye. Tahque ndah ne, rihco da̱ma ino ye che cuahno ye nduhca̱ che a rahno ihyan ricuahn yahn ye. Namin ihyan redin ntiyon ne, hua chenan ino ye che tahque nda̱hca̱ cuahno ye che co patrón yahn ye. Tahque ndah ne, rihco da̱ma ino ye che cuahno ye nduhca̱ che rahno patrón yahn ye. U che rihquentiyón nchuhn, nducote renda̱hchenan ihyan u, ra̱hn ye te quenan cumá vederihquentiyon yahn chundah, tahque ca nchuhn, nde tahque nda̱hchenan ye nchuhn.

Ihyan ne, va che din va̱h ye Dendiohs

26 ’Nducote a devano nchuhn te tihca̱ va che cuahno co ne ne, hua din va̱h ne ihyan. Cuedevano ne te nducuahn che ri cuahn ndeh ne, va che cadino ihyan. 27 Nducuahn che rá̱hn nduco nchuhn cua̱hn dema̱n vo ne, cuahndudo ne, ca̱h ne che cadino ihyan. 28 Hua din va̱h ne ihyan che nahn ca̱hno ye nchuhn, te cuihno min ne, ametah dehva che co din ye. Tahque ndah ne, codin va̱h ne Dendiohs, te ihyan min ne, co dechuh ye nchuhn va̱n ruchiya̱hn, co ne castigo cua̱hn da̱ma.

29 ’Ihyan ne, rino ye ya̱hda ca̱hya anduhneca̱ ndete che nde hua rigonun chihve te, te ra ye a̱ma centa̱vo no na̱n che o te. Ate nde a̱ma ya̱hda lihn ne, hua coh te ndete che Chida nchuhn che va ye vahchetero hua cuahnecun ye. 30 Me nchuhn ne, tahque nda cuande ye nchuhn. Nde yudo tin ne nedin cuande ye. 31 Chemin che hua cua ne cuda̱do. Tahque rigonun chihve ne che co ya̱hda ca̱hya.

Nahn che hua co cuihna̱n ihyan ca̱va Dihvo vo Jesuscristo

32 ’Nducoya̱ca ihyan che numa ino ye ritahno ye u na̱n ihyan iyehnse ne, numacuahn vedeyeno ndevá ihyan na̱n Chidá che va ye vahchetero. 33 Ate ihyan che cua̱conda̱h veda̱me ye u ne, cua̱conda̱h veda̱mé ihyan na̱n Chidá che va ye vahchetero.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, va che co ta̱n ihyan nduco ye

34-35 ’Hua ndedecadino nchuhn che ma̱n che ndá̱ ne, hua cuahte ca̱hnda ihyan, te ihyan che ritahno ye u ne, cuahte ca̱hnda ihyan nduco ye. Ihyan ne, cuahte ca̱hnda ye nduco chida ye ma̱n, ta̱hn ca̱hya ne, cuahte ca̱hnda te nduco chaco te ma̱n, ta̱hn decuno ihyan ne, cuahte ca̱hnda te nduco inda̱hn te ma̱n. 36 Tihca̱ va che cuahte ca̱hnda ihyan va̱n ihyan yahn ye.

37 ’Ihyan che hua rihco da̱ma ino ye cotahno ye u, yahn che hua nahn ye che co ta̱n indihte yahn ye nduco ye ne, ihyan chahn ne, nde hua redin yahn che din cuandé ihyan va̱n ihyan yáhn. Namin ihyan che hua rihco da̱ma ino ye cotahno ye u, yahn che hua nahn ye che co ta̱n da̱ya ye nduco ye ne, nde hua redin yahn che din cuandé ihyan va̱n ihyan yáhn. 38 Adecoduhno ihyan che rihco da̱ma ino ye cotahno ye u andahre nde va che conan ya̱h ye na̱n cruz, atena̱n ihyan min redin yahn che din cuandé ihyan va̱n ihyan yáhn. 39 Ihyan che cuaconda̱h veda̱me ye u, che nahn ndedevahn ma̱n ye ihyan ne, conda ye, ne ihyan che hua cuaconda̱h veda̱me ye u ne, andahre ca̱hno se ihyan, ate cuahtenan ye vahchetero.

Ihyan che cuahtenan ye vahchetero

40 ’Ihyan che renevahnecun ye nchuhn ne, a u renevahnecun ye, ne ihyan che renevahnecun ye u ne, a Ihyan che dechuh ye u renevahnecun ye. 41 Ihyan che renevahnecun ye a̱ma ihyan che rahndudo ye ndudo yahn Dendiohs yahn che redin ye ntiyon min ne, ndeva Dendiohs a̱ma ta̱ma ye. A namin no tun ihyan che renevahnecun ye a̱ma ihyan che ndah ihyan ye ne, ndeva Dendiohs a̱ma ta̱ma ye nduco vih. 42 Ihyan che ritahno ye u ne, hua nduh rigonun chihve ye che la̱do yahn ihyan, ate adecoduhno ihyan che ca̱h ye andahre a̱ma va̱so nune, cuh ihyan chahn ne, nda̱hco menun Dendiohs yahn ye.

11

Dechuh Jua̱n Bautista o ihyan te nahn cadino ye yahn Dihvo vo Jesucristo

1 Cuahn che chihno ca̱h cuande Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye ne, chica ye min cuahn ye, cacuahn ye ma̱n, cuahndudo ye ma̱n, nduh cua̱n ya̱n che nino min.

2 Ta̱hn min ne, quenun Jua̱n Bautista va̱coya̱hn, ne cuahn che checadino ye yahn dehtenduh che redin Dihvo vo ne, dechuh ye o ihyan che rinduco ye ihyan na̱n Dihvo vo, 3 tumerune ye:

―¿A ndih ihyan che a va ca̱de chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, o coma̱n va che chi ihyan min ne?

4 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuahn nchuhn cuengo ne Jua̱n nducuahn che rendihchero ne ma̱n, rihnevan ne ma̱n. 5 Ca̱h ne che cadino ye nduhca̱ che redín che ri ro na̱n ihyan che ve ma̱n ye ma̱n, redín che rica ihyan che neneva doh ca̱h ye ma̱n, redín che rendoyahn ihyan che ndi ye cah che recha̱ yute ma̱n, redín che ihyan che chato ye rihnevan ma̱n, redín che rentuche ihyan che a ndih ye ma̱n, rahndudó ndudo ndah yahn Dendiohs, rihnevan ihyan che ri nda̱che ye yahn nunde yahn ye ma̱n. 6 Rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ndah ro yahn ihyan che riquendi ye numa ino ye ritahno ye u.

7 Cuahn che a cona̱hn ihyan chahn ne, cana̱n rente Dihvo vo nduco ihyan che chenun ye min yahn Jua̱n, ne ra̱hn ye:

―¿Duh che chahn nchuhn chendihchero ne min ya̱hn ne na̱n che metah duhva ne? A devano ne te ndiyu a̱ma ihyan che ran do ye, che anduhneca̱ a̱ma nduco che a muhn a min redecuehte yuhne. 8 ¿Duh chahn nchuhn chendihchero ne ne? A devano ne te ndiyu a̱ma ihyan che a̱ma ninevaca tino ndah, te ihyan chemin chan ne, ndeva̱co rey chenun ye. 9 A devano nchuhn te chahn ne, chendihchero ne a̱ma ihyan profeta. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan min che tahque chahte vederihquentiyon quenan cuma ye va̱n ihyan profeta. 10 A yahn ihyan min che ra̱hn Dendiohs, ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Dechúh a̱ma se numanahn che metah cahn,

ca̱hcoya̱n se chedave yahn ihyan ca̱va che a vate ya̱n ye cuahn che nda.

11 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te va̱n nducoya̱ca ihyan che chahte ye iyehnse nde a ra̱hn me nde meniyon ne, Jua̱n Bautista che tahque chahte vederihquentiyon quenan cuma ye. Ate va̱n ihyan che renevahnecun ye vederihquentiyon che nda̱hco ca̱de Dendiohs ne, nde ihyan che tahque doh vederihquentiyon quenan cuma ye ne, tahque chahte vederihquentiyon yahn ye che co vederihquentiyon che quenan cuma Jua̱n.

12 ’Nde ro che cana̱n Jua̱n ntiyon yahn ye nde meniyon ne, a̱ma redin nun ino ihyan ca̱va che tuno ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 13 Moisés ma̱n, nducoya̱ca ihyan profeta, nde na̱n che cana̱n, nde nda̱ Jua̱n Bautista ma̱n, dirun ye yahn vederihquentiyon ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs. 14 Cuedevano nchuhn te che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs che ndaconan chi tun Elías ne, a Jua̱n Bautista nda̱ ye, dinahn vederihquentiyon min, andahre hua nahn cotahno ne. 15 Nducoya̱ca nchuhn ne, cuihcovan ndah ne che tihca̱ rá̱hn.

16-17 ’Nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh ne, nduhchan sa̱hn ca̱hya che reduche se ndihve, tihchan ne. Sa̱hn chahn ne, ra̱hn se ri se combiero yahn se: “Tive nuhn curetive, ate hua ca̱h yeno nchuhn, ndeh ne. Chita ra̱n nuhn, ate hua chaco ne.” 18 Nduhchan sa̱hn chahn, tihchan ne, te nda̱ Jua̱n Bautista, ne a̱ma va̱h na̱n cheh na̱n chih ye, ne ra̱hn nchuhn te quenun vaco chihnga̱ ihyan. 19 A namin no tun cuahn che nda̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan. Réh ma̱n, ríh ma̱n, da̱ma nduco ihyan che rahte vihco ye, ne ra̱hn ihyan: “Sa̱hn tih ne, a̱ma reh se ma̱n, a̱ma rih se ma̱n, rinduco se sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, sa̱hn nunde chena̱hn ma̱n.” Renda̱hchenan ihyan ntiyon che redin nuhn, ate hua dehve din yahn, te ihyan che renahn ye ne, a devano ye che vededevano yahn Dendiohs ne, chemin che tahque ndah.

Ihyan ya̱n che hua nahn nto ino ye nunde yahn ye

20 Chihno min ne, nte Dihvo vo yahn ihyan ya̱n na̱n che tahque din ye vederihno, te ihyan chahn ne, hua nahn nto ino ye nunde yahn ye. Ra̱hn ye:

21 ―Nchuhn ihyan ya̱n Corazín ma̱n, ihyan ya̱n Betsaida ma̱n, ¡a̱ma vedin nchuhn!, te ndete che ihyan ya̱n Tiro ma̱n, ihyan ya̱n Sidón ma̱n, ndihchero ye vederihno che ndihchero nchuhn ne, a metah ro nto ino ye nunde yahn ye, chahtenun ye tino ndere, chahtera̱n ye va̱n iya. 22 Rá̱hn ri nchuhn te nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan ne, nde tahque chahte castigo co nchuhn che co ihyan chahn. 23 Me nchuhn ihyan ya̱n Capernaum ne, a̱ma redin ya̱de ne anduhneca̱ ndete che nde vahchetero tuno ne che ra̱hco ne, ate va che ca̱hn ne va̱n ruchiya̱hn, te ndete che ya̱n Sodoma dín vederihno nduhca̱ che dín ya̱n va̱co ne ne, chitahno ihyan chahn, ne vate ca ye nde meniyon. 24 Rá̱hn rí nchuhn te ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan ne, tahque chahte castigo co nchuhn che co ihyan chahn.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo: “Cochi nchuhn, ne dín che nuhndema̱n chedave yahn ne”

25 Tuhme cova̱h Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Chida má̱n, ndih che rihquentiyon ne vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n, rendevá yavena̱n ne, te a ihyan che necun ye ca̱h ne che cadino ye vededevano yahn ne, ndiyu ihyan che a̱ma devano ye che ra̱hco ye. 26 Tihca̱ Chidá, te tihca̱ nahn ma̱n ne.

27 Tuhme rá̱hn Dihvo vo ri ye ihyan che chenun ye min:

―Chidá ne, nda̱hco ye vederihquentiyon tá̱h che ca̱hcantiyón nducuahn dehtenduh. Nde a̱ma ihyan hua rendihche ye u, te atena̱n Chidá che rendihche ye u. Namin nde a̱ma ihyan hua rendihche ye Chidá, te atena̱n u, nduco ihyan che má̱n ricuáhn ihyan ta̱ca̱ ye, che rendihche nuhn ihyan. 28 Nducoya̱ca nchuhn che rechuhrihn ne, hua va ma̱n chedave yahn ne, cochahtino ne u, ne dín che cuahtema̱n chedave yahn ne. 29 Codinahn ne vederihquentiyon yáhn, ne cuiquendi ne yune yáhn, te u ne, necún. Tuhme cuahtema̱n chedave yahn ne. 30 Tihca̱ din nchuhn, te hua va̱hche ca̱va ne che dinahn ne vederihquentiyon yáhn.

12

Ihyan apóstol ne, tuhn ye a̱ma o indo trigo ro che rahtetuhno ihyan

1 Chihno a̱ma o ro min, a̱ma ro che rahtetuhno ihyan ne, chuh Dihvo vo na̱n va chenda̱ta yahn ihyan, ne ihyan apóstol ne, chi cuico ye, ne tuhn ye indo trigo, cheh ye ndute yahn. 2 Ndihchero a̱ma o sa̱hn fariseo, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Condihche ne ihyan apóstol yahn ne. Hua nda̱hca̱ che tihca̱ redin ye ma̱n ro cuh, te ma̱n ne, ro che rahtetuhno ihyan.

3 Ate ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A ndihchenan nchuhn na̱n Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che din David ro min cuahn che chi cuico ye nduco combiero yahn ye. 4 Chenda̱ ihyan chahn chete ya̱co, cheh ye pa̱n che ndi vedino na̱n Dendiohs andahre pa̱n chemin chan ne, atena̱n chidocuya̱n co cheh ye. 5 Namin a devano nchuhn nduhca̱ che rihquentiyon ley che dirun Moisés. Hua dehve nunde che redin chidocuya̱n ntiyon chete ya̱co ro che rahtetuhno ihyan. 6 Nducote va vederihquentiyon che din chidocuya̱n ntiyon chete ya̱co ro che rahtetuhno ihyan ne, cuedevano ne te hua dehve nunde che tihca̱ redin ihyan apóstol yáhn ro che rahtetuhno ihyan, te vederihquentiyon che quenan cumá ne, tahque chahte che co vederihquentiyon min. 7 Nchuhn ne, nde hua renahn ne ndudo yahn Dendiohs che ndirun tuhca̱: “Tahque náhn che cuahtenan cuma nchuhn vedeva̱hino che co che ca̱hno ne ite, co te vedino ná̱n.” Ndete che renahn nchuhn ndudo min ne, nde hua ndere ca̱hma nunde ne yahn ye. 8 Cuedevano ne te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, rihquentiyón nde nducuahn che redin ihyan ro che rahtetuhno ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, din che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cuma ta̱h se

9 Chuh Dihvo vo min, ne chenda̱ ye chete a̱ma ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel. 10 Min quenun a̱ma sa̱hn che ndi cuma a̱ma ta̱h se. Namin min chenun a̱ma o sa̱hn fariseo, ne nducote nahn ca̱ca nunde se yahn Dihvo vo ne, tumerune se ihyan:

―¿A rihquentiyon na̱n Ndudo yahn Dendiohs che co din vo che ndoyahn ihyan ro che rahtetuhno vo ne?

11 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete che va itecuche yahn nchuhn ne conda̱hnun te chete veh ico ro che rahtetuhno ihyan ne, ndeta̱hno ca̱hn ne ndetenda̱h ne ite. 12 Nducote tahque rigonun chihve a̱ma ihyan che co itecuche ne, chemin che co conan vo ihyan andahre ro che rahtetuhno vo.

13 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn min:

―Cua̱condihque tah.

Chacondihco ta̱h se, ne ndo ndah nduhca̱ ta̱h se che ta̱ma me. 14 Ndeta̱hno quenda̱h vah sa̱hn fariseo chahn rentuhno se nduco vih ta̱ca̱ ca̱hno se Dihvo vo.

Nduhca̱ che ndirun yahn Dihvo vo Jesucristo na̱n Ndudo yahn Dendiohs

15 Checadino Dihvo vo che tihca̱ rentuhno se, ne chica ye min, cuahn ye. A̱ma ya̱hn ihyan cuahn ye nduco ye, ne din ye che ndoyahn nducoya̱ca ihyan che cah ye. 16 Chihquentiyon Dihvo vo che hua ca̱hma ihyan chahn che a ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse. 17 Tihca̱ din ye ca̱va che conahn ndudo che ra̱hn Dendiohs yahn ye, dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

18 Sa̱hnguh che redin se ntiyon yáhn, a má̱n tenda̱hnún sa̱hn.

A̱ma yahinó sa̱hn, a̱ma yenó ca̱va se.

Dín che conun Vacó sa̱hn,

ne cuahndudo se va̱n ihyan nación chena̱hn nduhca̱ che va che techeca̱dé yahn ye.

19 Hua cuhma chende se nduco ihyan, nde huane cuah nun se na̱n ye, ca̱hya se ihyan.

Hua cochica se yune viya̱n cuahndudo se.

20 Hua ca̱h nda̱che nduh se ihyan che nda̱che ri ye yahn nunde yahn ye.

Tahque ndah se ne, neca̱h se vedechahtino ihyan.

Tihca̱ quendi se nde conan ca̱hcantiyon se numachahte iyehnse,

21 ne ihyan nación chena̱hn ne, cochahtino ye sa̱hn.

Sa̱hn fariseo ne, ra̱hn se te Dihvo vo Jesucristo ne, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn chundah

22 Chihno min ne, nda̱ ihyan na̱n Dihvo vo, nda ye a̱ma sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ sa̱hn. Sa̱hn min ne, nde ve se nde lihme se. Ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ me, ne chi ro na̱n se ma̱n, chi ca̱hn se ma̱n. 23 Chahn ino nducoya̱ca ihyan, ne ra̱hn ye:

―¿A din ndete che ihyan cuh che da̱ya David ne?

24 Ate chihnevan a̱ma o sa̱hn fariseo, ne ra̱hn se:

―Ihyan tih ne, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn chundah, ne nduco chemin rendetenda̱h ye vaco chihnga̱.

25 A checadino Dihvo vo che tihca̱ ra̱hn se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete ihyan che vate ye rihquentiyon ye cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye ca̱hcantiyon ye. Ndete intiyahn ya̱n cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye ca̱hcantiyon ye. Ndete ihyan che chenun ye a̱ma vah cuahtecuhma ye va va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye cuahtenun da̱ma ye. 26 A namin no tun chundah. Ndete che ndetenda̱h se vaco chihnga̱ yahn se ne, anduhneca̱ ndete che cuhma se nduco ihyan yahn se, ne hua co quendi vederihquentiyon yahn se. 27 Nchuhn ne, ra̱hn ne che nduco vederihquentiyon yahn chundah che rendetendá̱h vaco chihnga̱, ate sa̱hn che rinduco se nchuhn ne, nducote rendotenan se duh che conan sa̱hn ca̱va che ndetenda̱h se vaco chihnga ne, co ca̱hma se co se nchuhn che hua cua̱co che ra̱hn ne. 28 Cuedevano nchuhn te a nduco vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs rendetendá̱h vaco chihnga̱. Nduco chemin ne, a ndero ndi che a rihquentiyon Dendiohs va̱n nchuhn.

29 ’A̱ma sa̱hn dito ne, atena̱n ndete che dechiche ihyan sa̱hn co conda̱ ye chete va̱co se, duco ye yahn se. U ne, anduhneca̱ ndete che tihca̱ dín nduco chundah, nda̱hco ndiyá vederihquentiyon yahn se.

30 ’Ihyan che hua rinduco ye u ne, anduhneca̱ ndete che ta̱n ye nducó. Ntiyon che redín ne, anduhneca̱ ndete che renedin da̱má ndute nda̱ta, ne ihyan che hua rinduco ye u ne, anduhneca̱ ndete che rihtera ye.

31 ’Nducote ra̱hn nchuhn yáhn che quenan cumá vederihquentiyon yahn chundah ne, chemin che rá̱hn rí nchuhn che va vederenchahco ca̱va ihyan adecodehno nunde yahn ye ma̱n, che chihnga̱ ca̱hma ye ma̱n, ate ihyan che renda̱hchenan ye Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, metah vederenchahco ca̱va ye. 32 Adecoduhno ihyan che nda̱hchenan ye u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va vederenchahco ca̱va ye, ate ihyan che nda̱hchenan ye Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, hua nda̱ca ye vederenchahco.

Ejemplo yahn ya̱hn nda̱ta

33 ’Ya̱hn nda̱ta ne, a na̱n ndute yahn rihnde ro ndete che ndah o hua ndah. Ya̱hn nda̱ta che ndah ndute yahn ne, ya̱hn ndah, ne ya̱hn nda̱ta che chihnga̱ ndute yahn ne, hua ndah. Cua cuande nchuhn yahn ejemplo cuh, te hua redin yahn che nda̱hchenan ne vederihquentiyon che quenan cumá cuahn che a ro na̱n ne che ntiyon cochihve redín. 34-35 ¡A̱ma duhtuno ihyan nchuhn! A ndero ndi na̱n ndudo yahn ne. Ihyan che ndah ihyan ye ne, runeca̱de na̱n ndudo yahn ye, ne ihyan che duhtuno ihyan ye ne, chihnga̱ ndudo yahn ye. 36 Rá̱hn rí nchuhn te ca̱va nducuahn ndudo chihnga̱ che ra̱hn ihyan ne, va che din Dendiohs castigo ihyan. 37 Ihyan che runeca̱de ndudo yahn ye ne, hua co ye castigo, ne ihyan che chihnga̱ ndudo yahn ye ne, co ye castigo.

Sa̱hn fariseo ne, chica se che din Dihvo vo Jesucristo a̱ma vederihno, ndihchero se

38 Tuhme ra̱hn a̱ma o sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n:

―Ihyan Ricuahn, nahn nuhn che din ne a̱ma vederihno ndihchero nuhn ca̱va che co devano nuhn che Dendiohs dechuh ye ndih.

39 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, a̱ma duhtuno ihyan ye ma̱n, rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ma̱n. Nahn ndihchero ye vederihno, ate atena̱n a̱ma vederihno nduhca̱ che chinahn nduco ihyan profeta Jonás nda̱ca ndihchero ye. 40 A̱ma ite ndico che quenun te va̱n nuniya̱hn ne, ca tuhn te ihyan min, ne quenun ye chete te ino ro ino ya̱n. Atihnoca̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan va che conún ma̱n ya̱hn ino ro ino ya̱n. 41 Rá̱hn rí nchuhn te cuahn che nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan ne, necuan ihyan ya̱n Nínive, nda̱hco ndiya ye nchuhn, te ihyan chahn ne, nto ino ye nunde yahn ye cuahn che cahndudo ihyan profeta Jonás ndudo yahn Dendiohs, ate nchuhn ne, nde hua rihcovan ne ndudo yáhn andahre tahque chahte vederihquentiyon quenan cumá che co ihyan min. 42 Namin ta̱hn reina che va te cua̱hn ya̱hn ndiya ne, nda̱hco ndiya te nchuhn nda̱ ro min, te ta̱hn min ne, a̱ma yahn chica te, chihnevan te vedevano yahn Salomón, ate nchuhn ne, nde hua rihcovan ne ndudo yáhn andahre tahque chahte vederihquentiyon quenan cumá che co ihyan min.

Nduhca̱ che redin vaco chihnga̱

43 ’Cuahn che rendiquenda̱h vaco chihnga̱ a̱ma ihyan ne, rechica ya̱hn na̱n che metah duhva, renuhn na̱n che conan tahn. Ate cuahn che hua renda̱ca ne, 44 rendaconan, conun ihyan na̱n che a ndiquenda̱h, te ihyan min ne, a nduhca̱ a̱ma vah che va ma̱n, nde tuno ntache ma̱n, necuco ma̱n. 45 Tuhme rahn regua te ndache combiero yahn che tahque duhtuno ca che co ma̱n, ne rahtenun ihyan min, redin che tahque chuhrihn ye che co ro mena̱n. Tihca̱ cuahno co ihyan che duhtuno ihyan ye che vate ye ma̱n ro cuh.

Nda̱ chaco Dihvo vo Jesucristo nduco dihno ye, rinuhn ye ihyan

46 Numanahn che rente ca Dihvo vo nduco ihyan chahn ne, nda̱ chaco ye nduco dihno ye, rinuhn ye ihyan. Chahtendi ye cua̱hn chevah, nahn nte ye nduco ye. 47 Ra̱hn ihyan ri ye Dihvo vo:

―Nda̱ chaco ne nduco dihno ne, vatendi ye cua̱hn chevah, nahn nte ye nduco ne.

48 Ate ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan che ra̱hn ye nduco ye:

―Ta̱ca̱ hua. Ihyan ca̱h che chacó ma̱n, ihyan sih che dihnó ma̱n.

49 Tuhme na̱hma Dihvo vo ihyan che rinduco ye ihyan, ne ra̱hn ye:

―Namin ihyan chuhn ne, anduhneca̱ chacó ma̱n, anduhneca̱ dihnó ma̱n, 50 te nducoya̱ca ihyan che redinahn ye vederihquentiyon yahn Chidá che va ye vahchetero ne, ihyan chahn ne, anduhneca̱ chacó ma̱n, anduhneca̱ cahvé ma̱n, anduhneca̱ dihnó ma̱n.

13

Ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta

1 Ro min ne, quenda̱h vah Dihvo vo cuahn ye chihto vine, ne min chihnde ye. 2 A̱ma ya̱hn ihyan chi da̱ma ye na̱n ye, nde quenan cuma che chihnde ye chete a̱ma ba̱rco che va na̱n vine. 3 Chicuahn Dihvo vo a̱ma ndeh na̱n dehtenduh ihyan chahn nduco ejemplo. Cana̱n ye tuhca̱:

―A̱ma yune ne, cuahn a̱ma ihyan retuhdo ye ndute nda̱ta. 4 Cuahn che tuhdo ye ne, chera neve ndute chihto yune, ne nda̱ ya̱hda cheh te. 5 Te neve ndute ne, chera va̱n roh, ne nducote hua ya̱no ya̱hn min ne, ndeta̱hno quenda̱h. 6 Ate cuahn che chi ihno ne, chihno tih, yahn che hua ya̱no nda dihyoduto. 7 Te neve ndute ne, chera va̱n chano ya̱n. Ate cuahn che quenda̱h ne, chendih, ne chenun ma̱n. 8 Te neve ndute ne, chera na̱n che dema̱n ya̱hn, ne a̱ma ndah chi yahn; na̱hn ne, chi a̱ma ciento yahn, na̱hn ne, chi ino raco yahn, ne na̱hn ne, chi ndico ndiche yahn. 9 Nducoya̱ca nchuhn ne, condedecadino ndah ne ca̱va che tumacadino ne deh conahn.

Deh cuande che dema̱n nduco ejemplo chicuahn Dihvo vo Jesucristo ihyan

10 Tuhme chahn nda̱ ihyan apóstol na̱n Dihvo vo, ne tumerune ye ihyan:

―Dihve nuhn, ¿deh cuande che nduco ejemplo rente ne nduco ihyan ne?

11 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs ne, nde hua devano ihyan, ate nchuhn ne, din Dendiohs che cadino ne yahn. 12 Tihca̱ te, ihyan che chenahn ye ne, din Dendiohs che conahn ndah ye, ne ihyan che hua ndah chenahn ye ne, nde cona̱n ye tah che chenahn ye. 13 Chemin che nduco ejemplo rahndudó, rihnevan ye, ca̱va che cahnevan no ye ate hua conahn ye. 14 Tihca̱ rinahn nduco ye nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaias tuhca̱:

Ihyan sih ne, rihnevan ye ate hua renahn ye ma̱n,

rendihchero ye ate anduhneca̱ ndete che hua ri ro na̱n ye ma̱n,

15 te a̱ma cheche nda̱conda̱ chedave yahn ye, ndi i ye,

anduhneca̱ ndete che hua rihnevan ye ma̱n,

anduhneca̱ ndete che hua ro na̱n ye ma̱n,

anduhneca̱ ndete che hua retumacadino ye ma̱n.

Tihca̱ ri yahn ye, te a va che hua neca̱hco ye u,

ne hua nchahcó ca̱va ye.

16 ’Me nchuhn ne, a̱ma ndah ro yahn ne, te renahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs. 17 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde a ra̱hn me ne, a̱ma ya̱hn ihyan profeta ma̱n, ihyan che runeca̱de ye ma̱n ne, a̱ma chenan ino ye che ndihchero ye che rendihchero nchuhn ma̱n, che cahnevan ye che rihnevan ne ma̱n, ate hua chinahn nduco ye.

Reca̱h cuande Dihvo Jesucristo yahn ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta me

18 ’Cuihcovan nchuhn. Tuhca̱ conahn ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta me. 19 Ndute nda̱ta che chera chihto yune me ne, nduhca̱ ihyan che rihnevan ye ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne hua renun ino ye, te ndeta̱hno che rihnevan ye ne, renda̱ chundah, redin se che rina̱n ye. 20 Ndute che chera va̱n roh me ne, nduhca̱ ihyan che rihnevan ye ndudo, ne numacuahn vedeyeno renevahnecun ye. 21 Ate ihyan chahn ne, nduhca̱ chenda̱ta che metah cota̱h ya̱no dihyoduto ne, tihchan ye, te cuahn che rechuhrihn ye o redin ta̱n ihyan nduco ye yahn che renevahnecun ye ndudo me ne, ndeta̱hno rihcoma̱n ye. 22 Ndute che chera va̱n chano ya̱n me ne, nduhca̱ ihyan che rihnevan ye ndudo me, ate a̱ma rendedecadino ye ca̱va ntiyon yahn ye ma̱n, rihncheh ma̱n ye ihyan che a̱ma nahn yahn ye vedecuihca ma̱n, ne chemin che hua ri redin ndudo me che ndah nduco ye. 23 Me ndute che chera na̱n che dema̱n ya̱hn me ne, nduhca̱ ihyan che rihnevan ye ndudo me, ne renahn ye. Ihyan chahn ne, nduhca̱ chenda̱ta che chi a̱ma ciento yahn ma̱n, chi ino raco yahn ma̱n, chi ndico ndiche yahn ma̱n ne, tihchan ye, te reca̱h yune ye che redin ndudo me che ndah nduco ye.

Ejemplo yahn chano ya̱n va̱n trigo

24 Chihno min ne, nte Dihvo vo ta̱ma ejemplo, chihnevan ihyan chahn. Ra̱hn ye:

―Ca̱hmá có nchuhn nduhca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs. A̱ma ihyan ne, tuhdo ye trigo na̱n ya̱hn ya̱hn ye, 25 ate chete ra̱hn, ura che vateya̱do ihyan ne, chahn a̱ma sa̱hn che hua ri rendihche se ihyan, ne tuhdo se ndute yahn chano ya̱n va̱n trigo me. 26 Cuahn che a chendudo cuiyon ya̱ma trigo me ne, chihnde ro chano ya̱n me va̱n. 27 Tuhme chahn sa̱hn redin ntiyon, chengo se dihve se: “Dihve nuhn, uvo ne, trigo tuhdo vo min. ¿Ta̱ca̱ che a̱ma quenda̱h chano ya̱n ne? 28 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “A̱ma sa̱hn che hua ri rendihche se u ne, chahn se tuhdo se ndute chano ya̱n.” Tuhme tumerune se ihyan: “¿A nahn ne che tico nuhn chano ya̱n me ne?” 29 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Hua tico ne chano ya̱n me, te dena̱n nde nduco trigo tico ne. 30 Tahque ndah ca̱hcoma̱n vo che cuihta da̱ma nduco vih nde nda̱ ro che co cuma trigo me. Tuhme dechúh ihyan che tico ye chano ya̱n me, din ticua ye, cuih ye va̱coya̱hn. Cuihno min ne, din da̱ma ye trigo me, cuih ndah ye.”

Ejemplo yahn ndute yahn mosta̱za

31 Namin nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma ndute mosta̱za che chihche ihyan na̱n ya̱hn yahn ye. 32 Ndute mosta̱za ne, andahre chemin che tahque ca̱hya va̱n nducuahn ndute, ate cuahn che rihta ne, ri rahte ya̱hn yahn che nde ya̱hda redin ndahque te va̱n dune.

Ejemplo yahn ya̱ yahn pa̱n

33 Nte Dihvo vo ta̱ma ejemplo:

―Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ tahsihn ya̱ che chihcheta̱hn a̱ma nda̱hta va̱n ndeh ya̱che pa̱n, ne quendih va̱n nducuahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, dema̱n nduco ejemplo chicuahn ye

34 Nducuahn ndudo che cahndudo Dihvo vo, chihnevan ihyan ne, dema̱n nduco ejemplo, 35 ca̱va che conahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta, tuhca̱:

Cuahndudó dema̱n ejemplo.

Cacuáhn ihyan yahn dehtenduh che nde hua devano ihyan numacuahn ro nde ro che chihnde iyehnse.

Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱h cuande ye deh conahn ejemplo yahn chano ya̱n va̱n trigo me

36 Chihno min ne, ndedechuh Dihvo vo nducoya̱ca ihyan, ne ndonda̱ ye vah nduco ihyan apóstol yahn ye. Tuhme ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Te cuande ne nuhn deh conahn ejemplo yahn chano ya̱n me.

37 Ndahconan Dihvo vo, ne ca̱h cuande ye ihyan chahn:

―Ihyan che retuhdo ndute nda̱ta me ne, u che rinducó nducoya̱ca ihyan. 38 Ya̱hn me ne, iyehnse. Ndute nda̱ta me ne, ihyan che renevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs. Chano ya̱n me ne, ihyan che rihquentiyon chundah. 39 Sa̱hn che tuhdo ndute yahn chano ya̱n me ne, chundah. Ro che ndo da̱ma trigo me ne, a ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan. Ihyan che nedin da̱ma ye trigo me ne, ángel. 40 Nduhca̱ che ndo da̱ma chano ya̱n me, conun va̱coya̱hn me ne, tihca̱ cuahno co ihyan che duhtuno ihyan ye cuahn che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan. 41 Nda̱ ro min ne, u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, dechúh ángel yáhn numachahte na̱n che rihquentiyón, nedin da̱ma ye nducoya̱ca ihyan nunde, mena̱n vihca ihyan che retihyon yune ye ihyan chena̱hn che rahtendihco ye nunde. 42 Cuih ángel chahn ihyan nunde chahn va̱n ruchiya̱hn. Min cuaco ye ma̱n, cheh dihyon ye ma̱n. 43 Me ihyan che redinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ihyan min che Chida ye ne, quenda̱h yavena̱n ye, cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon ihyan min. Nducoya̱ca nchuhn, condedecadino ndah ne yahn che renté nduco ne.

Ejemplo yahn vedecuihca che quenun ndeh

44 ’Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma vedecuihca che quenun ndeh ma̱n ya̱hn. A̱ma se ne, nta̱ca se vedecuihca me, ne a min no ndaconan tihyon ndeh se. A̱ma chi yeno se, ne chahn se ndihcue se nducuahn dehtenduh yahn se, ne ca se ya̱hn na̱n che quenun vedecuihca me.

Ejemplo yahn tu diya̱hn che a̱ma yahn chihve

45-46 ’Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma tu diya̱hn che a̱ma nda̱hca̱ ma̱n, che a̱ma yahn chihve ma̱n. Ndihchero a̱ma se che ra se tu chemin chan, ne chahn se ndihcue se nducuahn dehtenduh yahn se, ne ca se tu me.

Ejemplo yahn ya̱na che reta̱h ya̱hca

47 ’Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma ya̱na che reta̱h ya̱hca che tihyon ihyan chete nuniya̱hn, ne cheta̱h ye nducoya̱ca na̱n ya̱hca. 48 Cuahn che a chito ya̱na me ne, ndetenda̱h ye cua̱hn chihto nuniya̱hn. Min tenda̱hnun ye ya̱hca che ndah te, chih ye ite chete cuahte, ne chihtera ye ite che hua cochihve te. 49 Tihca̱ va che co ro che techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan. Cuahtechica ángel din vi ye ihyan che duhtuno ihyan ye va̱n ihyan che ndah ye, 50 ne cuih ye ihyan che duhtuno ihyan chahn va̱n ruchiya̱hn. Min cuaco ma̱n, cheh dihyon ye ma̱n.

Ejemplo yahn vedecuihca

51 Tuhme tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―¿A renahn nchuhn nducuahn che renté ne?

Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ta̱ca̱ hua, Dihve nuhn, renahn nuhn.

52 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Nducoya̱ca ihyan che retuno ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, ri ye nduhca̱ ihyan cuihca che retenda̱h ye dehtenduh che ra ma̱n, dehtenduh che ndico ma̱n, va̱n vedecuihca yahn ye, te ihyan chahn ne, a̱ma ndeh na̱n vededevano chenan cuma ye.

Nta̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱n Nazaret

53 Cuahn che a chihno cahndudo Dihvo vo ejemplo chemin chan ne, chica ye min. 54 Nta̱ ye ya̱n na̱n che chihta ye, ne chahn ye chete ya̱co chicuahn ye. A̱ma chahn ino ihyan ya̱n min, ne ra̱hn ye:

―¿Ti chehua sa̱hn tih vededevano che ricuahn se? ¿Ta̱ca che ri redin se vederihno? 55 Sa̱hn tih che da̱ya vihcheya̱hn me. Chaco se ne, María. Dihno se ne, Jacobo ma̱n, José ma̱n, Simón ma̱n, Judas ma̱n. 56 Namin ta̱hn cahve se ne, muhn vate te. ¿Tira chehua se che tihca̱ ricuahn se?

57 Ihyan chahn ne, hua nevahnecun ye Dihvo vo. Chemin che ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Ihyan profeta ne, atena̱n ya̱n va̱co ihyan che renevahnecun ye ihyan, te ihyan ya̱n va̱co ye ma̱n, ihyan ndeva̱co ye ma̱n ne, renda̱hchenan ye ihyan.

58 Dihvo vo ne, atena̱n a̱ma o vederihno din ye min yahn che hua chitahno ihyan chahn ihyan.

14

Nduhca̱ che chih Jua̱n Bautista

1 Ta̱hn min ne, Herodes gobernador yahn Galilea ne, checadino se yahn Dihvo vo Jesucristo, 2 ne ra̱hn se ri se sa̱hn che rinan se sa̱hn na̱n che rihquentiyon se:

―Ihyan che redin ye vederihno ne, Jua̱n Bautista. A ntuche ye va̱n tena̱hn, ne chemin che quenan cuma ye vederihquentiyon che redin ye vederihno.

3 Tihca̱ ra̱hn se, te sa̱hn min din se preso Jua̱n, chihquentiyon se sanda̱do che dechiche se cadena ihyan, tihyon se ihyan va̱coya̱hn. Tihca̱ din se, te tihca̱ nahn Herodías ta̱hn nda̱hta yahn dihno se Felipe. 4 Jua̱n ne, a ra̱hn ye ri ye Herodes:

―Hua redin yahn che conan come ta̱hn tih nduhca̱ nda̱hta yehn.

5 Nahn ca̱hno Herodes Jua̱n, ate va̱h se ihyan ya̱n, te nducoya̱ca ye ritahno ye che Dendiohs dechuh ye ihyan. 6 Ate ro che vihco duche Herodes ne, ndeh ta̱hn da̱ya Herodías na̱n ihyan che vate ye min, ne a̱ma quenan ino Herodes. 7 Numacuahn vedeyudo ca̱h se ndudo yahn se ta̱hn che adecodehno che ca̱ca te ne, ca̱h se ta̱hn. 8 Nducote a nchinun chaco te ta̱hn ne, ra̱hn te ri te sa̱hn:

―Te ne tin Jua̱n Bautista u chete a̱ma cuh.

9 A̱ma chi ra̱n Herodes che tihca̱ ra̱hn te, ate nducote a ca̱h se ndudo yahn se ta̱hn na̱n nducoya̱ca ihyan che vate min ne, dinahn se. 10 Chihquentiyon se sanda̱do che chahn se chete va̱coya̱hn, chihca ya̱n se da̱ndo Jua̱n. 11 Ndaconan se, nda se tin Jua̱n chete a̱ma cuh. Ca̱h se ta̱hn, ne neca̱h te chaco te.

12 Tuhme nda̱ ihyan che rinduco ye Jua̱n, ne quenda ye ihyan chihche ye ihyan. Chihno min ne, chahn ye chengo ye Dihvo vo.

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo, cheh uhn mil ihyan

13 Cuahn che checadino Dihvo vo che chihno se Jua̱n ne, chica ye min, quenun ye chete a̱ma ba̱rco cuahn ye a̱ma cua̱n, ya̱hn na̱n che metah duhva. Ate checadino ihyan che cuahn ye, ne chica ye viya̱n, rica ca̱h ye, cuahn ye quendi ye ihyan. 14 Cuahn che ndiquenda̱h Dihvo vo chete ba̱rco me ne, ndihchero ye che a̱ma ya̱hn ihyan ndi da̱ma ye. Quenan va̱hino ye ihyan chahn, ne din ye che ndoyahn ihyan cah che nduco ye min. 15 Cuahn che a chi chino ne, chahn nda̱ ihyan apóstol na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Muhn ne, ya̱hn na̱n che metah duhva. Ava̱ne ne, a chino cuahn. Cuendedechuh ne ihyan sih ca̱va che ca̱hn ye ti tenduh ya̱n, cua ye che cheh ye.

16 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Metah deh cuande che ndedechúh ihyan. Ca̱h nchuhn cheh ye.

17 Ate ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Atena̱n uhn ra pa̱n nduco o ya̱hca va yahn nuhn.

18 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuahn nchuhn ngua ne.

19 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo che cuahte nducoya̱ca ihyan na̱n yune. Cheta̱h ye nduh che uhn pa̱n me nduco o ya̱hca me quetuhma ye. Chenihyon na̱n ye na̱n ro, neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs, ne ndeh ye pa̱n me, ca̱h ye ihyan apóstol chahn ca̱va che cuih ye va̱n nducoya̱ca ihyan. 20 Cheh nducoya̱ca ihyan chahn nde na̱n che chito ihyan. Chihno min ne, nedin da̱ma ihyan apóstol chahn che nga̱va, ne decuto ye ndichio cuahte. 21 Ihyan che cheh ye ne, ri ye uhn mil che dema̱n ihyan cha̱hn, ava̱ne ihyan nda̱hta ma̱n, checa̱hya ma̱n.

Chica Dihvo vo Jesucristo na̱n nune vine

22 Chihno min ne, chihquentiyon Dihvo vo ihyan apóstol che cuahtenun ye chete ba̱rco me, tuche ye ta̱ma la̱do viche yahn vine me numanahn che ndedechuh ye ihyan chahn. 23 Cuahn che chihno ndedechuh ye ihyan chahn ne, cocha ye a̱ma tingüete dema̱n ye ca̱va che cova̱h ye. Cuahn che a chi ra̱hn me ne, quenan ca ye min dema̱n ye. 24 Numanahn min ne, a nde ma̱hn vine me cuahn ihyan apóstol chahn nduco ba̱rco me. A̱ma rechi yuhne cua̱hn na̱n cuahn ba̱rco me, ne a̱ma rahn nune vine me. 25 Cuahn che a nino co dave ne, nda̱ nino Dihvo vo cua̱hn na̱n cuahn ba̱rco me, rica ye na̱n nune. 26 Cuahn che ndihchero ihyan apóstol chahn ihyan che rica ye na̱n nune me ne, a̱ma dihya ye chi nde tuno cah va̱h ye, ne ra̱hn ye:

―¡Nga̱ a̱ma vaco chihnga̱, cochi ta̱n!

27 Ate ya̱hve Dihvo vo ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Hua va̱h nchuhn, te a u che cochí.

28 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye ihyan:

―Dihvé, ndete che ndih ne, cuahnecun ne che ca̱cá na̱n nune, chí na̱n ne.

29 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cochi.

Tuhme cuahn Pedro, rica ye na̱n nune cua̱hn na̱n che cochi Dihvo vo. 30 Ate nducote a̱ma ri yudo na̱n vine me ne, chenda̱ vedeva̱h ihyan. Ndeta̱hno cana̱n rehchenun ye va̱n nune, ne cah ye:

―Dihvé, ¡cuendedevahn ne u!

31 Cheta̱h Dihvo vo ta̱h ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Di ne, hua numa ine ritehne. ¿Dehco che ndeh rendedecadine?

32 Cuahn che chenda̱ ye chete ba̱rco me nduco vih ne, chehuan yuhne me. 33 Tuhme ihyan che chenun ye chete ba̱rco me ne, chehntihya ye na̱n Dihvo vo ne ra̱hn ye:

―Cua̱co niyon te ndih che Da̱ya Dendiohs.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn ihyan cah ya̱n Genesaret

34 Cuahn che a tuche ihyan chahn vine me ne, nda̱ ye ya̱n Genesaret. 35 Ndeta̱hno nchana̱n ihyan ya̱n min Dihvo vo, chacotuhn ye ndudo numacuahn ya̱hn min. A̱ma chengu ihyan ihyan cah yahn ye na̱n Dihvo vo. 36 Chica ihyan chahn favor ihyan che cuahnecun ye che nahn ta̱h ihyan cah chahn mare tino yahn ye, ne nducoya̱ca ye che nahn ta̱h ye ne, ndoyahn ye.

15

Deh cuande che chendihco ihyan nunde

1 Chihno min ne, a̱ma o sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés che chica se ya̱n Jerusalén ma̱n, chahn nda̱ se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

2 ―Hua nda̱hca̱ che rahcota̱hn ihyan apóstol yahn ne vederihquentiyon yahn ihyan ndico, te reh ye nde hua rena̱no ye ta̱h ye nduhca̱ che chihco ca̱de ihyan chahn.

3 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Me nchuhn ne, hua nda̱hca̱ che rahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, riquendi ne costumbre yahn ma̱n ne. 4 Dendiohs ne, rihquentiyon ye tuhca̱: “Codin yahine chide ma̱n, cheque ye ma̱n.” Namin rihquentiyon ye: “Ihyan che ca̱hva ye yahn indihte yahn ye ne, va che ca̱hno ihyan ya̱n ihyan.” 5 Ate nchuhn ne, retihyon yune ne ihyan che ca̱hma ye co ye indihte yahn ye: “Hua co conán nchuhn, te nducuahn che va yáhn ne, a cá̱h ndudo yáhn che co vedino na̱n Dendiohs.” 6 Nduco tihca̱ ne, retihyon yune ne ihyan che cuaconda̱h veda̱me ye indihte yahn ye. Renda̱hco ndiya nchuhn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ricuahn ne costumbre yahn ma̱n ne. 7 ¡O na̱n o chende nchuhn! Redinahn niyon ne nduhca̱ che ra̱hn Dendiohs, dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

8 Ihyan sih ne, dendudo no che rendeva ye yavená̱n,

ate nde tah hua ritahno ye u.

9 Nde tah hua richihve che rendeva ye yavená̱n,

te ricuahn ye vederihquentiyon yahn ma̱n ye, redin ca̱ ye che vederihquentiyon yáhn.

10 Tuhme cah Dihvo vo nducoya̱ca ihyan chahn na̱n ye, ne ra̱hn ye:

―Cuihcovan nchuhn ma̱n, conahn tin ne ma̱n, che ca̱hmá. 11 Che chendihco ihyan nunde ne, ndiyu ca̱va dehtenduh che reh ye, te ca̱va ndudo chihnga̱ che rente ye.

12 Tuhme chahn nda̱ ihyan apóstol, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―¿A tumacadino ne che chi yudo yahn sa̱hn fariseo sih yahn ndudo che tihca̱ ra̱hn ne ne?

13 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nducuahn vederihquentiyon che ndiyu ma̱n Chidá che va ye vahchetero chihco ca̱de ye ne, va che cuihno anduhneca̱ a̱ma ya̱hn che retico ihyan nde dihyoduto. 14 Din ca ma̱n se, te sa̱hn sih ne, anduhneca̱ sa̱hn na̱n ve che quendanan se sa̱hn na̱n ve chena̱hn, cora nun nducoya̱ca se chete ive ya̱hn.

15 Ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Te cuande ne nuhn deh conahn che nte ne yahn che chendihco ihyan nunde.

16 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―¿Ta̱ca̱ che namin nduco nchuhn hua renahn ne? 17 ¿A hua devano ne te nducuahn che reh ihyan ne, va̱cochendereh yahn ye renun? Chemin ne, rechuh cua̱hn chete ye, ne rendiquenda̱h. 18 Ate ndudo chihnga̱ che rente ihyan ne, rente ye yahn che chihnga̱ rendedecadino ye, ne nduco chemin chendihco ye nunde. 19 Tihca̱, te na̱n vederendedecadino yahn ihyan reconan che chihnga̱ rendedecadino ye ma̱n, che rihno ye vih ma̱n, che rahtenan ye nduco nda̱hta che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, che reduco ye ma̱n, che rihncheh ye ma̱n, ndere ricueh da̱me ye nunde ihyan ma̱n. 20 Nunde chemin chan redin che rinda ihyan. Ate che cheh ihyan andahre hua rena̱no ye ta̱h ne, ndiyu nunde chemin.

Nduhca̱ che chitahno a̱ma ta̱hn ta̱ma nación

21 Chica Dihvo vo min, ne cuahn ye ya̱hn yahn ya̱n Tiro nduco ya̱n Sidon, 22 ne a̱ma ta̱hn nda̱ta yahn ihyan cananea, che va te ya̱hn min ne, cuahn te cua̱hn na̱n cuahn ye, ca rica te ca ra̱hn te numa dito te:

―Dihvé, Da̱ya David, conan va̱hino ne u. Ta̱hn da̱yá ne, quenun a̱ma vaco chihnga̱ ta̱hn, ne a̱ma rechuhrihn te.

23 Ate hua tumeca̱h ye yahn te. Tuhme ra̱hn ihyan apóstol ri ye ihyan:

―Cotumaca̱h ne ta̱hn, te a̱ma rah te cochi te cua̱hn veda̱mo vo.

24 Tuhme ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Dendiohs ne, dechuh ye u ca̱va che conán ihyan nación yahn Israel che a ndinda ye, din nune yahn ye.

25 Ate ta̱hn min ne, chahn nda̱ te, chehntihya te na̱n ye, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―Dihvé, ¡cuinan ne u!

26 Ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Hua redin yahn che conán di, te anduhneca̱ ndete che cahneví pa̱n che va che cheh ihyan nación yáhn, cá̱h ya̱hna.

27 Ndahconan te, ne ra̱hn te:

―Dihvé, cua̱co che ra̱hn ne. Ate ya̱hna ne, namin reh te, te rendeva̱hn te da̱che che ra ma̱n mesa yahn dihve te. Nducote tihca̱ ne, ricá favor ndih che conan ne tah u.

28 Tuhme ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Da̱ya, ¡a̱ma numa ine ritehne! Conahn ndoque nduhca̱ che rique.

A ura min no ndiquenda̱h vaco chihnga̱ me ta̱hn da̱ya te.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan cah

29 Nda̱ca Dihvo vo min ne, nta̱ ye chihto vine yahn Galilea. Tuhme cocha ye a̱ma tingüete, ne min chihnde ye. 30 A̱ma ya̱hn ihyan chi da̱ma ye na̱n ye. Nda ihyan chahn a̱ma ya̱hn ihyan cah, ihyan che cueh ca̱h ye ma̱n, ihyan che neneva doh ta̱h ye ma̱n, ihyan che ve na̱n ye ma̱n, ihyan che lihme ye ma̱n, ya̱hn ca ihyan che ndi ye ta̱ma te o na̱n cah ma̱n, ne din Dihvo vo che ndoyahn nducoya̱ca ye. 31 A̱ma chahn ino ihyan che ndihchero che ndoyahn nducoya̱ca ihyan cah chahn, ne ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che nda cuande ye ihyan nación yahn Israel.

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo, cheh cun mil ihyan

32 Chihno min ne, cah Dihvo vo ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―A̱ma renan va̱hino ihyan sih, te a ino ro che chenan ye nduco vo, ne metah dehva che cheh ye. Hua nahn ndedechúh ihyan che diya chete ye, te dena̱n cota̱h cuno ihyan cua̱hn yune.

33 Ra̱hn ihyan apóstol chahn ri ye ihyan:

―Ate muhn ya̱hn na̱n che metah duhva. ¿Ti ngua vo che ca̱h vo cheh ihyan sih?, te a̱ma ya̱hn ye.

34 Tumerune ye ihyan chahn:

―¿Ta̱va pa̱n va yahn nchuhn ne?

Ndahconan ihyan chahn:

―Va ndache pa̱n yahn nuhn ma̱n, a̱ma o ya̱hca ca̱hya ma̱n.

35 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo che chahte nducoya̱ca ihyan ndiya̱hn. 36 Cheta̱h ye nduh che ndache pa̱n chahn nduco ya̱hca chahn, quetuhma ye, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye, ca̱h ye ihyan apóstol chahn ca̱va che cuih ye va̱n ihyan. 37 Cheh nducoya̱ca ihyan chahn nde na̱n che chito ihyan. Chihno min ne, nedin da̱ma ye cheyahn che nga̱va, ne decuto ye ndache cuahte. 38 Ihyan che cheh ye ne, ri ye cun mil che dema̱n ihyan cha̱hn, ava̱ne ihyan nda̱hta ma̱n, checa̱hya ma̱n. 39 Chihno min ne, ndedechuh Dihvo vo ihyan chahn, ne quenun ye chete a̱ma ba̱rco, cuahn ye cua̱hn ya̱hn yahn ya̱n Magdala.

16

Sa̱hn fariseo nduco sa̱hn saduceo ne, rica se a̱ma vederihno ndihchero se

1 A̱ma o sa̱hn fariseo nduco sa̱hn saduceo ne, chahn se chendihchero se Dihvo vo. Sa̱hn chahn ne, retumarande se ihyan, ne chica se che din ye a̱ma vederihno, ndihchero se, ca̱va che co devano se che Dendiohs dechuh ye ihyan. 2 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuahn che a ri chino ne, ndete che cua̱h na̱n ro ne, ra̱hn nchuhn te nda̱hca̱ din ro. 3 Me vateya̱n ne, ndete che cua̱h na̱n ro ma̱n, man ma̱n ne, ra̱hn ne te cuan co. Nchuhn ne, ¡o na̱n o chende ne! A̱ma ndah nda cuande ne ta̱ca̱ ri na̱n ro, ate hua retumacadino ne yahn vederihno che redin Dendiohs ma̱n ro cuh. 4 Ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, ama duhtuno ihyan ye, nde hua retumaca̱h ye Dendiohs. Rica ye vederihno ndihchero ye, ate atena̱n a̱ma vederihno nduhca̱ vederihno che din Dendiohs nduco ihyan profeta Jonás nda̱ca ndihchero ye.

Chihno ra̱hn ye chemin ne, chihcoma̱n ye sa̱hn chahn, ne chica ye min.

Vededevano yahn sa̱hn fariseo ne, nduhca̱ ya̱ yahn pa̱n

5 Cuahn che tuche ihyan chahn vine me ne, nta̱ tin ihyan apóstol chahn che hua nda ye pa̱n. 6 Ura min ra̱hn Dihvo vo nduco ye:

―Cuihco nchuhn cuda̱do. Hua tumaca̱h ne yahn ya̱ yahn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn saduceo ma̱n.

7 Tuhme ndedecadino ihyan chahn, ne ra̱hn va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Tihca̱ ra̱hn ye ri ye uvo yahn che hua quenda vo pa̱n.

8 Checadino Dihvo vo che hua chenahn ihyan chahn che ra̱hn ye. Deyahn che hua nda ye pa̱n ndedecadino ye. Chemin che ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―¿Dehco che rendedecadino nchuhn che hua nda ne pa̱n? ¿Ta̱ca̱ che hua numa ino ne ritahno ne? 9 ¿Ta̱ca̱ che hua renahn ne, nde hua rahtenun ino ne vederihno che rendihchero ne? Cuahn che cá̱h, cheh uhn mil ihyan nduco uhn pa̱n me ne, ¿ta̱ca̱ che hua chahtenun ino ne che nde ca̱de cuahte che nga̱va nedin da̱ma ne? 10 A namin no tun cuahn che cá̱h, cheh cun mil ihyan nduco ndache pa̱n me ne, ¿ta̱ca̱ che hua chahtenun ino ne che nde ca̱de cuahte che nga̱va nedin da̱ma ne? 11 ¿Ta̱ca̱ che hua chenahn nchuhn che ndiyu yahn pa̱n che rá̱hn nduco ne? Rá̱hn nduco ne che ca̱hco ne cuda̱do yahn ya̱ yahn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn saduceo ma̱n.

12 Tuhme chenahn ihyan chahn che a yahn ndudo che ricuahn sa̱hn chahn che tihca̱ ra̱hn ye.

Ra̱hn Pedro te Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse

13 Cuahn che nda̱ Dihvo vo ya̱hn yahn ya̱n Cesarea de Filipo ne, tumerune ye ihyan apóstol yahn ye:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan, ¿deh ra̱hn ihyan yáhn ne?

14 Ndahconan ihyan chahn:

―Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te ndih che Jua̱n Bautista. Na̱hn tun ye ne, ra̱hn ye te ndih che Elías. Na̱hn tun ye ne, ra̱hn ye te ndih che Jeremías o ta̱ma cha ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me.

15 Tuhme tumerune ye ihyan chahn:

―Me nchuhn ne, ¿deh ra̱hn ne yáhn ne?

16 Ndahconan Simón Pedro, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ndih ne, a ihyan che va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, a ndih che Da̱ya Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero.

17 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Ndah ro yehn, Simón, da̱ya Jonás, te a ma̱n Chidá che va ye vahchetero te ye checadine, ndiyu ihyan iyehnse. 18 Rá̱hn rí di te redin yahn che doche Pedro, te che tihca̱ doche ne, conahn che a̱ma ndudo redin. Cuahto min quendi ihyan yáhn, ne nde vederihquentiyon yahn chundah hua co nda̱hco ndiya ihyan. 19 U ne, té vederihquentiyon di ca̱va che conan va̱n ihyan che rihquentiyon Dendiohs. Cha che ca̱h yone che din ye ma̱n, cha che ca̱hca tan che hua din ye ma̱n ne, Dendiohs ne, ca̱h dito ye ndudo yehn.

20 Tuhme ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol chahn che hua ca̱hma ye nduco nde a̱ma ihyan che a ma̱n ye che va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan

21 Nde ta̱hn min cana̱n Dihvo vo ca̱h ye che checadino ihyan apóstol yahn ye te va che ca̱hn ye ya̱n Jerusalén, ne min a̱ma chuhrihn ye. Ndo da̱ma intiyahn ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, din ta̱n se nduco ye, nde ca̱hno se ihyan. Ate cuihno ino ro ne, ntuche ye. 22 Tuhme quenda Pedro ihyan a̱ma la̱do, ne cana̱n riya̱hve ye ihyan, ne ra̱hn ye:

―Dihvé, hua nda̱hca̱ che ca̱hco menda̱hn ne ndih ca̱va che tihca̱ cuahno co ne.

23 Ndaconan Dihvo vo ndihchenun ye na̱n Pedro. Chihya ye ihyan, ne ra̱hn ye:

―Di chundah, cuehn va̱ne, te redin vahche yáhn. Di ne, hua devene cha che rihquentiyon Dendiohs. Atena̱n che rihquentiyon ihyan iyehnse devene.

24 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol chahn:

―Adecoduhno ihyan che nahn co cuande ye va̱n ihyan yáhn ne, va che ca̱hcoma̱n ye vedeyeno ma̱n ye. Andahre va che conan ya̱h ye na̱n a̱ma cruz, ate va che ca̱hco menda̱hn ihyan, conduco ye u. 25 Tihca̱, te ihyan che hua nahn ca̱hco menda̱hn ye ihyan ca̱va che conduco ye u ne, va che conda ye, ne ihyan che ca̱hco menda̱hn ye ihyan ne, andahre din ta̱n ihyan nduco ye, ca̱hno ye ihyan, ate ndevahn ye, cuahtenan ye vahchetero. 26 Hua cochihve yahn ihyan andahre nedin da̱ma ye nducuahn vedecuihca che va iyehnse ndete che chemin din che denda ye, ne hua co cuahtenan ye vahchetero. Ndete che tihca̱ ne, metah deh nduco nedihve ye ca̱va che ndevahn ye. 27 Va che conahn chemin, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che chí numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá nduco ángel yáhn, ne techeca̱dé yahn nducoya̱ca ihyan, nda̱hco menún yahn queri a̱ma ye tunoca che nedin ye, ndahtenan ye iyehnse. 28 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma o ihyan che chenun ye muhn ne, vate ca ye iyehnse nda̱ ro min, ne ndihchero ye u che rinducó nducoya̱ca ihyan cuahn che ndá̱ numacuahn vederihquentiyon yáhn.

17

Dihvo vo Jesucristo ne, ndo diya̱hn ye

1 Chihno a̱n ro min ne, quenda Dihvo vo Pedro ma̱n, Jacobo nduco dihno ye Jua̱n ma̱n, ne cuahn ye nduco ihyan chahn a̱ma tingüete ya̱co, 2 ne min ndo diya̱hn ye na̱n ihyan chahn. Yavena̱n ye ma̱n, tino yahn ye ma̱n ne, a̱ma diya̱hn ro nduhca̱ na̱n ya̱hn. 3 Ura min ndihchero ihyan apóstol chahn Moisés nduco Elías che rente ye nduco Dihvo vo. 4 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Dihve nuhn, a̱ma nda̱hca̱ che cuahtenan vo muhn. Ndete che nahn ne ne, dendah nuhn ino vache vah; a̱ma na̱n che conun ne, ta̱ma na̱n che conun Moisés, ne ta̱ma na̱n che conun Elías.

5 Numanahn che ra̱hn ca Pedro ne, quendihco a̱ma man tuno diya̱hn ro na̱n che chenun ihyan chahn, ne va̱n man me ne, chenun a̱ma ndudo che ra̱hn tuhca̱:

―Sa̱hnguh che Da̱yá. Yahinó sa̱hn. A̱ma yenó ca̱va se. Che ca̱hma se ne, chemin che codinahn nchuhn.

6 Cuahn che chihnevan ihyan apóstol chahn ndudo me ne, a̱ma dihya ye chi, ne chahteta̱ve ndih ye ndiya̱hn. 7 Tuhme chahn nda̱ Dihvo vo na̱n ihyan chahn, nahn ta̱h ye ihyan, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuenecuan nchuhn. Hua dihya ne co.

8 Cuahn che ndo nihyon na̱n ye ne, ametah ndihchero ye ihyan che o chahn, a dema̱n Dihvo vo.

9 Ura che cuenchahn ye cuete me ne, chihquentiyon Dihvo vo ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Hua ca̱hma nchuhn nduco nde a̱ma ihyan yahn vederihno che ndihchero ne, nde ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ntuché va̱n tena̱hn.

10 Tuhme tumerune ihyan apóstol chahn Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―¿Deh cuande che ra̱hn sa̱hn devano ley che dirun Moisés che dinoca Elías va che chi ye ne?

11 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co che va che chi Elías, nda̱hco ca̱de ye nducuahn. 12 Ate rá̱hn rí nchuhn te a nda̱ Elías, ne ihyan ne, hua nevahnecun ye ihyan. Tahque ndah ye ne, din ta̱n ye nduco ye. Namin u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che chuhríhn, din ta̱n ihyan nducó.

13 Tuhme tumacadino ihyan apóstol chahn che rente ye yahn Jua̱n Bautista anduhneca̱ ndete che a ihyan min che Elías.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn dihn che ndi se cah rih dihca

14 Cuahn che nta̱ ihyan chahn na̱n che chenun ihyan chena̱hn ne, chahn nda̱ a̱ma se, chehntihya se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

15 ―Dihvé, conan va̱hino ne sa̱hn da̱yá, te ndi se cah rih dihca, ne a̱ma rechuhrihn se. A̱ma ndeh yune cuahn che rinuhn yahn se ne, renda̱hnun se va̱coya̱hn ma̱n, va̱n nune ma̱n. 16 A checú sa̱hn na̱n ihyan apóstol yahn ne, ate hua chi din ye che ndoyahn se.

17 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―Nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh ne, duhtuno ihyan nchuhn ma̱n, hua ritahno ne ma̱n. Nchuhn ne, a hua nda̱ ro che co ne ihyan. ¿A cuahn da̱ma quendá̱h vedechahtino nduco ne, che ra̱hco ne? Checú ne sa̱hn muhn.

18 Sa̱hn dihn me ne, quenun a̱ma vaco chihnga̱ sa̱hn. Cuahn che nda̱ se na̱n ye ne, chihquentiyon ye che ndiquenda̱h vaco chihnga̱ me, ne ndeta̱hno ndoyahn se.

19 Ura che a dema̱n ye ne, tumerune ihyan apóstol chahn Dihvo vo:

―¿Dehra cuande che hua chi ndetenda̱h nuhn vaco chihnga̱ me ne?

20 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn ne, nde hua ritahno ne, te cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ndete che ritahno ne mare tahsihn ne, ca̱hcantiyon ne a̱ma ico che ca̱ca na̱n che va, ne cuhnde ta̱ma cuahn, ne dinahn. Ndete che ritahno ne ne, adecodehno che ca̱ca ne ne, conahn nduco ne. 21 Rá̱hn rí nchuhn te ca̱va che ndetenda̱h vo vaco chihnga̱ chemin chan ne, va che cova̱h vo ma̱n, cuahto vo ya̱hte ma̱n.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo ta̱ma yune che va che ca̱hno se ihyan

22 Numanahn che quechica Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye esta̱do yahn Galilea ne, ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che neca̱h ihyan u ta̱h sa̱hn nunde, 23 ne ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

A̱ma chi nda̱che ihyan chahn yahn che tihca̱ ra̱hn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, nedihve ye ca̱de iyo yahn ya̱co

24 Cuahn che nda̱ ihyan chahn ya̱n Capernaum ne, chahn sa̱hn che rica se tume ca̱de iyo yahn ya̱co, tumerune se Pedro:

―¿A hua renedihve ihyan ricuahn yahn nchuhn tume ca̱de iyo yahn ya̱co ne?

25 Ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ta̱ca̱ hua, renedihve ye.

Ndonda̱ Pedro chete vah ne, mena̱n vihca tumerune Dihvo vo ihyan:

―Deh rahn Simón, ihyan che rihquentiyon ye ne, ¿duh rica ye tume ca̱de iyo ne? ¿A ihyan nación yahn ye o ihyan ta̱ma nación ne?

26 Ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Rica ye ihyan ta̱ma nación.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Tuhme ne, ihyan nación yahn ye ametah va che nedihve ye. 27 Ate ca̱va che hua din vo che co ta̱n nde a̱ma ihyan ne, cuehn na̱n vine, ne cotihyen cu ra ya̱hca. Ite che cua te ne, cuentah chende te, ne min ntaque a̱ma tume. Nduco chemin cuenedihve ca̱de iyo yáhn ma̱n, yehn ma̱n.

18

Duh che tahque cona̱n

1 Chihno min ne, ndo da̱ma ihyan apóstol chahn na̱n Dihvo vo, ne tumerune ye ihyan:

―¿Duh che tahque cona̱n va̱n ihyan che rihquentiyon Dendiohs ne?

2 Tuhme cah Dihvo a̱ma lihn, chihno ye menda̱hn, 3 ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ndete che hua nto ino ne nunde yahn ne, co ne nduhca̱ checa̱hya che tuhchan che necun ne, hua co cuahtenan ne vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 4 Cuedevano ne te adecoduhno ihyan che necun ye nduhca̱ lihn cuh ne, ihyan min che tahque cona̱n ye va̱n ihyan che rihquentiyon Dendiohs. 5 Namin cuedevano ne te adecoduhno ihyan che nevahnecun ye a̱ma ihyan yáhn che necun ye nduhca̱ lihn cuh ne, a u nevahnecun ye.

Ca̱hnda yahn ihyan che rahtendihco ye nunde

6 ’Adecoduhno ihyan che tihyon yune ye ihyan yáhn che cuahtendihco ye nunde ne, a̱ma chahte castigo va che co ye. Tahque nda̱hca̱ ca̱va ye ndete che ca̱ca ya̱hto ihyan a̱ma tu yudo chahte da̱ndo ye, ne cuaconda̱hnun ye ihyan va̱n nuniya̱hn, yudomin ca che tihyon yune ye ihyan yáhn che cuahtendihco ye nunde. 7 ¡Cheva̱h ihyan ihyense!, te a ca̱de no che va che cuahtendihco ye nunde. Ate ¡tahque vedin ihyan che tihyon yune ye ihyan che cuahtendihco ye nunde!

8 ’Ndete che renda̱ yahn ne che cuahtendihco ne nunde, ne va che dinahn ne nduco ta̱h ne o nduco ca̱h ne ne, tahque ndah che din ne cuande anduhneca̱ ndete che a chihca ne, chaconda̱h ne, te tahque nda̱hca̱ yahn ne ndete che co cuahtenan ne vahchetero andahre yuhche ne, yudomin ca che ndah ta̱h ne, ndah ca̱h ne, cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn cuahn da̱ma. 9 Ndete che ca̱va ndutina̱n ne renda̱ yahn ne che cuahtendihco ne nunde ne, tahque ndah che din ne cuande anduhneca̱ ndete che a tico ne, chaconda̱h ne, te tahque ndah yahn ne ndete che co cuahtenan ne vahchetero andahre hua ro na̱n ne, yudomin ca che ndah ndutina̱n ne, cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn.

Ejemplo yahn itecuche che chinda te

10 ’Cuihco nchuhn cuda̱do che hua nda̱hchenan ne nde a̱ma ihyan che necun ye nduhca̱ checa̱hya che tuhchan, te ángel yahn ne, cuahn da̱ma chenan ye na̱n Chidá che va ye vahchetero. 11 Tihca̱, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndá̱ ndedeváhn ihyan che a ndinda ye, nedin nunde yahn ye.

12 ’Rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ihyan che va a̱ma ciento itecuche yahn ye ne, ndete che conda a̱ma te va̱n chano ne, ca̱hcoma̱n ye ite che chena̱hn chahn va̱n chano na̱n che redin ye cuda̱do ite, ne ca̱hn ye quenuhn ye ite che chinda me. 13 Cuahn che nta̱ca ye ite ne, cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde tahque co yeno ye ca̱va ite min che co ca̱va ite che chena̱hn chahn. 14 Tihca̱ Chida nchuhn che va ye vahchetero, te hua nahn ye che conda nde a̱ma ihyan che necun ye nduhca̱ checa̱hya che tuhchan.

Nduhca̱ che va che nchahco ihyan yahn vih

15 ’Ndete che a̱ma ihyan che namin ritahno ye din ta̱n ye nduco a̱ma cha nchuhn ne, coya̱hve ne ihyan cua̱hn dema̱n ne nduco vih. Ndete che nto ino ye nunde yahn ye ne, a ndedevahn ne ihyan yahn castigo che va che co ye. 16 Ate ndete che hua tumaca̱h ye che ca̱hma ne ne, conuhn ne a̱ma o testigo ca̱va che nduco ihyan chahn ya̱hve ne ihyan. 17 Ate ndete che nde nduco tihca̱ hua tumaca̱h ye ne, ca̱hma ne nduco ihyan ndiya̱co ca̱va che va̱n nducoya̱ca ne ya̱hve ne ihyan. Ate ndete che hua tumaca̱h ye ne, co din ne cuande anduhneca̱ ndete che nde hua devano ye che va Dendiohs.

18 ’Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducuahn che nte ca̱de ne ne, ca̱h dito Dendiohs ndudo yahn ne.

19 ’Namin rá̱hn rí nchuhn te ndete che co da̱ma ndudo a̱ma o ne, ca̱ca ne deh che nahn ne Chidá che va ye vahchetero ne, te ye nchuhn. 20 Te ye nchuhn, te na̱n che ndo da̱ma o ino ihyan ndeva ye yavená̱n ne, min quenún va̱n ye.

21 Tuhme chahn nda̱ Pedro, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, ¿a ndeh yune va che nchahcó yahn ihyan che quendi ye din ta̱n ye nducó ne? ¿A nde ndache yune ne?

22 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ndiyu atena̱n ndache yune, te a nduh va ndeh yune che din ta̱n ye ne, a tih va ndeh yune va che nchehque yahn ye.

Ejemplo yahn a̱ma sa̱hn che metah vederenchahco na̱n se

23 ’Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma rey che tenda̱h cuande ye yahn sa̱hn che redin ntiyon nduco ye. 24 Cuahn che cana̱n tenda̱h cuande ye ne, nda̱ a̱ma se tenda̱h cuande ye yahn se, ne quendihco ndeh se yahn ye, tenduh ndiche mil tume diya̱hngua̱n. 25 Nducote metah deh nduco che nedihve se ne, chihquentiyon ye sa̱hn deca̱hya yahn ye che ndihcue se sa̱hn ma̱n, ndihcue se nda̱hta yahn se ma̱n, da̱ya se ma̱n, nducuahn dehtenduh yahn se ma̱n, ca̱va che ndutonun tah che quendihco se yahn ye. 26 Tuhme chehntihya se na̱n rey me, ne ra̱hn se: “Dihvé, codin chahtino ne yáhn, ne nedihvé yahn ne.” 27 Quenan va̱hino ye sa̱hn, ne numacuahn vedeyeno tehche ino ye nducuahn che quendihco se. 28 Ate ura che cona̱hn se nta̱ca se a̱ma combiero yahn se che quendihco ye ino cun ca̱de yahn se. Dihno se da̱ndo ye, ne ra̱hn se ri se ihyan: “Cuenedihve che quendihque yáhn.” 29 Chehntihya ye na̱n se, ne ra̱hn ye: “Codin chahtine yáhn, ne nedihvé yehn.” 30 Ate hua cahnecun se. Tahque ndah se ne, chahn se chica nunde se yahn ye, ne quenun ye va̱coya̱hn nde chihno nedihve ye yahn se. 31 Ndihchero combiero yahn se che tihca̱ din se, ne a̱ma chi ta̱n ye, chahn ye chengo ye rey me. 32 Tuhme tahve rey me che chehua sa̱hn, ne chihya ye sa̱hn: “Di ne, a̱ma duhtuno ihyan di. U ne, nchahcó yehn yahn nducuahn che quendihque yáhn, te chique favor u. 33 ¿Ta̱ca̱ che hua tihca̱ quenan va̱hine combiero yehn nduhca̱ che quenan va̱hinó di?” 34 Numacuahn vedeta̱n chihquentiyon ye che conun se va̱coya̱hn nde chihno nedihve se che quendihco se.

35 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Namin nchuhn, ndete che hua nchahco ne yahn vih numacuahn chedave yahn ne ne, cuahno ne nduhca̱ che chahno sa̱hn min, te Chidá che va ye vahchetero ne, hua nchahco ye yahn ne.

19

Dihvo vo Jesucristo ne, chicuahn ye nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs che hua tehche ihyan nda̱hta yahn ye

1 Cuahn che chihno nte Dihvo vo ne, chica ye min esta̱do yahn Galilea, cuahn ye esta̱do yahn Judea, ta̱ma la̱do viche ico Jordán, 2 ne a̱ma ya̱hn ihyan cuahn ye nduco ye. Cuahn che nda̱ ye min ne, din ye che ndoyahn ihyan cah.

3 Tuhme nda̱ a̱ma o sa̱hn fariseo che nahn tumarande se ihyan, ne tumerune se:

―¿A co tehche ihyan nda̱hta yahn ye ca̱va adecodehno ne?

4 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A devano nchuhn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cuahn che dendah Dendiohs iyehnse ne, dendah ye ihyan cha̱hn ma̱n, ihyan nda̱hta ma̱n.” 5 Namin ndirun tuhca̱: “Ihyan cha̱hn ne, ca̱hcoma̱n ye indihte yahn ye, ne cahneva̱co ye, conan cuma ye nda̱hta yahn ye. Ihyan chahn ne, din yahn ye vih anduhneca̱ ndete che a̱ma no ye.” 6 Nducote tihca̱ ne, ametah din ye cuande che o ye, te anduhneca̱ ndete che a̱ma no ye. Nducote a ma̱n Dendiohs nahn ye che cuahtenan cuma ihyan chahn vih ne, hua redin yahn che tehche ye vih.

7 Ra̱hn sa̱hn chahn ri se ihyan:

―Ndete che tihca̱ ne, ¿deh cuande che ca̱h yune Moisés che tehche ihyan nda̱hta yahn ye, dirun ye a̱ma ca̱ca ca̱h ye ta̱hn?

8 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Yahn che cheche chedave yahn ihyan ne, chemin che ca̱h yune Moisés che tehche ye nda̱hta yahn ye. Ate Dendiohs ne, hua tihca̱ chihco ca̱de ye cuahn che dendah ye iyehnse. 9 U ne, rá̱hn rí nchuhn te ihyan che ndere tehche ye nda̱hta yahn ye ndiyu yahn nunde che quenan te nduco ta̱ma cha̱hn, ne cahneva̱co ye nduco ta̱ma te ne, redin duche yahn ye che nihneva̱co ye. Namin sa̱hn che cahneva̱co se nduco ta̱hn che ntehche incha̱hn te ta̱hn ne, condihco se nunde.

10 Tuhme ra̱hn ihyan apóstol ri ye Dihvo vo:

―Ndete che tihca̱ va ca̱de yahn ihyan cha̱hn ne, tahque ndah ye che nde hua cahneva̱co ye.

11 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Hua nducoya̱ca ihyan co dinahn ye yahn chemin, te atena̱n ihyan che neca̱h Dendiohs vederihquentiyon ihyan che co dinahn ye. 12 Vate cha̱hn che hua numa ye, te a tihchan ye nde rahteya̱n ye. Namin vate ye che hua numa ye yahn che ihyan redin yoh ye ihyan. Namin vate ye che hua rahtenan cuma ye nda̱hta ca̱va che hua co va̱hche yahn ye na̱n ntiyon yahn Dendiohs. Ihyan che retumacadino che co dinahn ye che cuahtema̱n ye ne, nda̱hca̱ che dinahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, nahn ta̱h ye checa̱hya, cova̱h ye ca̱va

13 Chihno min ne, nda̱ ihyan, nda ye checa̱hya yahn ye ca̱va che nahn ta̱h Dihvo vo, ne cova̱h ye ca̱va. Ate ihyan apóstol ne, ra̱hva ye nduco ihyan chahn. 14 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Hua ca̱hca ta̱n nchuhn che chi checa̱hya sih ná̱n, te a ndi cuande va̱n ihyan che necun ye che cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

15 Chihno ra̱hn ye chemin ne, nahn ta̱h ye checa̱hya chahn, cova̱h ye ca̱va. Tuhme chica ye min, cuahn ye.

A̱ma sa̱hn cuihca ne, nte se nduco Dihvo vo Jesucristo

16 Ura min nda̱ a̱ma sa̱hn yuno na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se:

―Ihyan Ricuahn Ndah, ¿deh ndah che dín ca̱va che conán vahchetero ne?

17 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nde hua redin yahn che cahme, Ihyan Ricuahn Ndah, te atena̱n Dendiohs ne, ihyan min che ndah ye. Ca̱va che conen vahchetero ne, codinehn vederihquentiyon yahn ye.

18 Tumerune se ihyan:

―¿Cha vederihquentiyon me ne?

Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Vederihquentiyon che tuhca̱: “Hua cahne ihyan ma̱n, hua din duche yehn che nihnevaque ma̱n, hua doque ma̱n, hua ndere ca̱hma nonde yahn ihyan ma̱n, 19 cuendeva yavena̱n chide ma̱n, cheque ma̱n, codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahino man di ma̱n.”

20 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Nducuahn vederihquentiyon che tihca̱ ne, redináhn nde ro che lihn ca u. ¿A va ca che dináhn ne?

21 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Che cuahtenan ihyan vahchetero ne, tahque rigonun chihve che co vedecuihca. Ca̱va che hua co va̱hche yehn che tone min ne, cuendihcue dehtenduh yehn che va, ne cuinen ihyan cheva̱h. Tuhme cochi condoque u.

22 Nducote a̱ma cuihca se ne, hua quenan ino se che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo nduco se, ne a̱ma chi ra̱n se cona̱hn se.

23 Tuhme ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma va̱hche ca̱va ihyan cuihca che conda̱ ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 24 Ndaconan rá̱hn rí nchuhn te nde a̱ma ihyan cuihca ne, hua co conda̱ ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

25 Che ra̱hn ye chemin ne, a̱ma cuahn ino ihyan apóstol chahn, ne ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Ndete che tihca̱ ne, nde a̱ma ihyan hua co ndevahn ye.

26 Chaconan Dihvo vo ndihchero ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Che tin dema̱n ihyan ne, hua conda̱ ye vahchetero. Atena̱n Dendiohs co din ye che min tuno ihyan, te Dendiohs ne, ri redin ye nducuahn.

27 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye ihyan:

―Dihve nuhn, me nuhn che chihcoma̱n nuhn nducuahn, chinduco nuhn ndih ne, ¿deh co nduco nuhn ne?

28 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te cuahn che a nuhnde ca̱de nducuahn, ne u che rinducó nducoya̱ca ihyan cuhndé na̱n che rihquentiyón numacuahn vedeyudo ne, namin nchuhn che rinduco ne u ne, cuahte ne techeca̱de ne yahn nduh che ndichio nda̱ta yahn ihyan nación yahn Israel. 29 Namin adecoduhno ihyan che va che ca̱hcoma̱n ye dehtenduh yahn ye ma̱n, ihyan yahn ye ma̱n, ca̱va che co conduco ye u ne, nuhnde menun a̱ma ciento yahn queri a̱ma che ca̱hcoma̱n ye, a va̱co ye, a dihno ye, a cahve ye, a chida ye, a chaco ye, a nda̱hta yahn ye, a da̱ya ye, a ya̱hn yahn ye, ate nunde menun a̱ma ciento yahn queri a̱ma che ca̱hcoma̱n ye. Ava̱ne ne, conan ye vahchetero numacuahn ro. 30 Nda̱ ro min ne, ndiyu yahn che a ra̱hn chitahno ihyan che tahque quenda̱h yavena̱n ye, nde huane yahn che cade chitahno ye che hua nduh quenda̱h yavena̱n ye.

20

Ejemplo yahn sa̱hn redin ntiyon

1 ’Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma patrón che chahn ye a̱ma vatiya̱n chenuhn ye mozo ca̱va che tuhn se uva yahn ye. 2 Nda̱ca ye neve se, ne nte ca̱de ye nduco se che din se ntiyon ca̱de ro, ne dechuh ye sa̱hn na̱n ntiyon yahn ye. 3 Chahn tun ye tenduh na̱n rahco nun vatiya̱n, ne nta̱ca ye te neve se che vatechica se cua̱hn ndihve, metah ntiyon din se. 4 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Cuahn nchuhn codin ne ntiyon yáhn, conduco ne sa̱hn chena̱hn che a chenan se min, ne nedihvé nchuhn nduhva che redin yahn.” “A,” ra̱hn se, ne cuahn se. 5 Chahn tun ye tenduh na̱n ma̱hn ya̱hn. Nta̱ca ye te neve se, dechuh ye sa̱hn na̱n ntiyon me. Chahn tun ye tenduh na̱n rahco ino. Nta̱ca ye te neve se, ne namin dechuh ye sa̱hn. 6 Ndaconan chahn tun ye tenduh na̱n rahco uhn, ne nta̱ca ye te neve se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “¿Dehco che hua din nchuhn ntiyon ma̱n ro ne?” 7 Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se ihyan: “Hua din nuhn ntiyon, te hua nda̱ca ntiyon din nuhn.” Ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Cuahn nchuhn din ne ntiyon yáhn tuhme, ne nedihvé nchuhn nduhca̱ che redin yahn.” “A,” ra̱hn se, ne cuahn se. 8 Chi chino me ne, ra̱hn ye ri ye mandador yahn ye: “Cuenedin dame sa̱hn mozo sih, ne cuenedihve yahn se, cuanan nduco sa̱hn che nda̱ adive cuahn.” 9 Cuahn che chenda̱ sa̱hn che a nde na̱n rahco uhn a chino cana̱n din se ntiyon ne, ndonda̱ ta̱h se chihve yahn se yahn numa ro. 10 Nde na̱n chihnonan yahn ne, chenda̱ sa̱hn che din se ntiyon numa ro, ne ndedecadino se che tahque ndahva nedihve ye sa̱hn, ate a da̱ma no nedihve ye sa̱hn. 11 Cuahn che ndihchero se che a da̱ma no nevihve sa̱hn nduco sa̱hn chena̱hn chahn ne, ra̱hn nunde se nduco patrón yahn se, 12 ne ra̱hn se ri se ihyan: “Sa̱hn sih che atena̱n a̱ma ura no din se ntiyon ne, ¿deh cuande che da̱ma nedihve ne sa̱hn nduco nuhn che chahtenun nuhn va̱n ya̱n numa ro, din nuhn ntiyon?” 13 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “A devanó che redín. A numa nedihvé yahn nchuhn nduhca̱ che a nte ca̱de vo. 14 A nedihvé yahn nchuhn. Tahque ndah ne ne, cona̱hn ne. A má̱n va vedeyeno che tihdená̱n, nedihvé yahn sa̱hn chuhn. U ne, codín nduhca̱ che náhn nduco tume yáhn. 15 Nchuhn ne, hua cuande yahn ne che quenan cumá vedeva̱hino nduco se.” 16 Atihnoca̱ no tun ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan, te ndiyu che a ra̱hn chitahno ihyan che tahque quenda̱h yavena̱n ye, nde huane che a cade chitahno ye che hua nduh quenda̱h yavena̱n ye. Tihca̱, te va̱n nducoya̱ca ihyan che nahn Dendiohs che cotahno ye ne, atena̱n neve ra ye che tenda̱hnun Dendiohs ihyan ca̱va che ndevahn ye.

Ndaconan ra̱hn Dihvo vo Jesuscristo che va che ca̱hno se ihyan

17 Cuahn che a quenun yune Dihvo vo cuahn ye ya̱n Jerusalén ne, quenda ye nduh che ndichio ihyan apóstol devavih, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

18 ―A devano nchuhn, che ma̱n ne, chenun yune vo, cuhn vo ya̱n Jerusalén. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, neca̱h ihyan u ta̱h chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne cuih nunde se yáhn ca̱va che ca̱hno ihyan u. 19 Neca̱h se u ta̱h sa̱hn ta̱ma nación ca̱va che din duche yahn se u ma̱n, cuahn se u ma̱n, nahn ya̱h se u ma̱n. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

Chaco Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n ne, chica ye che cona̱n da̱ya ye

20 Chihno min ne, chahn nda̱ nda̱hta yahn Zebedeo nduco nduh che o da̱ya ye, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n. Chehntihya ye na̱n Dihvo vo, ne chica ye favor ihyan. 21 Tumerune Dihvo vo ihyan:

―¿Deh nehn ne?

Ra̱hn ihyan nda̱hta me:

―Ricá ndih che cuahnecun ne che cuahte nduh che o da̱yá da̱ma nduco ne cuahn che a va ne na̱n rihquentiyon ne. A̱ma se ne, cuhnde se la̱do ta̱h cua̱co ne, ne ta̱ma se ne, cuhnde se la̱do ta̱h cueh ne.

22 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn ne, nde hua renahn ne deh che rica ne. ¿A cocha ne chuhrihn ne nduhca̱ che va che a̱ma chuhríhn ne?

Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ta̱ca̱ hua. Cocha nuhn.

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co te va che chuhrihn nchuhn nduhca̱ che va che a̱ma chuhríhn, ate che cuahte ne chihto ná̱n ne, ndiyu u che ca̱hcantiyón, te a Chidá che ca̱hcantiyon ye, ne a ma̱n ye devano ye cha ihyan che cuahte ye chihto ná̱n.

24 Chihnevan ihyan apóstol chena̱hn chahn, ne chi ta̱n ye nduco ihyan che o chahn. 25 Tuhme cah Dihvo vo nducoya̱ca ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nchuhn ne, a devano ne te ihyan ndina̱n yahn queri a̱ma nación ne, a̱ma yudo rihquentiyon ye, ne sa̱hn che rinan se ihyan ne, rendinun rendina̱hno se ihyan yahn ye. 26-27 Ate va̱n nchuhn ne, hua co tihca̱, te adecochano ne che nahn cona̱n ne ne, va che co ne nduhca̱ a̱ma mozo, conan ne vih. 28 U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, cuiquendi ne yune yáhn, te u ne, ndá̱, ndiyu ca̱va che conan ihyan u, ate ca̱va che conan má̱n ihyan, ne ca̱hco mendá̱hn u ca̱va che ndedeváhn a̱ma ya̱hn ihyan.

Din Dihvo vo Jesucristo che chi ro na̱n o sa̱hn na̱n ve

29 Cuahn che chica Dihvo vo ya̱n Jericó nduco ihyan apóstol yahn ye ne, a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye ihyan. 30 Chihto yune vate o sa̱hn na̱n ve, ne cuahn che chihnevan se che a nda̱ nino Dihvo vo ne, riya̱hve se ihyan numa dito se:

―Dihve nuhn, Da̱ya David, ¡conan va̱hino ne nuhn!

31 Ra̱hva ihyan nduco se ca̱va che cuahtedihn chende se, ate nde tahque yudo na̱n se ra̱hn se:

―Dihve nuhn, Da̱ya David, ¡conan va̱hino ne nuhn!

32 Tuhme chan ndi Dihvo vo. Cah ye sa̱hn, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh nahn nchuhn che dín ca̱va ne ne?

33 Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Dihve nuhn, nahn nuhn ne che din ne che co ro na̱n nuhn.

34 Quenan va̱hino ye sa̱hn, ne nahn ta̱h ye ndutina̱n se. Ndeta̱hno chi ro na̱n nduh che o se, ne cuahn se chinduco se ihyan.

21

Nda̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱n Jerusalén

1 Cuahn che a nda̱ nino ihyan chahn ya̱n Jerusalén ne, nda̱ ye chihto a̱ma ya̱n lihn che duche Betfagé, nino cuete Olivo. Min tahve Dihvo vo o ihyan apóstol yahn ye, 2 ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuahn nchuhn viya̱n, ne min nta̱ca ne a̱ma burro che quenan chiche te, nduco te da̱ya te. Cuenta̱hte ne ite, ne cuiquenda ne ite. 3 Ndete che va duh ihyan che ca̱hma ye deh din ne burro tih, renta̱hte ne ite ne, ca̱hma ne co ne ihyan: “Dihve nuhn nahn ye ite, ne ndeta̱hno ndedechuh ye ite.”

4 Tihca̱ chi ca̱va che conahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta tuhca̱:

5 Ca̱hma nchuhn co ne ihyan che vate ye ya̱n Jerusalén:

“Condihchero nchuhn che cochi Rey yahn ne.

A̱ma necun ye, ne quendudo ye a̱ma burro lihn.”

6 Dinahn ihyan apóstol chahn che chihquentiyon Dihvo vo. 7 Chehua ye burro me nduco da̱ya te, ne tihde ye tino yahn ye da̱me te. Cocha Dihvo vo ite, ne quendi ye cuahn ye. 8 A̱ma ya̱hn ihyan nduco ye, ne na̱hn ye ne, renta̱ve ye tino yahn ma̱n, na̱hn ye ne, renta̱ve ye ya̱ta cue ma̱n, rendedecuco ye numa yune cua̱hn na̱n che cuahn Dihvo vo. 9 Nducoya̱ca ihyan che nda̱hna̱n ye ma̱n, ihyan che chenan ive ye ma̱n ne, a̱ma yeno ye, ne rah ye tuhca̱:

―¡Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che quenan cuma ye vederihquentiyon che quenan cuma ihyan ndico yahn ye David! ¡Dechuh Dihvo vo Dendiohs ihyan! ¡Ndeva vo yavenan Dendiohs!

10 Cuahn che chenda̱ Dihvo vo ya̱n Jerusalén ne, cana̱n nducoya̱ca ihyan ndo da̱ma ye. A̱ma vari ye, ne na̱hn ye tumerune ye:

―¿Duh ihyan tih che nda̱ ye ne?

11 Na̱hn ye ne, ndahconan:

―Ihyan cuh che profeta Jesucristo che chica ye ya̱n Nazaret, esta̱do yahn Galilea.

Dihvo vo Jesucristo ndetenda̱h vah ye sa̱hn che chenun se chete ya̱co rendihcue se

12 Chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co, ne ndetenda̱h vah ye nducoya̱ca sa̱hn che chenun se min rendihcue se ma̱n, ra se ma̱n. Chi muhn chi min ye mesa yahn sa̱hn che rendahcorun se tume ma̱n, silla yahn sa̱hn che rendihcue se icui ma̱n, 13 ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Na̱n ndudo yahn Dendiohs ne, ndirun tuhca̱: “Ya̱co yáhn ne, ca̱va che cuahtenun ihyan cova̱h ye”, ate nchuhn ne, nedin ne anduhneca̱ vah na̱n che rendo da̱ma sa̱hn duco.

14 Chihno min ne, chahn nda̱ a̱ma o sa̱hn na̱n ve ma̱n, sa̱hn che cueh ca̱h ma̱n, na̱n Dihvo vo min chete ya̱co, ne din ye che ndoyahn se. 15 Nducoya̱ca checa̱hya che chenun min ne, a̱ma yeno, ne rah tuhca̱:

―¡Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che quenan cuma ye vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma David!

Chidocuya̱n ndina̱n nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, a̱ma chi ta̱n se che din Dihvo vo vederihno ma̱n, che rah checa̱hya chahn rendeva yavena̱n ye ma̱n, 16 ne ra̱hn se ri se ihyan:

―¿Ta̱ca̱ che reca̱h yune ne che tihca̱ rendeva checa̱hya sih yavena̱n ne?

Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Reca̱h yuné, te a tihca̱ va che conahn. A devano nchuhn te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Chihco ca̱de ne che checa̱hya ma̱n, decua̱h ma̱n ne, ndeva yavena̱n ne nduhca̱ che redin yahn.”

17 Chihcoma̱n ye sa̱hn chahn, ne chica ye min. Cuahn ye ya̱n Betania, ne min quenan ye vino min.

Dihvo vo Jesucristo ne, din dine ye a̱ma ya̱hn higo

18 Chi dave ta̱ma ro me, ura che quenun yune Dihvo vo che cuahn tun ye ya̱n Jerusalén ne, chi cuico ye. 19 Ndihchero ye a̱ma ya̱hn higo chihto yune, ne chahn ye ndihchero ye ndete che chenan ndute yahn. Ate metah nde a̱ma ndute yahn, dema̱n ya̱ta chenan. Tuhme din dine ye ya̱hn me, ne ra̱hn ye:

―Ametah ndaconan co ndute yehn.

A ura min no tih ya̱hn me. 20 Cuahn che ndihchero ihyan apóstol chahn che tih ya̱hn me ne, a̱ma cuahn ino ye, ne tumerune ye Dihvo vo:

―¿Ta̱ca̱ che ndeta̱hno tih ya̱hn higo ca̱h ne?

21 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ndete che ritahno ne ma̱n, hua rihco yahn ino ne ma̱n ne, nde vederihno che tahque rahte co din ne. Co ca̱hcantiyon ne ico tih che ca̱hn conda̱hnun va̱n nuniya̱hn, ne dinahn. 22 Ndete che ritahno ne ne, nducuahn che ca̱ca ne Dendiohs ne, conahn nduco ne.

Vederihquentiyon che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo

23 Ura che nda̱ Dihvo vo ne, chenda̱ ye chete ya̱co, ne cana̱n ricuahn ye. Numanahn min ne, chahn nda̱ chidocuya̱n ndina̱n nduco sa̱hn intiyahn, ne tumerune se ihyan:

―¿Duh te vederihquentiyon ndih che din ne dehtenduh che tihchan ne?

24 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Namin va a̱ma na̱n che tumeruné nchuhn. Dinoca ndahconan ne chemin, tuhme có nchuhn duh te vederihquentiyon che tihca̱ redín: 25 ¿Duh dechuh Jua̱n che chehdenune ye, a Dendiohs o ihyan iyehnse ne?

Ate cana̱n rentuhno se va̱n ma̱n se nduco vih:

―Ndete che ca̱hmo vo che Dendiohs dechuh ye Jua̱n ne, ca̱hma ye co ye uvo: “¿Me dehco che hua chitahno nchuhn che cahndudo ye tuhme?” 26 Me ndete che ca̱hmo vo che ihyan iyehnse dechuh ye ihyan ne, co ta̱n ihyan ya̱n nduco vo, te nducoya̱ca ye ritahno ye che Ndudo yahn Dendiohs cahndudo ye.

27 Tahque ndah se ne, ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Hua devano nuhn.

Tuhme ra̱hn ye ri sa̱hn:

―Namin u ne, hua có nchuhn duh te vederihquentiyon che tihca̱ redín.

Ejemplo yahn sa̱hn ca̱hya che rahcota̱hn

28 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn ndina̱n chahn:

―Nté a̱ma ejemplo, cahnevan nchuhn. A̱ma ihyan ne, vate o da̱ya ye, ne ra̱hn ye ri ye a̱ma se: “Ma̱n ro ne, cuehn ton uva yuhn vo.” 29 Ndahconan se, ne ra̱hn se: “Hua cá̱hn.” Ate adive ne, nto ino se che tihca̱ ra̱hn se, ne cuahn se din se ntiyon che chihquentiyon chida se. 30 Numanahn min ne, ra̱hn ye nduco sa̱hn che ta̱ma me che ca̱hn se din se ntiyon min. Sa̱hn min ne, ra̱hn se ri se ihyan: “Ta̱ca̱ hua, chidá, cá̱hn.” Ate hua dinahn se. 31 ¿Cha sa̱hn chahn dinahn se che chihquentiyon chida se ne?

Ndahconan sa̱hn ndina̱n chahn, ne ra̱hn se:

―Sa̱hn che ya̱hve ye mena̱n me.

Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nduhca̱ sa̱hn che hua dinahn me ne, tihchan nchuhn, te rahcota̱hn ne yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. Vederihquentiyon yahn ye ne, tahque nun dinahn sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, ta̱hn ndere vatechica ma̱n, che co nchuhn. 32 Jua̱n Bautista ne, chicuahn ye ihyan nduhca̱ che runeca̱de cuahtechica ye, ne nevahnecun sa̱hn chahn ma̱n, ta̱hn chahn ma̱n, ate nchuhn ne, chahcota̱hn ne, nde hua nto ino ne andahre ndihchero ne che nevahnecun ihyan nunde chahn.

Ejemplo yahn sa̱hn redin ntiyon che duhtuno ihyan se

33 ’Cuihnevan nchuhn ta̱ma ejemplo: A̱ma ihyan ne, chihche ye dihyo uva na̱n ya̱hn yahn ye, ne din ye chahn yahn ma̱n, dendah ye a̱ma tanque na̱n che cuhno ye nune yahn uva me ma̱n, chahto ye a̱ma chete na̱n che din ye cuda̱do ntiyon min ma̱n. Cuahn che chihno chihco tahn ye nducuahn ne, nda̱hco ye chenda̱ta me ta̱h a̱ma o sa̱hn che din se ntiyon nduco. Tuhme chica ye min, cuahn ye. 34 Cuahn che a nda̱ ro che a rine uva ne, dechuh ye sa̱hn deca̱hya yahn ye ca̱va che necahn ma̱hn sa̱hn chahn uva me nduco ye. 35 Ate sa̱hn redin ntiyon chahn ne, tumanga̱n se sa̱hn deca̱hya chahn yahn ye, ne a̱ma se ne, chahn se sa̱hn, ne ta̱ma se ne, chihno se sa̱hn, ne ta̱ma se ne, ca̱h se tu sa̱hn. 36 Ndaconan dechuh ye tahque ya̱hn sa̱hn deca̱hya yahn ye, ne a namin no tun din ta̱n sa̱hn redin ntiyon chahn nduco se anduhneca̱ che din se mena̱n.

37 ’Na̱n chihnonan yahn ne, dechuh ye sa̱hn da̱ya ye, te ra̱hco ye te nevahnecun sa̱hn chahn sa̱hn. 38 Ate cuahn che ndihchero sa̱hn chahn da̱ya ye ne, ntuhno se nduco vih, ne ra̱hn se: “Sa̱hn tih che cuhnde ta̱h se ntiyon cuh. Ca̱hno vo sa̱hn, ne cahnevi vo yahn se.” 39 Tumanga̱n sa̱hn chahn sa̱hn, quenda se sa̱hn cua̱hn chihto, ne chihno se sa̱hn.

40 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn ndina̱n chahn:

―Cuahn che nda̱ dihve chenda̱ta me ne, ¿deh din ye nduco sa̱hn redin ntiyon chahn ne?

41 Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Numacuahn vedeta̱n decuihno ye sa̱hn chahn, ne ca̱h ye chenda̱ta me ta̱ma te o sa̱hn redin ntiyon che necahn ma̱hn se ndute nda̱ta me nduco ye nda̱ ro yahn.

42 Namin ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn ndina̱n chahn:

―A devano nchuhn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Tu che hua quenan ino sa̱hn vihcherahto ne,

chemin che tahque chichihve.

Chemin ne, a ma̱n Dendiohs chihco ca̱de ye,

ne a̱ma nda̱hca̱ che tihca̱ din ye.

43 Nducote raconda̱h veda̱me nchuhn u ne, a rendo da̱ma ne nduco sa̱hn vihcherahto chahn. Chemin che cahnevi Dendiohs vederihquentiyon yahn ye che va ta̱h ne, ne nda̱hco ye ta̱h ihyan che dinahn ye. 44 Che raconda̱h veda̱me ihyan u ne, anduhneca̱ ndete che conda̱h ndudo ye na̱n ya̱va, nda̱ca yah ye, ne ihyan che dín castigo ihyan ne, anduhneca̱ ndete che conda̱h ndudo a̱ma ya̱va ihyan, cuihno ndeh ye.

45 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn fariseo chahn ma̱n ne, chenahn se che a yahn se che nte Dihvo vo ejemplo me. 46 Chemin che nahn tumanga̱n se ihyan, ate hua chihquino se. Va̱h se ihyan ya̱n, te nducoya̱ca ye ritahno ye che Dendiohs dechuh ye ihyan.

22

Ejemplo yahn che rihneva̱co da̱ya rey

1 Quendi Dihvo vo, ne nte ye ta̱ma ejemplo, chihnevan sa̱hn chahn:

2 ―Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a nahn nduhca̱ a̱ma rey che din ye vihco decahneva̱co da̱ya ye. 3 Dechuh ye sa̱hn deca̱hya yahn ye ngua se ihyan che a ndiya̱hve ye che conduco ye na̱n vihco me, ate hua chahn ihyan chahn. 4 Ndaconan dechuh ye ta̱ma te o sa̱hn deca̱hya yahn ye, ne ra̱hn ye nduco se: “Ca̱hma nchuhn co ne ihyan chahn che a chihnó itenine, ne a va ya̱n che cheh ye. Din nun ino ye chi ye.” 5 Ate a namin no tun hua tumaca̱h ihyan chahn. A̱ma ye ne, cuahn ye na̱n ya̱hn yahn ye, ta̱ma ye ne, cuahn ye na̱n ntiyon yahn ye, 6 ne ihyan chena̱hn ne, tumanga̱n ye sa̱hn deca̱hya chahn, chahn ye sa̱hn, nde chihno ye sa̱hn. 7 Tuhme a̱ma chi ta̱n rey me, ne dechuh ye sanda̱do yahn ye chihno se ihyan chahn, chihquiya̱hn se ya̱n va̱co ye. 8 Chihno min ne, ra̱hn ye nduco sa̱hn deca̱hya yahn ye: “A va ya̱n nducuahn ca̱va che cuana̱n vihco. Ate ihyan chahn ne, a̱ma duhtuno ihyan ye, nde hua rihneva̱hn che chi ye. 9 Tahque ndah ne, cuahn nchuhn cua̱hn yune viya̱n, muhn min na̱n che ri da̱ma ihyan, ne coya̱hve ne nducoya̱ca ihyan che nta̱ca ne ca̱va che chi ye conduco ye.” 10 Dinahn sa̱hn deca̱hya chahn, ne quenda se quendihconahn nducoya̱ca ihyan che nta̱ca se, hua tumaca̱h se ta̱chan ihyan ye. Nduco tihca̱ ne, a̱ma ya̱hn ihyan chito vah ye.

11 Tuhme chenda̱ rey me chete vah me, ne ndihchero ye a̱ma sa̱hn che nduco se min. Hua quenun se tino nduhca̱ che rahtenun ihyan che rahn ye na̱n rihneva̱co ihyan, 12 ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Amigo, ¿ta̱ca̱ che chenda muhn?, te hua quenon tino che redin yahn che conon.” Sa̱hn min ne, nde na̱n che ca̱hma se metah. 13 Tuhme chihquentiyon rey me sa̱hn che rinan se na̱n vihco me: “Cuiquiya̱hto nchuhn nde ta̱h nde ca̱h sa̱hn tih, cuetenda̱h vah ne sa̱hn, cuaconda̱hnun ne sa̱hn na̱n che man. Min cuaco se ma̱n, cheh dihyon se ma̱n.”

14 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn ndina̱n chahn:

―Tihca̱, te a̱ma ya̱hn ihyan riya̱hve Dendiohs che cuatenan ye vahchetero, ate a̱ma doh ihyan che co cuahtenan ye min.

Tumerune sa̱hn fariseo yahn ca̱de iyo

15 Tuhme cona̱hn sa̱hn fariseo chahn, ne ntuhno se nduco vih ca̱va che nuhn ino se ta̱ca̱ co ca̱ca nunde se yahn Dihvo vo. 16 Dechuh se a̱ma o combiero yahn se nduco ta̱ma te o sa̱hn partido yahn Herodes, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, ndih ne, ndudo cua̱co che rente ne ma̱n, ricuahn ne numa cua̱co vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, nde hua renda̱hchenan ne ihyan, te da̱ma no rendihche ne nducoya̱ca ye. 17 Deh ra̱hn ne: ¿A redin yahn che nedihvo vo ca̱de iyo che rica emperador yahn Roma o hua ne?

18 Dihvo vo ne, a devano ye che retumarande sa̱hn chahn ihyan, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, o na̱n o chende ne. ¿Dehco che retumarande ne u? 19 Cuete ne a̱ma tume che renedihve nduco ne ca̱de iyo, ndihcheró.

Na̱hme se a̱ma tume chemin chan ihyan. 20 Ndihchero ye tume me, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿Duh ihyan che quenan yavena̱n ye ma̱n, che duche ye ma̱n, na̱n tume cuh ne?

21 Ndahconan se, ne ra̱hn se:

―Emperador yahn Roma.

Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cha che rihquentiyon emperador ne, condinahn nchuhn, ne cha che rihquentiyon Dendiohs ne, namin codinahn ne.

22 A̱ma cuahn ino se che tihca̱ ra̱hn ye, ne cona̱hn se nduco vih.

Tumerune sa̱hn saduceo yahn che ntuche tena̱hn

23 A ro min no chahn a̱ma o sa̱hn saduceo chendihchero se Dihvo vo. Sa̱hn chahn ne, hua ritahno se che va che ntuche tena̱hn, ne chemin che ra̱hn se ri se ihyan:

24 Ihyan Ricuahn, Moisés ne, dirun ye te ndete che coh incha̱hn a̱ma nda̱hta che hua nda̱ca da̱ya ye ne, va che cahneva̱co dihno tena̱hn me nduco ta̱hn min ca̱va che ca̱hco nda̱ta se menun dihno se. 25 A̱ma yune ne, chahte ndache sa̱hn ya̱n va̱co nuhn che dihno se vih. Chihneva̱co sa̱hn mena̱n me, ne cuahn che chih se ne, hua nda̱ca se nde a̱ma da̱ya se nduco nda̱hta yahn se. Chemin che chihneva̱co ta̱ma dihno se nduco ta̱hn min. 26 Ate namin chih se, ne hua nda̱ca da̱ya se nduco te. Atihnoca̱ nde chenan chih nduh che ndache se che chahtenan cuma se ta̱hn min. Nde a̱ma se hua nda̱ca da̱ya se nduco te. 27 Nde na̱n chihnonan yahn ne, namin chih ta̱hn min. 28 Nducote nduh che ndache sa̱hn chahn chahtenan cuma se ta̱hn min ne, nda̱ ro che ntuche tena̱hn ne, ¿cha se che incha̱hn te ne?

29 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, hua ritahno ne che va che ntuche tena̱hn, te hua renahn ne Ndudo yahn Dendiohs, nde huane vederihquentiyon yahn ye. 30 Nda̱ ro che ntuche tena̱hn ne, ametah cuahtenan cuma ihyan vih, nde huane ihyan nda̱hta, nde huane ihyan cha̱hn. Ro min ne, ndo ye nduhca̱ ángel che vate ye vahchetero. 31 Me yahn che va che ntuche tena̱hn ne, a ndero ndi che nde hua renahn nchuhn Ndudo yahn Dendiohs che ndirun, na̱n che ra̱hn ye tuhca̱: 32 “U che Dendiohs yahn Abraham ma̱n, yahn Isaac ma̱n, yahn Jacob ma̱n.” Che tihca̱ ra̱hn ye ne, a ndero ndi che a ihyan min che Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan, ihyan che vate ca ye ma̱n, ihyan che a ndih ye ma̱n, te na̱n ihyan min ne, chenduche nducoya̱ca ihyan.

33 Nducoya̱ca ihyan che chihnevan ye che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, a̱ma cuahn ino ye yahn vededevano yahn ye.

Vederihquentiyon yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca

34 Checadino sa̱hn fariseo chahn che nda̱hco ndiya Dihvo vo sa̱hn saduceo chahn, ne ndo da̱ma se, na̱n ye. 35 Va̱n sa̱hn chahn quenun a̱ma sa̱hn devano ley che dirun Moisés, ne ca̱va che tumarande se Dihvo vo ne, tumerune se ihyan:

36 ―Ihyan Ricuahn, ¿cha vederihquentiyon na̱n ley yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca ne?

37 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―“Codin yahine Dihve Dendiohs numacuahn chedave yehn ma̱n, numa ine ma̱n, numacuahn vederendecadino yehn ma̱n.” 38 Vederihquentiyon min che mena̱n vihca. 39 Namin va ta̱ma vederihquentiyon yahn ye, che a nahn da̱ma che tuhca̱: “Codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahino man di.” 40 Na̱n nduh che o vederihquentiyon che tuhchan ne, rendo da̱ma nducuahn che dirun Moisés ma̱n, ihyan profeta ma̱n.

Ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, ¿duh che Chida ye?

41 Numanahn che ndi da̱ma ca sa̱hn fariseo chahn ne, 42 tumerune Dihvo vo sa̱hn:

―Ihyan che va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, ¿deh ra̱hn nchuhn yahn ye ne? ¿Duh da̱ya ihyan min ne?

Ndahconan se, ne ra̱hn se:

―Ihyan min ne, da̱ya David.

43 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete che atena̱n da̱ya David ihyan min ne, ¿ta̱ca̱ che din Vaco Ndah yahn Dendiohs che nevahnecun David ihyan nduhca̱ Dihve ye?, dirun ye tuhca̱:

44 Ra̱hn Dihvo vo Dendiohs ri ye Dihvé:

“Cuihnde chihto ná̱n, la̱do ta̱h cua̱có,

numanahn che nda̱hco ndiyá ihyan che hua ri rendihche di ca̱va che nevahnecun ye di.”

45 Nducote ma̱n David dirun ye che ihyan min che Dihve ye ne, hua cua̱co che atena̱n da̱ya ye ihyan.

46 Nde a̱ma sa̱hn chahn hua nta̱quino se deh che ndahconan se yahn ye, ne nde ro min ametah chihquino se tumerune ca se dehtenduh ihyan.

23

Dihvo vo Jesucristo ne, ndevih ye nunde yahn sa̱hn fariseo va̱cona̱n se

1 Tuhme ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan che chenun ye min ma̱n, ihyan apóstol yahn ye ma̱n, tuhca̱:

2 ―Sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, nta̱h se ntiyon che ricuahn se ley min. 3 Cuenevahnecun nchuhn che ricuahn se, ate hua quendi ne yune yahn se, te sa̱hn chahn ne, a vih ricuahn se, ne a vih redin se. 4 A̱ma ndeh na̱n rihquentiyon se che dinahn ihyan, ate ma̱n se ne, nde tah hua redinahn se. 5 Nducuahn che redin se ne, atena̱n ca̱va che cuhnde ro vederihquentiyon che chenan cuma se. Tahque rahno cinta che chenan chata se ma̱n, reche se ma̱n, tahque rahno tino che chenun se ma̱n, che co ihyan chena̱hn. 6 Renan ino se rahte se na̱n silla che rahte ihyan ndina̱n na̱n vihco ma̱n, chete ya̱co ma̱n. 7 Namin renan ino se che numacuahn vedenecun neca̱h ihyan Dendiohs sa̱hn va̱n ihyan ma̱n, ca̱hma ye ihyan ricuahn yahn se ma̱n.

8 ’Ate nchuhn ne, hua ca̱hma ne ihyan ricuahn yahn vih, te nducoya̱ca ne ne, dihno ne vih, ne va a̱ma no Ihyan Ricuahn yahn ne, ihyan min che va ca̱de che ndedevahn ye ihyan iyehnse. 9 Hua ca̱hma ne chida ne yahn ihyan iyehnse, te va a̱ma no Chida ne, ihyan min che va ye vahchetero. 10 Namin hua ca̱hma nchuhn ihyan ndina̱n yahn vih, te va a̱ma no Ihyan ndina̱n yahn ne, ihyan min che va ca̱de che ndedevahn ye ihyan iyehnse. 11 Ihyan che cona̱n ye va̱n nchuhn ne, co ye nduhca̱ deca̱hya yahn ne. 12 Tihca̱, te ihyan che renda̱hco ndiya ye ihyan chena̱hn, nahn cona̱n ye ne, nuhnde ndiya ye, ne ihyan che nda̱hco ndiya ma̱n ye ihyan ne, cona̱n ye.

13 ’Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te redin va̱hche ne yahn ihyan che nahn nevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs. Hua renevahnecun ma̱n ne, nde hua retihyon yune ne ihyan che nevahnecun ye.

14 ’Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun che Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te rehnevi ne dehtenduh yahn nda̱hta va̱h, ne ca̱va che hua cuhnde ro vede idihya yahn ne ne, a̱ma ra̱hn reva̱h ne redin ca̱ ne. Nducote tihca̱ redin ne ne, tahque chahte castigo va che co ne che co ihyan chena̱hn.

15 ’Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te a̱ma nahn ne che co ya̱hn ihyan che cotahno ye da̱ma nduco ne. Ate cuahn che renda̱ca ne a̱ma ye ne, retihyon yune ne ihyan che a̱ma duhtuno ihyan nda̱conda̱ ye, che nde tahque redin yahn che co ye castigo va̱n ruchiya̱hn che co ma̱n ne.

16 ’Nchuhn ne, anduhneca̱ sa̱hn na̱n ve che nahn quendanan se sa̱hn na̱n ve nduco se. ¡Cheva̱h nchuhn!, te ricuahn ne ihyan: “Ndete che ca̱h ne ndudo yahn ne che ntihyon ya̱n ne ya̱co ne, andahre hua dinahn ne dehve din yahn. Ate ndete ca̱h ne ndudo yahn ne che ntihyon ya̱n ne diya̱hngua̱n che va chete ya̱co ne, chemin che cua̱co, quenan cuma che dinahn ne.” 17 ¡Tundo nchuhn! ¡Hua renahn ne! Tahque rigonun chihve ya̱co, te min ri vihco diya̱hngua̱n che va chete. 18 Namin ricuahn ne: “Ndete che ca̱h ne ndudo yahn ne che ntihyon ya̱n ne na̱n ta ne, andahre hua dinahn ne dehve din yahn. Ate ndete che ca̱h ne ndudo yahn ne che ntihyon ya̱n ne vedino che va na̱n ta ne, chemin che cua̱co, quenan cuma che dinahn ne.” 19 ¡Tundo nchuhn! ¡Hua renahn ne! Tahque rigonun chihve na̱n ta, te min ri vihco vedino che va mena̱n. 20 Tihca̱, te cuahn che reca̱h ihyan ndudo yahn ye che rentihyon ya̱n ye na̱n ta ne, nde nduco nducuahn che va mena̱n ne, rentihyon ya̱n ye. 21 Namin cuahn che reca̱h ye ndudo yahn ye che rentihyon ya̱n ye ya̱co ne, nde Dendiohs rentihyon ya̱n ye, te a ya̱co yahn ye chemin. 22 Namin cuahn che reca̱h ye ndudo yahn ye che rentihyon ya̱n ye vahchetero ne, nde Dendiohs rentihyon ya̱n ye, te a ihyan min che rihquentiyon min.

23 Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te renedihve ne riya yahn ive ma̱n, yahn anís ma̱n, yahn comino ma̱n, ate vederihquentiyon yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca ne, hua retumaca̱h ne yahn, te hua runeca̱de vatechica ne ma̱n, hua chenan cuma ne vedeva̱hino ma̱n, hua ritahno ne ma̱n. Che nahn ne, che quendihconahn dinahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, hua ca̱hcoma̱n ne nde a̱ma. 24 Nchuhn ne, anduhneca̱ sa̱hn na̱n ve che nahn quendanan se sa̱hn na̱n ve nduco se. A̱ma rendecadino ne yahn dehtenduh che nde hua nduh rigonun chihve, ate che tahque rigonun chihve ne, nde hua retumaca̱h ne yahn.

25 Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te nchuhn ne, anduhneca̱ va̱so ma̱n, cuh ma̱n, che dave cua̱hn veda̱me, ate cua̱hn chete ne, ndito dehtenduh che chihnga̱. Tihchan nchuhn, te na̱n ihyan ne, redin ca̱ ne che ndah ihyan ne, ate che cua̱co ne, reduco ne ma̱n, redin idihya ne ma̱n. 26 Nchuhn sa̱hn fariseo che hua renahn ne, che ra̱hco ne che retihyon yune ne ihyan che quendi ye yune yahn Dendiohs, dinoca cuento ino ne nunde yahn ne, cuihcoma̱n ne dehtenduh che chihnga̱ redin ne, tuhme che cua̱co dave yavena̱n ne.

27 Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te redin ca̱ ne che a̱ma ndah ihyan ne, ate a̱ma duhtuno ihyan ne. 28 Tihchan nchuhn, te andahre ra̱hco ihyan che a̱ma ndah ihyan ne, ate o na̱n o chende ne ma̱n, a̱ma duhtuno ihyan ne ma̱n.

29 Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡o na̱n o chende ne! ¡Cheva̱h nchuhn!, te rahto ne ya̱yan yahn ihyan profeta ma̱n, rendedecuco ne ya̱yan yahn ihyan che runeca̱de chahtenan ye iyehnse ma̱n, 30 ne ndere ra̱hn ne nduco vih: “Ndete che uvo che a vato vo ro che chihno ihyan ndico yuhn vo ihyan profeta chahn ne, hua da̱ma chi vo nduco ye.” 31 Nduco ndudo che tihca̱ ra̱hn ne ne, rihco ro ne che da̱ma ne nduco ihyan chahn che chihno ye ihyan profeta. 32 ¡Cuiquendi ne yune yahn ihyan ndico yahn ne ca̱va che din numa ne ntiyon che cana̱n ye! 33 Nchuhn ne, nduhca̱ cu ta̱n tihchan ne. Nde hua co ndevahn ne yahn castigo che va che co ne va̱n ruchiya̱hn. 34 Chemin che va ca che dechúh ihyan che cuahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, ihyan devano ma̱n, ihyan ricuahn ma̱n. Ate nchuhn ne, ca̱hno ne a̱ma o ye, ne ta̱ma te o ye ne, conahn ya̱h ye ihyan. Ta̱ma te o ye ne, cuahn ne ihyan chete ya̱co ma̱n, quenda̱h ne ihyan nduh ya̱n nduh ya̱n ma̱n. 35 Nduco tihca̱ cuehda̱me nchuhn yun yahn nducoya̱ca tena̱hn che nde hua chendihco ye nunde che chihno ihyan ndico yahn ne nde a ra̱hn me, cana̱n nduco yun yahn Abel nde yun yahn Zacarías, da̱ya Berequías, che chihno ne menda̱hn yahn ya̱co nduco na̱n ta. 36 Ra̱hn cua̱có rí nchuhn te nducuahn nunde min ne, ndehda̱me nducoya̱ca nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh.

Dihvo vo Jesucristo ne, chaco che quenan va̱hino ye ihyan ya̱n Jerusalén

37 Nchuhn ihyan ya̱n Jerusalén che rihno ne ihyan profeta ma̱n, reca̱h ne tu ihyan che redechuh Dendiohs rahndudo ye ye ndudo yahn ye va̱n ne ma̱n, a̱ma ndeh yune ndá̱ che nahn nedin da̱má nchuhn, dín cuda̱do nchuhn nduhca̱ che redin chaco tuh cuda̱do da̱ya te ma̱n reche te, ate hua nevahnecun ne. 38 Cuedevano nchuhn te ya̱n va̱co ne ne, cuhndema̱n. 39 Rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan ndihchero ne u nde nda̱ ro che ca̱hma ne tuhca̱: “Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che dechuh Dihvo vo Dendiohs ihyan.”

24

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te ndora ya̱co yahn ya̱n Jerusalén

1 Ndiquenda̱h Dihvo vo chete ya̱co che a na̱hn ye. Ura min ndo da̱ma ihyan apóstol yahn ye, ne na̱hme ye ya̱co me ihyan, rente ye nduhca̱ che a̱ma nda̱hca̱ ndahto. 2 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cueneca̱hco nchuhn che ndihchero ne chete che tihchan tih. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nda̱ ro che cuihno ndora, metah nuhnde nde o tu che ndahto vih.

Nduhca̱ che va che co cuahn che nda̱ nino ro che nto iyehnse

3 Chihno min ne, cuahn Dihvo vo nduco ihyan apóstol cuete Olivo. Cuahn che a chenun ye min ne, chahn ihyan apóstol chahn na̱n va Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan deva vih:

―Nahn nuhn che te cuande ne nuhn, ticua̱hn conahn che ra̱hn ne me. ¿Deh vederihno co ro cuahn che ndaconan chi tun ne ma̱n, cuahn che nto iyehnse ma̱n ne?

4 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuihco nchuhn cuda̱do ca̱va che nde a̱ma ihyan hua cahncheh ye nchuhn, 5 te va che nda̱ a̱ma ya̱hn se din ca̱ se che chenan cuma se vederihquentiyon yáhn, ne ca̱hma se che a ma̱n se ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. A̱ma ya̱hn ihyan cahncheh se ihyan. 6 Ro min ne, cahnevan ne che a muhn a min va ca̱nda ma̱n, che cuana̱n ca̱nda ma̱n, ate hua cua ne cuda̱do, te a tihca̱ va che co. Cuedevano ne te andahre a̱ma ca̱hnda ro min, ate condah ca che nto iyehnse. 7 Ihyan a̱ma nación ne, cuhma ye nduco ihyan ta̱ma nación ma̱n, a muhn a min cuhnde cuico ma̱n, cuhnde cah ma̱n, nuhn ya̱hn ma̱n. 8 Nducuahn vedeyah chemin chan ne, cade na̱n che cuana̱n che chuhrihn ihyan.

9 ’Nda̱ ro min ne, ca̱ca nunde ihyan yahn nchuhn, din ta̱n ye nduco ne, nde ca̱hno ye nchuhn. Nducoya̱ca ihyan iyehnse ndihche ta̱n ye nchuhn yahn che ritahno ne u. 10 Cuahn che tihca̱ co ne, a̱ma ya̱hn ihyan ca̱hcoma̱n ye che ritahno ye, ne ndihche ta̱n ye vih ma̱n, ca̱ca nunde ye yahn vih ma̱n. 11 A muhn a min quenda̱h a̱ma ya̱hn sa̱hn che din ca̱ se che Dendiohs dechuh ye sa̱hn, ne cahncheh se a̱ma ya̱hn ihyan. 12 A̱ma duhtuno nda̱conda̱ ihyan che nde ihyan che ndah ihyan ye ametah cuahtenan cuma ye vedeyahino nduco vih. 13 Ate ihyan che quendi ye cotahno ye nde cuihno nducuahn vedeyah min ne, ihyan chahn che ndevahn ye. 14 Me ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, cuahndudo ihyan numachahte iyehnse, nde conan cadino nducoya̱ca ihyan yahn nducuahn nación, tuhme che nto iyehnse.

15 ’Ihyan profeta Daniel ne, dirun yahn a̱ma na̱n che a̱ma chihnga̱ che redetohnan. Condedecadino ndah ne yahn. Cuahn che ndihchero ne che a nti chemin chete ya̱co cua̱hn na̱n ta ne, 16 nducoya̱ca ihyan che vate ye esta̱do yahn Judea ne, tahque ndah che ndeta̱hno ca̱no ye cua̱hn ico ya̱hn. 17 Ihyan che chenun ye tin vah yuto yahn ye ro min ne, tahque ndah che hua condah ye conda̱ ye chete vah ca̱va che cota̱h ye dehtenduh yahn ye. 18 Me ihyan che chenan ye viya̱ta ne, tahque ndah che a nde min no ca̱no ye, hua tihyon ye ura na̱hn ye viya̱n ca̱va tino yahn ye. 19 ¡Cheva̱h nda̱hta che adeche cuacoya̱hn te ro min ma̱n, ta̱hn che reta̱ve te decua̱h ma̱n! 20 Cova̱h nchuhn cuica ne Dendiohs che hua ro iche co venecuino min, nde huane ro che rahte tuhno ihyan, 21 te ro min che cuahno ihyan venecuino che hua nahno ihyan nde ro che cana̱n iyehnse, nde metah ndaconan cuahno ye adive. 22 Ndete Dendiohs din ye che ra̱hn cuhnde venecuino min ne, nde a̱ma ihyan hua ndevahn ye. Ate hua cuahnecun ye che ra̱hn cuhnde ca̱va che co ndevahn ihyan yahn ye che a tenda̱hnun ye.

23 ’Nda̱ ro min ne, ndete che ca̱hma ihyan co ye nchuhn: “Condihche nchuhn, muhn quenun ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse,” o “Condihche ne, min quenun ye” ne, hua cotahno ne, 24 te a̱ma ya̱hn se cahnecheh se ihyan, din ca̱ se che a sa̱hn chahn che a va ca̱de che ndedevahn se ihyan iyehnse ma̱n, che Dendiohs dechuh ye sa̱hn ma̱n. Va̱n vederihncheh yahn se ne, din se vederihno, cahncheh se nde ihyan che a tenda̱hnun Dendiohs ndete che co. 25 A mena̱n vihca rete cuandé nchuhn ca̱va che a devano ne. 26 Chemin che ndete che ca̱hma ihyan co ye nchuhn: “Min ya̱hn na̱n che metah duhva quenan ye” ne, hua ca̱hn ne. O ndete che ca̱hma ye: “Condihche ne, muhn chete vah quenun ye” ne, hua cotahno ne. 27 A devano ne te cuahn che riya cuah ne, hua renun ndeh, te rahn dave yahn numachahte, ne rendihchero nducoya̱ca ihyan. A tihnoca̱ co cuahn che, u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndaconan chí, te cadino nde ca̱hya nde cune ihyan. 28 Ro min ne, hua chuh ya nde a̱ma ihyan nunde, te nducoya̱ca ye va che co ye castigo.

29 ’Cuahn che a conan chuh vedeyah chemin chan ne, co man na̱n ya̱hn ma̱n, na̱n iyo ma̱n, a cora iyon ma̱n, ne nducuahn che nihnde ca̱de na̱n ro ne, nuhn. 30 Tuhme cuhnde ro vederihno na̱n ro, ca̱hco ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, a ndá̱. Cuaco nducoya̱ca ihyan iyehnse, ne ndihchero ye u che ndá̱ va̱n man numacuahn vederihquentiyon chahte yáhn. 31 Tuhme a̱ma yudo cuah trompeta, ne tahvé ángel yáhn che nedin da̱ma ye ihyan yáhn che a tenda̱hnún che vate ye numachahte iyehnse.

32 ’Cua cuande nchuhn nduhca̱ che ri nduco ya̱hn higo. A devano ne te cuahn che reneca̱hno ya̱n ne, a cochi nino ro ihno. 33 Atihnoca̱ cuahn che a rendihchero nchuhn che a rinahn dehtenduh che tuhchan che rá̱hn rí nchuhn ne, cuedevano ne te a nda̱ nino ro che nto iyehnse. 34 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, vate ca ye cuahn che a conahn nducuahn dehtenduh chemin chan. 35 Iyehnse ma̱n, na̱n ro ma̱n ne, va che cuihno, ate ndudo yáhn ne, hua nda̱ ro che cuihno, te va che conahn.

36 ’Me yahn che conahn chemin ne, hua duh devano deh ro ma̱n, deh ura ma̱n, nde ángel che chenan ye vahchetero ma̱n, nde Da̱ya Dendiohs ma̱n, hua devano ye. Atena̱n Dendiohs Chida che devano ye.

37 ’Anduhneca̱ che chahno ihyan ro che quenan Noé iyehnse ne, tihca̱ cuahno ihyan ro che, u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndaconan chi tún. 38-39 Ihyan chahn ne, vate ye vedeyeno yahn ma̱n ye, reh ye ma̱n, rih ye ma̱n, rihneva̱co ye ma̱n, redeca̱hneva̱co ye da̱ya ye ma̱n. A cuda̱do min vate ye nde nda̱ ro che chenda̱ Noé chete arca. Nde hua tumacadino ye cuahn a cana̱n chan cona̱hn, chito nune iyehnse, ne chihno chih nducoya̱ca ye. A chemin no tun ro che, u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndaconan chi tún, te ihyan nunde ne, nde tah hua ndedecadino ye yahn. 40 Nda̱ ro min ne, andahre da̱ma redin o ihyan ntiyon chenan ye viya̱ta, ate a̱ma ye ne, quenda ángel ihyan, ne ta̱ma ye ne, ca̱hcoma̱n ye ihyan. 41 A namin no tun, andahre da̱ma chenun o ihyan nda̱hta, rengu ye, ate a̱ma ye ne, quenda ángel ihyan, ne ta̱ma ye ne, ca̱hcoma̱n ye ihyan.

42 ’Cuahteya̱n nchuhn, te u che Dihve ne ne, hua devano ne deh ura ndá̱. 43 Cua cuande nchuhn ejemplo cuh: Ndete che a̱ma patrón devano ye deh ura nda̱ sa̱hn duco ne, cuhndeya̱n ye, ne hua cuahnecun ye che duco se yahn ye. 44 Atihnoca̱ nchuhn, nahn che cuahteya̱n ne, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, dena̱n ndá̱ ura che nde hua vate ne cuda̱do.

Ejemplo yahn sa̱hn deca̱hya che chichahtino patrón yahn se sa̱hn

45 ’Cuihnevan nchuhn ejemplo cuh: Chihnde sa̱hn deca̱hya che nda̱hca̱ vederendecadino yahn se ma̱n, redinahn se ma̱n. A̱ma yune ne, chihco patrón yahn se ntiyon ta̱h se che din se cuda̱do mozo yahn ye, ca̱hca cheh se sa̱hn nduhca̱ che redin yahn, ne chica ye min, cuahn ye. 46 A̱ma ndah ro yahn sa̱hn min ndete che redinahn se nde nda̱ ro che ndaconan dihve se. 47 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ndete che tihca̱ ne, nda̱hco dihve se vederihquentiyon ta̱h se che din se cuda̱do nducuahn che va yahn ye. 48 Ate ndete che ndedecadino se che hua nun ndaconan dihve se, 49 ne cuana̱n din ta̱n se nduco mozo yahn ye ma̱n, cheh se ma̱n, cuh se ma̱n, nduco sa̱hngoh ma̱n ne, 50 dena̱n nta̱ patrón yahn se ura che nde tah hua va se cuda̱do. 51 Tuhme din ye castigo sa̱hn, cuahno se nduhca̱ che rahno sa̱hn che o na̱n o chende se, co se castigo yah va̱n ruchiya̱hn. Min cuaco se ma̱n, cheh dihyon se ma̱n.

25

Ejemplo yahn ndiche ta̱hn ca̱hya che chinduco te na̱n vihco rihneva̱co ihyan

1 ’Nda̱ ro min ne, ihyan che rihquentiyon Dendiohs ihyan ne, cuahno ye nduhca̱ che chahno chi ndiche ta̱hn ca̱hya che cheta̱h te candil yahn te, ne chahn te na̱n vihco rihneva̱co ihyan. 2 Uhn ta̱hn chahn ne, vivo te, ne te uhn te ne, hua cuda̱do te. 3 Ta̱hn che hua cuda̱do chahn ne, hua quenda̱ te aceite devavih ca̱va che tuno yahn te. 4 Me ta̱hn che vivo chahn ne, decuto te candil yahn te, nde quenda ca te aceite devavih. 5 Nducote a̱ma rendah sa̱hn rihneva̱co me ne, nda̱ ya̱hnde na̱n te, ne chahteya̱do te. 6 Tenduh na̱n ma̱hn ya̱n me ne, ya̱hve ihyan ta̱hn, ne ra̱hn ye: “A cochi sa̱hn rihneva̱co. Cuahteya̱n nchuhn ca̱va che conduco ne sa̱hn.” 7 Necuan nduh che ndiche ta̱hn chahn, cana̱n renda̱hco ya̱n te candil yahn te. 8 Tuhme ra̱hn ta̱hn che hua cuda̱do chahn ri te combiero yahn te: “Te nchuhn tah aceite yahn ne nuhn, te a rentoh candil yahn nuhn.” 9 Ndahconan ta̱hn che vivo chahn, ne ra̱hn te: “Hua co te nuhn nchuhn, te ndete che te nuhn ne, hua tuno nde ca̱va ma̱n nuhn. Tahque ndah nchuhn ne, cuahn ne cua ne na̱n che rendihcue ye.” 10 Ate numanahn che cuahn ta̱hn che hua cuda̱do chahn ca te aceite ne, nda̱ sa̱hn rihneva̱co me, chenda̱ se vah. Ta̱hn che vateya̱n chahn ne, namin chenda̱ te, ne ndude chendevah. 11 Chihno min ne, nta̱ ta̱hn chena̱hn chahn, ne cana̱n riya̱hve te: “Dihve nuhn, cona̱hne ne chendevah conda̱ nuhn.” 12 Ate ndahconan sa̱hn rihneva̱co me, ne ra̱hn se ri se ta̱hn: “Cua̱co rá̱hn te nde hua rendihché duh nchuhn.”

13 Chihno nte Dihvo vo ejemplo me ne, ra̱hn ye:

―Cua cuande nchuhn ejemplo me, ne cuahteya̱n ne, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, hua devano ne deh ro ma̱n, deh ura ma̱n, che ndaconan chí.

Ejemplo yahn tume renan da̱ya

14 ’Ihyan che rihquentiyon Dendiohs ihyan ne, anduhneca̱ sa̱hn deca̱hya yahn a̱ma patrón. Cuahn che va che ca̱hn patrón yahn se ya̱hn yahn ne, nedin da̱ma ye sa̱hn, ne chihco ye tume ta̱h queri a̱ma se ca̱va che din se ntiyon nduco. 15 A̱ma se ne, chihco ye uhn mil ta̱h se, ta̱ma se ne, chihco ye o mil ta̱h se, ta̱ma se ne, chihco ye a̱ma mil ta̱h se. Tunoca co din queri a̱ma se ntiyon ne, a tihva tume chihco ye ta̱h se, tuhme cuahn ye. 16 Sa̱hn che chihnde ta̱h uhn mil me ne, din se ntiyon nduco, ne nda̱ca se te uhn mil na̱n ntiyon che din se. 17 Namin sa̱hn che chihnde ta̱h o mil me ne, din se ntiyon nduco, ne nda̱ca se te o mil na̱n ntiyon che din se. 18 Ate sa̱hn che chihnde ta̱h a̱ma mil ne, tihyon ndeh se tume me ma̱n ya̱hn.

19 ’Chi ra̱hn me ne, nta̱ patrón yahn sa̱hn chahn, ne ndetenda̱h cuande ye nduco se. 20 Mena̱n vihca nda̱ sa̱hn che chihnde ta̱h uhn mil me, ne ra̱hn se ri se ihyan: “Dihvé, uhn mil te ne u, ne dín ntiyon nduco, nda̱cá te uhn mil na̱n ntiyon che dín. Condo ta̱h ne che uhn mil me yahn ne nduco uhn mil che quendudona̱n yahn.” 21 Ra̱hn patrón yahn se ri ye sa̱hn: “Nda̱hca̱ din. Di ne, redinehn ndudo yehn. Tah ra tume té di, ne nda̱hca̱ din ntiyon nduco. Ma̱n ne, tahque ndeh ca ca̱hcó tah. Conen ná̱n, ne cuahte vo vedeyeno.” 22 Chihno min ne, nda̱ sa̱hn che chihnde ta̱h o mil me, ne ra̱hn se ri se ihyan: “Dihvé, o mil te ne u, ne dín ntiyon nduco, nda̱cá te o mil na̱n ntiyon che dín. Condo ta̱h ne che o mil me yahn ne nduco te o mil che quendudona̱n yahn.” 23 Ra̱hn patrón yahn se ri ye sa̱hn: “Nda̱hca̱ din. Di ne, redinehn ndudo yehn. Tah ra tume té di, ne nda̱hca̱ din ntiyon nduco. Ma̱n ne, tahque ndeh ca ca̱hcó tah. Conen ná̱n, ne cuahte vo vedeyeno.” 24 Chihno min ne, nda̱ sa̱hn che chihnde ta̱h a̱ma mil me, ne ra̱hn se ri se ihyan: “Dihvé, a rendihché ndih che a̱ma cheche chedave yahn ne, ne renedin ndeh ne da̱ya tume yahn ne renda̱ca ne. 25 Chemin che hua chihquinó dín ntiyon nduco tume yahn ne, ne tahque ndah tihyón ma̱n ya̱hn. Ma̱n ne, nga̱ yahn ne.” 26 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Di ne, duhtuno ihyan di ma̱n, da̱hnde ma̱n. A devene che cheche chedave yáhn, che renedin ndéh da̱ya tume yáhn renda̱cá. 27 ¿Dehco che hua chehn chihque na̱n ba̱nco, ne ma̱n che ndaconán ne, ndonda̱ tá̱h nduco da̱ya?” 28 Tuhme ra̱hn ye ri ye a̱ma o sa̱hn deca̱hya yahn ye: “Cuehnevi nchuhn tume che nda sa̱hn tih, ne coca̱h ne sa̱hn che va ta̱h ndiche mil. 29 Tihca̱, te ihyan che va yahn ye ne, ndonda̱ ta̱h ca ye nde nga̱va yahn ye, ate ihyan che tah ra yahn ye ne, nde cuavi tahsihn che va yahn ye. 30 Ma̱n ne, cota̱h ne sa̱hn tih che hua cochihve se, ne cuih nun ne sa̱hn cua̱hn chevah na̱n man. Atihnoca̱ cuahno nducoya̱ca ihyan che duhtuno ihyan ye, te va che co ye castigo yah va̱n ruchiya̱hn. Min cuaco ye ma̱n, cheh dihyon ye ma̱n.”

Ro che cuhnde ca̱de yahn ihyan iyehnse

31 ’Cuahn che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ndaconan chí numacuahn vederihquentiyon yáhn nduco nducoya̱ca ángel yáhn ne, techeca̱dé numacuahn vedeyudo. 32 Tuhme ihyan yahn nducuahn nación ne, ndo da̱ma ye ná̱n, ne ca̱hco víh a̱ma ta̱ma ye, nduhca̱ che rihco vih ihyan itecuche va̱n chiva̱to. 33 Ihyan che ndah ihyan ye ne, ca̱hco víh ihyan la̱do ta̱h cua̱có, ne ihyan che duhtuno ihyan ye ne, ca̱hco víh ihyan la̱do ta̱h cuéh. 34 Ca̱hmá có ihyan che vate ndi ye la̱do ta̱h cua̱có: “Nchuhn che redin Chidá che ndah nduco ne ne, cochi ne, cuahtenan ne vahchetero na̱n che rihquentiyon ye. Min ne, a ndihcoya̱n ye ca̱va ne nde ro che dendah ye iyehnse. 35 Rineva̱hn che cuahtenan nchuhn min, te cuahn che chi cuicó ne, te ne che chéh ma̱n, cuahn che chi ya̱cá ne, te ne nune chíh ma̱n, cuahn che quechicá ya̱n va̱co ne ne, nevahnecun ne u ndeva̱co ne ma̱n, 36 cuahn che chi cuah tino yáhn ne, te ne tino quenún ma̱n, cuahn che chi cáh ma̱n, cuahn che quenún va̱coya̱hn ma̱n ne, chahn ne chendihchero ne u ma̱n.” 37 Tuhme ndahconan ihyan chahn, ne ca̱hma ye co ye u: “Dihve nuhn, co ndiyu nuhn che chinan nuhn ndih cuahn che rendotenan ne che ra̱hn ne. Hua te nuhn cheh ne ma̱n, hua te nuhn nune chih ne ma̱n, 38 hua nevahnecun nuhn ndih ndeva̱co nuhn ma̱n, hua te nuhn tino quenun ne ma̱n, 39 hua chahn nuhn chendihchero nuhn ndih ma̱n.” 40 Ndahconán, ne ca̱hmá có ihyan: “Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te che chinan ne ihyan che ritahno ye u, andahre hua nduh rigonun chihve ye che ra̱hco ihyan ne, anduhneca̱ ndete che a má̱n chinan ne.”

41 ’Me ihyan che vatendi ye la̱do ta̱h cuéh ne, ca̱hmá có ihyan: “Nchuhn che a ndinda ne ne, cuavi ne ná̱n, cuahn ne va̱n ruchiya̱hn che a va ya̱n ca̱va chundah nduco ángel yahn se. Min cuahtenun ne cuahn da̱ma. 42 Hua co ndevá nchuhn, te hua chahtenan cuma ne vedeva̱hino. Chi cuicó, ne hua te ne chéh ma̱n, chi ya̱cá, ne hua te ne nune chíh ma̱n, 43 quechicá ya̱n va̱co ne, ne hua nevahnecun ne u ndeva̱co ne ma̱n, chi cuah tino yáhn, ne hua te ne tino quenún ma̱n. Chi cáh ma̱n, quenún va̱coya̱hn ma̱n, ne hua chahn ne chendihchero ne u.” 44 Tuhme ca̱hma ihyan chahn co ye u: “Dihve nuhn, ¿ticua̱hn chi cuico ne ma̱n, chi ya̱ca ne ma̱n, quechica ne ya̱n va̱co nuhn ma̱n, chi cuah tino yahn ne ma̱n, chi cah ne ma̱n, quenun ne va̱coya̱hn ma̱n, ne hua chinan nuhn ndih ne?” 45 Ndahconán, ne ca̱hmá có ihyan chahn: “Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducote chaconda̱h veda̱me ne ihyan che ritahno ye u, ndedecadino ne che nde hua rigonun chihve ye ne, anduhneca̱ ndete che a u chaconda̱h veda̱me ne.” 46 Tuhme dechúh ihyan chahn cuahtenun ye va̱n ruchiya̱hn, co ye castigo, ne ihyan yáhn ne, ndevá ihyan, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

26

Ntuhno se nduhca̱ che din se preso Dihvo vo Jesucristo

1 Cuahn che a chihno nte Dihvo vo nducuahn dehtenduh che tuhchan ne, ra̱hn ye ri ye ihyan apóstol yahn ye:

2 ―Nchuhn ne, a devano ne te cuihno o ro ma̱n ne, a vihco ro yudo. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che din se preso u, nahn ya̱h se u.

3 Tuhme chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn ihyan nación yahn Israel ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, ndo da̱ma se chevah va̱co Caifás, chidocuya̱n che tahque ndina̱n. 4 Min ntuhno se deh vedema̱yon din se ca̱va che co din se preso Dihvo vo, ca̱hno se ihyan. 5 Nte ca̱de se che cuahtenan rino se nde chuh vihco ca̱hno se ihyan, te che menda̱hn vihco ne, necuan ihyan ya̱n numacuahn vedeta̱n.

A̱ma ta̱hn nda̱hta ne, chacota̱hme te nuneda̱n tin Dihvo vo Jesucristo

6 A̱ma ro min ne, quenan Dihvo vo ya̱n Betania, va̱co Simón, ihyan min che chi ye cah che recha̱ yute ro mena̱n. 7 Ura che va ye na̱n mesa reh ye ne, nda̱ a̱ma ta̱hn nda̱hta, nda te a̱ma fra̱sco che ndindah nduco a̱ma na̱n tu che duche alabastro. Fra̱sco me ne, ndito a̱ma na̱n nuneda̱n che a̱ma yahn chihve. Chahn nda̱ te na̱n va Dihvo vo, ne chacota̱hme te nuneda̱n me tin ye. 8-9 Ndihchero ihyan apóstol chahn, ne chi yudo yahn ye, ne ra̱hn ye:

―Hua nda̱hca̱ che redin ta̱hn tih che ndere retoh te nuneda̱n tih, te a̱ma yahn chihve. Tahque nda̱hca̱ din te ndete che ndihcue te, ca̱va che nda̱ca tume conan te ihyan cheva̱h.

10 Chihnevan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―¿Dehco che yudo ri yahn nchuhn che tihca̱ din ta̱hnguh?, te nda̱hca̱ che tihca̱ din te ca̱vá. 11 Ihyan cheva̱h ne, cuahn da̱ma chenun ye va̱n nchuhn, ne conan ne ihyan adecodehno ura che nahn ne, ate u ne, hua cuahn da̱ma conán nduco ne. 12 Che chacota̱hme te nuneda̱n u ne, chihcoya̱n te u ca̱va che cuhche ihyan u. 13 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecotino che cuahndudo ihyan ndudo ndah yahn Dendiohs numachahte iyehnse ne, ntihyon ya̱n ye nduhca̱ che din te ca̱va che cadino ihyan.

Judas ne, ndihcue ndeh se Dihvo vo Jesucristo

14 Chihno min ne, Judas Iscariote, a̱ma cha sa̱hn che namin nduco se ndi cuande se va̱n nduh che ndihchio ihyan apóstol chahn ne, chahn se na̱n chidocuya̱n ndina̱n chahn, 15 ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―¿Ta̱va nedihve nchuhn u ca̱va che nté Jesucristo ta̱h ne?

Tuhme ca̱h sa̱hn ndina̱n chahn ndico ndiche tume diya̱hngua sa̱hn. 16 Nde ura min cana̱n rinuhn ino se a̱ma ura che nda̱hca̱ ca̱va che neca̱h se Dihvo vo ta̱h sa̱hn chahn.

Cheh vino Dihvo vo Jesucristo nduco ihyan apóstol yahn ye

17 Cuahn che a cade a̱ma ro cana̱n vihco ro yudo me, ro che reh ihyan pa̱n che hua nduco ya̱ yahn ne, tumerune ihyan apóstol chahn Dihvo vo:

―¿Ti nahn ne che ca̱hcoya̱n nuhn ca̱va che cheh vino ne che cuande yahn vihco ro yudo ne?

18 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuahn nchuhn viya̱n, va̱co a̱ma ihyan, ne ca̱hma ne co ne ihyan tuhca̱: “Ra̱hn Ihyan Ricuahn yuhn vo te a nda̱ nino ura che ca̱hno se ihyan, ne va̱co ne chihco ca̱de ye che cheh vino ye nduco ihyan apóstol yahn ye ma̱n vihco ro yudo.”

19 Dinahn ihyan apóstol chahn nduhca̱ che ra̱hn Dihvo vo, ne chihcoya̱n ye che cheh vino ye nduco vih che cuande yahn ro yudo.

20 Cuahn che chi vino me ne, chihnde Dihvo vo na̱n mesa cheh vino ye nduco nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye. 21 Numanahn che reh ye ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma cha ne ndihcue ndeh ne u.

22 Tuhme a̱ma chi nda̱che ihyan chahn, ne cana̱n ca a̱ma ca a̱ma ye ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, ate co ndiyu u che tihca̱ dín.

23 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―A̱ma cha nchuhn che reh ne da̱ma nducó chete a̱ma cuh ne, ndihcue ndeh ne u. 24 U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che conahn nducó nducuahn che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs. Ate ¡cheva̱h sa̱hn che ndihcue ndeh se u! Tahque ndah ro yahn se ndete che nde hua chihndeya̱n se.

25 Tuhme Judas, sa̱hn min che ndihcue ndeh se ihyan ne, ra̱hn se ri se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ndiyu u che tihca̱ dín.

Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ta̱ca̱ hua, di.

26 Numanahn che reh ye ne, cheta̱h Dihvo vo pa̱n, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye, ca̱h ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Pa̱n cuh ne, yute yáhn, cocheh nchuhn.

27 Chihno min ne, cheta̱h ye a̱ma va̱so vino, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ca̱h ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuih nducoya̱ca nchuhn. 28 Chu ne, yun yáhn che dito yahn vederihquentiyon ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs. Cora yun yáhn, ne nduco chemin a̱ma ya̱hn ihyan nda̱ca ye vederenchahco ca̱va nunde yahn ye. 29 Rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan cúh vino yahn uva nde nda̱ ro che nedin ra Chidá nducuahn dehtenduh. Tuhme ndaconan cuh vo nduco nchuhn na̱n che rihquentiyon ye.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hma Pedro che hua rendihche ye ihyan

30 Chihno chita ye himno che a va ndi rita ye ne, cuahn ye cua̱hn cuete Olivo. 31 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ma̱n vino ne, ca̱hcoma̱n nducoya̱ca nchuhn u. Conahn Ndudo yahn Dendiohs che ndirun tuhca̱: “Cuahnecún che ca̱hno se ihyan che redin ye cuda̱do itecuche, ne cuihno ca̱no te.” 32 Ate cuahn che a ntuché va̱n tena̱hn ne, cá̱hn esta̱do yahn Galilea tahque mena̱n ca che co nchuhn.

33 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Andahre nducoya̱ca ihyan sih ca̱hcoma̱n ye ndih, ate u ne, hua ca̱hcomá̱n ndih.

34 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí di te ma̱n vino cuh, numanahn che metah cuah tuh ne, ca̱hme ino yune che hua rendihche u.

35 Ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Andahre quenan cuma che cóh da̱ma nduco ne, ate hua ca̱hmá che hua rendihché ndih.

―Atihnoca̱ ra̱hn nducoya̱ca ihyan apóstol chahn.

Cova̱h Dihvo vo Jesucristo cuete Getsemaní

36 Cuahn che nda̱ Dihvo vo a̱ma cua̱n na̱n che duche Getsemaní ne, rá̱hn ye rí ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cuahte nchuhn muhn numanahn che cá̱hn ta̱n ca̱na, cová̱h.

37 Tume quenda ye Pedro nduco nduh che o da̱ya Zebedeo, ne cuahn ye ca̱na na̱n me. Nda̱ ye min ne, cana̱n a̱ma chi nda̱che ye, 38 ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―A̱ma nda̱che rí anduhneca̱ ndete che a cóh che ri nda̱ché. Cuahtenan nchuhn muhn, ne cuahtenduche ne, conduco ne u.

39 Tuhme cuahn Dihvo vo tah cuahn ca̱na na̱n me, quendih ye ndiya̱hn, cova̱h ye, ne ra̱hn ye:

―Chida má̱n, ndete che co ne, cuahnecun ne che hua chuhríhn nduhca̱ che a va ca̱de. Ate co din ne nduhca̱ che nahn ma̱n ne, ndiyu nduhca̱ che náhn.

40 Tuhme ndaconan ye na̱n che vate ihyan apóstol yahn ye. Nta̱ca ye ihyan chahn che vateya̱do ye, ne ra̱hn ye ri ye Pedro:

―¿A nde mare a̱ma ura, hua chicha nchuhn chahtenduche ne, conduco ne u ne? 41 Cuahtenduche ne, cova̱h ne ca̱va che hua dinahn ne yahn chundah cuahn che tumarande se nchuhn. Cua̱co te a chihco da̱ma ino ne che cocha ne che tumarande se nchuhn, ate anduhneca̱ ndete che ndi i ne, ne hua richa ne.

42 Ndaconan cuahn Dihvo vo, cova̱h ye na̱n che chi o yune, ne ra̱hn ye:

―Chida má̱n, ndete che hua co che cahnevi ne che va che chuhríhn ne, co nduhca̱ che nahn ma̱n ne.

43 Ndaconan tun ye, ne nta̱ca ye ihyan chahn che vateya̱do ye, te anduhneca̱ ndete che nda vih ndutina̱n ye che a̱ma nahn cuahteya̱do ye. 44 Chihcoma̱n ye ihyan chahn ne, cuahn tun ye cova̱h ye na̱n che chi ino yune, ne a chemin no cova̱h ye ta̱ma yune. 45 Tuhme ndaconan ye na̱n che chenun ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ma̱n che cua̱co ne, cuahteya̱do nchuhn. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, a nda̱ ura che neca̱h se u ta̱h sa̱hn nunde. 46 Cuenecuan nchuhn, cuhn vo. Quendi yuno vo sa̱hn che ndihcue ndeh se u, te a cochi nino se.

Quenda se preso Dihvo vo Jesucristo

47 Nde metah cuihno ca̱hma Dihvo vo cuahn che a nda̱ Judas Iscariote, sa̱hn min che namin nduco se ndi cuande se va̱n nduh che ndichio ihyan apóstol chahn. Nduco se a̱ma ya̱hn se, sa̱hn che nda espa̱da ma̱n, sa̱hn che nda ya̱hn ma̱n. Sa̱hn chahn che dechuh chidocuya̱n ndinan ma̱n, intiyahn ma̱n. 48 Judas, sa̱hn min che ndihcue ndeh se Dihvo vo ne, a nente ca̱de se nduco sa̱hn chahn tuhca̱:

―Ihyan che tená̱n ihyan ne, a ihyan min. Co din nchuhn preso ihyan.

49 Ndeta̱hno chahn nda̱ se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Necuma ndih, Ihyan Ricuahn yáhn.

Tuhme tena̱n se ihyan. 50 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Amigo yáhn, codin nome ntiyon che cochi.

Tuhme tumanga̱n sa̱hn chahn Dihvo vo, din se preso ihyan.

51 A̱ma cha ihyan apóstol che nduco Dihvo vo ne, ndetenda̱h ye espa̱da yahn ye, ne chahn ye sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n ndina̱n, chaconda̱h ye revan se. 52 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan min:

―Cuentihyon ndah espa̱da yehn. A devene te duh ihyan che ca̱hno ye nduco espa̱da ne, nduco espa̱da va che coh ye. 53 Cuedevene te co ca̱cá Chidá, ne ndeta̱hno dechuh ye a̱ma ya̱hn ángel, ndedevahn ye u. 54 Ate hua dín tihca̱, te a ndirun na̱n Ndudo yahn ye che a tihca̱ va che conahn.

55 Chihno min ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn che din se preso ihyan:

―Ro ro quenún che chete ya̱co va̱n nchuhn chicuáhn, ¿dehco che hua min din ne preso u? ¿Ta̱ca̱ che muhn cochi ne, nda ne espa̱da ma̱n, ya̱hn ma̱n, din ne preso u, anduhneca̱ ndete che sa̱hn duco u? 56 Ate tihca̱ va che cuahnó ca̱va che conahn Ndudo yahn Dendiohs che dirun ihyan profeta.

Me ihyan apóstol chahn ne, chihcoma̱n ye Dihvo vo, chihno chano ye.

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n intiyahn

57 Sa̱hn che din se preso Dihvo vo ne, quenda se ihyan na̱n Caifás, chidocuya̱n che tahque ndina̱n. Min nto da̱ma intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n. 58 Pedro ne, quendi ye Dihvo vo diyahn diyahn nde nda̱ ye chevah va̱co chidocuya̱n che tahque ndina̱n, ne min chihnde ye da̱ma nduco sa̱hn policía chahn, te nahn cadino ye deh co nduco Dihvo vo.

59 Chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n ne, rinuhn ino se a̱ma nunde che ndere cacueh da̱me se Dihvo vo ca̱va che co ca̱hno se ihyan. 60 Ate nde a̱ma nunde hua chi chicueh da̱me se ihyan, andahre a̱ma ya̱hn se ndere chica nunde se yahn ye. Chihno min ne, nda̱ te o se che ndere chica nunde se yahn ye, 61 ne ra̱hn se:

―Ihyan tih ne, ra̱hn ye te co ndahtera ye ya̱co, ne chete che ino ro ne, na̱hno ye.

62 Tuhme necuan ndi chidocuya̱n che tahque ndina̱n me, ne ra̱hn ri ye Dihvo vo:

―¿Dehco che hua rendahconen yahn sa̱hn sih che tihca̱ rica nunde se yehn?

63 Ate Dihvo vo ne, nde a̱ma hua ra̱hn ye. Tuhme ra̱hn chidocuya̱n ndina̱n me ri ye ihyan:

―Numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs che va ye vahchetero ne, ricá di che ca̱hma cuaque co nuhn ndete che di che Da̱ya Dendiohs, ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

64 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―A u, nduhca̱ che ra̱hn ne. Namin cuedevano nchuhn che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndihchero ne u che vá la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye. Namin ndihchero ne che chí va̱n man.

65 Ndeta̱hno chihngun chidocuya̱n ndina̱n me cahteca ye, te ra̱hco ye che ducherino Dihvo vo Dendiohs che tihca̱ ndahconan ye. Tuhme ra̱hn ye:

―¿Dehca din vo testigo ne? ¡Ducherino se Dendiohs! A ma̱n nchuhn chihnevan ne nduhca̱ che ra̱hn se. 66 Ma̱n ne, ¿deh ra̱hn nchuhn ne?

Ndahconan sa̱hn intiyahn chahn, ne ra̱hn se:

―Sa̱hn tih ne, quendihco se nunde, ne quenan cuma che coh se.

67 Tuhme ca̱hnun dan se va̱cona̱n ye, ne chahn se ihyan. Na̱hn se ne, chahn se vacona̱n ye, 68 ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Di che rahn che Dendiohs dechuh ye di, ndedevehn ihyan iyehnse, cahme duh chahn di.

Ra̱hn Pedro che hua rendihche ye Dihvo vo Jesucristo

69 Numanahn min ne, va Pedro cua̱hn chevah me. Chahn nda̱ a̱ma ta̱hn deca̱hya yahn chidocuyan ndina̱n me na̱n ye, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―Namin di ne, chindoque Jesús yahn esta̱do yahn Galilea.

70 Ate ra̱hn Pedro ri ye ta̱hn na̱n nducoya̱ca ihyan:

―Nde hua devanó deh yahn che tihca̱ rahn.

71 Tah cuahn adive ne, cuahn ye cua̱hn nino chendevah. Ndihchero ta̱ma te ihyan, ne ra̱hn te ri te sa̱hn che chenun se min:

―Namin sa̱hn tih ne, chinduco se Jesús yahn ya̱n Nazaret.

72 Ndahconan Pedro ta̱ma yune, ne ra̱hn ye:

―Nde muhn nde na̱n Dendiohs, hua rendihché duh ihyan che ra̱hn nchuhn.

73 Namena̱n me ne, chahn nda̱ sa̱hn che chenun se min na̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Cua̱co niyon che chindoque ihyan ca̱h, te a ndero ndi nde na̱n ndudo yehn.

74 Ndaconan ntihyon ya̱n ye Dendiohs, nde ra̱hva ye, ne ra̱hn ye:

―Hua rendihché duh ihyan ca̱h che ra̱hn nchuhn.

A ura min no cah a̱ma tuh. 75 Neca̱hco Pedro ndudo che ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan tuhca̱: “Numanahn che metah cuah tuh ne, cahme ino yune che hua rendihche u.” Tuhme ndiquenda̱h ye, ne a̱ma chaco ye.

27

Neca̱h se Dihvo vo Jesucristo ta̱h Pila̱to

1 Chi dave ta̱ma ro me ne, nducoya̱ca chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n ne, ntuhno se nduco vih ca̱va che ca̱hno se Dihvo vo. 2 Dechiche se ihyan, ne quenda se ihyan, neca̱h se ihyan ta̱h gobernador Pila̱to.

Nduhca̱ che chih Judas

3 Cuahn che checadino Judas che a va che ca̱hno sa̱hn chahn Dihvo vo ne, ndo yah se, ne chahn se neca̱h se nduh che ndico ndiche tume diya̱hngua me ta̱h chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

4 ―U ne, quendihcó nunde na̱n Dendiohs, te nda̱hcó ta̱h nchuhn a̱ma ihyan che nde a̱ma nunde hua quendihco ye ca̱va che ca̱hno ne ihyan.

Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se ri se Judas:

―Ta̱n condihche ta̱ca̱ din. Nuhn ne, hua cuande yahn nuhn chemin.

5 Tuhme a min chete ya̱co ndunan Judas tume me sa̱hn chahn, ne chahn se tihyon se ihyo da̱ndo se, chihno ma̱n se sa̱hn.

6 Nedin da̱ma chidocuya̱n ndina̱n chahn tume me, ne ra̱hn se nduco vih:

―Nduhca̱ che rihquentiyon ley ne, hua co nedin da̱mo vo tume cuh nduco tume vedino, te chu ne, tume yahn yun.

7 Ndeta̱hno nte ca̱de se nduco vih, ne ca se a̱ma ndi ya̱hn nduco tume min ca̱va che nda̱ca na̱n che cuehche ihyan nación chena̱hn. Ro mena̱n me ne, duche ya̱hn min Ya̱hn yahn Sa̱hn che Redendah Chite Ya̱hn, 8 ate nde ro min ne, nuhnde duche Ya̱hn yahn Yun. 9-10 Tihca̱ chinahn Ndudo yahn Dendiohs che dirun ihyan profeta Jeremías tuhca̱: “Nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo Dendiohs ne, ndico ndiche tume diya̱hngua chihco ihyan nación yahn Israel che rigonun chihve ihyan min. Toh ihyan chahn tume me, ca ye ya̱hn che duche Ya̱hn yahn Sa̱hn che Redendah Chite Ya̱hn.”

Chihnde ca̱de yahn Dihvo vo Jesucristo na̱n Pila̱to

11 Cuahn che a nti Dihvo vo na̱n gobernador ne, tumerune se ihyan:

―¿A ndih che Rey yahn ihyan nación yahn Israel ne?

Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―U, a nduhca̱ che rahn.

12 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n ne, cana̱n a̱ma rica nunde se yahn Dihvo vo, ate nde a̱ma hua ndahconan ye. 13 Tuhme ra̱hn Pila̱to ri se ihyan:

―¿Dehco che hua rendahconan ne che rica nunde sa̱hn sih yahn ne ne?

14 A namin no tun nde a̱ma ndudo hua ndahconan ye yahn se, ne a̱ma chahn ino se.

Chihco da̱ma ino Pila̱to che conan ya̱h Dihvo vo Jesucristo

15 Va a̱ma costumbre che nduyo nduyo che renda̱ vihco ro yudo ne, va che nta̱hte gobernador a̱ma preso, adecochano sa̱hn che ca̱ca ihyan ya̱n. 16 Ta̱hn min ne, va a̱ma sa̱hn preso che a̱ma duhtuno ihyan se, duche se Barrabás. 17-18 Ura min ne, a̱ma ndo da̱ma ihyan ya̱n, ne nducote tumacadino Pila̱to che redin ve chidocuya̱n ndina̱n chahn yahn Dihvo vo, rica nunde se yahn ye ne, chemin che tumerune se:

―¿Cha preso nahn nchuhn che nta̱hté, a Jesús che ra̱hn ne che Cristo ye o Barrabás ne?

19 Numanahn min ne, dechuh nda̱hta yahn se ndudo, ra̱hn te tuhca̱: “Ihyan tih ne, nde a̱ma nunde hua quendihco ye. Condi din tan nduco ye, te icuino ne, a̱ma chihnga̱ chihnó che va che conahn a̱ma venecuino ndete che din tan nduco ye.”

20 Me chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n ne, chicha yahn se chinun se ihyan ya̱n che ca̱ca ye Pila̱to che nta̱hte se Barrabás ma̱n, che ca̱hcantiyon se che coh Dihvo vo ma̱n. 21 Ndaconan tumerune Pila̱to ihyan chahn, ne ra̱hn se:

―Tuhme ne, ¿cha preso nahn nchuhn che nta̱hté ne?

Ndahconan ihyan ya̱n chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuenta̱hte ne Barrabás.

22 Tuhme tumerune se ihyan chahn:

―Me Jesús che ra̱hn nchuhn che Cristo ye, ¿deh din nduco ye ne?

Ndahconan nducoya̱ca ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuihquentiyon ne che conan ya̱h ye.

23 Ra̱hn Pila̱to ri se ihyan chahn:

―¿Ta̱ca̱ che conan ya̱h ye?, te hua quendihco ye nde a̱ma nunde.

Ate nde tahque dito cah ihyan chahn:

―Cuihquentiyon ne che cona̱n ya̱h ye.

24 Ndihchero Pila̱to te hua rendo ndudo ihyan chahn. Tahque ndah nde tahque vari chende ca ye, ne tahve se che chehua nune. Na̱no se ta̱h se na̱n nducoya̱ca ye, ca̱hco ro se che hua nahn cuehda̱me se nunde min, ne ra̱hn se:

―Ihyan cuh ne, hua quendihco ye nde a̱ma nunde. U ne, hua náhn che conan ya̱h ye, ate co nduhca̱ che nahn nchuhn.

25 Ra̱hn nducoya̱ca ihyan chahn:

―Cuihquentiyon ne che conan ya̱h ye. Nuhn nduco da̱ya nuhn cuehda̱me nuhn ihyan.

26 Tuhme nta̱hte Pila̱to Barrabás nduhca̱ che nahn ihyan chahn, ne chihquentiyon se sanda̱do yahn se che chahn se Dihvo vo. Chihno min ne, tahve se sa̱hn che quenda se ihyan, cuaconahn ya̱h se ihyan.

27 Quenda sanda̱do chahn Dihvo vo chete pala̱cio, ne nedin da̱ma se nducoya̱ca combiero yahn se na̱n ye. 28 Chehnevi se tino mena̱n yahn ye, ne tihyon se a̱ma tino cua̱h ihyan. 29 Denda se a̱ma corona ya̱n, tihyon se tin ye, ne ca̱h se a̱ma nducodi quetuhma ye ta̱h cua̱co ye. Chihno min ne, chehntihya se na̱n ye redin duche yahn se ihyan, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Rendeva nuhn yavena̱n ne, Rey yahn ihyan nación yahn Israel.

30 Reca̱hnan dan se ihyan ma̱n, reta̱h se nduco me rahn se tin ye ma̱n. 31 Chihno che din duche yahn se ihyan tihca̱ ne, chehnevi se tino cua̱h me, ndaconuhn se tino yahn ma̱n ye ihyan. Tuhme quenda se ihyan na̱n che nahn ya̱h se ihyan.

Chaconahn ya̱h se Dihvo vo Jesucristo

32 Cuahn che a chenun yune se ne, ta̱hn nun se a̱ma ihyan ya̱n Cirene che duche ye Simón, ne chihquentiyon se ihyan che quenda ye cruz na̱n che conan ya̱h Dihvo vo.

33 Nda̱ se a̱ma cuete che duche Gólgota, che conahn Cuete Ine Tin Tena̱hn. 34 Min ca̱h se vino che ndihcheta̱hn nduco da̱h ite, cuh Dihvo vo, ate dechihn ye, ne hua chih ye.

35 Cuahn che a chihno nahn ya̱h sanda̱do chahn Dihvo vo ne, tenda̱h se suerte yahn se cha sa̱hn quenda̱h yahn se che co yahn se tino yahn ye. Tihca̱ chinahn Ndudo yahn Dendiohs che dirun ihyan profeta tuhca̱: “Tenda̱h se suerte yahn se cha sa̱hn quenda̱h yahn se che co yahn se tino yáhn.” 36 Chihno min ne, chahtenan se cuda̱do ihyan. 37 Tin cruz ne, chaconahn letra na̱n che ndirun nunde yahn ye tuhca̱: “Ihyan cuh che Jesús, Rey yahn ihyan nación yahn Israel.”

38 Namin chenan ya̱h o sa̱hn duco chihto na̱n ye, a̱ma se la̱do ta̱h cua̱co ye, ne ta̱ma se la̱do ta̱h cueh ye. 39 Ihyan che rechuh ye min ne, redin duche yahn ye ihyan, rahco tin ye, ne ra̱hn ye:

40 ―Di che rahn che ndahtere ya̱co, ne nahne chete ino ro, cuendedevahn man di. Ndete che Da̱ya Dendiohs di ne, cuenchehn na̱n cruz tih.

41 Chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, namin nda̱hchenan se Dihvo vo, ne ra̱hn se va̱n ma̱n se nduco vih:

42 ―Ndedevahn se ta̱ma ca ihyan, ate ma̱n se ne, hua ri rendedevahn se sa̱hn. Ndete che cua̱co che Rey yahn ihyan nación yahn Israel sa̱hn ne, nchahn se na̱n cruz ca̱va che cotahno vo sa̱hn. 43 Ra̱hn se te ndichahtino se Dendiohs ma̱n, che Da̱ya ye sa̱hn ma̱n. Ma̱n ne, ndihchero vo ndete che cua̱co che yahino ye sa̱hn, ndedevahn ye sa̱hn.

44 Nde sa̱hn duco che chenan ya̱h se da̱ma nduco ye ne, nda̱hchenan se ihyan.

Chih Dihvo vo Jesucristo

45 Ro min ne, chi man numachahte iyehnse, cana̱n nde inguiya̱hn, ne quendi nde na̱n rahco ino a chino. 46 Ura min a̱ma dito cah Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―che conahn tuhca̱: Dendiohs yáhn, Dendiohs yáhn, ¿dehco che chihcoma̱n ne u ne?

47 Na̱hn sa̱hn che chenun se min ne, chihnevan se che tihca̱ ra̱hn ye, ne ra̱hn se:

―Rah se ihyan profeta Elías.

48 Ndeta̱hno chahn a̱ma se, rano se, chehua se a̱ma na̱n che deca̱ cuche deca̱, ne deca̱hnda se nduco vino che a nchuhnan yahn. Dechiche se tin a̱ma nduco, ca̱h se che tihve Dihvo vo. 49 Ate sa̱hn chena̱hn chahn ne, ra̱hn se:

―Cuihcoman sa̱hn. Ndihchero vo ndete che chi Elías ndedevahn ye sa̱hn.

50 Ura min ne, a̱ma dito cah Dihvo vo ta̱ma yune, ne chih ye. 51 Ndeta̱hno chendan tino che quendihco chete ya̱co. Chica nde ya̱co, chiya nde ndiya̱hn, ndo o ndi. Namin a̱ma nuhn ya̱hn ma̱n, ndah ya̱va ma̱n, 52 na̱ne ya̱yan ma̱n, ne ntuche a̱ma ya̱hn tena̱hn che chitahno ye Dendiohs cuahn che chahtenan ye iyehnse. 53 Ihyan chahn ne, nde ro che ntuche Dihvo vo, chihnde ro ye ya̱n Jerusalén, ya̱n yahn Dendiohs, ne a̱ma ya̱hn ihyan ndihchero ye ihyan.

54 Me sa̱hn capitá̱n nduco sanda̱do yahn se che chenan se cuda̱do Dihvo vo ne, a̱ma dihya se chi che nuhn ya̱hn ma̱n, che chinahn vederihno chena̱hn ma̱n, ne ra̱hn se:

―Cua̱co niyon te a ihyan cuh che Da̱ya Dendiohs.

55 A̱ma ya̱hn ihyan nda̱hta vatendi ye a̱ma la̱do rendihche ye Dihvo vo. Ihyan chahn che chinan ye ihyan na̱n ntiyon yahn ye, ne chinduco ye ihyan cuahn che chica ye esta̱do yahn Galilea. 56 Va̱n ihyan chahn ne, nduco María yahn ya̱n Magdala ma̱n, María, ihyan nda̱hta yahn Zebedeo, ihyan min che chaco Jacobo nduco José ma̱n.

Chehche Dihvo vo Jesucristo

57 Cuahn che a chi chino ne, nda̱ a̱ma ihyan cuihca yahn ya̱n Arimatea, che duche ye José. Ihyan min ne, namin ritahno Dihvo vo. 58 Chahn ye na̱n Pila̱to, chica ye permiso ca̱va che cuhche ye Dihvo vo. Tuhme chihquentiyon Pila̱to sanda̱do yahn se che neca̱h se Dihvo vo ihyan. 59 Chahn ye, ndedevah ye Dihvo vo, chacotuhma ye ihyan nduco a̱ma tino cua, 60 ne chacondihte ye ihyan chete a̱ma ya̱yan ra che ndihquentiyon ye che ndindah na̱n ya̱va ca̱va ma̱n ye. Chihno min ne, neca̱hde ye chende ya̱yan me nduco a̱ma tu chahno, ne cona̱hn ye. 61 Min chihto ya̱yan me, va María yahn ya̱n Magdala nduco María che ta̱ma me.

Chahtenan sanda̱do cuda̱do na̱n ya̱yan yahn Dihvo vo Jesucristo

62 Ta̱ma ro me, a ro che rahtetuhno ihyan ne, chahn chidocuya̱n ndina̱n nduco sa̱hn fariseo na̱n Pila̱to, 63 ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Ihyan ndina̱n yahn nuhn, neca̱hco nuhn nduhca̱ che ra̱hn sa̱hn rihncheh min te cuino ino ro che coh se ne, ntuche se va̱n tena̱hn. 64 Chemin che cochi nuhn ndihchero nuhn ndih che co cuda̱do ya̱yan yahn se nde cuihno ino ro. Ndete che hua ne, dena̱n ca̱hn sa̱hn apóstol yahn se, ndetenda̱h se sa̱hn chete ra̱hn quenda se sa̱hn, ne ca̱hma se che ntuche se va̱n tena̱hn, nde tahque cahncheh se ihyan che co ro mena̱n.

65 Ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn:

―Nga̱ sanda̱do chenun se min. Cuiquenda nchuhn sa̱hn, cuahtenan se cuda̱do ya̱yan me nduhca̱ che nahn ne.

66 Tuhme chahn sa̱hn chahn, chaconahn se sello chende ya̱yan me, ne chaconahn se sanda̱do chahn, din se cuda̱do.

28

Ntuche Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn

1 Ta̱ma ro me, ro che ndeva ndate ne, cuahn María yahn ya̱n Magdala nduco María che ta̱ma me vatiya̱n da̱hca na̱n ya̱yan me. 2 Adena̱n chiya a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs, chehnevi ye tu che ndi chendevah yahn ya̱yan me, ne chihnde ye mena̱n. Numanahn min ne, a̱ma dito nuhn ya̱hn. 3 Angel me ne, a̱ma diya̱hn ro ye, ne tino yahn ye ne, a̱ma cua nduhca̱ che ro ihve. 4 Ndihchero sanda̱do chahn ángel me, ne a̱ma dihya se chi, nde tuno ndoh se che va̱h se. Va̱n canedihya min ne, nde chih yute se ma̱n, nde chi i se ma̱n. 5 Ra̱hn ángel me ri ye ihyan nda̱hta chahn:

―Hua dihya nchuhn co. A devanó che nda̱ ne ndihchero ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che quenan ya̱h ye. 6 Metah ye muhn, te a ntuche ye va̱n tena̱hn nduhca̱ che a ra̱hn ye ro mena̱n. Cochi ne ndihchero ne chete ya̱yan na̱n che quendite ye. Metah ye min. 7 Tuhme cuahn ne tenun tenun no ca̱hma ne co ne ihyan apóstol yahn ye che a ntuche ye va̱n tena̱hn, ne ca̱hn ye esta̱do yahn Galilea tahque mena̱n ca che co nchuhn. Min ndihchero ne ihyan. A chemin no che va che có nchuhn.

8 Ihyan nda̱hta chahn ne, quenun ca canedihya ihyan, te a̱ma dihya ye chi. Tuhme cona̱hn ye rano ye, a̱ma yeno ye, quengo ye ndudo yahn ihyan apóstol. 9 Ura min chihnde ro Dihvo vo na̱n ihyan chahn, ne neca̱h ye Dendiohs ihyan. Tuhme chahn nda̱ ihyan chahn na̱n ye, ne chehntihya ye chahtemahn ye ca̱h ye, ndeva ye yavena̱n ye. 10 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Hua dehve ra̱hco nchuhn. Cuahn ne co ne ihyan apóstol yáhn che cá̱hn esta̱do yahn Galilea, ne min ndihchero ye u.

Chinun chidocuya̱n ndina̱n sanda̱do

11 Numanahn che cuahn ihyan nda̱hta chahn ne, chena̱hn a̱ma o sanda̱do che chenan se cuda̱do ya̱yan me, chengo se chidocuya̱n ndina̱n chahn nducuahn che chi. 12 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, ntuhno se nduco sa̱hn intiyahn, ne a̱ma ndeh tume ca̱h se sanda̱do chahn, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

13 ―Nchuhn ne, ca̱hma ne te chete ra̱hn numanahn che vateya̱do ne ne, nda̱ apóstol yahn sa̱hn min, ndetenda̱h se sa̱hn, quenda se sa̱hn. 14 Me ndete che cadino gobernador ne, ca̱hmanan nuhn nchuhn, ne hua dehva co yahn ne.

15 Cheta̱h sanda̱do chahn tume me, ne chacotuhn se ndudo nduhca̱ che ca̱h cuande chidocuya̱n chahn sa̱hn, ne chihnde ndudo me va̱n ihyan nación yahn Israel nde ma̱n ro cuh.

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo vederihquentiyon ihyan apóstol yahn ye

16 Me ihyan apóstol chahn ne, cuahn ye esta̱do yahn Galilea, tingüete na̱n che a ra̱hn Dihvo vo nduco ye ro mena̱n me. 17 Min ndihchero ye Dihvo vo, ne ndeva ye yavena̱n ye. Ate a̱ma o ye ne, ra̱hco ye te ndiyu ihyan min. 18 Tuhme chahn nda̱ Dihvo vo na̱n ihyan chahn, ne ra̱hn ri ye ihyan:

―U ne, nducote nda̱hco Dendiohs nducuahn vederihquentiyon che va vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n, tá̱h ne, 19 chemin che rihquentiyón nchuhn che ca̱hn ne nducuahn nación, cacuahn ne ihyan ca̱va che cotahno ye u. Cuehdenune ne ihyan numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs Chida ma̱n, Dendiohs Da̱ya ma̱n, Vaco ndah yahn Dendiohs ma̱n. 20 Namin cuicuahn ne ihyan che dinahn ye nducuahn che a chihquentiyón nchuhn. Cuedevano ne te hua ca̱hcomá̱n nchuhn, te conducó nchuhn ro ro, nde ro che nto iyehnse. Tihca̱ co.

SAN MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

NDUDO NDAH YAHN DIHVO VO JESUCRISTO CHE DIRUN SAN MA̱RCOS

1

Jua̱n Bautista ne, chihcoya̱n ye ihyan ca̱va che nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo

1 Tuhca̱ cana̱n ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs: 2 Ihyan profeta Isaías dirun ye tuhca̱:

Ra̱hn Dendiohs ri ye Da̱ya ye: “Dechúh a̱ma sa̱hn che cuahndudo se ndudo yáhn numanahn che metah cahn,

ca̱va che ca̱hcoya̱n se ihyan che nevahnecun ye di.

3 Sa̱hn min ne, conan se ya̱hn na̱n che metah duhva, ne ndo da̱ma ihyan, cahnevan ye ndudo yahn se. Ca̱hma se tuhca̱:

Cuihcoya̱n nchuhn chedave yahn ne, te a cochi Dihvo vo.”

4 Ndudo min ne, chinahn cuahn che cana̱n Jua̱n Bautista rahndudo ye min ya̱hn na̱n che metah duhva. Ra̱hn ye ri ye ihyan che rahn ye rihnevan ye:

―Cuento ino nchuhn nunde yahn ne, cuedenune ne ca̱va che nchahco Dendiohs yahn ne.

5 Ihyan ya̱n Jerusalén ma̱n, ihyan ya̱n chena̱hn esta̱do yahn Judea ma̱n, a̱ma ya̱hn ye rahn ye rihnevan ye che rahndudo Jua̱n. Rentuma ino ihyan chahn nunde yahn ye, ne rehdenune Jua̱n ihyan ico Jordán.

6 Jua̱n ne, quenun ye a̱ma tino che ndindah nduco yudo yahn ite che duche te camello, ne quenan chete ye a̱ma ima. Reh ye ya̱hcada̱hn, ne rih ye nedih yahn che va va̱n chano. 7 Rahndudo ye tuhca̱:

―Caviya̱n deman ne, nda̱ a̱ma ihyan che tahque yudo vederihquentiyon quenan cuma ye che co u. U ne, nde hua rigonun chihvé na̱n ihyan min ca̱va che conán ihyan na̱n ntiyon yahn ye. 8 U ne, atena̱n rehdenuné nchuhn, ate ihyan min ne, din ye che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn.

Chedenune Dihvo vo Jesucristo

9 Ta̱hn min ne, chica Dihvo vo ya̱n Nazaret, esta̱do yahn Galilea, nda̱ ye na̱n che quenun Jua̱n, ne chehdenune Jua̱n ihyan ico Jordán. 10 Cuahn che a ndiquenda̱h Dihvo vo va̱n nune ne, ndihchero ye che ndondah vahchetero, ne nduhca̱ che ro a̱ma icui ne, tihca̱ chi ro Vaco Ndah yahn Dendiohs, chiya, quenun ihyan. 11 Chihnevan ye a̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn:

―Di che Da̱yá. Yahinó di. A̱ma yenó ndoque.

Chundah ne, tumarande se Dihvo vo Jesucristo

12 Chihno min ne, din Vaco Ndah yahn Dendiohs che cuahn Dihvo vo ya̱hn na̱n che metah duhva. 13 Min quenan ye chete che o raco ro, ne chundah, sa̱hn min che duche se Satanás ne, retumarande se ihyan. Quenun Dihvo vo na̱n che vate ite chano, ne nda̱ ángel, chinduco ye ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, cana̱n redin ye ntiyon yahn ye

14 Adive che chaconuhn sanda̱do Jua̱n Bautista va̱coya̱hn ne, cona̱hn Dihvo vo esta̱do yahn Galilea, ne min rahndudo ye ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. 15 Ra̱hn ye:

―A tuno ro. Ma̱n ne, a nun ca̱hcantiyon Dendiohs chedave yahn ihyan. Cuento ino nchuhn nunde yahn ne. Cuitahno ne ndudo ndah yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye cun sa̱hn reta̱h ya̱hca ca̱va che conduco se ihyan

16 A̱ma ro che quechica Dihvo vo cua̱hn chihto vine yahn Galilea ne, ndihchero ye Simón nduco dihno se, Andrés. Sa̱hn chahn ne, sa̱hn reta̱h ya̱hca, ne ura min ne, rih se ya̱na yahn se chete vine me. 17 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuhn vo nduco nchuhn. Cuinduco ne u, ne nduhca̱ che redin ne ntiyon reta̱h ne ya̱hca ne, tihca̱ cacuáhn nchuhn ntiyon che cuacotuhn ne ndudo yáhn, ca̱va che cotahno ihyan u, conduco ye u.

18 Ndeta̱hno chihcoma̱n sa̱hn chahn ya̱na yahn se, ne cuahn se chinduco se Dihvo vo.

19 Tah cuahn ca̱na na̱n min ne, nta̱ca ye o da̱ya Zebedeo, Jacobo nduco Jua̱n. Chenun se chete ba̱rco, renta̱hyon nan se ya̱na yahn se. 20 Ya̱hve ye sa̱hn, ne chihcoma̱n se chida se Zebedeo chete ba̱rco me nduco mozo yahn ye, ne cuahn se chinduco se ihyan.

A̱ma sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ sa̱hn

21 Adive ne, nda̱ Dihvo vo ya̱n Capernaum nduco sa̱hn chahn. Ndate ndate, ro che rahtetuhno ihyan ne, rahn Dihvo vo ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel, ricuahn ye. 22 Rahn ino nducoya̱ca ihyan che rihnevan ye che ricuahn Dihvo vo, te tumacadino ye che quenan cuma ye vederihquentiyon che tahque chahte che co che quenan cuma sa̱hn devano ley che dirun Moisés. 23 Min chete ya̱co me ne, quenun a̱ma sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ sa̱hn. Cah se:

24 ―Ndih, Jesús yahn ya̱n Nazaret, ¿dehco che reca̱hdenun ne yune yahn nuhn? ¿Ta̱ca̱ che cochi ne decuihno ne nuhn? A devanó duh ndih. Ndih ne, ihyan ndah che a va ca̱de che dechuh Dendiohs ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse.

25 Dihvo vo ne, chihco yudo ye yahn vaco chihnga̱ me, ne ra̱hn ye:

―¡Cuihnde dihn chende! ¡Cuendiquendah sa̱hn tih!

26 Tuhme din vaco chihnga̱ me che a̱ma rendoh sa̱hn min. A̱ma cah, ne ndiquenda̱h sa̱hn. 27 Rahn ino nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, ne tumerune vih ye:

―¿Deh che ri ne? ¿Deh conahn ndudo ra che ricuahn ihyan tih ne? ¡A̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ye! ¡Rihquentiyon ye nde vaco chihnga̱ che chenun ihyan che ndiquenda̱h, ne redinahn yahn ye!

28 Nduco tihca̱ ne, ndudo yahn vederihno che redin Dihvo vo ne, a̱ma nun chetuhn numachahte esta̱do yahn Galilea.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn inda̱hn Simón

29 Cuahn che ndiquenda̱h Dihvo vo chete ya̱co me ne, cuahn ye nduco Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, ndeva̱co Simón nduco Andrés. 30 Inda̱hn Simón ne, quendite ye, neta̱h cah ihno ihyan. Ihyan ndeva̱co ye ne, ra̱hn ye ri ye Dihvo vo che cah ye. 31 Tuhme chahn nda̱ Dihvo vo, ne cheta̱h ye ta̱h ihyan min, ndedecuan ye ihyan. Ndeta̱hno chavi ihno me yahn ye, ne ca̱h ye, cheh ihyan chahn.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan cah

32 Cuahn che a chi chino me, ura che a chehche ya̱hn ne, ihyan viya̱n ne, quenda ye a̱ma ya̱hn ihyan cah ma̱n, ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ma̱n, na̱n Dihvo vo. 33 A nahn nducoya̱ca ihyan ya̱n ne, ndo da̱ma ye chendevah. 34 Din Dihvo vo che ndoyahn ihyan cah chahn, che a̱ma ndeh na̱n cah ndi ye, ne ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan. Ate hua ca̱h yune ye che ca̱hma duh ihyan ye, te a devano che Da̱ya Dendiohs ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, quechica ye esta̱do yahn Galilea, rahndudo ye

35 A̱ma vatiya̱n da̱hca, ura che metah co dave ndah ne, necuan Dihvo vo, cuahn ye cua̱hn chihto ya̱n, ne min cova̱h ye. 36 Tah cuahn adive ne, cuahn Simón nduco combiero yahn ye, quenuhn ye ihyan. 37 Cuahn che nta̱ca ye ihyan ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―A̱ma ya̱hn ihyan nahn ndihchero ye ndih.

38 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuhn vo nduco nchuhn ta̱ma te o ya̱n che nino ca̱va che cuahndudó min, te ca̱va chemin che cochí.

39 Tuhme cuahn Dihvo vo nduco ihyan chahn numachahte esta̱do yahn Galilea. Rahndudo ye chete ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel, ne rendetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute

40 A̱ma yune ne, a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute ne, cuahn nda̱ se na̱n Dihvo vo. Chehntihya se na̱n ye, ne ra̱hn se:

―Ndete che nahn ne ne, co din ne che ndoyáhn.

41 Dihvo vo ne, quenan va̱hino ye sa̱hn. Nahn ta̱h ye sa̱hn, ne ra̱hn ye:

―Ta̱ca̱ hua. Conán di. Ma̱n ne, a ntoyehn.

42 Ndeta̱hno chavi cah che recha̱ yute se me, ne ndoyahn se. 43 Tuhme ndedechuh ye sa̱hn cua̱hn ndeva̱co se. A̱ma ca̱h ye cuda̱do sa̱hn, ne ra̱hn ye:

44 ―Condihche. Condicate cahme nduco nde a̱ma ihyan ta̱ca̱ chi che ndoyehn. Tahque ndah ne, cuehn na̱n chidocuya̱n, ndihche ye di, ne cah vedino che ndihquentiyon Moisés, ca̱va che codevano nducoya̱ca ihyan che a ntoyehn.

45 Sa̱hn min ne, cona̱hn se, ate hua dinahn se. Cana̱n rente se nduhca̱ che chahno se chi, ne a̱ma chetuhn ndudo me, nde ametah chi chenda̱ Dihvo vo nde a̱ma ya̱n ura che co nchana̱n ihyan viya̱n ihyan. Tahque ndah ye ne, quechica ye a̱ma la̱do, ya̱hn na̱n che metah duhva. Ate ata̱noca̱ nduh, min rahn ihyan yahn nducuahn ya̱n rendihchero ye ihyan.

2

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cheche se

1 Chihno neve ro ne, chenda̱ tun Dihvo vo ya̱n Capernaum, ne ihyan ya̱n min ne, checadino ye che quenun ye a̱ma cua̱n vah. 2 Ndeta̱hno ndo da̱ma a̱ma ya̱hn ye nde na̱n che cuahtendi ye chendevah ametah. Rahndudo Dihvo vo Ndudo yahn Dendiohs, rihnevan ihyan chahn. 3 Ura min ne, nda̱ cun ihyan, nda ye a̱ma sa̱hn che ndi cheche se. 4 Ate nducote a̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min ne, hua chi chuh ye chendevah, chenda̱ ye nduco se na̱n Dihvo vo. Tuhme nda ye sa̱hn tin vah, ne min ntihne ye a̱ma ndi ima vah cua̱hn na̱n che quenun Dihvo vo. Cuahn che ndahcondah ye a̱ma ive na̱n ima vah ne, ndedevah ye yundo na̱n che quendite combiero yahn ye, nda̱ se na̱n Dihvo vo. 5 Cuahn che ndihchero Dihvo vo nduhca̱ che ritahno ihyan chahn ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Da̱yá, a nchahcó nunde yehn.

6 Min vate a̱ma o sa̱hn devano ley che dirun Moisés, ne rendedecadino se: 7 “¿Dehra cuande che tihca̱ ra̱hn sa̱hn tih?, te reducherino se Dendiohs che tihca̱ ra̱hn se. Ametah nde a̱ma ihyan iyehnse che co nchahco ye nunde, atena̱n Dendiohs.” 8 Ndeta̱hno checadino Dihvo vo che tihca̱ rendedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che tihca̱ rendedecadino nchuhn? 9 Co ra̱hco ne che tahque ndah che ca̱hmá có sa̱hn che necuan se, cota̱h se yundo yahn se, ne ca̱ca se, che co che ca̱hmá che a nchahcó nunde yahn se. 10 Ma̱n ne, ca̱va che cadino nchuhn te, u che rinducó nducoya̱ca ihyan, va vederihquentiyon yáhn ca̱va che nchahcó nunde yahn ihyan muhn iyehnse cuh ne, condihche ne.

Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cheche me:

11 ―Rá̱hn rí di, cuenecuen, cotah yundo yehn, ne conahn ndevaque.

12 Ndeta̱hno necuan se, cheta̱h se yundo yahn se, ne cona̱hn se. Chuh se menda̱hn yahn nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, ne a̱ma rahn ino ye. Rendeva ye yavena̱n Dendiohs numacuahn vedeyeno, ne ra̱hn ye:

―Nde a̱ma yune hua ndihchero vo vederihno che tuhca̱.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye Leví che conduco se ihyan

13 Cuahn tun Dihvo vo cua̱hn chihto vine yahn Galilea, ne a̱ma ya̱hn ihyan rahn ye rendo da̱ma ye na̱n ye. Min ricuahn Dihvo vo ihyan chahn. 14 Cua̱hn na̱n che chuh Dihvo vo ne, ndihchero ye Leví, da̱ya Alfeo. Va se na̱n mesa na̱n che rica se tume ca̱de iyo. Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuhn vo, condoque u.

Ndeta̱hno necuan se, chinduco se ihyan.

15 A̱ma yune cuahn che va Dihvo vo chete va̱co Leví ne, reh ye na̱n mesa nduco ihyan che rahn nduco ye. A̱ma ya̱hn sa̱hn nunde, chenun va̱n sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, vate se nduco ye, te a̱ma ya̱hn ri se che chinduco se ihyan. 16 Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn fariseo ma̱n ne, ndihchero se che reh Dihvo vo, rih ye da̱ma nduco nducoya̱ca sa̱hn nunde chahn, ne ra̱hn se ri se ihyan che rahn nduco ye:

―Hua nda̱hca̱ che reh sa̱hn ricuahn yahn nchuhn, rih se da̱ma nduco sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n, sa̱hn nunde chena̱hn ma̱n.

17 Cuahn che chihnevan Dihvo vo che tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ihyan che hua cah ye ne, hua rendotenan ye sa̱hn doctor. Ate ihyan che cah ye ne, rendotenan ye sa̱hn. Atihnoca̱ u, te ndá̱, conán ihyan nunde ca̱va che nto ino ye nunde yahn ye, ndiyu ca̱va ihyan che metah nunde yahn ye che ra̱hco ye.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo deh cuande che hua rahte ihyan apóstol yahn ye ya̱hte

18 A̱ma yune ne, sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn che rahn nduco Jua̱n Bautista ma̱n ne, rahte se ya̱hte. Ro min ne, cuahn a̱ma o ihyan, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―¿Dehco che hua rahte sa̱hn che rahn nduco ne ya̱hte?, te sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn che rahn nduco Jua̱n Bautista ma̱n ne, rahte se ya̱hte.

19-20 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―A devano nchuhn te ihyan che nduco ye sa̱hn rihneva̱co ne, hua rahte ye ya̱hte. Ate ndete che dena̱n nda̱ sa̱hn che ta̱n se nduco se, nda se sa̱hn ne, tuhme cuahte ye ya̱hte. Atihnoca̱ ihyan che rinduco ye u, te numanahn che nducó ihyan ne, metah deh cuande che cuahte ye ya̱hte. Ate cuahn che nda̱ sa̱hn che hua ri rendihche se u, nda se u ne, tuhme che cua̱co, cuahte ye ya̱hte.

21 ’Ndete che nedin da̱ma nchuhn ndudo ra che ricuáhn nduco costumbre ndico yahn ne ne, anduhneca̱ ndete che neca̱hnan ne a̱ma ndi tino ra na̱n a̱ma tino ndico. Ndete che tihca̱ din ne ne, cuahn che ndeva doh tino ra me ne, nde tahque ndeh tino ndico me.

22 ’Namin anduhneca̱ ndete che cuih ne vino ra chete ima ndico, te din vino me che condan ima ndico me, ne conda nde vino me ma̱n, nde ima me ma̱n. Chemin che vino ra ne, nahn che cuih ihyan chete ima ra.

Ihyan apóstol ne, tico ye indo trigo, cheh ye ro che rahtetuhno ihyan

23 A̱ma ro che rahtetuhno ihyan ne, chuh Dihvo vo na̱n va chenda̱ta. Nducote chi cuico ihyan apóstol yahn ye ne, tico ye a̱ma o indo trico, reh ye ndute yahn. 24 Ndihchero a̱ma o sa̱hn fariseo che tihca̱ din ye, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Condihche ne. ¿Deh cuande che tihca̱ redin sa̱hn che rahn se nduco ne?, te ma̱n ne, ro che rahtetuno ihyan, ne a ndihquentiyon Dendiohs che hua din vo ntiyon ro cuh.

25-26 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Anduhneca̱ ndete che hua rendihchenan nchuhn na̱n Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che din David ro che quenan Abiatar chidocuya̱n che tahque ndina̱n. Chi cuico ye, ne ametah che cheh ye. Chemin che chenda̱ ye chete ya̱co, ne cheh ye pa̱n che va min. Namin ca̱h ye, cheh combiero yahn ye. Pa̱n chemin chan ne, a ndi vedino na̱n Dendiohs, ne a nihnde ca̱de che hua co cheh nde a̱ma ihyan, atena̱n chidocuya̱n. Ate nde nduco nduh ne, hua quendihco ye nunde.

27 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye nduco sa̱hn chahn:

―Chihco Dendiohs ro che cuahtetuhno ihyan ca̱va che ndah yahn ihyan, ndiyu ca̱va che ndere ndeva ye ro min. 28 Cuedevano nchuhn te a u che rinducó nducoya̱ca ihyan che rihquentiyón nde nducuahn che redin ihyan ro che rahtetuhno ye.

3

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cuma ta̱h se

1 Ta̱ma ro che rahtetuhno ihyan ne, chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co, ne min quenun a̱ma sa̱hn che ndi cuma ta̱h se. 2 Namin min chenun a̱ma o sa̱hn fariseo, nahn ndihchero se ndete che din Dihvo vo che ndoyahn sa̱hn min ro che rahtetuhno ihyan, ca̱va che ca̱ca nunde se yahn ye che rahcota̱hn ye yahn ley che dirun Moisés. 3 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn che ndi cuma ta̱h me:

―Cuenecuen. Cuandi menda̱hn.

4 Tuhme tumerune ye sa̱hn chahn:

―¿A nda̱hca̱ che ndah din vo ro che rahtetuhno ihyan, o din vo che hua ndah ne? ¿A conan vo ihyan, o ca̱hcoma̱n vo ihyan che coh ye ne?

Ate hua nta̱quino se deh che ndahconan se yahn ye. 5 Chi ta̱n Dihvo vo, ne chaconan ye ndihchero ye sa̱hn chahn. A̱ma chi ra̱n ye yahn che cheche chedave yahn se. Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn min:

―Cuacondihque tah.

Chacondihco ta̱h se, ne ndeta̱hno ndoyahn se. 6 A ura min no ndiquenda̱h sa̱hn fariseo chahn chete ya̱co me, ne ndo da̱ma se nduco sa̱hn che chinduco se Herodes, ntuhno se nduco vih ta̱ca̱ din se che ca̱hno se Dihvo vo.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan chihto vine yahn Galilea

7 Adive ne, cuahn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye chihto vine yahn Galilea, ne a̱ma ya̱hn ihyan che vate ye esta̱do yahn Galilea cuahn ye da̱ma nduco ye. 8 Namin ihyan che vate ye esta̱do yahn Judea ma̱n, ihyan che vate ye ya̱n Jerusalén ma̱n, ihyan che vate ye ya̱hn yahn Idumea ma̱n, ihyan che vate ye ta̱ma la̱do ico Jordán ma̱n, ihyan che vate ye nino ya̱n Tiro ma̱n, ya̱n Sidón ma̱n ne, a̱ma ya̱hn ye checadino ye yahn vederihno che redin Dihvo vo, ne rahn ye rendihchero ye ihyan. 9 Nducote a̱ma chida̱ma ihyan ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye che ca̱hcoya̱n ye a̱ma ba̱rco na̱n che conun ye, te a̱ma ndito ca̱hche ihyan na̱n ye. 10 A nedin Dihvo vo che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan chahn, ne chemin che nducoya̱ca ihyan cah che chenun ye min ne, nde tuno regunda̱ vih ye che nahn nahn ta̱h ye ihyan ca̱va che ndoyahn ye. 11 Namin nduco ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan, ne rahn nda̱ ye na̱n Dihvo vo, rendave ye ndiya̱hn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan numa dito ye:

―Ndih che Da̱ya Dendiohs.

12 Ate Dihvo vo ne, a̱ma chihco yudo ye yahn vaco chihnga̱ chahn che hua ca̱hma duh ihyan ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, tenda̱hnun ye ndichio ihyan apóstol yahn ye

13 Chihno min ne, cocha Dihvo vo a̱ma tingüete. Min ya̱hve ye ihyan che nahn ye, ne nda̱ ihyan chahn na̱n ye. 14 Va̱n ihyan chahn tenda̱hnun ye ndichio ihyan che conduco ye ihyan ma̱n, che dechuh ye ihyan, cuahndudo ye ndudo yahn ye ma̱n. 15 Namin ca̱h ye vederihquentiyon, cuahtenan cuma ihyan chahn ca̱va che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan ma̱n, ca̱va che din ye che ndoyahn ihyan ca̱h ma̱n. 16 Va̱n nducoya̱ca ihyan che tenda̱hnun ye ne, nduco a̱ma ihyan che duche ye Simón. Chaconahn Dihvo vo che duche ihyan min Pedro. 17 Ta̱ma ye ne, duche ye Jacobo, da̱ya Zebedeo. Ta̱ma ye ne, duche ye Jua̱n, dihno Jacobo. Ihyan che o chahn ne, chaconahn Dihvo vo che duche ye Boanerges, che nahn ca̱hma Ihyan che doh ino ye. 18 Ta̱ma te o ye ne, duche ye Andrés ma̱n, Felipe ma̱n, Bartolomé ma̱n, Mateo ma̱n, Tomás ma̱n, Jacobo, che da̱ya Alfeo ma̱n, Tadeo ma̱n, ta̱ma Simón, ihyan min che chinduco ye partido yahn Cananeo ro mena̱n me ma̱n. 19 Va̱n ihyan chahn ne, namin nduco a̱ma se che duche se Judas Iscariote. A sa̱hn min che ndihcue ndeh se Dihvo vo adive.

Ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ndedecadino ye yahn ye che metah va cua̱co dave yahn ye

Chihno min ne, cona̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol che ndichio chahn. 20 Cuahn che a nta̱ ye ne, ndaconan ndo da̱ma a̱ma ya̱hn ihyan, che nde hua rinun yahn ye che cheh ye. 21 Cuahn che checadino ihyan yahn ye che nde metah rinun yahn che cheh ye ne, cuahn ye quengua ye ihyan, te ra̱hco ye te ametah va cua̱co dave yahn ye.

Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, ra̱hn se te quenun vaco chihnga̱ Dihvo vo Jesucristo

22 A̱ma o sa̱hn devano ley che dirun Moisés, che chica se ya̱n Jerusalén ne, ra̱hn se yahn Dihvo vo:

―Ihyan tih ne, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn chundah, sa̱hn min che ndina̱n se yahn vaco chihnga̱. Chemin che ri rendetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan.

23 Tuhme ya̱hve Dihvo vo sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A devano nchuhn che ndiyu chundah che rendetenda̱h se vaco chihnga̱.

24 ’Ihyan che vate ye rihquentiyon ye ne, ndete che cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye ca̱hcantiyon ye. 25 A namin no tun ihyan che chenun ye a̱ma vah ne, ndete che cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye cuahtenun ye min nduco vih. 26 A namin no tun chundah ne, ndete che cuhma se nduco vaco chihnga̱ che rihquentiyon se ne, cuihno vederihquentiyon yahn se.

27 Namin ca̱h Dihvo vo a̱ma ejemplo sa̱hn chahn, ra̱hn ye:

―A̱ma sa̱hn duco che conda̱ se chete va̱co ihyan che detino ye ne, atena̱n che dechiche se ihyan, tuhme co duco se yahn ye.

Tihca̱ ra̱hn ye te anduhneca̱ ndete che a dechiche ye chundah, nda̱hco ndiya ye vederihquentiyon yahn se. 28 Quendi Dihvo vo ra̱hn ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducuahn nunde che rahtendihco ihyan, nde nducuahn che chihnga̱ ra̱hn ye ne, co nchahco Dendiohs yahn ye. 29 Ate ihyan che ducherino ye Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, ametah nchahco cuahno Dendiohs yahn ye.

30 Tihca̱ ra̱hn Dihvo vo, te sa̱hn chahn ne, ra̱hn se te quenun vaco chihnga̱ ihyan.

Nda̱ chaco Dihvo vo Jesucristo nduco dihno ye

31 Chihno min ne, nda̱ chaco Dihvo vo nduco dihno ye. Chahtendi ye cua̱hn chevah, ne dechuh ye che cah ihyan. 32 Ihyan che vate ye chihto na̱n Dihvo vo ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Chaco ne nduco dihno ne, vatendi ye cua̱hn chevah, rinuhn ye ndih.

33 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co te ihyan min che chacó ma̱n, ihyan chahn che dihnó ma̱n.

34 Tuhme chaconan ye rendihchero ye ihyan che vate ye cuahn chihto na̱n ye, ne ra̱hn ye:

―Nducoya̱ca ihyan che chenun ye muhn ne, rihnó ihyan anduhneca̱ ndete che chacó ma̱n, anduhneca̱ ndete che dihnó ma̱n, 35 te adecoduhno ihyan che runeca̱de cochica ye nduhca̱ che nahn Chidá ne, rihnó ihyan anduhneca̱ ndete che dihnó ma̱n, anduhneca̱ ndete che cahvé ma̱n, anduhneca̱ ndete che chacó ma̱n.

4

Ejemplo yahn a̱ma ihyan che retuhdo ye trigo

1 Ta̱ma yune cuahn che ricuahn Dihvo vo chihto vine yahn Galilea ne, a̱ma ya̱hn ihyan chida̱ma ye chihto na̱n ye. Nducote a̱ma chito ihyan ne, chemin che chenda̱ Dihvo vo chete a̱ma ba̱rco che va min, cuahn ye ino cun metro cuahn chihto, ne quendi ye ricuahn ye. Nducoya̱ca ihyan che chida̱ma ye ne, vatendi ye ndiya̱hn chihto vine me, rihnevan ye. 2 Dihvo vo ne, a̱ma ndeh na̱n dehtenduh chicuahn ye ihyan chahn nduco ejemplo. Tuhca̱ ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

3 ―Cuihcovan nchuhn. Cuahn a̱ma ihyan, retuhdo ye ndute nda̱ta. 4 Cuahn che retuhdo ye ne, chera neve ndute chihto yune, ne nda̱ ya̱hda, cheh te. 5 Chera te neve ndute na̱n che tah ra ya̱hn chenun va̱n tu. Chemin ne, nun quenda̱h, te hua ndeh ya̱hn chendih. 6 Ate cuahn che quenda̱h ya̱hn ne, yuche ya̱n, ne nducote metah cota̱h ya̱no dihyoduto ne, chihno tih. 7 Te neve ndute ne, chera va̱n chano ya̱n. Chendih chano ya̱n me, ne hua chi yahn. 8 Ate ndute che chera na̱n ya̱hn ndah ne, a̱ma ndah chi. A̱ma o duto ne, chi ndico ndiche ndute yahn. Ta̱ma te o ne, chi ino raco yahn. Ta̱ma te o ne, chi a̱ma ciento yahn.

9 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Nducoya̱ca nchuhn, condedecadino ndah ne ca̱va che conahn ne ejemplo min.

Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱h cuande ye deh cuande che dema̱n nduco ejemplo ricuahn ye

10 Adive cuahn che a nahn nducoya̱ca ihyan chihno cona̱hn ye ne, quenan Dihvo vo nduco nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye ma̱n, nduco te neve ihyan ma̱n. Chica ihyan chahn che ca̱h cuande ye ihyan yahn ejemplo min. 11 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cade te Dendiohs che co devano nchuhn yahn vederihquentiyon yahn ye. Ate ihyan che hua rinduco ye u ne, ricuáhn ihyan dema̱n nduco ejemplo, 12 ca̱va che ndihchero no ye, ate anduhneca̱ ndete che hua rona̱n ye ma̱n, cahnevano no ye, ate hua conahn ye ma̱n. Nduco tihca̱ ne, hua nto ino ye nunde yahn ye, ne hua nchahco Dendiohs yahn ye.

Reca̱h cuande Dihvo vo Jesucristo deh conahn ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta me

13 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Nducote hua chenahn nchuhn ejemplo min ne, ¿ta̱ca̱ co conahn ne ejemplo chena̱hn che va che nté? 14 Ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta me ne, nduhca̱ ihyan che rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, rihnevan a̱ma ya̱hn ihyan. 15 A̱ma o ihyan chahn ne, ndeta̱hno renda̱ chundah, ne redin se che rina̱n ye ndudo che a chihnevan ye. 16 Ndute nda̱ta che chera va̱n tu me ne, nduhca̱ ndudo me che rihnevan ta̱ma te o ihyan che renevahnecun ye numacuahn vedeyeno. 17 Ate nduhca̱ a̱ma chenda̱ta che hua rengu, che metah cota̱h ya̱no dihyoduto ne, tihchan ihyan chahn, te hua riquendi ye. Cuahn che rechuhrihn ye, o ndere redin ihyan nduco ye ca̱va ndudo me ne, ndeta̱hno rihcoma̱n ye. 18 A namin no tun ndute che chera va̱n chano ya̱n me ne, nduhca̱ ndudo me che rihnevan ta̱ma te o ihyan. 19 A̱ma rendedecadino ihyan chahn yahn ntiyon yahn ye ro ro ma̱n, rihncheh ma̱n ye ihyan ca̱va vedecuihca che va iyehnse cuh ma̱n, nahn co yahn ye a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che va ma̱n. Chemin che hua ri redin ndudo me che ndah nduco ye. 20 Ate ndute che chera na̱n ya̱hn ndah me ne, nduhca̱ ndudo me che rihnevan ta̱ma te o ihyan. Nduhca̱ a̱ma chenda̱ta che ri ndico ndiche ndute yahn, nduhca̱ ta̱ma che ri ino raco yahn, nduhca̱ ta̱ma che ri a̱ma ciento yahn ne, tihca̱ redin ndudo me che ndah nduco ihyan chahn.

Ejemplo yahn candil

21 Namin nte Dihvo vo ta̱ma ejemplo. Ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nde a̱ma ihyan hua renahn ya̱hn ye candil ca̱va che tihyon ye ma̱n cajón, o ma̱n yundo. Renahn ya̱hn ye ca̱va che ca̱hco ye na̱n che co ro dave numacuahn chete vah. 22 A tihnoca̱ nducuahn ndudo che chenun ndeh che la̱do yahn ihyan, te andahre hua renahn ye meniyon, ate nda̱ ro che va che conahn ye. 23 Nducoya̱ca nchuhn, condedecadino ndah ne deh conahn ejemplo cuh.

24 Quendi Dihvo vo rente ye nduco ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuihco nchuhn cuda̱do, te nahn che nduco cuda̱do cahnevan ne Ndudo yahn Dendiohs. Ihyan che cahnevan ye nduco cuda̱do ne, ndah conahn ye, nde tahque ndeh ca vededevano ca̱h Dendiohs che conahn ye. 25 Tihca̱, te ihyan che devano ye vededevano yahn Dendiohs ne, nde tahque ndeh ca ca̱h Dendiohs che codevano ye. Ate ihyan che hua devano ye ne, nde cona̱n ye dehtenduh che rihnevan ye.

Ejemplo yahn chenda̱ta che rihta

26 Quendi Dihvo vo rente ye nduco ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Nduhca̱ ndute nda̱ta che rino a̱ma ihyan ne, tihca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs. 27 Ihyan min ne, riya̱do ye vino, ne ro ne, renecuan ye. Andahre hua devano ye ta̱ca̱ va chenda̱ta yahn ye, ate chemin ne, riquenda̱h, ne rihta. 28 Ya̱hn me ne, redin che ri yahn. Mena̱n ne, riquenda̱h ya̱ta yahn, ne adive ne, riquenda̱h ya̱ma yahn. Tuhme ri ndute yahn. 29 Cuahn che a cuma ne, ndeta̱hno ca̱hca ihyan, te a nda̱ ro yahn.

Ejemplo yahn ndute nda̱ta che duche mosta̱za

30 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Nté ta̱ma ejemplo ca̱va che codevano nchuhn ta̱ca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs. 31 Nduhca̱ ndute nda̱ta che duche mosta̱za che rino ihyan ne, tihca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs. Chemin ne, tahque ca̱hya che co ta̱ma na̱n ndute nda̱ta che va iyehnse. 32 Ate adive che rehche ne, rihta nde tahque ri chahte che co ta̱ma na̱n chenda̱ta. A̱ma rihta nde ri redin ya̱hda ndaque te va̱n dune.

Nduhca̱ che rente Dihvo vo Jesucristo ejemplo

33 Nduco ndeh na̱n ejemplo nduhca̱ ejemplo chahn ne, ricuahn Dihvo vo Ndudo yahn Dendiohs ihyan chahn nduhneva che co conahn ye. 34 Dema̱n nduco ejemplo ricuahn ye. Ate cuahn che a dema̱n ye nduco ihyan apóstol yahn ye ne, reca̱h cuande ye ihyan chahn nducuahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihco dihn ye yuhne ta̱n

35 Ro min cuahn che chi man ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cuhn vo nduco nchuhn viche la̱do ca̱h.

36 Tuhme chihcoma̱n ihyan chahn nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, ne chahtenun ye chete ba̱rco na̱n che quenun Dihvo vo, cuahn ye nduco vih. Namin cuahn ta̱ma te o ba̱rco nduco ye. 37 Ura min cana̱n a̱ma rano yuhne, ne ndedecuan nune vine me. Chenda̱ nune chete ba̱rco me, nde a rito. 38 Dihvo vo ne, quenun ye cua̱hn ca̱h ba̱rco me, quiya̱do ye, queta ye a̱ma alma̱da. Ndedetuhche ihyan chahn ihyan, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ¿a hua cuande yahn ne che ndere coh vo muhn?

39 Tuhme necuan Dihvo vo, chihco dihn ye yuhne me, ne ra̱hn ye ri ye vine me:

―Cuihnde dihn. Ngüen.

Ndeta̱hno chehuan yuhne me, ne a̱ma quendite dihn vine me.

40 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―¿Dehco che redihya nchuhn ri? ¿A hua ritahno ne?

41 Tuhme a̱ma rahn ino ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye vih:

―¿Duhra ihyan cuh che nde yuhne, nde vine, redinahn che rihquentiyon ye?

5

Ndetenda̱h Dihvo vo Jesucristo a̱ma ya̱hn vaco chihnga̱ che chenun a̱ma sa̱hn ya̱n Gadara

1 Nda̱ Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye ta̱ma la̱do viche vine me, ya̱hn yahn ya̱n Gadara. 2 Cuahn che ndiquenda̱ ye chete ba̱rco me ne, nda̱ a̱ma sa̱hn che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn, chica se na̱n ya̱yan. 3 Min na̱n ya̱yan che va̱co se. Nde a̱ma ihyan hua co dechiche ye sa̱hn, nde huane nduco cadena. 4 A̱ma ndeh yune redechiche ihyan ta̱h se ma̱n, ca̱h se ma̱n, ate rihno rendeh se cadena. Nde a̱ma ihyan hua richa ye ca̱hco dihn ye sa̱hn. 5 Nde ro nde ra̱hn rechica se va̱n chano ma̱n, na̱n ya̱yan ma̱n, rah se ma̱n, renun yah ma̱n se sa̱hn nduco tu ma̱n. 6 Ate ro min cua̱hn che nda̱ Dihvo vo ne, china̱n se ihyan, ne cuahn se rano se chehntihya se na̱n ye. 7 Numa dito se cah se:

―Jesús, Da̱ya Dendiohs che a̱ma yudo ye, ¿dehco che reca̱hdenun ne yune yáhn? Nde muhn nde na̱n Dendiohs, ca̱hmá có ndih che hua din ne che chuhríhn.

8 Tihca̱ ra̱hn se, te Dihvo vo ne, a chihco yudo ye vaco chihnga̱ chahn, ne ra̱hn ye:

―Vaco chihnga̱, ¡cuendiquenda̱h nchuhn! ¡Cuihcoma̱n ne sa̱hn tih!

9 Tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh doche ne?

Ndahconan se yahn ye:

―Legión duché, te a̱ma ya̱hn ri nuhn.

10 Tuhme a̱ma rica se che hua dechuh ye vaco chihnga̱ chahn a̱ma la̱do. 11 Min nino va̱n chano ne, chenan a̱ma ya̱hn cuche reh te. 12 A̱ma rica vaco chihnga̱ chahn ihyan:

―Cuedechuh ne nuhn ca̱va che conda̱ nuhn cuche sih.

13 Ca̱h yune Dihvo vo, ne ndiquenda̱h vaco chihnga̱ chahn sa̱hn min, ne chenda̱ cuche chahn. Tuhme nduh che o mil cuche chahn ne, cochahn te rano te, cheranun te chete vine me, ne chih nducoya̱ca te.

14 Sa̱hn che redin se cuda̱do cuche chahn ne, dihya se chi, ne chano se. Cuahn se, ngu se ndudo yahn ihyan che vate ye viya̱n ma̱n, ra̱ncho ma̱n. 15 Tuhme cuahn ihyan chahn ndihchero ye deh che chi. Cuahn che nda̱ ye na̱n Dihvo vo ne, ndihchero ye sa̱hn che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn ro mena̱n me. Min va se, a ntonun se tino yahn se. A va cua̱co dave yahn se, ne dihya ye chi. 16 Tuhme ihyan che ndihchero ye deh che chi ne, neca̱h cuande ye ihyan che nda̱ chahn, deh che chi yahn sa̱hn min ma̱n, deh che chi yahn cuche chahn ma̱n. 17 Tuhme cana̱n ihyan chahn rica ye Dihvo vo che nda̱ca ye ya̱n min, na̱hn ye.

18 Cuahn che chenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco me che na̱hn ye ne, rica sa̱hn min ihyan che ca̱h yune ye che conduco se ihyan. 19 Ate hua ca̱h yune ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Conahn cua̱hn ndevaque na̱n che chenan ihyan yehn. Cahme co ihyan yahn vederihno chahte che din Dihve Dendiohs ndoque ma̱n, nduhca̱ che quenan va̱hino ye di ma̱n.

20 Tuhme cona̱hn se ya̱n va̱co se nino ya̱n Decápolis. A̱ma rente se yahn vederihno chahte che din Dihvo vo nduco se, ne a̱ma chahn ino nducoya̱ca ihyan.

Rica Jairo che din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn ta̱hn dihn da̱ya se

21 Cuahn che nta̱ Dihvo vo la̱do cuh yahn vine me ne, ndo da̱ma a̱ma ya̱hn ihyan na̱n ye. 22 Ura min ne, nda̱ a̱ma sa̱hn ndina̱n yahn ya̱co che duche se Jairo. Cuahn che ndihchero se Dihvo vo ne, cuahn se chehntihya se na̱n ye. 23 Chica se favor ihyan, ne ra̱hn se:

―Ta̱hn dihn da̱yá, a̱ma tahn ndi te, adeche coh te. Cuhn vo nduco ne, nahn ta̱h ne ta̱hn ca̱va che ndoyahn te.

24 Tuhme cuahn Dihvo vo nduco se, ne a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye ihyan, nde tuno chi chiche cuahn ye. 25 Min va̱n ihyan chahn ne, nduco a̱ma nda̱hta che cah te. Rendora te yun ro ro. A ri ndichio nduyo che quenan cah min ta̱hn. 26 A̱ma dico sa̱hn doctor ta̱hn, ate ndere rechuhrihn te, te hua ndoyahn te. Chihno toh te nducuahn yahn te che va, ate nde tahque ri dito cah yahn te. 27 A chihnevan ta̱hn min che rente ihyan yahn vederihno che redin Dihvo vo, ne din te fuerza che nda̱ te va̱n ihyan. Chahn nda̱ te cua̱hn veda̱me Dihvo vo, ne nahn ta̱h te tino yahn ye. 28 Tihca̱ din te, te ra̱hco te: “Ndete che co ca̱de nahn tá̱h a mare tino yahn ye ne, ndoyáhn.” 29 Ndeta̱hno chehuan cah yahn te, ne checadino te che a ndoyahn te. 30 Tuhme checadino Dihvo vo che chinahn a̱ma vederihno, ne ndaconan ye tumerune ye:

―¿Duh nahn ta̱h tino yáhn ne?

31 Ra̱hn ihyan apóstol yahn ye ri ye ihyan:

―A rendihchero ne te a̱ma ndito ca̱hche ihyan na̱n ne. ¿Dehco che tumerune ne: “Duh nahn ta̱h tino yahn ne?”

32 Ate raconan muhn raconan min Dihvo vo, rendihchero ye cua̱hn chihto na̱n ye duh che nahn ta̱h tino yahn ye. 33 Ta̱hn min ne, nde tuno rendoh te che va̱h te. Chahn nda̱ te, chehtihya te na̱n ye, ne neca̱h cuande te ihyan nducuahn che chahno te chi. 34 Ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Da̱yá, nducote chitehne ne, a ndoyehn. A co nahn ndevaque ndete che nehn. Hua dehve rahque, te a ndoyehn.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndedetuhche ye ta̱hn da̱ya Jairo

35 Nde metah cuihno ca̱hma Dihvo vo cuahn che nda̱ a̱ma o ihyan ndeva̱co Jairo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A chih ta̱hn da̱ya ne. Ametah deh cuande che denduh ne Ihyan Ricuahn ca̱va che ca̱hn ye.

36 Chihnevan Dihvo vo che ra̱hn ihyan chahn, ate hua tumaca̱h ye. Ra̱hn ye ri ye Jairo:

―Hua te co ran. Cuitehne che co conán di.

37 Tuhme quendi ye cuahn ye nduco Jairo, ne atena̱n Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n che dihno Jacobo ma̱n, cahnecun ye che cuahn ye nduco ye. 38 Cuahn che nda̱ Dihvo vo va̱co Jairo ne, ndihchero ye che a̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min, raco ye ma̱n, rah ra̱n ye ma̱n. 39 Tuhme chenda̱ ye chete vah, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―¿Dehco che a̱ma rah ra̱n nchuhn ma̱n, raco ne ma̱n?, te ta̱hn dihn tih ne, dehve ndih te, te quiya̱do te.

40 Ate chihyon nan ihyan chahn ihyan. Tuhme ndetenda̱h vah Dihvo vo nducoya̱ca ye, ne cuahn ye nduco chida ta̱hn dihn me ma̱n, chaco te ma̱n, ihyan che nduco ye ma̱n, chenda̱ ye nduco vih na̱n che quendite te. 41 Cheta̱h ye ta̱h te, ne ra̱hn ye deva̱co yahn ye:

―Talita cumi ―che nahn ca̱hma: Ta̱hn dihn, cuenecuen.

42 Ta̱hn dihn me ne, a ri te ndichio nduyo. Ndeta̱hno necuan te, cana̱n rica te, ne a̱ma cuahn ino ihyan chahn. 43 A̱ma chihco yudo Dihvo vo che hua duhva ca̱hma che ndedetuhche ye ta̱hn, ne ra̱hn ye ri ye indihte yahn te che ca̱h ye, cheh te.

6

Dihvo vo Jesucristo ne, nta̱ ye ya̱n va̱co ye Nazaret

1 Chica Dihvo vo ya̱n Capernaum, ne cona̱hn ye ya̱n va̱co ye Nazaret nduco ihyan apóstol yahn ye. 2 A̱ma ro che rahtetuhno ihyan ne, chenda̱ ye chete ya̱co, chicuahn ye. A̱ma ya̱hn ihyan chihnevan ye che ricuahn ye, ne a̱ma rahn ino ye. Ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

3 ―Ihyan tih che vicheya̱hn me. María che chaco ye. Jacobo ma̱n, José ma̱n, Judas ma̱n, Simón ma̱n, a sa̱hn chahn che dihno ye. Muhn ya̱n va̱co vo vate ta̱hn cahve ye.

Nducote a rendihche ihyan Dihvo vo che min chihta ye ne, chemin che hua nevahnecun ye ihyan. 4 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Numachahte va vedeyahino nduco ihyan profeta. Ate ihyan ya̱n va̱co ye ma̱n, ihyan yahn ye ma̱n ne, hua yahino ye ihyan.

5 Nducote cheche chedave yahn ihyan ya̱n chahn ne, a̱ma o no vederihno din Dihvo vo ya̱n min. Nahn ta̱h ye a̱ma o ihyan cah, din ye che ndoyahn ye. 6 Rahn ino Dihvo vo yahn che hua chitahno ihyan ya̱n va̱co ye ihyan. Chihno min ne, cuahn ye nduh ya̱n nduh ya̱n che nino, quendi ye ricuahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, dechuh ye ihyan apóstol yahn ye che ca̱hn ye cuahndudo ye

7 Dihvo vo Jesucristo ne, cah ye nduh che ndichio apóstol chahn na̱n ye. Dechuh ye ihyan ca̱de o ca̱de o ye queri a̱ma ya̱n. Din ye che cuahtenan cuma ihyan chahn vederihquentiyon, ca̱va che cuahn che ta̱hn nun ye ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ne, ndetenda̱h ye vaco chahn. 8-9 Chihquentiyon ye che quenda ihyan chahn inda̱hco yahn ye ma̱n, che tihyon ca̱h ye nda̱co yahn ye ma̱n, che conun ye a̱ma no cahteca ye ma̱n. Ate dehtenduh chena̱hn ne, hua co quenda ye, nde huane dino ma̱n, nde huane pa̱n ma̱n, nde huane tume ma̱n. 10 Namin ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Adecotino va̱co ihyan na̱n che nevahnecun ye nchuhn ne, min cuahtenan ne nde tuno ro che nda̱ca ne ya̱n. 11 Ihyan ya̱n che hua ntumanecun ye nchuhn ma̱n, che hua ca̱hcovan ye che cuahndudo ne ma̱n ne, conda̱ca ne ya̱n va̱co ye, ne conda̱hde ne ya̱ca che chenan ca̱h ne, ca̱va che tihca̱ na̱hme ne ihyan che hua nda̱hca̱ redin ye. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te cuahn che a nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs nunde yahn nducoya̱ca ihyan ne, tahque chuhrihn ihyan chahn che co ihyan ya̱n Sodoma ma̱n, ihyan ya̱n Gomorra ma̱n.

12 Tuhme cuahn ihyan chahn rahndudo ye che nahn che nto ino ihyan nunde yahn ye. 13 Namin retenda̱h ye a̱ma ya̱hn vaco chihnga̱ che chenun ihyan, ne racota̱hme ye aceite a̱ma ya̱hn ihyan cah, redin ye che rendoyahn ye.

Nduhca̱ che chih Jua̱n Bautista

14 Ro min ne, a̱ma rente ihyan yahn vederihno che redin Dihvo vo, ne checadino rey Herodes. Tuhme ra̱hn rey me:

―A ntuche Jua̱n Bautista va̱n tena̱hn. A ihyan min che redin ye vederihno che tihchan.

15 Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te ihyan profeta Elías che quechica ye. Na̱hn tun ihyan ne, ra̱hn ye:

―Ihyan ca̱h ne, a̱ma ihyan profeta nduhca̱ ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me.

16 Ate hua chitahno Herodes che rente ihyan chahn, ne ra̱hn se:

―Ihyan ca̱h ne, Jua̱n Bautista ihyan. A ihyan ca̱h che chihquentiyón sanda̱do che chihca ya̱n se da̱ndo ye. Ma̱n ne, a ntuche ye va̱n tena̱hn.

17 Tihca̱ ra̱hn rey me, te a ma̱n se chihquentiyon se sanda̱do che din se preso Jua̱n, chaconuhn se ihyan va̱coya̱hn, dechiche se ihyan nduco cadena. Tihca̱ chahno chi Jua̱n, te tihca̱ nahn Herodías, ta̱hn nda̱hta yahn Felipe, sa̱hn min che dihno rey me. Rey me ne, ndere quenan se nduco te. 18 A ra̱hn Jua̱n ri ye rey me:

―Hua nda̱hca̱ redin ne che quenan ne nduco nda̱hta yahn dihno ne.

19 Nducote tihca̱ ra̱hn Jua̱n ri ye rey me ne, chemin che a̱ma nahn ca̱hno Herodías ihyan. Ate hua chi chihno te ihyan ura min. 20 Herodes ne, renevahnecun se Jua̱n, te a devano se te ihyan min ne, ihyan ndah ye, ndiyu ihyan nunde ye. Chemin che hua rahnecun se che ca̱hno te ihyan. Cuahn che rihnevan rey me che rente Jua̱n ne, andahre hua ndah renahn se, ate rihnevan se numacuahn vedeyeno. 21 Ate nda̱ a̱ma ro che nda̱hca̱ chahno Herodías chi. Din rey me vihcoduche se, ne reca̱h se reh nducoya̱ca intiyahn yahn se ma̱n, ihyan ndina̱n yahn sanda̱do yahn se ma̱n, ihyan na̱hn che vate ye esta̱do yahn Galilea ma̱n. 22 Ura che a vate vihco ye ne, chenda̱ ta̱hn da̱ya Herodías, ndeh te, ne rey me nduco ihyan che vate ye reh ye nduco vih ne, a̱ma ca̱h yeno ihyan. Tuhme ra̱hn rey me ri se ta̱hn:

―Cuique adecodehno che nehn, ne té di.

23 Ca̱h se ndudo yahn se ta̱hn, ne ra̱hn se:

―Adecodehno che nehn, andahre ma̱hn va na̱n che rihquentiyón, té di.

24 Ndiquenda̱h te, ne cuahn te ca̱carune te chaco te, ne ra̱hn te:

―¿Deh ca̱cá?

Ndahconan chaco te:

―Cuique tin Jua̱n Bautista.

25 Ndeta̱hno chenda̱ tun te na̱n che quenun rey me, ne ra̱hn te ri te sa̱hn:

―Ma̱n ne, náhn che te ne u meniyon tin Jua̱n Bautista chete a̱ma cuh.

26 Tuhme a̱ma chi ra̱n rey me. Ate nducote a ca̱h se ndudo yahn se ta̱hn na̱n nducoya̱ca ihyan che vate ye min nduco se ne, chemin che dinahn se ndudo yahn se. 27 A ura min no chihquentiyon se a̱ma sanda̱do che ca̱hn se ngua se tin Jua̱n. 28 Chahn sanda̱do me va̱coya̱hn, chihca ya̱n se da̱ndo Jua̱n. Quenda se tin ye chete a̱ma cuh, ne ca̱h se ta̱hn. Ta̱hn min ne, quenda te ca̱h te chaco te.

29 Cuahn che checadino ihyan che chinduco ye Jua̱n te a chih ye ne, chahn ye chengua ye ihyan, ne chihche ye ihyan.

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo, cheh uhn mil ihyan

30 Adive ne, ndaconan ihyan apóstol chahn, ndo da̱ma ye nduco Dihvo vo, ne neca̱h cuande ye ihyan nducuahn che din ye ma̱n, nducuahn che chicuahn ye ma̱n. 31 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuhn vo nduco nchuhn a̱ma cua̱n na̱n che dema̱n, cuahtetuhno vo tah.

Tihca̱ ra̱hn ye, te a̱ma ya̱hn ihyan, ihyan che renda̱ ye ma̱n, ihyan che rena̱hn ye ma̱n, ne nde che cheh ye hua rinun yahn ye. 32 Tuhme quenun Dihvo vo chete a̱ma ba̱rco nduco ihyan apóstol chahn, ne cuahn ye a̱ma cua̱n na̱n che metah duhva. 33 Ate a̱ma ya̱hn ihyan ndihchero ye che cuahn ye, ne nchana̱n ye ihyan. Tuhme chica ihyan chahn ya̱n va̱co ye, ne rica ca̱h ye, cuahn ye cua̱hn na̱n che cuahn Dihvo vo, nde tahque nun nda̱ ye min. 34 Cuahn che ndiquenda̱h Dihvo vo chete ba̱rco me ne, a̱ma ya̱hn ihyan ndida̱ma ye. Quenan va̱hino ye ihyan chahn, te nduhca̱ itecuche che metah duh che redin cuda̱do ite ne, tihchan ye. Tuhme cana̱n Dihvo vo, chicuahn ye ihyan a̱ma ndeh na̱n dehtenduh. 35 Cuahn che a chi chino me ne, nda̱ ihyan apóstol chahn na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Muhn ne, ya̱hn na̱n che metah duhva, ne ma̱n ne, a chi chino. 36 Cuedechuh ne ihyan sih cua̱hn ya̱n che nino, ca̱va che cua ye che cheh ye, te muhn ne, metah deh che cheh ye.

37 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Nchuhn coca̱h ne, cheh ihyan sih.

―Tumerune ihyan chahn ihyan:

―Nahn o ciento tume denario che cua nuhn pa̱n, cheh ihyan sih. ¿A nahn ne che tihca̱ din nuhn ne?

38 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―¿Ta̱va pa̱n va yahn nchuhn? Cuahn ne quendihchero ne.

Cuahn che ndihchero ihyan chahn ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Va uhn pa̱n nduco o ya̱hca.

39 Dechuh Dihvo vo ihyan apóstol chahn che ca̱hma ye nduco nducoya̱ca ihyan che cuahte ye na̱n yune cue, coda̱ma ye a̱ma a̱ma cua̱n nduco vih. 40 Tihca̱ dinahn ye, ne a̱ma o cua̱n ne, chahte a̱ma ciento ye, ne ta̱ma te o cua̱n ne, chahte o raco ndiche ye. 41 Tuhme cheta̱h Dihvo vo nduh che uhn pa̱n chahn nduco o ya̱hca chahn. Cha ya̱co na̱n ye na̱n ro, ne ca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye pa̱n chahn, ne ca̱h ye ihyan apóstol, ca̱va che ca̱h ye, cheh nducoya̱ca ihyan chahn. Namin ya̱hca chahn ne, ndeh Dihvo vo, ne cheh nducoya̱ca ye. 42 Cheh ndah nducoya̱ca ihyan chahn nde na̱n che chito ihyan. 43 Adive ne, nedin da̱ma ihyan apóstol chahn nducuahn pa̱n che nga̱va, ne chi ndichio cuahte. Namin nedin da̱ma ye che nga̱va yahn ya̱hca chahn. 44 Va̱n nducoya̱ca ihyan che cheh ye ne, nduco uhn mil ihyan cha̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, rica ye na̱n nune vine

45 Ndeta̱hno dechuh Dihvo vo Jesucristo ihyan apóstol che conda̱ ye chete ba̱rco me, chuh ye ta̱ma la̱do viche ca̱h, cua̱hn na̱n ya̱n Betsaida. Tuhme ndedechuh ye nducoya̱ca ihyan chena̱hn chahn. 46 Cuahn che ndedechuh ye ihyan chahn ne, cuahn ye a̱ma tingüete ca̱va che cova̱h ye.

47 Cuahn che chi man me ne, a nde menda̱hn vine me cuahn ba̱rco me nduco ihyan apóstol chahn. Dihvo vo ne, a dema̱n ye quenan ye tingüete me. 48 Ndihchero ye che a̱ma chi cuno ihyan chahn che rica̱hca ye ba̱rco me, te cua̱n na̱n che rechi yuhne cuahn ye. Adive, ura che a nino co dave ne, cuahn Dihvo vo, rica ye na̱n vine me, nde a nahn chuhnan ye ihyan chahn. 49 Cuahn che ndihchero ihyan chahn che rica Dihvo vo na̱n vine me ne, ra̱hco ye te co vaco chihnga̱ cochi, nde tuno cah ye che va̱h ye. 50 Nducoya̱ca ihyan chahn ne, ndihchero ye che cochi Dihvo vo na̱n nune, ate nducote hua nchana̱n ye ihyan ne, a̱ma dihya ye chi. Ndeta̱hno ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Hua dihya nchuhn co, te a u che cochí. Hua dehve ra̱hco ne.

51 Tuhme chenda̱ ye chete ba̱rco me na̱n che chenun ihyan chahn. Ndeta̱hno chehuan yuhne me, ne a̱ma rahn ino ihyan chahn. 52 A̱ma rahn ino ye, te nducote cheche chedave yahn ye ne, metah cuihno conahn ye yahn vederihno che din Dihvo vo nduco pa̱n chahn.

Nda̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱hn yahn Genesaret, ne din ye che ndoyahn ihyan cah

53 Cuahn che a chuh Dihvo vo nduco ihyan apóstol chahn ta̱ma la̱do viche ca̱h ne, nda̱ ye ya̱hn yahn Genesaret, ne dechiche ihyan chahn ba̱rco me chihto vine me. 54 Cuahn che a ndiquenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco me ne, ndeta̱hno nchana̱n ihyan ya̱n min ihyan. 55 Tuhme cuahn ihyan chahn rano ye numachahte chihto ya̱n, ne cana̱n ye retecheca̱n ye ihyan cah yahn ye nduco yundo, regu ye ihyan cua̱hn na̱n che quenun Dihvo vo. 56 Adecotino na̱n che renda̱ Dihvo vo, andahre ya̱n ca̱hya ma̱n, andahre ya̱n rahte ma̱n, andahre viya̱ta ma̱n, min racondihte ihyan chahn ihyan cah yahn ye chihto yune. Rica ihyan chahn che ca̱h yune Dihvo vo cuaconahn ta̱h ihyan cah chahn andahre chihto tino yahn ye. Nducoya̱ca ihyan cah che chaconahn ta̱h ye tino yahn ye ne, ndeta̱hno ndoyahn ye.

7

Nduhca̱ che rahtendihco ihyan nunde

1 Sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés che chica se ya̱n Jerusalén ma̱n ne, ndo da̱ma se na̱n Dihvo vo. 2-5 Sa̱hn chahn nduco nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel chena̱hn ne, riquendi se costumbre che chihco ihyan ndico yahn se che rena̱no se ta̱h se ura che cheh se ma̱n, ura che renda̱ se che rahn se ndihve ma̱n. Ra̱hco se te nduco tihca̱ ne, redinahn se che rihquentiyon Dendiohs. Namin rena̱no se va̱so ma̱n, ja̱rro ma̱n, dehtenduh chena̱hn che retoh se ma̱n. Ndihchero se che reh ihyan apóstol, ne hua rena̱no ye ta̱h ye nduhca̱ costumbre yahn se, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―¿Dehco che hua rena̱no ihyan apóstol yahn ne ta̱h ye ura che reh ye nduhca̱ che chihco ca̱de ihyan ndico yuhn vo ne?

6 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¡O na̱n o chende nchuhn! Riquenda̱h cua̱co nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías yahn ne tuhca̱:

Dendudo no che ra̱hn sa̱hn sih che ritahno se Dendiohs,

te hua cua̱co.

7 Nde hua cochihve che rendeva se yavena̱n Dendiohs, te ricuahn se costumbre yahn ma̱n se, redin ca̱ se che vederihquentiyon yahn Dendiohs.

8 Tihca̱ redin nchuhn. Rihcoma̱n ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne riquendi ne costumbre yahn ma̱n ne. Rena̱no ne ja̱rro ma̱n, va̱so ma̱n, a̱ma ndeh na̱n ca dehtenduh che tihchan redin ne.

9 ’¡A̱ma vivo nchuhn che ra̱hco ne! Riquendi ne costumbre yahn ma̱n ne, ne rihcoma̱n ne vederihquentiyon yahn Dendiohs. 10 Moisés ne, dirun ye tuhca̱: “Cuendeva yavena̱n chide ma̱n, yavena̱n cheque ma̱n.” Namin dirun ye: “Adecoduhno ihyan che ca̱hva ye yahn chida ye o ca̱hva ye yahn chaco ye ne, quenan cuma che ca̱hno ihyan ya̱n ihyan.” 11 Ate ndotenan che quendi nchuhn vederihquentiyon min ne, ricuahn ne ihyan che ca̱hma ye co ye indihte yahn ye: “Hua co conán nchuhn, te nducuahn che va yáhn ne, a ndihco mendá̱hn che co vedino na̱n Dendiohs.” 12 Adecoduhno ihyan che ca̱hma ye tihca̱ ne, redin nchuhn fuerza ihyan che dinahn ye, ne hua rahnecun ne che conan ye indihte yahn ye. 13 ¡A̱ma ndeh na̱n ca dehtenduh che tuhchan redin nchuhn! Rihcoma̱n ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne riquendi ne costumbre yahn ma̱n ne.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te ndiyu ca̱va dehtenduh che reh ihyan che chendihco ye nunde

14 Nedin da̱ma Dihvo vo ihyan, ne ra̱hn ye:

―Cuihcovan ndah nchuhn ca̱va che conahn ne che ca̱hmá nduco ne: 15 Nducuahn che chihnga̱ che riquenda̱h chete chedave yahn ihyan ne, a ca̱va chemin che chendihco ye nunde, ndiyu ca̱va dehtenduh che reh ye. 16 ¡Cuihcovan ndah ne ca̱va che conahn ne!

17 Cuahn che chica Dihvo vo min, ndonda̱ ye vah ne, chica ihyan apóstol ihyan che ca̱h cuande ye ihyan deh conahn che nte ye me. 18 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Namin nchuhn da̱ma ri ne nduco ihyan sih, te hua renahn ne. Nducuahn che reh ihyan ne, ndiyu ca̱va chemin che chendihco ye nunde, 19 te va̱cochendereh yahn ye rahn, ndiyu chete chedave yahn ye.

Tihca̱ chicuahn Dihvo vo che ndiyu ca̱va dehtenduh che reh ihyan che chendihco ye nunde.

20 Quendi ye, ne ra̱hn ye:

―Nducuahn che chihnga̱ che rendedecadino ihyan ma̱n, che redin ye ma̱n ne, a ca̱va chemin che chendihco ye nunde. 21 Chete chedave yahn ihyan riquenda̱h che chihnga̱ rendedecadino ye ma̱n, reduco ye ma̱n, rihno vih ye ma̱n, 22 rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co ye nduco ye ma̱n, nahn yahn ye dehtenduh yahn ihyan ma̱n, rihncheh ye ma̱n, duhtuno ihyan ye ma̱n, ndere ihyan ye ma̱n, ve ye ma̱n, ya̱de ye ma̱n, nine ye ma̱n. 23 Nducuahn dehtenduh chemin chan ne, reconan chete chedave yahn ihyan, ne a ca̱va chemin che chendihco ye nunde.

A̱ma ta̱hn ta̱ma nación ne, chica te Dihvo vo Jesucristo che conan ye ta̱hn

24 Chica Dihvo vo min, ne cuahn ye cua̱hn ya̱hn yahn ya̱n Tiro ma̱n, Sidón ma̱n. Cuahn che nda̱ ye ne, nda̱ca ye a̱ma vah na̱n che conan ye. Hua nahn ye che cadino ihyan che min quenan ye, ate a ca̱de no che checadino ihyan. 25 Min va a̱ma ta̱hn dihn che quenun vaco chihnga̱ ta̱hn. Ndeta̱hno che checadino chaco te che nda̱ Dihvo vo ne, chahn te na̱n quenan ye, ne chehntihya te na̱n ye. 26 Ta̱hn min ne, ndiyu ta̱hn nación yahn Israel, te ta̱hn ta̱ma nación. A min Sirofenicia ya̱n va̱co te. Chica te Dihvo vo che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che quenun ta̱hn dihn yahn te. 27 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ta̱hn:

―Ihyan yáhn ne, a̱ma rendotenan ye che conán ihyan. Ndete che conán di ne, anduhneca̱ ndete che cahneví pa̱n che reh checa̱hya, cá̱h, cheh ya̱hna.

28 Ndaconan te, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―Dihvé, cua̱co che ra̱hn ne. Ate ya̱hna ne, rahtenun te ma̱n mesa, ne renda̱ca da̱che chende checa̱hya reh te.

29 Tuhme ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Nda̱hca̱ ndaconen. Co nahn. Vaco chihnga̱ me ne, a ndiquenda̱h ta̱hn daye. 30 Cona̱hn te, ne cuahn che nta̱ te ndeva̱co te ne, nta̱ca te da̱ya te che quendite te na̱n yundo. A ntiquenda̱h vaco chihnga̱ me ta̱hn.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che nde chato se ma̱n, nde lihme se ma̱n

31 Chihno neve ro ne, nda̱ca Dihvo vo ya̱hn yahn Tiro, nchuh ye ya̱n Sidón ma̱n, te neve ya̱n ca̱hya che nino ya̱n Decápolis ma̱n, ne nta̱ ye na̱n va vine yahn Galilea. 32 Min nda̱ a̱ma o ihyan, nda ye a̱ma sa̱hn che nde chato se ma̱n, nde lihme se ma̱n, ne chica ye Dihvo vo che nahn ta̱h ye sa̱hn, din ye che ndoyahn se. 33 Quenda Dihvo vo sa̱hn a̱ma la̱do, ne terun ye ndutita̱h ye iverevan se ma̱n, nahn ta̱h ye chihya se nduco nunedan ye ma̱n. 34 Chenihyon na̱n ye cua̱hn na̱n ro, ne chena̱hn ino ye che chi nda̱che ye, ne ra̱hn ye:

―¡Efata! ―che nahn ca̱hma: ¡Condah!

35 Ndeta̱hno chihnevan se ma̱n, ndiquenda̱h ca̱hn se ma̱n. 36 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo che hua ca̱hma ihyan chahn ta̱ca̱ chi che ndoyahn sa̱hn min. Ate cuahn che rihquentiyon ye che hua ca̱hma ihyan ne, nde tahque racotuhn ca ihyan ndudo. 37 A̱ma rahn ino nducoya̱ca ihyan, ne ra̱hn ye:

―¡A̱ma nda̱hca̱ nducuahn che redin ihyan cuh! Nde ihyan che chato ye ne, redin ye che ri rihnevan ye, ne ihyan che lihme ye ne, redin ye che ri rente ye.

8

Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱h ye, cheh cun mil ihyan

1 Ta̱hn min ne, a̱ma ya̱hn ihyan ndida̱ma ye na̱n Dihvo vo, ne ametah che cheh ye. Tuhme cah Dihvo vo ihyan apóstol, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

2 ―Renan va̱hinó ihyan sih, te a ino ro che chenan ye nducó, ne ma̱n ne, ametah che cheh ye. 3 Ndete che ndedechúh ihyan che hua cheh ye ne, condave cuno ye cua̱hn yune, te na̱hn ye ne, yahn ya̱n va̱co ye.

4 Tuhme ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Ate ¿deh ca̱h vo, cheh ye?, te muhn ne, metah dehva.

5 Tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―¿Ta̱va pa̱n va yahn nchuhn ne?

Ndahconan ye:

―Ndache pa̱n va yahn nuhn.

6 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo che cuahte nducoya̱ca ihyan ndiya̱hn. Cheta̱h ye nduh che ndache pa̱n chahn, ne cuahn che a neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs ne, ndeh ye. Tuhme ca̱h ye pa̱n me ihyan apóstol chahn ca̱va che ca̱h ye, cheh nducoya̱ca ihyan. 7 Namin va neve ya̱hca ca̱hya, ne ndaconan ca̱h Dihvo vo nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme dechuh ye ihyan apóstol chahn, ca̱va che ca̱h ye ya̱hca me, cheh nducoya̱ca ihyan chahn. 8 Cheh nducoya̱ca ye nde na̱n che chito ihyan. Chihno min ne, nedin da̱ma ihyan apóstol chahn nducuahn che nga̱va, ne chito ndache cuahte. 9 Ihyan che cheh ye ne, ri tenduh cun mil ihyan. Tuhme ndedechuh Dihvo vo ihyan chahn, 10 ne chenda̱ ye chete a̱ma ba̱rco nduco ihyan apóstol yahn ye, cuahn ye nduco vih cua̱hn ya̱hn yahn ya̱n Dalmanuta.

Sa̱hn fariseo ne, rica se che din Dihvo vo Jesucristo a̱ma vederihno, ndihchero se

11 Cuahn che nda̱ ye min ne, nda̱ neve sa̱hn fariseo, ne cana̱n rente se nduco Dihvo vo, retumarande se ihyan. Chica se che ca̱ca ye Dendiohs che conahn a̱ma vederihno, ndihchero se. 12 A̱ma chena̱hn ino Dihvo vo che chi nda̱che ye ca̱va se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, hua nda̱hca̱ che retumarande ye Dendiohs, rica ye a̱ma vederihno ndihchero ye. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te Dendiohs ne, hua tumaca̱h ye yahn ye.

13 Tuhme chihcoma̱n ye sa̱hn chahn, ne ndonda̱ ye chete ba̱rco me, tuche ye ta̱ma la̱do viche yahn vine me.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye te ndudo che ricuahn sa̱hn fariseo ne, anduhneca̱ ya̱ yahn pa̱n

14 Ihyan apóstol ne, china̱n ye, hua quenda ye deh che cheh ye. Atena̱n a̱ma pa̱n nda ye. 15 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuihco nchuhn cuda̱do. Hua tumaca̱h ne yahn ya̱ yahn sa̱hn fariseo ma̱n, ya̱ yahn Herodes ma̱n.

16 Tuhme cana̱n rente ihyan chahn nduco vih:

―Tihca̱ ra̱hn ye, yahn che hua nda vo pa̱n.

17 Checadino Dihvo vo che tihca̱ rente ihyan chahn. Ate nducote a ra̱hn ye yahn ndudo che ricuahn sa̱hn chahn ndiyu yahn pa̱n ne, chemin che chihya ye ihyan:

―¿Dehco che ra̱hn nchuhn yahn che hua nda ne pa̱n? ¿A hua retumacadino nchuhn? ¿Dehco che a̱ma cheche chedave yahn ne? 18 ¿A nduhneca̱ ndete che hua ro na̱n ne? ¿A nduhneca̱ ndete che hua rihnevan ne? ¿A hua reneca̱hco ne? 19 Cuahn che chihcachéh uhn mil ihyan nduco uhn pa̱n ne, ¿ta̱va cuahte pa̱n che nga̱va nedin da̱ma ne ne?

Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ndichio cuahte nedin da̱ma nuhn.

20 Namin no tun cuahn che chihcachéh cun mil ihyan nduco ndache pa̱n ne, ¿ta̱va cuahte pa̱n che nga̱va nedin da̱ma ne ne?

Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ndache cuahte nedin da̱ma nuhn.

21 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Me ¿ta̱ca̱ che hua renahn ne?

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che chi ro na̱n a̱ma sa̱hn na̱n ve

22 Ura che nda̱ Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye ya̱n Betsaida ne, nda̱ a̱ma o ihyan na̱n ye, nda ye a̱ma sa̱hn na̱n ve, ne chica ye Dihvo vo che cuaconahn ta̱h ye sa̱hn, din ye che ndoyahn se. 23 Tuhme cheta̱h ye ta̱h sa̱hn na̱n ve me, quenda ye sa̱hn cua̱hn chihto ya̱n. Nahn ye nunedan ye ndutina̱n se, ne tumerune ye sa̱hn ndete che a ro na̱n se. 24 Sa̱hn min ne, ndihchero se cua̱hn chihto na̱n se, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―A ri ro ná̱n ihyan che vatechica ye. Ate nduhca̱ che ro ya̱hn rahte, tihca̱ ro ye.

25 Nahn ta̱h ye ndutina̱n se ta̱ma yune, ne ndeta̱hno a chi ro na̱n ndah se. 26 Tuhme ndedechuh ye sa̱hn cua̱hn ndeva̱co se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Hua conda ya̱n tih, nde hua cahme nduco nde a̱ma ihyan sih ta̱ca̱ chi che ndoyehn.

Pedro ne, ra̱hn ye te Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse

27 Chihno min ne, quenda Dihvo vo ihyan apóstol yahn ye, cuahn ye nduco vih na̱n ya̱n ca̱hya cua̱hn chihto ya̱n Cesarea de Filipo. Cuahn che chenun ye yune ne, tumerune ye ihyan chahn:

―¿Duh u, ra̱hn ihyan ne?

28 Ndahconan ihyan chahn yahn ye:

―A̱ma o ihyan ne, ra̱hn ye te ndih ne, Jua̱n Bautista. Ta̱ma te o ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, Elías. Ta̱ma te o ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, a̱ma cha ihyan profeta.

29 Tuhme tumerune ye ihyan chahn:

―Me nchuhn, ¿deh ra̱hn ne yáhn ne?

Ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―A ndih che a va ca̱de che chi ne ndedevahn ne ihyan iyehnse.

30 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn che hua ca̱hma ye chemin nduco nde a̱ma ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye te ca̱hno sa̱hn nunde ihyan

31 Tuhme ca̱h cuande Dihvo vo ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che a̱ma chuhríhn. Intiyahn ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, co ta̱n se nducó, ne ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, va che ntuché va̱n tena̱hn.

32 Nduco chemin ne, ca̱h cuande ndah Dihvo vo ihyan chahn nduhca̱ che cuahno co ye. Tuhme quenda Pedro ihyan a̱ma la̱do, ne ya̱hve ye ihyan ca̱va che hua ca̱h yune ye che tihca̱ cuahno co ye. 33 Ate chaconan Dihvo vo ndihchero ye ihyan apóstol chena̱hn, ne chihya ye Pedro:

―Di ne, ¡nduhca̱ chundah, di! ¡Cuehn a̱ma la̱do! ¡Hua din vahche yáhn!, te di ne, ihyan iyehnse di, nde hua renehn che nahn Dendiohs.

34 Ura min ne, cah Dihvo vo ihyan apóstol ma̱n, ihyan che chenun nduco ye ma̱n, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Adecoduhno ihyan che nahn conduco ye u ne, va che ca̱hcoma̱n ye vedeyeno yahn ma̱n ye. Hua co che dendudo no conduco ye u, te va che ca̱hco menda̱hn ye ihyan ca̱va che conduco ye u, andahre conahn ya̱h ye na̱n a̱ma cruz ca̱vá. 35 Tihca̱, te adecoduno ihyan che hua nahn ca̱hco menda̱hn ye ihyan ca̱va che conduco ye u ne, va che conda ye. Me adecoduhno ihyan che conduco ye u numacuahn chedave yahn ye ne, hua dehve din yahn andahre ca̱hno sa̱hn nunde ihyan yahn che ritahno ye u ma̱n, ndudo ndah yáhn ma̱n, te ndevahn ye. 36 Andahre nedin da̱ma ihyan nducuahn vedecuihca che va iyehnse, ate ¿dehra cochihve yahn ye ndete che va che conda ye?, 37 te hua cochihve vedecuihca na̱n Dendiohs ca̱va che ndevahn ihyan. 38 Tihca̱, te adecoduhno ihyan che co cuihna̱n ye ca̱va u ma̱n, ca̱va ndudo yáhn ma̱n, na̱n ihyan nunde che rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ne, namin u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, co cuihná̱n ca̱va ye ro che numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá ndá̱ nduco ángel ndah.

9

1 Quendi Dihvo vo ra̱hn ye nduco ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma o ihyan che chenun ye muhn nduco vo ne, vate ca ye iyehnse nda̱ ro che numacuahn vedeyudo conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndo diya̱hn ye

2 Chihno a̱n ro me ne, quenda Dihvo vo Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, cuahn ye nduco vih a̱ma tingüete. Min ndo diya̱hn ye na̱n ihyan chahn. 3 Tino yahn ye ne, a̱ma ndo cua nduhca̱ ihve, nde tuno diya̱hn ro. Nde a̱ma ihyan rena̱n che vate ye muhn iyehnse cuh ne, hua co din ye che tihca̱ ndo cua. 4 A dena̱n chihnde ro Elías nduco Moisés, ne ndihchero ihyan chahn che rente ye nduco Dihvo vo. 5 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Ihyan ricuahn yáhn, a̱ma nda̱hca̱ che chenan vo muhn. Dendah nuhn ino vache vah. A̱ma na̱n che cuhnde ne, ta̱ma na̱n che cuhnde Moisés, ne ta̱ma na̱n che cuhnde Elías.

6 Tihca̱ ra̱hn ye, te a̱ma dihya ihyan chahn chi, nde hua renta̱quino ye deh che ca̱hma ye. 7 Ura min chiya a̱ma man, quendihco na̱n che chenun ihyan chahn. Va̱n man me ne, chenun a̱ma ndudo che ra̱hn tuhca̱:

―Sa̱hnguh che Da̱yá. Yahinó sa̱hn. Che ca̱hma se ne, chemin che codinahn nchuhn.

8 A dena̱n cuahn che ndihchero ihyan chahn ne, ametah duhva. A dema̱n Dihvo vo nti ye.

9 Ura che cuenchan ihyan chahn cuete me ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Hua ca̱hma nchuhn nduco nde a̱ma ihyan yahn vederihno che ndihchero ne nde nda̱ ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ntuché va̱n tena̱hn.

10 Dinahn ihyan chahn che ra̱hn Dihvo vo, chahtenun ino ye vederihno min, ne retumerune vih ye:

―¿Dehra conahn ndudo che tihca̱ ra̱hn ye che ntuche ye va̱n tena̱hn ne?

11 Numanahn che chenun yune ca ye ne, tumerune ye Dihvo vo:

―¿Deh cuande che ra̱hn sa̱hn devano ley che dirun Moisés che Elías va che chi ye mena̱n ne?

12 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cua̱co te va che chi Elías mena̱n, ne nda̱hco ca̱de ye nducuahn. Ate, ¿a renahn ne nduhca̱ che ndirun yáhn na̱n Ndudo yahn Dendiohs?, te a ndirun te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che chuhríhn ma̱n, va che nda̱hchenan ihyan u ma̱n. 13 Ate rá̱hn rí nchuhn te a nda̱ Elías, ne din ta̱n ihyan nduco ye nduhca̱ che a ndirun yahn ye na̱n Ndudo yahn Dendiohs.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che quenun a̱ma sa̱hn dihn

14 Cuahn che nta̱ Dihvo vo na̱n che chenun ihyan apóstol chena̱hn ne, ndihchero ye che a̱ma ndito ihyan. Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, rahteruhn chende se nduco ihyan apóstol. 15 Ndeta̱hno che ndihchero ihyan che chenun ye min Dihvo vo ne, cuahn ino nducoya̱ca ye, ne aderano ye chahn ye neca̱h ye Dendiohs ihyan. 16 Tumerune Dihvo vo ihyan apóstol chahn:

―¿Deh cuande che rahteruhn chende sa̱hn sih nduco nchuhn ne?

17 Tuhme chenda̱ menda̱hn a̱ma ihyan che quenun ye va̱n ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn yáhn, hua te u ne, ndá̱ ndevah, te ra̱hcó te muhn quenun ne. Ndá sa̱hn da̱yá che quenun a̱ma vaco chihnga̱ sa̱hn, nedin che ndi lihme se. 18 Adecotino che rinuhn yahn se ne, redin vaco chihnga̱ me che rendava se. Riche yan chende se ma̱n, reh dihyon se ma̱n, ri cheche se ma̱n. U ne, chicá ihyan apóstol yahn ne che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ me sa̱hn, ate hua chi ndetenda̱h ye.

19 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―¡A̱ma rendedecadinó ca̱va nchuhn! ¿Dehco che hua ritahno ne? ¿Ticua̱hn ca̱hcoma̱n ne vedenine yahn ne, co ne ihyan? Cuahn ne nguan ne sa̱hn.

20 Tuhme chehua ihyan chahn sa̱hn dihn me, ne cuahn che checadino vaco chihnga̱ me che a ihyan min che Dihvo vo Jesucristo ne, din che nuhn yahn sa̱hn dihn me, ne chendava se. Racondihte ya̱hn se ma̱n, riche yan chende se ma̱n. 21 Tumerune Dihvo vo chida se:

―¿A ra̱hn che tihca̱ ri yahn se ne?

Ndahconan chida se, ne ra̱hn ye:

―Nde ro che lihn se. 22 A̱ma ndeh yune redin vaco chihnga̱ me che renda̱hnun se va̱coya̱hn ma̱n, va̱n nune ma̱n, che nahn ca̱hno sa̱hn. Ate ndete che co ndetenda̱h ne vaco chihnga̱ me sa̱hn ne, conan va̱hino ne nuhn, cuinan ne nuhn.

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye chida sa̱hn dihn me:

―Ndete che ritehne ne, adecodehno che caque ne, conahn.

24 Ndeta̱hno ra̱hn chida sa̱hn dihn me numa dito ye:

―Ritahnó. Ate cuenan ne u ca̱va che tahque ndah cotahnó.

25 Ndihchero Dihvo vo che a̱ma rida̱ma ihyan, ne numacuahn vedeyudo chihquentiyon ye vaco chihnga̱ me, ne ra̱hn ye:

―Vaco chihnga̱ che redin che nde lihme nde chato sa̱hn dihn tih, rihquentiyón di che ndiquendah, ca̱hcoman sa̱hn. Ametah ndaconen conda sa̱hn.

26 Tuhme cah vaco chihnga̱ me, din che a̱ma chih dihca sa̱hn dihn me, ndiquenda̱h sa̱hn. Chih ta̱hn sa̱hn dihn me, quendite dihn se, ne a̱ma ya̱hn ihyan ra̱hn ye che a chih se. 27 Ate cheta̱h Dihvo vo ta̱h se, ndedecuan ye sa̱hn, ne chandi se.

28 Chihno min ne, cona̱hn Dihvo vo, ne cuahn che a ndonda̱ ye vah ne, tumerune ihyan apóstol chahn ihyan devavih, ne ra̱hn ye:

―¿Deh cuande che hua chi ndetenda̱h nuhn vaco chihnga̱ me ne?

29 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ca̱va che ndetenda̱h vo vaco chihnga̱ chemin chan ne, nahn che cova̱h vo ma̱n, cuahte vo ya̱hte ma̱n.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo ta̱ma yune te va che ca̱hno se ihyan

30 Chihno min ne, chica ihyan chahn min cuahn ye. Chuh ye esta̱do yahn Galilea, ate hua nahn Dihvo vo che cadino nde a̱ma ihyan, 31 te ricuahn ye ihyan apóstol yahn ye. Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, din se preso u, ne ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

32 Hua chenahn ihyan chahn ndudo che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo, ne va̱hino ye tumerune ye ihyan deh conahn.

Nahn codevano ihyan apóstol cha ye che tahque cona̱n ye

33 Cuahn che nda̱ ihyan chahn ya̱n Capernaum ne, ndonda̱ ye vah. Tuhme tumerune Dihvo vo ihyan apóstol chahn, ne ra̱hn ye:

―¿Deh che a̱ma rente nchuhn yune ura che cochi vo ne?

34 Ate hua ndahconan ihyan chahn yahn ye, te rente ye nduco vih cha ye che tahque cona̱n ye. 35 Tuhme chihnde Dihvo vo, ne cah ye nduh che ndichio ihyan chahn na̱n ye, ne ra̱hn ye:

―Adecoduhno nchuhn che nahn cona̱n ne ne, va che nda̱hco ndiya ma̱n ne nchuhn, co ne anduhneca̱ deca̱hya yahn combiero yahn ne.

36 Tuhme cah ye a̱ma lihn, chihno ye menda̱hn. Cheta̱h ye lihn me quenuhn ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

37 ―Adecoduhno ihyan che renevahnecun ye ihyan yáhn che necun ye nduhca̱ checa̱hya che tuhchan ne, a u renevahnecun ye. Me ihyan che renevahnecun ye u ne, Ihyan che dechuh ye u renevahnecun ye.

Ihyan che hua ta̱n ye nduco vo ne, rinan ye uvo

38 Chihno min ne, ra̱hn Jua̱n ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn yáhn, ndihchero nuhn a̱ma ihyan che rentiyon ya̱n ye ndih, ne nduco tihca̱ rendetenda̱h ye vaco chihnga̱. Ate hua ca̱h yune nuhn che quendi ye, te hua nduco ye uvo.

39 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Hua ca̱hca ta̱n nchuhn che tihca̱ redin ye, te nde a̱ma ihyan che redin ye vederihno nduco vederihquentiyon yáhn, hua chihnga̱ ra̱hn ye yáhn. 40 Tihca̱, te ihyan che hua ta̱n ye nduco vo ne, rinan ye uvo. 41 Adecoduhno ihyan che te ye andahre a̱ma va̱so nune, cuh ne yahn che rinduco ne u ne, cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nda̱hco menun Dendiohs yahn ye.

Ca̱hnda yahn ihyan che rahtendihco ye nunde

42 ’Adecoduhno ihyan che tihyon yune ye a̱ma ihyan yáhn che necun ye nduhca̱ checa̱hya che tuhchan che condihco ye nunde ne, tahque nda̱hca̱ ca̱va ihyan min che dechiche ihyan a̱ma tu yudo chahte da̱ndo ye, cua̱conda̱hnun ye ihyan va̱n nuniya̱hn.

43 ’Ndete che renda̱ yahn ne che cuahtendihco ne nunde, ne nduco ta̱h ne va che dinahn ne ne, tahque ndah che din ne cuande anduhneca̱ ndete che a chihca ya̱n ne ta̱h ne, te tahque nda̱hca̱ yahn ne che cuahtenan ne vahchetero andahre yuhche ta̱h ne, yudomin ca che numa ne cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn che riche cuahn da̱ma. 44 Min ne, hua rintoh cuahno ya̱hn, nde hua rih nda̱h che reh te ihyan. 45 Ndete che renda̱ yahn ne che cuahtendihco ne nunde, ne nduco ca̱h ne va che dinahn ne ne, tahque ndah che din ne cuande anduhneca̱ ndete che a chihca ya̱n ne ca̱h ne, te tahque nda̱hca̱ yahn ne che cuahtenan ne vahchetero andahre yuhche ca̱h ne, yudomin ca che numa ne cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn che riche cuahn da̱ma. 46 Min ne, hua rintoh cuahno ya̱hn, nde hua rih nda̱h che reh te ihyan. 47 Ndete che ndutina̱n ne ndi che va che cuahtendihco ne nunde ne, codin ne cuande anduhneca̱ ndete che a tico ne, te tahque nda̱hca̱ yahn ne che cuahtenan ne vahchetero andahre metah ndutina̱n ne, yudomin ca che numa ne cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn 48 na̱n che hua rintoh cuahno ya̱hn, nde hua rih nda̱h che reh te ihyan.

49 ’Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye u ne, va che chuhrihn ye ca̱va che quenda̱h ndah ye, ne ndeva Dendiohs ihyan. Nducuahn vedino che reca̱h ihyan Dendiohs ne, richihve ndete che dave chedave yahn ye. 50 Ima ne ndah, ate ndete che neca̱n dine yahn ne, ametah cochihve. A namin nchuhn, te nahn che runeca̱de ne ma̱n, nahn che nda̱hca̱ cuahtenan ne nduco vih ma̱n.

10

Ndihco ca̱de Dendiohs che hua tehche vih ihyan che nihneva̱co ye

1 Chica Dihvo vo ya̱n Capernaum, ne cuahn ye cua̱hn esta̱do yahn Judea, ya̱hn viche la̱do ca̱h yahn ico Jordán, ne ndaconan ndo da̱ma a̱ma ya̱hn ihyan na̱n ye. Ricuahn ye ihyan chahn nduhca̱ che redin ye ro ro.

2 A̱ma ro min ne, nda̱ a̱ma o sa̱hn fariseo, ca̱va che tumarande se Dihvo vo. Tumerune se ihyan ndete che ndihquentiyon Dendiohs che co tehche ihyan nda̱hta yahn ye. 3 Ndahconan ye yahn se, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh rihquentiyon ley che dirun Moisés ne?

4 Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Na̱n ley che dirun Moisés ne, ndirun che nduco che dendah ihyan a̱ma acta ne, co tehche ye nda̱hta yahn ye.

5 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Tihca̱ dirun ye yahn che duhtuno ihyan nchuhn. 6 Ate cuahn che dendah Dendiohs iyehnse ne, dendah ye cha̱hn ma̱n, nda̱hta ma̱n, 7 ne chihquentiyon ye che va che ca̱hcoma̱n ihyan chida ye ma̱n, chaco ye ma̱n, ca̱va che conan cuma ye nda̱hta yahn ye. 8 Nduco tihca̱ ne, conan cuma vih ye anduhneca̱ ndete che a̱ma no ye. 9 Chemin che cuahn che cahneva̱co ihyan ne, anduhneca̱ ndete che din da̱ma Dendiohs ihyan, ne ndihquentiyon ye che hua tehche vih ye.

10 Cuahn che a ndonda̱ Dihvo vo vah ne, tumerune ihyan apóstol deh conahn che ra̱hn ye me. 11 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Adecoduhno ihyan che tehche ye nda̱hta yahn ye, ne cahneva̱co tun ye nduco ta̱ma nda̱hta ne, din duche yahn ye che nihneva̱co ye. 12 Adecoduhno ihyan nda̱hta che tehche ye incha̱hn ye, ne cahneva̱co tun ye nduco ta̱ma cha̱hn ne, namin din duche yahn ye che nihneva̱co ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, rica ye Dendiohs che din yahino ye checa̱hya

13 A̱ma yune ne, nda̱ ihyan, nda ye checa̱hya yahn ye na̱n Dihvo vo ca̱va che nahn ta̱h ye, ne ca̱ca ye Dendiohs ca̱va. Ate ihyan apóstol ne, ra̱hva ye nduco ihyan chahn. 14 Ndihchero Dihvo vo che tihca̱ redin ihyan apóstol chahn, ne chi yudo yahn ye, ne ra̱hn ye:

―Ca̱h yune nchuhn che chi checa̱hya ná̱n. Hua ca̱hdenun ne, te atena̱n ihyan che necun ye nduhca̱ checa̱hya chuhn, co nevahnecun ye che ca̱hcantiyon Dendiohs ihyan. 15 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che hua dinahn ye che rihquentiyon Dendiohs nduhca̱ che redinahn a̱ma lihn ne, ihyan min ne, hua co conan ye na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

16 Tuhme cheta̱h Dihvo vo checa̱hya chahn, quenuhn ye. Nahn ta̱h ye, ne chica ye Dendiohs ca̱va.

A̱ma sa̱hn cuihca che hua chinduco se Dihvo vo Jesucristo

17 Cuahn che a quenun yune Dihvo vo cuahn ye ne, nda̱ a̱ma se rano se. Chehntihya se na̱n ye, ne tumerune se ihyan:

―Ihyan Ricuahn ndah, ¿deh va che dín ca̱va che conán vahchetero numacuahn ro ne?

18 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che rahn che ndah u ne? Metah nde a̱ma ihyan che ndah ye. Atena̱n Dendiohs, ihyan min che ndah ye. 19 A devene vederihquentiyon yahn ye: “Hua din duche yehn che nihnevaque. Hua cahne ihyan. Hua doque. Hua cahme ndudo cuahnde. Hua cahncheh ihyan. Cuendeva yavena̱n chide ma̱n, yavena̱n cheque ma̱n.”

20 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, nde ro che lihn u ne, redináhn nducuahn vederihquentiyon min.

21 Tuhme ndihchero Dihvo vo sa̱hn numacuahn vedeyahino, ne ra̱hn ye:

―Va ta̱ma na̱n che va che din. Cuehn condihcue nducuahn che va yehn, ne cuinen ihyan cheva̱h ca̱va che conen vahchetero numacuahn ro. Tuhme cochi condoque u, andahre nahn ya̱hn ihyan di na̱n a̱ma cruz.

22 Ate a̱ma chi ra̱n se che tihca̱ ra̱hn ye, yahn che a̱ma cuihca se. Tahque ndah se ne, ca se yune yahn se cona̱hn se.

23 Tuhme chaconan Dihvo vo ndihchero ye ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye:

―¡A̱ma va̱hche ca̱va ihyan che nevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs!

24 Chahn ino ihyan apóstol chahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo. Ate ndaconan ra̱hn tun ye:

―Da̱yá, ¡a̱ma va̱hche ca̱va ihyan che yahino ye vedecuihca ca̱va che nevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs! 25 Nde hua co nevahnecun ye.

26 Ate nde tahque cuahn ino ihyan chahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo, ne ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Ndete che tihca̱ ne, nde a̱ma ihyan hua co ndevahn ye.

27 Ndihchero ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Che la̱do yahn ihyan ne, hua co. Ate che la̱do yahn Dendiohs ne, co, te Dendiohs ne, ri redin ye nducuahn.

28 Tuhme tumerune Pedro:

―¿Ta̱ca̱ co yahn nuhn tuhme ne? Chihcoma̱n nuhn nducuahn yahn nuhn, ne chinduco nuhn ndih.

29 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te vate ihyan che a chihcoma̱n ye dehtenduh yahn ye ca̱va u nduco ndudo ndah yahn Dendiohs. A chihcoma̱n ye va̱co ye ma̱n, dihno ye ma̱n, cahve ye ma̱n, chida ye ma̱n, chaco ye ma̱n, ihyan nda̱hta yahn ye ma̱n, da̱ya ye ma̱n, ya̱hn yahn ye ma̱n. 30 Ma̱n ro cuh ne, nta̱ca ihyan chahn a̱ma ciento queri a̱ma che chihcoma̱n ye. Andahre che va̱co ye ma̱n, dihno ye ma̱n, cahve ye ma̱n, chaco ye ma̱n, da̱ya ye ma̱n, ya̱hn yahn ye ma̱n. Rechuhrihn ye, ate adive ne, conan ye vahchetero numacuahn ro. 31 Ate nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan ne, a̱ma ya̱hn ihyan che rivahn che quenda̱h ndah ye ne, hua quenda̱h ndah ye, ne ihyan che nde hua ro che quenda̱h ndah ye ne, quenda̱h ndah ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye ta̱ma yune te va che ca̱hno se ihyan

32 Quendi Dihvo vo cuahn ye ya̱n Jerusalén, ne nda̱hna̱n ye yahn ihyan apóstol yahn ye. Namin cuahn a̱ma ya̱hn ihyan cua̱hn veda̱me ye. Ihyan apóstol ne, a̱ma cuahn ino ye che cuahn Dihvo vo ya̱n Jerusalén na̱n che ca̱hnda yahn ye, ne ihyan chena̱hn ne, a̱ma va̱hino ye. Tuhme quenda Dihvo ihyan apóstol chahn a̱ma la̱do, ne ca̱h cuande ye ihyan nducuahn che va che cuahno co ye. 33 Ra̱hn ye:

―Condihche nchuhn. Uvo ne, a chenun yuno vo cuahn vo ya̱n Jerusalén. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, neca̱h sa̱hn nunde u ta̱h chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n. Sa̱hn chahn ne, ca̱hco ca̱de se che ca̱hno se u, ne nda̱co se u ta̱h sa̱hn ta̱ma nación 34 che din duche yahn se u ma̱n, ca̱hnan dan se u ma̱n, cuahn se u ma̱n, nde ca̱hno se u ma̱n. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

Jacobo nduco Jua̱n ne, rica ye na̱n che cuahte ye

35 Tuhme nda̱ nduh che o da̱ya Zebedeo, Jacobo nduco Jua̱n, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, rica nuhn a̱ma favor ndih.

36 Tumerune Dihvo vo:

―¿Deh nahn nchuhn ne?

37 Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuahn che cuhnde ne ca̱hcantiyon ne ne, te yune ne che cuhnde a̱ma cha nuhn la̱do ta̱h cua̱co ne, ne ta̱ma cha nuhn ne, la̱do ta̱h cueh ne.

38 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Nde hua devano nchuhn deh che rica ne. ¿A cocha ne chuhrihn ne nduhca̱ che va che chuhríhn ne? ¿A cocha ne che ca̱hno se nchuhn nduhca̱ che va che ca̱hno se u ne?

39 Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ta̱ca hua. Cocha nuhn.

Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co te chuhrihn nchuhn nduhca̱ che chuhríhn. Namin ca̱hno se nchuhn nduhca̱ che ca̱hno se u. 40 Ate che cuahte ihyan la̱do ta̱h cua̱có ma̱n, la̱do ta̱h cuéh ma̱n ne, ndiyu u che ca̱hcantiyón, te Dendiohs che ca̱hcantiyon ye.

41 Checadino ihyan apóstol chena̱hn chahn, ne chi ta̱n ye nduco Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n. 42 Ate nedin da̱ma Dihvo vo nducoya̱ca ihyan chahn na̱n ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nchuhn ne, a devano ne te ihyan che rihquentiyon ye nducuahn nación ne, a̱ma yudo rihquentiyon ye, ne sa̱hn che rinan se ihyan ne, rendinun rendina̱hno se ihyan yahn ye. 43-44 Ate hua co tihca̱ va̱n nchuhn. Tahque ndah ne, duh ihyan che nahn cona̱n ye va̱n nchuhn ne, co ye nduhca̱ a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ne. 45 Tihca̱, te nde u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, hua ndá̱ ca̱va che dín deca̱hya yáhn ihyan. Tahque ndah ne, ca̱va che conan má̱n ihyan, nde ca̱hco mendá̱hn u, cóh, ca̱va che ndedeváhn a̱ma ya̱hn ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che chi ro na̱n Bartimeo

46 Nda̱ Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye ya̱n Jericó. Cuahn che nda̱ca ye min ne, a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye ihyan. Chihto yune ne, va a̱ma sa̱hn na̱n ve che duche se Bartimeo, da̱ya Timeo. Min va se rica se che din ihyan vedeva̱hino nduco se. 47 Cuahn che chihnevan se che a cochi nino Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chihta ye ya̱n Nazaret ne, cana̱n rica se favor ihyan, ne ra̱hn se numa dito se:

―Jesús, Da̱ya David, ¡cuenan va̱hino ne u!

48 A̱ma ya̱hn ihyan ra̱hn ye ri ye sa̱hn che cuhnde dihn chende se. Ate nde tahque yudo na̱n ca se ra̱hn se:

―Da̱ya David, ¡cuenan va̱hino ne u!

49 Chan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cuahn nchuhn chehua ne sa̱hn.

Chahn ihyan, ne ra̱hn ye nduco se:

―Dehve raque. Cuenecuen, te rah ye di.

50 Tuhme chi se a̱ma la̱do tino che rendiche se, ne necuan se aderano se cuahn se na̱n Dihvo vo. 51 Tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh nehn che dín ndoque ne?

Ndahconan se yahn ye:

―Ihyan Ricuahn, náhn che din ne che co ro ná̱n.

52 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Co nahn. Nducote chitehne ne, a ndoyehn.

Ndeta̱hno chi ro na̱n se, ne cuahn se nduco Dihvo vo cua̱hn na̱n che cuahn ye.

11

Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱ ye ya̱n Jerusalén

1 Cuahn che cuahn nino Dihvo vo ya̱n Jerusalén, chihto ya̱n Betfagé nduco ya̱n Betania na̱n Cuete Olivo ne, tahve ye o ihyan apóstol yahn ye, 2 ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuahn nchuhn ya̱n lihn ca̱h. Min na̱n che conda̱ ne ne, nta̱ca ne a̱ma burro lihn che nchiche te, che nde a̱ma ihyan ametah condudo ye ite. Cuenta̱hte ne ite, quenda ne ite muhn. 3 Ndete che va duh che tumerune nchuhn: “¿Dehco che tihca̱ redin nchuhn ne?”, cuendahconan ne yahn ye: “Hua te Dihve nuhn ne, nahn ye ite. Ate ndeta̱hno ndedechuh ye ite.”

4 Cuahn ihyan chahn, ne nta̱ca ye burro me. Nchiche te chihto yune, nino a̱ma chendevah, ne nta̱hte ye ite. 5 Min vatendi a̱ma o se, ne ra̱hn se ri se ihyan chahn:

―¿Deh din nchuhn burro tih, renta̱hte ne ite ne?

6 Ndahconan ye yahn se nduhca̱ che ca̱h cuande Dihvo vo ihyan, ne ca̱h yune se che cona̱hn ye. 7 Quenda ihyan chahn burro me na̱n Dihvo vo. Tihde ye tino yahn ye da̱me te, ne quendudo Dihvo vo ite. 8 A̱ma ya̱hn ihyan nta̱h ye tino yahn ye, chehnta̱ve ye yune na̱n che chuh Dihvo vo. Ihyan chena̱hn ne, chihca ye ya̱ta cue, ne chehnta̱ve ye numa yune. 9 Nducoya̱ca ihyan, ihyan che nda̱hna̱n ye ma̱n, ihyan che chenan ive ye ma̱n ne, a̱ma rah yeno ye, ne ra̱hn ye:

―¡Ndeva vo yavena̱n Dihvo vo Dendiohs! ¡Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che dechuh ye ihyan! 10 ¡A̱ma ndah ro yuhn vo, te cochi ye quenan cuma ye vederihquentiyon yahn ihyan ndico yuhn vo David! ¡Ndeva vo yavena̱n Dendiohs che va ye vahchetero!

11 Cuahn che nda̱ Dihvo vo ya̱n Jerusalén ne, chenda̱ ye chete ya̱co chahte, ndihchero ye nducuahn che va min. Nducote a chi chino ne, ndaconan ye ya̱n Betania nduco nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, din dine ye a̱ma ya̱hn higo

12 Ta̱ma ro me ura che chica Dihvo vo ya̱n Betania ne, chi cuico ye. 13 China̱n ye a̱ma ya̱hn higo che chenan ya̱ta yahn, ne cuahn ye ndihchero ye ndete che chenan ndute yahn. Ate dema̱n ya̱ta yahn chenan. Ametah ndute yahn, te hua ro yahn. 14 Tuhme din dine ye ya̱hn higo me, ne ra̱hn ye:

―Ametah ndaconan co ndute yehn, cheh ihyan.

Chihnevan ihyan apóstol che tihca̱ ra̱hn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndetenda̱h vah ye ihyan che rendihcue ye chete ya̱co

15 Nda̱ ihyan chahn ya̱n Jerusalén, ne cuahn che chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co ne, ndetenda̱h vah ye ihyan che rendihcue ye ma̱n, ihyan che ra ye ma̱n, chenun ye chete ya̱co me. Chi muhn chi min ye mesa yahn sa̱hn che rendevahcorun se tume ma̱n, silla yahn sa̱hn che rendihcue se icui ma̱n, 16 ne ametah ca̱h yune ye che chenda̱ nde a̱ma ihyan chete ya̱co me che nda ye dehtenduh. 17 Ra̱hn ye ri ye ihyan che chenun ye min:

―A ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ya̱co yáhn ne, ca̱va che cova̱h ihyan nducuahn nación.” Ate nchuhn ne, nedin ne anduhneca̱ vah na̱n che rendo da̱ma sa̱hn duco.

18 Chihnevan chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne rinuhn ino se ta̱ca̱ din se che ca̱hno se Dihvo vo, te va̱h se ihyan ya̱n yahn che nducoya̱ca ye rihcovan ye che ricuahn Dihvo vo.

19 Cuahn che chi man me ne, nda̱ca Dihvo vo min, cona̱hn ye.

Tih ya̱hn higo me

20 Chi dave ta̱ma ro me, ura che a chenun yune ye ne, ndihchero ye che a nihno ntih ya̱hn higo me. 21 Tuhme neca̱hco Pedro, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, condihche ne ya̱hn higo che din dine ne me ne, a ntih.

22 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nahn che cotahno nchuhn Dendiohs. 23 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che ca̱hma ye co ye ico ca̱h che ca̱hn conda̱hnun va̱n nuniya̱hn, ndete che hua o ndedecadino ye ma̱n, cotahno ye che conahn nduhca̱ che ra̱hn ye ma̱n ne, va che conahn. 24 Chemin che rá̱hn rí nchuhn te nducuahn che ca̱ca ne ura che cova̱h ne ne, cuihco ne chedave yahn ne Dendiohs, ne dinahn ye. 25-26 Cuahn che cova̱h nchuhn, ndete che vate ihyan che nedin ta̱n ye nduco ne ne, cuenchahco ne yahn ye, ca̱va che Chida ne che va ye vahchetero ne, nchahco ye nunde yahn ne. Ate ndete che hua nchahco nchuhn yahn ihyan ne, Dendiohs hua nchahco ye yahn ne.

Sa̱hn ndina̱n ne, nahn cadino se duh ca̱h vederihquentiyon che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo

27 Cuahn che nda̱ ihyan chahn ya̱n Jerusalén ne, cuahn Dihvo vo ya̱co. Ura che quenun ye min ne, chahn nda̱ chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, 28 ne tumerune se ihyan:

¿Deh vederihquentiyon quenan come ne? ¿Duh chihquentiyon di che tihca̱ redin ne?

29 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

Namin u ne, va a̱ma na̱n che tumeruné nchuhn. Cuendahconan ne yáhn, tuhme có nchuhn deh vederihquentiyon quenan cumá che tihca̱ redín: 30 ¿A Dendiohs dechuh ye Jua̱n che chehdenune ye ihyan, o che nahn ma̱n ye ne? Cuendahconan nchuhn yáhn.

31 Tuhme cana̱n rente se va̱n ma̱n se nduco vih:

Ndete che ca̱hmo vo che Dendiohs dechuh ye Jua̱n ne, ca̱hma se co se uvo: “¿Dehco che hua chitahno nchuhn tuhme ne?” 32 Ate, ¿a ca̱hmo vo che ndiyu Dendiohs dechuh ye ihyan ne?

Hua chihquino se ra̱hn se tihca̱, te va̱h se ihyan ya̱n yahn che nducoya̱ca ye ritahno ye che Dendiohs dechuh ye Jua̱n. 33 Chemin che ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Hua devano nuhn.

Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Namin u ne, hua có nchuhn deh vederihquentiyon quenan cumá che tihca̱ redín.

12

Ejemplo yahn sa̱hn redin ntiyon che duhtuno ihyan se

1 Quendi Dihvo vo, ne nte ye a̱ma ejemplo, chihnevan sa̱hn chahn. Ra̱hn ye:

―A̱ma ihyan ne, chihche ye dihyo uva na̱n ya̱hn yahn ye, ne dendah ye chan yahn ma̱n, dendah ye a̱ma tanque na̱n che cuhno ye nune yahn uva me ma̱n, chahto ye a̱ma chete ya̱co ca̱va che din ye cuda̱do chenda̱ta me ma̱n.

’Nda̱co ye ntiyon me ta̱h a̱ma o sa̱hn che din se ntiyon nduco ca̱va che necahn ma̱hn se nduco ye. Tuhme chica ye min, cuahn yahn ye. 2 Cuahn che a rine ndute me ne, dechuh ye a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye ca̱va che ca̱ca se sa̱hn chahn ma̱hn va che va che co yahn ye. 3 Ate cheta̱h sa̱hn chahn sa̱hn, chahn se sa̱hn, ne ndedechuh se sa̱hn diya ta̱h se. 4 Dechuh ye ta̱ma se, ate chihya sa̱hn chahn sa̱hn, ca̱h se tu sa̱hn, nuhn yah se tin se. 5 Dechuh ye ta̱ma se, ne chihno sa̱hn chahn sa̱hn. Adive ne, ya̱hn se dechuh ye. A̱ma o se ne, chahn sa̱hn chahn sa̱hn, ne ta̱ma te o se ne, chihno sa̱hn chahn sa̱hn.

6 ’Chihno min ne, ametah duhva che dechuh ye, atena̱n a̱ma sa̱hn da̱ya ye che a̱ma yahino ye sa̱hn. Dechuh ye sa̱hn, ra̱hco ye che nevahnecun sa̱hn chahn sa̱hn. 7 Ate cuahn che nda̱ se min ne, ra̱hn sa̱hn chahn va̱n ma̱n se nduco vih: “Sa̱hn tih che nuhnde ta̱h se ntiyon cuh. Ca̱hno vo sa̱hn, ne co yuhn vo.” 8 Tuhme cheta̱h sa̱hn chahn sa̱hn, chihno se sa̱hn, ne chaconda̱h se sa̱hn cua̱hn chihto me.

9 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn ndina̱n chahn:

―A devano nchuhn te ihyan che dihve ntiyon me ne, hua nchahco ye yahn sa̱hn chahn. Nda̱ ye ne, decuihno ye sa̱hn, ne ca̱h ye ya̱hn me ta̱ma te o se, din se ntiyon nduco.

10 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―A ndero ndi che hua renahn nchuhn Ndudo yahn Dendiohs che ndirun tuhca̱:

Tu che chaconda̱h sa̱hn vicherahto ne, chemin che nde tahque chichihve.

11 Dihvo vo Dendiohs chihquentiyon ye chemin, ne a̱ma nda̱hca̱ che tihca̱ din ye.

12 Chenahn sa̱hn chahn che a yahn se che nte Dihvo vo ejemplo me, ne nahn din se preso ihyan. Ate hua chihquino se, te va̱h se ihyan ya̱n. Tahque ndah chihcoma̱n se ihyan, cona̱hn se.

Sa̱hn fariseo ne, tumerune se Dihvo vo Jesucristo yahn tume ca̱de iyo

13 Adive dechuh chidocuya̱n ndina̱n chahn a̱ma o sa̱hn fariseo nduco a̱ma o sa̱hn partido yahn Herodes ca̱va che tumarande se Dihvo vo, ne ca̱ca nunde se yahn ye. 14 Nda̱ sa̱hn chahn na̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, devano nuhn che ndih ne, cua̱co ra̱hn ne, te da̱ma no rendihche ne nducoya̱ca ihyan ma̱n, numa cua̱co ricuahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n. Ca̱hma ne co ne nuhn: ¿A rihquentiyon Dendiohs che nedihvo vo tume ca̱de iyo yahn César, o hua ne?

15 Devano Dihvo vo te o na̱n o chende sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che retumarande nchuhn u ne? Te ne a̱ma tume, ndihcheró.

16 Ca̱h se a̱ma tume, ndihchero ye. Tuhme tumerune ye sa̱hn:

―¿Duh ihyan yavena̱n ye che quenan na̱n tume cuh ma̱n, duh ihyan che quenan che duche ye ma̱n ne?

Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se ihyan.

―Yahn César.

17 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cha che rihquentiyon César ne, codinahn nchuhn. Cha che rihquentiyon Dendiohs ne, namin codinahn ne.

A̱ma cuahn ino sa̱hn chahn yahn ndudo che tihca̱ ndahconan ye.

Sa̱hn saduceo ne, tumerune se Dihvo vo Jesucristo yahn che ntuche tena̱hn

18 Sa̱hn saduceo ne, hua ritahno se che va che ntuche tena̱hn. A̱ma yune ne, nda̱ a̱ma o se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

19 ―Ihyan Ricuahn, na̱n ley che dirun Moisés ne, rihquentiyon te ndete che coh incha̱hn a̱ma nda̱hta che hua vate da̱ya se ne, va che cahneva̱co dihno se nduco te ca̱va che nda̱ca da̱ya se nduco te, ne nduco tihca̱ hua cuihno nda̱ta yahn dihno se. 20 A̱ma yune ne, chahte ndache se che dihno se vih. Sa̱hn che mena̱n ne, chihneva̱co se nduco a̱ma ta̱hn. Ate chih se, ne hua chihco se nde a̱ma da̱ya se. 21 Chihneva̱co ta̱ma dihno se nduco te, ne cuahn che chih se ne, namin hua chihco se nde a̱ma da̱ya se. Atihnoca̱ chahno chi ta̱ma se. 22 Nduh che ndache sa̱hn chahn chihneva̱co se nduco te, ate chih nducoya̱ca se. Nde a̱ma se hua chihco se da̱ya se. Na̱n che chihnonan yahn ne, namin chih ta̱hn min. 23 Nda̱ ro che ntuche tena̱hn ne, nducote nduh che ndache sa̱hn chahn chihneva̱co se nduco te ne, ¿cha se che incha̱hn te ne?

24 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, nde hua devano ne Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, vederihquentiyon yahn ye ma̱n, ne chemin che hua cua̱co che ricuahn ne. 25 Cuedevano ne te cuahn che ntuche tena̱hn ne, metah cahneva̱co ye, nde metah decahneva̱co ye ihyan yahn ye, te co ye nduhca̱ ángel che vate ye vahchetero. 26 Me yahn che va che ntuche tena̱hn ne, anduhneca̱ ndete che metah ndihchenan nchuhn che dirun Moisés yahn ro min cuahn che quenun Dendiohs chihto ya̱hn lihn che riche, ne ra̱hn ye ri ye ihyan: “U che Dendiohs yahn Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacob ma̱n.” 27 Dendiohs ne, Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan, ihyan che vate ye iyehnse ma̱n, ihyan che a nda̱ca ye muhn ma̱n. Hua cua̱co che a̱ma yune rihnonan yahn ihyan cuahn che rih ye nduhca̱ che ra̱hco nchuhn.

Vederihquentiyon yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca

28 Nduco a̱ma sa̱hn devano ley che dirun Moisés quenun se min rihnevan se, ne tumacadino se che nda̱hca̱ ndahconan Dihvo vo yahn sa̱hn chahn. Chahn nda̱ se na̱n ye, ne tumerune se ihyan:

―¿Cha vederihqueniyon yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca ne?

29 Ndahconan ye yahn se, ne ra̱hn ye:

―Vederihquentiyon yahn Dendiohs che tahque mena̱n vihca ne, tuhca̱: “Nchuhn ihyan nación yahn Israel, cuihnevan ne. Va a̱ma no Dendiohs, ihyan min che Dihvo vo. 30 Codin yahino nchuhn ihyan numacuahn chedave yahn ne ma̱n, numa ino ne ma̱n, numacuahn vederendedecadino yahn ne ma̱n, numacuahn fuerza yahn ne ma̱n.” 31 Va ta̱ma vederihquentiyon yahn ye che a nahn da̱ma: “Codin yahino nchuhn nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahino ma̱n ne nchuhn.” A vederihquentiyon che tuhchan che tahque mena̱n vihca va̱n nducuahn.

32 Tuhme ra̱hn sa̱hn min ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, a̱ma nda̱hca̱ ra̱hn ne. Cua̱co ra̱hn ne te va a̱ma no Dendiohs. Ametah ta̱ma ye nduhca̱ ihyan min. 33 Me che numacuahn chedave yuhn vo ma̱n, numacuahn vederendedecadino yuhn vo ma̱n, numacuahn fuerza yuhn vo ma̱n, din yahino vo Dendiohs ma̱n, din yahino vo nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahino ma̱n vo uvo ma̱n ne, tahque rigonun chihve che co nducuahn vedino che reca̱h vo ma̱n, che rihquiya̱hn vo ma̱n.

34 Checadino Dihvo vo che numacuahn vededevano ndahconan sa̱hn min, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ametah yahn renda che ca̱hcantiyon Dendiohs di.

Nduco ndudo che ndahconan Dihvo vo ne, nde a̱ma ihyan ametah chihquino ye tumerune ca ye ihyan.

Dihvo vo Jesucristo ne, Da̱ya Dendiohs ihyan

35 Ura che ricuahn Dihvo vo chete ya̱co ne, ra̱hn ye:

―Ihyan che a va ca̱de che dechuh Dendiohs ihyan, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, ¿dehco che ra̱hn sa̱hn devano ley che dirun Moisés te da̱ya David ihyan ne? 36 Din Vaco Dendiohs che dirun ma̱n David tuhca̱:

Ra̱hn Dihvé Dendiohs ri ye Dihvé:

“Cuihnde muhn la̱do ta̱h cua̱có

numanahn che nda̱hco ndiyá ihyan che hua ri rendihche ye di, nevahnecun ye di.”

37 Ihyan che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, nducote dirun ma̱n David che Dihve ye ihyan ne, ¿ta̱ca̱ che da̱ya ye ihyan tuhme ne?

A̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min, ne a̱ma yeno ye rihnevan ye che ricuahn Dihvo vo.

Dihvo vo Jesucristo ne, rentihyon ya̱n ye nunde yahn sa̱hn devano ley che dirun Moisés

38 Quendi Dihvo vo ricuahn ye, ne ra̱hn ye nduco ihyan:

―Cuihco nchuhn cuda̱do, ne hua da̱ma co ne nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés, sa̱hn chahn che vatechica se chenun se cahteca chahno se. A̱ma renan ino se che nevahnecun ihyan sa̱hn, neca̱h ye Dendiohs sa̱hn cua̱hn ndihve. 39 Chete ya̱co ne, renan ino se cuahte se na̱n che rahte ihyan ndina̱n. Na̱n vihco ne, renan ino se cuahte se na̱n che tahque ndeva ihyan yavena̱n se. 40 Rehnevi se dehtenduh yahn nda̱hta va̱h, ne ca̱va che hua cuhnde ro vede idihya yahn se ne, a̱ma ra̱hn reva̱h se, redin ca̱ se che ndah ihyan se. Sa̱hn chahn ne, tahque chahte castigo din Dendiohs sa̱hn.

Vedino yahn a̱ma nda̱hta va̱h

41 A̱ma yune ne, va Dihvo vo chete ya̱co, nino na̱n va yave yahn tume vedino, ne ndihchero ye che renda̱ ihyan, rih ye tume chete. A̱ma ya̱hn ihyan cuihca ne, a̱ma ndeh tume rih ye chete. 42 Ura min nda̱ a̱ma nda̱hta va̱h, ne chih ye o tume ca̱hya che a̱ma doh chihve. 43 Tuhme cah Dihvo vo ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nda̱hta va̱h ca̱h ne, tahque rigonun chihve vedino yahn ye na̱n Dendiohs che co vedino yahn ihyan chena̱hn sih. 44 Nducoya̱ca ihyan sih ne, chih ye che nga̱va yahn ye. Ate nda̱hta ca̱h ne, va̱n vedecheva̱h yahn ye ne, chih ye nducuahn che va yahn ye. Nde che va che toh ye ne, chih ye.

13

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye te va che ndora ya̱co yahn ya̱n Jerusalén

1 Cuahn che ndiquenda̱h Dihvo vo chete ya̱co chahte me ne, ra̱hn a̱ma cha ihyan apóstol ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, condihche ne tah. ¡A̱ma nda̱hca̱ ya̱co ma̱n, tu che ndahto ma̱n!

2 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―¿A rahn ine che a̱ma nda̱hca̱ ya̱co? Rá̱hn rí di te va che ndora, nde o tu che ndahto vih ne, hua cota̱ve.

Dehtenduh che va che co cuahn che a cochi nino che nto iyehnse

3 Tah cuahn adive ne, cuahn ihyan chahn Cuete Olivo na̱n che rendihche cua̱co ya̱co chahte me. Numanahn che va Dihvo vo ne, chahn nda̱ Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, Andrés ma̱n, ne tumerune ye ihyan:

4 ―¿Ticua̱hn conahn che ra̱hn ne ri ne nuhn yahn ya̱co me ne? ¿Deh va che co ro cuahn che a cochi nino che conahn ne?

5 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cuihco nchuhn cuda̱do che hua cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn, 6 te nda̱ a̱ma ya̱hn se, cahncheh se ihyan, din ca̱ se che a vederihquentiyon yáhn chenan cuma se. Ca̱hma queri a̱ma se te a sa̱hn chahn che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn se ihyan iyehnse, ne a̱ma ya̱hn ihyan cahncheh se.

7 ’Cuahn che cahnevan nchuhn che rente ihyan che cuana̱n ca̱nda ma̱n, che a va ca̱nda ma̱n ne, hua dihya ne co, te a tihca̱ va che co. Ate che nto iyehnse ne, condah ca. 8 Ihyan a̱ma nación ne, cuahtecuhma ye nduco ihyan ta̱ma nación ma̱n, a muhn a min necuan ca̱nda ma̱n, nuhn ya̱hn ca̱hnguh cua̱hnga̱h ma̱n, cuhnde cuico ma̱n. Ate vedeyah chemin chan ne, cade cuana̱n.

9 ’Cuihco nchuhn cuda̱do, te neca̱h ihyan nchuhn ta̱h intiyahn, cuih nunde ye yahn ne ma̱n, cuahn ye nchuhn chete ya̱co ma̱n. Va che quenda ihyan nchuhn na̱n gobernador ma̱n, rey ma̱n, yahn che rahndudo ne ndudo yáhn. Min va che ca̱hma ne nduhca̱ che ritahno ne u. 10 Ate numanahn che ametah nto iyehnse ne, va che conan cuahndudo ihyan ndudo ndah yahn Dendiohs numachahte iyehnse. 11 Me cuahn che neca̱h ihyan nchuhn ta̱h intiyahn, cuih nunde ye yahn ne ne, hua ndedecadino ne ta̱ca̱ ca̱hma ne, te a Vaco Dendiohs te ndudo che ca̱hma ne. Ndiyu va̱n vededevano yahn ma̱n ne quenda̱h che ca̱hma ne. 12 Nda̱ ro min ne, a̱ma din ta̱n ihyan nduco vih. Na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se dihno ye, na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se da̱ya ye, na̱hn ye ne, ca̱ca ye che ca̱hno se indihte yahn ye. 13 Nducoya̱ca ihyan ndihche ta̱n ye nchuhn yahn che ritahno ne u, ate ndete che cocha ne nducuahn vedeyah chemin chan ne, ndevahn ne.

14 ’Dirun ihyan profeta Daniel yahn a̱ma na̱n che a̱ma chihnga̱ ma̱n, che redetohnan ma̱n. Cuahn che ndihchero nchuhn che a nti na̱n che hua redin yahn che cuandi ne, tahque ndah che cuano ihyan che vate ye esta̱do yahn Judea, cuahtenun ndeh ye va̱n icoya̱hn. (Nda̱hca̱ che conahn tin ihyan cuahn che ndihchenan ye na̱n Ndudo yahn Dendiohs na̱n che ra̱hn yahn chemin). 15 Ro min ne, ihyan che vate ye tin vah yuto ne, ndeta̱hno nchan ye ca̱no ye. Hua redin yahn che condah ca ye chete vah, cota̱h ye dehtenduh yahn ye. 16 Me ihyan che chenun ye viya̱ta ne, a min no ca̱ca ye, te hua conun yahn ye che na̱hn ye viya̱n, quengua ye tino yahn ye. 17 ¡Cheva̱h ihyan nda̱hta che chenun da̱ya ye nda̱ ro min ma̱n, ihyan nda̱hta che reta̱ve ye ma̱n! 18 Nahn che cova̱h nchuhn, ca̱ca ne Dendiohs ca̱va che conan ye nchuhn, ne hua ro iche va che ca̱no ne, 19 te ro min ne, a̱ma yah cuahno ihyan che hua nahno ye nde ro che dendah Dendiohs iyehnse nde meniyon. 20 Ndete che cuahnecun Dendiohs che ra̱hn cuhnde vedeyah min ne, nde a̱ma ihyan hua ndevahn ye. Ate ca̱va che hua chuhnan chuhrihn ihyan che tenda̱hnun ye ne, a chihco ca̱de ye che hua ra̱hn cuhnde vedeyah min.

21 ’Nda̱ ro min ne, ndete che ca̱hma ihyan co ye nchuhn: “Condihchero ne. Muhn quenun ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse”, o ca̱hma ye: “Condihchero ne. Min quenan ye” ne, hua cotahno ne. 22 Va che nda̱ ihyan che ndere ca̱hma ye che a ihyan chahn che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse. Namin va che nda̱ ihyan che din ca̱ ye che cuahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs. Din ihyan chahn vederihno ca̱va che cahncheh ye, ndete che co ne, nde ihyan che a tenda̱hnun Dendiohs. 23 Cuihco nchuhn cuda̱do. A riya̱hvé nchuhn numanahn che metah conahn ca̱va che cuahteya̱n ne.

Da̱ya Dendiohs ne, va che chi tun ye

24 ’Cuahn che cuihno vedeyah chemin chan ne, co man iyehnse. Cuihno dave yahn ya̱hn ma̱n, iyo ma̱n, 25 cora iyon ma̱n, nuhn nducuahn che a nihnde ca̱de na̱n ro ma̱n. 26 Tuhme ndihchero nducoya̱ca ihyan che u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndá̱ va̱n man numacuahn vederihquentiyon chahte yáhn. 27 Dechúh ángel yáhn numachahte iyehnse, nedin da̱ma ye nducoya̱ca ihyan che a tenda̱hnún.

28 ’Cua cuande nchuhn nduhca̱ che rineve ya̱hn higo. Cuahn che reneca̱hno ya̱n, rendo tu ya̱ta yahn ne, a devano ne te a cuana̱n ro ihno. 29 Atihnoca̱ cuahn che ndihchero nchuhn che a conahn nducuahn dehtenduh che a rá̱hn rí nchuhn, te nduco chemin codevano ne te a dena̱n ndá̱. 30 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde metah conan coh ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, a conahn nducuahn. 31 Na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n ne, va che cuihno. Ate ndudo yáhn ne, hua chuh ya, te va che conahn nducuahn.

32 ’Ate hua duh devano deh ro ma̱n, deh ura ma̱n, che conahn. Nde ángel che vate ye vahchetero hua devano ye. Nde u che Da̱ya Dendiohs ne, hua devanó. Atená̱n Dendiohs Chida che devano ye.

33 ’Cuahteya̱n nchuhn ma̱n, cova̱h ne ma̱n, te hua devano ne ticua̱hn conahn. 34 U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, nduhca̱ a̱ma ihyan che quenda̱h ye cuahn ye na̱n yahn. Ihyan min ne, chihco ye ntiyon che din queri a̱ma mozo yahn ye ma̱n, chihquentiyon ye sa̱hn che redin cuda̱do chendevah che cuhndeya̱n se ma̱n. 35 Cuahteya̱n nchuhn, te nduhca̱ che hua devano sa̱hn chahn deh ura ndaconan dihve se ne, namin hua devano nchuhn deh ura ndaconan chí. ¿A ndá̱ ura che cuehche ya̱hn ne? ¿A ndá̱ na̱n ma̱hn ya̱n ne? ¿A ndá̱ ura che co dave ne? Hua devano ne. 36 Chemin che nahn che cuahteya̱n ne, ne a decodehno ura che ndaconán ne, nta̱cá nchuhn che vateya̱n ne. 37 Che rá̱hn rí nchuhn ne, namin rá̱hn ca̱va ihyan chena̱hn: ¡Cuahteya̱n nducoya̱ca ne!

14

Rentuhno se ta̱ca̱ din se preso Dihvo vo Jesucristo

1 O ro ca renda che nda̱ ro yudo, vihco cuahn che reh ihyan nación yahn Israel pa̱n che hua nduco ya̱ yahn ne, chidocuya̱n ndina̱n nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, rentuhno se deh vederihncheh din se ca̱va che co din se preso Dihvo vo, ne ca̱hno se ihyan. 2 Rente ca̱de se va̱n ma̱n se nduco vih:

―Hua ca̱hno vo sa̱hn mena̱hn vihco, te a̱ma nto da̱ma ihyan, ne necuan ye numacuahn vedeta̱n.

A̱ma ihyan nda̱hta ne, chacota̱hme ye nuneda̱n tin Dihvo vo Jesucristo

3 Cuahn che quenan Dihvo vo ya̱n Betania, va̱co Simón, sa̱hn min che chi se cah che recha̱ yute ro mena̱n me, ura che va ye reh ye na̱n mesa ne, nda̱ a̱ma ihyan nda̱hta, nda ye a̱ma fra̱sco che ndindah nduco a̱ma na̱n tu che duche alabastro. Chenun chete fra̱sco me a̱ma na̱n che dema̱n nuneda̱n che duche nardo, a̱ma yahn chihve. Cun ye chende fra̱sco me, ne chacota̱hme ye nuneda̱n me tin Dihvo vo. 4 Va̱n ihyan che chenun min ne, nduco a̱ma o se che hua chahtenan ino se che tihca̱ din ihyan nda̱hta me, ne ra̱hn nun se na̱n ye va̱n ma̱n se nduco vih:

―¿Dehco che ndere redetoh ta̱hn tihn nuneda̱n tih? 5 Tahque ndah ndete che ndihcue te, cua te nchuh ca ino ciento tume denario, ne conan te ihyan cheva̱h.

Nde chihya se ihyan.

6 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―¿Dehco che ri ta̱n nchuhn nduco ihyan nda̱hta tih? Nda̱hca̱ che tihca̱ din ye ca̱vá. 7 Ihyan cheva̱h ne, cuahn da̱ma chenun ye va̱n nchuhn, ne adehno ro che nahn ne ne, co conan ne ihyan. Ate u ne, hua conán va̱n nchuhn numacuahn ro. 8 Ihyan nda̱hta tih ne, din ye nducuahn che tuno ta̱h ye, te chacota̱hme ye u, ne nduco tihca̱ chihcoya̱n ye u ca̱va che co cuhche ihyan u. 9 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te numachahte iyehnse che cuahndudo ihyan ndudo ndah yahn Dendiohs ne, ntihyon ya̱n ye nduhca̱ che din ihyan nda̱hta tih nducó.

Nte ca̱de Judas nduco chidocuya̱n ndina̱n che neca̱h se Dihvo vo Jesucristo

10 Judas Iscariote, a̱ma cha sa̱hn che nduco se chi cuande se va̱n ihyan apóstol che ndichio chahn ne, chahn se nte ca̱de se nduco chidocuya̱n ndina̱n chahn ca̱va che neca̱h se Dihvo vo. 11 A̱ma chi yeno chidocuya̱n chahn che tihca̱ ra̱hn se, ne ca̱h se ndudo yahn se che ca̱h se tume sa̱hn. Tuhme nuhn ino se ta̱ca̱ din se che neca̱h se ihyan ta̱h sa̱hn chahn.

Cheh vino Dihvo vo Jesucristo che cuande yahn ro yudo

12 Ro che cana̱n vihco che reh ihyan nación yahn Israel pa̱n che hua nduco ya̱ yahn ma̱n, rihno ye itecuche ca̱hya, ri te vedino yahn ro yudo ma̱n ne, tumerune ihyan apóstol Dihvo vo:

―¿Ti nahn ne che ca̱hn nuhn ca̱hcoya̱n nuhn che cheh ne che cuande yahn ro yudo ne?

13 Tuhme tahve Dihvo vo o ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuahn nchuhn viya̱n, ne min nta̱ca ne a̱ma sa̱hn che nda se a̱ma cuhtenune. Cuiquendi ne sa̱hn. 14 Nda̱ ne vah che ndonda̱ se ne, ca̱hma ne co ne ihyan che va̱co min: “Nahn cadino Ihyan Ricuahn ti va cua̱rto na̱n che cheh vino ye nduco ihyan apóstol yahn ye che cuande yahn ro yudo.” 15 Tuhme na̱hma ye nchuhn a̱ma cua̱rto chahte che va nde ya̱co na̱n che a vateya̱n dehtenduh. Min chihcoya̱n nchuhn che chuh vino vo.

16 Cuahn ihyan che o chahn viya̱n me, ne nta̱ca ye vah me nduhca̱ che ra̱hn Dihvo vo. Min chihcoya̱n ye che cheh vino ye nduco vih che cuande yahn ro yudo.

17 Cuahn che chi man me ne, nda̱ Dihvo vo nduco nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye. 18 Cuahn che a vate ye reh ye nduco vih na̱n mesa ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma cha ne che reh ne da̱ma nducó ne, ndihcue ndeh ne u.

19 Tuhme chi ra̱n ihyan chahn, ne ca a̱ma ca a̱ma ye ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Ate co ndiyu u che tihca̱ dín.

20 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye.

―A̱ma cha nchuhn che da̱ma reh ne nducó chete cuh cuh che tihca̱ din ne. 21 Cua̱co te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che conahn nducó nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs. Ate ¡cheva̱h sa̱hn che ndihcue ndeh se u! Tahque ndah ndete che hua chihndeya̱n se.

22 Numanahn che reh vino ihyan chahn ne, cheta̱h Dihvo vo pa̱n, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye, ca̱h ye, cheh ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cocheh nchuhn pa̱n cuh. Chu ne, yute yáhn.

23 Namin cheta̱h ye a̱ma va̱so vino, ne cuahn che a neca̱h tun ye nundihve cuahn Dendiohs ne, ca̱h ye, chih nducoya̱ca ihyan chahn, 24 ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Chu ne, yun yáhn. Chu che dito yahn ndudo ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs. Ma̱n ne, va che cora ca̱va a̱ma ya̱hn ihyan. 25 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan cúh nune yahn uva nde nda̱ ro che nuhnde ca̱de nducuahn quenuma ra, ne quenún na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te ca̱hma Pedro te hua rendihche ye ihyan

26 Chihno che chita ihyan chahn himno ne, cuahn ye cua̱hn Cuete Olivo. 27 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Ma̱n vino cuh ne, ca̱hcoma̱n nducoya̱ca nchuhn u nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cuahnecun Dendiohs che ca̱hno se ihyan che redin cuda̱do itecuche, ne cuihno cotuhn te.” 28 Ate cuahn che ntuché va̱n tena̱hn ne, cá̱hn esta̱do yahn Galilea tahque mena̱n ca che co nchuhn.

29 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Andahre che ca̱hcoma̱n nducoya̱ca ihyan sih ndih ne, ate u ne, hua ca̱hcomá̱n ndih.

30 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí di te ma̱n ya̱n cuh ne, numanahn che metah cuah o co tuh ne, a ino yune cahme che hua rendihche u. 31 Ate tahque yudo na̱n Pedro ra̱hn ye:

―Andahre va che cóh da̱ma nduco ne, ate hua ca̱hcomá̱n ndih.

Atihnoca̱ ra̱hn ihyan apóstol chena̱hn chahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, cova̱h ye a̱ma cua̱n na̱n che duche Getsemaní

32 Nda̱ ihyan chahn a̱ma cua̱n na̱n che duche Getsemaní, ne ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cuahte nchuhn muhn numanahn che cá̱hn cová̱h.

33 Tuhme quenda ye Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, cuahn ye nduco vih. Ura min cana̱n a̱ma chi nda̱che ye, ne a̱ma chuhrihn ye che rendedecadino ye. 34 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Adeche cóh che a̱ma nda̱che rí. Cuahtenan rino nchuhn muhn, cuahtenduche ne.

35 Tuhme cuahn Dihvo vo tahque ca̱na na̱n min, chendih ye ndiya̱hn, ne chica ye Dendiohs che ndete che cuahnecun ye ne, hua chuhrihn ye nduhca̱ che a va ca̱de. 36 Ra̱hn ye:

―Chida má̱n, ndih ne, ri redin ne nducuahn che nahn ne. Cuahnecun ne che hua chuhríhn nduhca̱ che a va ca̱de. Chemin che ricá ndih, ate hua co nduhca̱ che náhn, co nduhca̱ che nahn ma̱n ne.

37 Tuhme ndaconan ye na̱n che chenun ihyan apóstol chahn. Nta̱ca ye ihyan che vateya̱do ye, ne ra̱hn ye ri ye Pedro:

―Simón, ¿a nde a̱ma ura hua chi quendoche? 38 Cuahtenduche nchuhn ma̱n, cova̱h ne ma̱n, ca̱va che hua dinahn ne che tumarande chundah nchuhn. Ndiyu che rahcota̱hn ne yáhn, ate anduhneca̱ ndete che ndi i ne.

39 Ndaconan cuahn tun ye, ne a chemin no chica ye Dendiohs. 40 Cuahn che ndaconan ye ne, a namin no vateya̱do ihyan chahn, anduhneca̱ ndete che nda vih ndutina̱n ye che nahn cuahteya̱do ye, ne hua devano ye deh che ndahconan ye. 41 Cuahn che nta̱ Dihvo vo na̱n che chi ino yune ne, ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―A chahteya̱do nchuhn. A tuno ura che neca̱h se u che rinducó nducoya̱ca ihyan ta̱h sa̱hn nunde. 42 A cochi sa̱hn che ndihcue ndeh se u. Cuenecuan nchuhn, quendi yuno vo sa̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chi ye preso

43 Nde metah cuihno ca̱hma Dihvo vo cuahn che nda̱ Judas, a̱ma cha sa̱hn che chi cuande se va̱n ihyan apóstol che ndichio chahn. Nduco se a̱ma ya̱hn sa̱hn che nda espa̱da ma̱n, sa̱hn che nda ya̱hn ma̱n, sa̱hn chahn che dechuh chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n. 44 Judas, sa̱hn min che ndihcue ndeh se Dihvo vo ne, a nte ca̱de se nduco sa̱hn chahn tuhca̱:

―A ihyan che tená̱n ihyan ne, a ihyan min codin nchuhn preso ihyan. Cuihco ne cuda̱do che hua ca̱no ye.

45 Ndeta̱hn nda̱ se ne, ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―¡Ihyan Ricuahn! ¡Ihyan Ricuahn!

Tuhme tena̱n se ihyan, 46 ne din sa̱hn chahn preso ihyan.

47 A̱ma cha ihyan apóstol chahn ne, ndetenda̱h ye espa̱da yahn ye, ne chahn ye a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n che tahque ndina̱n, chaconda̱h ye revan se.

48 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Nchuhn ne, cochi ne nda ne espa̱da ma̱n, nda ne ya̱hn ma̱n, din ne preso u nduhca̱ sa̱hn duco. 49 A va̱n nchuhn quenún ro ro, ricuáhn chete ya̱co, ne hua din ne preso u. Ate ma̱n ne, nda̱ ne, te a tihca̱ va che conahn nducó nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs.

50 Ura min chihcoma̱n ihyan apóstol chahn Dihvo vo, ne chihno chano ye.

Chano a̱ma sa̱hn yuno

51 Cuahn a̱ma sa̱hn yuno cua̱hn na̱n che cuahn Dihvo vo, ndacotuma se a̱ma tino chahte. Cheta̱h sa̱hn chahn sa̱hn, 52 ate ndairun se tino me, ne deva̱ne se chano se.

Nda̱ Dihvo vo Jesucristo na̱n intiyahn

53 Quenda sa̱hn chahn Dihvo vo na̱n chidocuya̱n che tahque ndina̱n, ne min ndo da̱ma nducoya̱ca chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n. 54 Cuahn Pedro diyahn diyahn cua̱hn na̱n che quenda sa̱hn chahn Dihvo vo nde nda̱ ye chevah va̱co chidocuya̱n che tahque ndina̱n me. Min quenun ye va̱n sa̱hn nda̱hco chahn, reca̱h ihno ye ihyan chihto va̱coya̱hn.

55 Chidocuya̱n ndina̱n chahn nduco sa̱hn intiyahn chahn ne, renuhn ino se deh nunde cacueh da̱me se Dihvo vo, ca̱va che co ca̱hno se ihyan, ate hua nda̱ca se nde a̱ma. 56 A̱ma ya̱hn se ndere rih nunde se yahn Dihvo vo, ate hua chi da̱ma ndudo yahn se nduco vih, te hua cua̱co che ra̱hn nde a̱ma se. 57 Necuan a̱ma o se, ne ndere chih nunde se yahn Dihvo vo, ne ra̱hn se tuhca̱:

58 ―Nuhn chihnevan nuhn che ra̱hn sa̱hn tih: “U ndahterá ya̱co cuh che ndahto ihyan, ne chete che ino ro ne, na̱hnó ta̱ma che hua nduhca̱ ya̱co che rahto ihyan.”

59 Ate nde nduco nduh ne, hua chida̱ma ndudo yahn se nduco vih.

60 Tuhme necuan chidocuya̱n che tahque ndina̱n me, ne ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―¿Dehco che hua rendahconen yahn sa̱hn sih che a̱ma rica nunde se yehn?

61 Ate nde a̱ma hua ra̱hn Dihvo vo. Tuhme tumerune chidocuya̱n che tahque ndina̱n me:

―¿A di che Da̱ya Dendiohs, ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne?

62 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―A u chemin. Cuedevano ne te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndihchero ne u che vá la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. Namin ndihchero ne u che ndá̱ va̱n man.

63 Tuhme chidocuya̱n che tahque ndina̱n me ne, ndeh ye tino yahn ye, ne ra̱hn ye:

―¿Dehca din vo testigo ne? 64 A ma̱n nchuhn chihnevan ne ndudo che ra̱hn se, ducherino se Dendiohs. Nchuhn ca̱hma ne che co.

Ra̱hn nducoya̱ca sa̱hn chahn te redin yahn che ca̱hno se ihyan.

65 Tuhme a̱ma o se ne, ca̱hnan dan se Dihvo vo. Dechiche se na̱n ye, chahn se ihyan, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Cahme co nuhn duh chahn di.

Namin sa̱hn policía ne, chahn se ihyan.

Ra̱hn Pedro te hua rendihche ye Dihvo vo Jesucristo

66 Numanahn min ne, quenun ca Pedro chevah me. Ura min nda̱ a̱ma ta̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n che tahque ndina̱n me, 67 ne ndihchero te Pedro che reca̱h ihno ye ihyan chihto va̱coya̱hn. Chahn nino te ndihchero ndah te ihyan, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―Namin di ne, chindoque Jesús yahn ya̱n Nazaret.

68 Ate ra̱hn Pedro ri ye ta̱hn:

―Nde hua rendihché duh ihyan che rahn yahn ye.

Tuhme cuahn ye cua̱n chendevah, ne ura min cah menahn tuh. 69 Ndihchero ta̱hn min ihyan ta̱ma yune, ne ra̱hn te ri te sa̱hn che chenun se min:

―Sa̱hnguh ne, namin chinduco se sa̱hn chahn.

70 Ate ra̱hn Pedro ta̱ma yune te hua cua̱co. Tah cuahn adive me ne, ra̱hn sa̱hn che chenun se min ri se ihyan:

―Cua̱co che chindoque sa̱hn sih, te nde na̱n ndudo yehn ro yehn che sa̱hn Galilea di.

71 Tuhme ra̱hva Pedro, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Nde muhn nde na̱n Dendiohs, rá̱hn rí nchuhn te hua rendihche duh ihyan che ra̱hn ne.

72 Ura min cah o co tuh, ne neca̱hco Pedro che ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan tuhca̱: “Ura che ametah cuah o co tuh ne, cahmé ino yune te hua rendihche u.” Ndedecadino ye yahn chemin, ne chaco ye.

15

Techeca̱de Pila̱to yahn Dihvo vo Jesucristo

1 Cuahn che a chi dave ne, ndo da̱ma chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne dechiche se Dihvo vo, quenda se ihyan, neca̱h se ihyan ta̱h Pila̱to. 2 Pila̱to ne, tumerune se Dihvo vo:

―¿A di che rey yahn ihyan nación yahn Israel ne?

Ndahconan ye yahn se:

―U, nduhca̱ che rahn.

3 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, a̱ma rih nunde se yahn Dihvo vo. 4 Ndaconan tumerune Pila̱to ihyan, ne ra̱hn se:

―¿Dehco che hua ndahconen yahn sa̱hn sih?, te a̱ma rih nunde se yehn.

5 Ate nde a̱ma ndudo hua ndahconan Dihvo vo yahn se, ne a̱ma rahn ino se.

Chihco ca̱de Pila̱to che ca̱hno se Dihvo vo Jesucristo

6 Va a̱ma costumbre che nduyo nduyo che renda̱ ro yudo ne, renta̱hte Pila̱to a̱ma preso, adecoduhno che nahn ihyan ya̱n. 7 Min va̱coya̱hn ne, chenun sa̱hn preso che chi se contra yahn gobierno, chahtecuhn se nduco ye, chihno se ihyan yahn ye. Va̱n sa̱hn chahn ne, nduco a̱ma se che duche se Barrabás. 8 Ro min nda̱ a̱ma ya̱hn ihyan na̱n Pila̱to, ne chica ye che nta̱hte se a̱ma preso nduhca̱ che redin se nduyo nduyo. 9 Tumerune Pila̱to yahn ihyan chahn:

―¿A nahn nchuhn che nta̱hte rey yahn ne ne?

10 Tihca̱ ra̱hn se, te a checadino se te che ri ve chidocuya̱n ndina̱n chahn yahn Dihvo vo, ne chemin che neca̱h se ihyan ta̱h se. 11 Ate chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, chinun se ihyan ya̱n che tahque nda̱hca̱ che ca̱ca ye che nta̱hte Pila̱to Barrabás. 12 Tuhme tumerune tun Pila̱to ihyan chahn:

―¿Me deh nahn nchuhn che dín nduco sa̱hnguh che ra̱hn ne che rey yahn ne?

13 Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye numacuahn vedeta̱n:

―¡Conahn ya̱h ne sa̱hn!

14 Tumerune tun Pila̱to ihyan chahn:

―¿Dehco? ¿Deh nunde quendihco se?

Ate ndaconan cah ihyan chahn:

―¡Conahn ya̱h ne sa̱hn!

15 Nducote nahn Pila̱to che co yeno ihyan chahn ne, nta̱hte se Barrabás. Tuhme chahn se Dihvo vo, ne neca̱h se ihyan ta̱h sanda̱do ca̱va che nahn ya̱h se ihyan.

16 Quenda sanda̱do chahn Dihvo vo chevah yahn pala̱cio me, ne nedin da̱ma se nducoya̱ca combiero yahn se. 17 Chaconuhn se a̱ma tino mora̱do ihyan, ne dendah se a̱ma corona ya̱n, tihyon se tin ye. 18 Chihno min ne, redin ca̱ se che renevahnecun se ihyan, ne rah se:

―¡Ndeva nuhn yavena̱n rey yahn ihyan nación ya̱hn Israel!

19 Chahn se tin ye nduco a̱ma nducodi, ne ca̱hnan dan se ihyan. Chehntihya se na̱n ye, redin ca̱ se che rendeva se yavena̱n ye. 20 Chihno che din duche yahn se ihyan ne, chehnevi se tino mora̱do me, ne ntihyon se tino yahn ma̱n ye ihyan. Tuhme quenda se ihyan na̱n che nahn ya̱h se ihyan.

Nahn ya̱h se Dihvo vo Jesucristo

21 Ura min ne, chuh Simón, a̱ma ihyan ya̱n Cirene, nahn ye viya̱ta. Ihyan min che chida Alejandro ma̱n, Rufo ma̱n. Din sanda̱do chahn fuerza ihyan, ne quenda ye cruz na̱n che nahn ya̱h se Dihvo vo.

22 Quenda sanda̱do chahn Dihvo vo a̱ma cua̱n na̱n che duche Gólgota, che nahn ca̱hma Cuete Ine Tin Tena̱hn. 23 Min ca̱h se vino che ndihcheta̱hn nduco a̱ma na̱n ico che duche mirra, cuh Dihvo vo. Ate hua chih ye. 24 Cuahn che a chihno nahn ya̱h sanda̱do chahn ihyan ne, din se sortear tino yahn ye cha sa̱hn quenda̱h yahn se che co yahn se.

25 Na̱n raco nun vatiya̱n nahn ya̱hn se ihyan. 26 Nunde yahn ye che ndirun, chaconahn se na̱n cruz ne, ra̱hn tuhca̱: “Ihyan cuh che Rey yahn ihyan nación yahn Israel.” 27 Namin nahn ya̱h se o sa̱hn duco, a̱ma se la̱do ta̱h cua̱co ye, ne ta̱ma se la̱do ta̱h cueh ye. 28 Nduco tihca̱ chinahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Din cuande se ihyan va̱n sa̱hn nunde.”

29 Ihyan che rechuh ye min ne, ra̱hva ye yahn Dihvo vo, rahco tin ye, ne ra̱hn ye:

―Di che rahn che ndahtere ya̱co, ne chete che ino ro nahne, 30 ¡cuendedevahn man di, cuenchehn na̱n cruz tih!

31 Namin chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, din duche yahn se ihyan, ne ra̱hn se va̱n ma̱n se nduco vih:

―Ndedevahn se ta̱ma ca ihyan, ate ma̱n se ne, hua ri rendedevahn se sa̱hn. 32 Ndete che cua̱co che sa̱hn tih ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, rey yahn ihyan nación yahn Israel ma̱n ne, nda̱hca̱ che nchahn se na̱n cruz, ndihchero vo, ca̱va che cotahno vo.

Nde sa̱hn che chenan ya̱h se da̱ma nduco ye ne, ra̱hva se nduco ye.

Chih Dihvo vo Jesucristo

33 Cuahn che a chi inguiya̱hn ne, chi man iyehnse, chengu nde na̱n rahco ino. 34 Ura min cah Dihvo vo numa dito ye:

―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―che nahn ca̱hma: Dendiohs yáhn, Dendiohs yáhn, ¿dehco che chihcoma̱n ne u?

35 Chihnevan a̱ma o sa̱hn che chenun min, ne ra̱hn se:

―Cuihnevan nchuhn. Rah se ihyan profeta Elías.

36 Tuhme aderano a̱ma se, deca̱hnda se a̱ma esponja nduco vinagre. Chacotah se esponja me tin a̱ma nduco, nahn se chende ye ca̱va che tihve ye, ne ra̱hn se:

―Cuahtenan rino vo, ne ndihchero vo ndete che chi Elías ndedevah ye sa̱hn.

37 Ate a̱ma dito cah Dihvo vo, ne chih ye. 38 Ura min nde tino chahte che quendihco chete ya̱co, chica nde ya̱co, chiya nde ndiya̱hn, ne ndo o ndi. 39 Sa̱hn capitá̱n che nti se chihto na̱n Dihvo vo ne, chihnevan se che cah ye ma̱n, ndihchero se nduhca̱ che chih ye ma̱n, ne ra̱hn se:

―Cua̱co niyon te ihyan cuh che Da̱ya Dendiohs.

40 Min vatendi a̱ma o ihyan nda̱hta a̱ma la̱do, rendihchero ye. A̱ma ye ne, duche María yahn ya̱n Magdala. Ta̱ma ye ne, duche María che chaco José, ihyan min che mena̱n ye yahn dihno ye Jacobo. Ta̱ma ye ne, duche Salomé. 41 Ihyan nda̱hta chahn ne, chinduco ye Dihvo vo, chinan ye ihyan cuahn che quechica ye esta̱do yahn Galilea. Namin ya̱hn ca ihyan nda̱hta che nda̱ ye nduco Dihvo vo ya̱n Jerusalén chenun ye min.

Chihche ye Dihvo vo Jesucristo

42-43 José yahn ya̱n Arimatea ne, a̱ma ihyan ndina̱n yahn nación yahn Israel. Ihyan min ne, quenan ino ye che a nun ca̱hcantiyon Dendiohs. Nducote a ro min che víspera yahn ro che rahtetuhno ihyan ne, din nun ino ye chahn ye na̱n Pila̱to, ne chica ye sa̱hn che cuahnecun se che cuhche ye Dihvo vo. 44 Pila̱to ne, a̱ma cuahn ino se che ra̱hn ihyan min che a chih Dihvo vo. Tuhme cah se capitá̱n me, ne tumerune se sa̱hn ndete che cua̱co. 45 Ra̱hn capitá̱n me ri se sa̱hn te cua̱co, ne cahnecun se che ca̱hn ye, cuhche ye Dihvo vo. 46 Tuhme chahn José, ca ye a̱ma tino cua, quenda ye. Ndedevah ye Dihvo vo, chahcotuma ye tino me ihyan, chacondihte ye ihyan chete a̱ma ya̱yan che ndindah na̱n ya̱va, ne neca̱hde ye chende ya̱yan me nduco a̱ma tu chahno. 47 María yahn ya̱n Magdala ma̱n, María che chaco José ma̱n ne, chahn ye ndihchero ye na̱n che quenun Dihvo vo.

16

Dihvo vo Jesucristo ne, ntuche ye va̱n tena̱hn

1 Cuahn che a chuh ro che rahtetuhno ihyan ne, María yahn ya̱n Magdala ma̱n, Salomé ma̱n, María che chaco Jacobo ma̱n ne, ca ye nuneda̱n ca̱va che ca̱hn ye na̱n ya̱yan, cuacota̱hme ye Dihvo vo. 2 Ro min ne, ro che ndeva ndate. Ura che a quenda̱h ya̱hn ne, nda̱ ye na̱n ya̱yan me, 3 ne ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―¿Ta̱ca̱ che metah duh che cahnevi tu che ntude nduco chende ya̱yan me?

4 Ate cuahn che ndihchero ye ne, a ndavi tu ndico me che ntude nduco chende ya̱yan me. 5 Chenda̱ ihyan chahn chete ya̱yan me, ne ndihchero ye a̱ma ángel che va ye la̱do ta̱h cua̱co, ndacotuma ye a̱ma tino cua chahte, ne dihya ihyan chahn chi. 6 Tuhme ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―Hua dihya nchuhn co. Nchuhn ne, rinuhn ne Jesús yahn ya̱n Nazaret, ihyan min che quenan ya̱h ye. Ate ametah ye muhn. A ntuche ye. Condihche ne ta̱n na̱n che chacondihte ye ihyan; ametah ye. 7 Cuahn nchuhn ngo ne Pedro ma̱n, ihyan apóstol chena̱hn ma̱n, te ca̱hn Dihvo vo esta̱do yahn Galilea tahque mena̱n che co nchuhn. Min ndihchero ne ihyan nduhca̱ che a ra̱hn ye ri ye nchuhn.

8 Nda̱ca ihyan nda̱hta chahn na̱n ya̱yan me, cona̱hn ye rano ye, nde tuno rendoh ye che dihya ye chi, ate hua ra̱hn ye nduco nde a̱ma ihyan che chahno chi ye, te va̱h ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihnde ro ye na̱n María yahn ya̱n Magdala

9 Cuahn che a ntuche Dihvo vo vatiya̱n ro che ndeva ndate ne, chihnde ro ye mena̱n vihca na̱n María yahn ya̱n Magdala, ihyan min che chenun ndache vaco chihnga̱ ihyan ro mena̱n me, ndetenda̱h Dihvo vo. 10 Chahn ihyan min chengo ye ihyan apóstol. Ihyan chahn ne, ra̱n ye ma̱n, raco ye ma̱n. 11 Ate hua chitahno ye che ra̱hn ihyan nda̱hta me che ntuche Dihvo vo ma̱n, che ndihchero ye ihyan ma̱n.

Chihnde ro Dihvo vo Jesucristo na̱n o ihyan che chinduco ye ihyan

12 Chihno min ne, chihnde ro Dihvo vo na̱n o ihyan che chinduco ye ihyan ura che chenun yune ye cona̱hn ye. Ate a nta̱corun Dihvo vo, ametah nduhca̱ ye ro mena̱n. 13 Tuhme chahn ihyan chahn chengo ye ihyan chena̱hn che chinduco ye Dihvo vo. Ate a namin no tun, te hua chitahno ihyan chahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihquentiyon ye ihyan apóstol che ca̱hn ye cuahndudo ye

14 Adive ne, chihnde ro Dihvo vo na̱n ihyan apóstol che ndichia̱ma chahn ura che vate ye reh ye na̱n mesa. Chihya ye ihyan chahn yahn che hua chitahno ye che ra̱hn ihyan che a ndihchero ye ihyan che a ntuche ye. 15 Namin ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cuahn nchuhn numachahte iyehnse, cuahndudo ne ndudo ndah yahn Dendiohs, cahnevan nducoya̱ca ihyan. 16 Ihyan che cotahno ye ma̱n, cuedenune ye ma̱n ne, ndevahn ye. Ate ihyan che hua cotahno ye ne, conda ye. 17 Ihyan che ritahno ye ne, din ye vederihno. Numacuahn vederihquentiyon yáhn ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ ma̱n, ca̱hma ye ta̱ma te o na̱n deva̱co ma̱n, 18 nahn ta̱h ye ihyan cah, ne din ye che ndoyahn ye ma̱n. Namin ndete che dena̱n cota̱h ye a̱ma cu ta̱n, o cuh ye veneno ne, hua dehva co yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, cona̱hn ye vahchetero

19 Chihno nte Dihvo vo nduco ihyan chahn ne, din Dendiohs che cona̱hn ye vahchetero, chihnde ye la̱do ta̱h cua̱co ye. 20 Me ihyan apóstol ne, chahtechica ye numachahte, cahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs. Rinan Dihvo vo ihyan, ne redin ye che renahn nducoya̱ca ihyan che cua̱co ndudo che rahndudo ihyan chahn yahn vederihno che redin ye. Tihca̱ chi.

SAN LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

NDUDO NDAH YAHN DIHVO VO JESUCRISTO CHE DIRUN SAN LUCAS

1

1 A̱ma ya̱hn ihyan, dirun ye rine quenan yahn dehtenduh che chi va̱n uvo, 2 nduhca̱ che a rente ihyan che, nde ro che cana̱n, ndihchero ma̱n ye ma̱n, cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. 3 Ndih Teófilo che yahinó ndih, namin ra̱hcó che nda̱hca̱ che tihca̱ dín. Chemin che ndeh nduyo nedin da̱má nduco cuda̱do, ndudo yahn queri a̱ma che chi. Ma̱n ne, a dirún yahn ne nducuahn chemin, 4 ca̱va che codevano ndah ne te cua̱co ndudo che chicuahn ihyan ndih.

Tahve Dendiohs a̱ma ángel, checu ye ndudo che cuhndeya̱n Jua̱n Bautista

5 Cuahn che quenan Herodes rey yahn Judea ne, chihnde a̱ma chidocuya̱n che duche ye Zacarías, nda̱ta yahn Abías. Ihyan nda̱hta yahn ye ne, duche ye Elisabet, nda̱ta yahn Aarón. 6 Nduh che o ye ne, ndah ihyan ye, ne redinahn ye nducuahn che rihquentiyon Dihvo vo Dendiohs. 7 Ate metah da̱ya ye, te Elisabet ne, hua renda̱ca da̱ya ye. Ava̱ne ne, nduh che o ye ne, a ndico ye.

8 A̱ma yune ne, quenda̱h yahn chidocuya̱n che combiero yahn Zacarías che cova̱h ye na̱n Dendiohs. 9 Chidocuya̱n chahn ne, ro ro redin ye sortear deh ntiyon din queri a̱ma ye, ne ro min ne, quenda̱h yahn Zacarías che conda̱ ye chete ya̱co chahte yahn Dihvo vo, ca̱hcoya̱hn ye cuhn. 10 Ura che riche cuhn me ne, reva̱h nducoya̱ca ihyan ya̱n, chenun ye cua̱hn chevah. 11 Tuhme chihndero a̱ma ángel che dechuh Dendiohs, chandi ye na̱n Zacarías la̱do ta̱h cua̱co yahn na̱n ta. 12 Cuahn che ndihchero Zacarías ángel me ne, a̱ma dihya ye chi. 13 Ate ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―Zacarías, hua dihye co, te a chihnevan Dendiohs che chique. Ma̱n ne, nda̱hta yehn Elisabet ne, nda̱ca a̱ma sa̱hn da̱ya te, ne conehn che duche se, Jua̱n. 14 A̱ma co yene, ne namin co yeno a̱ma ya̱hn ihyan che cuhndeya̱n se, 15 te daye ne, chahte vederihquentiyon ca̱h Dendiohs, conan cuma se. Hua cuh se vino, nde hua cuh se nde a̱ma na̱n nune che din che cocoh se. Conun Vaco Ndah yahn Dendiohs sa̱hn nde ro che ametah cuhndeya̱n se. 16 A̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel, din se che ndaconan cotahno ye Dihve ye Dendiohs. 17 Nda̱ se tahque mena̱n ca che co Dihvo vo, conan cuma se vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Elías, ca̱va che ndoya̱n ihyan nduco indihte yahn ye ma̱n, ca̱va che cotahno ihyan Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che ritahno ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ma̱n. Tihca̱ ca̱hcoya̱n se chedave yahn a̱ma ya̱hn ihyan, ca̱va che nevahnecun ye Dihvo vo.

18 Chiquerune Zacarías ángel me:

―¿Ta̱ca̱ cotahnó che ra̱hn ne ne?, te u ne, a indihte u. Namin ihyan nda̱hta yáhn, a indihte ye.

19 Ndahconan ángel me yahn ye:

―U ne, Gabriel che redináhn che rihquentiyon Dendiohs. Ma̱n ye tahve ye u, ca̱va che ca̱hmá ndoque ndudo ndah cuh. 20 Ndudo che a rá̱hn ndoque ne, va che conahn, ate nducote hua chitehne ne, co lihme di, ne hua co nte nde nda̱ ro che cuhndeya̱n daye.

21 Numanahn min ne, ihyan ya̱n chahn ne, chenan rino ye, ne rahn ino ye che a̱ma rendah Zacarías chete ya̱co. 22 Cuahn che ndiquenda̱h ye ne, redin ta̱h redin na̱n ye, te chi lihme ye. Tuhme chenahn ihyan chahn che ndihchero ye a̱ma vederihno chete ya̱co.

23 Cuahn che chihno ndate che quenan Zacarías ntiyon min ne, cona̱hn ye ndeva̱co ye. 24 Chuh neve ro min ne, a quenun da̱ya ihyan nda̱hta yahn ye Elisabet. Ihyan min ne, quenun ye vah; hua chahn ye nde a̱ma cua̱n chete che uhn iyo, ne ndedecadino ye: 25 “Dihvé Dendiohs din ye vederihno cuh nducó. Ma̱n ne, ametah co cuihná̱n na̱n ihyan.”

Nda̱ a̱ma ángel, checu ye ndudo che cuhndeya̱n Dihvo vo Jesucristo

26 Chihno te a̱n iyo ne, tahve tun Dendiohs ángel Gabriel, cuahn ye a̱ma ya̱n lihn che duche Nazaret, esta̱do yahn Galilea. 27 Nda ye ndudo che dechuh Dendiohs yahn a̱ma nda̱hta ntuco che duche ye María. Nda̱hta me ne, a va ndudo yahn ye che cahneva̱co ye nduco José, a̱ma ihyan che nda̱ta yahn David. 28 Cuahn che nda̱ ángel me na̱n che quenun nda̱hta me ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Necuma di. Dendiohs ne, yahino ye di, ne nduco ye di. A tenda̱hnun ye di va̱n nducoya̱ca nda̱hta.

29 Cuahn che chihnevan ye che ra̱hn ángel me ne, cuahn ino ye, ne ndedecadino ye: “¿Dehra cuande che tihca̱ ra̱hn ye nducó?” 30 Tuhme ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―María, dehve rahque, te Dendiohs ne, yahino ye di. 31 Ma̱n ne, nda̱ca a̱ma daye, ne conehn che duche ye, JESUS. 32 Ihyan min ne, a̱ma chahte vederihquentiyon conan cuma ye, te Da̱ya Dendiohs che a̱ma yudo ye ihyan. Dihvo vo Dendiohs ne, nda̱hco ye vederihquentiyon che quenan cuma David ta̱h ye. 33 Ca̱hcantiyon ye ihyan nación yahn Israel, ne hua cuihno vederihquentiyon yahn ye.

34 Tuhme chiquerune María ángel me:

―¿Ta̱ca̱ co conahn che ra̱hn ne ne?, te u ne, ametah cahneva̱có.

35 Ndahconan ángel me yahn ye:

―Co Vaco Ndah yahn Dendiohs, conun di, ne nduco vederihquentiyon yahn Dendiohs conahn. Chemin che daye che cuhndeya̱n ne, Da̱ya Ndah yahn Dendiohs. 36 A ndihche che din Dendiohs nduco ta̱hn vih Elisabet. Andahre a ndico te, ne hua renda̱ca da̱ya te, ate ma̱n ne, quenun da̱ya te a chi a̱n iyo, 37 te Dendiohs ne, nducuahn che nahn ye ne, rinahn.

38 Tuhme ra̱hn María:

―Conahn nduhca̱ che ra̱hn ne, te u ne, renevahnecún che rihquentiyon Dihvé Dendiohs.

Chihno min ne, cona̱hn ángel me.

Chahn María chendihchero ye Elisabet

39 A̱ma o ro min ne, cuahn María a̱ma ya̱n che va cua̱hn icoya̱hn, esta̱do yahn Judea. 40 Nda̱ ye min ne, min chenda̱ ye chete va̱co Zacarías, ne neca̱h ye Dendiohs Elisabet. 41 Ndeta̱hn chihnevan Elisabet che neca̱h María Dendiohs ihyan ne, nuhn decua̱h yahn ye che quenun chete ye, ne chiya Vaco Ndah yahn Dendiohs, quenun ihyan. 42 Ra̱hn ye:

―Va̱n nducoya̱ca nda̱hta ne, a tenda̱hnun Dendiohs di. Namin a tenda̱hnun ye daye. 43 Di che co chaco Dihvé. ¿Ta̱ca̱ che man cochi quendihchero u? 44 Ndeta̱hno che nte Dendiohs u ne, nuhn da̱yá che quenun cheté che chi yeno. 45 ¡Ndah ro yehn che chitehne!, te conahn ndoque ndudo che dechuh Dihvo vo Dendiohs.

46 Tuhme ra̱hn María:

Numacuahn chedave yáhn, rendeva yavena̱n Dihvé Dendiohs.

47 A̱ma yenó nduco ye, te ndedevahn ye u.

48 Andahre a̱ma cheva̱h u na̱n ye, ate neca̱hco ye u.

Ma̱n ne, nducoya̱ca ihyan ca̱hma ye te ndah ro yáhn,

49 te Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye din ye vederihno nducó.

Ihyan min che cua̱co, runeca̱de ye na̱n nducuahn.

50 Numacuahn ro renan va̱hino ye nducoya̱ca ihyan che renevahnecun ye ihyan.

51 Ihyan min ne, redin ye vederihno rahte.

Renda̱hco ndiya ye ihyan che ya̱de ye.

52 Rehnevi ye vederihquentiyon yahn ihyan che ndina̱n ye,

ne redin ye che rina̱n ihyan che necun ye.

53 Rinan ye ihyan che renevahnecun ye Ndudo yahn ye,

ne rihcoma̱n ye ihyan che ra̱hco ye che nde hua rendotenan ye ihyan.

54 Redin ye cuda̱do ihyan nación yahn Israel, ne

renan va̱hino ye ihyan,

55 nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye

indihte yuhn vo Abraham nduco nducoya̱ca nda̱ta yahn ye.

56 Tenduh ino iyo quenan María va̱co Elisabet, tuhme cona̱hn ye ndeva̱co ye.

Chihndeya̱n Jua̱n Bautista

57 Cuahn che tuno ro yahn Elisabet ne, chihndeya̱n da̱ya ye. 58 Nducoya̱ca ihyan nino ndeva̱co ye nduco ihyan yahn ye ne, a devano ye te a̱ma quenan va̱hino Dendiohs ihyan, ne chi yeno ye nduco vih. 59 Chi nine ro ne, cuahn ihyan ca̱va che conahn ye seña decua̱h me, ne nahn conahn ye che duche se Zacarías, nduhca̱ che duche chida se. 60 Ate ra̱hn chaco se.

―Hua, te Jua̱n conan che duche se.

61 Ra̱hn ihyan chahn:

―¿Dehco ne?, te ametah nde a̱ma ihyan yahn nchuhn che tihca̱ duche ye.

62 Tuhme din ta̱h ye che tumerune ye chida se ta̱ca̱ nahn ye che conan che duche se. 63 Din ta̱h chida se, chica ye na̱n che dirun ye, ne chaconahn ye: “Jua̱n duche se.” Tuhme cuahn ino ihyan chahn. 64 A ura min no nuhnde ca̱va chihya Zacarías, ndiquenda̱h ca̱hn ye, ne cana̱n ndeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs. 65 Nde tahque cuahn ino ihyan chahn chi, ne chetuhn ndudo me numachahte esta̱do yahn Judea. 66 Nducoya̱ca ihyan che checadino ye ne, rente ye nduco vih:

―¡A̱ma chahte ntiyon conan cuma sa̱hn dihn ca̱h!

Tihca̱ ra̱hn ye, te Dendiohs ne, nduco ye sa̱hn.

Nduhca̱ che cahndudo Zacarías

67 Chiya Vaco Ndah yahn Dendiohs, quenun Zacarías, ne cahndudo ye:

68 Ndeva vo yavena̱n Dihvo vo Dendiohs yahn Israel, te ndedevahn ye uvo yahn ye.

69 Va̱n nda̱ta yahn David, ihyan min che dinahn ye ndudo yahn ye ne, a tenda̱hnun ye a̱ma ihyan che ndedevahn ye uvo numacuahn vederihquentiyon yahn ye,

70 nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye ro mena̱n, cahndudo ihyan ndah che profeta yahn ye.

71 Tihca̱ ndedevahn ye uvo na̱n nducoya̱ca ihyan che hua ri rendihche ye uvo.

72 Renan va̱hino ye indihte yuhn vo, ne redinahn ye ndudo ndah yahn ye che chihco ca̱de ye.

73 Ndudo min che ca̱h ye indihte yuhn vo Abraham,

74 che ndedevahn ye uvo na̱n ihyan che hua ri rendihche ye uvo, ca̱va che numa ino vo ndeva vo yavena̱n ye.

75 Numacuahn ro che cuahtenan vo iyehnse cuh ne, nahn che dave chedave yuhn vo na̱n ye.

76 Di, da̱ya má̱n, cuahndode ndudo yahn Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye.

Cahn tahque mena̱n ca che co Dihvo vo, cahcoyan chedave yahn ihyan, ca̱va che nevahnecun ye ihyan.

77 Cah, checadino ihyan che ndedevahn Dendiohs uvo yahn ye, te nchahco ye nunde yuhn vo.

78 Dendiohs yuhn vo ne, a̱ma quenan va̱hino ye ihyan iyehnse. Chemin che ca̱ca Da̱ya ye vahchetero,

79 ndedevahn ye ihyan che ca̱hnda yahn ye che vate ye ta̱h vederih, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ye.

80 Me sa̱hn dihn me ne, chihta se, ne chi chahte vededevano yahn se. Quechica se ya̱hn na̱n che metah duhva, nde nda̱ ro che cana̱n cahndudo se ndudo yahn Dendiohs, chihnevan ihyan nación yahn Israel.

2

Chihndeya̱n Dihvo vo Jesucristo

1 Ta̱hn min ne, chihquentiyon emperador Augusto César che conan ca̱ca nducoya̱ca ihyan che vate ye numachahte na̱n che rihquentiyon ye. 2 Quenan Cirenio gobernador yahn Siria, ne cade ro min cana̱n raconahn ca̱ca se ihyan. 3 Nducoya̱ca ihyan, adecotino che chenan ye ne, va che ca̱hn ye, conan ca̱ca ye ya̱n na̱n che chica nda̱ta yahn ye. 4 José ne, chica ye ya̱n Nazaret, esta̱do yahn Galilea, cuahn ye ya̱n Belén, esta̱do yahn Judea, ya̱n va̱co David, te nda̱ta yahn David ihyan. 5 Min va che conan ca̱ca ye. Namin min va che conan ca̱ca María, ihyan min che va ndudo yahn ye che cahneva̱co ye nduco vih. Ihyan min ne, a nun cuhndeya̱n da̱ya ye. 6 Cuahn che chenan ye Belén ne, nda̱ ro yahn María che cuacoya̱hn ye. 7 Min chihndeya̱n da̱ya ye che mena̱n, ne chahcotuma ye decua̱h me nduco tino. Nducote hua nda̱ca ye nde a̱ma vah ne, chahtenan ye a̱ma va̱co yuhdo. Chete a̱ma inguhto na̱n che reh nun yuhdo, min din dave ye na̱n che chacondihte ye decua̱h me.

8 Nino ya̱n Belén vatenduche a̱ma o ihyan, redin ye cuda̱do itecuche yahn ye. 9 Nahmin ne, nda̱ a̱ma ángel che dechuh Dihvo vo Dendiohs na̱n ihyan chahn. Adena̱n chiya dave na̱n che chenun ye, ne a̱ma dihya ye chi. 10 Ate ra̱hn ángel me ri ye ihyan:

―Hua dihya nchuhn co, te cochí, checú a̱ma ndudo ndah, ne a̱ma co yeno nducoya̱ca ihyan. 11 Ma̱n ro cuh ne, min ya̱n va̱co David chihndeya̱n a̱ma decua̱h. A decua̱h min che Dihvo vo CRISTO, ihyan min che ndedevahn ye nchuhn. 12 Codevano nchuhn te cua̱co ndudo che rí nchuhn, te nta̱ca ne decua̱h me, ndacotuma tino, quendite chete va̱co yuhdo.

13 Adena̱n nda̱ a̱ma ya̱hn ángel che chica ye vahchetero, chinduco ye ángel me, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn ye:

14 ¡Nda̱hca̱ che ndeva nducoya̱ca ihyan numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero!

Muhn iyehnse cuh ne, nducoya̱ca ihyan che yeno Dendiohs nduco ye ne, din Dendiohs che nda̱hca̱ cuahtenan ye nduco vih.

15 Cuahn che cona̱hn ángel chahn vahchetero ne, ihyan che redin ye cuda̱do itecuche ne, ra̱hn ye:

―Cuhn vo nduco vih ya̱n Belén, quendihchero vo vederihno che chi, nduhca̱ che dechuh Dendiohs ndudo yuhn vo.

16 Ndeta̱hno cuahn ihyan chahn, ne nta̱ca ye María nduco José nduco decua̱h me che quendite chete va̱co yuhdo. 17 Cuahn che ndihchero ihyan chahn decua̱h me ne, rente ye nduhca̱ che ra̱hn ángel me yahn decua̱h me. 18 Nducoya̱ca ihyan che chihnevan ye che rente ihyan chahn ne, a̱ma rahn ino ye. 19 María ne, quenun ino ye nducuahn che rente ihyan chahn, ne ndeva ye ndudo me chete chedave yahn ye. 20 Tuhme cona̱hn ihyan chahn, rendeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs, te a chinahn nducuahn ndudo che dechuh Dendiohs yahn ye, ne a ma̱n ye chihnevan ye ma̱n, ndihchero ye ma̱n.

Simeón nduco Ana

21 Chi nine ro me ne, nahn ye seña decua̱h me, ne chaconahn ye che duche JESUS, a nduhca̱ che ra̱hn ángel me ri ye María nde ro mena̱n cuahn che ametah conun da̱ya ye.

22 Moisés ne, dirun ye te ihyan nda̱hta che cuacoya̱hn ye ne, hua co conda̱ ye chete ya̱co, nde tuno ro che a ndihco ca̱de Dendiohs. María ne, quenan rino ye nde tuno ro min, tuhme cuahn ye nduco José ya̱n Jerusalén, quenda ye decua̱h me, ca̱va che na̱hma ye na̱n Dendiohs. 23 Tihca̱ din ye, te a nihnde ca̱de na̱n ley yahn Dendiohs: “Nducoya̱ca checa̱hya cha̱hn che rahteya̱n mena̱n ne, va che ca̱hco vih ihyan, ca̱va che din ntiyon yahn Dendiohs.” 24 Namin ndihco ca̱de Dendiohs te nducoya̱ca ihyan nda̱hta che cuhndeya̱n da̱ya ye ne, va che ca̱h ye o icui, o o pichón ca̱hya, ca̱va che co te vedino, ne ca̱h María vedino min.

25 Ro min ne, min ya̱n Jerusalén va a̱ma ihyan che duche ye Simeón. Ihyan min ne, ndah ihyan ye na̱n Dendiohs, ne quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan. Quenan rino ye ro che ndedevahn Dendiohs ihyan nación yahn Israel. 26 Ca̱h Vaco Ndah yahn Dendiohs, che checadino ye te hua coh ye nde nda̱ ro che ndihchero ma̱n ye ihyan min che dechuh Dihvo vo Dendiohs, ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse. 27 Din Vaco Dendiohs che cuahn Simeón ya̱co chahte, ne ura min nda̱ José nduco María ca̱va che na̱hma ye decua̱h me na̱n Dendiohs nduhca̱ che a nihnde ca̱de na̱n ley che dirun Moisés. 28 Simeón ne, cheta̱h ye decua̱h me, quenuhn ye. Ndeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn ye:

29 Dihvé Dendiohs, ma̱n ne, a co nda̱cá iyehnse cuh.

Hua dehva ra̱hcó, te a chinahn ndudo che te ne, checadinó.

30 A ndihchero má̱n decua̱h cuh yahn ne che ndedevahn ihyan iyehnse.

31 A dechuh ne ca̱va che ndedevahn ihyan iyehnse.

32 Ma̱n che cua̱co codevano ihyan ta̱ma nación Ndudo yahn ne, ne ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ihyan yahn ne, ihyan nación yahn Israel.

33 José nduco María ne, a̱ma chahn ino ye yahn ndudo che tihca̱ ra̱hn Simeón yahn decua̱h me. 34 Tuhme chica Simeón Dendiohs ca̱va ihyan chahn, ne ra̱hn ye nduco María:

―Condihche. Cuahn che cuihta decua̱h cuh che dechuh Dendiohs ne, a̱ma ya̱hn ihyan co ta̱n ye nduco. Chemin che va̱n ihyan nación yahn Israel ne, a̱ma ya̱hn ihyan ndevahn ye, ne a̱ma ya̱hn ye conda ye. 35 Nduco tihca̱ cuhnde ro vederendedecadino yahn queri a̱ma ye. Me di ne, va che choh a̱ma vedeyah chahte.

36 Min chete ya̱co quenun a̱ma indihte nda̱hta che duche ye Ana. Ihyan min ne, rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs. Fanuel duche chida ye, nda̱ta yahn Aser. Chihno ndache nduyo che chihneva̱co ye ne, chih incha̱hn ye. 37 Ro min ne, a cun raco cun nduyo ye. Ro ma̱n, vino ma̱n, quenun ye chete ya̱co, reva̱h ye ma̱n, rihnde ye ya̱hte ma̱n. 38 Nda̱ ye ura min, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Cahndudo ye yahn decua̱h me, chihnevan a̱ma ya̱hn ihyan che chenan rino ye ro che ndedevahn Dendiohs ihyan ya̱n Jerusalén.

Chihta Dihvo vo Jesucristo ya̱n Nazaret

39 José nduco María ne, dinahn ye nducuahn che ndihco ca̱de Dendiohs, tuhme cona̱hn ye ya̱n va̱co ye Nazaret, esta̱do yahn Galilea. 40 Dihvo vo Jesucristo ne, rihta ye, ne a̱ma va vededevano yahn ye. Dendiohs ne, a̱ma yahino ye ihyan.

Quenun Dihvo vo Jesucristo ya̱co chahte

41 Nduyo nduyo, ro che renda̱ vihco ro yudo ne, rahn José nduco María ya̱n Jerusalén. 42 Cuahn che chi Dihvo vo ndichio nduyo ne, cuahn tun ihyan chahn vihco me. 43 Chuh vihco me ne, cona̱hn ye, nde hua devano ye te quenan ca Dihvo vo min ya̱n Jerusalén. 44 Ra̱hco ye te co va̱n ihyan che a cona̱hn ye chinduco ye, ne rinuhn ye ihyan va̱n ihyan yahn ye ma̱n, ihyan rendihche ye ma̱n. A numa ro vatechica ye, 45 ate nducote hua nta̱ca ye ihyan ne, ndaconan tun ye ya̱n Jerusalén, rinuhn ye ihyan.

46 Nde na̱n che chi ino ro che rinuhn ye ihyan ne, nta̱ca ye ihyan chete ya̱co va̱n sa̱hn devano ley che dirun Moisés. Min quenun ye, rihnevan ye che rente sa̱hn chahn ma̱n, retumarune ye sa̱hn ma̱n. 47 Namin sa̱hn chahn ne, retumarune se ihyan, ne a̱ma rahn ino se yahn che a̱ma va vededevano yahn ye ma̱n, yahn ndudo che rendahconan ye ma̱n. 48 Cuahn che ndihchero José nduco María che min quenun ye ne, a̱ma chahn ino ye, ne ra̱hn María:

―Da̱yá, ¿dehco che tihca̱ din nduco nuhn?, te u nduco chide, a̱ma chuhrihn nuhn, rendedecadino nuhn cave, rinuhn nuhn di.

49 Ndahconan Dihvo vo yahn ye:

―¿Dehco che rinuhn nchuhn u? ¿A hua devano te na̱n ntiyon yahn Chidá va che conán?

50 Ate hua chenahn ihyan chahn deh cuande che tihca̱ ra̱hn ye.

51 Tuhme cona̱hn ye nduco ihyan chahn ya̱n va̱co ye, Nazaret. Quendi redinahn ye che ra̱hn ihyan chahn, ne quenun ino María nducuahn. 52 Dihvo vo ne, chihta ye, ne chi chahte vededevano yahn ye. Nda̱hca̱ quenan ye na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n ihyan ma̱n.

3

Rahndudo Jua̱n Bautista che va che nto ino ihyan nunde yahn ye

1 Cuahn che chi ntihyon nduyo che quenan Tiberio César emperador ne, Poncio Pila̱to quenan se gobernador yahn Judea. Herodes quenan se gobernador yahn Galilea, ne dihno Herodes che duche se Felipe, quenan se gobernador yahn Iturea nduco Traconite. Lisanías quenan se gobernador yahn Abilinia. 2 Anás nduco Caifás che chidocuya̱n che tahque ndina̱n. Nduyo min quechica Jua̱n, da̱ya Zacarías, ya̱hn na̱n che metah duhva. Min ca̱h Dendiohs che checadino ye ndudo che cuahndudo ye. 3 Chihto ico Jordán cana̱n rahndudo Jua̱n che nto ino ihyan nunde yahn ye ma̱n, che cuedenune ye ma̱n, ca̱va che nchahco Dendiohs yahn ye. 4 Tihca̱ chinahn nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

Cuahndudo a̱ma se min ya̱hn na̱n che metah duhva tuhca̱:

“Cuihcoya̱n nchuhn chedave yahn ne, te a nun nda̱ Dihvo vo.

5 Ihyan che redendah ye yune che nda̱hca̱ ne, rendedecuto ye ya ma̱n,

rihtera ye ico ma̱n, cuete ma̱n, renedin cua̱co ye na̱n che cueh ma̱n,

renda̱hco nahn ye na̱n che chihnga̱ ma̱n.

Tihca̱ va che ca̱hcoya̱n ihyan chedave yahn ye,

6 te codevano nducoya̱ca ihyan che ndedevahn Dendiohs ihyan.”

7 Ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan che renda̱ ye ca̱va che cuedenune ye:

―Nchuhn ne, nduhca̱ cu ta̱n tihchan ne. Hua ra̱hco ne che nduco che cuedenune ne a ndevahn ne yahn castigo yahn Dendiohs che va che conahn. 8 Va che nto ino nchuhn nunde yahn ne ma̱n, nda̱hca̱ cuahtenan ne na̱n Dendiohs ma̱n. Hua ndere ra̱hco ne che cochihve yahn ne che nda̱ta yahn Abraham nchuhn, te hua redinahn ne. Ndete che nahn Dendiohs che ndere co ya̱hn nda̱ta yahn Abraham ne, andahre na̱n tu che tuhchan, co ndedecuan ca ye nda̱ta yahn ihyan min. 9 Nduhca̱ che rihca ihyan ya̱hn nda̱ta che hua richihve ndute yahn, riquiya̱hn ye ne, tihca̱ a nun techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan.

10 Tuhme tumerune ihyan:

―¿Deh va che din nuhn ne?

11 Ndahconan Jua̱n yahn ye:

―Ihyan che va o tino yahn ye ne, va che ca̱h ye a̱ma yahn ihyan che metah yahn ye, ne ihyan che va che reh ye ne, va che conan ye ihyan che metah che cheh ye.

12 Namin nda̱ a̱ma o sa̱hn rica tumeca̱diyo ca̱va che cuedenune se, ne tumerune se:

―Ihyan Ricuahn, ¿deh va che din nuhn ne?

13 Ndahconan Jua̱n yahn se:

―Hua ca̱ca nchuhn tumeca̱diyo che tahque ndeh che co che rihquentiyon ley.

14 Namin a̱ma o sanda̱do ne, tumerune se:

―Nuhn, ¿deh va che din nuhn ne?

Ndahconan Jua̱n yahn se:

―Hua duco nchuhn. Hua ndere cuih nunde ne yahn ihyan. Cuahtenan ne vedeyeno nduco tume che renevihve nchuhn.

15 A̱ma ya̱hn ihyan rendedecadino ye yahn Jua̱n, ne reca̱h yeno ye chedave yahn ye, te ra̱hco ye te co a ihyan min che va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse. 16 Ate ra̱hn Jua̱n ri ye nducoya̱ca ihyan:

―Ndiyu u. Cochi ta̱ma ihyan che tahque chahte vederihquentiyon yahn ye che co u. U ne, nde hua redin yahn che co mare a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye. U ne, rehdenuné ihyan, ate ihyan min ne, din ye che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn ma̱n, din ye castigo ihyan nunde ma̱n. 17 Cuahn che retiveya̱to ihyan trigo ne, reneva̱hn ye ndute yahn, rih ndah ye. Ate da̱cheya̱ma yahn ne, renedin da̱ma ye, rihquiya̱hn ye. Atihnoca̱ ihyan min, te a nun techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan. Ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ne, quenda ye ihyan vahchetero, ne ihyan che hua ndah ye ne, dechuh ye ihyan va̱n ruchiya̱hn che hua rintoh.

18 Nduco a̱ma ndeh ndudo che tuhchan, rahndudo Jua̱n, ricuahn ye ihyan ndudo ndah yahn Dendiohs. 19 Jua̱n ne, riya̱hve ye gobernador Herodes yahn che quenan se nduco Herodías, nda̱hta yahn dihno se Felipe. Namin riya̱hve ye sa̱hn yahn nducuahn nunde yahn se. 20 Chemin che chihquentiyon se che quenun Jua̱n va̱coya̱hn, ne nduco chemin decuihta nduh se nunde yahn se.

Chedenune Dihvo vo Jesucristo

21 Cuahn che chihno chedenune a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel ne, nda̱ Dihvo vo, chedenune ye. Chihno min ne, nahmin che reva̱h ye ne, ndondah vahchetero. 22 Nduhca̱ che ro a̱ma icui ne, tihca̱ chi ro Vaco Ndah yahn Dendiohs, chiya, quenun ihyan. Tuhme chihnevan ye a̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn:

―Di che Da̱yá. Yahinó di. A̱ma yenó ndoque.

23-38 A ta̱hn min che cana̱n Dihvo vo, redin ye ntiyon yahn ye. A ri ye tenduh ndico ndiche nduyo.

Tuhca̱ cochi nda̱ta yahn Dihvo vo Jesucristo

Nde na̱n che cana̱n ne, dendah Dendiohs Adán. Da̱ya Adán ne, Set. Da̱ya Set ne, Enós. Da̱ya Enós ne, Cainán. Da̱ya Cainán ne, Mahalaleel. Da̱ya Mahalaleel ne, Jared. Da̱ya Jared ne, Enoc. Da̱ya Enoc ne, Matusalén. Da̱ya Matusalén ne, Lamec. Da̱ya Lamec ne, Noé. Da̱ya Noé ne, Sem. Da̱ya Sem ne, Arfaxad. Da̱ya Arfaxad ne, Cainán. Da̱ya Cainán ne, Sala. Da̱ya Sala ne, Heber. Da̱ya Heber ne, Peleg. Da̱ya Peleg ne, Ragau. Da̱ya Ragau ne, Serug. Da̱ya Serug ne, Nacor. Da̱ya Nacor ne, Taré. Da̱ya Taré ne, Abraham. Da̱ya Abraham ne, Isaac. Da̱ya Isaac ne, Jacob. Da̱ya Jacob ne, Judá. Da̱ya Judá ne, Fares. Da̱ya Fares ne, Esrom. Da̱ya Esrom ne, Aram. Da̱ya Aram ne, Aminadab. Da̱ya Aminadab ne, Naasón. Da̱ya Naasón ne, Salmón. Da̱ya Salmón ne, Booz. Da̱ya Booz ne, Obed. Da̱ya Obed ne, Isaí. Da̱ya Isaí ne, David. Da̱ya David ne, Natán. Da̱ya Natán ne, Matata. Da̱ya Matata ne, Mainán. Da̱ya Mainán ne, Melea. Da̱ya Melea ne, Eliaquim. Da̱ya Eliaquim ne, Jonán. Da̱ya Jonán ne, José. Da̱ya José ne, Judá. Da̱ya Judá ne, Simeón. Da̱ya Simeón ne, Leví. Da̱ya Leví ne, Matat. Da̱ya Matat ne, Jorim. Da̱ya Jorim ne, Eliezer. Da̱ya Eliezer ne, Josué. Da̱ya Josué ne, Er. Da̱ya Er ne, Elmodam. Da̱ya Elmodam ne, Cosam. Da̱ya Cosam ne, Adi. Da̱ya Adi ne, Melqui. Da̱ya Melqui ne, Neri. Da̱ya Neri ne, Salatiel. Da̱ya Salatiel ne, Zorobabel. Da̱ya Zorobabel ne, Resa. Da̱ya Resa ne, Joana. Da̱ya Joana ne, Judá. Da̱ya Judá ne, Semei. Da̱ya Semei ne, Matatías. Da̱ya Matatías ne, Maat. Da̱ya Maat ne, Nagai. Da̱ya Nagai ne, Esli. Da̱ya Esli ne, Nahum. Da̱ya Nahum ne, Amós. Da̱ya Amós ne, Matatías. Da̱ya Matatías ne, José. Da̱ya José ne, Jana. Da̱ya Jana ne, Melqui. Da̱ya Melqui ne, Leví. Da̱ya Leví ne, Matat. Da̱ya Matat ne, Elí. Da̱ya Elí ne, José.

Tihca̱ cochi nda̱ta yahn José. Nducoya̱ca ihyan ne, ra̱hco ye te Dihvo vo Jesucristo ne, da̱ya José ihyan.

4

Chundah ne, tumarande se Dihvo vo Jesucristo

1 Dihvo vo ne, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, ne chica ye min ico Jordán. Din Vaco Dendiohs che cuahn ye ya̱hn na̱n che metah duhva. 2 Min quenan ye o raco ro, ne chundah ne, retumarande se ihyan. Nducuahn ro min ne, hua cheh ye, ne chihno min ne, chi cuico ye. 3 Tuhme ra̱hn chundah me ri se ihyan:

―Ndete che Da̱ya Dendiohs ndih ne, cuihquentiyon ne tu cuh che ndaconda̱ pa̱n.

4 Ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun: “Ndiyu dema̱n nduco pa̱n co conun ico ihyan, te namin rendotenan ye Ndudo yahn Dendiohs.”

5 Tuhme quenda chundah me Dihvo vo a̱ma tingüete ya̱co, ne venchahteno na̱hma se ihyan nducuahn vederihquentiyon che va iyehnse. 6 Ra̱hn se ri se ihyan:

―U té nducuahn vederihquentiyon che tihchan ndih, ndete che dinahn ne che ca̱hmá, te u va tá̱h nducuahn, ne adecoduhno ihyan che náhn ne, co cá̱h ihyan. 7 Ndete che cahntihya ne ná̱n, ndeva ne yavená̱n ne, co yahn ne nducuahn.

8 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cuehn va̱ne chundah, te na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun: “Cuendeva yavena̱n Dihve Dendiohs, ne a ihyan min no codinehn che ca̱hma ye.”

9 Tuhme quenda se ihyan tin ya̱co chahte yahn ya̱n Jerusalén, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che Da̱ya Dendiohs ndih ne, ca̱va ne muhn. 10 Hua dehva co yahn ne, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs:

Dechuh Dendiohs ángel yahn ye ca̱va che conduco ye ndih,

11 din ye cuda̱do ndih ca̱va che hua dehva co yahn ne.

12 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Namin na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun: “Hua tumarende Dihve Dendiohs.”

13 Cuahn che chihno tumarande chundah me Dihvo vo ne, cona̱hn se. Quenan rino se nde nda̱ a̱ma ro che nda̱hca̱ ca̱va se.

Dihvo vo Jesucristo ne, cana̱n redin ye ntiyon yahn ye esta̱do yahn Galilea

14 Dihvo vo ne, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ne cona̱hn ye esta̱do yahn Galilea. Nducuahn ya̱n ne, a̱ma chetuhn ndudo yahn vederihquentiyon che quenan cuma ye. 15 Ricuahn ye chete ya̱co, ne rendeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye.

Ndetenda̱h ihyan Dihvo vo Jesucristo ya̱n Nazaret

16 Nda̱ Dihvo vo ya̱n Nazaret na̱n che chihta ye, ne rahn ye ya̱co ndate ndate, ro che rahte tuhno ihyan. A̱ma ro ne, chenda̱ ye chete ya̱co, ne chandi ye ca̱va che cuahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs. 17 Sa̱hn che redin cuda̱do ya̱co me ne, ca̱h se ca̱ca che dirun ihyan profeta Isaías ihyan. Cuahn che nta̱ ye ca̱ca me ne, cahndudo ye na̱n che ndirun tuhca̱:

18 Vaco Dihvé Dendiohs ne, quenun u.

Dechuh Dendiohs u, ca̱va che cacuáhn ndudo ndah yahn ye, cahnevan nducoya̱ca ihyan che necun ye ma̱n,

ca̱va che cuahndudó che va ye vedeyeno che nchahco ye yahn ihyan che nto ino ye nunde yahn ye ma̱n.

19 Dín che co ro na̱n ihyan che hua ro na̱n ye ma̱n,

ndedeváhn ihyan che yah rahno ye, redin nunde yahn ye ma̱n,

cuahndudó nduhca̱ che yahino Dihvo vo Dendiohs ihyan iyehnse ma̱n.

20 Chihno min ne, ndechetihve Dihvo vo ca̱ca me, neca̱h ye sa̱hn che redin cuda̱do ya̱co me, ne chihnde ye. Nducoya̱ca ihyan che chenun ye chete ya̱co me ne, vateya̱n ye numacuahn vedenecun. 21 Tuhme ra̱hn ye:

―Ma̱n ro cuh ne, a chinahn ndudo che chihno cahndudó, chihnevan nchuhn.

22 Chi yeno nducoya̱ca ihyan nduco Dihvo vo, ne rahn ino ye yahn ndudo ndah che rente ye. Ate cana̱n tumerune ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―¿A ndiyu sa̱hn tih che da̱ya José me?

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co te nahn ca̱hma nchuhn nducó ndudo cuh: “Doctor, tahque ndah che codique man di. Codin muhn ya̱n vaque vederihno nduhca̱ che din min ya̱n Capernaum.”

24 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde a̱ma ihyan profeta, hua renevahnecun ihyan ya̱n va̱co ye ihyan. 25 Ro mena̱n me ne, a̱ma chihnde cuico, te hua chan co ino nduyo quenan ma̱hn. Ro min ne, a̱ma vate nda̱hta va̱h nación yahn Israel, ne andahre min quenan ihyan profeta Elías, 26 ate hua dechuh Dendiohs ihyan, ca̱va che conan ye nde a̱ma nda̱hta va̱h chahn. Tahque ndah ye ne, dechuh ye ihyan, ca̱va che conan ye a̱ma nda̱hta va̱h yahn ta̱ma nación che va te ya̱n Sarepta, nino ya̱n Sidón. 27 Ta̱ma yune ne, a nación yahn Israel, vate a̱ma ya̱hn ihyan che ndi ye cah che recha̱ yute. Min quenan profeta Eliseo, ne namin hua din ye che ndoyahn nde a̱ma ihyan chahn. Ate din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn nación yahn Siria che duche se Naamán, andahre sa̱hn ta̱ma nación se.

28 Cuahn che chihnevan ihyan che chenun ye chete ya̱co me che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, a̱ma chi ta̱n ye. 29 Ndeta̱hno necuan ihyan chahn, ne quenda ye ihyan numacuahn vedeta̱n cua̱hn chihto ya̱n na̱n a̱ma tin ya̱va ya̱co ca̱va che deca̱va ye ihyan. 30 Ate hua chi din ihyan chahn tihca̱, te chuh Dihvo vo va̱n nducoya̱ca ye, ne cuahn ye.

Quenun vaco chihnga̱ a̱ma se

31 Nda̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱n Capernaum, esta̱do yahn Galilea, ne ndate ndate, ro che rahte tuhno ihyan, ricuahn ye chete ya̱co. 32 Ihyan che rihnevan ye che ricuahn Dihvo vo ne, a̱ma rahn ino ye, te numacuahn vederihquentiyon yahn ye ricuahn ye.

33 A̱ma yune ne, chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co me, ne min quenun a̱ma sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ sa̱hn. A̱ma dito cah se:

34 ―Ndih, Jesús yahn ya̱n Nazaret, ¿dehco che reca̱hdenun ne yune yahn nuhn? ¿A cochi ne che decuihno ne nuhn ne? U devano duh ndih. Ndih che Da̱ya Dendiohs.

35 Chihquentiyon Dihvo vo vaco chihnga̱ me:

―¡Cuenedihn chende! ¡Cuendiquendah sa̱hn tih!

Ndeta̱hno din vaco chihnga̱ me che chendave sa̱hn min na̱n nducoya̱ca ihyan che chenun ye min. Ate hua dehva chi yahn se, ne ndiquenda̱h sa̱hn. 36 Nducoya̱ca ye ne, a̱ma dihya ye chi, ne rente ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―¡Ama chahte vederihquentiyon quenan cuma ihyan tih! ¡Nde vaco chihnga̱ redinahn ndudo yahn ye, ne rendiquenda̱h!

37 Numachahte esta̱do yahn Galilea, chetuhn ndudo yahn vederihno che redin Dihvo vo.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn inda̱hn Simón Pedro

38 Chihno min ne, ndiquenda̱h Dihvo vo chete ya̱co me, ne cuahn ye ndeva̱co Simón. Inda̱hn Simón ne, quendihte ye, ndi ye cah ihno. Chica ihyan ndeva̱co ye Dihvo vo che din ye che ndoyahn ye. 39 Chahn nda̱ ye na̱n ihyan min, ne chihquentiyon ye che cuavi cah me. Ndeta̱hno ndoyahn ihyan min, ne necuan ye, ca̱h ye, cheh Dihvo vo nduco combiero yahn ye.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan cah

40 Ura che a chehche ya̱hn ne, quenda ihyan nducoya̱ca ihyan cah yahn ye che ndeh na̱n cah ndi ye, cuahn ye na̱n Dihvo vo. Nahn ta̱h ye queri a̱ma ihyan cah chahn, ne ndoyahn ye. 41 Va̱n ihyan cah chahn ne, nduco a̱ma ya̱hn ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan, ne ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ chahn. Cuahn che rendiquenda̱h ne, rah:

―Ndih che Da̱ya Dendiohs.

Ate chihco yudo Dihvo vo vaco chihnga̱ chahn, ne hua ca̱h yune ye che ca̱hma duh ihyan ye, te a devano che a ihyan min che a va ca̱de che ndedevahn ye ihyan iyehnse.

Quechica Dihvo vo Jesucristo esta̱do yahn Galilea rahndudo ye

42 Ta̱ma ro cuahn che a chi dave ne, cuahn Dihvo vo a̱ma cua̱n na̱n che metah duhva, ne min cuahn ihyan ya̱n, quenuhn ye ihyan. Nta̱ca ihyan chahn ihyan, ne ra̱hn ye nduco ye che hua nda̱ca ye min, te nahn ihyan chahn che conan ca ye. 43 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Va che cá̱hn ya̱n chena̱hn, cacuáhn ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, te a ca̱va chemin che cochí.

44 Tuhme quechica ye nduh ya̱n nduh ya̱n, esta̱do yahn Galilea, ricuahn ye chete ya̱co.

5

Din Dihvo vo Jesucristo vederihno, ne a̱ma ya̱hn ya̱hca cheta̱h Simón nduco combiero yahn ye

1 A̱ma yune ne, nti Dihvo vo chihto vine yahn Galilea, ne a̱ma chi da̱ma ihyan na̱n ye, ca̱va che cahnevan ye Ndudo yahn Dendiohs. 2 Ndihchero Dihvo vo che vate o ba̱rco na̱n nune chihto vine me. Ihyan che reta̱h ya̱hca ne, a ndiquenda̱h ye chete ba̱rco chahn, ne ura min ne, rena̱no ye ya̱na yahn ye. 3 Cuahn Dihvo vo, ne chenda̱ ye chete ba̱rco che yahn Simón, ne chica ye favor ihyan che caca̱hca ye ba̱rco yahn ye na̱n che hua nino cuahn chihto vine me. Tuhme chihnde ye chete ba̱rco me, ne cana̱n chicuahn ye ihyan che ndi da̱ma ye min. 4 Cuahn che chihno chicuahn ye ne, ra̱hn ye ri ye Simón:

―Cuicahque ba̱rco cuh cua̱hn na̱n che ya̱no nune, ne cuih ya̱na yehn ca̱va che cotah ya̱hca.

5 Ndahconan Simón yahn ye:

―Ihyan Ricuahn, a numa ya̱n din nuhn ntiyon, ne nde a̱ma ya̱hca hua cheta̱h nuhn. Ate nducote a ndih che rihquentiyon ne ne, cuíh ya̱na.

6 Tihca̱ din ihyan chahn, ne a̱ma chito ya̱hca nde a cana̱n rendan ya̱na me. 7 Tuhme din ta̱h ihyan chahn yahn combiero yahn ye che chenun ye ba̱rco che ta̱ma me, ca̱va che chi ye conan ye ihyan. Nda̱ ihyan chahn, ne va̱n nducoya̱ca ye decuto ye ya̱hca nduh che o ba̱rco chahn, nde tuno adeche cuehchenun va̱n nune. 8 Cuahn che ndihchero Simón che tihca̱ chi ne, chehntihya ye na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Dihvé, u ne, ndiyu ihyan che co cochí na̱n ne, te u ne, ihyan nunde u.

9 Tihca̱ ra̱hn ye, te cuahn ino ye nduco nducoya̱ca ihyan chahn yahn vederihno che din Dihvo vo che a̱ma ya̱hn ya̱hca nda̱ca ye. 10 Namin cuahn ino nduh che o da̱ya Zebedeo che duche ye Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n. Ihyan chahn che combiero yahn Simón. Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye Simón:

―Dehve rahque, te nduhca̱ che redin ntiyon che retah ya̱hca ne, ma̱n ne, tihca̱ din ntiyon, din dame ihyan ca̱va che conduco ye u.

11 Tuhme ndetenda̱h ihyan chahn ba̱rco chahn va̱n nune, ne chihcoma̱n ye ntiyon yahn ye ma̱n, dehtenduh yahn ye ma̱n, ne cuahn ye, chinduco ye Dihvo vo.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute

12 A̱ma yune ne, quenan Dihvo vo a̱ma cua̱n ya̱n, ne nda̱ a̱ma sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute. Cuahn che ndihchero se Dihvo vo ne, cuahn se, chehntihya se na̱n ye. Chica se favor ihyan, ne ra̱hn se:

―Dihvé, a devanó te co din ne che ndoyáhn, ndete che nahn ne.

13 Nahn ta̱h Dihvo vo sa̱hn, ne ra̱hn ye:

―¿Ta̱ca̱ hua? Náhn. Ma̱n ne, a ndoyehn.

Chihno ra̱hn ye chemin ne, a ndeta̱hno ndoyahn se. 14 Tuhme chihquentiyon ye sa̱hn che hua ca̱hma se nduco nde a̱ma ihyan ta̱ca̱ chi che ndoyahn se. Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nducote a ndoyehn ne, cuehn na̱n chidocuya̱n, ne cah vedino che ndihquentiyon Moisés, ca̱va che ndihchero nducoya̱ca ihyan che a ntoyehn.

15 A̱ma nun chetuhn ndudo yahn vederihno che tihca̱ din Dihvo vo, ne a̱ma ya̱hn ihyan ri da̱ma ye ro ro, ca̱va che cahnevan ye che ricuahn Dihvo vo ma̱n, ca̱va che din Dihvo vo che ndoyahn ihyan che cah ye ma̱n.

16 Ura va ne, rahn Dihvo vo dema̱n ye na̱n che metah duhva, ne min reva̱h ye.

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cheche se

17 A̱ma ro cuahn che ricuahn Dihvo vo ne, min vate sa̱hn fariseo nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés che chica se nducuahn ya̱n yahn Judea ma̱n, ya̱n Jerusalén ma̱n, ca̱va che cahnevan se che ricuahn ye. Dihvo vo ne, redin ye che rendoyahn ihyan cah, te quenan cuma ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo Dendiohs. 18 Ura min nda̱ a̱ma o ihyan, nda ye a̱ma sa̱hn che ndi cheche se, quendite se na̱n yundo. Nahn conda̱ ihyan chahn nduco se chete vah, ca̱va che condihte ye sa̱hn na̱n Dihvo vo. 19 Ate hua chi chuh ihyan chahn nduco se chendevah, te a̱ma ya̱hn ihyan ndito ye min. Tuhme cocha ye tin vah me, ne ntihne ye a̱ma ndi ima vah. Nde min ndedevah ye yundo na̱n che quendite se cua̱hn chete vah na̱n nducoya̱ca ihyan. Nduco tihca̱ nda̱ se na̱n Dihvo vo. 20 Ndihche Dihvo vo nduhca̱ che ritahno ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cheche me:

―A nchahcó nunde yehn.

21 Sa̱hn fariseo chahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, rendedecadino se: “¿Duh sa̱hn tih che redin duche yahn se Dendiohs?, te nde a̱ma ihyan hua co nchahco ye nunde, atena̱n Dendiohs.”

22 Ate a devano Dihvo vo che tihca̱ rendedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che tihca̱ rendedecadino nchuhn? 23 ¿Deh che tahque nda̱hca̱ ca̱hmá: “A nchahcó nunde yehn,” o ca̱hmá: “cuenecuen, cuique”? 24 Ate ca̱va che cadino nchuhn te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va vederihquentiyon yáhn ca̱va che nchahcó nunde yahn ihyan muhn iyehnse cuh ne, condihche ne.

Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cheche me:

―Rihquentiyón di. Cuenecuen, cotah yundo yehn, conahn ndevaque.

25 Ndeta̱hno necuan se, cheta̱h se yundo yahn se, ne numacuahn vedeyeno rendeva se yavena̱n Dendiohs. Chuh se menda̱hn yahn nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, ne cona̱hn se ndeva̱co se. 26 Rahn ino nducoya̱ca ihyan chahn, ne rendeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn ye:

―Ma̱n che cua̱co ne, ndihchero vo vederihno.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye Leví che conduco se ihyan

27 Cuahn che chica Dihvo vo min ne, ndihchero ye a̱ma sa̱hn rica tume ca̱de iyo che duche se Leví, va se na̱n che rica se tume. Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuhn vo ndoque, condoque u.

28 Ndeta̱hno chihcoma̱n se ntiyon yahn se ma̱n, nducuahn che va yahn se ma̱n, ne necuan se, cuahn se, chinduco se Dihvo vo.

29 Adive ne, chihquentiyon Leví che chindah comida ndeva̱co se, ne ca̱h se, cheh Dihvo vo nduco a̱ma ya̱hn ihyan, chenun va̱n a̱ma ya̱hn sa̱hn rica tume ca̱de iyo. 30 A̱ma o sa̱hn fariseo nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, chi yudo yahn se, ne tumerune se ihyan apóstol yahn Dihvo vo:

―¿Dehco che tihca̱ redin nchuhn che reh ne, rih ne da̱ma nduco sa̱hn nunde ma̱n, nduco sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n ne?

31 Ndahconan Dihvo vo yahn sa̱hn chahn:

―Ihyan che hua cah ye ne, hua rendotenan ye sa̱hn doctor, ate ihyan che cah ye ne, nahn ye sa̱hn. 32 Atihnoca̱ u, te ndá̱ ca̱va ihyan nunde ca̱va che nto ino ye nunde yahn ye, ndiyu ca̱va ihyan che ra̱hco ye che metah nunde yahn ye.

Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, tumerune se Dihvo vo Jesucristo yahn ya̱hte

33 Tuhme tumerune sa̱hn chahn Dihvo vo:

―¿Dehco che sa̱hn che rahn nduco Jua̱n Bautista nduco sa̱hn che rahn nduco sa̱hn fariseo ne, a̱ma rahte se ya̱hte ma̱n, reva̱h se ma̱n, ne sa̱hn che rahn ndoque ne, reh se ma̱n, rih se ma̱n, ro ro ne?

34 Ndahconan Dihvo vo yahn se:

―A devano nchuhn te ihyan che nduco ye sa̱hn rihneva̱co ne, hua rahte ye ya̱hte. 35 Ate ndete che cuavi sa̱hn min ne, tuhme che cua̱co ne, cuahte ye ya̱hte.

36 Namin nte ye ta̱ma te o ejemplo, chihnevan sa̱hn chahn:

―Nde a̱ma ihyan ne, hua rendeh ye a̱ma tino ra ca̱va che neca̱hnan ye a̱ma tino ndico. Ndete che tihca̱ din ye ne, din ye che conda tino ra me. Ava̱ne ne, a̱ma ndi tino ra na̱n tino ndico ne, chihnga̱ ro, te hua da̱ma. 37 Namin nde a̱ma ihyan hua rih ye vino ra chete ima ndico, te redin vino che rendan ima, ne rinda vino ma̱n, ima ma̱n. 38 Chemin che nahn che cuih ihyan vino ra chete ima ra, ca̱va che hua dehva co yahn vino ma̱n, ima ma̱n. 39 Ihyan che rih ye vino ndico ne, hua nahn cuh ye che ra, te ra̱hn ye te tahque ndah rihn vino ndico.

6

Ihyan apóstol ne, tico ye indo trigo

1 A̱ma ro che rahte tuhno ihyan ne, chuh Dihvo vo na̱n va chenda̱ta. Ihyan apóstol yahn ye ne, tico ye indo trigo, ne rendihvenun ta̱h ye, reh ye ndute yahn. 2 Tuhme ra̱hn a̱ma o sa̱hn fariseo ri se ihyan chahn:

―¿Dehco che tihca̱ redin nchuhn?, te a va ca̱de che hua co din vo ntiyon ro che rahte tuhno ihyan.

3 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿A hua ndihchenan nchuhn che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che din David ro che chi cuico ye nduco combiero yahn ye? 4 A devano ne nduhca̱ che chenda̱ ye chete ya̱co yahn Dendiohs, ne cheh ye pa̱n che va min, ne ca̱h ye, cheh ihyan che nduco ye. Ate nduco nduh hua quendihco ye nunde, andahre pa̱n chemin chan, a ndi vedino yahn Dendiohs, ne atena̱n chidocuya̱n co cheh ye.

5 Quendi Dihvo vo ra̱hn ye nduco sa̱hn chahn:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, rihquentiyón nde nducuahn che redin ihyan ro che rahte tuhno ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cuma ta̱h se

6 Ta̱ma ro che rahte tuhno ihyan ne, chenda̱ Dihvo vo chete a̱ma ya̱co, chicuahn ye. Min quenun a̱ma sa̱hn che ndi cuma ta̱h cua̱co se. 7 Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn fariseo ma̱n ne, rihno se Dihvo vo ndete che din ye che ndoyahn sa̱hn min ro che rahte tuhno ihyan, ca̱va che cuih nunde se yahn ye. 8 A devano Dihvo vo che rendedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cuma ta̱h me:

―Cuenecuen, cuandi menda̱hn.

Necuan sa̱hn min, chandi se. 9 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Ma̱n ne, tumerune nchuhn: ¿Deh din vo ro che rahte tuhno ihyan ne? ¿A din vo che ndah, o din vo che hua ndah ne? ¿A ca̱h yune vo che coh ihyan, o ndedevahn vo ihyan ne?

10 Chaconan ye, ndihchero ye nducoya̱ca sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn che ndi cuma ta̱h me:

―Cuacondihque tah.

Chacondihco ta̱h se, ne ndeta̱hno ndoyahn ta̱h se. 11 A̱ma chi ta̱n sa̱hn chahn, ne rente se va̱n ma̱n se nduco vih deh din se nduco Dihvo vo.

Tenda̱hnun Dihvo vo Jesucristo ndichio apóstol

12 Ta̱hn min ne, cuahn Dihvo vo a̱ma cuete, ne min cova̱h ye numa ya̱n. 13 Cuahn che chi dave ne, nedin da̱ma ye ihyan che rinduco ye ihyan, ne tenda̱hnun ye ndichio ihyan chahn ca̱va che co ye apóstol. 14 A̱ma ihyan chahn ne, Simón, ne chaconahn Dihvo vo che duche ye Pedro. Ihyan chena̱hn ne, Andrés, dihno Simón ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, Felipe ma̱n, Bartolomé ma̱n, 15 Mateo ma̱n, Tomás ma̱n, Jacobo, da̱ya Alfeo ma̱n, Simón Zelote ma̱n, 16 Judas, dihno Jacobo ma̱n. Namin nduco a̱ma se Judas Iscariote, sa̱hn min che ndihcue ndeh se Dihvo vo.

Chicuahn Dihvo vo Jesucristo a̱ma ya̱hn ihyan

17 Cuenchahn Dihvo vo cuete me, ne ndo ye a̱ma ya ico nduco ihyan chahn. Namin a̱ma ya̱hn ihyan che vate ye esta̱do yahn Judea ma̱n, ya̱n Jerusalén ma̱n, chihto ya̱n Tiro nduco Sidón ma̱n, ndo da̱ma ye min nduco ye. Nda̱ nducoya̱ca ihyan chahn, te nahn cahnevan ye che ricuahn Dihvo vo ma̱n, nahn ye che din Dihvo vo che ndoyahn ye ma̱n. 18 Namin ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ che chenun ihyan. 19 Ihyan che cah ye ne, nahn nahn ta̱h ye Dihvo vo yahn che quenan cuma ye vederihquentiyon chahte, ne nducoya̱ca ihyan che tihca̱ redin ye ne, ndeta̱hno rendoyahn ye.

Ihyan che ndah ro yahn ye

20 Tuhme ndihchero Dihvo vo Jesucristo ihyan che rinduco ye ihyan, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nchuhn che cheva̱h ne ma̱n, che necun ne ma̱n ne, ndah ro yahn ne, te ndi cuande ne va̱n ihyan yahn Dendiohs.

21 ’Ndah ro yahn nchuhn che nahn cahnevan ne Ndudo yahn Dendiohs, te din ye conahn ne.

’Ndah ro yahn nchuhn che nda̱che ri ne, te din Dendiohs che co yeno ne.

22 ’Ndah ro yahn nchuhn cuahn che ca̱va u che rinducó nducoya̱ca ihyan, co ta̱n ihyan nduco ne ma̱n, hua co ndihche ye nchuhn ma̱n, ca̱hva ye nduco ne ma̱n, ndere ca̱hma ye te duhtuno ihyan ne ma̱n. 23 Ro che tihca̱ din ihyan nduco ne ne, nda̱hca̱ che ca̱h yeno ne chedave yahn ne, te cuahn che nda̱ ne vahchetero ne, a va ya̱n che ndah ca̱va ne. Nda̱hca̱ che neca̱hco ne te ihyan ndico yahn ihyan ta̱n chahn ne, a tihca̱ din ye nduco ihyan profeta.

24 ’Ate yah rí ca̱va ihyan cuihca, te atena̱n ma̱n ro cuh che vate ye vedeyeno.

25 ’Yah rí ca̱va ihyan che hua rendotenan ye Ndudo yahn Dendiohs che ra̱hco ye, te nda̱ ro che ndotenan ye.

’Yah rí ca̱va ihyan che yeno ye, te nda̱ ro che co ra̱n ye.

26 ’Yah rí ca̱va ihyan che ra̱hn nducoya̱ca ihyan che ndah ihyan ye, te ihyan ndico yahn ihyan chahn tihca̱ ra̱hn ye yahn ihyan che din ca̱ ye che profeta ye.

Nahn che din yahino vo ihyan che hua ri rendihche ye uvo

27 ’Rá̱hn rí nchuhn: codin yahino ne ihyan che hua ri rendihche ye nchuhn. Codin ne che ndah nduco ihyan che ta̱n ye nduco ne. 28 Ndah ca̱hma ne yahn ihyan che ra̱hva ye nduco ne, cova̱h ne ca̱va ye. 29 Ndete che va ihyan che din ta̱n ye nduco ne ne, hua da̱ma co ne nduco ye. Ndete che nahn cahnevi ihyan tino rendiche nchuhn ne, tahque ndah cuahnecun ne che cahnevi ye nde cahteca ne che co che cuhma ne nduco ye. 30 Adecoduhno ihyan che ca̱ca ye dehtenduh yahn ne, coca̱h ne, ne ihyan che cahnevi ye deh che va yahn ne ne, hua nda̱ca ne. 31 Nduhca̱ che nahn nchuhn che ndah din nducoya̱ca ihyan nduco ne ne, tihca̱ codin ne che ndah nduco ye.

32 ’Ndete che din yahino nchuhn dema̱n ihyan che yahino ye nchuhn ne, ¿dehra cochihve yahn ne? Nde ihyan che duhtuno ihyan ye ne, tihca̱ redin ye. 33 Ndete che dema̱n ihyan che ndah ihyan ye nduco nchuhn, ndah din ne nduco ye ne, ¿dehra cochihve yahn ne? Nde ihyan che duhtuno ihyan ye ne, tihca̱ redin ye. 34 Ndete che dema̱n ihyan che co nedihve ye yahn nchuhn, ca̱h ne, tumanan ye ne, ¿dehra cochihve yahn ne? Nde ihyan che duhtuno ihyan ye ne, tihca̱ reca̱h ye, retumanan combiero yahn ye che co nedihve ye yahn vih. 35 Ate nchuhn ne, codin yahino ne nde ihyan che hua ri rendihche ye nchuhn. Codin ne che ndah. Coca̱h nchuhn, tumanan ihyan, nde hua cuahtenan rino ne che nevihve yahn ne. Ndete che tihca̱ din nchuhn ne, Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye ne, nda̱hco menun ndahva ye yahn ne, nedin da̱ya ye nchuhn, te ihyan min ne, ndah ye nde nduco ihyan che duhtuno ihyan ye ma̱n, ihyan che nde hua reneca̱h ye nundihve cuahn ihyan ma̱n. 36 Nduhca̱ che renan va̱hino Chida nchuhn nducoya̱ca ihyan ne, tihca̱ codin ne.

Nduhca̱ che va che cuahtenan vo nduco ihyan

37 ’Hua nda̱hchenan nchuhn ihyan, ne hua conan cuma che techeca̱de Dendiohs yahn ne yahn nunde min, din ye castigo nchuhn. Cuenchahco ne yahn ihyan, ne nchahco Dendiohs yahn ne. 38 Codin nchuhn che ndah nduco ihyan, ne din Dendiohs che ndah nduco ne, nde tihdena̱n ca ye nda̱hco menun ye yahn ne. Tihca̱, te nduhca̱ che redin ne nduco ihyan ne, atihnoca̱ nda̱hco menun Dendiohs yahn ne.

39 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh, chihnevan ihyan chahn:

―A devano nchuhn te a̱ma sa̱hn na̱n ve hua co quendanan se ta̱ma sa̱hn na̱n ve, te coranun nduh che o se ive ya̱hn. 40 Tahque devano ihyan ricuahn che co a̱ma sa̱hn che rahn. Ate cuihno cuahn sa̱hn min ne, anduhneva che devano ihyan ricuahn yahn se ne, tihca̱ codevano se. Hua chuhnan vededevano yahn se.

41 ’Ndete che rihco nchuhn cuda̱do nunde yahn ta̱ma ca ihyan, ne hua retumaca̱h ne nunde yahn ma̱n ne ne, anduhneca̱ ndete che ndihchero ne a̱ma iya̱ca che quenun ndutena̱n ye, ate nde hua retumacadino ne che quenun a̱ma vihto ndutena̱n ma̱n ne. 42 Ndete che tihca̱ ne, o na̱n o chende ne. Nde hua quena̱n yahn ne che ca̱hma ne co ne ihyan: “Conán di ca̱va che hua condihque nunde”, te nde hua retumacadino ne che tahque chihnga̱ redin ma̱n ne. Tahque ndah che dinoca ca̱hcoma̱n ne che chihnga̱ redin ne, tuhme co conan ne ihyan ca̱va che runeca̱de cochica ye.

Ejemplo yahn ya̱hn nda̱ta

43 ’Ya̱hn nda̱ta che ndah ne, ndah ndute yahn, ne ya̱hn nda̱ta che hua ndah ne, hua ndah ndute yahn. 44 A̱ma ya̱hn nda̱ta ne, ro deh ya̱hn cuahn che ri ndute yahn. Ndute higo ne, hua retun ihyan tin ya̱hn ya̱n, nde hua retun ye uva na̱n dihyo ya̱n. 45 Ihyan che ndah ye ne, redin ye dehtenduh che ndah, te ndah chedave yahn ye, ne ihyan che hua ndah ye ne, redin ye dehtenduh che hua ndah, te hua ndah chedave yahn ye. Na̱n ndudo yahn ihyan ne, rihcoro nduhca̱ ihyan ye.

46 ’¿Dehco che ra̱hn nchuhn ri ne u: “Dihve nuhn, Dihve nuhn ne”?, te hua redinahn ne che rihquentiyón. 47 Adecoduhno ihyan che renda̱ ye ná̱n ma̱n, che rihnevan ye che rá̱hn ma̱n, che redinahn ye che rihquentiyón ma̱n ne, ca̱hmá có nchuhn duh nduhca̱ ye. 48 Ihyan min ne, nduhca̱ ihyan che chihno ye va̱co ye, ne ya̱no chino ye nde na̱n ya̱va, ne min chihco ye name yahn. Cuahn che chihta ico ne, a̱ma dito chahn nune na̱n vah me. Ate hua chi quenda nune vah me, te na̱n ya̱va va name yahn. 49 Me ihyan che rihnevan ye ndudo yáhn, ne hua redinahn ye ne, ihyan min ne, nduhca̱ ta̱ma ihyan che chihno ye va̱co ye, nde hua chihco ye name yahn. Cuahn che chihta ico ne, a̱ma dito chahn nune na̱n vah me. Ndora vah me, ne chihno chinda.

7

Nduhca̱ che chitahno a̱ma capitá̱n

1 Cuahn che chihno chicuahn Dihvo vo ihyan chahn ne, cuahn ye ya̱n Capernaum. 2 A̱ma capitá̱n che va ye ya̱n min ne, va sa̱hn deca̱hya yahn ye che a̱ma yahino ye sa̱hn, ne cheta̱h cah sa̱hn. A̱ma tahn ndi se, adeche coh se. 3 Cuahn che checadino capitá̱n me yahn Dihvo vo che redin ye vederihno ne, dechuh ye a̱ma o ihyan ndina̱n yahn ihyan nación yahn Israel, ca̱va che ca̱ca ye favor ihyan che ca̱hn ye, ne din ye che ndoyahn sa̱hn deca̱hya me. 4 Chahn ihyan chahn na̱n Dihvo vo, ne a̱ma chica ye favor ihyan, ne ra̱hn ye:

―Capitá̱n ca̱h ne, nda̱hca̱ che conan ne ihyan, 5 te yahino ye nación yuhn vo, ne chihno ye a̱ma ya̱co yahn nuhn.

6 Tuhme cuahn Dihvo vo nduco ihyan chahn. Cuahn che a nda̱ nino ye ne, dechuh capitá̱n me ndudo nduco a̱ma o amigo yahn ye, ra̱hn ye tuhca̱:

―Dihvé, hua denduh ne ndih ca̱va no u, che chi ne nde chete va̱có. 7 A devanó te u ne, ndiyu ihyan che co chí na̱n ne. Nde na̱n che cochi ne, cuihquentiyon ne, ne ndoyahn sa̱hn deca̱hya yáhn. 8 Che ca̱hcantiyon ne ne, a devanó te va che conahn, te namin u ne, va ihyan che te ye vederihquentiyon quenan cumá, ne vate sanda̱do yáhn. Rihquentiyón a̱ma se che ca̱hn se, ne rahn se, ne rihquentiyón ta̱ma se che chi se, ne rechi se, ne nducuahn che rihquentiyón sa̱hn deca̱hya yáhn ne, redinahn se.

9 Yahn che tihca̱ ra̱hn capitá̱n me ne, cuahn ino Dihvo vo, ne chaconan ye, ndihchero ye ihyan che nduco ye, ne ra̱hn ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde numachahte nación yuhn vo ne, hua renda̱cá ihyan che tihca̱ a̱ma ritahno ye.

10 Cuahn che ndaconan ihyan che chahn ye ntiyon yahn capitá̱n me ne, nta̱ca ye sa̱hn che adeche coh me che a ntoyahn se.

Ndedetuhche Dihvo vo Jesucristo a̱ma tena̱hn, da̱ya a̱ma nda̱hta va̱h

11 Chihno min ne, Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye ma̱n, a̱ma ya̱hn ca ihyan ma̱n, cuahn ye a̱ma ya̱n che duche Naín. 12 Cuahn che nda̱ ye viya̱n me ne, ta̱hn nun ye ihyan che cuahn ye cuhche ye a̱ma tena̱hn da̱ya a̱ma nda̱hta va̱h. A̱ma ndiya̱hn ra sa̱hn dihn min yahn nda̱hta va̱h me, ne a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye. 13 Cuahn che ndihche Dihvo vo nda̱hta va̱h me ne, quenan va̱hino ye ta̱hn, ne ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Hua cueque.

14 Tuhme chahn nda̱ ye, ne ca̱h ta̱h ye yave yahn tena̱hn me, ne sa̱hn che nda se yave me ne, chahtendi rino se. Ra̱hn ye ri ye tena̱hn me:

―¡Cuenecuen!

15 Ndeta̱hno necuan sa̱hn dihn che a ndih me, ne cana̱n rente se. Tuhme neca̱h Dihvo vo sa̱hn chaco se. 16 A̱ma cuahn ino nducoya̱ca ihyan, ne rendeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn ye:

―Nda̱ a̱ma profeta va̱n uvo, ihyan yahn Dendiohs. ¡A̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ye! Dechuh Dendiohs ihyan.

17 A̱ma chetuhn ndudo yahn vederihno che din Dihvo vo numachahte esta̱do yahn Judea ma̱n, nduh cua̱n na̱n che nino min ma̱n.

Dechuh Jua̱n Bautista ihyan che rinduco ye ihyan na̱n Dihvo vo Jesucristo

18 Ihyan che rinduco ye Jua̱n Bautista ne, ra̱hn ye ri ye ihyan yahn nducua̱hn vederihno che redin Dihvo vo. Tuhme cah Jua̱n o ihyan chahn, 19 ne dechuh ye ihyan ca̱va che tumerune ye Dihvo vo, a ihyan min niyon ihyan che a va ca̱de che dechuh Dendiohs ihyan, ndedevahn ye ihyan iyehnse, o cuahtenan rino ye ta̱ma ihyan. 20 Nda̱ ihyan chahn na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Jua̱n Bautista ne, dechuh ye nuhn, tumerune nuhn ndih: ¿A ndih ihyan che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse, o cuahtenan rino nuhn ta̱ma ihyan ne?

21 Ura min din Dihvo vo che ndoyahn a̱ma ya̱hn ihyan cah ma̱n, din ye che chi ro na̱n ihyan che ve na̱n ye ma̱n, ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan ma̱n. 22 Tuhme ndahconan ye yahn ihyan chahn che dechuh Jua̱n:

―Cona̱hn nchuhn, cueneca̱h cuande ne Jua̱n yahn nducuahn che ndihchero ne ma̱n, che chihnevan ne ma̱n. Ihyan che ve na̱n ye ne, redín che ri ro na̱n ye. Ihyan che ndi cheche ca̱h ye ne, redín che rica ye. Ihyan che ndi ye cah che recha̱ yute ne, redín che rendoyahn ye. Ihyan che a ndih ye ne, rendedetuhché ihyan. Ihyan che necun ye ne, ricuáhn ndudo ndah yahn Dendiohs ihyan. 23 Ndah ro yahn ihyan che ritahno ye che dechuh Dendiohs u.

24 Cuahn che cona̱hn ihyan chahn ne, rente Dihvo vo nduco ihyan che chenun ye min yahn Jua̱n, ne ra̱hn ye:

―¿Deh che chahn nchuhn, ndihchero ne min ya̱hn na̱n che metah duhva? ¿A a̱ma nduco che ra yuhne? 25 ¿Duh che chahn nchuhn, ndihchero ne tuhme? ¿A a̱ma sa̱hn che ninevaca se nduco tino ndah? A devano nchuhn te sa̱hn che renevaca se nduco tino ndah ma̱n, rahte se vihco ma̱n ne, sa̱hn chahn ne, chete va̱co rey chenun se. 26 Tuhme ne, ¿duhra che chahn nchuhn, ndihchero ne? ¿A ndiyu a̱ma profeta? Cua̱co niyon, te ihyan min ne, tahque chahte vederihquentiyon che quenan cuma ye che co ihyan profeta chena̱hn. 27 A yahn ihyan min che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Condihche, dechúh a̱ma sa̱hn tahque mena̱n ca che co di, cuahndudo se ndudo yáhn.

Ca̱hcoya̱n se chedave yahn ihyan, ca̱va che nevahnecun ye di.

28 Rá̱hn rí nchuhn te va̱n nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, Jua̱n Bautista che tahque chahte vederihquentiyon che quenan cuma ye. Ate ihyan che tahque necun ye va̱n ihyan che rihquentiyon Dendiohs ne, tahque ndah ro yahn ye che co ihyan min.

29 Cuahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, a̱ma ya̱hn ihyan ya̱n, nde sa̱hn rica tumeca̱diyo, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, te chahn ye, chehdenune Jua̱n ihyan. 30 Ate sa̱hn fariseo nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, chahcota̱hn se che rihquentiyon Dendiohs, te hua chahn se che chehdenune Jua̱n sa̱hn. 31 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―¿Deh ca̱hmá yahn nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh ne? 32 Nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh ne, nduhchan sa̱hn ca̱hya che ra̱hn se ri se combiero yahn se: “Tive nuhn cu retive, ne hua ndeh nchuhn. Cah ra̱n nuhn nduhca̱ che rah ra̱n ihyan na̱n ndih tena̱hn, ne hua chaco nchuhn.” 33 Tihchan nchuhn, te nda̱ Jua̱n Bautista, ne hua cheh ye pa̱n, nde hua chih ye vino, ne ra̱hn ne te quenun vaco chihnga̱ ihyan. 34 Nda̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ne réh ma̱n, ríh ma̱n, ne ra̱hn nchuhn: “Nga̱ a̱ma se, ne a̱ma reh se ma̱n, a̱ma rih se vino ma̱n, rinduco se ihyan nunde ma̱n, sa̱hn rica tumeca̱diyo ma̱n.” 35 Ate dehve din yahn che tihca̱ ra̱hn nchuhn, te nducoya̱ca ihyan devano, renahn ye te vededevano yahn Dendiohs ne, chemin che richihve.

Nchahco Dihvo vo Jesucristo yahn a̱ma ta̱hn nunde

36 A̱ma sa̱hn fariseo ne, ya̱hve se Dihvo vo che cheh ye nduco se, ne cuahn ye ndeva̱co se. 37 A̱ma ta̱hn nunde che va te ya̱n min ne, checadino te che min chete va̱co sa̱hn fariseo me va Dihvo vo, reh ye. Tuhme nda̱ te, nda te a̱ma fra̱sco nuneda̱n. 38 Chahn nda̱ te, ne chehntihya te na̱n Dihvo vo. A̱ma raco te, ne cana̱n te redeca̱hnda te ca̱h ye nduco nune ndutena̱n te. Rendedetih te nduco yudo tin te. Retena̱n te ca̱h ye, ne chacota̱hma te nuneda̱n me. 39 Ndihche sa̱hn fariseo me, ne ndedecadino se: “Ta̱hn tih ne, chihnga̱ ihyan te. Ndete che cua̱co che profeta ihyan tih ne, cadino ye duh ihyan te.” 40 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn fariseo me:

―Simón, nté a̱ma ejemplo, cahneven.

Ndahconan Simón:

―Ihyan Ricuahn, cuente ne, cahneván.

41 Ra̱hn ye:

―O se ne, quendihco se yahn a̱ma ihyan. A̱ma se ne, quendihco se uhn ciento, ne ta̱ma se ne, quendihco se o raco ndiche. 42 Nducote metah dehva yahn sa̱hn chahn ne, hua chi nedihve se yahn ye. Ate nchahco ye yahn nduh che o se. Ma̱n ne, cahme co u: ¿Cha sa̱hn chahn che tahque yahino se ihyan min ne?

43 Ndahconan Simón:

―Ra̱hcó te sa̱hn che tahque ndeh quendihco se yahn ye.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye Simón:

―Nda̱hca̱ rahn.

44 Chaconan ye, ndihchero ye nda̱hta me, ne tuhme ra̱hn ye ri ye Simón:

―¿A chihque cuda̱do nduhca̱ che din nda̱hta tih ne? Chendá̱ chete vaque, ne hua te nune ca̱va che ntu cá̱h, ate nda̱hta tih ne, deca̱hnda te cá̱h nduco nune ndutena̱n te, ne ndedetih te nduco yudo tin te. 45 Di ne, hua tenan u che nevahnecon u, ate nda̱hta tih ne, nde ura che ndá̱ ndevaque, nde meniyon ne, hua reguan te retena̱n te cá̱h. 46 Hua chih aceite tín, ate nda̱hta tih ne, chacota̱hma te nuneda̱n cá̱h. 47 Chemin che rá̱hn rí di te nducote a̱ma va vedeyahino yahn te ne, codevene te va vederenchahco ca̱va te, andahre a̱ma quendihco te nunde. Ate ihyan che nda̱ca ye vederenchahco yahn tah sihn che quendihco ye ne, hua chahte vedeyahino yahn ye.

48 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye nda̱hta me:

―A nchahcó nunde yehn.

49 Nducoya̱ca ihyan che vate ye min, reh ye nduco Dihvo vo ne, ndedecadino ye: “¿Duhra sa̱hn tih che ra̱hco se che renchahco se nunde yahn ihyan?”

50 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye nda̱hta me:

―Yahn che chitehne ne, ndaque vederenchahco. Conahn. Dehve rahque.

8

Ya̱hn ihyan nda̱hta che chinduco ye Dihvo vo Jesucristo

1 Chihno min ne, quechica Dihvo vo nduh ya̱n nduh ya̱n, ricuahn ye ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. Nduco ye nduh che ndichio apóstol yahn ye. 2 Namin nduco ye ya̱hn ihyan nda̱hta che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ che chenun ihyan ma̱n, ihyan nda̱hta che din ye che ndoyahn ye ma̱n. Va̱n nda̱hta chahn nduco María yahn ya̱n Magdala, ihyan min che chenun ndache vaco chihnga̱ ro mena̱n, ndetenda̱h ye. 3 Namin nduco Jua̱na, nda̱hta yahn Chuza, a̱ma sa̱hn ndina̱n yahn rey Herodes. Nduco Susa̱na ma̱n, nduco ya̱hn ca nda̱hta che chinan ye Dihvo vo nduco tume yahn ye ma̱n.

Ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta

4 A̱ma ya̱hn ihyan yahn queri a̱ma ya̱n, ndo da̱ma ye na̱n Dihvo vo, ne nte ye ejemplo cuh, chihnevan ihyan chahn:

5 ―Cuahn a̱ma ihyan, retuhdo ye ndute nda̱ta yahn ye. Cuahn che retuhdo ye ne, chera neve ndute chihto yune. Chemin ne, chendinun ihyan, ne nda̱ ya̱hda, ne cheh te. 6 Te neve ndute ne, chera na̱n tu. Cuahn che quenda̱h ne, tih yahn che ndo cuma ya̱hn na̱n tu me. 7 Te neve ndute ne, chera va̱n chano ya̱n. Chihta da̱ma nduco chano ya̱n chahn, ne quenun ma̱n chenda̱ta me. 8 Te neve ndute ne, chera na̱n ya̱hn ndah, ne quenda̱h, ne chi yahn, ca̱de ciento queri a̱ma.

Chihno nte ye ejemplo me ne, tuhme a̱ma dito ra̱hn ye:

―Nducoya̱ca nchuhn, ¡cuendedecadino ndah ne yahn ejemplo me!

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo deh cuande che rente ye ejemplo

9 Tuhme tumerune ihyan apóstol chahn ihyan:

―¿Deh conahn ejemplo che nte ne me ne?

10 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn ne, te Dendiohs che conahn ne yahn vederihquentiyon yahn ye. Ate ihyan chena̱hn sih ne, renté nduco ye dema̱n nduco ejemplo, ca̱va che ndihchero no ye, ne hua nchana̱n ye, cahnevan no ye, ne hua conahn ye.

Te cuande Dihvo vo Jesucristo deh conahn ejemplo yahn ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta me

11 ’Tuhca̱ conahn ejemplo me: Ndute nda̱ta me ne, nduhca̱ Ndudo yahn Dendiohs. 12 Ndute che chera chihto yune me ne, nduhca̱ ndudo che rihnevan a̱ma o ihyan, ne ndeta̱hno renda̱ chundah, ne rehnevi se Ndudo me chete chedave yahn ye, ca̱va che hua cotahno ye, ne hua ndevahn ye. 13 Ndute che chera na̱n tu me ne, nduhca̱ Ndudo che rihnevan ta̱ma te o ihyan, ne renevahnecun ye numacuahn vedeyeno. Ate nduhca̱ chenda̱ta che metah cua ya̱no dihyoduto tihchan ye, te cuahn che rechuhrihn ye, o redin ta̱n ihyan nduco ye ca̱va Ndudo me ne, ndeta̱hno rihcoma̱n ye. 14 Ndute che chera va̱n chano ya̱n me ne, nduhca̱ Ndudo che rihnevan ta̱ma te o ihyan, ate a̱ma rendedecadino ye yahn ntiyon yahn ye ro ro ma̱n, nahn yahn ye vedecuihca che va iyehnse cuh ma̱n, nahn quendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye ma̱n. Chemin che hua ri redin Ndudo me che ndah nduco ye. 15 Ate ndute che chera na̱n ya̱hn ndah me ne, nduhca̱ Ndudo che rihnevan ta̱ma te o ihyan, ne renevahnecun ye numacuahn chedave yahn ye, ne riquendi ye. Ihyan chahn che redin Ndudo yahn Dendiohs che ndah nduco ye.

Ejemplo yahn candil

16 Quendi Dihvo vo ricuahn ye:

―Nde a̱ma ihyan ne, hua renahn ya̱hn ye a̱ma candil ca̱va che ca̱hco ndeh ye ma̱n cajún, o ma̱n yundo. Rihco ye na̱n che ya̱co, ca̱va che co ro dave yahn ihyan che renda̱ ye. 17 Tihca̱ nducuahn che rá̱hn rí nchuhn cuahn che a dema̱n vo ne, va che cuahndudo nchuhn, cahnevan ihyan. Nducuahn che rá̱hn, andahre a̱ma rihn ca̱va che conahn ihyan, ate conahn ye.

18 ’Chemin che cuihnevan ndah nchuhn ndudo che rá̱hn, te ihyan che ndah renahn ye ne, nde tahque ndah ca conahn ye, ne ihyan che hua ndah renahn ye ne, va che cona̱n ye nde tah sihn che chenahn ye.

Nda̱ chaco Dihvo vo Jesucristo nduco dihno ye

19 Nda̱ chaco Dihvo vo nduco dihno ye, ne hua chi chenda̱ ihyan chahn na̱n che quenun ye, te a̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min. 20 Tuhme ra̱hn ihyan ri ye Dihvo vo:

―Chaco ne nduco dihno ne, vatendi ye cua̱hn chevah, nahn ndihchero ye ndih.

21 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Ihyan che rihnevan ye Ndudo yahn Dendiohs, ne redinahn ye ne, a ihyan chahn che rendihché ihyan nduhca̱ chacó ma̱n, nduhca̱ dihnó ma̱n.

Chihco dihn Dihvo vo Jesucristo yuhne ta̱n

22 A̱ma yune ne, chenda̱ Dihvo vo chete a̱ma ba̱rco nduco ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye:

―Cuhn vo nduco nchuhn ta̱ma la̱do viche ca̱h.

Tuhme cuahn ye nduco vih. 23 Ura che cuahn ye nduco vih ne, quiya̱do Dihvo vo, ne cana̱n rano yuhne ta̱n, nde a rito nune chete ba̱rco me, adeche cuehchenun chete vine me. 24 Chahn ihyan chahn, ndedetuhche ye Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―¡Ihyan Ricuahn! ¡Ihyan Ricuahn! ¡Cuentuche ne, te adeche cuehchenun vo va̱n nune!

Necuan Dihvo vo, ne chihco dihn ye yuhne ta̱n me, ne quendite dihn vine me. 25 Tuhme tumerune ye ihyan chahn:

―¿A hua ritahno nchuhn?

Ate ihyan chahn ne, a̱ma rahn ino ye, a̱ma redihya ye ri, ne retumarune vih ye:

―¿Duhra ihyan cuh?, te nde yuhne, nde vine, redinahn che rihquentiyon ye.

A̱ma sa̱hn ya̱n Gadara che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn

26 Chihno min ne, nda̱ ihyan chahn ya̱n Gadara, a̱ma ya̱n che va ta̱ma la̱do viche yahn vine yahn Galilea. 27 Ndeta̱hn che ndiquenda̱h Dihvo vo chete ba̱rco me ne, nda̱ a̱ma sa̱hn ya̱n min na̱n ye. Sa̱hn min ne, a ra̱hn cuahn che chenun vaco chihnga̱ sa̱hn. Deva̱ne se, quechica se, nde hua quenun se va̱co se, te na̱n rehche tena̱hn ne, min quenan se. 28 Cuahn che ndihchero se Dihvo vo ne, chahn nda̱ se, chehntihya se na̱n ye, ne cah se:

―Jesús, Da̱ya Dendiohs che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, ¿dehco che reca̱hdenun ne yune yáhn? Ricá favor ndih che hua din ne che chuhríhn.

29 Tihca̱ ra̱hn se, te Dihvo vo ne, a chihquentiyon ye vaco chihnga̱ chahn che ndiquenda̱h sa̱hn. A̱ma ndeh yune cuahn che retumanga̱n vaco chihnga̱ chahn sa̱hn ne, redechiche ihyan sa̱hn nduco cadena, ate rihno rendeh se cadena me, ne riquenda vaco chihnga̱ chahn sa̱hn va̱n chano. 30 Dihvo vo ne, tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh doche ne?

Ndahconan se:

―Legión duché.

Tihca̱ duche se yahn che a̱ma ya̱hn vaco chihnga̱ chenun sa̱hn. 31 A̱ma chica vaco chihnga̱ chahn favor ihyan che hua dechuh ye va̱n ruchiya̱hn. 32 Min nino va̱n chano ne, chenan a̱ma ya̱hn cuche, reh te. A̱ma chica vaco chihnga̱ chahn che ca̱h yune ye che conda̱ chete cuche chahn, ne ca̱h yune ye. 33 Tuhme ndiquenda̱h vaco chihnga̱ chahn sa̱hn min, ne chenda̱ cuche chahn. Cuche chahn ne, cochahn te, rano te na̱n ndava, ne cheranun te chete vine me, cuahn ico te.

34 Cuahn che ndihchero sa̱hn che redin cuda̱do cuche chahn che tihca̱ chi ne, chano se. Cuahn se, chengo se ihyan viya̱n ma̱n, ihyan ra̱ncho ma̱n. 35 Tuhme cuahn ihyan viya̱n ndihchero ye deh che chi. Cuahn che nda̱ ihyan chahn na̱n che quenun Dihvo vo ne, ndihchero ye sa̱hn min che a ntiquenda̱h vaco chahn sa̱hn. Va se chihto na̱n Dihvo vo, quenun se tino yahn se. A va cua̱co dave yahn se, ne dihya ihyan chahn chi. 36 Tuhme ihyan che ndihchero ye ne, rente ye nduco ihyan che nda̱ chahn ta̱ca̱ chi che ndiquenda̱h vaco chihnga̱ chahn sa̱hn min. 37 Nducoya̱ca ihyan che vate ye ya̱hn yahn ya̱n Gadara, a̱ma dihya ye chi. Chemin che ra̱hn ye ri ye Dihvo vo che nda̱ca ye ya̱n min. Tuhme chenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco, cona̱hn ye. 38 Sa̱hn che a ntiquenda̱h vaco chahn sa̱hn ne, a̱ma rica se Dihvo vo che ca̱h yune ye che conduco se ihyan. Ate hua ca̱h yune ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

39 ―Conahn cua̱hn ndevaque, ne cuente yahn vederihno chahte che din Dendiohs ndoque.

Tuhme cona̱hn se, ne chacotuhn se ndudo numacuahn viya̱n me yahn vederihno chahte che din Dihvo vo nduco se.

Rica Jairo ca̱va ta̱hn dihn da̱ya se

40 Cuahn che ndaconan Dihvo vo viche la̱do cuh yahn vine me ne, a̱ma ya̱hn ihyan nevahnecun ye ihyan numacuahn vedeyeno, te nducoya̱ca ye ne, chenan rino ye ihyan. 41 Ura min nda̱ a̱ma sa̱hn ndina̱n yahn ya̱co, duche se Jairo, ne chehntihya se na̱n Dihvo vo, chica se favor ihyan, ca̱va che ca̱hn ye va̱co se, 42 te va a̱ma ndiya̱hn ra ta̱hn dihn yahn se, a ri te tenduh ndichio nduyo. Cheta̱h cah ta̱hn, adeche coh te. Tuhme cuahn Dihvo vo, ne nde hua ri che ca̱ca ye, te a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye.

Ndoyahn a̱ma nda̱hta che nahn ta̱h te tino yahn Dihvo vo Jesucristo

43 Min va̱n ihyan chahn, nduco a̱ma nda̱hta che cah te, rendora te yun ro ro. A ri ndichio nduyo che quenan cah me ta̱hn, ne a chihno nducuahn yahn te che va che renedihve te sa̱hn doctor. Ate nde a̱ma se hua chi dico se ta̱hn. 44 Chahn nda̱ te cua̱hn veda̱me Dihvo vo, nahn ta̱h te tino yahn ye, ne ndeta̱hno cheguan rahn yun me ta̱hn.

45 Tuhme tumerune Dihvo vo:

―¿Duh nahn ta̱h tino yáhn ne?

Nducoya̱ca ye ra̱hn ye te ndiyu ihyan chahn. Pedro nduco combiero yahn ye ne, ra̱hn ye:

―Ihyan Ricuahn, a̱ma ya̱hn ihyan chenun chiche ye chihto na̱n ne, ¿dehco che retumerune ne duh nahn ta̱h tino yahn ne?

46 Ate ra̱hn Dihvo vo:

―Va duh che nahn ta̱h tino yáhn, te checadinó che ndoyahn a̱ma ihyan nduco vederihquentiyon yáhn.

47 Ndihche nda̱hta me che a checadino Dihvo vo, ne chahn nda̱ te, chehntihya te na̱n ye, nde tuno rendoh te. Tuhme neca̱h cuande te ihyan na̱n nducoya̱ca ihyan ya̱n deh cuande che nahn ta̱h te tino yahn ye ma̱n, nduhca̱ che ndeta̱hno ndoyahn te ma̱n. 48 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ta̱hn:

―Da̱yá, yahn che chitehne ne, a ndoyehn. Dehve rahque. Co conahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndedetuhche ye ta̱hn dihn yahn Jairo

49 Nde metah cuihno ca̱hma Dihvo vo cuahn che nda̱ a̱ma ihyan ndeva̱co Jairo, ne ra̱hn ye:

―A chih ta̱hn dihn da̱ya ne. Ametah deh cuande che quenda ne Ihyan Ricuahn.

50 Chihnevan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye Jairo:

―Hua co ran. Cuitehne che co conán di, ne ta̱hn dihn daye ne, ndaconan conan te.

51 Cuahn che nda̱ ye ndeva̱co se ne, hua ca̱h yune ye che chenda̱ nducoya̱ca ihyan nduco ye, dema̱n Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, nduco chida ta̱hn dihn me ma̱n, nduco chaco te ma̱n. 52 Rah ra̱n nducoya̱ca ihyan ma̱n, raco ye ma̱n, ca̱va ta̱hn dihn me. Ate ra̱hn Dihvo vo:

―Hua cuaco nchuhn, te ta̱hn dihn tih ne, dehve ndih te, te quiya̱do te.

53 Ate riyon nan ihyan chahn ihyan, te a devano ye te ta̱hn dihn me ne, a ndih te. 54 Tuhme cheta̱h Dihvo vo ta̱h te, ne a̱ma dito ra̱hn ye:

―Ta̱hn dihn, ¡cuenecuen!

55 Nta̱ vaco ta̱hn dihn me, ne ndeta̱hno necuan te. Chihquentiyon Dihvo vo che ca̱h ihyan chahn, cheh te. 56 Chida te nduco chaco te ne, a̱ma cuahn ino ye. Ate chihquentiyon Dihvo vo ihyan chahn che hua ca̱hma ye nduco nde a̱ma ihyan, che ndedetuhche ye ta̱hn.

9

Dechuh Dihvo vo Jesucristo nduh che ndichio apóstol che chahn ye cahndudo ye

1 A̱ma yune ne, din da̱ma Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye, ne ca̱h ye vederihquentiyon ihyan chahn ca̱va che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ ma̱n, din ye che ndoyahn ihyan cah ma̱n. 2 Dechuh ye ihyan chahn che ca̱hn ye cuahndudo ye ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, din ye che ndoyahn ihyan cah ma̱n. 3 Chihquentiyon ye ihyan chahn:

―Hua dehva quenda nchuhn cua̱hn yune. Nde inda̱hco, nde dino, nde pa̱n, nde tume, hua quenda ne. A cahteca no ne che chenun ne; hua quenda ne ta̱ma. 4 Adecotino va̱co ihyan che conda̱ nchuhn ne, min cuahtenan ne nde tuno ro che nda̱ca ne ya̱n min. 5 Na̱n che hua ntumanecun ihyan nchuhn ne, cuendiquenda̱h ne ya̱n min, ne conda̱hde ne yune ya̱hn che chenan ca̱h ne, ca̱va che cadino ihyan chahn te hua nda̱hca̱ din ye.

6 Tuhme cuahn ihyan chahn nducuahn ya̱n, rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs ma̱n, redin ye che rendoyahn ihyan cah ma̱n.

Herodes ne, nahn ndihchero ye Dihvo vo Jesucristo

7 Checadino rey Herodes yahn vederihno che redin Dihvo vo, ate hua devano ye duh ihyan min yahn che na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te Jua̱n Bautista ntuche ye va̱n tena̱hn. 8 Te na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te profeta Elías nuhnde ro ye. Na̱hn tun ihyan ne, ra̱hn ye te a̱ma cha ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me, ntuche ye. 9 Tuhme ra̱hn Herodes:

―Jua̱n ne, u dechúh che chica ya̱n sanda̱do da̱ndo ye. ¿Duhra ihyan ca̱h che rihneván che rente ihyan yahn ye tuhme ne?

Chemin che nahn ndihchero ye Dihvo vo.

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo, cheh uhn mil ihyan

10 Cuahn che ndaconan ihyan apóstol chahn ne, neca̱h cuande ye Dihvo vo yahn nducuahn che din ye na̱n che chahtechica ye. Tuhme quenda Dihvo vo ihyan chahn a̱ma cua̱n na̱n che metah duhva nino ya̱n Betsaida. 11 Ate checadino ihyan ya̱n, ne a̱ma ya̱hn ye cuahn ye quendi ye Dihvo vo. Cuahn che nda ye na̱n che quenun Dihvo vo ne, chicuahn Dihvo vo ihyan chahn yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne din ye che ndoyahn ihyan che cah ye.

12 Cuahn che a chi chino ne, ndo da̱ma nduh che ndichio apóstol chahn na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuedechuh ne ihyan sih ya̱n che nino ma̱n, na̱n ra̱ncho ma̱n, ca̱va che cua ye che cheh ye ma̱n, nda̱ca na̱n che cuahtenan ye ma̱n, te muhn na̱n che chenan vo ne, metah dehva.

13 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ca̱h nchuhn, cheh ihyan sih.

Ra̱hn ihyan chahn ri ye Dihvo vo:

―Uhn ra pa̱n nduco o ya̱hca va yahn nuhn, atena̱n che ca̱hn nuhn, cua nuhn che cheh nducoya̱ca ihyan sih.

14 Ihyan chahn ne, ri ye tenduh uhn mil che dema̱n ihyan cha̱hn. Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cuihquentiyon nchuhn che co da̱ma ihyan sih, cuahte ye ca̱de o raco ndiche ye queri a̱ma cua̱n.

15 Tihca̱ din ihyan chahn, ne chahte nducoya̱ca ihyan. 16 Tuhme cheta̱h Dihvo vo nduh che uhn pa̱n me nduco o ya̱hca chahn, ne chenihyon na̱n ye na̱n ro, neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Ndeh ye, ne ca̱h ye ihyan apóstol ca̱va che ca̱h ye, cheh ihyan che ndi da̱ma chahn. 17 Cheh nducoya̱ca ihyan chahn nduhva che rica chedave yahn ye. Chihno min ne, nedin da̱ma ye che nga̱va, ne chi ndichio cuahte.

Ra̱hn Pedro te a Dihvo vo Jesucristo che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse

18 A̱ma ro ne, quenan Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye, ne ma̱n ye reva̱h ye a̱ma la̱do. Chihno min ne, tumerune ye ihyan chahn:

―¿Duh u, ra̱hn ihyan ne?

19 Ndahconan ihyan chahn:

―Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te ndih ne, Jua̱n Bautista. Na̱hn ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, Elías. Na̱hn tun ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, a̱ma cha ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me, ntuche ye.

20 Tuhme tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―Me nchuhn, ¿deh ra̱hn ne yáhn ne?

Ndahconan Pedro:

―A ndih che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ne ihyan iyehnse.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan

21 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo ihyan chahn che hua nuhnde ye che a ihyan min che a va che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. 22 Quendi ye ra̱hn ye:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che a̱ma chuhríhn. Intiyahn ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, nda̱hchenan se u, ne ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

23 Chihno min ne, ra̱hn ye nduco nducoya̱ca ihyan:

―Adecoduhno ihyan che nahn conduco ye u ne, va che ca̱hcoma̱n ye vedeyeno yahn ma̱n ye. Andahre nahn ya̱h se ihyan na̱n cruz, ate va che conduco ye u ro ro. 24 Tihca̱, te adecoduhno ihyan che ca̱hcoma̱n ye u che nahn ndedevahn ma̱n ye ihyan ne, ihyan min ne, conda ye. Ate ihyan che ca̱hco menda̱hn ye ihyan, coh ye ca̱va u ne, ihyan min che cua̱co ne, ndevahn ye. 25 Nde tah hua cochihve che nedin da̱ma ihyan nducuahn vedecuihca che va iyehnse ndete che conda ye. 26 Adecoduhno ihyan che co cuihna̱n ye ca̱va u nduco ndudo yáhn ne, tihca̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, co cuihná̱n ca̱va ihyan min ro che ndá̱ nduco ángel ndah numacuahn vederihquentiyon yáhn ma̱n, numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá ma̱n. 27 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te o ino ihyan che chenun ye muhn ne, hua coh ye nde nda̱ ro che ndihchero ye che conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

Ndo diya̱hn Dihvo vo Jesucristo

28 Chihno tenduh nine ro che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, quenda ye Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, ne cocha ye a̱ma tingüete ca̱va che cova̱h ye. 29 Numanahn che reva̱h ye ne, ndo diya̱hn ye. Tino yahn ye ne, a̱ma ndo cua, a̱ma diya̱hn ro. 30 Adena̱n chihnde ro o nda̱co, rente ye nduco Dihvo vo. Ihyan chahn ne, Moisés nduco Elías. 31 Quendihco dave yahn vahchetero, ne rente ihyan chahn nduco Dihvo vo yahn che va che ca̱hno sa̱hn nunde ihyan min ya̱n Jerusalén. 32 Pedro nduco combiero yahn ye ne, a̱ma rendave ya̱hnde ye. Cuahn che ntah ndutina̱n ye ne, ndihchero ye che a̱ma ndo diya̱hn Dihvo vo. Namin ndihchero ye ihyan che o chahn che chenun ye min nduco ye. 33 Ura che a na̱hn Moisés nduco Elías ne, ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, ¡nda̱hca̱ che cuahtenan vo muhn! Dendah nuhn ino vache vah, a̱ma na̱n che cuhnde ne, ne ta̱ma na̱n che cuhnde Moisés, ne ta̱ma na̱n che cuhnde Elías.

Nde hua devano Pedro deh che ra̱hn ye. 34 Numanahn che ra̱hn ye ne, chiya a̱ma man, ne a̱ma dihya ihyan chahn chi che chenun ye va̱n man me. 35 Va̱n man me ne, chihnevan ihyan chahn ndudo che ra̱hn Dendiohs:

―Sa̱hn tih che Da̱yá. Yahinó sa̱hn. Che ca̱hma se ne, chemin che codinahn nchuhn.

36 Chihno che chihnevan ihyan chahn ndudo me ne, a dema̱n Dihvo vo nti ye. Ta̱hn min ne, hua ra̱hn ihyan chahn nduco nde a̱ma ihyan yahn vederihno che ndihchero ye.

Ndetenda̱h Dihvo vo Jesucristo vaco chihnga̱ che quenun a̱ma sa̱hn dihn

37 Ta̱ma ro me ne, cuenchahn ihyan chahn cuete me, ne a̱ma ya̱hn ihyan chahn ye, chendi yune ye Dihvo vo. 38 Va̱n ihyan chahn ne, ra̱hn a̱ma se numa dito:

―Ihyan Ricuahn, conan va̱hino ne u. Condihchero ne ca̱va sa̱hn dihn yáhn, te a̱ma ndiya̱hn ra se yáhn. 39 A̱ma vaco chihnga̱ retumanga̱n sa̱hn, ne adena̱n rah se. A̱ma dito rendoh se, riche yan chende se. Rihno renuhn yah sa̱hn, ne hua nahn ca̱hcoma̱n sa̱hn. 40 A chicá favor ihyan apóstol yahn ne che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ me sa̱hn, ate hua chi ndetenda̱h ye.

41 Ndahconan Dihvo vo:

―¡A̱ma yah rí ca̱va nchuhn, ihyan nunde che hua ritahno ne! ¿A numacuahn ro conán nduco nchuhn? ¿Ta̱va ro va che cochá nduco ne? Cuehn, ngua daye.

42 Ura che nda̱ sa̱hn dihn me ne, tumanga̱n vaco chihnga̱ me sa̱hn, ne chendava se ndiya̱hn, rih dihca se. Ate ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ me, ne neneca̱h ye sa̱hn chida se. 43 Nducoya̱ca ihyan ne, a̱ma rahn ino ye yahn vederihno chahte che tihca̱ din Dendiohs.

Ta̱ma yune ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan

Namin nducoya̱ca ye rahn ino ye yahn nducuahn vederihno che redin Dihvo vo. Ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye:

44 Ndah conun ino nchuhn ndudo che rá̱hn nduco ne. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che neca̱h se u ta̱h sa̱hn nunde.

45 Ate hua chenahn ihyan chahn che ra̱hn ye, te va̱hche yahn ye ca̱va che conahn ye, ne va̱h ye tumerune ye deh conahn ndudo min.

¿Duh che tahque ndina̱n ne?

46 Ihyan apóstol chahn ne, rente ye va̱n ma̱n ye nduco vih, cha ye che tahque cona̱n ye. 47 Checadino Dihvo vo che tihca̱ rendedecadino ihyan chahn, ne cheta̱h ye a̱ma lihn. Chehndi ye na̱n ye, 48 ne ra̱hn ye nduco ihyan chahn:

―Adecoduhno ihyan che nevahnecun ye lihn cuh che cuande yáhn ne, u nevahnecun ye. Adecoduhno ihyan che nevahnecun ye u ne, Ihyan che dechuh ye u nevahnecun ye. Adecoduhno ihyan che tahque necun ye va̱n nducoya̱ca nchuhn ne, ihyan min che tahque ndina̱n ye.

Ihyan che hua ta̱n ye nduco vo ne, rinan ye uvo

49 Tuhme ra̱hn Jua̱n ri ye Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, ndihchero nuhn a̱ma ihyan che, nduco che ra̱hn no ye che duche ne ne, rendetenda̱h ye vaco chihnga̱. Ate hua ca̱h yune nuhn che quendi ye, te hua nduco ye uvo.

50 Ra̱hn Dihvo vo ri ye Jua̱n:

―Hua ca̱hca ta̱n nchuhn che tihca̱ redin ye, te ihyan che hua ta̱n ye nduco vo ne, rinan ye uvo.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihya ye Jacobo nduco Jua̱n

51 Cuahn che a nda̱ nino ro che va che na̱hn Dihvo vo vahchetero ne, chihco da̱ma ino ye, ne cuahn ye ya̱n Jerusalén. 52 Dechuh mena̱n ye a̱ma o ihyan apóstol a̱ma cua̱n ya̱n yahn Samaria, ca̱va che nuhn ihyan chahn na̱n che conan ye. 53 Ate ihyan ya̱n min ne, hua nevahnecun ye Dihvo vo, te a devano ye te ya̱n Jerusalén ca̱hn ye. 54 Cuahn che ndihchero Jacobo nduco Jua̱n che tihca̱ ne, ra̱hn ye:

―Dihve nuhn, nduhca̱ che chihquentiyon ihyan profeta Elías che chera ya̱hn che chica na̱n ro, ne chiche a̱ma ya̱hn ihyan ne, ¿a nahn ne che tihca̱ din vo, ne cuihno cuco ihyan ya̱n tih ne?

55 Chaconan Dihvo vo, ndihchero ye ihyan chahn, ne chihya ye ihyan:

―Nchuhn ne, nde hua devano ne ti rica vedeta̱n yahn ne che tihca̱ ra̱hn ne, 56 te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndá̱ ca̱va che ndedeváhn ihyan, ndiyu ca̱va che decuihnó ihyan.

Tuhme chuh da̱ma ye, cuahn ye ta̱ma ya̱n nduco vih.

Sa̱hn che nahn conduco se Dihvo vo Jesucristo

57 Cuahn che a chenun yune ihyan chahn ne, ra̱hn a̱ma se ri se Dihvo vo:

―Dihvé, conducó ndih adecotino che ca̱hn ne.

58 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Yuhne ne, va ive va̱co te; ya̱hda ne, va na̱n che rahte te, ate u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, metah nde na̱n che conditenán.

59 Ta̱ma se ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cuhn vo, condoque u.

Ndahconan se yahn ye:

―Dihvé, te yune ne che conán na̱n chidá nde nda̱ ro che coh ye. Cuhché ihyan, tuhme conducó ndih.

60 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cuihcoman ihyan che hua ritahno ye u, te anduhneca̱ ndete che a ndih ye na̱n Dendiohs. Ihyan chahn co cuhche ye tena̱hn yahn ye. Me di ne, cuehn cuahndode ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

61 Ra̱hn ta̱ma se ri se Dihvo vo:

―Dihvé, cá̱hn conducó ndih, ate te yune ne che dinoca cá̱hn ca̱hmá nduco ihyan yáhn che chenun ye ndeva̱có, te va che ca̱hcomá̱n ihyan.

62 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Nduhca̱ che hua cochihve ntiyon yahn ihyan che ndaconan ye cua̱hn veda̱me ye ura che rih rine ye nduco curuhnya̱hn ne, tihca̱ hua cochihve che hua riquendi ihyan vederihquentiyon yahn Dendiohs cuahn da̱ma.

10

Dechuh Dihvo vo Jesucristo ino raco ndiche ihyan che chahn ye cahndudo ye

1 Chihno min ne, tenda̱hnun Dihvo vo te ino raco ndiche ihyan che rinduco ye ihyan, ne dechuh ye ihyan chahn ca̱de o ye queri a̱ma ya̱n cua̱hn na̱n che va che chuh ma̱n ye. 2 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nduhca̱ che ndeh ndute nda̱ta cuahn che a̱ma riyahn ne, tihca̱ a̱ma ya̱hn ihyan che nahn cahnevan ye Ndudo yahn Dendiohs. Chemin che cuica nchuhn Dihvo vo Dendiohs che dechuh ca ye ihyan che cuahndudo ye Ndudo yahn ye. 3 Cuahn nchuhn, te u dechúh nchuhn nduhca̱ che ca̱hn itecuche va̱n lobo. 4 Hua quenda ne dino. Nde tume, nde nda̱co, hua quenda ne. Nde hua cuahtendi ne yune ca̱va che neca̱h ne Dendiohs nde a̱ma ihyan. 5 Cuahn che conda̱ nchuhn a̱ma vah ne, ca̱hma ne: “Dendiohs nduco ye nchuhn, hua dehve ra̱hco ne.” 6 Ndete che min quenun a̱ma ihyan che necun ye ne, conahn nduco ye nduhca̱ che ca̱hma nchuhn. Ndete che hua ne, hua conahn. 7 Cuahtenan nchuhn vah na̱n che nevahnecun ye nchuhn, ne cocheh ne ma̱n, cuih ne ma̱n, deh che reh ye te ye, cheh ne, te na̱n che redin ihyan ntiyon ne, a min va che quenda̱h che cheh ye. Hua ca̱hn nchuhn nduh vah nduh vah. 8 Cuahn che nda̱ nchuhn adecotino ya̱n na̱n che nevahnecun ye nchuhn ne, cocheh ne adecodehno che ca̱hco ye na̱n ne. 9 Codin nchuhn che ndoyahn ihyan cah che vate ye min, ne ca̱hma ne nduco nducoya̱ca ihyan: “Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a va va̱n nchuhn.” 10 Ate adecotino ya̱n che nda̱ nchuhn na̱n che hua nevahnecun ye nchuhn ne, cuahn che ndiquenda̱h ne cua̱hn yune ne, ca̱hma ne: 11 “Nde yune ya̱hn yahn ya̱n va̱co nchuhn che quenan ca̱h nuhn ne, nda̱hde nuhn yahn che hua chitahno ne. Ate cuedevano nchuhn te vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a va va̱n ne.” 12 Rá̱hn rí nchuhn te ro che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan ne, tahque chuhrihn ca ihyan ya̱n min che co ihyan ya̱n Sodoma.

Ihyan ya̱n Corazín nduco ihyan ya̱n Betsaida ne, va che co ye castigo yah

13 ’Ihyan ya̱n Corazín, ¡yah rí ca̱va nchuhn! Ihyan ya̱n Betsaida, ¡yah rí ca̱va nchuhn!, te ndete che ihyan ya̱n Tiro nduco ihyan ya̱n Sidón ndihchero ye vederihno che ndihchero nchuhn ne, ametah ro nto ino ihyan chahn nunde yahn ye, chahtenun ye tino ndere ma̱n, chahte ra̱n ye va̱n iya ma̱n. 14 Ate nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan ne, nchuhn che tahque chuhrihn ne che co ihyan ya̱n Tiro nduco ihyan ya̱n Sidón. 15 Namin nchuhn, ihyan ya̱n Capernaum, a̱ma ya̱de ne ma̱n, a̱ma nahn cona̱n ne ma̱n, ate va che cuahtenun ne va̱n ruchiya̱hn.

16 ’Me nchuhn che rinduco ne u ne, ihyan che renevahnecun ye nchuhn ne, u renevahnecun ye. Ihyan che hua renevahnecun ye nchuhn ne, u hua renevahnecun ye. Ihyan che hua renevahnecun ye u ne, hua renevahnecun ye Ihyan che dechuh ye u.

Ndaconan ihyan che ino raco ndiche chahn che dechuh Dihvo vo Jesucristo

17 Ihyan che ino raco ndiche chahn che dechuh Dihvo vo ne, nta̱ ye. A̱ma yeno ye, ne ra̱hn ye:

―Dihve nuhn, nde vaco chihnga̱ ne, redinahn yahn nuhn yahn vederihquentiyon che te ne, chenan cuma nuhn.

18 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co, te u ne, ndihcheró sa̱hn chundah che nduhca̱ che riya cuah, rica se na̱n ro, renda̱h se nde ndiya̱hn. 19 U té vederihquentiyon, chenan cuma nchuhn, ne nda̱hco ndiya ne vederihquentiyon yahn chundah. Andahre condinun ne cu ta̱n ma̱n, itedahn ma̱n, ate hua dehva co yahn ne. 20 Nchuhn ne, nde hua nduh co yeno ne che redinahn vaco chihnga̱ che rihquentiyon ne. Tahque co yeno ne yahn che a chenan ca̱ca ne vahchetero.

A̱ma chi yeno Dihvo vo Jesucristo

21 Ura min ne, din Vaco Dendiohs che a̱ma chi yeno Dihvo vo, ne cova̱h ye:

―Chida má̱n, ndih che dendah ne vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n. U rendevá numacuahn vedeyeno yavena̱n ne, te chihco ndeh ne vededevano yahn ne na̱n ihyan che ra̱hco ye che a̱ma devano ye, ne ca̱h ne, chi devano ihyan che necun ye. Chidá, tihca̱ din ne, te tihca̱ nahn ma̱n ne.

22 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan che nduco ye:

―Chidá ne, nda̱hco ye nducuahn dehtenduh tá̱h. Nde a̱ma ihyan hua rendihche ye duh che Da̱ya Dendiohs. Ate Chidá ne, rendihche ye u, te u che Da̱ya ye. Nde a̱ma ihyan hua rendihche ye Chidá, atena̱n u, Da̱ya ye ma̱n, ihyan che tenda̱hnún ihyan ma̱n, rendihche nuhn ihyan.

23 Chaconan ye ndihchero ye ihyan che rinduco ye ihyan, ne deva vih ra̱hn ye nduco ye:

―Nchuhn ne, a̱ma ndah ro yahn ne, 24 te rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ya̱hn ihyan profeta ma̱n, rey ma̱n, che chahte ye a ra̱hn me, chenan ino ye che ndihchero ye che rendihchero nchuhn, ate hua nda̱ca ndihchero ye. Chenan ino ye che cahnevan ye che rihnevan nchuhn, ate hua nda̱ca chihnevan ye.

Ejemplo yahn a̱ma sa̱hn nación yahn Samaria

25 A̱ma sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, ca̱va che tumerande se Dihvo vo ne, tumerune se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ¿deh va che dín ca̱va che conán vahchetero numacuahn ro ne?

26 Tumerune Dihvo vo sa̱hn:

―¿Deh che ndirun na̱n ley che dirun Moisés ne? ¿Ta̱ca̱ renehn ne?

27 Ndahconan se:

―“Codin yahine Dihve Dendiohs numacuahn chedave yehn ma̱n, numa ine ma̱n, numacuahn fuerza yehn ma̱n, numacuahn vederendedecadino yehn ma̱n. Namin codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahine man di.”

28 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nda̱hca̱ ndahconen. Ndete che tihca̱ din ne, conen vahchetero numacuahn ro.

29 Ate nducote hua nahn se che cora vedecuihno yahn se ne, tumerune se Dihvo vo:

―¿Duh ihyan che din yahinó me ne?

30 Ndahconan Dihvo vo yahn se nduco ejemplo cuh:

―A̱ma ihyan ne, chica ye ya̱n Jerusalén, cuahn ye yune che renda̱ ya̱n Jericó. Min ta̱hn nun sa̱hn duco ihyan, ne chahn se ihyan, chehnevi se nde tino yahn ye. Nuhn yah se ihyan, ne chacondihte se ihyan, ndih ta̱hn ye, ne cona̱hn se. 31 Ura min chuh a̱ma chidocuya̱n na̱n che quendite ihyan che nta̱ca yah me, ne chahconan ye yune, chuh ye cuahn ye. 32 Namena̱n me ne, chuh ta̱ma chidocuya̱n, a̱ma levita, ihyan che redin cuda̱do na̱n ta. Ndihchero ye che quendite ihyan che nta̱ca yah me, ne namin chahconan ye yune, chuh ye cuahn ye. 33 Ate chihno min ne, nda̱ a̱ma sa̱hn nación yahn Samaria na̱n che quendite ihyan che nta̱ca yah me, ne quenan va̱hino se ihyan. 34 Chahn nda̱ se, ne dico se ihyan, chih se aceite nduco vino, ne dechiche se nduh cua̱n na̱n yah yahn ye. Tuhme tihde se ihyan da̱me yuhdo che ra se, ne quenda se ihyan a̱ma vah, ne min din se cuda̱do ihyan. 35 Ta̱ma ro me, ura che a ca̱hn se ne, tenda̱h se tume, ca̱h se sa̱hn che va̱co min, ne ra̱hn se ri se vih: “Codin cuda̱do ihyan cuh, ne cuahn che ndaconán ne, nedihvé yehn ta̱va ca tume che toh nduco ye.”

36 Tuhme tumerune Dihvo vo sa̱hn:

―¿Cha ihyan che ino chahn che din yahino ye ihyan che nuhn yah sa̱hn duco chahn ne?

37 Ndahconan se yahn ye:

―Sa̱hn che din se vedeva̱hino nduco ye tahque yahino se ihyan.

Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nda̱hca̱ ndahconen. Namin di ne, codin yahine nducoya̱ca ihyan.

Chahn Dihvo vo Jesucristo va̱co Marta nduco María

38 Chihno min ne, chahn Dihvo vo a̱ma ya̱n lihn, va̱co a̱ma nda̱hta che duche te Marta. 39 Marta ne, va a̱ma ta̱hn coh te che duche te María. Ta̱hn min ne, chihnde te na̱n Dihvo vo, rihnevan te ndudo yahn ye. 40 Ate Marta ne, a̱ma va ntiyon yahn te, ne chahn te na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―Dihvé, ¿a hua rihco ne cuda̱do che ta̱hn cóh ne, rihcoma̱n te u nduco ntiyon yahn nuhn? Ca̱hma ne co ne ta̱hn che conan te u.

41 Ndahconan Dihvo vo yahn te:

―Marta, Marta, di ne, a̱ma rendedecadine yahn ntiyon yehn. 42 Ate va a̱ma na̱n che tahque cochihve. María ne, tenda̱hnun te cha che tahque ndah, ne hua duhva cahnevi yahn te.

11

Chicuahn Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ che cova̱h vo

1 A̱ma yune ne, reva̱h Dihvo vo, ne cuahn che a chihno cova̱h ye ne, ra̱hn a̱ma ihyan apóstol ri ye ihyan:

―Dihve nuhn, cuicuahn ne nuhn, cova̱h nuhn nduhca̱ che chicuahn Jua̱n Bautista ihyan che chinduco ye ihyan.

2 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuahn che cova̱h nchuhn ne, ca̱hma ne tuhca̱:

Chida nuhn che va ne vahchetero,

nda̱hca̱ che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ne.

Nda̱hca̱ che ca̱hcantiyon ne nducoya̱ca ihyan.

Nduhca̱ che rinahn nducuahn che nahn ne vahchetero ne, tihca̱ conahn muhn iyehnse cuh.

3 Cuete ne che cheh nuhn ma̱n nduhca̱ che rete ne ro ro.

4 Cuenchahco ne nunde yahn nuhn, te namin nuhn ne, renchahco nuhn yahn nducoya̱ca ihyan che rendihco ye yahn nuhn.

Hua cuahnecun ne che tumerande chundah nuhn.

Cuendedevahn ne nuhn yahn nducuahn che chihnga̱.

5 Tuhme quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Ndete che na̱n ma̱hn ya̱n, ca̱hn a̱ma cha nchuhn va̱co amigo yahn ne, ne ca̱hma ne nduco ye: “Combiero, teche ne o ino pa̱n, tumenán, 6 te a̱ma amigo yáhn nda̱ ye ndeva̱có, ne metah dehva che cá̱h cheh ye”, 7 ¿a ndahconan ye nde chete vah tuhca̱ ne?: “Hua dendoh u, te a quendité na̱n yundo nduco checa̱hya yáhn, ne chendevah ne, a ntude. Hua co necuán té che rique.” 8 Rá̱hn rí nchuhn te andahre hua necuan ye, te ye ca̱va che amigo yahn ne ihyan, ate ndete che quendi ne ca̱ca ne ihyan ne, necuan ye te ye nducuahn che nahn ne. 9-10 Namin rá̱hn rí nchuhn: Cuica ne dehtenduh che nahn ne Dendiohs, ne te ye nchuhn. Tihca̱, te nducoya̱ca ihyan che rica ye ne, rendonda̱ ta̱h ye. Ihyan che renuhn ye ne, renda̱ca ye. Ihyan che riya̱hve ye ne, rena̱ne chendevah ca̱va ye.

11 ’Ndete che ca̱ca da̱ya a̱ma cha nchuhn pa̱n ne, ¿a ca̱h ne a̱ma tu? O ndete che ca̱ca da̱ya nchuhn ya̱hca, ¿a ca̱h ne a̱ma cu? 12 O ndete che ca̱ca da̱ya nchuhn a̱ma dute tuh ne, ¿a ca̱h ne a̱ma itedahn? 13 Andahre duhtuno ihyan nchuhn, ate devano ca̱h ne dehtenduh che ndah da̱ya ne. ¿A ndiyu tahque nun te Chida nchuhn che va ye vahchetero Vaco Ndah yahn ye nchuhn cuahn che ca̱ca ne?

Ra̱hn se yahn Dihvo vo Jesucristo te quenan cuma ye vederihquentiyon yahn chundah

14 A̱ma yune ne, ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ che quenun a̱ma se, nedin che ndi lihme se. Cuahn che a ndiquenda̱h vaco chihnga̱ me ne, a chi ca̱hn sa̱hn min, ne a̱ma cuahn ino ihyan. 15 Ate na̱hn se ne, ra̱hn se:

―Sa̱hn tih ne, rendetenda̱h se vaco chihnga̱, te quenan cuma se vederihquentiyon yahn chundah, sa̱hn min che ndina̱n se yahn vaco chihnga̱.

16 Na̱hn tun se che nahn tumerande se Dihvo vo ne, rica se che din ye a̱ma vederihno che ca̱ca vahchetero, ndihchero se. 17 Ate devano Dihvo vo deh che rendedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete ihyan che vate ye rihquentiyon ye, cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye ca̱hcantiyon ye. Namin ihyan che chenun ye a̱ma vah, ndete che cuahtecuhma ye va̱n ma̱n ye nduco vih ne, hua co quendi ye, cuahtenun da̱ma ye. 18 Namin chundah, ndete che cuhma se nduco ihyan yahn se ne, ¿ta̱ca̱ co quendi ca̱hcantiyon se? Tihca̱ tumeruné nchuhn, te ra̱hn ne te nduco vederihquentiyon yahn chundah, rendetendá̱h vaco chihnga̱. 19 Ndete che rendetendá̱h vaco chihnga̱ nduco vederihquentiyon yahn chundah ne, tuhme ¿duhra rinan combiero yahn nchuhn che rendetenda̱h se vaco chihnga̱? Ma̱n sa̱hn chahn ca̱hma se co se nchuhn. 20 Ate ndete che nduco vederihquentiyon yahn Dendiohs rendetendá̱h vaco chihnga̱ ne, codevano nchuhn te vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a va va̱n ne.

21 ’Cuahn che a̱ma sa̱hn dito va che redin nduco se cuda̱do va̱co se ne, nducuahn dehtenduh yahn se ne, nda̱hca̱ va. 22 Ate ndete che nda̱ ta̱ma ihyan che tahque dito ye che co sa̱hn min ne, nda̱hco ndiya ye sa̱hn, cahnevi ye nducuahn dehtenduh che redin nduco se cuda̱do va̱co se, ne necahn ma̱hn ye nduco combiero yahn ye nducuahn che cahnevi ye yahn se.

23 ’Ihyan che hua rinduco ye u ne, ta̱n ye nducó. Ihyan che hua redin ye ntiyon nducó ne, redetohnan ye ntiyon che redín.

24 ’Cuahn che a ndiquenda̱h vaco chihnga̱ a̱ma ihyan ne, rechica na̱n ya̱hn cuma, renuhn na̱n che conun. Ndete che hua renda̱ca na̱n che conun ne, rendedecadino: “Na̱hn tún na̱n che ndiquendá̱h.” 25 Cuahn che rendaconan ne, renta̱ca ihyan min nduhca̱ a̱ma vah che nda̱hca̱ nto dave nde tuno necuco. 26 Tuhme rahn regua te ndache vaco che tahque chihnga̱, ne renda̱ ihyan min, ne tahque rechuhrihn ye che co ro mena̱n me.

Ndah ro yahn ihyan che redinahn ye Ndudo yahn Dendiohs

27 Ura che ra̱hn Dihvo vo dehtenduh che tuhchan ne, a̱ma dito ra̱hn a̱ma nda̱hta va̱n ihyan:

―¡Ndah ro yahn ihyan nda̱hta che chacoya̱hn ye ndih ma̱n, che ta̱ve ye ndih ma̱n!

28 Dihvo vo ne, ra̱hn ye:

―Tahque ndah ro yahn ihyan che rihnevan ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, redinahn ye ma̱n.

Ihyan nunde ne, rica ye a̱ma vederihno ndihchero ye

29 Cuahn che a̱ma ndo da̱ma ihyan ne, ra̱hn Dihvo vo:

―Nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh ne, duhtuno ihyan ne, rica ne vederihno. Ate vederihno ne, hua nda̱ca ndihchero ne. Atena̱n a̱ma vederihno nduhca̱ vederihno che din Dendiohs nduco Jonás, nda̱ca ndihchero ne. 30 Nduhca̱ che ndihchero ihyan ya̱n Nínive vederihno che din Dendiohs nduco Jonás ne, tihca̱ conahn a̱ma vederihno nduco u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndihchero nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh. 31 Nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan ne, necuan reina che va te cua̱hn ya̱hn ndiya, ca̱ca nunde te yahn nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh, te ta̱hn min ne, chica te ya̱hn yahn, ne nda̱ te, chihnevan te vededevano yahn Salomón. Ate u che tahque chahte vederihquentiyon yáhn che co Salomón, muhn quenún va̱n nchuhn, nde hua retumaca̱h ne u. 32 Nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan ne, necuan ihyan ya̱n Nínive, ca̱ca nunde ye yahn nchuhn che vate ne ma̱n ro cuh, te ihyan chahn ne, nto ino ye nunde yahn ye cuahn che cahndudo Jonás. Ate u che tahque chahte vederihquentiyon yáhn che co Jonás, muhn quenún va̱n nchuhn, nde hua retumaca̱h ne u.

Ejemplo yahn ndudo che ricuahn Dihvo vo Jesucristo

33 ’Nde a̱ma ihyan hua rihco ye a̱ma ya̱hn ma̱n a̱ma cajún, ate rihco ye na̱n che ya̱co ca̱va che co ro dave yahn ihyan che renda̱ ye. Tihca̱ ndudo yáhn, te hua co conun ndeh. 34 Ndutena̱n nchuhn ne, nduhca̱ a̱ma ya̱hn che redin che ri ro na̱n ne. Chedave yahn ne ne, nduhca̱ a̱ma ya̱hn che redin che ri renahn ne. Ndete che ndah chedave yahn ne ne, conahn ndah ne. Ate ndete hua ndah ne, nde hua conahn ne. 35 Chemin che nahn che ca̱hco nchuhn cuda̱do chedave yahn ne ca̱va che ndah conahn ne. 36 Ndete che tihca̱ ca̱hco ne cuda̱do ne, chedave yahn ne ne, nduhca̱ a̱ma ya̱hn ndah che din che conahn ndah ne.

Sa̱hn fariseo nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, ndevih Dihvo vo Jesucristo nunde yahn se va̱cona̱n se

37 Cuahn che chihno ra̱hn Dihvo vo ne, ya̱hve a̱ma sa̱hn fariseo ihyan che ca̱hn ye va̱co se, cheh ye nduco se. Chenda̱ ye va̱co se, ne cuahn che nda̱ ura ne, chihnde ye na̱n mesa. 38 Ndihchero sa̱hn fariseo me che hua na̱no ye ta̱h ye nduhca̱ costumbre yahn se, ne a̱ma cuahn ino se chi. 39 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn sa̱hn fariseo ne, a̱ma rena̱no ne va̱so ma̱n, cuh ma̱n. Ate chete chedave yahn ma̱n ne ne, ndito vede idihya ma̱n, nducuahn che chihnga̱ ma̱n. 40 ¡Hua renahn nchuhn! ¿A hua devano nchuhn te Dendiohs che dendah ye ihyan ne, tahque nahn ye che dave chedave yahn ihyan che co cua̱hn mena̱n ye? 41 Cuedin nchuhn vedeva̱hino numacuahn chedave yahn ne. Tuhme co ro che dave yavena̱n ne na̱n Dendiohs.

42 ’Nchuhn sa̱hn fariseo, ¡yah rí ca̱va ne!, te dema̱n riya yahn ive ma̱n, aruda ma̱n, dehtenduh ya̱ta ma̱n, reca̱h ne. Ate vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, vedeyahino yahn ye ma̱n, andahre chemin che tahque rigonun chihve ne, rihcoma̱n ne. Nduhca̱ che redinahn ne yahn riya ne, tihca̱ codinahn ne yahn nducuahn.

43 ’Nchuhn sa̱hn fariseo, ¡yah rí ca̱va ne!, te renan ino ne cuahte ne chete ya̱co na̱n silla che rahte ihyan ndina̱n. Namin renan ino ne che nevahnecun ihyan nchuhn, nte ye Dendiohs nchuhn cua̱hn ndihve.

44 ’Nchuhn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ¡yah rí ca̱va ne! ¡O na̱n o chende ne! Nchuhn ne, nduhca̱ ya̱yan che a nincheh, che vatechica ihyan mena̱n nde hua devano ye che ya̱yan, tihchan ne.

45 Tuhme ra̱hn a̱ma sa̱hn devano ley che dirun Moisés:

―Ihyan Ricuahn, cuahn che tihca̱ ra̱hn ne ne, nde nuhn, chihnga̱ riya yahn nuhn.

46 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Namin nchuhn, sa̱hn devano ley che dirun Moisés, ¡yah rí ca̱va ne!, te reca̱h rihn nduh ne ihyan nduco dehtenduh che nentihdenan ne, rihquentiyon ne che va che dinahn ye. Ate ma̱n ne ne, nde tah hua rinan ne ihyan.

47 ’¡Yah rí ca̱va nchuhn!, te rahto ne ya̱yan yahn ihyan profeta che ma̱n indihte yahn ne, chihno ye ihyan. 48 Nchuhn ne, devano ne che din indihte yahn ne, ne da̱ma ri ne nduco ye, te ihyan chahn chihno ye, ne nchuhn rahto ne ya̱yan.

49 ’A yahn che tihca̱ redin nchuhn che ra̱hn Dendiohs numacuahn vededevano yahn ye: “Dechúh ihyan profeta ma̱n, ihyan apóstol ma̱n, ne ca̱hno se na̱hn ihyan chahn, ne na̱hn ye ne, din ta̱n se nduco ye.” 50 Dendiohs va che techeca̱de ye yahn ihyan che vate ye ma̱n ro cuh, te ndehde da̱me ye yun yahn nducoya̱ca ihyan profeta che chihno ihyan nde na̱n che cana̱n iyehnse. 51 Ndehde da̱me ye nde yun yahn Abel, nde yun yahn Zacarías, che chihno se ihyan menda̱hn yahn na̱n ta nduco ya̱co chahte. Tihca̱ rá̱hn rí nchuhn, te yun yahn nducoya̱ca ihyan chahn ne, va che nedihve ihyan che vate ma̱n ro cuh.

52 ’Nchuhn, sa̱hn devano ley che dirun Moisés, ¡yah rí ca̱va ne!, te vededevano che chihcoro Dendiohs ne, nchuhn ne, rihco ndeh ne. Nde hua riquendi ma̱n nchuhn, nde hua rahnecun ne che quendi ihyan chena̱hn.

53 Cuahn che ra̱hn Dihvo vo dehtenduh che tuhchan ne, sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, chi ta̱n se nduco ye, ne a̱ma ndeh na̱n dehtenduh retumerune se ihyan. 54 Nduco tihca̱ ne, retumarande se ihyan, te nahn se che ca̱hma ye a̱ma ndudo che hua nda̱hca̱, ca̱va che co ca̱ca nunde se yahn ye.

12

Ndudo che ricuahn sa̱hn fariseo ne, nduhca̱ ya̱ yahn pa̱n

1 Ura min ne, a̱ma ya̱hn ihyan ndo da̱ma ye nde tuno raconda̱ vih ye. Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Cuihco nchuhn cuda̱do nduco ndudo che ricuahn sa̱hn fariseo, te o na̱n o chende se, ne ndudo yahn se ne, rendih nduhca̱ che rendih ya̱ yahn pa̱n. 2 Nducuahn che va cua̱hn ndeh ne, va che cuhnde ro. Namin nducuahn che ri cua̱hn ndeh ne, va che cadino ihyan. 3 Tihca̱, te che rente nchuhn cua̱hn dema̱n ne nduco vih ne, va che cadino nducoya̱ca ihyan. Namin che ra̱hn nchuhn cua̱hn chete vah ne, va che cuahndudo ihyan nde tin vah yuto.

Duh che va che din va̱h vo

4 ’Ate nchuhn amigo yáhn, rá̱hn rí nchuhn te hua din va̱h ne sa̱hn che rihno se ihyan, te cuihno min ne, ametah dehva co din se. 5 U có nchuhn duh che din va̱h ne. Codin va̱h ne Ihyan che co cahnevi ye vedevihche yahn ne, ne cuihno min ne, va vederihquentiyon yahn ye che dechuh ye nchuhn va̱n ruchiya̱hn. A Ihyan min che codin va̱h nchuhn.

6 ’Ya̱hda ca̱hya ne, nde hua rigonun chihve te, rendihcue ihyan uhn te, ra ye co tume ca̱hya, ate Dendiohs ne, nda cuande ye ite. 7 Nde yudo tin queri a̱ma nchuhn ne, nda cuande ye. Huate va̱h nchuhn, te tahque rigonun chihve nchuhn che co a̱ma ya̱hn ya̱hda ca̱hya.

Ihyan che renevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo na̱n nducoya̱ca ihyan

8 ’Rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che renevahnecun ye u na̱n nducoya̱ca ihyan ne, u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndevá ihyan min na̱n nducoya̱ca ángel yahn Dendiohs. 9 Ate ihyan che hua renevahnecun ye u na̱n nducoya̱ca ihyan ne, hua ndevá ihyan min na̱n ángel yahn Dendiohs.

10 ’Adecoduhno ihyan, andahre chihnga̱ ca̱hma ye yahn u che rinducó nducoya̱ca ihyan, co ca nda̱ca ye vederenchahco. Ate ihyan che ca̱hva ye yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, ametah nchahco cuahno Dendiohs ca̱va ye.

11 ’Cuahn che quenda se nchuhn chete ya̱co ma̱n, na̱n juez ma̱n, na̱n intiyahn ma̱n ne, hua ndedecadino nchuhn deh ca̱hma ne, o ta̱ca̱ ca̱hma ne, 12 te ura min ne, Vaco Ndah yahn Dendiohs te cuande nchuhn deh che ca̱hma ne.

Rihco yudo Dihvo vo Jesucristo yahn vedeidihya

13 Ra̱hn a̱ma se ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, ca̱hma ne co ne sa̱hn dihnó che cahma̱hn se nducó dehtenduh che chihco indihte yahn nuhn.

14 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Nda̱co, ndiyu juez u ca̱va che ca̱hcantiyón che cahma̱hn nchuhn dehtenduh yahn ne nduco vih.

15 Tuhme ra̱hn ye ri ye nducoya̱ca ihyan:

―Cuihco nchuhn cuda̱do, ne hua din yahino ne vedecuihca che va iyehnse cuh, te andahre a̱ma va vedecuihca yahn ihyan, ate ndiyu nduco chemin co ndevahn ye.

A̱ma sa̱hn cuihca che hua renahn se

16 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―Chihnde a̱ma sa̱hn cuihca, ne a̱ma nduyo ne, a̱ma chi chenda̱ta yahn se. 17 Tuhme ndedecadino se: “Ma̱n ne, ¿ta̱ca̱ dín?, te ametah ti na̱n che cuih ndáh ndute nda̱ta yáhn. 18 Tuhca̱ dín. Ntihné nducuahn vahya̱ca yáhn, ne ca̱hnó che tahque rahte. Min cuih ndáh nducuahn ndute nda̱ta yáhn. 19 A̱ma va vedecuihca yáhn ca̱va ndeh nduyo. Ma̱n ne, cuhnde táhn, chéh ma̱n, cúh ma̱n, co yenó ma̱n.” 20 Ate ra̱hn Dendiohs ri ye sa̱hn: “Hua renehn. Ma̱n ya̱n cuh, va che coh. A̱ma nedin dame vedecuihca, ate ma̱n ne, nde hua devene duh che ndah yahn.”

21 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Tihchan ihyan che renedin da̱ma ye vedecuihca ca̱va ma̱n ye, ate na̱n Dendiohs ne, ametah dehva yahn ye.

Dendiohs ne, redin ye cuda̱do ihyan yahn ye

22 Ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye:

―Chemin che rá̱hn rí nchuhn. Hua cua̱hcora̱n ne ta̱ca̱ din ne che nda̱ca cheh ne, nde hua cua̱hcora̱n ne ca̱va tino yahn ne. 23 Vedevihche yahn nchuhn ne, tahque quenun ya̱n che co che reh ne, ne ma̱n nchuhn ne, tahque chenun ya̱n ne che co tino che rahtenun ne. 24 Condihche nchuhn chihnda. Nde hua rino te nda̱ta, nde metah na̱n che cuih ndah te deh che cheh te, ate Dendiohs ne, rihquecheh ye ite. ¡Tahque rigonun chihve nchuhn che co ya̱hda! 25 ¿Duh nchuhn che andahre a̱ma rendedecadino ne, co tihdenan ne ma̱hn metro che ya̱co ne? 26 Ndete che hua ri redin nchuhn cha che hua va̱hche, ¿dehco che a̱ma rendedecadino ne yahn dehtenduh chena̱hn?

27 ’Condihche nchuhn ta̱ca̱ rihta na̱nda. Nde hua renda̱hyon, nde hua ra̱h cuche, ate rá̱hn rí nchuhn te tahque nda̱hchan ro na̱nda che co tino che quenun Salomón, andahre a̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ye. 28 Dendiohs ne, redin ye che riya na̱nda viya̱ta andahre a̱ma ro rihnde, ne ta̱ma ro ne, rih di. ¿A ndiyu tahque redin ye cuda̱do nchuhn? ¿Dehco che a̱ma doh ritahno ne tuhme? 29 Chemin che hua ca̱h rihn ma̱n ne nchuhn che rendedecadino ne deh cheh ne ma̱n, deh cuh ne ma̱n. 30 Ihyan iyehnse ne, a̱ma rendedecadino ye yahn nducuahn dehtenduh che tuhchan. Ate nchuhn ne, va Chida ne vahchetero, ne a devano ye che rendotenan ne nducuahn dehtenduh che tuhchan. 31 Dinoca cuahnecun nchuhn che ca̱hcantiyon Dendiohs nchuhn. Tuhme nducuahn dehtenduh che tuhchan ne, nde tihdena̱n ca ye te ye nchuhn.

32 ’Nchuhn che doh ri ne, che rinduco ne u, huate va̱h ne, te Chida ne ne, nahn ca̱hcantiyon ye nchuhn. 33 Condihcue nchuhn dehtenduh che va yahn ne, ne codin ne vedeva̱hino nduco. Codin nchuhn che ndah ca̱va che ndeva ne che ndah vahchetero. Chemin ne, nduhca̱ a̱ma vedecuihca che hua co cahnevi sa̱hn duco ma̱n, hua co detoh iteduhn ma̱n. 34 Tihca̱, te cha vedecuihca che va yahn nchuhn ne, a yahn chemin che rendedecadino ne.

Nahn che cuahteya̱n ihyan

35-36 ’Cuahn che rahn a̱ma ihyan vihco na̱n che rihneva̱co ihyan ne, rahtenun sa̱hn deca̱hya yahn ye cuda̱do vah. Vateya̱n se ca̱va che ndeta̱hno che nta̱ dihve se ya̱hve ye ne, aderano se na̱hne se chendevah. 37 Ndah ro yahn sa̱hn deca̱hya che vateya̱n se ura che nta̱ dihve se. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ma̱n ye cua̱condihte ye mesa, ne ca̱hco ye sa̱hn che cheh se. 38 Andahre na̱n ma̱hn ya̱n, o a nino co dave nta̱ ye, ndete che nta̱ca ye sa̱hn che vateya̱n se ne, ndah ro yahn se. 39 Cuedevano nchuhn te ndete che devano a̱ma ihyan deh ura nda̱ sa̱hn duco ne, cuhndeya̱n ye, ne hua ca̱h yune ye che conda̱ se chete va̱co ye, duco se. 40 Nchuhn ne, tihca̱ cuahteya̱n ne, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, adena̱n ndá̱ ura che nde tah hua vate ne cuda̱do.

Ejemplo yahn mozo

41 Tuhme tumerune Pedro:

―Dihvé, ¿a rente ne ejemplo cuh yahn dema̱n nuhn, o yahn nducoya̱ca ihyan ne?

42 Ndahconan Dihvo vo:

―¿Cha sa̱hn deca̱hya che ca̱hco dihve se ntiyon ta̱h se ca̱va che ca̱hcantiyon se va̱co ye ma̱n, ca̱hcacheh se mozo yahn ye ma̱n? ¿A ndiyu sa̱hn che redinahn se ma̱n, che rino na̱n se ma̱n? 43 Ndah ro yahn sa̱hn che nta̱ca dihve se sa̱hn che redinahn se ntiyon yahn ye. 44 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ca̱hco dihve sa̱hn min ntiyon ta̱h se ca̱va che din se cuda̱do nducuahn ntiyon yahn ye. 45 Ate ndete che ra̱hco a̱ma cha sa̱hn deca̱hya te hua nun nta̱ dihve se, ne cuana̱n redin ta̱n se, rahn se sa̱hn mozo yahn ye ma̱n, ta̱hn mozo yahn ye ma̱n, reh se ma̱n, rih se ma̱n, ricoh se ma̱n ne, 46 nta̱ dihve se ro che hua quenan rino se, ura che hua devano se, ne din ye castigo sa̱hn nduhca̱ che redin ihyan castigo sa̱hn che hua redinahn se.

47 ’Sa̱hn deca̱hya che a devano se dehtenduh che nahn dihve se, ne hua dinahn se ne, a̱ma chahte castigo co se. 48 Ate sa̱hn deca̱hya che hua devano se, ne din se dehtenduh che hua nda̱hca̱ ne, hua nduh chahte castigo co se. Adecoduhno ihyan che chahte ntiyon conda̱ ta̱h ye ne, ndahva ndehde da̱me ye, ne ihyan che nde tahque chahte ntiyon conda̱ ta̱h ye ne, nde tahque ndeh ca ndehde da̱me ye.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che cuahte ca̱nda ihyan

49 ’Ca̱va u ne, cuahte ca̱nda ihyan va̱n ma̱n ye nduco vih anduhneca̱ ndete che a chíh ya̱hn muhn iyehnse cuh, ne ¡a̱ma náhn ndete a riche! 50 U ne, va che a̱ma chuhríhn, ne ¡a̱ma yah náhn ndete che a conahn! 51 ¿A ra̱hco nchuhn che ndá̱ muhn iyehnse cuh ca̱va che nda̱hca̱ cuahtenan ihyan nduco vih? Rá̱hn rí nchuhn te hua, te ndá̱ ca̱va che cuahte ca̱nda ye nduco vih. 52 Cuana̱n nde meniyon, ndete che uhn ihyan chenun ye a̱ma vah ne, ino ye co ta̱n ye nduco o ye. 53 Ihyan cha̱hn ne, co ta̱n ye nduco sa̱hn da̱ya ye, ne sa̱hn da̱ya ye ne, co ta̱n se nduco chida se. Ihyan nda̱hta ne, co ta̱n ye nduco ta̱hn da̱ya ye, ne ta̱hn da̱ya ye ne, co ta̱n te nduco chaco te. Namin co ta̱n ihyan nda̱hta nduco ta̱hn decuno ye, ne ta̱hn decuno ye ne, co ta̱n te nduco inda̱hn te.

Ri ro cuahn che rendacorun tiempo

54 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye nduco nducoya̱ca ihyan:

―Cuahn che rendihchero nchuhn che renecuan man cua̱hn na̱n che rehche ya̱hn ne, ndetahno ra̱hn ne te cuan co, ne tihca̱ ri. 55 Namin cuahn che rano yuhneya̱hn ne, ra̱hn nchuhn te cuhnde ihno, ne tihca̱ ri. 56 ¡O na̱n o chende nchuhn! Devano nchuhn cuahn che co ihno ma̱n, cuahn che cuan co ma̱n. ¿Dehco che hua devano ne deh ri ro cuh che vate ne? 57 ¿Dehco che hua rendedecadino ma̱n nchuhn cha che tahque ndah din ne na̱n Dendiohs? 58 Numanahn che ca̱hn a̱ma cha nchuhn na̱n intiyahn nduco sa̱hn che ta̱n se nduco ne ne, codin nun ino ne, cuenedin ndah ne ndudo nduco se cua̱hn yune, ca̱va che hua quenda se ndih na̱n juez, ne neca̱h ye ndih ta̱h policía ca̱va che tihyon se ndih va̱coya̱hn. 59 Rá̱hn rí ndih te ndete che hua nedin ndah ne ndudo nduco se ne, hua ndiquenda̱h ne va̱coya̱hn nde cuihno nedihve ne nducuahn che quendihco ne.

13

Nahn che nto ino ihyan nunde yahn ye

1 Ura min ne, min chenan neve ihyan, ne neca̱h cuande ye Dihvo vo nduhca̱ che chahno sa̱hn esta̱do yahn Galilea chi, che chihquentiyon Pila̱to sanda̱do che chihno se sa̱hn, ura che rihno se ite che co te vedino na̱n ta. 2 Tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―¿A ra̱hco nchuhn che sa̱hn Galilea chahn che tihca̱ chih se, tahque chendihco se nunde va̱n nducoya̱ca ihyan Galilea? 3 Rá̱hn rí nchuhn te hua. Ndete che hua nto ino nchuhn nunde yahn ne ne, va che conda nducoya̱ca ne. 4 Namin, ¿a ra̱hco nchuhn che ihyan che ntihyon ino chahn che chenda̱h ndudo torre yahn Siloé, tahque chendihco ye nunde va̱n nducoya̱ca ihyan ya̱n Jerusalén? 5 Rá̱hn rí nchuhn te hua. Ndete che hua nto ino nchuhn nunde yahn ne ne, conda nducoya̱ca ne.

Ejemplo yahn ya̱hn higo che hua ri yahn

6 Namin nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―A̱ma ihyan ne, ndihche ye a̱ma ya̱hn higo va̱n ya̱hn nda̱ta yahn ye, ne a̱ma yune ne, chahn ye chinuhn ye ndute yahn, ne hua nda̱ca ye, te hua ri yahn. 7 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn che redin cuda̱do ya̱hn nda̱ta chahn: “A ino nduyo che rendá̱ rinúhn ndute yahn ya̱hn tih, ne hua dehva renda̱cá. Cuihque, te ¿dehco che ndere rehnevi fuerza yahn ya̱hn na̱n che nti?” 8 Ate sa̱hn che redin cuda̱do min ne, ra̱hn se: “Dihvé, cuahnecun ne che cuandi ca ya̱hn tih ta̱ma nduyo, ne nda̱hco ca̱vá ya̱hn yahn, ne cuahto ya̱hn ndah duto. 9 A huane co ndute yahn. Ate ndete che a hua co yahn ne, tuhme ca̱hcá nduhca̱ che ra̱hn ne.”

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma nda̱hta che ruhte da̱me te

10 A̱ma ro che rahte tuhno ihyan ne, quenun Dihvo vo chete a̱ma ya̱co, ricuahn ye. 11 Min quenun a̱ma nda̱hta che a ri ntihyon ino nduyo che hua ri che ndo cua̱co te. Ruhte da̱me te, nedin a̱ma vaco chihnga̱. 12 Cuahn che ndihchero Dihvo vo ta̱hn ne, cah ye ta̱hn, ne ra̱hn ye:

―Nda̱hta, a ndevahn di. Ametah chuhrihn.

13 Tuhme nahn ta̱h ye ta̱hn, ne ndeta̱hno ndo cua̱co te, ne cana̱n te rendeva te yavena̱n Dendiohs. 14 Ate sa̱hn ndina̱n yahn ya̱co me ne, chi ta̱n se nduco Dihvo vo yahn che din ye che ndo cua̱co ta̱hn min ro che rahte tuhno ihyan. Ra̱hn se nduco ihyan che chenun ye min:

―Va a̱n ro che din vo ntiyon. Adecodehno ro chemin chan co chi nchuhn ca̱va che din ye che ndoyahn ne, ate ndiyu ro che rahte tuhno vo.

15 Tuhme ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Di ne, ¡o na̱n o chende! Ndete che chenan chiche itenine, o burro yehn chete va̱co te, ¿a hua nta̱hte ite ro che rahte tuhno ihyan ca̱va che ca̱hn te cuh te nune? 16 Nda̱hta cuh ne, nda̱ta yahn Abraham ta̱hn nduhca̱ di, ne a ntihyon ino nduyo redin chundah che rechuhrihn te. ¿A hua redin yahn che ndedeváhn ta̱hn andahre ro che rahte tuhno ihyan?

17 Cuahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, a̱ma chi cuihna̱n nducoya̱ca sa̱hn che hua ri rendihche se ihyan. Ate nducoya̱ca ihyan ya̱n ne, a̱ma yeno ye yahn vederihno rahte che redin Dihvo vo.

Ejemplo yahn ndute yahn mostaza

18 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―¿Deh nduhca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs? ¿Deh nduhca̱, ca̱hmá che tihca̱ vederihquentiyon yahn ye? 19 Chemin ne, nduhca̱ ndute yahn mostaza che chino a̱ma se na̱n ya̱hn yahn se. Quenda̱h ndute me, ne chihta. Chi chahte nde ya̱hda redin ndahque te va̱n dune.

Ejemplo yahn ya̱ yahn pa̱n

20 Namin ra̱hn Dihvo vo:

―¿Deh nduhca̱, ca̱hmá che tihca̱ vederihquentiyon yahn Dendiohs? 21 Chemin ne, nduhca̱ ya̱ yahn pa̱n che ndahcheta̱hn a̱ma nda̱hta va̱n ndeh yune pa̱n, din che chihta nducuahn.

Ejemplo yahn chendevah che tuhco

22 Quendi Dihvo vo cuahn ye ya̱n Jerusalén, ne rechuh ye ya̱n ca̱hya ma̱n, ya̱n rahte ma̱n, ricuahn ye. 23 A̱ma se ne, tumerune se ihyan:

―Dihvé, ¿a ya̱hn ihyan che ndevahn ye ne?

Ndahconan ye:

24 ―Nduhca̱ che redin nun ino ihyan che conda̱ ye chendevah che tuhco ne, tihca̱ codin nun ino nchuhn che ndevahn ne. Ate rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ya̱hn ihyan nahn ndevahn ye, ne hua co. 25 Cuihno che necuan a̱ma ihyan, neca̱hde ye chendevah va̱co ye ne, ndete che ura min nda̱ nchuhn ya̱hve ne: “Dihve nuhn, cona̱hne ne chendevah” ne, ihyan min ne, ndahconan ye yahn ne: “Hua rendihché nchuhn, nde hua devanó ti cochi ne.” 26 Tuhme andahre ca̱hma ne: “Da̱ma cheh da̱ma chih nuhn nduco ne, ne ndih che chicuahn ne ndihve yahn ya̱n va̱co nuhn”, 27 ate ihyan min ne, ndahconan ye yahn ne: “A rá̱hn rí nchuhn te hua rendihché nchuhn, nde hua devanó ti cochi ne. Nchuhn ne, chihnga̱ ihyan ne. Cuavi ne ta̱n, cuahn ne va̱ne, nde hua nahn ndihcheró nchuhn.” 28 Tuhme che cua̱co, cuaco nchuhn ma̱n, cheh dihyon ne ma̱n, te ndihchero ne Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacobo ma̱n, nducoya̱ca ihyan profeta ma̱n, che ndi da̱ma ye na̱n che rihquentiyon Dendiohs, ate nchuhn ne, cua̱hn chevah vatendi ne. 29 Namin ndo da̱ma ihyan, ca̱ca ye numachahte iyehnse, ne cuahte ye, cheh ndah ye na̱n che rihquentiyon Dendiohs. 30 Tuhme ne, na̱hn ihyan che nda̱hna̱n ye ma̱n ro cuh ne, cuahtenan ive ye, ne na̱hn ye che chenan ive ye ma̱n ne, quenda̱hna̱n ye.

Ra̱hn sa̱hn fariseo te Herodes nahn ca̱hno se Dihvo vo Jesucristo

31 Ura min ne, nda̱ neve sa̱hn fariseo, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Conda̱ca ne muhn cona̱hn ne, te nahn ca̱hno Herodes ndih.

32 Ndahconan ye yahn sa̱hn chahn:

―Cuahn nchuhn, ne ca̱hma ne co ne yuhne min: “Condihche, u ne, rendetendá̱h vaco chihnga̱, ne redín che rendoyahn ihyan cah ma̱n ro cuh ma̱n, caviya̱n ma̱n, deman ma̱n. Tuhme cuihno dín nityon cuh yáhn.” 33 Ate va che quendí yune yáhn ma̱n ro cuh ma̱n, caviya̱n ma̱n, deman ma̱n, te ya̱n Jerusalén ne, a min va ndi che rihno se nducoya̱ca ihyan profeta.

Dihvo vo Jesucristo ne, chaco ye ca̱va ihyan ya̱n Jerusalén

34 ’Nchuhn ihyan ya̱n Jerusalén, che rihno ne ihyan profeta ma̱n, reca̱h ne tu ihyan che redechuh Dendiohs ma̱n, ¡a̱ma ndeh yune ndá̱, te nahn nedin da̱má nchuhn nduhca̱ che renedin da̱ma chaco tuh da̱ya te ma̱n reche te, ate hua cahnecun ne! 35 Condihche nchuhn, te ya̱co yahn ne ne, cuhnde ma̱n, ne rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan ndihchero ne u nde nda̱ ro che ca̱hma ne yáhn: “Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che cochi ye menun Dihvo vo Dendiohs.”

14

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi se cah ntito

1 A̱ma ro che rahte tuhno ihyan ne, chahn Dihvo vo, cheh ye ndeva̱co a̱ma sa̱hn ndina̱n yahn sa̱hn fariseo. Combiero yahn se ne, rihno se Dihvo vo, nahn ndihchero se deh din ye. 2 Min quenun a̱ma sa̱hn che ndi se cah ntito, ne chahn nda̱ se na̱n Dihvo vo. 3 Tumerune Dihvo vo sa̱hn fariseo chahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n:

―¿A nihnde ca̱de che co din vo che ndoyahn ihyan cah ro che rahte tuhno ihyan ne?

4 Ate hua ndahconan sa̱hn chahn. Tuhme cheta̱h ye ta̱h sa̱hn ntito me, din ye che ndoyahn se, ne ndedechuh ye sa̱hn. 5 Chihno min ne, ra̱hn ye nduco sa̱hn chahn:

―Ndete che conda̱hnun a̱ma burro, o a̱ma itenine yahn nchuhn chete veh ico ne, ¿a hua ndetenda̱h nchuhn ite andahre ro che rahte tuhno ihyan?

6 Ate hua chi ndahconan sa̱hn chahn nde a̱ma ndudo.

Ejemplo yahn ihyan che rahn ye na̱n rihneva̱co ihyan

7 Cuahn che ndihche Dihvo vo nduhca̱ che retenda̱hnun sa̱hn chahn na̱n che cuahte se ne, nte ye ejemplo cuh:

8 ―Ro che ya̱hve ihyan a̱ma cha nchuhn che ca̱hn ne na̱n vihco che rihneva̱co ye ne, hua cuhnde ne na̱n silla mena̱n, te dena̱n ndiya̱hve ye a̱ma ihyan che tahque redin yahn che cuhnde ye min. 9 Ndete che tihca̱ ne, ura che a va ne ne, ca̱hma ihyan che va̱co me co ye ndih: “Cuavi ne ta̱n, cuhnde amigo yáhn.” Tuhme cora vedecuihno yahn ne, ne necuan ne ca̱hn ne cuhnde ne na̱n che rahte ihyan che denda̱h ye. 10 Cuahn che ya̱hve ihyan ndih ne, tahque ndah cuahn ne, cuihnde ne na̱n silla che rahte ihyan che denda̱h, ne cuahn che nda̱ ihyan che va̱co ne, ca̱hma ye nduco ne: “Amigo, cuihnde na̱n silla mena̱n.” Tihca̱ quenda̱h yavena̱n ne na̱n ihyan che vate ye min. 11 Tihca̱, te ihyan che rendeva ma̱n ye yavena̱n ye ne, nuhnde ndiya ye, ne ihyan che necun ye ne, cona̱n ye.

12 Namin ra̱hn Dihvo vo nduco sa̱hn fariseo che va̱co me:

―Cuahn che yahve ihyan ca̱va che cah, cheh ye ne, hua yahve amigo yehn ma̱n, dihne ma̱n, ihyan yehn ma̱n, ihyan cuihca che vate ye nino ndevaque ma̱n, te ihyan chahn ne, co nda̱hco menun ye yehn. 13 Cuahn che cah, cheh ihyan ne, tahque ndah coyahve ihyan cheva̱h ma̱n, ihyan che ndi cheche ye ma̱n, ihyan che cueh ca̱h ye ma̱n, ihyan che ve na̱n ye ma̱n. 14 Ndete che tihca̱ din ne, ndah ro yehn, te ihyan chahn ne, hua co nda̱hco menun ye yehn. Ate cuahn che ndedetuhche Dendiohs tena̱hn che ndah ihyan ye na̱n ye ne, ro min nda̱hco menun Dendiohs yehn.

Ejemplo yahn che cheh vino ihyan

15 Chihnevan a̱ma sa̱hn che nduco se va se reh se, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Ndah ro yahn ihyan che cuahte ye cheh ye na̱n che rihquentiyon Dendiohs.

16 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―A̱ma ihyan ne, ya̱hve ye a̱ma ya̱hn se che ca̱hn se cheh vino se ndeva̱co ye. 17 Ura che a quendihte mesa ne, dechuh ye sa̱hn deca̱hya yahn ye che ca̱hma se nduco sa̱hn chahn: “Ca̱hn nchuhn, te a va ya̱n nducuahn.” 18 Ate nducoya̱ca se ne, cana̱n chica se che din chahtino ye yahn se. A̱ma se ne, ra̱hn se: “Cade cá a̱ma ndi ya̱hn, ne va che cá̱hn ndihcheró. Cahme co ihyan, ne din chahtino ye yáhn.” 19 Ta̱ma se ne, ra̱hn se: “Cá uhn ya̱nda itenine ruhnya̱hn, ne va che cá̱hn ndihchenán ite na̱n ntiyon. Cahme co ihyan, ne din chahtino ye yáhn.” 20 Ta̱ma se ne, ra̱hn se: “Cade chihneva̱có, ne chemin che cahme co ihyan te hua co cá̱hn.” 21 Ndaconan sa̱hn deca̱hya me, ne neco se dihve se nduhca̱ che ra̱hn sa̱hn chahn. Chi ta̱n dihve se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn deca̱hya me: “Cuehn tenun tenun no cua̱hn ndihve ma̱n, cua̱hn yune ma̱n, ne ihyan cheva̱h ma̱n, ihyan che ndi cheche ye ma̱n, ihyan che cueh ca̱h ye ma̱n, ihyan che ve na̱n ye ma̱n, quenda ihyan muhn ndeva̱có.” 22 Cuahn che ndaconan sa̱hn deca̱hya me ne, ra̱hn se: “Dihvé, a dináhn che ra̱hn ne, ate va ca na̱n che cuahte ihyan.” 23 Ra̱hn dihve se ri ye sa̱hn: “Cuehn cua̱hn yune ma̱n, tinduh cua̱hn chihto ma̱n, ne codin fuerza ihyan che chi ye ca̱va che cuto ihyan va̱có. 24 Rá̱hn te nde a̱ma sa̱hn che ya̱hvé mena̱n ne, hua cheh vino se che ndihcoyá̱n.”

Ihyan che nahn conduco ye Dihvo vo Jesucristo ne, va che chuhrihn ye

25 A̱ma ya̱hn ihyan cuahn ye nduco Dihvo vo. Chaconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

26 ―Adecoduhno ihyan che nahn conduco ye u ne, va che ca̱hcoma̱n ye chida ye ma̱n, chaco ye ma̱n, nda̱hta yahn ye ma̱n, da̱ya ye ma̱n, dihno ye ma̱n, cahve ye ma̱n, vida yahn ma̱n ye ma̱n, ca̱va che co conduco ye u. 27 Ihyan che hua nahn chuhrihn ye ca̱va u ne, hua co conduco ye u. 28 Adecoduhno nchuhn che ca̱hno ne a̱ma vah, ¿a hua dinoca retenda̱h cuande ne ta̱va nahn ca̱va che tuno vah me? 29 Ndete che ca̱hco ne name yahn vah me, ate hua cocha ne tuno ne, nducoya̱ca ihyan che ndihche ye ne, ca̱hyon nan ye, 30 ne ca̱hma ye: “Sa̱hn tih ne, cana̱n rihno se a̱ma vah, ne hua chicha se tuno.” 31 Namin a̱ma rey che va che ca̱hn ye cuhma ye nduco ta̱ma rey, ¿a hua dinoca rihnde ye, rendedecadino ye ndete che nduco ndiche mil sanda̱do yahn ye cocha ye cuhma ye nduco ta̱ma rey che cochi ye nduco ndico mil sanda̱do? 32 Me ndete che rihn che hua cocha ye ne, cuahn che yahn ca cochi rey che cuhma nduco ye ne, dechuh ye sa̱hn che ca̱hn se menun ye, ca̱hma se nduco rey min ca̱va che cuhnde dihn ye, ne hua cuhma ye nduco vih. 33 Tihca̱, te adecoduhno nchuhn che hua ca̱hcoma̱n ne nducuahn yahn ne che va ne, hua co conduco ne u.

Ejemplo yahn ima

34 ’Ima ne, ndah. Ate ndete che cuihno dine yahn ne, ¿dehra nduco ndo dine? 35 Va che cora, te hua cochihve, nde ca̱va che cota̱ve ndiya̱hn, nde ca̱va che cuahto duto chenda̱ta. Nducoya̱ca nchuhn, ¡cuendedecadino ndah ne deh conahn ejemplo cuh!

15

Ejemplo yahn itecuche che chinda te

1 Rahn nducoya̱ca sa̱hn rica tumeca̱diyo ma̱n, sa̱hn nunde chena̱hn ma̱n, na̱n Dihvo vo che nahn cahnevan se ndudo yahn ye. 2 Yahn chemin che ri yudo yahn sa̱hn fariseo ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne ra̱hn se yahn Dihvo vo:

―Sa̱hn tih ne, rinduco se sa̱hn nunde, ne reh se da̱ma nduco se.

3 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh nduco sa̱hn chahn:

4 ―Ndete che a̱ma cha nchuhn va a̱ma ciento itecuche yahn ne, me ndete che conda a̱ma te ne, ¿a hua ca̱hcoma̱n ne ite che cun raco ntihyon cun chahn viya̱ta, ne ca̱hn ne, quenuhn ne ite che chinda me, nde na̱n che nta̱ca ne ite? 5 Cuahn che a nta̱ca ne ite ne, numacuahn vedeyeno tihde dihme ne ite, ndiquenda ne ite. 6 Cuahn che nta̱ ne ne, nedin da̱ma ne ihyan nino ndeva̱co ne ma̱n, ihyan rendihche ne ma̱n, ne ca̱hma ne nduco ye: “Cuahte yeno vo nduco nchuhn, te itecuche yáhn che chinda te ne, a nta̱cá ite.” 7 Rá̱hn rí nchuhn te tihca̱ tahque cuhnde vedeyeno vahchetero ca̱va a̱ma ihyan nunde che nto ino ye nunde yahn ye che co ca̱va cun raco ntihyon cun ihyan che ra̱hco ye che nde hua nahn che nto ino ye.

Ejemplo yahn tume che chinda

8 ’Ndete che a̱ma nda̱hta che va ndiche tume diya̱hngua yahn te, ne conda a̱ma ne, ¿a hua nahn ya̱hn te candil, ndache te vah, nuhn te tume me nde na̱n che nta̱ca te? 9 Cuahn che nta̱ca te ne, nedin da̱ma te ihyan nino ndeva̱co te nduco ihyan rendihche te, ne ca̱hma te co te ihyan: “Cuahte yeno vo nduco nchuhn, te a nta̱cá tume yáhn che chinda.” 10 Rá̱hn rí nchuhn te tihca̱ co yeno ángel yahn Dendiohs ca̱va a̱ma ihyan nunde che nto ino ye nunde yahn ye.

Ejemplo yahn sa̱hn yuno che ndere quechica se

11 Quendi Dihvo vo, ne nte ye ta̱ma ejemplo:

―A̱ma nda̱co ne, chahte o da̱ya ye. 12 Sa̱hn che ive me ne, ra̱hn se ri se chida se: “Chidá, te ne vedecuihca che va che ca̱hco ne yáhn.” Tuhme cahma̱hn chida se vedecuihca yahn ye, ne ca̱h ye sa̱hn. 13 Chihno neve ro ne, chihcoya̱n se dehtenduh yahn se, ne cuahn se na̱n ya̱hn yahn. Min chihno toh se tume yahn se, ndere quechica se. 14 Cuahn che a chihno toh se tume yahn se ne, a̱ma chihnde cuico ya̱hn na̱n che quenan se, ne cana̱n a̱ma yah chahno se. 15 Chica se ntiyon din se a̱ma ihyan che ya̱n va̱co ye min, ne dechuh ye sa̱hn, din se cuda̱do cuche yahn ye. 16 Nde dehtenduh dima che reh cuche chahn a̱ma nahn cheh se, ate nde dehtenduh chemin chan, hua renda̱ca reh se. 17 Tuhme neca̱hco se, ne ndedecadino se: “A̱ma ya̱hn ihyan redin ntiyon chenan ye va̱co chidá, ne a̱ma va che reh ye. Me u ne, muhn quenán, adeche coh cuicó. 18 Tahque ndah che ná̱hn yahn chidá, ne ca̱hmá có ihyan: Chidá, quendihcó nunde, nde na̱n Dendiohs, nde na̱n ne. 19 Ametah redin yahn che ca̱hma ne da̱ya ne yáhn. Ma̱n ne, có nduhca̱ a̱ma mozo yahn ne.” 20 Tuhme ndonun yune se, cona̱hn se yahn chida se.

’Yahn ca va che nta̱ se, ne ndihchero chida se sa̱hn. Quenan va̱hino ye sa̱hn, ne chahn ye rano ye, chahtema̱hn ye sa̱hn, tena̱n ye sa̱hn. 21 Ra̱hn se ri se ihyan: “Chidá, quendihcó nunde, nde na̱n Dendiohs, nde na̱n ne. Ametah redin yahn che ca̱hma ne da̱ya ne yáhn.” 22 Ate chida se ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn deca̱hya yahn ye: “Tenun tenun no cuetenda̱h nchuhn tino che tahque ndah, conun se ma̱n, chineta̱h che conun ta̱h se ma̱n, nda̱co che conun ca̱h se ma̱n. 23 Cuahn nchuhn, ngua ne a̱ma itenine che vihche te, ne cuihno ne ite. Chuh vo ite, ne din vo vihco, 24 te sa̱hn da̱yá cuh ne, a ndih se che ra̱hcó, ate ma̱n ne, ndaconan se. A dendá sa̱hn, ate ma̱n ne, a nta̱cá sa̱hn.” Tuhme cana̱n ihyan chahn vihco vedeyeno.

25 ’Sa̱hn da̱ya ye che mena̱n me ne, quenan se viya̱ta, ne cuahn che nta̱ nino se ndevah ne, chihnevan se che retive ihyan ma̱n, rendeh ye ma̱n. 26 Tuhme cah se a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn chida se, ne tumerune se sa̱hn deh che ri min. 27 Ndahconan se: “A nta̱ sa̱hn dihno ne, ne hua dehva chahno se chi. Chemin che chihquentiyon chida ne che coh a̱ma itenine che vihche te.” 28 Chi ta̱n sa̱hn che mena̱n me, nde hua nahn ndonda̱ se vah. Tuhme quenda̱h chida se, chica ye favor sa̱hn che ndonda̱ se vah. 29 Ate ndahconan se yahn ye: “U ne, cuahn da̱ma redín ntiyon nduco ne, ne hua rahcotá̱hn yahn ne. Nde a̱ma yune hua te ne amare a̱ma chiva̱to lihn ca̱va che cheh yenó nduco amigo yáhn. 30 Ate cuahn che ndaconan sa̱hn da̱ya ne tih che ndere toh se tume yahn ne nduco nda̱hta che ndere vatechica te ne, chihquentiyon ne che chih a̱ma itenine vihche ca̱va se.” 31 Tuhme ndahconan chida se: “Da̱yá, di ne, cuahn da̱ma quenen nducó, ne nducuahn dehtenduh yáhn ne, a yehn. 32 Ate nda̱hca̱ che ca̱h yeno vo chedave yuhn vo, din vo a̱ma vihco vedeyeno, te sa̱hn dihne ne, a ndih se che ra̱hcó, ate ma̱n ne, nta̱ se. A denda vo sa̱hn, ate ma̱n ne, nta̱ca vo sa̱hn.”

16

Ejemplo yahn a̱ma sa̱hn duhtuno ihyan che va ta̱h se a̱ma ntiyon

1 Namin nte Dihvo vo ejemplo cuh nduco ihyan apóstol yahn ye:

―Chihnde a̱ma ihyan cuihca che quenan a̱ma sa̱hn che redin se cuda̱do ntiyon yahn ye, ne chahn ihyan nuhnde ye sa̱hn na̱n ye che ndere reta̱h se dehtenduh yahn ye. 2 Tuhme cah ye sa̱hn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “¿Deh chu che renuhnde ihyan di ná̱n? Cuente cuende u yahn ntiyon che quenen, te cahneví ntiyon che va tah.” 3 Tuhme ndedecadino se: “¿Ta̱ca̱ dín ma̱n?, te dihvé ne, cahnevi ye ntiyon che va tá̱h. Hua co dín ntiyon dito, ne ndete che ndere ca̱cá chéh ne, cuihná̱n. 4 A nta̱ tín ta̱ca̱ dín ca̱va che nevahnecun ihyan u va̱co ye cuahn che a cahnevi dihvé ntiyon che va tá̱h.” 5 Tuhme cah se queri a̱ma ihyan che chendihco ye yahn dihve se. Tumerune se a̱ma ye: “¿Ta̱va quendihque yahn dihvé ne?” 6 Ndahconan ihyan min yahn se: “A̱ma ciento barril aceite quendihcó yahn ye.” Ra̱hn se ri se ihyan: “Ti va niyon che quenan ca̱ca. Cuihnde, ne menchahte no cuahconehn caque o raco ndiche.” 7 Chihno min ne, tumerune se ta̱ma ye: “Di, ¿ta̱va quendihque yahn dihvé ne?” Ndahconan ye yahn se: “Quendihcó a̱ma ciento ca̱de trigo yahn ye.” Tuhme ra̱hn se ri se ihyan: “Nga̱ ca̱ca yehn. Cuahconehn cun raco.” 8 Cuahn che checadino dihve ntiyon me ne, ndeva ye yavena̱n sa̱hn min che ndere reta̱h se dehtenduh yahn ye, yahn che a̱ma vivo se.

Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―Ma̱n ro cuh ne, ihyan nunde ne, tahque vivo ye che co ihyan che riquendi ye vederihquentiyon Dendiohs.

9 ’Chemin che rá̱hn rí nchuhn: Cotoh ne vedecuihca andahre chihnga̱, ne nduco chemin nda̱ca amigo yahn ne, ca̱va che nda̱ ro che coh ne ne, co cuahtenan ne vahchetero.

10 ’Ihyan che hua reduco ye va̱n tah sihn che redin ye cuda̱do ne, namin hua reduco ye andahre che ndeh, ne ihyan che reduco ye va̱n tah sihn che redin ye cuda̱do ne, namin reduco ye ndete che ndeh. 11 Ndete che hua toh nchuhn vedecuihca che va ta̱h ne ca̱va che din ne che ndah ne, ¿duhra te ntiyon yahn Dendiohs, din ne? 12 Ndete che hua redin nchuhn cuda̱do dehtenduh yahn ihyan che rihco ye ta̱h ne ne, ¿duhra te dehtenduh che co yahn ma̱n ne?

13 ’Nde a̱ma ihyan hua co conan cuma ye o dihve ye, te tahque din yahino ye a̱ma che co ta̱ma, ne quendi ye nduco a̱ma, ne ca̱hcoma̱n ye ta̱ma. Hua co din yahino nchuhn Dendiohs ndete che yahino ne vedecuihca.

14 Rihnevan sa̱hn fariseo che chenun se min che tihca̱ rente Dihvo vo, ne riyon nan se ihyan, te yahino se vedecuihca. 15 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, redin ca̱ ne che ndah ihyan ne na̱n ihyan. Ate Dendiohs ne, a devano ye duh ihyan nchuhn. Va deh che a̱ma richihve che ra̱hco ihyan, ate na̱n Dendiohs ne, hua richihve.

16 ’Ley che dirun Moisés nduco ndudo che dirun ihyan profeta ne, chihnde nde nda̱ ro che nda̱ Jua̱n Bautista. Nde ta̱hn min ne, rahndudo ihyan yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne a̱ma ya̱hn ihyan redin nun ino ye che nahn dinahn ye.

17 ’Tahque nun nto iyehnse che co che cuavi a̱ma chenelihn na̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs.

18 ’Adecoduhno ihyan che tehche ye nda̱hta yahn ye, ne cahneva̱co ye nduco ta̱ma te ne, din duche yahn ye che nihneva̱co ye. Namin ihyan che cahneva̱co ye nduco a̱ma ta̱hn che ntehche incha̱hn te ta̱hn ne, din duche yahn ye che nihneva̱co te.

Ejemplo yahn a̱ma sa̱hn cuihca nduco Lázaro

19 ’Namin nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―Chihnde a̱ma sa̱hn cuihca che renun se dema̱n cuahno tino ndah, ne a̱ma va dema̱n cuahno che ndah reh se ro ro. 20 Ta̱hn min ne, namin chihnde a̱ma ihyan cheva̱h che duche ye Lázaro, ne a̱ma ndechendih yute ihyan. Quendite ye chendevah yahn sa̱hn cuihca me, 21 ne a̱ma nahn cheh ye andahre da̱che che ra ma̱n mesa yahn se. Nde ya̱hna renda̱ te, riyavenan te na̱n yah yahn ye. 22 Cuahn che nda̱ ro che chih ihyan cheva̱h me ne, quenda ángel ihyan vahchetero, ne min quenan Abraham. Adive ne, chih sa̱hn cuihca me, ne chihche ihyan sa̱hn. 23 Cuahn che rechuhrihn se va̱n ruchiya̱hn ne, chenihyon na̱n se, ne a̱ma yahn ndihchero se Abraham. Namin ndihchero se Lázaro che quenan ye min. 24 Tuhme cah se: “Chidá Abraham, conan va̱hino ne u. Cuedechuh ne Lázaro, deca̱hnda ye tin nduteta̱h ye va̱n nune, ca̱va che ndedevan ye chihyá, te a̱ma rechuhríhn muhn va̱n ruchiya̱hn.” 25 Ndahconan Abraham yahn se: “Da̱yá, cuenecahque te a̱ma nda̱hca̱ chehne cuahn che quenen iyehnse, ate Lázaro ne, a̱ma yah chahno ye. Ma̱n ne, a̱ma nda̱hca̱ quenan ye muhn, ate di ne, rechuhrihn ta̱n na̱n che quenon. 26 Ava̱ne ne, a nihnde ca̱de che ihyan che chenan ye muhn, andahre nahn ca̱hn ye ta̱n, ate hua co chuh ye. Namin ihyan che chenun ye ta̱n ne, hua co chuh ye, chi ye muhn.” 27 Tuhme ra̱hn sa̱hn cuihca me: “Chidá Abraham, ricá ndih, codin ne favor, cuedechuh ne Lázaro che ca̱hn ye va̱co chidá, 28 co ye uhn sa̱hn dihnó che vate se min, ca̱va che hua chi se muhn na̱n che rechuhrihn ihyan nunde.” 29 Ra̱hn Abraham ri ye sa̱hn: “Min va ley che dirun Moisés ma̱n, ndudo che dirun ihyan profeta ma̱n, rahndudo ihyan. A ndudo min va che dinahn se.” 30 Tuhme ra̱hn sa̱hn cuihca me: “Chidá Abraham, hua retumaca̱h se yahn chemin. Ate ndete che ntuche a̱ma ihyan che a ndih ye, ca̱hn ye, ya̱hve ye sa̱hn ne, tuhme che cua̱co, nto ino se nunde yahn se.” 31 Ate ra̱hn Abraham ri ye sa̱hn cuihca me: “Ndete che hua ritahno se yahn che dirun Moisés nduco che dirun ihyan profeta ne, namin hua cotahno se, andahre che ntuche a̱ma ihyan che a ndih ye, ca̱hn ye, ya̱hve ye sa̱hn.”

17

Riya̱hve Dihvo vo Jesucristo ihyan ca̱va che hua cuahtendihco ye nunde

1 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―A ca̱de no che va dehtenduh che din che cuahtendihco ihyan nunde, ate ¡yah rí ca̱va adecoduhno ihyan che din ye che cuahtendihco ihyan chena̱hn nunde! 2 Tahque nda̱hca̱ ca̱va ihyan min che dechiche ihyan a̱ma tu yudo da̱ndo ye, ne cuaconda̱hnun ye ihyan va̱n nuniya̱hn, che co che din ye che condihco a̱ma cha ihyan chuhn che necun ye nunde. 3 Cuihco nchuhn cuda̱do.

’Cuahn che din ta̱n a̱ma ihyan nduco nchuhn ne, coya̱hve ne ihyan nduco ndah. Ndete che nto ino ye che tihca̱ din ye ne, cuenchahco ne yahn ye. 4 Andahre ndache yune che a̱ma ro din ta̱n a̱ma ihyan nduco nchuhn, ate ndete che namin ndache yune rendaconan ye, ne ra̱hn ye: “Yah rí che tihca̱ dín”, tuhme ne, cuenchahco ne yahn ye.

5 Ihyan apóstol ne, ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Cuenan ne nuhn ca̱va che cotahno ndah nuhn.

6 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ndete che ritahno nchuhn amare tah sihn, co ca̱hcantiyon ne ya̱hn tih: “Cuavi ta̱n, cuehn, cuandi va̱n nuniya̱hn”, ne dinahn yahn ne.

Nduhca̱ che va che din vo ntiyon nduco Dihvo vo Jesucristo

7 ’Ndete che va a̱ma mozo yahn nchuhn che ruhn se ya̱hn, o redin se cuda̱do itenine, ura che ndaconan se che chahn se viya̱ta, ¿a ndeta̱hno ca̱hma ne co ne sa̱hn tuhca̱?: “Cuechoh, cuihnde na̱n mesa, cheh.” 8 ¿A ndiyu tahque ndah che ca̱hcantiyon ne sa̱hn tuhca̱?: “Cuedendah comida, cuihqueyan na̱n mesa, cuihque cuda̱do nahmin che cheh vinó. Cuihno cheh vinó, tuhme cheh vine.” 9 Cuihno din se nducuahn che chihquentiyon ne, ¿a va che neca̱h ne nundihve cuahn sa̱hn ne? Hua. 10 Namin cuahn che a cuihno din nchuhn nducuahn che a va ca̱de che din ne ne, tahque ndah che ca̱hma ne co ne Dihve ne: “Nuhn ne, mozo nuhn. Nde hua nahn che nte ne nundihve cuahn nuhn, te atena̱n ntiyon che chihquentiyon ne ne, a chemin no che din nuhn.”

Din Dihvo vo Jesucristo che ndoyahn ndiche sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute

11 Cuahn che cuahn Dihvo vo ya̱n Jerusalén ne, chuh ye na̱n che rivah esta̱do yahn Galilea nduco nación yahn Samaria. 12 Ura che a nda̱ nino ye a̱ma ya̱n lihn ne, nda̱ ndiche sa̱hn che ndi se cah che recha̱ yute. 13 Cah se:

―Dihve nuhn, Jesús, ¡conan va̱hino ne nuhn!

14 Cuahn che ndihchero ye sa̱hn chahn ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuahn nchuhn na̱n chidocuya̱n.

Dinahn sa̱hn chahn, ne nahmin che cuahn se ne, ndoyahn nducoya̱ca se. 15 Tuhme a̱ma se ne, cade ndihchero se che a ndoyahn se ne, ndaconan se, ne a̱ma rendeva se yavena̱n Dendiohs. 16 Chehntihya se numacuahn vedenecun na̱n Dihvo vo, ne neca̱h se nundihve cuahn ihyan. Sa̱hn min ne, sa̱hn ta̱ma nación se. Samaria nación yahn se. 17 Tuhme tumerune Dihvo vo:

―¿A ndiyu ri ndiche sa̱hn chahn che ndoyahn se? ¿Tiya sa̱hn che nun chahn? 18 ¿A dema̱n sa̱hn ta̱ma nación cuh che ndaconan se, ndeva se yavena̱n Dendiohs?

19 Chihno min ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Dehve rahque. Cuenecuen. Conahn, te nducote chitehne ne, a ndoyehn.

Nduhca che rihquentiyon Dendiohs

20 Tumerune sa̱hn fariseo Dihvo vo ticua̱hn cuana̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne ndahconan ye yahn se:

―Vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, hua cuana̱n nduhca̱ che chenan rino nchuhn. 21 Nde a̱ma ihyan hua co ye nchuhn: “Muhn va”, o “min va”, te Dendiohs ne, a nda̱hco ca̱de ye vederihquentiyon yahn ye va̱n nchuhn.

22 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, nda̱ ro che a̱ma nahn nchuhn che ndaconán, ate hua nda̱ca ndihchero ne u. 23 Ndere ca̱hma ihyan co ye nchuhn: “Nga̱ ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse, quenun ye muhn”, o “nga̱ ye, quenan ye min.” Hua tumeca̱h nchuhn, nde hua ca̱hn ne, ndihchero ne. 24 Chemin che rí nchuhn te nduhca̱ che rendihchero ihyan che riya cuah, ri ro dave numachahte ne, tihca̱ ndihchero ihyan u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ro che ndá̱. 25 Ate dinoca va che a̱ma chuhríhn, te ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, hua co ndihche ye u. 26 Nduhca̱ che chahno ihyan chi ro che quenan Noé iyehnse ne, tihca̱ cuahno ihyan co ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndá̱. 27 Ihyan che vate ye ro min ne, reh ye ma̱n, rih ye ma̱n, rihneva̱co ye ma̱n, redeca̱hnova̱co ye ma̱n, nde nda̱ ro che chenda̱ Noé chete arca, ne chan cona̱hn, chito nune iyehnse, chihno chih ihyan chahn. 28 Atihnoca̱ chi cuahn che quenan Lot iyehnse. Ihyan che vate ye ro min ne, reh ye ma̱n, rih ye ma̱n, ra ye ma̱n, rendihcue ye ma̱n, rino ye nda̱ta ma̱n, rihno ye vah ma̱n. 29 Ate nda̱ ro che chica Lot ya̱n Sodoma ne, chera ya̱hn che chica na̱n ro, ne chihno chih ihyan ya̱n min. 30 Tihca̱ co ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndá̱.

31 Nda̱ ro min ne, ihyan che vate ye tin vah yuto ne, tahque ndah che hua conda̱ ye chete vah, cota̱h ye dehtenduh yahn ye. Namin ihyan che chenun ye viya̱ta ne, tahque ndah che hua ndaconan ye viya̱n. 32 Cueneca̱hco nchuhn nduhca̱ che chahno chi ihyan nda̱hta yahn Lot. 33 Adecoduhno ihyan che nahn ndedevahn ma̱n ye ihyan ne, ihyan min ne, conda ye, ne adecoduhno ihyan che ca̱hco menda̱hn ye ihyan, coh ye ca̱va u ne, ihyan min ne, ndevahn ye.

34 ’Rá̱hn rí nchuhn te vino min ne, adecotino che vateya̱do o ihyan na̱n yundo ne, a̱ma ye ne, quendá ihyan, ne ta̱ma ye ne, ca̱hcomá̱n ihyan. 35 Namin adecotino che chenun o ihyan nda̱hta, rengu ye ne, a̱ma ye ne, quendá ihyan, ne ta̱ma ye ne, ca̱hcomá̱n ihyan. 36 Adecotino che chenan o se viya̱ta ne, a̱ma se ne, quendá sa̱hn, ne ta̱ma se ne, ca̱hcomá̱n sa̱hn.

37 Tuhme tumerune ihyan chahn:

―Dihve nuhn, ¿ti che conahn chemin ne?

Ndahconan Dihvo vo yahn ye:

―Adecotino che vate ihyan nunde ne, a min va che conahn.

18

Ejemplo yahn a̱ma nda̱hta va̱h che chica te na̱n juez

1 Nte Dihvo vo a̱ma ejemplo, chihnevan ihyan chahn, ca̱va che cadino ye te va che cova̱h ye cuahn da̱ma. 2 Ra̱hn ye:

―A̱ma cua̱n ya̱n ne, chihnde a̱ma juez che nde hua ritahno se Dendiohs, nde hua retumaca̱h se yahn ihyan. 3 Namin chihnde a̱ma nda̱hta va̱h ya̱n min, ne ndeh yune rahn te na̱n juez min, ne ra̱hn te: “Cochí rica nundé yahn a̱ma ihyan che hua ri rendihche ye u.” 4 Chuh ro, ne hua tumeca̱h juez me, techeca̱de se yahn te. Ate adive ne, ndedecadino se: “Andahre hua ritahnó Dendiohs, nde hua retumacá̱h yahn ihyan, 5 ate nducote ta̱hn nda̱hta va̱h tih a̱ma renda̱ te redenduh te u ne, techeca̱dé yahn te, ca̱va che hua quendi te denduh te u.”

6 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―Cuihco nchuhn cuda̱do nduhca̱ che ndedecadino juez me, andahre duhtuno ihyan se. 7 ¿A ndiyu tahque nun conan Dendiohs ihyan che a tenda̱hnun ye? Dendiohs ne, hua rechuhrihn ye, andahre nde ro nde ra̱hn, reva̱h ihyan na̱n ye. 8 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te Dendiohs ne, nun conan ye ihyan yahn ye. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ¿a nda̱cá ihyan che ritahno ye u ro che ndá̱ ne?

Ejemplo nduhca̱ che cova̱h a̱ma sa̱hn fariseo ma̱n, a̱ma sa̱hn rica tume ca̱de iyo ma̱n

9 Nte Dihvo vo ejemplo cuh ca̱va ihyan ya̱de che renda̱hchenan ye ihyan chena̱hn. Ra̱hn ye:

10 ―O se ne, chenda̱ se chete ya̱co, cova̱h se. A̱ma se ne, sa̱hn fariseo, ne ta̱ma se ne, sa̱hn rica tume ca̱de iyo. 11 Sa̱hn fariseo me ne, chandi se reva̱h se tuhca̱: “Dendiohs, nundihve cuahn ndih che din ne che u ne, ndiyu nduhca̱ ihyan chena̱hn, te rahtendihco ye nunde ma̱n, reduco ye ma̱n, redin duche yahn ye che nihneva̱co ye ma̱n. U ne, ndiyu nduhca̱ sa̱hn rica tume ca̱de iyo tih. 12 U ne, o yune rihnde ya̱hté che a̱ma ndate, ne rihcó riya yahn nducuahn che va yáhn na̱n ne, nduhca̱ che a ndihco ca̱de ne.” 13 Ate sa̱hn rica tume ca̱de iyo me ne, nde hua rihquino se ca̱hn nda̱ se na̱n ta, nde hua nahn ndonihyon na̱n se yahn che cuihna̱n se. Chendih se, chahn se ticua se, ne ra̱hn se: “Dendiohs, ¡cuenan va̱hino ne u!, te a̱ma quendihcó nunde na̱n ne.” 14 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te sa̱hn che necun me ne, a nchahco Dendiohs yahn se, ne cona̱hn se. Ate sa̱hn che ya̱de me ne, hua nta̱ca se vederenchahco. A tihca̱ va ca̱de, te adecoduhno ihyan che rendeva ma̱n ye yavena̱n ye ne, co cuihna̱n ye na̱n Dendiohs, ne adecoduhno ihyan che necun ye ne, ndeva Dendiohs ihyan.

Chica Dihvo vo Jesucristo che conan Dendiohs checa̱hya

15 A̱ma ro ne, nda̱ ihyan, nda ye checa̱hya yahn ye ca̱va che nahn ta̱h Dihvo vo, cova̱h ye ca̱va. Ate ihyan apóstol ne, hua nahn ca̱h yune ye che ca̱hn nda̱ ihyan chahn na̱n Dihvo vo. 16 Tuhme cah Dihvo vo ihyan apóstol chahn na̱n ye, ne ra̱hn ye:

―Hua ca̱hdenun nchuhn yune yahn checa̱hya che chi ná̱n, te dema̱n ihyan che necun ye nduhca̱ checa̱hya sih renevahnecun ye che rihquentiyon Dendiohs ihyan. 17 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che hua necun ye nduhca̱ checa̱hya ne, hua co nevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs.

A̱ma sa̱hn ndina̱n che cuihca se

18 A̱ma sa̱hn ndina̱n ne, tumerune se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn Ndah, ¿deh va che dín ca̱va che conán vahchetero numacuahn ro ne?

19 Ndahconan ye:

―¿Dehco che rahn che ndah u? Metah nde a̱ma ihyan che ndah ye, atena̱n Dendiohs. 20 A devene vederihquentiyon yahn Dendiohs: “Hua cahne ihyan. Hua din doche yehn che nihnevaque. Hua doque. Hua cahme ndudo cuahnde. Cuendeva yavena̱n chide ma̱n, cheque ma̱n.”

21 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Nducuahn vederihquentiyon cuh ne, redináhn nde ro che lihn u.

22 Chihnevan Dihvo vo che tihca̱ ra̱hn se, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Va ca ta̱ma na̱n che va che din. Condihcue nducuahn che va yehn, ne cuinen ihyan cheva̱h ca̱va che co conen vahchetero. Tuhme cochi, condoque u.

23 Cuahn che chihnevan se che tihca̱ ra̱hn ye ne, a̱ma chi nda̱che se, te a̱ma cuihca se. 24 Ndihchero Dihvo vo che a̱ma chi nda̱che se, ne ra̱hn ye:

―Ihyan cuihca ne, ¡a̱ma va̱hche ca̱va ye che nevahnecun ye che rihquentiyon Dendiohs ihyan! 25 Nde hua co nevahnecun ye. 26 Ihyan che chihnevan ye che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, ra̱hn ye:

―¿Duhra ihyan co ndevahn ye tuhme?

27 Ndahconan Dihvo vo yahn ye:

―Nducuahn che hua co din ihyan ne, Dendiohs ne, ri redin ye.

28 Tuhme ra̱hn Pedro:

―Ndihche ne, a chihcoma̱n nuhn nducuahn che va yahn nuhn, ne chinduco nuhn ndih.

29 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che rihcoma̱n ye a va̱co ye ma̱n, a indihte yahn ye ma̱n, a dihno ye ma̱n, a ihyan nda̱hta yahn ye ma̱n, a da̱ya ye ma̱n, ca̱va che co nevahnecun ye che rihquentiyon Dendiohs ihyan ne, 30 ihyan min ne, tahque ndeh ca nuhnde menun yahn ye ma̱n ro cuh, ne adive ne, conan ye vahchetero numacuahn ro.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan

31 Nedin da̱ma Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ma̱n ne, cuhn vo nduco nchuhn ya̱n Jerusalén. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, min va che chuhríhn nduhca̱ che dirun ihyan profeta nde ro mena̱n. 32 Neca̱h ihyan u ta̱h sa̱hn ta̱ma nación, din duche yahn se u ma̱n, din ta̱n se nducó ma̱n, ca̱hnan dan se u ma̱n. 33 Cuihno cuahn se u ne, ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.

34 Ihyan chahn ne, hua chenahn ye che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo, te va̱hche ri yahn ye ca̱va che conahn ye.

Din Dihvo vo Jesucristo che chi ro na̱n a̱ma sa̱hn na̱n ve

35 Ura che cuahn nino Dihvo vo ya̱n Jericó ne, a̱ma sa̱hn na̱n ve ne, va se chihto yune, rica se che din ihyan vedeva̱hino nduco se. 36 Nducote a̱ma rechuh ihyan yune ne, tumerune se deh ri. 37 Ra̱hn ihyan ri ye sa̱hn:

―A ta̱n cochi Jesús yahn ya̱n Nazaret.

38 Tuhme ra̱hn se numa dito se:

―Jesús, Da̱ya David, ¡conan va̱hino ne u!

39 Ihyan che nda̱hna̱n ye ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn che cuhnde dihn chende se. Ate nde tahque yudo na̱n se ra̱hn se:

―Da̱ya David, ¡conan va̱hino ne u!

40 Tuhme chandi Dihvo vo, ne tahve ye che chehua sa̱hn. Cuahn che nda̱ se na̱n ye ne, tumerune ye sa̱hn:

41 ¿Deh nehn che dín ndoque ne?

Ndahconan se yahn ye:

―Dihvé, codin ne che co ro ná̱n.

42 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Nducote chitehne ne, a co ro nan.

43 Ndeta̱hno chi ro na̱n se, ne cuahn se nduco Dihvo vo, rendeva se numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs. Namin nducoya̱ca ihyan che ndihchero ye vederihno me ne, rendeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs.

19

Nduhca̱ che chitahno Zaqueo Dihvo vo Jesucristo

1 Nahmin che chuh Dihvo vo Jesucristo menda̱hn ya̱n Jericó ne, 2 quenan rino a̱ma sa̱hn cuihca che duche se Zaqueo. Sa̱hn min ne, ndina̱n se yahn sa̱hn rica tumeca̱diyo. 3 Quenan rino se, te nahn ndihchero se Dihvo vo, duh ihyan chemin. Ate hua ri che ndihchero se ihyan, te a̱ma ya̱hn ihyan nduco ye. Ava̱ne ne, a̱ma ca̱hya ca̱h se. 4 Tuhme cuahn se, rano se tahque nde ca̱na ca na̱n che va che chuh ye. Cocha se tin a̱ma ya̱hn che duche sicómoro ca̱va che tuno se, ndihchero se ihyan. 5 Cuahn che a nda̱ Dihvo vo min ne, china̱n ye sa̱hn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Zaqueo, codin nun ine, cuenchehn ta̱n, te ma̱n va che conán ndevaque.

6 Tuhme aderano se cuenchahn se, nevahnecun se ihyan numacuahn vedeyeno. 7 Ihyan che ndihche ye chemin ne, a̱ma ra̱hn ta̱n ye yahn Dihvo vo che cuahn ye va̱co a̱ma sa̱hn nunde. 8 Tuhme chandi Zaqueo na̱n nducoya̱ca ihyan chahn, ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Dihvé, ma̱hn va vedecuihca yáhn, nahn cá̱h ihyan cheva̱h, ne ndete che va ihyan che ndere chehneví dehtenduh yahn ye ne, va vedeyenó che necá̱h cun ndi nduhva che chehneví yahn ye.

9 Ra̱hn Dihvo vo:

―Ma̱n ne, ndevahn sa̱hnguh, te chitahno se nduhca̱ che chitahno Abraham. Namin ndevahn ihyan ndeva̱co se. 10 U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndá̱, núhn ihyan che chinda ye, din nunde yahn ye, ca̱va che ndedeváhn ihyan.

Ejemplo yahn sa̱hn patrón che ca̱h se tume ta̱h ndiche sa̱hn deca̱hya yahn se

11 Cuahn che nda̱ nino Dihvo vo ya̱n Jerusalén ne, ihyan che rihnevan ye che rente ye ne, ra̱hco ye te a nun cuana̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs. 12 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―A̱ma sa̱hn, nda̱ta yahn ihyan ndina̱n ne, cuahn se ya̱hn yahn na̱n va rey ca̱va che ca̱h ye vederihquentiyon, conan cuma se. 13 Ro che ametah ca̱hn se ne, nedin da̱ma se ndiche sa̱hn deca̱hya yahn se, ne din duche se tume, ca̱h se queri a̱ma sa̱hn chahn, ne ra̱hn se: “Codin nchuhn ntiyon nduco tume cuh numanahn che cá̱hn.” 14 Ihyan ya̱n va̱co se ne, hua ri rendihche ye sa̱hn, ne cuahn che a chuh se cuahn se ne, dechuh ye a̱ma o ihyan ca̱va che ca̱hma ye nduco rey min: “Hua nahn nuhn sa̱hnguh ca̱va che ca̱hcantiyon se nuhn.” 15 Cuahn che ndaconan se ne, a quenan cuma se vederihquentiyon. Nedin da̱ma tun se ca a̱ma ca a̱ma sa̱hn deca̱hya chahn che va ta̱h se tume me ca̱va che neca̱h cuande se sa̱hn. 16 Nda̱ a̱ma se, ne ra̱hn se: “Dihvé, tume yahn ne ne, a chi ndiche ca̱de yahn queri a̱ma ca̱de che te ne u.” 17 Ndahconan dihve se: “Nda̱hca̱ din. Di ne, sa̱hn deca̱hya ndah. Nducote nda̱hca̱ din ntiyon nduco tume andahre tah, ma̱n ne, ca̱hcó ntiyon tah ca̱va che cahquentiyen ndiche ya̱n.” 18 Nda̱ ta̱ma se, ne ra̱hn se: “Dihvé, tume yahn ne ne, a chi uhn ca̱de yahn queri a̱ma ca̱de che te ne u.” 19 Ndahconan dihve se: “Namin di ne, ca̱hcó ntiyon tah ca̱va che cahquentiyen uhn ya̱n.” 20 Nda̱ ta̱ma se, ne ra̱hn se: “Dihvé, nga̱ tume yahn ne, chihco ndáh. 21 Hua dín ntiyon nduco yahn che vá̱h dendá tume yahn ne na̱n ntiyon, te ndih ne, a̱ma dito na̱n ne. A ndihché ndih nduhca̱ che reta̱h nduh ne tume che renda̱ca na̱n ntiyon che redin ihyan nduco tume yahn ne.” 22 Tuhme ra̱hn dihve se: “¡A̱ma duhtuno ihyan di! Nduco ndudo che tihca̱ rahn, a tumecadinó duh ihyan di. A devene che a̱ma dito ná̱n, che reta̱h ndúh tume che renda̱ca na̱n ntiyon che redin ihyan nduco tume yáhn. 23 ¿Dehco che hua cah tume yáhn, din ta̱ma ihyan ntiyon nduco?, te ndete che tihca̱ din ne, ma̱n che ntá̱, nda̱cá tume yáhn nduco da̱ya.” 24 Tuhme ra̱hn dihve se ri se ihyan che chenun ye min: “Cuehnevi nchuhn tume che nda sa̱hn tih, ne coca̱h ne sa̱hn che ca̱hcantiyon ndiche ya̱n me.” 25 Ndahconan ihyan chahn: “Dihve nuhn sa̱hn min ne, a va yahn se.” 26 Ate ra̱hn dihve se: “Dehve din yahn, te ihyan che ndeh va yahn ye ne, nde tahque ndeh ca ndonda̱ ta̱h ye, ne ihyan che doh yahn ye va ne, nde cuavi tah yahn ye che va. 27 Namin ihyan che hua ri rendihche ye u, che hua nahn ye che ca̱hcantiyón ihyan ne, cuahn nchuhn, ngua ne ihyan, ne cuihno ne ihyan muhn ná̱n.”

Nda̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱n Jerusalén

28 Chihno nte Dihvo vo ejemplo me ne, quenda̱hna̱n ye, quendi ye cuahn ye ya̱n Jerusalén. 29 Cuahn che nda̱ nino ye ya̱n Betfagé nduco ya̱n Betania, na̱n che duche Cuete Olivo ne, dechuh ye o ihyan apóstol yahn ye, 30 ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuahn nchuhn ya̱n che va viche la̱do ca̱h. Nda̱ nchuhn min ne, nta̱ca ne a̱ma burro che nde a̱ma ihyan ametah condudo ye ite. Cuenta̱hte ne ite, quenda ne ite muhn. 31 Ndete che ca̱carune ihyan nchuhn: “¿Dehco che renta̱hte nchuhn ite?”, cuendahconan ne yahn ye: “Huate, Dihve nuhn nahn ye ite.”

32 Cuahn ihyan chahn, ne nta̱ca ye burro me a nduhca̱ che ra̱hn Dihvo vo. 33 Cuahn che renta̱hte ye burro me ne, ra̱hn ihyan che dihve te:

―¿Dehco che renta̱hte nchuhn burro tih?

34 Ndahconan ihyan chahn:

―Huate, Dihve nuhn nahn ye ite.

35 Tuhme quenda ye ite na̱n quenan Dihvo vo. Tihde ye tino yahn ye da̱me burro me, ne quendudo Dihvo vo ite. 36 Rehnta̱ve ihyan chahn tino yahn ye yune cua̱hn na̱n che cuahn Dihvo vo. 37 Cuahn che cuahn nino ye na̱n che renchahn yune Cuete Olivo ne, nducoya̱ca ihyan che rinduco ye ihyan ne, chi yeno ye, ne cana̱n ndeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs yahn nducuahn vederihno che ndihchero ye. A̱ma rah yeno ye, ne ra̱hn ye:

38 ―¡Ndeva vo yavena̱n rey cuh che cochi ye menun Dihvo vo Dendiohs! ¡Ndoya̱n Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero! ¡Numacuahn vedeyeno ndeva vo yavena̱n ye!

39 Tuhme a̱ma o sa̱hn fariseo che nduco se va̱n ihyan chahn ne, ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, cuihquentiyon ne ihyan sih che cuahte dihn chende ye.

40 Ndahconan ye yahn se:

―Rá̱hn rí nchuhn te ndete che cuahte dihn chende ihyan sih ne, tu che cheta̱va ta̱n ne, va che cuah yeno.

41 Cuahn che nda̱ ye na̱n che a chi ro ya̱n Jerusalén ne, chaco ye che yah ri ye ca̱va ihyan ya̱n min. 42 Tuhme ra̱hn ye:

―A̱ma nda̱hca̱ ndete che devano nchuhn te a ma̱n nda̱ ro ndah yahn ne che ndevahn ne. Ate hua devano ne, te hua te Dendiohs che co devano ne. 43 Sa̱hn che ta̱n se nduco nchuhn ne, nda̱ ro che cuahte se trinchera, techendive se ya̱n yahn nchuhn, cuahtecuhma se nduco ne. Hua te yune se che ca̱no ne, 44 ne ca̱hno se nchuhn, cuihno ndahtera se ya̱n yahn ne. Nde o tu che ndahto vih hua cota̱ve. Tihca̱ castigo va che co ne, te ma̱n che dechuh Dendiohs u ca̱va che ndah yahn ne ne, hua tumaca̱h ne.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndetenda̱h vah ye sa̱hn che rendihcue se dehtenduh chete ya̱co

45 Tuhme chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co chahte, ne cana̱n ndetenda̱ vah ye nducoya̱ca sa̱hn che rendihcue se ma̱n, ra se ma̱n, min chete ya̱co. 46 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs: “Ya̱co yáhn ne, ya̱co na̱n che reva̱h ihyan”, ate nchuhn ne, nedin ne nduhca̱ va̱co sa̱hn duco.

47 Ricuahn Dihvo vo ro ro chete ya̱co me. Chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, renuhn ino se ta̱ca̱ co ca̱hno se ihyan. 48 Ate hua renta̱ca ino se ta̱ca din se, te nducoya̱ca ihyan ne, renevahnecun ye numacuahn vedeyeno che ricuahn Dihvo vo.

20

Tumerune ye yahn vederihquentiyon che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo

1 A̱ma ro ne, ricuahn Dihvo vo chete ya̱co ma̱n, rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs ma̱n. Ura min nda̱ chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, 2 ne tumerune se ihyan:

―¿Deh vederihquentiyon quenan come che tihca̱ redin ne? ¿Duh te vederihquentiyon di ne?

3 Ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Namin u, va a̱ma na̱n che tumeruné nchuhn. Condahconan ne yáhn: 4 ¿A chehdenune Jua̱n che cuande yahn Dendiohs, o chehdenune ye che cuande yahn ihyan ne?

5 Ndedecadino sa̱hn chahn, ne ra̱hn se va̱n ma̱n se nduco vih:

―Ndete che ca̱hma vo che cuande yahn Dendiohs ne, ndahconan se yuhn vo: “¿Dehco che hua ritahno nchuhn tuhme?” 6 A namin no ndete che ca̱hma vo che cuande yahn ihyan. Necuan nducoya̱ca ihyan ya̱n, ca̱h ye tu uvo, te devano cua̱co ye te Jua̱n ne, profeta ye.

7 Chemin che tahque ndah ra̱hn sa̱hn chahn te hua devano se. 8 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Namin u, hua ca̱hmá có nchuhn deh vederihquentiyon va tá̱h che tihca̱ redín.

Ejemplo yahn sa̱hn redin ntiyon che a̱ma duhtuno ihyan se

9 Tuhme nte Dihvo vo ejemplo cuh, chihnevan ihyan che chenun ye min:

―A̱ma ihyan ne, chihche ye dihyo uva, ne ca̱h ye chenda̱ta me a̱ma o sa̱hn che din se ntiyon nduco ca̱va che cahma̱hn se nduco ye. Chica ye min, ne cuahn ra̱hn ye. 10 Cuahn che nda̱ ro che a rine ndute me ne, dechuh ye a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye ca̱va che nda̱ca se ma̱hn va ndute nda̱ta me sa̱hn chahn. Ate chahn se sa̱hn deca̱hya me, ne ndedechuh se sa̱hn, diya ta̱h se. 11 Dechuh ye ta̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye, ne din ta̱n sa̱hn chahn nduco se, chahn se sa̱hn, ne namin ndedechuh se sa̱hn, diya ta̱h se. 12 Dihve chenda̱ta me ne, ndaconan dechuh ye ta̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye. Namin chahn sa̱hn chahn sa̱hn, chi nun se sa̱hn cua̱hn chevah.

13 ’Tuhme ndedecadino ihyan che dihve chenda̱ta me: “¿Ta̱ca̱ dín? Tahque ndah dechúh sa̱hn da̱yá che yahinó. ¿A huane nevahnecun sa̱hn chahn sa̱hn cuahn che nda̱ se min?” 14 Ate cuahn che ndihchero sa̱hn chahn sa̱hn ne, ra̱hn se va̱n ma̱n se nduco vih: “Sa̱hnguh che co yahn se vedecuihca cuh. Ca̱hno vo sa̱hn ca̱va che co yuhn vo.” 15 Tuhme quenda sa̱hn chahn sa̱hn cua̱hn chihto na̱n va chenda̱ta me, ne chihno se sa̱hn.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―¿Deh din ihyan che dihve chenda̱ta me nduco sa̱hn chahn? 16 Ca̱hn ye, ne decuihno ye sa̱hn. Tuhme ca̱h ye chenda̱ta me ta̱h ta̱ma ca ihyan che din ye ntiyon nduco.

Nducote chihnevan sa̱hn fariseo che chenun se min ne, ra̱hn se:

―¡Tahque ndah ndete che hua cuahnecun Dendiohs che tihca̱ co!

17 Ate ndihchero Dihvo vo sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Tuhme deh conahn che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱?:

Tu che hua quenan ino sa̱hn che rahto vah ne,

chemin che tahque chichihve.

18 Ihyan che cotahno ye u ne, anduhneca̱ ndete che conda̱h ndudo ye na̱n tu me, nda̱ca yah ye. Me ihyan che hua cotahno ye u ne, anduhneca̱ ndete che conda̱h ndudo tu me ihyan, cuihnonan yahn ye.

Tume ca̱de iyo che renedihve ihyan yahn César

19 A ura min no, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, ran dito se che nahn cota̱h se Dihvo vo, te tumacadino se che a yahn se che nte ye ejemplo me. Ate hua dehva din se, te va̱h se ihyan ya̱n. 20 Tuhme dechuh se a̱ma o se che din ca̱ se che ndah ihyan se, ca̱va che tumerande se ihyan, din se che ca̱hma ye a̱ma ndudo che hua nda̱hca̱. Tihca̱ din se, te nahn ca̱ca nunde se yahn ye na̱n gobernador. 21 Ra̱hn sa̱hn chahn ri se ihyan:

―Ihyan Ricuahn, a devano nuhn te ndah ndudo che rente ne ma̱n, ricuahn ne ma̱n. Da̱ma no rendihche ne nducoya̱ca ihyan, ne ricuahn ne numa cua̱co nduhca̱ che nahn Dendiohs che cuahtechica ihyan. 22 Ca̱hma ne co ne nuhn: ¿a redin yahn che nedihvo vo tume ca̱de iyo yahn César, o hua?

23 A devano Dihvo vo te o na̱n o chende sa̱hn chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¿Dehco che retumarande nchuhn u?

24 Cona̱hma ne a̱ma tume u.

Cuahn che ndihchero ye tume me ne, tumerune ye sa̱hn:

―¿Duh yavena̱n ma̱n, duh che duche ma̱n, quenan na̱n tume cuh ne?

Ndahconan sa̱hn chahn:

―César.

25 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cha che rihquentiyon César ne, codinahn nchuhn, ne cha che rihquentiyon Dendiohs ne, namin codinahn ne.

26 Hua chi tumerande se ihyan nduco nde a̱ma ndudo na̱n ihyan ya̱n. Cuahn ino se chi yahn che tihca̱ ndahconan ye, ne chahte dihn chende se.

Tumerune sa̱hn saduceo yahn che ntuche tena̱hn

27 Chihno min ne, nda̱ a̱ma o sa̱hn saduceo. Sa̱hn chahn ne, hua ritahno se che va che ntuche tena̱hn. Ra̱hn se ri se Dihvo vo:

28 ―Ihyan Ricuahn, na̱n ley che dirun Moisés ne, rihquentiyon tuhca̱: “Ndete che coh a̱ma se che hua nda̱ca da̱ya se nduco nda̱hta yahn se ne, va che cahneva̱co dihno se nduco te, ca̱va che hua cuihno nda̱ta yahn dihno se.” 29 A̱ma yune ne, chahte ndache se che dihno se vih. Sa̱hn che mena̱n me ne, chihneva̱co se nduco a̱ma nda̱hta. Ate hua no ra̱hn me ne, chih se, ne hua nda̱ca da̱ya se nduco te. 30 Chihneva̱co a̱ma dihno se nduco te, ne namin chih se, ne hua nda̱ca da̱ya se nduco te. 31 Tihca̱ queri a̱ma sa̱hn chahn, nduh che ndache se, chihneva̱co se nduco te, ate chih nducoya̱ca se nde a̱ma se hua nda̱ca da̱ya se nduco te. 32 Adive ne, chih nda̱hta me. 33 Nda̱ ro che ntuche tena̱hn ne, nducote nduh che ndache se chihneva̱co se nduco ta̱hn min ne, ¿cha se che nda̱hta yahn se ta̱hn ne?

34 Tuhme ndahconan Dihvo vo:

―Ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, rihneva̱co ye ma̱n, redeca̱hnova̱co ye ma̱n. 35 Ate nda̱ ro che ntuche tena̱hn ne, ihyan che ndevahn ye ne, metah cahneva̱co ye, nde metah deca̱hnova̱co ye, 36 te ametah ndaconan coh ye. Nducote ntuche ihyan chahn va̱n tena̱hn ne, nedin da̱ya Dendiohs ihyan, ne nduhca̱ ángel ne, tihca̱ co ye. 37 Yahn che va che ntuche tena̱hn ne, ma̱n Moisés dirun ye yahn cuahn che riche ya̱hn ya̱n me: “Dihvo vo Dendiohs ne, Dendiohs yahn Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacob ma̱n.” 38 Dendiohs ne, Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan, ihyan che chenduche ye ma̱n, ihyan che a ndih ye ma̱n, te na̱n ye ne, chenduche nducoya̱ca ye.

39 Tuhme ra̱hn a̱ma o sa̱hn devano ley che dirun Moisés ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, cua̱co niyon ra̱hn ne.

40 Nduco chemin ne, ametah chihquino se tumerune ca se ihyan.

David ne, dirun ye yahn Dihvo vo Jesucristo che Dihve ye ihyan

41 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―¿Dehra cuande che rente ihyan te ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, Da̱ya David ihyan? 42 Ma̱n David a dirun ye na̱n libro yahn Salmo:

Ra̱hn Dihvé Dendiohs ri ye Dihvé:

“Cuihnde muhn la̱do ta̱h cua̱có,

43 numanahn che nda̱hco ndiyá ihyan che hua ri rendihche ye di.”

44 Nducote dirun David te ihyan min che Dihve ye ne, ¿ta̱ca̱ che da̱ya ye tuhme?

Sa̱hn devano ley che dirun Moisés ne, ndevih Dihvo vo Jesucristo nunde yahn se va̱cona̱n se

45 Na̱n nducoya̱ca ihyan che chenun ye min ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye:

46 ―Cuihco nchuhn cuda̱do nduco sa̱hn devano ley che dirun Moisés, te renan ino se cuahtechica se, chenun se cahteca chano se ma̱n, renan ino se che neca̱h ihyan Dendiohs sa̱hn cua̱hn ndihve numacuahn vedenecun ma̱n, chete ya̱co ma̱n, na̱n vihco ma̱n ne, renan ino se cuahte se na̱n che tahque ndeva ihyan yavena̱n se ma̱n. 47 Nde dehtenduh che va yahn nda̱hta va̱h ne, rehnevi se, ne a̱ma ra̱hn reva̱h se, redin ca̱ se che ndah ihyan se. Sa̱hn chahn che tahque chahte castigo din Dendiohs sa̱hn.

21

Vedino yahn a̱ma nda̱hta va̱h

1 Cuahn che quenun Dihvo vo Jesucristo chete ya̱co ne, ndihchero ye nduhca̱ che rih ihyan cuihca tume chete yave yahn tume vedino. 2 Namin ndihchero ye che chih a̱ma nda̱hta va̱h o tume ca̱hya chete yave me. 3 Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te na̱n Dendiohs ne, tahque rigonun chihve vedino yahn nda̱hta va̱h ca̱h che co vedino yahn ihyan chena̱hn sih, 4 te nducoya̱ca ye ne, chih ye che nga̱va yahn ye. Ate nda̱hta va̱h ca̱h ne, va̱n vedecheva̱h yahn ye ne, chih ye nde che va che toh ye.

Dehtenduh che va che conahn cuahn che a cochi nino che nto iyehnse

5 Ra̱hn a̱ma o ihyan te ya̱co chahte ne, a̱ma nda̱hchan tu che ndahto ma̱n, dehtenduh vedino che necuco ma̱n. Tuhme ra̱hn Dihvo vo:

6 ―Nducuahn dehtenduh che ta̱hchan ca̱h che rendihchero nchuhn ne, nda̱ ro che hua cota̱ve da̱ma nde o tu che ndahto vih.

7 Tumerune ihyan chahn:

―Ihyan Ricuahn, ¿ticua̱hn conahn che ra̱hn ne me ne? ¿Deh vederihno co ran cuahn che a nun conahn ne?

8 Ra̱hn Dihvo vo:

―Cuihco nchuhn cuda̱do che hua cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn, te a̱ma ya̱hn sa̱hn rihncheh nda̱ se, ne ca̱hma queri a̱ma se te a ma̱n se ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ye ihyan iyehnse. Namin ca̱hma se: “A cochi nino ro.” Ate rá̱hn rí nchuhn che hua tumaca̱h ne yahn se. 9 Cuahn che cahnevan nchuhn che va ca̱nda ma̱n, che rahteruhn ihyan nduco vih ma̱n ne, hua dehve dihya nchuhn co, te a tihca̱ va che co mena̱n vih. Ate ro min ne, ametah conahn nducuahn.

10 ’Va̱n nación ne, cuana̱n canda, ne cuahtecuhma a̱ma ihyan che rihquentiyon ye nduco ta̱ma ye. 11 A̱ma nuhn ya̱hn ma̱n, ne cua̱hnguh cua̱hnga̱h ne, a̱ma cuhnde cuico ma̱n, cah ma̱n. Na̱n ro ne, cuhnde ro vederihno rahte, ne a̱ma dihya ihyan co.

12 ’Ate cuahn che ametah conahn nducuahn che tihchan ne, co ta̱n ihyan nduco nchuhn ma̱n, din ye preso nchuhn ma̱n, quenda ye nchuhn ya̱co ma̱n, cuih ye nchuhn va̱coya̱hn ma̱n. Yahn che rinduco nchuhn u ne, quenda ye nchuhn na̱n rey ma̱n, gobernador ma̱n, ndere ca̱ca nunde ye yahn ne. 13 Tihca̱ cuahno nchuhn ca̱va che nda̱ca yune che cuahndudo ne ndudo yáhn, cahnevan ihyan chahn. 14 Nde hua ndedecadino nchuhn ta̱ca̱ ndahconan ne yahn ye, 15 te u ca̱hmá có nchuhn ndudo che ca̱hma ne ma̱n, té vededevano yáhn che conan cuma ne ma̱n, nde hua co ndahconan ye yahn ne. 16 Nde indihte yahn nchuhn ma̱n, dihno ne ma̱n, ihyan yahn ne ma̱n, ihyan rendihche ne ma̱n, neca̱h ye nchuhn. A̱ma o nchuhn ne, ca̱hno ye nchuhn. 17 Nducoya̱ca ihyan ne, hua co ndihche ye nchuhn yahn che rinduco ne u. 18 Ate nde a̱ma yudo tin nchuhn ne, hua conda. 19 Ndete che quenda̱h ne vedechahtino va̱n nducuahn vedeyah min ne, ndevahn ne.

20 ’Cuahn che ndihchero nchuhn che a ntechendive sanda̱do ya̱n Jerusalén ne, codevano ne te a nda̱ ro che cuihno ya̱n min. 21 Tuhme ihyan che vate ye esta̱do yahn Judea ma̱n, ya̱n Jerusalén ma̱n ne, tahque ndah che ca̱no ye, ca̱hn ye va̱n icoya̱hn. Ihyan che chenan ye viya̱ta ne, tahque ndah che hua ndaconan ye viya̱n. 22 Ro min ne, co ihyan castigo, din nunde yahn ye ca̱va che conahn nducuahn che a chenan ca̱ca. 23 ¡Cheva̱h ihyan nda̱hta che chenun da̱ya ye ro min ma̱n, che reta̱va ye da̱ya ye ma̱n!, te a̱ma chahte castigo co ihyan ya̱n min, ne a̱ma cuhnde vedeyah iyehnse. 24 Na̱hn ye ne, ca̱hno se ihyan nduco espa̱da, ne na̱hn ye ne, quenda se ihyan ta̱ma nación ca̱va che din ye ntiyon. Sa̱hn ta̱ma nación ne, condinun condina̱hno se ya̱n Jerusalén nde tuno ro che ndihco ca̱de Dendiohs.

25 ’Tuhme cuhnde ro vederihno yahn Dendiohs na̱n ya̱hn ma̱n, iyo ma̱n, iyon ma̱n. Muhn iyehnse cuh ne, a̱ma cuhnde vedeyah nducuahn nación, nde hua devano ihyan deh che din ye che va̱h ye. 26 Condave cuno ihyan che rendedecadino ye yahn nducuahn vedeyah che cochi ca, te nde nducuahn che va ca̱de na̱n ro ne, nuhn. 27 Tuhme ndihchero ihyan u che rinducó nducoya̱ca ihyan, che ndá̱ va̱n man numacuahn vederihquentiyon chahte yáhn. 28 Cuahn che cuana̱n conahn dehtenduh che tuhchan ne, ca̱h yeno nchuhn chedave yahn ne, te a cochi nino ro che ndevahn ne.

29 Namin nte Dihvo vo ejemplo cuh:

―Condihche nchuhn nduhca̱ che ri yahn ya̱hn higo ma̱n, ya̱hn chena̱hn che rendaconun ya̱ta yahn ma̱n. 30 Cuahn che a reneca̱hno ya̱n ne, a devano nchuhn te a cochi nino ro ihno. 31 Namin cuahn che a rinahn dehtenduh che tuhchan ne, cuedevano nchuhn te a nun cuana̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs.

32 ’Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te cuahn che ametah coh ihyan che vate ye ma̱n ro cuh ne, a conahn nducuahn. 33 Iyehnse ne, cuihno. Ate ndudo yáhn ne, hua cuihno; va che conahn.

34 ’Cuihco nchuhn cuda̱do. Hua denda ne ura yahn ne che dema̱n che cheh ne ma̱n, che cocoh ne ma̱n, che ndedecadino ne yahn ntiyon yahn ne ma̱n, ca̱va che nda̱ ro min ne, vateya̱n ne. 35 Vedeyah che tuhchan ne, a dena̱n conahn numachahte iyehnse. 36 Ro ro ne, cuahteya̱n nchuhn ma̱n, cova̱h ne ma̱n, ca̱va che co ndevahn ne yahn vedeyah che tuhchan ma̱n, ca̱va che vateya̱n ne ro che u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ndá̱.

37 Ro ne, ricuahn Dihvo vo chete ya̱co chahte, ne vino ne, rahn ye renan ye a̱ma cua̱n na̱n che duche Cuete Olivo. 38 Nducoya̱ca ihyan ya̱n, rahn ye ya̱co vatiya̱n vatiya̱n, rihnevan ye che ricuahn Dihvo vo.

22

Rente ca̱de se ta̱ca̱ din se preso Dihvo vo Jesucristo

1 Cuahn che a cochi nino vihco ro yudo, ro che reh ihyan pa̱n che ametah ya̱ yahn ne, 2 chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, renuhn ino se ta̱ca ca̱hno se Dihvo vo ca̱va che hua cadino ihyan ya̱n, te va̱h se che co ta̱n ye.

3 Chenda̱ chundah Judas Iscariote, a̱ma cha sa̱hn che chi cuande se va̱n ihyan che ndichio chahn, 4 ne chahn se na̱n chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn policía che redin se cuda̱do ya̱co chahte ma̱n, ne ra̱hn se te co neca̱h se Dihvo vo ta̱h sa̱hn chahn. 5 Chi yeno sa̱hn chahn, ne nte ca̱de se nduco se che ca̱h se tume sa̱hn. 6 Ca̱h Judas ndudo yahn se sa̱hn chahn, ne nuhn ino se ta̱ca̱ co neca̱h se Dihvo vo ca̱va che hua cadino ihyan ya̱n.

Vihco ro yudo

7 Nda̱ vihco ro yudo, ro che reh ihyan pa̱n che ametah ya̱ yahn. Ro min ne, nihnde ca̱de che rihno ihyan a̱ma itecuche lihn ca̱va che co te vedino. 8 Dihvo vo ne, dechuh ye Pedro nduco Jua̱n, ne ra̱hn ye:

―Cuahn nchuhn, cuihcoya̱n ne che chuh vo che cuande yahn ro yudo.

9 Tumerune ihyan chahn:

―¿Ti nahn ne che ca̱hcoya̱n nuhn ne?

10 Ndahconan Dihvo vo:

―Ura che conda̱ nchuhn viya̱n ne, nta̱ca ne a̱ma sa̱hn che nda se a̱ma cuhtenune. Quendi nchuhn sa̱hn min nde vah na̱n che conda̱ se, 11 ne ca̱hma ne co ne ihyan che va̱co ye min: “Dechuh Ihyan Ricuahn nuhn che tumerune nuhn ndih: ¿Ti va cua̱rto na̱n che cheh ye nduco ihyan apóstol yahn ye che cuande yahn ro yudo ne?” 12 Tuhme na̱hma ye a̱ma cua̱rto chahte nchuhn che a va ya̱n. Min cuihcoya̱n nchuhn che chuh vo nduco vih.

13 Chahn ihyan chahn, ne nta̱ca ye nducuahn che ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan, ne chihcoya̱n ye che cheh ye che cuande yahn ro yudo.

14 Cuahn che nda̱ ura che cheh ye ne, chihnde Dihvo vo na̱n mesa nduco ihyan apóstol yahn ye, 15 ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―A̱ma nahn chéh nduco nchuhn che cuande yahn ro yudo numanahn che ametah ca̱hno se u, 16 te rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan chéh, nde nda̱ ro che conahn nducó che ndihco ca̱de Dendiohs, ne conán na̱n che rihquentiyon ye.

17 Tuhme cheta̱h ye a̱ma va̱so vino, neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs, ne ra̱hn ye:

―Cota̱h nchuhn, cuih ne nduco vih. 18 Rá̱hn rí nchuhn te ametah ndaconan cúh vino yahn uva, nde nda̱ ro che conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

19 Cheta̱h ye pa̱n me, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye, ca̱h ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Che tuhca̱ redín ne, conahn che cuahnecún che ca̱hno ihyan u ca̱va che ndevahn nchuhn. Tihca̱ cheh nchuhn ca̱va che ca̱hco ran ne che reneca̱hco ne u.

20 Chihno cheh vino ye ne, ndaconan cheta̱h ye va̱so vino me, ne ra̱hn ye:

―Chu ne, yun yáhn che reca̱h dito ndudo ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs. Va che cora ca̱va nchuhn.

21 ’Meniyon ne, sa̱hn che neca̱h se u ne, da̱ma reh se nducó. 22 Cua̱co te ca̱hno ihyan u che rinducó nducoya̱ca ihyan, nduhca̱ che a nihnde ca̱de. Ate yah rí ca̱va sa̱hn che neca̱h se u.

23 Tuhme cana̱n tumerune vih ihyan chahn cha ye che tihca̱ din ye.

Rente ihyan apóstol nduco vih cha ye che tahque cona̱n ye

24 Chihno min ne, rente ihyan apóstol nduco vih cha ye che tahque cona̱n ye. 25 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Adecoduhno rey ne, a̱ma yudo rihquentiyon ye nación yahn ye, ne sa̱hn intiyahn ne, rendeva ihyan yavena̱n se. 26 Ate va̱n nchuhn ne, hua co tihca̱, te cha nchuhn che tahque quenun ya̱n ne ne, co ne nduhca̱ a̱ma sa̱hn yuno, ne cha nchuhn che tahque ndina̱n ne ne, co ne nduhca̱ a̱ma mozo. 27 Condedecadino ne duh che tahque ndina̱n. ¿A ihyan che va ye na̱n mesa, reh ye, o sa̱hn deca̱hya che redin se cuda̱do numanahn che reh ye? ¿A ndiyu ihyan che va ye na̱n mesa, reh ye che tahque ndina̱n ye? Ate condihche nchuhn. U ne, nduhca̱ a̱ma ihyan che redin ye ntiyon yahn nchuhn.

28 ’Ro ro che chuhríhn ne, a nchuhn che chinduco ne u. 29 Chemin che nduhca̱ che te Chidá vederihquentiyon, quenan cumá ne, namin té vederihquentiyon, cuahtenan cuma ne 30 ca̱va che chuh vo ma̱n, cuh vo ma̱n, da̱ma nduco vih, ro che ca̱hcantiyón, ne cuahte ne techeca̱de ne yahn ihyan nación yahn Israel, nduh che ndichio nda̱ta yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye te ca̱hma Pedro te hua rendihche ye ihyan

31 Namin ra̱hn Dihvo vo ri ye Pedro:

―Simón, Simón, cuihque cuda̱do, te chundah ne, chica se Dendiohs ca̱va che tumerande se nchuhn nde na̱n che nda̱hco ndiya se nchuhn. 32 Ate u ne, cová̱h cave ca̱va che hua a̱ma yune no ca̱hcoman. Cuahn che ndaconen cotehne ne, cueneca̱h yan chedave yahn ihyan che ritahno ye u.

33 Ndahconan Simón, ne ra̱hn ye:

―Dihvé, va vedeyenó che conducó ndih, andahre conún va̱coya̱hn nduco ne ma̱n, andahre cóh da̱ma nduco ne ma̱n.

34 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Pedro, rá̱hn rí di te ura che ametah cuah tuh ne, cahme ino yune te hua rendihche u.

35 Tuhme ra̱hn Dihvo vo nduco nducoya̱ca ihyan chahn:

―Cuahn che dechúh nchuhn che nde dino, nde morral, nde inda̱co, hua quenda ne ne, ¿deh chinda yahn ne ne?

Ndahconan ye:

―Hua dehva chinda yahn nuhn.

36 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ate ma̱n ne, ndete che va dino yahn nchuhn, cuiquenda ne, ndete che va morral, cuiquenda ne. Cha nchuhn che ametah espa̱da yahn ne ne, cuendihcue ne tino rendiche ne, cua ne a̱ma. 37 Rá̱hn rí nchuhn te va che conahn ndudo cuh che a ndirun yáhn: “Ca̱hma ihyan te ihyan min ne, ihyan nunde ye.” Nducuahn che a ndirun che va che cuahno có ne, va che conahn.

38 Tuhme ra̱hn ihyan chahn:

―Dihve nuhn, nga̱ o espa̱da, va yahn nuhn.

Ndahconan ye:

―Nduco sih ne, a va.

Getsemaní

39 Chihno min ne, cuahn Dihvo vo Cuete Olivo nduhca̱ che a rahn ye, ne cuahn ihyan apóstol nduco ye. 40 Cuahn che nda̱ ye min ne, ra̱hn ye nduco ihyan chahn:

―Cova̱h nchuhn ca̱va che hua dinahn ne cuahn che tumarande chundah nchuhn.

41 Tuhme chihco rino Dihvo vo ihyan chahn, ne cuahn ye ca̱na na̱n me. Min chehntihya ye, cova̱h ye, 42 ne ra̱hn ye:

―Chida má̱n, ndete che nahn ne ne, cuehnevi ne che va che chuhríhn. Ate hua co nduhca̱ che náhn. Co nduhca̱ che nahn ma̱n ne.

43 Tuhme nda̱ a̱ma ángel che chica ye vahchetero, ne neca̱h ya̱n ye chedave yahn Dihvo vo. 44 A̱ma chuhrihn ye che rendedecadino ye, ne tahque dito cova̱h ye. A̱ma chi ye nuneya̱n nduhca̱ yun, ne ra nde ndiya̱hn.

45 Chihno cova̱h ye ne, ndaconan ye na̱n che chenun ihyan apóstol chahn, ne nta̱ca ye ihyan che vateya̱do ye, te a̱ma ndi cuno ye che ra̱n ye. 46 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan:

―¿Dehco che vateya̱do nchuhn? Cuenecuan ne, cova̱h ne ca̱va che hua dinahn ne cuahn che tumarande chundah nchuhn.

Din se preso Dihvo vo Jesucristo

47 Nde ametah cuihno ca̱hma ye cuahn che nda̱ a̱ma ya̱hn sanda̱do nduco sa̱hn policía che redin se cuda̱do ya̱co chahte, ne nda̱hna̱n Judas, a̱ma cha sa̱hn che chi cuande se va̱n ihyan che ndichio chahn. Chahn nda̱ sa̱hn min na̱n Dihvo vo ca̱va che tena̱n se ihyan. 48 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Judas, ¿a nahn tenan u, ne nduco tihca̱ necah u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne?

49 Cuahn che ndihchero ihyan apóstol che tihca̱ ri ne, tumerune ye ihyan:

―Dihve nuhn, ¿a cuahn nuhn sa̱hn sih nduco espa̱da ne?

50 A̱ma cha ihyan chahn ne, chahn ye a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n che tahque ndina̱n, chaconda̱h ye revan se la̱do ta̱h cua̱co se. 51 Ate ra̱hn Dihvo vo:

―Hua cuhma nchuhn.

Tuhme nahn ta̱h ye revan sa̱hn min, ne ndonan. 52 Ra̱hn Dihvo vo ri ye chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn policía che redin cuda̱do ya̱co ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n:

―¿A cochi nchuhn nduco espa̱da ma̱n, nduco ya̱hn ma̱n, din ne preso u nduhca̱ sa̱hn duco? 53 Ro ro quenún chete ya̱co chahte va̱n nchuhn, ne hua din ne preso u. Ate ma̱n ne, nda̱ ura yahn ne, ura che rihquentiyon chundah.

Ra̱hn Pedro te hua rendihche ye Dihvo vo Jesucristo

54 Tuhme din sa̱hn chahn preso Dihvo vo, quenda se ihyan va̱co chidocuya̱n che tahque ndina̱n. Cuahn Pedro diyahn diyahn, quendi ye ihyan. 55 Din sa̱hn chahn a̱ma va̱coya̱hn chevah, ne vatendi se, reca̱h ihno se sa̱hn. 56 Tuhme ndihchero a̱ma ta̱hn deca̱hya che nduco Pedro, nti ye min. Ndihchero ndah te ihyan, ne ra̱hn te:

―Sa̱hnguh ne, chinduco se sa̱hn preso ca̱h.

57 Ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Nde hua rendihché ihyan.

58 Namena̱n me ne, ndihchero ta̱ma se ihyan, ne ra̱hn se:

―Namin di, ndoque va̱n sa̱hn che rinduco se sa̱hnga̱h.

Ndahconan Pedro:

―Ndiyu u.

59 Chihno tenduh a̱ma ura ne, ra̱hn ta̱ma se:

―Cua̱co te sa̱hnguh ne, chinduco se sa̱hnga̱h, te sa̱hn Galilea se.

60 Ndahconan Pedro:

―Nde hua devanó deh che rahn.

Nde ametah cuihno ca̱hma Pedro, ne cah tuh. 61 Tuhme chaconan Dihvo vo, ndihchero ye Pedro, ne neca̱hco ye nduhca̱ che ra̱hn Dihvo vo: “Ura che ametah cuah tuh ne, cahme ino yune te hua rendihche u.” 62 Tuhme ndihquenda̱ Pedro, ne a̱ma chaco ye.

Chahn se Dihvo vo Jesucristo

63 Sa̱hn che redin se cuda̱do Dihvo vo ne, redin duche yahn se ihyan, ne rahn se ihyan. 64 Dechiche se a̱ma tino na̱n ye. Rahn se ihyan, ne ra̱hn se:

―Cahme duh che chahn di.

65 A̱ma ndeh na̱n ca dehtenduh ra̱hn se, din duche yahn se ihyan.

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n intiyahn

66 Cuahn che a chi dave me ne, ndo da̱ma chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, ne quenda se Dihvo vo na̱n che cuhnde ca̱de yahn ye. 67 Min tumerune se ihyan:

―¿A di ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne?

Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete che ca̱hmá có nchuhn te u ne, nde hua cotahno ne. 68 Ndete che va deh che tumeruné ne, nde hua ndahconan ne yáhn. 69 Ate u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, a nun cuhndé la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye.

70 Tumerune nducoya̱ca sa̱hn chahn:

―¿A di che Da̱ya Dendiohs tuhme ne?

Ndahconan ye yahn se:

―A u. A ma̱n nchuhn ra̱hn ne meniyon.

71 Tuhme ra̱hn se:

―¿Dehca din vo testigo? Nduco ndudo che tihca̱ ra̱hn se ne, a va. A ma̱n vo chihnevan vo.

23

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n Pila̱to

1 Tuhme necuan nducoya̱ca se, quenda se Dihvo vo na̱n Pila̱to. 2 Cana̱n ndere rica nunde se yahn ye, ne ra̱hn se:

―Nta̱ca nuhn sa̱hnguh che rinun se ihyan che hua nedihve ye tumeca̱diyo yahn César. Ava̱ne ne, ra̱hn se te ma̱n se che rey ma̱n, ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n.

3 Tuhme tumerune Pila̱to ihyan:

―¿A di che rey yahn nación yahn Israel ne?

Ndahconan Dihvo vo:

―U, nduhca̱ che rahn.

4 Ra̱hn Pila̱to ri se chidocuya̱n ndina̱n nduco nducoya̱ca ihyan:

―Hua renda̱cá nde a̱ma nunde yahn sa̱hnguh.

5 Ate quendi sa̱hn chahn rica nunde se, ne ra̱hn se:

―Numacuahn nación yahn nuhn, nde esta̱do yahn Galilea nde muhn, ndedecuan se ihyan nduco ndudo che ricuahn se.

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n Herodes

6 Cuahn che chihnevan Pila̱to che ra̱hn se yahn Galilea ne, tumerune se ndete che min ya̱n va̱co Dihvo vo. 7 Cuahn che checadino se te min ya̱n va̱co ye ne, dechuh ye ihyan na̱n Herodes, te sa̱hn min che rihquentiyon se min, ne quenan se ya̱n Jerusalén ro min. 8 A̱ma chi yeno Herodes cuahn che ndihchero se Dihvo vo, te a ra̱hn che nahn ndihchero se ihyan. Nducote rihnevan se che a̱ma rente ihyan yahn Dihvo vo ne, quenan rino se che din ye a̱ma vederihno, ndihchero se. 9 A̱ma ndeh na̱n che tumerune se, ate nde hua ndahconan Dihvo vo. 10 Chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, ndevana̱n se, ndere rica nunde se yahn ye. 11 Tuhme Herodes nduco sanda̱do yahn se ne, din duche yahn se Dihvo vo. Tihyon se a̱ma tino ndah ihyan, ne ndedechuh se ihyan na̱n Pila̱to. 12 Ro mena̱n ne, ta̱n Pila̱to nduco Herodes, ate nde ro min ne, ndoya̱n se nduco vih.

Ndaconan Dihvo vo Jesucristo na̱n Pila̱to

13 Nedin da̱ma Pila̱to chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, ihyan ya̱n ma̱n, 14 ne ra̱hn se:

―Nchuhn ne, nda ne sa̱hnguh ná̱n, rica nunde ne yahn che ndedecuan se ihyan ya̱n. Ate tumeruné sa̱hn na̱n nchuhn yahn dehtenduh che rica nunde ne yahn se, ne metah nde a̱ma nunde yahn se. 15 Dechúh nchuhn nduco se na̱n Herodes, ne namin hua nta̱ca se nde a̱ma nunde yahn se. Cua̱co te hua dehva din se ca̱va che ca̱hno vo sa̱hn. 16 Tahque ndah cuáhn sa̱hn, nta̱hté sa̱hn.

17 Nduyo nduyo che renda̱ vihco ro yudo ne, va che nta̱hte se a̱ma preso. 18 Ate cah nducoya̱ca ihyan:

―¡Cuihno ne sa̱hn tih! ¡Cuenta̱hte ne Barrabás!

19 Barrabás ne, quenun se va̱coya̱hn, te ndedecuan se ihyan ya̱n che cuhma ye nduco gobierno ma̱n, chihno se sanda̱do yahn ye ma̱n. 20 Ndaconan ra̱hn Pila̱to te nahn nta̱hte se Dihvo vo. 21 Ate cah tun ihyan chahn:

―¡Cuenahn ya̱h ne sa̱hn! ¡Cuenahn ya̱h ne sa̱hn!

22 Ndaconan ra̱hn Pila̱to nde na̱n che chi ino yune:

―¿Dehra nedin sa̱hnguh? Hua co ca̱hno vo sa̱hn, te metah nde a̱ma nunde yahn se. Tahque ndah dín castigo sa̱hn, ne nta̱hté sa̱hn.

Nahn ya̱h se Dihvo vo Jesucristo

23 Ate quendi ihyan chahn rah ye, rica ye che conan ya̱h Dihvo vo. A̱ma quendi chidocuya̱n ndina̱n nduco ihyan chahn rah ye. 24 Tuhme ca̱h yune Pila̱to che co nduhca̱ che rica ye. 25 Nta̱hte se sa̱hn che quenun va̱coya̱hn me nduhca̱ che nahn ye, ne chihquentiyon se sanda̱do che nahn ya̱h se Dihvo vo.

26 Cuahn che quenda sanda̱do chahn Dihvo vo ne, chihquentiyon se a̱ma ihyan ya̱n Cirene che duche ye Simón, che cuenchi ye nahn ye viya̱ta, che ntihde dihme ye cruz, quendi ye Dihvo vo.

27 A̱ma ya̱hn ihyan ya̱n ma̱n, ihyan nda̱hta che raco ye ma̱n, rah ra̱n ye ma̱n, cuahn ye nduco vih. 28 Ndihchero Dihvo vo ihyan nda̱hta chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nchuhn ihyan ya̱n Jerusalén, hua cuaco ne ca̱va u. Cuaco ne ca̱va ma̱n ne ma̱n, ca̱va da̱ya ne ma̱n, 29 te nda̱ ro che ca̱hma ihyan: “Ndah ro yahn ihyan nda̱hta che hua rahcoya̱n ye ma̱n, ihyan nda̱hta che hua renda̱ca da̱ya ye ma̱n, ihyan nda̱hta che hua reta̱ve ye ma̱n.” 30 Ro min ne, ca̱hma ihyan co ye ico ma̱n, cuete ma̱n: “Conda̱h ndudo nchuhn nuhn, cuedendeh ne nuhn.” 31 Nducote numacuahn vedeta̱n ca̱hno se u che ametah nunde yáhn ne, nda̱ ro min ne, tahque nun ca̱hno se ihyan nunde.

32 Namin quenda se o sa̱hn nunde ca̱va che ca̱hno se sa̱hn da̱ma nduco Dihvo vo. 33 Cuahn che nda̱ se na̱n che duche Cuete Ine Tin Tena̱hn ne, nahn ya̱h se Dihvo vo da̱ma nduco sa̱hn nunde chahn. A̱ma se ne, quenan ya̱h se la̱do ta̱h cua̱co ye, ne ta̱ma se la̱do ta̱h cueh ye. 34 Cova̱h Dihvo vo:

―Chida má̱n, cuenchahco ne yahn ihyan sih, te nde hua devano ye deh che redin ye.

Sanda̱do chahn ne, din se sortear tino yahn ye, cha sa̱hn quenda̱h yahn se che co yahn se queri a̱ma. 35 Ihyan ya̱n chahn ne, vatendi ye, rendihchero ye. Sa̱hn intiyahn ne, riyon nan se Dihvo vo, ne ra̱hn se:

―Ta̱ma ca ihyan ne, ndedevahn se. Ndete che sa̱hn tih che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn se ihyan iyehnse ne, ¿dehco che hua ndedevahn ma̱n se sa̱hn?

36 Namin redin duche yahn sanda̱do chahn ihyan, reca̱h se vinagre, cuh ye, 37 ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che di che rey yahn nación yahn Israel ne, cuendedevahn man di.

38 Tin cruz ne, ndirun ndudo griego ma̱n, ndudo latín ma̱n, ndudo hebreo ma̱n, tuhca̱: “Nga̱ Rey yahn nación yahn Israel.”

39 A̱ma cha sa̱hn nunde chahn che quenan ya̱h se ne, riyon nan se ihyan, ne ra̱hn se:

―Ndete a di ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, cuendedevahn man di ma̱n, cuendedevahn nuhn ma̱n.

40 Ate sa̱hn che ta̱ma me ne, ra̱hva se nduco vih, ne ra̱hn se:

―Namin di, ¿a hua vah Dendiohs, andahre quenan yah nduhca̱ che quenan ya̱h ye? 41 Uvo ne, a redin yahn che rechuhrihn vo, te renedihvo vo nunde yuhn vo. Ate ihyan cuh ne, nde a̱ma nunde hua quendihco ye.

42 Tuhme ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Cuahn che a va ne, rihquentiyon ne ne, cueneca̱hco ne u, ne conan va̱hino ne u.

43 Ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Cua̱co rá̱hn rí di te nde a ma̱n ro cuh conen nducó vahchetero.

Nduhca̱ che chih Dihvo vo Jesucristo

44 Ura che a chi ma̱hn ya̱hn ne, a̱ma chi man numachahte iyehnse nde na̱n rahco ino a chino, 45 te chih ya̱hn. Tino che quendihco chete ya̱co chahte ne, nde, ndo o ndi. 46 Tuhme cah Dihvo vo:

―Chida má̱n, nda̱hcó chedave yáhn ta̱h ne.

Chihno ra̱hn ye tihca̱ ne, chih ye.

47 Nducote ndihchero sa̱hn ndina̱n yahn sanda̱do che tihca̱ chi ne, ndeva se yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn se:

―Cua̱co niyon te ihyan tih ne, metah nde a̱ma nunde yahn ye.

48 Nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, ndihchero ye che tihca̱ chi ne, yah ri ye, ne cona̱hn ye, rahn ye ticua ye. 49 Ate nducoya̱ca ihyan che a rendihche ye Dihvo vo ma̱n, ihyan nda̱hta che chinduco ye Dihvo vo nde esta̱do yahn Galilea ma̱n ne, yahn no chahtendi ye, ndihchero ye che tihca̱ chi.

50 A̱ma ihyan ya̱n Arimatea, esta̱do yahn Judea, che duche ye José che nduco ye va̱n ihyan ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n ihyan ma̱n. 51 Namin quenan rino ye che conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. Ihyan min ne, hua chi da̱ma ndudo yahn ye nduco combiero yahn ye, chih nunde se yahn Dihvo vo. 52 Chahn ihyan min na̱n Pila̱to, ne chica ye sa̱hn che ca̱h yune se che cuhche ye Dihvo vo. 53 Tuhme chahn ye, ndedevah ye ihyan. Chahcotuma ye a̱ma tino ihyan, ne chacondihte ye ihyan chete a̱ma ya̱yan ra, che ndindah na̱n a̱ma ya̱va. 54 Ro min ne, víspera yahn ro yudo, a cuana̱n ro che rahte tuhno ihyan.

55 Ihyan nda̱hta chahn che chica ye esta̱do yahn Galilea nduco Dihvo vo ne, chahn nduco ye, ne ndihchero ye na̱n va ya̱yan ma̱n, ta̱ca̱ chacondihte ye Dihvo vo ma̱n. 56 Cuahn che ndaconan ihyan nda̱hta chahn ne, ca ye yuneda̱n ma̱n, nuneda̱n ma̱n, ne nducote a cana̱n ro che rahte tuhno ihyan ne, chahte tuhno ye nduhca̱ che a va ca̱de.

24

Ntuche Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn

1 A̱ma vatiya̱n da̱hca, ro che ndeva ndate ne, cuahn ihyan nda̱hta chahn nduco ta̱ma te o ihyan nda̱hta, quenda ye yuneda̱n ma̱n, nuneda̱n ma̱n, che a ndihcoya̱n ye. 2 Cuahn che nda̱ ye na̱n ya̱yan me ne, ndihchero ye che a ndavi tu che ndechendih chende. 3 Chenda̱ ye chete ya̱yan me, ate hua nta̱ca ye Dihvo vo. 4 A̱ma dihya ye chi che tihca̱, ne numanahmin ne, adena̱n china̱n ye o ángel, vatendi ye, chenun ye tino che a̱ma diya̱hn. 5 Tuhme nde tahque dihya ihyan nda̱hta chahn chi, ne chendih ye, nde ametah nahn ndonihyon na̱n ye che va̱h ye. Ra̱hn ángel chahn nduco ye:

―¿Dehco che va̱n tena̱hn renuhn nchuhn a̱ma ihyan che quenduche ye? 6 Metah ye muhn, te a ntuche ye. Cueneca̱hco nchuhn cuahn che nduco ca ne ihyan esta̱do yahn Galilea, nduhca̱ che ra̱hn ye ri ye nchuhn: 7 “U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che neca̱h se u ta̱h sa̱hn nunde ca̱va che nahn ya̱h se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché.”

8 Tuhme nta̱ tin ihyan nda̱hta chahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo. 9 Nda̱ca ye na̱n ya̱yan me, cona̱hn ye, ne neca̱h cuande ye ihyan apóstol che ndichia̱ma chahn ma̱n, ihyan chena̱hn che nduco ye ma̱n. 10 María yahn ya̱n Magdala ma̱n, Jua̱na ma̱n, María che chaco Jacobo ma̱n, nduco ihyan nda̱hta chena̱hn chahn ne, a ihyan chahn che neca̱h cuande ye ihyan apóstol che tihca̱ chi. 11 Ate ihyan apóstol chahn ne, hua chitahno ye, ne ra̱hco ye te co hua va cua̱co dave yahn ihyan nda̱hta chahn che tihca̱ ra̱hn ye.

12 Tuhme necuan Pedro, cuahn ye rano ye na̱n ya̱yan me. Nda̱ ye min ne, ndihchero ye che a dema̱n tino che chacotuma Dihvo vo quendite min. A̱ma cuahn ino ye che tihca̱, ne cona̱hn ye.

Chihnde ro Dihvo vo Jesucristo na̱n o ihyan che cuahn ye ya̱n Emaús

13 A ro min no ne, cuahn o ihyan chahn a̱ma ya̱n lihn che duche Emaús, ri tenduh ndichio da̱hno che renda̱ ya̱n Jerusalén. 14 Numanahn che chenun yune ihyan chahn ne, rente ye nduco vih yahn nducuahn che chi. 15 Ura min nda̱ ma̱n Dihvo vo na̱n ihyan chahn, ne cuahn ye da̱ma nduco vih. 16 Ate hua nchana̱n ihyan chahn ihyan, te a tihca̱ va ca̱de che hua nchana̱n ye ihyan. 17 Tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―¿Deh che rente nchuhn va̱n ma̱n ne nduco vih che a̱ma ra̱n ne ne?

18 A̱ma cha ihyan chahn che duche ye Cleofas ne, ndahconan ye:

―¿A dema̱n ndih che ta̱ma ya̱n cochi ne, che hua devano ne dehtenduh che chi ya̱n Jerusalén ro cuh?

19 Tumerune Dihvo vo:

―¿Deh chi min ne?

Tuhme ndahconan ihyan chahn yahn ye:

―A̱ma ndeh na̱n dehtenduh chahno chi Jesús yahn ya̱n Nazaret. Ihyan min ne, a̱ma ihyan profeta che quenan cuma ye vederihquentiyon chahte na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n ihyan ma̱n, che din ye vederihno ma̱n, chicuahn ye ma̱n. 20 Chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n ne, chih nunde se yahn ye, ne neca̱h se ihyan ta̱h sa̱hn che nahn ya̱h se ihyan. 21 Nuhn ne, chenan ino nuhn che a ihyan min che ndedevahn ye ihyan nación yuhn vo, Israel. Ma̱n ne, a chi ino ro che chihno se ihyan. 22 Ava̱ne ne, a̱ma rendedecadino nuhn, te a̱ma o ihyan nda̱hta che chinduco ye nuhn ne, chahn ye na̱n ya̱yan ura che chi dave, 23 ate hua nta̱ca ye ihyan min chete ya̱yan me. Cuahn che ndaconan ye ne, ra̱hn ye te ndihchero ye ángel. Angel chahn ne, ra̱hn ye te a ntuche ihyan min. 24 Tuhme chahn a̱ma o combiero yahn nuhn na̱n ya̱yan me, ne nta̱ca ye nduhca̱ che ra̱hn ihyan nda̱hta chahn, ate hua ndihchero ye ihyan min.

25 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―¡A̱ma tuntu nchuhn! ¡Ta̱ca che hua renahn ne nduhca̱ che dirun ihyan profeta! 26 ¿A ndiyu a nihnde ca̱de che ihyan che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, chuhrihn ye dehtenduh che tuhchan ma̱n, nda̱ ye vahchetero ma̱n?

27 Tuhme ca̱h cuande ye ihyan chahn Ndudo yahn Dendiohs, cana̱n ye nde che dirun Moisés ma̱n, che dirun nducoya̱ca ihyan profeta ma̱n, yahn nduhca̱ che cuahno ye co.

28 Nda̱ ihyan chahn ya̱n lihn me, ne din ca̱ Dihvo vo che nahn chuh da̱ma ye, ca̱hn ye tahque yahn ca. 29 Ate din ihyan chahn fuerza ihyan che conan ye min, te a chi chino. Tuhme chenda̱ ye chete vah, chinduco ye ihyan chahn. 30 Ura che chahte ye, cheh vino ye ne, cheta̱h Dihvo vo pa̱n, neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs, ne ndeh ye, ca̱h ye ihyan chahn. 31 Ura min nchana̱n ihyan chahn te a ihyan min che Dihvo vo, ne adena̱n no chehna̱n ihyan chahn ihyan. 32 Tuhme ra̱hn ye nduco vih:

―¿A ndiyu yeno chedave yuhn vo numanahn che rente ye nduco vo ma̱n, ricuahn ye uvo Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, cua̱hn yune?

33 Ndeta̱hno ndaconan ihyan chahn ya̱n Jerusalén, ne nta̱ca ye ihyan apóstol che ndichia̱ma chahn che ndi da̱ma ye nduco ihyan chena̱hn chahn. 34 Ihyan che ndi da̱ma ye min ne, rente ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Cua̱co che ntuche Dihvo vo, te chihnde ro ye na̱n Simón.

35 Tuhme neca̱h cuande ihyan che o chahn nduhca̱ che chahno ye chi cua̱hn yune ma̱n, nduhca̱ che nchana̱n ye Dihvo vo ura che ndeh ye pa̱n ma̱n.

Chihnde ro Dihvo vo Jesucristo na̱n ihyan apóstol yahn ye

36 Numanahn che rente ihyan chahn yahn dehtenduh che tihchan ne, adena̱n china̱n ye Dihvo vo che nti ye menda̱hn. Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Dehve ra̱hco nchuhn.

37 Dihya ihyan chahn chi, ra̱hco ye te co a̱ma vaco ndihchero ye. 38 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―¿Dehco che a̱ma va̱h nchuhn ma̱n, ndeh rendedecadino ne ma̱n? 39 Condihche ne ya̱hvetá̱h ma̱n, cá̱h ma̱n, te a u che ntí na̱n ne. Conahn ta̱h ne u, ne condihche ne te va yute yáhn ma̱n, va ine yáhn ma̱n, ndiyu a̱ma vaco nduhca̱ che rendedecadino ne.

40 Chihno ra̱hn ye chemin ne, na̱hma ye ya̱hveta̱h ye ma̱n, ca̱h ye ma̱n, ihyan chahn. 41 Ate nducote a̱ma cuahn ino ihyan chahn ma̱n, a̱ma yeno ye ma̱n ne, nde ametah cotahno ye. Chemin che tumerune Dihvo vo ihyan chahn:

―¿A va deh che chuh vo muhn ne?

42 Tuhme ca̱h ihyan chahn a̱ma ndi ya̱hca ndiyuche nduco a̱ma ndi va̱conedih yahn. 43 Cheh ye ma̱n, chih ye ma̱n, na̱n ihyan chahn. 44 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cuahn che nduco cá nchuhn ne, a te cuandé nchuhn te va che conahn nducuahn che nihnde ca̱de che cuahno có, nduhca̱ che a ndirun na̱n ley che dirun Moisés ma̱n, nduhca̱ che dirun ihyan profeta ma̱n, nduhca̱ che ndirun na̱n libro yahn Salmo ma̱n.

45 Tuhme din Dihvo vo che chenahn ihyan chahn Ndudo yahn Dendiohs, 46 ne ra̱hn ye:

―A tihca̱ va che conahn nducó nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs. U che a va ca̱de che chí, ndedeváhn ihyan iyehnse ne, a tihca̱ nihnde ca̱de che ca̱hno se u nduhca̱ a chi. Namin a nihnde ca̱de che cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn. 47 Va che dechúh ihyan, cuahndudo ye muhn ya̱n Jerusalén ma̱n, nde nducuahn nación ma̱n, che nto ino ihyan nunde yahn ye ca̱va che nchahco Dendiohs yahn ye. 48 A nchuhn che ndihchero ne nducuahn dehtenduh che tihca̱ chinahn, ne va che cuahndudo ne. 49 Condihche nchuhn. Nduhca̱ che a te Chidá ndudo yahn ye ne, u dechúh Vaco Ndah yahn ye, conun nchuhn. Cuahtenan rino nchuhn muhn ya̱n Jerusalén nde nda̱ ro che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye.

Conda̱ Dihvo vo Jesucristo vahchetero

50 Cuahn Dihvo vo nduco ihyan chahn nde ya̱n Betania. Chenihyon ta̱h ye, ne chica ye Dendiohs ca̱va ihyan chahn. 51 Tuhme chica ye min, ne conda̱ ye vahchetero. 52 Ndeva ihyan chahn yavena̱n Dihvo vo, ne cona̱hn ye ya̱n Jerusalén, a̱ma yeno ye. 53 Min chete ya̱co chahtenun ye ro ro, rendeva ye yavena̱n Dendiohs numacuahn vedeyeno. Tihca̱ chi.

SAN JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

NDUDO NDAH YAHN DIHVO VO JESUCRISTO CHE DIRUN SAN JUA̱N

1

1 Cuahn che metah cuhnde iyehnse ne, a va a̱ma ihyan che duche ye Ndudo yahn Dendiohs. Ihyan min ne, nduco ye Dendiohs Chida, ne Dendiohs ye. 2 Nde na̱n che cana̱n nducuahn ne, a nduco ye Dendiohs. 3 A nduco ye Dendiohs dendah ye nducuahn. Ndendi ndendita che va ne, a nduco ye dendah ye. 4 Ihyan min ne, a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne anduhneca̱ dave yahn ya̱hn che ri ro dave na̱n ihyan ne, tihca̱ ihyan min, te chicuahn ye ndudo yahn Dendiohs ihyan. 5 Quechica ye va̱n ihyan nunde, chicuahn ye ihyan, ne andahre nahn nda̱hco ndiya ihyan chahn vederihquentiyon yahn ye, ate hua chicha ye, te vederihquentiyon yahn ye ne, anduhneca̱ dave yahn ya̱hn che rendihco dave na̱n che man.

6 A̱ma yune ne, tenda̱hnun Dendiohs a̱ma ihyan che duche ye Jua̱n, 7 ca̱h ye vederihquentiyon ihyan che cuahndudo ye ndudo yahn ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, ca̱va che cahnevan nducoya̱ca ihyan, ne cotahno ye. 8 Jua̱n ne, ndiyu ma̱n ye che ndedevahn ye ihyan iyehnse, te vederihquentiyon che quenan cuma ye ne, che cuahndudo ye yahn ihyan min che a va ca̱de che chi ye. 9 Ro che quechica Jua̱n cahndudo ye ne, a cochi nino ro che cuana̱n ntiyon yahn ihyan min che cacuahn ye nducoya̱ca ihyan iyehnse nduhca̱ che nahn Dendiohs che runeca̱de cuahtechica ye.

10 Ihyan min che duche ye Ndudo yahn Dendiohs ne, nda̱ ye iyehnse, ne andahre nduco ye Dendiohs dendah ye iyehnse, ate ihyan iyehnse ne, chaconda̱h veda̱me ye ihyan. 11 Nda̱ ye muhn iyehnse cuh che dendah ma̱n ye, ate ihyan nación yahn ye ne, chaconda̱h veda̱me ye ihyan. 12 Me ihyan che nevahnecun ye ihyan, chitahno ye ihyan ne, numacuahn vederihquentiyon yahn ye, nda̱hco ye ihyan chahn ta̱h Dendiohs, nedin da̱ya ye ihyan. 13 Ihyan chahn ne, chi da̱ya Dendiohs ihyan, ndiyu ca̱va nda̱ta yahn ye, nde huane yahn che tihca̱ nahn indihte yahn ye, te ma̱n Dendiohs nedin da̱ya ye ihyan.

14 Ihyan min che duche ye Ndudo yahn Dendiohs ne, ndo ye nduhca̱ ihyan iyehnse, ne quechica ye neve nduyo va̱n nuhn. Ndihchero nuhn che a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye, ne tumacadino nuhn che Da̱ya Dendiohs Chida ihyan. Metah nde a̱ma ihyan nduhca̱ ye. A̱ma chahte vedeyahino quenan cuma ye ma̱n, dema̱n ndudo cua̱co chicuahn ye ma̱n. 15 A̱ma yune ne, ra̱hn Jua̱n yahn ihyan min tuhca̱:

―A ihyan tih che renté yahn ye ro mena̱n me cuahn che rá̱hn rí nchuhn che cochi a̱ma ihyan che tahque chahte vederihquentiyon quenan cuma ye che co u, te a va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse.

16 Ihyan min ne, numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye, redin yahino ye nducoya̱co vo. 17 Ihyan min ne, Dihvo vo Jesucristo, che dechuh Dendiohs ihyan, chicuahn ye Ndudo yahn ye ma̱n, yahn vedeyahino yahn ye ma̱n, ne chemin ne, tahque yudo che co vederihquentiyon che dirun Moisés. 18 Nde a̱ma ihyan, hua ndihche ye Dendiohs Chida. Ate Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya ma̱n ye, che a̱ma yahino ye ne, a ihyan min che chicuahn ye uvo ta̱ca̱ ye.

Jua̱n Bautista ne, ra̱hn ye yahn Dihvo vo Jesucristo

19 A̱ma yune ne, sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel che vate se ya̱n Jerusalén ne, dechuh se a̱ma o chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn levita che redin se cuda̱do na̱n ta ma̱n, che chahn se tumerune se Jua̱n deh vederihquentiyon quenan cuma ye. 20 Jua̱n ne, ra̱hn cua̱co ye ri ye sa̱hn chahn:

―U ne, ndiyu ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

21 Tumerune se ihyan:

―¿Duh ndih tuhme ne? ¿A ndih che profeta Elías ne?

Ndahconan Jua̱n yahn se:

―Ndiyu u.

Tumerune tun se ihyan:

―Tuhme, ¿a ndih ihyan profeta che a va ca̱de che chi ye ne?

Ndahconan Jua̱n yahn se:

―Ndiyu u.

22 Ndaconan tumerune se ihyan:

―¿Deh vederihquentiyon quenan cuma ne ne?, te va che neca̱h cuande nuhn ihyan ndina̱n yahn nuhn che tahve ye nuhn. ¿A hua co ca̱hma ne co ne nuhn deh ntiyon quechica ne ne?

23 Ndahconan Jua̱n yahn se:

―Ntiyon che quechicá ne, che rahndudó ya̱hn na̱n che metah duhva nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱: “Cuihcoya̱n nchuhn chedave yahn ne ca̱va che nevahnecun ne Dihvo vo cuahn che nda̱ ye.”

24 Sa̱hn ndina̱n che dechuh se sa̱hn chahn ne, fariseo se. 25 Ra̱hn se ri se Jua̱n:

―Nducote ndiyu ndih ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, nde huane Elías, nde huane profeta min ne, ¿deh cuande che rehdenune ne ihyan tuhme?

26 Ndahconan Jua̱n, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ntiyon che quechicá ne, che rihcoyá̱n chedave yahn ihyan ca̱va che nevahnecun ye Dihvo vo, ne chemin che rehdenuné ihyan. Ihyan min ne, quechica ye nación yuhn vo, ne nde hua rendihche nchuhn ihyan. 27 A va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse, ne a va ca̱de che chi ye tah cuahn adive che co u. U ne, nde hua rigonun chihvé ca̱va che có mare a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ye.

28 Ro min ne, quenan Jua̱n rehdenune ye a̱ma cua̱n na̱n che duche Betábara, chihto ico Jordán, la̱do cua̱hn na̱n che riquenda̱h ya̱hn. Min che chahn sa̱hn chahn tumerune se ihyan.

Jua̱n Bautista ne, ra̱hn ye yahn Dihvo vo Jesucristo che a ihyan min che nedihve ye nunde yahn ihyan iyehnse

29 Ta̱ma ro me ne, nda̱ nino Dihvo vo, ne cuahn che ndihchero Jua̱n ihyan ne, ra̱hn ye ri ye ihyan che chenun ye min:

―Condihche nchuhn. A ihyan tih che dechuh Dendiohs ihyan. Nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che co te vedino ca̱va nunde yahn ihyan ne, tihca̱ ye, ca̱hco menda̱hn ye ihyan coh ye, nedihve ye nunde yahn ihyan iyehnse. 30 A ihyan tih che renté yahn ye ro min cuahn che tuhca̱ rá̱hn: “Cochi a̱ma ihyan che tahque chahte vederihquentiyon quenan cuma ye che co u, te a va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse.” 31 Ro mena̱n me ne, nde hua devanó che a ihyan tih, ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. Ate nducote a devanó che va che chi ye ne, chemin che rehdenuné ihyan nación yuhn vo Israel, ca̱va che cuahteya̱n ye, ne nevahnecun ye ihyan.

32 Namin ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan chahn:

―Ndihcheró Vaco Ndah yahn Dendiohs, nduhca̱ a̱ma icui, chiya, ne quenun ihyan tih. 33 Ro mena̱n me ne, nde hua devanó duh ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, ate Dendiohs, ihyan min che dechuh ye u ca̱va che cuehdenuné ihyan ya̱n ne, ra̱hn ye ri ye u: “Ihyan che ndihchero che co Vaco Ndah yáhn, conun ihyan ne, a ihyan min che din ye che conun Vaco Ndah yáhn ihyan yáhn.” 34 Ma̱n ne, a ndihché ihyan, ne rá̱hn rí nchuhn te Da̱ya Dendiohs ihyan.

Ihyan che chinduco ye Dihvo vo Jesucristo cuahn che cana̱n din ye ntiyon yahn ye

35 Ta̱ma ro me ne, a min tun quenan Jua̱n nduco o ihyan che rinduco ye ihyan. 36 Ura min ne, ndihchero ye che chuh Dihvo vo, ne ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan chahn:

―A ihyan tih che dechuh Dendiohs. Nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che co te vedino ca̱va nunde yahn ihyan ne, tihca̱ ye, te ca̱hco menda̱hn ye ihyan coh ye, nedihve ye nunde yahn ihyan iyehnse.

37 Chihnevan ihyan che o chahn che tihca̱ ra̱hn ye, ne cuahn ye cua̱hn na̱n cuahn Dihvo vo ca̱va che conduco ye ihyan. 38 Ndaconan Dihvo vo, ndihchero ye ihyan chahn, ne tumerune ye:

―¿Deh renuhn nchuhn?

Ndahconan ihyan chahn yahn ye:

―Ihyan Ricuahn, nuhn ne, cochi nuhn, te nahn ndihchero nuhn ti va̱co ne.

39 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuhn vo nduco nchuhn, ndihchero ne.

Tuhme cuahn ihyan chahn nduco ye na̱n che quenan ye, ne nducote a ri tenduh na̱n rahco cun a chino ura min ne, chahtenan ye nduco vih.

40 A̱ma cha ihyan chahn ne, duche ye Andrés, dihno Simón Pedro. 41 Ihyan min ne, cuahn che nda̱ca ye min ne, dinoca chahn ye chinuhn ye dihno ye Simón, ne cuahn che nta̱ca vih ye ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nta̱ca nuhn ihyan min che Mesías.

Ihyan nación yahn Israel ne, ra̱hn ye “Mesías” yahn ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

42 Ndeta̱hno quenda ye dihno ye na̱n quenan Dihvo vo, ne cuahn che nda̱ ye ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Di ne, doche Simón, da̱ya Jonás, ate ma̱n ne, nda̱hcó che doche Cefas ―che nahn ca̱hma Pedro.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye Felipe nduco Natanael ca̱va che conduco ye ihyan

43 Cuahn che a chi cun ro min ne, ta̱hn nun Dihvo vo a̱ma ihyan che duche ye Felipe, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuhn vo, condoque u.

Tuhme cuahn Dihvo vo nduco ihyan che rinduco ye ihyan esta̱do yahn Galilea. 44 Felipe ne, ya̱n Betsaida ya̱n va̱co ye. Da̱ma ya̱n va̱co ye nduco Andrés ma̱n, Pedro ma̱n. 45 Ura che cuahn Felipe ne, chinuhn ye a̱ma amigo yahn ye che duche ye Natanael, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nta̱ca nuhn ihyan min che dirun Moisés ma̱n, ihyan profeta ma̱n, yahn ye. Ihyan min ne, duche ye Jesús da̱ya José. Nazaret ya̱n va̱co ye.

46 Ra̱hn Natanael ri ye Felipe:

―¿Ta̱ca̱ che ya̱n min quenda̱h a̱ma ihyan che cochihve ye?

Ndahconan Felipe yahn ye:

―Cuhn vo ndoque, ne ndihchero man.

47 Cuahn che nda̱ ihyan chahn min ne, nte Dihvo vo yahn Natanael, ne ra̱hn ye:

―Ihyan cuh che cua̱co ne, redin yahn che ca̱hmo vo yahn ye che ihyan nación yahn Israel ihyan, te hua o na̱n o chende ye.

48 Cuahn ino Natanael, ne ra̱hn ye:

―¿Ta̱ca̱ che a rendihche ne u?

Ndahconan Dihvo vo yahn ye:

―Ndihcheró di nde ura che metah ya̱hve Felipe di, ura che ve min ma̱n ya̱hn higo me, ne a checadinó nduhca̱ ihyan di.

49 Tuhme ra̱hn Natanael ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ndih che Da̱ya Dendiohs, ndih che Rey yahn nación yuhn vo Israel.

50 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Chitehne u, yahn che rá̱hn rí di che ndihcheró di ma̱n ya̱hn higo me ma̱n, yahn che checadinó nduhca̱ ihyan di ma̱n, ate rá̱hn rí di te nde hua ca̱hn ine ca̱va chemin, te coma̱n ndihchero vederihno che tahque rahte ca.

51 Namin ra̱hn ye ri ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te cuhnde ro vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs che te ye quenan cumá, ne anduhneca̱ ndete che condah vahchetero, ndihchero ne u che rinducó nducoya̱ca ihyan, che cuahn cochi ángel yahn ye ná̱n.

2

Vihco che rihneva̱co ihyan ya̱n Caná, esta̱do yahn Galilea

1 Cuahn che a co ino ro che chinduco Felipe ma̱n, Natanael ma̱n, Dihvo vo ne, chihnde a̱ma vihco che rihneva̱co ihyan, a̱ma ya̱n che duche Caná, esta̱do yahn Galilea. Chaco Dihvo vo ne, a quenan ye min. 2 Namin Dihvo vo nduco ihyan che rinduco ye ihyan ne, ya̱hve ihyan che redin vihco me ihyan ca̱va che ca̱hn ye conduco ye. 3 Cade menda̱hn vihco me ne, a chihno vino, ne ra̱hn chaco Dihvo vo ri ye ihyan:

―A chihno vino yahn ihyan sih. ¿A hua conen tah ihyan?

4 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Chacó, metah deh cuande che ca̱hma ne nducó yahn vino, te metah nda̱ ura che cuhnde ro vederihquentiyon che quenan cumá.

5 Tuhme ra̱hn chaco ye ri ye sa̱hn che chenan se rinan se na̱n vihco me:

―Codinahn nchuhn nducuahn che ca̱hcantiyon ye.

6 Min vate a̱n chite rahte che dema̱n tu ndi ndah. Chite chemin chan ne, che retoh ihyan nación yahn Israel, rih ye nune che rena̱no ye dehtenduh ca̱va che co vihco nduhca̱ costumbre yahn ye. Queri a̱ma chite chemin chan ne, rahn tenduh a̱ma ciento litro nune. 7 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Cuedecuto nchuhn nune chite che tihchan vate ta̱n.

Cuahn che a chihno decuto nahn se chite chahn ne, 8 tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Ma̱n ne, cuetenda̱h nchuhn tah, ne ca̱h ne nda̱co ndihte.

Dinahn sa̱hn chahn, 9 ne ca̱h se nda̱co ndihte me, dechihn ye. Nune me ne, a nta̱conda̱ vino, nde hua devano nda̱co ndihte me ti chica, atena̱n sa̱hn chahn. Tuhme cah ye sa̱hn che rihneva̱co me, 10 ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nducoya̱ca ihyan che redin ye vihco ne, dinoca vino ndah reca̱h ye, ne cuahn che a ya̱ ndih ihyan ne, reca̱h ye vino ndere. Me di ne, ¿dehra cuande che denderen che redin, nde ma̱n tendah vino ndah?

11 Tihca̱ chi che cana̱n din Dihvo vo vederihno, min ya̱n Caná, esta̱do yahn Galilea, chihco ro ye che a̱ma yudo vederihquentiyon che quenan cuma ye, ne ihyan che rinduco ye ihyan ne, chitahno ye ihyan. 12 Chihno min ne, cuahn Dihvo vo ya̱n Capernaum nduco chaco ye ma̱n, dihno ye ma̱n, ihyan chahn che rinduco ye ihyan ma̱n, ne min chahtenan ye nduco vih neve ro.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndetenda̱h ye sa̱hn che rendihcue se dehtenduh, chenun se chete ya̱co

13 Cuahn che a nda̱ nino vihco ro yudo che renun va̱n ihyan nación yahn Israel ne, cuahn Dihvo vo ya̱n Jerusalén. 14 Cuahn che nda̱ ye min ne, cuahn ye chete ya̱co chahte, ne min chenun sa̱hn che rendihcue itenine ma̱n, sa̱hn che rendihcue itecuche ma̱n, sa̱hn che rendihcue icui ma̱n. Namin min chenun sa̱hn che rendahcorun tume, vate se na̱n mesa yahn se. 15 Tuhme din chine ye a̱ma ndi ihyo, ne nduco chemin ndetenda̱h ye sa̱hn chahn chete ya̱co, nde nduco itenine yahn se ma̱n, itecuche yahn se ma̱n. Me sa̱hn che rendahcorun tume chahn ne, chih muhn chih min ye mesa yahn se, chihtera ye tume me ndiya̱hn. 16 Me sa̱hn che rendihcue icui chahn ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―¡Cuahn nchuhn cua̱hn chevah nduco dehtenduh yahn ne! ¡Hua tuma ne ya̱co yahn Chidá ca̱va che ndihcue ne dehtenduh yahn ne!

17 Ura min ne, nta̱ tin ihyan che rinduco ye ihyan nduhca̱ che a ndirun yahn ye na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “¡A̱ma yahinó ya̱co yahn ne! ¡Hua cuahnecún che ndere din ihyan, cuahtenun ye chete!”

18 Sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel che redin se cuda̱do min ne, ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Codin a̱ma vederihno, ndihchero nuhn, cuhnde ro deh vederihquentiyon che quenan come che tihca̱ redin.

19 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete che ndahtera nchuhn ya̱co cuh ne, cuihno ino ro ne, nedin numá.

20 Tuhme ra̱hn se ri se ihyan:

―O raco a̱n nduyo chendah ihyan, che dendah ye ya̱co cuh, ¿a rahque che nduco ino ro no nedin nome?

21 Sa̱hn chahn ne, hua chenahn se. Ra̱hco se che yahn ya̱co che nti min che tihca̱ ra̱hn ye. Ate ra̱hn ye yahn ma̱n ye, ndiyu yahn ya̱co. 22 Nda̱ ro che ndedetuhche Dendiohs ihyan va̱n tena̱hn ne, tuhme nta̱ tin ihyan apóstol yahn ye yahn che tihca̱ ra̱hn ye, ne chitahno ye Ndudo yahn Dendiohs, chenahn ye che nduco ndudo che tihca̱ ra̱hn ye ne, conahn che va che ntuche ye va̱n tena̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, a devano ye deh che rendedecadino ihyan

23 Numanahn che quenan Dihvo vo ya̱n Jerusalén ro yudo me ne, a̱ma ya̱hn ihyan chitahno ye ihyan, yahn vederihno che din ye. 24 Ate Dihvo vo ne, hua chichahtino ye ihyan chahn, te a devano ye nduhchan ihyan iyehnse, rendacorun ye vederendedecadino yahn ye. 25 Hua rendotenan ye che ca̱hma ihyan nduco ye ta̱chan ye, te a ma̱n ye devano ye deh che rendedecadino queri a̱ma ihyan.

3

Nicodemo ne, chendihchero ye Dihvo vo Jesucristo

1 Chihnde a̱ma ihyan, partido yahn fariseo, che duche ye Nicodemo. Ihyan min ne, nduco ye va̱n ihyan ndina̱n yahn ihyan nación yahn Israel. 2 Tuma ye a̱ma vino, chahn ye chendihchero ye Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, a devano nuhn che Dendiohs dechuh ye ndih ca̱va che cacuahn ne nuhn, te nde a̱ma ihyan hua co din ye vederihno che redin ne, ndete che hua nduco Dendiohs ihyan.

3 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí ndih te ca̱va che nedin yahn Dendiohs ihyan, ca̱hcantiyon ye ihyan ne, va che cuahteya̱n ye quenuma ra.

4 Cuahn ino Nicodemo chi, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―¿Ta̱ca̱ chemin? ¿Ta̱ca̱ co ndonun a̱ma ihyan che a ndico ye chete chaco ye ca̱va che ndaconan cuhndeya̱n ye?

5 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí ndih te ne, atena̱n ihyan che din Vaco Ndah yahn Dendiohs che ndacorun vederendedecadino yahn ye, ndo ye ihyan ra, cuedenune ye ne, atena̱n ihyan chahn che nedin yahn Dendiohs ihyan, ca̱hcantiyon ye ihyan. 6 Da̱ya ihyan iyehnse ne, ihyan nunde. Ate ihyan che redin Vaco Ndah yahn Dendiohs che rendacorun vederendedecadino yahn ye, rendo ye ihyan ra ne, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan. 7 Hua ca̱hn ino ne yahn che rá̱hn rí ndih: “Nducoya̱ca ihyan, nahn che ndacorun vederendedecadino yahn ye, ndo ye ihyan ra.” 8 Yuhne ne, rano muhn min, ne andahre rihnevan ne, ate hua devano ne ticua̱hn rechi, nde huane ticua̱hn rahn. Atihnoca̱ Vaco Ndah yahn Dendiohs, te hua devano ne ta̱ca̱ redin che rendacorun vederendedecadino yahn ihyan, rendo ye ihyan ra.

9 Tuhme tumerune Nicodemo ihyan:

―¿Ta̱ca̱ che ra̱hn ne?, te hua renáhn.

10 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―¿Ta̱ca̱ che ihyan ricuahn yahn ihyan nación yahn Israel ndih, ne hua renahn ne che rá̱hn nduco ne? 11 Cua̱co rá̱hn rí ndih te nuhn ne, ra̱hn nuhn ri nuhn nchuhn yahn dehtenduh che devano nuhn ma̱n, che a ntihche nuhn ma̱n, ate nchuhn ne, hua ritahno ne. 12 Nducote hua ritahno nchuhn che renté nduco ne yahn dehtenduh che ri iyehnse ne, tahque hua cotahno ne ndete che nté nduco ne yahn vahchetero.

13 ’Nde a̱ma ihyan iyehnse ne, hua nahn ye vahchetero, ca̱va che co nte ye yahn. Atena̱n u che rinducó nducoya̱ca ihyan, te min chicá, ne min va che ndaconán. 14 Nduhca̱ che chaconahn Moisés cu che nta̱ve ye me tin a̱ma ya̱hn min ya̱hn na̱n che metah duhva ne, tihca̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che cuaconahn ya̱h ihyan u na̱n a̱ma cruz, 15 ca̱va che ndevahn nducoya̱ca ihyan che cotahno ye u, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

Nduhca̱ che din yahino Dendiohs ihyan iyehnse

16 ’Tihca̱, te a̱ma yahino Dendiohs ihyan iyehnse, ne andahre a̱ma ndiya̱hn ra Da̱ya ye, ate chihco menda̱hn ye ihyan, ca̱va che nducoya̱ca ihyan che cotahno ye ihyan min ne, ndevahn ye, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 17 Dechuh Dendiohs Da̱ya ye muhn iyehnse cuh, ndiyu ca̱va che din ye castigo ihyan iyehnse, ate ca̱va che cotahno ihyan iyehnse ihyan min, ndedevahn ye ihyan.

18 ’Ihyan che ritahno ye Da̱ya Dendiohs ne, hua co ye castigo. Ate ihyan che hua ritahno ye ne, a vate menda̱hn ye che co ye castigo, te hua ritahno ye Da̱ya ma̱n Dendiohs. 19 Ihyan che hua ritahno ye Da̱ya Dendiohs ne, a vate menda̱hn che co ye castigo, te nda̱ ihyan min muhn iyehnse cuh, chicuahn ye Ndudo yahn Dendiohs, ate ihyan chahn ne, tahque yeno ye che quendi ye cuahtendihco ye nunde, ne chemin che hua chitahno ye. 20 Nducoya̱ca ihyan che riquendi ye rahtendihco ye nunde ne, rahcota̱hn ye yahn Ndudo yahn Dendiohs. Hua renevahnecun ye, te hua nahn ye che cuhnde ro nunde yahn ye. 21 Ate ihyan che runeca̱de vatechica ye ne, renevahnecun ye Ndudo yahn Dendiohs, ca̱va che cuhnde ro che rinduco Dendiohs ihyan na̱n dehtenduh che redin ye.

Jua̱n Bautista ne, quendi ye nte ye yahn Dihvo vo Jesucristo

22 Chihno min ne, cuahn Dihvo vo nduco ihyan che rinduco ye ihyan, esta̱do yahn Judea. Min chahtenan ye neve ro, ne chida̱ma ihyan, chedenune ye. 23-24 Ro min ne, metah din se preso Jua̱n, ne quenan ye a̱ma cua̱n na̱n che duche Enón, nino ya̱n Salim, rehdenune ye ihyan che renda̱ ye, te min ne, a̱ma va nune.

25 Ta̱hn min ne, nda̱ a̱ma o sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, ne chahtecuhn chende se nduco ihyan che rinduco ye Jua̱n, nda̱hchenan se che redenune ihyan. 26 Tuhme chahn ihyan chahn chengo ye Jua̱n:

―Ihyan Ricuahn, ihyan che nduco ne cuahn che quenan ne viche la̱do ca̱h yahn ico Jordán, che nte ne yahn ye nduco nuhn ne, ma̱n ne, rehdenune ye ihyan, ne a̱ma ya̱hn ihyan rinduco ye ihyan.

27 Ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan:

―Queri a̱ma vo ne, a ma̱n Dendiohs ndihco ye ta̱h vo ntiyon che redin vo. 28 A ra̱hn cua̱có rí nchuhn te ndiyu u, ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, te ntiyon che ndihco Dendiohs tá̱h ne, che ca̱hcoyá̱n chedave yahn ihyan ca̱va che nevahnecun ye ihyan min. 29 Na̱n vihco che rihneva̱co ihyan ne, a̱ma ri yeno nda̱co ndihte cuahn che ndihchero ye che yeno sa̱hn che cahneva̱co se, te a devano ye te nda̱hca̱ rinahn ntiyon che quenan ye. Atihnoca̱ u, te a̱ma ri yenó yahn che a̱ma ri ya̱hn ihyan rinduco ye ihyan min. 30 Ihyan min ne, a va ca̱de che co chahte ntiyon yahn ye, ne u ne, a va ca̱de che cuihno ntiyon yáhn.

Dihvo vo Jesucristo ne, a vahchetero chica ye che nda̱ ye muhn iyehnse cuh

31 Dihvo vo ne, chica ye vahchetero, ne ndina̱n ye yahn nducoya̱co vo. Ihyan iyehnse ne, rahndudo ye dema̱n yahn dehtenduh che ri iyehnse cuh. 32 Ihyan min ne, rahndudo ye yahn dehtenduh che ri vahchetero, che ndihche ye ma̱n, chihnevan ye ma̱n, ate atena̱n a̱ma o ra ihyan ritahno ye. 33 Ihyan che ritahno ye ne, reca̱h dito ye Ndudo yahn Dendiohs che rahndudo ihyan min, rihco ro ye che cua̱co. 34 A Dendiohs dechuh ye ihyan min, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye ihyan, quenan cuma ye nducuahn vederihquentiyon yahn. Chemin che numacuahn vederihquentiyon min rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs. 35 Dendiohs Chida ne, yahino ye ihyan min che Da̱ya ye, nda̱hco ye nducuahn vederihquentiyon ta̱h ye. 36 Ihyan che ritahno ye ihyan min che Da̱ya Dendiohs ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Ate ihyan che hua ritahno ye ihyan min ne, hua nda̱ca vahchetero cuahtenan ye. Tahque ndah ne, a̱ma yah castigo din Dendiohs ihyan.

4

A̱ma ta̱hn nación yahn Samaria, chitahno te Dihvo vo Jesucristo

1 Ta̱hn min ne, a̱ma ya̱hn ihyan rinduco ye Dihvo vo, redenune ye, ne checadino sa̱hn fariseo che tahque ya̱hn ihyan rinduco ye Dihvo vo che co Jua̱n. 2 Ndiyu ma̱n Dihvo vo che rehdenune ye ihyan chahn, te ihyan apóstol yahn ye. 3 Nducote hua nahn Dihvo vo che co yudo yahn sa̱hn chahn, yahn che a̱ma ya̱hn ihyan rinduco ye ihyan ne, chica ye min esta̱do yahn Judea, cona̱hn ye esta̱do yahn Galilea.

4 Yune cua̱hn na̱n che cuahn ye ne, chuh nación yahn Samaria. 5-6 A̱ma ro, tenduh na̱n inguiya̱hn ne, nda̱ ye chihto a̱ma ya̱n yahn Samaria che duche Sicar, na̱n ya̱hn yahn Jacob che chihco ye yahn da̱ya ye José. Min va a̱ma pozo nune che duche Pozo yahn Jacob, ne nducote ndi cuno Dihvo vo ne, cuahn ye chihnde ye chihto pozo me. 7-8 Ihyan apóstol yahn ye ne, cuahn ye viya̱n me cua ye dehtenduh che cheh ye nduco vih. Ura min ne, nda̱ a̱ma ta̱hn ya̱n min na̱n pozo me tenda̱h te nune, ne ra̱hn Dihvo vo ri ye ta̱hn:

―¿A hua te tah nune, cúh?

9 Cuahn ino te, ne ra̱hn te ri te ihyan:

―¿Ta̱ca̱ che rica ne nune cuh ne u?, te ndih ne, ihyan nación yahn Israel ndih, ne u ne, ihyan nación yahn Samaria u.

(Tihca̱ ra̱hn te, te ihyan nación yahn Israel ne, nde hua rente ye nduco ihyan nación yahn Samaria.) 10 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ta̱hn:

―Nde hua renehn yahn vedeyahino yahn Dendiohs, nde hua devene duh u che ricá nune di, te ndete che devene ne, man caque nune u, nune min che vedevihche yahn ihyan iyehnse.

11 Ra̱hn te ri te ihyan:

―Pozo cuh ne, a̱ma ya̱no, ne ndih ne, nde hua nda ne deh che tenda̱h nduco ne nune, ¿ti ra ngua ne nune che ra̱hn ne che te ne u? 12 Ihyan ndico yahn nuhn Jacob, chino ye pozo cuh, chichihve yahn ma̱n ye ma̱n, yahn da̱ya ye ma̱n, yahn ite nda̱ta yahn ye ma̱n, ne ma̱n ne, nuhnde ta̱h nuhn. ¿A ra̱hco ne che tahque rigonun chihve ne che co ihyan min?

13 Ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Nducoya̱ca ihyan che cuh ye nune tih ne, ndaconan co ya̱ca ye. 14 Ate ihyan che cuh ye nune che cá̱h ne, ametah ndaconan co ya̱ca ye, te nune min ne, hua nda̱ ro che tihnan, ne din che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

15 Tuhme ra̱hn te ri te ihyan:

―Te ne nune che ra̱hn ne me, cúh, ca̱va che ametah ndaconan co ya̱cá, ne hua conan cuma che chí tendá̱h na̱n pozo cuh.

16 Ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Cuehn ngua inchahn, tuhme cochi nduco se.

17-18 Ndahconan te yahn ye:

―Metah inchá̱hn.

Tuhme ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Cua̱co rahn che metah inchahn, te ro mena̱n ne, uhn inchahn nenan come, ate sa̱hn che quenan come ma̱n ne, ndere quenen nduco se.

19 Cuahn che chihnevan te che tihca̱ ra̱hn ye ne, ra̱hn te ri te ihyan:

―Che tihca̱ ra̱hn ne ri ne u ne, a ndero ndi che ihyan profeta ndih. 20 Ihyan ndico yahn nuhn ne, muhn cuete cuh rechi ye rendeva ye yavena̱n Dendiohs, ne nchuhn ihyan nación yahn Israel ne, ra̱hn ne te min ya̱n Jerusalén va che ndeva vo yavena̱n ye. ¿Cha che cua̱co ne?

21 Ndahconan ye yahn te:

―Cuedevene te ndiyu dema̱n cuete cuh, nde huane dema̱n ya̱n Jerusalén ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs Chida, te a nda̱ ro che, adecotino che chenan ihyan ne, a min no co ndeva ye yavena̱n ye. 22 Nchuhn, ihyan nación yahn Samaria ne, nde hua devano ne ta̱ca̱ va ca̱de che ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs. Ate nuhn ihyan nación yahn Israel ne, a devano nuhn, te a va̱n nda̱ta yahn nuhn, quenda̱h ihyan che ndedevahn ye ihyan iyehnse. 23 A nda̱ ro che ihyan che redin yahn che ca̱hmo vo che rendeva ye yavena̱n Dendiohs Chida ne, rendeva ye yavena̱n ye numacuahn chedave yahn ye ma̱n, numa cua̱co ma̱n, te ihyan min ne, nahn ye che tihca̱ ndeva ihyan yavena̱n ye. 24 Dendiohs ne, a̱ma Vaco, ne ihyan che rendeva ye yavena̱n ye ne, nahn che ndeva ye numacuahn chedave yahn ye ma̱n, numa cua̱co ma̱n.

25 Ra̱hn te ri te ihyan:

―A devanó che va che chi ihyan min che Mesías, che a va ca̱de che ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne cuahn che nda̱ ye ne, te cuande ye uvo yahn nducuahn.

26 Ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―A u, ihyan min, che renté ndoque.

27 Ura min nta̱ ihyan apóstol yahn ye, ne cuahn ino ihyan chahn che rente ye nduco a̱ma nda̱hta, ate nde a̱ma ye hua chihquino ye tumerune ye ihyan deh chica ye ta̱hn ma̱n, deh yahn che rente ye nduco te ma̱n. 28 Tuhme chihco te cuhte yahn te min, cona̱hn te, ne ra̱hn te ri te ihyan viya̱n:

29 ―Cochi nchuhn ndihchero ne a̱ma ihyan che ra̱hn ye ri ye u nducuahn che nedín. Co a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

30 Tuhme cuahn ihyan ya̱n quendihchero ye Dihvo vo. 31 Numanahn min ne, ra̱hn ihyan apóstol yahn ye ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ¿a hua cheh inguiya̱hn ne?

32 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―U ne, va a̱ma comida yáhn, che nde hua devano nchuhn yahn.

33 Ate hua chenahn ihyan chahn deh conahn che tihca̱ ra̱hn ye, ne rente ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―¿A va duh che checu che cheh ye, che tihca̱ ra̱hn ye?

34 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Che dináhn na̱n ntiyon yahn Dendiohs, ihyan min che dechuh ye u ne, chemin che vedeyeno yáhn, anduhneca̱ a̱ma comida yáhn. 35 Nchuhn ne, ra̱hn ne te renda ca te cun iyo ca̱va che ndeva̱hn ihyan ndute nda̱ta. Ate u ne, rá̱hn rí nchuhn te, nde meniyon ne, a̱ma ya̱hn ihyan vateya̱n ye ca̱va che ca̱hcovan ye Ndudo yahn Dendiohs che cuahndudo ne. 36 Na̱n ntiyon yahn ihyan ne, na̱hn cua̱n ne, a̱ma ye rino ye ndute nda̱ta, ne ta̱ma ye rendeva̱hn ye cuahn che a ri yahn. Atihnoca̱ na̱n ntiyon yahn Dendiohs, te na̱hn cua̱n ne, a̱ma ye rana̱n ye rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, ne ta̱ma ye riquendi ye, tuhme ritahno ihyan. Ihyan che ritahno ye ne, rendevahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Me ihyan che redin ye ntiyon min, ihyan che rahndudo ye mena̱n ma̱n, ihyan che rahndudo ye cuahn che a ritahno ihyan ma̱n ne, rahte yeno a̱ma ta̱ma ye nduco vih. 37 Nducote tihca̱ ne, riquenda̱h cua̱co ndudo che tuhca̱ rente ihyan: “A̱ma ye rino ye ndute nda̱ta, ne ta̱ma ye rendeva̱hn ye cuahn che a ri yahn.” 38 U ne, dechúh nchuhn, cuahndudo ne Ndudo yahn Dendiohs na̱n che a vih ihyan nedin ye ntiyon, ne ndonda̱ ta̱h ne ntiyon min quendi ne.

39 A̱ma ya̱hn ihyan ya̱n min, rente ta̱hn min nduco ye yahn che ra̱hn Dihvo vo ri ye ta̱hn nducuahn che nedin te, ne chitahno ye ihyan. 40 Chemin che cuahn che nda̱ ihyan ya̱n chahn na̱n Dihvo vo ne, ya̱hve ye ihyan che conan ye min. Quenan ye ya̱n min o ro, 41 ne nde tahque ya̱hn ca ihyan chitahno ye ihyan cuahn che chihnevan ye che rahndudo ye. 42 Tuhme ra̱hn ihyan ya̱n chahn ri ye ta̱hn min:

―Chitahno nuhn ihyan min, yahn che nte yahn ye nduco nuhn. Ate ma̱n ne, tahque chichahtino nuhn ihyan, te chihnevan ma̱n nuhn che rahndudo ye. A devano cua̱co nuhn te a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn dihn, da̱ya a̱ma sa̱hn ndina̱n

43 Chihno nduh che o ro min ne, chica Dihvo vo ya̱n min cuahn ye cua̱hn esta̱do yahn Galilea. 44 Nducote ma̱n ye ra̱hn ye te atena̱n ihyan ta̱ma ya̱n che renevahnecun ye ihyan profeta, ndiyu ihyan ya̱n va̱co ye ne, chemin che cuahn ye min. 45 Cuahn che nda̱ ye ne, ihyan che vate ye min ne, a̱ma nevahnecun ye ihyan, te namin chahn ihyan chahn ya̱n Jerusalén vihco ro yudo, ne ndihchero ye vederihno che din ye min.

46-47 Cuahn che quechica ye min esta̱do yahn Galilea ne, nda̱ tun ye ya̱n Caná, ya̱n min na̱n che din ye vederihno, din ye che nda̱conda̱ vino nune me. Numanahn che quenan ye ya̱n min ne, nda̱ a̱ma sa̱hn ndina̱n che va se ya̱n Capernaum, rinuhn se ihyan. Sa̱hn min ne, a̱ma cah sa̱hn dihn yahn se, adeche coh se, ne chemin che, cuahn che checadino se che a ndaconan Dihvo vo che chahn ye esta̱do yahn Judea ne, chahn se ya̱hve se ihyan. Chica se favor ihyan che ca̱hn ye ndeva̱co se, din ye che ndoyahn da̱ya se. 48 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, nde hua cotahno ne ndete che hua ndihchero ne vederihno.

49 Ate ra̱hn se ri se ihyan:

―Co din favor, ne cuhn vo nduco ne, te adeche coh da̱yá.

50 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Co ndaconen conahn, te sa̱hn daye ne, a ndoyahn se.

Chitahno se che ra̱hn ye, ne cona̱hn se. 51 Ura che a nta̱ nino se ndeva̱co se ne, chahn a̱ma o mozo yahn se chendi yune se sa̱hn, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Sa̱hn dihn yahn ne, a ndoyahn se.

52 Tumerune se sa̱hn chahn deh ura cana̱n chihnde dihn yahn da̱ya se. Ndahconan sa̱hn chahn yahn se:

―Ico, na̱n rahco a̱ma a chino, chavi ihno che neta̱h sa̱hn.

53 Tuhme nta̱ tin sa̱hn ndina̱n me che a ura min ra̱hn Dihvo vo nduco se che a ndoyahn da̱ya se, ne chemin che chitahno se ihyan nduco nducoya̱ca ihyan yahn se.

54 Nduco chemin chi o yune che din Dihvo vo vederihno esta̱do yahn Galilea.

5

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che ndoyahn a̱ma sa̱hn che ndi cheche se a̱ma cua̱n na̱n che duche Betesda

1 Cuahn che quenan ca Dihvo vo esta̱do yahn Galilea ne, quenun a̱ma vihco yahn ihyan nación yahn Israel min ya̱n Jerusalén, ne cuahn Dihvo vo vihco me. 2 A̱ma chendevah yahn chete che ndacoriya ya̱n min ne, duche Chendevah yahn Itecuche. Nino chendevah min ne, va a̱ma tanque nune che duche Betesda, che deva̱co hebreo. Chihto tanque me ne, chendihco uhn corredor, 3 ne min chenun a̱ma ya̱hn ihyan che ve na̱n ye ma̱n, ihyan che neneva doh ca̱h ye ma̱n, ihyan che ndi cheche ye ma̱n, chenan rino ye ura che nuhn nune me. 4 Yahn quenun riya a̱ma ángel, rendahcheta̱hn ye nune me, ne ihyan che conun conda̱ ye va̱n nune me ura che cuihno ndahcheta̱hn ne, ndoyahn ye, adecodehno che ndi yahn ye. 5 Min quendite a̱ma sa̱hn che a ri ndico ntihyon ino nduyo che ndi cheche se. 6 Nda̱ Dihvo vo min, ne ndihchero ye sa̱hn. Checadino ye che a ra̱hn cuahn ndi cheche se, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿A nehn che ndoyehn ne?

7 Ndaconan se yahn ye:

―Ta̱ca̱ hua. Nahn che ndoyáhn, ate metah duh ihyan che quenda ye u va̱n nune ura che nuhn. Queri a̱ma yune che redín fuerza, nahn conda̱ va̱n nune ne, ta̱ma ca ihyan rechuhnan ye u, renda̱ ye.

8 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cuenecuen, condo tah yundo yehn, ne cuique.

9 A ndeta̱hno ndoyahn sa̱hn min, ndo ta̱h se yundo yahn se, ne cana̱n rica se. Ro min ne, a̱ma ro che rahtetuhno ihyan, 10 ne a̱ma o sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, ra̱hn se ri se sa̱hn che ndoyahn me:

―Ma̱n ne, ro che rahtetuhno vo. Hua redin yahn che din ntiyon, quenohn yundo yehn.

11 Ndahconan sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―Hua te, a ma̱n ihyan che din ye che ndoyáhn, chihquentiyon ye che quenúhn yundo yáhn, ne ca̱cá.

12 Tuhme tumerune sa̱hn chahn sa̱hn:

―¿Duh ihyan min che chihquentiyon ye che quenohn yundo yehn, caque ne?

13 Ate sa̱hn min ne, nde hua devano se che a Dihvo vo Jesucristo che din ye che ndoyahn se, te a̱ma ya̱hn ihyan chenun ye min, ne ndeta̱hno chenda̱ ye va̱n ihyan, cheh na̱n se ihyan. 14 Adive ne, ndihchero Dihvo vo sa̱hn, quenun se chete ya̱co, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuihcoven che ca̱hmá có di. Ma̱n che a ndoyehn ne, ametah ndaconen condihque nunde ca̱va che hua cota̱h ta̱ma cah di, din che tahque chuhrihn.

15 Tuhme chahn sa̱hn min, chengo se sa̱hn ndina̱n chahn che a Dihvo vo che din ye che ndoyahn se. 16 Nducote a ro che rahtetuhno ihyan redin Dihvo vo che rendoyahn ihyan cah ne, chemin che din ta̱n sa̱hn chahn nduco ye, nahn ca̱hno se ihyan.

17 A̱ma yune ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Chidá ne, cuahn da̱ma redin ye che ndah ca̱va ihyan, ne u ne, riquendí yune yahn ye.

18 Che tihca̱ ra̱hn ye ne, nde tahque chi ta̱n sa̱hn ndina̱n chahn, nahn ca̱hno se ihyan, te cuahn che ra̱hn ye te a Dendiohs che Chida ye ne, ra̱hco se te duche rino ye ihyan, nahn co ye da̱ma nduhca̱ ihyan min. Ava̱ne ne, nducote redin Dihvo vo che rendoyahn ihyan cah, andahre ro che rahtetuhno ihyan ne, ra̱hco se te rahcota̱hn ye che rihquentiyon ley nduhca̱ che rahtetuhno ihyan.

Vederihquentiyon che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo

19 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te hua co dín nde a̱ma na̱n ntiyon che ndiyu ntiyon yahn Chidá. Nducuahn che redin ye ne, namin redín. 20 Chidá ne, yahino ye u, ne ma̱n ye nduco ye u redin ye nducuahn vederihno. Nde va ca vederihno che tahque rahte che din ye, ne a̱ma ca̱hn ino nchuhn. 21 Cuahn che má̱n náhn ne, nde ndedetuhché tena̱hn, nduhca̱ che redin Chidá. 22 Chidá ne, nda̱hco ye vederihquentiyon yahn ye tá̱h, ca̱va che techeca̱dé yahn nducoya̱ca ihyan, 23 te nahn ye che ndeva ihyan yavená̱n nduhca̱ che rendeva ihyan yavena̱n ye. Ihyan che hua rendeva ye yavená̱n ne, namin hua rendeva ye yavena̱n Chidá, ihyan min che dechuh ye u.

24 ’Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan che rihcovan ye ndudo yáhn, ne ritahno ye ihyan min che dechuh ye u ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Ihyan chahn ne, hua conda ye, te ndevahn ye. 25 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducoya̱ca ihyan nunde ne, anduhneca̱ ndete che a ndih ye na̱n Dendiohs. Ma̱n ne, a nda̱ ro che cahnevan ye ndudo yáhn, ne nducoya̱ca ye che cotahno ye ne, ndevahn ye. 26 Tihca̱, te Chidá ne, quenan cuma ye vederihquentiyon ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne nda̱hco ye vederihquentiyon min tá̱h. 27 Namin nda̱hco ye vederihquentiyon tá̱h ca̱va che techeca̱dé yahn ihyan iyehnse, te a u che rinducó nducoya̱ca ihyan. 28 Hua ca̱hn ino nchuhn che tihca̱ rá̱hn, te nda̱ ro che, nducoya̱ca tena̱hn ne, cahnevan ye ndudo yáhn, 29 ne ntuche ye. Ihyan che ndah din ye chahtenan ye iyehnse ne, cuahtenan ye vahchetero, ne ihyan che hua ndah din ye ne, co ye castigo.

Nduhca̱ che a ndero ndi vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo

30 ’Che tin demá̱n ne, hua co dín nde a̱ma na̱n dehtenduh. Retecheca̱dé nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs Chida u, ne nducuahn che retecheca̱dé ne, numa cua̱co, te a ndudo yahn ihyan min ndiyu ndudo yahn má̱n. 31 Cuahn che rendonán vederihquentiyon che quenan cumá ne, nde hua richihve che renté, che ra̱hco nchuhn. 32 Ate che rendonan Dendiohs vederihquentiyon yáhn ne, a ndero ndi che cua̱co, te ihyan min ne, cua̱co nducuahn che ra̱hn ye. 33 Nchuhn ne, tahve ne sa̱hn che tumerune se Jua̱n, ne ndudo che ndahconan ye yahn ne yahn vederihquentiyon che quenan cumá ne, cua̱co. 34 U ne, hua rendotenan che ihyan iyehnse ca̱hma nan ye u, ate ntihyon yá̱n ndudo che ndahconan ye yahn ne, ca̱va che cotahno ne u, ne ndevahn ne. 35 Jua̱n ne, nduhca̱ a̱ma ya̱hn che din che chi ro dave na̱n ne neve ro, te chicuahn ye nchuhn yahn vederihquentiyon yáhn, ne quenan ino ne. 36 Ate vederihno che redín ne, tahque rihco ro che quenan cumá vederihquentiyon che co ndudo che ra̱hn Jua̱n yáhn, te ca̱va chemin ne, a ndero ndi che a Dendiohs Chida dechuh ye u. 37 Namin, andahre hua nihnevan nchuhn ndudo yahn Dendiohs Chida, nde hua ntihche ne ihyan, ate rihco ro ye va̱n nchuhn, che ma̱n ye dechuh ye u. 38 Me nchuhn ne, raconda̱h veda̱me ne ndudo yahn ye, te hua ritahno ne u che ma̱n ye dechuh ye. 39 Rendihchenan ne Ndudo yahn ye nduco cuda̱do, te ra̱hco ne te ndudo min din che ndevahn ne, ne cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro. Ate nde hua retumacadino ne che a na̱n Ndudo min ndirun yahn vederihquentiyon yáhn. 40 Hua nahn cotahno ne u ca̱va che ndevahn ne, cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro.

41 ’U ne, hua rendotenán che ndeva nchuhn yavená̱n. 42 Ava̱ne ne, a rendihché nduhchan ihyan nchuhn, ne a devanó che hua yahino ne Dendiohs. 43 U ne, ma̱n Chidá dechuh ye u, ne nchuhn ne, raconda̱h veda̱me ne u. Ate ndete che nda̱ ta̱ma sa̱hn che ricuahn se vededevano yahn ma̱n se ne, sa̱hn min che cua̱co nevahnecun ne sa̱hn. 44 ¿Ta̱ca̱ co cotahno nchuhn Dendiohs?, te ndotenan che nuhn ino ne dinahn ne, ca̱va che co yeno ye nduco ne ne, renan ino ne rendeva a̱ma ta̱ma ne yavena̱n vih. 45 Ndiyu u che ca̱hco ró nunde yahn nchuhn na̱n Chidá, te a ley che dirun Moisés, che a̱ma ndichahtino nchuhn ne, a chemin che renuhnde nunde yahn ne. 46 Ndete che ritahno nchuhn che dirun Moisés ne, namin cotahno ne u, te ihyan min dirun ye yahn vederihquentiyon yáhn. 47 Ate nducote hua ritahno ne ndudo che dirun ye ne, chemin che nde hua co cotahno ne ndudo yáhn.

6

Ca̱h Dihvo vo Jesucristo cheh nchuh ca uhn mil ihyan

1 Chihno min ne, cuahn Dihvo vo ta̱ma la̱do viche yahn vine yahn Galilea, na̱n che duche Tiberias. 2 Nducote rendihchero ihyan vederihno che redin ye che rendoyahn ihyan cah ne, chemin che a̱ma ya̱hn ihyan cuahn ye nduco ye. 3 Cuahn che nda̱ Dihvo vo min ne, cocha ye a̱ma tingüete chihnde ye nduco ihyan apóstol yahn ye. 4 Ro min ne, a nda̱ nino vihco ro yudo yahn ihyan nación yahn Israel. 5 Cuahn che ndihchero Dihvo vo che a̱ma ya̱hn ihyan nda̱ ye chida̱ma ye min ne, tumerune ye Felipe:

―¿Ti cuhn vo cua vo che cheh nducoya̱ca ihyan sih ne?

6 Dihvo vo ne, a dera̱hn ye tihca̱ che nahn cadino ye deh ca̱hma Felipe, te ma̱n ye ne, a devano ye ta̱ca̱ din ye che ca̱hcacheh ye ihyan chahn. 7 Ndahconan Felipe yahn ye:

―Andahre o ciento tume diya̱hngua quenda vo che cua vo pa̱n ne, nde hua tuno ca̱va che nda̱ca tahsihn, cheh queri a̱ma ihyan sih.

8 Tuhme ta̱ma ihyan apóstol, ihyan min che duche ye Andrés, dihno Simón Pedro ne, ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

9 ―Muhn quenun a̱ma sa̱hn dihn che nda se uhn pa̱n che ndindah nduco cebada ma̱n, o ya̱hca ma̱n. Ate ra̱hcó che dehra cochihve chemin ca̱va ihyan sih, te a̱ma ya̱hn ri ye.

10 Ra̱hn Dihvo vo:

―Ca̱hma nchuhn co ne nducoya̱ca ihyan sih che cuahte ye.

A̱ma va chano ca̱hya min, ne chahte ihyan chahn na̱n chano me. Che dema̱n ihyan cha̱hn ne, ri tenduh uhn mil ye. 11 Tuhme cheta̱h Dihvo vo pa̱n me, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Chihno min ne, ca̱h ye ihyan apóstol yahn ye ca̱va che ca̱h ye cheh nducoya̱ca ihyan. Namin cheta̱h ye ya̱hca me. Atihnoca̱ din ye, ne cheh nducoya̱ca ihyan nde na̱n che chito ihyan. 12 Cuahn che a chenan cheh ihyan ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol:

―Cuendeva̱hn nchuhn nducuahn che nga̱va ca̱va che hua cora.

13 Ndeva̱hn ihyan chahn nducuahn, ne chito ndichio cuahte cheyahn pa̱n me che nga̱va. 14 Nducote ndihchero ihyan vederihno min che din Dihvo ne, ra̱hn ye:

―Cua̱co niyon te ihyan cuh, ihyan profeta che a va ca̱de che chi ye iyehnse.

15 Checadino Dihvo vo che nahn quenda ihyan chahn ihyan nduco fuerza, ca̱va che co ye rey yahn ye, ne chemin che ndiquenda̱h ye va̱n ye, cuahn ye dema̱n ye ta̱ma tingüete ya̱co.

Dihvo vo Jesucristo ne, rica ye na̱n nune vine

16 Cuahn che a chi da̱h ne, cuenechahn ihyan apóstol chahn cuahn chihto vine me. 17 Chahtenun ye chete a̱ma ba̱rco che va min, ne cuahn ye ta̱ma la̱do viche me, cua̱hn ya̱n Capernaum. A man, ne Dihvo vo ne, a hua renta̱ ye. 18 Ura min ne, cana̱n rano yuhne ta̱n, ne a̱ma rendedecuan nune vine me. 19 A cuahn ihyan chahn nduco ba̱rco me tenduh a̱n mil metro, cuahn che ndihchero ye Dihvo vo, che a nda̱ nino ye, rica ye na̱n nune vine me, ne a̱ma dihya ye chi. 20 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―A u che ntá̱. ¡Condi nchuhn dihya ne co!

21 Chenda̱ Dihvo vo chete ba̱rco me, ne a̱ma yeno ihyan chahn, netumanecun ye ihyan. Nduco venchahte no nda̱ ba̱rco me na̱n che cuahn ye.

Chinuhn ihyan Dihvo vo Jesucristo

22 Me ihyan che chahtenan ye ta̱ma la̱do viche yahn vine me ne, tumacadino ye chi dave ta̱ma ro me, che ihyan apóstol chahn ne, chahtenun ye chete a̱ma ndiya̱hn ra ba̱rco che va min, cuahn ye, ne Dihvo vo ne, hua cuahn ye nduco vih. 23 Numanahn che chenan ye min ne, nda̱ neve ba̱rco che chica ya̱n Tiberias, ne chan chihto vine, nino na̱n che cheh ye pa̱n che ca̱h Dihvo vo a a̱ma ro me. 24 Nducote ndihchero ihyan chahn che ametah Dihvo vo min, nde huane ihyan apóstol yahn ye ne, chahtenun ye chete ba̱rco chahn, cuahn ye ya̱n Capernaum, quenuhn ye ihyan.

25 Cuahn che a tuche ihyan chahn vine me, nda̱ ye na̱n che quenun Dihvo vo, ne tumerune ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ¿deh ura nda̱ ne muhn ne?

26 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te rinuhn ne u, yahn che chihcachéh nchuhn nde na̱n che chito nchuhn, ndiyu yahn che chenahn ne yahn vederihno che dín. 27 Hua cua̱hcora̱n nchuhn dema̱n yahn dehtenduh che reh ne, te chemin ne, rihno. Tahque ndah ne ne, codinun ino ne, cuihcovan ne ndudo yáhn, ca̱va che ndevahn ne, ne cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro. Ndudo yáhn ne, anduhneca a̱ma comida che ngu cuahn da̱ma yahn ne. Tihca̱, te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, nda̱hco Dendiohs Chida vederihquentiyon tá̱h, ca̱va che ndedeváhn nchuhn.

28 Tuhme tumerune ihyan chahn Dihvo vo:

―¿A va vederihquentiyon yahn Dendiohs che va che dinahn nuhn ne?

29 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Che nahn Dendiohs ne, che cotahno nchuhn u che ma̱n ye dechuh ye.

30 Ndaconan tumerune ihyan chahn Dihvo vo:

―¿Deh vederihno co din ne, ndihchero nuhn, ca̱va che cotahno nuhn ndih ne? ¿Deh ntiyon nda ne ne? 31 Ihyan ndico yahn nuhn ne, cheh ye pa̱n che duche maná, min ya̱hn na̱n che metah duhva nduhca̱ che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ca̱h Dendiohs pa̱n che chica vahchetero, cheh ye.”

32 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn: Pa̱n che chica vahchetero ne, ndiyu Moisés che ca̱h ye ihyan, te a Chidá. Namin rete ye nchuhn ta̱ma na̱n pa̱n che tahque ndah che chica vahchetero. 33 Pa̱n min che ca̱h Dendiohs ne, chica vahchetero, ne nduco chemin rendevahn ihyan iyehnse.

34 Tuhme ra̱hn ihyan chahn ri ye Dihvo vo:

―Te ne pa̱n che ra̱hn ne me nuhn ro ro.

35 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―A u che anduhneca̱ pa̱n ca̱va ihyan che ritahno ye u, te rendedeváhn ihyan, ne cuahtenan ye vahchetero. Che reh ihyan ma̱n, che rih ye ma̱n ne, hua retumanan ihyan cuahn da̱ma. Ate vedeyahino yáhn ca̱va ihyan che ritahno ye u, ne hua nda̱ ro che cuihno. 36 Ate nchuhn ne, hua ritahno ne u, andahre rendihchero ne u, nduhca̱ che a rá̱hn rí nchuhn. 37 Nducoya̱ca ihyan che retenda̱hnun Chidá ca̱va che cotahno ye u ne, ritahno ye u, ne hua raconda̱h veda̱mé ihyan. 38 Tihca̱, te u ne, chicá vahchetero, dechuh Chidá u, ca̱va che dináhn che nahn ye, ndiyu che nahn má̱n. 39 Chidá ne, dechuh ye u, ne nahn ye che ndedeváhn nducoya̱ca ihyan che ma̱n ye tenda̱hnun ye ca̱va che cotahno ye u. Namin nahn ye che ndedetuhché ihyan chahn ro che cuihno iyehnse. 40 Chidá ne, nahn ye che nducoya̱ca ihyan che ndihchero ye u che Da̱ya ye, ne cotahno ye u ne, ndedetuhché ihyan ro che cuihno iyehnse, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

41 Nducote ra̱hn Dihvo vo yahn ma̱n ye, che anduhneca̱ pa̱n che chica vahchetero ca̱va ihyan iyehnse ne, chemin che nda̱hchenan sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel chahn ihyan, 42 ne rente se va̱n ma̱n se nduco vih:

―Ihyan tih che Jesús, che da̱ya José me. Uvo ne, a rendihcho vo chida ye ma̱n, chaco ye ma̱n, ¿me dehco che ra̱hn ye che vahchetero chica ye?

43 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Hua nda̱hchenan nchuhn u. 44 Cuedevano ne te nde a̱ma ihyan hua co cotahno ye u, ndete che hua ma̱n Chidá tenda̱hnun ye ihyan. Nducoya̱ca ihyan che cotahno ye u ne, ndedetuhché ihyan ro che cuihno iyehnse. 45 Na̱n libro che dirun ihyan profeta ne, tuhca̱ ra̱hn: “Dendiohs ne, din ye che conahn nducoya̱ca ihyan.” Chemin che nducoya̱ca ihyan che redinahn ye yahn Dendiohs Chida ne, ritahno ye u.

46 ’Nde a̱ma ihyan iyehnse ne, hua ntihche ye Dendiohs Chida. Atena̱n u che rendihché ihyan. 47 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan che ritahno ye u ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 48 U ne, anduhneca̱ pa̱n ca̱va ihyan iyehnse, te rendedeváhn ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 49 Ihyan ndico yahn nchuhn ne, cheh ye pa̱n che duche maná min ya̱hn na̱n che metah duhva, ate pa̱n min ne, metah vederihquentiyon yahn ca̱va che ndevahn ye, cuahtenan ye vahchetero. 50-51 Ate ihyan che cheh ye pa̱n che chica vahchetero ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Pa̱n min ne, redin che rendevahn ihyan. Adecoduhno ihyan che cheh ye ne, ndevahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Che rá̱hn yahn pa̱n min ne, rá̱hn yahn má̱n, te va che ca̱hco mendá̱hn u cóh, ca̱va che ndedeváhn ihyan iyehnse.

52 Tuhme a̱ma ndeh rente sa̱hn ndina̱n chahn va̱n ma̱n se nduco vih, ne ra̱hn se:

―¿Ta̱ca̱ che ra̱hn ihyan tih che covahn ye pa̱n, ca̱va che chuh vo ihyan?

53 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te, u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ca̱va che ndevahn ne ne, va che cotahno ne u ma̱n, cochahtino ne yun yáhn che cora ma̱n. 54 Ihyan che cotahno ye u, ne cochahtino ye yun yáhn che cora ne, ndedetuhché ihyan ro che cuihno iyehnse, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 55 Tihca̱, te ca̱va che co ndevahn ihyan ne, va che ca̱hco mendá̱hn u, cora yun yáhn ca̱va ye. 56 Ihyan che cotahno ye u, ne cochahtino yun yáhn che corá ne, conduco ye u, ne dín cuda̱do ihyan. 57 Dendiohs Chida ne, hua nda̱ ro che cuihno ye. A ihyan min che dechuh ye u, ne vedeyeno yáhn ne, che richahtinó ihyan. Me ihyan che richahtino ye u ne, ndedeváhn ihyan, cuahtenan ye vahchetero. 58 U ne, anduhnca̱ pa̱n che chica vahchetero, ca̱va ihyan iyehnse. Pa̱n che duche maná, che cheh ihyan ndico yahn nchuhn ne, metah vederihquentiyon yahn ca̱va che ndevahn ihyan, cuahtenan ye vahchetero. Ate ihyan che cochahtino ye u ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

59 Chete ya̱co, min ya̱n Capernaum, che tihca̱ chicuahn Dihvo vo sa̱hn chahn.

60 Chihno chicuahn Dihvo vo ndudo min ne, nde ihyan che rinducó ye ihyan ne, a̱ma ya̱hn ye ra̱hn ye:

Ndudo che tihca̱ ricuahn ye ne, a̱ma va̱hche. Nde a̱ma ihyan hua co nevahnecun ye.

61 Checadino Dihvo vo che hua chahtenan ino ihyan chahn ndudo che chicuahn ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nducote hua chahtenan ino nchuhn ndudo che tihca̱ ricuáhn ne, 62 nde tahque hua cuahtenan ino ne ndete che ndihchero ne u che rinducó nducoya̱ca ihyan, che ná̱hn vahchetero na̱n che chicá. 63 A Vaco Ndah yahn Dendiohs che redin che rendevahn ihyan. U ne, ca̱hco mendá̱hn u cóh, nedihvé nunde yahn ihyan iyehnse, ate a Vaco Ndah yahn Dendiohs che redin che rendevahn ye. Ndudo che renté nduco nchuhn ne, renté numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ca̱va che ndevahn ne. 64 Ate hua nducoya̱ca nchuhn ritahno ne.

Tihca̱ ra̱hn Dihvo vo, te a devano ye nde ro mena̱n, duhtenduh ihyan che hua ritahno ye ihyan ma̱n, sa̱hn che va che ndihcue ndeh se ihyan ma̱n. 65 Namin ra̱hn ye:

―Rá̱hn rí nchuhn te ihyan che ma̱n Chidá tenda̱hnun ye ihyan ne, atena̱n ihyan chahn che co cotahno ye u.

66 A̱ma ya̱hn ihyan che chinduco ye Dihvo vo ro mena̱n ne, chihcoma̱n ye ihyan nde ro min, ametah chinduco ye ihyan. 67 Tuhme tumerune Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye:

―Namin nchuhn ne, ¿a nahn ca̱hcoma̱n ne u ne?

68 Ndahconan Simón Pedro, ne ra̱hn ye:

―Dihve nuhn, metah nde ta̱ma ihyan che cochahtino nuhn ca̱va che ndevahn nuhn, atena̱n ndih. Ndudo che ricuahn ne ne, retihyon yune ihyan che ndevahn ye, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 69 Nuhn ne, a ritahno nuhn ndih, ne a devano cua̱co nuhn te ndih che Da̱ya Dendiohs, che hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yahn ye ma̱n, ndih, ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n.

70 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―A devano nchuhn che a má̱n tenda̱hnún nduh che ndichio ne, ate nde nduco nduh ne, rihquentiyon chundah a̱ma cha nchuhn.

71 Che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, ra̱hn ye yahn da̱ya Simón, sa̱hn min che duche se Judas Iscariote, te sa̱hn min va che ndihcue ndeh se ihyan, andahre nduco se ndi cuande se va̱n ihyan apóstol chahn.

7

Dihno Dihvo vo Jesucristo ne, hua ritahno ye ihyan

1 Quendi Dihvo vo quechica ye esta̱do yahn Galilea. Hua nahn conan ye esta̱do yahn Judea, te sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel che vate se min ne, nahn ca̱hno se ihyan. 2 Ro min ne, a nda̱ nino vihco yahn vah cue che redin ihyan nación yahn Israel. 3 Tuhme ra̱hn dihno Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cuique muhn, cuehn ya̱n Jerusalén ca̱va che namin ihyan che vate ye min, che ritahno ye di ne, ndihchero ye vederihno che redin. 4 Tihca̱, te cuahn che nahn vo che cadino ihyan yahn ntiyon che redin vo ne, va che ca̱hco ro vo. Chemin che tahque ndah, cuehn min, din vederihno na̱n che tahque ya̱hn ihyan rendo da̱ma ye.

5 Tihca̱ ra̱hn dihno ye, te nde ihyan chahn ne, hua ritahno ye ihyan. 6 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Metah nda̱ ura che cá̱hn, ate nchuhn ne, adecodehno ura che nahn ne, co ca̱hn ne. 7 Nchuhn ne, hua ta̱n ihyan nunde nduco ne, ate u che cua̱co ne, ta̱n ye nducó, te renevíh nunde yahn ye va̱cona̱n ye. 8 Cuahn nchuhn vihco. U ne, hua cá̱hn meniyon, te metah nda̱ ura che cá̱hn.

Chahn Dihvo vo Jesucristo vihco yahn vah cue

9-10 Chihno min ne, quenan ca Dihvo vo esta̱do yahn Galilea, ne cuahn dihno ye. Adive ne, cuahn che a chihno cuahn nducoya̱ca ihyan vihco me ne, tuhme cuahn ye dema̱n ye. 11 Sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, rinuhn ndudo se ti quenan Dihvo vo. 12 A̱ma ya̱hn ihyan ne, rente ye yahn Dihvo vo. Na̱hn ye ne, ra̱hn ye: “Ihyan min ne, ndah ihyan ye.” Ate na̱hn ye ne, ra̱hn ye: “Hua ndah ihyan ye, te rihncheh ye ihyan.”

13 Nducoya̱ca ihyan ne, cua̱hn ndeh rente ye yahn Dihvo vo, yahn che va̱h che cadino sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel. 14 Cuahn che a menda̱hn vihco me ne, chenda̱ Dihvo vo chete ya̱co, cana̱n ricuahn ye ihyan. 15 Me sa̱hn ndina̱n chahn ne, a̱ma rahn ino se che a̱ma nda̱hca̱ ricuahn ye, ne ra̱hn se:

―¿Ti chehua ihyan tih che tihca̱ ricuahn ye?, te hua nahn ye escuela che rahn ihyan ricuahn.

16 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Che ricuáhn ne, ndiyu che cuande yahn má̱n, te che cuande yahn Dendiohs, ihyan min che dechuh ye u. 17 Ihyan che nahn dinahn ye che rihquentiyon Dendiohs ne, conahn ye te che ricuáhn ne, che cuande yahn Dendiohs, ihyan min che dechuh ye u, ndiyu che cuande yahn má̱n. 18 Ihyan che ricuahn ye vededevano yahn ma̱n ye ne, che nahn ye ne, che ndeva ihyan yavena̱n ye. Ate ihyan che ricuahn ye ca̱va che quenda̱h yavena̱n ihyan che dechuh ye ihyan ne, ricuahn ye numa cua̱co.

19 ’Moisés ne, dirun ye ley, chihco ye yahn nchuhn, ate nde a̱ma ne hua redinahn ne. Tahque ndah ne ne, nahn ca̱hno ne u.

20 Ndahconan ihyan chena̱hn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Co quenun vaco chihnga̱ ndih, ne chemin che tihca̱ ra̱hn ne. ¿Duh nahn ca̱hno ndih?

21 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Yahn a̱ma vederihno che dín ro che rahtetuhno ihyan ne, a̱ma rahn ino nducoya̱ca nchuhn. 22 Moisés ne, dirun ye yahn ley che renan seña nchuhn, nduhca̱ che chihquentiyon Dendiohs ihyan ndico yahn ye. Chemin che raconahn ne seña checa̱hya, andahre ro che rahtetuhno ihyan. 23 Nducote raconahn ne seña checa̱hya, andahre ro che rahtetuhno ihyan ca̱va che hua cuahcota̱hn ne yahn ley min ne, ¿me dehco che ri ta̱n ne nducó, yahn che ro che rahtetuhno ihyan dín che ndoyahn a̱ma sa̱hn che rechuhrihn se? 24 Ndotenan che nda̱hchenan nchuhn ne, cuendedecadino ndah ne, ne tumacadino ne che nda̱hca̱ redín.

25 A̱ma o ihyan che vate ye ya̱n min che a devano ye che nahn ca̱hno se Dihvo vo ne, retumerune vih ye:

―¿A ndiyu ihyan tih che rinuhn se ihyan, che nahn ca̱hno se ihyan ne? 26 Ma̱n ne, nga̱ ye, quenun ye ta̱n ricuahn ye, ne hua duhva retumaca̱h ihyan, ca̱va che co ye preso. A din ndete che, a nduco ihyan ndina̱n yuhn vo, ritahno ye che ihyan tih, che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. 27 Ate ndiyu ihyan tih chemin, te uvo ne, a devano vo ti chica ye. Cuahn che nda̱ ihyan min ne, nde a̱ma ihyan hua co devano ye ticua̱hn quenda̱h ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn ye ti chica ye

28 Dihvo vo ne, chihnevan ye che tihca̱ rente ihyan chahn. Tuhme a̱ma dito ra̱hn ye:

―Nchuhn ne, ra̱hn ne che a rendihche ne u ma̱n, a devano ne ti chicá ma̱n, ate ndere ra̱hn ne chemin. Ndiyu che cuande yahn má̱n che cochí, te cochí che cuande yahn Chidá, ihyan min che quenan cuma ye vederihquentiyon che a̱ma chahte, ihyan min che nde hua rendihche ne ihyan. 29 U ne, a rendihché ihyan, te a na̱n ye quenán, ne a ma̱n ye dechuh ye u.

30 Cuahn che chihnevan sa̱hn ndina̱n chahn che tihca̱ ra̱hn ye ne, nahn din se preso ihyan, ate nde a̱ma se, hua chihquino se din se preso ihyan, te ro min ne, metah nda̱ ro yahn ye che ca̱hno se ihyan. 31 Va̱n ihyan chahn ne, a̱ma ya̱hn ihyan chitahno ye ihyan, ne ra̱hn ye:

―A ihyan cuh che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse, te ¿a chi ta̱ma ye che tahque din ca ye vederihno che co ihyan cuh?

Sa̱hn fariseo ne, dechuh se policía ca̱va che din se preso Dihvo vo Jesucristo

32 Checadino sa̱hn fariseo che rendonan ihyan ya̱n Dihvo vo. Chemin che nte ca̱de se nduco chidocuya̱n ndina̱n, ne dechuh se policía yahn ya̱co, ngua se ihyan, co ye preso. 33 Cuahn che nda̱ se ne, ra̱hn Dihvo vo:

―Conan cá te neve ro nduco nchuhn, tuhme ná̱hn na̱n Ihyan che dechuh ye u. 34 Nda̱ ro min ne, nuhn nchuhn u, ate hua nta̱ca ne u, te hua co ca̱hn ne na̱n che conán.

35 Tuhme rente sa̱hn chahn va̱n ma̱n se nduco vih, ne ra̱hn se:

―¿Ti ra conan ihyan tih che ra̱hn ye che hua nta̱ca vo ihyan? ¿A ndihco ye che ca̱hn ye va̱n ihyan nación yuhn vo che chenan ye nación chena̱hn? ¿A min conan ye, cacuahn ye ihyan nación chena̱hn chahn? 36 ¿Deh conahn che tihca̱ rahn ye che nuhn vo ihyan, ne hua nta̱ca vo ihyan, te hua co cuhn vo na̱n che conan ye?

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te ihyan che ritahno ye ihyan ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan

37 Ro vihco chahte me ne, chandi Dihvo vo na̱n nducoya̱ca ihyan, ne cahndudo ye:

―Adecoduhno ihyan che ya̱ca ye ne, chi ye ná̱n, cá̱h nune, cuh ye. 38 Nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, ihyan che cotahno ye u ne, cuahtenan cuma ye vederihquentiyon, anduhneca̱ a̱ma nune che hua retihnan.

39 Che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, ca̱h ye, checadino ihyan, che ihyan che cotahno ye ihyan ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan. Ro min ne, ametah co Vaco Ndah yahn Dendiohs, te metah na̱hn Dihvo vo vahchetero.

Ihyan ne, hua ra vih ndudo ye ca̱va Dihvo vo Jesucristo

40 Cuahn che a chihno ca̱h cuande Dihvo vo ihyan ne, na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye:

―Cua̱co niyon che ihyan tih, ihyan profeta che a va ca̱de che chi ye.

41 Na̱hn ye ne, ra̱hn ye:

―Ihyan tih ne, a ma̱n ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.

Ate na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye:

―Hua cua̱co chemin, te ihyan min che a va ca̱de che chi ye ne, ndiyu esta̱do yahn Galilea quenda̱h ye, 42 te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun che ihyan min ne, na̱n nda̱ta yahn rey David quenda̱h ye ma̱n, cuhndeya̱n ye ya̱n Belén, ya̱n va̱co David ma̱n.

43 Tihca̱ chi che a vih ra̱hn a̱ma, a vih ra̱hn ta̱ma ihyan chahn, yahn Dihvo vo. 44 Va̱n ihyan chahn ne, chenun a̱ma o se che nahn din se preso Dihvo vo, ate hua chihquino se.

Sa̱hn ndina̱n yahn ihyan nación yahn Israel ne, hua chitahno se Dihvo vo Jesucristo

45 Sa̱hn policía chahn ne, ndaconan se na̱n che chenun sa̱hn fariseo ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n. Tuhme ra̱hn se ri se sa̱hn policía chahn:

―¿Dehco che hua quenda nchuhn ihyan min?

46 Ndahconan sa̱hn policía chahn, ne ra̱hn se:

―Hua quenda nuhn ihyan, te nde a̱ma yune hua nihnevan nuhn che ricuahn ihyan nduhca̱ che ricuahn ihyan min.

47 Ra̱hn sa̱hn fariseo chahn ri se sa̱hn:

―Namin nchuhn ne, co a ca̱h yune ne che chihnecheh ye nchuhn. 48 Cuedevano ne, te nde a̱ma nuhn, hua ritahno nuhn ihyan min. 49 Sa̱hn ya̱n sih ne, hua devano se ley che dirun Moisés, ne chemin che ndinda se.

50 Va̱n sa̱hn ndina̱n chahn ne, ndi cuande a̱ma ihyan fariseo che duche ye Nicodemo. A ihyan min che chahn ye a̱ma vino, chendihchero ye Dihvo vo. Ihyan min ne, ra̱hn ye ri ye combiero yahn ye:

51 ―Ley che riquendi vo ne, rihquentiyon che hua co ca̱hmo vo che a ndinda a̱ma ihyan numanahn che metah cadino cua̱co vo deh nunde yahn ye va.

52 Ndaconan se yahn Nicodemo, ne ra̱hn se:

―¿A namin nduco di chique esta̱do yahn Galilea? Condihchenen na̱n Ndudo yahn Dendiohs, ne cadine te nde a̱ma ihyan profeta hua quenda̱h ye min.

53 Chihno min ne, cona̱hn queri a̱ma se ndeva̱co se.

8

A̱ma ta̱hn che ndere quechica te

1 Chihno chicuahn Dihvo vo ihyan chahn ne, cuahn ye Cuete Olivo. 2 Chi dave ta̱ma ro me ne, nda̱ tun ye, ne chenda̱ ye chete ya̱co. Ndo da̱ma nducoya̱ca ihyan na̱n ye, ne chihnde ye, ndevana̱n ricuahn ye ihyan chahn. 3 Tuhme nda̱ sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, sa̱hn fariseo ma̱n, nda se a̱ma ta̱hn nda̱hta che va incha̱hn te, che nta̱ca ihyan ta̱hn, ura che quendite te nduco chihyo te. Chihno se ta̱hn menda̱hn, 4 ne ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Ihyan Ricuahn, ta̱hn tih ne, nta̱ca ihyan ta̱hn, ura che quendite te nduco chihyo te. 5 Na̱n ley che dirun Moisés ne, rihquentiyon che ca̱hno nuhn ta̱hn che tihchan sih, nduco tu. ¿Me ndih, deh ra̱hn ne ne?

6 Tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn, te retumarande se Dihvo vo, renuhn ino se ta̱ca̱ co ca̱ca nunde se yahn ye. Ate Dihvo vo ne, nde hua tumaca̱h ye yahn se, ne cana̱n dirun ye ndiya̱hn, nduco ndutita̱h ye. 7 Quendi se retumarune se ihyan. Na̱n mena̱n ne, ndevandi cua̱co ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Adecochano nchuhn che metah nunde yahn ne ne, ca̱h ne tu ta̱hn.

8 Chihno ra̱hn ye ne, ndaconan ndondih ye, ne quendi ye redirun ye ndiya̱hn. 9 Chi cuihna̱n sa̱hn chahn che tihca̱ ra̱hn ye ri ye sa̱hn, te a devano se te chendihco se nunde, ne cana̱n ndiquenda̱h vah ca a̱ma ca a̱ma se, cona̱hn se, mena̱n vihca sa̱hn che tahque ndico chahn. Cuahn che a chihno cona̱hn se ne, a dema̱n ta̱hn nda̱hta me, nti te min. 10 Tuhme ndevandi cua̱co Dihvo vo, ne tumerune ye ta̱hn:

―¿Tiya sa̱hn chahn che rih nunde se yehn ne? ¿A nde a̱ma se hua quendi se rih nunde se yehn ne?

11 Ndaconan te yahn ye, ne ra̱hn te:

―Hua Dihvé, nde a̱ma se.

Tuhme ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―U ne, nchahcó nunde yehn. Ma̱n ne, conahn. Ametah ndaconan ndere cochique condihque nunde.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, cuahtenan ye vahchetero

12 Ta̱ma yune ne, ricuahn Dihvo vo ihyan, ne ra̱hn ye:

―U ne, anduhneca̱ a̱ma ya̱hn che ri ro dave na̱n ihyan iyehnse. Chemin che ihyan che ritahno ye u ne, conahn ye ndudo yáhn, ne ndedeváhn ihyan, cuahtenan ye vahchetero.

13 Tuhme ra̱hn sa̱hn fariseo chahn ri se ihyan:

―Ndih ne, rendonan ma̱n ne ndih. Chemin ne, hua cochihve yahn ne.

14 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndudo che renté ne, cua̱co, andahre ra̱hn nchuhn che rendonan má̱n u, te u ne, devanó ti chicá ma̱n, ti ná̱hn ma̱n. Ate nchuhn ne, hua devano ne ti chicá nde huane ti ná̱hn. 15 Nchuhn ne, ra cuande ne ihyan nduhca̱ costumbre yahn ne, renda̱hchenan ne ihyan. Ate u ne, hua renda̱hchenán nde a̱ma ihyan. 16 Me cuahn che retecheca̱dé ne, retecheca̱dé numa cua̱co, te retecheca̱dé da̱ma nduco Chidá, ihyan min che dechuh ye u, ndiyu demá̱n. 17 Na̱n ley che rendihchenan nchuhn ne, rihquentiyon che, cuahn che va o testigo che ra vih ndudo yahn ye, ra̱hn ye che cua̱co ne, va che cotahno vo che ra̱hn ye. 18 U ne, rá̱hn ndudo cua̱co yahn ntiyon yáhn. Me Chidá che dechuh ye u ne, namin ra̱hn ye yahn.

19 Tuhme tumerune sa̱hn chahn ihyan, ne ra̱hn se:

―¿Ti va chida ne ne?

Ndahconan ye yahn se, ne ra̱hn ye:

―Nchuhn ne, hua renahn ne yahn vederihquentiyon che quenan cumá, nde hua rendihche ne Chidá. Nducote hua renahn ne yahn vederihquentiyon che quenan cumá ne, chemin che hua rendihche ne Chidá.

20 Tihca̱ chicuahn Dihvo vo chete ya̱co, na̱n che va yave yahn tume vedino. Ate nde a̱ma sa̱hn chahn, hua din se preso ihyan, yahn che metah nda̱ ura che ndihco ca̱de Dendiohs.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn tun ye che na̱hn ye vahchetero

21 Ndaconan ra̱hn Dihvo vo ta̱ma yune nduco ihyan tuhca̱:

―U ne, ná̱hn, ne nchuhn ne, nuhn ne u, ate hua nta̱ca ne u. Conda ne, din nunde yahn ne, te na̱n che ná̱hn ne, hua co nda̱ ne.

22 Tuhme ra̱hn sa̱hn ndina̱n chahn va̱n ma̱n se nduco vih:

―¿A ca̱hno ma̱n ihyan tih ihyan, che tihca̱ ra̱hn ye che na̱n che ca̱hn ye ne, hua co nda̱ vo ne?

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Nchuhn ne, ihyan iyehnse nchuhn. Ate u ne, vahchetero chicá. 24 Chemin che rá̱hn rí nchuhn che conda ne, din nunde yahn ne. Tihca̱, te ndete che hua cotahno ne che u, ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, conda ne, din nunde yahn ne.

25 Tuhme tumerune sa̱hn chahn ihyan:

―¿Duh ndih ne?

Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A rá̱hn rí nchuhn nde a ra̱hn me. 26 A̱ma ndeh na̱n dehtenduh va che có nchuhn ma̱n, nevíh nunde yahn ne va̱cona̱n ne ma̱n. Ihyan che dechuh ye u ne, riquenda̱h cua̱co che ra̱hn ye. Me u ne, a ndudo yahn ye che ricuáhn ihyan iyehnse.

27 Ate sa̱hn chahn ne, hua chenahn se che a yahn Dendiohs Chida che tihca̱ ra̱hn ye. 28 Chemin che ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuahn che cuaconahn ya̱h nchuhn u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, tuhme tumacadino ne yahn vederihquentiyon che quenan cumá. Namin tumacadino ne che hua ricuáhn che cuande yahn má̱n, te ricuáhn ndudo che a ma̱n Chidá te cuande ye u. 29 Tihca̱, te Chidá ne, dechuh ye u, ne rinduco ye u. Hua rihcoma̱n ye u, te cuahn da̱ma redináhn nducuahn che renan ino ye.

30 Cuahn che chihno ra̱hn Dihvo vo nducuahn ndudo chemin chan ne, a̱ma ya̱hn ihyan chitahno ye ihyan.

31 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ndete che quendi nchuhn numa ino ne cotahno ne ndudo che ricuáhn nchuhn ne, tuhme che cua̱co conduco ne u. 32 Ava̱ne ne, conahn ne ndudo yáhn, ne ndo ne libre.

33 Ndahconan ihyan chahn ne, ra̱hn ye ri ye Dihvo vo:

―Nuhn ne, nda̱ta yahn Abraham nuhn, ne nde a̱ma yune hua ntihcue ihyan nuhn. ¿Me ta̱ca̱ che ra̱hn ne che ndo nuhn libre ne?

34 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducoya̱ca ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, anduhneca̱ ndete che hua libre ye, te hua co ca̱hcoma̱n ye nunde yahn ye. 35 Nchuhn ne, nduhca̱ sa̱hn deca̱hya yahn ihyan che hua redin cuande ye va̱n da̱ya ye ne, tihchan nchuhn na̱n Dendiohs. Ate u ne, Da̱ya ye u. 36 Chemin che, cuahn che ndedeváhn ihyan ne, ametah deh che ndedecadino ye. 37 A devanó che nda̱ta yahn Abraham nchuhn. Ate hua renevahnecun ne ndudo yáhn, ne chemin che nahn ca̱hno ne u. 38 U ne, ricuáhn nchuhn ndudo che rete cuande Chidá u, ne nchuhn ne, redin ne dehtenduh che nahn chida ne.

39 Ndahconan ihyan chahn yahn Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Nuhn ne, Abraham che chida nuhn.

Ate ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―A ndere redin chida nchuhn Abraham, te hua riquendi ne yune yahn ye. 40 U ne, ra̱hn cua̱có rí nchuhn ndudo che a ma̱n Dendiohs rete cuande ye u, ate nchuhn ne, nahn ca̱hno ne u. Abraham ne, ndiyu chemin che din ye. 41 Nchuhn ne, cuahto redin chida ne, cuahto redin ma̱n ne.

Ra̱hn ihyan chahn ri ye Dihvo vo:

―Nuhn ne, Dendiohs che Chida nuhn.

42 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―A ndere redin Chida nchuhn Dendiohs. Hua cua̱co che ra̱hn ne, ne chemin che hua ri rendihche ne u. Ndiyu che cuande yahn má̱n che cochí, te a ma̱n Dendiohs dechuh ye u. 43 Yahn che hua renevahnecun nchuhn ndudo yáhn ne, chemin che hua renahn ne. 44 Nchuhn ne, chundah che chida ne, sa̱hn min che redinahn ne yahn se. Sa̱hn min ne, rihquentiyon se sa̱hn rihno ihyan nde ro che chihnde iyehnse. Cuahn da̱ma rihncheh se, te chemin che ntiyon yahn se. 45 U ne, ricuáhn ndudo cua̱co, ate nducote ndi nino ne vederihncheh ne, chemin che hua ritahno ne che rá̱hn. 46 Nde a̱ma nchuhn ne, hua co ca̱hma ne che va nunde yáhn. Ndudo cua̱co che ricuáhn, ne redin yahn che cotahno ne. 47 A ndero ndi ihyan che yahn Dendiohs ihyan, te rihcovan ye Ndudo yahn ye. Ate nchuhn ne, ndiyu yahn Dendiohs nchuhn, ne chemin che hua nahn ca̱hcovan ne Ndudo yahn ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, a va ye nde ro che metah cuhndeya̱n Abraham

48 Tuhme ra̱hn sa̱hn ndina̱n chahn ri se Dihvo vo:

―Ra̱hn cua̱co nuhn ri nuhn ndih che ndere ihyan ndih, nduhca̱ ihyan nación yahn Samaria ma̱n, quenun vaco chihnga̱ ndih ma̱n.

49 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―U ne, rendevá yavena̱n Chidá. Ate nchuhn ne, renda̱hchenan ne u, ne chemin che ndere ra̱hn ne che quenun vaco chihnga̱ u. 50 U ne, hua rendonan má̱n u. Ate va Chidá che rendeva ye yavená̱n, ne ihyan min che retecheca̱de ye. 51 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan che rihcovan ye che ricuáhn ne, cuahtenan ye cuahn da̱ma.

52 Tuhme ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Ma̱n ne, a devano cua̱co nuhn che quenun vaco chihnga̱ ndih, yahn che tihca̱ ra̱hn ne. Abraham ma̱n, nducoya̱ca ihyan profeta ma̱n ne, chih ye. Me ndih ne, ra̱hn ne te ihyan che ca̱hcovan ye ndudo che ricuahn ne ne, cuahtenan ye cuahn da̱ma. 53 ¿A tahque rigonun chihve ndih che co chida nuhn Abraham, che ra̱hco ne? Ihyan min ma̱n, nducoya̱ca ihyan profeta ma̱n ne, chih ye. ¿Duh ndih, che ra̱hco ne?

54 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Ndete che rendonan má̱n u ne, nde hua cochihve yáhn. Chidá, ihyan min che ra̱hn nchuhn che Dendiohs yahn ne ne, a ihyan min che rendeva ye yavená̱n. 55 U ne, rendihché ihyan, ate nchuhn ne, hua rendihche ne ihyan. Rendihché ihyan, ne redináhn che rihquentiyon ye. Cua̱co che rá̱hn, ndiyu nduhca̱ nchuhn che ndere ra̱hn ne che rendihche ne ihyan. 56 Ihyan ndico yahn nchuhn, Abraham ne, a̱ma chi yeno ye cua̱hn che checadino ye che va che chí iyehnse, ne nde tahque chi yeno ye cuahn che a chinahn.

57 Tuhme ra̱hn se ri se Dihvo vo:

―Nde mare o raco ndiche nduyo metah co ndih, ¿ta̱ca̱ che ndihchero ne Abraham?

58 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te u ne, a vá nde ro che metah cuhndeya̱n Abraham.

59 Tuhme cheta̱h sa̱hn chahn tu, che ca̱h se Dihvo vo. Ate cheh na̱n se ihyan, ne ndiquenda̱h ye chete ya̱co me. Chuh ye va̱n nducoya̱ca se, cuahn ye.

9

Dihvo vo Jesucristo ne, din ye che chi ro na̱n a̱ma sa̱hn che ve na̱n se nde ro che chihndeya̱n se

1 A̱ma ro ne, ndihchero Dihvo vo a̱ma sa̱hn che ve na̱n se nde ro che chihndeya̱n se. 2 Ihyan apóstol yahn ye ne, tumerune ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, ¿dehco che ve na̱n sa̱hn tih ne? ¿A ca̱va nunde yahn indihte yahn se, o ca̱va nunde yahn ma̱n se ne?

3 Ndahconan Dihvo vo yahn ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Ndiyu ca̱va nunde yahn indihte yahn se, nde huane ca̱va nunde yahn ma̱n se. Ve na̱n se ca̱va che cuhnde ro vederihquentiyon yahn Dendiohs, tumacadino ihyan. 4 U ne, va che din nun inó dináhn ntiyon yahn Ihyan che dechuh ye u numanahn che quenan cá iyehnse. 5 Numacuahn ro che quenán muhn ne, ricuáhn Ndudo yahn Dendiohs ihyan ca̱va che netah ndutina̱n ye.

6 Chihno ra̱hn ye chemin ne, din ye tah nchete nduco nunedan ye, ne chacota̱hme ye ndutina̱n sa̱hn na̱n ve me. 7 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuehn conane nan na̱n nune che duche Siloé ―che tihca̱ duche nune me ne, conahn “Nune Rica.”

Cuahn sa̱hn na̱n ve me, ne cuahn che na̱no se na̱n se na̱n nune me ne, chi ro na̱n se. 8 Cuahn che nta̱ se ne, ra̱hn ihyan nino ndeva̱co se ma̱n, ihyan che rendihche ye sa̱hn ma̱n:

―¿A ndiyu sa̱hn tih che rica se che din ihyan vedeva̱hino nduco se ne?

9 Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye:

―Sa̱hn tih chemin.

Na̱hn tun ihyan ne, ra̱hn ye:

―Ndiyu sa̱hn tih chemin, ate tihca̱ ro se.

Ra̱hn ma̱n se:

―A u chemin.

10 Tumerune ihyan sa̱hn:

―¿Me ta̱ca̱ chi che chi ro nan ne?

11 Ndahconan se, ne ra̱hn se:

―Ihyan min che duche ye Jesús, din ye nchete, chacota̱hme ye ndutiná̱n, ne tahve ye u, cháhn na̱nó ná̱n na̱n nune Siloé. Chihno na̱nó ná̱n ne, ndeta̱hno chi ro ná̱n.

12 Tumerune ihyan chahn sa̱hn:

―¿Ti quenan ihyan min ne?

Ndahconan se, ne ra̱hn se:

―Hua devanó.

13 Tuhme quenda ihyan sa̱hn min na̱n sa̱hn fariseo. 14 Ro che din Dihvo vo che chi ro na̱n sa̱hn min ne, ro che rahtetuhno ihyan. 15 Chemin che tumerune sa̱hn fariseo chahn sa̱hn ta̱ca̱ chi che chi ro na̱n se. Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―Chacota̱hme Jesús nchete ndutiná̱n, ne na̱nó ná̱n nduhca̱ che ra̱hn ye, ne ndeta̱hno chi ro ná̱n.

16 Tuhme ra̱hn a̱ma o sa̱hn fariseo chahn:

―Sa̱hn che tihca̱ din me ne, ametah yahn Dendiohs che tihca̱ redin se, te hua renevahnecun se ro che rahtetuhno ihyan.

Ate ta̱ma te o se ne, ra̱hn se:

―Ndete che hua yahn Dendiohs sa̱hn ne, ¿ta̱ca̱ redin se vederihno tuhme?

Nduco tihca̱ ne, hua cavih ndudo yahn se nduco vih, 17 ne ndaconan tumerune se sa̱hn min:

―Me di, ¿deh rahn yahn sa̱hn min che din se che chi ro nan ne?

Ndahconan se, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―U ne rá̱hn te ihyan min ne, a̱ma ihyan profeta.

18 Ate sa̱hn chahn ne, hua nahn cotahno se che ve na̱n sa̱hn min ro mena̱n. Chemin che tahve se chehua indihte yahn sa̱hn min, 19 ne tumerune se ihyan:

―¿A nchuhn da̱ya ne sa̱hnguh ne? ¿A cua̱co che ve na̱n se cuahn che chihndeya̱n se ne? ¿Me ta̱ca̱ chi che chi ro na̱n se ne?

20 Ndahconan indihte yahn sa̱hn min:

―Sa̱hnguh che da̱ya nuhn, ne ve na̱n se cuahn che chihndeya̱n se. 21 Ate hua devano nuhn ta̱ca̱ chi che chi ro na̱n se, nde hua devano nuhn duh ihyan din ye che chi ro na̱n se. Tumerune nchuhn sa̱hn. A va nduyo yahn se, ne ma̱n se co nte cuande se nchuhn.

22 Indihte yahn sa̱hn min ne, tihca̱ ra̱hn ye, te va̱hino ye, yahn che a checadino ye te sa̱hn ndina̱n chahn ne, a ntuhno se che ndetenda̱h se adecoduhno ihyan chete ya̱co, ndete che cotahno ye che Dihvo vo ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. 23 Chemin che ra̱hn ihyan chahn ri ye sa̱hn ndina̱n chahn che tumerune se ma̱n sa̱hn da̱ya ye te a va nduyo yahn se.

24 Tuhme ndaconan cah sa̱hn ndina̱n chahn sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Codin ca̱va Dendiohs, ne cahme co nuhn cha che cua̱co, te nuhn ne, devano nuhn te sa̱hn min che din se che chi ro nan ne, sa̱hn nunde se.

25 Ndahconan sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―U ne, hua devanó a ihyan nunde ye o hua. Ate devanó che ro mena̱n me ne, ve ná̱n, ne ihyan min din ye che chi ro ná̱n.

26 Ndaconan tumerune sa̱hn chahn sa̱hn:

―¿Ta̱ca̱ din se che chi ro nan ne?

27 Ndahconan sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―A rá̱hn rí nchuhn, ne hua ritahno ne. ¿Deh ndah co yahn ne che ndaconán ca̱hma tún ne? ¿A nduco ne nahn cotahno ne ihyan min ne?

28 Ra̱hva sa̱hn chahn nduco sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Di ne, ndichahtine sa̱hn min. Ate nuhn ne, ndichahtino nuhn Moisés. 29 A devano nuhn te Moisés ne, a ma̱n Dendiohs ca̱h ye ntiyon ihyan. Ate sa̱hn che rahn me ne, nde hua devano nuhn ti chica se.

30 Ndahconan sa̱hn min, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―A̱ma rahn inó yahn nchuhn, che ra̱hn ne che hua devano ne ti chica ihyan min, te u ne, din ye che chi ro ná̱n. 31 A devano cua̱co vo te Dendiohs ne, hua rihcovan ye yahn ihyan nunde, ate rihcovan ye yahn ihyan che renevahnecun ye ihyan ma̱n, redinahn ye vederihquentiyon yahn ye ma̱n. 32 Nde a̱ma yune hua nihnevan vo yahn a̱ma ihyan che co din ye che co ro na̱n ihyan na̱n ve. 33 Ihyan min ne, Dendiohs dechuh ye ihyan, ne chemin che redin ye vederihno. Ndete che hua ne, hua dehva co din ye.

34 Ra̱hn sa̱hn chahn ri se sa̱hn min:

―Di ne, a̱ma sa̱hn nunde di nde ro che chihneyan. ¿Ta̱ca̱ che nahn cacuehn nuhn ne?

Chihno ra̱hn se chemin ne, ndetenda̱h se sa̱hn chete ya̱co.

35 Checadino Dihvo vo che ndetenda̱h sa̱hn ndina̱n chahn sa̱hn min chete ya̱co, ne cuahn che nta̱ca ye sa̱hn ne, tumerune ye sa̱hn:

―¿A ritehne Da̱ya Dendiohs ne?

36 Ra̱hn se ri se ihyan:

―Dihvé, ca̱hma ne co ne u duh ihyan min ca̱va che cotahnó ihyan.

37 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A u chemin, che renté ndoque. Ma̱n ne, a ndihche u.

38 Tuhme chehntihya se na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Dihvé, ritahnó ndih.

39 Namin ra̱hn Dihvo vo:

―U ne, ndá̱ iyehnse cuh ca̱va che techeca̱dé yahn nducoya̱ca ihyan. Ihyan che hua devano ye Ndudo yahn Dendiohs ne, cacúahn ihyan, ne ihyan che devano ye che ra̱hco ye ne, cuhnde ro yahn ye che nde hua devano ye.

40 A̱ma o sa̱hn fariseo che chenun se min ne, chihnevan se che tihca̱ ra̱hn ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―¿A namin nuhn, ra̱hn ne yahn nuhn che hua devano nuhn ne?

41 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Ndete che hua devano nchuhn ne, nde hua chendihco ne nunde. Ate nducote a ma̱n nchuhn ra̱hn ne te a devano ne ma̱n, nducote rahcota̱hn ne ma̱n ne, chemin che chendihco ne nunde.

10

Ejemplo yahn itecuche

1 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te sa̱hn duco ne, hua̱ renda̱ se cua̱hn chendevah yahn chan na̱n chenun itecuche, te renda̱ se cua̱hn chihto chan. 2 Ate ihyan che redin ye cuda̱do itecuche ne, renda̱ ye cua̱hn chendevah yahn chan. 3 Sa̱hn che redin cuda̱do chendevah ne, rena̱hne se, ne renda̱ ye. Ra̱hn ye che duche queri a̱ma te, ne rah ye ite. Cuahn che rah ye ite ne, rechi te, ne retenda̱h ye ite chete chan. 4 Cuahn che a retenda̱h ye nducoya̱ca te chete chan ne, riquenda̱hna̱n ye yahn te, ne riquendi te ihyan, te ndi nino te ihyan. 5 Ate hua riquendi te sa̱hn che hua rendihche te. Tahque ndah te ne, rano te yahn se, yahn che hua rendonahn te ndudo yahn se.

6 Dihvo vo ne, nte ye ejemplo cuh ca̱va sa̱hn chahn, ate hua chenahn se.

Ejemplo yahn ihyan che ndah redin ye cuda̱do itecuche

7-9 Quendi Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te, nduhca̱ che richihve chendevah yahn chan ca̱va che co chuh itecuche ne, tihca̱ u ca̱va ihyan yáhn. Ihyan che ritahno ye u ne, ndevahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero. Ihyan chahn ne, anduhneca̱ itecuche che hua ndere vatechica ma̱n te, che rendonda̱ te chete chan, ri te cuda̱do ma̱n, riquenda̱h te rahn te reh te ma̱n. Nducoya̱ca sa̱hn rihncheh che chahte se ro che metah ndá̱, redin ca̱ se che Ndudo yahn Dendiohs rahndudo se ne, anduhneca̱ sa̱hn duco, tihchan se, ne ihyan yahn Dendiohs ne, hua rihcovan ye ndudo yahn se.

10 ’Sa̱hn duco ne, renda̱ se ca̱va che ca̱hno se ihyan ma̱n, duco se ma̱n, cuihno denda se ihyan ma̱n. Ate u ne, ndá̱ ca̱va che ndedeváhn ihyan, ne a̱ma nda̱hca̱ cuahno ye, cuahtenan ye vahchetero. 11 Nduhca̱ a̱ma ihyan che ndah redin ye cuda̱do itecuche yahn ye nde ndihco menda̱hn ye ihyan ca̱va che ndedevahn ye ite ne, tihca̱ u, te ndah redín cuda̱do ihyan yáhn, nde ca̱hco mendá̱hn u cóh, ca̱va che ndedeváhn ihyan. 12 Ate nducoya̱ca sa̱hn mozo che redin se ntiyon min ne, nducote ndiyu yahn se itecuche ne, hua cuda̱do se. Cuahn che renda̱ lobo ne, rihcoma̱n se itecuche che nduco se, ne rano se. Tuhme reta̱h lobo ite, ne rihno rano ite chena̱hn. 13 Rano se, te ndiyu dihve itecuche sa̱hn, ne hua redin se cuda̱do ite numa ino se.

14-15 ’U ne, anduhneca̱ a̱ma ihyan che ndah redin ye cuda̱do itecuche yahn ye. Chidá ne, rendihche ye u, ne u ne, rendihché ihyan. U ne, nda cuandé ihyan yáhn, ne ma̱n ye ne, richahtino ye u. U ne, nde ca̱hco mendá̱hn u cóh, ca̱va che ndedeváhn ihyan. 16 Namin vate ca ihyan che nedin yáhn ihyan, ndedeváhn ihyan. Ma̱n ne, vatechica va̱ne ye, ate nevahnecun ye u, ne ndo da̱ma ye va̱n ihyan yáhn.

17 ’Chidá ne, yahino ye u, te ca̱hco mendá̱hn u cóh, ca̱va che ndedeváhn ihyan iyehnse. Cuihno min ne, va che ntuché. 18 Nde a̱ma ihyan ne, hua co ca̱hno ye u, ndete che hua má̱n ca̱hco mendá̱hn u. Va vederihquentiyon yáhn ca̱va che ca̱hco mendá̱hn u cóh. Namin va vederihquentiyon yáhn che ntuché. Vederihquentiyon min che te Chidá u.

19 Cuahn che chihno ra̱hn Dihvo vo ndudo chemin chan, chihnevan sa̱hn ndina̱n chahn ne, ndevana̱n se, a vih ra̱hn a̱ma a vih ra̱hn ta̱ma se. 20 A̱ma ya̱hn se ne, ra̱hn se:

―Nde hua tumaca̱h nchuhn che ra̱hn sa̱hn tih, te quenun vaco chihnga̱ sa̱hn, ne hua va cua̱co dave yahn se.

21 Ate na̱hn tun se ne, ra̱hn se:

―Adecoduhno ihyan che quenun vaco chihnga̱ ihyan ne, hua tihca̱ runeca̱de rente ye. Ava̱ne ne, hua co din ye che co ro na̱n ihyan na̱n ve.

Sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, nahn ca̱h se tu Dihvo vo Jesucristo

22 Ro min ne, ro iche, ne ta̱hn min redin ihyan vihco yahn ya̱co, min ya̱n Jerusalén. 23 Dihvo vo ne, quechica ye ndiya̱co me ma̱n corredor che duche Corredor yahn Salomón. 24 Ndo da̱ma sa̱hn ndina̱n chahn na̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndete che ndih, ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, ca̱hma cua̱co no ne co ne nuhn. Hua nda̱hca̱ che rihco ndeh ne.

25 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A rá̱hn rí nchuhn, ne hua ritahno ne. Nduco vederihno che redín numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá ne, a ndero ndi che a u chemin. 26 Ate nchuhn ne, hua ritahno ne, te hua ndi cuande ne va̱n ihyan yáhn, nduhca̱ che a rá̱hn rí nchuhn. 27 Ihyan yáhn ne, rihcovan ye ndudo yáhn, ne rinduco ye u. Me u ne, nda cuandé ihyan. 28 Rendedeváhn ihyan, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Hua duhva co din che conda ye, te u nda cuandé ihyan. 29 Ma̱n Chidá tenda̱hnun ye ihyan chahn ca̱va che cotahno ye u. Ihyan min che tahque chahte vederihquentiyon yahn ye, ne nducote namin nda cuande ye ihyan ne, chemin che hua duhva co din che conda ye. 30 U nduco Chidá ne, a̱ma no vederihquentiyon yahn nuhn ma̱n, a̱ma no vederendedecadino yahn nuhn ma̱n.

31 Cuahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, ndaconan cheta̱h sa̱hn ndina̱n chahn tu che ca̱h se ihyan. 32 Tuhme ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá, a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che ndah nedín na̱n nchuhn. Ate nchuhn ne, de tu nahn ca̱h ne u.

33 Ndahconan sa̱hn chahn ne, ra̱hn se ri se ihyan:

―Ndiyu yahn dehtenduh che redin ne che ca̱h nuhn tu ndih, ate yahn che duche rino ne Dendiohs che tihca̱ ra̱hn ne. A ndero ndi che ihyan iyehnse ndih, ne ra̱hn ne te a̱ma no vederihquentiyon quenan cuma ne nduco Dendiohs.

34 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn:

―Na̱n ley che riquendi nchuhn ne, ndirun che ra̱hn Dendiohs yahn ihyan tuhca̱: “Nchuhn ne, menun Dendiohs nchuhn.” 35-36 A devano nchuhn te cha che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, hua co ca̱hmo vo che hua cua̱co. Nducote a ma̱n Dendiohs ra̱hn ye yahn ihyan che rihnde ta̱h ye Ndudo yahn ye te menun Dendiohs ihyan ne, chemin che nde tah hua nda̱hca̱ che tihca̱ ra̱hn ne che duche rinó Dendiohs, che rá̱hn che u che Da̱ya ye ma̱n, che tenda̱hnun ye u, dechuh ye u muhn iyehnse ma̱n. 37 Cuentah nchuhn ndutina̱n ne, condihchero ne. Ndete che numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá, redín vederihno, tuhme cotahno ne u. 38 Nducote redín vederihno numacuahn vederihquentiyon yahn ye ne, cotahno ne u, andahre hua nahn cotahno ne yahn ndudo che ricuáhn. Tuhme tumacadino ne che rinduco Dendiohs Chida u.

39 Chihco da̱ma ino sa̱hn chahn ta̱ma yune che nahn din se preso ihyan, ate ndiquenda̱h ye va̱n se, ne din vi ye.

40 Tuhme cuahn ye cua̱hn chihto ico Jordán, ne min quenan ye, la̱do cua̱hn na̱n che riquenda̱h ya̱hn, cua̱hn na̱n che quenan Jua̱n Bautista chehdenune ye ihyan ro mena̱n. 41 A̱ma ya̱hn ihyan rahn ye, rendihchero ye Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Jua̱n Bautista ne, andahre hua din ye nde a̱ma vederihno, ate nducuahn che ra̱hn ye yahn ihyan cuh ne, cua̱co.

42 Ihyan che chahn ye min ne, a̱ma ya̱hn ye chitahno ye ihyan.

11

Chih Lázaro

1-3 Ya̱n Betania ne, chihnde a̱ma ihyan che duche ye Lázaro. Ihyan min ne, chahte o cahve ye; a̱ma ye ne, duche ye María, ne ta̱ma ye ne, duche ye Marta. A ihyan che duche María me che chacota̱hme ye nuneda̱n ca̱h Dihvo vo, ne ndi cuma ye nduco yudo tin ye. A̱ma yune ne, cheta̱h cah Lázaro, ne a̱ma tahn ndi ye. Tuhme tahve nduh che o cahve ye ndudo yahn Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Dihve nuhn, amigo yahn ne Lázaro ne, cheta̱h cah ihyan, ne a̱ma tahn ndi ye.

4 Cuahn che chihnevan Dihvo vo ne, ra̱hn ye:

―Cah min ne, andahre din che coh ye, ate chemin ne, ca̱va che cuhnde ro vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs, ne ndeva ihyan yavena̱n ye ma̱n, ndeva ye yavena̱n u che Da̱ya ye ma̱n.

5 Andahre a̱ma yahino Dihvo vo ihyan chahn, Lázaro ma̱n, María ma̱n, Marta ma̱n ne, 6 cuahn che nda̱ ndudo yahn ye che cah Lázaro ne, chendah ca ye te o ro min na̱n che quenan ye. 7 Chihno min ne, ra̱hn ye ri ye ihyan apóstol yahn ye:

―Ndaconan cuhn vo nduco nchuhn esta̱do yahn Judea.

8 Tuhme ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Ihyan Ricuahn, cade chuh neve ro che nahn ca̱hno sa̱hn ndina̱n chahn ndih nduco tu, ne ma̱n ne, ¿a rihco ne che ca̱hn tun ne min ne?

9 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Ndichio ura che a̱ma ro, ne cuahn che ro vatechica vo ne, hua renda ca̱h vo, te ro na̱n vo yahn che quendihco dave yahn ya̱hn. 10 Ate ndete che vino vatechico vo ne, conda ca̱h vo yahn che man ro.

11 Chihno min ne, ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Amigo yuhn vo Lázaro ne, quiya̱do ye, ate cá̱hn ndedetuhché ihyan.

12 Ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Dihve nuhn, ndete che cheta̱h ya̱hnde ihyan ne, ametah nduh dito ri yahn ye.

13 Dihvo vo ne, hua ra̱hn cua̱co ye che a chih Lázaro, ne chemin che ra̱hco ihyan apóstol chahn che quiya̱do ye. 14 Tuhme ra̱hn cua̱co ye ri ye ihyan chahn:

―Lázaro ne, a chih ye. 15 Tahque nda̱hca̱ che hua quenán min ro che chih ye, te nduco tihca̱ ne, tahque ndah ro yahn nchuhn, ca̱va che cotahno ne. Ma̱n ne, cuhn vo quendihchero vo ihyan.

16 Tomás, ihyan min che nta̱hco ihyan che duche ye “Cua̱hche” ne, ra̱hn ye ri ye ihyan apóstol chena̱hn chahn:

―Cuhn vo nduco nchuhn, conduco vo Dihvo vo, andahre va che coh vo da̱ma nduco ye.

A Dihvo vo Jesucristo che rendedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, rendedetuhche ye tena̱hn ma̱n

17 Cuahn che nda̱ Dihvo vo ya̱n Betania ne, a cun ro che quenun Lázaro chete ya̱yan. 18 Betania ne, nino nduco ya̱n Jerusalén, ri tenduh o kilómetro quenan ma̱hn, 19 ne a̱ma ya̱hn sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, chahn se chendihchero se Marta ma̱n, María ma̱n, ca̱va che neca̱h se vedechahtino ihyan, yahn che chih cahve ye. 20 Cuahn che checadino Marta che a nda̱ nino Dihvo vo ne, cuahn ye quendi yune ye ihyan. Numanahn min ne, quenun María vah. 21 Ura che a ta̱hn nun Marta Dihvo vo ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Dihvé, ndete che muhn quenan ne ro che chi dito yahn cahvé ne, nde hua chih ye. 22 Ate dehve din yahn, te ndih ne, adecodehno che ca̱ca ne Dendiohs ne, cuahnecun ye.

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye Marta:

―Quehve ne, ndaconan conan se.

24 Ra̱hn Marta ri ye Dihvo vo:

―Cua̱co che ndaconan conan ye, cuahn che ntuche tena̱hn, ro che cuihno iyehnse.

25 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye Marta:

―Che ntuche tena̱hn ma̱n, che cuahtenan ye vahchetero ma̱n ne, a u che rihquentiyón. Ihyan che ritahno ye u ne, andahre coh ye ne, ntuche ye. 26 Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye u ne, hua conda ye, te cuahtenan ye vahchetero cuahn da̱ma. ¿A ritehne chemin ne?

27 Ra̱hn Marta ri ye Dihvo vo:

―Ta̱ca̱ hua, Dihvé. Ritahnó. Namin ritahnó che a ndih che Da̱ya Dendiohs ma̱n, a ndih che a va ca̱de che chi ne ndedevahn ne ihyan iyehnse ma̱n.

28 Chihno ra̱hn Marta ne, cuahn ye ngua ye coh ye María, ne ra̱hn ye deco deco ri ye ihyan:

―Nda̱ Ihyan Ricuahn, ne rah ye di.

29 Ndeta̱hno necuan María, ne cuahn ye na̱n che quenun Dihvo vo. 30 Dihvo vo ne, ametah conda̱ ye viya̱n, te quenan rino ye yune na̱n che nta̱ca Marta ihyan. 31 Sa̱hn ndina̱n chahn che chenan se va̱co María reneca̱h se vedechahtino ihyan ne, ndihchero se che aderano ye necuan ye cuahn ye, ne cuahn se nduco ye. Ra̱hco se te cuahn ye na̱n ya̱yan, cuaco ye ca̱va cahve ye.

32 Cuahn che nda̱ María na̱n Dihvo vo ne, chehntihya ye, ne ra̱hn ye:

―Ndete che muhn quenan ne ro che chi dito yahn cahvé ne, nde hua chih ye.

33 María ne, a̱ma raco ye. Namin sa̱hn chahn ne, raco se. Ndihchero Dihvo vo, ne a̱ma chi nda̱che ye. 34 Tumerune ye ihyan chahn:

―¿Ti chihche nchuhn tena̱hn me ne?

Ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Dihve nuhn, cuhn vo nduco ne, ndihchero ne.

35 Namin chaco Dihvo vo. 36 Tuhme ra̱hn a̱ma o sa̱hn chahn:

―Condihche nchuhn. A ndero ndi che a̱ma yahino ye tena̱hn me.

37 Ta̱ma te o se ne, ra̱hn se:

―Ihyan tih ne, din ye che chi ro na̱n sa̱hn na̱n ve me. ¿Ta̱ca̱ che hua din ye che ndoyahn Lázaro, ne hua chih ye?

Dihvo vo Jesucristo ne, ndedetuhche ye Lázaro

38 Dihvo vo ne, a̱ma chi nda̱che ye, ne cuahn nda̱ ye na̱n ya̱yan me. Ya̱yan me ne, ndindah na̱n a̱ma ya̱va, ne a̱ma tu chahno ndi chendevah yahn. 39 Ra̱hn Dihvo vo:

―Cuehnevi nchuhn tu chende ya̱yan. Cona̱hne ne.

Tuhme ra̱hn Marta ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, co a ran tena̱hn, te a chihno cun ro che chih ye.

40 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye Marta:

―A rá̱hn rí di te ndete che ritehne ne, tumacadine vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs.

41 Tuhme chehnevi ihyan chahn tu me. Chenihyon na̱n Dihvo vo na̱n ro, ne cova̱h ye tuhca̱:

―Chidá, renté nundihve cuahn ndih yahn che rihcovan ne che revá̱h. 42 A devanó te cuahn da̱ma che revá̱h ne, rihcovan ne, ate tihca̱ rá̱hn ca̱va che ndah yahn ihyan che chenun ye muhn, ca̱va che cotahno ye che a ndih dechuh ne u.

43 Chihno cova̱h ye ne, ra̱hn ye a̱ma dito:

―Lázaro, ¡cuendiquendah ta̱n!

44 Ndeta̱hno ntuche ihyan min, ndiquenda̱h ye chete ya̱yan. Deva ndacotuma ye tino, nde ta̱h nde ca̱h ye ma̱n, na̱n ye ma̱n. Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cuenta̱hte nchuhn tino che ndacotuma ye.

Rente ca̱de sa̱hn ndina̱n chahn che din se preso Dihvo vo Jesucristo

45 Sa̱hn ndina̱n chahn che chahn se chinduco se María cuahn che chih cahve ye ne, ndihchero se vederihno che din Dihvo vo, ne a̱ma ya̱hn se chitahno se ihyan. 46 Ate na̱hn se ne, chahn se chengo se sa̱hn fariseo yahn vederihno che din ye, ndedetuhche ye Lázaro. 47 Tuhme ndo da̱ma sa̱hn fariseo chahn ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, nduco nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, nte ca̱de se, ne ra̱hn se:

―¿Ta̱ca̱ din vo?, te ihyan min ne, a̱ma redin ye vederihno. 48 Ndete che ca̱hcoma̱n vo che quendi ye ne, nducoya̱ca ihyan cotahno ye ihyan, ne dena̱n chi sa̱hn ndina̱n yahn Roma, cuihno ndahtera se ya̱co yuhn vo ma̱n, cuihno ca̱hno se ihyan nación yuhn vo ma̱n.

49 Ate Caifás, ihyan min che chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduyo min ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Nchuhn ne, nde hua devano ne. 50 Nde tah hua retumacadino ne, te tahque nda̱hca̱ yuhn vo, che coh a̱ma no ihyan ca̱va ihyan nación yuhn vo yudomin ca che coh nducoya̱ca ye.

51 Caifás ne, ndiyu che ndedecadino ma̱n ye che tihca̱ ra̱hn ye. Nducote ihyan min ndina̱n ye nduyo min ne, ca̱h Dendiohs, checadino ye, ne chemin che ra̱hn ye che va che coh Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che ndedevahn ye ihyan nación yahn Israel ma̱n, 52 nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs che chenan ye muhn min numachahte iyehnse ma̱n. 53 Tihca̱ chi, che nde ro min, chihco ca̱de sa̱hn ndina̱n chahn che ca̱hno se Dihvo vo.

54 Chemin che ametah quechica ro Dihvo vo va̱n ihyan. Tahque ndah ye ne, chica ye esta̱do yahn Judea, ne cuahn ye a̱ma cua̱n, nino ya̱hn na̱n che metah duhva, chihto a̱ma ya̱n che duche Efraín. Min quenan ye nduco ihyan apóstol yahn ye.

55 A cochi nino vihco ro yudo yahn ihyan nación yahn Israel, ne a̱ma ya̱hn ihyan rica ye ya̱n va̱co ye, rahn ye ya̱n Jerusalén a̱ma o ro numanahn che metah cuana̱n vihco me, ca̱va che ndo dave ye nduhca̱ costumbre yahn ye. 56 Rinuhn ihyan chahn Dihvo vo, ne a̱ma retumarune vih ye ura che chenun ye chete ya̱co:

―Nchuhn, a hua devano ne, ¿a chi ye vihco ne?

57 Sa̱hn fariseo ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n ne, a ndihquentiyon se che adecoduhno ihyan che devano ye ti quenan Dihvo vo ne, ca̱hma ye co ye sa̱hn, ca̱va che din se preso ihyan.

12

A̱ma ihyan nda̱hta ne, chacota̱hme ye nuneda̱n ca̱h Dihvo vo Jesucristo

1 Te a̱n ro ca renda che nda̱ ro yudo me, ne cuahn Dihvo vo ya̱n Betania, quendihchero ye Lázaro, ihyan min che ndedetuhche ye ihyan va̱n tena̱hn. 2 Va̱co Lázaro din ihyan chahn a̱ma vihco ca̱va Dihvo vo, ne ca̱h ye, cheh vino ye. Marta ne, chihnta̱ve ye che cheh ihyan chahn, ne Lázaro ma̱n, Dihvo vo ma̱n, vate ye nduco ihyan chena̱hn na̱n mesa. 3 Ura min nda̱ María, nda ye tenduh ma̱hn litro nuneda̱n ndah, che duche nardo. Chemin ne, a̱ma yahn chihve. Chacota̱hme ye ca̱h Dihvo vo, ne nedin cuma ye nduco yudo tin ye. Numacuahn chetevah me quendihco chan da̱n. 4 Tuhme a̱ma sa̱hn che ndi cuande se va̱n ihyan apóstol chahn, che duche se Judas Iscariote, da̱ya Simón, sa̱hn min che va che ndihcue ndeh se Dihvo vo ne, ra̱hn se:

5 ―Nuneda̱n tih ne, rigonun chihve tenduh ino ciento tume diya̱hngua, ¿ta̱ca̱ che hua ndihcue ta̱hn tih, nda̱ca che conan te ihyan cheva̱h?

6 Judas ne, ndiyu che yahino se ihyan cheva̱h che tihca̱ ra̱hn se, te yahn che duco se. Nducote sa̱hn min ndi se tesorero va̱n ihyan apóstol chahn ne, renda̱ca yune che reduco se. 7 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Hua ca̱hca tan che tihca̱ redin te. Chehdenda̱ te nuneda̱n me u, ca̱va che cuhndeyá̱n che conún chete ya̱yan. 8 Ihyan cheva̱h ne, cuahn da̱ma chenun ye va̱n nchuhn, ne co conan ne ihyan cuahn che nahn ne. Ate u ne, hua cuahn da̱ma conán nduco ne.

Rentuhno sa̱hn ndina̱n chahn ca̱va che ca̱hno se Lázaro

9 A̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel, checadino ye che ya̱n Betania quenan Dihvo vo, ne cuahn ye quendihchero ye ihyan. Namin nahn ndihchero ye Lázaro, ihyan min che ndedetuhche Dihvo vo ihyan va̱n tena̱hn. 10 Tuhme ntuhno chidocuya̱n ndina̱n chahn che namin nduco Lázaro ca̱hno se ihyan, 11 te a ca̱va Lázaro che a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel rihcoma̱n ye sa̱hn, ritahno ye Dihvo vo.

Chenda̱ Dihvo vo Jesucristo ya̱n Jerusalén

12 A̱ma ya̱hn ihyan nda̱ ye vihco ro yudo, ya̱n Jerusalén. Chi dave ta̱ma ro me ne, checadino ye che va che nda̱ Dihvo vo. 13 Tuhme chihca ye iyon, quenda ye, ne cuahn ye quendi yune ye Dihvo vo. Cuahn che ta̱hn nun ye ihyan ne, chenda̱ ye viya̱n rah yeno ye:

―¡Ndeva vo yavena̱n Dihvo vo Dendiohs! ¡Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che dechuh ye! ¡Ndeva vo yavena̱n ihyan cuh che Rey yahn nación yuhn vo Israel!

14 Dihvo vo ne, nda̱ca ye a̱ma burro lihn, quendudo ye ite, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

15 Nchuhn ihyan ya̱n Jerusalén, hua dehva ra̱hco ne.

Condihche ne. Cochi Rey yahn ne,

quendudo ye a̱ma burro lihn.

16 Ro mena̱n ne, hua chenahn ihyan apóstol yahn dehtenduh che tuhchan, ate adive cuahn che a cona̱hn Dihvo vo vahchetero ne, tuhme chenahn ye che nducuahn che chahno chi Dihvo vo ne, a ndirun yahn na̱n Ndudo yahn Dendiohs.

17 Ihyan che ndihchero ye vederihno che din Dihvo vo, ndedetuhche ye Lázaro va̱n tena̱hn ne, rente ye yahn. 18 Chahn ino ihyan yahn vederihno me, ne chemin che a̱ma ya̱hn ye chahn ye chendi yune ye Dihvo vo. 19 Tuhme rente sa̱hn fariseo chahn va̱n ma̱n se nduco vih:

―Condihche nchuhn. A chihnonan yahn ntiyon yuhn vo, te nducoya̱ca ihyan ne, a chinduco ye ihyan ca̱h.

A̱ma o sa̱hn nación yahn Grecia ne, nahn ndihchero se Dihvo vo Jesucristo

20 Va̱n ihyan che chahn ye vihco min ya̱n Jerusalén, ndeva ye yavena̱n Dendiohs ne, nduco neve sa̱hn nación yahn Grecia. 21 Sa̱hn chahn ne, chahn nda̱ se na̱n a̱ma ihyan ya̱n Betsaida, esta̱do yahn Galilea, duche ye Felipe, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Codin ne favor, ne quenda ne nuhn na̱n Jesús, te nahn ndihchero nuhn ihyan.

22 Felipe ne, chahn ye ra̱hn ye nduco Andrés, ne cuahn nduh che o ye, ya̱hve ye Dihvo vo. 23 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, adecodehno ura ná̱hn vahchetero. 24 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ca̱va che co yahn a̱ma ndute trigo, ndo ndeh ne, va che cuehche ndiya̱hn. Ndete che hua cuehche ne, hua co ndeh. 25 Ihyan che nahn ndedevahn ma̱n ye ihyan ne, denda ye ihyan. Ate ihyan che rihco menda̱hn ye ihyan muhn iyehnse ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 26 Duh ihyan che nahn din ye ntiyon yáhn ne, va che ca̱hco da̱ma ino ye conduco ye u. Ihyan che redin ye ntiyon yáhn ne, cuahtenan ye vahchetero nducó, ne din Chidá che quenda̱h yavena̱n ye.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan

27 ’Ma̱n ne, a̱ma rá̱n. Ate ndotenan che ca̱hmá có Chidá che ndedevahn ye u, cahnevi ye che va che chuhríhn ne, tahque ndah ca̱hco da̱ma inó, te a ca̱va che chuhríhn che cochí. 28 Chidá, ca̱hmá có ihyan: “Vá vedeyeno che dináhn nducuahn che chihquentiyon ne, ca̱va che quenda̱h yavena̱n ne.”

Tuhme chenun a̱ma ndudo che chica vahchetero, che ra̱hn:

―A dín che quenda̱h yavená̱n. Ma̱n ne, dín che quenda̱h yavená̱n ta̱ma yune.

29 Chihnevan ihyan che chenun ye min, ne na̱hn ye ne, ra̱hn ye che chine da̱ve. Na̱hn tun ye ne, ra̱hn ye te co a̱ma ángel ya̱hve ye Dihvo vo. 30 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ndudo che chihnevan nchuhn ne, a ca̱va ma̱n ne, ndiyu ca̱va u. 31 A nda̱ ura che cuhnde ca̱de yahn ihyan iyehnse, ne chundah, sa̱hn min che rihquentiyon se iyehnse ne, nda̱hco ndiya Dendiohs sa̱hn. 32 Cuedevano nchuhn te cuahn che conan yá̱h, dín che cotahno ihyan numachahte iyehnse u.

33 Che tihca̱ ra̱hn ye ne, ra̱hn ye nduhca̱ che va che coh ye. 34 Ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―A devano nuhn te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun che ihyan che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yahn ye. ¿Ta̱ca̱ che ra̱hn ne che ndih che rinduco ne nducoya̱ca ihyan, conan ya̱h ne? ¿Duh ndih tuhme ne?

35 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Conan cá te neve ro nduco nchuhn, cacuáhn nchuhn. Cuihcovan ne ndudo yáhn, ca̱va che runeca̱de cuahtechica ne, ne co ndevahn ne, te ihyan che hua runeca̱de vatechica ye ne, nde hua devano ye ti nda̱ ti tuno ye. 36 Cuitahno nchuhn u, numanahn che quenán nduco ne, ca̱va che co ne ihyan runeca̱de.

Chihno ra̱hn Dihvo vo chemin ne, chihcoma̱n ye ihyan chahn, ne cuahn ye.

Deh cuande che hua ritahno ihyan nación yahn Israel Dihvo vo Jesucristo

37 Andahre a̱ma din Dihvo vo vederihno va̱n ihyan chahn ne, hua chitahno ye ihyan. 38 Hua chitahno ye, te va che conahn nduco ye, nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

Dihvé, neve cuahn ra ihyan che ritahno ye ndudo che rahndudo nuhn.

Neve cuahn ra ihyan che tumacadino ye vederihquentiyon yahn ne.

39 Tihca̱ chi che hua chi chitahno ihyan chahn. Namin dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

40 Dendiohs ne, deche ye ndutina̱n ihyan chahn ma̱n, din cheche ye chedave yahn ye ma̱n,

ca̱va che hua nchana̱n ye ma̱n, hua conahn ye ma̱n,

ne hua cotahno ye Dihvo vo, ndevahn ye.

41 Tihca̱ dirun ihyan profeta Isaías yahn vederihquentiyon chahte yahn Dihvo vo, te chinahn a̱ma vederihno nduco ye, ndihchero ye vederihquentiyon min.

42 Andahre tihca̱ ne, a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel chitahno ye Dihvo vo. Nde sa̱hn ndina̱n chahn, chitahno neve se. Ate hua chihco ro se che ritahno se ihyan, yahn che va̱h se che cahnevi sa̱hn fariseo chahn vederihquentiyon yahn se chete ya̱co. 43 Hua chihco ro se che ritahno se Dihvo vo, te tahque renan ino se che quenda̱h yavena̱n se na̱n ihyan iyehnse che co na̱n Dendiohs.

Ihyan che hua rihcovan ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ne, va che conda ye

44 A̱ma yune cuahn che rahndudo Dihvo vo ne, a̱ma dito ra̱hn ye:

―Ihyan che ritahno ye u ne, namin ritahno ye Dendiohs Chida, ihyan min che dechuh ye u. 45 Ihyan che rendihche ye u ne, retumacadino ye ta̱ca̱ ihyan min. 46 U ne, ndá̱ muhn iyehnse, ricuáhn Ndudo yahn Dendiohs, ca̱va che ihyan che cotahno ye u ne, ndevahn ye, ne runeca̱de cuahtenan ye. 47 Ate ihyan che rihnevan ye ndudo yáhn, ne hua redinahn ye ne, ndiyu che nahn má̱n che dín castigo ihyan, te ndá̱ ca̱va che ndedeváhn ihyan iyehnse, ndiyu dema̱n che dín castigo ihyan. 48 Ihyan che raconda̱h veda̱me ye u, ne hua rihcovan ye ndudo yáhn ne, va che co ye castigo ro che cuihno iyehnse, tunoca che hua dinahn ye ndudo che ricuáhn. 49 Tihca̱, te Dendiohs Chida, ihyan min che dechuh ye u ne, a ndudo che rihquentiyon ye che renté ma̱n, che rahndudó ma̱n, ndiyu dehtenduh che ri yeno má̱n. 50 A devanó te che rihquentiyon Chidá ne, che cuahtenan ihyan vahchetero cuahn da̱ma. Chemin che rahndudó nduhca̱ che rihquentiyon ye u.

13

Dihvo vo Jesucristo ne, na̱no ye ca̱h ihyan apóstol yahn ye

1 Cuahn che a ta̱ma ro ra renda che cuana̱n vihco ro yudo me ne, nducote a devano Dihvo vo che a nda̱ ro che nda̱ca ye iyehnse, ne na̱hn ye na̱n Dendiohs Chida ne, chihco ro ye nduhca̱ che a̱ma yahino ye ihyan yahn ye. 2-4 Chundah ne, a nde mena̱n ca̱hn nun se chete chedave yahn Judas Iscariote, da̱ya Simón, nduhca̱ che ndihcue ndeh se Dihvo vo. Nducote Dihvo vo ne, a devano ye che a ma̱n Dendiohs Chida nda̱hco ye nducuahn vederihquentiyon ta̱h ye ma̱n, na̱n ihyan min chica ye ma̱n, min na̱hn ye ma̱n ne, ura che chihno cheh vino ye nduco ihyan apóstol yahn ye ne, necuan ye na̱n mesa. Chehnevi ye tino tu che quenun ye, ne cheta̱h ye a̱ma toalla, chacondihco ye yutora̱n ye. 5 Namin cheta̱h ye cu che rena̱no nun ye ta̱h ye, ne chih ye nune. Tuhme cana̱n rena̱no ye ca̱h ihyan apóstol yahn ye, ne renedin cuma ye nduco toalla me.

6 Cuahn che nda̱ ye na̱n va Simón Pedro ca̱va che na̱no ye ca̱h ye ne, ra̱hn ihyan min ri ye ihyan:

―Dihvé, ¿ta̱ca̱ che ndih na̱no ne cá̱h ne?

7 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ma̱n ne, hua renehn deh conahn che tihca̱ redín, ate adive ne, conehn.

8 Ate ra̱hn Simón Pedro ri ye Dihvo vo:

―U ne, hua nda̱ ro che na̱no ne cá̱h.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Ndete che hua na̱nó cah ne, ametah din cuandé di va̱n ihyan yáhn.

9 Ra̱hn Simón Pedro ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, ndete che tihca̱ ne, cona̱no ne ndiyu dema̱n cá̱h, te namin cona̱no ne tá̱h ma̱n, tín ma̱n.

10 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Ihyan che a dave ye ne, a de ca̱h ye rendotenan che ntu. Nchuhn ne, a dave ne, andahre hua nducoya̱ca ne.

11 Ra̱hn ye te hua dave nducoya̱ca ihyan chahn, yahn che a devano ye te a̱ma cha sa̱hn che chi cuande se va̱n ihyan chahn ndihcue ndeh se ihyan.

12 Chihno na̱no Dihvo vo ca̱h ihyan chahn ne, ndonun ye tino tu yahn ye, ne ndaconan chihnde ye na̱n mesa. Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―¿A chenahn nchuhn deh conahn che na̱nó ca̱h ne? Ca̱hmá có nchuhn deh conahn che tihca̱ na̱nó ca̱h ne. 13 Nchuhn ne, renevahnecun ne u, ra̱hn ne te a u che Dihve ne ma̱n, Ihyan Ricuahn yahn ne ma̱n, ne cua̱co che ra̱hn ne. 14 Cua cuande nchuhn. Andahre u che Dihve ne ma̱n, Ihyan Ricuahn yahn ne ma̱n, ate na̱nó ca̱h ne. Tihca̱ quenan cuma che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih, na̱no ne ca̱h vih. 15 Chihcó ejemplo cuh ca̱va che quendi ne. 16 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nde a̱ma mozo hua tahque chahte vederihquentiyon yahn se che co patrón yahn se. Namin nde a̱ma sa̱hn che rahn ntiyon hua tahque chahte vederihquentiyon yahn se che co ihyan che redechuh ye sa̱hn. 17 Ndete che chenahn nchuhn yahn ejemplo che chihcó yahn ne, ne dinahn ne ne, a̱ma ndah ro yahn ne.

18 ’Che tuhca̱ rá̱hn ne, hua ca̱va nducoya̱ca nchuhn. U ne, ndiyu che hua tumacadinó duh nduh nchuhn che tenda̱hnún nchuhn, ate va che conahn Ndudo yahn Dendiohs che a ndirun tuhca̱: “Sa̱hn che da̱ma reh da̱ma rih se nducó ne, sa̱hn min che din ta̱n se nducó.” 19 Rá̱hn rí nchuhn ndudo cuh ma̱n che ametah conahn, ca̱va che cuahn che a conahn ne, cotahno ne te a u che a va ca̱de che chí ndedeváhn ihyan iyehnse. 20 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te adecoduhno ihyan che nevahnecun ye ihyan che dechúh ihyan ne, a u renevahnecun ye. Me ihyan che renevahnecun ye u ne, renevahnecun ye Dendiohs Chida, ihyan min che dechuh ye u.

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn cua̱co ye te Judas va che ndihcue ndeh se ihyan

21 Chihno ra̱hn Dihvo vo chemin ne, a̱ma chi ra̱n ye, ne ra̱hn cua̱co ye:

―Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te a̱ma cha nchuhn ndihcue ndeh ne u.

22 Ihyan apóstol chahn ne, a ndere rendihchenun ye na̱n vih, rendedecadino ye duh yahn che ra̱hn Dihvo vo. 23 A̱ma ihyan apóstol che a̱ma yahino Dihvo vo ihyan ne, da̱ma va ye nduco vih. 24 Din ta̱h Simón Pedro yahn ye, ca̱va che tumerune ye Dihvo vo duh yahn che ra̱hn ye. 25 Tuhme cuahn nda̱ ca ye na̱n Dihvo vo, ne tumerune ye ihyan:

―Dihvé, ¿duh yahn che ra̱hn ne ne?

26 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Deca̱hndá a̱ma ndi pa̱n, ne sa̱hn che cá̱h, cheh se ne, a sa̱hn min.

Tuhme deca̱hnda Dihvo vo a̱ma ndi pa̱n, ne ca̱h ye, cheh Judas Iscariote, da̱ya Simón. 27 Ndeta̱hno che cheta̱h Judas pa̱n me ne, quenun chundah chete chedave yahn se. Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Cha che ndihque che din ne, codin no ndeta̱hno.

28 Nde a̱ma ihyan che vate ye na̱n mesa ne, hua chenahn ye deh cuande che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ri ye Judas. 29 Nducote sa̱hn min ndi se tesorero yahn ihyan chahn ne, chemin che na̱hn ye ne, ndedecadino ye, te co ra̱hn Dihvo vo nduco se che cua se dehtenduh che nahn yahn vihco, o che ca̱h se tume ihyan cheva̱h. 30 Ura min ne, a man, ne cuahn che chihno cheh Judas pa̱n me ne, quenda̱h vah se cuahn se.

A̱ma vederihquentiyon ra

31 Cuahn che a chuh Judas cuahn se ne, ra̱hn Dihvo vo:

―Ma̱n ne, u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, na̱n dehtenduh che cuahno có ne, cuhnde ro vederihquentiyon chahte yáhn. Namin cuhnde ro vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs. 32 Nducote u che rinducó nducoya̱ca ihyan, ca̱hco ró vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs ne, namin Dendiohs ne, ca̱hco ro ye vederihquentiyon chahte yáhn, ne a nun cuahn ca̱hco ro ye. 33 Da̱yá che yahinó nchuhn, a te neve ro ra che quenán nduco ne. Nchuhn ne, nuhn ne u, ate anduhneca̱ che rá̱hn nduco sa̱hn ndina̱n chahn ne, tihca̱ rá̱hn nduco ne ma̱n, te na̱n che ná̱hn ne, hua co ca̱hn ne quenuhn ne u. 34 Ca̱hcó a̱ma vederihquentiyon ra ca̱va nchuhn. Chemin ne, che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih, nduhca̱ che yahino má̱n nchuhn. 35 Ndete che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih ne, tumacadino nducoya̱ca ihyan che ritahno ne u.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te ca̱hma Pedro te hua rendihche ye ihyan

36 Simón Pedro ne, tumerune ye Dihvo vo:

―Dihvé, ¿ti che na̱hn ne ne?

Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Na̱n che ná̱hn ne, hua co condoque u ma̱n, ate adive ne, condoque u.

37 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye ihyan:

―Dihvé, ¿dehco che hua co conducó ndih ma̱n?, te nde vá vedeyeno che ca̱hco mendá̱hn u, andahre ca̱hno ihyan u ca̱va ne.

38 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Ndere rahn che ve vedeyeno che ca̱hco mendahn di, ca̱va u. Cua̱co rá̱hn rí di te numanahn che metah cuah tuh ne, cahme ino yune te hua rendihche u.

14

Atena̱n che cotahno ihyan Dihvo vo Jesucristo che co cuahtenan ye na̱n Dendiohs Chida

1 ’Hua ndeh ndedecadino nchuhn. Codin chahtino ne Dendiohs. Namin codin chahtino ne u. 2 Va̱co Chidá ne, a̱ma va na̱n che cuahtenan ihyan. Ndete che hua tihca̱ ne, a ra̱hn cá rí nchuhn. Cá̱hn ca̱hcoyá̱n na̱n che cuahtenan ne. 3 Cuahn che a cháhn chihcoyá̱n na̱n che cuahtenan nchuhn ne, chi tún ndichecuá nchuhn ca̱va che cuahtenan ne da̱ma nducó na̱n che conán. 4 Nchuhn ne, a devano ne ti ná̱hn. Namin a devano ne ta̱ca̱ tuno ne min.

5 Ra̱hn Tomás ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, nducote hua devano nuhn ti che na̱hn ne ne, nde hua codevano nuhn ta̱ca̱ che co tuno nuhn min.

6 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―A u che retihyon yuné ihyan, a u che ricuáhn ndudo cua̱co, a u che rendedeváhn ihyan. Atena̱n ca̱va u che co cuahtenan ihyan na̱n Dendiohs Chida. 7 Ndete che a tumacadino nchuhn yahn vederihquentiyon che quenan cumá ne, namin tumacadino ne duh che Chidá. Ma̱n ne, a tumacadino ne duh che Chidá, anduhneca̱ ndete che a ndihchero ne ihyan.

8 Tuhme ra̱hn Felipe ri ye Dihvo vo:

―Dihvé, codin ne che co ndihchero nuhn Dendiohs Chida, ne nduco chemin ne, a cochahtino nuhn.

9 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Felipe, ametah ro che rinducó nchuhn, me ¿ta̱ca̱ che hua retumacadine yahn vederihquentiyon yáhn? Ihyan che rendihchero ye u ne, anduhneca̱ ndete che rendihchero Dendiohs Chida. Ametah deh cuande che caque u che dín che ndihchero nchuhn ihyan. 10 Che tihca̱ rahn ne, rihque ro che hua devene che u ne, rinducó Chidá, ne rinduco ma̱n ye u. Ndudo che ricuáhn nchuhn ne, ndiyu che cuande yahn má̱n, te che cuande yahn Chidá. A ihyan min che rinduco ye u, redin ye che rinahn ntiyon yahn ye. 11 Cuitahno nchuhn che u ne, rinducó Chidá, ne ma̱n ye rinduco ye u. Me ndete che hua co cotahno ne chemin che dendudo renté nduco ne ne, cuitahno ne yahn vederihno che redín. 12 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te ihyan che ritahno ye u ne, namin din ye vederihno nduhca̱ che redín, nde vederihno che tahque rahte din ye. Tihca̱, te u ne, ná̱hn na̱n Dendiohs Chida, 13 ne nducuahn che ca̱ca nchuhn ihyan che cuande yáhn ne, u che Da̱ya ye ne, dín che conahn nduco ne, ca̱hco ró che a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye. 14 U dín che conahn nduco nchuhn adecodehno che ca̱ca ne che cuande yáhn.

Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo che dechuh ye Vaco Ndah yahn Dendiohs

15 ’Ndete che yahino nchuhn u ne, codinahn ne che rihquentiyón. 16 Nducote va che ná̱hn ne, ca̱cá favor Chidá, ne dechuh ye Vaco Ndah yahn ye conduco nchuhn cuahn da̱ma, nda̱ca vedechahtino yahn ne. A Vaco Ndah yahn ye redin che renahn ihyan cha che cua̱co. 17 Ihyan nunde ne, hua co conduco Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, te hua retumacadino ye vederihquentiyon yahn. Ate nchuhn ne, retumacadino ne, te rinduco Vaco ye nchuhn, ne conun nchuhn cuahn da̱ma. 18 Hua a̱ma yune ca̱hcomá̱n nchuhn, te ndaconan conducó nchuhn. 19 Cuihno neve ro ne, ametah ndaconan ndihchero ihyan iyehnse u, ate nchuhn ne, tumacadino ne che quendí conducó nchuhn, ne cuahtenan ne vahchetero, te u ne, vá ca̱va ne. 20 Tuhme tumacadino ne te u ne, rinducó Chidá. Me nchuhn ne, ndichahtino ne u, ne rinducó nchuhn. 21 Ihyan che renahn ye, ne redinahn ye che rihquentiyón ne, rihco ro ye che yahino ye u. Chidá ne, yahino ye ihyan che yahino ye u, ne namin u ne, yahinó ihyan, ne rinducó ihyan.

22 A̱ma ihyan apóstol che duche ye Judas, ndiyu Judas Iscariote ne, tumerune ye Dihvo vo:

―Dihvé, ¿dehco che ra̱hn ne che conduco ne nuhn, ne hua conduco ne ihyan iyehnse ne?

23 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ihyan che yahino ye u ne, redinahn ye che rihquentiyón. Ihyan chahn ne, yahino Chidá ihyan ma̱n, rinduco ye ihyan ma̱n. Namin u ne, rinducó ihyan. 24 Ihyan che hua yahino ye u ne, hua redinahn ye che rihquentiyón. Ndudo che ricuáhn nchuhn ne, a ndudo yahn Chidá, ihyan min che dechuh ye u, ndiyu ndudo yahn má̱n.

25 ’Rete cuandé nchuhn nducuahn ndudo che tuhchan numanahn che quenan cá nduco ne. 26 Ava̱ne ne, Vaco Ndah yahn Dendiohs, che dechuh ye che cuande yáhn, ca̱va che nte vedechahtino nchuhn ma̱n, conan nchuhn ma̱n ne, din che conahn nchuhn nducuahn ma̱n, ntihyon ya̱n nducuahn che te cuandé nchuhn ma̱n.

27 ’Ma̱n ne, Dendiohs conduco ye nchuhn. Dín che a̱ma nda̱hca̱ cuahtenan ne, cuahte dihn chedave yahn ne, ne chemin ne, hua co din nde a̱ma ihyan iyehnse. Hua ndeh ndedecadino nchuhn, nde huane dihya ne co. 28 A chihnevan nchuhn che rá̱hn rí nchuhn che ná̱hn, ne ndaconán conducó nchuhn. Ndete che cua̱co che yahino nchuhn u ne, nde tuno chi yeno ne che rá̱hn rí nchuhn che ná̱hn na̱n Chidá, te Ihyan min ne, tahque chahte vederihquentiyon yahn ye che co u. 29 A nde ma̱n no rá̱hn rí nchuhn, ca̱va che cuahn che a conahn ne, cotahno ne che a na̱n ihyan min che ná̱hn.

30 ’Ametah tuno ura yáhn che quendi cá te cuandé nchuhn, te a cochi nino ura che conahn che nahn chundah, sa̱hn min che rihquentiyon se iyehnse cuh. Sa̱hn min ne, metah nde a̱ma vederihquentiyon yahn se ná̱n, 31 ate cuahnecún che conahn nduhca̱ che nahn se, ca̱va che codevano ihyan iyehnse che yahinó Chidá, ne redináhn che rihquentiyon ye. Ma̱n ne, ca̱co vo muhn, cuhn vo nduco nchuhn.

15

Ejemplo yahn dihyo uva

1 ’U ne, anduhneca̱ dihyo uva ndah. Me Chidá ne, anduhneca̱ ihyan che redin ye cuda̱do dihyo uva. 2 Dune dihyo uva che hua ri yahn ne, rihca ye. Ate dune che ri yahn ne, rihca ndudo ye ma̱n, renedin dave ye ma̱n, ca̱va che tahque co yahn. Anduhneca̱ ndete che tihca̱ redin Chidá nduco ihyan che ritahno ye u. 3 Nchuhn ne, anduhneca̱ dihyo uva che a nedin davé, tihchan ne, yahn che a chicuáhn nchuhn. 4 Cuiquendi ne cochahtino ne u, ne u ne, quendí nda cuandé nchuhn. Ndete che nda riya a̱ma dune dihyo uva ne, ametah co yahn, te ametah nda na̱n duto. Cuihco nchuhn cuda̱do ca̱va che hua cuahno co ne tihca̱. Ndete che hua quendi ne cochahtino ne u ne, co ne nduhca̱ dune dihyo uva che a metah ri ndute yahn, yahn che ametah nda na̱n duto.

5 ’U ne, anduhneca̱ duto dihyo uva. Me nchuhn ne, anduhneca̱ dune. Nchuhn che nda cuandé nchuhn, ne ndete che quendi ne cochahtino ne u ne, co ne nduhca̱ dune dihyo uva che a̱ma ri yahn. Ate che tin dema̱n nchuhn ne, hua dehva co din ne, te hua ndichahtino ne u. 6 Duh nchuhn che hua cochahtino ne u ne, cuaconda̱h veda̱mé nchuhn, co ne nduhca̱ a̱ma dune dihyo uva che a nta̱h. Dune chemin chan ne, retih, ne renedin da̱ma ihyan rihquiya̱hn ye.

7 ’Ndete che quendi nchuhn cochahtino ne u ma̱n, quendi ne dinahn ne che a chicuáhn nchuhn ma̱n ne, cuica ne deh che nahn ne, ne conahn nduco ne. 8 Chidá ne, riquenda̱h yavena̱n ye cuahn che a̱ma nda̱hca̱ redin nchuhn ntiyon. Nduco tihca̱ ne, rihco ro ne che numa cua̱co rinduco ne u. 9 Nduhca̱ che yahino Chidá u ne, tihca̱ yahinó nchuhn. Cuiquendi ne, cochahtino ne u, ne quendí din yahinó nchuhn. 10 U ne, redináhn vederihquentiyon yahn Chidá, ne cuahn da̱ma yahino ye u. Namin nchuhn ne, ndete che dinahn ne che rihquentiyón ne, quendí din yahinó nchuhn.

11 ’Tihca̱ ricuáhn nchuhn ca̱va che a̱ma co yeno ne nduhca̱ che yeno má̱n. 12 Vederihquentiyon yáhn ca̱va nchuhn ne, che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih nduhca̱ che yahino má̱n nchuhn. 13 Vedeyahino che tahque chahte che co cuahtenan cuma ihyan ne, che ca̱hco menda̱hn ye ihyan coh ye, ndedevahn ye amigo yahn ye. 14 Nchuhn ne, amigo yáhn nchuhn, ndete che dinahn ne che rihquentiyón nchuhn. 15 Ihyan ne, hua reneca̱h cuande ye mozo yahn ye dehtenduh che redin ye. Ate nchuhn ne, amigo yáhn nchuhn. Hua rinó nchuhn nduhca̱ mozo yáhn, ne chemin che chicuáhn nchuhn nducuahn che te cuande Chidá u. 16 Ndiyu nchuhn che tenda̱hnun ne u. A má̱n che tenda̱hnún nchuhn, ne chihquentiyón nchuhn che din ne ntiyon yáhn, ntiyon min che cochihve numacuahn ro. Nduco tihca̱ ne, din Chidá che conahn nduco ne, nducuahn che ca̱ca ne ihyan che cuande yáhn. 17 Ma̱n ne, ndaconan rihquentiyón nchuhn che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih.

Ihyan iyehnse ne, rendihche ta̱n ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ihyan yahn ye ma̱n

18 ’Nchuhn ne, a devano ne che din ta̱n ihyan iyehnse nducó. Chemin che nde hua ca̱hn ino ne cuahn che din ta̱n ye nduco ne. 19 Nchuhn ne, hua da̱ma ri ne nduco ihyan nunde. Chemin che hua yahino ye nchuhn nduhca̱ che yahino ye combiero yahn ye. U ne, a tenda̱hnún nchuhn va̱n ye, ne redin ta̱n ye nduco ne, yahn che ametah da̱ma ri ne nduco ye. 20 Cueneca̱hco nchuhn ndudo che a rá̱hn rí nchuhn tuhca̱: “Nde a̱ma mozo yahn ihyan ne, hua tahque yudo se che co ma̱n ye.” Ihyan che redin ta̱n ye nducó ne, namin din ta̱n ye nduco nchuhn. Me ihyan che redinahn ye yahn ndudo che ricuáhn ne, namin nevahnecun ye ndudo che cacuahn nchuhn. 21 Va che chuhrihn nchuhn nducuahn vedeta̱n yahn ihyan, yahn che rinduco ne u. Din ta̱n ye nduco ne, te hua rendihche ye Chidá, ihyan min che dechuh ye u.

22 ’Nducote ndá̱, chicuáhn ihyan, ne hua chitahno ye ne, chemin che tahque chihta nunde yahn ye, nde na̱n che ca̱hma ye metah. 23 Ihyan che hua ri rendihche ye u ne, namin hua ri rendihche ye Chidá. 24 Vederihno che nde a̱ma ihyan hua nedin ye ne, dín va̱n ye, ate nde nduco nduh ne, rendihche ta̱n ye u ma̱n, rendihche ta̱n ye Chidá ma̱n, ne chemin che nde tahque chihta nunde yahn ye. 25 Tihca̱ va che co ca̱va che conahn ndudo yahn Dendiohs che a ndirun tuhca̱: “Andahre nde a̱ma nunde yáhn metah, ate din ta̱n ihyan nducó.”

26 ’A Vaco Ndah yahn Dendiohs che rete vedechahtino nchuhn ma̱n, che rete duto ndudo yahn ndudo ndah yahn ye ma̱n. Dechúh, ne cuahn che nda̱ ne, te duto ndudo yahn ndudo yáhn. 27 Namin nchuhn ne, ca̱h ne duto ndudo yahn ndudo yáhn, te chinduco ne u nde ro che cana̱n ntiyon yáhn.

16

1 ’Rete cuandé nchuhn yahn dehtenduh che cuahno co ne, ca̱va che hua nda̱ca da̱ma ne. 2 Sa̱hn ta̱n chahn ne, ndetenda̱h se nchuhn chete ya̱co, ne nda̱ ura che adecoduhno sa̱hn che ca̱hno se nchuhn ne, nde tuno ndedecadino se che a ntiyon yahn Dendiohs che redin se. 3 Tihca̱ din se, te hua rendihche se Chidá ma̱n, u ma̱n. 4 Cuahn che nda̱ ura che conahn nduco nchuhn tihca̱ ne, cueneca̱hco ne te a rá̱hn rí nchuhn.

Vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs

’Ro mena̱n ne, hua te cuandé nchuhn yahn ndudo cuh, yahn che quenan cá muhn iyehnse nduco ne. 5 Ate ma̱n ne, ná̱hn na̱n Ihyan che dechuh ye u, ne nde a̱ma nchuhn hua retumarune ne u ti che ná̱hn. 6 Tahque ndah ne, a̱ma chi ra̱n ne che tihca̱ rá̱hn nduco ne. 7 Ra̱hn cua̱có rí nchuhn te ta̱hque ndah ca̱va ne che ná̱hn, te atena̱n nduco tihca̱ co dechúh Vaco Ndah Yahn Dendiohs, nte vedechahtino nchuhn. 8 Cuahn che nda̱ ne, din che conahn ihyan che chendihco ye nunde ma̱n, din che conahn ye che runeca̱de u ma̱n, din che conahn ye che Dendiohs ne, techeca̱de ye yahn ye, din ye castigo ihyan ma̱n. 9 Conahn ye che chendihco ye nunde yahn che hua ritahno ye u. 10 Conahn ye che runeca̱de u, te ná̱hn na̱n Chidá, nda̱cá va̱n nchuhn. 11 Conahn ye che Dendiohs ne, techeca̱de ye yahn ye, din ye castigo ihyan, te chundah, sa̱hn min che quenan cuma se vederihquentiyon muhn iyehnse ne, a techeca̱de ye yahn se, ne va che din ye castigo sa̱hn.

12 ’A̱ma va ca ndudo che cacuáhn nchuhn ate meniyon ne, hua tuno vederendedecadino yahn ne che conahn ne. 13 A Vaco Ndah yahn Dendiohs che reca̱h duto ndudo yahn ndudo ndah yahn ye. Cuahn che nda̱ ne, te cuande nchuhn yahn ndudo min. Ndiyu tin dema̱n che tihca̱ din, te a Dendiohs che rihquentiyon che tihca̱ din. Namin te cuande nchuhn nde yahn dehtenduh che coma̱n cochi che co. 14 Ndeva yavená̱n, te a vederihquentiyon yáhn che te cuande nchuhn. 15 Tihca̱, te nducuahn vederihquentiyon yahn Chidá ne, va tá̱h. Chemin che rá̱hn che Vaco Ndah yahn ye ne, a vederihquentiyon yáhn che te cuande nchuhn.

Ihyan apóstol ne, co ra̱n ye, ate adive ne, cuavi vedera̱n yahn ye, ne co yeno ye

16 ’A tah ra che quenán nduco nchuhn, te ná̱hn na̱n Dendiohs Chida. Ate adive tah cuahn ne, ndaconan ndihchero ne u.

17 Tuhme retumerune vih na̱hn ihyan apóstol chahn va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Ra̱hn ye che cuihno neve ro ne, ametah ndihchero vo ihyan ma̱n, che adive tah cuahn ne, ndaconan ndihchero vo ihyan ma̱n, che a na̱hn ye na̱n Dendiohs Chida ma̱n. ¿Dehra conahn ne? 18 ¿Dehra conahn che ra̱hn ye che cuihno neve ro me ne? Hua renahn vo deh conahn che tihca̱ ra̱hn ye.

19 Dihvo vo ne, checadino che hua chenahn ihyan chahn, ne nahn tumerune ye ihyan. Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan:

―U ne, rá̱hn rí nchuhn che cuihno neve ro ne, ametah ndihchero ne u, ne adive tah cuahn ne, ndaconan ndihchero ne u. ¿A yahn chemin che a̱ma retumerune vih ne ne? 20 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn che a̱ma co nda̱che ne, nde a̱ma cuaco ne. Numanahn min ne, ihyan nunde ne, a̱ma co yeno ye. Ate cuavi vedera̱n yahn ne, ne co yeno ne. 21 A̱ma nda̱hta, cuahn che a nda̱ ura yahn te che cuacoya̱hn te ne, ri ra̱n te, yahn che ra yah chete te. Ate cuahn che a chacoya̱hn te decua̱h yahn te ne, nde metah reneca̱hco te yahn vedeyah me, yahn che a̱ma yeno te che a va decua̱h yahn te. 22 Nduhca̱ vedera̱n min che hua rengu ne, tihca̱ vedera̱n yahn nchuhn, te cuahn che ndaconan conducó nchuhn ne, a̱ma co yeno ne, nde hua duhva co din che co ra̱n ne.

23 ’Nda̱ ro min ne, nde a̱ma na̱n dehtenduh ametah ndotenan che ca̱ca ne u che te cuandé nchuhn. Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te nducuahn dehtenduh che nahn ne ne, co ca̱ca ne Chidá che cuande yáhn, ne din ye che conahn nduco ne. 24 Nde meniyon ne, nde a̱ma na̱n dehtenduh hua rica nchuhn Ihyan che cuande yáhn. Ma̱n ne, cuica ne nducuahn dehtenduh che nahn ne, ne din ye che conahn nduco ne, ca̱va che a̱ma co yeno ne.

Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱hco ndiya ye ihyan nunde

25 ’Ricuáhn nchuhn dema̱n nduco ejemplo, ate nda̱ ro che ametah cacuáhn nchuhn nduco ejemplo, te tahque ndah ne, ca̱hma cua̱có có nchuhn yahn vederihquentiyon yahn Chidá. 26 Ro min ne, nducuahn dehtenduh che ca̱ca ne Dendiohs Chida che cuande yáhn ne, metah ndotenan che u ca̱cá favor ihyan che conahn nduco ne, 27 te yahino ye nchuhn, ne ma̱n ye din ye che conahn nduco ne. Yahino ye nchuhn yahn che yahino ne u ma̱n, yahn che ritahno ne che ma̱n ye dechuh ye u ma̱n. 28 U ne, chicá na̱n Dendiohs Chida, ndá̱ muhn iyehnse. Ma̱n ne, a nun nda̱cá muhn, ne na̱hn tún na̱n ye.

29 Tuhme ra̱hn ihyan apóstol yahn ye ri ye ihyan:

―Ma̱n che cua̱co ne, ra̱hn cua̱co ne nduco nuhn. Ametah nduco ejemplo rete cuande ne. 30 A ndero ndi che devano ne nducuahn dehtenduh nde hua rendotenan che ca̱ca ihyan ndih che ca̱h cuande ne ihyan. Chemin che ritahno nuhn che Dendiohs dechuh ye ndih.

31 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Ma̱n ne, a ritahno nchuhn u numa ino ne. 32 Ate a cochi nino ura che ca̱no ne, ca̱hn muhn ca̱hn min ne, ca̱hcoma̱n ne u. Ate hua demá̱n, te nduco Dendiohs Chida u. 33 Nducuahn dehtenduh chemin chan ne, rete cuandé nchuhn ca̱va che cochahtino ne u, ne cuahte dihn chedave yahn ne. Cuedevano ne te va che chuhrihn ne, din ta̱n ihyan nunde nduco ne, ate hua dehva ra̱hco ne, te va che nda̱hco ndiyá chundah nduco ihyan yahn se.

17

Dihvo vo Jesucristo ne, cova̱h ye ca̱va ihyan apóstol yahn ye

1 Chihno che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye ne, chenihyon na̱n ye na̱n ro, ne cova̱h ye tuhca̱:

―Chidá, nda̱ nino ura che va che chuhríhn. Cuendeva ne yavená̱n ca̱va che namin u ne, ndevá yavena̱n ne. 2 Tihca̱, te ndih ne, chihco ne vederihquentiyon tá̱h che ca̱hcantiyón nducoya̱ca ihyan iyehnse ma̱n, che ndedeváhn nducoya̱ca ihyan che tenda̱hnun ne che cotahno ye u, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro ma̱n. 3 Atena̱n ndih che Dendiohs, ne ihyan che nevahnecun ye ndih ma̱n, u che dechuh ne ma̱n ne, atena̱n ihyan chahn che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

4 ’U ne, ndevá yavena̱n ne muhn iyehnse. Namin dináhn ntiyon che chihquentiyon ne che dín. 5 Chidá, ma̱n ne, cuendeva ne u, ne codin ne che cuhnde ro vederihquentiyon yuhn vo nduhca̱ ro mena̱n cuahn che metah cuhnde iyehnse.

6 ’Ihyan che tenda̱hnun ne va̱n ihyan nunde ca̱va che cotahno ye u ne, a ca̱h cuandé ihyan che Dendiohs ndih. Ihyan chahn ne, ihyan yahn ne, ne din ne che chitahno ye u, nevahnecun ye ndudo ndah yahn ne. 7 Ma̱n ne, a devano ye te nducuahn vederihquentiyon che quenan cumá ne, a ndih te ne u. 8 Chicuáhn ihyan ndudo yahn ne che nda̱hco ne tá̱h, ne nevahnecun ye. A checadino ndah ye, ne chitahno ye che a ma̱n ne dechuh ne u.

9 ’Ricá ndih ca̱va ihyan chuhn che tenda̱hnun ne che cotahno ye u, te ihyan yahn ne ihyan. Ndiyu ca̱va ihyan nunde che ricá. 10 Nducoya̱ca ihyan yáhn ne, yahn ne ihyan. Namin nducoya̱ca ihyan yahn ne ne, yáhn ihyan, ne a ca̱va ihyan chahn che ndeva ihyan yavená̱n.

11 ’U ne, nda̱cá muhn iyehnse, ne nchí ca̱va che conán nduco ne. Ate ihyan chuhn ne, cuahtenan ca ye iyehnse. Chidá che va ne vahchetero, numacuahn vederihquentiyon yahn ne, codin ne cuda̱do ihyan che tenda̱hnun ne che cotahno ye u, ca̱va che a̱ma ndudo co no ye nduhca̱ uvo. 12 Numanahn che quenán muhn iyehnse nduco ihyan chuhn che tenda̱hnun ne che cotahno ye u ne, numacuahn vederihquentiyon yahn ne, dín cuda̱do ihyan. Hua chinda nde a̱ma ye, atena̱n a̱ma sa̱hn che a ndinda se, ca̱va che conahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ne.

13 ’Ma̱n ne, nchí na̱n ne. Ate numanahn che quenan cá muhn ihyense ne, tihca̱ ricá ndih ca̱va che co yeno ihyan chuhn, nduhca̱ che yeno má̱n. 14 Chicuáhn ndudo yahn ne ihyan chuhn, ne ihyan nunde ne, rendihche ta̱n ye ihyan yahn che ametah da̱ma ri ye nduco ye, nduhca̱ che u ne, hua da̱ma rí nduco ihyan nunde. 15 Ricá ndih ca̱va ihyan chuhn. Ndiyu ca̱va che ndeta̱hno ndeva ne ihyan, ate che ndedevahn ne ihyan ta̱h chundah. 16 Nduhca̱ che ndiyu ihyan nunde u ne, namin ihyan chuhn ne, ametah da̱ma ri ye nduco ihyan nunde. 17 Numacuahn vederihquentiyon yahn Ndudo yahn ne, Ndudo min che redin che renahn ihyan cha che cua̱co ne, cuihco vih ne ihyan chuhn ca̱va ma̱n ne. 18 Nduhca̱ che te ne ntiyon u, dechuh ne u va̱n ihyan nunde ne, tihca̱ cá̱h ntiyon ihyan chuhn, dechúh ihyan va̱n ihyan nunde. 19 A ca̱va ihyan chuhn che ca̱hco mendá̱hn u cóh, ca̱va che cotahno ye ndudo ndah yahn ne, ne runeca̱de cuahtenan ye.

20 ’Ricá ndih, ndiyu dema̱n ca̱va ihyan chuhn, te namin ca̱va ihyan che cotahno ye u adive, yahn che cahnevan ye ndudo che cuahndudo ihyan chuhn. 21 Chidá, nduhca̱ u nduco ne ne, a̱ma no vederendedecadino yuhn vo ne, ricá ndih che din ne che a̱ma ndudo no co nducoya̱ca ye, cochahtino ye uvo. Nahn che a̱ma ndudo no co nducoya̱ca ye, ca̱va che cotahno ihyan iyehnse che ndih dechuh ne u. 22 Vederihquentiyon che te ne u ne, namin cá̱h ihyan chuhn, ca̱va che a̱ma ndudo no co ye, nduhca̱ che u nduco ndih ne, a̱ma no vederendedecadino yuhn vo. 23 Ndih ne, rinduco ne u, ne u ne, rinducó ihyan chuhn, ca̱va che a̱ma ndudo no co ye. Nduco tihca̱ ne, tumacadino ihyan nunde che dechuh ne u ma̱n, yahino ne ihyan chuhn nduhca̱ che yahino ne u ma̱n.

24 ’Chidá, ihyan chuhn che tenda̱hnun ne ca̱va che co nduco ye u ne, náhn che cuahtenan ye nducó na̱n che conán, ca̱va che tumacadino ye yahn vederihquentiyon che numacuahn vedeyahino yahn ne nda̱hco ne tá̱h nde ro che metah cuhnde iyehnse. 25 Chidá che va ne vahchetero, ihyan nunde ne, hua rendihche ye ndih, ate u ne, rendihché ndih. Me ihyan chuhn ne, a devano ye che ndih dechuh ne u. 26 A ca̱h cuandé ihyan chuhn yahn vederihquentiyon yahn ne, ne conduco cá ihyan, quendí ca̱h cuandé ihyan, ca̱va che, nduhca̱ che yahino ne u ne, tihca̱ din yahino ne ihyan.

18

Din se preso Dihvo vo Jesucristo

1 Chihno ra̱hn Dihvo vo dehtenduh che tuhchan ne, chica ye min nduco ihyan apóstol yahn ye, cuahn ye ta̱ma la̱do viche a̱ma ya che duche Cedrón. A̱ma cua̱n min ne, va ya̱hn nda̱ta, ne min chenda̱ ye nduco vih. 2 Judas, sa̱hn min che a rihco ca̱de se che ndihcue ndeh se Dihvo vo ne, namin a rendihche se min, te a̱ma ndeh yune chahn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye. 3 Nducote a rendihche se min ne, hua chi va̱hche yahn se, ne chahn cua̱co no se na̱n che quenun Dihvo vo. Nduco se a̱ma ya̱hn sanda̱do ma̱n, policía yahn ya̱co ma̱n, che dechuh chidocuya̱n ndina̱n nduco sa̱hn fariseo. Sanda̱do chahn ma̱n, policía ma̱n ne, nda se espa̱da ma̱n, linterna ma̱n. Cuahn che a nda̱ nino sa̱hn chahn ne, 4 nducote a devano Dihvo vo nducuahn che va che cuahno co ye ne, quenda̱h ye va̱n ihyan apóstol yahn ye ne, tumerune ye sa̱hn:

―¿Duh rinuhn nchuhn ne?

5 Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Jesús yahn ya̱n Nazaret, rinuhn nuhn.

Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A u che rá̱hn nduco nchuhn.

Judas, sa̱hn min che ndihcue ndeh se Dihvo vo ne, min quenun se va̱n sa̱hn chahn. 6 Cuahn che ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn chahn che a ihyan min che rinuhn se ne, chica da̱ma nducoya̱ca se, ne chera se nde ndiya̱hn. 7 Tuhme ndaconan tumerune Dihvo vo sa̱hn:

―¿Duh rinuhn nchuhn ne?

Ra̱hn se ri se ihyan:

―Jesús yahn ya̱n Nazaret rinuhn nuhn.

8 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―A rá̱hn rí nchuhn te a u che rá̱hn nduco ne. Nducote u che rinuhn ne ne, cuahnecun ne che na̱hn ihyan chuhn.

9 Tihca̱ chi ca̱va che conahn nduhca̱ che ra̱hn ma̱n Dihvo vo tuhca̱: “Ihyan che tenda̱hnun Dendiohs Chida ca̱va che conduco ye u ne, hua chinda nde a̱ma ye.” 10 Simón Pedro ne, nda ye a̱ma espa̱da. Ndetenda̱h ye, ne chahn ye a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n che tahque ndina̱n che duche se Malco, ne chaconda̱h ye revan se la̱do ta̱h cua̱co se. 11 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye Pedro:

―Cuentihyen ndah espa̱da tih chete va̱co. Va che chuhríhn nducuahn che a ndihco ca̱de Dendiohs Chida.

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n chidocuya̱n che tahque ndina̱n

12 Sanda̱do chahn nduco sa̱hn ndina̱n yahn se ma̱n, sa̱hn policía yahn ya̱co ma̱n ne, chi ihyo se Dihvo vo, din se preso ihyan. 13 Quenda se ihyan ndeva̱co Anás, incha̱hn ndico Caifás, chidocuya̱n che tahque ndina̱n ye nduyo min. 14 Caifás ne, a ihyan min che ra̱hn ye ri ye sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, che tahque nda̱hca̱ che a̱ma no ihyan coh ye ca̱va nducoya̱ca ihyan nación yahn ye.

Pedro ne, ra̱hn ye te hua rendihche ye Dihvo vo Jesucristo

15 Simón Pedro nduco ta̱ma ihyan apóstol ne, cuahn ye diyahn diyahn cua̱hn na̱n cuahn Dihvo vo. Ihyan apóstol che ta̱ma me ne, a rendihche chidocuya̱n ndina̱n me ihyan, ne chemin che chi chenda̱ ye ura che nda̱ Dihvo vo, quenun ye na̱n che ri chevah va̱co chidocuya̱n ndina̱n me. 16 Ate Pedro ne, chandi ye cua̱hn chevah me. Tuhme quenda̱h ihyan apóstol che ta̱ma me, ne ya̱hve ye ta̱hn che redin cuda̱do chendevah me, ne quenda ye Pedro cua̱hn chete me. 17 Ta̱hn che redin cuda̱do chendevah me ne, tumerume te Pedro:

―¿A ndiyu nduco di rindoque ihyan ca̱h ne?

Ndahconan Pedro ne, ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―Hua. Hua rinducó ihyan.

18 Nducote a̱ma iche vino min ne, sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n ma̱n, sa̱hn policía ma̱n, ndihco se a̱ma va̱coya̱hn, ne vatendi se reca̱h ihno se sa̱hn. Namin Pedro ne, nduco ye sa̱hn chahn, nti ye chihto va̱coya̱hn me, reca̱h ihno ye ihyan.

Chihnde ca̱de yahn Dihvo vo Jesucristo na̱n chidocuya̱n che tahque ndina̱n

19 Chicarune chidocuya̱n che tahque ndina̱n me Dihvo vo, duh nduh ihyan che rinduco ye ihyan ma̱n, deh che ricuahn ye ma̱n. 20 Ra̱hn Dihvo vo ri ye chidocuya̱n me:

―U ne, cuahn da̱ma chicuáhn va̱n nducoya̱ca ihyan, chete ya̱co chahte ma̱n, ya̱co ca̱hya ma̱n, na̱n che rendo da̱ma nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel. Dehve chicuáhn cua̱hn ma̱n cua̱hn ndeh. 21 Ndotenan che u ca̱carune ne ne, cuicarune ne ihyan che chicuáhn. Ihyan chahn ca̱hma ye co ye ndih deh che chicuáhn ihyan.

22 Cuahn che tihca̱ ra̱hn Dihvo ne, chahn a̱ma sa̱hn policía yahn ya̱co va̱cona̱n ye, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―¿Dehco che tihca̱ ndahconen yahn chidocuya̱n ndina̱n?

23 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Ndete che hua tihca̱ che rá̱hn ne, cahme ti quenan che hua nda̱hca̱ rá̱hn. Ate ndete che nda̱hca̱ rá̱hn ne, hua nda̱hca̱ din che chehn u.

24 Tuhme ndedechuh Anás Dihvo vo, nchiche ihyo ye, ta̱h Caifás, chidocuya̱n che tahque ndina̱n.

Ndaconan ra̱hn Pedro che hua rendihche ye Dihvo vo Jesucristo

25 Numanahn min ne, nti Pedro reca̱h ihno ye ihyan chihto va̱coya̱hn, ne tumerune sa̱hn che chenun min ihyan:

―¿A ndiyu nduco di rindoque ihyan ca̱h ne?

Ndahconan Pedro yahn se:

―Hua. Hua rinducó ihyan.

26 Tuhme a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn chidocuya̱n che tahque ndina̱n, sa̱hn vih sa̱hn che chaconda̱h Pedro revan me ne, ra̱hn se ri se Pedro:

―¿Ta̱ca̱ hua?, te u ne, ndihcheró di nduco ye min va̱n ya̱hn nda̱ta me.

27 Ndaconan ra̱hn Pedro che hua rendihche ye Dihvo vo, ne ura min cah tuh.

Quenda se Dihvo vo Jesucristo na̱n Pila̱to

28 Tuhme quenda sa̱hn ndina̱n chahn Dihvo vo, chica se va̱co Caifás, ne nda̱ se nduco ye na̱n pala̱cio yahn gobernador. Ura min ne, a chi dave. Sa̱hn chahn ne, hua chenda̱ se chete pala̱cio me, te ra̱hco se te ca̱hnda yahn se, ne hua co conduco se, ro yudo me. 29 Nducote hua chenda̱ se ne, quenda̱h Pila̱to, ne tumerune se sa̱hn:

―¿Deh yahn che rica nunde nchuhn yahn ihyan cuh ne?

30 Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se:

―A che a duhtuno ihyan sa̱hn tih, ne chemin che checu nuhn sa̱hn ta̱h ne.

31 Tuhme ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn chahn:

―Cuiquenda nchuhn ihyan, cotecheca̱de ma̱n ne yahn ye nduhca̱ che rihquentiyon ley yahn ne.

Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se:

―Ate nuhn ihyan nación yahn Israel ne, metah vederihquentiyon yahn nuhn ca̱va che ca̱hno nuhn ihyan.

32 Nduco tihca̱ ne, cana̱n chinahn che ra̱hn Dihvo vo nduhca̱ che va che ca̱hno se ihyan. 33 Ndaconan ndonda̱ Pila̱to chete pala̱cio, ne cah se Dihvo vo, tumerune se ihyan:

―¿A ndih che Rey yahn ihyan nación yahn Israel ne?

34 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―¿A che rendedecadine man che tihca̱ retumerone, o a ihyan ra̱hn ye ri ye di ne?

35 Ndahconan Pila̱to, ne ra̱hn se:

―U ne, ndiyu ihyan nación yahn Israel u. Sa̱hn nación yahn ne ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, checu se ndih tá̱h. ¿Deh din ne ne?

36 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn:

―Ndiyu iyehnse cuh che rihquentiyón. Chemin che ihyan che rinduco ye u ne, hua cuhn ye ca̱va che ndedevahn ye u ta̱h sa̱hn sih.

37 Ra̱hn Pila̱to ri se ihyan:

―¿A Rey ndih tuhme ne?

Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Rey u, nduhca̱ che rahn. U ne, ndá̱ iyehnse cuh, chihndeyá̱n, ca̱va che cuahndudó ndudo cua̱co. Nducoya̱ca ihyan che renevahnecun ye ndudo cua̱co ne, rihcovan ye che rahndudó.

38 Ra̱hn Pila̱to ri se ihyan:

―¿Deh ndudo cua̱co che tihca̱ ra̱hn ne yahn ne?

Chihco ca̱de se che ca̱hno se Dihvo vo Jesucristo

Chihno ra̱hn Pila̱to chemin ne, quenda̱h se ta̱ma yune, ne ra̱hn se ri se sa̱hn ndina̱n chahn:

―Ihyan cuh ne, nde a̱ma nunde yahn ye metah. 39 Nchuhn ne, va costumbre yahn ne che nta̱hté adecoduhno preso che nahn ne vihco ro yudo. ¿A nahn ne che nta̱hté ihyan cuh che Rey yahn ne ne?

40 Tuhme ndaconan cah sa̱hn chahn:

―¡Sa̱hn tih ne, hua! ¡Cuenta̱hte ne Barrabás!

Me Barrabás ne, a̱ma sa̱hn duco.

19

1 Tuhme chihquentiyon Pila̱to che chahn sanda̱do Dihvo vo. 2 Sanda̱do chahn ne, dendah se a̱ma corona ya̱n, tihyon se tin Dihvo vo, ne tihyon se a̱ma tino mora̱do ihyan, nduhca̱ tino che rahtenun rey. 3 Chihno min ne, ndo da̱ma se na̱n ye, ne redin ca̱ se che rendeva se yavena̱n ye. Rah se:

―¡Ndeva vo yavena̱n Rey yahn ihyan nación yahn Israel!

Namin chahn se va̱cona̱n ye.

4 Quenda̱h tun Pila̱to, ne ra̱hn se ri se sa̱hn ndina̱n chahn:

―Condihche nchuhn. Ndetendá̱h ihyan meniyon ca̱va che codevano ne te metah nde a̱ma nunde yahn ye.

5 Quenda̱h Dihvo vo, quenun tin ye corona ya̱n me ma̱n, quenun ye tino mora̱do me ma̱n. Tuhme ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn chahn:

―¡Nga̱ ye! ¡Condihchero nchuhn ihyan!

6 Cuahn che ndihchero chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn policía ma̱n, Dihvo vo ne, numacuahn vedeta̱n cah se:

―¡Cuaconahn ya̱h ne sa̱hn! ¡Cuaconahn ya̱h ne sa̱hn!

Ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn:

―Cuiquenda ma̱n nchuhn ihyan, cuaconahn ya̱h ne ihyan, te u ne, a techeca̱dé yahn ye, ne a devanó te metah nde a̱ma nunde yahn ye.

7 Ndahconan sa̱hn chahn, ne ra̱hn se ri se Pila̱to:

―Sa̱hn tih ne, va che coh se, te tihca̱ rihquentiyon ley yahn nuhn yahn che ra̱hn se che Da̱ya Dendiohs sa̱hn.

8 Cuahn chihnevan Pila̱to che tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn ne, nde tahque dihya se chi. 9 Ndaconan ndonda̱ se chete pala̱cio yahn se, ne tumerune se Dihvo vo:

―¿Ti ya̱n va̱co ne ne?

Ate Dihvo vo ne, nde hua ndahconan ye yahn se.

10 Tuhme ra̱hn se ri se ihyan:

―¿Dehco che hua rendahconan ne yáhn? ¿A hua devano ne te va vederihquentiyon yáhn? Co nda̱hcó libre ndih ndete che náhn. Namin co ca̱hcantiyón che conan ya̱h ne.

11 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nde a̱ma vederihquentiyon, hua co conan come ná̱n, ndete che Dendiohs hua te ye di. Chemin che sa̱hn che checu se u tah ne, tahque chendihco se nunde che co di.

12 A nde ura min rinuhn ino Pila̱to ta̱ca̱ co nda̱hco se libre Dihvo vo, ate sa̱hn ndina̱n chahn ne, cah se yahn se:

―Ndete che nda̱hco ne libre sa̱hn tih ne, ¡hua amigo yahn ne emperador ndih!, te adecoduhno ihyan che nahn co ye rey ne, redin va̱hche ye yahn ye.

13 Cuahn che chihnevan Pila̱to che tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn ne, chihquentiyon se che ndiquenda̱h Dihvo vo, ne chihnde se na̱n che retecheca̱de se, na̱n che duche Gabata che deva̱co hebreo, che conahn tuhca̱: “Na̱n Che Chenun Tu.” 14 Ura min ne, ri tenduh na̱n ma̱hn ya̱hn, ne a ta̱ma ro me che ro yudo. Tuhme ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn ndina̱n chahn:

―¡Nga̱ Rey yahn nchuhn!

15 Ate sa̱hn chahn ne, rah se:

―¡Cuedecuihno ne sa̱hn! ¡Cuedecuihno ne sa̱hn! ¡Cuaconahn ya̱h ne sa̱hn!

Ra̱hn Pila̱to ri se sa̱hn chahn:

―¿Ta̱ca̱ che cuaconahn yá̱h Rey yahn ne?

Ate sa̱hn chicocuya̱n ndina̱n chahn ne, ndahconan se, ne ra̱hn se ri se Pila̱to:

―Nuhn ne, atena̱n emperador che rey yahn nuhn.

16 Nduco ndudo che tihca̱ ra̱hn se ne, nda̱hco Pila̱to Dihvo vo ta̱h se ca̱va che conan ya̱h ye, ne quenda se ihyan.

Chaconahn ya̱h se Dihvo vo Jesuchristo

17 Quenda se Dihvo vo, ne quenda ye cruz na̱n che va che conan ya̱h ye, cuahn ye a̱ma cua̱n na̱n che duche Cuete Ine Tin Tena̱hn, ne che deva̱co hebreo ne, duche Gólgota. 18 Min chaconahn ya̱h se Dihvo vo da̱ma nduco o se, a̱ma se a̱ma a̱ma la̱do chihto na̱n ye. 19 Dirun Pila̱to a̱ma letrero, ne chihquentiyon se che quenan tin cruz. Ndirun tuhca̱: “Ihyan cuh che Jesús yahn ya̱n Nazaret, Rey yahn ihyan nación yahn Israel.” 20 A̱ma ya̱hn sa̱hn nación yahn Israel ndihchenan se che tihca̱ ndirun, te na̱n che chaconahn ya̱h se Dihvo vo ne, nino viya̱n me. Letrero me ne, ndirun deva̱co hebreo ma̱n, griego ma̱n, latín ma̱n.

21 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, ra̱hn se ri se Pila̱to:

―Hua nda̱hca̱ che dirun ne “Rey yahn ihyan nación yahn Israel.” Tahque ndah ne, codirun ne “Ihyan cuh ne, ra̱hn ye che ma̱n ye che Rey yahn ihyan nación yahn Israel.”

22 Ate Pila̱to ne, ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Che dirún ne, a tihca̱ conan, ametah nda̱hcorún.

23 Cuahn che a chihno chaconahn ya̱h sanda̱do chahn Dihvo vo ne, cahn ma̱hn se tino yahn ye va̱n cun se. Namin cheta̱h se cahteca tu yahn ye, ne nducote chemin ne, hua nta̱hyon te ndiya ne, 24-25 chemin che ra̱hn se nduco vih:

―Tahque ndah ne, hua ndeh vo, ne tenda̱h vo suerte yuhn vo ca̱va che cadino vo cha uvo che quenda̱h yuhn vo che co yuhn vo.

Tihca̱ din se, ne chinahn nduhca̱ che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cahn ma̱hn se tino yáhn nduco vih, ne tenda̱h se suerte cha sa̱hn quenda̱h yahn se che co yahn se tino tu yáhn.”

Chihto cruz na̱n che quenan ya̱h Dihvo vo ne, nti chaco ye ma̱n, coh chaco ye María, nda̱hta yahn Cleofas ma̱n, María yahn ya̱n Magdala ma̱n. 26 Cuahn che ndihchero Dihvo vo chaco ye ma̱n, a̱ma ihyan apóstol, ihyan min che a̱ma din yahino ye ma̱n, che vatendi ye min ne, ra̱hn ye ri ye chaco ye:

―Chacó, nga̱ da̱ya ne, nti se ta̱n.

27 Namin ra̱hn ye ri ye ihyan apóstol me:

―Nga̱ cheque, nti ye ta̱n.

Nde ro min ndeva ihyan apóstol min chaco Dihvo vo ndeva̱co ye.

Chih Dihvo vo Jesucristo

28 Chihno min ne, nducote a devano Dihvo vo che a chinahn nducuahn ne, ca̱va che conan conahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, ra̱hn ye:

―Ya̱ca rí.

29 Va a̱ma ja̱rro min ndito vino. Tuhme chaconahn sa̱hn chahn a̱ma esponja tin a̱ma nduco che duche hisopo, ne deca̱hnda se esponja me nduco vino me, chaconahn se chende Dihvo vo. 30 Tihve ye vino me, ne ra̱hn ye:

―Ma̱n ne, a chinahn nducuahn.

Tuhme chendih ye, ne chih ye.

A̱ma sanda̱do ne, terun se la̱nza ticua Dihvo vo Jesucristo

31 A ta̱ma ro me che vihco ro yudo, ne chemin che hua nahn chidocuya̱n ndina̱n chahn che cuahtendihco tena̱hn na̱n cruz ro che rahtetuhno ihyan, te a̱ma yudo ro min. Chemin che chica se Pila̱to che dechuh se sanda̱do che ca̱hn se, ndeh se ine dihma ihyan che chenan ya̱h chahn, ne ndedevah se ihyan. 32 Tuhme tahve Pila̱to sanda̱do, chahn se, ndeh se ine dihma a̱ma sa̱hn che quenan ya̱h chihto na̱n Dihvo vo. Chihno min ne, ndeh se ine dihma sa̱hn che ta̱ma me.

33 Me cuahn che chahn nda̱ se na̱n che quenan ya̱h Dihvo vo ne, ndihchero se che a ndih ye. Chemin che ametah ndeh se ine dihma ye.

34 Ate nde nduco nduh ne, ca̱h a̱ma sanda̱do la̱nza ticua ye nino van chete ye, ne quenda̱h yun ma̱n, nune ma̱n. 35 U che dirún ca̱ca cuh ne, cua̱co ndudo che dirún, te má̱n ndihcheró che tihca̱ chi. Dirún yahn ca̱va che namin nchuhn ne, cotahno ne. 36 Tihca̱ chahno chi Dihvo vo ca̱va che conahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Hua ndeh se nde a̱ma ine yahn ye.” 37 Namin chinahn nduhca̱ che a ndirun ta̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cuahtendi se, ndihchero se ihyan che ca̱h se la̱nza.”

Quenun Dihvo vo Jesucristo chete ya̱yan

38 Chihno min ne, a̱ma ihyan ya̱n Arimatea che duche ye José, che chitahno ye Dihvo vo cua̱hn ndeh yahn che va̱h ye chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, chica ye Pila̱to ca̱va che ca̱h yune se che ndedevah ye Dihvo vo, quenda ye ihyan, cuhche ye ihyan. Ca̱h yune Pila̱to, ne chahn José quenda ye Dihvo vo. 39 Nicodemo, ihyan min che chahn ye vino chendihchero ye Dihvo vo ne, namin chahn ye nduco José, ne quenda ye ndico ndiche kilo nuneda̱n che ndindah nduco mirra ma̱n, áloes ma̱n. 40 Ndedevah ihyan chahn Dihvo vo, ne chacota̱hme ye nuneda̱n me tino, chahcotuma ye Dihvo vo nduhca̱ costumbre yahn ihyan nación yahn Israel che rihche ye tena̱hn. 41 Nino na̱n che nahn ya̱h se Dihvo vo ne, va a̱ma cua̱n na̱n che va ya̱hn nda̱ta. Min va a̱ma ya̱yan ra na̱n che nde a̱ma tena̱hn metah conun ye. 42 Min chaconuhn ihyan chahn Dihvo vo yahn che nino ri, te a cuana̱n ro che rahtetuhno ihyan.

20

Ntuche Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn

1 Ro che ndeva ndate ne, chahn María yahn ya̱n Magdala vateya̱n da̱hca, na̱n ya̱yan na̱n che quenun Dihvo vo, ne cuahn che nda̱ ye ne, a ndavi tu chahno che ndechendih chende ya̱yan me. 2 Tuhme cona̱hn ye rano ye na̱n che quenun Simón Pedro nduco ta̱ma ihyan apóstol, ihyan min che a̱ma din yahino Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Ndetenda̱h ihyan Dihvo vo chete ya̱yan, ne hua devano nuhn ti quenda ye ihyan.

3 Ndeta̱hno cuahn Pedro nduco ihyan apóstol che ta̱ma me na̱n ya̱yan. 4 A̱ma rano nduh che o ye cuahn ye, ate ihyan che ta̱ma me ne, tahque dito chano ye che co Pedro, ne tahque mena̱n ca nda̱ ye na̱n ya̱yan me. 5 Ndihchenun ye chete ya̱yan me, ne ndihchero ye tino che chahcotuma ihyan Dihvo vo che cheta̱ve min, ate hua chenda̱ ye. 6 Numanahn min ne, nda̱ Simón Pedro, ne chenda̱ ye chete ya̱yan me. Namin ndihchero ye tino chahn che cheta̱ve min. 7 Ava̱ne ne, tino che chacotuma tin Dihvo vo ne, ndechetive, quendite a̱ma la̱do. 8 Tuhme chenda̱ ihyan apóstol che ta̱ma me chete ya̱yan, ne ndihchero ye nduhca̱ che chi, ne chitahno ye. 9 Ro min ne, metah conahn ihyan chahn che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che va che ntuche Dihvo vo va̱n tena̱hn. 10 Chihno min ne, ndaconan ihyan apóstol chahn na̱n che chenun ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, chihnde ro ye na̱n María yahn ya̱n Magdala

11 Numanahn min ne, ndaconan María, ne chihnde ye chihto ya̱yan me, raco ye. Ura che raco ye ne, ndihchenun ye chete ya̱yan me, 12 ne ndihchero ye o ángel chenun ye tino cua, vate ye na̱n che chacondihte ihyan Dihvo vo. A̱ma ye cua̱hn na̱n che chi nihno tin Dihvo vo, ne ta̱ma ye ne, cua̱hn ndiya ca̱h ye. 13 Tumerune ángel chahn ihyan:

―¿Deh cuande che reque ne?

Ndahconan María, ne ra̱hn ye ri ye ángel chahn:

―Racó yahn che quenda ihyan Dihvé, ne hua devanó ti chengu ye ihyan.

14 Cade chihno ra̱hn ye chemin cuahn che ndaconan ye, ne ndihchero ye Dihvo vo che nti ye min, ate hua devano ye che ihyan min. 15 Tuhme tumerune Dihvo vo ihyan, ne ra̱hn ye:

―¿Deh cuande che reque ne? ¿Duh rinohn ne?

María ne, ra̱hco ye te co sa̱hn che redin cuda̱do ya̱hn nda̱ta me, ne ra̱hn ye:

―Ndete che ndih quenda ne Dihvé ne, ca̱hma ne co ne u ti chengu ne ihyan, ca̱va che cá̱hn quenguá ihyan.

16 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―¡María!

Ndaconan María, ne ra̱hn ye deva̱co yahn ye, hebreo, ri ye Dihvo vo:

―¡Raboni! ―che nahn ca̱hma Ihyan Ricuahn.

17 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Hua nahn tah u, te metah na̱hn na̱n va Chidá. Tahque ndah ne, cuehn ngo ihyan apóstol yáhn che ná̱hn na̱n va Chidá, ihyan min che Chida nchuhn ma̱n, Dendiohs yáhn ma̱n, Dendiohs yahn ne ma̱n.

18 Tuhme chahn María chego ye ihyan apóstol chahn che ndihchero ye Dihvo vo ma̱n, nduhca̱ che ra̱hn ye ri ye ihyan ma̱n.

Chihnde ro Dihvo vo Jesucristo na̱n ihyan apóstol yahn ye

19 A ro min no cuahn che a chi man ne, ndi da̱ma ihyan apóstol chahn, ne neneca̱hde ye vah na̱n che chenun ye yahn che va̱h ye sa̱hn ndina̱n yahn ihyan nación yahn Israel. Ura min ne, adena̱n chenda̱ Dihvo vo vah, chandi ye menda̱hn, ne ra̱hn ye:

―Dendiohs din yahino ye nchuhn. Hua dehve ra̱hco ne.

20 Chihno ra̱hn Dihvo vo chemin ne, na̱hme ye ta̱h ye na̱n che nchuh cla̱vo ma̱n, ticua ye ma̱n, ihyan chahn, ne a̱ma chi yeno ye ndihchero ye ihyan. 21 Ndaconan ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Dendiohs din yahino ye nchuhn. Hua dehve ra̱hco ne.

Namin ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nduhca̱ che dechuh Chidá u ne, namin dechúh nchuhn.

22 Tuhme tivenan ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn. 23 Ndete che nchahco ne nunde yahn adecoduhno ihyan ne, a nda̱ca ye vederenchahco. Me ndete che hua ne, a hua nda̱ca ye.

Tomás ne, chitahno ye che ntuche Dihvo vo Jesucristo cuahn che ndihchero ma̱n ye ihyan

24 A̱ma ihyan apóstol chahn che duche ye Tomás, ihyan min che nta̱hco ihyan che duche ye “Cua̱hche” ne, metah ye ro che nda̱ Dihvo vo. 25 Cuahn che nta̱ ye ne, ra̱hn ihyan chena̱hn chahn ri ye ihyan:

―A ntuche Dihvo vo. A ndihchero nuhn ihyan.

Ate ra̱hn Tomás ri ye ihyan chahn:

―Atena̱n che terún ndutitá̱h ya̱hveta̱h ye na̱n che nchuh cla̱vo ma̱n, ticua ye na̱n che nchuh la̱nza ma̱n, tuhme cotahnó che a ntuche ye.

26 Chihno nine ro ne, nto da̱ma tun ihyan apóstol chahn chete a̱ma vah, ne ro min ne, nduco Tomás quenun ye min. Andahre ntude chendevah ne, chenda̱ Dihvo vo chandi ye menda̱hn, ne ra̱hn ye:

―Dendiohs din yahino ye nchuhn. Hua dehve ra̱hco ne.

27 Tuhme ra̱hn ye ri ye Tomás:

―Condihchero ya̱hvetá̱h, ne cueteron ndutitah. Namin cueteron ndutitah ticuá. Cuitehne, che a ntuché. Hua o ndedecadine.

28 Tuhme ra̱hn Tomás ri ye Dihvo vo:

―¡Ndih che Dihvé ma̱n, Dendiohs yáhn ma̱n!

29 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Tomás, ma̱n ne, ritehne yahn che ndihchero u. Ndah ro yahn ihyan che andahre hua rendihchero ye u, ate ritahno ye u.

Chirun ca̱ca cuh ca̱va che cotahno ihyan Dihvo vo Jesucristo

30 Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma ndeh na̱n ca vederihno din ye na̱n ihyan apóstol yahn ye che hua ndirun na̱n ca̱ca cuh. 31 Me nducuahn che ndirun ne, ca̱va che cotahno nchuhn che Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, a ihyan min che Da̱ya Dendiohs ma̱n, ne nduco che cotahno ne ihyan ne, ndevahn ne, cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro.

21

Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱ ye na̱n chenun ndache ihyan apóstol yahn ye

1 Chihno min ne, nda̱ Dihvo vo na̱n che chenun ihyan apóstol yahn ye, chihto vine yahn Galilea nino ya̱n Tiberias. Tuhca̱ chi: 2 Nto da̱ma ihyan apóstol chahn, Simón Pedro ma̱n, Tomás, ihyan min che nta̱hco ihyan che duche ye “Cua̱hche” ma̱n, Natanael yahn ya̱n Caná, esta̱do yahn Galilea ma̱n, nduh che o sa̱hn da̱ya Zebedéo ma̱n, nduco te o ihyan apóstol ma̱n. 3 Ra̱hn Simón Pedro ri ye ihyan chahn:

―Cá̱hn cotá̱h ya̱hca.

Ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Namin nuhn ne, ca̱hn nuhn nduco ne.

Tuhme cuahn ye, ne chahtenun ye a̱ma ba̱rco che va na̱n vine me, ate numa ya̱n min ne, nde a̱ma ya̱hca hua cheta̱h ye. 4 Cuahn che a cochi ri dave ne, nda̱ Dihvo vo chihto vine me, ate ihyan apóstol chahn ne, hua nchana̱n ye che ihyan min. 5 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn sa̱hn ca̱hya, ¿a hua nda̱ca ne nde a̱ma ya̱hca ne?

Ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nde a̱ma te hua nda̱ca nuhn.

6 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Cotihyon nchuhn ya̱na yahn ne la̱do ta̱h cua̱co ba̱rco, ne nda̱ca ne ite.

Tihca̱ din ihyan chahn, ne cuahn che ndetenda̱h ye ya̱na me ne, nde hua richa ye che a̱ma ndito ya̱hca. 7 Tuhme a̱ma ihyan apóstol, ihyan min che a̱ma din yahino Dihvo vo ihyan ne, ra̱hn ye ri ye Pedro:

―¡A Dihvo vo che nda̱ ye ta̱n!

Ndeta̱hno che chihnevan Simón Pedro yahn Dihvo vo ne, ndonun ye tino mena̱n yahn ye, ne ca̱ nun ye va̱n nune che ca̱hn ye na̱n che va ye. 8 Na̱n chenun ihyan apóstol chena̱hn chahn nduco chihto vine ne, ri tenduh a̱ma ciento metro. Chica̱hca ye ba̱rco me nde min, chihnda̱ ye ya̱na me, ndito ya̱hca. 9 Cuahn che ndiquenda̱h ye chete ba̱rco me ne, ndihchero ye che va a̱ma va̱coya̱hn, a̱ma chenun nducoya̱hn, ne quendudo a̱ma ya̱hca na̱n nducoya̱hn me, riyuche te. Namin va pa̱n. 10 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Te nchuhn neve ya̱hca che cade cheta̱h ne.

11 Chenda̱ Simón Pedro chete ba̱rco me, ne chihnda̱ ye ya̱na me, ndetenda̱h ye va̱n nune. Chenun dema̱n ya̱hca rahte, ri a̱ma ciento quenan o raco ndiche ino te. Andahre a̱ma ya̱hn te, ate hua chendan ya̱na me. 12 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn:

―Cochi nchuhn, cahdino ne.

Ihyan apóstol chahn ne, a devano ye che Dihvo vo, ne chemin che nde hua chihquino ye tumerune ye ihyan duh ihyan ye. 13 Chahn nda̱ Dihvo vo, ne cheta̱h ye pa̱n me ma̱n, ya̱hca me ma̱n, ne ca̱h ye, cheh ihyan chahn.

14 A ro min chi ino yune che chendihchero Dihvo vo ihyan apóstol yahn ye cuahn che a ntuche ye va̱n tena̱hn.

Dihvo vo Jesucristo ne, ya̱hve ye Simón Pedro

15 Cuahn che a chihno cahdino ihyan chahn ne, tumerune Dihvo vo Pedro:

―Simón, da̱ya Jonás, ¿a tahque yahine u che co ihyan chuhn ne?

Ndahconan Simón Pedro yahn ye:

―Ta̱ca̱ hua, Dihvé. Yahinó ndih. A ma̱n ne devano ne.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Tuhme ne, codin cuda̱do ihyan yáhn.

16 Ndaconan tumerune ye ihyan, chi o yune:

―Simón, da̱ya Jonás, ¿a yahine u ne?

Ndahconan Pedro yahn ye:

―Ta̱ca̱ hua, Dihvé. Yahinó ndih. A ma̱n ne devano ne.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Tuhme ne, codin cuda̱do ihyan yáhn.

17 Ndaconan tumerune ye ihyan, chi ino yune:

―Simón, da̱ya Jonás, ¿a yahine u ne?

Nducote a nde ino yune che tumerune ye Pedro ndete che a yahino ye ihyan ne, chi nda̱che ye, ne ra̱hn ye:

―Dihvé, a ma̱n ne devano ne nducuahn. A devano ne che yahinó ndih.

Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Tuhme ne, codin cuda̱do ihyan yáhn. 18 Cua̱co rá̱hn rí di te cuahn che deca̱hya di ne, rendonon man tino yehn, ne rehn ti che nahn cahn. Ate cuahn che a co ndico di ne, ntah reche, ne ta̱ma ca ihyan ntihyon ye tino yehn di, ne quenda ye di na̱n che hua nahn cahn.

19 Che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ri ye Pedro ne, conahn nduhca̱ che va che ca̱hco menda̱hn ye ihyan na̱n ntiyon yahn Dendiohs, ca̱hno se ihyan. Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye Pedro:

―¡Cuindoque u!

20 Ura che cuahn ye ne, ndaconan Pedro, ne ndihchero ye che cuahn nduco ihyan apóstol min che a̱ma din yahino Dihvo vo, ihyan min che da̱ma chihnde ye nduco Dihvo vo cuahn che cheh vino ye me, ne tumerune ye duh che ndihcue ndeh ihyan. 21 Tuhme tumerune Pedro Dihvo vo:

―Dihvé, me ihyan tih ne, ¿deh co yahn ye ne?

22 Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Ndete che u náhn che conan ye iyehnse nde ro che ndaconan chí ne, di ne, hua cuande yehn chemin. Cuindoque u.

23 Chemin che chihnde ndudo va̱n dihno vo che ihyan apóstol min ne, hua nda̱ ro che coh ye. Ate Dihvo vo ne, ndiyu che ra̱hn ye che hua coh ihyan min, te ra̱hn ye te ndete che nahn ye che conan ihyan min nde ro che chi tun ye ne, hua cuande yahn Pedro chemin.

24 A ihyan apóstol min che dirun ye ca̱ca cuh, ne a devano vo che nducuahn che dirun ye ne, cua̱co.

25 A̱ma ndeh na̱n ca dehtenduh che din Dihvo vo Jesucristo. Ndete che corun queri a̱ma na̱n dehtenduh che din ye ne, ra̱hcó te cuto libro numachahte iyehnse, nde hua tuno na̱n che conun. Tihca̱ chi.

HECHOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

NTIYON CHE DIN IHYAN APOSTOL

1

Nda̱ Vaco Ndah yahn Dendiohs nduhca̱ che a neca̱h ye ndudo yahn ye

1 Ndih Teófilo che yahinó ndih, na̱n ca̱ca che dendáh mena̱n ne, a dirún a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che din Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che chicuahn ye ma̱n, 2 nde nda̱ ro che cona̱hn ye vahchetero. Cuahn che ametah na̱hn ye vahchetero ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ca̱h ye ntiyon che va che din ihyan apóstol yahn ye che a tenda̱h nun ye. 3 Adive che chihno se Dihvo vo ne, ntuche ye, ne ma̱n ye nda̱ ye ndeh yune, chinduco ye ihyan chahn chete che o raco ro. Nduco chemin ne, chenahn ihyan chahn te cua̱co che quenduche ye, ne ca̱h cuande ye ihyan chahn yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. 4 Cuahn che nduco ca ye ihyan apóstol chahn ne, ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Hua nda̱ca nchuhn ya̱n Jerusalén. Conan rino ne nde nda̱ ro che conahn che ndihco ca̱de Dendiohs Chida che co Vaco Ndah yahn ye. A yahn chemin che renté nduco ne nde ro mena̱n. 5 Cua̱co te Jua̱n ne, chehdenune ye ihyan, ate nchuhn ne, cuihno neve ro ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn.

Cona̱hn Dihvo vo Jesucristo vahchetero

6 Ta̱hn min cuahn che ndida̱ma ihyan chahn ne, tumerune ye Dihvo vo:

―Dihve nuhn, ¿a ma̱n ro cuh che nda̱hco ca̱de ne che ca̱hcantiyon ma̱n nación yahn Israel ne?

7 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Hua cuande yahn nchuhn che cadino ne deh ro, o deh ura che conahn che ma̱n Dendiohs Chida a ndihco ca̱de ye. 8 Ate chu che cuande yahn ne. Cuahn che co Vaco Ndah yahn Dendiohs, conun nchuhn ne, conan cuma ne vederihquentiyon. Tuhme cua̱cotuhn ne ndudo yáhn ya̱n Jerusalén ma̱n, numacuahn esta̱do yahn Judea ma̱n, nación yahn Samaria ma̱n, nde numachahte iyehnse.

9 Chihno ra̱hn Dihvo vo chemin ne, nahn min che rendihchero ihyan chahn ne, conda̱ ye vahchetero. Tuhme quendihco a̱ma man, ne chehna̱n ihyan chahn ihyan. 10 Numanahn che vatendi ca ye, rihno ye che conda̱ Dihvo vo na̱n ro ne, adena̱n nda̱ o ángel, chenun ye tino cua. 11 Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn, sa̱hn Galilea, ¿dehco che rihno cua̱hn na̱n ro ne? Ma̱n Dihvo vo che nda̱ca ye va̱n nchuhn, din Dendiohs che cona̱hn ye vahchetero ne, nduhca̱ che ndihchero ne che cona̱hn ye, tihca̱ ndaconan chi tun ye.

Tenda̱hnun ye Matías ca̱va che co ye apóstol, conan ye menun Judas

12 Chihno min ne, nda̱ca ihyan chahn min na̱n che duche Cuete Olivo, ne cona̱hn ye ya̱n Jerusalén. Nino yune min, nuhneva che nihnde ca̱de na̱n ley yahn Dendiohs che co ca̱ca ihyan ro che rahte tuhno ye. 13 Cuahn che nta̱ ihyan chahn viya̱n me ne, chenda̱ ye a̱ma vah, cocha ye na̱n o cuahto, cua̱rto na̱n che rahtenun ye. Va̱n ihyan chahn ne, nduco Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, Andrés ma̱n, Felipe ma̱n, Tomás ma̱n, Bartolomé ma̱n, Mateo ma̱n, Jacobo, che da̱ya Alfeo ma̱n, Simón Zelote ma̱n, Judas, che dihno Jacobo ma̱n. 14 Ro ro ne, rendo da̱ma nducoya̱ca ihyan chahn nduco dihno Dihvo vo ma̱n, chaco ye, María ma̱n, ya̱hn ca ihyan nda̱hta ma̱n, reva̱h ye.

15 A̱ma ro min ne, chandi Pedro na̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo, che ri ye tenduh a̱ma ciento quenan ndico, ne cahndudo ye:

16 ―Nchuhn dihnó, a va che conahn ndudo che din Vaco Ndah yahn Dendiohs che dirun David yahn Judas, che quenda̱hna̱n se yahn sa̱hn che din se preso Dihvo vo. 17 Sa̱hn min ne, chi cuande se va̱n nuhn, din se ntiyon nduco nuhn. 18 Tume che nda̱ca se yahn nunde yahn se ne, ca a̱ma ndi ya̱hn. Chihno min ne, chenda̱h se, denderen se, ne chendan se, chihno chetuhn rehte se ndiya̱hn. 19 Cuahn che checadino ihyan ya̱n Jerusalén yahn chemin ne, chaconahn ye che duche ya̱hn min, Acéldama, deva̱co yahn ye, che nahn ca̱hma Ya̱hn Yahn Yun. 20 A ndirun na̱n libro yahn Salmo tuhca̱:

Cuhnde ma̱n va̱co se.

Nde a̱ma ihyan hua conun ye min.

Namin a ndirun:

Conan ta̱ma ihyan menun se, ndonda̱ ta̱h ye ntiyon che quenan cuma se.

21 ’Chemin che a̱ma cha ihyan che namin chinduco ye Dihvo vo numacuahn ro che quechica ye, 22 nde ro che chehdenune Jua̱n ihyan, nde nda̱ ro che din Dendiohs che cona̱hn ye vahchetero ne, va che co cuande ye va̱n nuhn, ca̱va che cua̱cotuhn ye ndudo yahn che a ntuche Dihvo vo.

23 Ntihyon ya̱n ihyan chahn o ihyan. A̱ma ye ne, José Barsabás, che namin duche ye Justo, ne ta̱ma ye ne, Matías. 24 Tuhme cova̱h nducoya̱ca ye:

―Dihve nuhn, a ndih che rendihche ne chedave yahn nducoya̱ca ihyan. Cona̱hma ne nuhn cha ihyan che o chuhn, nahn ne 25 che co ye apóstol, conan ye menun Judas, din ye ntiyon che denda se, din nunde yahn se, te a cuahn se na̱n che redin yahn che conun se.

26 Tuhme din ihyan chahn sortear, ne quenda̱h yahn Matías che co ye apóstol, co cuande ye va̱n ihyan che ndichia̱ma chahn.

2

Chiya Vaco Ndah yahn Dendiohs

1 Cuahn che nda̱ vihco Pentecostés ne, nto da̱ma ihyan apóstol nduco nducoya̱ca ihyan chahn che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 2 Adena̱n chahco chine na̱n ro nduhca̱ yuhne ta̱n che a̱ma rano, ne chito chete vah na̱n che chenun ye. 3 Ndihchero ye che deca̱ ro ruchiya̱hn ro chetuhn, ne chiya tin queri a̱ma ye. 4 Tuhme quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nducoya̱ca ihyan chahn, din che ra̱hn ye ta̱ma te o na̱n deva̱co.

5 A̱ma ya̱hn ihyan nda̱ta yahn Israel che redinahn ye che nihnde ca̱de na̱n ley yahn Dendiohs ne, chica ye numachahte iyehnse, ne chenan ye ya̱n Jerusalén ro min. 6 Cuahn che chihnevan ye che chine ne, ndo da̱ma ye, ne a̱ma rahn ino ye, te queri a̱ma ye ne, chihnevan ye deva̱co yahn ma̱n ye che rente ihyan che chenun ye chete vah. 7 A̱ma rahn ino ihyan chahn, ne ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―¿A ndiyu ihyan Galilea nducoya̱ca ihyan sih che tihca̱ rente ye? 8 ¿Ta̱ca̱ che rente ye deva̱co yahn queri a̱ma vo che rente vo ya̱n va̱co vo? 9 Va̱n nducoya̱co vo ne, nduco ihyan ya̱hn yahn Partia ma̱n, Media ma̱n, Elam ma̱n, Mesopotamia ma̱n, Judea ma̱n, Capadocia ma̱n, Ponto ma̱n, Asia ma̱n, 10 Frigia ma̱n, Panfilia ma̱n, Egipto ma̱n, Africa che nde tahque yahn ca va che co ya̱n Cirene ma̱n. Namin nduco ihyan ya̱n Roma ma̱n. Na̱hn vo ne, ihyan nación yahn Israel, ne na̱hn vo ne, ihyan ta̱ma nación che ritahno vo da̱ma nduco ye. 11 Namin nduco ihyan ya̱hn yahn Creta ma̱n, Arabia ma̱n. Rahndudo ihyan sih ndudo yahn vederihno che redin Dendiohs, rihnevan queri a̱ma vo deva̱co yahn ma̱n vo.

12 A̱ma rahn ino nducoya̱ca ye, ne tumerune vih ye:

―¿Deh conahn che tihca̱ ri ne?

13 Ate na̱hn ihyan chahn ne, duche rino ye, ne ra̱hn ye:

―Coh ihyan sih, ne chemin che tihca̱ redin ye.

Cahndudo Pedro

14 Tuhme necuandi Pedro nduco ihyan apóstol che ndichia̱ma chahn, ne cahndudo ye:

―Nchuhn, ihyan nación yahn Israel nduco nducoya̱ca ne che vate ne ya̱n Jerusalén, cua cuande ne ma̱n, cuihcovan ndah ne che ca̱hmá ma̱n. 15 Hua dehve coh nuhn nduhca̱ che ra̱hn nchuhn, te meniyon ne, coma̱n rahco nun vatiya̱n. 16 Che rendihchero nchuhn ne, a yahn chemin che dirun ihyan profeta Joel tuhca̱:

17 Ra̱hn Dendiohs: “Cuahn che a nahn tuno ro che conahn che a ndihco ca̱dé ne,

dechúh Vacó, ca̱va che conun ihyan iyehnse.

Da̱ya nchuhn ne, cuahndudo ye ndudo yáhn ma̱n,

ihyan deca̱hya ne, ndihchero ye vederihno va̱n ya̱hnde yahn ye ma̱n,

ihyan ndico ne, ca̱hno ye ma̱n.

18 Ro min ne, dechúh Vacó ca̱va che conun ihyan che redin ye ntiyon yáhn, ne cuahndudo ye ndudo yáhn.

19 Na̱n ro ma̱n, ndiya̱hn ma̱n, dín vederihno, ne cuhnde ro yun ma̱n, ya̱hn ma̱n, ya̱hme ma̱n.

20 U che Dihve nducoya̱ca ihyan ne, cuahn che ametah nda̱ ro che techeca̱dé ne,

na̱n ya̱hn ne, co man,

ne iyo ne, ndo nduhca̱ yun.

Ro min ne, ro che a̱ma yudo, ro che ca̱hco ró che a̱ma chahte vederihquentiyon yáhn.

21 Tuhme nducoya̱ca ihyan che cuah ye u che Dihve ye ne, ndedeváhn ihyan.”

22 ’Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, cuihcovan ndah ne che ca̱hmá: Dendiohs ne, dechuh ye Jesús yahn ya̱n Nazaret va̱n nchuhn, ne ma̱n nchuhn devano cua̱co ne, te numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, din ye vederihno, ndihchero ne. 23 Cuahn che nda̱ ye ta̱h nchuhn ne, nduhca̱ che a ndihco ca̱de Dendiohs nde ro mena̱n ne, din nchuhn preso ihyan, neca̱h ne ihyan ta̱h sa̱hn nunde. Nahn ya̱h se ihyan, ne chihno se ihyan nduhca̱ che nahn ne. 24 Ate ndedetuhche Dendiohs ihyan, chehnevi ye ihyan ta̱h vederih, te hua co che nda̱hco ndiya vederih ihyan. 25 Hua co che conan ye ta̱h vederih cuahn da̱ma, te a yahn ye che dirun David tuhca̱:

Dihvé, cuahn da̱ma rendihché ndih che nduco ne u.

Quenan ne la̱do ta̱h cua̱có, ca̱va che hua dihya nun inó co.

26 Chemin che chi yenó, ne ndevá yavena̱n ne numacuahn vedeyeno.

Recá̱h vedechahtino chedave yáhn,

27 te u che yahino ne ne, hua ca̱hcoma̱n ne u va̱n tena̱hn,

nde hua cuahnecun ne che conún chete ya̱yan cuahn da̱ma, cha̱ u.

28 Tihyon yune ne u nduhca̱ che nda̱hca̱ conán na̱n ne.

A̱ma yenó yahn che nduco ne u.

29 ’Nchuhn dihnó, cua̱co te chih indihte yuhn vo David ma̱n, che chehche ye ma̱n, che va ya̱yan yahn ye nde meniyon ma̱n. 30 Ihyan min ne, profeta ye, ne numacuahn vedeyudo ne, ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye che va̱n nda̱ta yahn ye ne, quenda̱h ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse, nuhnde ta̱h ye vederihquentiyon yahn ye. 31 David ne, anduhneca̱ ndete che ndihchero ye che ntuche ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne chemin che dirun ye che hua conun ihyan min va̱n tena̱hn ma̱n, che hua cha̱ ye ma̱n. 32 Ma̱n ne, Dendiohs ne, a ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo, ne nuhn ne, devano cua̱co nuhn yahn. 33 Nducote ndedetuhche Dendiohs Chida ihyan min numacuahn vederihquentiyon yahn ye ma̱n, nducote dinahn ye ndudo che neca̱h ye che dechuh ye Vaco Ndah yahn ye ma̱n ne, chemin che redin ihyan min vederihno che rendihchero nchuhn ma̱n, rihnevan ne ma̱n. 34 A yahn ihyan min che nda̱ ye vahchetero che dirun David tuhca̱, ndiyu yahn ma̱n ye:

Dihve Dendiohs ne, ra̱hn ye ri ye Dihvé:

“Cuihnde muhn la̱do ta̱h cua̱có,

35 numanahn che nda̱hco ndiyá ihyan che hua ri rendihche ye di, ndeva ye yavenan.”

36 ’Nducote tihca̱ ne, codevano cua̱co nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel te a Jesús, ihyan min che nahn ya̱h nchuhn ne, nda̱hco Dendiohs vederihquentiyon ta̱h ye che ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, che co ye Dihve nducoya̱ca ihyan ma̱n.

37 Cuahn che chihnevan ihyan chahn che tihca̱ cahndudo Pedro ne, a̱ma chi ra̱n ye, ne tumerune ye Pedro nduco ihyan apóstol chena̱hn chahn:

―Dihno nuhn, ¿deh va che din nuhn ma̱n ne?

38 Ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Queri a̱ma nchuhn, cuento ino ne nunde yahn ne, ne cuah ne Dihvo vo Jesucristo, cuedenune ne, ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yahn ne, ne din ye che conun Vaco Ndah yahn ye nchuhn. 39 Tihca̱, te a neca̱h Dihvo vo Dendiohs ndudo min ca̱va nducoya̱ca ihyan che tenda̱hnun ye, nchuhn ma̱n, da̱ya ne ma̱n, nda̱ta yahn ne ma̱n.

40 Cuahn che chihno cahndudo Pedro ndudo cuh nduco ndeh na̱n ca ndudo che tuhchan ne, ya̱hve ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye:

―Cuendedevahn ne nchuhn va̱n ihyan nunde che vate ye ma̱n ro cuh.

41 Tuhme ihyan che nevahnecun ye ndudo yahn ye ne, chedenune ye, ne ro min ne, tenduh ino mil ihyan chitahno ye Dihvo vo, chinduco ye ihyan chahn. 42 Nducoya̱ca ye ne, riquendi ye che ricuahn ihyan apóstol chahn, ne rendo da̱ma ye nduco vih ma̱n, reva̱h ye ma̱n, rendeh ye pa̱n nduhca̱ che chihquentiyon Dihvo vo ma̱n.

Nduhca̱ che redin ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

43 A̱ma rahn ino nducoya̱ca ihyan ya̱n, te a̱ma redin ihyan apóstol chahn vederihno. 44 Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, a̱ma no vederendedecadino yahn ye nduco vih, ne rihco menda̱hn ye dehtenduh yahn ye ca̱va nducoya̱ca ye. 45 Cuahn che va vedereta̱hn yahn combiero yahn ye ne, rendihcue ye ya̱hn yahn ye ma̱n, dehtenduh yahn ye ma̱n, ne reca̱h ye tume me queri a̱ma ihyan chahn tunoca va vedereta̱hn yahn ye. 46 Ro ro rendo da̱ma ye ya̱co chahte, ne ndeva̱co ye ne, reh ye nduco vih, ne rendeh ye pa̱n nduhca̱ che chihquentiyon Dihvo vo. Chenan cuma ye vedeyeno ma̱n, vedenecun ma̱n. 47 Rendeva ye yavena̱n Dendiohs numacuahn vedeyeno, ne nda̱hca̱ chenan ye na̱n nducoya̱ca ihyan. Ro ro ne, rendedevahn Dihvo vo Dendiohs ihyan, rinduco ye ihyan chahn.

3

Ndoyahn a̱ma sa̱hn che neneva doh ca̱h se

1 A̱ma ro na̱n rahco ino a chino, ura che reva̱h ihyan ne, cuahn Pedro nduco Jua̱n ya̱co chahte. 2 A̱ma chende ya̱co me ne, duche Hermosa, ne a̱ma sa̱hn che neneva doh ca̱h se nde ro che chihndeya̱n se ne, va se min. Ro ro riquenda ihyan sa̱hn, ne min rihco ye sa̱hn ca̱va che ca̱ca se ihyan che renda̱ ye ya̱co che din ye vedeva̱hino nduco se. 3 Cuahn che ndihchero se Pedro nduco Jua̱n che nda̱ ye chende ya̱co me ne, chica se che din ye vedeva̱hino nduco se. 4 Ndihchero ihyan chahn sa̱hn, ne ra̱hn Pedro ri ye sa̱hn:

―Condihchero nuhn.

5 Sa̱hn min ne, va ya̱n se, rendihchero se ihyan, te ra̱hco se te ca̱h ye tume sa̱hn. 6 Ate ra̱hn Pedro ri ye sa̱hn:

―Metah diya̱hngua̱n yáhn, nde hua ne diya̱hngua, ate co conán di. Nduco vederihquentiyon yahn Jesucristo yahn ya̱n Nazaret, cuenecuen, ne cuique.

7 Cheta̱h Pedro ta̱h cua̱co se, ndedecuan ye sa̱hn, ne ndeta̱hno nuhnde ca̱va da̱ndoca̱h se, ne ndo cua̱co ca̱h se. 8 Tuhme nde tuno ca̱ ya̱co se, cana̱n rica se. Chenda̱ se chete ya̱co nduco ihyan chahn, ra̱ ya̱co se che yeno se ma̱n, rendeva se yavena̱n Dendiohs numacuahn vedeyeno ma̱n. 9 Nducoya̱ca ihyan che chenun ye min ne, ndihche ye che rica se ma̱n, chihnevan ye che rendeva se yavena̱n Dendiohs ma̱n, 10 ne a̱ma rahn ino ye ma̱n, redihya ye ri ma̱n, yahn vederihno me, te a rendihche ye te a sa̱hn min che rihnde se chende ya̱co Hermosa, rica se che din ihyan vedeva̱hino nduco se.

Cahndudo Pedro ma̱n corredor che duche Salomón

11 Sa̱hn che a ndoyahn me ne, nda ca se ta̱h Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n, chenun ye ma̱n corredor che duche Salomón. Nducote a̱ma rahn ino ihyan che chenun ye chete ya̱co ne, aderano ye, ndo da̱ma ye min. 12 Cuahn che ndihchero Pedro che a̱ma chito ihyan min ne, cahndudo ye:

―Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, ¿dehco che a̱ma rahn ino ne? ¿Dehco che a̱ma rendihchero ne nuhn? ¿A ra̱hco ne che nduco vederihquentiyon yahn ma̱n nuhn, o che a̱ma ndah ihyan nuhn, din nuhn che ndoyahn sa̱hnguh? 13 Hua, te Dendiohs yahn indihte yuhn vo Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacob ma̱n ne, a ihyan min che din ye vederihno cuh, ca̱va che ndeva ye yavena̱n da̱ya ye Jesucristo che neca̱h nchuhn ta̱h Pila̱to. Pila̱to ne, nahn nta̱hte ye ihyan, ate nchuhn ne, hua cahnecun ne. 14 Ndotenan che ca̱ca nchuhn che nta̱hte ye ihyan min che ndah ye na̱n Dendiohs ne, chica ne che nta̱hte ye a̱ma sa̱hn rihno ihyan. 15 Tihca̱ chihno nchuhn ihyan min che quenan cuma ye vederihquentiyon che din ye che cuahtenan ihyan vahchetero numacuahn ro. Ate Dendiohs ne, ndedetuhche ye ihyan va̱n tena̱hn, ne yahn chemin ne, nuhn devano cua̱co nuhn. 16 Nduco vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ndoyahn sa̱hnguh che a ntihche nchuhn sa̱hn, te chitahno se ihyan. Chitahno se ihyan, ne chemin che ndoyahn se nduhca̱ che rendihchero ne. 17 Nchuhn dihno, u devanó te va̱n vedetundo yahn ne nduco ihyan ndina̱n yahn ne, chihno ne Dihvo vo. 18 Ate nde ro mena̱n me ne, a ndihco ca̱de Dendiohs che va che chuhrihn ihyan min yahn ye che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse. Yahn chemin ne, a dirun ihyan profeta, ne tihca̱ chinahn. 19 Ma̱n ne, cuento ino nchuhn nunde yahn ne ma̱n, cuah ne Dendiohs ma̱n, ca̱va che nchahco ye yahn ne ma̱n, din ye che cuahte dihn chedave yahn ne ma̱n, neca̱h ya̱n ye chedave yahn ne ma̱n. 20 Va che dechuh tun ye Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye nchuhn. 21 Ate ma̱n ro cuh ne, va che conan ca ye vahchetero nde nda̱ ro che cuihno nda̱hco ca̱de Dendiohs nducuahn, nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye, dirun ihyan profeta ndah yahn ye a ra̱hn me. 22 A chinahn nduhca̱ che ra̱hn Moisés ri ye indihte yuhn vo tuhca̱: “Dihvo vo Dendiohs ne, tenda̱h nun ye a̱ma ihyan profeta va̱n nda̱ta yahn nchuhn nduhca̱ che tenda̱h nun ye u. Codinahn ne nducuahn che ca̱hma ihyan min, 23 te nducoya̱ca ihyan che hua dinahn ye che ca̱hma ye ne, conda ye va̱n ihyan nación yuhn vo.”

24 ’Nducoya̱ca ihyan profeta, nde Samuel, nde nducoya̱ca ye che chahte ye adive ne, namin dirun ye yahn ro cuh. 25 A ca̱va nchuhn che dirun ihyan chahn, ne che ndah yahn ne che nte ca̱de Dendiohs nduco ihyan ndico yuhn vo nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye Abraham tuhca̱: “Ca̱va ihyan, nda̱ta yehn, dín che ndah nduco nducoya̱ca ihyan iyehnse.” 26 Cuahn che a ndedetuhche Dendiohs Da̱ya ye ne, mena̱n vih ca dechuh ye ihyan va̱n nchuhn, ca̱va che din ye che ndah nduco ne, ne ca̱hcoma̱n ne nunde yahn ne.

4

Sa̱hn intiyahn ne, din se preso Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n

1 Nde ametah cuihno cuahndudo Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n, cuahn che nda̱ chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn saduceo ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn policía che redin se cuda̱do ya̱co ma̱n. 2 Yudo ri yahn sa̱hn chahn yahn che Pedro nduco Jua̱n ne, ricuahn ye ihyan ya̱n che a ntuche Dihvo vo Jesucristo, ne chemin che va che ntuche tena̱hn. 3 Tuhme quenda se ihyan chahn, chih se ihyan va̱coya̱hn nde ta̱ma ro me, te ura min ne, a chino. 4 Ate ya̱hn ihyan che chihnevan ye che ricuahn ihyan chahn ne, chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne ihyan chahn nduco ihyan che a chitahno ye Dihvo vo nde ro mena̱n me ne, ri ye tenduh uhn mil che dema̱n ihyan cha̱hn.

5 Ta̱ma ro me ne, min ya̱n Jerusalén ndo da̱ma nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n. 6 Namin nduco Anás, chidocuya̱n che tahque ndina̱n ma̱n, Caifás ma̱n, Jua̱n ma̱n, Alejandro ma̱n, nducoya̱ca ihyan che nda̱ta yahn chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n. 7 Tuhme tahve sa̱hn chahn che ngua Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n, chahtendi ye menda̱hn, ne chiquerune se ihyan:

―¿Duh te nchuhn vederihquentiyon che redin ne dehtenduh che tihchan ne?

8 Tuhme numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ndahconan Pedro, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Nchuhn, sa̱hn ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn yahn nación yuhn vo ma̱n, 9 ma̱n che riquerune ne yahn vederihno che chinahn nduco sa̱hnguh che nenevadoh ca̱h se ma̱n, ta̱ca̱ chi che ndoyahn se ma̱n, 10 ca̱hma nuhn na̱n nchuhn ca̱va che codevano nducoya̱ca ihyan nación yuhn vo. Sa̱hnguh che nti se muhn na̱n nducoya̱ca nchuhn ne, a ntoyahn se nduco vederihquentiyon yahn Jesucristo yahn ya̱n Nazaret. A ihyan min che nahn ya̱h nchuhn, ate Dendiohs ne, ndedetuhche ye ihyan va̱n tena̱hn. 11 Nduhca̱ sa̱hn rahto vah che chaconda̱h se tu che tahque cochihve yahn se ne, tihchan nchuhn, te hua nevahnecun ne ihyan min. 12 Nde a̱ma ihyan hua co ndedevahn ye uvo, te atena̱n ihyan min che va ta̱h ye vederihquentiyon che ndedevahn ye ihyan iyehnse.

13 Cuahn che ndihche sa̱hn ndina̱n chahn che hua va̱h Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n, che rente ye numa ino ye ne, nducote a devano se te ihyan chahn ne, nda̱ta yahn ihyan cheva̱h ihyan ma̱n, hua devano ye ca̱ca ma̱n ne, a̱ma cuahn ino se, ne tumacadino se che chinduco ye Dihvo vo Jesucristo. 14 Ava̱ne ne, sa̱hn che ndoyahn me ne, min nti se nduco ihyan chahn. Chemin che nde na̱n che ca̱hma sa̱hn ndina̱n chahn metah. 15 Tuhme chihquentiyon se che ndiquenda̱h vah ihyan chahn, numanahn che nte ca̱de se nduco vih. 16 Ra̱hn se:

―¿Deh din vo nduco sa̱hn chuhn ne?, te nducoya̱ca ihyan che vate ye ya̱n Jerusalén, a devano ye yahn vederihno me, ne hua co ca̱hma vo che hua cua̱co. 17 Ma̱n ne, ca̱va che hua quendi cotuhn ndudo yahn vederihno me ne, nahn dihyo vo sa̱hn, ne ametah quendi se ca̱hma se nduco nde a̱ma ihyan yahn vederihquentiyon yahn Jesús min.

18 Tuhme cah sa̱hn ndina̱n chahn ihyan, ne chihquentiyon se che ametah quendi ye cacuahn ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo. 19 Ate ndahconan ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Condedecadino ma̱n nchuhn. Na̱n Dendiohs ne, ¿a nda̱hca̱ che hua dinahn nuhn che rihquentiyon ye, ca̱va che dinahn nuhn yahn ne ne? 20 Va che dinahn nuhn yahn Dendiohs, te yahn nducuahn che ndihchero nuhn ma̱n, chihnevan nuhn ma̱n ne, va che ca̱hma nuhn.

21 Tuhme nahn dihya sa̱hn ndina̱n chahn ihyan, ne ndedechuh se ihyan, cona̱hn ye. Hua chihquino se din se castigo ihyan yahn che rendeva nducoya̱ca ihyan ya̱n yavena̱n Dendiohs yahn vederihno che chinahn. 22 Sa̱hn che chinahn vederihno nduco me, ndoyahn se ne, a ri se nchuh o raco nduyo.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, chica ye che ca̱h Dendiohs vedechahtino ihyan

23 Pedro nduco Jua̱n ne, cuahn che nda̱ca ye na̱n chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n, sa̱hn intiyahn chahn ma̱n ne, cona̱hn ye na̱n che chenun combiero yahn ye, ne neca̱h cuande ye ihyan nducuahn che ra̱hn se ri se ihyan. 24 Chihno neca̱h cuande ye ihyan ne, cova̱h nducoya̱ca ye tuhca̱:

―Dihve nuhn, Dendiohs, ndih che dendah ne na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n, nuniya̱hn ma̱n, nducuahn che va ma̱n. 25 Numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ne ne, ca̱h cuande ne ihyan yahn ne David, ne dirun ye tuhca̱:

¿Dehco che rendedecadino ihyan nación yahn Israel yahn dehtenduh che hua cochihve?

¿Dehco che renecuan ihyan nación chena̱hn, ri ta̱n ye nduco Dendiohs?

26 Nducoya̱ca rey che vate ye iyehnse ne, necuan ye,

ne nducoya̱ca ihyan che rihquentiyon ye ne, ndo da̱ma ye,

ca̱va che cuhma ye nduco Dihvo vo Dendiohs ma̱n, ihyan yahn ye che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n.

27 ’Tihca̱ chinahn, te muhn ya̱n cuh ne, ndo da̱ma Herodes ma̱n, Poncio Pila̱to ma̱n, sa̱hn nación yahn Israel ma̱n, sa̱hn nación chena̱hn ma̱n, ca̱va che chihno se Da̱ya Ndah yahn ne, Jesucristo, ihyan min che nda̱hco ne vederihquentiyon ta̱h ye. 28 Nduco tihca̱ chenun ca̱h nducuahn che a ndihco ca̱de ne. 29 Dihve nuhn, ma̱n ne, condihche ne nduhca̱ che renahn dihya sa̱hn sih nuhn. Cuete ne vedechahtino nuhn ca̱va che numa ino nuhn cuahndudo nuhn Ndudo yahn ne. 30 Numacuahn vederihquentiyon yahn ne ne, codin ne che ndoyahn ihyan cah ma̱n, che cuhnde ro vederihno ma̱n, che cuande yahn Da̱ya Ndah yahn ne, Jesucristo.

31 Cuahn che chihno cova̱h ihyan chahn ne, nuhn ya̱hn na̱n che chenun ye. Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, quenun nducoya̱ca ye, ne rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs numa ino ye.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, va menda̱hn dehtenduh yahn ye ca̱va nducoya̱ca ye

32 Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma no vederendedecadino yahn ye nduco vih. Nde a̱ma ye ne, hua rihco vih ye dehtenduh yahn ye, te ndihco menda̱hn ye ca̱va nducoya̱ca ye. 33 Numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs rahndudo ihyan apóstol chahn che ntuche Dihvo vo Jesucristo, ne a̱ma rinan Dendiohs nducoya̱ca ihyan chahn, redin ye che chenan cuma ye vedeyahino nduco vih. 34 Nde a̱ma ihyan chahn ne, hua rindanan dehtenduh che nahn ye, te ihyan che va ya̱hn yahn ye ma̱n, o vah yahn ye ma̱n ne, rendihcue ye, ne riquenda ye tume me, 35 reneca̱h ye ihyan apóstol chahn ca̱va che reca̱h ihyan chahn queri a̱ma ihyan tunoca vedereta̱hn yahn ye. 36 Tihca̱ din a̱ma ihyan, ya̱hn yahn Chipre, che duche ye José, nda̱ta yahn chidocuya̱n Levita. Ihyan apóstol ne, chaconahn ye che duche ye Bernabé, che nahn ca̱hma ihyan che reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ihyan. 37 Ihyan min ne, ndihcue ye a̱ma ya̱hn yahn ye, ne neca̱h ye tume me ihyan apóstol chahn.

5

Nunde yahn Ananías nduco Safira

1 Ate hua tihca̱ din a̱ma sa̱hn che duche se Ananías nduco nda̱hta yahn se Safira. Namin ndihcue se a̱ma ya̱hn yahn se, 2 ne chihco vih se tah tume yahn. Quenda se tume chena̱hn me, din ca̱ se che a nducuahn, ne neca̱h se ihyan apóstol chahn. Ta̱hn nda̱hta yahn se ne, a devano te chemin. 3 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye sa̱hn:

―Ananías, ¿dehco che dinehn che chinun chundah di ne?, te nahn cahncheh Vaco Ndah yahn Dendiohs, chihco vih tah tume yahn ya̱hn che ndihcue. 4 Nde a̱ma ihyan hua din ye fuerza di ca̱va che ndihcue ya̱hn yehn, nde huane che checo tume che ca yahn muhn. ¿Dehco che tihca̱ ndedecadine?, te nunde yahn vederihncheh yehn ne, quendihque na̱n Dendiohs, ndiyu dema̱n na̱n ihyan.

5 Cuahn che chihnevan Ananías ndudo cuh ne, chenda̱h se, ne chih se. Nducoya̱ca ihyan che checadino ye che tihca̱ chi ne, a̱ma dihya ye chi. 6 Nda̱ a̱ma o sa̱hn deca̱hya, ne chahcotuma se tino sa̱hn, quenda se sa̱hn, chihche se sa̱hn.

7 Chihno tenduh ino ura ne, nda̱ ta̱hn nda̱hta me, nde hua devano te deh che chi. 8 Tumerune Pedro ta̱hn:

―¿A cua̱co che tuhva tume ca nchuhn yahn ya̱hn yahn ne ne?

Ndahconan te:

―Cua̱co. Nduco tihva.

9 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye ta̱hn:

―¿Dehco che tihca̱ din nchuhn, che ntuhno ne ca̱va che tumarande ne Vaco Ndah yahn Dihvo vo Dendiohs? A ta̱n cuenchi sa̱hn che chahn se chihche se inchahn. Ma̱n ne, namin quenda se di, cuhche se di.

10 Ndeta̱hno chenda̱h ta̱hn min, ne chih te na̱n Pedro. Cuahn che nta̱ sa̱hn deca̱hya chahn ne, a ndih te, ne quenda se ta̱hn chihche se ta̱hn da̱ma nduco incha̱hn te. 11 Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, nde ihyan chena̱hn ne, checadino ye che tihca̱ chi, ne a̱ma dihya ye chi.

A̱ma din ihyan apóstol vederihno

12 A̱ma redin ihyan apóstol vederihno na̱n ihyan, ne nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, rendo da̱ma ye ya̱co chahte, ma̱n corredor che duche Salomón. 13 Ihyan ya̱n ne, a̱ma renevahnecun ye ihyan chahn, ne andahre va̱hino ye, conda̱ va̱n ye min, 14 ate a̱ma ya̱hn ye, nde nda̱hta, nde cha̱hn ye, chitahno ye Dihvo vo, ne chinduco ye ihyan chahn. 15 Quendi tihca̱ nde nda̱ ro cuahn che a̱ma riquenda ihyan ihyan cah yahn ye nduco yundo, renta̱ve ye chihto yune, ca̱va che cuahn che chuh Pedro ne, amare da̱hno ye conan a̱ma o ihyan chahn. 16 Namin rica ihyan ya̱n che nino, renda̱ ye ya̱n Jerusalén, nda ye ihyan cah yahn ye nduco ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan, ne ihyan cah chahn ne, rendoyahn ye, ne ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ne, rendiquenda̱h.

Din se preso Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n

17 Tuhme chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco sa̱hn saduceo che rinduco se ihyan ne, chi ta̱n se, din vedeve. 18 Din se preso ihyan apóstol chahn, ne chih se ihyan va̱coya̱hn. 19 Ate a̱ma ángel yahn Dendiohs ne, na̱hne ye va̱coya̱hn me vino, ne ndetenda̱h ye ihyan chahn, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

20 ―Cuahn nchuhn chete ya̱co chahte, cuahndudo ne na̱n ihyan vederihquentiyon che rendahcorun Dendiohs ihyan, rendedevahn ye ihyan.

21 Dinahn ihyan chahn, ne ta̱ma ro tiya̱n ndita ne, chenda̱ ye chete ya̱co me, cahndudo ye.

Numanahmin ne, chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco sa̱hn che rinduco se ihyan ne, nedin da̱ma ye nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n. Tuhme tahve ye che chehua ihyan apóstol che chenun ye va̱coya̱hn. 22 Ate cuahn che nda̱ sa̱hn policía va̱coya̱hn me ne, metah ihyan chahn, ne ndaconan se, chengu se ndudo. 23 Ra̱hn se:

―Va̱coya̱hn ne, ndah ntude, ne sanda̱do chahn ne, chenan se cuda̱do chendevah. Ate cuahn che na̱hne nuhn chende va̱coya̱hn me ne, metah duhva.

24 Cuahn che chihnevan chidocuya̱n che tahque ndina̱n ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn policía che redin cuda̱do ya̱co ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n chahn ma̱n ne, retumerune vih se nde ti nda̱, nde ti tuno che tihca̱ ri. 25 Ura min ne, nda̱ a̱ma se, ne ra̱hn se ri se sa̱hn chahn:

―Sa̱hn che chih nchuhn va̱coya̱hn ne, chete ya̱co chenun se, ricuahn se.

26 Tuhme cuahn sa̱hn ndina̱n me nduco policía yahn se, chehua se ihyan apóstol chahn nduco ndah. Hua din ta̱n se nduco ye, te va̱h se che ca̱h ihyan ya̱n tu sa̱hn. 27 Cuahn che nta̱ se ne, chengu se ihyan na̱n sa̱hn ndina̱n chahn. Tuhme ra̱hn chidocuya̱n che tahque ndina̱n me ri ye ihyan apóstol chahn:

28 ―Nuhn ne, numacuahn vedeyudo chihquentiyon nuhn che hua quendi nchuhn cacuahn ne vederihquentiyon yahn sa̱hn min. Ate hua dinahn ne, te a ndacotuhn ne ndudo che ricuahn ne numachahte ya̱n Jerusalén. Ava̱ne ne, ricueh da̱me ne nuhn che nuhn chihno nuhn sa̱hn min.

29 Tuhme Pedro nduco ihyan apóstol chena̱hn chahn ne, ndahconan ye:

―Nuhn ne, quenan cuma che dinahn nuhn vederihquentiyon yahn Dendiohs, te chemin che tahque yudo che co vederihquentiyon yahn ihyan iyehnse. 30 Nchuhn ne, nahn ya̱h ne Jesucristo na̱n a̱ma cruz, chihno ne ihyan, ate Dendiohs yahn indihte yuhn vo ne, ndedetuhche ye ihyan, 31 ne chihco ye ihyan la̱do ta̱h cua̱co ye, nda̱hco ye vederihquentiyon ta̱h ye che cona̱n ye ma̱n, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, ca̱va che nto ino ihyan nación yahn Israel nunde yahn ye, ne nda̱ca ye vederenchahco. 32 Nuhn ne, racotuhn nuhn ndudo yahn dehtenduh che tuhchan numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, che redin Dendiohs che renun ihyan che redinahn ye ndudo yahn ye.

33 Cuahn che chihnevan sa̱hn ndina̱n chahn che tihca̱ ra̱hn ihyan apóstol ne, a̱ma chi ta̱n se, ne nahn ca̱hno se ihyan. 34 Ate va̱n sa̱hn chahn ne, nduco a̱ma ihyan fariseo che duche ye Gamaliel. Ihyan min ne, ihyan devano ley che dirun Moisés, ne a̱ma renevahnecun ihyan ya̱n ihyan. Chandi ye, ne chihquentiyon ye che ndiquenda̱h vah ihyan apóstol chahn mena̱n lihn. 35 Tuhme ra̱hn ye ri ye combiero yahn ye:

―Nchuhn, ihyan ndina̱n yahn nación yuhn vo Israel, cuihco ne cuda̱do deh che rihco ne che din ne nduco ihyan sih. 36 Cueneca̱hco ne te ametah ra̱hn me che necuan Teudas, chinun se ihyan che va ta̱h se a̱ma vederihquentiyon, ne chinduco tenduh cun ciento ihyan sa̱hn. Ate chihno sanda̱do sa̱hn, chihno chano nducoya̱ca ihyan che chinduco ye sa̱hn, ne min chihnonan yahn se. 37 Adive ne, ro che renan ca̱ca ihyan ne, necuan Judas yahn esta̱do yahn Galilea, ne a̱ma ya̱hn ihyan chinduco ye sa̱hn. Ate namin chihno sanda̱do sa̱hn, ne chihno chano ihyan che chinduco ye sa̱hn. 38 Chemin che tahque nda̱hca̱ che hua ca̱hdenun nchuhn yune yahn ihyan sih, te ndete che vederihquentiyon yahn ma̱n ye che ricuahn ye ne, va che cuihno. 39 Ate ndete che vederihquentiyon yahn Dendiohs che ricuahn ye ne, hua co decuihno nchuhn. Ava̱ne ne, ndete che tihca̱ ne, ca̱hnda yahn ne, te redin va̱hche ne yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.

40 Quenan ino nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n chahn che ra̱hn ihyan min, ne cah se ihyan apóstol chahn, chahn se ihyan. Chihquentiyon se che ametah ndaconan cacuahn ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo, ne ndedechuh se ihyan, cona̱hn ye. 41 Nda̱ca ihyan apóstol chahn na̱n sa̱hn ndina̱n chahn, ne a̱ma yeno ye, te ca̱h yune Dendiohs che chuhrihn ye ca̱va Dihvo vo. 42 Quendi ihyan apóstol chahn chicuahn ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo ro ro, chete ya̱co ma̱n, va̱co ihyan ma̱n.

6

Tenda̱hnun ye ndache diácono

1 Ta̱hn min ne, a̱ma ri ya̱hn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. Ihyan che rente ye deva̱co griego ne, chica nunde ye yahn ihyan che rente ye hebreo, te ura che rih ye dehtenduh che cheh ihyan ne, hua ndahva reca̱h ye nda̱hta va̱h che rente ye griego. 2-3 Tuhme nedin da̱ma ihyan apóstol che ndichio chahn nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne ra̱hn ye:

―Dihno nuhn, hua nda̱hca̱ che ca̱hcoma̱n nuhn che rahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs, din nuhn ntiyon che cuih nuhn che cheh nchuhn. Chemin che va̱n nchuhn ne, cuetenda̱hnun ne ndache ihyan che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n, che chenan ino vo ihyan ma̱n, che nda̱hca̱ vederendedecadino yahn ye ma̱n, ne ihyan chahn ne, nda̱hco nuhn ntiyon cuh ta̱h ye. 4 Me nuhn ne, quendi nuhn cova̱h nuhn ma̱n, cacuahn nuhn Ndudo yahn Dendiohs ma̱n.

5 Chahtenan ino ihyan chahn, ne tenda̱hnun ye Esteban, a̱ma ihyan che numa ino ye ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n. Namin tenda̱hnun ye Felipe ma̱n, Prócoro ma̱n, Nicanor ma̱n, Timón ma̱n, Parmenas ma̱n, Nicolás ma̱n, a̱ma ihyan ya̱n Antioquía che chitahno ye da̱ma nduco ihyan nación yahn Israel ro mena̱n. 6 Tuhme cova̱h ihyan apóstol ca̱va ihyan chahn, nahn ta̱h ye ihyan, nda̱hco ye ntiyon min ta̱h ye.

7 Ndudo yahn Dendiohs ne, a̱ma retuhn, ne min ya̱n Jerusalén ne, ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma ri ya̱hn ye. Nde chidocuya̱n, a̱ma ya̱hn ye chitahno ye, chinduco ye ihyan chahn.

Din se preso Esteban

8 Esteban ne, redin ye vederihno na̱n ihyan, te a̱ma yahino Dendiohs ihyan ma̱n, neca̱h ye vederihquentiyon ihyan ma̱n. 9 A̱ma o sa̱hn ndiya̱co che duche Esclavos Libertados, nduco a̱ma o sa̱hn ya̱n Cirene ma̱n, Alejandría ma̱n, ya̱hn yahn Cilicia ma̱n, Asia ma̱n ne, cana̱n se ruhn chende se nduco Esteban. 10 Ate hua chi nda̱hco ndiya se ihyan, te quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n, a̱ma va vededevano yahn ye ma̱n. 11 Tuhme nedihve se a̱ma o sa̱hn ca̱va che cuacotuhn se ndudo cuahnde, ne ca̱hma se te chihnevan se che chihnga̱ ra̱hn Esteban yahn Dendiohs ma̱n, yahn ley che dirun Moisés ma̱n. 12 Nduco chemin ne, ndedecuan se sa̱hn ya̱n ma̱n, sa̱hn ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n, ne chi ta̱n sa̱hn chahn nduco Esteban, quenda se ihyan na̱n intiyahn. 13 Namin nuhn sa̱hn chahn a̱ma o se che ca̱hma se ndudo cuahnde tuhca̱:

―Cuahn da̱ma chihnga̱ ra̱hn sa̱hn tih yahn ya̱co cuh che nihnde vih yahn Dendiohs ma̱n, yahn ley che dirun Moisés ma̱n. 14 Cua̱co chemin, te chihnevan nuhn che ra̱hn se te Jesucristo yahn ya̱n Nazaret ne, ndatera ye ya̱co cuh ma̱n, ndahcorun ye costumbre che chihco Moisés ma̱n.

15 Nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n che vate se min ne, ndihchero se Esteban, ne nduhca̱ che ro na̱n ángel, tihca̱ ro na̱n ye.

7

Cahndudo Esteban che rendedevahn ye ihyan

1 Tuhme chidocuya̱n che tahque ndina̱n me ne, chiquerune ye Esteban:

―¿A cua̱co nducuahn che rica nunde sa̱hn sih yehn ne?

2 Ndahconan Esteban, ne ra̱hn ye:

―Nducoya̱ca nchuhn, dihnó ma̱n, ihyan ndina̱n yahn nación yuhn vo ma̱n, cuihcovan ne che ca̱hmá. Dendiohs yuhn vo, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye ne, nda̱ ye na̱n indihte yuhn vo Abraham, cuahn che quenan ca ye ya̱hn yahn Mesopotamia, ro che ametah cuhnde ye ya̱n Harán, 3 ne ra̱hn ye ri ye ihyan: “Cuihcoman ya̱n vaque ma̱n, nducoya̱ca ihyan yehn ma̱n, ne cuehn a̱ma cua̱n ya̱hn na̱n che na̱hmá di.” 4 Tuhme chica Abraham ya̱n va̱co ye, Caldea, ne chahn ye, chihnde ye ya̱n Harán. Adive ne, chih chida ye, ne na̱hma Dendiohs ihyan yune, nde na̱n che nda̱ ye muhn, ya̱hn na̱n che vahto vo ma̱n ro cuh. 5 Hua ca̱h Dendiohs nde a̱ma ndi ya̱hn cuh ihyan, nde na̱n che ca̱hno ye a̱ma ca̱h ye. Ate ca̱h ye ndudo yahn ye ihyan te co ya̱hn nda̱ta yahn ye, andahre ro min ne, ametah nde a̱ma da̱ya ye. 6 Namin ra̱hn Dendiohs ri ye ihyan te nda̱ta yahn ye ne, va che cuahtenan ye ya̱n va̱co ihyan ta̱ma nación, ne din ta̱n ihyan nación min nduco ye ma̱n, din ye ntiyon yahn ihyan chahn nduco fuerza ma̱n, nde cuihno cun ciento nduyo. 7 Ate namin ra̱hn Dendiohs ri ye ihyan: “U dín castigo ihyan nación min che ca̱hcantiyon ye numacuahn vedeta̱n nda̱ta yehn che din ye ntiyon yahn ye. Cuihno min ne, nda̱ca ye nación min, ne cochi ye muhn ya̱hn cuh, ndeva ye yavená̱n.” 8 Namin ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye Abraham, ne chihquentiyon ye che conan a̱ma seña queri a̱ma ihyan, nda̱ta yahn ye, ca̱va che ca̱hco ran ye che nevahnecun ye ndudo min. Chemin che cuahn che chihndeya̱n da̱ya Abraham che duche Isaac ne, chihno nine ro ne, chaconahn ye seña. Tihca̱ chaconahn Isaac seña da̱ya ye Jacob, ne Jacob ne, tihca̱ chaconahn ye seña nducoya̱ca da̱ya ye. A ihyan min che chihco nda̱ta ye nduh che ndichio nda̱ta yahn ihyan nación yahn Israel.

9 ’Da̱ya Jacob che ihyan ndico yuhn vo ne, a ihyan chahn che din ve ye yahn dihno ye José, ne ndihcue ndeh ye ihyan nduco sa̱hn che quenda se ihyan nde nación yahn Egipto. Ate Dendiohs ne, chinduco ye José, 10 ne ndedevahn ye ihyan yahn nducuahn che rechuhrihn ye. Ca̱h Dendiohs vederendedecadino che nda̱hca̱ ihyan, ne din ye che Faraón, rey yahn Egipto ne, din yahino ye ihyan. Chemin che chaconahn Faraón ihyan che ca̱hcantiyon ye ndeva̱co ye ma̱n, nde numachahte nación yahn Egipto ma̱n.

11 ’Tuhme chihnde cuico numachahte nación yahn Egipto ma̱n, Canaán ma̱n, ne a̱ma chuhrihn nducoya̱ca ihyan, nde indihte yuhn vo, ne ametah renda̱ca che cheh ye. 12 Ate cuahn che checadino Jacob che min nación yahn Egipto va trigo ne, dechuh ye da̱ya ye. Ta̱hn min ne, cade a̱ma yune chahn ihyan ndico yuhn vo. 13 Cuahn che chi o yune che chahn ihyan chahn ne, ca̱h José che checadino ye te ihyan min che dihno ye, ne nduco chemin checadino Faraón ti chica nda̱ta yahn José. 14 Tuhme dechuh José che chehua chida ye Jacob nduco ihyan yahn ye. Nducoya̱ca ihyan chahn ne, ri ye ino raco ntihyon. 15 Tihca̱ chi che chahn Jacob, chihnde ye nación yahn Egipto. Adive ne, chih ye, ne namin a min chih ihyan ndico yuhn vo. 16 Adive ne, ndiquenda ihyan ine yahn tena̱hn chahn nde ya̱n Siquem. Min chihche tun ye ihyan na̱n ya̱yan che ca Abraham, ndihcue da̱ya Hamor.

17 ’Cuahn che a nda̱ nino ro che conahn ndudo che ca̱h Dendiohs numacuahn vedeyudo Abraham ne, ihyan nación yahn Israel ne, a̱ma chi ya̱hn ye min nación yahn Egipto. 18 Ta̱hn min chihnde ta̱ma rey yahn Egipto che hua rendihche ye José. 19 Rey min ne, din ta̱n ye numacuahn vederihncheh nduco ihyan ndico yuhn vo, ne chihquentiyon ye ihyan chahn che cade cuahteya̱n da̱ya ye che cha̱hn ne, ca̱hn ye, cuaconda̱h ye ca̱va che coh. 20 Ta̱hn min chihndeya̱n Moisés, ne a̱ma quenan ino Dendiohs lihn me. Ino iyo ra chi ta̱ve indihte yahn se sa̱hn, 21 ne cuahn che chihcoma̱n ye lihn me ne, ta̱hn da̱ya ma̱n rey nta̱ca te sa̱hn. Ndeva te sa̱hn, ne ta̱ve te sa̱hn nduhca̱ da̱ya ma̱n te. 22 Chemin che chahn Moisés nducuahn vededevano yahn ihyan nación yahn Egipto. Cuahn che chi chahte ye ne, a̱ma dito na̱n ye na̱n che rente ye ma̱n, na̱n dehtenduh che redin ye ma̱n.

23 ’Cuahn che a chi ye o raco nduyo ne, chahn ye chendihchero ye ihyan nación yahn ye, Israel. 24 Min ndihchero ye che chahn a̱ma sa̱hn Egipto a̱ma sa̱hn nación yahn ye, ne chihno ye sa̱hn Egipto me, ndedevahn ye sa̱hn che ta̱ma me. 25 Tihca̱ din ye, te ra̱hco ye te nduco chemin ne, ihyan nación yahn ye ne, conahn ye te dechuh Dendiohs ihyan, ndedevahn ye ihyan chahn. Ate ihyan chahn ne, hua chenahn ye. 26 Ta̱ma ro me ne, ndihchero Moisés o sa̱hn nación yahn ye che rahteruhn se nduco vih, ne nahn ca̱hco dihn ye sa̱hn. Ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Nchuhn ne, da̱ma nación yuhn vo nduco vih, ¿dehco che rahteruhn ne nduco vih?” 27 Ate sa̱hn che redin ta̱n nduco combiero yahn me ne, chaconda̱ se ihyan, ne ra̱hn se: “¿Duh chaconahn di che conan yahn nuhn, techecade yahn nuhn? 28 ¿A namin nahn cahne u nduhca̱ che chihne sa̱hn Egipto me ico?” 29 Cuahn che chihnevan Moisés che tihca̱ ra̱hn sa̱hn min ne, chano ye, ne cuahn ye, chihnde ye a̱ma cua̱n ya̱hn che duche Madián. Min chihneva̱co ye, ne nda̱ca o da̱ya ye.

30 ’Chihno o raco nduyo ne, min ya̱hn na̱n che metah duhva, nino na̱n cuete che duche Sinaí ne, adena̱n chihnde ro a̱ma ángel va̱n ruchiya̱hn yahn a̱ma ya̱hn lihn che riche, ndihchero Moisés. 31 Moisés ne, a̱ma cuahn ino ye yahn vederihno che rendihchero ye, ne cuahn che chahn nda̱ ye ca̱va che ndihchero ndah ye ne, chihnevan ye che ra̱hn Dihvo vo Dendiohs: 32 “U che Dendiohs yahn ihyan ndico yehn, Abraham ma̱n, Isaac ma̱n, Jacob ma̱n.” Tuhme a̱ma dihya Moisés chi, nde tuno rendoh ye che va̱h ye, nde metah chihquino ye ndihchero ca ye. 33 Ra̱hn Dendiohs ri ye ihyan: “Cuehnevi nda̱co che chenun cah, te ca̱hnda yehn yahn che nti nino na̱n che quenún. 34 A ndihcheró che rechuhrihn ihyan yáhn min nación yahn Egipto, ne chihneván che reva̱h ye. Chemin che cochí, ndedeváhn ihyan. Ma̱n ne, conan yan, te dechúh di Egipto.”

35 ’Andahre hua nevahnecun ihyan chahn Moisés ro mena̱n, ra̱hn ye ri ye ihyan: “¿Duh chaconahn di che conan yahn nuhn, techecade yahn nuhn?” Ate ma̱n Dendiohs dechuh ye ihyan ca̱va che cona̱n ye yahn ihyan chahn ma̱n, ca̱va che ndedevahn ye ihyan ma̱n, nduhca̱ che ra̱hn ye ro che chihnde ro ángel me na̱n ya̱hn lihn che riche me. 36 A Moisés che ndetenda̱h ye ihyan ndico yuhn vo min nación yahn Egipto, ne din ye vederihno ya̱hn min ma̱n, na̱n Nuniya̱hn Cua̱h ma̱n, ya̱hn na̱n che metah duhva ma̱n, chete che o raco nduyo. 37 A Moisés che ra̱hn ye ri ye ihyan nación yuhn vo, Israel: “Dendiohs ne, ndedecuan ye a̱ma ihyan profeta va̱n nda̱ta yuhn vo nduhca̱ che ndedecuan ye u, ne che ca̱hma ihyan min ne, chemin che codinahn nchuhn.” 38 A Moisés che quenda̱hna̱n ye yahn ihyan nación yuhn vo, Israel, min ya̱hn na̱n che metah duhva, ne a ihyan min che nte ángel nduco ye min Cuete Sinaí ca̱va che ca̱h ye ndudo min ihyan ndico yuhn vo. A ihyan min che chihnevan ye ndudo yahn che ndedevahn Dendiohs ihyan iyehnse, chihco ye ca̱vo vo.

39 ’Ate ihyan ndico yuhn vo ne, chacota̱hn ye yahn Moisés ma̱n, nahn ndaconan ye nación yahn Egipto ma̱n. 40 Ra̱hn ihyan chahn ri ye Aarón: “Nahn nuhn che dendah ne a̱ma o dendiohs che quenda̱hna̱n ye yuhn vo, te Moisés, ihyan min che ndetenda̱h ye uvo nación yahn Egipto ne, a hua renta̱ ye, ne hua devano nuhn deh chi yahn ye.” 41 Tuhme dendah ihyan chahn a̱ma itenine lihn. Chihno ye a̱ma o ite ca̱va che co te vedino na̱n itenine me, ne a̱ma chi yeno ye nduco dendiohs min yahn ye che dendah ma̱n ye. 42 Chemin che chihcoma̱n Dendiohs ihyan chahn, ne ca̱h yune ye che chitahno ye iyon che chenan na̱n ro, chivahn dendiohs yahn ye, nduhca̱ che dirun a̱ma cha ihyan profeta tuhca̱:

Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, cuahn che chahtechica ne ya̱hn na̱n che metah duhva chete che o raco nduyo ne,

ndotenan che ca̱hno ne ite ca̱va che co te vedino, ndeva ne yavená̱n ne,

43 tahque ndah ne ne, quenda ne ya̱co na̱n che quenun Moloc ma̱n, iyon yahn Renfán ma̱n,

ndeva ne yavena̱n dendiohs chemin chan che dendah ma̱n ne.

Chemin che quenan cuma che dín castigo nchuhn, dechúh nchuhn nde tahque ca̱na yahn nación yahn Babilonia.

44 ’Min ya̱hn na̱n che metah duhva ne, ihyan ndico yuhn vo ne, chihnde ta̱h ye ya̱co che chindah nduhca̱ che na̱hma Dendiohs Moisés ta̱ca̱ va che dendah ye. A chete ya̱co min ne, chenun ndah tu rahno na̱n che ndirun ley yahn Dendiohs. 45 Chan rine, chihnde ta̱h ihyan chahn ya̱co me nde ro che nda̱ ye nduco Josué, cheta̱h ye ya̱hn yahn ihyan ta̱ma nación che chehnevi Dendiohs na̱n ye. Tihca̱ chihco cuda̱do ye ya̱co me nde ro che quenan David. 46 Dendiohs, ihyan min che ndeva Jacob yavena̱n ye ne, din yahino ye rey David, ne nahn ca̱hno rey me a̱ma ya̱co yahn ye. 47 Ate Salomón che chihno ye ya̱co yahn Dendiohs, 48 andahre Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, hua rendotenan ye ya̱co che rihno ihyan. Tihca̱ nduhca̱ che dirun ihyan profeta me tuhca̱:

49 Ra̱hn Dihvo vo Dendiohs: “Rihquentiyón nde vahchetero ma̱n,

nde numachahte iyehnse ma̱n.

¿Ta̱ca̱ conún chete a̱ma ya̱co che rihno ihyan?

¿Ta̱ca̱ cuhndé a̱ma cua̱n no?

50 A má̱n dendáh nducuahn dehtenduh che va.”

51 Quendi Esteban, ne ra̱hn ye:

―Nchuhn ne, cheche chedave yahn ne. Da̱ma ri ne nduco ihyan che hua ritahno ye Dendiohs, te hua redinahn ne. Numacuahn ro ne, rahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs. Nduhca̱ ihyan ndico yahn ne ne, tihchan ne. 52 Nducoya̱ca ihyan profeta ne, din ta̱n ihyan ndico yahn nchuhn nduco ye. Ihyan ndico yahn ne ne, chihno ye ihyan profeta chahn che dirun ye nde ro mena̱n che va che chi Da̱ya Dendiohs, ne cuahn che nda̱ ye ne, a ma̱n nchuhn hua chitahno ne ihyan, ne chihno ne ihyan. 53 Nchuhn ne, nduco ángel dechuh Dendiohs ley yahn ye ca̱va che dinahn ne, ate hua redinahn ne.

54 Cuahn che chihnevan sa̱hn ndina̱n chahn che tihca̱ ra̱hn Esteban ne, a̱ma chi ta̱n se, nde tuno reh dihyon se. 55 Ate Esteban ne, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, ne chenihyon na̱n ye na̱n ro, ne ndihchero ye che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, che nti Dihvo vo Jesucristo la̱do ta̱h cua̱co ye ma̱n. 56 Tuhme ra̱hn ye:

―¡Condihche nchuhn! ¡Quendah vahchetero! ¡Nga̱ Ihyan min che rinduco ye nducoya̱ca ihyan, nti ye la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs!

57 Ate sa̱hn chahn ne, neca̱hde se iverevan se, nde tuno rah ta̱n se, tumanga̱n se Esteban. 58 Quenda se ihyan cuahn chihto ya̱n, ne min ca̱h se tu ihyan. A̱ma sa̱hn che duche se Saulo ne, din se cuda̱do tino yahn sa̱hn che chenan se ntiyon che ca̱h se tu ihyan. 59 Ura che reca̱h se tu Esteban ne, cova̱h ye tuhca̱:

―Dihvé Jesucristo, nda̱hcó chedave yáhn ta̱h ne.

60 Tuhme chehntihya ye, ne ra̱hn ye numa dito ye:

―Dihvé, cuenchahco ne yahn sa̱hn sih che tihca̱ redin se.

Chihno ra̱hn ye chemin ne, chih ye.

8

Din ta̱n Saulo nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Saulo ne, da̱ma chi se nduco sa̱hn chahn che chihno se Esteban.

A ro min no cana̱n a̱ma redin ta̱n se nduco ihyan ya̱n Jerusalén che ritahno ye Dihvo vo. Va̱n ihyan chahn ne, atena̱n ihyan apóstol che chahtenan ye min, te chihno chano nducoya̱ca ye, cuahn muhn cuahn min ye esta̱do yahn Judea ma̱n, nación yahn Samaria ma̱n. 2 Ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ne, a̱ma chi ra̱n ye ca̱va Esteban, ne chahn ye chihche ye ihyan. 3 Saulo ne, quendi se redin ta̱n se nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne renda̱ se nduh vah nduh vah, retenda̱h vah se ihyan. Nde nda̱hta, nde cha̱hn ye, rihnda rudo se ihyan, riquenda se ihyan, rih se ihyan va̱coya̱hn.

Rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs min nación yahn Samaria

4 Ihyan che chano chahn ne, rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs nduh cua̱n ya̱n na̱n che renda̱ ye. 5 A̱ma cha ihyan chahn che duche ye Felipe ne, cuahn che nda̱ ye a̱ma cua̱n ya̱n yahn Samaria ne, min rahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, che a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. 6 A̱ma rendo da̱ma ihyan, rihnevan ye numacuahn vedenecun che rahndudo Felipe ma̱n, rendihchero ye vederihno che redin ye ma̱n. 7 A̱ma ya̱hn ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan ne, rendihquenda̱h vaco chahn, a̱ma rah. Namin rendoyahn a̱ma ya̱hn ihyan che ndi cheche ye ma̱n, che neneva doh ca̱h ye ma̱n, ta̱h ye ma̱n. 8 Chemin che nducoya̱ca ihyan ya̱n min ne, a̱ma yeno ye.

9 Ya̱n min ne, va a̱ma sa̱hn che duche se Simón, che cuah se. A ra̱hn me ne, a̱ma chihncheh se ihyan che vate ye numachahte nación yahn Samaria, ra̱hn se te ametah nde a̱ma ihyan nduhca̱ sa̱hn min. 10 Nducoya̱ca ihyan, nde ihyan ndico ma̱n, nde checa̱hya ma̱n, renevahnecun ye sa̱hn, ne ra̱hn ye:

―Sa̱hnguh ne, quenan cuma se vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs.

11 A̱ma ra̱hn chitahno ihyan chahn sa̱hn, te nduco vedecuah yahn se ne, chihncheh se ihyan. 12 Ate cuahn che chihnevan ihyan chahn che rahndudo Felipe yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, yahn che ndedevahn Dihvo vo Jesucristo ihyan ma̱n ne, nducoya̱ca ye, nde nda̱hta, nde cha̱hn ye, chitahno ye Dihvo vo, ne chedenune ye. 13 Nde Simón cuah me ne, chitahno se, ne chedenune se. Chinduco se Felipe, ne a̱ma rahn ino se yahn vederihno che rinahn.

14 Cuahn che ihyan apóstol che chenan ye ya̱n Jerusalén checadino ye che nevahnecun ihyan ya̱hn yahn Samaria Ndudo yahn Dendiohs ne, dechuh ye Pedro nduco Jua̱n. 15 Cuahn che nda̱ ihyan apóstol chahn ne, cova̱h ye ca̱va che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan chahn. 16 Ametah conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nde a̱ma ihyan chahn, te cade chedenune ye che nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo. 17 Tuhme Pedro nduco Jua̱n ne, nahn ta̱h ye ihyan chahn, ne quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan.

18 Cuahn che ndihchero Simón che renun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan che renahn ta̱h ihyan apóstol chahn ne, nahn ca̱h se tume ihyan, 19 ne ra̱hn se:

―Cuedin nchuhn che namin nducó conan cumá vederihquentiyon tih, ca̱va che adecoduhno ihyan che nahn tá̱h ihyan ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan.

20 Tuhme ra̱hn Pedro ri ye sa̱hn:

―A ndinda di nde nduco tume yehn, te rendedecadine te co cua nduco tume vederihquentiyon che reca̱h Dendiohs. 21 Di ne, nde hua co conen na̱n ntiyon cuh, te hua ndah chedave yehn na̱n Dendiohs. 22 Cuento ine yahn nunde yehn, ne cuique Dendiohs ndete che nchahco ye yehn che tihca̱ rendedecadine, 23 te ndero ndi che a ndinda di, nedin nunde yehn.

24 Ndahconan Simón, ne ra̱hn se ri se ihyan:

―Cova̱h nchuhn ca̱va che nchahco Dihvo vo Dendiohs nunde yáhn, ne hua cuahno có nduhca̱ che ra̱hn ne.

25 Cuahn che a nte ihyan apóstol chahn yahn vederihno che din Dendiohs ma̱n, cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n ne, cona̱hn ye ya̱n Jerusalén, racotuhn ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo a̱ma ndeh ya̱n yahn Samaria na̱n che rechuh ye.

Felipe nduco sa̱hn nación yahn Etiopía

26 Chihno min ne, ra̱hn a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs ri ye Felipe:

―Cuehn cua̱hn yune che rica ya̱n Jerusalén, rahn cua̱hn ya̱n Gaza.

Yune min che rechuh cua̱hn ya̱hn na̱n che metah duhva. 27 Tuhme cuahn Felipe, ne ura che a quenun yune ye ne, nta̱ca ye a̱ma sa̱hn ndina̱n, che tesorero yahn ta̱hn Candace, reina yahn nación yahn Etiopía. Ro min ne, a ndaconan se che chahn se ya̱n Jerusalén, ndeva se yavena̱n Dendiohs. 28 Cona̱hn se ya̱n va̱co se, va se chete carro yahn se, ne rahndudo se libro che dirun ihyan profeta Isaías. 29 Tuhme ra̱hn Vaco Dendiohs nduco Felipe:

―Cuehn, cotone carro tih.

30 Cuahn che tuno Felipe carro me ne, chihnevan ye che rahndudo sa̱hn min libro che dirun Isaías, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿A renahn ne ndudo tih che rahndudo ne ne? 31 Ndahconan se yahn ye:

―Hua, te metah duh che te cuande u.

Tuhme ya̱hve se ihyan che conda̱ ye chete carro me, cuhnde ye da̱ma nduco se. 32 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs che rahndudo se ne, ndirun tuhca̱:

Nduhca̱ che riquenda ihyan itecuche na̱n che ca̱hno ye ite ne, tihca̱ quenda ye ihyan.

Nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che hua rah te che rendu ihyan ite ne, tihca̱ ihyan min, te hua dehva ca̱hma ye.

33 Ndere ca̱ca nunde se yahn ye, ne ametah deh che ca̱hma ye, te hua nda̱ca duh che techeca̱de yahn ye numa cua̱co.

¿Duh co ca̱hma yahn nda̱ta yahn ihyan min?, te ca̱hno se ihyan, ne nda̱ca ye iyehnse cuh.

34 Tumerune sa̱hn min Felipe:

―Codin favor, ne cahme co u, ¿Duh yahn che tihca̱ dirun ihyan profeta me? ¿A yahn ma̱n ye, o yahn ta̱ma ihyan?

35 Tuhme cana̱n Felipe nde na̱n che rahndudo se, ca̱h cuande ye sa̱hn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 36 Cuahn che nda̱ ihyan chahn a̱ma cua̱n na̱n che va nune ne, ra̱hn sa̱hn ndina̱n me:

―Muhn va nune, ¿a hua co cuedenuné ne?

37 Ndahconan Felipe yahn se:

―Ndete che ritahnó ne numacuahn chedave yahn ne ne, ta̱ca̱ hua, co cuedenune ne.

Tuhme ra̱hn sa̱hn min:

―Ritahnó te Jesucristo ne, ihyan min che Da̱ya Dendiohs.

38 Chihquentiyon se che chan carro me. Tuhme cochahn se nduco Felipe na̱n nune me, ne chehdenune ye sa̱hn. 39 Cuahn che ndiquenda̱h ihyan chahn va̱n nune ne, quenda Vaco Dihvo vo Dendiohs Felipe, ne chehna̱n se ihyan. Tuhme ndonun yune se, cona̱hn se, ne a̱ma yeno se. 40 Felipe ne, adena̱n nda̱ ye ya̱n Azoto, ne chuh ye nduh ya̱n nduh ya̱n, rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs nde nda̱ ye ya̱n Cesarea.

9

Nto ino Saulo nunde yahn se

1 Numacuahn ro min ne, riquendi Saulo redin ta̱n se nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, nahn ca̱hno se ihyan. Chahn se na̱n chidocuya̱n che tahque ndina̱n, 2 chica se a̱ma ca̱ca, quenda se, ca̱va che ca̱hn se ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel che vate ye ya̱n Damasco, din se preso nde nda̱hta, nde cha̱hn, ihyan che ritahno ye Dihvo vo, quenda se ihyan ya̱n Jerusalén. 3 Ate cuahn che nda̱ nino se ya̱n Damasco ne, adena̱n chiya a̱ma dave che chica na̱n ro na̱n se. 4 Ndeta̱hno chenda̱h se ndiya̱hn, ne chihnevan se a̱ma ndudo che ra̱hn:

―Saulo, Saulo, ¿dehco che redin tan nduco ihyan yáhn?

5 Tumerune se:

―Dihvé, ¿duh ndih ne?

Ndaconan ndudo me:

―U che Jesucristo che redin tan nducó. Nduhca̱ itenine che renun yah ma̱n te ite, renun te ya̱hn cuiyon che rahco nduco ihyan ite ne, tihca̱ redin.

6 Saulo ne, a̱ma dihya se chi, nde tuno rendoh se che va̱h se, ne ra̱hn se:

―Dihvé, ¿deh nahn ne che dín ne?

Ndahconan Dihvo vo yahn se:

―Cuenecuen, ne cuehn viya̱n. Min ca̱hma a̱ma ihyan co ye di deh va che din.

7 Namin sa̱hn che nduco Saulo ne, a̱ma dihya se chi, te chihnevan sa̱hn chahn ndudo me, ate hua duhva ndihche se. 8 Tuhme necuan Saulo, ate cuahn che na̱hne se ndutina̱n se ne, ametah ro na̱n se. Chemin che cheta̱h sa̱hn chahn ta̱h se, ne quendanan se sa̱hn nde nda̱ se ya̱n Damasco. 9 Min quenan se ino ro, ne hua ro na̱n se, nde hua cheh se, nde hua chih se.

10 Ya̱n min va a̱ma ihyan che duche ye Ananías che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. Ndihchero ihyan min a̱ma vederihno va̱n ya̱hnde yahn ye che nda̱ Dihvo vo na̱n ye, ne ya̱hve ye ihyan:

―¡Ananías!

Ndahconan ye:

―Dihvé, ca̱hma ne.

11 Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cuehn cuahn yune che duche Yune Cua̱co, ne min ndeva̱co Judas, cuiquerone ca̱va a̱ma sa̱hn ya̱n Tarso che duche se Saulo. Min quenun se, reva̱h se. 12 Sa̱hn min ne, din Dendiohs che va̱n ya̱hnde yahn se ndihchero se di che nda, nahn tah sa̱hn ca̱va che ndaconan co ro na̱n se.

13 Cuahn che chihnevan Ananías che tihca̱ ne, ra̱hn ye:

―Dihvé, a̱ma ya̱hn ihyan rente ye nducó yahn sa̱hn min che a̱ma redin ta̱n se min ya̱n Jerusalén nduco ihyan che ritahno ye ndih. 14 Ma̱n ne, nda̱ se muhn, nda se a̱ma ca̱ca che dendah chidocuya̱n che tahque ndina̱n ca̱va che din se preso nducoya̱ca nuhn che ritahno nuhn ndih, quenda se nuhn.

15 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan:

―Cuehn, te má̱n tenda̱hnún sa̱hn ca̱va che cuahndudo se ndudo yáhn, cahnevan ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, rey yahn ye ma̱n. 16 Ca̱h cuandé sa̱hn che va che a̱ma chuhrihn se che cuande yáhn.

17 Tuhme cuahn Ananías, chenda̱ ye vah na̱n che quenun Saulo. Nahn ta̱h ye sa̱hn, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Dihnó Saulo, Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chihnde ro ye nan cua̱hn yune ne, dechuh ye u ca̱va che ndaconan co ro nan ma̱n, ca̱va che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs di ma̱n.

18 Ndeta̱hno chera che deca̱ ro yun ro che chenan ndutina̱n se, ne chi ro na̱n se. Tuhme necuan se, ne chedenune se. 19 Chihno min ne, cheh se, ne ndeva fuerza sa̱hn. Quenan se neve ro min ya̱n Damasco nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo.

Cahndudo Saulo Ndudo yahn Dendiohs ya̱n Damasco

20 Chihno min ne, cana̱n cahndudo Saulo nduh cua̱n chete ya̱co, ne ra̱hn ye te Jesucristo ne, ihyan min che Da̱ya Dendiohs. 21 Nducoya̱ca ihyan che rihnevan ye ne, rahn ino ye, ne retumarune vih ye:

―¿A ndiyu sa̱hn tih che redin ta̱n se ya̱n Jerusalén nduco ihyan che ritahno ye Jesús? ¿A ndiyu sa̱hn tih che nda̱ se muhn ca̱va che quenda se ihyan che ritahno ye ihyan min, neca̱h se ihyan ta̱h chidocuya̱n ndina̱n?

22 Ate Saulo ne, nde tahque numa ino se rahndudo se che cua̱co te Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse. Nde na̱n che ametah deh che ca̱hma ihyan nación yahn Israel che vate ye min ya̱n Damasco.

Chano Saulo

23 Chihno ndeh ro ne, ihyan nación yahn Israel chahn ne, ntuhno ye ca̱va che ca̱hno ye Saulo, 24 ate checadino se. Nde ro nde ra̱hn rano ihyan chahn sa̱hn nduh cua̱n chende chan yahn ya̱n me ca̱va che ca̱hno ye sa̱hn. 25 Ate a̱ma vino ne, ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, ndedevah ye sa̱hn chete a̱ma cuahte chahte na̱n chete che ndi chan yahn ya̱n me, ne tihca̱ chi che ndevahn se.

Nta̱ Saulo ya̱n Jerusalén

26 Cuahn che nta̱ Saulo ya̱n Jerusalén ne, nahn conduco se ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, ate nducoya̱ca ihyan chahn ne, va̱h ye, te ra̱hco ye te co hua cua̱co che a ritahno se Dihvo vo. 27 Ate Bernabé ne, quenda ye Saulo na̱n ihyan apóstol chahn, ne neca̱h cuande ye ihyan nduhca̱ che chihnde ro Dihvo vo na̱n se cua̱hn yune ma̱n, nduhca̱ che ya̱hve ye sa̱hn ma̱n, nduhca̱ che numa ino se cahndudo se ya̱n Damasco vederihquentiyon yahn Dihvo vo ma̱n. 28 Tuhme chinduco Saulo ihyan apóstol chahn, ne quenan se min ya̱n Jerusalén. 29 Numa ino se rahndudo se vederihquentiyon yahn Dihvo vo, riya̱hve se ihyan, nda̱ta yahn Israel, che rente ye deva̱co griego. Ate ihyan chahn ne, rinuhn ino ye ta̱ca̱ co ca̱hno ye sa̱hn. 30 Cuahn che checadino ihyan che ritahno ye Dihvo vo che tihca̱ ne, quenda ye sa̱hn ya̱n Cesarea, ne ndedechuh ye sa̱hn ya̱n va̱co se Tarso.

31 Ta̱hn min ne, numachahte esta̱do yahn Judea ma̱n, Galilea ma̱n, nación yahn Samaria ma̱n ne, nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, cheguan redin ta̱n ihyan nduco ye, ne a ndevate tahn ye, rendeva ye yavena̱n Dihvo vo Dendiohs numacuahn vedenecun. Reneca̱h ya̱n Vaco Ndah yahn Dendiohs chedave yahn ihyan chahn, ne redin Dendiohs che a̱ma ya̱hn ihyan ritahno ye Dihvo vo, rinduco ye ihyan.

Ndoyahn Eneas

32 Cuahn che quechica Pedro, rahndudo ye va̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, chahn ye, chendihchero ye ihyan che vate ye ya̱n Lida. 33 Min nta̱ca̱ ye a̱ma sa̱hn cah che duche se Eneas. A nine nduyo ndi cheche se, quendite se na̱n yundo. 34 Ra̱hn Pedro ri ye sa̱hn:

―Eneas, Dihvo vo Jesucristo din ye che ndoyehn. Cuenecuen, condihte ndah yundo yehn.

Ndeta̱hno ndoyahn Eneas, ne necuan se. 35 Nducoya̱ca ihyan ya̱n Lida ma̱n, ya̱n Sarón ma̱n, ndihchero ye che ndoyahn se, ne a̱ma ya̱hn ye chihcoma̱n ye dehtenduh che ritahno ye ro mena̱n, ne chitahno ye Dihvo vo Jesucristo.

Ntuche Dorcas

36 Ta̱hn min ne, chihnde a̱ma ihyan nda̱hta ya̱n Jope che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. Ihyan min ne, duche ye Tabita, ne che deva̱co griego ne, Dorcas. A̱ma ndah ihyan ye, ne a̱ma yeno ye, rinan ye ihyan cheva̱h. 37 Cheta̱h cah ihyan min, ne chih ye. Chihno na̱no ihyan tena̱hn me ne, chacondihte ndah ye ihyan chete cua̱rto che va na̱n o cuahto. 38 Checadino ihyan che ritahno ye Dihvo vo che ya̱n Lida quenan Pedro, ne nducote nino ya̱n min ne, tahve ye o ihyan che ca̱hn ye, ngua ye ihyan, ne ra̱hn ye:

―Cuhn vo nduco ne ya̱n Jope tenun tenun no.

39 Tuhme cuahn Pedro nduco ihyan chahn, ne cuahn che nda̱ ye min ne, quenda ihyan chahn ihyan chete vah na̱n che quendite tena̱hn me. Min chenun nducoya̱ca nda̱hta va̱h, a̱ma raco ye, ne na̱hme ye Pedro vestido ma̱n, coya̱no ma̱n, che nda̱hyon tena̱hn me ro che quenan ye iyehnse. 40 Chihquentiyon Pedro che ndiquenda̱h vah nducoya̱ca ihyan chahn, ne chentihya ye, cova̱h ye. Ndihchero ye tena̱hn me, ne ra̱hn ye:

―Tabita, cuenecuen.

Ndeta̱hno na̱hne ye ndutina̱n ye, ne ndihchero ye Pedro, ne necuan ye, va ye na̱n yundo. 41 Tuhme cheta̱h Pedro ta̱h ye, ne ndedecuan ye ihyan. Cah ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nda̱hta va̱h chahn ma̱n, ne na̱hme ye ihyan nda̱hta me che a ntuche ye va̱n tena̱hn. 42 Nducoya̱ca ihyan ya̱n Jope ne, checadino ye yahn vederihno me, ne a̱ma ya̱hn ye chitahno ye Dihvo vo. 43 Ra̱hn quenan Pedro min ya̱n Jope, ndeva̱co Simón, a̱ma sa̱hn che redin dave se ima.

10

Chahn Pedro ndeva̱co Cornelio

1 Min ya̱n Cesarea chihnde a̱ma capitá̱n che duche se Cornelio, che ndi cuande se compañia che duche Italiana. 2 Sa̱hn min nduco nducoya̱ca ihyan yahn se che chenun ye ndeva̱co se ne, rendeva se yavena̱n Dendiohs numacuahn vedenecun. A̱ma reca̱h se tume che rinan se ihyan nación yahn Israel, ne reva̱h se ro ro. 3 A̱ma ro, tenduh na̱n rahco ino a chino ne, chinahn a̱ma vederihno na̱n se, ndihchero ndah se a̱ma ángel yahn Dendiohs che chenda̱ ye na̱n quenun se, ne ya̱hve ye sa̱hn:

―¡Cornelio!

4 A̱ma dihya se chi, ndihchero se ángel me, ne tumerune se ihyan:

―Dihvé, ¿deh nahn ne ne?

Ndahconan ángel me yahn se:

―Dendiohs, a chihnevan ye che revah, ne ndihchero ye che redin vedeva̱hino nduco ihyan cheva̱h. 5 Ma̱n ne, cuedechoh ihyan che ca̱hn ye ya̱n Jope, ngua ye Simón che namin duche ye Pedro. 6 Quenan ye a̱ma vah che nti nino nuniya̱hn, va̱co a̱ma sa̱hn redin dave ima che namin duche se Simón. Ihyan min ca̱hma ye co ye di deh che va che din.

7 Cuahn che cona̱hn ángel me ne, cah Cornelio o sa̱hn deca̱hya yahn se nduco a̱ma sanda̱do che quenan se ndeva̱co se che namin ritahno se Dendiohs. 8 Chihno neca̱h cuande se sa̱hn nducuahn ne, dechuh se sa̱hn ya̱n Jope.

9 Ta̱ma ro me ne, tenduh na̱n inguiya̱hn ne, cuahn che a cuahn nino sa̱hn chahn ya̱n Jope ne, cocha Pedro tin vah yuto na̱n che quenan ye, ca̱va che cova̱h ye. 10 A̱ma chi cuico ye, ne numanahn che rindah che cheh ye ne, chinahn a̱ma vederihno na̱n ye. 11 Ndihchero ye na̱n ro a̱ma che deca̱ ro a̱ma tino chahte tihca̱ ro che nechiche nduh che cun esquina yahn, ne cochahn cua̱hn ndiya̱hn nino na̱n ye. 12 Min chete tino me chenun nducoya̱ca na̱n ite che cun ca̱h te ma̱n, cu ma̱n, ya̱hda ma̱n. 13 Tuhme chihnevan ye a̱ma ndudo che ra̱hn:

―Pedro, cuihne ite sih, cocheh ite.

14 Ate ndahconan Pedro:

―Dihvé, hua, te u ne, nde menahn metah chéh nde a̱ma na̱n ite che chihnga̱ te.

15 Ndaconan ndudo me:

―Cha che a nedin dave Dendiohs ne, hua quendi ndedecadine che chihnga̱.

16 Ino yune ndaconan ndihchero ye vederihno me. Tuhme conda̱ tino me cua̱hn na̱n ro. 17 Nahmin che a̱ma rendedecadino Pedro deh conahn vederihno me ne, sa̱hn che dechuh Cornelio ne, a nda̱ se chendevah, retumerune se ti che va̱co Simón. 18 Tuhme tumerune se a min quenan a̱ma ihyan che duche ye Simón che namin duche ye Pedro. 19 Rendedecadino ca Pedro yahn vederihno me cuahn che ya̱hve Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan:

―Nda̱ ino se, rinuhn se di. 20 Cuenchehn, ne cuehn nduco se. Dehve rahque, te u dechúh sa̱hn. 21 Tuhme cuenchahn Pedro cua̱hn na̱n che vatendi sa̱hn che dechuh Cornelio, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―U che rinuhn nchuhn. ¿Deh ntiyon cochi ne ne?

22 Ndahconan sa̱hn chahn:

―Huate, capitá̱n Cornelio dechuh ye nuhn. Ihyan min ne, a̱ma ndah ihyan ye, ne rendeva ye yavena̱n Dendiohs. Nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel ne, yahino ye ihyan. Ra̱hn a̱ma ángel yahn Dendiohs ri ye ihyan che dechuh ye chehua ndih, ca̱va che ca̱hn ne ndeva̱co ye, cahnevan ye deh che va che ca̱hma ne co ne ihyan.

23 Tuhme ra̱hn Pedro che conda̱ sa̱hn chahn chete vah, ne chahtenan se nduco ye. Nde ta̱ma ro me cuahn ye nduco se, nduco neve ihyan ya̱n Jope che ritahno ye Dihvo vo. 24 Na̱n che chi o ro me ne, nda̱ ihyan chahn ya̱n Cesarea, ne quenan rino Cornelio nduco nducoya̱ca ihyan yahn se ma̱n, amigo yahn se ma̱n, che ndiya̱hve se. 25 Cuahn che nda̱ nino ihyan chahn va̱co Cornelio ne, quenda̱h se vah ca̱va che nevahnecun se Pedro, ne chehntihya se na̱n ye, rendeva se yavena̱n ye. 26 Ate ndedecuan Pedro sa̱hn, ne ra̱hn ye:

―Cuenecuen, cuandi. Hua nda̱hca̱ che ndeva yavená̱n, te u ne, ihyan iyehnse u nduhca̱ di.

27 Ca ra̱hn ca rica ye, chenda̱ ye chete vah, ne ndihche ye che a̱ma ya̱hn ihyan ndi da̱ma ye min. 28 Tuhme ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn ne, a devano ne te ca̱hnda va yahn nuhn, ihyan nación yahn Israel, che ca̱hn nuhn ndeva̱co ihyan ta̱ma nación ma̱n, che conduco nuhn ihyan chahn ma̱n. Ate Dendiohs ne, te ye, checadinó te hua quendi ndedecadinó che hua nda̱hca̱ che coda̱ma nuhn nduco ihyan ta̱ma nación. 29 Chemin che cuahn che tahve nchuhn che chehua u ne, ndeta̱hno cochí, hua chacotá̱hn. Ma̱n ne, nahn cadinó deh cuande che tahve ne che chehua u.

30 Tuhme ndahconan Cornelio:

―A ma̱n cun ro, co tenduh ura cuh ne, va ya̱hté ma̱n, revá̱h ma̱n, muhn chete va̱có, cuahn che chihnde ro a̱ma ángel, quenun ye tino che tuno diya̱hn ro. 31 Ra̱hn ye ri ye u: “Cornelio, chihnevan Dendiohs che revah, ne ndihchero ye che redin vedeva̱hino nduco ihyan cheva̱h. 32 Ma̱n ne, cuedechoh nde ya̱n Jope che ngua Simón che namin duche ye Pedro. Quenan ye a̱ma vah che nti nino nuniya̱hn, ndeva̱co a̱ma sa̱hn che redin dave ima, che namin Simón duche se.” 33 Chemin che a ndeta̱hno dechúh che chehua ndih. Nda̱hca̱ din ne che cochi ne. Ma̱n ne, nto da̱ma nducoya̱ca nuhn muhn na̱n Dendiohs ca̱va che cahnevan nuhn nducuahn che chihquentiyon ye che ca̱hma ne.

34 Tuhme cahndudo Pedro:

―Ma̱n ne, a chenáhn te Dendiohs che cua̱co niyon ne, hua retenda̱h nun ye ihyan, 35 te da̱ma no yahino ye nducoya̱ca ihyan adecotino nación yahn ye, ndete che rendeva ye yavena̱n ye ma̱n, redin ye che ndah ma̱n. 36 Dendiohs ne, dechuh ye Jesucristo, Dihve nducoya̱ca ihyan, va̱n ihyan nación yahn Israel, ca̱va che cuahndudo ye ndudo ndah yahn che ndo ya̱n Dendiohs nduco ihyan iyehnse. 37 Nchuhn ne, a devano ndah ne yahn nducuahn che coma̱n chinahn numachahte nación yahn Israel, cana̱n nde esta̱do yahn Galilea, cuahn che a chuh che cahndudo Jua̱n Bautista ma̱n, chehdenune ye ihyan ma̱n. 38 A devano ne te Dendiohs ne, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye Jesucristo yahn ya̱n Nazaret, ne nda̱hco ye vederihquentiyon chahte ta̱h ye. Ihyan min ne, quechica ye, redin ye che ndah, ne rendedevahn ye ihyan che rechuhrihn ye, redin chundah. Tihca̱ redin ye, te quenan cuma ye vederihquentiyon yahn Dendiohs. 39 Nuhn racotuhn nuhn ndudo cua̱co yahn nducuahn che din Dihvo vo Jesucristo numachahte nación yahn Israel ma̱n, ya̱n Jerusalén ma̱n. Ihyan min ne, nahn ya̱h se ihyan na̱n a̱ma cruz, chihno se ihyan. 40 Ate chihno ino ro ne, ndedetuhche Dendiohs ihyan, ne cahnecun ye che quechica ro ye va̱n nuhn. 41 Hua quechica ro ye va̱n nducoya̱ca ihyan ya̱n, ate quechica ro ye va̱n nuhn che a tenda̱h nun Dendiohs nuhn nde ro mena̱n ca̱va che cuacotuhn nuhn ndudo yahn che tihca̱ chi. Cuahn che a ntuche ye va̱n tena̱hn ne, da̱ma cheh nuhn, da̱ma chih nuhn nduco ye. 42 Chihquentiyon ye che cuahndudo nuhn na̱n ihyan che nda̱hco Dendiohs vederihquentiyon ta̱h ye ca̱va che teche ca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan che chenduche ye ma̱n, che ndih ye ma̱n. 43 A yahn ihyan min che dirun nducoya̱ca ihyan profeta nde a ra̱hn me. Dirun ye te nducoya̱ca ihyan che cotahno ye ihyan min ne, nchahco Dendiohs nunde yahn ye che cuande yahn ihyan min.

44 Nde metah cuihno cuahndudo Pedro cuahn che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nducoya̱ca ihyan che rihnevan ye ndudo me. 45 Ihyan nación yahn Israel che ritahno ye Dihvo vo che nduco ye Pedro ne, a̱ma cuahn ino ye chi yahn che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nde ihyan ta̱ma nación. 46 Devano cua̱co ye te quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan chahn, te rente ye ta̱ma te o na̱n deva̱co ma̱n, rendeva ye yavena̱n Dendiohs ma̱n. 47 Chemin che ra̱hn Pedro:

―¿A va duh che ca̱hco ta̱n che cuedenune ihyan chuhn?, te a quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan nduhca̱ che quenun uvo.

48 Tuhme chihquentiyon ye che cuedenune ihyan chahn, cuah ye Dihvo vo Jesucristo. Chihno min ne, chica ihyan chahn favor Pedro che conan ye neve ro nduco vih.

11

Neca̱h cuande Pedro ihyan ndiya̱co che vate ye ya̱n Jerusalén

1 Ihyan apóstol chahn nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo che vate ye esta̱do yahn Judea ne, checadino ye te nde ihyan ta̱ma nación a chitahno ye Ndudo yahn Dendiohs. 2 Cuahn che nta̱ Pedro ya̱n Jerusalén ne, ihyan nación yahn Israel che ritahno ye Dihvo vo ne, ra̱hva ye nduco ye. 3 Tumerune ihyan chahn:

―¿Dehco che chehn va̱co ihyan ta̱ma nación, cheh da̱ma nduco ye ne?

4 Tuhme neca̱h cuande Pedro ihyan chahn nducuahn che chi:

5 ―A̱ma ro cuahn che quenán ya̱n Jope ne, ura che revá̱h ne, chinahn a̱ma vederihno ná̱n. Ndihcheró a̱ma che deca̱ ro tino chahte tihca̱ ro, ne nechiche nduh che cun esquina yahn, chica na̱n ro, cochahn cua̱co na̱n che quenún. 6 Cuahn che chihco ndáh cuda̱do deh chenun chete ne, ndihcheró ite che cun ca̱h te ma̱n, ite chano ma̱n, cu ma̱n, ya̱hda ma̱n, 7 ne chihneván ndudo che ra̱hn: “Pedro, cuihne ite sih, cocheh ite.” 8 Ate ndahconán: “Dihvé, hua, te nde menahn metah chéh nde a̱ma ite che chihnga̱ te.” 9 Tuhme ndaconan ndudo me nde na̱n ro: “Cha che u, Dendiohs, a nedin davé ne, hua quendi ndedecadine che chihnga̱.” 10 Ino co ndaconan chinahn vederihno me ná̱n, ne conda̱ cua̱hn na̱n ro. 11 A ura min no nda̱ ino se che rinuhn se u, che chica se nde ya̱n Cesarea. 12 Chihquentiyon Vaco Dendiohs che hua dehve ra̱hcó, cá̱hn nduco se. Namin a̱n dino vo chuhn ne, chinduco ye u, chahn nuhn va̱co a̱ma sa̱hn, 13 che nte cuande se nuhn che ndihchero se a̱ma ángel che chandi ye, chihto na̱n se ndeva̱co se, ne tuhca̱ ra̱hn ye ri ye sa̱hn: “Cuedechoh che ngua Simón che namin duche ye Pedro, quenan ye ya̱n Jope. 14 Ihyan min ca̱hma ye co ye di nduco ihyan yehn deh va che din nchuhn ca̱va che ndevahn ne.” 15 Cuahn che chihno nte sa̱hn min ne, cana̱n cahndudó. Ate numanahn che cahndudó ne, adena̱n quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan chahn nduhca̱ che quenun uvo ro mena̱n me. 16 Tuhme neca̱hcó che ra̱hn Dihvo vo: “Jua̱n ne, chehdenune ye ihyan, ate nchuhn ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn.” 17 Nducote ma̱n Dendiohs din ye nduco ihyan chahn nduhca̱ che din ye nduco uvo che chitahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ¿duh u ca̱va che din va̱hché yahn Dendiohs?

18 Cuahn che chihnevan ihyan chahn ne, chahtedihn chende ye, ne ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ne ra̱hn ye: “Tuhme ne, rahnecun Dendiohs che nto ino ihyan ta̱ma nación nunde yahn ye, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.”

Ihyan ya̱n Antioquía che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

19 Cuahn che chuh che chih Esteban ne, cana̱n redin ta̱n ihyan nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne chano ihyan chahn. Na̱hn ye ne, cuahn ye nde nación yahn Fenicia ma̱n, Chipre ma̱n, ya̱n Antioquía ma̱n. Min chacotuhn ye Ndudo yahn Dendiohs atena̱n va̱n ihyan nación yahn Israel, te va̱n ihyan ta̱ma nación ne, hua chacotuhn ye ndudo me. 20 Ate neve ihyan nación yahn Chipre ma̱n, ya̱n Cirene ma̱n, cuahn ye ya̱n Antioquía, ne ihyan chahn chacotuhn ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo nde va̱n ihyan ta̱ma nación. 21 Nducote chenan cuma ihyan chahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo ne, a̱ma ya̱hn ihyan chihcoma̱n ye dehtenduh che ritahno ye ro mena̱n me, ne chitahno ye Dihvo vo.

22 Cuahn che checadino ihyan che ritahno ye Dihvo vo che chenan ye ya̱n Jerusalén ne, dechuh ye Bernabé nde ya̱n Antioquía. 23 Cuahn che nda̱ Bernabé min ne, ndihchero ye che a̱ma va vedeyahino yahn Dendiohs va̱n ihyan chahn, ne a̱ma chi yeno ye. Ya̱hve ye ihyan chahn che quendi ye numa ino ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo. 24 Tihca̱ din Bernabé, te a̱ma ndah ihyan ye ma̱n, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n, numa ino ye ritahno ye ma̱n. Ya̱n min ne, a̱ma ya̱hn ihyan chitahno ye Dihvo vo.

25 Chihno min ne, cuahn Bernabé ya̱n Tarso, ngua ye Saulo. Cuahn che nta̱ca ye ihyan ne, ndaconan ye nduco vih ya̱n Antioquía. 26 Min chahtenan ye a̱ma nduyo nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo, chicuahn ye a̱ma ya̱hn ihyan. Min ya̱n Antioquía cade cana̱n ihyan ra̱hn ye yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo te cristia̱no ye.

27 Ta̱hn min ne, a̱ma o ihyan che recadino ye yahn che va che co ne, chica ye ya̱n Jerusalén, ne nda̱ ye min ya̱n Antioquía. 28 A̱ma cha ihyan chahn che duche ye Agabo ne, din Vaco Dendiohs che checadino ye che a̱ma cuhnde cuico numachahte iyehnse. Chandi ihyan min na̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne ra̱hn ye che tihca̱ va che co. Ndudo min ne, chinahn adive cuahn que quenan Claudio emperador. 29 Tuhme ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo che vate ye min ya̱n Antioquía ne, nte ca̱de ye nduco vih che nedin da̱ma ye tume nduhva che tuno ta̱h ye, dechuh ye yahn dihno vo che vate ye esta̱do yahn Judea ca̱va che conan ye ihyan. 30 Tihca̱ din ihyan chahn, ne dechuh ye Bernabé nduco Saulo, quenda ye tume me, neca̱h ye ta̱h intiyahn ya̱co che vate ye min.

12

Chihno se Jacobo ma̱n, chaconuhn se Pedro va̱coya̱hn ma̱n

1 Ta̱hn min ne, redin ta̱n rey Herodes nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 2 Jacobo, dihno Jua̱n ne, chihquentiyon rey me che chihno se ihyan nduco espa̱da, 3 ne nducote ndihchero se che quenan ino ihyan nación yahn Israel ne, namin din se preso Pedro. Ro che tihca̱ din se ne, ro vihco che reh ihyan pa̱n che hua nduco ya̱ yahn. 4 Cuahn che a din se preso Pedro ne, chaconuhn se ihyan va̱coya̱hn, ne ntihyon a̱ma sanda̱do chahtenan se cuda̱do ihyan, te chuh vihco me ne, nahn tenda̱h se ihyan, techeca̱de se yahn ye, ne ca̱hno se ihyan na̱n ihyan ya̱n. 5 A̱ma vateya̱n sanda̱do che redin se cuda̱do Pedro che quenun ye va̱coya̱hn, ne ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, reva̱h ye numa ino ye ca̱va ye.

Din Dendiohs che ndiquenda̱h Pedro va̱coya̱hn

6 Vino che co dave ta̱ma ro me che nahn tenda̱h Herodes Pedro na̱n ihyan ya̱n ne, quiya̱do ye chete va̱coya̱hn me menda̱hn yahn o sanda̱do, nchiche ye nduco o cadena. Sanda̱do chena̱hn chahn ne, redin se cuda̱do chende va̱coya̱hn me. 7 Adena̱n chenda̱ a̱ma ángel yahn Dihvo vo Dendiohs chete va̱coya̱hn me, ne a̱ma chiya dave. Denuhn nun ángel me Pedro, ndedetuhche ye ihyan, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Cuenecuen tenun tenun no.

Ndeta̱hno nta̱hte cadena che nchiche ta̱h Pedro, 8 ne ra̱hn ángel me:

―Conda̱hco chiche ima che renan chete, ne condonun cah nda̱co yehn.

Cuahn che a va ya̱n Pedro ne, ndaconan ra̱hn ángel me:

―Condonon tino tu yehn, ne cuiquendi u, cuhn vo.

9 Pedro ne, quendi ye ángel me, nde hua devano ye a cua̱co chemin, te rihno ye che ra̱hco ye. 10 Chuh ye o cua̱n na̱n che chenun sanda̱do, redin se cuda̱do, ne cuahn che nda̱ ye chendevah cu che a renda̱ na̱n ca̱lle ne, na̱ne ma̱n chendevah me. Ndiquenda̱h ye, chica ca ye tah, ne cona̱hn ángel me. 11 Tuhme chenahn Pedro, ne ndedecadino ye:

―Ma̱n ne, a devano cua̱có te Dendiohs tahve ye a̱ma ángel yahn ye ca̱va che ndedevahn ye u ta̱h Herodes ma̱n, yahn nducuahn che chenan ino ihyan nación yahn Israel che cuahno có ma̱n.

12 Pedro ne, ca rendedecadino ye yahn che tihca̱ chi, ca rica ye, cuahn ye ndeva̱co María, chaco Jua̱n Marcos. Min ndi da̱ma a̱ma ya̱hn ihyan, reva̱h ye. 13 Cuahn che nda̱ ye min ne, reca̱h ta̱h ye chendevah chahte ma̱n, riya̱hve ye ma̱n. Cuahn a̱ma ta̱hn dihn che duche te Rode, quendihchero te duh che riya̱hve. 14 Ate cuahn che ndonahn te ndudo Pedro ne, nducote a̱ma yeno te ne, nde hua na̱hne te chendevah me. Ndaconan te, rano te, ngu te ndudo che nti Pedro chendevah. 15 Ihyan chahn ne, ra̱hn ye ri ye ta̱hn:

―¡Luco ri di, ta̱hn dihn!

Ate ta̱hn min ne, ra̱hn te te cua̱co che ihyan min. Tuhme ra̱hn ihyan chahn:

―Ndiyu ihyan min. Co ángel che redin cuda̱do ihyan.

16 Numanahmin ne, quendi Pedro, reca̱h ta̱h ye chendevah. Cuahn ihyan chahn na̱hne ye chendevah me, ne cuahn che ndihchero ye Pedro ne, a̱ma cuahn ino ye chi. 17 Ate din ta̱h Pedro yahn ihyan chahn che cuahte dihn chende ye nahmin che neca̱h cuande ye nduhca̱ che ndetenda̱h Dendiohs ihyan va̱coya̱hn. Namin ra̱hn ye:

―Ca̱hma nchuhn co ne Jacobo ma̱n, dihno vo chena̱hn ma̱n, nduhca̱ che chi.

Tuhme chica ye min, cuahn ye ta̱ma cua̱n.

18 Cuahn che chi dave ta̱ma ro me ne, a ri rite co luco sanda̱do chahn, te hua devano se deh chi nduco Pedro. 19 Herodes ne, dechuh ye che chinuhn Pedro, ne nducote hua nta̱ca ihyan ne, chica ye sa̱hn chahn che neca̱h cuande se ihyan deh chi. Tuhme chihquentiyon ye sanda̱do chena̱hn che ca̱hno se sa̱hn. Chihno min ne, chica Herodes min esta̱do yahn Judea, ne cuahn ye quenan ye ya̱n Cesarea.

Chih Herodes

20 Herodes ne, ta̱n ye nduco ihyan ya̱n Tiro ma̱n, ihyan ya̱n Sidón ma̱n, ate ihyan chahn ne, ntuhno ye ca̱va che ca̱hn ye na̱n Herodes. Ya̱hve ye a̱ma sa̱hn ndina̱n yahn rey me che duche se Blasto, che ca̱hma nan se ihyan, ca̱va che ndoya̱n rey me nduco ye. Tihca̱ din ihyan chahn, te na̱n ya̱hn yahn rey me, rica dehtenduh che reh ye. 21 Herodes ne, chihco vih ye a̱ma ro ca̱va che ndo da̱ma ihyan chahn, ne nda̱ ro min ne, ndonun ye tino che renun ye ura che retecheca̱de ye. Chihnde ye na̱n che rihquentiyon ye, ne cahndudo ye, chihnevan ihyan chahn. 22 Tuhme rendeva ihyan chahn yavena̱n rey me, ne rah ye:

―Ihyan tih che rahndudo ye ne, ¡ndiyu ihyan iyehnse ye, te Dendiohs ye!

23 A ura min no chiya a̱ma ángel yahn Dendiohs, ne din ye che cheta̱h cah Herodes. Chine nda̱h ihyan, ne a̱ma yah vederih chih ye, te ca̱h yune ye che ndeva ihyan yavena̱n ye, nduhca̱ ndete che ihyan min che Dendiohs.

24 Ta̱hn min ne, a̱ma retuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ri ya̱hn ihyan che ritahno ye.

25 Cuahn che a dinahn Bernabé nduco Saulo ntiyon che chahn ye ne, nda̱ca ye ya̱n Jerusalén, cona̱hn ye ya̱n Antioquía, quenda nduco ye Jua̱n Marcos.

13

Bernabé nduco Saulo ne, cana̱n chahtechica ye cahndudo ye

1 Va̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, che vate ye ya̱n Antioquía ne, chenun va̱n ihyan che rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, ihyan ricuahn ma̱n. Ihyan chahn ne, Bernabé ma̱n, Saulo ma̱n, Simón cuan ma̱n, Lucio yahn ya̱n Cirene ma̱n, Manaén ma̱n, ihyan min che chihta ye da̱ma nduco Herodes, gobernador yahn Galilea. 2 A̱ma ro che vate ihyan chahn ya̱hte ma̱n, reva̱h ye ma̱n ne, ra̱hn Vaco Ndah yahn Dendiohs nduco ye:

―Cuedechuh nchuhn Bernabé nduco Saulo che ca̱hn se, din se ntiyon che a necá̱h che din se.

3 Tuhme chahte tun ihyan chahn ya̱hte, ne cova̱h ye. Chihno min ne, nahn ta̱h ye ihyan che o chahn ca̱va che nuhnde ta̱h ye ntiyon min, ne dechuh ye ihyan, cuahn ye.

Cahndudo ihyan apóstol ya̱hn yahn Chipre

4 Bernabé nduco Saulo ne, cuahn ye ya̱n Seleucia nduhca̱ che chihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs. Min chahtenun ye a̱ma ba̱rco, ne cuahn ye ya̱hn yahn Chipre. 5 Cuahn che nda̱ ihyan chahn ya̱n Salamina ne, cana̱n rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs chete ya̱co. Jua̱n Marcos ne, nduco se ihyan chahn, rinan se ihyan. 6 Chahtechica ye numachahte ya̱hn min, ne nda̱ ye ya̱n Pafos. Min nta̱ca ye a̱ma sa̱hn, nda̱ta yahn Israel, che duche se Barjesús. Sa̱hn min ne, cuah se, ne redin ca̱ se che Dendiohs rinan ye sa̱hn. 7 Nduco se gobernador Sergio Paulo, a̱ma ihyan che renahn ye. Ihyan min ne, tahve ye che chehua Bernabé nduco Saulo, te nahn cahnevan ye Ndudo yahn Dendiohs. 8 Ate sa̱hn cuah me, che namin duche se Elimas ne, redin va̱hche se yahn ihyan chahn, te hua nahn se che cotahno gobernador me. 9 Tuhme Saulo, che namin duche ye Pa̱blo ne, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan. Ndihche ro ndah ye sa̱hn, 10 ne ra̱hva ye nduco se:

―Di, ¡da̱ya chundah! ¡A̱ma duhtuno ihyan di! ¡Ndere quechique, rihncheh! ¡Hua renan ine nde a̱ma dehtenduh che ndah! ¿Dehco che hua reguen, redetohnen vederihquentiyon yahn Dendiohs? 11 Ma̱n ne, Dendiohs din ye castigo di. Co ve nan, ne hua co ro nan.

Ndeta̱hno chiya man na̱n se, ametah chi ro na̱n se. Cana̱n rinuhn ta̱h se duh che quendanan sa̱hn, te hua ro na̱n se. 12 Cuahn che ndihchero gobernador me che tihca̱ chi ne, chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, te a̱ma rahn ino ye yahn ndudo yahn Dihvo vo che ricuahn ihyan chahn.

Pa̱blo nduco Bernabé ne, nda̱ ye ya̱n Antioquía, ya̱hn yahn Pisidia

13 Pa̱blo nduco combiero yahn ye ne, chahtenun ye a̱ma ba̱rco, ne chica ye ya̱n Pafos, nda̱ ye ya̱n Perge, ya̱hn yahn Panfilia. Jua̱n Marcos ne, chihcoma̱n se ihyan chahn, ne cona̱hn se ya̱n Jerusalén. 14 Ihyan chahn ne, quendi ye yune yahn ye, chica ye ya̱n Perge, ne nda̱ ye ya̱n Antioquía, ya̱hn yahn Pisidia. A̱ma ro che rahte tuhno ihyan ne, chenda̱ ye chete ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel, chahte ye. 15 Cuahn che a chihno cahndudo ihyan ley che dirun Moisés ma̱n, ndudo che dirun profeta ma̱n ne, ihyan ndina̱n yahn ya̱co me ne, dechuh ye ndudo yahn ihyan chahn:

―Dihno nuhn, ndete che va ndudo che ca̱hma ne nduco ihyan ne, co ca̱hma ne meniyon.

16 Tuhme necuan Pa̱blo, ne din ta̱h ye che cuahteya̱n ihyan chahn, ne cahndudo ye:

―Nchuhn, nda̱ta yahn Israel, che rendeva ne yavena̱n Dendiohs, cuihnevan ne. 17 Dendiohs yahn nación yuhn vo Israel ne, tenda̱hnun ye ihyan ndico yuhn vo. Cuahn che chenan ca ihyan chahn nación yahn Egipto ne, din ye che a̱ma chi ya̱hn ye, ne ndetenda̱h ye ihyan numacuahn vederihquentiyon yahn ye. 18 Cuahn che chenan ihyan chahn ya̱hn na̱n che metah duhva ne, din chahtino Dendiohs yahn ye tenduh o raco nduyo, 19 ne decuihno ye ndache nación min ya̱hn yahn Canaán, ne ca̱h ye ya̱hn min ihyan chahn. 20 Cana̱n nde ro min, chete che cun ciento quenan o raco ndiche nduyo, nde ro che quenan ihyan profeta Samuel ne, raconahn Dendiohs juez che rihquentiyon ye ihyan chahn. 21 Tuhme chica ihyan chahn a̱ma rey ca̱va che ca̱hcantiyon ye ihyan, ne cahnecun Dendiohs. Chaconahn ye Saúl, da̱ya Cis, nda̱ta yahn Benjamín, ca̱va che co se rey yahn ihyan chahn o raco nduyo. 22 Cuahn che tuno ro ne, Dendiohs ne, chehnevi ye Saúl. Ca̱h ye vederihquentiyon me David, ne ra̱hn ye: “David, da̱ya Isaí ne, a̱ma sa̱hn che renevahnecun se che náhn, ne dinahn se nducuahn che ca̱hcantiyón.” 23 Va̱n nda̱ta yahn David ne, ndedecuan Dendiohs Jesucristo, nduhca̱ che a ca̱h ye ndudo yahn ye ca̱va che ndedevahn ye ihyan nación yahn Israel. 24 Numanahn che metah nda̱ Jesucristo ne, nda̱ Jua̱n, cahndudo ye che nto ino nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel nunde yahn ye, ne cuedenune ye. 25 Cuahn che a nino cuihno ntiyon yahn Jua̱n ne, ra̱hn ye: “Co ra̱hco nchuhn te u ne, ihyan che chenan rino ne, ate ndiyu u, te adive ne, cochi a̱ma ihyan che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. U ne, nde hua rigonun chihve u ca̱va che co mozo yahn ihyan min, nta̱hte correa yahn nda̱co yahn ye.”

26 ’Nchuhn dihnó, nda̱ta yahn Abraham, che rendeva ne yavena̱n Dendiohs, a dechuh ye ndudo cuh yahn ne ca̱va che ndevahn ne. 27 Ihyan ya̱n Jerusalén nduco ihyan ndina̱n yahn ye ne, hua checadino cua̱co ye deh vederihquentiyon quenan cuma Dihvo vo Jesucristo, nde hua chenahn ye che dirun ihyan profeta, andahre ndate ndate, ro che rahtetuhno ihyan, rihnevan ye ndudo min, rahndudo ihyan chete ya̱co. Chemin che chihco ca̱de ye che ca̱hno se ihyan min, ne nduco chemin chinahn nducuahn che dirun ihyan profeta chahn. 28 Andahre metah nde a̱ma nunde yahn Dihvo vo, ate chica ihyan chahn che ca̱hcantiyon Pila̱to che ca̱hno sanda̱do ihyan. 29 Cuahn che a din ihyan chahn nducuahn che a va ca̱de che cuahno Dihvo vo co, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, ndedevah ye ihyan na̱n cruz, ne chacondihte ye ihyan chete a̱ma ya̱yan. 30 Ate Dendiohs ne, ndedetuhche ye ihyan va̱n tena̱hn, 31 ne a̱ma ndeh ro chinduco ye ihyan che chica ye esta̱do yahn Galilea, nda̱ ye nduco ye ya̱n Jerusalén. Ma̱n ne, a ihyan chahn che racotuhn ye ndudo yahn ihyan min va̱n nducoya̱ca ihyan.

32 ’Namin nuhn ne, rahndudo nuhn na̱n nchuhn yahn ndudo ndah che ca̱h Dendiohs ihyan ndico yuhn vo. 33 Ma̱n ne, a dinahn Dendiohs ndudo min, te a ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo ca̱va uvo, nduhca̱ che a ndirun na̱n Salmo o tuhca̱: “Di che Da̱yá. Ma̱n ro cuh ne, a chihco ró di na̱n nducoya̱ca ihyan, ca̱va che codevano ye te Da̱ya má̱n di.” 34 Namin ta̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun tuhca̱: “U, Dendiohs, din yahinó nchuhn nduhca̱ che a cá̱h ndudo yáhn David.” Nduco ndudo cuh ne, chihco ro ye che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn ca̱va che hua cha̱ ye. 35 Namin va ta̱ma ndudo che ndirun na̱n ta̱ma Salmo tuhca̱: “Hua cuahnecun ne che cha̱ Da̱ya ne.” 36 Me David ne, a devano vo che, nduhca̱ che chihquentiyon Dendiohs ne, chichihve ye na̱n ihyan che vate ye ro che quenan ye iyehnse. Tuno ro yahn ye ne, namin chih ye nduhca̱ ihyan ndico yahn ye, ne cha̱ ye. 37 Ate ihyan min che ndedetuhche Dendiohs ihyan ne, hua cha̱ ye. 38 Nchuhn, dihnó, cuedevano ne te che cuande yahn ihyan min ne, co nda̱ca ne vederenchahco yahn nunde yahn ne. Chu che rahndudo nuhn na̱n ne. 39 Che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo ne, nducoya̱ca ihyan che ritahno ye ihyan ne, renda̱ca ye vederenchahco yahn nunde yahn ye, che hua nda̱ca ihyan ro che rihquentiyon ley che dirun Moisés. 40 Ma̱n ne, cuihco nchuhn cuda̱do che hua conahn nduco ne nduhca̱ che dirun a̱ma cha ihyan profeta tuhca̱:

41 Nchuhn che duche rino ne, condihche ne.

Cuahn ino ne, ne cuih ne, te ro che vate ne ne,

u, Dendiohs, dín vederihno rahte, che nde hua cotahno ne, andahre ca̱hma ihyan co ye nchuhn.

42 Cuahn che ndiquenda̱h Pa̱blo nduco combiero yahn ye chete ya̱co me ne, ihyan che hua nda̱ta yahn Israel ne, chica ye che ndaconan cuahndudo ye yahn dehtenduh che tuhchan, ndate che ta̱ma, ro che rahtetuhno ihyan. 43 Cuahn che a cona̱hn ihyan ne, a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan ta̱ma nación ma̱n, che ritahno ye numa ino ye nduco vih ne, cuahn ye nduco Pa̱blo nduco Bernabé. A̱ma riya̱hve ye ihyan chahn che quendi ye numa ino ye, cotahno ye, ne hua ca̱hcoma̱n ye Dendiohs, ihyan min che redin yahino ye ihyan.

44 Ta̱ma ndate me, ro che rahtetuhno ihyan ne, ndo da̱ma a nahn numa ya̱n, ihyan che nahn cahnevan ye Ndudo yahn Dendiohs. 45 Ate cuahn che ndihchero ihyan nación yahn Israel chahn che a̱ma ya̱hn ihyan ne, chi ve ye, ne cana̱n ruhn chende ye nduco Pa̱blo ma̱n, ra̱hn ta̱n ye ma̱n. 46 Tuhme Pa̱blo nduco Bernabé ne, numa ino ye ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, a ca̱va nchuhn mena̱n vihca che rahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs. Ate ma̱n ne, nducote hua nahn nevahnecun nchuhn ma̱n, ra̱hco ne te dehve rendotenan ne ma̱n ne, ca̱hcoma̱n nuhn nchuhn, ne cuahndudo nuhn, cahnevan ihyan ta̱ma nación. 47 Va che dinahn nuhn nduhca̱ che chihquentiyon Dihvo vo Jesucristo nuhn tuhca̱:

Tenda̱h nún di ca̱va che cuahndode ndudo yáhn va̱n ihyan nducuahn nación.

Nde numachahte iyehnse, nducoya̱ca ihyan che nevahnecun ye ndudo yáhn, ndevahn ye.

48 Cuahn che chihnevan ihyan ta̱ma nación che chenun ye min che tihca̱ ra̱hn ihyan chahn ne, a̱ma chi yeno ye, ne nevahnecun ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo. Va̱n ihyan chahn ne, chitahno nducoya̱ca ihyan che a va ca̱de che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 49 Tihca̱ chetuhn ndudo yahn Dihvo vo numachahte ya̱hn min. 50 Ate ihyan nación yahn Israel chahn ne, chinun ye a̱ma o sa̱hn na̱hn nduco a̱ma o ta̱hn nda̱hta che ndah ihyan te, che renevahnecun ihyan ya̱n ta̱hn. Tihca̱ ndedecuan ihyan chahn ihyan che chi ta̱n ye nduco Pa̱blo nduco Bernabé nde cande che ndetenda̱h ye ihyan ya̱hn min. 51 Tuhme chihde ihyan chahn nda̱co yahn ye, chihtera ye yuniya̱hn ca̱va che na̱hma ye ihyan ya̱n min te hua nda̱hca̱ din ye che hua nevahnecun ye Ndudo yahn Dendiohs, ne cuahn ye ya̱n Iconio. 52 Me ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma yeno ye, ne quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan.

14

Pa̱blo nduco Bernabé ne, nda̱ ye ya̱n Iconio

1 Cuahn che nda̱ Pa̱blo nduco Bernabé ya̱n Iconio ne, chenda̱ ye chete ya̱co, ne a̱ma nda̱hca̱ cahndudo ye. Chemin che a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan ta̱ma nación ma̱n, chitahno ye. 2 Ate ihyan nación yahn Israel che hua chitahno ye ne, chinun ye ihyan ta̱ma nación che ametah cotahno ye, ca̱va che ndihche ta̱n ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 3 A̱ma ra̱hn chahtenan ihyan chahn min, ne rahndudo ye numa ino ye, chenan ino ye Dendiohs. Dendiohs ne, redin ye che renahn ihyan te cua̱co che yahino ye ihyan iyehnse nduhca̱ che rahndudo ihyan chahn, te ca̱h ye vederihquentiyon ihyan ca̱va che din ye vederihno. 4 Ihyan ya̱n min ne, o cua̱n ndi ye. A̱ma cua̱n ye ne, rinduco ye ihyan nación yahn Israel, ne ta̱ma cua̱n ye ne, rinduco ye ihyan apóstol chahn. 5 Tuhme ihyan nación yahn Israel chahn nduco ihyan ta̱ma nación ne, ntuhno ye nduco intiyahn ca̱va che din ta̱n ye nduco ihyan apóstol chahn, ca̱h ye tu ihyan. 6 Ate Pa̱blo nduco Bernabé ne, checadino ye, ne chano ye, cuahn ye ya̱hn yahn Licaonia, ya̱n Listra ma̱n, ya̱n Derbe ma̱n, nduh cua̱n na̱n che nino ma̱n. 7 Min chahtechica ye, cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs.

Ihyan ya̱n Listra ne, ca̱h ye tu Pa̱blo

8 Min ya̱n Listra va a̱ma sa̱hn che nenevadoh ca̱h se nde ro che chihndeya̱n se, nde tah hua ri rica se. 9 Sa̱hn min ne, va se, rihnevan se che rahndudo Pa̱blo. Ndihchero ndah ye sa̱hn, ne checadino ye te ritahno se che co din Dendiohs che ndoyahn se. 10 Tuhme cah ye yahn se:

―Cuenecuen, cuandi cuaque.

Ndeta̱hno chandi cua̱co se, ne cana̱n rica se. 11 Cuahn che ndihchero ihyan ya̱n vederihno che din Pa̱blo ne, nduco deva̱co yahn ma̱n ye, deva̱co yahn Licaonia ne, rah ye:

―O dendiohs yuhn vo, nda̱conda̱ ye ihyan, chiya ye iyehnse.

12 Ra̱hn ihyan chahn te Bernabé ne, dendiohs yahn ye che duche ye Júpiter, ne Pa̱blo ne, Mercurio, te ihyan min che rahndudo ye. 13 Chidocuya̱n yahn Júpiter che nti ya̱co yahn ye chihto ya̱n me ne, nda̱ ye, nda ye na̱nda ma̱n, itenine ma̱n, ca̱va che ca̱hno ye ite che co te vedino, ndeva ye nduco ihyan ya̱n chahn yavena̱n Bernabé nduco Pa̱blo. 14 Cuahn che checadino ihyan apóstol chahn che tihca̱ ne, cana̱n rendeh ye tino yahn ye ca̱va che na̱hma ye che hua tihca̱ din ihyan chahn, ne chenda̱ ye va̱n nducoya̱ca ye, rah ye:

15 ―¿Dehco che tihca̱ redin nchuhn?, te nuhn ne, ihyan iyehnse nuhn nduhca̱ nchuhn. A ca̱va chemin che cochi nuhn, ca̱hma nuhn nduco ne che ca̱hcoma̱n ne dehtenduh che tihchan che hua cochihve, ne cotahno ne Dendiohs, ihyan min che quenduche ye. A ihyan min che dendah ye na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n, nuniya̱hn ma̱n, nducuahn che va ma̱n. 16 Ro mena̱n me ne, ca̱h yune ye che quendi ihyan yune yahn ma̱n ye. 17 Ate hua chihcoma̱n ye ihyan, te din ye che ndah nduco ye, chihco ro ye vedeyahino yahn ye. A Ihyan min che redin ye che ran co ma̱n, che ndah ri chenda̱ta ma̱n. Rihquecheh ye uvo ma̱n, reneca̱h ya̱n ye chedave yuhn vo ma̱n.

18 Andahre tihca̱ ra̱hn Pa̱blo ma̱n, Bernabé ma̱n, ate aconunde cuahn chica̱de chica ta̱n ye che ca̱hno ihyan ya̱n chahn itenine che co te vedino, che ndeva ye yavena̱n ye.

19 Tuhme nda̱ neve ihyan, nda̱ta yahn Israel, che chica ye ya̱n Antioquía ma̱n, ya̱n Iconio ma̱n, chinun ye ihyan ya̱n, ne ca̱h ye tu Pa̱blo. Chihno min ne, co a ndih Pa̱blo ra̱hco ihyan chahn, ne chihnda̱ rudo ye ihyan nde cua̱hn chihto ya̱n. 20 Ate ura che ndi da̱ma ihyan che ritahno ye Dihvo vo na̱n Pa̱blo ne, necuan ye, ne cona̱hn ye viya̱n nduco vih. Ta̱ma ro me ne, chica ye min nduco Bernabé, nda̱ ye ya̱n Derbe.

21 Min cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, ne a̱ma ya̱hn ihyan chitahno ye Dihvo vo. Chihno min ne, ndaconan ye, nchuh ye ya̱n Listra ma̱n, ya̱n Iconio ma̱n, nta̱ ye ya̱n Antioquía. 22 Queri a̱ma ya̱n na̱n che nchuh ye ne, reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne riya̱hve ye ihyan che quendi cotahno ye numa ino ye. Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn te va che a̱ma chuhrihn ye muhn iyehnse, ate adive ne, cuahtenan ye vahchetero. 23 Namin tenda̱h nun ye neve ihyan queri a̱ma cua̱n ca̱va che co ye intiyahn ya̱co. Cova̱h ye ma̱n, chahte ye ya̱hte ma̱n, ne nda̱hco ye nducoya̱ca ihyan chahn che ritahno ye Dihvo vo ta̱h Dendiohs.

Pa̱blo nduco Bernabé ne, cona̱hn ye ya̱n Antioquía, ya̱hn yahn Siria

24 Chihno min ne, nchuh ihyan chahn ya̱hn yahn Pisidia, ne nda̱ ye ya̱hn yahn Panfilia. 25 Cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ya̱n Perge, tuhme cuahn ye ya̱n Atalia. 26 Chahtenun ye a̱ma ba̱rco, chica ye min, cona̱hn ye ya̱n Antioquía, a ya̱n min che nda̱hco intiyahn ya̱co ihyan chahn ta̱h Dendiohs che a̱ma va vedeyahino yahn ye, ca̱va che ca̱hn ye na̱n ntiyon che ma̱n ne, a dinahn ye. 27 Cuahn che a nta̱ ye ne, nedin da̱ma ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne neca̱h cuande ye ihyan chahn nducuahn che din Dendiohs nduco ye ma̱n, nduhca̱ che din Dendiohs che chitahno ihyan ta̱ma nación ma̱n. 28 Pa̱blo nduco Bernabé ne, a̱ma ra̱hn chahtenan ye ya̱n min nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo.

15

Chi a̱ma junta ya̱n Jerusalén

1 Ta̱hn min ne, a̱ma o sa̱hn che chica se esta̱do yahn Judea, nda̱ se ya̱n Antioquía ne, min chicuahn se ihyan che ritahno ye Dihvo vo te ca̱va che co ndevahn ye ne, va che conan seña ihyan nduhca̱ che chihquentiyon Moisés. 2 Pa̱blo nduco Bernabé ne, riya̱hve ye sa̱hn chahn che ndiyu tihca̱, ate a̱ma chahtecuhn chende se nduco ye. Nducote hua chi chihnde ca̱de min ne, nte ca̱de ihyan che ritahno ye Dihvo vo che dechuh ye ihyan chahn nduco ta̱ma te o ihyan ya̱n Jerusalén ca̱va che nte ca̱de ye nduco ihyan apóstol ma̱n, intiyahn ya̱co ma̱n.

3 Chica ihyan chahn ya̱n Antioquía, chuh ye nación yahn Fenicia ma̱n, Samaria ma̱n, reneca̱h cuande ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo che vate ye min, nduhca̱ che chihcoma̱n ihyan ta̱ma nación dehtenduh che ritahno ye mena̱n, ne chitahno ye Dendiohs. Nducoya̱ca ihyan che chihnevan ye ndudo me ne, a̱ma chi yeno ye.

4 Cuahn che nda̱ Pa̱blo nduco Bernabé min ya̱n Jerusalén ne, nducoya̱ca ihyan ndiya̱co ma̱n, ihyan apóstol ma̱n, intiyahn ya̱co ma̱n, nevahnecun ye ihyan. Tuhme Pa̱blo nduco Bernabé neca̱h cuande ye ihyan chahn yahn nducuahn che din Dendiohs nduco ye. 5 Ate a̱ma o sa̱hn fariseo che namin ritahno se Dihvo vo ne, chahtendi se, ne ra̱hn se:

―Va che conan seña ihyan ta̱ma nación che ritahno ye Dihvo vo ma̱n, va che dinahn ye ley che dirun Moisés ma̱n.

6 Tuhme ndoda̱ma ihyan apóstol chahn nduco intiyahn ya̱co ca̱va che nte ca̱de ye yahn chemin. 7 Cuahn che a a̱ma ndeh rente ihyan chahn ne, chandi Pedro, ne ra̱hn ye:

―Dihnó, a devano nchuhn te a ra̱hn ne, va̱n uvo ne, tenda̱h nun Dendiohs u ca̱va che cuahndudó Ndudo yahn ye, cahnevan ihyan ta̱ma nación, ne cotahno ye. 8 Dendiohs che rendihche ye chedave yahn nducoya̱ca ihyan ne, te ye, checadino vo che ndeva ye ihyan chahn, te din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye ihyan, nduhca̱ che quenun uvo. 9 Dendiohs ne, da̱ma no yahino ye uvo nduco ihyan chahn, te namin ihyan chahn ne, nchahco ye nunde yahn ye yahn che chitahno ye. 10 ¿Dehco che retumarande nchuhn Dendiohs? Che tihca̱ rihquentiyon ne ne, reca̱h rihn ne ihyan ta̱ma nación che ritahno ye Dihvo vo, te nducuahn che nahn ne che dinahn ye ne, nde ihyan ndico yuhn vo, nde ma̱n vo, hua chi dinahn vo. 11 A devano vo te dema̱n nduco vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo che ndevahn vo ma̱n, ihyan chahn ma̱n.

12 Tuhme chahtedihn chende ihyan, ne chihcovan ye che neca̱h cuande Pa̱blo nduco Bernabé yahn vederihno che din Dendiohs nduco ye va̱n ihyan ta̱ma nación. 13 Cuahn che chihno nte ihyan chahn ne, necuandi Jacobo, ne ra̱hn ye:

―Dihnó, cuihcovan nchuhn che ca̱hmá. 14 Simón Pedro ne, a neco ye uvo nduhca̱ che din yahino Dendiohs ihyan ta̱ma nación, ne tenda̱h nun ye va̱n ihyan chahn, ihyan che co yahn ye. 15 Tihca̱ va che co, te a tihca̱ dirun a̱ma cha ihyan profeta tuhca̱:

16 Ra̱hn Dendiohs: “Cuihno min ne, ndaconán, ne nda̱hco ca̱dé vederihquentiyon yahn David che va ma̱n.

Dín che ndaconan ndo chahte ma̱n, che ca̱hcantiyon ma̱n ma̱n,

17 ca̱va che ihyan yahn nducuahn nación che a tenda̱hnún ne, cotahno ye u che Dihve ye.”

18 Tihca̱ ra̱hn Dihvo vo Dendiohs, te ye, checadino vo dehtenduh che tuhchan nde a ra̱hn me.

19 ’Chemin che rá̱hn te hua nda̱hca̱ che ca̱h rihn vo ihyan nación chena̱hn che a chihcoma̱n ye dehtenduh che ritahno ye ro mena̱n me, ne chitahno ye Dendiohs. 20 Tahque nda̱hca̱ che dirun vo yahn ye che hua cheh ye che rihco ihyan na̱n che ra̱hn ye dendiohs yahn ye ma̱n, che hua cheh ye yute yahn ite che hua ra yun yahn te ma̱n, che hua cheh ye yun ma̱n, che hua ndere cuahtenan ye nduco nda̱hta che ndiyu nda̱hta yahn ye ma̱n. 21 Tihca̱ din vo, te nducuahn ya̱n, nde a ra̱hn me, ndate ndate, ro che rahtetuhno ihyan ne, rahndudo ihyan ley che dirun Moisés, ne hua nda̱hca̱ che din vo che co nda̱che ihyan che riquendi ye ley min.

22 Tuhme ihyan apóstol ma̱n, intiyahn ya̱co ma̱n, nducoya̱ca ihyan chena̱hn che ritahno ye Dihvo vo ma̱n ne, nte ca̱de ye, ne tenda̱hnun ye o ihyan ca̱va che dechuh ye ihyan nduco Pa̱blo ma̱n, Bernabé ma̱n, ya̱n Antioquía. Quenda̱h yahn o ihyan che namin ndina̱n ye va̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo. A̱ma ye ne, Judas, che namin duche ye Barsabás, ne ta̱ma ye ne, duche ye Silas. 23 Nduco ihyan chahn ne, dechuh ye a̱ma ca̱ca na̱n che dirun ye:

“Nuhn, ihyan apóstol ma̱n, intiyahn ya̱co ma̱n, nducoya̱ca ihyan chena̱hn che ritahno ye Dihvo vo ma̱n ne, rente nuhn Dendiohs nchuhn, dihno nuhn, ihyan nación chena̱hn che vate ne ya̱n Antioquía ma̱n, ya̱hn yahn Siria ma̱n, Cilicia ma̱n. 24 Checadino nuhn te a̱ma o ihyan che chica ye muhn, ne nda̱ ye ta̱n ne, redin va̱hche ye yahn nchuhn ma̱n, redetoh ye ino nchuhn ma̱n, che ndere ricuahn ye che va che conan seña nchuhn ma̱n, dinahn ne ley che dirun Moisés ma̱n. Hua ndiyu nuhn che dechuh nuhn ihyan chahn. 25 A nte ca̱de nuhn, ne tenda̱hnun nuhn o dihno vo va̱n nuhn, dechuh nuhn ihyan ta̱n, quendihchero ye nchuhn da̱ma nduco dihno vo che a̱ma yahino vo ihyan, Bernabé ma̱n, Pa̱blo ma̱n. 26 Ihyan chahn che ndihco menda̱hn ye ihyan, redin ye ntiyon yahn Dihvo vo. 27 Me ihyan che o che dechuh nuhn ne, Judas ma̱n, Silas ma̱n. A ihyan chahn che nte cuande ye nchuhn yahn nducuahn che nte ca̱de nuhn. 28 Numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs nte ca̱de nuhn che hua ca̱h rihn nuhn nchuhn nduco a̱ma ndeh na̱n dehtenduh. Atena̱n dehtenduh che tuhchan, va che dina̱hn ne. 29 Hua cheh nchuhn yute che rihco ihyan che ri vedino na̱n dehtenduh che redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, hua cheh ne yun ma̱n, yute yahn ite che hua ra yun yahn te ma̱n, hua ndere cuahtenan ne nduco nda̱hta che ndiyu nda̱hta yahn ma̱n ne ma̱n. Ndete che dinahn ne dehtenduh che tuhchan ne, nda̱hca̱ din ne. Dendiohs conduco ye nchuhn.”

30 Tuhme chica ye min, ne nda̱ ye ya̱n Antioquía. Nedin da̱ma ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne neca̱h ye ca̱ca me. 31 Cuahn che cahndudo ihyan ca̱ca me, chihnevan ihyan chahn ne, a̱ma neca̱h ya̱n ye chedave yahn ye, ne chi yeno ye. 32 Judas nduco Silas ne, namin quenan cuma ye vederihquentiyon che rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, ne cuahn che cahndudo ye, chihnevan ihyan chahn ne, a̱ma neca̱h ya̱n ye chedave yahn ye. 33 Cuahn che a ndeh ro chahtenan ye min ne, ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, ndedechuh ye ihyan numacuahn vedeyeno ya̱n Jerusalén. 34 Ate Silas ne, quenan ye min ya̱n Antioquía. 35 Namin Pa̱blo ma̱n, Bernabé ma̱n, chahtenan ye min, ne nduco a̱ma ya̱hn ihyan ne, quendi ye, ricuahn ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, rahndudo ye ma̱n.

Chahn Pa̱blo ta̱ma yune cahndudo ye

36 Adive ne, ra̱hn Pa̱blo ri ye Bernabé:

―Cuhn vo ta̱ma yune nduco ne, quendihchero vo nducoya̱ca dihno vo che vate ye nducuahn ya̱n na̱n che a chahtechico vo, cahndudo vo ndudo yahn Dihvo vo. Ndihchero vo ta̱ca̱ chenan ye.

37 Bernabé ne, nahn ye che ca̱hn Jua̱n Marcos, co nduco se ihyan. 38 Ate Pa̱blo ne, ra̱hn ye te hua nda̱hca̱ che quenda ye sa̱hn yahn che, cuahn che chahn ye mena̱n me ne, chihcoma̱n se ihyan ya̱hn yahn Panfilia, cona̱hn se, ne hua quendi se nduco ye na̱n ntiyon. 39 Nducote hua chida̱ma ndudo yahn ye nduco vih ne, chihcoma̱n vih ye. Bernabé ne, quenda ye Jua̱n Marcos, ne chahtenun ye a̱ma ba̱rco, ne cuahn ye ya̱hn yahn Chipre. 40 Me Pa̱blo ne, quenan ino ye che conduco Silas ihyan. Cova̱h ihyan che ritahno ye Dihvo vo ca̱va che numacuahn vedeyahino conduco Dendiohs ihyan, ne cuahn ye. 41 Chuh ye ya̱hn yahn Siria ma̱n, Cilicia ma̱n, reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo.

16

Timoteo ne, chinduco se Pa̱blo nduco Silas

1 Pa̱blo nduco Silas ne, chuh ye ya̱n Derbe, ne nda̱ ye ya̱n Listra. Min va a̱ma sa̱hn che duche se Timoteo, che ritahno se Dihvo vo Jesucristo. Sa̱hn min ne, da̱ya a̱ma nda̱hta nación yahn Israel che namin ritahno ye Dihvo vo. Chida se ne, ihyan nación yahn Grecia. 2 Ihyan che vate ye ya̱n Listra ma̱n, ya̱n Iconio ma̱n, che ritahno ye Dihvo vo ne, ra̱hn ye yahn se che ndah ihyan se. 3 Pa̱blo ne, nahn ye che conduco sa̱hn min ihyan, ne nahn ye seña sa̱hn ca̱va che hua co yudo yahn ihyan nación yahn Israel che vate ye ya̱hn min, te nducoya̱ca ye ne, devano ye te chida se ne, ihyan ta̱ma nación ye. 4 Nducuahn ya̱n na̱n che renda̱ ye ne, reca̱h cuande ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo nduhca̱ che chihco ca̱de ihyan apóstol ma̱n, intiyahn ya̱co ma̱n, che vate ye ya̱n Jerusalén. 5 Me nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, riquendi ritahno ye numa ino ye, ne ro ro ne, ihyan che rana̱n ritahno ye Dihvo vo ne, rinduco ye ihyan chahn, ne ri ya̱hn ye.

Chinahn a̱ma vederihno, ne ndihchero Pa̱blo a̱ma sa̱hn ya̱hn yahn Macedonia va̱n ya̱hnde yahn ye

6 Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, hua ca̱h yune che ca̱hn ihyan chahn, cuahndudo ye ya̱hn yahn Asia. Chemin che chahtechica ye ya̱hn yahn Frigia ma̱n, Galacia ma̱n, 7 nde nda̱ ye na̱n ri vah ya̱hn yahn Misia. Cuahn che chenan ye min ne, nahn ca̱hn ye ya̱hn yahn Bitinia, ate hua ca̱h yune Vaco Dihvo vo Jesucristo che ca̱hn ye. 8 Tuhme chuh da̱ma ye ya̱hn yahn Misia, ne nda̱ ye ya̱n Troas. 9 Min chinahn a̱ma vederihno, ne ndihchero Pa̱blo va̱n ya̱hnde yahn ye che nti a̱ma sa̱hn ya̱hn yahn Macedonia na̱n ye, ne rica se favor ihyan: “Ca̱hn ne ya̱n va̱có, Macedonia, conan ne nuhn.” 10 Ndeta̱hn che ndihchero ye vederihno me ne, chihco ya̱n nuhn dehtenduh yahn nuhn ca̱va che ca̱hn nuhn ya̱hn yahn Macedonia, te a devano cua̱co nuhn te nahn Dendiohs che ca̱hn nuhn, cuahndudo nuhn Ndudo yahn ye min.

Pa̱blo nduco Silas ne, nda̱ ye ya̱n Filipos

11 Min ya̱n Troas chahtenun nuhn a̱ma ba̱rco, ne cuahn cua̱co nuhn ya̱hn yahn Samotracia, ne ta̱ma ro me ne, nda̱ nuhn ya̱n Neápolis. 12 Chica nuhn min, ne nda̱ nuhn ya̱n Filipos, ya̱n che tahque chahte che co ta̱ma ya̱n min ya̱hn yahn Macedonia. Ya̱n min ne, Roma ndi cuande. Min chahtenan nuhn neve ro. 13 Nda̱ ro che rahte tuhno ihyan ne, cuahn nuhn cua̱hn chihto ya̱n. Nda̱ nuhn chendico na̱n che rahn ihyan, reva̱h ye. Min chahte nuhn, ne cahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs, chihnevan neve ihyan nda̱hta che chi da̱ma ye min. 14 Min nduco a̱ma nda̱hta yahn ya̱n Tiatira che duche ye Lidia. Ihyan min ne, ihyan rendihcue tino mora̱do, ne ritahno ye Dendiohs. Rihnevan ye che rahndudo Pa̱blo, ne din Dihvo vo che chenahn ye ndudo me. 15 Ihyan min nduco ihyan ndeva̱co ye ne, chedenune nducoya̱ca ye. Chihno min ne, chica ye favor nuhn:

―A ndihche nchuhn che a chitahnó Dihvo vo Jesucristo. Cuhn vo nduco ne ndeva̱có, cuahtenan ne.

Tuhme din ye fuerza nuhn che chahtenan nuhn.

16 A̱ma ro ne, ura che cuahn nuhn, cova̱h nuhn ne, ndihchero nuhn a̱ma ta̱hn dihn che quenun vaco chihnga̱ ta̱hn, che recadino suerte yahn ihyan. Vate a̱ma o dihve te, ne a̱ma renda̱ca se tume na̱n ntiyon min. 17 Ta̱hn min ne, quenda̱h te nuhn, ne rah te:

―Ihyan chuhn ne, redin ye ntiyon yahn Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, ne rahndudo ye ndudo nduhca̱ che co ndevahn ihyan.

18 A a̱ma nde ro che tihca̱ redin te, nde na̱n che chi yudo yahn Pa̱blo, ne chaconan ye, ndihchero ye ta̱hn, ne ra̱hn ye ri ye vaco chihnga̱ che quenun ta̱hn:

―Numacuahn vederihquentiyon yahn Jesucristo, rá̱hn rí di, cuendiquendah ta̱hn tih.

A ndeta̱hno ndiquenda̱h vaco me ta̱hn.

19 Cuahn che checadino dihve te che a ndiquenda̱h vaco chihnga̱ me ta̱hn, che ametah nda̱ca se tume na̱n ntiyon min ne, cheta̱h se Pa̱blo nduco Silas, ne quenda se ihyan ndeva̱coya̱n na̱n intiyahn. 20 Chih nunde se yahn ye, ne ra̱hn se:

―Sa̱hn chuhn ne, sa̱hn nación yahn Israel, ne rendedecuan se ihyan ya̱n va̱co vo. 21 Ricuahn se costumbre che hua co nevahnecun vo, nde hua co quendi vo, te uvo ne, Roma ndi cuando vo.

22 Tuhme chi ta̱n ihyan ya̱n nduco ihyan chahn, ne chihquentiyon intiyahn che cahnevi se tino yahn ye, ne cuahn se ihyan nduco nducodi. 23 Chihno che a̱ma chahn se ihyan ne, chih se ihyan va̱coya̱hn, ne chihquentiyon se sa̱hn che redin cuda̱do va̱coya̱hn me che din ndah se cuda̱do ihyan. 24 Sa̱hn che redin cuda̱do va̱coya̱hn me ne, chih se ihyan chahn chete a̱ma cua̱rto che va nde cua̱hn candevah chete va̱coya̱hn me, ne chih chiche se ca̱h ye nduco a̱ma na̱n vihto che duche cepo.

25 Tenduh na̱n ma̱hn ya̱n me ne, reva̱h Pa̱blo nduco Silas, rita ye himno, rendeva ye yavena̱n Dendiohs, ne sa̱hn preso che chenun se min ne, rihcovan se. 26 A ura min no adena̱n a̱ma nuhn ya̱hn, nde name yahn va̱coya̱hn me, a̱ma chihde. Na̱ne nducuahn chende va̱coya̱hn me, ne chihno nta̱hte cadena che nechiche nducoya̱ca preso chahn. 27 Sa̱hn che redin cuda̱do va̱coya̱hn me ne, ntuche se, ne cuahn che ndihchero se che chendah chende va̱coya̱hn me ne, tico se espa̱da yahn se, nahn ca̱hno ma̱n se sa̱hn, te ra̱hco se te co a chihno chano preso chahn. 28 Ate cah Pa̱blo yahn se:

―Hua te cahne man di, te muhn chenun nducoya̱ca nuhn.

29 Tuhme chica se a̱ma ya̱hn, ne aderano se, chenda̱ se na̱n che chenun preso chahn, nde tuno rendoh se che va̱h se, ne chehntihya se na̱n Pa̱blo nduco Silas. 30 Ndeta̱hno ndetenda̱h se ihyan chahn, ne tumerune se ihyan:

―¿Deh va che dín ca̱va che ndevahn u ne?

31 Ndahconan ye yahn se:

―Cuitehne Dihvo vo Jesucristo, ne ndevahn di nduco ihyan ndevaque.

32 Tuhme cahndudo ihyan chahn ndudo yahn Dihvo vo, chihnevan se nduco nducoya̱ca ihyan ndeva̱co se. 33 A ura min no chete ra̱hn, na̱no se na̱n nta̱ca yah yahn ihyan chahn. Tuhme chedenune se nduco nducoya̱ca ihyan ndeva̱co se. 34 Chihno min ne, ndiquenda se ihyan chahn ndeva̱co se, ne ca̱h se, cheh ye. A̱ma yeno se che chitahno se Dendiohs, ne ihyan ndeva̱co se ne, namin a̱ma yeno ye che chitahno ye.

35 Cuahn che a chi dave me ne, dechuh intiyahn sa̱hn policía che ca̱hma se nduco sa̱hn che redin cuda̱do va̱coya̱hn me, che nta̱hte se Pa̱blo nduco Silas. 36 Tuhme ra̱hn sa̱hn che redin cuda̱do va̱coya̱hn me ri se Pa̱blo:

―A chihquentiyon intiyahn u che nta̱hté nchuhn. Ma̱n ne, co ndiquenda̱h ne, hua dehve ra̱hco ne.

37 Ra̱hn Pa̱blo ri ye sa̱hn policía chahn:

―Ihyan che ndi cuande ye Roma ne, rihquentiyon ley che hua co co ye castigo numanahn che metah cuhnde ca̱de yahn ye. Nuhn ne, Roma ndi cuande nuhn, ate nchuhn ne, nde hua teche ca̱de ne yahn nuhn, ne chahn ne nuhn na̱n nducoya̱ca ihyan ya̱n, chih ne nuhn va̱coya̱hn. Ma̱n ne, ¿a rihco nchuhn che ndetenda̱h ne nuhn cua̱hn ndeh ne? Hua. Chi ma̱n intiyahn, ndetenda̱h ye nuhn.

38 Nta̱ sa̱hn policía chahn, ne neca̱h cuande se intiyahn chahn. Cuahn che checadino ye te ndi cuande ihyan chahn Roma ne, a̱ma dihya ye chi, 39 ne cuahn ye, nda̱ca ye che nchahconunde Pa̱blo nduco Silas. Tuhme ndetenda̱h ye ihyan chahn, ne chica ye favor ihyan che nda̱ca ye ya̱n min. 40 Cuahn che ndiquenda̱h ye va̱coya̱hn me ne, cuahn ye ndeva̱co Lidia, quendihchero ye ihyan chahn che ritahno ye Dihvo vo. Chihno ya̱hve ye ihyan chahn ne, chica ye min, ne cuahn ye.

17

Ndo da̱ma sa̱hn ya̱n Tesalónica, nahn cuahn se Pa̱blo

1 Pa̱blo nduco Silas ne, chuh ye ya̱n Anfípolis ma̱n, ya̱n Apolonia ma̱n, ne nda̱ ye ya̱n Tesalónica, na̱n che nti a̱ma ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel. 2 Pa̱blo, nducote a ntiyon min nda ye ne, chahn ye ya̱co me, ne ino ndate, ro che rahte tuhno ihyan ne, rahndudo ye che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs, rihnevan ihyan ya̱n min. 3 Rahndudo ye nduhca̱ che va che chuhrihn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nduhca̱ che chihno se ihyan ma̱n, nduhca̱ che va che ntuche ye ma̱n. Namin ra̱hn ye:

―Dihvo vo Jesucristo che rahndudó yahn ye na̱n nchuhn ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse.

4 Tuhme neve ihyan nación yahn Israel chahn ne, chitahno ye Dihvo vo, ne chinduco ye Pa̱blo nduco Silas. Namin a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Grecia, che renevahnecun ye Dendiohs nde mena̱n, nduco a̱ma ya̱hn nda̱hta nchico ne, chitahno ye Dihvo vo. 5 Ate sa̱hn nación yahn Israel che hua chitahno se ne, chi ve se, ne din da̱ma se a̱ma o sa̱hn da̱hnde che duhtuno ihyan se, vatechica se viya̱n, ne chinun se sa̱hn che ndedecuan se ihyan ya̱n. Chahn se va̱co a̱ma ihyan che duche ye Jasón, rinuhn se Pa̱blo nduco Silas ca̱va che tenda̱h vah se ihyan, neca̱h se ihyan ta̱h ihyan ya̱n. 6 Nducote hua nta̱ca se ihyan chahn min ne, chihnda̱ rudo se Jasón nduco a̱ma o dihno vo che chenan ye min, quenda se ihyan na̱n intiyahn, ne cah se:

―Sa̱hn che rinun se ihyan, rendedecuan se ihyan numachahte iyehnse ne, ma̱n ne, nda̱ se muhn. 7 Jasón tih ne, retuma ino se sa̱hn ndeva̱co se. Nducoya̱ca sa̱hn chahn ne, redetoh nan se ley yahn César, te ra̱hn se te va ta̱ma rey che duche ye Jesús.

8 Cuahn che chihnevan ihyan ya̱n ma̱n, intiyahn ma̱n, che tihca̱ ne, a̱ma chi ta̱n ye. 9 Ate Jasón nduco ihyan chena̱hn chahn ne, nedihve ye intiyahn, ne nta̱hte ye ihyan.

Pa̱blo nduco Silas ne, nda̱ ye ya̱n Berea

10 Ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, a vino min no dechuh ye Pa̱blo nduco Silas nde ya̱n Berea. Cuahn che nda̱ ye min ne, chenda̱ ye chete ya̱co yahn ihyan nación yahn Israel. 11 Ihyan nación yahn Israel che vate ye min ne, tahque renahn ye che co ihyan che vate ye ya̱n Tesalónica, te nevahnecun ye Ndudo yahn Dendiohs numacuahn vedeyeno, ne ro ro rendihchenan ye Ndudo min ca̱va che cadino ye a cua̱co nduhca̱ che rahndudo Pa̱blo. 12 Chemin che a̱ma ya̱hn ihyan chahn chitahno ye Dihvo vo Jesucristo. Namin va̱n ihyan nación yahn Grecia, nde nda̱hta nchico ma̱n, nde cha̱hn ma̱n, chitahno ye ihyan. 13 Cuahn che checadino sa̱hn nación yahn Israel che vate se ya̱n Tesalónica che quenan Pa̱blo min ya̱n Berea, rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ne, chahn se min, chinun se ihyan ya̱n, ndedecuan se ihyan. 14 Ate ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, ndeta̱hno dechuh ye Pa̱blo cua̱hn chihto nuniya̱hn. A dema̱n Silas nduco Timoteo chahtenan ye min ya̱n Berea. 15 Me ihyan che chengu yune ye Pa̱blo ne, chinduco ye ihyan nde ya̱n Atenas. Ndeta̱hno ndaconan ihyan chahn, nda ye ndudo yahn Pa̱blo che ca̱hn Silas nduco Timoteo, ntuno ye ihyan tenun tenun no.

Quenan Pa̱blo ya̱n Atenas

16 Numanahn che quenan rino Pa̱blo che nda̱ Silas nduco Timoteo min ya̱n Atenas ne, a̱ma rendedecadino ye yahn ihyan ya̱n min, te ndihche ye te a̱ma vate dehtenduh che redin vahn ye dendiohs yahn ye. 17 Chemin che a̱ma rente ye chete ya̱co nduco ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan ta̱ma nación che renevahnecun ye Dendiohs ma̱n. Namin rente ye ro ro nduco ihyan che chenun ye ndihve. 18 A̱ma o sa̱hn che rahn se vededevano yahn Epicureo nduco ta̱ma te o se che rahn se vededevano yahn estoico ne, cana̱n rente se nduco Pa̱blo. A̱ma o se ne, tumerune se:

―¿Deh che ra̱hn sa̱hn tih che a̱ma ca̱hnda chende se?

Ta̱ma te o se ne, ra̱hn se:

―Cane racotuhn se ndudo yahn ta̱ma te o dendiohs.

Tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn, te rahndudo Pa̱blo ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, yahn che va che ntuche tena̱hn ma̱n. 19 Tuhme quenda se ihyan a̱ma cuete che duche Areópago na̱n che rendo da̱ma ihyan ndina̱n, rente ca̱de ye, ne tumerune se ihyan:

―¿A nahn te cuande ne nuhn yahn ndudo ra che rahndudo ne ne?, 20 te rente ne dehtenduh ndudo che hua nihnevan nuhn, ne nahn cadino nuhn deh conahn.

21 Tihca̱ ra̱hn se, te nducoya̱ca ihyan ya̱n Atenas ma̱n, ihyan nación chena̱hn che vate ye min ma̱n ne, dema̱n yahn dehtenduh che hua devano ye nahn nte ye ma̱n, nahn cahnevan ye ma̱n.

22 Tuhme chandi Pa̱blo min Areópago na̱n nducoya̱ca sa̱hn chahn, ne cahndudo ye:

―Nchuhn ihyan ya̱n Atenas, rendihché te a̱ma ritahno ne dendiohs yahn ne, 23 te cuahn che quechicá, rendihcheró ya̱co yahn nchuhn, ne namin nta̱cá a̱ma na̱n ta na̱n che ndirun tuhca̱: “Na̱n ta yahn Dendiohs che hua rendihche ihyan.” Dendiohs min che rendeva nchuhn yavena̱n ye andahre hua rendihche ne ihyan ne, a ndudo yahn ye che rahndudó.

24 ’A Dendiohs min che dendah ye iyehnse nduco nducuahn che va. A Dendiohs min che rihquentiyon ye numachahte iyehnse, nde na̱n ro ma̱n, nde ndiya̱hn ma̱n. Hua renun ye chete ya̱co che rihno ihyan, 25 nde hua rendotenan ye dehtenduh che co din ihyan ca̱va ye, te ma̱n ye redin ye che chenun ico nducoya̱co vo ma̱n, rete ye vedevihche yuhn vo ma̱n, nducuahn dehtenduh che rendotenan vo ma̱n. 26 A ihyan min dendah ye a̱ma nda̱ta no ihyan yahn nducuahn nación, ne chihquentiyon ye che cuahte ye numachahte iyehnse. Chihco ca̱de ye ro che cuahte ye ma̱n, na̱n che cuahte ye ma̱n. 27 Nahn Dendiohs che nuhn ihyan iyehnse ihyan ndete che nda̱ca ye ihyan, andahre cua̱co te hua yahn quenan ye yahn queri a̱ma vo. 28 Hua yahn quenan ye, te a ihyan min che redin ye che chenun ico vo ma̱n, vatechico vo ma̱n, chenduche vo ma̱n. Namin ra̱hn a̱ma o ihyan devano yahn nchuhn ndudo cuh che da̱ma: “Nda̱ta yahn Dendiohs uvo.” 29 Tuhme, nducote nda̱ta yahn Dendiohs uvo ne, hua ndedecadino vo che Dendiohs ne, a̱ma mieca che ndindah nduco diya̱hngua̱n ma̱n, o diya̱hngua ma̱n, o tu ma̱n, che redendah ihyan nduhca̱ che nahn ma̱n ye. 30 Ro mena̱n me ne, din chahtino Dendiohs vedetundo yahn ihyan, ate ma̱n ne, rihquentiyon ye ihyan che vate ye numachahte iyehnse che nto ino ye nunde yahn ye, 31 te a ndihco ca̱de ye ro che techeca̱de ye numa cua̱co yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse. A tenda̱h nun ye a̱ma ihyan che techeca̱de ye menun ye, ne ndedetuhche ye ihyan min va̱n tena̱hn. Nduco chemin ne, ca̱h ye, checadino nducoya̱ca ihyan che tihca̱ va ca̱de.

32 Cuahn che chihnevan sa̱hn chahn yahn che ntuche tena̱hn ne, na̱hn se ne, rihyon nan se Pa̱blo, ne na̱hn se ne, ra̱hn se:

―Tahque ndah ta̱ma ro cuahndudo ne, cahnevan nuhn.

33 Tuhme chica Pa̱blo min, cona̱hn ye. 34 Ate va̱n sa̱hn chahn ne, chenun neve ihyan che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne chinduco ye Pa̱blo. A̱ma ye ne, duche ye Dionisio. Ihyan min ne, a̱ma intiyahn yahn junta Areópago. Ta̱ma ye ne, a̱ma nda̱hta che duche ye Dámaris. Namin te neve ihyan, chitahno ye Dihvo vo.

18

Nda̱ Pa̱blo ya̱n Corinto

1 Chihno min ne, chica Pa̱blo ya̱n Atenas, ne nda̱ ye ya̱n Corinto. 2 Min nta̱ca ye a̱ma sa̱hn, nda̱ta yahn Israel, che duche se Aquila. Ya̱hn yahn Ponto chihta se. Adive ne, chihnde se ya̱hn yahn Italia. Nducote chihquentiyon emperador Claudio che nda̱ca nducoya̱ca ihyan, nda̱ta yahn Israel, Roma, ya̱hn yahn Italia ne, chica se min nduco nda̱hta yahn se che duche te Priscila. Pa̱blo ne, cuahn ye, quendihchero ye ihyan chahn, 3 ne nducote da̱ma ntiyon yahn ihyan chahn nduco ye, che renda̱hyon ye tino tu ca̱va che co vah tino ne, quenan ye nduco ihyan chahn, din ye ntiyon nduco vih. 4 Ndate ndate, ro che rahtetuhno ihyan, rahn Pa̱blo ya̱co. Min rahndudo ye, ne redin ye che renahn ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan ta̱ma nación ma̱n.

5 Cuahn che nda̱ Silas nduco Timoteo che chica ye ya̱hn yahn Macedonia ne, chihcoma̱n Pa̱blo ntiyon che redin ye, ne rahndudo ye ro ro na̱n ihyan nación yahn Israel. Rahndudo ye te Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse. 6 Ate ihyan chahn ne, chi ta̱n ye nduco Pa̱blo, ne ra̱hn ta̱n ye nduco ye. Chemin che chihde ye tino yahn ye, ca̱h ye, checadino ihyan chahn che nda̱ca ye min, ca̱hcoma̱n ye ihyan. Ra̱hn ye:

―A ma̱n nchuhn chendihco ne nunde che conda ne, te u ne, a ya̱hvé nchuhn. Ma̱n ne, cá̱hn, cuahndudó, cahnevan ihyan nación chena̱hn.

7 Ndiquenda̱h ye ya̱co min, ne cuahn ye va̱co a̱ma ihyan che duche ye Justo, che nti chihto ya̱co. Ihyan min ne, namin rendeva ye yavena̱n Dendiohs. 8 A̱ma intiyahn ya̱co che duche ye Crispo nduco nducoya̱ca ihyan ndeva̱co ye ne, chitahno ye Dihvo vo Jesucristo. Namin cuahn che chihnevan a̱ma ya̱hn ihyan ya̱n Corinto Ndudo yahn Dendiohs ne, chitahno ye, ne chedenune ye. 9 A̱ma vino ne, chinahn a̱ma vederihno na̱n Pa̱blo, ne chihnevan ye che ra̱hn Dihvo vo nduco ye:

―Cuiquendi, cuahndode. Hua te vah. Hua ngüen, 10 te u ne, nducó di, ne nde a̱ma ihyan hua co nahn ta̱h ye di ca̱va che nuhn yah ye di. Cuiquendi, cuahndode, te muhn ya̱n cuh ne, vate ca a̱ma ya̱hn ihyan che cotahno ye u.

11 Chemin che quenan Pa̱blo min ya̱n Corinto a̱ma nduyo quenan ma̱n, ricuahn ye Ndudo yahn Dendiohs, rihnevan ihyan chahn.

12 Ate cuahn che quenan Galión gobernador yahn Acaya ne, ihyan nación yahn Israel ne, chi ta̱n ye nduco Pa̱blo, ne ndo da̱ma ye, quenda ye ihyan na̱n se. 13 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Sa̱hnguh ne, rinun se ihyan che cotahno ye Dendiohs, ate hua nduhca̱ che rihquentiyon ley.

14 Pa̱blo ne, adeche cuana̱n ca̱hma ye cuahn che ra̱hn Galión ri se ihyan chahn:

―Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, ndete che ca̱va a̱ma nunde chahte che nda ne sa̱hn tih ná̱n ne, va vedeyenó che techeca̱dé yahn se. 15 Ate nducote dema̱n ndudo ma̱n, che duche ihyan ma̱n, yahn ley yahn ma̱n nchuhn ma̱n ne, ta̱n condihche ne ta̱ca techeca̱de ma̱n ne, te u ne, nde hua nahn techeca̱dé yahn dehtenduh che tihchan.

16 Chihno ra̱hn se chemin ne, chihquentiyon se che ndiquenda̱h vah ihyan chahn. 17 Tuhme nducoya̱ca sa̱hn nación yahn Grecia che nduco se min ne, tumanga̱n se ihyan ndina̱n yahn ya̱co che duche ye Sóstenes, ne a min no chahn se ihyan. Gobernador ne, ndihchero se, ate nde hua tumaca̱h se.

Nta̱ Pa̱blo ya̱n Antioquía, ne ndaconan cuahn tun ye che co ino yune, cuahndudo ye

18 Pa̱blo ne, ndeh ro ca quenan ye ya̱n min. Tuhme ya̱hve ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne chahtenun ye a̱ma ba̱rco nduco Aquila nduco Priscila, ne cuahn ye nduco vih ya̱hn yahn Siria. Min ya̱n Cencrea, ura che ametah conun Pa̱blo chete ba̱rco me ne, ndu rah tin ye ca̱va che na̱hma ye che a tuno ro yahn a̱ma ndudo che a neca̱h ye Dendiohs ro mena̱n. 19 Cuahn che nda̱ ihyan chahn ya̱n Efeso ne, Pa̱blo ne, chihcoma̱n ye Aquila nduco Priscila, ne cuahn ye ya̱co, nte ye nduco ihyan nación yahn Israel che rendo da̱ma ye min. 20 Ihyan chahn ne, chica ye favor ihyan che conan ca ye min, ate hua cahnecun ye. 21 Tuhme ya̱hve ye ihyan chahn:

―Va che cá̱hn ya̱n Jerusalén ca̱va che a min quenán nda̱ ro vihco. Ate ndete che nahn Dendiohs ne, ndaconan tún, ndihchero vih vo.

Tuhme ndonun ye ba̱rco me, ne chica ye ya̱n Efeso.

22 Cuahn che nda̱ Pa̱blo ya̱n Cesarea ne, chahn ye ya̱n Jerusalén, neca̱h ye Dendiohs ihyan ndiya̱co. Tuhme cona̱hn ye ya̱n Antioquía. 23 Cuahn che a chi ra̱hn che nta̱ ye min ne, cuahn tun ye nduh ya̱n nduh ya̱n, ya̱hn yahn Galacia ma̱n, Frigia ma̱n, reneca̱h ya̱n ye chedave yahn nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo.

Rahndudo Apolos ya̱n Efeso

24 Ta̱hn min ne, a̱ma ihyan, nda̱ta yahn Israel, che duche ye Apolos ne, nda̱ ye ya̱n Efeso. Ihyan min ne, chihta ye ya̱n Alejandría. A̱ma devano ye Ndudo yahn Dendiohs, ne a̱ma nda̱hca̱ rahndudo ye. 25 Ndah nahn ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ne numa cua̱co ma̱n, numa ino ye ma̱n, rahndudo ye yahn ye, andahre dema̱n yahn che chehdenune Jua̱n Bautista devano ye. 26 Min chete ya̱co ne, tihca̱ cahndudo ye numa ino ye, ne cuahn che chihno cahndudo ye ne, Aquila nduco Priscila ne, quenda ye ihyan deva vih, ne ca̱h cuande ndah ye ihyan yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. 27 Cuahn che nahn ca̱hn Apolos ya̱hn yahn Acaya ne, ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, chinan ye ihyan, ne dirun ye a̱ma ca̱ca yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo che vate ye ya̱hn min ca̱va che nevahnecun ye ihyan. Cuahn che nda̱ ye ya̱hn min ne, a̱ma chinan ye ihyan chahn che numacuahn vedeyahino yahn Dendiohs chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, 28 te rihco ro ye na̱n nducoya̱ca ihyan te hua nda̱hca̱ che rendedecadino ihyan nación yahn Israel, nde na̱n che ca̱hma ye metah. Nduco Ndudo yahn Dendiohs ne, reca̱h cuande ye ihyan chahn te Dihvo vo Jesucristo ne, a ihyan min che va ca̱de che ndedevahn ye ihyan iyehnse.

19

Nda̱ Pa̱blo ya̱n Efeso

1 Numanahn che quenan Apolos ya̱n Corinto ne, chuh Pa̱blo cua̱hn icoya̱hn, ne nda̱ ye ya̱n Efeso. Min ndihche ye neve se che ritahno se Dihvo vo Jesucristo, 2 ne tumerune ye sa̱hn:

―¿A quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn cuahn che chitahno ne Jesucristo ne?

Ndahconan sa̱hn chahn:

―Nde hua nihnevan nuhn yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs.

3 Tuhme ndaconan tumerune ye sa̱hn chahn:

―¿Ta̱ca̱ chedenune nchuhn tuhme ne?

Ndahconan se:

―Chedenune nuhn nduhca̱ che chehdenune Jua̱n Bautista ihyan.

4 Ra̱hn Pa̱blo ri ye sa̱hn:

―Jua̱n ne, chehdenune ye ihyan ca̱va che co ro che a nto ino ihyan chahn nunde yahn ye. Namin ra̱hn Jua̱n ri ye ihyan te va che cotahno ye a̱ma ihyan che cochi ye adive. A ihyan min che Jesús che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse.

5 Cuahn che chihnevan sa̱hn chahn che tihca̱ ne, chedenune se, cah se Dihvo vo Jesucristo. 6 Nahn ta̱h Pa̱blo sa̱hn, ne quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs sa̱hn, din che nte se ta̱ma te o deva̱co ma̱n, cahndudo se Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. 7 Va̱n nducoya̱ca ne, ri se tenduh ndichio ihyan se.

8 Numanahn che quenan Pa̱blo min ino iyo ne, rahn ye ya̱co, rahndudo ye numa ino ye, redin ye che renahn ihyan yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. 9 Ate a̱ma ya̱hn ihyan ne, nducote cheche chedave yahn ye ne, hua chitahno ye, ne chihnga̱ ra̱hn ye yahn ndudo ndah yahn Dendiohs. Chemin che Pa̱blo nduco nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, chihcoma̱n ye ihyan chahn, ne cuahn ye, ndo da̱ma ye chete escuela yahn a̱ma ihyan che duche ye Tiranno. Min cahndudo ye ro ro. 10 Chete che o nduyo quendi ye, rahndudo ye min, ne a̱ma ya̱hn ihyan, ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, che vate ye ya̱hn yahn Asia ne, chihnevan ye ndudo yahn Dihvo vo. 11 Dendiohs ne, ca̱h ye vederihquentiyon, quenan cuma Pa̱blo, ne rinahn vederihno rahte. 12 Nde tino che retoh Pa̱blo, o pa̱yon yahn ye ne, riquenda ihyan, renahn ye ihyan cah, ne rendoyahn ye, renahn ye ihyan che chenun vaco chihnga̱ ihyan, ne rendiquenda̱h.

13 Ate a̱ma o sa̱hn nación yahn Israel che vatechica se, rendetenda̱h se vaco chihnga̱ che chenun ihyan ne, nahn ndetenda̱h se vaco chihnga̱ nduco vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Ra̱hn se ri se vaco chahn:

―Numacuahn vederihquentiyon yahn Jesucristo che rahndudo Pa̱blo yahn ye ne, rihquentiyon nuhn nchuhn che ndiquenda̱h ne.

14 Esceva, a̱ma ihyan nación yahn Israel, che chidocuya̱n ndina̱n ye ne, vate ndache da̱ya ye, ne sa̱hn chahn ne, tihca̱ redin se. 15 Ate a̱ma yune cuahn che tihca̱ ra̱hn se nduco a̱ma vaco chihnga̱ ne, ndahconan vaco me yahn se:

―A rendihché Jesucristo. Namin a devanó duh che Pa̱blo. Ate nchuhn ne, ¿duh nchuhn ne?

16 Tuhme sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ me ne, tumanga̱n se sa̱hn chahn, ne chahn se sa̱hn numacuahn vedeta̱n, nde na̱n che din cuno se nducoya̱ca se. A deva̱ne sa̱hn chahn ma̱n, nta̱ca yah se ma̱n, ndiquenda̱h vah se, chano se. 17 Nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, che vate ye min ya̱n Efeso ne, checadino ye che tihca̱ chi. A̱ma chahn ino ye, ne ndeva ye yavena̱n Dihvo vo Jesucristo.

18 Me ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, a̱ma ya̱hn ye ne, ntuma ino ye nunde yahn ye che chitahno ye vedecuah ro mena̱n me. 19 Namin a̱ma ya̱hn ihyan che quenan cuma ye vedecuah ro mena̱n me ne, quenda ye libro yahn ye, chihquiya̱hn ye na̱n nducoya̱ca ihyan. Cuahn che tenda̱h cuande ihyan ta̱va chihve nducuahn libro chahn ne, rigonun o raco ndiche mil tume diya̱hngua. 20 Nduco tihca̱ ne, a̱ma chetuhn ndudo yahn Dihvo vo, chihnde ro vederihquentiyon yahn ye.

21 Chihno min ne, chihco ca̱de Pa̱blo che ca̱hn ye ya̱hn yahn Macedonia ma̱n, Acaya ma̱n, quendihchero ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne quendi ye nde ya̱n Jerusalén. Tuhme va che ca̱hn ye ya̱n Roma. 22 Dechuh ye o combiero yahn ye che rinan se ihyan, Timoteo nduco Erasto, che ca̱hn se ya̱hn yahn Macedonia numanahn che quenan ca ye ya̱hn yahn Asia.

Ndo da̱ma ihyan ya̱n Efeso numacuahn vedeta̱n

23 Ta̱hn min ne, a̱ma chi ta̱n ihyan yahn che retuhn ndudo ndah yahn Dendiohs. 24 Vedeta̱n min ne, cana̱n ca̱va a̱ma sa̱hn vichediya̱hngua che duche se Demetrio. Sa̱hn min ne, rendedevihne se diya̱hngua, redendah se ya̱co ca̱hya nduhca̱ ya̱co yahn Diana, dendiohs che va ye ya̱n va̱co se. Yahn chihve ntiyon min, ne ya̱hn sa̱hn che redin se ntiyon nduco se. 25 Din da̱ma se sa̱hn chahn ma̱n, nducoya̱ca ca sa̱hn che rinan se sa̱hn na̱n ntiyon min ma̱n, ne ra̱hn se ri se sa̱hn:

―Nchuhn ne, a devano ne te na̱n ntiyon cuh a̱ma renda̱ca vo tume. 26 A rendihche ne ma̱n, a rihnevan ne ma̱n, nduhca̱ che a̱ma racotuhn Pa̱blo ndudo va̱n nducoya̱ca ihyan ya̱n Efeso ma̱n, va̱n ihyan che vate ye numachahte ya̱hn yahn Asia ma̱n. Hua renguan se, rahndudo se te dendiohs che redendah ihyan ne, ndiyu dendiohs, ne a a̱ma ya̱hn ihyan ritahno ye. 27 Che redin se ne, ca̱hnda yahn ntiyon che redin vo, te co cuihno, nde co cuhnde ma̱n ya̱co yahn dendiohs Diana, che a̱ma yudo ye, che rendeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye, numachahte ya̱hn yahn Asia ma̱n, numachahte iyehnse ma̱n. Ndete che quendi tihca̱ ne, nde ametah tumeca̱h ihyan yahn vederihquentiyon yahn ye.

28 Cuahn che chihnevan sa̱hn chahn che tihca̱ ne, a̱ma chi ta̱n se, ne cana̱n cah se:

―¡A̱ma yudo vederihquentiyon yahn Diana, dihve ihyan ya̱n Efeso!

29 Nduco chemin ne, necuan ihyan ya̱n numacuahn vedeta̱n, cheta̱h ye Gayo nduco Aristarco, o ihyan ya̱hn yahn Macedonia che nduco ye Pa̱blo, ne chihnda̱ rudo ye ihyan chahn, quenda ye ihyan ndeva̱coya̱n. 30 Pa̱blo ne, nahn ca̱hn ye min, ya̱hve ye ihyan ya̱n chahn, ate ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, hua cahnecun ye. 31 Namin o ino ihyan ndina̱n che rihquentiyon ye ya̱hn yahn Asia, che amigo yahn Pa̱blo ne, tahve ye ndudo yahn ye che hua na̱hme na̱n ye min. 32 Numanahmin ne, vari chende ihyan ya̱n chahn, chenun ye min. A vih rah a̱ma, a vih rah ta̱ma ye, te a nahn nducoya̱ca ye nde hua devano ye deh cuande che nto da̱ma ye. 33 A̱ma o sa̱hn che nduco se min ne, ca̱h cuande se Alejandro deh che ri, ne chaconahn ihyan nación yahn Israel sa̱hn na̱n nducoya̱ca ihyan ca̱va che ca̱hma nan se ihyan. Din ta̱h se che cuahte dihn chende nducoya̱ca ihyan ya̱n chahn ca̱va che cuahndudo se. 34 Ate cuahn che checadino ye te nda̱ta yahn Israel sa̱hn ne, cah ye tenduh o ura tuhca̱:

―¡A̱ma yudo vederihquentiyon yahn Diana, dihve ihyan ya̱n Efeso!

35 Tuhme nda̱ sa̱hn secretario, chihco dihn se ihyan chahn, ne ra̱hn se:

―Nchuhn, ihyan ya̱n Efeso, numachahte iyehnse ne, devano ihyan te redin ihyan ya̱n Efeso cuda̱do ya̱co yahn dendiohs Diana che chica ye na̱n ro. 36 Nducote nducoya̱ca ihyan devano ye yahn chemin ne, cuahte dihn nchuhn. Hua cuhma ne numanahn che metah ndedecadino ndah ne, 37 te sa̱hn sih che nda ne muhn ne, hua chihnga̱ ra̱hn se yahn dendiohs yahn ne. 38 Ndete che Demetrio nduco sa̱hn che redin ntiyon nduco se vate ca̱nda se nduco adecoduhno ihyan ne, va va̱coya̱n ma̱n, vate intiyahn che retecheca̱de ye ma̱n. Min ca̱hn queri a̱ma se cuhnde ca̱de yahn se. 39 Ate ndete che tahque chahte ca̱nda yahn se ne, conan rino se, te va che ndo da̱ma nducoya̱ca ihyan ya̱n, ne ro min ne, co cuhnde ca̱de yahn se. 40 Nde ca̱hnda yuhn vo che tihca̱ rendo da̱ma nchuhn, rah ne, te co ca̱ca nunde ihyan yuhn vo che rendedecuan vo ca̱nda. Ndete che ca̱carune ihyan ndina̱n ne, nde na̱n che ca̱hma vo metah.

41 Chihno ra̱hn ye chemin ne, ndedechuh ye ihyan ya̱n chahn, cona̱hn ye.

20

Ndaconan Pa̱blo, nchuh ye ya̱hn yahn Macedonia, nta̱ ye ya̱hn yahn Grecia

1 Cuahn che a chahte dihn ihyan ya̱n chahn ne, nedin da̱ma Pa̱blo ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne ya̱hve ye ihyan. Chihno min ne, chahtema̱hn vih ye, ne nda̱ca ye min, nda̱ ye ya̱hn yahn Macedonia. 2 Quechica ye nduh ya̱n nduh ya̱n yahn Macedonia, ya̱hve ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo, nde nda̱ ye ya̱hn yahn Grecia. 3 Min quenan ye ino iyo, ne cuahn che a va ya̱n yahn ye che conun ye a̱ma ba̱rco, na̱hn ye ya̱hn yahn Siria ne, checadino ye te ihyan nación yahn Israel ne, nahn ca̱hno ye ihyan. Chemin che ndonun yune ye, ndaconan ye ya̱hn yahn Macedonia. 4 Sópater yahn ya̱n Berea ma̱n, Aristarco nduco Segundo yahn ya̱n Tesalónica ma̱n, Gayo yahn ya̱n Derbe ma̱n, Timoteo ma̱n, Tíquico ma̱n, Trófimo yahn ya̱hn yahn Asia ma̱n ne, cuahn ye nduco Pa̱blo. 5 Quenda̱h na̱n ihyan chahn yahn nuhn, ne chahtenan rino ye nuhn nde ya̱n Troas. 6 Chuh ro yudo, vihco che reh ihyan pa̱n che metah ya̱ yahn ne, chahtenun nuhn a̱ma ba̱rco, chica nuhn ya̱n Filipos. Chihno uhn ro ne, ntuno nuhn ihyan chahn min ya̱n Troas, ne min chahtenan nuhn nduco vih ndache ro.

Rahndudo Pa̱blo ya̱n Troas

7 Ro che ndeva ndate ne, ndo da̱ma nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo ca̱va che ndeh ye pa̱n nduhca̱ che a va ca̱de, ne riya̱hve Pa̱blo ihyan. Quendi ye rente ye nde chi ma̱hn ya̱n, te ta̱ma ro me ne, va che nda̱ca ye min. 8-9 Nto da̱ma ihyan chahn nde na̱n cua̱rto che tahque ya̱co, na̱n ino cuahto, ne a̱ma chendihco lámpara, riche. A̱ma sa̱hn yuno che duche se Eutico ne, va se na̱n venta̱na, ne nducote a̱ma ra̱hn quendi Pa̱blo rahndudo ye ne, cheta̱h ya̱hnde sa̱hn, ne cuahn che a ndah quiya̱do se ne, ndaconda̱ se min, chenda̱h se nde ndiya̱hn. Chahn ihyan chahn, ndedecuan ye sa̱hn, ne a ndih se. 10 Tuhme cuenchahn Pa̱blo, ne chahtema̱hn ye sa̱hn. Ra̱hn ye ri ye ihyan chahn:

―Huate dihya nchuhn co, te ma̱n ne, quenduche se, a ndedetuhche Dendiohs sa̱hn.

11 Chihno min ne, conda̱ Pa̱blo, ne cheh ye nduco ihyan chahn. Quendi ye rahndudo ye nde chi dave, ne tuhme cuahn ye. 12 Me sa̱hn yuno me ne, ndiquenda ihyan chahn sa̱hn ndeva̱co se, quenduche se, ne a̱ma chi yeno nducoya̱ca ye.

Pa̱blo nduco combiero yahn ye, chica ye ya̱n Troas, cuahn ye ya̱n Mileto

13 Chahtenun nuhn a̱ma ba̱rco, quenda̱h na̱n nuhn yahn Pa̱blo, cuahn nuhn ya̱n Asón. A nte ca̱de nuhn te min va che cuahtenan rino nuhn ihyan, te ma̱n ye nahn ca̱ca ca̱h ye nde min. 14 Cuahn che nta̱ca vih nuhn nduco ye min ya̱n Asón ne, chenda̱ ye chete ba̱rco nduco nuhn, ne nda̱ nuhn ya̱n Mitilene. 15 Ta̱ma ro me ne, chica nuhn min, ne chuh nuhn ya̱n Trogilio, ne nde ta̱ma ro me ne, nda̱ nuhn ya̱n Mileto. 16 Tihca̱ din nuhn, te nahn chuh da̱ma Pa̱blo ya̱n Efeso ca̱va che hua condah ye ya̱hn yahn Asia. Ndete che conun ne, nahn nta̱ nun ye ya̱n Jerusalén, conan ye min nda̱ ro vihco Pentecostés.

Cahndudo Pa̱blo na̱n intiyahn ya̱co che vate ye ya̱n Efeso

17 Cuahn che a chenan nuhn ya̱n Mileto ne, tahve Pa̱blo che chehua intiyahn ya̱co nde ya̱n Efeso. 18 Cuahn che nda̱ ihyan chahn min ne, cahndudo Pa̱blo:

―Nchuhn ne, a devano ne nduhca̱ che quechicá va̱n nchuhn nde ro che ndá̱ ya̱hn yahn Asia. 19 Numacuahn ro che quenán nduco nchuhn ne, dín ntiyon yahn Dendiohs numacuahn vedenecun. A̱ma chuhríhn ma̱n, chihtera nune ndutiná̱n ma̱n, yahn che ihyan nación yahn Israel ne, chenun ino ye vedeta̱n nducó. 20 Ate hua cheguán cahndudó na̱n nchuhn nducuahn che cochihve yahn ne. Chicuáhn nchuhn na̱n nducoya̱ca ihyan ma̱n, queri a̱ma ne ndeva̱co ne ma̱n. 21 Ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, chicuáhn nducoya̱ca ye che va che nto ino ye nunde yahn ye, ne cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 22 Ma̱n ne, nahn Vaco Dendiohs che cá̱hn ya̱n Jerusalén, nde hua devanó nducuahn che cuahno có min. 23 Ate devanó te nduh cua̱n ya̱n na̱n che ráhn ne, ra̱hn Vaco Ndah yahn Dendiohs ri u te va che conún va̱coya̱hn ma̱n, a̱ma chuhríhn ma̱n. 24 Ate nde hua rendedecadinó yahn chemin, andahre ca̱hno ihyan u, te nahn dináhn numacuahn vedeyeno ntiyon che te Dihvo vo Jesucristo u, che cuahndudó ndudo ndah yahn vedeyahino yahn Dendiohs.

25 ’Ma̱n ne, a devano cua̱có te nde a̱ma nchuhn che cahndudó ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs na̱n ne ne, ametah ndaconan ndihchero ne u. 26 Chemin che ca̱hmá có nchuhn te ametah quendihcó nunde ca̱va nde a̱ma ne, 27 te a cahndudó na̱n ne nducuahn che ndihco ca̱de Dendiohs, nde tah hua chiná̱n. 28 Cuihco nchuhn cuda̱do ma̱n ne. Namin codin ne cuda̱do nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo, te chaconahn Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn che din ne ntiyon min. Nunde yahn ihyan chahn ne, a nenevihve nduco yun yahn Dihvo vo. 29 U devanó te cuahn che a coná̱hn ne, nda̱ sa̱hn che conun se ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne din se che cuihno cotuhn ye nduhca̱ che retuhn itecuche cuahn che renda̱ lobo. 30 Va̱n ma̱n nchuhn ne, quenda̱h sa̱hn che detoh nan se ndudo cua̱co, cahncheh se ihyan che a ritahno ye Dihvo vo, ne quenda se ihyan la̱do yahn se. 31 Chemin che cuihco nchuhn cuda̱do, ne cueneca̱hco ne te ino nduyo nde ro nde ra̱hn, riya̱hvé queri a̱ma ne, nde chihterá nune ndutiná̱n ca̱va ne.

32 ’Dihnó, ma̱n ne, nda̱hcó nchuhn ta̱h Dendiohs. Codinahn ne ndudo yahn vedeyahino yahn ye, te va vederihquentiyon yahn, ne co din che quendi cotahno ne Dihvo vo Jesucristo numa ino ne. Namin nedin da̱ma Dendiohs nchuhn nduco nducoya̱ca ihyan che a ndihco vih ye ca̱va che co ye ihyan yahn ma̱n ye. 33 Ca̱va má̱n ne, hua nahn yáhn nde a̱ma dehtenduh yahn ihyan, nde tume, nde tino. 34 Má̱n redín ntiyon ca̱va che nda̱ca che rechuhnún nduco ihyan che rinduco ye u. A ma̱n nchuhn devano ne. 35 Cuahn da̱ma chicuáhn nchuhn che tihca̱ va che din vo ntiyon, ne conan vo ihyan che metah yahn ye nduhca̱ che ra̱hn Dihvo vo Jesucristo: “Tahque ndah che ca̱h vo ihyan che co che cota̱h vo che te ye.”

36 Cuahn che a chihno cahndudo Pa̱blo ne, chehntihya ye, ne cova̱h ye nduco nducoya̱ca ihyan chahn. 37 Tuhme a̱ma chaco nducoya̱ca ihyan chahn, chatema̱hn ye Pa̱blo, ne tena̱n ye ihyan, 38 te a̱ma chi ra̱n ye yahn che ra̱hn Pa̱blo te ametah ndaconan ndihche vih ye. Tuhme chengu yune ye Pa̱blo nde na̱n che va ba̱rco.

21

Cuahn Pa̱blo ya̱n Jerusalén

1 Chihco ma̱n nuhn dihno vo chahn, chahtenun nuhn chete ba̱rco me, ne cuahn da̱ma nuhn nde ya̱hn yahn Cos. Ta̱ma ro me ne, nda̱ nuhn ya̱hn yahn Rodas, ne chica nuhn min, cuahn nuhn ya̱n Pátara. 2 Min ndihche nuhn a̱ma ba̱rco che cuahn cua̱hn ya̱hn yahn Fenicia, ne chahtenun nuhn chete, cuahn nuhn. 3 Chuhnan nuhn ya̱hn yahn Chipre, quenan cua̱hn la̱do ta̱h cueh nuhn, ne cuahn da̱ma nuhn nde ya̱hn yahn Siria. Nducote ba̱rco min ne, ya̱n Tiro chan ca̱va che ndevah chede yahn ne, cuenchahn nuhn. 4 Min nta̱ca nuhn ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne chahtenan nuhn nduco ye ndache ro. Ihyan chahn ne, din Vaco Dendiohs che checadino ye deh che va che co, ne ra̱hn ye ri ye Pa̱blo che hua ca̱hn ye ya̱n Jerusalén. 5 Ate chihno ndate min ne, chica nuhn min, ne nducoya̱ca ihyan chahn, nde nda̱hta, nde cha̱hn, nde checa̱hya yahn ye ma̱n, chengu yune ye nuhn nde chihto nuniya̱hn. Min chehntihya nducoya̱ca nuhn, cova̱h nuhn. 6 Chihno ya̱hve vih nuhn ma̱n, chahtema̱hn vih nuhn ma̱n, tuhme chahtenun nuhn ba̱rco me, ne ihyan chahn ne, cona̱hn ye ndeva̱co ye.

7 Chica nuhn ya̱n Tiro, nda̱ nuhn ya̱n Tolemaida. Min nta̱ca nuhn ihyan che ritahno ye Dihvo vo, ne chahtenan nuhn nduco ye a̱ma ro. 8 Ta̱ma ro me ne, chica nuhn min, ne nda̱ nuhn ya̱n Cesarea. Chenda̱ nuhn va̱co dihno vo, Felipe evangelista, a̱ma ihyan diácono che ndache chahn, ne min chahtenan nuhn nduco ye. 9 Ihyan min ne, vate cun ta̱hn ntuco da̱ya ye, che rahndudo te Ndudo yahn Dendiohs. 10 A ndeh ro chenan nuhn min cuahn che nda̱ a̱ma ihyan che duche ye Agabo che chica ye esta̱do yahn Judea. Ihyan min ne, reca̱h Dendiohs che recadino ye deh che va che co. 11 Nda̱ ye na̱n che chenun nuhn, ne cheta̱h ye pa̱yon chahno yahn Pa̱blo. Dechiche ye ca̱h ye ma̱n, ta̱h ye ma̱n, ne ra̱hn ye:

―Ra̱hn Vaco Ndah yahn Dendiohs te ihyan nación yahn Israel che vate ye ya̱n Jerusalén ne, tuhca̱ dechiche ye ihyan che yahn ye pa̱yon chahno cuh, ne neca̱h ye ihyan ta̱h sa̱hn ta̱ma nación.

12 Tuhme nuhn nduco dihno vo che vate ye ya̱n Cesarea ne, a̱ma ndeh ra̱hn nuhn nduco Pa̱blo che hua ca̱hn ye ya̱n Jerusalén. 13 Ndahconan ye, ne ra̱hn ye ri ye nuhn:

―¿Dehco che raco nchuhn, reca̱h ra̱n ne chedave yáhn?, te u ne, a va yá̱n ndiyu dema̱n che dechiche ihyan u, ate a va yá̱n andahre ca̱hno ye u min ya̱n Jerusalén yahn che rahndudó ndudo yahn Dihvo vo.

14 Nducote hua chicha ndudo yahn nuhn ne, cheguan nuhn riya̱hve nuhn ihyan, ne ra̱hn nuhn:

―Co nduhca̱ che nahn Dihvo vo Dendiohs.

15 Chihno min ne, chihco ya̱n nuhn dehtenduh yahn nuhn, ne cuahn nuhn ya̱n Jerusalén. 16 Ya̱hn dihno vo che vate ye min ya̱n Cesarea ne, cuahn ye nduco nuhn. Namin cuahn a̱ma dihno vo, ya̱hn yahn Chipre, che duche ye Mnasón. Ihyan min ne, a ra̱hn ritahno ye Dihvo vo, ne va̱co ye va che cuahtenan nuhn min ya̱n Jerusalen.

Chahn Pa̱blo quendihchero ye Jacobo

17 Cuahn che nda̱ nuhn ya̱n Jerusalén ne, ihyan ya̱n min che ritahno ye Dihvo vo ne, nte ye Dendiohs nuhn numacuahn vedeyeno. 18 Ta̱ma ro me ne, chahn nuhn nduco Pa̱blo, chendihchero ye Jacobo, ne min nto da̱ma nducoya̱ca intiyahn ya̱co. 19 Pa̱blo ne, neca̱h ye Dendiohs ihyan chahn, tuhme neca̱h cuande ye ihyan queri a̱ma vederihno che din Dendiohs va̱n ihyan nación chena̱hn. 20 Cuahn che chihnevan ihyan chahn ne, ndeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Dendiohs. Tuhme ra̱hn ye ri ye Pa̱blo:

―Dihno nuhn, nda̱hca̱ nduhca̱ che ra̱hn ne, ate rendihche ne te a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel, ca̱de mil ye, ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne nducoya̱ca ye ne, nahn ye che quendi vo, dinahn vo ley che dirun Moisés. 21 Checadino ihyan chahn te ndih ne, ricuahn ne ihyan nación yahn Israel che vate ye nación chena̱hn, che hua dinahn ye ley min ma̱n, hua nahn ye seña da̱ya ye ma̱n, hua quendi ye costumbre ndico yuhn vo ma̱n. 22 Ma̱n ne, ¿deh din ye?, te ndo da̱ma nducoya̱ca ye cuahn che cadino ye che a nda̱ ne. 23 Tahque ndah tuhca̱ codin ne. Vate cun sa̱hn dihno vo muhn che a nahn cuihno ro che vate se ya̱hte yahn ndudo che ca̱h se Dendiohs. 24 Cuinduco ne sa̱hn, ne ca̱h ne tume sa̱hn ca̱va che cua se dehtenduh che co vedino ro min cuahn che va che ndu rah tin se. Tuhme cadino ihyan chahn te hua cua̱co nduhca̱ che ra̱hn ihyan nduco ye yahn ne, ne codevano ye te namin ndih ne, redinahn ne che rihquentiyon ley. 25 Me ihyan ta̱ma nación che ritahno ye Dihvo vo ne, a dirun nuhn yahn ye che hua tumeca̱h ye yahn nducuahn dehtenduh, atena̱n o ino che tuhchan. Hua cheh ye yute che ri vedino, rihco ihyan na̱n dehtenduh che redin vahn ye dendiohs yahn ye ma̱n, hua cheh ye yun ma̱n, yute yahn ite che hua ra yun yahn te ma̱n, hua cuahtenan ye nduco nda̱hta che ndiyu nda̱hta yahn ye ma̱n.

Din se preso Pa̱blo chete ya̱co chahte

26 Tuhme chinduco Pa̱blo sa̱hn che cun chahn, ne ta̱ma ro me ne, ndodave ye nduco se nduhca̱ costumbre min, ne chenda̱ ye chete ya̱co chahte ca̱va che co ye chidocuya̱n ro che cuihno ya̱hte yahn se ma̱n, ca̱h queri a̱ma se vedino yahn se ma̱n.

27 Ate cuahn che a nahn tuno nduh che ndache ro che va che ca̱h sa̱hn chahn vedino yahn se ne, nda̱ ino cun sa̱hn nación yahn Israel che chica se ya̱hn yahn Asia, ne ndihchero se Pa̱blo chete ya̱co me. Chinun se nducoya̱ca ihyan ya̱n, ne tumanga̱n se Pa̱blo, 28 cah se:

―Nchuhn, ihyan nación yahn Israel, ¡cuinan ne nuhn! Cota̱h vo sa̱hnguh che quechica se nduh ya̱n nduh ya̱n, rinun se ihyan che hua dinahn ye che rihquentiyon nación yuhn vo ma̱n, ya̱co yuhn vo ma̱n, ley yuhn vo ma̱n. Ava̱ne ne, nda se a̱ma o sa̱hn ta̱ma nación muhn chete ya̱co, detoh nan se muhn na̱n che rendeva vo yavena̱n Dendiohs.

29 Tihca̱ ra̱hn sa̱hn chahn yahn che ndihchero se Pa̱blo viya̱n me che nduco ye Trófimo, a̱ma sa̱hn ya̱n Efeso, ne ra̱hco se te co quenda ye sa̱hn min chete ya̱co.

30 A nahn nducoya̱ca ihyan ya̱n, aderano ye, ndo da̱ma ye, ne tumanga̱n ye Pa̱blo numacuahn vedeta̱n. Chihnda̱ rudo ye ihyan cua̱hn chevah, ne ndeta̱hno neca̱hde ye chende ya̱co. 31 Adeche ca̱hno ihyan chahn Pa̱blo cuahn che checadino ihyan ndina̱n yahn sanda̱do che nducoya̱ca ihyan ya̱n Jerusalén, a nto da̱ma ye numacuahn vedeta̱n. 32 Ndeta̱hno quenda ihyan ndina̱n me sanda̱do yahn ye ma̱n, capitá̱n ma̱n, ne cuahn ye rano ye na̱n che nto da̱ma ihyan ya̱n chahn. Cuahn che ndihche ihyan ya̱n chahn che nda̱ ihyan ndina̱n me nduco sanda̱do chahn ne, chenguan ye rahn ye Pa̱blo. 33 Chihquentiyon ihyan ndina̱n me che din sanda̱do chahn preso Pa̱blo, dechiche se ihyan nduco o cadena. Tuhme tumerune ye duh ihyan ye ma̱n, deh nedin ye ma̱n. 34 Ihyan ya̱n chahn ne, a vih rah a̱ma, a vih rah ta̱ma ye, ne nducote hua chi chenahn ihyan ndina̱n me yahn che a̱ma vari chende ye ne, chihquentiyon ye sanda̱do che quenda se Pa̱blo chete cuartel. 35 Cuahn che nda̱ sanda̱do chahn nduco Pa̱blo na̱n nda che renda̱ chete cuartel ne, quenda ya̱co se ihyan, te a̱ma ca̱nda chende ihyan ya̱n chahn, 36 ndito ca̱hche ye, rah ye:

―¡Cuihno nchuhn sa̱hn tih!

Cahndudo Pa̱blo na̱n ihyan ya̱n

37 Cuahn che nda̱ se nduco Pa̱blo chendevah cuartel ne, tumerune ye ihyan ndina̱n me:

―¿A te yune ne che ca̱hmá a̱ma o ndudo ne?

Ndahconan ihyan ndina̱n me:

―¿A ri rente deva̱co griego? 38 ¿A ndiyu di sa̱hn nación yahn Egipto che ndedecuen ca̱nda a ra̱hn me, quenda cun mil sa̱hn rihno ihyan cua̱hn icoya̱hn?

39 Tuhme ndahconan Pa̱blo:

―U ne, ihyan nación yahn Israel u. Ya̱n va̱có ne, Tarso, a̱ma ya̱n chahte, ya̱hn yahn Cilicia. Codin ne favor, ne te yune ne che ca̱hmá nduco ihyan sih.

40 Ca̱h yune ihyan ndina̱n me che ca̱hma Pa̱blo, ne chandi ye na̱n nda me, din ta̱h ye ca̱va che cuahte dihn chende ihyan ya̱n chahn. Tuhme cahndudo ye deva̱co hebreo:

22

1 ―Nducoya̱ca nchuhn, ihyan ndico ma̱n, dihnó ma̱n, cuihcovan ne che ca̱hmá, te hua dehva nedín yahn ne.

2 Cuahn che chihnevan ihyan chahn che deva̱co hebreo rente ye ne, tahque chahte dihn chende ye, ne quendi ye ra̱hn ye:

3 ―U ne, nda̱ta yahn Israel u. Chihndeyá̱n ya̱n Tarso, ya̱hn yahn Cilicia, ate muhn ya̱n Jerusalén chihtá. Muhn chahn ndáh, Gamaliel chicuahn ye u nducuahn ley che dinahn ihyan ndico yuhn vo. Numacuahn ro ne, redináhn numa inó nducuahn che rihquentiyon Dendiohs, nduhca̱ che redin nchuhn ma̱n ro cuh. 4 Ro mena̱n ne, tihca̱ redin tá̱n nduco ihyan che ritahno ye Jesucristo, ne retenda̱h váh nde nda̱hta, nde cha̱hn ye, ríh ihyan va̱coya̱hn, nde nahn decuihnó ihyan. 5 Chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco intiyahn, a devano cua̱co ye yahn chemin, te a ihyan chahn te ye ca̱ca u ca̱va che cá̱hn ya̱n Damasco, nguá nducoya̱ca ihyan che ritahno ye ihyan min, din nuhn castigo ihyan muhn ya̱n Jerusalén.

Cahndudo Pa̱blo nduhca̱ che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo

6 ’Ate cuahn che cuahn ninó ya̱n Damasco, tenduh na̱n inguiya̱hn ne, adena̱n chiya chihto ná̱n a̱ma dave che chica na̱n ro, 7 ne chendá̱h nde ndiya̱hn. Ura min no chihneván a̱ma ndudo che ra̱hn nducó: “Saulo, Saulo, ¿dehco che redin tan nduco ihyan yáhn?” 8 Tuhme tumeruné: “Dihvé, ¿duh ndih ne?” Ndahconan ndudo me: “U che Jesucristo yahn ya̱n Nazaret. A u che redin tan nducó.” 9 Sa̱hn che nduco se u ne, a̱ma dihya se chi, ndihche se dave me, ate hua chenahn se ndudo me. 10 Tuhme tumeruné: “Dihvé, ¿deh va che dín ne?” Ra̱hn Dihvo vo ri ye u: “Cuenecuen, ne cuehn dame ya̱n Damasco. Min ca̱hma ihyan co ye di deh che va che din.” 11 Chi ve u, din dave me, ne a sa̱hn combiero yáhn cheta̱h se tá̱h, quenda nan se u nde nda̱ nuhn viya̱n me.

12 ’Min va a̱ma ihyan che duche ye Ananías che redinahn ye ley che dirun Moisés, ne nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel che vate ye ya̱n min ne, a̱ma renevahnecun ye ihyan. 13 Nda̱ ihyan min na̱n che quenún, ne ra̱hn ye: “Dihnó Saulo, ma̱n ne, ndaconan co ro nan.” Ndeta̱hno chi ro ná̱n, ne ndihcheró ihyan. 14 Tuhme ra̱hn ye ri ye u: “Dendiohs yahn ihyan ndico yuhn vo ne, a tenda̱h nun ye di nde ro mena̱n ca̱va che conehn deh che nahn ye ma̱n, ca̱va che ndihche Da̱ya Ndah yahn ye ma̱n, ca̱va che cahneven ndudo che ca̱hma ye co ye di ma̱n. 15 Tihca̱ din Dendiohs, te va che cuahndode ndudo yahn ye na̱n nducoya̱ca ihyan ma̱n, va che cuacotohn ndudo yahn nducuahn dehtenduh che ndihchero ma̱n, chihneven ma̱n. 16 Ma̱n ne, ¿dehco che quenan rine? Cuenecuen, ne cuedenune di, cuah Dihvo vo Jesucristo ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yehn.”

Ra̱hn Pa̱blo nduhca̱ che dechuh Dihvo vo Jesucristo ihyan, cuahndudo ye va̱n ihyan nación chena̱hn

17 ’Cuahn che ndaconán muhn ya̱n Jerusalén ne, cháhn, cová̱h chete ya̱co chahte. Numanahn che revá̱h ne, chinahn a̱ma vederihno ná̱n. 18 Ndihcheró Dihvo vo Jesucristo, ne ra̱hn ye ri ye u: “Cuique muhn ya̱n Jerusalén tenun tenun no, te muhn ne, hua tumaca̱h ihyan che cuahndode ndudo yáhn.” 19 Tuhme rá̱hn rí ihyan: “Dihvé, nducoya̱ca ihyan sih ne, a devano ye te quechicá nduh ya̱n nduh ya̱n, rendá̱ chete ya̱co, rehuá ihyan che ritahno ye ndih, ne ráhn ihyan ma̱n, ríh ihyan va̱coya̱hn ma̱n. 20 Cuahn che nte ca̱de intiyahn che va che coh Esteban, ihyan min che dinahn ye ndudo yahn ne ma̱n, cahndudo ye ndudo yahn ne ma̱n ne, namin nducó, chi da̱ma ndudo yáhn nduco ye, nde tuno dín cuda̱do tino yahn sa̱hn che chihno se ihyan.” 21 Ate ra̱hn Dihvo vo ri ye u: “Cuehn, te u dechúh di ya̱hn yahn, cuahndode ndudo yáhn va̱n ihyan nación chena̱hn.”

Va Pa̱blo ta̱h ihyan ndina̱n yahn sanda̱do

22 Nde ndudo min chihnevan ihyan ya̱n chahn, tuhme cana̱n rah ye:

―¡Cuihno nchuhn sa̱hn tih! ¡Ametah nahn ndihchero nuhn sa̱hn!

23 Nducote quendi rah ihyan chahn numacuahn vedeta̱n, ri ya̱co ye tino yahn ye ma̱n, ri ya̱co ye yuniya̱hn ma̱n, 24 chihquentiyon ihyan ndina̱n me che quenda sanda̱do chahn Pa̱blo chete cuartel, ne cuahn se ihyan ca̱va che ca̱hma ye deh cuande che tihca̱ rah ihyan ya̱n chahn yahn ye. 25 Ate cuahn che a dechiche sa̱hn chahn Pa̱blo che a cuana̱n cuahn se ihyan ne, tumerune ye sa̱hn capitá̱n che nti se min:

―¿A rihquentiyon ley che cuahn nchuhn a̱ma ihyan che ndi cuande ye Roma numanahn che metah techeca̱de ne yahn ye?

26 Cuahn che chihnevan capitá̱n chemin ne, chahn se, chengo se ihyan ndina̱n yahn se:

―Cuihco ne cuda̱do deh che redin ne, te sa̱hnga̱h ne, Roma ndi cuande se.

27 Tuhme cuahn ihyan ndina̱n me na̱n Pa̱blo, ne tumerune ye ihyan:

―¿A cua̱co che Roma ndi cuande di ne?

Ndahconan Pa̱blo yahn ye:

―Ta̱ca̱ hua. Roma ndi cuandé.

28 Tuhme ra̱hn ihyan ndina̱n me ri ye ihyan:

―U ne, a̱ma ndeh tume nedihvé ca̱va che chi cuandé Roma.

Ra̱hn Pa̱blo:

―Ate u ne, dehve nedihvé che ndi cuandé min, te chidá ne, min ndi cuande ye.

29 Nduco chemin ne, sanda̱do che vatendi ya̱n se che cuahn se Pa̱blo ne, nda̱ca da̱me se, chihcoma̱n se ihyan. Nde ma̱n ihyan ndina̱n me ne, nducote checadino ye che Roma ndi cuande Pa̱blo ne, dihya nun ino ye chi yahn che chihquentiyon ye che chahya̱to ye.

Chahn Pa̱blo na̱n nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel

30 Ta̱ma ro me ne, nducote nahn cadino ihyan ndina̱n me deh cuande che redin ta̱n ihyan ya̱n chahn nduco Pa̱blo ne, chihquentiyon ye che nta̱hte sanda̱do cadena che nchiche ihyan, ne cah ye nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn ma̱n. Tuhme tenda̱h ye Pa̱blo, ne nda ye ihyan na̱n sa̱hn chahn.

23

1 Ndihchero Pa̱blo nducoya̱ca sa̱hn ndina̱n chahn, ne ra̱hn ye:

―Nchuhn, dihnó, u ne, dave yavená̱n na̱n Dendiohs nde meniyon.

2 Tuhme chidocuya̱n che tahque ndina̱n che duche ye Ananías ne, chihquentiyon ye sa̱hn che vatendi se min che cuahn se chende Pa̱blo. 3 Ra̱hn Pa̱blo ri ye ihyan min:

―O na̱n o chende ne, Dendiohs tihca̱ cuahn ye ndih. ¿A ndiyu va ne ta̱n che techeca̱de ne yáhn nduhca̱ che rihquentiyon ley? ¿Me dehco che redin ne che hua rihquentiyon ley, chihquentiyon ne che cuahn sa̱hn sih u?

4 Sa̱hn che vatendi min ne, ra̱hn se ri si Pa̱blo:

―¿Dehco che rahn tan nduco chidocuya̱n che tahque ndina̱n?, te a Dendiohs che neca̱h ye vederihquentiyon ihyan.

5 Ra̱hn Pa̱blo:

―Dihnó, a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs: “Hua cahme tan yahn ihyan ndina̱n yahn ya̱n vaque.” Ate hua nta̱ tín che ihyan tih che chidocuya̱n che tahque ndina̱n.

6 A devano Pa̱blo te sa̱hn ndina̱n chahn che nto da̱ma se, retecheca̱de se ne, o cua̱n ndi se. A̱ma cua̱n se ne, saduceo, ne ta̱ma cua̱n se ne, fariseo. Chemin che ra̱hn ye numa dito ye:

―Dihnó, u ne, fariseo u. Namin chidá ne, fariseo ye. Retecheca̱de nchuhn yáhn yahn che ritahnó te va che ntuche tena̱hn.

7 Cuahn che tihca̱ ra̱hn ye ne, sa̱hn fariseo chahn nduco sa̱hn saduceo chahn ne, cana̱n rahteruhn chende se, ne hua chi da̱ma ndudo yahn se nduco vih, 8 te sa̱hn fariseo ne, ritahno se te va che ntuche tena̱hn ma̱n, vate ángel ma̱n, vaco ma̱n. Ate sa̱hn saduceo ne, hua ritahno se nde a̱ma na̱n dehtenduh che tihchan. 9 A̱ma vari chende nducoya̱ca sa̱hn chahn. Tuhme necuan neve sa̱hn devano ley che dirun Moisés che ndi cuande se va̱n fariseo, ne ra̱hn nan se Pa̱blo:

―Sa̱hnguh ne, metah nunde yahn se. Ndete che ndiya̱hve a̱ma vaco ndah, o a̱ma ángel sa̱hn ne, hua nda̱hca̱ che din ta̱n vo nduco se, te co din va̱hcho vo yahn Dendiohs.

10 Nducote a̱ma rahteruhn chende sa̱hn chahn ne, va̱h ihyan ndina̱n me che dena̱n ca̱hno se Pa̱blo. Chemin che dechuh ye che chehua sanda̱do ca̱va che ndetenda̱h se ihyan va̱n sa̱hn chahn, ndiquenda se ihyan na̱n cuartel.

11 Vino min ne, chihnde ro Dihvo vo Jesucristo na̱n Pa̱blo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Pa̱blo, hua dehve rahque, te nduhca̱ che cahndode ndudo yáhn muhn ya̱n Jerusalén ne, namin va che cuahndode min ya̱n Roma.

Rinuhn ino sa̱hn ya̱n Jerusalén ta̱ca̱ ca̱hno se Pa̱blo

12 Ta̱ma ro me, ura che a chi dave ne, ya̱hn sa̱hn nación yahn Israel ntuhno se nduco vih che ca̱hno se Pa̱blo. Ca̱h se ndudo yahn se numacuahn vedeyudo che nde hua cheh se nde hua cuh se numanahn che ametah dinahn se ndudo min. 13 Sa̱hn che tihca̱ ntuhno chahn ne, nchuh ca o raco ihyan se. 14 Chahn sa̱hn chahn na̱n chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn intiyahn yahn nación yahn Israel ma̱n, ne ra̱hn se:

―Nuhn ne, ntuhno nuhn, ne ca̱h nuhn ndudo yahn nuhn numacuahn vedeyudo che nde hua cheh nuhn nde hua cuh nuhn numanahn che ametah ca̱hno nuhn Pa̱blo. 15 Ma̱n ne, nchuhn nduco nducoya̱ca ihyan ndina̱n chena̱hn ne, cuedechuh ne ndudo yahn ihyan ndina̱n yahn sanda̱do che checu ye Pa̱blo caviya̱n muhn na̱n ne, din ca̱ ne che nahn techeca̱de ndah ne yahn se. Me nuhn ne, cuahtenan ya̱n nuhn yune, ne ura che metah nda̱ nino se ne, ca̱hno nuhn sa̱hn.

16 Ate sa̱hn dihn da̱cua Pa̱blo ne, checadino se che nahn ca̱hno sa̱hn chahn ihyan, ne chahn se na̱n cuartel, chengo se ihyan. 17 Tuhme cah Pa̱blo a̱ma sa̱hn capitá̱n, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn:

―Cuiquenda ne sa̱hn dihn cuh na̱n ihyan ndina̱n yahn ne, te va a̱ma ndudo che ca̱hma se nduco ye.

18 Capitá̱n min ne, quenda se sa̱hn dihn me na̱n ihyan ndina̱n me, ne ra̱hn se:

―Pa̱blo che quenun ye va̱coya̱hn ne, cah ye u, ne ra̱hn ye ri ye u che checú sa̱hn dihn cuh na̱n ne, te va a̱ma ndudo che ca̱hma se nduco ne.

19 Ihyan ndina̱n me ne, cheta̱h ye ta̱h sa̱hn dihn me, quenda ye sa̱hn a̱ma la̱do, ne tumerune ye sa̱hn:

―¿Deh che nahn cahme nducó ne?

20 Tuhme ra̱hn sa̱hn dihn me ri se ihyan:

―Ya̱hn sa̱hn ya̱n ne, ntuhno se nduco ihyan ndina̱n yahn nación yahn nuhn che ca̱ca ye ndih che ngu ne Pa̱blo na̱n ye caviya̱n, ca̱va che techeca̱de ndah ye yahn ye. 21 Ate hua cotahno ne che ca̱hma ye, te nchuh ca o raco se chenun ndeh se, chenan rino se Pa̱blo. Sa̱hn chahn ne, a ca̱h se ndudo yahn se numacuahn vedeyudo che nde hua cheh se nde hua cuh se numanahn che ametah ca̱hno se ihyan. Ma̱n ne, a vateya̱n se, chenan rino se deh ndudo ndahconan ne.

22 Tuhme ra̱hn ihyan ndina̱n me ri ye sa̱hn dihn me che hua ca̱hma se nduco nde a̱ma ihyan che ca̱h se, checadino ye yahn chemin, ne ndedechuh ye sa̱hn.

Dechuh ye Pa̱blo ta̱h gobernador Félix

23 Cah ihyan ndina̱n me o sa̱hn capitá̱n yahn ye, ne chihquentiyon ye sa̱hn che ca̱hcoya̱n se cun ciento quenan ino raco ndiche sanda̱do, o ciento sa̱hn che rica ca̱h ma̱n, o ciento sa̱hn che nda la̱nza ma̱n, ino raco ndiche sa̱hn che ra yuhdo ma̱n. Cuahteya̱n se ca̱va che ca̱hn se ya̱n Cesarea na̱n rahco nun vino. 24 Namin chihquentiyon ye che ca̱hcoya̱n se a̱ma o caba̱llo che ca̱ Pa̱blo ma̱n, din se cuda̱do ihyan ma̱n, ca̱va che nda̱hca̱ nda̱ ye na̱n gobernador Félix. 25 Nduco sa̱hn capitá̱n chahn dechuh ye a̱ma ca̱ca na̱n che dirun ye tuhca̱:

26 “Gobernador Félix che a̱ma renevahnecún ndih, u, Claudio Lisias nté Dendiohs ndih. 27 Ihyan nación yahn Israel ne, din ye preso sa̱hnguh, a nahn ca̱hno ye sa̱hn, ate cuahn che checadinó che Roma ndi cuande se ne, cháhn nduco sanda̱do yáhn, chehneví sa̱hn ta̱h ye. 28 Nducote nahn cadinó deh cuande che din ye preso sa̱hn ne, quendá sa̱hn na̱n sa̱hn ndina̱n yahn ye. 29 Min checadinó te nahn techeca̱de sa̱hn chahn yahn se nduhca̱ che rihquentiyon ley yahn ma̱n se. Ate nduhca̱ che rihquentiyon ley yuhn vo ne, nde metah deh cuande che ca̱hno ye sa̱hn, nde hua ne che co se preso. 30 Adive checadinó te a̱ma ya̱hn sa̱hn ya̱n ntuhno se che ca̱hno se sa̱hn. Chemin che ma̱n ne, dechúh sa̱hn na̱n ne. A rá̱hn rí sa̱hn ndina̱n chahn che chi se na̱n ne, cuhnde ca̱de yahn se nduco se. Caviya̱n tuhme.”

31 Dinahn sanda̱do chahn che chihquentiyon ihyan ndina̱n me, ne quenda se Pa̱blo vino min, nda̱ se nde ya̱n Antípatris. 32 Ta̱ma ro me ne, a dema̱n sanda̱do ra yuhdo cuahn se nduco Pa̱blo, ne sa̱hn chena̱hn chahn ne, ndaconan se na̱n cuartel. 33 Cuahn che nda̱ se ya̱n Cesarea ne, neca̱h se ca̱ca me ta̱h gobernador. Namin neca̱h se Pa̱blo ta̱h ye. 34 Cuahn che chihno ndihchenan gobernador ca̱ca me ne, tumerune ye Pa̱blo deh esta̱do ndi cuande ye, ne cuahn che checadino ye che Cilicia ne, 35 ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Techeca̱dé yehn cuahn che nda̱ sa̱hn che rica nunde se yehn.

Tuhme chihquentiyon ye sanda̱do che din se cuda̱do ihyan chete palacio yahn Herodes.

24

Pa̱blo na̱n gobernador Félix

1 Chihno uhn ro min ne, Ananías, chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco neve sa̱hn intiyahn ne, nda̱ se min ya̱n Cesarea, nda se a̱ma aboga̱do che duche se Tértulo. Chahn sa̱hn chahn na̱n gobernador ca̱va che ca̱ca nunde se yahn Pa̱blo. 2 Cuahn che a chehua sanda̱do Pa̱blo ne, cana̱n Tértulo, rica nunde se yahn ye:

―Gobernador, nundihve cuahn ndih yahn che numacuahn vededevano yahn ne, redin ne cuda̱do numachahte ya̱n va̱co nuhn, ne a̱ma dihn va ma̱n, a̱ma nda̱hca̱ chenan nuhn ma̱n. 3 Gobernador Félix, a̱ma renevahnecun nuhn ndih, ne nte nuhn nundihve cuahn ndih yahn nducuahn che redin ne ca̱va nuhn. 4 Ma̱n ne, ca̱va che hua nduh tihyon nuhn ura yahn ne ne, codin chahtino ne, cuihnevan ne mena̱n lihn che ca̱hma nuhn. 5 Sa̱hn tih ne, nduhca̱ a̱ma cah ca̱va nuhn, tihca̱ se, te quechica se numachahte ya̱hn yahn Roma, rendedecuan se ihyan nación yahn Israel, rinun se ihyan che rahteruhn ye nduco vih. Namin ndina̱n se yahn partido yahn sa̱hn ya̱n Nazaret che duche se Jesús. 6 Nde nahn detoh nan se ya̱co chahte yahn nuhn. Chemin che cheta̱h nuhn sa̱hn, nahn techeca̱de nuhn yahn se nduhca̱ che rihquentiyon ley yahn nuhn. 7 Ate Lisias, ihyan ndina̱n yahn sanda̱do ne, chenda̱ ye, ntico ye sa̱hn numacuahn fuerza ta̱h nuhn, 8 ne ra̱hn ye te duh ihyan che nahn ca̱ca nunde ye yahn se ne, chi ye na̱n ne. Co ca̱carune ma̱n ne sa̱hn, ne cadino ne te cua̱co nducuahn che rica nunde nuhn yahn se.

9 Sa̱hn nación yahn Israel che nduco se min ne, namin ra̱hn se te cua̱co nducuahn chemin. 10 Tuhme din ta̱h gobernador ca̱va che ca̱hma Pa̱blo, ne ra̱hn ye:

―A̱ma yenó che ndih techeca̱de ne yáhn, te a devanó te a ndeh nduyo rihquentiyon ne ya̱n va̱có. 11 Co cadino ma̱n ne te coma̱n ri ndichio ro che ndá̱ ya̱n Jerusalén ca̱va che ndevá yavena̱n Dendiohs. 12 Hua rente ca̱ndá nduco ihyan, hua rendedecuán ihyan, nde huane chete ya̱co chahte ma̱n, nde huane chete ya̱co ca̱hya ma̱n, nde huane viya̱n ma̱n. 13 Sa̱hn sih ne, hua co nda̱hco cua̱co se nde a̱ma dehtenduh che rica nunde se yáhn. 14 Ca̱hma cua̱có có ndih te redináhn vederihquentiyon ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs yahn ihyan ndico yáhn. Sa̱hn sih ne, ra̱hn se te a deva vih vederihquentiyon min, ate hua, te ritahnó Dendiohs ma̱n, nducuahn ley yahn ye ma̱n, nducuahn vederihquentiyon yahn ye che dirun ihyan profeta ma̱n. 15 Nduhca̱ che ritahno sa̱hn sih ndudo yahn Dendiohs che va che ntuche nducoya̱ca tena̱hn, ihyan che ndah ye na̱n Dendiohs ma̱n, ihyan che hua ndah ye ma̱n ne, tihca̱ ritahnó. 16 Chemin che a̱ma rihcó cuda̱do ro ro ca̱va che dave yavená̱n na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n ihyan ma̱n.

17 ’Chihno ndeh nduyo che quechicá na̱n ya̱hn yahn ne, ndaconán nación yáhn ca̱va che necá̱h tume che ndi vedeva̱hino ca̱va ihyan cheva̱h ma̱n, cá̱h vedino yáhn na̱n Dendiohs ma̱n. 18 Chihno che ndo davé nduhca̱ costumbre yahn nuhn ne, a̱ma o sa̱hn nación yahn Israel che chica se ya̱hn yahn Asia ne, ndihchero se u chete ya̱co chahte ura che recá̱h vedino yáhn. Hua redin ca̱ndá, nde hua ya̱hn ihyan nducó. 19 A sa̱hn chahn che va che chi se muhn, ca̱ca nunde se yáhn ndete che va dehca che nedín yahn se. 20 Ndete che hua ne, sa̱hn sih ca̱hma se deh nunde nta̱ca se ro che ndo da̱ma se, techeca̱de se yáhn. 21 Ametah nde a̱ma nunde yáhn atena̱n che a̱ma dito rá̱hn na̱n se tuhca̱: “Ma̱n ne, retecheca̱de nchuhn yahn che ritahnó che va che ntuche tena̱hn.”

22 Cuahn che chihnevan Félix che tihca̱ ne, nducote a ndah devano ye nduhca̱ che ritahno ihyan Dihvo vo Jesucristo ne, chaconahn na̱n ye che retecheca̱de ye, ne ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Cuahn che nda̱ Lisias, ihyan ndina̱n yahn sanda̱do ne, cadino ndáh yahn dehtenduh che rica nunde nchuhn.

23 Tuhme chihquentiyon Félix capitá̱n me che quendi se, din se cuda̱do Pa̱blo. Ate hua tihyon chiche se ihyan ma̱n, ca̱h yune se che ca̱hn ihyan yahn ye quendichero ye ihyan ma̱n, ca̱h ye dehtenduh yahn ye ma̱n.

24 Chihno neve ro me ne, chenda̱ Félix na̱n che retecheca̱de ye, ne nduco ye nda̱hta yahn ye, Drusila, a̱ma ta̱hn nación yahn Israel. Dechuh tun ye che chehua Pa̱blo ca̱va che ca̱hma ye nduhca̱ che va che cotahno ihyan Dihvo vo Jesucristo. 25 Ate cuahn che ra̱hn Pa̱blo yahn che va che ca̱hcoma̱n ihyan dehtenduh che ri yeno ma̱n ye ma̱n, va che dinahn ye che rihquentiyon Dendiohs ma̱n, va che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan ma̱n ne, dihya Félix chi, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nduco chemin ne, a va. Ta̱ma ro cuahn che conun yáhn ne, tahvé che ngua di.

26 Namin quenan rino Félix che ca̱h Pa̱blo tume ihyan ca̱va che nta̱hte ye ihyan, ne chemin che a̱ma ndeh yune cah ye ihyan ca̱va che nte ye nduco vih. 27 Tihca̱ chihno o nduyo, ne ndiquenda̱h Félix che quenan ye gobernador, chenda̱ Porcio Festo menun ye. Nducote Félix ne, nahn ye che quendi co yeno ihyan nación yahn Israel nduco ye ne, hua nta̱hte ye Pa̱blo.

25

Pa̱blo na̱n gobernador Festo

1 Tuhme nda̱ Festo ca̱va che conan ye gobernador. Chihno ino ro min ne, chica ye min ya̱n Cesarea, ne nda̱ ye ya̱n Jerusalén. 2 Chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, neca̱h cuande se ihyan nduhca̱ che a chica nunde se yahn Pa̱blo. 3 Nducote a ntuhno sa̱hn chahn che dechuh se sa̱hn che ca̱hno se Pa̱blo cua̱hn yune ne, chica se a̱ma favor chahte Festo che tahve ye che quengua Pa̱blo ya̱n Cesarea. 4 Ate ndahconan Festo te Pa̱blo ne, a ya̱n Cesarea quenan ye va̱coya̱hn, ne cuihno neve ro ne, va che ndaconan ma̱n ye min na̱n che rihquentiyon ye. 5 Ra̱hn ye ri ye sa̱hn chahn:

―Co ca̱hn nchuhn ya̱n Cesarea nducó, ne min cuhnde ca̱de yahn ne nduco sa̱hn min ndete che va nunde chahte yahn se.

6 Atena̱n nun, o ndiche ro quenan Festo ya̱n Jerusalén, tuhme cona̱hn ye ya̱n Cesarea. Ta̱ma ro me ne, chihnde ye na̱n che retecheca̱de ye, ne tahve ye che chehua Pa̱blo. 7 Cuahn che nda̱ Pa̱blo ne, a̱ma ya̱hn sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel che chica se ya̱n Jerusalén, nda̱ se min ne, chahtendi se, chica nunde se yahn ye yahn a̱ma nde na̱n nunde rahte, ate nde a̱ma hua chi nda̱hco cua̱co se. 8 Tuhme ra̱hn Pa̱blo, rendedevahn ye ihyan:

―U ne, hua quendihcó nde a̱ma nunde. Hua chihnga̱ rá̱hn, nde huane yahn ley yahn ihyan nación yahn Israel, nde huane yahn ya̱co chahte yahn ne, nde huane yahn emperador che rihquentiyon ye Roma.

9 Ate nducote nahn Festo che co yeno ihyan nación yahn Israel nduco ye ne, tumerune ye Pa̱blo:

―¿A nahn cahn ya̱n Jerusalén ca̱va che min techeca̱dé yehn ne?

10 Ndahconan Pa̱blo yahn ye:

―A na̱n intiyahn yahn emperador yahn Roma ntí meniyon. A muhn va che cuhnde ca̱de yáhn. A devano ndah ne te nde a̱ma nunde hua quendihcó yahn ihyan nación yahn Israel. 11 Ndete che quendihcó a̱ma nunde che va che cóh ne, cuihquentiyon ne che cóh. Ate ndete che hua cua̱co nde a̱ma na̱n dehtenduh che rica nunde sa̱hn sih yáhn ne, nde a̱ma ihyan hua co neca̱h se u ta̱h se. Ma̱n ne, ricá che ma̱n emperador teche ca̱de ye yáhn.

12 Nte ca̱de Festo nduco ihyan che rina̱n ye ihyan, tuhme ra̱hn ye ri ye Pa̱blo:

―Ma̱n ne, nducote a chique che techeca̱de emperador yehn ne, na̱n emperador cahn.

Pa̱blo na̱n rey Agripa

13 Chihno neve ro min ne, rey Agripa nduco Berenice ne, chahn ye ya̱n Cesarea che ndihchero ye Festo. 14 Ndeh ro chahtenan ihyan chahn min, ne a̱ma ro ne, rente Festo nduco rey me yahn Pa̱blo, ne ra̱hn ye:

―Quenun a̱ma preso va̱coya̱hn che chaconahn Félix sa̱hn. 15 Cuahn che cháhn ya̱n Jerusalén ne, chidocuya̱n che tahque ndina̱n nduco sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel ne, nte cuande se u yahn nunde che redecueh da̱me se sa̱hn, ne chica se che coh se. 16 Ndahconán yahn sa̱hn chahn te ihyan ndina̱n yahn Roma ne, hua rihquentiyon ye che coh a̱ma ihyan numanahn che ametah cuhnde ca̱de yahn ye nduco ihyan che rica nunde ye yahn ye. 17 Chemin che cuahn che nda̱ sa̱hn chahn muhn ne, hua chihco rinó ihyan. Ta̱ma ro me ne, cháhn na̱n che retecheca̱dé, ne tahvé che chehua sa̱hn preso me. 18 U ra̱hcó te co a̱ma nunde chahte quendihco se, ate sa̱hn che rica nunde chahn ne, hua ri deh nunde che redecueh da̱me se sa̱hn. 19 Dema̱n yahn dehtenduh che ritahno se nduco yahn a̱ma ihyan che duche ye Jesucristo che a ndih ye, ne sa̱hn preso ne, ra̱hn se te quenduche ye. A chemin no che rica nunde sa̱hn chahn yahn se. 20 Nducote u ne, hua devanó ta̱ca techeca̱dé yahn dehtenduh che tihchan ne, tumerune sa̱hn ndete che nahn ca̱hn se ya̱n Jerusalén, cuhnde ca̱de yahn se. 21 Ate chica se che techeca̱de emperador Augusto yahn se. Chemin che chihquentiyón che ndonun se va̱coya̱hn nde ro che co dechúh sa̱hn ta̱h ye.

22 Tuhme ra̱hn Agripa ri ye Festo:

―Namin u nahn cahneván che ca̱hma se.

Ndahconan Festo yahn ye:

―Caviya̱n cahnevan ne che ca̱hma se.

23 Ta̱ma ro me ne, Agripa nduco Berenice ne, chenda̱ ye numacuahn vedeyudo chete palacio nduco ihyan ndina̱n yahn sanda̱do ma̱n, ihyan na̱hn che vate ye ya̱n min ma̱n. Tuhme tahve Festo che chehua Pa̱blo, 24 ne ra̱hn ye:

―Rey Agripa ma̱n, nchuhn che nto da̱ma ne muhn ma̱n, nga̱ sa̱hnguh. A̱ma ya̱hn sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel, nde chica nunde se yahn se cuahn che cháhn min ya̱n Jerusalén, nde nda̱ se muhn, hua renguan se rica se u che ca̱hcantiyón che coh se. 25 Ate u ne, hua nta̱cá nde a̱ma nunde yahn se ca̱va che coh se, ne nducote ma̱n se chica se che techeca̱dé emperador Augusto yahn se ne, chihquinó che dechúh sa̱hn na̱n ye. 26 Ate nducote hua devanó deh nunde yahn se che dirún na̱n ca̱ca che dechúh yahn emperador yuhn vo ne, tahvé che chehua sa̱hn. Nti se na̱n nducoya̱ca nchuhn, mena̱n vihca na̱n ndih, rey Agripa, ca̱va che tumacadino ne deh nunde quendihco se che co dirún na̱n ca̱ca che dechúh, 27 te ra̱hcó te dín a̱ma vedenine ndete che dechúh a̱ma preso che nde hua dirún deh nunde quendihco se.

26

Chihnevan rey Agripa yahn Pa̱blo

1 Tuhme ra̱hn Agripa ri ye Pa̱blo:

―Co cahme.

Chenihyon Pa̱blo ta̱h ye, ne ra̱hn ye:

2 ―Rey Agripa, a̱ma ndah ro yáhn che co ca̱hmá na̱n ne yahn nducuahn che rica nunde sa̱hn ndina̱n yahn nación yahn Israel yáhn, 3 te ndih ne, a devano ne nducuahn costumbre yahn nuhn, ihyan nación yahn Israel ma̱n, yahn che ndeh cua̱n ndi nuhn ma̱n. Chemin che ricá ndih che din chahtino ne yahn nducuahn che ca̱hmá.

Nduhca̱ che din Pa̱blo ro che ametah cotahno ye Dihvo vo Jesucristo

4 ’Nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel ne, ndihche ye nduhca̱ che quechicá ya̱n va̱có ma̱n, ya̱n Jerusalén ma̱n, nde ro che lihn u. 5 Ndete che nahn ye ne, co ca̱hma ye te nde ro che chihtá ne, chinducó partido yahn fariseo, partido min che tahque yudo vederihquentiyon yahn. 6 Ma̱n ne, cuhnde ca̱de yáhn, te ritahnó che va che ndedetuhche Dendiohs tena̱hn nduhca̱ che a ca̱h ye ndudo yahn ye ihyan ndico yahn nuhn. 7 Nducoya̱ca ihyan, nduh che ndichio nda̱ta yahn Israel ne, ritahno ye che dinahn Dendiohs ndudo yahn ye, ne chemin che, nde ro nde ra̱hn, redinahn ye che rihquentiyon ye ma̱n, rendeva ye yavena̱n ye numacuahn chedave yahn ye ma̱n. Rey Agripa, ma̱n ne, a yahn che tihca̱ ritahnó che va che conahn ndudo min che rica nunde sa̱hn chahn yáhn. 8 ¿Dehco che hua ritahno nchuhn che Dendiohs va che ndedetuhche ye tena̱hn?

Nduhca̱ che din ta̱n Pa̱blo ro mena̱n me, nahn ca̱hno ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

9 ’Ro mena̱n me ne, ndedecadinó che va che din tá̱n nduco ihyan che ritahno ye Jesucristo yahn ya̱n Nazaret, 10 ne tihca̱ din tá̱n nduco ihyan chahn ya̱n Jerusalén. Chidocuya̱n ndina̱n ne, dirun ye a̱ma ca̱ca, te ye u ca̱va che cuíh ihyan va̱coya̱hn, ne chíh a̱ma ya̱hn ihyan che ritahno ye Jesucristo. Cuahn che rihno ye a̱ma cha ihyan chahn ne, namin nducó ri da̱ma ndudo yáhn nduco ye. 11 A̱ma ndeh yune ca̱h ríhn ihyan chahn ca̱va che ca̱hcoma̱n ye che ritahno ye Jesucristo. Tihca̱ redín nduh ya̱n nduh ya̱n chete ya̱co, te a̱ma din tá̱n nduco ihyan chahn che nde ta̱ma nación ráhn, rinúhn ihyan.

Rente Pa̱blo nduhca̱ che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo

12 ’A ntiyon min cháhn ya̱n Damasco, ndá ca̱ca che te chidocuya̱n ndina̱n chahn u. 13 Ndih rey, cuihcovan ndah ne. Na̱n inguiya̱hn, cuahn che quenun yuné, cuáhn ne, u nduco sa̱hn che nducó, ndihchero nuhn a̱ma dave che chica na̱n ro, che tahque yudo ro che co ya̱hn che quendihco na̱n ro, ne chiya chihto na̱n nuhn. 14 Chera nducoya̱ca nuhn ndiya̱hn, ne chihneván a̱ma ndudo deva̱co yahn má̱n, che ra̱hn: “Saulo, Saulo, ¿dehco che redin tan nduco ihyan yáhn? Che tihca̱ redin ne, nduhca̱ redin itenine che renun yah ma̱n te ite, renun te ya̱hn cuiyon che rahco nduco ihyan ite.” 15 Tuhme tumeruné: “Dihvé, ¿duh ndih ne?” Ndahconan Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye u: “A u che Jesucristo che redin tan nducó. 16 Cuenecuen, te chihnde ró nan ca̱va che din ntiyon yáhn. A tenda̱hnún di ca̱va che cuacotohn ndudo yáhn che ndihchero u ma̱n ro cuh. Ma̱n va ca che ndihchero u, ne tihca̱ cuacotohn ndudo yahn chemin. 17 Ndedeváhn di ta̱h ihyan nación yahn Israel ma̱n, ta̱h ihyan nación chena̱hn ma̱n, te va̱n ihyan chahn dechúh di, 18 ca̱va che cacuehn ihyan, ne hua quendi ye vedetundo yahn ye ma̱n, hua quendi ye, dinahn ye che rihquentiyon chundah ma̱n. Ate quendi ye vededevano ma̱n, dinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n. Namin cotahno ye u, ne nduco chemin ne, nda̱ca ye vederenchahco yahn nunde yahn ye, ne cuahtenan ye da̱ma nduco ihyan yahn Dendiohs.”

Dinahn Pa̱blo ndudo che chihnevan ye

19 ’Rey Agripa, hua chacotá̱hn ndudo che chica vahchetero, chihneván, 20 te cahndudó ndudo min na̱n ihyan ya̱n Damasco ma̱n, na̱n ihyan ya̱n Jerusalén ma̱n, na̱n ihyan che vate ye numachahte esta̱do yahn Judea ma̱n, na̱n ihyan che vate ye nación chena̱hn ma̱n. Riya̱hvé ihyan chahn che nto ino ye nunde yahn ye ma̱n, che cuah ye Dendiohs ma̱n, che nda̱hca̱ cuahtenan ye ca̱va che ca̱hco ro ye che a nto ino ye ma̱n. 21 Yahn che tihca̱ redín ne, sa̱hn nación yahn Israel ne, tumanga̱n se u min chete ya̱co chahte, nahn ca̱hno se u. 22 Ate rinan Dendiohs u, ne nde meniyon riquendí rahndudó ndudo yahn ye na̱n nducoya̱ca ihyan, ihyan na̱hn ma̱n, ihyan cheva̱h ma̱n. Ndudo che din Dendiohs che dirun ihyan profeta ma̱n, Moisés ma̱n, yahn che va che co ne, a ndudo min no che rahndudó. 23 Rahndudó che a va che chuhrihn ihyan min che a va ca̱de che chi ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne cuihno che coh ye ne, ihyan min mena̱n vihca va che ntuche ye va̱n tena̱hn, ca̱h ye ndudo ihyan nación yahn nuhn ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, che ndevahn nducoya̱ca ihyan che cotahno ye ihyan.

Nahn Pa̱blo che cotahno rey Agripa

24 Cuahn che tihca̱ ra̱hn Pa̱blo, che rendedevahn ye ihyan ne, cah Festo:

―Pa̱blo, ¡luco ri di!, yahn che a̱ma rehn.

25 Ate ndahconan Pa̱blo:

―Festo, che a̱ma renevahnecún ndih, hua dehve luco u, te che renté, rihnevan nchuhn ne, dema̱n ndudo cua̱co. 26 Nga̱ rey Agripa, a devano ndah ye dehtenduh che tuhchan. Chemin che nde hua rá cuda̱do, renté na̱n ye. A devano cua̱có te namin ihyan cuh ne, a devano ye nducuahn dehtenduh che tuhchan, te na̱n nducoya̱ca ihyan chinahn. 27 Rey Agripa, ¿a ritahno ne ndudo che din Dendiohs che dirun ihyan profeta ne? U devanó te ritahno ne.

28 Ra̱hn Agripa ri ye Pa̱blo:

―Nduco tah cuahn ne, din che cotahnó Jesucristo.

29 Tuhme ra̱hn Pa̱blo:

―Nduco tah o nduco ndeh a̱ma nda̱hca̱ ndete che cuahnecun Dendiohs che ndih nduco nducoya̱ca ihyan che vate ye muhn, rihnevan ye che rá̱hn, cotahno nchuhn Jesucristo nduhca̱ che ritahnó. Namin a̱ma nda̱hca̱ ndete che hua cuahnecun Dendiohs che co nchuhn preso nduhca̱ u.

30 Chihno ra̱hn Pa̱blo chemin ne, rey me ma̱n, Berenice ma̱n, gobernador ma̱n, nducoya̱ca ihyan che vate ye min ma̱n ne, necuan ye, 31 cuahn ye a̱ma la̱do, ne rente ye yahn Pa̱blo va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Sa̱hn tih ne, dehve quendihco se nde a̱ma nunde ca̱va che coh se, nde huane ca̱va che conun se va̱coya̱hn.

32 Agripa ne, ra̱hn ye ri ye Festo:

―Ndete che hua chica se che techeca̱de emperador yahn se ne, co nta̱hte vo sa̱hn.

27

Dechuh ye Pa̱blo ya̱n Roma

1 Cuahn che a chihnde ca̱de che dechuh ye Pa̱blo ya̱hn yahn Italia ne, chinduco nuhn ihyan. A̱ma capitá̱n che duche se Julio, che ndi cuande se batallón che duche Augusto, ndonda̱ ta̱h se Pa̱blo nduco te neve preso che va che ca̱hn se. 2 Chahtenun nducoya̱ca nuhn a̱ma ba̱rco yahn ya̱n Adramitio che a va ya̱n che na̱hn ya̱hn yahn Asia, ne chica nuhn min. Namin Aristarco yahn ya̱n Tesalónica, ya̱hn yahn Macedonia ne, chinduco ye nuhn. 3 Ta̱ma ro me ne, nda̱ nuhn ya̱n Sidón, ne nducote Julio ne, renevahnecun se Pa̱blo ne, ca̱h yune se che chahn ye, chendihchero ye amigo yahn ye ma̱n, che conan ihyan chahn ihyan ma̱n. 4 Cuahn che chica nuhn ya̱n Sidón ne, chuhnan nuhn ya̱hn yahn Chipre, quenan la̱do ta̱h cueh nuhn, te cuahn na̱n che cuahn nuhn rechi yuhne. 5 Chuh da̱ma nuhn ya̱hn yahn Cilicia ma̱n, Panfilia ma̱n, ne nda̱ nuhn ya̱n Mira, ya̱hn yahn Licia.

6 Min nda̱ca capitá̱n me a̱ma barco yahn ya̱n Alejandría che cuahn ya̱hn yahn Italia, ne chihquentiyon se che chahtenun nuhn chete, quendi nuhn cuahn nuhn. 7 Chihno ndeh ro ne, a conunde nda̱ nino ba̱rco me ya̱n Gnido, te a̱ma rino cuahn. Nducote a̱ma rechi yuhne cua̱hn na̱n cuahn ne, tahque ndah che chuh nino ya̱n Salmón, ne chaconduto nan ya̱hn yahn Creta. 8 A̱ma conunde chuh ba̱rco me numacuahn chihto nuniya̱hn nde nda̱ a̱ma cua̱n nino ya̱n Lasea na̱n che duche Buenos Puertos.

9 A̱ma ndeh ro chinda, ne a̱ma ca̱hnda che cuahtechica ca ba̱rco na̱n nuniya̱hn, te a cochi nino ro iche. Chemin che ya̱hve Pa̱blo nducoya̱ca ihyan che chenun ye min, 10 ne ra̱hn ye:

―Nchuhn combiero, devanó te a̱ma ca̱hnda ndete che quendi vo cuhn vo, te denda vo ba̱rco cuh nduco chede che nda. Nde ma̱n vo ne, ca̱hnda yuhn vo.

11 Ate capitá̱n me ne, tahque tumaca̱h ca ye yahn sa̱hn che yahn se ba̱rco me ma̱n, sa̱hn ndina̱n che rica̱hca ma̱n, che co che ra̱hn Pa̱blo. 12 Nducote ya̱n min ne, hua nda̱hca̱ che cuahtenan ihyan ro iche ne, nducoya̱ca ihyan chahn ne, nahn ye che nda̱ca nuhn min, ndete che co nda̱ nuhn Fenice, a̱ma ya̱n, ya̱hn yahn Creta che rendihche cua̱co cua̱hn na̱n Africa, ca̱va che min cuahtenan nuhn ro iche.

A̱ma ri yudo na̱n nuniya̱hn

13 A̱ma ro ne, cana̱n quendihco yuhne cuto che hua dito rano, ne chihco da̱ma ino ihyan chahn, ne cuahn nuhn numacuahn chihto ya̱hn yahn Creta. 14 Ate huane ra̱hn me ne, cana̱n a̱ma dito rano yuhne ta̱n, rahn na̱n ba̱rco me. 15 Nducote hua reca̱h yune yuhne ta̱n me che ca̱hn ba̱rco cua̱hn na̱n che nahn nuhn ne, tahque ndah chihcoma̱n nuhn che quenda cua̱hn na̱n che nahn. 16 Chuh nuhn nino na̱n a̱ma ya̱hn lihn che duche Clauda na̱n che ametah nduh dito rano yuhne, ne a conunde chi ndo ta̱h ihyan chahn indu lihn che renda̱ ba̱rco, 17 ndeterun ye chete. Tuhme chahcotuma ye ihyo ba̱rco me ca̱va che hua condan. Nino min va a̱ma cua̱n na̱n che duche Sirte, na̱n che hua ya̱no nune, ne va̱h ye che min cuan ba̱rco me. Chemin che ndedevah ye tino tu che quendihco na̱n ya̱hn yahn ba̱rco me ca̱va che hua ca̱hn min. 18 Ta̱ma ro me ne, quendi ca rano yuhne ta̱n me, ne chihtera ye chede che nda ba̱rco me va̱n nuniya̱hn. 19 Chihno ino ro min ne, chihtera ye nde a̱ma ndeh na̱n dehtenduh yahn ba̱rco me. 20 A a̱ma ndeh ro che nde ya̱hn nde iyon hua rendihchero nuhn, ne a min cuihno coh nuhn che ra̱hco nuhn, te a̱ma riquendi ri yudo.

21 Chihno ndeh ro che hua reh nuhn ne, chandi Pa̱blo menda̱hn, ne ra̱hn ye:

―Combiero, ndete che dinahn nchuhn che rá̱hn ro che chenan vo ya̱hn yahn Creta ne, hua chica vo min, ndere chinda dehtenduh. 22 Ma̱n ne, hua dehve ra̱hco nchuhn, te andahre conda ba̱rco, ate nde a̱ma vo ne, hua dehva co yuhn vo. 23 U ne, devanó chemin, te icuino ne, Dendiohs yáhn che redín ntiyon yahn ye ne, dechuh ye a̱ma ángel yahn ye, 24 ne ra̱hn ye ri ye u: “Pa̱blo, hua dehve rahque, te va che nda na̱n emperador yahn Roma, ne ca̱va di ne, ndedevahn Dendiohs nducoya̱ca ihyan che chenun ye ndoque chete ba̱rco.” 25 Combiero, ca̱h ya̱n nchuhn chedave yahn ne, te u ne, devano cua̱có te Dendiohs ne, redinahn ye ndudo yahn ye, ne conahn nduhca̱ che ra̱hn ángel me. 26 Ate ba̱rco ne, va che ca̱hna̱n na̱n ya̱va.

27 Riquenda muhn riquenda min yuhne ba̱rco me, ne chihno o ndate ne, rechuh a̱ma cua̱n na̱n che duche Adria. Na̱n ma̱hn ya̱n ne, checadino sa̱hn che reca̱hca ba̱rco me che a nino va ya̱hn cuma. 28 Deca̱de se va̱n nune me a ya̱no ca, ne ri ndico ntihyon a̱ma metro. Tah cuahn ca̱na na̱n ne, deca̱de tun se, ne ri ndico ndache metro. 29 Nducote va̱h se che ca̱hna̱n ba̱rco me na̱n ya̱va ne, ndedevah se nduco ihyo cun cu che duche ancla cua̱hn ca̱h ba̱rco me, ca̱va che ametah co ca̱hn ca, ne chahtenan rino se, a̱ma rendedecadino se nde chi dave. 30 Numanahmin ne, sa̱hn che rica̱hca ba̱rco me ne, nahn ca̱no se, ndedevahn se sa̱hn. Chemin che cana̱n ndedevah se indu me, redin ca̱ se che nahn ndedevah se ta̱ma te o cu cua̱hn tin ba̱rco me. 31 Ate ra̱hn Pa̱blo ri ye capitá̱n me nduco sanda̱do chahn:

―Ndete che ca̱no sa̱hn chuhn ne, nchuhn ne, hua co ndevahn ne.

32 Tuhme chihca sanda̱do chahn ihyo che nechiche indu me ne, chenda̱h nun va̱n nune.

33 Cuahn che a nahn co dave ne, ra̱hn Pa̱blo ri ye nducoya̱ca sa̱hn chahn:

―Nda̱hca̱ che cheh nchuhn, te a o ndate che nde hua reh ne nde hua rahteya̱do ne. 34 Cocheh nchuhn mare tah ca̱va che cocha ne, ca̱hca ne nune. Hua dehve ra̱hco ne, te hua dehva co yahn ne.

35 Chihno ra̱hn ye chemin ne, cheta̱h ye pa̱n, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs na̱n nducoya̱ca sa̱hn chahn, ne ndeh ye cana̱n reh ye. 36 Tuhme chavi tah vedera̱n yahn sa̱hn chahn, ne namin cheh se. 37 Va̱n nducoya̱ca nuhn che chenun nuhn chete ba̱rco me ne, ri nuhn o ciento quenan ino raco ntihyon a̱ma ihyan. 38 Chihno che cheh sa̱hn chahn tah ne, chihtera ca se trigo ca̱va che nda̱h cah nduh ba̱rco me.

Chehchenun ba̱rco va̱n nuniya̱hn

39 Cuahn che a chi dave me ne, hua nchana̱n sa̱hn rica̱hca ba̱rco chahn ti ma̱n che chenun se. Ate china̱n se a̱ma reche nuniya̱hn che a ro ya̱hndute numa chihto. Tuhme chihquino se che caca̱hca se ba̱rco me, ndete che co nda̱ min. 40 Chihca se ihyo yahn ancla chahn, nuhnde ca̱va ba̱rco me. Nda̱hco ca̱va se indu che rica̱hca ba̱rco, ne cuahn che ndedeca̱ ya̱co se tino tu che rendihco tin ya̱hn yahn ba̱rco ne, cana̱n rica, cuahn cua̱hn na̱n va reche nuniya̱hn. 41 Ate nda̱ ba̱rco me a̱ma cua̱n na̱n che renta̱hn nun vih nune, ne ca̱hna̱n na̱n ya̱va. Min chihnde chiche, ne nducote a̱ma rahn nune cua̱hn veda̱me ne, chihno chendan. 42 Tuhme ntuhno sanda̱do chahn che ca̱hno se sa̱hn preso ca̱va che hua ca̱no nde a̱ma se. 43 Ate capitá̱n min ne, nducote hua nahn se che coh Pa̱blo ne, hua ca̱h yune se che tihca̱ din se. Chihquentiyon se che nducoya̱ca sa̱hn che ri se nune ne, ca̱hca se nune, ca̱hn se na̱n ya̱hn cuma, 44 ne sa̱hn chena̱hn ne, na̱n irahno ma̱n, cheyahn ba̱rco ma̱n, ca̱hn nduco se. Nduco tihca̱ ne, ndevahn nducoya̱ca nuhn.

28

Quenan Pa̱blo ya̱hn yahn Malta

1 Cuahn che a nda̱ nuhn ya̱hn min ne, checadino nuhn che Malta duche. 2 Ihyan che vate ye min ne, a̱ma nevahnecun ye nuhn, ne chihco ye a̱ma va̱coya̱hn chahte ca̱va che neca̱h ihno nuhn, te a̱ma iche ma̱n, a̱ma ran co ma̱n. 3 Pa̱blo ne, renedin da̱ma ye duniya̱hn cuma, ne cuahn che rih ye va̱coya̱hn ne, quenda̱h a̱ma cu ta̱n yahn ihno yahn va̱coya̱hn, ne ca̱h te ta̱h ye. 4 Cuahn che ndihche ro ihyan ya̱hn min che quendihco raco cu me ta̱h Pa̱blo ne, ra̱hn ye va̱n ma̱n ye nduco vih:

―Sa̱hn tih ne, co sa̱hn rihno ihyan se, ne andahre ndevahn se va̱n nuniya̱hn, ate ta̱h Dendiohs ne, hua ndevahn se.

5 Ate chihde Pa̱blo ta̱h ye, ne chenda̱hnun cu me va̱coya̱hn, ne hua dehva chi yahn ye. 6 Nducoya̱ca ihyan chahn ne, chenan rino ye che condito Pa̱blo, o adena̱n no conda̱h ye, coh ye. Ate cuahn che a chi ndeh ura che chenan rino ye ne, a hua dehva chi, ne ndahcorun ye che rendedecadino ye, ne ra̱hn ye te Pa̱blo ne, Dendiohs ye.

7 Nino min va ya̱hn yahn a̱ma ihyan che duche ye Pulio. Ihyan min ne, ndina̱n ye yahn ihyan chahn. A̱ma nevahnecun ye nuhn numacuahn vedeyeno, ne chahtenan nuhn va̱co ye ino ro. 8 Chida Pulio ne, quendite ye, ndi ye cah ihno ma̱n, cah yun ma̱n. Chahn Pa̱blo, chendihchero ye ihyan, ne chihno cova̱h ye ne, nahn ta̱h ye ihyan min, ne ndo yahn ye. 9 Checadino ihyan yahn chemin, ne ndo da̱ma ihyan cah che vate ye ya̱hn min, ne namin ndoyahn ye. 10 A̱ma nevahnecun ihyan ya̱hn min nuhn, ne te ye nducuahn dehtenduh che cochihve yahn nuhn cuahn che nda̱ca nuhn min.

Nda̱ Pa̱blo ya̱n Roma

11 Chihno ino iyo ne, chahtenun nuhn chete ta̱ma ba̱rco yahn ya̱n Alejandría che quenan min ro iche. Ba̱rco min ne, nda a̱ma bandera na̱n che nenta̱va se Cástor nduco Pólux, che rivahn dendiohs yahn sa̱hn che rica̱hca ba̱rco. 12 Nda̱ nuhn ya̱n Siracusa, ne min chahtenan nuhn ino ro. 13 Chica nuhn min, quendi nuhn numa chihto nuniya̱hn nde nda̱ nuhn ya̱n Regio. Ta̱ma ro me ne, rano yuhniya̱hn, ne chihno o ro ne, nda̱ nuhn ya̱n Puteoli. 14 Min nta̱ca nuhn ya̱hn dihno vo, ne ra̱hn ye nduco nuhn che cuahtenan nuhn nduco ye. Chahtenan nuhn a̱ma ndate, tuhme cuahn nuhn ya̱n Roma. 15 Dihno vo che vate ye ya̱n Roma ne, checadino ye che nda̱ nino nuhn, ne nda̱ ye, chendi yune ye nuhn a̱ma cua̱n na̱n che duche Tres Tabernas. Na̱hn ye ne, nda̱ da̱ma ye nde ndihve che duche Foro de Apio. Cuahn che ndihchero Pa̱blo ihyan chahn ne, ca̱h ya̱n ye chedave yahn ye, ne neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. 16 Cuahn che nda̱ nuhn ya̱n Roma ne, neca̱h capitá̱n me preso chahn ta̱h ihyan ndina̱n yahn sanda̱do che redin cuda̱do min. Me Pa̱blo ne, ca̱h yune ye che nuhn ye a̱ma vah na̱n che conun ye, ne nduco ye a̱ma sanda̱do che redin se cuda̱do ihyan.

Rahndudo Pa̱blo Ndudo yahn Dendiohs ya̱n Roma

17 Chihno ino ro che nda̱ nuhn ne, din da̱ma Pa̱blo nducoya̱ca ihyan na̱hn, nda̱ta yahn Israel, che vate ye min ya̱n Roma, ne ra̱hn ye ri ye ihyan:

―Nchuhn dihnó, u ne, nde a̱ma nunde hua quendihcó na̱n ihyan nación yuhn vo Israel, nde hua rahcotá̱hn costumbre che chihco ihyan ndico yuhn vo. Ate andahre che tihca̱ ne, din ye preso u min ya̱n Jerusalén, ne neca̱h ye u ta̱h ihyan ndina̱n yahn Roma. 18 Ihyan ndina̱n chahn ne, techeca̱de ye yáhn, ne nducote ametah nde a̱ma nunde yáhn ca̱va che ca̱hcantiyon ye che cóh ne, nahn nta̱hte ye u. 19 Ate ihyan nación yuhn vo ne, hua cahnecun ye. Chemin che a ca̱de chicá che techeca̱de emperador yáhn, andahre metah nde a̱ma nunde che cá̱h ihyan nación yuhn vo. 20 Ma̱n ne, din da̱má nchuhn ca̱va che ndihche vih vo ma̱n, ca̱va che nte cuandé nchuhn dehco che nchiche cadena cuh u ma̱n. Nchiche cadena cuh u, te ritahnó che va che conahn ndudo che te Dendiohs, checadino uvo, ihyan nación yahn Israel.

21 Tuhme ra̱hn ihyan chahn ri ye ihyan:

―Nde a̱ma ca̱ca che dirun ihyan esta̱do yahn Judea yahn dehtenduh che redin ne, ametah nda̱ ta̱h nuhn. Namin nde a̱ma dihno vo che rica ye min, renda̱ ye muhn ne, hua chihnga̱ ra̱hn ye yahn ne. 22 Ate nahn cahnevan nuhn deh ca̱hma ne, te a numacuahn no ne, ta̱n ihyan yahn vederihquentiyon ra che ritahno nchuhn.

23 Tuhme chihco ye a̱ma ro, ne a̱ma ya̱hn ye ndo da̱ma ye vah na̱n che quenun Pa̱blo, ne numa ro cahndudo ye yahn vederihquentiyon che nda̱hco ca̱de Dendiohs. Rahndudo ye ley che dirun Moisés ma̱n, ndudo che dirun profeta ma̱n, ne nahn ye che conahn ihyan chahn yahn Dihvo vo Jesucristo. 24 Na̱hn ihyan chahn ne, chitahno ye, ne na̱hn ye ne, hua chitahno ye. 25 Nducote na̱hn ye ne, hua quenan ino ye ne, necuan ye che nahn na̱hn ye. Tuhme ra̱hn Pa̱blo ri ye ihyan chahn:

―A nda̱hca̱ ndudo che ca̱h Vaco Ndah yahn Dendiohs, cahndudo ihyan profeta Isaías, chihnevan ihyan ndico yuhn vo:

26 Cuehn, cuahndode na̱n ihyan sih tuhca̱:

“Cuahn da̱ma rihnevan nchuhn, ate hua renahn ne.

Cuahn da̱ma rendihche ro ne, ate hua renchana̱n ne,

27 te nedin cheche ma̱n ne chedave yahn ne.

Hua redinahn ne ma̱n, hua rihcovan ne ma̱n,

hua renahn ne ma̱n, hua rento ino ne nunde yahn ne ma̱n.

Chemin che hua renchahco Dendiohs ca̱va ne.”

28 Ma̱n ne, cadino nchuhn te cuahndudo nuhn ndudo ndah yahn Jesucristo va̱n ihyan nación chena̱hn. Ihyan chahn che cua̱co ne, ca̱hcovan ye, ne ndedevahn Dendiohs ihyan.

29 Cuahn che chihno ra̱hn Pa̱blo tihca̱ ne, cona̱hn ihyan chahn, quenan a̱ma ndeh rente ye nduco vih, te chi ta̱n ye yahn ndudo min.

30 Pa̱blo ne, quenan ye min o nduyo, quenun ye vah na̱n che tumanan ye, ne nevahnecun ye nducoya̱ca ihyan che rahn ye, rendihchero ye ihyan. 31 Rahndudo ye yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, ricuahn ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ne nde a̱ma ihyan ne, hua din va̱hche ye yahn ye.

ROMANOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N ROMA

1

1 U Pa̱blo, che tenda̱hnun Dendiohs u, che dín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che co apóstol ma̱n, che cuahndudó ndudo ndah yahn ye ma̱n ne, dirún ca̱ca cuh yahn ne.

2 Yahn ndudo ndah min ne, a chihco ca̱de Dendiohs na̱n Ndudo ndah yahn ye nde a ra̱hn me, dirun ihyan profeta yahn ye. 3 Ndudo ndah min ne, ra̱hn yahn Da̱ya ye, Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chihndeya̱n ye va̱n nda̱ta yahn David. 4 Numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, ntuche ye va̱n tena̱hn, ne nduco chemin chihnde ro che Da̱ya Dendiohs ihyan. 5 Che cuande yahn ihyan min ne, din yahino Dendiohs nuhn, ne a tenda̱hnun ye nuhn che co nuhn apóstol, cuahndudo nuhn Ndudo yahn ye va̱n ihyan nducuahn nación, ca̱va che nevahnecun ye, ne cotahno ye. 6 Va̱n ihyan chahn ne, nchuhn che a nedin yahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn, ne nduco ne ndi cuande ne, te a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn.

7 Nchuhn, ihyan yahn Dendiohs che yahino ye nchuhn, vate ne ya̱n Roma ne, dechúh ca̱ca cuh yahn ne. Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Pa̱blo ne, nahn ca̱hn ye ya̱n Roma

8 Numachahte iyehnse ne, a chetuhn ndudo yahn nchuhn, nduhca̱ che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. Chemin che mena̱n vihca che cuande yahn ihyan min ne, renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs ca̱va ne. 9 Dendiohs, ihyan min che redín ntiyon yahn ye numa inó, rahndudó ndudo ndah yahn Da̱ya ye ne, devano ye che cuahn da̱ma revá̱h ca̱va nchuhn. 10 Ricá ihyan che ata̱noca nduh ne, cuahnecun ye che chí quendihcheró nchuhn, 11 te a̱ma nahn chí quendihcheró nchuhn, ca̱va che dín che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ne tahque numa ino ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo. 12 Ava̱ne ne, náhn che neca̱h ya̱n a̱ma ta̱mo vo chedave yahn vih, yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo.

13 Dihnó, rá̱hn rí nchuhn te a̱ma ndeh yune nahn chí quendihcheró nchuhn, ne cuahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, nduhca̱ che redín va̱n ihyan nación chena̱hn, ca̱va che din Dendiohs che co ya̱hn ihyan, cotahno ye da̱ma nduco nchuhn. Ate nde meniyon ne, hua ri che chí. 14 A chihquentiyon Dihvo vo Jesucristo u che cuahndudó ndudo ndah yahn ye va̱n ihyan yahn nducuahn nación, va̱n ihyan devano ma̱n, va̱n ihyan tundo ma̱n. 15 Chemin che quenan inó che a nun cuahn chí va̱n nchuhn che vate ne ya̱n Roma, cuahndudó ndudo ndah yahn ye, cahnevan ne.

Vederihquentiyon yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo

16 Hua ri cuihná̱n yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, te chemin che vederihquentiyon yahn Dendiohs, ca̱va che ndedevahn ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye, mena̱n vihca ihyan nación yahn Israel, namin ihyan nación chena̱hn. 17 Ndudo ndah min ne, a vederihquentiyon yahn Dendiohs, te a na̱n ndudo min rihco ro ye che renedin yahn ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱: “Ihyan che ritahno ye ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan, ndevahn ye.”

Nunde yahn ihyan

18 Nahn che cotahno vo, te a devano vo che Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero ne, din ye castigo yah nducoya̱ca ihyan nunde che rahcota̱hn ye yahn Ndudo yahn ye. 19 Hua nda̱hca̱ che tihca̱ rahcota̱hn ye, te a devano cua̱co ye yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, yahn che a ma̱n Dendiohs ca̱h ye, checadino ye. 20 Nde ro che dendah Dendiohs iyehnse ne, a devano ihyan te ihyan min che Dendiohs, ne quenan cuma ye vederihquentiyon cuahn da̱ma, te tumacadino ye duh ihyan min, yahn dehtenduh che dendah ye. Chemin che nde metah deh che ca̱hma ye, ca̱va che ndedevahn ye ihyan. 21 Andahre a devano ye che va Dendiohs, ate hua rendeva ye yavena̱n ye, nde hua reneca̱h ye nundihve cuahn ihyan. Tahque ndah ye ne, rendedecadino ye yahn dehtenduh che nde hua richihve, nto ye ihyan tundo. 22 Andahre a̱ma devano ye, che ra̱hco ye, ate nde hua renahn ye. 23 Ndotenan che ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che va ye cuahn da̱ma ma̱n, che a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye ma̱n ne, rendeva ye yavena̱n dehtenduh che redendah ma̱n ye, renta̱ve ye ihyan iyehnse ma̱n, ite che chenan cun ca̱h te ma̱n, ya̱hda ma̱n, cu ma̱n.

24 Chemin che chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan chahn, ca̱va che quendi ye yune chihnga̱ yahn ye, cahtera ye vedecuihno yahn ye va̱n ma̱n ye nduco vih. 25 Ndotenan che quendi ye yune cua̱co, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che dendah ye iyehnse ma̱n, rendeva nducoya̱co vo yavena̱n ye cuahn da̱ma ma̱n ne, quendi ye vederihncheh, rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ma̱n Dendiohs dendah ye.

26 Chemin che chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan ca̱va che quendi ye nunde yahn ye nduco vih, cahtera ye vedecuihno yahn ye. Ihyan nda̱hta ne, ndotenan che cahneva̱co ye, cuahtenan ye nduco incha̱hn ye ne, rahtenan ye va̱n ma̱n ye nduco vih, rahtendihco ye nunde. 27 A namin no tun ihyan cha̱hn. Ndotenan che nuhn ye nda̱hta yahn ye ne, rihtera ye vedecuihno yahn ye, rahtenan ye va̱n ma̱n ye nduco vih, ne nduco chemin reca̱h rihn ma̱n ye ihyan, rihco ya̱n ma̱n ye castigo che va che co ye.

28 Nducote hua chihco ye chedave yahn ye che nevahnecun ye Dendiohs ne, chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan ca̱va che quendi ye vederendedecadino chihnga̱ yahn ye, cuahtendihco ye nunde. 29 A ndedecuihta ma̱n ye nducuahn na̱n nunde, chendihco ye. Ndere rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ndere rahtechica ye ma̱n, chenan cuma ye vede idihya ma̱n, vedeve ma̱n, vedeta̱n ma̱n, vederihncheh ma̱n. Cuahnde chende ye ma̱n, vate ca̱nda ye nduco vih ma̱n, rihno ye vih ma̱n. 30 Chihnga̱ ra̱hn ye yahn vih ma̱n, rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ma̱n, hua renevahnecun ye nde a̱ma ihyan ma̱n, redin ya̱de ye ma̱n, redin cun ye ma̱n, rendedecadino ye dema̱n yahn dehtenduh che chihnga̱ ma̱n, hua renevahnecun ye indihte yahn ye ma̱n, 31 hua renahn ye ma̱n, hua redinahn ye ndudo yahn ye ma̱n, hua renan va̱hino ye vih ma̱n, hua devano nchahco ye yahn vih ma̱n. 32 Andahre devano ndah ye vederihquentiyon yahn Dendiohs che ihyan nunde ne, va che co ye castigo yahn nunde yahn ye, ate riquendi ye rahtendihco ye nunde, nde tuno rendonan ye combiero yahn ye che da̱ma ri ye nduco vih.

2

Dendiohs ne, techeca̱de ye numa cua̱co

1 Nducote a devano nducoya̱ca ihyan che va che co ihyan nunde castigo ne, adecoduhno ihyan che renda̱hchenan ye ihyan chena̱hn ne, nde na̱n che ca̱hma ye metah, te a da̱ma ri ye nduco vih, rahtendihco ye nunde. 2 A devano vo che da̱ma no redin Dendiohs castigo ihyan che renda̱hchenan ye. 3 Nchuhn che renda̱hchenan ne ihyan nunde chena̱hn, ate da̱ma ri ne nduco ye ne, hua ra̱hco ne che ndevahn ne yahn castigo yahn Dendiohs. 4 Hua ducherino ne vedechahtino yahn Dendiohs ma̱n, vedeyahino chahte yahn ye ma̱n. A devano ne che quenan cuma Dendiohs vedeyahino nduco ne, te nahn ye che nto ino ne nunde yahn ne. 5-6 Ate nducote redin cheche ne chedave yahn ne, hua nahn nto ino ne ne, redecuihta ne nunde yahn ne. Ma̱n ne vedin ne, te techeca̱de Dendiohs yahn ne numa cua̱co, ne va che co ne castigo. Nda̱ ro min ne, techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan, tunoca che nedin ye ndahtenan ye iyehnse. 7 Ihyan che chahtino ye, redin ye che ndah ma̱n, chenan ino ye che quenda̱h yavena̱n ye ma̱n, che ndeva Dendiohs ihyan ma̱n ne, a ihyan chahn che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 8 Ate ihyan che ca̱nda tin ye ma̱n, che rahcota̱hn ye yahn ndudo cua̱co ma̱n, che riquendi ye yune chihnga̱ yahn ye ma̱n ne, quenan cuma che din Dendiohs castigo yah ihyan. 9 Nducoya̱ca ihyan nunde yahn nducuahn nación, mena̱n vihca ihyan nación yahn Israel ne, chuhrihn ye, din Dendiohs castigo ihyan. 10 Me ihyan nducuahn nación che din ye che ndah, mena̱n vihca ihyan nación yahn Israel ne, a̱ma ndah ro yahn ye ma̱n, ndeva Dendiohs ihyan ma̱n, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ye ma̱n.

11 Tihca̱, te Dendiohs ne, quendihconahn retecheca̱de ye. 12 Nducoya̱ca ihyan che chendihco ye nunde, che nde hua devano ye ley che dirun Moisés ne, ndiyu ley min che ca̱hcantiyon castigo che co ye, ate va che co ye castigo. Namin nducoya̱ca ihyan che a devano ye ley min, ate chendihco ye nunde ne, va che co ye castigo nduhca̱ che rihquentiyon ley min. 13 Tihca̱, te atena̱n ihyan che redinahn ye ley min, che ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan, ndiyu ihyan che ndere rihnevan ye. 14 Cuahn che ihyan nación chena̱hn, che nde hua devano ye ley min, redin ye nduhca̱ che rihquentiyon ne, a ndero ndi che redinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, andahre hua devano ye ley min. 15 Na̱n nducuahn che redin ye ne, rihco ro ye che anduhneca̱ ndete che renevahnecun ye ley min. Na̱hn cua̱n ne, renda̱ yahn ye che cuahtendihco ye nunde, ne va che co ye castigo. Na̱hn cua̱n ne, renda̱ yahn ye che hua co ye castigo, yahn che ra̱hco ye che hua chahte nunde yahn ye. 16 Nda̱ ro yahn ne, quenan cuma che ca̱hcantiyon Dendiohs che techeca̱de Dihvo vo Jesucristo nunde yahn nducoya̱ca ihyan, nde nducuahn nunde che chahtendihco ye cua̱hn ndeh.

Nunde yahn ihyan nación yahn Israel

17 Nchuhn ihyan nación yahn Israel, hua dehva co yahn ne, che ra̱hco ne, te ndichahtino ne ley che dirun Moisés. Redin ya̱de ne, ra̱hco ne che yahn Dendiohs nchuhn. 18 A devano ne deh che nahn ye che dinahn ne che ra̱hco ne, ne nducote chahn ne ley min ne, ra̱hco ne che devano tenda̱hnun ne cha che ndah va̱n dehtenduh che redin ne. 19 Numacuahn vedeya̱de chenan ino ne che devano cacuahn ne ihyan tundo. Ra̱hco ne che a̱ma devano ca̱h cuande ne ihyan ta̱ca̱ co tuno ye na̱n Dendiohs. 20 Ra̱hco ne che a̱ma devano cacuahn ne nde ihyan che hua renahn ye ma̱n, nde checa̱hya ma̱n, te a nchuhn che va ta̱h ne vededevano ma̱n, ndudo cua̱co ma̱n, na̱n ley che dirun Moisés. 21 Tuhme nducote a̱ma devano cacuahn ne, che ra̱hco ne, ¿me dehra cuande che hua redinahn ma̱n ne? Nducote rahndudo ne che hua din duco ihyan, ¿me dehra cuande che reduco ma̱n ne? 22 Nducote rahndudo ne che hua din duche yahn ihyan che a nihneva̱co ye, ¿me dehra cuande che redin duche yahn ma̱n ne che a nihneva̱co ne? Nducote rahndudo ne che hua ndeva ihyan yavena̱n dehtenduh che redin ye dendiohs yahn ye, ¿me dehra cuande che reduco ne dehtenduh che rigonun chihve che va chete ya̱co yahn ihyan chahn? 23 Nducote a̱ma redin ya̱de ne che devano ne ley yahn Dendiohs, ¿me dehra cuande che duche rino ne ihyan, hua redinahn ne che rihquentiyon ye? 24 Nduco che tihca̱ redin ne ne, a ta̱n renun ca̱h nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ihyan nación chena̱hn ne, a ca̱va che duhtuno ihyan nchuhn che chihnga̱ ra̱hn ye yahn Dendiohs.”

25 Che chenan seña nchuhn ne, ta̱ca̱ hua, richihve yahn ne ndete che redinahn ne ley che dirun Moisés. Ate nducote hua redinahn ne ne, a ndere chenan seña me nchuhn. 26 Me ihyan nación chena̱hn ne, ndete che redinahn ye che rihquentiyon ley min ne, redin yahn Dendiohs ihyan, andahre hua chenan seña ihyan. 27 Ihyan che redinahn ye ley min, andahre hua chenan seña ihyan ne, nda̱hco ndiya ye nchuhn che nde chenan seña nchuhn ma̱n, nde devano ne ley min ma̱n, ate hua redinahn ne. 28 Ndiyu che nda̱ta yahn Israel nchuhn ma̱n, che chenan seña nchuhn ma̱n, che cochihve yahn ne ca̱va che nedin yahn Dendiohs nchuhn, 29 te atena̱n ihyan che numacuahn chedave yahn ye renevahnecun ye che rihquentiyon Dendiohs ma̱n, redinahn ye ma̱n, renedin yahn Dendiohs ihyan. Che cochihve yahn ne ne, che nedin yahn Dendiohs nchuhn, ndiyu che nevahnecun ihyan iyehnse nchuhn.

3

1 Nducote tihca̱ ne, co vate nchuhn che ra̱hco ne che tahque ndah ro yahn ihyan nación chena̱hn, che co nchuhn che nda̱ta yahn Israel nchuhn ma̱n, che chenan seña nchuhn ma̱n. 2 Ate tahque ndah ro yahn nchuhn, te a ta̱h ihyan ndico yahn ne, chihco Dendiohs Ndudo yahn ye. 3-4 Andahre a̱ma ya̱hn ihyan chahn hua dinahn ye yahn Ndudo min, ate ndiyu ca̱va chemin che nda̱ca da̱ma Dendiohs yahn ndudo yahn ye che ca̱h ye, te ihyan min ne, redinahn ye ndudo yahn ye, andahre nducoya̱ca ihyan hua redinahn ye. Tihca̱ ye, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Nducuahn che redin Dendiohs ne, ndah.

Chemin che nde hua co ca̱hma nunde ihyan yahn ye.

5 Co vate nchuhn che ra̱hco ne te na̱n nunde yahn ne rihnde ro che a̱ma ndah Dendiohs, ne hua redin yahn che din ye castigo nchuhn ca̱va nunde yahn ne. 6 Ate hua, te Dendiohs ne, a numa ca̱ ndah ihyan ye. Ndete che hua tihca̱ ne, nde hua co techeca̱de ye yahn ihyan nunde.

7 Ndete che na̱n nunde yuhn vo tahque ndah cuhnde ro che a̱ma ndah Dendiohs ne, nde hua quenan cuma che techeca̱de ye yuhn vo. 8 Ndete che tihca̱ ne, tahque ndah quendi vo nunde yuhn vo, te chemin che cochihve. Vate na̱hn ihyan che ndere ra̱hn ye che tihca̱ rahndudo nuhn. Ihyan chahn ne, redin yahn che din Dendiohs castigo ihyan.

Nducoya̱ca ihyan ne, chendihco ye nunde

9 Co vate nchuhn che ra̱hco ne che uvo, ihyan nación yahn Israel che tahque ndah ihyan uvo va̱n nducoya̱ca ihyan iyehnse. Ate hua cua̱co chemin, te nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n ne, quendihconahn chendihco ye nunde nduhca̱ che a ndirun yahn ye, 10 na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Metah nde a̱ma ihyan che ndah ihyan ye.

11 Metah nde a̱ma ihyan che renahn ye.

Metah nde a̱ma ihyan che reneca̱hco ye Dendiohs.

12 Nducoya̱ca ye ne, chaconda̱h veda̱me ye Dendiohs, quendi ye yune chihnga̱.

Metah nde a̱ma ihyan che runeca̱de ye.

13 Dema̱n ndudo chihnga̱ ma̱n, ndudo rihncheh ma̱n, ndudo rendih ma̱n, rente ye.

14 Dema̱n che ra̱hva ye ma̱n, ra̱hn ta̱n ye ma̱n.

15 Nduco hua no rihn deh ne, rihno ye vih.

16 Nduh cua̱n na̱n che vatechica ye ne, redetohnan ye ma̱n, rihco ye vedeyah ma̱n.

17 Nde hua renda̱ yahn ye che nda̱hca̱ cuahtenan ye nduco vih.

18 Nde hua renda̱ yahn ye che nevahnecun ye Dendiohs.

19 A devano vo te nducuahn che ndirun na̱n ley che dirun Moisés ne, a ndirun ca̱va che, nducoya̱ca ihyan che rihquentiyon ley min ihyan ne, tumacadino ye yahn nunde yahn ye, nde metah deh che ca̱hma ye ro che techeca̱de Dendiohs yahn ye. 20 Ley min ne, nducote a chihnde atena̱n ca̱va che co devano ihyan che va nunde yahn ye ne, chemin che nde a̱ma ihyan hua co ca̱hma ye che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs, andahre ra̱hn ye che redinahn ye.

Ca̱va che ndevahn vo ne, va che cotahno vo

21 Ate ma̱n ne, a devano vo te ndiyu che quendi vo ley min che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo, te a ma̱n ye te ye, checadino vo ta̱ca̱ che din ye, ne chemin ne, a ndirun na̱n ley min ma̱n, na̱n ndudo che dirun ihyan profeta ma̱n. 22 Nducoya̱co vo ne, ca̱va che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo ne, va che cotahno vo Dihvo vo Jesucristo. Tihca̱, te da̱ma no rendihche ye nducoya̱co vo. 23 Nducoya̱co vo ne, chendihco vo nunde, nde hua co ca̱hmo vo che ndah ihyan uvo na̱n Dendiohs. 24 Andahre hua co ca̱hmo vo che ndah ihyan uvo na̱n ye, ate numacuahn vedeyahino ndo ya̱n ye nduco vo, nedin yahn ye uvo, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye uvo. Ma̱n ne, a ndo ya̱n ye nduco vo. 25 Dechuh ye ihyan, chih ye, chera yun yahn ye ca̱va nunde yuhn vo, ne che cotahno vo ihyan ne, nda̱co vo vederenchahco. Che tihca̱ din Dendiohs ne, chihco ro ye che numa cua̱co din chahtino ye yahn nunde che chahtendihco ihyan ndico nde ro mena̱n. 26 Namin chihco ro ye ma̱n ro cuh, che numa cua̱co rendo ya̱n ye nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, renedin yahn ye ihyan.

27 Ma̱n ne, ametah din ya̱de nchuhn che redinahn ne yahn ley min, te atena̱n che cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, ndo ya̱n Dendiohs nduco ne, nedin yahn ye nchuhn. 28 Tihca̱, te rá̱hn rí nchuhn te andahre hua nedinahn ihyan ley min, ate nduco che cotahno ye ihyan min ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan.

29 Dendiohs ne, Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse, ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, ndiyu dema̱n yahn ihyan nación yahn Israel. 30 Tihca̱, te a̱ma no Dendiohs, ne ihyan min ne, rendo ya̱n ye nduco ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, renedin yahn ye ihyan nduco che cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 31 Che ritahno vo ihyan min ne, ndotenan che renda̱hco ndiyo vo ley min ne, reca̱h dito vo.

4

Nduhca̱ che chitahno Abraham

1 A devano vo nduhca̱ che din ihyan ndico yuhn vo Abraham. 2 Co ra̱hco ihyan che nedin yahn Dendiohs ihyan min yahn che runeca̱de quenan ye iyehnse. Ate hua tihca̱, 3 te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, ndirun tuhca̱: “Abraham ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che din yahino Dendiohs ihyan, nedin yahn ye ihyan.” 4 Che renedihvo vo mozo yuhn vo ne, ndiyu vedeva̱hino chemin, te quendihco vo yahn ye. 5 Ate che rendo ya̱n Dendiohs nduco ihyan nunde che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, renedin yahn ye ihyan ne, chemin che cua̱co ne, vedeva̱hino, ndiyu che quendihco ye. 6 Atihnoca̱no tun che dirun David yahn ihyan che redin Dendiohs vedeva̱hino nduco ye, rendo ya̱n ye nduco ye, renedin yahn ye ihyan. 7 Dirun ye tuhca̱:

A̱ma ndah ro yahn ihyan che renda̱ca ye vederenchahco ca̱va nunde yahn ye.

8 Dihvo Dendiohs ne, hua redin ye castigo ihyan chahn.

9 Cuedevano nchuhn te vedeyahino yahn Dendiohs ne, ndiyu dema̱n ca̱va ihyan che chenan seña ihyan, te namin ca̱va ihyan che hua chenan seña ihyan. A ra̱hn vo che Abraham ne, nducote chitahno ye ne, nedin yahn Dendiohs ihyan. 10 Ro che nedin yahn Dendiohs ihyan ne, nde metah conan seña ihyan. 11 Dinoca̱ chitahno Abraham, tuhme nedin yahn Dendiohs ihyan, chihquentiyon ye che conan seña ihyan, ca̱va che cuhnde ro che a nedin yahn ye ihyan. Nduco tihca̱ ne, tihyon yune Abraham nde ihyan che hua chenan seña ihyan, che cotahno ye Dendiohs, ca̱va che ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan. 12 Namin tihyon yune ye ihyan che chenan seña ihyan, che hua cochahtino ye che chenan seña ihyan, te tahque ndah ye ne, cotahno ye Dendiohs nduhca̱ che chitahno ma̱n ye, ro che nde metah conan seña ihyan.

Rendedevahn Dendiohs ihyan che ritahno ye

13 Dendiohs ne, ca̱h ye ndudo yahn ye Abraham che co ya̱hn nda̱ta yahn ye iyehnse, yahn che chitahno ye ihyan, ndiyu yahn che dinahn ye ley che dirun Moisés. 14 Ndete che atena̱n ihyan che redinahn ye ley min che renedin yahn Dendiohs ihyan ne, tuhme nde metah deh cuande che cotahno vo ihyan, nde huane che ca̱h ye ndudo yahn ye. 15 Ate hua tihca̱, te ley min ne, ndotenan che ca̱hco ro che nedin yahn Dendiohs ihyan ne, tahque ndah ne, rihco ro che din ye castigo ihyan nunde. Me ndete che metah ley min ne, nde hua tumacadino vo che va nunde yahn ihyan.

16 Chemin che, che ritahno vo Dendiohs ne, numacuahn vedeyahino renedin yahn ye uvo. Andahre hua ndi cuande vo va̱n ihyan che va ta̱h ye ley min, hua dehve din yahn, te nduco che ritahno vo ihyan nduhca̱ che chitahno Abraham ne, renedin yahn ye nducoya̱co vo. Nduco tihca̱ ne, riquendi vo yune yahn Abraham, 17 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “A̱ma ya̱hn ihyan quendi ye yune yehn, cotahno ye u.” Quendi vo yune yahn ye nduhca̱ che nahn Dendiohs, ihyan min che rendedetuhche ye ihyan che a ndih ye ma̱n, rihco ca̱de ye dehtenduh che nahn ye, ne rinahn ma̱n.

18 Abraham ne, andahre ametah vedechahtino che nda̱ca nda̱ta yahn ye, ate numacuahn vedechahtino chitahno ye che ra̱hn Dendiohs nduco ye, che a̱ma co ya̱hn nda̱ta yahn ye. 19 Ro min ne, ametah vedechahtino yahn ye, te a ri ye tenduh a̱ma ciento nduyo, ne ihyan nda̱hta yahn ye Sara ne, namin a indihte ye. Ava̱ne ne, a numaca̱ hua renda̱ca da̱ya ye. Ate nde nduco nduh ne, a chitahno ye ndudo che ca̱h Dendiohs ihyan. 20 Ndotenan che o vederendedecadino yahn ye ne, chitahno ye numa ino ye ndudo che ca̱h Dendiohs ihyan, ne ndeva ye yavena̱n ye. 21 Chichahtino ye numacuahn chedave yahn ye che Dendiohs ne, va vederihquentiyon yahn ye che redinahn ye nducuahn ndudo yahn ye che reca̱h ye. 22 Chemin che nducote tihca̱ chitahno ye Dendiohs ne, nedin yahn Dendiohs ihyan.

23 Che nedin yahn Dendiohs ihyan min ne, a ndirun na̱n Ndudo yahn ye, ndiyu dema̱n ca̱va ihyan min, 24 te namin ca̱va uvo, ca̱va che tumacadino vo che nduco che cotahno vo Dendiohs ne, ndo ya̱n ye nduco vo, nedin yahn ye uvo. A ihyan min che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn. 25 Che chihno ihyan iyehnse Dihvo vo ne, a ca̱va nunde yuhn vo, ne che ntuche ye ne, a ca̱va che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo.

5

Nduhca̱ che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo

1 Nducote tihca̱ ne, nedin yahn Dendiohs uvo ma̱n, ndo ya̱n ye nduco vo ma̱n, yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 2 A ca̱va Dihvo vo Jesucristo che din yahino Dendiohs uvo, nedin yahn ye uvo. Ma̱n ne, numacuahn vedeyeno chenan ino vo che cuahtenan vo na̱n ye vahchetero. 3 Ndiyu dema̱n yahn chemin che ri yeno vo, te namin ri yeno vo yahn che rechuhrihn vo. A devano vo te cuahn che rechuhrihn vo ne, renda̱co vo vedechahtino ma̱n, 4 cuahn che chenan cumo vo vedechahtino ne, riquenda̱h ndah vo ma̱n, cuahn che riquenda̱h ndah vo ne, chenan ino vo Dendiohs ma̱n, 5 cuahn che chenan ino vo Dendiohs ne, hua dehve ra̱hco vo ma̱n. Hua dehve ra̱hco vo, te Dendiohs ne, rihco ro ye vedeyahino chahte yahn ye nduco vo, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo.

6 Cuahn che ametah vedechahtino che nda̱ca ihyan vederenchahco ca̱va nunde yahn ye ne, ro min niyon chih Dihvo vo Jesucristo ca̱va nducoya̱ca ihyan nunde, nduhca̱ che a chihco ca̱de Dendiohs. 7 Hua ndere nda̱ca a̱ma ihyan che ca̱hquino ye ca̱hco menda̱hn ye ihyan coh ye ca̱va ta̱ma ca ihyan, andahre ndah ihyan ye. 8 Ate Dendiohs che cua̱co, andahre a̱ma chendihco vo nunde, chihco ro ye che a̱ma yahino ye uvo, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, chih ye ca̱va che ndedevahn ye uvo. 9 Ma̱n ne, nducote a nedin yahn Dendiohs uvo, yahn che a chih ihyan min, chera yun yahn ye ca̱va nunde yuhn vo ne, a devano cua̱co vo te a ndedevahn ihyan min uvo, ametah che co vo castigo ro che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan nunde. 10 Tihca̱, te ro mena̱n cuahn che ri yudo yahn Dendiohs nduco vo, ca̱va nunde yuhn vo ne, ndo ya̱n ye nduco vo yahn che chih Da̱ya ye, nedihve ye nunde yuhn vo. Ma̱n che a ntuche ihyan min ma̱n, che ya̱n Dendiohs nduco vo ma̱n ne, tahque nun ndevahn vo. 11 A̱ma yeno vo che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, din Dihvo vo Jesucristo.

Ejemplo yahn Adán

12 Ca̱va Adán ne, chihnde nunde muhn iyehnse cuh, ne ca̱va nunde min ne, chihnde ca̱de che coh nducoya̱ca ihyan, te nducoya̱ca ye ne, chendihco ye nunde. 13 Nde ro che metah cuhnde ley che dirun Moisés ne, ihyan iyehnse ne, a ihyan nunde ye. Ate na̱n che metah ley ne, nde hua duhva ra cuande nunde yahn ihyan. 14 Andahre hua da̱ma nunde yahn ihyan nduhca̱ nunde che chahcota̱hn Adán yahn Dendiohs, ate quendi chih ye, cana̱n nde ro min, nde nda̱ ro che quenan Moisés iyehnse. Ca̱va Adán ne, nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, chendihco ye nunde. Ate ca̱va Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che nda̱ ye iyehnse adive ne, co ndevahn nducoya̱ca ye.

15 Ca̱va nunde yahn Adán ne, chendihco nducoya̱ca ihyan nunde. Ate hua tihca̱ vedeva̱hino yahn Dendiohs, te dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ne numacuahn vedeyahino, ndiyu dema̱n ndedevahn ye a̱ma ya̱hn ihyan ca̱va che hua co ye castigo, ate namin din ye che co cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 16 Ca̱va nunde yahn Adán ne, va che co nducoya̱ca ihyan castigo. Ate hua tihca̱ vedeva̱hino yahn Dendiohs, te andahre a̱ma chendihco ihyan nunde, ate ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan. 17 Ca̱va nunde yahn Adán ne, va che coh nducoya̱ca ihyan. Ate hua tihca̱ vedeva̱hino yahn Dendiohs, te ca̱va Dihvo vo Jesucristo ne, nducoya̱ca ihyan che ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan ne, a̱ma ndah ro yahn ye, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

18 Tuhme nducote quendihco Adán nunde ne, va che co nducoya̱ca ihyan castigo. Ate nducote nda̱hca̱ din Dihvo vo Jesucristo, chih ye ca̱va ihyan nunde ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco ye, nedin yahn ye ihyan. 19 Tihca̱, te yahn che chahcota̱hn Adán yahn Dendiohs ne, nducoya̱ca nducondi ihyan ne, chihnda̱nan ihyan. Ate yahn che dinahn Dihvo vo Jesucristo yahn Dendiohs ne, a̱ma ya̱hn ihyan, nedin yahn Dendiohs ihyan.

20 Ley che dirun Moisés ne, chihnde ca̱va che tahque cuhnde ro nunde yahn ihyan che co ro mena̱n, ne a̱ma chihnde ro che chendihco ye nunde. Ate nde nduco nduh ne, tahque quenan cuma Dendiohs vedeyahino, 21 ne andahre redin nunde yahn ihyan che co ye castigo, ate numacuahn vedeyahino ndo ya̱n Dendiohs nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, nedin yahn ye ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

6

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ametah che cuahtendihco ye nunde

1 Nducote tihca̱ ne, nde hua ndedecadino vo che quendi vo cuahtendihco vo nunde ca̱va che tahque cuhnde ro vedeyahino yahn Dendiohs nduco vo. 2 Ndiyu tihca̱ che va che din vo, te a chihcoma̱n vo nunde yuhn vo, ne hua nda̱hca̱ che quendi vo. 3 Cuedevano nchuhn te che chedenune vo, cah vo Dihvo vo Jesucristo ne, nguahco yuhn vo che chih ye, chi cuande vo va̱n ihyan yahn ye. 4 Tihca̱, ca̱va che nduhca̱ che numacuahn vederihquentiyon ndedetuhche Dendiohs Chida ihyan min va̱n tena̱hn ne, namin uvo che a ndi i vo, nedin nunde yuhn vo ne, din ye che ndo vo ihyan ra, cuahtechico vo runeca̱de.

5 Tihca̱, te nducote nguahco yuhn vo che chih Dihvo vo, chi cuande vo va̱n ihyan yahn ye ne, namin din Dendiohs che ndo vo ihyan ra, cuahtechico vo runeca̱de nduhca̱ che ndedetuhche ye ihyan min va̱n tena̱hn. 6 Din vo cuande che anduhneca̱ ndete che a chenan ya̱h vo nduco Dihvo vo, ca̱va che ca̱hcoma̱n vo nducuahn nunde che chahtendihco vo ro mena̱n, ne hua quendi vo cuahtendihco vo. 7 Nduco tihca̱ ne, anduhneca̱ ndete che a chih vo, ne a̱ma yune no chihcoma̱n vo nunde yuhn vo. 8 Me nducote anduhneca̱ ndete che a chih vo da̱ma nduco Dihvo vo Jesucristo ne, a chenan ino vo che conduco vo ihyan, 9 te a devano vo che a ndedetuhche Dendiohs ihyan va̱n tena̱hn, ametah ndaconan coh ye. Ca̱va ye ne, ametah vederih. 10 Me yahn che chih ye ne, a̱ma yune no chih ye ca̱va nunde yuhn vo. Ate ntuche ye, ne cona̱hn ye vahchetero. Ma̱n ne, va ye na̱n Dendiohs. 11 Nduco tihca̱ ne, din vo cuande, ne ca̱hcoma̱n vo nunde yuhn vo, runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che nahn Dendiohs, cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo.

12 Chemin che hua quendi vo cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, cuahtendihco vo nunde. 13 Hua ca̱hco vo chedave yuhn vo, cuahtendihco vo nunde, te tahque ndah ne, nduhca̱ ihyan ra ne, va che ca̱hco vo chedave yuhn vo ta̱h Dendiohs ca̱va che runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che nahn ye. 14 A ndevahn vo, ametah che cuahtendihco vo nunde, te ndotenan che ca̱hcantiyon ley che dirun Moisés uvo ne, a rihquentiyon Dendiohs uvo, redin yahino ye uvo.

15 Co vate ihyan che ra̱hco ye che nducote yahino Dendiohs uvo ma̱n, hua rihquentiyon ley che dirun Moisés uvo ma̱n ne, a vatema̱n vo, co cuahtendihco vo nunde. Ate hua tihca̱. 16 A devano vo te ndete che cuana̱n din vo ntiyon nduco a̱ma patrón ne, va che dinahn vo che ca̱hcantiyon ye. A namin no tun ndete che ca̱hco vo chedave yuhn vo ta̱h Dendiohs ne, va che runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che nahn ye. Me ndete che ca̱hco vo chedave yuhn vo che quendi vo yune yahn ma̱n vo ne, va che co vo castigo. 17 Nundihve cuahn Dendiohs, te nchuhn ne, andahre chahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne ro mena̱n, chahtendihco ne nunde, ametah ta̱ma na̱n che co din ne ne, ate chitahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chihco ne chedave yahn ne ta̱h ye. 18 A ndevahn ne, a chihcoma̱n ne yune chihnga̱ yahn ne, ca̱va che runeca̱de cuahtechica ne. 19 Dirún ejemplo chemin chan ca̱va che co conahn ne. Ro mena̱n me ne, chihco ne chedave yahn ne che quendi ne yune chihnga̱, ne ca cuahn ca cuahn nde tahque chihnga̱ redin ne. Ate ma̱n ne, nahn che ca̱hco ne chedave yahn ne ta̱h Dendiohs, ca̱va che tahque runeca̱de cuahtechica ne ro ro.

20 Ro mena̱n cuahn che quendi ne yune chihnga̱, chahtendihco ne nunde ne, va ma̱n ino ne, nde hua renda̱ yahn ne che runeca̱de cuahtechica ne. 21 Nducuahn dehtenduh che chihnga̱ din ne ro min ne, hua chichihve yahn ne, nde ri cuihna̱n ne yahn. Ava̱ne ne, a vate ne che co ne castigo. 22 Ate ma̱n che ndedevahn Dendiohs nchuhn, nchahco ye nunde yahn ne ne, chihco ne chedave yahn ne ta̱h ye. A̱ma cochihve yahn ne, te runeca̱de cuahtechica ne, ne cuihno min ne, cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro. 23 Ihyan che rahtendihco ye nunde ne, va che co ye castigo, din nunde yahn ye. Ate ihyan che ndichahtino ye Dihvo vo Jesucristo ne, numacuahn vedeva̱hino, ndeva Dendiohs ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

7

Nduhca̱ che rihquentiyon ley che dirun Moisés

1 Dihnó, nducote a devano nchuhn ley che dirun Moisés ne, a tumacadino ne te rihquentiyon ihyan atena̱n ro che vate ye iyehnse. 2 Condihche ne. A̱ma nda̱hta ne, rihquentiyon ley min che hua co tehche te incha̱hn te, ca̱hneva̱co te nduco ta̱ma cha̱hn. Ate ndete che coh incha̱hn te ne, nuhndema̱n te yahn vederihquentiyon min. 3 Chemin che ndete che cuhnde te nduco ta̱ma cha̱hn numanahn che va incha̱hn te ne, din duche yahn te che a nihneva̱co te, condihco te nunde. Ate ndete che coh incha̱hn te ne, nuhndema̱n te yahn vederihquentiyon min, ne co ndaconan ca̱hneva̱co te, ametah condihco te nunde.

4 Dihnó, nduhca̱ nda̱hta che a ndih incha̱hn te ne, tihchan vo na̱n ley che dirun Moisés, te nducote a chitahno vo Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye ndedevahn ye uvo ne, a chihno vederihquentiyon yahn ley min ca̱vo vo. Ma̱n ne, a ndedetuhche Dendiohs ihyan va̱n tena̱hn, ne a ihyan min che rihquentiyon ye uvo, nahn ye che cochihvo vo na̱n ntiyon yahn Dendiohs. 5 Ro mena̱n cuahn che chahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo ne, andahre chihco ro ley min che chendihco vo nunde, ne va che co vo castigo, ate quendi vo chahtendihco vo nunde. 6 Ate ley ndico me ne, chihno vederihquentiyon yahn ca̱vo vo. Ma̱n ne, redin vo ntiyon yahn Dendiohs numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye.

Ra̱hn Pa̱blo yahn nunde yahn ye

7 Andahre tihca̱, ate hua co ca̱hmo vo che ca̱va ley min che rahtendihco vo nunde. U ne, ndete che hua ca̱va ley min ne, nde hua chidevanó cha che nunde. Nduhca̱ vede idihya ne, a che a ndirun yahn na̱n ley min che chidevanó che nunde chemin. 8 A ca̱va ley min che tumacadinó che a̱ma quendihcó nunde yahn vede idihya, ate quendí nduco vede idihya. Ndete hua ca̱va ley min ne, nde hua tumacadino vo che va nunde yuhn vo. 9 Ro mena̱n cuahn che nde hua devanó ley min ne, va ma̱n inó. Ate cuahn che chidevanó ley min ne, tumacadinó che quendihcó nunde, ne a̱ma chi nda̱ché ca̱va. 10 Ley min ne, a chihnde ca̱va che tihyon yune ihyan che runeca̱de cuahtechica ye, ne quenan inó che nda̱hca̱ conán. Ate ndotenan che tihca̱ ne, chihco ro che a̱ma va nunde yáhn, ne a̱ma chi nda̱ché. 11 Quenan inó che nda̱hca̱ conán, ate chihncheh má̱n u, te hua chichá dináhn nduhca̱ che rihquentiyon ley min. A̱ma chi nda̱ché, te cuahn da̱ma redín dehtenduh che rihco yudo ley min yahn.

12 Chemin che a devano vo te ley min ne, ndah. 13 Din che chi nda̱ché, ate hua co ca̱hma nundé yahn, te ley min ne, ndah, ne atena̱n che din ne, che chihco ro che chihnga̱ dehtenduh che dín. Andahre tihca̱, ate chahcotá̱hn che rihquentiyon, ne a nunde yahn má̱n din che a̱ma chi nda̱ché.

14 A devano vo te ley min ne, a Dendiohs che chihco ye, ate u ne, ihyan nunde u, a ndihcó chedave yáhn che condihcó nunde. 15 Nde má̱n hua retumacadinó nduhca̱ che redín, te ndotenan che dín dehtenduh che ndah che renan inó ne, redín dehtenduh che hua ndah che hua renan inó. 16 Nducote redín dehtenduh che chihnga̱, che nde má̱n hua renan inó ne, retumacadinó te ley min ne, ndah, yahn che rihco yudo yahn dehtenduh che chihnga̱. 17 Andahre hua nahn dín dehtenduh chemin chan, ate hua richá, ne redín, rendihcó nunde. 18 Tihca̱, te vedeyeno yahn má̱n ne, hua nda̱hca̱. Nahn dín dehtenduh che ndah, ate hua richá che dín. 19 Ndotenan che dín dehtenduh che ndah che renan inó ne, redín dehtenduh che chihnga̱ che hua renan inó. 20 Nducote redín dema̱n dehtenduh che hua renan inó, rendihcó nunde ne, a ndero ndi che hua nda̱hca̱ vedeyeno yáhn.

21 Tihca̱ rahno rí. Cuahn che ndedecadinó che nahn dín che ndah ne, tahque nun renda̱ yáhn che dín dehtenduh che chihnga̱. 22 Andahre nahn dináhn vederihquentiyon yahn Dendiohs, 23 ate hua richa yáhn, te tahque nun renda̱ yáhn che riquendí vedeyeno yahn má̱n, rendihcó nunde.

24 ¡A̱ma vedín! ¿A va ihyan che co ndedevahn ye u yahn che a̱ma quendihcó nunde ne? 25 Atena̱n Dendiohs, te dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye u. ¡Nundihve cuahn ihyan! Nduhca̱ che a rá̱hn ne, nahn dináhn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ate hua richa yáhn, te tahque nun renda̱ yáhn che riquendí vedeyeno yahn má̱n, rendihcó nunde.

8

Nduhca̱ che rahtechica ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Nducote a chih Dihvo vo Jesucristo ca̱va nunde yahn ihyan iyehnse ne, nducoya̱ca ihyan che ritahno ye ihyan, chihcoma̱n ye che rahtendihco ye nunde, redinahn ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, ihyan chahn ne, a nchahco Dendiohs nunde yahn ye, ametah co ye castigo. 2 Tihca̱, te uvo che ritahno vo Dihvo vo ne, rihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo, redin che rendo vo ihyan ra, ne ametah rahtendihco vo nunde ma̱n, ndevahn vo yahn castigo che va che co ihyan nunde ma̱n. 3 Nducote a̱ma nahn cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo ne, hua chicha vo dinahn vo ley che dirun Moisés. Ate Dendiohs ne, ndedevahn ye uvo, dechuh ye Da̱ya ye, ndo ye nduhca̱ a̱ma ihyan iyehnse. Ihyan min ne, andahre hua quendihco ye nunde, ate chih ye, nedihve ye nunde yuhn vo. 4 Tihca̱ din ye ca̱va che, uvo che a chihcoma̱n vo vedeyeno yahn ma̱n vo, runeca̱de vatechico vo nduhca̱ che nahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, co dinahn vo che rihquentiyon ley min.

5 Ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, rendedecadino ye dehtenduh che chihnga̱. Me ihyan che vatechica ye nduhca̱ che nahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, rendedecadino ye yahn vederihquentiyon yahn. 6 Ihyan che redinahn ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, rendo ye ihyan ra, ne nda̱hca̱ rahtechica ye. Ate ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, quenan cuma che din Dendiohs castigo ihyan. 7 Ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, rahcota̱hn ye yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, nde hua ri che dinahn ye. 8 Che tihca̱ redin ihyan chahn ne, hua reca̱h yune ye che ndo ya̱n Dendiohs nduco ye.

9 Ate nchuhn ne, ndete che cua̱co che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn ne, hua vatechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, te redinahn ne che rihquentiyon. Me duh che metah nedin yahn Dihvo vo Jesucristo ne, hua quenun Vaco ye. 10 Ndete che quenun Vaco ye nchuhn ne, andahre a̱ma chendihco ne nunde, ate ndo ya̱n ye nduco ne, nedin yahn ye nchuhn. 11 Ndete che Vaco Ndah yahn Dendiohs, ihyan min che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn, quenun nchuhn ne, numacuahn vederihquentiyon min ndedetuhche ye nchuhn nda̱ ro yahn.

12 Dihnó, chemin che quenan cumo vo che ca̱hcoma̱n vo vedeyeno yahn ma̱n vo, 13 te ndete che cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, cuahtendihco vo nunde ne, va che co vo castigo. Ate ndete che cochahtino vo Vaco Ndah yahn Dendiohs, din che ca̱hcoma̱n vo vedeyeno yahn ma̱n vo ne, tuhme runeca̱de cuahtechico vo.

14 Nducoya̱co vo che rihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo ne, a yahn ye uvo. 15 Che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo ne, ndiyu ca̱va che din va̱h vo ihyan nduhca̱ che din vo ro mena̱n, te ca̱va che nedin da̱ya ye uvo. Che ra̱hn vo yahn Dendiohs: “Ndih, Chida nuhn” ne, 16 a ma̱n Vaco ye rete che recadino vo che da̱ya ye uvo. 17 Me nducote a da̱ya ye uvo ne, ndeva ye uvo, cuahtenan vo da̱ma nduco Dihvo vo Jesucristo vahchetero. Ndete che rechuhrihn vo ma̱n ro cuh nduhca̱ che chuhrihn Dihvo vo ne, quenan cuma che cuahtenan vo da̱ma nduco ye vahchetero.

18 A devano vo te che rechuhrihn vo ma̱n ro cuh ne, tah ra chemin, te a̱ma nda̱hca̱ cuahno vo cuahn che ndeva Dendiohs uvo, cuahtenan vo vahchetero. 19 Ma̱n ro cuh ne, nducuahn che va iyehnse ne, a̱ma nda̱che chenan, ate nda̱ ro che ndeva Dendiohs ihyan yahn ye ne, nde nducuahn dehtenduh chemin chan ne, a̱ma nda̱hca̱ cuahno. 20 Tihca̱, te nducuahn dehtenduh ne, a din dine Dendiohs, andahre metah nunde yahn. Ate nda̱ ro yahn ne, 21 nda̱hco ca̱de ye nducuahn, ne a̱ma nda̱hca̱ cuahno nduhca̱ che cuahno ihyan yahn ye, te ma̱n ye ca̱hcantiyon ye nducuahn. 22 A devano vo te nde meniyon ne, nducuahn che va iyehnse ne, a̱ma nda̱che chenan. 23 Namin uvo che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo ne, a̱ma ri nda̱che ino vo, chenan rino vo che ndedetuhche Dendiohs uvo, ndeva ye uvo. 24 A ndedevahn Dendiohs uvo, ne chenan ino vo che ndeva ye uvo. Dehtenduh che a chinahn ne, ametah chenan ino vo che coma̱n va che conahn, te a chinahn. Tihca̱, te nde a̱ma ihyan ne, hua quenan ino ye che coma̱n va che conahn dehtenduh che a chinahn. 25 Uvo ne, numacuahn vedechahtino chenan ino vo dehtenduh che coma̱n va che conahn.

26 Namin Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, rinan uvo va̱n dehtenduh che rechuhrihn vo. Andahre hua devano cova̱h vo nduhca̱ che redin yahn, ate rinan Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo, ra̱hn nan uvo numa dito, nde hua tuno vederendedecadino yuhn vo deh ca̱hmo vo yahn. 27 Dendiohs, ihyan min che devano ye deh che rendedecadino vo ne, renahn ye deh che rica Vaco Ndah yahn ye, te ra̱hn nan ihyan yahn ye nduhca̱ che nahn ma̱n ye.

Ihyan yahn Dendiohs ne, ametah deh cuande che dihya nun ino ye co

28 A devano vo te uvo che yahino vo Dendiohs, che ma̱n ye tenda̱hnun ye uvo ne, nducuahn che rahno ri vo ne, a ca̱va che ndah yuhn vo. 29 Tihca̱, te a tenda̱hnun Dendiohs uvo, ne chihco ca̱de ye nde ro mena̱n che cotahno vo ihyan, ca̱va che a̱ma ya̱hn vo co vo nduhca̱ Da̱ya ye, ihyan min che cona̱n ye yuhn vo. 30 Uvo che a tenda̱hnun Dendiohs uvo ne, din ye che chitahno vo. Ndo ya̱n ye nduco vo, nedin yahn ye uvo, ne quenan cuma che ndeva ye uvo vahchetero.

31 A devano cua̱co vo te nducote a ma̱n Dendiohs yahino ye uvo ne, ametah duh che co cahnevi uvo ta̱h ye. 32 Ihyan min ne, andahre a̱ma yahino ye Da̱ya ye, ate chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va nducoya̱co vo. Nducote tihca̱ din ye ca̱vo vo ne, nde tahque nun din ye dehtenduh chena̱hn ca̱vo vo. 33 Uvo che a tenda̱hnun Dendiohs uvo ne, nde hua cochihve yahn ihyan che cuih nunde ye yuhn vo, te a ma̱n Dendiohs nedin yahn ye uvo. 34 Hua cochihve yahn ihyan che cuih nunde ye yuhn vo, te Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye, ne ntuche ye va̱n tena̱hn ne, va ye la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs, ne a ihyan min che ra̱hn nan ye uvo. 35 Ametah deh che co din che to ino Dihvo vo Jesucristo nduco vo. Andahre chuhrihn vo ma̱n, andahre din ta̱n ihyan nduco vo ma̱n, andahre nde metah che chuh vo ma̱n, andahre nde metah tino yuhn vo ma̱n, andahre ca̱hnda yuhn vo che vato vo ta̱h vederih ma̱n, andahre ca̱hno ihyan uvo ma̱n, ate Dihvo vo Jesucristo ne, yahino ye uvo. 36 Tihca̱ rahno ri vo, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Dihve nuhn, yahn che ritahno nuhn ndih, rihno ihyan combiero yahn nuhn cuahn da̱ma.

Rihno ye nuhn nduhca̱ che rihno ye itecuche che va che ca̱hno ye ite.

37 Ate nde nduco nduh ne, hua dehva co yuhn vo, te Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che yahino ye uvo ne, redin ye cuda̱do uvo. 38 Chemin che a devano cua̱co vo te nde huane vederih, nde huane vedevihche, nde huane ángel, nde huane vaco chihnga̱, nde huane dehtenduh che ri, nde huane dehtenduh che va che co, 39 nde huane na̱n ya̱co, nde huane na̱n ya̱no, nde a̱ma na̱n dehtenduh chemin chan, hua co din che to ino Dendiohs nduco vo, te ihyan min ne, yahino ye uvo che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo.

9

A tenda̱hnun Dendiohs ihyan nación yahn Israel

1 Nduhca̱ che ritahnó Dihvo vo Jesucristo ma̱n, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n ne, cua̱co rá̱hn rí nchuhn 2-3 te a̱ma yah rí ca̱va ihyan nación yáhn ma̱n, a̱ma rendedecadinó ca̱va ye ma̱n, nde tuno náhn che co dine má̱n na̱n Dihvo vo Jesucristo, ndete che nduco chemin co ndevahn ihyan chahn. 4 Ihyan chahn ne, nda̱ta yahn Israel ihyan, a nedin da̱ya Dendiohs ihyan, ne numacuahn vederihquentiyon chinduco ye ihyan ma̱n, ca̱h ye ndudo yahn ye ihyan ma̱n, chihco ye ley yahn ye ta̱h ye ma̱n, chicuahn ye ihyan ta̱ca̱ ndeva ye yavena̱n ye ma̱n. 5 Ihyan chahn ne, nda̱ta yahn ihyan ndico ihyan. A na̱n nda̱ta yahn ye quenda̱h Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Dendiohs ye. ¡A̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye, ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma!

6 Che chi dine a̱ma ya̱hn ihyan chahn ne, hua co din vo nunde yahn Dendiohs, te ndudo yahn ye ne, rinahn. Che cua̱co ne, andahre nducoya̱ca ye nda̱ta yahn Israel ihyan, ate hua nducoya̱ca ye chitahno ye. 7 Andahre nda̱ta yahn Abraham ihyan, ate hua nducoya̱ca ye chitahno ye nduhca̱ che chitahno ihyan min. Na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun tuhca̱: “Atena̱n va̱n daye Isaac din cuandé nda̱ta yehn.” 8 Nduco tihca̱ ne, tumacadino vo che hua nducoya̱ca ihyan che nda̱ta yahn Abraham nedin yahn Dendiohs ihyan, te atena̱n ihyan che a neca̱h ye ndudo yahn ye che nedin yahn ye ihyan. 9 Ndudo yahn Dendiohs che ca̱h ye Abraham ne, tuhca̱: “Nda̱ ro yahn ne, dín vederihno, ne Sara ne, nda̱ca a̱ma da̱ya te.”

10 A namin no tun nduh che o sa̱hn da̱ya ihyan ndico yuhn vo Isaac, nduco nda̱hta yahn ye Rebeca. 11 Sa̱hn chahn ne, andahre nde metah cuahteya̱n se, andahre nde metah din se che ndah, nde huane che chihnga̱, ate Dendiohs ne, tenda̱hnun ye a̱ma cha sa̱hn chahn, chihco ro ye che retenda̱hnun ye ihyan che ri yeno ma̱n ye, ata̱nochan ye. 12 Ra̱hn ye ri ye chaco se: “Sa̱hn che ive me ne, cona̱n se yahn dihno se che mena̱n.” 13 Tihca̱ chinahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Tahque din yahinó Jacobo che co Esaú.”

14 Nde hua co ca̱hma vo che hua nda̱hca̱ che tihca̱ redin Dendiohs, 15 te a ndirun na̱n Ndudo yahn ye che ra̱hn ye nduco Moisés tuhca̱: “Conan va̱hinó adecoduhno ihyan che ri yeno má̱n.” 16 Nducote tihca̱ ne, ihyan che ndevahn ye ne, ndiyu yahn ntiyon che redin ye, nde huane yahn che redin nun ino ye, te atena̱n che conan va̱hino Dendiohs ihyan. 17 Namin a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs nduhca̱ che ra̱hn ye nduco rey yahn Egipto tuhca̱: “A u che te yuné che quenen rey, ne redín vederihno nan, rihco ró che a̱ma quenan cumá vederihquentiyon, cadino ihyan numachahte iyehnse.” 18 Nduco tihca̱ ne, a ndero ndi che duh che nahn conan va̱hino Dendiohs ne, renan va̱hino ye, ne duh che nahn din cheche ye chedave yahn ne, redin ye.

19 Co vate ihyan che ra̱hco ye che nducote tihca̱ ne, hua nda̱hca̱ che din Dendiohs castigo ihyan nunde, te ma̱n ye redin cheche ye chedave yahn ihyan chahn. 20 Ate nde a̱ma ihyan hua co ca̱hma nunde ye yahn Dendiohs. A Dendiohs che dendah ye ihyan iyehnse, ne nde a̱ma ihyan hua co ca̱hma nunde ye yahn ihyan min yahn dehtenduh che redin ye. 21 Ihyan che redendah ye chite ya̱hn ne, co dendah ye che nda̱hchan ma̱n, co dendah ye che ndere ma̱n, ata̱noca̱ che ri yeno ma̱n ye.

22 Atihnoca̱ Dendiohs. Co din ye adecodehno che ri yeno ma̱n ye, ne nde a̱ma ihyan hua co ca̱hma nunde ye yahn ye. Cuahn che nahn ye ne, co din ye castigo ihyan nunde, ca̱hco ro ye vederihquentiyon yahn ye. Andahre quenan cuma che din ye castigo ihyan chahn, ate redin chahtino ye yahn ye. 23 Namin numacuahn vederihquentiyon yahn ye rihco ro ye che a̱ma chahte vedeva̱hino yahn ye nduco ihyan che a tenda̱hnun ye nde ro mena̱n. Ihyan chahn ne, ndeva ye ihyan vahchetero. 24 Uvo va̱n ihyan nación yahn Israel ma̱n, va̱n ihyan nación chena̱hn ma̱n ne, a tenda̱hnun ye uvo, 25 nduhca̱ che dirun ihyan profeta Oseas tuhca̱:

Ra̱hn Dendiohs: “Ihyan che hua ihyan yáhn ne, nedin yáhn ihyan.

Ihyan che hua din yahinó ne, din yahinó ihyan.”

26 Namin ra̱hn ye: “Ihyan nación chena̱hn che ndiyu ihyan yáhn ne, nedin da̱yá ihyan,

ca̱hma nducoya̱ca ihyan che ihyan chahn ne, da̱ya Dendiohs ihyan.”

27 Me ihyan nación yahn Israel ne, ra̱hn Dendiohs yahn ye, dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱: “Andahre a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel nduhca̱ che ndeh ya̱hndute che cheta̱ve cua̱hn chito nuniya̱hn ne, neve ra ye che ndevahn ye, 28 te Dihvo vo Dendiohs ne, nduco nun no din ye castigo ihyan.” 29 Namin dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

Ndete che Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero, hua ndedevahn ye neve ihyan nación yuhn vo ne,

ametah nde a̱ma vo; a chihno chih vo, nduhca̱ che chihno chih ihyan ya̱n Sodoma ma̱n, ihyan ya̱n Gomorra ma̱n.

30 Nducote tihca̱ ne, a tumacadino vo che ihyan nación chena̱hn che nde hua yahn Dendiohs ihyan ne, nducote a chitahno ye ne, nedin yahn Dendiohs ihyan. 31 Me ihyan nación yahn Israel ne, renevahnecun ye ley che dirun Moisés, chenan ino ye che ndevahn ye, ate nducote hua dinahn ye ne, hua nedin yahn Dendiohs ihyan. 32 Hua nedin yahn ye ihyan, te ndotenan che cotahno ye ne, tahque ndah ye ne, ndedecadino ye che dinahn ye ley min, ndevahn ye. Ate hua ndevahn ye, te va deh cuande che denda ye, 33 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Cuihcovan nchuhn. Dechúh a̱ma ihyan nación yahn ne.

Ihyan min ne, nduhca̱ a̱ma tu che conda ca̱h ihyan.

Ihyan che hua cotahno ye ihyan min ne, conda ye.

Ate ihyan che cotahno ye ihyan ne, ndevahn ye.

10

1 Dihnó, numacuahn chedave yáhn ricá Dendiohs che ndedevahn ye ihyan nación yahn Israel. 2 U ne, rá̱hn te ihyan chahn ne, ra̱hco ye te a̱ma redinahn ye che rihquenityon Dendiohs, ate nde hua renahn ye vederihquentiyon yahn ye. 3 Tihca̱, te nducote nde hua devano ye vederihquentiyon yahn Dendiohs che ndo ya̱n ye nduco ihyan, nedin yahn ye ihyan ne, rahcota̱hn ye yahn vederihquentiyon min, riquendi ye vededevano yahn ma̱n ye. 4 Dendiohs ne, renedin yahn ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. A ca̱va ihyan min che chihno vederihquentiyon yahn ley che dirun Moisés.

5 Moisés ne, dirun ye te ihyan che dinahn ye che rihquentiyon ley min ne, nedin yahn Dendiohs ihyan. 6 Me che nedin yahn Dendiohs ihyan che ritahno ye ne, co vate ihyan che duche rino ye, ne tuhca̱ ra̱hn ye: “¿Duhra chahn vahchetero, ndihchero che min chica ihyan min che a va ca̱de che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse? 7 ¿Duhra chahn va̱n tena̱hn, ndihchero che ntuche ihyan min?” A̱ma vedetundo che tihca̱ ra̱hn ihyan, 8 te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun tuhca̱: “Ndudo cua̱co ne, a va ta̱h nchuhn.” Ndudo min ne, a ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che rahndudo nuhn. 9 Ca̱va che ndevahn nchuhn ne, nahn che cotahno ne numacuahn chedave yahn ne, che Dihvo vo Jesucristo ne, ndedetuhche Dendiohs ihyan va̱n tena̱hn, ne ca̱hma ne che a ihyan min che Dihve ne, renevahnecun ne ihyan. 10 Tihca̱, te ihyan che numacuahn chedave yahn ye ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne ra̱hn ye che ihyan min che renevahnecun ye ne, ndevahn ye, ne rendo ya̱n Dendiohs nduco ye, renedin yahn ye ihyan.

11 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun tuhca̱: “Adecoduhno ihyan che ritahno ye ihyan min ne, hua conda ye.” 12 Tihca̱, te nducoya̱ca ihyan, ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, a ihyan min che Dihve ye, ne yahino ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye ihyan, rendeva ye yavena̱n ye. 13 Namin a ndirun tuhca̱: “Nducoya̱ca ihyan che cuah ye Dihvo vo ne, ndevahn ye.” 14 Ate ndete che hua ritahno ye Dihvo vo ne, nde hua cuah ye ihyan. Ndete che hua nihnevan ye ndudo yahn ye ne, nde hua cotahno ye ihyan. Ndete che metah duh che cuahndudo ne, nde hua cahnevan ye ndudo yahn ye. 15 Ndete che hua dechuh Dendiohs ihyan che cuahndudo ye ne, nde metah duh che cuahndudo. A ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “¡A̱ma ndah ro yuhn vo!, che renda̱ ihyan rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs, din che nda̱hca̱ cuahtenan vo.”

16 Ate hua nducoya̱ca ihyan redinahn ye yahn ndudo min nduhca̱ che dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱: “Dihvé, neve ra ihyan che ritahno ye ndudo yahn ne che rahndudo nuhn.” 17 Ca̱va che cotahno ihyan Dihvo vo Jesucristo ne, va che cahnevan ye ndudo yahn ye.

18 Nde hua co ca̱hma ihyan che hua chihnevan ye ndudo min, te na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun tuhca̱:

Ndudo yahn ye ne, a chetuhn numachahte iyehnse.

A chihnevan nducoya̱ca ihyan.

19 Me ihyan nación yahn Israel ne, a chenahn ye ndudo min, te Moisés mena̱n vihca dirun ye tuhca̱:

Ra̱hn Dendiohs: “U ne, nedin yáhn ihyan nación chena̱hn che ra̱hco nchuhn che ndere ihyan ye,

dín che co ve ne ma̱n, co ta̱n ne ma̱n.”

20 Nde tahque numa dirun ihyan profeta Isaías tuhca̱:

Ra̱hn Dendiohs: “Ihyan nación chena̱hn che nde hua tumaca̱h ye u ro mena̱n ne,

ca̱hco ró vederihquentiyon yáhn va̱n ye, ne cotahno ye u.”

21 Me yahn ihyan nación yahn Israel ne, dirun ye ndudo che ra̱hn Dendiohs yahn ye tuhca̱: “Cuahn da̱ma riya̱hvé nchuhn, ate rahcota̱hn ne yáhn.”

11

Ihyan nación yahn Israel che ndevahn ye

1 Co vate ihyan che ra̱hco ye, che a a̱ma yune no chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan yahn ye, ihyan nación yahn Israel. Ate hua tihca̱. A devano cua̱có, te u ne, ihyan nación yahn Israel u. Abraham ma̱n, Benjamín ma̱n, che ihyan ndico yáhn. 2 Dendiohs ne, hua chaconda̱h veda̱me ye ihyan che a tenda̱hnun ye nde a ra̱hn me. A devano nchuhn nduhca̱ che cova̱h ihyan profeta Elías, ndirun yahn na̱n Ndudo yahn Dendiohs. Ca̱hn nunde ye yahn ihyan nación yahn Israel tuhca̱: 3 “Dihvé, ihyan sih ne, a chihno chihno ye ihyan profeta yahn ne, a chihno ndahtera ye nducuahn na̱n ta yahn ne. A dema̱n u che ametah ca̱hno ye, ne rinuhn ye u che ca̱hno ye u.” 4 Ate a devano ne nduhca̱ che ndaconan Dendiohs yahn ye. Ra̱hn ye: “Vate ca te ndache mil ihyan yáhn che metah ndeva ye yavena̱n Baal che redin ihyan sih dendiohs yahn ye.” 5 Atihnoca̱ ma̱n ro cuh, te ya̱hn ihyan nación yahn Israel che tenda̱hnun Dendiohs ihyan numacuahn vedeyahino yahn ye. 6 Nducote yahn che yahino ye ihyan chahn che tenda̱hnun ye ihyan ne, a ndero ndi che ndiyu ca̱va che dinahn ihyan chahn ley che dirun Moisés. Ndete che yahn che dinahn ye ley min che tenda̱hnun Dendiohs ihyan ne, tuhme nde hua rendotenan ye vedeyahino yahn Dendiohs ca̱va che ndevahn ye.

7 Hua nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel chi ndevahn ye nduhca̱ che ndedecadino ye. Atena̱n ihyan che tenda̱hnun Dendiohs che ndevahn ye. Me ihyan chena̱hn ne, din cheche Dendiohs chedave yahn ye, 8 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Din Dendiohs che anduhneca̱ che a ndih chedave yahn ye.

Nde meniyon ne, rendihchero no ye, ate hua renchana̱n ye,

rihnevan no ye, ate hua renahn ye.

9 Namin dirun David tuhca̱:

Dihvé, codin ne che dehtenduh vihco che redin ihyan sih din che denda ye.

10 Cuaconda̱h veda̱me ne ihyan cuahn da̱ma, codin ne castigo ihyan.

11 Co ra̱hco ihyan che din cheche Dendiohs chedave yahn ihyan nación yahn Israel ca̱va che a̱ma yune no conda ye. Ate hua tihca̱, te che chahcota̱hn ihyan chahn yahn Dendiohs, chahtendihco ye nunde ne, nda̱ca yune che ndevahn ihyan nación chena̱hn. Ndihchero ye che rendevahn ihyan nación chena̱hn ne, din nun ino ye, ndonun yune ye nevahnecun ye vederihquentiyon yahn Dendiohs. 12 Nducote ca̱va nunde yahn ihyan nación yahn Israel a̱ma nda̱hca̱ chahno ihyan nación chena̱hn, ndevahn ye ne, nde tahque nda̱hca̱ yahn ye cuahn che ndeva Dendiohs nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel.

13 Nchuhn ihyan nación chena̱hn, u ne, a tenda̱hnun Dendiohs u che co apóstol, cuahndudó ndudo yahn ye va̱n nchuhn. Redín ntiyon yahn ye numacuahn chedave yáhn, 14 te nahn che ndihchero ihyan nación yáhn nduhca̱ che rendedevahn Dendiohs nchuhn. A huane din nun ino neve ye, coda̱ma ye nduco ne, cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ye. 15 A ca̱va che chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan nación yahn Israel che nda̱hca̱ chahno ihyan nación chena̱hn, ndo ya̱n Dendiohs nduco ye. Che ndeva ye nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel ne, nde tahque nda̱hca̱ yahn ihyan nación chena̱hn, anduhneca̱ ndete che a ndih ye, ne ntuche ye va̱n tena̱hn. 16 Cuahn che renevahnecun Dendiohs a̱ma vedino ne, renevahnecun ye nducuahn. Atihnoca̱no tun ihyan ndico che chihco nda̱ta ye ihyan nación yahn Israel. Nducote a ndeva Dendiohs ihyan chahn ne, namin ndeva ye nducoya̱ca nda̱ta yahn ye.

17 Che chaconda̱h veda̱me Dendiohs a̱ma ya̱hn ihyan nación yahn Israel ne, anduhneca̱ ndete che chindudo ye dune a̱ma ya̱hn olivo ndah. Che ndeva ye nchuhn, ihyan nación chena̱hn ne, anduhneca̱ ndete che cheta̱h ye dune ya̱hn olivo chano, nda̱hco menun ye na̱n che chica ye dune ya̱hn olivo ndah me, ca̱va che a na̱n duto ya̱hn olivo ndah me cuhnde cue yahn. 18 Ate hua din ya̱de nchuhn ca̱va chemin. Cueneca̱hco ne te a ihyan ndico yahn ihyan chahn che tihyon yune ye nchuhn che chitahno ne, ndeva Dendiohs nchuhn.

19 Co ra̱hco nchuhn te yahn che tahque ndah ihyan ne che co ihyan chahn che ndeva Dendiohs nchuhn menun ye, chaconda̱h veda̱me ye ihyan. 20 Cua̱co che ndeva Dendiohs nchuhn menun ye, ate hua din ya̱de ne ca̱va chemin. Tahque ndah ne, cuihco ne cuda̱do. Cueneca̱hco ne te a yahn che hua chitahno ihyan chahn che chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan. Namin cuaconda̱h veda̱me ye nchuhn, ndete che cuahcota̱hn ne yahn ye. 21 Tihca̱, te nducote chaconda̱h veda̱me Dendiohs ihyan chahn, andahre ihyan yahn ye, nde tahque nun cuaconda̱h veda̱me ye nchuhn, ndete che cuahcota̱hn ne yahn ye. 22 Condihche nchuhn. Dendiohs ne, nduhca̱ che ndah ye ne, tihca̱ ca̱hnda ye. Chi ta̱n ye nduco ihyan chahn che chahcota̱hn ye yahn ye, ne din yahino ye nchuhn che dinahn ne yahn ye. Ndete che quendi ne dinahn ne yahn ye ne, quendi ye din yahino ye nchuhn. Ndete che hua ne, namin cuaconda̱h veda̱me ye nchuhn. 23 Ihyan chahn ne, ndete che nto ino ye che chahcota̱hn ye, ndaconan cotahno ye ne, ndeva Dendiohs ihyan, te quenan cuma ye vederihquentiyon che ndeva ye ihyan. 24 Tihca̱, te nducote ndeva Dendiohs nchuhn, andahre hua ihyan yahn ye nchuhn, nde tahque nun ndeva ye ihyan chahn, te ihyan yahn ye ihyan.

Va che ndevahn nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel

25 Dihnó, ca̱va che hua din ya̱de ne, duche rino ne ihyan nación yahn Israel ne, te cuandé nchuhn a̱ma ndudo che nde hua devano ihyan ro mena̱n. Ihyan chahn ne, ya̱hn ye din cheche Dendiohs chedave yahn ye, nde conan cotahno ihyan nación chena̱hn che a va ca̱de che cotahno ye. 26 Cuihno min ne, ndedevahn Dendiohs nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Nchuhn ihyan nación yahn Israel, nda̱ta yahn Jacobo, tenda̱hnún a̱ma ihyan nación yahn ne, ndedevahn ye nchuhn,

din ye che nto ino ne nunde yahn ne.

27 Tuhme nchahcó nunde yahn ne,

conahn tra̱to che a chihco ca̱dé nduco ne.

28 Ihyan nación yahn Israel ne, hua dinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, chahcota̱hn ye yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Nduco chemin ne, nda̱ca yune che ndevahn ihyan nación chena̱hn. Ate Dendiohs ne, a tenda̱hnun ye ihyan ndico yahn ihyan chahn, ne chemin che yahino ca ye ihyan. 29 Tihca̱, te Dendiohs ne, nducuahn che rihco ca̱de ye ne, redinahn ye. Vederihquentiyon che reca̱h ye ihyan ne, hua renevih ye. Ihyan che renedin yahn ye ne, hua raconda̱h veda̱me ye ihyan. 30 Nchuhn ihyan nación chena̱hn ne, chahcota̱hn ne yahn Dendiohs ro mena̱n, ate ma̱n ne, quenan va̱hino ye nchuhn yahn che rahcota̱hn ihyan nación yahn Israel yahn ye. 31 Rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ma̱n ro cuh, ate nduhca̱ che quenan va̱hino Dendiohs nchuhn ne, namin conan va̱hino ye ihyan chahn. 32 Tihca̱, te Dendiohs ne, din cheche ye chedave yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse, ca̱va che cuahtendihco nducoya̱ca ye nunde, nda̱ca yune che conan va̱hino ye ihyan.

33 ¡A̱ma devano Dendiohs! ¡A̱ma nda̱hca̱ vederendedecadino yahn ye! ¡Nde hua renan retumacadino vo nducuahn che rihco ca̱de ye ma̱n, che redin ye ma̱n! 34 Nde a̱ma ihyan hua retumacadino ye che rendedecadino Dendiohs. Nde a̱ma ihyan hua tuno vededevano yahn ye. ¿Dehra che cacuahn ye Dendiohs? 35 Nde a̱ma ihyan ametah dehva yahn ye che ca̱h ye Dendiohs. Ndiyu che quendihco Dendiohs yahn ihyan che redin ye che ndah nduco ye, te che renan va̱hino ye ihyan. 36 Tihca̱, te nducuahn dehtenduh che va ne, a yahn Dendiohs, a ma̱n ye dendah ye. Ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

12

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Dihnó, nducote quenan va̱hino Dendiohs nchuhn, nedin yahn ye nchuhn ne, ricá nchuhn che numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye nda̱hco ne chedave yahn ne ta̱h ye nduhca̱ a̱ma vedino ndah che conan ino ye. 2 Hua quendi nchuhn vedeyeno yahn ma̱n ne. Tahque ndah ne ne, condahcorun ne vederendedecadino yahn ne ca̱va che runeca̱de cuahtechica ne nduhca̱ che nahn Dendiohs.

3 Nducote yahino Dendiohs u, te ye vederihquentiyon u ne, riya̱hvé nchuhn che hua ndedecadino ne che a̱ma devano ne, chuhnan ne vederihquentiyon che chenan cuma ne. Tahque ndah ne, runeca̱de ndedecadino ne, ne codin chahtino ne Dendiohs, codinahn ne tunoca vederihquentiyon che nte ye queri a̱ma ne. 4 Ihyan ne, ta̱h ye ma̱n, ca̱h ye ma̱n, ndutina̱n ye ma̱n ne, a vih vih ntiyon che redin queri a̱ma. 5 Atihnoca̱ uvo. Andahre a̱ma ya̱hn uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ate a̱ma cua̱n no ndi vo nduco vih. Ate va te va ntiyon che redin queri a̱ma vo ma̱n, rendotenan vo vih ma̱n.

6 Dendiohs ne, te ye a̱ma a̱ma na̱n vederihquentiyon queri a̱ma vo, ne nahn che runeca̱de dinahn vo. Duh ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon che cuahndudo ye ndudo che te Dendiohs ne, cuahndudo ye anduhneva che ca̱h Dendiohs, hua tihdena̱n ye che ca̱hma ye. 7 Duh ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon chete ya̱co ne, runeca̱de dinahn ye. Me ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon che cacuahn ye Ndudo yahn Dendiohs ne, runeca̱de cacuahn ye. 8 Me ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon che ya̱hve ye ihyan chena̱hn ne, ya̱hve ye ihyan nduco ndah. Me ihyan che ca̱h ye vedino ne, ca̱h ye numacuahn chedave yahn ye. Me ihyan che ndina̱n ye chete ya̱co ne, ca̱hcantiyon ye nduco cuda̱do. Me ihyan che din ye vedeva̱hino ne, din ye numacuahn chedave yahn ye.

9 Cuahtenan cuma nchuhn vedeyahino numacuahn chedave yahn ne. Hua din ne dehtenduh che chihnga̱; codin ne che ndah. 10 Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che dihno ne vih. Codin yahino ne vih, cuenevahnecun ne vih.

11 Codin ne ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo numa ino ne, hua din da̱hnde ne.

12 Numacuahn vedeyeno cuahtenan ino ne che dinahn Dendiohs ndudo yahn ye nduco ne. Codin chahtino ne cuahn che chuhrihn ne. Cova̱h ne cuahn da̱ma.

13 Cuenan ne dihno vo che va vedereta̱hn yahn ye. Cuenevahnecun ne ihyan che nda̱ ye ndeva̱co ne.

14 Ihyan che redin ta̱n ye nduco ne ne, ndotenan che ca̱hva ne nduco ye ne, cuica ne Dendiohs che din ye che ndah nduco ye.

15 Cuinduco ne ihyan che yeno ye ma̱n, ihyan che ri nda̱che ye ma̱n, cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn ye.

16 Nda̱hca̱ cuahtenan ne nduco vih. Co da̱ma ne nduco ihyan che necun ye. Hua din ya̱de ne ma̱n, hua din cun ne ma̱n.

17 Hua da̱ma co ne nduco ihyan che redin ta̱n ye nduco ne. Runeca̱de cuahtenan ne na̱n nducoya̱ca ihyan. 18 Cuihco nchuhn cuda̱do na̱n nducuahn, ca̱va che hua nda̱ca yune che co ta̱n ihyan nduco ne. 19 Dihnó che yahinó nchuhn, hua cuahtenun ino ne vedeta̱n nduco vih. Tahque ndah ne ne, conda̱hco ne ta̱h Dendiohs ca̱va che techeca̱de ye, te a ihyan min che va che techeca̱de ye nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye: “U quenan cumá che dín castigo ihyan nunde. U nda̱hco menún yahn ye.” 20 Namin a ndirun: “Hua cuahtenun ino nchuhn vedeta̱n nduco ihyan che redin ta̱n ye nduco ne. Tahque ndah ne ne, codin ne che ndah nduco ye. Ndete che cuico ye ne, ca̱h ne che cheh ye, ndete che ya̱ca ye ne, ca̱h ne che cuh ye, te nduco chemin ne, din ne che co cuihna̱n ye, ne nto ino ye.” 21 Hua cuahnecun ne che denda ne, din vedeta̱n yahn ne. Tahque ndah ne ne, codin ne che ndah ca̱va che hua denda ne.

13

1 Nducoya̱ca nchuhn ne, codinahn ne yahn ihyan ndina̱n ma̱n, intiyahn yahn ya̱n va̱co ne ma̱n, te nducoya̱ca intiyahn ne, a Dendiohs neca̱h ye vederihquentiyon ihyan, chaconahn ye ihyan na̱n ntiyon. 2 Chemin che ihyan che cuahcota̱hn ye yahn intiyahn ne, va che co ye castigo, te nde yahn Dendiohs rahcota̱hn ye, yahn che ihyan min raconahn ye ihyan chahn na̱n ntiyon. 3 Ihyan che runeca̱de vatechica ye ne, ametah deh cuande che din va̱h ye intiyahn. Ate ihyan che chendihco ye nunde ne, ihyan chahn che va̱h ye intiyahn. Ndete che hua nahn cuahtenun ndeh ne yahn intiyahn ne, runeca̱de cuahtechica ne. Tuhme co yeno ye nduco ne, 4 te raconahn Dendiohs ihyan na̱n ntiyon ca̱va che ndah yahn ne. Ate ndete che rahcota̱hn ne yahn intiyahn ne, tuhme che cua̱co, din va̱h ne ihyan, te a ma̱n Dendiohs ca̱h ye vederihquentiyon ihyan, ca̱va che din ye castigo ihyan che chendihco ye nunde. 5 Va che dinahn vo yahn intiyahn, ndiyu yahn che va̱h vo che co vo castigo, ate yahn che a devano vo che tihca̱ nahn Dendiohs. 6 Nducote renevahnecun ne Dendiohs ne, va che nedihve ne ca̱de iyo yahn ne che rica intiyahn. Tihca̱, te a ma̱n Dendiohs raconahn ye ihyan chahn na̱n ntiyon, ne a min chenan ye ro ro.

7 Nducoya̱ca intiyahn che ca̱ca ye ca̱de iyo yahn ne ne, cuenedihve ne. Nducoya̱ca ihyan ndina̱n ma̱n, intiyahn ma̱n ne, cuenevahnecun ne ihyan ma̱n, codin yahino ne ihyan ma̱n. 8 Cuenedihve ne nducuahn che chendihco ne yahn ihyan. Codin yahino ne nducoyca ihyan, te ihyan che redin yahino ye ne, redinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs 9 che ndirun tuhca̱: “Hua din duche yehn che a nihnevaque. Hua cahne ihyan. Hua doque. Hua ndere cacueh dame nunde ihyan. Hua din idihye nduco dehtenduh yahn ihyan.” Nducuahn vederihquentiyon che tuhchan ne, rendo da̱ma na̱n vederihquentiyon cuh: “Codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahine man di.” 10 Ihyan che yahino ye ihyan chena̱hn ne, hua ndere redin ye nduco ye. Chemin che cuahn che yahino vih vo ne, redinahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs.

11 Ava̱ne ne, a devano nchuhn te ca̱hnda ro che vato vo. Cuahteya̱n ne, te a cochi nino ro che ndedevahn Dendiohs uvo. 12 A nun cuihno ro cuh che ndere redin ihyan, a nun ndeva Dendiohs uvo. Chemin che nahn che hua din vo dehtenduh che chihnga̱. Nahn che cuahteya̱n vo nduhca̱ sanda̱do che a vateya̱n se, nda se dehtenduh che ndedevahn nduco se sa̱hn. 13 Nahn che a̱ma runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che rahtechica ihyan che renahn ye. Hua cocoh vo ma̱n, hua cuahto vo vihco vedecoh ma̱n, hua ndere cuahtechico vo, cuahtendihco vo nunde ma̱n, hua cuahte ca̱nda vo ma̱n, hua din ve vo yahn vih ma̱n. 14 Ndotenan che cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo ne, cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che nahn ye.

14

Hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan vo vih

1 Me dihno vo che metah conahn ndah ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, cuenevahnecun ne ihyan. Hua cuhma chende ne nduco ye yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs che hua da̱ma renahn ne nduco vih. 2 Vate dihno vo che ritahno ye che ndiyu nunde che cheh ye nducuahn na̱n dehtenduh. Namin vate dihno vo che metah conahn ndah ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne ra̱hco ye che cuahtendihco ye nunde ndete che cheh ye yute. 3 Dihno vo che hua dehve ra̱hco ye, reh ye nducuahn na̱n dehtenduh ne, hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan ye dihno vo che va̱hino ye cheh ye yute. Namin dihno vo che hua reh ye yute ne, hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan ye dihno vo che reh ye nducuahn na̱n dehtenduh, te a nedin yahn Dendiohs ihyan chahn. 4 Hua nda̱hca̱ che cuih nunde ne yahn mozo yahn ta̱ma ihyan, te ndete che nda̱hca̱ quenan mozo me nduco dihve ye, o hua ne, chemin ne, a ma̱n dihve ye rano cuande yahn ye. A namin no tun ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, te a ma̱n Dihvo vo nda cuande yahn ye ihyan.

5 Namin vate dihno vo che ndihco vih ye ro che tahque renevahnecun ye. Vate tun dihno vo che ra̱hn ye che a da̱ma no nducuahn ro. Queri a̱ma ihyan ne, va che ndedecadino ndah ye cha che nda̱hca̱ din ye ca̱va che cuhndema̱n ino ye na̱n Dendiohs. 6 Ihyan che renevahnecun ye a̱ma ro ne, rendeva ye yavena̱n Dihvo vo Jesucristo. Atihnoca̱ ihyan chena̱hn, te andahre hua renevahnecun ye ro min ne, ate namin nduco ye rendeva ye yavena̱n Dihvo vo. A namin no tun ihyan che hua va̱hino ye reh ye nducuahn na̱n dehtenduh, te nducote reneca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs ca̱va ne, rendeva ye yavena̱n Dihvo vo. Atihnoca̱ ihyan che ra̱hco ye che hua nda̱hca̱ che cheh ye a̱ma o na̱n dehtenduh, te nducote reneca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs ca̱va dehtenduh che reh ye ne, namin nduco ye rendeva ye yavena̱n Dihvo vo.

7 Ndiyu chenahn ma̱n vo che vato vo, nde huane chenahn ma̱n vo che coh vo. 8 Che vato vo ne, a Dihvo vo Jesucristo che rihquentiyon ye uvo, ne che coh vo ne, a ihyan min che ndeva ye uvo. Chemin che a vato vo, o coh vo, a yahn ye uvo, 9 te a chih ye, ne ndaconan ntuche ye ca̱va che co yahn ye nducoya̱co vo, a chenduche vo, o a ndih vo.

10 Hua nda̱hca̱ che cua cuando vo dihno vo, nda̱hchenan vo ihyan, te Dihvo vo Jesucristo ne, va che techeca̱de ye yahn nducoya̱co vo, 11 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Ra̱hn Dihvo vo Dendiohs: “Numacuahn vederihquentiyon yáhn rá̱hn rí nchuhn te va che nevahnecun nducoya̱ca ihyan u,

ndeva ye yavená̱n.”

12 Nduco tihca̱ ne, a devano vo che queri a̱ma vo ne, va che neca̱h cuando vo Dendiohs yahn dehtenduh che redin vo.

Hua din vo che co nda̱che dihno vo

13 Nducote a Dendiohs nda cuande yahn ye uvo ne, hua redin yahn che quendi vo ca̱hma nunde vo yahn vih. Tahque ndah ne, ndedecadino vo, te hua nda̱hca̱ che ca̱va dehtenduh che redin vo, nda̱ca yune che co nda̱che dihno vo, cuahtendihco ye nunde. 14 Nduhca̱ che ritahnó Dihvo vo Jesucristo ne, a devano cua̱có te ametah nde a̱ma na̱n dehtenduh che reh ihyan che din che cuahtendihco ye nunde. Ate ndete che vate ihyan che va̱hino ye cheh ye a̱ma o na̱n dehtenduh ne, tahque ndah hua cheh ye, te ndete che cheh ye ne, chihnga̱ co ino ye, ne nduco chemin condihco ye nunde. 15 Ndete che ca̱va dehtenduh che reh nchuhn renda̱ca yune che to ino dihno ne ne, rihco ro ne che hua chenan cuma ne vedeyahino. Cuihco ne cuda̱do na̱n nducuahn che reh ne. Hua nda̱hca̱ che ca̱va chemin nda̱ca yune che to ino dihno ne, condihco ye nunde, te namin ca̱va ihyan min che chih Dihvo vo Jesucristo. 16 Cuihcoma̱n ne queri a̱ma dehtenduh che redin ne, andahre devano ne che ndah, ndete che ca̱va chemin che nda̱ca yune che chihnga̱ co ino ihyan chena̱hn. 17 Tihca̱, te che nguahco yuhn vo na̱n Dendiohs ne, ndiyu yahn dehtenduh che reh vo ma̱n, rih vo ma̱n. Che tahque nahn ye ne, che numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye, runeca̱de cuahtenan vo ma̱n, nda̱hca̱ cuahtenan vo nduco vih ma̱n, cuahtenan cumo vo vedeyeno ma̱n. 18 Nducoya̱co vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, nahn ye che tihca̱ dinahn vo. Ndete che tihca̱ dinahn vo ne, nedin yahn Dendiohs uvo ma̱n, nevahnecun nducoya̱ca ihyan uvo ma̱n.

19 Din vo cuande, ne din nun ino vo ca̱va che nda̱hca̱ cuahtenan vo nduco vih ma̱n, conan vih vo ma̱n, cotahno vo numa ino vo Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 20 Cuihco nchuhn cuda̱do na̱n nducuahn che reh ne, ca̱va che hua nda̱ca yune che to ino dihno vo che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. Cua̱co che nducuahn dehtenduh che reh vo ne, hua redin che rahtendihco vo nunde. Ate nahn che ca̱hco vo cuda̱do che hua ca̱va chemin to ino dihno vo, te ndete che tihca̱ ne, cuahtendihco vo nunde. 21 A̱ma nunde ndete che yahn che reh vo yute, o rih vo vino, o redin vo ta̱ma na̱n dehtenduh, nda̱ca yune che co nda̱che dihno vo, to ino ye. 22 Uvo che devano cua̱co vo che nducuahn dehtenduh che reh vo ne, hua redin che rahtendihco vo nunde ne, hua nahn che cuacotuhn vo ndudo yahn chemin va̱n dihno vo chena̱hn, te dena̱n chihnga̱ co ino ye. Nahn che ma̱n no vo devano vo. Namin Dendiohs ne, a devano ye. ¡A̱ma ndah ro yahn ihyan che a devano cua̱co ye che hua rahtendihco ye nunde ca̱va dehtenduh che reh ye! 23 Me ihyan che ritahno ye che hua nda̱hca̱ che cheh ye a̱ma na̱n dehtenduh, ne reh ye ne, rahtendihco ye nunde yahn che ma̱n ye chihnga̱ ri ino ye. Tihca̱, te nducuahn dehtenduh che redin vo che o rendedecadino vo ne, rahtendihco vo nunde.

15

Cuahtenan cumo vo vedechahtino ca̱va ihyan chena̱hn

1 Uvo che a renahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nahn che din chahtino vo yahn dihno vo che ametah conahn ndah ye, te hua nda̱hca̱ che din vo dehtenduh che ri yeno ma̱n vo, ndete che ca̱va chemin co ra̱n ye. 2 Queri a̱ma vo che a renahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nahn che din vo nducuahn ca̱va che ndah yahn dihno vo che hua ndah renahn ye, nahn che conan vo ihyan ca̱va che conahn ndah ye. 3 Tihca̱, te Dihvo vo Jesucristo ne, hua nuhn ye che ndah yahn ma̱n ye, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Vedeta̱n yahn ihyan che hua ri rendihche ye ndih ne, andahre ndiyu ca̱va che ndah yahn má̱n, ate u ntuma chihvé nducuahn.” 4 Nducuahn che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs nde a ra̱hn me ne, a ndirun ca̱va che cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, neca̱h ya̱n vo chedave yuhn vo, ne cuahtenan ino vo che ndeva ye uvo. 5-6 Dendiohs, Chida Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che redin ye che rahtenan cumo vo vedechahtino, reneca̱h ya̱n ye chedave yuhn vo ne, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan nchuhn nduco vih, nduhca̱ che nahn Dihvo vo, ca̱va che da̱ma ndeva nducoya̱co vo yavena̱n ye.

Chetuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan nación chena̱hn

7 Nduhca̱ che nevahnecun Dihvo vo Jesucristo nchuhn ne, tihca̱ cuenevahnecun a̱ma ta̱ma ne vih, ca̱va che cua cuande ihyan chena̱hn che tihca̱ redin ne, ne ndeva ye yavena̱n Dendiohs. 8 Cueneca̱hco nchuhn te Dihvo vo Jesucristo ne, chinan ye ihyan nación yahn Israel, chihco ro ye che dinahn Dendiohs ndudo yahn ye che ca̱h ye ihyan ndico yahn ihyan chahn. 9 Namin tihyon yune ye ihyan nación chena̱hn che ndeva ye yavena̱n Dendiohs yahn che quenan va̱hino ye ihyan. Nducote Dihvo vo Jesucristo ne, chinan ye ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n ne, a ndero ndi che nahn che nevahnecun ihyan chahn vih. A devano vo te ihyan nación chena̱hn ne, va che co cuande ye va̱n ihyan yahn Dendiohs, te chemin ne, a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Ndevá yavena̱n ne va̱n ihyan nación chena̱hn,

ca̱tá himno, ndonán ndih.

10 Namin ndirun:

Nchuhn ihyan nación chena̱hn, cuendo da̱ma ne nduco ihyan yahn Dendiohs, cuendeva ne nduco vih yavena̱n ye.

11 Namin ndirun:

Nchuhn ihyan nación chena̱hn, cuendeva nducoya̱ca ne yavena̱n Dihvo vo Dendiohs.

12 Namin dirun ihyan profeta Isaías:

Na̱n nda̱ta yahn Isaí quenda̱h a̱ma ihyan che ca̱hcantiyon ye nación chena̱hn,

cochahtino ihyan chahn ihyan.

13 Dendiohs, ihyan min che redin ye che chenan ino vo ihyan ne, din ye che cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, co yeno ne, ne nda̱hca̱ cuahtenan ne, ca̱va che numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye cochahtino ne ihyan.

14 Dihnó, retumacadinó te a̱ma ndah ihyan nchuhn ma̱n, a̱ma chenan cuma ne vededevano ma̱n, nde devano cacuahn ne vih. 15 Andahre tihca̱ ne, dirún yahn ne ca̱va che ntihyon yá̱n yahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, nde a̱ma dito ya̱hvé nchuhn yahn a̱ma o na̱n. Tihca̱ dín, te numacuahn vedeyahino tenda̱hnun Dendiohs u, 16 che dín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan nación chena̱hn, cuahndudó ndudo ndah yahn ye, ca̱va che cotahno ihyan chahn, ne ndeva ye ihyan, ca̱hco vih Vaco Ndah yahn ye ihyan.

17 A̱ma yenó che a̱ma nda̱hca̱ rinahn ntiyon yahn Dendiohs che redín, yahn che rinan Dihvo vo Jesucristo u. 18 Nde hua ca̱hquinó ca̱hmá che a má̱n che redín ntiyon min, te a Dihvo vo Jesucristo che redin ye. A ihyan min che redin ye che rinahn ntiyon che redín, ritahno ihyan nación chena̱hn. Na̱n nducuahn che rahndudó ma̱n, che redín ma̱n ne, a ma̱n ye retihyon yune ye u. A yahn chemin no che te cuandé nchuhn. 19 A ihyan min che redin ye vederihno ma̱n, redin ye che quenan cumá vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n. Chemin che numachahte, nde ya̱n Jerusalén, nde ya̱hn yahn Ilírico, chacotúhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 20 Nduco tihca̱ ne, din nun inó che quechicá rahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan che ametah cahnevan ye nde a̱ma yune, ca̱va che hua conda̱ mendá̱hn, cuahndudó na̱n che a nedin ta̱ma ca ihyan ntiyon. 21 Tihca̱ dín, ca̱va che conahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Ihyan che hua devano ye ne, cahnevan ye ndudo yahn ihyan min che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ne conahn ye.

Pa̱blo ne, nahn ca̱hn ye ya̱n Roma

22 Nducote rahndudó ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan che metah cahnevan ye ne, chemin che nde meniyon ametah co chí quendihcheró nchuhn. 23 Ate nducote a̱ma chacotúhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numachahte ya̱hn cua̱hnguh ma̱n, nducote a a̱ma ndeh nduyo nahn chí quendihcheró nchuhn ma̱n ne, 24 chemin che quenan inó che conán neve ro nduco nchuhn ya̱n va̱co ne, ne cuahn che cá̱hn ya̱hn yahn España ne, conan ne u, nda̱ca che chuhnún yune. 25-26 Numanahn min ne, cá̱hn ya̱n Jerusalén, te dihno vo che vate ye ya̱hn yahn Macedonia ma̱n, Acaya ma̱n ne, a nedin da̱ma ye a̱ma vedino ca̱va dihno vo che metah dehva yahn ye che vate ye ya̱n min, ne va che ngú yahn ye. 27 Dihno vo ihyan nación chena̱hn chahn ne, a̱ma yeno ye, din da̱ma ye vedino min. Tihca̱ redin yahn che din ye, te a ca̱va ihyan nación yahn Israel che nda̱ca yune che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ye, ne nda̱hca̱ che conan ye ihyan cheva̱h va̱n ihyan nación yahn Israel che vate ye ya̱n Jerusalén. 28 Cuahn che a dináhn ntiyon min, necá̱h vedino me ta̱h ihyan chahn ne, va che chúh ya̱n va̱co nchuhn, cá̱hn ya̱hn yahn España. 29 A devano cua̱có te cuahn che ndá̱ ta̱n ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo cuahndudó ndudo yahn ye, ne a̱ma cochihve yahn ne.

30 Dihnó, numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, numacuahn vedeyahino yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n, ricá nchuhn che conan ne u, cova̱h ne numa ino ne, 31 ca̱va che ndedevahn Dendiohs u ta̱h ihyan che hua ritahno ye che vate ye esta̱do yahn Judea. Namin ca̱va che, dihno vo che vate ye ya̱n Jerusalén ne, nevahnecun ye vedino che quendá. 32 Namin ca̱va che cuahnecun ye che numacuahn vedeyeno ndá̱ ya̱n va̱co ne, neca̱h ya̱n ne chedave yáhn. 33 Dendiohs, ihyan min che redin ye che nda̱hca̱ rahtenan vo, conduco ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

16

Reneca̱h Pa̱blo Dendiohs dihno vo

1 Ricá nchuhn ca̱va cahvo vo Febe, ihyan min che ndi cuande ye va̱n intiyahn ya̱co che vate ye ya̱n Cencrea, 2 che nevahnecun ne ihyan nduhca̱ che nahn Dihvo vo Jesucristo che nevahnecun vo ihyan yahn ye. Cuenan ne ihyan na̱n adecodehno vedereta̱hn yahn ye che va, te ma̱n ye ne, ndinan ye a̱ma ya̱hn ihyan. Namin chinan ye u.

3 Che cuande yáhn ne, cueneca̱h ne Dendiohs Aquila nduco ihyan nda̱hta yahn ye Priscila. Ihyan chahn ne, combiero yáhn na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, 4 nde chihco menda̱hn ye ihyan ca̱va che ndedevahn ye u. U ma̱n, nducoya̱ca dihno vo nación chena̱hn ma̱n ne, reneca̱h nuhn nundihve cuahn ihyan chahn. 5 Namin cueneca̱h ne Dendiohs nducoya̱ca dihno vo che rendo da̱ma ye ndeva̱co ihyan chahn, rendeva ye yavena̱n Dihvo vo Jesucristo. Namin cueneca̱h ne Dendiohs Epeneto, amigo yáhn che yahinó. Ihyan min che mena̱n ndita chitahno ye Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan che vate ye ya̱hn yahn Acaya. 6 Namin cueneca̱h ne Dendiohs María, ihyan min che a̱ma nedin ye ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n nchuhn. 7 Namin cueneca̱h ne Dendiohs ihyan yáhn, Andrónico ma̱n, Junias ma̱n, ihyan chahn che da̱ma chahtenun ye va̱coya̱hn nducó. Ihyan chahn ne, tahque mena̱n chitahno ye Dihvo vo Jesucristo che co u, ne va̱n ihyan apóstol ne, a̱ma yahinó dihno vo ihyan.

8 Namin cueneca̱h ne Dendiohs dihno vo Amplias che yahinó ihyan. 9 Namin cueneca̱h ne Dendiohs Urbano, ihyan min che nduco ye rinan ye nuhn na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Namin cueneca̱h ne Dendiohs Estaquis che yahinó ihyan. 10 Namin cueneca̱h ne Dendiohs Apeles, ihyan min che ndiquenda̱h ndah ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. Namin cueneca̱h ne Dendiohs ihyan ndeva̱co Aristóbulo. 11 Namin cueneca̱h ne Dendiohs Herodión, ihyan ya̱n va̱có. Namin cueneca̱h ne Dendiohs ihyan ndeva̱co Narciso che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 12 Namin cueneca̱h ne Dendiohs Trifena ma̱n, Trifosa ma̱n, ihyan chahn che namin redin ye ntiyon yahn Dihvo vo. Namin cueneca̱h ne Dendiohs cahvo vo Pérsida che yahino vo ihyan. Ihyan min ne, a̱ma nedin ye ntiyon yahn Dihvo vo. 13 Namin cueneca̱h ne Dendiohs dihno vo Rufo che a̱ma ndah redin ye ntiyon yahn Dihvo vo. Namin cueneca̱h ne Dendiohs chaco ye, ihyan min che rihnó ihyan nduhca̱ chacó. 14 Cueneca̱h ne Dendiohs Asíncrito ma̱n, Flegonte ma̱n, Hermas ma̱n, Patrobas ma̱n, Hermes ma̱n, dihno vo chena̱hn che nduco ye ihyan chahn ma̱n. 15 Namin cueneca̱h ne Dendiohs Filólogo ma̱n, Julia ma̱n, Nereo nduco cahve ye ma̱n, Olimpas ma̱n, dihno vo chena̱hn che nduco ye ihyan chahn ma̱n.

16 Nduco vedino vedenecun cueneca̱h ne Dendiohs vih che cuande yáhn. Cuendeva ne Dendiohs yahn dihno vo che vate ye nducuahn ya̱n.

17 Dihnó, ricá nchuhn che ca̱hco ne cuda̱do ihyan che redin ye che ndeh cua̱n ri dihno vo ma̱n, che redin ye che rahtendihco ye nunde ma̱n, te rahcota̱hn ihyan chahn yahn Ndudo yahn Dendiohs che a chahn nchuhn. Cuihcoma̱n ne ihyan chahn, 18 te ndotenan che redin ye ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, riquendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rihncheh ye ihyan che necun ye nduco ndudo ya̱de. 19 Yenó ca̱va nchuhn, te a̱ma va ndudo yahn ne che redinahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs. Nahn che cuahteya̱n ne ca̱va che din ne dehtenduh che ndah, ne ca̱hcoma̱n ne dehtenduh che hua ndah. 20 Dendiohs, ihyan min che redin ye che nda̱hca̱ rahtenan vo ne, nun din ye che nda̱hco ndiya nchuhn vederihquentiyon yahn chundah. Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nchuhn.

21 Cuendeva nchuhn Dendiohs yahn Timoteo, sa̱hn min che rinduco se u na̱n ntiyon yahn Dendiohs. Namin cuendeva ne Dendiohs yahn ihyan yáhn, Lucio ma̱n, Jasón ma̱n, Sosípater ma̱n.

22 U Tercio, che dirún ca̱ca cuh che cuande yahn Pa̱blo ne, namin nté Dendiohs nchuhn numacuahn vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo.

23 Cuendeva nchuhn Dendiohs yahn Gayo, ihyan min che renevahnecun ye u nduco nducoya̱ca dihno vo ndeva̱co ye. Namin cuendeva ne Dendiohs yahn Erasto, tesorero yahn ya̱n. Namin cuendeva ne Dendiohs yahn dihno vo Cuarto.

24 Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

Ndeva Pa̱blo yavena̱n Dendiohs

25 Ma̱n ne, ndeva nducoya̱co vo yavena̱n Dendiohs, ihyan min che co din ye che cotahno nchuhn numa ino ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che rahndudó. Ndudo ndah min ne, hua devano ihyan a ra̱hn me, 26 te Dendiohs che va ye cuahn da̱ma, chihquentiyon ye ihyan profeta che dirun ye nde a ra̱hn me, ne cade ca̱h ye, checadino nducoya̱ca ihyan iyehnse ca̱va che cotahno ye.

27 Nducote ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, cuahn da̱ma ndeva vo yavena̱n a̱ma no Dendiohs, ihyan min che a̱ma devano ye. Tihca̱ co.

1 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO MENA̱N, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N CORINTO

1

1 U Pa̱blo, che tenda̱hnun Dendiohs u che co apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, nduco dihno vo Sóstenes, 2 dirun nuhn ca̱ca cuh, dechuh nuhn yahn nchuhn, ihyan yahn Dendiohs che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, vate ne ya̱n Corinto. A tenda̱hnun Dendiohs nchuhn che co ne ihyan ndah yahn ye, ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. Numachahte iyehnse ne, a tenda̱hnun ye uvo ma̱n, nducoya̱ca dihno vo ma̱n, che rendeva vo nduco ye yavena̱n Dihvo vo Jesucristo. 3 Chida vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Yahino Dendiohs ihyan yahn ye che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo

4 Cuahn da̱ma renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs ca̱va nchuhn yahn che yahino ye nchuhn che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. 5 Yahino ye nchuhn, ne te ndahva ye vederihquentiyon che cuahndudo ne ndudo yahn ye ma̱n, vededevano che chenan cuma ne ma̱n. 6 Tihca̱ chinahn nduco ne, te a chitahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 7 Nchuhn nduco nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs, quendihconahn te ye vederihquentiyon yahn ye nchuhn. A chenan rino ne ro che ndaconan nda̱ tun Dihvo vo Jesucristo. 8 Dendiohs ne, din ye che cochahtino ne, quendi ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, hua cuahtendihco ne nunde nde ro che ndaconan nda̱ tun ye. 9 Dendiohs ne, redinahn ye ndudo yahn ye, ne ma̱n ye tenda̱hnun ye nchuhn ca̱va che cotahno ne Da̱ya ye Jesucristo, ihyan min che Dihvo vo.

Ihyan che rendo da̱ma ye ya̱co ne, o ino cua̱n ndi ye

10 Dihnó, nducote renevahnecun nchuhn Dihvo vo Jesucristo ne, rá̱hn rí nchuhn che ndo ya̱n ne nduco vih, a̱ma cua̱n co no ne ma̱n, a̱ma no vederendedecadino cuahtenan cuma ne ma̱n. 11 Dihnó, nahn che tihca̱ din nchuhn, te ra̱hn ihyan ndeva̱co cahvo vo Cloé ri ye u che vate ca̱nda ne nduco vih yahn che a vih ra̱hn a̱ma, a vih ra̱hn ta̱ma ne. 12 Na̱hn ne ne, ra̱hn ne che riquendi ne ndudo che ricuahn Pa̱blo, na̱hn ne ne, che ricuahn Apolos, na̱hn ne ne, che ricuahn Pedro, na̱hn ne ne, che chicuahn Dihvo vo Jesucristo. 13 A̱ma vedetundo che tihca̱ redin ne. Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma no ye. Ndiyu Pa̱blo che quenan ya̱h ye na̱n cruz ca̱va che ndedevahn ye nchuhn. Ndiyu Pa̱blo cah nchuhn cuahn che chedenune ne. 14 Nundihve cuahn Dendiohs che neve ra nchuhn, chehdenuné nchuhn. Atena̱n Crispo ma̱n, Gayo ma̱n, chehdenuné sa̱hn. 15 Nde hua co ca̱hma ne che u cah ne cuahn che chedenune ne. 16 Namin chehdenuné ihyan ndeva̱co Estéfanas. Co atena̱n ihyan chahn no che chehdenuné, 17 te dechuh Dihvo vo Jesucristo u, ndiyu che cuehdenuné ihyan, ate che cuahndudó ndudo ndah yahn ye. Rahndudó ndudo min numa cua̱co. Hua retihdená̱n vededevano yahn má̱n, ca̱va che tihca̱ ne, codevano ndah ihyan nduhca̱ che chih Dihvo vo Jesucristo, quenan ya̱h ye na̱n cruz.

Ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ne, chemin che vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, vededevano yahn ye ma̱n

18 Ihyan che va che conda ye, din nunde yahn ye ne, ra̱hco ye te a̱ma vedetundo che ritahno vo che yahn che chih Dihvo vo Jesucristo, quenan ya̱h ye na̱n cruz, co ndevahn vo. Ate uvo che ndedevahn Dendiohs uvo ne, a devano vo te chemin ne, a̱ma vederihquentiyon chahte yahn ye, 19 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Ca̱hco ró che hua richihve vederendedecadino yahn ihyan,

decuihnó vededevano yahn ye.

20 Anduhneca̱ ndete che hua richihve ndudo yahn sa̱hn devano ma̱n, sa̱hn che nda cuande se dehtenduh che ri iyehnse cuh ma̱n, te Dendiohs ne, a chihco ro ye che vededevano yahn se ne, a̱ma vedetundo. 21 Tihca̱ din ye, te numacuahn vededevano yahn ye chihco ca̱de ye che ihyan iyehnse ne, hua tuno vededevano yahn ma̱n ye che cotahno ye ihyan. Tahque ndah ne, chihco ca̱de ye che, nduco ndudo yahn ma̱n ye che rahndudo vo, ndedevahn ye ihyan yahn ye, andahre ra̱hco ihyan chena̱hn te chemin ne, a̱ma vedetundo.

22 Ihyan nación yahn Israel ne, dinoca nahn ndihchero ye vederihno ca̱va che cotahno ye. Ihyan nación chena̱hn ne, atena̱n vededevano che da̱ma nduco vededevano yahn ma̱n ye ritahno ye. 23 Ate uvo, ihyan yahn Dendiohs ne, rahndudo vo che, ca̱va che ndevahn ihyan ne, va che cotahno ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che quenan ya̱h ye na̱n cruz. Ihyan nación yahn Israel ne, rahcota̱hn ye yahn ndudo min, rahtendihco ye nunde. Ihyan nación chena̱hn ne, ra̱hco ye te ndudo min ne, a̱ma vedetundo. 24 Uvo che a tenda̱hnun Dendiohs va̱n ihyan nación yahn Israel ma̱n, va̱n ihyan nación chena̱hn ma̱n ne, a devano vo che ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, vededevano yahn ye ma̱n. 25 Vededevano yahn Dendiohs ma̱n, vederihquentiyon yahn ye ma̱n ne, tahque chahte che co nducuahn vededevano yahn ihyan iyehnse, andahre ra̱hco ye te a̱ma vedetundo, nde hua richihve. 26 Dihnó, cueneca̱hco ne nduhchan ihyan ne ro mena̱n. Atena̱n neve ne che ihyan devano ne va̱n combiero yahn ne ma̱n, neve ne che chenan cuma ne vederihquentiyon ma̱n, neve ne che nda̱ta yahn ihyan na̱hn ma̱n, 27 ate a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn. Ihyan iyehnse ne, ra̱hco ye che tundo ne ma̱n, che hua rigonun chihve ne ma̱n, ate a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn ca̱va che nda̱hco ndiya ye vededevano yahn ihyan chahn ma̱n, vederihquentiyon yahn ye ma̱n. 28 Ya̱de ihyan chahn, ne ra̱hco ye che ndere ihyan nchuhn, nde hua redin cuande ye nchuhn. Ate a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn, chihco ro ye che nde hua richihve vederendedecadino yahn ihyan chahn. 29 Tihca̱ din ye ca̱va che nde a̱ma ihyan, hua co din ya̱de ye. 30 A Dendiohs che din ye che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. A ca̱va ihyan min che din ye che chenan cuma vo vededevano ma̱n, nchahco ye nunde yuhn vo ma̱n, nedin yahn ye uvo ma̱n, ndedevahn ye uvo ma̱n. 31 Che nahn ne, che dinahn ihyan nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Hua nda̱hca̱ che ndeva ma̱n ihyan yavena̱n ye. Tahque ndah ne, ndeva ye yavena̱n Dihvo vo Dendiohs.”

2

Ndudo yahn che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo na̱n cruz

1 Dihnó, cuahn che ndá̱ cahndudó ndudo yahn Dendiohs, chihnevan ne ne, hua din ya̱dé, te cahndudó numacuahn vedenecun. 2 Chihcó cuda̱do che cahndudó dema̱n ndudo yahn che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo na̱n cruz, ndedevahn ye uvo. 3 Numacuahn ro che quenán ya̱n va̱co nchuhn ne, quechicá numacuahn vedino vedenecun. A̱ma va̱hinó ma̱n, a̱ma ndedecadinó ma̱n, yahn ntiyon ca̱hnda che quenán. 4 Numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, nté ma̱n, cahndudó ma̱n, va̱n nchuhn. Nde tah hua chihchetá̱hn vededevano yahn má̱n, 5 ca̱va che a vederihquentiyon yahn Dendiohs din che cotahno ne, ndiyu vededevano yahn má̱n.

Redin Vaco Ndah yahn Dendiohs che renahn vo vederihquentiyon yahn ye

6 Nuhn che rahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs va̱n nchuhn che a renahn ndah ne ma̱n, va̱n ihyan chena̱hn ma̱n ne, hua rahndudo nuhn vededevano yahn ma̱n nuhn, te rahndudo nuhn dema̱n vededevano yahn Dendiohs. Vededevano min ne, yahn Dendiohs, ndiyu yahn ihyan iyehnse. Ndiyu yahn sa̱hn devano ma̱n, sa̱hn ndina̱n ma̱n, che vate se ma̱n ro cuh. Sa̱hn chahn ne, va che cuihno se. 7 Tahque ndah ne, rahndudo nuhn vededevano yahn Dendiohs che cade te ye, checadino vo, che nde hua devano ihyan ro mena̱n. Nde cuahn che ametah dendah ye iyehnse ne, chihco ca̱de ye vededevano min nduhca̱ che ndedevahn ye uvo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 8 Nde a̱ma sa̱hn che rihquentiyon se iyehnse cuh ne, hua tumacadino se yahn vededevano min. Chemin che nahn ya̱h se Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye. Ndete che tumacadino se ne, hua tihca̱ din se. 9 Andahre tihca̱ din sa̱hn chahn, ate a chinahn nduhca̱ che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Dendiohs ne, a chihco ca̱de ye che conan cuma ye vedeyahino nduco ihyan che yahino ye.

A̱ma chahte vedeyahino yahn ye, che nde hua co tumacadino ihyan nunde.

10 Ate uvo, ihyan yahn ye ne, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo, tumacadino vo yahn vedeyahino yahn ye. Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, devano ndah nducuahn che ri, nde nducuahn che redin ye. 11 Va̱n ihyan iyehnse ne, queri a̱ma ye ne, atena̱n ma̱n ye devano ye che rendedecadino ye. Namin nde a̱ma ihyan hua devano ye che rendedecadino Dendiohs. Atena̱n Vaco Ndah yahn ye devano. 12 Nuhn che rahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs ne, ndiyu vededevano yahn ihyan iyehnse che te Dendiohs, chenan cuma nuhn. Tahque ndah ne, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye nuhn, din che tumacadino nuhn yahn vedeyahino yahn ye ca̱va nducoya̱co vo. 13 Ndiyu nduco vededevano che chahn nuhn yahn ihyan, che rahndudo nuhn ndudo yahn vedeyahino yahn Dendiohs. Tahque ndah ne, a Vaco Ndah yahn ye che rete vededevano nuhn che rahndudo nuhn. Tihca̱ rinan Vaco ye nuhn che rahndudo nuhn ndudo che nahn che cadino ihyan.

14 Ihyan iyehnse ne, hua renevahnecun ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, te ra̱hco ye te chemin ne, a̱ma vedetundo. Nde hua retumacadino ye yahn, te atena̱n ihyan che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan co tumacadino ye. 15 Ihyan che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ne, retumacadino ye yahn nducuahn dehtenduh, ne nde a̱ma ihyan hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan ye ihyan. 16 A ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ametah nde a̱ma ihyan iyehnse che co tumacadino ye yahn vederendedecadino yahn Dihvo vo Dendiohs. Ametah nde a̱ma ye che tuno vededevano yahn ye che cacuahn ye ihyan.” Ate uvo che nedin yahn Dendiohs uvo ne, a̱ma no vederendedecadino yuhn vo nduco Dihvo vo Jesucristo.

3

Ihyan che redin ye ntiyon yahn Dendiohs

1 Dihnó, cuahn che quenán nduco nchuhn ne, anduhneca̱ ihyan che hua conun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ma̱n, anduhneca̱ ihyan nunde ma̱n, anduhneca̱ checa̱hya che quema̱n rico ma̱n, tihchan ne, te metah conahn ndah ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo. Chemin che hua chi chicuáhn nchuhn nduhca̱ che redin yahn che cacuáhn ihyan che renahn ndah ye. 2 Nduhca̱ che redin ihyan nduco decua̱h yuno, ricuh ye dema̱n leche yahn che hua ri che ca̱hcacheh ye dehtenduh, tihca̱ dín nduco nchuhn ro min, te metah tumacadino ndah ne, ne hua chi chicuahn ndáh nchuhn. A devanó te nde meniyon ne, ametah tumacadino ndah ne, 3 te da̱ma ri ne nduco ihyan nunde. Redin ve ne yahn vih ma̱n, vate ca̱nda ne nduco vih ma̱n, o ino cua̱n ndi ne ma̱n. Che tihca̱ redin ne ne, rihco ro ne che da̱ma vederendedecadino yahn ne nduco ihyan nunde. 4 A ndero ndi che o ino cua̱n ndi ne, te na̱hn ne ne, ra̱hn ne che riquendi ne che ricuahn Pa̱blo, na̱hn ne ne, ra̱hn ne che riquendi ne che ricuahn Apolos. Vatechica ne nduhca̱ ihyan nunde.

5 U nduco Apolos, atena̱n ntiyon yahn Dihvo vo Dendiohs redin nuhn. Nda̱ nuhn ya̱n va̱co nchuhn, cahndudo nuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, chitahno ne. Queri a̱ma nuhn ne, redin nuhn nduhneva ntiyon che chihco ye ta̱h nuhn. 6 Nuhn ne, ihyan redin ntiyon yahn ye nuhn. U, ne anduhneca̱ ndete che tuhdó ndute nda̱ta, te u mena̱n ndita cahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chihnevan ne, ne Apolos ne, anduhneca̱ ndete che chi se nune va̱n chenda̱ta, te quendi ye chicua̱hn ye nchuhn. Ate a Dendiohs che din ye che chitahno ne. 7 Ntiyon yahn nuhn ne, nduhca̱ ntiyon che redin ihyan viya̱ta. Na̱hn cua̱n ne, riquenda̱h yahn a̱ma ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta, ne riquenda̱h yahn ta̱ma ye che ri ye nune va̱n. Ate a Dendiohs che redin ye che rihta. Nducote tihca̱ ne, tumacadino vo che anduhneca̱ ndete che hua rigonun chihve ntiyon yahn a̱ma ta̱ma ye, che retuhdo ye ndute nda̱ta ma̱n, che ri ye nune va̱n ma̱n, te atena̱n Dendiohs che redin ye che rihta. 8 Ihyan che retuhdo ye ndute nda̱ta ma̱n, ihyan che ri ye nune va̱n ma̱n, a̱ma cua̱n ndi no ntiyon yahn ye nduco vih. Tihca̱ ntiyon che redin nuhn nduco vih. Ate a devano vo te Dendiohs ne, nda̱hco menun ye yahn queri a̱ma vo tunoca ntiyon che a nedin vo. 9 Nuhn ne, da̱ma redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs nduco vih, ne nchuhn ne, anduhneca̱ ndete che chenda̱ta yahn ye.

Atihnoca̱ co ca̱hma vo che nchuhn ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma vah che rihno Dendiohs. 10 Numacuahn vedeyahino yahn ye ne, nda̱hco ye ntiyon tá̱h che có anduhneca̱ sa̱hn vihcherahto ndah che chihcó na̱me yahn a̱ma vah, ne ta̱ma ye ne, riquendi ye rahto ye. Ate nahn che queri a̱ma ye ne, ca̱hco ye cuda̱do nduhca̱ che rahto ye. 11 Na̱me min ne, anduhneca̱ ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo che nde a̱ma ihyan, hua co ndahcorun ye. 12 Ate anduhneca̱ ndete che a̱ma ndeh na̱n che co cuahto nduco ye. Anduhneca̱ ndete che co cuahto ye nduco dehtenduh che cocha nduhca̱ diya̱hngua̱n ma̱n, diya̱hngua ma̱n, tu diya̱hn ma̱n. Namin anduhneca̱ ndete che co dendah ye nduco dehtenduh che hua cocha nduhca̱ irahno ma̱n, nduco ma̱n, ya̱ta cuma ma̱n. 13 Ate ntiyon yahn queri a̱ma ye ne, va che co ro ndete che quenda̱h ndah, te nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs ne, anduhneca̱ ndete che ndihchenan ye nduco ruchiya̱hn. 14 Duh ihyan che quenda̱h ndah ntiyon yahn ye, anduhneca̱ ndete che ndahto ye nduco dehtenduh che hua cuco ne, ihyan min ne, nda̱hco menun Dendiohs yahn ye. 15 Duh ihyan che hua quenda̱h ndah ntiyon yahn ye ne, andahre ndevahn ma̱n ye, anduhneca̱ a̱ma ihyan che ndevahn ye va̱n ruchiya̱hn ne, ate va che conda ntiyon che nedin ye.

16 A devano ne te nchuhn ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma ya̱co yahn Dendiohs na̱n che quenun Vaco Ndah yahn ye. 17 Duh ihyan che detoh ye ino ihyan yahn Dendiohs ne, din Dendiohs castigo ihyan, te ihyan yahn ye ne, a ndihco vih ye ca̱va ye.

18 Nde a̱ma nchuhn ne, hua cahncheh ma̱n ne nchuhn. Duh nchuhn che a̱ma quenan cuma ne vededevano yahn ihyan iyehnse che ra̱hco ne ne, cuihcoma̱n ne vededevano min, cuiquendi ne vededevano yahn Dendiohs, 19 te vededevano yahn ihyan iyehnse ne, a̱ma vedetundo na̱n Dendiohs nduhca̱ che ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱: “Rahnecun Dendiohs che rinda ihyan, redin vederendedecadino yahn ma̱n ye.” 20 Namin a ndirun: “Na̱n Dihvo vo Dendiohs ne, nde hua richihve vederendedecadino yahn ihyan devano.” 21 Chemin che hua din ya̱de nchuhn, tenda̱hnun ne che ricuahn queri a̱ma nuhn, quendi ne, te nducuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a chihnde ca̱va che ndah yahn ne. 22 A Dendiohs che dechuh ye Pa̱blo ma̱n, Apolos ma̱n, Pedro ma̱n. A ihyan min che dendah ye iyehnse ma̱n, rete ye vedevihche yahn nchuhn ma̱n, rihquentiyon ye vederih ma̱n, ro cuh ma̱n, ro che cochi ma̱n. Nducuahn ne, a ca̱va che ndah yahn ne che chihco ca̱de ye. 23 Ava̱ne ne, a yahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn, ne ihyan min ne, a Da̱ya Dendiohs ihyan.

4

Ntiyon che chenan cuma ihyan apóstol

1 Hua din ya̱de nchuhn ca̱va nde a̱ma nuhn. Cuedevano ne te queri a̱ma nuhn ne, a ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo redin nuhn, rahndudo nuhn ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs che cade te ye, checadino vo. 2 Nducote tihca̱ ne, nahn che queri a̱ma ihyan che va ta̱h ye ntiyon yahn Dendiohs ne, dinahn ye ntiyon min numa cua̱co. 3 Che la̱do yáhn ne, nde hua retumacá̱h, a nchuhn, o intiyahn, deh ra̱hn ne yáhn nduhca̱ che redín ntiyon yahn ye. Nde má̱n, hua co ca̱hmá ndete che nda̱hca̱, o hua nda̱hca̱ redín, 4 te andahre dave yavená̱n ne, ate nde má̱n hua devanó ndete che ndah redináhn. Atena̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che nda cuande ye ntiyon che redín. 5 Chemin che conan rino nchuhn, hua nda̱hchenan ne ta̱chan redin ihyan ntiyon yahn Dendiohs nde nda̱ ro yahn. Nda̱ ro min ne, a Dihvo vo Jesucristo techeca̱de ye yahn queri a̱ma vo tunoca vederendedecadino yuhn vo cuahn che chahtenan vo iyehnse, ca̱hco ro ye ndete che numa cua̱co nedin vo ntiyon che chihnde ta̱h vo. Tuhme nda̱hco menun Dendiohs yuhn vo tunoca ntiyon che nedin vo.

6 Dihnó, a ca̱va che ndah yahn ne che tihca̱ riya̱hvé nchuhn. Andahre ndudo che ricuahn ihyan chena̱hn che redin che o ino cua̱n ndi nchuhn nduco vih, ate a dirún yahn ne anduhneca̱ ndete che u nduco Apolos chendihco nuhn nunde na̱n ndudo yahn nuhn. Tihca̱ dirún yahn ne ca̱va che tumacadino ne che vederihquentiyon che chenan cuma nuhn ne, hua tahque chahte che co che a ndirun yahn na̱n Ndudo yahn Dendiohs. Namin ca̱va che hua din ya̱de ne ca̱va ntiyon yahn a̱ma, nda̱hchenan ne ntiyon yahn ta̱ma. 7 Nde a̱ma ihyan hua rendihche ye nchuhn che tahque ndah ihyan ne che co ihyan chena̱hn. A Dendiohs che te ye nducuahn che va yahn ne. Nducote a ihyan min che te ye ne, hua redin yahn che din ya̱de ne nduhca̱ ndete che na̱n vedevano yahn ma̱n ne renda̱ca ne dehtenduh che va yahn ne.

8 A a̱ma chenan cuma ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, che ra̱hco ne, a va ta̱h ne ndendi ndendita, che ra̱hco ne. Chaconda̱h veda̱me ne nuhn, ne vate ne, rihquentiyon ne, che ra̱hco ne. ¡A̱ma nda̱hca̱ ndete che cua̱co niyon che rihquentiyon ne!, ca̱va che nde nuhn ne, ndo da̱ma nuhn nduco ne, ca̱hcantiyon vo nduco vih. 9 A̱ma nda̱hca̱ ndete che cua̱co, te nuhn ihyan apóstol ne, hua tihca̱ vate nuhn. Tahque ndah ne, cane ra̱hcó che rahnecun Dendiohs che rechuhrihn nuhn nduhca̱ ihyan che nde hua rigonun chihve ye ma̱n, nduhca̱ ihyan che ndindah ca̱ca nunde yahn ye ca̱va che coh ye ma̱n. Cane ra̱hcó che ndihco menda̱hn Dendiohs nuhn na̱n nducoya̱ca ihyan iyehnse ma̱n, na̱n ángel ma̱n, ca̱va che ca̱hn ino ye ndihchero ye nuhn. 10 Ihyan nunde ne, rendihchero ye nuhn nduhca̱ ihyan tundo che rahndudo nuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo. Me nchuhn ne, a̱ma devano ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, che ra̱hco ne. Nuhn ne, ndi nuhn nduhca̱ ihyan che nde hua rigonun chihve ye. Me nchuhn ne, a̱ma ndina̱n ne, che ra̱hco ne. Nuhn ne, nde hua retumaca̱h ihyan nuhn. Me nchuhn ne, a̱ma rendeva ihyan yavena̱n ne. 11 Nde meniyon ne, a̱ma redin ta̱n ihyan nduco nuhn. A̱ma rechuhrihn nuhn, rih cuico nuhn ma̱n, rih ya̱ca nuhn ma̱n, metah tino yahn nuhn ma̱n, metah va̱co nuhn ma̱n. 12 A ndi cuno nuhn che redin ma̱n nuhn ta̱ma na̱n ntiyon ca̱va che renda̱ca che rechuhnun nuhn. Ra̱hva ihyan nduco nuhn, ate numacuahn vedenecun rendahconan nuhn yahn ye. Chenan na̱n ye nuhn, redin ta̱n ye nduco nuhn, ate hua rihcoma̱n nuhn ntiyon che chenan cuma nuhn. 13 Renda̱hchenan ye nuhn, ate riya̱hve nuhn ihyan nduco ndah. Cuahn da̱ma rendihche ye nuhn nduhca̱ dehtenduh che tahque chihnga̱.

14 Tihca̱ dirún yahn nchuhn, ndiyu ca̱va che cahterá vedecuihno yahn ne, ate ca̱va che riya̱hvé nchuhn nduhca̱ da̱yá che yahinó. 15 Tihca̱ dirún, te andahre ndiche mil ihyan che ricuahn ye nchuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ate hua yahino ye nchuhn nduhca̱ che yahinó nchuhn. U ne, anduhneca̱ indihte yahn ne, te a u che tihyon yuné nchuhn che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo. 16 Chemin che, numacuahn chedave yáhn, riya̱hvé nchuhn che quendi ne yune yáhn.

17 Ca̱va che co dinahn nchuhn ne, dechúh Timoteo che conan se nchuhn. A̱ma yahinó sa̱hn. Anduhneca̱ da̱ya má̱n, te u tihyon yuné sa̱hn che chitahno se Dihvo vo Jesucristo. Nde meniyon riquendi se, ndah redin se ntiyon yahn ye. Sa̱hn min ne, nduhca̱ che reca̱h cuande má̱n dihno vo nduh cua̱n ya̱co na̱n che quechicá, tihca̱ te cuande se nchuhn ca̱va che neca̱hco ne nduhca̱ che ritahnó Dihvo vo Jesucristo, redináhn ndudo yahn ye. 18 A̱ma o nchuhn ne, a̱ma redin ya̱de ne, ra̱hco ne che ametah ndaconan chí quendihcheró nchuhn. 19 Ate ndete che nahn Dihvo vo Jesucristo ne, chi nún quendihcheró nchuhn. Tuhme ndihcheró ndete che cua̱co che ra̱hn ihyan ya̱de chahn che vatechica ye numa cua̱co, chenan cuma ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 20 Tihca̱ nahn che dín, te ndiyu ndudo che ra̱hn ihyan rihco ro che rihquentiyon Dendiohs ihyan, te na̱n ntiyon che redin ye ne, min ndero ndi ndete che cua̱co che chenan cuma ye vederihquentiyon. 21 Ma̱n ne, cuetenda̱hnun nchuhn cha che ri yeno ne. ¿A nahn ne che chí numacuahn vedeyahino ma̱n, vedenecun ma̱n, conán nchuhn? ¿O nahn ne che chí numacuahn vedeta̱n, dín castigo nchuhn?

5

Techeca̱de Pa̱blo a̱ma nunde chihnga̱

1 Numachahte va ndudo che a̱ma se va̱n nchuhn ne, quenan se nduco checuma se. Nunde min ne, a̱ma chihnga̱. Nde va̱n ihyan che hua devano ye che va Dendiohs ne, hua tihca̱ redin ye. 2 Ate nde nduco nduh ne, a̱ma redin ya̱de nchuhn. Tahque ndah ne ne, cuahte ra̱n ne. Sa̱hn chemin ca̱ me ne, ametah cuahnecun nchuhn che conduco ca se va̱n ne. 3 Andahre hua quenán nduco nchuhn ta̱n ne, yah ri chedave yáhn ca̱va ne. A techeca̱dé yahn se anduhneca̱ ndete che quenún va̱n nchuhn. 4 Ro che ndo da̱ma nchuhn, ndeva ne yavena̱n Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ ndete che nducó nchuhn. Ro min ne, numacuahn vederihquentiyon yahn ye ne, 5 conda̱hco ne sa̱hn ta̱h chundah ca̱va che co se castigo, andahre ndevahn se ro che nda̱ Dihvo vo.

6 Hua nda̱hca̱ che rahnecun ne che rinduco ca se va̱n ne. A devano ne te nduco tah sihn ya̱ ne, ri ya̱ numacuahn ya̱che. Tihca̱ redin nunde yahn sa̱hn min, te redetohnan vederihquentiyon che chenan cuma nducoya̱ca ne. 7 Nduhca̱ che rihtera ihyan ya̱ ndico, redendah ye pa̱n che hua nduco ya̱ yahn ne, tihca̱ cuihcoma̱n nchuhn nunde che chenan cuma ne ro mena̱n, cuihco ro ne che a ndi vih ne ca̱va Dendiohs. Tihca̱ din ne, te nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chih te, chi te vedino ro yudo ne, tihca̱ chih Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye uvo. 8 Nduhca̱ che rihcoma̱n ihyan pa̱n che ndindah nduco ya̱ yahn ne, tihca̱ nahn che ca̱hcoma̱n vo nducuahn nunde yuhn vo, ne runeca̱de cuahtechico vo ma̱n, runeca̱de ndedecadino vo ma̱n, nduhca̱ che nahn Dendiohs. 9 Na̱n ca̱ca che dechúh yahn ne mena̱n ne, a dirún che hua conduco ne ihyan nunde che rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye. 10 Ate hua dirún che a̱ma yune no ca̱hcoma̱n ne nducoya̱ca ihyan chahn ma̱n, combiero yahn ye che idihya ye ma̱n, che reduco ye ma̱n, che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, te ca̱va che metah ndihchero ne ihyan chahn ne, atena̱n che nda̱ca ne iyehnse cuh. 11 Che tihca̱ dirún ne, che hua conduco ne dihno vo ndete che rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ndete che idihya ye ma̱n, ndete che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, ndete che ra̱hva ye ma̱n, ndete che ricoh ye ma̱n, ndete che reduco ye ma̱n. Nduco dihno vo che tihchan ye ne, nde hua cheh ne da̱ma nduco ye. 12-13 U ne, hua cuande yáhn che techeca̱dé yahn ihyan che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. A ma̱n Dendiohs techeca̱de ye yahn ye. Me nchuhn ne, a dihno vo che rinduco ye nchuhn, va che techeca̱de ne yahn ye. Chemin che ametah cuahnecun ne che conduco ca sa̱hn nunde me nchuhn.

6

Hua nda̱hca̱ che ca̱hn dihno vo, cuhnde ca̱de yahn ye nduco vih na̱n intiyahn ya̱n

1 Cuahn che va ca̱nda yahn nchuhn nduco vih ne, ndotenan che ca̱hn ne ya̱co, cuhnde ca̱de yahn ne ne, rahn ne na̱n intiyahn ya̱n che nde hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. ¿Ta̱ca̱ che a̱ma tundo ne? 2 Redin nchuhn anduhneca̱ ndete che hua devano ne te nda̱ ro yahn ne, nduco nchuhn ihyan yahn Dendiohs, techeca̱de ne yahn ihyan nunde. Nducote tihca̱ va ca̱de ne, tahque nun co techeca̱de ne ca̱nda yahn ne che nde hua va̱hche. 3 Redin ne anduhneca̱ ndete che hua devano ne che nde ángel va che techeca̱de ne yahn ye. Tahque nun techeca̱de ne yahn dehtenduh che rahno ri ne ma̱n ro cuh. 4 Tuhme ne, cuahn che va che cuhnde ca̱de yahn ne nduco vih ne, ndotenan che ca̱hn ne na̱n intiyahn ya̱n che nde hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱hn ne na̱n dihno vo, andahre tundo ye, ne techeca̱de ye yahn ne. 5 Tihca̱ dirún yahn ne ca̱va che co cuihna̱n ne. ¿Ametah nde a̱ma ihyan va̱n nchuhn che renahn ye mare tah, che co techeca̱de ye yahn ne nduco vih? 6 Rihtera ne vedecuihno yahn ne che rahn ne, rica nunde ne yahn vih na̱n intiyahn che nde hua ritahno ye Dihvo vo.

7 Che rahte ca̱nda ne nduco vih ne, nduco chemin no, a̱ma yahn redenda ne. Tahque ndah che codin chahtino a̱ma ta̱ma ne yahn vih, nchahco ne nunde yahn vih. 8 Ate hua tihca̱ redin ne, te tahque ndah ne ne, duche rino ne nde va̱n ma̱n ne nduco vih, rahtendihco ne nunde.

9-10 A devano ne te ihyan nunde ne, hua cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. Cuedevano ne te ihyan che rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ihyan che redin duche yahn ye che a nihneva̱co ye ma̱n, ihyan che hua numa cua̱co ye, che ma̱hn nda̱hta ma̱hn cha̱hn ye, che rahtenan ye va̱n ma̱n nduco vih ma̱n, ihyan che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, ihyan che reduco ye ma̱n, ihyan che idihya ye ma̱n, ihyan che ricoh ye ma̱n, ihyan che ra̱hva ye ma̱n ne, nde a̱ma ihyan che tihchan ye ne, hua conan ye vahchetero. 11 Na̱hn nchuhn ne, tihchan ne ro mena̱n. Ate ma̱n ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, a nchahco ye nunde yahn ne che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. A chedenune ne ma̱n, a nedin yahn ye nchuhn ma̱n.

Nahn che hua cuahtendihco vo nunde

12 Va a̱ma ndudo che tuhca̱: “A dehno che nahn vo ne, co din vo.” Cua̱co ndudo min, ate hua redin yahn che tihca̱ din vo. Hua nda̱hca̱ che quendi vo nunde yuhn vo. 13 Va ta̱ma ndudo che tuhca̱: “Dehtenduh che va ne, chihnde ca̱va che chuh vo.” Cua̱co ndudo min, ate nda̱ ro yahn ne, nda̱hco ca̱de Dendiohs nducuahn, nde metah rendotenan che chuh vo ca̱va che cuahtenun ico vo. Dendah Dendiohs uvo, ate ndiyu ca̱va che cuahtenan vo nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco vo, te dendah ye uvo ca̱va che co yahn ye uvo. 14 Numacuahn vederihquentiyon ndedetuhche Dendiohs Dihvo vo Jesucristo, ne namin tihca̱ ndedetuhche ye uvo.

15 A devano nchuhn te queri a̱ma vo ne, a yahn Dihvo vo Jesucristo uvo. Nducote a yahn ye uvo ne, hua nda̱hca̱ che cuahtenan vo nduco ta̱hn che ndere vatechica te. 16 A devano ne te ihyan che conan ye nduco nda̱hta che ndere vatechica te ne, co ye nduco te anduhneca̱ a̱ma no ihyan nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ihyan che conan cuma ye a̱ma nda̱hta ne, co ye nduco te anduhneca̱ a̱ma no ihyan.” 17 Me ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ndo ye nduco vih anduhneca̱ a̱ma no ihyan, chenan cuma ye nduco vih vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs.

18 Nducote tihca̱ ne, condi nchuhn cuahtenan ne nduco nda̱hta che ndere vatechica te. Adecodehno nunde yahn ihyan ne, rahtendihco ye. Ate che rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ne, rahtendihco ye nunde, nde redetoh ma̱n ye ihyan. 19 A devano vo te a din Dendiohs che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo, a ndi vih vo anduhneca̱ a̱ma ya̱co na̱n che quenun. Hua rihquentiyon ma̱n vo uvo, 20 te a yahn Dendiohs uvo. Nde hua tuno vederendedecadino yuhn vo nduhva che yahino ye uvo, ndedevahn ye uvo ca̱va ma̱n ye. Chemin che nahn che hua detoh ma̱n vo uvo ma̱n, ndeva vo numacuahn chedave yuhn vo yavena̱n ye ma̱n.

7

Ca̱h cuande Pa̱blo nduhca̱ che cuahtenan cuma ihyan nda̱hta yahn ye

1 Ma̱n ne, ndahconán yahn ne che dirun ne yáhn. Ra̱hcó te nda̱hca̱ ca̱va ihyan che cuahtema̱n ye. 2 Ate ca̱va che hua cuahtendihco ye nunde, ndere cuahtechica ye nduco vih ne, tahque ndah che cahneva̱co ye. 3 Nchuhn che a nihneva̱co ne ne, cuahtenan cuma ne vih nduhca̱ che redin yahn ca̱va che hua nda̱ca yune che ndere cuahtechica a̱ma ta̱ma ne. 4 Nchuhn, ihyan nda̱hta ne, yahn ne incha̱hn ne. Nchuhn, ihyan cha̱hn ne, yahn ne ihyan nda̱hta yahn ne. Chemin che nahn che dinahn a̱ma ta̱ma ne yahn vih. 5 Hua cuahcota̱hn ne yahn vih, atena̱n che nte ca̱de ne che hua cuahtenan ne nduco vih a̱ma o ro ca̱va che cova̱h ne. Cuihno min ne, ndo da̱ma ne nduco vih, te adena̱n hua cocha a̱ma cha ne che ra̱hn cuhndema̱n ne, ne conan ne nduco ta̱ma ihyan, condihco ne nunde, dinahn ne che nahn chundah.

6 Rá̱hn rí nchuhn che reca̱h yune Dendiohs che cahneva̱co ihyan che nahn ye. Ate ihyan che cocha ye, cuahtema̱n ye ne, co cuahtema̱n ye. 7 Che la̱do yáhn ne, nda̱hca̱ che cuahtema̱n ihyan nduhca̱ u. Ate hua nducoya̱ca ye cocha ye. Dendiohs ne, hua da̱ma vederihquentiyon neca̱h ye chenan cuma queri a̱ma ihyan.

8 Nchuhn, sa̱hn deca̱hya ma̱n, nda̱hta va̱h ma̱n ne, ra̱hcó te a̱ma nda̱hca̱ ndete che cuahtema̱n ne nduhca̱ u. 9 Ate ndete che hua chenan cuma ne vederihquentiyon che cocha ne cuahtema̱n ne ne, tahque ndah che cahneva̱co ne, yodemica che chuhrihn ne, ndedecadino ne che nahn cahneva̱co ne.

10 Me nchuhn che nihneva̱co ne ne, rete cuandé nchuhn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che hua tehche vih ne. 11 Ihyan nda̱hta ne, hua co tehche ye incha̱hn ye. Ndete che dena̱n tehche ye incha̱hn ye ne, atena̱n che cuhndema̱n ye, o ndo nduco ye incha̱hn ye. Hua co cahneva̱co ye nduco ta̱ma ca ihyan. Namin ihyan cha̱hn ne, hua co tehche ye nda̱hta yahn ye.

12 Ma̱n ne, te cuandé ta̱ma vederihquentiyon che hua ntihyon ya̱n Dihvo vo Jesucristo. Dihno vo che nihneva̱co ye nduco nda̱hta che hua ritahno te Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu ca̱va chemin che tehche ye ta̱hn ndete che va te vedeyeno che quendi te nduco ye. 13 Namin cahvo vo che nihneva̱co ye nduco cha̱hn che hua ritahno se ne, ndiyu ca̱va chemin che tehche ye sa̱hn ndete che va se vedeyeno che quendi se nduco ye. 14 Ihyan cha̱hn che hua ritahno ye ne, redin chahtino Dendiohs yahn ye che cuande yahn ihyan nda̱hta yahn ye che ritahno ye. Ihyan nda̱hta che hua ritahno ye ne, redin chahtino Dendiohs yahn ye che cuande yahn incha̱hn ye che ritahno ye. Ndete che hua tihca̱ ne, da̱ya ihyan chahn ne, anduhneca̱ da̱ya ihyan che hua ritahno ye. Ate redin chahtino Dendiohs, rendihche ye da̱ya ihyan chahn anduhneca̱ da̱ya ihyan che ritahno nduh che o ye. 15 Ndete che a̱ma cha ihyan che hua ritahno ye, nahn tehche ye ihyan che nihneva̱co nduco ye che ritahno ye ne, a tehche no ma̱n ye vih, nde hua ca̱hnda yahn ihyan che ritahno ye, te Dendiohs ne, hua nahn ye che cuahte ca̱nda ihyan chahn nduco vih. 16 Ndete che tihca̱ nahn ihyan che hua ritahno ye ne, hua redin yahn che cuahcota̱hn ihyan che ritahno ye, te nchuhn ihyan nda̱hta ne, nde hua devano ne, ndete che ca̱va ne cotahno incha̱hn ne, ndevahn ye. Namin nchuhn ihyan cha̱hn ne, nde hua devano ne ndete ca̱va ne cotahno ihyan nda̱hta yahn ne, ndevahn ye.

17 Andahre hua cocha ndudo yahn nchuhn che cotahno ye, ate va che cuahtenan ne vedeyeno nduhca̱ che ndihco ca̱de Dihvo vo Dendiohs yahn ne ma̱n, nduhca̱ che chenan ne ro che ndedevahn ye nchuhn ma̱n. Tihca̱ rihquentiyón nduh cua̱n ya̱co. 18 Nchuhn che chenan seña nchuhn ro min ne, hua dehve ra̱hco ne, quendi ne. Me nchuhn che hua chenan seña nchuhn ro min ne, hua cuahnecun ne che conan seña nchuhn. 19 A chenan, o hua chenan seña uvo ne, hua dehve din yahn chemin, te che nahn ne, che dinahn vo che rihquentiyon Dendiohs. 20 Ata̱nochan uvo ro che ndedevahn ye uvo ne, cuahtenan vo vedeyeno, quendi vo tihca̱. 21 Nchuhn che chenan cuma ne dihve ne, chenan ne va̱co ye ro min ne, hua dehve ra̱hco ne, quendi ne, din ne ntiyon yahn ye. Ndete che adena̱n te yune ye che nda̱ca ne ne, conda̱ca ne. 22 Cuahn che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, nde ro min ne, a ndedevahn ye nchuhn ca̱va ma̱n ye. Me nchuhn che rihquentiyon ne na̱n ntiyon yahn ma̱n ne ro che chitahno ne Dihvo vo ne, a ndo ne anduhneca̱ ihyan redin ntiyon yahn ye. 23 A̱ma chahte vedeyahino quenan cuma Dendiohs ca̱va nchuhn, ndedevahn ye nchuhn. Ca̱va nchuhn ne, tahque rigonun chihve vederihquentiyon yahn ye che co vederihquentiyon yahn ihyan. 24 Dihnó, nducote tihca̱ ne, quendi nchuhn cuahtenan ne na̱n Dendiohs nduhca̱ che chenan ne ro che ndedevahn ye nchuhn.

25 Me nchuhn ihyan deca̱hya ne, hua te Dihvo vo Jesucristo, checadinó nde a̱ma vederihquentiyon ca̱va ne. Ate u ne, numacuahn vedeyahino ndedevahn Dihvo vo u, ne redín ntiyon yahn ye numa cua̱co. Chemin che ra̱hcó te cochihve che te cuandé nchuhn ta̱ca̱ cuahtenan ne. 26 Che la̱do yáhn ne, nda̱hca̱ che cuahtema̱n nchuhn, hua cahneva̱co ne, te ro cuh che vato vo ne, ca̱hnda. 27 Nchuhn che a nihneva̱co ne ne, hua tehche ne nda̱hta yahn ne. Me nchuhn che metah cahneva̱co ne ne, hua nuhn ne nda̱hta. 28 Nchuhn, sa̱hn deca̱hya che cahneva̱co ne ne, hua dehve ra̱hco ne, hua nunde chemin. Me nchuhn, ta̱hn deca̱hya che cahneva̱co ne ne, hua nunde chemin. Ate adecoduhno nchuhn che cahneva̱co ne ne, aca̱deno che yah cuahno ne. Rá̱hn rí nchuhn ca̱va che ndah yahn ne che tahque nda̱hca̱ yahn ne che hua cahneva̱co ne.

29 Dihnó, rá̱hn rí nchuhn te caviya̱n deman ne, conahn che ndihco ca̱de Dendiohs. Ma̱n ne, nchuhn che nihneva̱co ne ne, hua dema̱n ca̱va nda̱hta yahn ne ndedecadino ne. Mena̱n vihca condedecadino ne na̱n ntiyon yahn Dendiohs. 30 Nchuhn che ra̱n ne ne, hua dema̱n vedera̱n cuahte ne. Nchuhn che yeno ne ne, hua dema̱n vedeyeno cuahte ne. Nchuhn che ra ne dehtenduh ne, hua ca̱hco ne vedechahtino yahn ne na̱n dehtenduh chemin chan. Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che metah dehva yahn ne. 31 Nchuhn che ndah rahno ne, chenan ne iyehnse ne, nde hua co yeno ne ca̱va chemin, te nducuahn che va iyehnse cuh ne, a nihnde ca̱de yahn che va che cuihno.

32 Nahn che hua denduh ino nchuhn. Sa̱hn che metah cahneva̱co se ne, va ma̱n ino se, redin se ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, nahn se che co yeno ye. 33 Ate sa̱hn che quenan cuma se nda̱hta yahn se ne, rendedecadino se yahn vedereta̱hn yahn se, nahn se che co yeno nda̱hta yahn se. 34 Atihnoca̱ rahno ri ta̱hn nda̱hta. Ta̱hn che hua quenan cuma te incha̱hn te ne, va ma̱n ino te, redin te ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo numa ino te, ndi vih te ca̱va Dendiohs. Ate ta̱hn che quenan cuma te incha̱hn te ne, rendedecadino te yahn ntiyon yahn te va̱co te, nahn te che co yeno incha̱hn te.

35 Tihca̱ dirún yahn nchuhn ca̱va che ndah yahn ne, ndiyu che rihca tá̱n che cahneva̱co ne. Nahn che runeca̱de cuahtenan ne iyehnse, va ma̱n ino ne, din ne ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo.

36 Che la̱do yáhn ne, ra̱hcó che tahque ndah che cuahtema̱n ihyan deca̱hya. Ate nchuhn che vate ta̱hn ca̱hya yahn ne ne, ndete che ra̱hco ne che tahque ndah che cahneva̱co nun te che co che cuahtenan te, co ndico te ne, co decahneva̱co ne ta̱hn, hua nunde chemin. 37 Me nchuhn che a ndedecadino ne, a chihco ne chedave yahn ne che tahque ndah che hua decahneva̱co ne ta̱hn da̱ya ne ne, hua dehve ra̱hco ne, te namin nda̱hca̱ che tihca̱ din ne. 38 Nducote tihca̱ ne, ihyan che redecahneva̱co ye da̱ya ye ne, nda̱hca̱ redin ye, ne ihyan che hua redecahneva̱co ye da̱ya ye ne, nde tahque nda̱hca̱ redin ye.

39 Ihyan nda̱hta che nihneva̱co ye ne, a ndihco ca̱de Dendiohs che hua tehche ye incha̱hn ye nde nda̱ ro che coh ye. Ndete che coh incha̱hn ye ne, co ndaconan cahneva̱co ye nduco adecoduhno ihyan che namin ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 40 Ate che la̱do yáhn ne, ra̱hcó che tahque nda̱hca̱ ca̱va ye ndete che metah ndaconan cahneva̱co ye. Tihca̱ dirún, te co tihca̱ nahn Vaco Ndah yahn Dendiohs.

8

Vedino che rihco ihyan na̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye

1 Ma̱n ne, te cuandé nchuhn yahn vedino che rihco ihyan na̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye. Nducoya̱co vo ne, devano tumacadino vo yahn dehtenduh. Chemin ne, co din che din ya̱de vo, ate hua co din che nda̱hca̱ cuahtenan vo nduco vih na̱n Dendiohs, te atena̱n che chenan cumo vo vedeyahino nduco vih che nda̱hca̱ cuahtenan vo na̱n ye. 2 Adecoduhno vo che a̱ma devano vo, che ra̱hco vo ne, rihncheh ma̱n vo uvo, te nde hua devano vo nduhca̱ che redin yahn. 3 Ate ndete che yahino vo Dendiohs ne, nda cuande ye uvo.

4 Me yahn che chuh vo dehtenduh che rihco ihyan na̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye ne, hua ca̱hnda. A devano vo te dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye ne, metah vederihquentiyon yahn, anduhneca̱ ndete che hua dehva. Va a̱ma no Dendiohs. 5 Tihca̱, te andahre a̱ma va dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye ma̱n, dihve ye ma̱n, chenan na̱n ro ma̱n, ndiya̱hn ma̱n, 6 ate ca̱va uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, va a̱ma no Dendiohs. A ihyan min che Chido vo. A ma̱n ye dendah ye nducuahn dehtenduh che va. Dendah ye uvo ca̱va ye. Namin va a̱ma no Dihvo vo Jesucristo. Nduco ye Chida ye dendah ye uvo ma̱n, nducuahn dehtenduh che va ma̱n.

7 Ate hua nducoya̱ca dihno vo retumacadino ye che metah vederihquentiyon yahn dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye. Neve ye ne, nducote nevahnecun ye dehtenduh chemin chan ro mena̱n ne, chenun ca vedeva̱h min ihyan. Chemin che nde meniyon ndete che adena̱n cheh ye dehtenduh che ndi vedino na̱n dehtenduh chemin chan ne, cuahtendihco ye nunde, che ra̱hco ye, te metah tumacadino ye te vedino chemin chan hua dehva niyahn. 8 Ndete che chuh vo vedino chemin chan ne, ndiyu chemin din che tahque co chihvo vo na̱n Dendiohs, nde huane che hua chuh vo din che detohnan vo. Devano vo te ndiyu che reh vo redin che renan ino Dendiohs uvo. 9 Nchuhn che a devano ne che hua dehva niyahn vedino chemin chan ne, cuihco ne cuda̱do ca̱va dihno ne che metah conahn ndah ye yahn. Hua nda̱hca̱ che ca̱va ne, detohnan ye chedave yahn ye, cuahtedihco ye nunde. 10 Ndete che adena̱n ndihchero ye nchuhn che vate ne ya̱co na̱n che vate dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye, reh ne ne, nduco ye ca̱hquino ye cheh ye che ndi vedino na̱n dendiohs chemin chan, 11 ne detohnan ye chedave yahn ye, cuahtendihco ye nunde. Nduco tihca̱ ne, ca̱va nchuhn che devano ne che hua ca̱hnda che cheh ne ne, nda̱ca yune che tohnan chedave yahn dihno ne che metah conahn ndah ye. Cueneca̱hco ne te namin ca̱va ihyan min chih Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye ihyan. 12 Ndete che hua ca̱hco nchuhn cuda̱do ne, dena̱n tihyon yune ne dihno ne ca̱va che detohnan ye chedave yahn ye, ne ma̱n ne cuahtendihco ne nunde na̱n Dihvo vo Jesucristo. 13 Nducote tihca̱ ne, nahn che din vo cuda̱do. Ndete che va dehtenduh che ra̱hco dihno vo che ca̱hnda che cheh ye ne, tahque ndah che hua chuh vo dehtenduh chemin chan, ca̱va che hua nda̱ca yune che detohnan ye chedave yahn ye, cuahtendihco ye nunde.

9

Vederihquentiyon che chenan cuma ihyan apóstol

1 A chitahnó Dihvo vo Jesucristo, ndeváhn. Quenan cumá vederihquentiyon, ndí apóstol yahn ye. Má̱n ndihcheró Dihvo vo. A u tihyon yuné nchuhn che chitahno ne ihyan. 2 Andahre vate ihyan che hua renevahnecun ye u nduhca̱ apóstol, ate nchuhn che cua̱co ne, a devano ne che ndí apóstol, te a u che cahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chitahno ne, ne nduco chemin ndero ndi che quenan cumá vederihquentiyon yahn ye.

3 Tuhca̱ rendahconán yahn ihyan che renda̱hchenan ye ntiyon che redín. 4 Nuhn ne, chenan cuma nuhn vederihquentiyon, ndi nuhn apóstol, ne quenan cuma che te ihyan ndiya̱co che chuhnun nuhn. 5 Namin co cahneva̱co nuhn nduco a̱ma cahvo vo, conduco ye nuhn na̱n che vatechica nuhn nduhca̱ che redin dihno Dihvo vo Jesucristo ma̱n, Pedro ma̱n, ihyan apóstol chena̱hn ma̱n. 6 U nduco Bernabé ne, namin chenan cuma nuhn vederihquentiyon min, nde hua redin fuerza che din nuhn ta̱ma na̱n ntiyon ca̱va che nda̱ca che chuhnun nuhn. 7 A devano nchuhn te nducoya̱ca sanda̱do ne, ndiyu na̱n ntiyon yahn ma̱n se riquenda̱h che rechuhnun se. Namin ihyan che rihche ye dihyo uva ne, reh ye ndute yahn. Atihnoca̱no tun ihyan che redin ye cuda̱do chiva̱to, te rih ye leche yahn te. 8-9 Hua ra̱hco nchuhn che che nahn má̱n che tihca̱ dirún yahn ne, te yahn chemin ne, a tihyon ya̱n Moisés a̱ma vederihquentiyon, dirun ye tuhca̱: “Hua dechiche duto itenine che redendeh te trigo ca̱va che tiviya̱to, te ri yahn te nahn cheh te.” Chihquentiyon Dendiohs che tihca̱, dirun Moisés, ndiyu dema̱n yahn che redin ye cuda̱do ite, 10 te nduco ejemplo min ca̱h ye, checadino ihyan che nducoya̱ca ihyan che redin ye ntiyon yahn ye ne, a na̱n ntiyon min quenda̱h che cheh ye. Tihca̱, te ihyan che ruhn ya̱hn ma̱n, ihyan che renedin dave ye trigo ma̱n ne, redin ye ntiyon min, chenan ino ye che ndeva ye ndute nda̱ta. 11 Namin nuhn che redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs, cahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chitahno ne ne, redin yahn che te ne che chuhnun nuhn. 12 Ihyan chena̱hn ne, nducote reca̱h nchuhn nduhca̱ che redin yahn che rechuhnun ye ne, tahque ca nuhn, va che te ne, chuhnun nuhn.

Andahre quenan cuma che conan ne nuhn, te ne che chuhnun nuhn, ate nde hua chica nuhn nchuhn. Tahque ndah ne, din chahtino nuhn, te hua nahn denduh nuhn nchuhn ca̱va che hua co va̱hche yahn ne che cotahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 13 A devano nchuhn te ihyan che redin ye ntiyon chete ya̱co ma̱n, chidocuya̱n che chénun ye na̱n ta ma̱n ne, a na̱n ntiyon min va che quenda̱h che chuhnun ye. 14 Namin tihca̱ chihco ca̱de Dihvo vo Jesucristo che ihyan che rahndudo ye ndudo ndah yahn ye ne, a na̱n ntiyon min quenda̱h che chuhnun ye. 15 Andahre redin yahn che na̱n ntiyon min quenda̱h che chuhnún ne, ate nde hua retumacá̱h yahn chemin, nde huane ca̱va che conan nchuhn u che tihca̱ dirún. Ndihcó che nde ro che cóh ne, nde a̱ma ihyan hua cahnevi ye vedeyeno yáhn che hua na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo quenda̱h che chuhnún.

16 Ndiyu yahn che nahn din ya̱dé che rahndudó ndudo ndah yahn ye, te a chemin va che dín. Tihca̱, te a̱ma vedín ndete che hua dináhn yahn ye. 17 Chemin che rahndudó numacuahn vedeyeno yahn má̱n, ne nuhnde menun yáhn. Ate ndete che rahndudó andahre hua náhn ne, ata̱noca̱ nduh rihco ró che ndihco Dendiohs ntiyon min tá̱h. 18 Vedeyeno yáhn ne, che cuahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, dín ta̱ma na̱n ntiyon ca̱va che nda̱ca che chuhnún, te hua náhn che na̱n ntiyon yahn ye quenda̱h che chuhnún andahre tihca̱ va ca̱de.

19 Andahre hua va che cochicá nduhca̱ che nahn a̱ma o ihyan, ate tihca̱ redín ca̱va che nda̱ca yune che tahque co ya̱hn ihyan, cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 20 Cuahn che renún va̱n ihyan nación yahn Israel, ihyan chahn che renevahnecun ye ley che dirun Moisés ne, ri da̱ma ndudó nduco ye, redináhn da̱ma nduco ye ley min andahre ametah va che dináhn. Tihca̱ redín ca̱va che co yeno ye, ne cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 21 Namin no tun cuahn che renún va̱n ihyan nación chena̱hn, che hua renevahnecun ye ley min, ndiyu che hua redináhn vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ate ri da̱ma ndudó nduco ihyan chahn ca̱va che co yeno ye, cotahno ye. 22 Cuahn che renún va̱n dihno vo che hua renahn ndah ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, redin chahtinó yahn ye ca̱va che te yune ye che ca̱h cuande ndáh ihyan. Tihca̱ redín nduco nducoya̱ca ihyan. Hua renda̱hchenán nde a̱ma na̱n che redin ye ca̱va che co ya̱hn ye, cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 23 A̱ma rihcó cuda̱do nduhca̱ che quechicá va̱n nducoya̱ca ihyan, te nahn che co ya̱hn ye, cotahno ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, ndeváhn da̱ma nduco ye.

24 A devano nchuhn nduhca̱ che rano ihyan ca̱de. Ya̱hn ye rano ye nduco vih, ate a̱ma no ye richa ye, ndonda̱ ta̱h ye premio yahn ye. Nduhca̱ ihyan che tahque dito chano ye ne, tihca̱ cuiquendi nchuhn numa ino ne, dinahn ne vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo nde nda̱ ro che nda̱hco menun Dendiohs yahn ne. 25 Nducoya̱ca sa̱hn che reduche se ne, redin se cuda̱do sa̱hn yahn nducuahn dehtenduh che co din che denda se, te nahn se che cocha se ca̱va che ndonda̱ ta̱h se premio yahn se. Premio chemin chan ne, nun rihno. Ate uvo ne, che nda̱hco menun Dendiohs yuhn vo ne, hua cuihno. 26 Nduhca̱ sa̱hn che rano se numa ino se ma̱n, nduhca̱ sa̱hn che reduche se numa ino se ma̱n ne, tihca̱ redín. 27 Nduhca̱ che a̱ma redin sa̱hn chahn cuda̱do sa̱hn ca̱va che hua denda se ne, tihca̱ a̱ma rihcó cuda̱do na̱n nducuahn che redín, te cuihno che a̱ma riya̱hvé ihyan chena̱hn che ca̱hco ye cuda̱do ne, hua náhn che dena̱n denda má̱n.

10

Ya̱hve Pa̱blo uvo che hua nevahnecun vo dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye

1 Dihnó, nahn che cadino ne che nducoya̱ca ihyan ndico yuhn vo ne, chahtechica ye nduco vih ma̱n man che quendihco na̱n ro me. Namin chuh ye da̱ma nduco vih menda̱hn reche Nuniya̱hn Cua̱h. 2 Tihca̱ chinduco nducoya̱ca ye Moisés, chahtechica ye nduco vih ma̱n man me, ne chuh ye nduco vih menda̱hn nuniya̱hn me, anduhneca̱ ndete che da̱ma chedenune ye nduco vih. 3 Da̱ma cheh ye nduco vih che ca̱h Dendiohs. 4 Namin adecotino che chahtechica ye nduco vih ne, chih ye nune che quenda̱h na̱n ya̱va me che ca̱h Dendiohs ihyan. Ya̱va min ne, anduhneca̱ Dihvo vo Jesucristo. 5 Andahre a̱ma din Dendiohs vederihno nduco ye ne, ate a nahn nducoya̱ca ye chahcota̱hn ye yahn ye, ne chemin che din Dendiohs castigo ihyan, chih ye ya̱hn na̱n che metah duhva.

6 Nducua̱hn che chahno chi ihyan chahn ne, cochihve yuhn vo ndete che cua cuande vo yahn ca̱va che hua cuahcota̱hn vo yahn vedeyahino yahn Dendiohs nduhca̱ che din ye. 7 Hua quendi nchuhn yune yahn ihyan chahn, te a̱ma ya̱hn ye ne, nevahnecun ye dehtenduh ndere din ye dendiohs yahn ye. A devano vo che tihca̱ din ye, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ndo da̱ma ye na̱n chemin ca̱ che ndere din ye dendiohs yahn ye, cheh ye ma̱n, chih ye ma̱n, chahte vihco ye ma̱n.” 8 Hua cuahtenan nchuhn nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ne nduhca̱ che din a̱ma ya̱hn ihyan chahn, ndere chahtechica ye. Din Dendiohs castigo ihyan chahn, chih tenduh ndico ino mil ye che a̱ma ro no. 9 Hua cuahcota̱hn nchuhn yahn Dihvo vo Dendiohs, din ne che co doh ino ye nduco ne nduhca̱ che din a̱ma ya̱hn ihyan chahn. Din Dendiohs castigo ihyan, ne ca̱h cu ihyan, chih ye. 10 Hua ca̱hma nunde nchuhn yahn Dendiohs nduhca̱ che ca̱hn nunde ihyan chahn. Din Dendiohs castigo ihyan, dechuh ye a̱ma ángel, ca̱h ye cah ihyan, chih ye.

11 Nducuahn dehtenduh che tihchan chahno chi ihyan ndico yuhn vo ne, chihquentiyon Dendiohs che quenan ca̱ca ca̱va che, uvo che vato vo ma̱n ro cuh che a nun cuihno iyehnse ne, cua cuando vo, ne hua ndere din vo. 12 Nducote ca̱hnda yuhn vo ne, duh nchuhn che hua dehva co yahn ne, che ra̱hco ne ne, cuihco ne cuda̱do che hua dena̱n condihco ne nunde. 13 Nchuhn ne, retumarande chundah nchuhn na̱hn cua̱n, rechuhrihn ne nduhca̱ che rechuhrihn ihyan chena̱hn. Ate Dendiohs ne, redinahn ye ndudo yahn ye, ne hua cuahnecun ye che chuhnan chuhrihn ne. Tahque ndah ye ne, conan ye nchuhn ura che retumarande sa̱hn min nchuhn ca̱va che cocha ne.

14 Dihnó che yahinó nchuhn, nducote ca̱hnda Dendiohs yuhn vo ne, cuihco ne cuda̱do. Hua ndeva ne yavena̱n dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye. 15 Nchuhn ne, ihyan renahn ne, ne a devanó che conahn ne te cua̱co ndudo che tihca̱ dirún. 16 Cuahn che rendo da̱mo vo nduco vih nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo Jesucristo ne, reca̱h vo nundihve cuahn Dendiohs ca̱va vino, rih vo. Nduco chemin ne, rihco ro vo che a̱ma no vederendedecadino yuhn vo, ritahno vo Dihvo vo Jesucristo che chera yun yahn ye, quenan ya̱h ye na̱n cruz ca̱vo vo. Namin no tun, ura che rendeh vo pa̱n, reh vo ne, rihco ro vo che a̱ma no vederendedecadino yuhn vo, ritahno vo ihyan min che chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱vo vo. 17 Andahre ya̱hn ri vo, ate nducote a̱ma no pa̱n reh vo nduco vih ne, ndero ndi che a nto vo nduco vih anduhneca̱ a̱ma no ihyan. 18 Cuihco nchuhn cuda̱do nduhca̱ che ri va̱n ihyan nación yahn Israel. Nduco che reh ye nduco vih dehtenduh che ndi vedino na̱n ta ne, rihnde ro che a̱ma no vederendedecadino yahn ye. 19 Me dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye ne, cuedevano nchuhn te metah nde a̱ma vederihquentiyon yahn. Atihnoca̱ dehtenduh che rihco ye na̱n, ri vedino ne, hua ca̱hnda, te hua dehva ri yahn. 20 Ate rá̱hn rí nchuhn che hua nahn che da̱ma co ne nduco ye, te che tihca̱ redin ye ne, a vaco chihnga̱ che rinduco ihyan, ndiyu Dendiohs. 21 Nchuhn che renevahnecun ne Dihvo vo Jesucristo, reh ne pa̱n ma̱n, rih ne vino ma̱n, nduhca̱ che chihco ca̱de ye ne, hua nda̱hca̱ che da̱ma co ne nduco ihyan che rahte vihco ye, reh ye ma̱n, rih ye ma̱n, che rendeva ye yavena̱n vaco chihnga̱. 22 A devano nchuhn te Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma ca̱hnda ye, ne hua nda̱hca̱ che ca̱hn ne vedeca̱hva ihyan. A̱ma vedin ne ndete che din ye castigo nchuhn.

Nduhca̱ che nahn che cuahtenan cumo vo vedeyahino nduco vih

23 Cua̱co che nducuahn che nahn vo ne, co din vo. Ate hua nducuahn redin yahn che din vo. Hua nducuahn co conan dihno vo che tahque cochahtino ye Dihvo vo Jesucristo. 24 Ndotenan che din vo dehtenduh che ri yeno ma̱n vo, tahque ndah ne, din vo dehtenduh che cochihve yahn ihyan chena̱hn. 25 Adecodehno che nahn cheh nchuhn ne, co cua ne ndihve. Nde hua ndedecadino ne yahn, nde hua tumerune ne ihyan yahn dehtenduh, a ndi vedino o hua, 26 te iyehnse nduco nducuahn che va ne, a Dihvo vo Dendiohs chihco ye.

27 Namin ndete che a̱ma ihyan che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ya̱hve ye nchuhn che ca̱hn ne, cheh ne nduco ye ne, co ca̱hn ne ndete che nahn ne. Cocheh ne adecodehno che cheh ye nduco ne, ne ca̱va che hua chihnga̱ co ino ye ne, nde hua tumerune ne a ndi vedino dehtenduh chemin chan o hua. 28 Atena̱n che ma̱n ye quenda̱h chende ye, ca̱hma ye co ye nchuhn che dehtenduh che chihco ye na̱n ne ne, a ndi vedino yahn dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye, tuhme che cua̱co ne, ca̱va che hua ndedecadino ye ne, hua cheh ne. 29 Hua cheh ne, ndiyu yahn che ca̱hnda yahn ne che cheh ne, ate ca̱va che hua ndedecadino ihyan min.

A̱ma o nchuhn ne, co rendedecadino ne che co cheh ne adecodehno che nahn ne, ne ra̱hco ne che nde hua nahn che din ne cuda̱do, andahre chihnga̱ co ino ihyan chena̱hn. 30 Ra̱hco ne che nde hua redin yahn che nda̱hchenan ye yahn dehtenduh che reh ne, te reneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs ca̱va chemin. 31 Hua nda̱hca̱ ndete che tihca̱ ndedecadino ne. Tahque ndah ne, cuihco nchuhn cuda̱do na̱n nducuahn dehtenduh che redin ne ma̱n, na̱n reh ne ma̱n, na̱n rih ne ma̱n, ca̱va che nda̱ca yune che ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs. 32 Hua ca̱h yune ne che ca̱va dehtenduh che redin ne conda nde a̱ma ihyan, ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, ihyan yahn Dendiohs che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 33 Me u ne, a chihco inó che dín, ndiyu dehtenduh che ri yeno má̱n, ate dehtenduh che conan ino ihyan chena̱hn ca̱va che nda̱ca yune che cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ye.

11

1 Nduhca̱ che riquendí yune yahn Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ cuiquendi nchuhn yune yáhn.

Nduhca̱ che va che nevahnecun ihyan nda̱hta chete ya̱co

2 Dihnó, a̱ma yenó che cuahn da̱ma reneca̱hco nchuhn u, ne redinahn ne nducuahn che chicuáhn nchuhn. 3 Namin nahn te cuandé nchuhn ta̱ma te o ndudo che náhn che cadino ne. Dendiohs Chida ne, ihyan min che rihquentiyon ye Dihvo vo Jesucristo. Jesucristo ne, ihyan min che rihquentiyon ye ihyan cha̱hn. Ihyan cha̱hn ne, ihyan chahn che rihquentiyon ye ihyan nda̱hta yahn ye. 4 Ihyan cha̱hn ne, cahtera ye vedecuino yahn ye ndete che cuahco ye pa̱yon tin ye ura che cova̱h ye o cuahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs. 5 Me ihyan nda̱hta ne, cahtera ye vedecuino yahn ye ndete che hua cuahco ye pa̱yon tin ye ura che cova̱h ye o cuahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, te ndete che tihca̱ ne, anduhneca̱ ndete che ndu rah ye tin ye. 6 Ndete che hua cuahco ye tin ye ne, tahque ndah che ndu rah ye. Atena̱n che cuihna̱n ye ndu rah ye ne, tuhme va che cuahco ye pa̱yon. 7 Ihyan cha̱hn ne, hua redin yahn che cuahco ye tin ye, te dendah Dendiohs ihyan ca̱va che co ro ta̱ca̱ ma̱n ye ma̱n, ta̱ca̱ vederihquentiyon yahn ye ma̱n. Me ihyan nda̱hta ne, dendah Dendiohs ihyan ca̱va che ca̱hco ro ye vederihquentiyon yahn incha̱hn ye. 8 Tihca̱, te dinoca dendah Dendiohs ihyan cha̱hn, ne adive dendah ye ihyan nda̱hta. 9 A ca̱va ihyan cha̱hn che dendah ye ihyan nda̱hta. Ndiyu ca̱va ihyan nda̱hta quenan cuma che dendah ye ihyan cha̱hn. 10 Chemin che va che cuahco ihyan nda̱hta pa̱yon tin ye ca̱va che ca̱hco ro ye na̱n ihyan ma̱n, na̱n ángel ma̱n, che nevahnecun ye vederihquentiyon yahn incha̱hn ye. 11 Andahre tihca̱ ne, ate va̱n uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, nde nda̱hta, nde cha̱hn, rigonun chihve. 12 Andahre ca̱va ihyan cha̱hn che dendah Dendiohs ihyan nda̱hta, ate nde ro min ne, a ihyan nda̱hta che racoya̱hn ye ihyan cha̱hn.

A Dendiohs che chihco ca̱de ye nducuahn

13 A devano ma̱n nchuhn te hua nda̱hca̱ che hua cuahco ihyan nda̱hta pa̱yon tin ye ura che cova̱h ye. 14 A namin no tun a̱ma vedecuihno che cuahnecun ihyan cha̱hn che co rahno yudo tin ye. 15 Ate ihyan nda̱hta che cua̱co ne, redin yahn che cuahtenan cuma ye yudo tin ye che rahno, te richihve ca̱va che chendih tin ye. 16 Me ihyan che ca̱nda tin ye che hua conan ino ye che tihca̱ te cuandé ne, codevano ye te nuhn ma̱n, ihyan yahn Dendiohs yahn nducuahn ya̱co ma̱n, hua chenan cuma nuhn costumbre che cuhma chende nuhn.

Ihyan ndiya̱co ne, renevih Pa̱blo nunde yahn ye va̱cona̱n ye

17 Ma̱n ne, dirún yahn nchuhn yahn a̱ma na̱n che hua nda̱hca̱ redin ne, ne yahn chemin ne, hua co ndevá yavena̱n ne. Cane cuahn che rendo da̱ma ne ne, ndotenan che cochihve yahn ne ne, deredinda ne, 18 te ra̱hn ihyan ri ye u te cuahn che rendo da̱ma ne ya̱co ne, ri ro che ndeh cua̱n ndi ne. Tah ne, ritahnó, ne tah ne, hua ritahnó, ate ra̱hcó te co cua̱co na̱hn ndudo che ra̱hn ye. 19 Va che ndeh cua̱n co ne, te min co ro cha nchuhn che ritahno ne numa cua̱co Dihvo vo Jesucristo. 20 Cuahn che rendo da̱ma ne, rih ne vino ma̱n, reh ne pa̱n ma̱n, nduhca̱ che chihquentiyon Dihvo vo Jesucristo ne, nducote ndeh cua̱n ndi ne ne, ndero ndi che hua numacuahn chedave yahn ne, 21 te ndere vihco no che redin ne. Na̱hn nchuhn ne, reh nduh ne dehtenduh che riquenda ne. Na̱hn ne ne, hua renda̱ca reh ne. Na̱hn ne ne, nde ricoh ne. 22 ¡A chuhnan cuahn che tihca̱ redin nchuhn! ¿Ametah ndeva̱co ne, che cuahtenun ne, cheh ne ma̱n, cuh ne ma̱n? ¿Dehco che redin duche yahn ne ihyan yahn Dendiohs? ¿Ta̱ca̱ ra̱hco ne che rihtera ne vedecuihno yahn dihno vo che metah dehva yahn ye? Cua nchuhn tah vedecuihno. Che tihca̱ redin ne ne, hua co ndevá yavena̱n ne.

Nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo Jesucristo che cheh ihyan pa̱n ma̱n, cuh ye vino ma̱n

23 Hua tihca̱ chicuáhn nchuhn vederihquentiyon che nda̱hco Dihvo vo Jesucristo tá̱h. Tuhca̱ vederihquentiyon min: Vino che va che neca̱h ndeh se Dihvo vo Jesucristo, co ye preso ne, ura che cheh vino ye ne, cheta̱h ye pa̱n, 24 neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Tuhme ndeh ye, ne ra̱hn ye: “Cocheh nchuhn. Chu ne, yute yáhn. Va che nuhn yah ihyan u ca̱va nchuhn. Tuhca̱ codin ne, cueneca̱hco ne u.” 25 Chihno cheh vino ye ne, namin cheta̱h ye a̱ma va̱so vino, ne ra̱hn ye: “Vino cuh ne, yun yáhn che cora ca̱va che conahn tra̱to ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs. Queri a̱ma yune che tihca̱ cuh ne ne, ca̱hco ro ne che reneca̱hco ne u.” 26 Rá̱hn rí nchuhn te nduco tihca̱ ne, ca̱hco ro ne che reneca̱hco ne Dihvo vo Jesucristo, te nde ro che ndaconan chi tun ye ne, queri a̱ma yune che cheh ne pa̱n ma̱n, cuh ne vino ma̱n, nduhca̱ che chihco ca̱de ye ne, ca̱hco ro ne che reneca̱hco ne nduhca̱ che chih ye.

27 Nducote ca̱hnda vederihquentiyon min ne, adecoduhno ihyan che cheh ye pa̱n ma̱n, cuh ye vino ma̱n, ate hua nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo Jesucristo ne, condihco ye nunde che din duche yahn ye che chih Dihvo vo ma̱n, che chera yun yahn ye ma̱n. 28 Chemin che nahn che dinoca ndedecadino ihyan ta̱chan ihyan ye, tuhme nduco vedino vedenecun cheh ye pa̱n ma̱n, cuh ye vino ma̱n, nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo. 29 Tihca̱ va che din ye cuda̱do, te ihyan che ndere cheh ye, ndere cuh ye, che nde hua ndedecadino ye deh cuande ne, rihco ya̱n ma̱n ye castigo che co ye yahn che duche rino ye Dihvo vo Jesucristo. 30 A yahn nunde min che na̱hn dihno vo va̱n nchuhn ne, ndi ye cah cuno, ne na̱hn ye ne, ndi ye ta̱ma te o na̱n cah, ne na̱hn ye ne, a chih ye. 31 Ate ndete che ca̱hco vo cuda̱do yahn vederihquentiyon min ne, hua conan cuma Dihvo vo Dendiohs che din ye castigo uvo. 32 Ate che redin ye castigo uvo ma̱n ro cuh ne, che nahn ye che nto ino vo nunde yuhn vo ca̱va che hua conda vo da̱ma nduco ihyan nunde.

33 Dihnó, chemin che cuahn che ndo da̱ma nchuhn, cheh ne pa̱n ma̱n, cuh ne vino ma̱n, nduhca̱ che chihco ca̱de Dihvo vo Jesucristo ne, cuahtenan rino ne vih. 34 Ndete che cuico ne ne, tahque ndah che cuahte ne, cheh ne ndeva̱co ne che co che ca̱hn ne ndiya̱co, ndere cheh ne, ne conan cuma Dendiohs che din ye castigo nchuhn. Me yahn dehtenduh chena̱hn ne, nte ca̱de vo nduco nchuhn cuahn che chí quendihcheró nchuhn.

12

Vederihquentiyon che reca̱h Vaco Ndah yahn Dendiohs queri a̱ma ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Dihnó, nahn che codevano nchuhn yahn ndeh na̱n vederihquentiyon che rete Vaco Ndah yahn Dendiohs, chenan cumo vo. 2 A devano nchuhn te cuahn che metah cotahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, ndeva ne yavena̱n dehtenduh che nde hua ri ra̱hn, che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye. 3 Nducote nahn che codevano ndah nchuhn ne, chemin che rete cuandé nchuhn che adecoduhno ihyan che ca̱hva ye yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu Vaco Ndah yahn Dendiohs che rihquentiyon ihyan. A namin no tun, adecoduno ihyan che ca̱hma ye che Jesucristo che Dihve ye ne, a Vaco Ndah yahn Dendiohs che rihquentiyon ihyan.

4 Va̱n nducoya̱co vo ne, a̱ma ndeh na̱n vederihquentiyon che chenan cumo vo, ate a a̱ma no Vaco Ndah yahn Dendiohs che rete. 5 A̱ma ndeh na̱n ntiyon che redin nducoya̱co vo, ate a a̱ma no Dihvo vo Jesucristo. 6 A̱ma ndeh na̱n ntiyon chenan cumo vo, ate a̱ma no Dendiohs che redin ye che rinahn nducuahn. 7 Queri a̱ma vo ne, rete Dendiohs vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye, chenan cumo vo ca̱va che ndah yahn nducoya̱co vo. 8 Na̱hn vo ne, redin Vaco Ndah yahn ye che rihnde ta̱h vo vederihquentiyon che co ca̱hmo vo numacuahn vededevano. 9 Na̱hn vo ne, che cotahno vo. Na̱hn vo ne, che din vo che ndoyahn ihyan cah. 10 Na̱hn vo ne, che din vo vederihno. Na̱hn vo ne, che cuahndudo vo ndudo che te Dendiohs. Na̱hn vo ne, che tumacadino vo cha ihyan che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, ne cha ye che quenun vaco chihnga̱ ihyan. Na̱hn vo ne, che cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co. Na̱hn vo ne, che co ca̱h cuande vo deh conahn ndudo che cuahndudo ihyan deva̱co chemin chan. 11 Andahre a̱ma ndeh na̱n vederihquentiyon chemin chan, ate a a̱ma no Vaco Ndah yahn Dendiohs che rete queri a̱ma vo tunoca che nahn ma̱n.

Nducoya̱co vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ndi vo anduhneca̱ a̱ma no ihyan

12 Hua ndeh cua̱n ndi vo nduco vih, te andahre a̱ma ya̱hn ri vo, ate ndi vo anduhneca̱ a̱ma no ihyan, ndi cuande vo yahn Dihvo vo Jesucristo. 13 Tihca̱, te andahre ihyan nación yahn Israel, o ihyan ta̱ma nación uvo, andahre chenan cumo vo dihvo vo, o rihquentiyon ma̱n vo uvo ne, ate a a̱ma no Vaco Ndah yahn Dendiohs nedin da̱ma uvo, din che ndo vo anduhneca̱ a̱ma no ihyan, quenun queri a̱ma vo.

14 Ihyan ne, chenan ca̱h ye ma̱n, chenan ta̱h ye ma̱n, chenan nducuahn dehtenduh yahn ye ma̱n. 15 Andahre che ca̱hma ca̱h a̱ma ihyan: “U ne, hua ta̱h ye u, ne chemin che hua ndi cuandé yahn ye”, ate ndiyu ca̱va chemin che co din vih. 16 Andahre ca̱hma revan a̱ma ihyan: “U ne, hua ndutina̱n ye u, ne chemin che hua ndi cuandé yahn ye”, ate ndiyu ca̱va chemin che co din vih. 17 Ndete che ndutina̱n no ihyan chenan ne, ametah deh nduco che cahnevan ye. Ndete che revan no ihyan chenan ne, ametah deh nduco che ta̱hno ye. 18 Ate hua tihca̱, te Dendiohs ne, numa dendah ye ihyan nduhca̱ che nahn ma̱n ye. 19 Ndete che dema̱n ca̱h ihyan ne, nde hua cochihve ye. 20 Ate che cua̱co ne, andahre a̱ma ndeh na̱n dehtenduh yahn ihyan, ate a̱ma no ye.

21 Hua redin yahn che ca̱hma ndutina̱n ihyan co ta̱h ye: “Hua rendotenán nchuhn.” Namin hua redin yahn che ca̱hma tin ye co ca̱h ye: “Hua rendotenán nchuhn.” 22 Hua redin yahn che tihca̱, te queri a̱ma ne, rendotenan vih. Nde dehtenduh che rivahn che hua nduh richihve ne, chemin che nde tahque richihve. 23 Dehtenduh che hua nduh rigonun chihve, che ra̱hco vo ne, chemin che tahque ndah redin vo cuda̱do. Namin dehtenduh che hua redin yahn che co ro ne, chemin ne, tahque nduco cuda̱do chenan cumo vo 24 che co dehtenduh chena̱hn. Tihca̱ chihco ca̱de Dendiohs che tahque din vo cuda̱do dehtenduh yuhn vo che hua nduh rigonun chihve, che ra̱hco vo, 25 ca̱va che, ndotenan che devavih co ne, a̱ma cua̱n no co, conan vih. 26 Ndete che rechuhrihn a̱ma na̱n dehtenduh yuhn vo ne, rechuhrihn numachahto vo. Namin ndete che ya̱n a̱ma na̱n dehtenduh yuhn vo ne, ya̱n numachahto vo.

27 Namin va̱n nducoya̱co vo ne, chenan cumo vo ndeh na̱n vederihquentiyon, ndi vo anduhneca̱ a̱ma no ihyan, ndi cuando vo yahn Dihvo vo Jesucristo. 28 Dendiohs ne, te ye vederihquentiyon yahn queri a̱ma vo. Na̱hn vo ne, te ye vederihquentiyon che tahque chahte che co vo apóstol. Na̱hn vo ne, che cuahndudo vo ndudo che te ye. Na̱hn vo ne, che cacuahn vo Ndudo yahn ye. Namin te ye ta̱ma te o na̱n vederihquentiyon na̱hn vo che hua nduh quenun ya̱n. Na̱hn vo ne, che co din vo vederihno. Na̱hn vo ne, che co din vo che ndoyahn ihyan cah. Na̱hn vo ne, che conan vo chete ya̱co. Na̱hn vo ne, che ca̱hcantiyon vo chete ya̱co. Na̱hn vo ne, che cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co. 29 Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon yahn apóstol. Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che cuahndudo vo ndudo che rete Dendiohs. Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che cacuahn vo ndudo yahn ye. Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che din vo vederihno. 30 Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che co din vo che ndoyahn ihyan cah. Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co. Hua nducoya̱co vo va ta̱h vo vederihquentiyon che ca̱h cuande vo deh conahn deva̱co chemin chan. 31 Ndete che a̱ma nahn cuahtenan cuma nchuhn a̱ma vederihquentiyon chemin chan ne, codin nun ino ne che co cuhnde ta̱h ne vederihquentiyon che tahque cochihve. Ate te cuandé nchuhn ta̱ma na̱n che nde tahque nahn che cuahtenan cumo vo.

13

Nahn che cuahtenan cumo vo vedeyahino

1 Andahre co cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co, andahre deva̱co yahn ángel, ate ndete che hua chenan cumo vo vedeyahino ne, ndi vo anduhneca̱ tambu ma̱n, cu da̱n che ndere rahco ma̱n. 2 Namin andahre rahndudo vo ndudo che rete Dendiohs uvo, andahre a̱ma chenan cumo vo vededevano che nde hua devano ihyan, andahre a̱ma ritahno vo Dendiohs che nde cocha vederihquentiyon che chenan cumo vo che ndacorun a̱ma icoya̱hn, cuhnde ta̱ma cua̱n, ate ndete che hua chenan cumo vo vedeyahino ne, nde hua cochihvo vo. 3 Andahre cuihno ndihco vo nducuahn dehtenduh che va yuhn vo, conan vo ihyan cheva̱h, andahre ca̱hco menda̱hn vo uvo, cuihno cuco vo, ate ndete che hua chenan cumo vo vedeyahino ne, nde hua cochihve yuhn vo. 4 Ndete che chenan cumo vo vedeyahino ne, chahtino vo ma̱n, cuno ino vo ma̱n, hua din ve vo ma̱n, hua din ya̱de vo ma̱n, hua din cun vo ma̱n, 5 hua ndere din vo ma̱n, hua din idihya vo ma̱n, hua ndere co ta̱n vo ma̱n, hua cuahtenun ino vo vedeca̱hva ma̱n, 6 hua co yeno vo yahn ihyan che rendihco ye nunde ma̱n. Tahque ndah ne, cuahtenan cumo vo vedeyahino. Tuhme co yeno vo yahn ndudo cua̱co, 7 ne yahn nducuahn dehtenduh ne, nevahnecun vo ma̱n, din chahtino vo ma̱n, cuahtenan ino vo ma̱n.

8 Nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon che cuahndudo vo ndudo che rete Dendiohs ma̱n, che cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co ma̱n, che cuahtenan cumo vo vededevano ma̱n, ate vedeyahino ne, hua cuihno. 9 Va che cuihno nducuahn vederihquentiyon chemin chan, te hua numa. Hua numa vededevano che chenan cumo vo ma̱n, hua numa rahndudo vo ndudo che rete Dendiohs ma̱n. 10 Ate cuahn che nda̱hco ca̱de Dendiohs vederihquentiyon che numa ne, cuihno che hua numa.

11 Cuahn che ca̱hya uvo ne, rente vo ma̱n, rendedecadino vo ma̱n, renahn vo ma̱n, nduhca̱ checa̱hya. Ate cua̱hn che chi ndico vo ne, chihcoma̱n vo nduhca̱ che redin checa̱hya. 12 Tihca̱, te ma̱n ro cuh ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma cheh ro dehtenduh ma̱n, hua ndah renahn vo ma̱n. Ate nda̱ ro min ne, nduhca̱ che rendihche ndah Dendiohs uvo ne, tihca̱ conahn ndah vo yahn nducuahn dehtenduh. 13 Nducote tihca̱ ne, va che quendi vo ino na̱n vederihquentiyon. A̱ma ne, che cotahno vo. Ta̱ma ne, che cuahtenan ino vo. Ta̱ma ne, che cuahtenan cumo vo vedeyahino. Me che cuahtenan cumo vo vedeyahino ne, chemin che tahque rigonun chihve che co vederihquentiyon chena̱hn.

14

Vederihquentiyon che co cuahndudo vo ta̱ma te o na̱n deva̱co

1 Codin nun ino nchuhn che cuahtenan cuma ne vedeyahino, namin che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, mena̱n vihca che cuahndudo ne ndudo che rete ye. 2 Chemin che tahque nahn, te cuahn che redin Vaco Ndah yahn Dendiohs che rahndudo ihyan ta̱ma te o na̱n deva̱co ne, atena̱n Dendiohs renahn ye. 3 Ate che rahndudo ye ndudo che rete Dendiohs ne, richihve yahn nducoya̱co vo, redin che tahque numa ino vo ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ma̱n, neca̱h ya̱n chedave yuhn vo ma̱n. 4 Che rahndudo ihyan ta̱ma te o na̱n deva̱co che hua renahn vo ne, atena̱n ca̱va ma̱n ye richihve. Ate che rahndudo ye ndudo che rete Dendiohs ne, richihve ca̱va nducoya̱co vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 5 A̱ma nda̱hca̱ ndete che nducoya̱ca nchuhn cuahtenan cuma ne vederihquentiyon che cuahndudo ne ta̱ma te o na̱n deva̱co. Ate tahque nda̱hca̱ ndete che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon che cuahndudo ne ndudo che rete Dendiohs, te vederihquentiyon min ne, tahque rigonun chihve che co vederihquentiyon che rahndudo ihyan ta̱ma te o na̱n deva̱co, atena̱n ndete che vate ihyan che te cuande ye uvo deh conahn deva̱co chemin chan. 6 Dihnó, nducote tihca̱ ne, hua cochihve yahn nchuhn ndete che chi cuahndudó ta̱ma te o na̱n deva̱co che hua conahn ne. Atena̱n che cuahndudó ndudo che te Dendiohs, o cacuáhn nchuhn Ndudo yahn ye, tuhme cochihve yahn ne.

7 Anduhneca̱ cu retive ma̱n, arpa ma̱n, che ihyan va che tive ye ma̱n, cuh ye ma̱n ne, ndete che a ndere cuah cua̱co, o a ndere cuahco che hua nduco yuhno ne, nde hua cochihve. 8 A namin no tun va̱n ca̱nda ne, ndete che a ndere cuah cua̱co corneta ne, hua conahn sanda̱do yuhno yahn, ne nde a̱ma se hua cuahteya̱n se che cuhma se. 9 A chemin no cuahno co nchuhn ndete che cuahndudo ne dema̱n deva̱co che hua conahn ne. A ndere cuahndudo ne deva̱n yuhne. 10 Cua̱co te a̱ma ndeh na̱n deva̱co va iyehnse, ne ihyan che rente ye deva̱co chemin chan ne, renahn ye yahn vih. 11 Ndete che ca̱hmo vo deva̱co yuhn vo nduco ihyan ta̱ma nación ne, hua conahn ye. Namin ndete che ca̱hma ye deva̱co yahn ye nduco vo ne, hua conahn vo. 12 Tihca̱ hua cochihve yuhn vo che ca̱hmo vo ndudo che hua conahn vo. A̱ma nda̱hca̱ che a̱ma nahn cuahtenan cuma nchuhn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ate codin nun ino ne che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon che din che nducoya̱ca nchuhn, ihyan ndiya̱co ne, tahque numa ino ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo.

13 Dihno vo che cuahndudo ye ta̱ma na̱n deva̱co che hua conahn nchuhn ne, nahn che ca̱ca ye Dendiohs che conahn ye, ne co te cuande ye nchuhn yahn ndudo che cuahndudo ye. 14 Tihca̱, te ndete che cova̱h vo nduco ta̱ma na̱n deva̱co che hua renahn vo ne, anduhneca̱ ndete che vaco vo che reva̱h, ate ma̱n vo hua renahn vo. 15 Nducote tihca̱ ne, nahn che cova̱h vo nduco deva̱co che hua renahn vo, ate namin nahn che cova̱h vo nduco deva̱co che renahn vo. Nahn che ca̱to vo nduco deva̱co che hua renahn vo, ate namin nahn che ca̱to vo nduco deva̱co che renahn vo. 16 Ndete che neca̱h vo nundihve cuahn Dendiohs nduco ta̱ma na̱n deva̱co che hua renahn ihyan che nduco ye uvo ne, hua neca̱h ihyan chahn nundihve cuahn Dendiohs da̱ma nduco vo, te hua devano ye deh che reva̱h vo. 17 Cua̱co te numa ino vo co neca̱h vo nundihve cuahn Dendiohs nduco ta̱ma na̱n deva̱co. Ate nducote hua conahn dihno vo che nduco ye uvo ne, hua co din che tahque numa ino ye quendi ye cotahno ye Dihvo vo Jesucristo. 18 Nchuhn ne, chenan cuma ne vederihquentiyon che rahndudo ne ta̱ma te o na̱n deva̱co. Namin u ne, quenan cumá vederihquentiyon min, ne renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs che tahque yudo vederihquentiyon min yáhn che co yahn nducoya̱ca nchuhn. 19 Ate cuahn che quenún chete ya̱co va̱n dihno vo ne, tahque náhn che cuahndudó mare uhn ndudo che co conahn ye che co che cuahndudó ndiche mil ndudo a̱ma deva̱co che hua conahn ye.

20 Dihnó, hua co nchuhn nduhca̱ checa̱hya na̱n vederendedecadino yahn ne. Co ne nduhca̱ checa̱hya na̱n dehtenduh che chihnga̱, hua cuahtendihco ne nunde. Ate na̱n vederendedecadino yahn ne ne, co ne nduhca̱ ihyan ndico. 21 Na̱n Ndudo yahn Dihvo vo Dendiohs ne, ndirun tuhca̱: “Dechúh ihyan ta̱ma nación, cuahndudo ye ndudo yáhn nduco deva̱co yahn ma̱n ye, cahnevan ihyan nación cuh. Ate nde nduco nduh ne, hua nevahnecun ye u.” 22 Nducote tihca̱ ne, devano vo te vederihquentiyon che cuahndudo ihyan ta̱ma na̱n deva̱co ne, a ca̱va ihyan che hua ritahno ye che chihco ca̱de Dendiohs, ndiyu ca̱va ihyan che ritahno ye. Ate vederihquentiyon che rahndudo ihyan ndudo che rete Dendiohs ne, a ca̱va ihyan che ritahno ye che chihco ca̱de ye, ndiyu ca̱va ihyan che hua ritahno ye. 23 Chemin che ndete che ihyan che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo nda̱ ye chete ya̱co, ne ura min vari ne rahndudo nducoya̱ca ne da̱mandahn ta̱ma te o na̱n deva̱co ne, ndedecadino ye che luco ne. 24 Ate ndete che ura che nda̱ ye rahndudo ne ndudo che rete Dendiohs ne, conahn ye, ne ndo ino ye, 25 tumacadino ye che quendihco ye nunde na̱n Dendiohs. Tuhme numacuahn vedenecun nto ino ye nunde yahn ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs. Cuacotuhn ye ndudo che cua̱co niyon che quenun Dendiohs va̱n nchuhn. 26 Dihnó, tuhme ne, cuahn che ndo da̱ma nchuhn ya̱co ne, codinahn ne adecochano vederihquentiyon che nte Dendiohs nchuhn, a che ca̱ta ne salmo, a che cacuahn ne Ndudo yahn ye, a che cuahndudo ne ndudo che rete ye, a che cuahndudo ne ta̱ma te o na̱n deva̱co, a che ca̱h cuande ne deh conahn deva̱co chemin chan. Ate codin ne cuande che na̱n nducuahn dehtenduh che din ne ne, cochihve yahn nducoya̱ca ne ca̱va che tahque numa ino ne quendi ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo. 27 Cuahn che cuahndudo nchuhn ta̱ma te o na̱n deva̱co ne, hua da̱mandahn cuahndudo nducoya̱ca ne, te ca a̱ma ca a̱ma ne cuahndudo ne. Ava̱ne ne, queri a̱ma yune che ndo da̱ma ne ne, co cuahndudo a̱ma o ne, atena̱n cuahn ne, ino ne. Ate va che ca̱h cuande a̱ma cha nchuhn deh conahn deva̱co chemin chan. 28 Ate ndete che ametah duh che te cuande ne, tahque ndah che ca̱hma queri a̱ma nchuhn chete chedave yahn ne, cahnevan Dendiohs, che co che cuahndudo ne va̱n ihyan. 29 Namin ihyan che chenan cuma ye vederihquentiyon che rahndudo ye ndudo che rete Dendiohs ne, queri a̱ma yune che ndo da̱ma ye ne, atena̱n o ino ye co cuahndudo ye, ne combiero yahn ye ne, va che ca̱hcovan ye, din ye cuda̱do vederihquentiyon min. 30 Ndete che dena̱n ca̱h Dendiohs ndudo che cuahndudo ta̱ma ye ne, ihyan che a quendihco menda̱hn rahndudo ye ne, nguan ye cuahndudo ye, cuahnecun ye che cuahndudo combiero yahn ye. 31 Hua redin yahn che da̱mandahn cuahndudo nchuhn, te co cuahtenan rino vih ne, cuahndudo ca a̱ma ca a̱ma ne ca̱va che co conahn nducoya̱ca ihyan ndiya̱co, ne cuahtenun ino ye. 32 Co cuahtenan rino vih ne, te andahre vederihquentiyon che chenan cuma ne redin che rahndudo ne, ate co ca̱hcantiyon ma̱n ne, ne cuahndudo ne ura che redin yahn. 33 Tihca̱, te Dendiohs ne, runeca̱de ye, ne runeca̱de nducuahn vederihquentiyon yahn ye.

Nduhca̱ che va ca̱de nduh cua̱n ya̱co na̱n che rendo da̱ma ihyan yahn Dendiohs ne, 34 hua redin yahn che cuahndudo ihyan nda̱hta. Tahque ndah ye ne, nevahnecun ye nduhca̱ che rihquentiyon ley che dirun Moisés. 35 Ndete che va deh che tumerune ye ne, ndeva̱co ye tumerune ye incha̱hn ye, te hua redin yahn che tumerune ye chete ya̱co.

36 Cuedevano nchuhn, te Ndudo yahn Dendiohs ne, ndiyu nduco nchuhn cana̱n, nde ndiyu dema̱n ca̱va nchuhn che va. 37 Adecochano nchuhn che ra̱hco ne che quenan cuma ne vederihquentiyon che rahndudo ne ndudo che rete Dendiohs, o ta̱ma na̱n vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye ne, ndete che cua̱co ne, conahn ne che a Dihvo vo Jesucristo chihquentiyon ye che tihca̱ dirún. 38 Ate adecoduhno ihyan che hua nevahnecun ye ne, hua nevahnecun nchuhn ihyan.

39 Dihnó, ma̱n ne, codin nun ino nchuhn che cuahtenan cuma ne vederihquentiyon che cuahndudo ne ndudo che rete Dendiohs. Namin hua ca̱hca ta̱n ne yahn vederihquentiyon che chenan cuma dihno vo che rahndudo ye ta̱ma te o na̱n deva̱co. 40 Nahn che runeca̱de ne na̱n nducuahn che redin ne. Ca a̱ma ca a̱ma ne cuahndudo ne.

15

Dihvo vo Jesucristo ne, ntuche ye va̱n tena̱hn

1 Dihnó, namin nahn che ndedecadino nchuhn yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che cahndudó, chihnevan ne. Nevahnecun ne ndudo min, ne nde meniyon riquendi ne ritahno ne ihyan. 2 Ndete che numa cua̱co chitahno ne nduhca̱ che cahndudó ma̱n, quendi ne dinahn ne ma̱n ne, din ndudo min che ndevahn ne. 3 Dendiohs ne, te ye checadinó vederihquentiyon yahn ye che tahque mena̱n vihca, ne cahndudó, chihnevan nchuhn. Vederihquentiyon min ne, che chih Dihvo vo Jesucristo ca̱va nunde yuhn vo nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs. 4 Chihno ino ro che cheche ye ne, ntuche ye nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs. 5 Cuahn che a ntuche ye ne, chihnde ro ye na̱n Pedro. Chihno min ne, chihnde ro ye na̱n nduh che ndichia̱ma apóstol yahn ye. 6 Adive ne, nchuh ca uhn ciento dihno vo che ndi da̱ma ye ne, ndihchero ye ihyan. Na̱hn ihyan chahn ne, a chih ye, ne na̱hn ye ne, vate ca ye nde meniyon. 7 Tah cuahn adive ne, ndihchero Jacobo ihyan. Chihno min ne, ndihchero nducoya̱ca ihyan apóstol ihyan.

8 Nde na̱n che chihnonan yahn ne, chihnde ro ye ná̱n. U che nde hua redin yahn che din yahn ye u ne, namin ndihchero ihyan. 9 Va̱n nducoya̱ca ihyan apóstol ne, u che tahque hua rigonun chihvé. Nde hua redin yahn che có apóstol, te din tá̱n nduco ihyan yahn Dendiohs che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 10 Ate din yahino Dendiohs u, ne ndedevahn ye u, te ye vederihquentiyon quenan cumá. A̱ma chichihve che din yahino ye u, te u che tahque dín ntiyon yahn ye che co nducoya̱ca ihyan apóstol chena̱hn. Ate ndiyu nduco vededevano yahn má̱n che din ntiyon yahn ye, te numacuahn vedeyahino chinan ma̱n ye u. 11 Nducote a ntuche Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn ne, u ma̱n, ihyan apóstol chena̱hn ma̱n, a ndudo min che rahndudo nducoya̱ca nuhn. Me nchuhn ne, a chihnevan ne ndudo min, chitahno ne.

Tena̱hn ne, va che ntuche ye

12 Nducote a ntuche Dihvo vo Jesucristo, chacotuhn nuhn ndudo yahn ne, hua nda̱hca̱ redin a̱ma o ihyan va̱n nchuhn che vatechica ye rahndudo ye che tena̱hn ne, hua ntuche ye. 13 Ndere ra̱hn ye chemin, te Dihvo vo Jesucristo ne, cua̱co niyon che ntuche ye. 14 Andahre tihca̱ ra̱hn ihyan chahn, ate richihve ndudo che rahndudo nuhn, namin cochihve yahn nchuhn che chitahno ne, te Dihvo vo Jesucristo ne, a ntuche ye. 15 Numa cua̱co rahndudo nuhn Ndudo yahn Dendiohs che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo. Me ihyan chahn che ra̱hn ye che hua ntuche tena̱hn ne, nahn conahn che nde Dihvo vo Jesucristo ne, hua ntuche ye. 16 Ate Dihvo vo Jesucristo ne, cua̱co niyon che ntuche ye. Namin quenan cuma che ntuche tena̱hn. 17 Che ra̱hn ihyan chahn che metah vederihquentiyon che ntuche tena̱hn ne, nahn conahn che hua ntuche Dihvo vo Jesucristo ma̱n, hua chichihve yahn ne che chitahno ne ihyan ma̱n, nde hua nda̱ca ne vederenchahco ca̱va nunde yahn ne ma̱n. 18 Che la̱do yahn ihyan chahn ne, tena̱hn che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma yune no chihnonan yahn ye. 19 Va̱n nducoya̱ca ihyan ne, uvo che tahque ndah ro yuhn vo, te ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ne quenan cuma che ntuche vo.

20 Mena̱n vihca ne, ndedetuhche Dendiohs Dihvo vo Jesucristo. Namin quenan cuma che ndedetuhche ye nducoya̱ca tena̱hn che chitahno ye ihyan, 21 te nduhca̱ che ca̱va a̱ma ihyan chihnde vederih ne, tihca̱ ca̱va ta̱ma ihyan ne, chihnde ca̱de che ntuche tena̱hn. 22 Tihca̱, te che chih Adán ne, quenan cuma che coh nducoya̱ca ihyan. Namin che ntuche Dihvo vo Jesucristo ne, quenan cuma che ntuche nducoya̱ca ihyan yahn ye. 23 Ihyan ne, a va ca̱de ro che ntuche ye. Mena̱n vihca ntuche Dihvo vo Jesucristo, ne cuahn che ndaconan chi tun ye ne, tuhme ntuche nducoya̱ca ihyan yahn ye. 24 Chihno min ne, va che nto iyehnse, decuihno Dihvo vo Jesucristo nducuahn vederihquentiyon che rahcota̱hn yahn ye, ne nda̱hco ye vederihquentiyon yahn ye ta̱h Dendiohs Chida. 25 Tihca̱, te Dihvo vo Jesucristo ne, va che quendi ye ca̱hcantiyon ye nde conan nda̱hco ndiya Dendiohs nducoya̱ca ihyan che hua ri rendihche ye ihyan ca̱va che nevahnecun ihyan chahn ihyan. 26 Nde na̱n che cuihnonan yahn ne, decuihno Dihvo vo Jesucristo vederih. 27 Tihca̱ va che co, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs che nda̱hco Dendiohs nducuahn vederihquentiyon ta̱h ye. Che tihca̱ ndirun che nda̱hco Dendiohs vederihquentiyon ta̱h Dihvo vo Jesucristo ne, nahn conahn che ma̱n ye ndina̱n ye, hua chuhnan Dihvo vo ihyan. 28 Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya Dendiohs ne, nuhnde ta̱h ye nducuahn vederihquentiyon, ne nevahnecun ye Chida ye Dendiohs. Ca̱hco ro ma̱n ye che ihyan min che nda̱hco ye vederihquentiyon ta̱h ye ma̱n, ihyan min che ndina̱n ye ma̱n. 29 Me ihyan che redenune ye ca̱va tena̱hn yahn ye ne, ¿a ndiyu che chenan ino ye che ntuche ihyan chahn che tihca̱ redin ye? Ndete che hua quenan cuma che ntuche tena̱hn ne, co nde hua tihca̱ din ye.

30 Ndete che hua va che ntuche tena̱hn ne, nde hua redin yahn che ca̱hco menda̱hn nuhn nuhn, din ta̱n ihyan nduco nuhn. 31 Dihnó, nduhca̱ che cua̱co che a̱ma yenó che chitahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ ndudo cua̱co che ndihco mendá̱hn u, redin ta̱n ihyan nducó. 32 Muhn ya̱n Efeso ne, anduhneca̱ ndete che va̱n ite ta̱n quenún. Ndete che hua cua̱co che va che ntuche tena̱hn ne, nde hua ca̱hquinó ca̱hco mendá̱hn u tihca̱. Tahque ndah ne, cochicá vedeyeno yahn má̱n, chéh ma̱n, cúh ma̱n, te caviya̱n deman ne, va che cóh. 33 Hua cahncheh ma̱n ne nchuhn, ndedecadino ne che hua dehva co yahn ne che da̱ma co ne nduco ihyan nunde, te co nino ne, ne quendi ne yune yahn ye. 34 Condedecadino nchuhn, ne runeca̱de cuahtenan ne, hua cuahtendihco ne nunde. Redin yahn che tihca̱ ya̱hvé nchuhn, te nde va̱n nchuhn ne, vate ca ihyan che hua renahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne chemin ne, a̱ma vedecuihno ca̱va ne.

Nduhca̱ che va che nutuche tena̱hn

35 Co vate a̱ma o nchuhn che tumerune ne, ¿ta̱ca̱ ntuche tena̱hn? ¿Ta̱ca̱ ndo numa ye ne? 36 A̱ma tundo ihyan che tihca̱ tumerune ye. A devano ye te cuahn che rihcho vo a̱ma ndute nda̱ta ne, riquenda̱h ya̱n, ne rihta, ate ma̱n ndute nda̱ta ne, recha̱. 37 Che rihcho vo trigo, o ta̱ma na̱n ndute nda̱ta ne, cuahn che riquenda̱h ne, ametah da̱ma nduco ndute nda̱ta che chihcho vo. 38 Redin Dendiohs che rihta tunoca nda̱ta yahn nduhca̱ che a ndihco ca̱de ye. 39 Nducuahn che dendah Dendiohs ne, hua da̱ma nduco vih. Vate ihyan ma̱n, vate ite che cun ca̱h te ma̱n, vate ya̱hda ma̱n, vate ya̱hca ma̱n, ne queri a̱ma ne, a vih vih chan. 40 Namin che chenan na̱n ro nduco che va ndiya̱hn ne, hua da̱ma nduco vih. Nda̱hchan nduh che o na̱n, ate queri a̱ma ne, a vih vih chan. 41 Dave yahn ya̱hn ma̱n, dave yahn iyo ma̱n, dave yahn iyon ma̱n ne, hua da̱ma. Nde iyon ne, hua da̱ma dave yahn nduco vih. 42 Atihnoca̱ vederihquentiyon che ntuche tena̱hn, te cuahn che ntuche ye ne, a ntacorun ye, ametah da̱ma ye nduhchan ye cuahn che chahtenan ye ihyense. Che rehche ihyan ne, ndih ye, ate che ntuche ye ne, ametah ndaconan coh ye. 43 Che rehche ye ne, ndih ye, ate che ntuche ye ne, a̱ma nda̱hchan ye. Che rehche ye ne, ndih ye, ate che ntuche ye ne, detino ye. 44 Che rehche ye ne, ihyan iyehnse ye, ate che ntuche ye ne, ndacorun ye, co ye ihyan yahn vahchetero, cuahtenan cuma ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs. Vate ihyan iyehnse; namin vate ihyan yahn vahchetero.

45 Tihca̱, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Va̱n ihyan iyehnse ne, mena̱n vihca dendah Dendiohs Adán.” Adive yahn ihyan min ne, nda̱ ta̱ma ihyan ndina̱n che a nahn da̱ma nduhca̱ ihyan min, chica ye vahchetero, chihco ye vederihquentiyon che va che ntuche ihyan yahn ye. 46 Ma̱n ro cuh ne, ihyan iyehnse uvo, ate caviya̱n deman ne, nda̱conda̱ vo ihyan yahn vahchetero. 47 Adán me ne, ihyan iyehnse ye, dendah Dendiohs ihyan nduco yuniya̱hn. Adive yahn ihyan min ne, nda̱ Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chica ye vahchetero. 48-49 Nduhca̱ che da̱ma vo nduco ihyan che dendah Dendiohs nduco yuniya̱hn me ne, tihca̱ da̱ma co vo nduco ihyan che chica ye vahchetero me.

50 Dihnó, rá̱hn rí nchuhn te numanahn che metah ndacorun ihyan iyehnse ne, hua co cuahtenan ye vahchetero na̱n che rihquentiyon Dendiohs. Hua co ye min nduhchan ye ma̱n ro cuh. Ihyan che va che coh ye ne, hua co cuahtenan ye min na̱n che ametah ndaconan coh ihyan. 51 Namin nte cuandé nchuhn a̱ma ndudo che cade te Dendiohs checadino vo. Hua nducoya̱co vo va che coh vo, ate nducoya̱co vo ne, va che ndacorun vo 52 venchahteno nduhca̱ che riya cuah. Tihca̱ va che co ro min cuahn che cuah corneta na̱n cuihnonan yahn. Ura che cuah corneta me ne, ntuche tena̱hn, metah ndaconan coh ye, ne ihyan che vate ca ye ro min ne, ndacorun ye. 53 Va che ndacorun ye, te ihyan ne, hua rengu ye, ne quenan cuma che ndaconda̱ ye ihyan che ngu ye cuahn da̱ma. Namin ihyan ne, rih ye, ne quenan cuma che ndaconda̱ ye ihyan che metah ndaconan coh ye. 54 Cuahn che a ndo vo ihyan che rengu ye, che metah ndaconan coh ye ne, tuhme conahn nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Vederih ne, cuihno. Ametah ndaconan coh ihyan.” 55 Vederihquentiyon min ne, cuihno. Ametah deh cuande che va̱h vo. Ametah dehva co yuhn vo. 56 Che numacuahn vedeyah rih ihyan ne, chihnde ca̱va nunde yahn ye. A ley yahn Dendiohs che dito yahn vederihquentiyon min. 57 Nundihve cuahn Dendiohs che dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye uvo ta̱h vederih.

58 Dihnó che yahinó nchuhn ne, nducote va che ntuche vo ne, chemin che cuiquendi ne numa ino ne codin ne ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. A devano ne te ntiyon che redin ne yahn ye ne, cochihve.

16

Vedino che chi da̱ma ca̱va ihyan yahn Dendiohs che vate ye ya̱n Jerusalén

1 Me yahn vedino che co da̱ma ca̱va ihyan yahn Dendiohs ne, codin da̱ma nchuhn anduhca̱ che chihquentiyón nduh cua̱n ya̱co, ya̱hn yahn Galacia. 2 Ndate ndate domingo ne, cuihco vih queri a̱ma nchuhn tume nduhva che tuno ta̱h ne, ca̱va che hua nde ro che ndá̱, nedin da̱ma ne vedino min. 3 Cuahn che ndá̱ ne, ihyan che tenda̱hnun nchuhn ne, dechúh ihyan ya̱n Jerusalén. Dirún ca̱ca, quenda ye nduco vedino yahn ne, neca̱h ye dihno vo che vate ye min. 4 Ndete che va che ca̱hn má̱n ne, ca̱hn nuhn da̱ma nduco vih.

Nte ca̱de Pa̱blo ti nduh na̱n che va che ca̱hn ye

5 Dinoca cá̱hn quendihcheró dihno vo che vate ye ya̱hn yahn Macedonia, tuhme chí quendihcheró nchuhn. 6 Ndete che co ne, conán nduco nchuhn a̱ma o iyo, o ndete che co ne, conán numacuahn ro iche. Tuhme co conan nchuhn u adecotino che va che cá̱hn. 7 Tihca̱, te hua náhn che atena̱n a̱ma o ro no conán nduco nchuhn. Ndete che te yune Dendiohs ne, náhn che ra̱hn conán nduco ne. 8 Ate conan cá muhn ya̱n Efeso nde nda̱ vihco yahn Pentecostés, 9 te a̱ma va ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che redín ma̱n, a̱ma ya̱hn ihyan che rahcota̱hn ye ma̱n.

10 Cuahn che nda̱ Timoteo ne, cuenevahnecun nchuhn sa̱hn ca̱va che conan se numacuahn vedeyeno, te sa̱hn min ne, redin se ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ u. 11 Hua ducherino ne, ndihchero ne sa̱hn. Tahque ndah ne, conan ne sa̱hn ca̱va che va ma̱n ino se nda̱ca che chuhnun se che conun yune se, te quenan rinó sa̱hn nduco dihno vo chena̱hn.

12 Me dihno vo Apolos ne, a̱ma chica favor sa̱hn che chi se nduco dihno vo chena̱hn, quendihchero se nchuhn, ate hua cahnecun se. Atena̱n cuahn che conun yahn se, chi se.

Reneca̱h Pa̱blo Dendiohs dihno vo che vate ye ya̱n Corinto

13 Cuiquendi nchuhn numa ino ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, cuahteya̱n ne ma̱n, cuan dito ne ma̱n. 14 Nducuahn che din ne ne, codin ne numacuahn vedeyahino.

15 Dihnó, a devano nchuhn te va̱n ihyan che vate ye ya̱hn yahn Acaya ne, Estéfanas nduco ihyan ndeva̱co ye mena̱n ndita chitahno ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Namin a devano ne te redinahn ihyan chahn vederihquentiyon che rinan ye ihyan yahn Dendiohs. 16 Cuiquendi nchuhn yune yahn ihyan chahn, codinahn ne nduhca̱ che redinahn nducoya̱ca ihyan che redin ye ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, rinan ye ihyan yahn ye ma̱n. 17 A̱ma yenó che nda̱ Estéfanas ma̱n, Fortunato ma̱n, Acaico ma̱n, te anduhneca̱ ndete che nchuhn nda̱ ne. 18 Neca̱h ya̱n ye chedave yáhn ma̱n, nchuhn ma̱n. Nahn che ntumanecun ne nducoya̱ca ihyan che nduhca̱ ihyan chahn. 19 Numacuahn vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo cuendeva nchuhn Dendiohs yahn nducoya̱ca dihno vo che vate ye ya̱hn yahn Asia, Aquila ma̱n, Priscila ma̱n, nduco nducoya̱ca dihno vo che rendo da̱ma ye va̱co ye. 20 Cuendeva ne Dendiohs yahn nducoya̱ca dihno vo che vate ye muhn. Numacuahn vedino vedenecun cueneca̱h ne Dendiohs vih.

21 U Pa̱blo, dirun má̱n a̱ma o ndudo yahn ne, renté Dendiohs nchuhn.

22 Cochi Dihvo vo Jesucristo. Adecoduhno ihyan che hua din yahino ye ihyan min ne, conda ye, co ye castigo yahn Dendiohs.

23 Ihyan min ne, din yahino ye nchuhn. 24 Me u ne, a̱ma yahinó nducoya̱ca nchuhn che ritahno ne ihyan. Tihca̱ co.

2 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO ADIVE, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N CORINTO

1

1 U Pa̱blo, che tenda̱hnun Dendiohs u che ndi apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo ne, dirún ca̱ca cuh nduco dihno vo Timoteo, dechuh nuhn yahn nchuhn, ihyan yahn Dendiohs che vate ne ya̱n Corinto ma̱n, numachahte ya̱hn yahn Acaya ma̱n. 2 Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Nduhca̱ che chuhrihn Pa̱blo

3 Ndeva vo yavena̱n Dendiohs, Chida Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che yahino ye uvo ma̱n, reneca̱h ya̱n ye chedave yuhn vo ma̱n. 4 Cuahn che yah rahno nuhn ne, a ihyan min che reneca̱h ya̱n ye chedave yahn nuhn. Tihca̱ redin ye, ca̱va che, nduhca̱ che reneca̱h ya̱n ye chedave yahn nuhn ne, tihca̱ co neca̱h ya̱n nuhn chedave yahn ihyan che yah rahno ye. 5 Co neca̱h ya̱n nuhn chedave yahn ye, te nduhca̱ che a̱ma rechuhrihn ma̱n nuhn na̱hn cua̱n, yahn che ritahno nuhn Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ rete ndahva ye vedechahtino yahn nuhn, retihyon yune ye nuhn che neca̱h nuhn vedechahtino ihyan chena̱hn. 6 Na̱n rechuhrihn nuhn ma̱n, na̱n renda̱ca nuhn vedechahtino ma̱n, chemin ne, ca̱va che nda̱ca yune che neca̱h ya̱n ne chedave yahn ne, ndevahn ne. Cuahn che chuhrihn ne nduhca̱ che rechuhrihn nuhn ne, co nda̱ca ne vedechahtino, cocha ne. 7 Hua dehve ra̱hco nuhn, te a devano nuhn te cuahn che rechuhrihn nchuhn nduhca̱ che rechuhrihn nuhn ne, namin renda̱ca ne vedechahtino nduhca̱ nuhn.

8 Dihno nuhn, ma̱n ne, nahn nuhn che cadino nchuhn nduhca̱ che a̱ma chuhrihn nuhn min ya̱hn yahn Asia. A̱ma yah chahno nuhn nde a dihya nun ino nuhn chi. Co ametah ndevahn nuhn, che ra̱hco nuhn. 9 A chihco da̱ma ino nuhn nduhca̱ che rihco da̱ma ino ihyan che a devano ye che va che coh ye. Ate chichihve yahn nuhn ca̱va che ndotenan che cochahtino nuhn ma̱n nuhn ne, cochahtino nuhn Dendiohs, ihyan min che rendedetuhche ye tena̱hn. 10 A ihyan min che ndedevahn ye nuhn ro min che a vate nuhn ta̱h vederih. Riquendi ye rendedevahn ye nuhn nde meniyon, ne chenan ino nuhn ihyan che ndedevahn ye nuhn caviya̱n deman. 11 Nahn che cova̱h nchuhn ma̱n, cova̱h a̱ma ya̱hn dihno vo ma̱n, ca̱va che conan Dendiohs nuhn. Tuhme tumacadino a̱ma ya̱hn ihyan che yahino Dendiohs nuhn, ne neca̱h ye nundihve cuahn ihyan.

Ra̱hn Pa̱blo deh cuande che hua nda̱ nun ye ya̱n Corinto

12 Yeno nuhn che hua o na̱n o chende nuhn ma̱n, che runeca̱de chahtechica nuhn na̱n ihyan nunde ma̱n, mena̱n vihca na̱n nchuhn ma̱n. Chi chahtechica nuhn tihca̱, te chinan Dendiohs nuhn. Ndiyu nduco vededevano yahn ma̱n nuhn che tihca̱ din nuhn, te a Dendiohs che chinan ye nuhn. 13-14 Hua o na̱n o chende nuhn, te nducuahn che redirun nuhn yahn ne ne, numa cua̱co, ne a ma̱n ne conahn ne ura che ndihchenan ne. Nduhca̱ che a renahn ne tah ne, chenan ino nuhn che conan conahn ndah ne, ca̱va che cuahn che ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo ne, co yeno nuhn ca̱va nchuhn, ne namin nchuhn ne, co yeno ne ca̱va nuhn.

15-16 Nducote a devanó che renevahnecun nchuhn u ne, chihco ca̱dé che cuahn che cá̱hn ya̱hn yahn Macedonia ne, dinoca nchuhn, chúh quendihcheró nchuhn, ca̱va che cuahn che ndaconán ne, co o yune quendihcheró nchuhn. Tuhme conan nchuhn u che cá̱hn ya̱hn yahn Judea. 17 Andahre hua chi nduhca̱ che chihco ca̱dé, ate hua co ca̱hma nchuhn che o ndudo dín, nde huane che ndi ninó costumbre min. 18 A devano cua̱co Dendiohs te nuhn ne, hua o ndudo redin nuhn na̱n nchuhn, 19 te u ma̱n, Silas ma̱n, Timoteo ma̱n, cahndudo nuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya Dendiohs. Ihyan min ne, a̱ma ndudo redin no ye, riquenda̱h cua̱co nducuahn che ra̱hn ye. 20 Cua̱co ndudo yahn ye, te redin ye che rinahn nducuahn ndudo che chihco ca̱de Dendiohs. Chemin che cuahn che rendeva vo yavena̱n Dendiohs che cuande yahn vederihquentiyon yahn ihyan min ne, rihco ro vo che yeno vo che nda̱hca̱ redinahn ye. 21 A Dendiohs che tenda̱hnun ye uvo, ne redin ye che riquendi vo numa ino vo ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 22 Ma̱n ye chihco vih ye uvo, nedin yahn ye uvo. Namin din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo, chihco ro ye che ndeva ye uvo.

23 Yahn che renan va̱hinó nchuhn ne, chemin che quenan rino cá che metah chí ya̱n va̱co ne. Nde muhn nde na̱n Dendiohs ne, cua̱co che rá̱hn. 24 Nuhn ne, ndiyu che nahn ca̱hcantiyon nuhn nchuhn na̱n che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, te a ritahno ne ihyan numa ino ne. Che redin nuhn ne, che rinan nuhn nchuhn ca̱va che tahque co yeno ne.

2

1 Chihco da̱ma inó che hua chi nún ya̱n va̱co nchuhn, te a devanó te ndete che chi nún ne, va che dín castigo nchuhn, co ra̱n ne. 2 Ndete che dín che co ra̱n ne, nducote a nchuhn che va che din ne che co yenó ne, hua codin ne, yahn che ra̱n ne. 3 Chemin che tahque ndah ne, dirun nó yahn nchuhn ca̱va che, ndotenan che din ne che co rá̱n ne, din ne che co yenó, te a devano cua̱có te ndete che co yenó, namin nchuhn ne, co yeno ne. 4 Hua náhn che co ra̱n ne, ne chemin che cuahn che dirún yahn ne ne, a̱ma chi nda̱ché che ndedecadinó ca̱va ne, nde chacó, te náhn che tumacadino ne che a̱ma yahinó nchuhn.

Nchahco Pa̱blo yahn a̱ma sa̱hn che nto ino se nunde yahn se

5 Me sa̱hn che quendihco nunde me ne, din se che chi ra̱n vo. Ate che la̱do yáhn ne, anduhneca̱ ndete che nde hua chi rá̱n. A nchuhn no che chi ra̱n ne tah. Tihca̱ rá̱hn, te hua náhn che a a̱ma yune decuihta nduh vo nunde yahn se. 6 A ndo da̱ma nducoya̱ca nchuhn, din ne castigo sa̱hn, ne nduco chemin ne, a va. 7 Ma̱n ne, tahque ndah che nchahco nchuhn yahn se, neca̱h ya̱n ne chedave yahn se, che co che cuaconda̱h veda̱me ne sa̱hn, ca̱va che hua chuhnan cuahn co nda̱che se. 8 Chemin che ricá favor nchuhn che ndaconan ne ndo ya̱n ne nduco se, din yahino ne sa̱hn. 9 Dirún yahn nchuhn mena̱n ca̱va che techeca̱de ne yahn sa̱hn min, te nahn ndihchenán nchuhn ndete che renevahnecun ne che rihquentiyón. 10 Adecoduhno ihyan che nchahco nchuhn yahn ye ne, namin u ne, nchahcó yahn ye. Me sa̱hn min ne, ndiyu che a̱ma quendihco se nunde ná̱n, ate ca̱va che ndah yahn nchuhn, numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a nchahcó yahn se. 11 Tihca̱ va che din vo, te a devano vo te a̱ma ma̱yon chundah, quechica se rihncheh se, ne hua nda̱hca̱ che ca̱h yune vo che din duche yahn se uvo.

A̱ma ndedecadino Pa̱blo, nda̱ ye ya̱n Troas

12 Cuahn che ndá̱ ya̱n Troas ca̱va che cuahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, andahre a̱ma nda̱hca̱ ca̱va che dín ntiyon yahn ye min, 13 ate nducote hua nta̱cá dihno vo Tito ne, hua chihndema̱n inó. Chemin che chihcomá̱n dihno vo che vate ye min, ne cuáhn ya̱hn yahn Macedonia.

Dendiohs ne, reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

14 Ndeva vo yavena̱n Dendiohs, ihyan min che cuahn da̱ma reneca̱h ya̱n ye chedave yuhn vo yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ne retihyon yune ye uvo che racotuhn vo ndudo ndah yahn ye numachahte. 15 Nuhn ne, rahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Ntiyon min ne, anduhneca̱ ya̱de yahn na̱nda che a̱ma ndah ran. A̱ma quenan ino Dendiohs, ne retuhn va̱n ihyan che ndevahn ye ma̱n, va̱n ihyan che conda ye ma̱n. 16 Ihyan che ritahno ye ndudo min ne, retumacadino ye che ndevahn ye, ne ihyan che hua ritahno ye ne, retumacadino ye che va che conda ye. ¿A devano nchuhn duh che quenda̱h ndah na̱n ntiyon min ne? 17 Quenda̱h ndah nuhn, te hua retihdenan nuhn vededevano yahn ma̱n nuhn na̱n ndudo yahn Dendiohs, nduhca̱ che redin a̱ma ya̱hn ihyan. A Dendiohs che tenda̱hnun ye nuhn, ne rahndudo nuhn ndudo yahn ye numa cua̱co, redinahn nuhn che rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo.

3

Ndudo ndah yahn Dendiohs che nda̱hco ca̱de ye, nda̱hco ye ta̱h Dihvo vo Jesucristo

1 Che tihca̱ dirún ne, co riquendi nchuhn rendedecadino ne che rendeva má̱n yavena̱n nuhn, ate hua. Hua rendotenan nuhn che dechuh ihyan ca̱ca yahn nchuhn ca̱va che conan ne nuhn, nde huane che dechuh ma̱n ne ca̱ca yahn ihyan ca̱va che conan ye nuhn, andahre tihca̱ va che din na̱hn ihyan, ndotenan ye a̱ma ca̱ca che ca̱hma nan ihyan ca̱va che nda̱ca ntiyon din ye. 2 Nchuhn ne, anduhneca̱ a̱ma ca̱ca che chenan cuma nuhn ca̱va che ca̱hma nan nuhn. Che rendihchero ihyan nchuhn ma̱n, che recadino ye yahn ne ma̱n ne, retumacadino nducoya̱ca ye che a Dendiohs che te ye ntiyon che redin nuhn. 3 A ndedevahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn, chitahno ne ndudo ndah yahn ye che cahndudo nuhn. Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye ndedevahn ye nchuhn, ne vederihquentiyon che ndevahn ne ne, tahque chahte che co vederihquentiyon yahn ley che ndirun na̱n tu rahno, che nda̱hco Dendiohs ta̱h Moisés.

4 Nduhca̱ che chenan ino nuhn Dendiohs numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a devano cua̱co nuhn che conahn ntiyon che redin nuhn yahn ye. 5 Ndiyu vededevano yahn ma̱n nuhn richahtino nuhn, ca̱va che co din nuhn ntiyon yahn ye, te richahtino nuhn che a ma̱n ye rinan ye nuhn. 6 Tihca̱, te a ihyan min che rete ye vededevano yahn ye nuhn, ca̱va che co cuhnde ta̱h nuhn vederihquentiyon ra yahn ye, cuahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Ndiyu ley che a ndirun che dito yahn vederihquentiyon min, te Vaco Ndah yahn Dendiohs che dito yahn. Ley che a ndirun ne, atena̱n che rihco ro che va che conda ihyan nunde, ate Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, redin che cuahtenan ihyan vahchetero numacuahn ro.

7 Ley che ndirun na̱n tu rahno, che rihco ro che va che conda ihyan nunde ne, chihco ca̱de Dendiohs che cuihno vederihquentiyon yahn, hua quendi cuahn da̱ma. Andahre a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ley min, che nde na̱n Moisés a̱ma diya̱hn ro, nde hua ri che ndihchero ihyan nación yahn Israel, 8 ate nde tahque yudo vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs. 9 Vederihquentiyon yahn ley min, che rihco ro che va che conda ihyan nunde ne, a̱ma yudo, ate tahque yudo vederihquentiyon yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, che rendedevahn ihyan. 10 Nducote tahque yudo vederihquentiyon yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ ndete che a chihno vederihquentiyon yahn ley min. 11 Tihca̱, te ley min che va che cuihno vederihquentiyon yahn ne, andahre a̱ma yudo, ate tahque yudo vederihquentiyon yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, che hua nda̱ ro che cuihno.

12 Nducote a devano nuhn che tahque yudo vederihquentiyon yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, chemin che rahndudo nuhn numa ino nuhn. 13 Ametah nde a̱ma na̱n che tihyon ndeh nuhn nduhca̱ che din Moisés, che chendih ye a̱ma tino na̱n ye, ca̱va che hua ndihchero ihyan nación yahn Israel nduhca̱ che rino rino ravi che diya̱hn ro na̱n ye. 14 Rahndudo nuhn ndudo yahn Dendiohs nduco cuda̱do, ca̱va che conahn ihyan. Ate ihyan nación yahn Israel ne, nde meniyon hua renahn ye yahn vederihquentiyon ndico, anduhneca̱ ndete che va che redin va̱hche yahn ye, te atena̱n che cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, tuhme conahn ye. 15 Namin nde meniyon cuahn che rahndudo ihyan ndudo che dirun Moisés ne, anduhneca̱ ndete che va che redin va̱hche yahn ye, hua renahn ye. 16 Ate cuahn che cotahno ihyan Dihvo vo Jesucristo ne, tuhme conahn ye, cuavi che redin va̱hche yahn ye. 17 Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, ne ihyan che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ne, dihn va chedave yahn ye na̱n ley che dirun Moisés. 18 Chemin che nducoya̱co vo che ritahno vo ihyan min ne, nducote ametah deh che redin va̱hche yuhn vo ne, rihco ro vo che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. Ro ro ne, rendo vo nduhca̱ ma̱n ye, redin Vaco Ndah yahn Dendiohs che tahque rahtenan cumo vo vederihquentiyon yahn ye.

4

1 Nducote ma̱n Dendiohs yahino ye nuhn, ne chihco ye vederihquentiyon ta̱h nuhn che cuahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, chemin che riquendi nuhn numa ino nuhn redinahn nuhn. 2 Hua chihnga̱ redin nuhn ma̱n, hua rihtera nuhn vedecuihno yahn nuhn ma̱n, hua rihncheh nuhn ma̱n, hua retihdenan nuhn vededevano yahn ma̱n nuhn na̱n Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. Tahque ndah ne, rahndudo nuhn dema̱n ndudo cua̱co, ne nduco tihca̱ rihco ro nuhn che runeca̱de nuhn na̱n Dendiohs. 3 Ate ihyan che va che conda ye ne, a ihyan chahn che hua renahn ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che rahndudo nuhn. 4 Hua ritahno ye, te a chihncheh chundah ihyan, din se che hua co conahn ye vederihquentiyon chahte yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndihchero ihyan iyehnse ihyan, tumacadino ye ta̱ca̱ Dendiohs. 5 Hua rahndudo nuhn ca̱va che nevahnecun ihyan nuhn, te rahndudo nuhn ca̱va che nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo. Redin nuhn cuande anduhneca̱ ndete che mozo yahn nchuhn nuhn, yahn che yahino vo Dihvo vo nduco vih. 6 Tihca̱ rahndudo nuhn, te Dendiohs, ihyan min che chihquentiyon ye che chiya dave ne, namin din ye che chenahn nuhn yahn vederihquentiyon yahn ye che ndihco ye ta̱h Dihvo vo Jesucristo.

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

7 Vederihquentiyon chahte che va ta̱h nuhn, che rahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, chemin ne, nduhca̱ a̱ma vedecuihca, ate ma̱n nuhn ne, nde hua rigonun chihve nuhn. Tihca̱, ca̱va che co ro che vederihquentiyon min ne, yahn Dendiohs, ndiyu yahn nuhn. 8 Rechuhrihn nuhn, ate hua ri doh ino nuhn. A̱ma rededecadino nuhn, ate hua retehche ino nuhn. 9 A̱ma redin ta̱n ihyan nduco nuhn, ate hua rihcoma̱n Dendiohs nuhn. Vate nuhn ta̱h vederih, ate rendedevahn ye nuhn. 10 Nduh cua̱n na̱n che vatechica nuhn ne, a̱ma rechuhrihn nuhn nduhca̱ che chuhrihn Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che co ro che quenduche ye, rinduco ye nuhn. 11 Numanahn che chenan nuhn iyehnse ne, a̱ma ca̱hnda yahn nuhn, che nahn ca̱hno ihyan nuhn, yahn che ritahno nuhn Dihvo vo Jesucristo, ne nduco chemin ne, rihnde ro che va ye ca̱va nuhn. 12 Cuahn da̱ma vate nuhn ta̱h vederih, ate cochihve yahn nchuhn ca̱va che ndevahn ne.

13 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, ndirun nduhca̱ che ra̱hn a̱ma ihyan: “Chitahnó Dendiohs, ne chemin che cahndudó ndudo yahn ye.” Riquendi nuhn yune yahn ihyan min, ritahno nuhn Dendiohs. Namin rahndudo nuhn ndudo yahn Dendiohs, 14 te a devano cua̱co nuhn che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn, ne ca̱va Dihvo vo quenan cuma che ndedetuhche ye uvo, nedin da̱ma ye uvo na̱n ye. 15 Nducuahn che rahno ri nuhn ne, a ca̱va che ndah yahn nchuhn, ca̱va che cuhnde ro vedeyahino yahn Dendiohs nduco nuhn, ne a̱ma ya̱hn ihyan neca̱h ye nundihve cuahn ihyan ma̱n, ndeva ye yavena̱n ye ma̱n.

16 Chemin che hua ri doh ino nuhn. Andahre a̱ma ri cuno nuhn na̱n ntiyon yahn Dendiohs, ate ma̱n ye reneca̱h dito ye chedave yahn nuhn ro ro. 17 Hua ri doh ino nuhn, te che rechuhrihn nuhn ma̱n ro cuh ne, hua ngu cuahn da̱ma. Tah ra chemin, te tahque nda̱hca̱ cuahno nuhn cuahn che cuahtenan nuhn vahchetero numacuahn ro. 18 Nducote tihca̱ ne, hua retumaca̱h nuhn dehtenduh che va ihyehnse cuh, te hua rengu. Tahque ndah ne, retumaca̱h nuhn vederihquentiyon yahn Dendiohs, te chemin ne, hua nda̱ ro che cuihno.

5

1 Hua reca̱h cuda̱do uvo che rechuh rihn vo ma̱n ro cuh, te a devano cua̱co vo che cuahn che nda̱co vo iyehnse cuh ne, ndeva Dendiohs uvo vahchetero na̱n che cuahtenan vo cuahn da̱ma. 2 Chemin che, numanahn che vato vo iyehnse ne, ra̱hcora̱n vo che nahn cuahtenan vo vahchetero. 3 Cuahn che nda̱co vo iyehnse cuh ne, a va ya̱n na̱n che cuahtenan vo. 4 Numanahn che chenan vo iyehnse cuh ne, ra̱hcora̱n vo, ndiyu che nahn vo che coh vo, ate che nahn vo che ndacorun vo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 5 Yahn che cuahtenan vo vahchetero ne, ma̱n Dendiohs tihyon yune ye uvo, din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo, rihco ro ye che ndeva ye uvo.

6 Chemin che richahtino vo cuahn da̱ma. A devano vo te, numanahn che chenan vo iyehnse ne, hua rendihchero vo Dihvo vo Jesucristo. 7 Ate ritahno vo ihyan, riquendi vo yune yahn ye, andahre hua rendihchero vo ihyan. 8 Ndichahtino vo ihyan, nde tuno nahn nda̱co vo iyehnse ca̱va che cuahtenan vo na̱n ye. 9 Chemin che a cuahtenan ca vo iyehnse, o hua, redin nun ino vo runeca̱de vatechico vo ca̱va che yeno ye nduco vo. 10 Tihca̱, te va che ndo da̱ma nducoya̱co vo, techeca̱de Dihvo vo Jesucristo yuhn vo. Ro min nda̱hco menun ye yahn queri a̱mo vo, a ndah, o hua ndah, din vo, chahtenan vo iyehnse.

Vederihquentiyon che ndevahn ihyan

11 Nducote renevahnecun nuhn Dihvo vo Jesucristo ne, chemin che redin nun ino nuhn riya̱hve nuhn ihyan nunde, ca̱va che cotahno ye ihyan. Dendiohs ne, a devano ndah ye che runeca̱de vatechica nuhn, ne ra̱hcó te namin nchuhn ne, a devano ne. 12 Che dirún tihca̱ ne, co riquendi nchuhn rendedecadino ne che rendeva má̱n yavena̱n nuhn nduhca̱ che ra̱hn ihyan yahn nuhn, ate hua. Che náhn ne, che co yeno nchuhn che runeca̱de vatechica nuhn ca̱va che hua co cuihna̱n ne, ndahconan ne yahn ihyan che ndere redin ya̱de ye, redin ca̱ ye che runeca̱de ye. 13 Na̱hn cua̱n ne, co rendedecadino ihyan che luco nuhn, ne na̱hn cua̱n ne, rendedecadino ye che runeca̱de nuhn, ate hua dehve din yahn chemin, te redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs, ca̱va che ndah yahn nchuhn. 14 Tihca̱, te nducote yahino Dihvo vo Jesucristo nuhn ne, chemin che renevahnecun nuhn che rihquentiyon ye. A devano nuhn te, nducote chih ye ca̱va nducoya̱ca ihyan ne, nducoya̱co vo ne, anduhneca̱ ndete che chih vo da̱ma nduco ye. 15 Tihca̱ chih ye ca̱va che, uvo che ndedevahn ye uvo ne, hua cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo. A ihyan min che chih ye, ne ntuche ye ca̱vo vo, ne redin yahn che dinahn vo yahn ye. 16 Chemin che nuhn ne, hua renda̱hchenan nuhn nde a̱ma ihyan, ta̱chan ihyan ye. Andahre ro mena̱n nda̱hchenan nuhn Dihvo vo Jesucristo, ate ma̱n ne, ametah tihca̱ redin nuhn. 17 Tihca̱, te nducoya̱co vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, a ndahcorun Dendiohs uvo, a ndo vo anduhneca̱ ihyan ra. Nducuahn vederendedecadino chihnga̱ che chenan cumo vo ro mena̱n ne, a chihcoma̱n vo. Ma̱n ne, a ndacorun vederendedecadino yuhn vo.

18 A Dendiohs che din ye nducuahn chemin, ndo ya̱n ye nduco vo che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. Ava̱ne ne, te ye ntiyon nuhn che ca̱h nuhn, cadino ihyan che a ndo ya̱n ye nduco ye. 19 Dendiohs ne, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ne che cuande yahn ihyan min ndedevahn ye ihyan iyehnse, nchahco ye nunde yahn ye. Ndaconan rá̱hn che te ye ntiyon nuhn che ca̱h nuhn, cadino ihyan che ndo ya̱n ye, nchahco ye nunde yahn ye.

20 Dechuh Dihvo vo Jesucristo nuhn, cahndudo nuhn va̱n nchuhn menun Dendiohs, anduhneca̱ ndete che a ma̱n ye riya̱hve ye nchuhn. Chemin che riya̱hve nuhn nchuhn che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo, che nda̱ca ne che nchahco nunde Dendiohs, ndo ya̱n ye nduco ne. 21 Dihvo vo Jesucristo ne, hua quendihco ye nde a̱ma nunde, ate din Dendiohs che nedihve ye nunde yuhn vo, anduhneca̱ ndete che ma̱n ye quendihco ye nunde. Tihca̱ din ye ca̱va che, nduco che cotahno vo Dihvo vo ne, nda̱co vo vederenchahco, ne runeca̱de cuahtenan vo nduhca̱ che nahn ye.

6

1 Nducote redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs ne, riya̱hve nuhn nchuhn che hua duche rino ne vedeyahino yahn ye ca̱va ne, 2 te na̱n Ndudo yahn ye ne, ra̱hn ye ri ye ihyan ndico yuhn vo tuhca̱:

Cuahn che nda̱ ro ndah yahn nchuhn ne, chinán nchuhn, ndedeváhn nchuhn.

Namin nchuhn ne, a ro cuh che ro ndah yahn ne, a ro cuh che ndevahn ne.

3 Nuhn ne, runeca̱de vatechica nuhn, ca̱va che hua nda̱ca yune che nda̱hchenan ihyan ntiyon che redin nuhn. 4 Na̱n nducuahn che redin nuhn ne, rihco ro nuhn che numa cua̱co redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs. A̱ma redin chahtino nuhn yahn nducuahn che rechuhrihn nuhn ma̱n, 5 rahn ihyan nuhn ma̱n, rih ye nuhn va̱coya̱hn ma̱n, rendo da̱ma ye, redin ca̱nda ye nduco nuhn ma̱n, a̱ma rechuhrihn nuhn che redin nuhn ntiyon ma̱n, hua ri che cuahteya̱do nuhn ma̱n, rih cuico nuhn ma̱n. Ate va̱n nducuahn dehtenduh chemin chan ne, rihco ro nuhn che redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs. 6 Namin rihco ro nuhn che redin nuhn ntiyon yahn ye, yahn che runeca̱de vatechica nuhn ma̱n, renahn nuhn ndudo yahn ye ma̱n, a̱ma redin chahtino nuhn ma̱n, chenan cuma nuhn vedeva̱hino ma̱n, quenun Vaco Ndah yahn ye nuhn ma̱n, numa cua̱co redin yahino nuhn ihyan ma̱n, 7 chenan cuma nuhn vederihquentiyon yahn ye ma̱n, rahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. Nduhca̱ sanda̱do che va che ruhn nduco se ma̱n, va che rendedevahn nduco se sa̱hn ma̱n ne, tihca̱ nuhn, te a ndo ya̱n Dendiohs nduco nuhn, nedin yahn ye nuhn, ne hua dehva rinda yahn nuhn. 8 Na̱hn ihyan ne, rendeva ye yavena̱n nuhn, ne na̱hn ye ne, renda̱hchenan ye nuhn. Na̱hn ihyan ne, ndah ra̱hn ye yahn nuhn, ne na̱hn ye ne, chihnga̱ ra̱hn ye yahn nuhn. Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye che rente nuhn ndudo cua̱co, ne na̱hn ye ne, ra̱hn ye che rihncheh nuhn. 9 Na̱hn ihyan ne, yahino ye nuhn, ne na̱hn ye ne, nde hua retumaca̱h ye nuhn. Na̱hn cua̱n ne, vate nuhn ta̱h vederih ma̱n, redin ta̱n ihyan nduco nuhn ma̱n, ate rendedevahn Dendiohs nuhn. 10 Andahre ra̱n nuhn na̱hn cua̱n, ate hua dehve ra̱hco nuhn. Andahre cheva̱h nuhn, ate anduhneca̱ ndete che redin cuihca nuhn ihyan, ricuahn nuhn Ndudo yahn Dendiohs ihyan. Andahre metah dehva yahn nuhn muhn iyehnse cuh, ate rinan Dendiohs nuhn, ne hua dehva rinda yahn nuhn.

11 Nchuhn dihno nuhn che vate ne ya̱n Corinto, numacuahn chedave yahn nuhn ya̱hve nuhn nchuhn, hua chihco ndeh nuhn nde a̱ma ndudo. 12 Nuhn ne, yahino nuhn nchuhn, ate ma̱n nchuhn ne, ti na̱n ti ino ne rendihche ne nuhn. 13 Nduhca̱ che riya̱hve ihyan da̱ya ye ne, tihca̱ riya̱hvé nchuhn, ca̱va che din yahino ne nuhn nduhca̱ che yahino ma̱n nuhn nchuhn.

Uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ihyan yahn Dendiohs uvo

14 Hua da̱ma co nchuhn nduco ihyan che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, te hua redin yahn che ihyan che ndah ihyan ye ne, da̱ma co ye nduco ihyan che duhtuno ihyan ye. Namin hua redin yahn che ihyan che a ntah ndutina̱n ye, renevahnecun ye Ndudo yahn Dendiohs ne, da̱ma co ye nduco ihyan che hua renevahnecun ye. 15 Dihvo vo Jesucristo ne, hua ri da̱ma ndudo yahn ye nduco chundah. Namin ihyan che ritahno ye ihyan ne, hua ri da̱ma ndudo yahn ye nduco ihyan che hua ritahno ye. 16 Ihyan che rendeva ye yavena̱n Dendiohs ne, nde hua redin yahn che da̱ma co ye nduco ihyan che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ndiyu Dendiohs. Dendiohs ne, quenduche ye, ne uvo ihyan yahn ye ne, anduhneca̱ ndete che ya̱co yahn ye, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Conún va̱n ihyan yáhn.

U che Dendiohs yahn ye.

17-18 Namin ndirun:

Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che quenan cuma ye nducuahn vederihquentiyon ne, ra̱hn ye:

“Co din vi nchuhn yahn ihyan nunde, cuihcoma̱n ne ihyan.

Hua din ne dehtenduh che chihnga̱, cuahtendihco ne nunde.

Tuhme ndevá nchuhn, din yáhn nchuhn, ndo ne da̱yá.”

7

1 Dihnó che yahinó nchuhn, nducote tihca̱ nte Dendiohs ndudo yahn ye ne, nahn che ca̱hcoma̱n vo nunde yuhn vo, ne runeca̱de cuahtechico vo, nevahnecun vo ihyan.

Nto ino ihyan ndiya̱co nunde yahn ye

2 Cuenevahnecun nchuhn nuhn. Hua nedin ta̱n nuhn nduco nde a̱ma ne. Hua nihncheh nuhn nchuhn. Nde a̱ma nchuhn, hua ndinda ne ca̱va nuhn. 3 Che dirún tihca̱ ne, ndiyu che ra̱hn nundé yahn nchuhn, te yahino nuhn nchuhn nduhca̱ che a rá̱hn rí nchuhn mena̱n, andahre va che coh nuhn ca̱va ne. 4 A̱ma renda̱cá vedechahtino ma̱n, a̱ma yenó ma̱n, a̱ma reneca̱h yá̱n chedave yáhn ma̱n, ca̱va ne. Andahre rechuhrihn nuhn, ate a̱ma yenó.

5 Numacuahn ro che chahtechica nuhn ya̱hn yahn Macedonia ne, nde tah hua chahtetuhno nuhn, te din ta̱n ihyan nduco nuhn. Chuhrihn nuhn, ne a̱ma ndedecadino nuhn na̱n ntiyon che redin nuhn. 6 Ate Dendiohs, ihyan min che reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ihyan che ra̱n ye ne, neca̱h ya̱n ye chedave yahn nuhn, yahn che nta̱ Tito. 7 Ava̱ne ne, nte cuande se nuhn nduhca̱ che nevahnecun nchuhn sa̱hn ma̱n, neca̱h ya̱n ne chedave yahn se ma̱n, a̱ma chi ra̱n ne ca̱va nunde yahn ne ma̱n, a̱ma rendedecadino ne ca̱vá ma̱n, ne ca̱va nducuahn chemin ne, nde tahque chi yenó.

8 Cuahn che dirún yahn ne mena̱n, dín che chi ra̱n ne ne, nde má̱n nto inó che tihca̱ dín, ate ma̱n ne, yenó, te checadinó che chichihve yahn ne, nto ino ne nunde yahn ne. 9 Ma̱n ne, yenó, ndiyu yahn che dín che chi ra̱n ne, ate yahn che chichihve vedera̱n yahn ne, din che nto ino ne nunde yahn ne. Hua ndere ca̱h ríhn nchuhn nduco che tihca̱ dirún, te nto ino ne nunde yahn ne numacuahn vedera̱n, nduhca̱ che nahn Dendiohs. 10 Chichihve yahn ne, te cuahn che numacuahn vedera̱n rento ino vo nunde yuhn vo ne, rendedevahn Dendiohs uvo. Ate vedera̱n che ametah co quendi vo vedeyeno yahn ma̱n vo, cuahtendihco vo nunde ne, nde hua cochihve. 11 Condihche nchuhn nduhca̱ che chichihve che nto ino ne nunde yahn ne nduhca̱ che nahn Dendiohs. Chi yudo yahn ne yahn nunde yahn sa̱hn min, nde dihya ne chi. Runeca̱de tumaca̱h ne yahn, ne nda̱ca ne che nchahco nunde che hua tumaca̱h ne yahn mena̱n. Namin neca̱hco ne u ca̱va che conán nchuhn. Din ne castigo sa̱hn, ne na̱n nducuahn chemin ne, chihnde ro yahn ne che dave yavena̱n ne yahn nunde min. 12 Che dirún yahn nchuhn mena̱n ne, che náhn che tumacadino ne na̱n Dendiohs nduhca̱ che nevahnecun ne nuhn. Che dirún yahn ne ne, mena̱n vihca a ca̱va nchuhn che ndedecadinó, ndiyu dema̱n yahn sa̱hn min che quendihco se nunde, nde huane yahn ihyan che din duche yahn se ihyan. 13 Nducote nto ino nchuhn nunde yahn ne ne, chemin che chi yeno nuhn.

Ava̱ne ne, nducote ndihchero nuhn che a̱ma yeno Tito yahn che neca̱h ya̱n nducoya̱ca nchuhn chedave yahn se ne, chemin che nde tahque chi yeno nuhn. 14 Hua quenda̱h cuihno u che rá̱hn rí sa̱hn che ndah ihyan nchuhn. Nduhca̱ che riquenda̱h cua̱co nducuahn che renté nduco ne ne, tihca̱ quenda̱h cua̱co nducuahn che rá̱hn rí sa̱hn yahn ne. 15 Me Tito ne, nde tahque yahino se nchuhn ma̱n ro cuh, che co ro che quenan se ya̱n va̱co ne, te reneca̱hco se nduhca̱ che nevahnecun ne sa̱hn nduco vedino vedenecun, dinahn ne che chihquentiyon se. 16 Me u ne, a̱ma yenó, te a devanó che renevahnecun nchuhn nducuahn che rihquentiyón.

8

Nduhca̱ che nahn che ca̱h vo vedino

1 Dihno nuhn, ma̱n ne, nte cuande nuhn nchuhn nduhca̱ che din yahino Dendiohs ihyan yahn ye che vate ye ya̱hn yahn Macedonia, chinan ye ihyan ca̱va che tuno ta̱h ye che ca̱h ye vedino. 2 Ihyan chahn ne, andahre a̱ma rechuhrihn ye che redin ta̱n ihyan nduco ye ma̱n, a̱ma cheva̱h ye ma̱n, ate a̱ma yeno ye, ne numacuahn chedave yahn ye ca̱h ndahva ye vedino. 3 Má̱n ndihcheró che numacuahn vedeyeno ca̱h ye nde tahque ndahva ca che co che retumacadino vo che co ca̱h ye. 4 A̱ma chica ye favor nuhn, che ca̱h yune nuhn che conda̱ va̱n nduco ye, conan ye dihno vo. 5 Nde hua ndedecadino nuhn che tihca̱ din ye, ate nde tahque quenda̱hna̱n ye, te che tahque ndah ne, chihco ye chedave yahn ye nduhca̱ che nahn Dendiohs, ca̱va che dinahn ye nducuahn che rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ca̱va che nevahnecun ye nuhn ma̱n. 6 Nducote tihca̱ din ihyan chahn ne, chemin che ca̱h cuande nuhn Tito che ndaconan se ya̱n va̱co nchuhn, quendi se din da̱ma se vedino min. 7 Nducote a̱ma chenan cuma ne vederihquentiyon che cotahno ne ma̱n, che cuahndudo ne ma̱n, che devano ne ma̱n, checo checunde chenan ne na̱n ntiyon yahn Dendiohs ma̱n, yahino ne nuhn ma̱n ne, chemin che nda̱hca̱ che din nun ino ne, cuahtenan cuma ne vedeva̱hino.

8 Ndiyu che rihquentiyón nchuhn, ate rá̱hn nduco ne ca̱va che cadino ne nduhca̱ che chenan cuma dihno vo chena̱hn vedeva̱hino ma̱n, ca̱va che cuhnde ro ndete che numa cua̱co chenan cuma ne vedeyahino ma̱n. 9 A devano nchuhn nduhca̱ che a̱ma yahino Dihvo vo Jesucristo uvo, ne nahn che quendi ne yune yahn ye. Nduhca̱ a̱ma ihyan cuihca che ndo cheva̱h ye, yahn che din ye vedeva̱hino ne, tihca̱ ihyan min, te andahre a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, ate nducote yahino ye uvo ne, chihcoma̱n ye nducuahn, nda̱ ye muhn iyehnse cuh ca̱va che ndedevahn ye uvo.

10 Tihca̱ riya̱hvé nchuhn ca̱va che ndah yahn ne, te a ma̱n nchuhn chihndeya̱n chedave yahn ne nde nduyo chuh me, cana̱n reca̱h ne vedino min. 11 Ma̱n ne, nduhca̱ che nduco vedeyeno cana̱n ca̱h ne, tihca̱ nahn che quendi ne dinahn ne tunoca che tuno ta̱h ne, nde conan ca̱h ne. 12 Tihca̱, te vedino che reca̱h vo ne, a devano Dendiohs nduhva che co ca̱h vo. Cuahn che reca̱h vo numacuahn chedave yuhn vo ne, renevahnecun ye.

13 Che ca̱h nchuhn vedino min dihno vo ne, ndiyu che ca̱h ne nde ndo cheva̱h ma̱n ne. 14 Che nahn ne, che conan ne ihyan ca̱va che nda̱ca che chuhnun ye ma̱n ro cuh. Nda̱ ro che va vedereta̱hn yahn ma̱n ne ne, tihca̱ conan ihyan chahn nchuhn. Nduco tihca̱ ne, nda̱ca che chuhnun a̱ma ta̱ma ne cuahn da̱ma. 15 Va a̱ma ejemplo yahn chemin che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Ihyan che ndeh din da̱ma ye ne, hua nga̱va yahn ye, ne ihyan che doh din da̱ma ye ne, hua chicuah nan yahn ye.”

Tito nduco combiero yahn se ne, ndaconan se ya̱n Corinto

16 Nundihve cuahn Dendiohs che ca̱hn nun ye chete chedave yahn Tito, che namin rendedecadino se ca̱va che ndah yahn nchuhn nduhca̱ che rendedecadinó. 17 Ndeta̱hno nevahnecun se che ya̱hvé sa̱hn che chi se. Ava̱ne ne, nducote a ma̱n se ndihco se che chi se ne, cochi se quendihchero se nchuhn numacuahn vedeyeno.

18 Dechuh nuhn da̱ma nduco se a̱ma dihno vo che a̱ma ndah ra̱hn ihyan yahn ye nduh cua̱n ya̱co, yahn che a̱ma quenda̱h ndah ye che rahndudo ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 19 Ava̱ne ne, a tenda̱hnun ihyan ndiya̱co dihno vo min, che conduco ye nuhn na̱n che vatechica nuhn. Quenan conan ye nuhn, din da̱ma nuhn vedino che a ndana̱n redin da̱ma nuhn, ca̱va che ndeva ihyan yavena̱n Dihvo vo ma̱n, ca̱va che ca̱hco ro nuhn vedeyahino yahn nchuhn ma̱n. 20 Nducote hua nahn nuhn che ndere ca̱hma nde a̱ma ihyan che toh ma̱n nuhn vedino min ne, chemin che ya̱hve nuhn ihyan ndiya̱co che tenda̱hnun ye a̱ma cha dihno vo, ca̱va che conduco ye nuhn. 21 Tihca̱, te nahn nuhn che dave yavena̱n nuhn na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n nducoya̱ca ihyan ma̱n.

22 Ava̱ne ne, dechuh nuhn ta̱ma dihno vo nduco Tito. Dihno vo min ne, a rendihche nuhn ihyan che runeca̱de ye cuahn da̱ma na̱n nducuahn ntiyon yahn Dendiohs. Ihyan min ne, quenan ino ye che conahn ntiyon che chi ye, te a rendihche ndah ye nchuhn. 23 Te cuandé nchuhn te Tito ne, rinduco se u na̱n ntiyon che quenán, cochi se, conan se nchuhn menún. Me dihno vo chena̱hn ne, ihyan ndiya̱co dechuh ye ihyan. Ihyan chahn ne, nducote runeca̱de ye ne, cuhnde ro che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 24 Ma̱n ne, cuinan nchuhn ihyan chahn, ca̱va che cadino ihyan ndiya̱co chena̱hn nduhca̱ che chenan cuma ne vedeyahino ma̱n, ca̱va che hua co cuihna̱n nuhn che rendeva nuhn yavena̱n ne ma̱n.

9

Vedino ca̱va dihno vo

1 Yahn vedino che redin da̱ma nuhn ca̱va dihno vo ne, ra̱hcó che nde hua rendotenan che dirún yahn ne, 2 te a rendihché nchuhn che a̱ma cuno ino ne. Chemin che hua cuihná̱n renté nduco dihno vo che vate ye ya̱hn yahn Macedonia, yahn nchuhn che vate ne ya̱hn yahn Acaya, che a vateya̱n ne nde nduyo chuh ca̱va che conan ne. Nducote checadino ye che redin nun ino ne reca̱h ne vedino min ne, a nahn nducoya̱ca ye a̱ma ca̱h yeno ino ye, cana̱n reca̱h ye. 3 Andahre tihca̱ ne, dechúh dihno vo chahn ta̱n, ca̱va che cuahteya̱n niyon nchuhn nduhca̱ che a renté yahn ne, ne hua quenda̱h cuihnó che rendonán nchuhn. 4 Tihca̱ dín, te cuahn che chí ne, dena̱n conduco a̱ma o dihno vo che vate ye ya̱hn yahn Macedonia u, ne nahn che a vateya̱n nchuhn. Ndete che hua ne, quenda̱h cuihno nchuhn. Namin quenda̱h cuihno nuhn che a̱ma rendonan nuhn nchuhn. 5 Nducote hua náhn che quenda̱h cuihno uvo ne, ya̱hvé dihno vo chahn che chi ye, conan ye nchuhn, din da̱ma nduh ne vedino min che a ndihco ne chedave yahn ne che ca̱h ne. Nduco tihca̱ ne, cuahn che nda̱ nuhn ne, hua quenan cuma nuhn che coma̱n ca̱ca nuhn nchuhn.

6 A devano nchuhn te cuahn che ndahva ndute nda̱ta rihno vo ne, ndahva reneva̱hn vo, ne cuahn che doh rihno vo ne, doh reneva̱hn vo. 7 Atihnoca̱no che reca̱h vo vedino. Nahn che ca̱h vo nduhva che ndihco vo che ca̱h vo. Nahn che ca̱h vo numacuahn chedave yuhn vo, hua nduco fuerza, te Dendiohs ne, yahino ye ihyan che nduco vedeyeno reca̱h ye. 8 Dendiohs ne, va vederihquentiyon yahn ye che conan ye nchuhn na̱n nducuahn, ca̱va che hua dehva conda yahn ma̱n ne ma̱n, ca̱va che va ndahva yahn ne che conan ne ihyan chena̱hn ma̱n. 9 Tihca̱, te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun tuhca̱:

Ihyan che redin ye vedeva̱hino nduco ihyan cheva̱h ne,

rinan Dendiohs ihyan cuahn da̱ma, ne hua ri doh dehtenduh yahn ye.

10 A Dendiohs che reca̱h ye ndute nda̱ta che rihno ihyan ma̱n, rihquecheh ye ihyan ma̱n. A ihyan min che din ye che co ndeh ndute nda̱ta yahn nchuhn ma̱n, tihdena̱n ye vedeyahino yahn ne ma̱n, 11 ca̱va che co chahte nducuahn ntiyon yahn ne, conan ne ihyan cheva̱h numacuahn chedave yahn ne. Nduco tihca̱ ne, ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs yahn ntiyon che redin nuhn va̱n nchuhn. 12 Tihca̱, te vedino che vatechica nuhn redin da̱ma nuhn ne, din che nda̱ca che chuhnun dihno vo ma̱n, nde din che ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs ma̱n. 13 Ihyan che ndonda̱ ta̱h ye vedino min ne, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ndiyu dema̱n yahn che a̱ma rinan nchuhn ihyan ma̱n, ihyan chena̱hn ma̱n, ate yahn che renevahnecun ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 14 Namin cova̱h ye ca̱va nchuhn numacuahn chedave yahn ye yahn che tihyon yune Dendiohs nchuhn che din ne vedeva̱hino nduco ye. 15 Nundihve cuahn Dendiohs che a̱ma chahte vedeyahino yahn ye ca̱vo vo, che nde hua retumacadino ma̱n vo, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye uvo.

10

Vederihquentiyon che quenan cuma Pa̱blo

1 U Pa̱blo, riya̱hvé nchuhn numacuahn vedino vedenecun nduhca̱ che nahn Dihvo vo Jesucristo. Na̱hn nchuhn ne, ra̱hn ne yáhn che a̱ma tá̱n cuahn che yahn quenán, ne cuahn che quenún va̱n nchuhn ne, a̱ma necún. 2 Ate riya̱hvé nchuhn che hua din ne che nda̱ca yune che dín castigo nchuhn cua̱hn che ndá̱, te va inó che dín castigo ihyan che ra̱hn ye che vatechica nuhn vedeyeno yahn ma̱n nuhn. 3 Cua̱co te ihyan iyehnse nuhn, ate redin nuhn ntiyon yahn Dendiohs nduhca̱ che nahn ye, ndiyu nduhca̱ che nahn ma̱n nuhn. 4 Nduhca̱ sanda̱do che chenan cuma se dehtenduh che richihve yahn se na̱n che ruhn se ne, tihca̱ chenan cuma nuhn vederihquentiyon chahte. Vederihquentiyon min ne, ndiyu yahn ihyan iyehnse, te yahn Dendiohs, ne co nda̱hco ndiya ihyan che duhtuno ihyan ye. 5 Namin nda̱hco ndiya nuhn ihyan, che numacuahn vedeya̱de ma̱n, vededevano yahn ma̱n ye ma̱n, rahcota̱hn ye yahn Dendiohs, ne nda̱hco nuhn ihyan ta̱h Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che dinahn ye yahn ye. 6 Cuahn che a nda̱hca̱ redinahn nchuhn ne, nuhn ne, vate nuhn ca̱va che din nuhn castigo ihyan che rahcota̱hn ye.

7 Nchuhn ne, rihco ne cuda̱do nde na̱n ran nde na̱n rica nuhn, ate hua rendihche ne ta̱ca̱ chedave yahn nuhn. Ndete che devano cua̱co ne che a yahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn ne, cuedevano ne te namin nuhn ne, a yahn ye nuhn. 8 Te Dihvo vo Jesucristo vederihquentiyon nuhn, ndiyu ca̱va che din nuhn che conda nchuhn, ate ca̱va che conan nuhn nchuhn che cotahno ne ihyan numa ino ne. Chemin che, andahre a̱ma rendonán vederihquentiyon min ne, hua ri cuihná̱n. 9 Tihca̱ rá̱hn rí nchuhn ca̱va che hua ndedecadino ne che ndere renahn dihyá nchuhn nduco ca̱ca che redechúh yahn ne. 10 Hua náhn che namin nchuhn tihca̱ ndedecadino ne, te na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te a̱ma renan inó che ca̱yá ihyan na̱n ca̱ca che redechúh yahn ye, ate cuahn che quenún va̱n ye ne, hua dito ná̱n nde hua ndahchan ndudo yáhn. 11 Ihyan che tihca̱ ra̱hn ye ne, codevano ye te nduhca̱ che yudo rihquentiyon nuhn cua̱hn che yahn chenan nuhn, redirun nuhn yahn ne ne, atihnoca̱ yudo ca̱hcantiyon nuhn cua̱hn che nda̱ nuhn va̱n ne.

12 Hua rendeva ma̱n nuhn yavena̱n nuhn nduhca̱ che redin na̱hn ihyan che rendonan ma̱n ye ihyan, te a̱ma vedetundo che redin ye, rendeva ma̱n ye yavena̱n ye, ra̱hco ye che tahque rigonun chihve ye che co ihyan chena̱hn. 13 Nuhn ne, hua redin ya̱de nuhn, rechuhnan nuhn vederihquentiyon che te Dendiohs nuhn, che din nuhn ntiyon yahn ye va̱n nchuhn. 14 Nuhn che nda̱ nuhn mena̱n ndita, cahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chihnevan nchuhn, ne chemin che redin yahn che quendi nuhn ca̱hcantiyon nuhn nchuhn. Che tihca̱ redin nuhn ne, hua rechuhnan nuhn vederihquentiyon che chenan cuma nuhn. 15 Hua redin ya̱de nuhn, rihquentiyon nuhn na̱n che nedin ta̱ma ca ihyan ntiyon. Che cua̱co ne, chenan ino nuhn che cotahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo numa ino ne, ca̱va che co chahte ntiyon che redin nuhn va̱n nchuhn, ne quendi nuhn nduhca̱ che a cochi nuhn rihquentiyon nuhn. 16 Tuhme quendi nuhn cuacotuhn nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ya̱n chena̱n, ate hua cahnevi nuhn ntiyon che nedin ta̱ma ca ihyan.

17 Duh nchuhn che nahn ndonan ma̱n ne nchuhn ne, tahque ndah che ndonan ne Dihvo vo Jesucristo, 18 te ihyan che rendonan ma̱n ye ihyan ne, hua cochihve yahn ye che tihca̱ redin ye. Me ihyan che rendonan Dihvo vo Jesucristo ihyan ne, atena̱n ihyan chahn che rendeva Dendiohs ihyan.

11

Sa̱hn che redin ca̱ se che apóstol se

1 A̱ma nda̱hca̱ ndete che din chahtino nchuhn che ndonán vederihquentiyon che quenan cumá. Co ra̱hco ne che a̱ma vedetundo che tihca̱ redín. 2 Ate hua, te a̱ma yahinó nchuhn nduhca̱ che nahn Dendiohs, cahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chitahno ne, ne náhn che dave chedave yahn ne, nda̱ ne na̱n ye. 3 Nducote chundah ne, a̱ma ma̱yon se ne, ndo se cu, chihncheh se Eva. Namin nchuhn ne, va̱hinó ca̱va ne, te dena̱n hua numa ino ne ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, ne ca̱h yune ne che cahncheh se nchuhn, cuaconda̱h veda̱me ne ihyan. 4 Va̱hinó ca̱va nchuhn, te dena̱n nda̱ sa̱hn che cacuahn se ta̱ma ndudo menun ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, cuahndudo se ta̱ma ndudo, redin vahn se che ndudo ndah yahn Dendiohs ma̱n, conun se nchuhn che nevahnecun ne ta̱ma vaco menun Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n, ne a ndah no ino ne cotahno ne nducuahn. 5 Ricá nchuhn che din chahtino ne yáhn, na̱n sa̱hn chahn che redin vahn ne apóstol ndah, te nde tah hua rinda nan yahn vederihquentiyon che quenan cumá na̱n vederihquentiyon yahn se. 6 Andahre hua ndahchan ndudo yáhn na̱n che rahndudó, ate na̱n vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a devanó ndendi ndendita nduhca̱ che a rendihche ma̱n nchuhn.

7 Hua dehve a̱ma nunde che din má̱n ntiyon, nda̱ca che chuhnún cuahn che cahndudó ndudo ndah yahn Dendiohs, chihnevan nchuhn. Tahque ndah ne, quenda̱h vedechahtinó chuhríhn ca̱va che ndah yahn ne. 8 Cuahn che quenán va̱n nchuhn, dín ntiyon yahn Dendiohs ca̱va che ndah yahn ne ne, dihno vo che vate ye ta̱ma ya̱n chinan ye u ca̱va che nda̱ca che chuhnún, ate anduhneca̱ che ndere chehneví yahn ye, te ndiyu ihyan chahn va che conan ye u ro min. 9 Cuahn che chicuah nan yáhn ne, nde a̱ma nchuhn hua dendúh nchuhn. Tahque ndah ne, a̱ma o dihno vo che chica ye ya̱hn yahn Macedonia, chinan ye u. Nduco tihca̱ ne, hua dendúh nchuhn ro min. Atihnoca̱ hua dendúh nchuhn caviya̱n deman. 10 Nde muhn nde na̱n Dihvo vo Jesucristo, cua̱co rá̱hn rí nchuhn chemin. Numachahte ya̱hn yahn Acaya, hua quenda̱h cuihnó na̱n nde a̱ma ihyan, yahn che tihca̱ rá̱hn. 11 Ndiyu che hua yahinó nchuhn che hua náhn che conan ne u. A ma̱n Dendiohs devano ye che a̱ma yahinó nchuhn.

12 Quendí dín tihca̱ ca̱va che co cuihna̱n sa̱hn ya̱de chahn che vatechica se redin ca̱ se che apóstol se, redin ca̱ se che redin se ntiyon nduhca̱ che redin nuhn. 13 Sa̱hn chahn ne, ndere vatechica se, rihncheh se ihyan, redin ca̱ se che apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo sa̱hn. 14 Hua ca̱hn ino nchuhn che redin ca̱ se che apóstol se, te a devano vo te namin chundah ne, rendedeche se sa̱hn, co nda̱conda̱ se nde a̱ma ángel diya̱hn ndete che nahn se. 15 Chemin che nde hua ca̱hn ino nchuhn, ndihchero ne sa̱hn chahn che redin se ntiyon yahn se, redin ca̱ se che ndudo ndah yahn Dendiohs che rahndudo se. Yahn nducuahn che redin se ne, va che din Dendiohs castigo sa̱hn, nedihve se nunde yahn se.

Nduhca̱ che rechuhrihn Pa̱blo na̱n ntiyon yahn Dendiohs

16 Ndaconan rá̱hn rí nchuhn che hua ndedecadino ne che a̱ma vedetundo che náhn ndeva má̱n yavená̱n. Ndete che tihca̱ ndedecadino ne ne, codin chahtino ne yáhn. 17 Che rá̱hn rí nchuhn che náhn ndeva má̱n yavená̱n ne, ndiyu Dihvo vo Jesucristo che tihca̱ rihquentiyon ye, te chemin ne, vedetundo yahn má̱n. 18 Nducote a̱ma ya̱hn sa̱hn che redin ya̱de se che a̱ma ndah ihyan se ne, namin u ne, ndeva má̱n yavená̱n. 19 Tihca̱ dín, te nchuhn ne, a̱ma devano ne che ra̱hco ne, nde hua ri cuihna̱n ne, a ndah no ino ne retuma ino ne sa̱hn che rendeva ma̱n se yavena̱n se. 20 Andahre redin se deca̱hya yahn se nchuhn ma̱n, rendinun rendina̱hno se nchuhn ma̱n, redin yahn se dehtenduh yahn ne ma̱n, rina̱n se yahn nchuhn ma̱n, rahn se va̱cona̱n ne ma̱n, ate a ndah no ino ne. 21 Anduhneca̱ ndete che a̱ma vedecuihno chemin ca̱vá, te nuhn ne, hua rihquino nuhn che ndere din nuhn nduco nchuhn.

Andahre a̱ma vedetundo, ate namin u ne, co din ya̱dé nduhca̱ che redin sa̱hn chahn. 22 Ndete che redin ya̱de se che sa̱hn nación yahn Israel sa̱hn ne, namin u ne, ihyan nación yahn Israel u. Ndete yahn che rente se deva̱co hebreo ne, namin u ne, renté deva̱co min. Ndete yahn che nda̱ta yahn Abraham sa̱hn ne, namin u ne, nda̱ta yahn ye u. 23 Ndete na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo nahn din ya̱de se ne, namin u co dín a̱ma vedetundo, ndo ya̱dé, te tahque ndichihve u na̱n ntiyon yahn ye ma̱n, tahque nedín ntiyon yahn ye ma̱n, tahque ndeh yune nenún va̱coya̱hn ma̱n. A̱ma ndeh yune nahn ihyan u ma̱n, a̱ma ndeh yune adeche ca̱hno ihyan u ma̱n. 24 Sa̱hn nación yahn Israel ne, uhn yune din se castigo u, chahn se ndico ntihyon cun cuarta u. 25 Ino yune chahn se ya̱hn u. A̱ma yune ndo da̱ma ihyan, ca̱h ye tu u nde a chihno ye u, che ra̱hco ye. Numacuahn ro che quechicá na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ino yune cheche nun ba̱rco na̱n che quenún, a̱ma ro a̱ma ya̱n quenún va̱n nuniya̱hn. 26 A̱ma chuhríhn nduh cua̱n na̱n che quechicá yahn ntiyon che quenán. A̱ma ndeh yune adeche quenda ico u. Nduh cua̱n na̱n che quechicá ne, a̱ma ca̱hnda, yahn che a̱ma vate sa̱hn duco. A̱ma ndeh yune cuahto din ta̱n ihyan nación yáhn ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, nducó, adeche ca̱hno ye u. Adecotino che quechicá, viya̱n ma̱n, viya̱ta ma̱n, nuniya̱hn ma̱n, a̱ma chuhríhn, adeche cóh na̱hn cua̱n. Me sa̱hn che redin ca̱ se che ritahno se Dihvo vo Jesucristo ne, cuahn da̱ma chenun ino se vedeta̱n, nahn ca̱hno se u. 27 A̱ma chi cunó na̱n ntiyon ma̱n, a̱ma quenduché ma̱n, a̱ma chih cuicó ma̱n, chih ya̱cá ma̱n. Na̱hn cua̱n ne, adeche coh iché, quechicá va̱n ngo, nde tino yáhn metah.

28 Ava̱ne yahn nducuahn chemin chan ne, a̱ma rendedecadinó ro ro, ca̱va nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, te u che redín cuda̱do ihyan. 29 Nducoya̱ca dihno vo che hua ndah richahtino ye Dihvo vo ne, a̱ma rendedecadinó ca̱va ye. Namin nducoya̱ca dihno vo che redin ihyan che rahtendihco ye nunde ne, a̱ma ri rá̱n ca̱va ye. 30 Ndete che nahn co yenó ne, tahque ndah che co yenó yahn dehtenduh che rihco ro che hua rigonun chihvé. 31 Dendiohs, Chida Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che rendeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma ne, devano ye te cua̱co che rá̱hn. 32 Cuahn che quenán ya̱n Damasco ne, gobernador che rinan se rey Aretas, va se ya̱n min, ne chih se sanda̱do yune che nahn din se preso u. 33 Ate ndedevah ihyan u chete a̱ma cuahte cuahn veda̱me chete che ndacoriya chihto ya̱n me, ne nduco tihca̱ cáhn.

12

A̱ma vederihno che ca̱h Dihvo vo Jesucristo, ndihchero Pa̱blo

1 Hua redin yahn che ndeva má̱n yavená̱n, ate va che có nchuhn yahn a̱ma vederihno che te Dihvo vo Jesucristo, ndihcheró. 2-3 A ndeh nduyo che ritahnó Dihvo vo Jesucristo, ne ma̱n adive ne, a ri ndiche cun nduyo ne, quenda ye u vahchetero. Hua devanó, a má̱n, o vacó, atena̱n Dendiohs devano ye. Ate tanoca̱ nduh ne, quenda ye u vahchetero. 4 Min chihneván a̱ma ndeh ndudo che nde hua renta̱quinó deh che ca̱hmá yahn. Ava̱ne ne, ca̱hnda va che ca̱hmá. 5 Vederihno min che cua̱co, redin yahn che ndonán. Ate ca̱va má̱n ne, nde hua redin yahn che ndo ya̱dé. Atena̱n yahn che nde hua rigonun chihvé, atena̱n yahn chemin che co co yenó. 6 Ndete che nahn ndo ya̱dé ne, dehve ndere ndo ya̱dé, te ndudo cua̱co che ca̱hmá. Ate tahque ndah che nde hua ca̱hmá yahn, ca̱va che hua ca̱va chemin nevahnecun ihyan u, te atena̱n che cahnevan ye che renté ma̱n, ca̱hco ye cuda̱do nduhca̱ che quechicá ma̱n.

7 Ca̱va che hua a̱ma din ya̱dé che ndihcheró vederihno min ne, ca̱h yune Dendiohs che dechuh chundah a̱ma cah ta̱n, cheta̱h u, redin che rechuhríhn cuahn da̱ma. 8 A ino yune a̱ma chicá favor Dihvo vo Jesucristo che cahnevi ye cah min, 9 ate ra̱hn ye ri ye u te nduco che yahino ye u, a va, te tahque rihco ro ye vederihquentiyon yahn ye nduco ihyan che nde hua rigonun chihve ye. Chemin che a̱ma yenó che rechuhríhn, redin cah, te nduco tihca̱ ne, tahque rihco ro Dihvo vo vederihquentiyon yahn ye nducó. 10 Ri yenó yahn nducuahn che rechuhríhn na̱n ntiyon yahn Dihvo vo, che ndere riya ihyan u ma̱n, che redin ta̱n ye nducó ma̱n, che hua renda̱ca che rechuhnún ma̱n, che yah rahnó ma̱n, te cuahn che rendó nde ndiya̱hn ne, tahque rihco ro Dihvo vo vederihquentiyon yahn ye nducó.

Pa̱blo ne, a̱ma rendedecadino ye ca̱va ihyan yahn Dendiohs che vate ye ya̱n Corinto

11 A̱ma vedetundo che ra̱hn ya̱dé nduco nchuhn, ate nducote retuma ino ne sa̱hn che rihncheh se nchuhn ne, quenan cuma che tihca̱ dín. Nchuhn che redin yahn che ndeva ne yavená̱n, ndiyu má̱n, te andahre la̱do yáhn nde hua rigonun chihvé, ate hua dehva rinda nan yáhn na̱n sa̱hn apóstol chemin chan, che ra̱hco ne che a̱ma ndah se. 12 Cuahn che quenán va̱n nchuhn ne, nduco rino nduco ndah dín vederihno, chihnde ro che apóstol numa cua̱co u. 13 Nchuhn ne, da̱ma no din yahinó nchuhn nduco dihno vo che vate ye ta̱ma ya̱n. Ate ndete che ra̱hco ne che quendihcó nunde yahn che hua dendúh nchuhn che nda̱ca che chuhnún ne, codin chahtino ne yáhn.

14 Rá̱hn rí nchuhn te a rihcoya̱n yáhn che ndaconan chí quendihcheró nchuhn co ino yune. Nde hua dendúh nchuhn, te rechí ca̱va che ndah yahn ne, ndiyu ca̱va che nahn co yáhn dehtenduh che va yahn ne. Tihca̱, te redín nduhca̱ che redin ihyan che rihcacheh ye da̱ya ye. Ndiyu ma̱n ye chenan ino ye che ca̱hcacheh da̱ya ye ihyan. 15 Andahre cuahn che tahque yahinó nchuhn, ra tin ne, ne ti na̱n ti ino ne rendihchero ne u, ate nde nduco nduh ne, vá vedeyeno che quendí conán nchuhn, nde vá vedeyeno che ca̱hco mendá̱hn u ca̱va che ndah yahn ne.

16 Andahre devano cua̱co nducoya̱ca nchuhn che hua dendúh nchuhn ca̱va che nda̱ca che chuhnún, ate nde nduco nduh a̱ma o ne ne, renuhn ino ne, ra̱hn ne che nducote a̱ma ma̱yon u ne, chihnchéh nchuhn. 17 Namin a devano nchuhn che ndiyu che chihnchéh nchuhn che dechúh a̱ma o dihno vo, chendihchero ye nchuhn. 18 A dechúh Tito nduco ta̱ma dihno vo, chendihchero se nchuhn, ne a devano ne te hua chihncheh se nchuhn. Namin a devano ne te nde a̱ma nuhn hua nihncheh nuhn nchuhn, te da̱ma vederendedecadino yahn nuhn ma̱n, runeca̱de vatechica nuhn ma̱n.

19 Dihnó che yahinó nchuhn, che tihca̱ dirún yahn ne ne, co ra̱hco ne che ra̱hn nán ma̱n nuhn. Ate hua, te nde muhn nde na̱n Dendiohs, nducuahn che redin nuhn ne, redin nuhn numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che tahque numa ino ne cotahno ne ihyan. 20 Tihca̱ dín, te nahn che runeca̱de chenan nchuhn cuahn che ndá̱, ca̱va che co yenó ca̱va ne, ne hua nda̱ca yune che dín castigo nchuhn, co rá̱n. Va̱hinó ca̱va nchuhn, te dena̱n cuahn che ndá̱, nta̱cá nchuhn che vate ca̱nda ne ma̱n, redin ve ne yahn vih ma̱n, ta̱n ne nduco vih ma̱n, redin ya̱de ne ma̱n, redin vi ne ma̱n, retumaca̱h ne cuendo nduco vih ma̱n, rih nunde a̱ma ta̱ma ne yahn vih ma̱n, ndeh cua̱n ndi ne nduco vih ma̱n. 21 Namin va̱hinó, te dena̱n cuahn che dechuh tun Dendiohs u va̱n nchuhn ne, co cuihná̱n ca̱va ne. Co nde va che cuacó ca̱va a̱ma ya̱hn nchuhn che metah nto ino ne nunde che chenan cuma ne nde ro mena̱n, metah ca̱hcoma̱n ne che chihnga̱ redin ne ma̱n, che ndere rahtenan ne nduco ihyan che hua nihneva̱co ne nduco ye ma̱n, che a̱ma idihya ne ma̱n.

13

Ra̱hn Pa̱blo che ca̱hn tun ye ya̱n Corinto

1 Ma̱n co ino yune che ndaconan chí quendihcheró nchuhn. Nducoya̱ca ne che va nunde yahn ne ne, dinoca nda̱hco cua̱co o ino ihyan, tuhme co ne castigo. 2 Cuahn che ndá̱ chi o yune ne, a rá̱hn nduco nchuhn te cuahn che chí ta̱ma yune ne, dín castigo nducoya̱ca nchuhn che a chendihco ne nunde nde a ra̱hn me, nde nducoya̱ca nchuhn che cade rahtendihco ne nunde. Ma̱n ndaconan dirún yahn ne che a rá̱hn ca̱va che hua cona̱n ne. 3 Nducote nahn nchuhn che ca̱hco ró che quenán na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, cuahn che ndá̱ ta̱n ne, tumacadino ne. Dihvo vo Jesucristo ne, hua dehve va̱h ye nchuhn, te yudo vederihquentiyon yahn ye. 4 Andahre quenan ya̱h ye na̱n cruz, chih ye nduhca̱ a̱ma ihyan che nde hua rigonun chihve ye, ate ndedetuhche Dendiohs ihyan, nda̱hco ye vederihquentiyon ta̱h ye. Atihnoca̱ nuhn, andahre ra̱hco ihyan che nde hua rigonun chihve nuhn, ate ritahno nuhn ihyan min, ne chemin che te Dendiohs vederihquentiyon, chenan cuma nuhn ca̱va che ndah yahn ne.

5 Cuendedecadino nchuhn ca̱va ma̱n ne, a ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, o hua. Ndete che numa cua̱co ritahno ne ihyan ne, quenun Vaco Ndah yahn ye nchuhn, ne ndete che hua ne, hua. 6 Quenan inó che codevano nchuhn te nuhn ne, ritahno nuhn ihyan min numa cua̱co, quenun Vaco Ndah yahn ye nuhn. 7 Rica nuhn Dendiohs ca̱va nchuhn che hua cuahtendihco ne nunde, ne hua conan cuma che din nuhn castigo nchuhn, cuhnde ro che quenun Vaco Ndah yahn ye nuhn. Andahre nda̱hchenan ihyan nuhn, ca̱hma ye che hua quenun Vaco Ndah yahn ye nuhn, ate tihca̱ redin nuhn, te tahque nahn nuhn che runeca̱de cuahtechica ne, che co che quenda̱h yavena̱n nuhn. 8 Tihca̱, te nuhn ne, ndotenan che ca̱hca ta̱n nuhn yahn ihyan che redinahn ye Ndudo yahn Dendiohs ne, va che ndeva nuhn yavena̱n ye. 9 Vedeyeno yahn nuhn ne, che cotahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo numa ino ne. Dehve din yahn che nda̱hchenan ihyan nuhn. Namin reva̱h nuhn ca̱va ne, che nde tahque numa ino ne cotahno ne ihyan. 10 Chemin che numanahn che ametah chí ne, dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn ne, ca̱va che nto ino ne nunde yahn ne, ne hua conan cuma che dín castigo nchuhn cuahn che ndá̱ ta̱n. Tihca̱, te hua náhn che vederihquentiyon che te Dihvo vo Jesucristo u, cochihve dema̱n ca̱va che dín castigo nchuhn. Tahque ndah ne, náhn che cochihve ca̱va che quendi cotahno ne ihyan numa ino ne.

11 Dihnó, ma̱n ne, Dendiohs conduco ye nchuhn. Runeca̱de cuahtenan ne ma̱n, cueneca̱h ya̱n a̱ma ta̱ma ne chedave yahn vih ma̱n, a̱ma no ndudo codin ne nduco vih ma̱n, nda̱hca̱ cuahtenan ne nduco vih ma̱n, ne Dendiohs, ihyan min che yahino ye uvo ma̱n, redin ye che rahte dihn chedave yuhn vo ma̱n ne, conduco ye nchuhn. 12 Cueneca̱h a̱ma ta̱ma ne Dendiohs vih numacuahn vedino vedenecun. 13 Cuendeva ne Dendiohs yahn nducoya̱ca dihno vo che vate ye muhn.

14 Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn. Conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn. Tihca̱ co.

GALATAS

1

2

3

4

5

6

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N GALACIA

1

1 U Pa̱blo ne, ndiyu ihyan iyehnse che chihco ye vederihquentiyon tá̱h che co apóstol, te a Dihvo vo Jesucristo ma̱n, Dendiohs Chida, ihyan min che ndedetuhche ye Dihvo vo va̱n tena̱hn ma̱n. 2 Nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, che vate ne ya̱hn yahn Galacia, u nduco nducoya̱ca dihno vo che chenan ye muhn nducó, dirún nuhn ca̱ca cuh, dechuh nuhn yahn ne.

3 Dendiohs Chida ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne. 4 A Dihvo vo Jesucristo che chihco menda̱hn ye ihyan chih ye ca̱va nunde yuhn vo, ndedevahn ye uvo va̱n ihyan nunde nduhca̱ che nahn Chido vo Dendiohs, 5 ihyan min che va che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye numacuahn ro. Tihca̱ co.

Va a̱ma na̱n no ndudo ca̱va che ndevahn ihyan

6 A̱ma rahn inó che nduco nun raconda̱h veda̱me nchuhn Dendiohs, ihyan min che tenda̱hnun ye uvo, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo che yahino ye uvo. Ma̱n ne, riquendi ne ta̱ma na̱n ndudo. 7 Ndiyu che va ta̱ma na̱n ndudo ndah, ate che tahque ri ne, vate ihyan che redetohnan ye ino nchuhn, nahn ndacorun ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 8 Adecoduhno ihyan che cuahndudo ye ta̱ma na̱n ndudo che ndiyu ndudo che rahndudo nuhn, rihnevan nchuhn ne, ihyan min ne, va che conda ye, andahre u o a̱ma ángel che ca̱ca ye vahchetero. 9 Nduhca̱ che chicuáhn nchuhn ro mena̱n ne, ma̱n ne, ndaconan ntihyon yá̱n ta̱ma yune. Adecoduhno ihyan che cuahndudo ye ta̱ma na̱n ndudo che ndiyu ndudo che a chitahno nchuhn ne, ihyan min ne, va che conda ye.

10 U ne, hua rinúhn che co yeno ihyan iyehnse nducó, te che rinúhn ne, che co yeno Dendiohs. Ndete che núhn che co yeno ihyan iyehnse nducó ne, nde hua co conán na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo.

11 Dihnó, nahn che codevano nchuhn te ndudo ndah che cahndudó, chihnevan ne ne, ndiyu vededevano yahn ihyan iyehnse, 12 te nde a̱ma ihyan iyehnse ne, hua chicuahn ye u. Che rahndudó ne, ma̱n Dihvo vo Jesucristo te ye, checadinó.

13 A checadino nchuhn nduhca̱ ihyan u ro mena̱n cuahn che chitahnó da̱ma nduco ihyan nacíon yahn Israel. Din tá̱n nduco ihyan yahn Dendiohs, rihcó che decuihnó ihyan. 14 Nduhca̱ che ritahno ihyan nación yáhn Israel ne, u che tahque quenda̱hná̱n che co nducoya̱ca combiero yáhn, te numa inó quendí costumbre yahn ihyan ndico yáhn. 15 Ate Dendiohs ne, tenda̱hnun ye u numacuahn vedeyahino yahn ye, ne chihco vih ye u nde ro che metah cuhndeyá̱n. 16 Nda̱ ro che nahn ye ne, dechuh ye Da̱ya ye ná̱n, te cuande ye ndudo yahn ye u ca̱va che cuahndudó va̱n ihyan nación chena̱hn. Cuahn che tihca̱ chi ne, hua cháhn chiqueruné nde a̱ma ihyan, 17 nde hua cháhn ya̱n Jerusalén chendihcheró ihyan che tahque mena̱n ndi ye apóstol che co u. Tahque ndah ne, cháhn ya̱hn yahn Arabia. Chihno min ne, ndaconán ya̱n Damasco.

18 Nde chihno ino nduyo ne, tuhme cháhn ya̱n Jerusalén che ndihcheró Pedro, ne quenán nduco ye ntihyon ro. 19 Atena̱n ihyan min nduco Jacobo, dihno Dihvo vo Jesucristo, ndihcheró ihyan. Hua ndihcheró ihyan apóstol chena̱hn. 20 Nde na̱n Dendiohs ne, ndudo cua̱co che dirún yahn nchuhn.

21 Adive ne, cháhn ya̱hn yahn Siria ma̱n, ya̱hn yahn Cilicia ma̱n. 22 Ta̱hn min ne, dihno vo che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, che vate ye esta̱do yahn Judea ne, hua rendihche ye u. 23 Che devano ye yáhn ne, atena̱n che rente ihyan che a u che din tá̱n ro mena̱n me nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo ma̱n, che rahndudó ndudo che rihcó che decuihnó ro mena̱n me ma̱n, 24 ne rendeva ye yavena̱n Dendiohs ca̱vá.

2

Pa̱blo ne, nevahnecun ihyan apóstol chena̱hn ihyan

1 Chihno ndichecun nduyo ne, cháhn ta̱ma yune ya̱n Jerusalén nduco Bernabé, ne quendá Tito. 2 Cháhn, te checadinó te tihca̱ nahn Dendiohs. Min ndo da̱ma dema̱n ihyan che ndina̱n ye yahn ya̱co, ne neca̱h cuandé ihyan yahn ndudo ndah che rahndudó va̱n ihyan nación chena̱hn. Tihca̱ dín, te nahn cadinó deh ca̱hma ye yahn ntiyon yáhn, a cochihve o hua. 3 Nde Tito che nduco se u, andahre sa̱hn ta̱ma nación se, ate hua din ye fuerza che conan seña sa̱hn. 4 A̱ma o sa̱hn che redin ca̱ se che ritahno se Dihvo vo Jesucristo ne, cua̱hn ndeh chenda̱ se min, rano se nuhn, nahn cua cuande se nuhn dehco che vatema̱n ino nuhn, ritahno nuhn Dihvo vo Jesucristo, te nahn se che ndaconan quendi nuhn ley che dirun Moisés, din che denduh ino nuhn. 5 Ate nde tah hua tumaca̱h nuhn yahn sa̱hn chahn, te rendedecadino nuhn ca̱va nchuhn, ne hua ca̱h yune nuhn che tihdenan se costumbre ndico na̱n ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo.

6 Me ihyan ndina̱n chahn ne, a ndina̱n ye o hua, chemin ne, nde hua cuande yáhn, te Dendiohs ne, da̱ma no rendihche ye nducoya̱ca ihyan. Ihyan chahn ne, metah nde a̱ma na̱n ndudo che quendudona̱n devano ye che va che cacuahn ye u. 7 Tahque ndah ne, tumacadino ye che ma̱n Dendiohs nahn ye ntiyon u che cuahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan nación chena̱hn nduhca̱ che nahn ye Pedro che cuahndudo ye va̱n ihyan nación yahn Israel. 8 Nduhca̱ che ca̱h dito Dendiohs Pedro na̱n ntiyon va̱n ihyan nación yahn Israel ne, tihca̱ ca̱h dito ye u na̱n ntiyon va̱n ihyan nación chena̱hn. 9 Jacobo ma̱n, Pedro ma̱n, Jua̱n ma̱n, ihyan chahn che ndina̱n ye, nducote tumacadino ye te numacuahn vedeyahino nte Dendiohs vederihquentiyon u ne, nevahnecun ye nuhn, u nduco Bernabé, ne nte ca̱de ye che quendi nuhn cuahndudo nuhn va̱n ihyan nación chena̱hn, ne ma̱n ye ne, quendi ye cuahndudo ye va̱n ihyan nación yahn Israel. 10 Atena̱n che chica ye nuhn ne, che din nuhn cuande ca̱va ihyan cheva̱h che vate ye min. Chemin ne, numacuahn vedeyeno dináhn.

Pa̱blo ne, ya̱hve ye Pedro min ya̱n Antioquía

11 Adive cuahn che chahn Pedro ya̱n Antioquía ne, tumacadinó che hua runeca̱de ye, ne quenan cuma che ya̱hvé ihyan. 12 A mena̱n ne, reh ye da̱ma nduco ihyan nación chena̱hn. Ate cuahn che nda̱ a̱ma o sa̱hn che dechuh Jacobo ne, din vih ye, ametah cheh ye da̱ma nduco ihyan chahn, te va̱h ye ihyan che riquendi ye redinahn ye ley che dirun Moisés. 13 Nduco chemin ne, chihco ro ye che o na̱n o chende ye, ne nducoya̱ca ihyan nación yahn Israel che rendo da̱ma ye min, nde Bernabé ne, da̱ma chi ye nduco ye. 14 Che tihca̱ din ye ne, chihnde ro yahn ye che hua runeca̱de riquendi ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Chemin che rá̱hn rí Pedro na̱n nducoya̱ca ihyan ndiya̱co: “Di, che sa̱hn nación yahn Israel di, a metah ro che da̱ma ri nduco dihno vo ihyan nación chena̱hn, chihcoman costumbre yahn ihyan nación yehn. Ma̱n ne, ¿ta̱ca che nahn din fuerza dihno vo ihyan nación chena̱hn che dinahn ye costumbre yahn ihyan nación yehn?”

Ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ndevahn ye

15 Nuhn ne, ihyan nación yahn Israel nuhn, ndiyu ihyan nunde nuhn nduhca̱ ihyan nación chena̱hn. 16 Ate devano nuhn che atena̱n che cotahno vo Dihvo vo Jesucristo che ndeva Dendiohs uvo, ndiyu che dinahn vo ley che dirun Moisés. Chemin che na̱hn nuhn ne, ca̱va che ndeva Dendiohs nuhn ne, ndotenan che dinahn nuhn che rihquentiyon ley min ne, chitahno nuhn Dihvo vo Jesucristo. Tihca̱ din nuhn, te andahre dinahn ihyan che rihquentiyon ley min, ate hua ca̱va chemin ndeva Dendiohs ihyan.

17 Ma̱n che a chitahno nuhn Dihvo vo Jesucristo, che nahn nuhn che ndeva Dendiohs nuhn ne, ndete che quenda̱h ro yahn nuhn che ihyan nunde nuhn nduhca̱ ihyan nación chena̱hn ne, ¿a ca̱hquino vo ca̱hmo vo che Dihvo vo quendihco ye nunde ne? Hua. 18 A̱ma te a chihcoma̱n nuhn ley che dirun Moisés ne, ndete che ndaconan nuhn dinahn nuhn che rihquentiyon ne, nduco chemin ca̱hco ro nuhn che ihyan nunde nuhn. 19 Cua̱co che tihca̱, te u ne, a na̱n ley min tumacadinó che hua nda̱cá vederenchahco che dináhn vederihquentiyon yahn ma̱n, che tahque ndah cochahtinó Dendiohs ma̱n. 20 Anduhneca̱ ndete che quenan yá̱h da̱ma nduco Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya Dendiohs. A ihyan min che rihquentiyon ye u, ndiyu má̱n. A yahino ye u, ne chihco menda̱hn ye ihyan chih ye ca̱vá. Ma̱n ne, nducuahn che redín ne, a yahn che ritahnó ihyan. 21 Ndiyu che duche rinó vedeyahino yahn Dendiohs, ate hua co ndeva ye ihyan cuande yahn che dinahn ye ley che dirun Moisés, ne chemin che quenan cuma che chih Dihvo vo Jesucristo.

3

Che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, hua redotenan vo ley che dirun Moisés

1 Nchuhn dihnó che vate ne ya̱n Galacia, a te cuande ndah nuhn nchuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che quenan ya̱h ye. Ate ma̱n ne, a̱ma tundo nda̱conda̱ ne, chitahno ne yahn ihyan che chihncheh ye nchuhn, chihcoma̱n ne che redinahn ne ndudo cua̱co. 2 Nahn che cuahte nchuhn ndedecadino ne. ¿A te Dendiohs Vaco Ndah yahn ye nchuhn yahn che dinahn ne ley che dirun Moisés, o te ye yahn che chitahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo? 3 Hua co nchuhn cheva̱h ca̱ tundo. A quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn yahn che chitahno ne, ne hua nda̱hca̱ che ndevana̱n ne richahtino ne ley min. 4 Ndete che ca̱hcoma̱n nchuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, nde a̱ma na̱n dehtenduh che a din Dendiohs nduco ne, hua cochihve yahn ne. Ate quenan inó che cochihve yahn nchuhn. 5 Cuahn che redin Dendiohs che renun Vaco Ndah yahn ye nchuhn, rinahn vederihno va̱n ne ne, ndiyu ca̱va che redinahn ne ley che dirun Moisés, te ca̱va che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo.

6 Cua cuande ne nduhca̱ che chinahn nduco Abraham. Ihyan min ne, chitahno ye Dendiohs, ne ca̱va chemin no che nedin yahn Dendiohs ihyan. 7 Cuedevano nchuhn te nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dendiohs ne, riquendi ye yune yahn Abraham. 8 Nde a ra̱hn me ne, a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs te ihyan nación chena̱hn che cotahno ye ne, nedin yahn Dendiohs ihyan. Ndudo ndah min ne, a ndudo che ca̱h Dendiohs Abraham, ra̱hn ye tuhca̱: “Vedeyahino che quenan cumá ndoque ne, a namin che ndah yahn ihyan nducuahn nación.” 9 Nducote tihca̱ ne, nducoya̱ca ihyan che ritahno ye ne, nedin yahn Dendiohs ihyan nduhca̱ che nedin yahn ye Abraham yahn che chitahno ye.

10 Me nducoya̱ca ihyan che richahtino ye che ndevahn ye nduco che dinahn ye ley che dirun Moisés ne, va che conda ye, te nde a̱ma ihyan hua cocha ye dinahn ye ley min. Va che conda ye, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Nducoya̱ca ihyan che hua dinahn ye nducuahn che ndirun na̱n ley ne, va che conda ye.” 11 Nducote tihca̱ ne, a ndero ndi che nde a̱ma ihyan hua tuno ye na̱n Dendiohs nduco che dinahn ye ley min. A namin no tun ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “A ihyan che ritahno ye che ndedevahn Dendiohs ihyan, ndeva ye ihyan.” 12 Ate hua tihca̱ ley che dirun Moisés, te chemin ne, rihquentiyon che dinahn ihyan ndiyu che cotahno ye. Chemin ne, a ndirun na̱n ley min tuhca̱: “Ihyan che dinahn ye nducuahn che rihquentiyon ley cuh ne, ndevahn ye.”

13 Dihvo vo Jesucristo ne, a ndedevahn ye uvo, metah che conda vo nduhca̱ che rihquentiyon ley min. Ma̱n ye chuhrihn ye menun vo, chi ye ye castigo che va che co vo. Chinahn nduco ye nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Nducoya̱ca ihyan che a ndinda ye ne, renan ya̱h ye.” 14 Nduco tihca̱ ndedevahn ye uvo ca̱va che din ye che conahn ndudo che neca̱h Dendiohs Abraham ca̱va che ndah yahn ihyan nación chena̱hn. Namin nduco tihca̱ ne, nducoya̱co vo che ritahno vo ne, conun Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo nduhca̱ che a ca̱h ye ndudo yahn ye.

15 Dihnó, cua cuande nchuhn ejemplo cuh che ntihyon yá̱n: Cuahn che redendah ihyan a̱ma ca̱ca, redin ye firma, rihco ye ne, nde a̱ma ihyan hua co ca̱hca ta̱n ye yahn, nde hua co ndedendah ye nduhca̱ che nahn ye. 16 Me ndudo yahn Dendiohs che ca̱h ye Abraham nduco nda̱ta yahn ye ne, che ndirun che nda̱ta yahn ye ne, conahn che a̱ma no ihyan na̱n nda̱ta yahn ye, ndiyu nducoya̱ca ye. Ihyan min ne, a Dihvo vo Jesucristo. 17 Cuedevano nchuhn te Dendiohs ne, ca̱h ye ndudo yahn ye Abraham, ne ca̱h dito ye. Me ley che dirun Moisés chihno cun ciento ndico ndiche nduyo adive ne, hua co che ca̱hca ta̱n yahn ndudo min. 18 Che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye Abraham che din ye che ndah nduco nducoya̱ca ihyan ne, conahn nduco ye yahn che ticha̱ chi yeno Dendiohs ndiyu yahn che dinahn ye ley min.

19 Nducote tihca̱ ne, co vate ihyan che ndedecadino ye: “¿Dehra cochihve ley che dirun Moisés tuhme ne?” Cuedevano nchuhn te chihnde adive atena̱n ca̱va che chihco ro nunde yahn ihyan nde nda̱ ro che na̱n nda̱ta yahn Abraham quenda̱h ihyan min che a nente ca̱de Dendiohs nduco Abraham yahn ye. Dechuh Dendiohs ángel, nda̱hco ye ley min ta̱h Moisés ca̱va ihyan ya̱n. 20 A ndero ndi che chichihve Moisés yahn Dendiohs ma̱n, ca̱va ihyan ya̱n ma̱n. Namin a ndero ndi che Dendiohs che ca̱h ye ndudo yahn ye Abraham ne, a ihyan min no tun che nda̱hco ye ley yahn ye ta̱h Moisés. 21 Andahre tihca̱, ate ley yahn ye che nda̱hco ye ta̱h Moisés ne, ndiyu che renda̱hco ca̱de ye ndudo che ca̱h ye Abraham, te hua nedin yahn ye ihyan, ndevahn ye nduco che dinahn ye ley min. 22 Tahque ndah ne, rihco ro ley min che va che conda nducoya̱ca ihyan, din nunde yahn ye. Tihca̱ rihco ro ley min ca̱va che ihyan che cotahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ndeva Dendiohs ihyan, nduhca̱ che a neca̱h ye ndudo yahn ye.

23 Numanahn che metah nda̱ Dihvo vo Jesucristo, cotahno vo ihyan ne, chihco rino ley min uvo. 24 Anduhneca̱ ndete che din ley min cuda̱do uvo, tihyon yune uvo ca̱va che cotahno vo ihyan min, nedin yahn Dendiohs uvo. 25-26 Ate ma̱n che a nedin da̱ya Dendiohs uvo yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ametah rendotenan vo ley min. 27 Nducoya̱co vo che chedenune vo, nevahnecun vo Dihvo vo Jesucristo ne, ndo vo ihyan yahn ye. 28 Ma̱n ne, nde hua redin yahn che nda̱hchenan vih vo. Dehve din yahn ata̱nochan ihyan yahn ye, a ihyan nación yahn Israel ye, o ihyan ta̱ma nación ye, a redin ye ntiyon yahn ihyan, o redin ye ntiyon yahn ma̱n ye, a nda̱hta ye, o cha̱hn ye. Hua dehve din yahn ta̱chan vo, te che ndichahtino vo Dihvo vo Jesucristo ne, a da̱ma no nducoya̱co vo. 29 Nducote a yahn Dihvo vo Jesucristo uvo ne, riquendi vo yune yahn Abraham, ne ndeva Dendiohs uvo nduhca̱ che a neca̱h ye ndudo yahn ye.

4

1 Cua cuande nchuhn ta̱ma ejemplo: A̱ma sa̱hn dihn che va che ndonda̱ ta̱h se vedecuihca yahn chida se ne, numanahn che lihn ca se ne, rendihche ihyan sa̱hn anduhneca̱ mozo, andahre sa̱hn min co yahn se nducuahn. 2 Va ihyan che redin ye cuda̱do sa̱hn ma̱n, rendihche ye ca̱va se ma̱n, nde nda̱ ro che nda̱hco chida se dehtenduh yahn ye ta̱h se. 3 Atihnoca̱ uvo, te ro che metah cotahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ checa̱hya uvo, riquendi vo costumbre yahn ihyan ndico yuhn vo. 4 Ate cuahn che tuno ro che a ndihco ca̱de Dendiohs ne, dechuh ye Da̱ya ye. Ihyan min ne, ndo ye ihyan iyehnse, chihndeya̱n ye, ne dinahn ye ley che dirun Moisés, 5 ca̱va che nduco tihca̱ ndedevahn ye uvo yahn vederihquentiyon yahn ley min, ne nedin da̱ya Dendiohs uvo. 6 Ma̱n che a nedin da̱ya Dendiohs uvo ne, dechuh ye Vaco Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya ye, conun chete chedave yuhn vo, ne cova̱h tuhca̱: “Ndih che Chidá.” 7 Nducote tihca̱ ne, a ndero ndi che ndiyu ihyan va̱ne uvo. A ndevahn vo, nedin da̱ya Dendiohs uvo, ne ndeva ye uvo yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo.

Pa̱blo ne, rendedecadino ye ca̱va ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

8 Ro mena̱n me ne, vatechica va̱ne nchuhn na̱n Dendiohs, nde hua devano ne che va ye, rendeva ne yavena̱n dehtenduh che ndere redin ne dendiohs yahn ne. 9 Ate ma̱n che a nevahnecun ne Dendiohs, nedin yahn ye nchuhn ne, ¿ta̱ca̱ che ndaconan ne dinahn ne costumbre chemin chan che nde hua cochihve? 10 Nchuhn ne, renevahnecun ne dehtenduh vihco ma̱n, rihco vih ne iyo ma̱n, nduyo ma̱n, che ra̱hco ne che ca̱hnda. 11 Rendedecadinó che a chinda ntiyon che dín va̱n ne, chicuáhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn.

12 Dihnó, nducote da̱ma chi vo nduco vih ro mena̱n me ne, ricá nchuhn che quendi ne yune yáhn, ca̱hcoma̱n ne costumbre ndico nduhca̱ che a chihcomá̱n. Quenan inó che dinahn ne che ricá nduhca̱ che din ne ro mena̱n me. 13 A devano nchuhn te yahn che chi cáh, che quenán ya̱n va̱co ne, ne chemin che nda̱ca yune che cahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chihnevan ne. 14 Andahre nda̱ca yune che nda̱hchenan nchuhn u yahn che cáh, ate hua din ne, nde hua chaconda̱h veda̱me ne u. Tahque ndah ne, nevahnecun ne u, ndihche ne u anduhneca̱ ndete che a̱ma ángel yahn Dendiohs u ma̱n, anduhneca̱ ma̱n Dihvo vo Jesucristo u ma̱n. 15 ¿A china̱n nchuhn vedeyahino che chahtenan cuma ne nducó ro mena̱n me ne? A̱ma ndedecadino ne yahn cah che quenan ndutiná̱n, nde a rino ne che tico ne ndutina̱n ne, te ne u. 16 Ma̱n ne, ¿a raconda̱h veda̱me nchuhn u yahn che riya̱hvé nchuhn che cuahtechica ne nduhca̱ che nahn Dendiohs ne?

17 Sa̱hn che tihca̱ rinun se nchuhn ne, ndiyu che yahino se nchuhn, te yahn che nahn se che cuaconda̱h veda̱me ne nuhn, nevahnecun ne sa̱hn. 18 Codin nun ino nchuhn, codin ne che ndah cuahn da̱ma, ndiyu dema̱n cuahn che quenún va̱n ne. 19 Da̱yá che yahinó nchuhn, a̱ma rechuhríhn che rendedecadinó ca̱va nchuhn, ne quendi chuhríhn nde nda̱ ro che conan dinahn ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ che redin yahn. 20 A̱ma náhn ndete che a quenún va̱n nchuhn, ne cacuáhn nchuhn nduco rino nduco ndah ca̱va che conahn ne, te a̱ma rendedecadinó ca̱va ne.

Ejemplo yahn Agar nduco Sara

21 Nchuhn che nahn nevahnecun ne ley che dirun Moisés, ¿a renahn ne nducuahn che rihquentiyon ne? 22 Na̱n ley min ne, ndirun che Abraham ne, nda̱ca o da̱ya ye. A̱ma se ne, chacoya̱hn ta̱hn deca̱hya yahn ye che ndere quenan ye nduco te, ne ta̱ma se ne, chacoya̱hn ihyan nda̱hta yahn ye. 23 Ta̱hn deca̱hya yahn ye ne, nda̱ca da̱ya te yahn che din chihyo ye ta̱hn. Ate ihyan nda̱hta yahn ye ne, nda̱ca da̱ya ye yahn che a tihca̱ neca̱h Dendiohs ndudo yahn ye. 24-25 Che tihca̱ chi ne, covahn a̱ma ejemplo che tuhca̱ conahn: Nduh che o ihyan nda̱hta chahn ne, anduhneca̱ o ndudo che chihco Dendiohs. Agar, ta̱hn deca̱hya che ndere quenan te nduco Abraham ne, anduhneca̱ ley che ca̱h Dendiohs Moisés min Cuete Sinaí, nación yahn Arabia. Ihyan ya̱n Jerusalén ma̱n, ihyan chena̱hn ma̱n, che renevahnecun ca ley min ne, anduhneca̱ sa̱hn decua̱h dema̱n che chacoya̱hn ta̱hn min, che rihquentiyon ihyan sa̱hn. 26 Ate uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, hua tihchan vo, te quenan cuma che cuahtenan vo vahchetero. 27 Tihca̱, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Di che hua renda̱ca daye, che nde hua devene deh che renan yah chete nda̱hta che racoya̱hn ye,

co yene, nde tuno cuah yene,

te tahque ya̱hn da̱ya nda̱hta dema̱n

che co nda̱hta che va incha̱hn ye.

28 Dihnó, uvo ne, anduhneca̱ Isaac, da̱ya Sara, ihyan min che a neca̱h Dendiohs ndudo yahn ye che va che cuhndeya̱n ye. 29 Cuedevano ne te ro mena̱n me ne, sa̱hn che chacoya̱hn ta̱hn deca̱hya che ndere quenan te nduco Abraham ne, din ta̱n se nduco sa̱hn da̱ya Sara, sa̱hn min che ca̱h Vaco Ndah yahn Dendiohs fuerza chaco se che nda̱ca ye sa̱hn. Atihnoca̱ ma̱n ro cuh, te ihyan che renevahnecun ca ye ley che dirun Moisés ne, redin ta̱n ye nduco uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 30 Ate dehve din yahn chemin, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Cuaconda̱h vedame ta̱hn deca̱hya me nduco sa̱hn da̱ya te.” Atihnoca̱ ihyan che renevahnecun ca ye ley che dirun Moisés, te hua co cuande ye va̱n ihyan yahn Dendiohs. 31 Dihnó, nducote tihca̱ ne, cuedevano ne te uvo ne, anduhneca̱ da̱ya Sara, ndiyu nduhca̱ da̱ya ta̱hn deca̱hya me.

5

1 Dihvo vo Jesucristo ne, a ndedevahn ye uvo. Ma̱n ne, ametah nahn che ca̱h rihn ma̱n vo uvo, quendi vo costumbre ndico che nevahnecun vo ro mena̱n.

2 U Pa̱blo ne, riya̱hvé nchuhn. Cuihcovan ne che ca̱hmá. Ndete che cuahnecun ne che conan seña nchuhn ne, nde hua cochihve yahn ne che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo. 3 Namin rá̱hn rí nchuhn ta̱ma yune te ihyan che cuahnecun ye che conan seña ihyan ne, quenan cuma che dinahn ye nducuahn che rihquentiyon ley che dirun Moisés. 4 Duh nchuhn che ra̱hco ne che ndeva Dendiohs nchuhn yahn che redinahn ne ley min ne, a chaconda̱h veda̱me ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, a denda ne, te metah yahino Dendiohs nchuhn ma̱n. 5 Uvo, nducote ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nducote quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs uvo ma̱n ne, chenan ino vo che ndeva Dendiohs uvo. 6 Che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, hua rigonun chihve a chenan seña uvo, o hua. Che rigonun chihve ne, che cotahno vo ihyan min ma̱n, cuahtenan cumo vo vedeyahino ma̱n.

7 Ro mena̱n me ne, a̱ma nda̱hca̱ dinahn nchuhn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Ma̱n ne, ¿duh rinun nchuhn che cuacota̱hn ne? 8 Dendiohs, ihyan min che tenda̱hnun ye nchuhn ne, a ndero ndi che ndiyu ihyan min din ye che ndacorune vederendedecadino yahn ne. 9 Cuedevano nchuhn te ndudo yahn sa̱hn min che rinun se nchuhn ne, anduhneca̱ tahsihn ya̱ che rendih va̱n nducuahn ya̱che. 10 U ne, quenan inó Dihvo vo Jesucristo che din ye che quendi nchuhn ndudo che chicuáhn nchuhn. Me adecoduhno sa̱hn min che rinun se nchuhn ne, va che din Dendiohs castigo sa̱hn.

11 Dihnó, u ne, hua rihquentiyón ihyan che conan seña ihyan, quendi ye ley che dirun Moisés, te ndete che tihca̱ redín ne, ihyan nación yáhn nde hua din ta̱n ye nducó ma̱n, nde hua co ta̱n ye che rahndudó che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo na̱n cruz ca̱va nducoya̱co vo ma̱n. 12 Sa̱hn che vatechica se rinun se nchuhn che conan seña nchuhn ne, tahque nda̱hca̱ che a̱ma yune no ca̱hca nduh se sa̱hn.

13 Me nchuhn dihnó ne, a din Dihvo vo Jesucristo che vatema̱n ino ne. Ametah va che ca̱h rihn ne nchuhn, dinahn ne che rihquentiyon ley ndico me. Ate hua ndedecadino ne che nducote a vatema̱n ino ne ne, co cuahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde. Tahque ndah ne, numacuahn vedeyahino cuinan a̱ma ta̱ma ne vih, 14 te vederihquentiyon yahn Dendiohs che mena̱n vihca ne, tuhca̱: “Codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahine man di.” 15 Ate ndete che va̱n ma̱n nchuhn condinun condina̱hno ne vih ne, cuihco ne cuda̱do, te dena̱n co nda̱che nducoya̱ca ne, ne din vi a̱ma ta̱ma ne yahn vih.

Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, rihca ta̱n che quendi vo vedeyeno yahn ma̱n vo

16 Rá̱hn rí nchuhn che dinahn ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ca̱va che hua nda̱ca yune che cuahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde, 17 te nduco chemin ne, reca̱h nda̱che ne Vaco Ndah yahn Dendiohs. Chemin che hua nda̱hca̱ che cuahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde. 18 Ndete che reca̱h yune ne che rihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn ne, ametah quenan cuma che dinahn ne vederihquentiyon yahn ley che dirun Moisés.

19 A ndero ndi ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde, te ndere rahtechica ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, redin ye dehtenduh che chihnga̱ ma̱n, metah vedecuihno na̱n ye ma̱n, 20 rendeva ye yavena̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, redin cuah ye ma̱n, rendihche ta̱n ye vih ma̱n, rahte ca̱nda ye nduco vih ma̱n, redin dihta ye ma̱n, ri ta̱n ye ma̱n, redin cheche chedave yahn ye nduco ihyan chena̱hn ma̱n, rihco ca̱nda ye va̱n ihyan ma̱n, 21 redin ve ye ma̱n, rihno ye vih ma̱n, rahtechica coh ye ma̱n, a cuda̱do che reh no ye vate ye ma̱n, a ndeh na̱n ca nunde chemin chan rahtendihco ye ma̱n. Ndaconan riya̱hvé nchuhn te nducoya̱ca ihyan chemin chan ne, hua nedin yahn Dendiohs ihyan.

22 Ate ihyan che reca̱h yune ye che rihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan ne, tuhchan ye: Chenan cuma ye vedeyahino ma̱n, vedeyeno ma̱n, nda̱hca̱ chenan ye nduco ihyan chena̱hn ma̱n, chahtino ye ma̱n, ndah ihyan ye ma̱n, redinahn ye ndudo yahn ye ma̱n, 23 necun ye ma̱n, hua riquendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ma̱n. Ihyan chahn ne, rihquentiyon Vaco Ndah yahn Dendiohs ihyan, ne ametah quenan cuma che dinahn ye ley che dirun Moisés. 24 Ihyan chahn ne, a yahn Dihvo vo Jesucristo ihyan, ne ametah riquendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde. 25 Nducote a ndacorun Vaco Ndah yahn Dendiohs vederendedecadino yuhn vo, ndo vo anduhneca̱ ihyan ra ne, nahn che na̱n nducuahn che redin vo ne, din vo nduhca̱ che nahn. 26 Hua din yahn che din cun vo ma̱n, din ve vo ma̱n, nda̱ca yune che co ta̱n a̱ma ta̱ma vo nduco vih.

6

Nduhca̱ che nahn che cuahtechico vo

1 Dihnó, ndete che a̱ma cha ihyan va̱n nchuhn dena̱n condihco ye nunde ne, nchuhn che redinahn ne vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, coya̱hve ne ihyan nduco rino nduco ndah ca̱va che nto ino ye nunde min, nda̱ca ye vederenchahco. Nahn che a̱ma ndah ca̱hco a̱ma ta̱ma ne cuda̱do, te dena̱n nduco ne condihco ne nunde. 2 Cuinan a̱ma ta̱ma ne vih, te tihca̱ rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo. 3 Ndete che ra̱hco a̱ma cha nchuhn che a̱ma rigonun chihve ne cuahn che hua cua̱co ne, rihncheh ma̱n ne nchuhn. 4 Quenan cuma che ndedecadino queri a̱ma ne yahn dehtenduh che redin ne, hua rendotenan che cua cuande ne ihyan chena̱hn. Me ndete che runeca̱de ne ne, va deh cuande che co yeno ne. 5 Tihca̱, te queri a̱ma ihyan ne, ca̱h rihn ma̱n nunde yahn ye ihyan.

6 Ihyan che rahn ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, nahn che da̱ma co ye nduco ihyan ricuahn yahn ye, din ye dehtenduh che runeca̱de.

7 Hua co nchuhn cheva̱h ca̱ tundo, ndedecadino ne che co cahncheh ne Dendiohs, te tuno ca nunde yahn ihyan ne, a tihca̱ va che nedihve ye. 8 Ndete che cuahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, cuahtendihco ye nunde ne, va che conda ye. Ate ndete che dinahn ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 9-10 Chemin che quenan cuma che numacuahn chedave yuhn vo din vo che ndah nduco nducoya̱ca ihyan, mena̱n vihca nduco ihyan che da̱ma ritahno vo nduco ye Dihvo vo Jesucristo, te ndete che tihca̱ din vo cuahn da̱ma ne, ndeva Dendiohs uvo.

11 Condihche nchuhn nduhca̱ che a ndero ndi che a̱ma rahte letra redirun má̱n yahn ne. 12 Sa̱hn che redin se fuerza nchuhn che conan seña nchuhn ne, tihca̱ redin se, te nahn se che quenda̱h yavena̱n se na̱n ihyan nación yahn Israel ma̱n, hua nahn se che din ta̱n ye nduco se yahn che rahndudo se che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo ca̱vo vo ma̱n. 13 Sa̱hn chahn ne, chenan seña sa̱hn, ate hua redinahn se nducuahn che rihquentiyon ley che dirun Moisés. Che nahn se che conan seña nchuhn ne, atena̱n ca̱va che din ya̱de se che sa̱hn chahn chihquentiyon se che conan seña nchuhn. A chemin che vedeyeno yahn se. 14 Ate u ne, atena̱n che chih Dihvo vo Jesucristo, quenan ya̱h ye na̱n cruz, ndedevahn ye u ne, a chemin no che vedeyeno yáhn, te nduco chemin chihcomá̱n che quechicá vedeyeno yahn má̱n, quendihcó nunde. 15 Uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, hua dehve din yahn a chenan seña uvo, o hua. Che rigonun chihve ne, che ndacorun vo vederendedecadino yuhn vo, ndo vo anduhneca̱ ihyan ra. 16 Nducoya̱ca ihyan che redinahn ye vederihquentiyon cuh ma̱n, ihyan chena̱hn che namin ndi cuande ye va̱n ihyan yahn Dendiohs ma̱n ne, ricá Dendiohs che din yahino ye ihyan, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ye.

17 Che cuahn ca ne, ametah náhn che denduh nde a̱ma nchuhn u nduco vedetundo yahn ne che ritahno ne yahn sa̱hn chahn. Cuedevano nchuhn te che chenan muhn chenan min ya̱to u ne, a yahn che redín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo.

18 Dihnó, Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

EFESIOS

1

2

3

4

5

6

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N EFESO

1

1 U Pa̱blo, apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo che tenda̱hnun Dendiohs u, dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn nchuhn ihyan yahn Dendiohs che vate ne ya̱n Efeso, ritahno ne numa ino ne Dihvo vo. 2 Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Redin Dendiohs che ndah nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

3 Ndeva vo yavena̱n Dendiohs yuhn vo, Chida Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che din ye nducuahn che ndah ca̱va chedave yuhn vo. Din ye che ritahno vo Dihvo vo, ne ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che vate vo vahchetero. 4 Nde ro che ametah cuhnde iyehnse ne, a tenda̱hnun ye uvo ca̱va che co vo ihyan yahn ye ma̱n, ca̱va che hua cuahtendihco vo nde a̱ma nunde na̱n ye ma̱n. 5 Numacuahn vedeyahino chihco ca̱de ye che cotahno vo Dihvo vo Jesucristo, nedin da̱ya ye uvo nduhca̱ che nahn ma̱n ye. 6 Tihca̱ din ye ca̱va che ndeva vo yavena̱n ye yahn vedeyahino chahte yahn ye. Nedin yahn ye uvo, te a̱ma yahino ye uvo che cuande yahn Da̱ya ye che yahino ye, 7 ihyan min che chera yun yahn ye ca̱va che ndevahn vo. Ma̱n ne, a nchahco Dendiohs nunde yuhn vo, te a̱ma yahino ye uvo. 8 Te ndahva ye vededevano chahte uvo, 9 din ye che chenahn vo ta̱ca̱ che nahn ma̱n ye, che nde hua tumacadino ihyan ro mena̱n. Tihca̱ din ye nduhca̱ che a chihco ca̱de ma̱n ye. 10 Nducote ndedevahn Dihvo vo Jesucristo ihyan yahn ye ne, chihco ca̱de Dendiohs che ndo da̱ma nducoya̱ca nducondi ihyan chahn. Nda̱ ro yahn ne, a vahchetero, o muhn iyehnse cuh, adecotino che chenan ye, va che ndo da̱ma ye.

11 Dendiohs che redin ye nducuahn ata̱neca̱ che nahn ma̱n ye ne, a tenda̱hnun ye nuhn ca̱va che cotahno nuhn Dihvo vo Jesucristo, ndevahn nuhn. 12 Tihca̱ din ye, te nahn ye che ndeva ihyan yavena̱n ye che cuande yahn nuhn che tahque mena̱n chitahno nuhn Dihvo vo Jesucristo. 13 Namin nchuhn che chihcovan ne ndudo ndah, ndudo cua̱co che rendedevahn ihyan, a chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ne. A chitahno ne ihyan, ne chemin che Vaco Ndah yahn Dendiohs che neca̱h ye ndudo yahn ye che va che chi muhn iyehnse cuh ne, a chihco vih nchuhn. 14 Quenun Vaco Ndah yahn ye queri a̱ma vo ca̱va che co devano vo che va che conahn che ndevahn vo. Chemin che ndeva vo yavena̱n Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye.

Chica Pa̱blo che din Dendiohs che conahn ndah ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

15 Nducote tihca̱ va che co ma̱n, nducote a checadinó che riquendi nchuhn ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, redin yahino ne nducoya̱ca ihyan yahn ye ma̱n, 16 riquendí renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs ca̱va ne queri a̱ma yune che revá̱h. 17 Ricá Dendiohs yahn Dihvo vo Jesucristo, Dendiohs Chida che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, che din ye che conun Vaco Ndah yahn ye nchuhn, din che cuahtenan cuma ne vededevano, conahn ne ndudo ndah yahn ye. 18 Ricá ihyan che din ye che codevano ne che tenda̱hnun ye nchuhn ca̱va che ndeva ye nchuhn ma̱n, nduhca̱ che, numacuahn vederihquentiyon yahn ye, ndedevahn ye ihyan yahn ye ma̱n, 19 rendahcorun ye vederendedecadino yuhn vo, redin ye che rendo vo anduhneca̱ ihyan ra ma̱n. A numacuahn vederihquentiyon min, 20 ndedetuhche ye Dihvo Jesucristo va̱n tena̱hn, chihco ndah ye ihyan la̱do ta̱h cua̱co ye vahchetero, 21 ca̱va che ca̱hcantiyon ye nducoya̱ca ihyan che chenan cuma ye vederihquentiyon ma̱n, nde nducoya̱ca ángel ma̱n. Ca̱hcantiyon ye cuahn da̱ma, ro cuh ma̱n, ro che cochi ma̱n. 22 Nda̱hco Dendiohs nducuahn vederihquentiyon ta̱h ye, ne chaconahn ye ihyan che cona̱n ye yahn nducoya̱ca ihyan yahn ye. 23 Va̱n nducoya̱ca ihyan chahn ne, anduhneca̱ ndete che ri numa ma̱n ye. Ihyan min ne, rihquentiyon ye numachahte.

2

Ndedevahn Dendiohs ihyan yahn ye

1 Ro mena̱n me ne, anduhneca̱ ndete che a ndih vo, nedin nunde yuhn vo. Ate ma̱n ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo. 2 Ro min ne, din vo nducuahn che hua ndah, dinahn vo nduhca̱ che nahn chundah, sa̱hn min che nde meniyon rihquentiyon se vaco chihnga̱ ma̱n, ihyan che rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ma̱n. 3 Anduhnechan ihyan chahn, tihchan nducoya̱co vo ro mena̱n, te chahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, chahtendihco vo nunde. Chemin che a vate menda̱hn vo ro min che co vo castigo yah yahn Dendiohs. 4 Ate Dendiohs, nducote a̱ma chahte vedeva̱hino quenan cuma ye ne, a̱ma yahino ye uvo. 5 Andahre anduhneca̱ ndete che a ndih vo, din nunde yuhn vo, ate nducote chitahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nedin yahn ye uvo. Ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che a ndedetuhche ye uvo, ametah rahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, rahtendihco vo nunde. A ndedevahn ye uvo numacuahn vedeyahino yahn ye. 6 Ndedetuhche ye Dihvo vo, chihco ndah ye ihyan vahchetero, ne anduhneca̱ ndete che tihca̱ din ye nduco vo, nedin da̱ma ye uvo nduco ye. 7 Tihca̱ din ye ca̱va che ca̱hco ro ye numacuahn ro che a̱ma yahino ye uvo che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. 8 Din ye che chitahno vo ihyan min, ndedevahn ye uvo numacuahn vedeyahino yahn ye. A yahn vedeyahino yahn ma̱n ye din ye che chitahno vo, ndiyu yahn vederendedecadino yahn ma̱n vo ma̱n, 9 ndiyu yahn che rigonun chihve dehtenduh che nedin vo ma̱n. A tihca̱ va ca̱de ca̱va che hua din ya̱de nde a̱ma ihyan. 10 A Dendiohs che chihco ca̱de ye ta̱chan ihyan uvo. Nde ro che ametah cotahno vo, a ndihco ca̱de ye yune che quendi vo. A ihyan min che din ye che chitahno vo Dihvo vo Jesucristo.

Ndo ya̱n Dendiohs nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

11 Nducote tihca̱ din Dendiohs nduco vo ne, cuahtenun ino nchuhn te ro mena̱n me ne, vatechica va̱ne ne, hua ndi cuande ne va̱n ihyan nación yahn Israel che chenan seña che raconahn ma̱n ye ihyan. 12 Ro min ne, anduhneca̱ ndete che ametah Dihvo vo Jesucristo ca̱va nchuhn ma̱n, hua ndi cuande ne va̱n ihyan nación yahn Israel ma̱n, nde hua ca̱va ne che nente ca̱de Dendiohs ndudo yahn ye ma̱n. A ndere vate ne iyehnse, nde hua devano ne yahn che rendedevahn Dendiohs ihyan, nde hua devano ne che va ye. 13 Ro min ne, a̱ma yahn chenan ne che cotahno ne Dendiohs. Ate ma̱n che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chera yun yahn ye ca̱vo vo ne, nedin yahn Dendiohs nchuhn, 14 te din Dihvo vo che ndo ya̱n ye nduco vo. Ava̱ne ne, nuhn ihyan nación yahn Israel ma̱n, nchuhn ihyan ta̱ma nación ma̱n, din ye che ndo ya̱n vo nduco vih, 15 chihnovi ye vedeta̱n yuhn vo. Chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye, ne nduco chemin ne, chihnovi ye vederihquentiyon yahn ley che dirun Moisés, nedin ye a̱ma cua̱n no uvo nduco vih. 16 Quenan ya̱h ye na̱n cruz, ne nduco chemin ne, chihnovi ye vedeta̱n yuhn vo, nedin da̱ma ye uvo nduco vih. Din ye che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo.

17 Tihca̱ nda̱ Dihvo vo Jesucristo, cahndudo ye ndudo ndah che ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, nuhn ihyan nación yahn Israel che a nedin yahn Dendiohs nuhn ma̱n, nchuhn ihyan ta̱ma nación che metah nedin yahn ye nchuhn ma̱n. 18 Nducote ritahno nducoya̱co vo ihyan min ne, a ihyan nación yahn Israel uvo, o ihyan ta̱ma nación, dehve din yahn, te a ndo ya̱n Dendiohs Chida nduco vo, din Vaco Ndah yahn ye. 19 Chemin che andahre ihyan ta̱ma nación nchuhn, ate a ndi cuande ne va̱n ihyan yahn Dendiohs, a nedin da̱ya ye nchuhn. 20 Nchuhn ne, anduhneca̱ a̱ma ya̱co che nti na̱n a̱ma na̱me che chihco ihyan profeta ma̱n, ihyan apóstol ma̱n. Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ tu che tahque richihve yahn. 21 Tunoca che ritahno ihyan Dihvo vo ne, anduhneca̱ queri a̱ma tu che ndahto che ndi a̱ma ya̱co che ndi vih ca̱va Dendiohs. 22 Namin nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, ndo da̱ma ne nduco ihyan yahn ye, ndi ne anduhneca̱ a̱ma ya̱co yahn Dendiohs na̱n che quenun Vaco Ndah yahn ye.

3

Ca̱h Dendiohs ntiyon Pa̱blo che cuahndudo ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo va̱n ihyan nación chena̱hn

1 A ndi cuande nchuhn va̱n ihyan yahn Dendiohs. Chemin che, u Pa̱blo, che quenún va̱coya̱hn yahn che rahndudo ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, rihnevan nchuhn, ricá Dendiohs ca̱va ne. 2 Co a devano nchuhn che chihco Dendiohs tá̱h ntiyon che cuahndudó ndudo nduhca̱ che yahino ye nchuhn. 3 Dendiohs ne, din ye che checadinó a̱ma ndudo ra, dirún tah yahn nchuhn. 4 Cuahn che ndihchenan ne ne, tumacadino ne te a chenáhn ndudo ra yahn Dihvo vo Jesucristo. 5 Ndudo min ne, hua ca̱h Dendiohs, checadino ihyan che chahte ye a ra̱hn me. Ate ma̱n ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye, reca̱h ye, recadino ihyan apóstol yahn ye ma̱n, ihyan che rahndudo ye ndudo yahn ye ma̱n. 6 Ndudo min ne, tuhca̱ conahn: Che ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación chena̱hn ma̱n, ndevahn ye da̱ma nduco vih. Cotahno ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, ne ndedevahn Dendiohs ihyan nduhca̱ che a nente ca̱de ye. 7 Yahino Dendiohs u, ne numacuahn vederihquentiyon yahn ye, tenda̱hnun ye u che co apóstol yahn ye, nda̱hco ye ndudo ndah min tá̱h ca̱va che cuahndudó. 8 Andahre va̱n nducoya̱ca ihyan yahn ye, u che tahque hua rigonun chihvé, ate nda̱hco ye ntiyon ndah cuh tá̱h ca̱va che cuahndudó va̱n ihyan nación chena̱hn nduhca̱ che a̱ma chahte vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo ca̱va ye, che nde hua renan retumacadino vo. 9 Chihquentiyon Dendiohs che ca̱h cuandé nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che rendedevahn ye ihyan. A ihyan min che dendah ye nducuahn che va, ne nde a ra̱hn me, atena̱n ma̱n ye devano ye nduhca̱ che redin ye. 10 Ate ma̱n ne, nda̱hco ye ndudo yahn vededevano chahte yahn ye ta̱h ihyan yahn ye ca̱va che cuahndudo ye, cadino nde ángel che vate ye vahchetero. 11 Nde ro che ametah cuhnde iyehnse ne, a tihca̱ ndihco ca̱de Dendiohs che dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ndedevahn ye ihyan che nevahnecun ye ihyan. Ma̱n ne, a chinahn. 12 Nducote ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ndi cuande vo va̱n ihyan yahn ye ne, co nda̱ vo na̱n Dendiohs, hua dehve ra̱hco vo. 13 Chemin che nahn che quendi nchuhn cotahno ne numa ino ne, hua dihya nun ino ne co che rechuhríhn che cuande yahn ne. Tahque ndah ne, co yeno ne che tihca̱ rahno rí ca̱va ne.

Nduhca̱ che yahino Dihvo vo Jesucristo ihyan yahn ye

14 Yahn che a ndevahn nchuhn ne, chemin che revá̱h na̱n Dendiohs Chida Dihvo vo Jesucristo, 15 ihyan min che nedin da̱ya ye nducoya̱ca ihyan yahn ye che chenan ye vahchetero ma̱n, muhn iyehnse cuh ma̱n. 16 A ihyan min che Chido vo. Ricá ihyan che numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye, din ye che conun Vaco Ndah yahn ye nchuhn, cotahno ne numa ino ne. 17 Ricá che conan Dihvo vo Jesucristo nduco ne, tunoca che ritahno ne. Namin ricá che quendi nchuhn numa ino ne, cuahtenan cuma ne vedeyahino, 18 ca̱va che co conahn ndah ne nduco nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs nduhca̱ che a̱ma yahino Dihvo vo Jesucristo uvo. 19 Náhn che tumacadio ne vedeyahino chahte yahn ye che nde metah conan conahn vo. Nduco tihca̱ ne, numa ino ne nda̱hco ne chedave yahn ne ta̱h Dendiohs.

20 Ma̱n ne, ndeva vo yavena̱n Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye, ihyan min che ri redin ye nde tahque ndeh ca che co che rico vo ma̱n, che rendedecadino vo ma̱n. A vederihquentiyon yahn ye che chenan cumo vo, ne chemin che redin che rinahn. 21 Nducoya̱ca ihyan che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, nducote ritahno ye ihyan ne, nda̱hca̱ che ndeva ye yavena̱n Dendiohs numacuahn ro. Tihca̱ co.

4

Din Vaco Ndah yahn Dendiohs che a̱ma ndudo ndi no vo, ritahno vo Dihvo vo Jesucristo

1 Nducote a ndedevahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn, chemin che u Pa̱blo, che quenún va̱coya̱hn yahn che rahndudó ndudo yahn ye, náhn che cuahtechica ne nduhca̱ che redin yahn che cuahtechica ihyan che tenda̱h nun Dendiohs. 2 Cuahtechica ne nduco vedino vedenecun, codin chahtino ne yahn vih numacuahn vedeyahino. 3 A Vaco Ndah yahn Dendiohs din che a̱ma no ndudo ri nchuhn nduco vih. Ma̱n ne, codin nun ino ne, cuiquendi ne nda̱hca̱ cuahtenan ne nduco vih. 4 A̱ma no ndudo ndi vo nduco vih, ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. A a̱ma no Vaco Ndah yahn Dendiohs che quenun queri a̱ma vo. A tenda̱hnun Dendiohs nducoya̱co vo. Da̱ma ndichahtino vo ihyan che ndedevahn ye uvo. 5 A a̱ma no Dihvo vo Jesucristo. Da̱ma ritahno nducoya̱co vo ihyan. A ihyan min no cah vo ihyan, che chedenune vo. 6 Va a̱ma no Dendiohs, Chida nducoya̱co vo. A ihyan min che rihquentiyon ye nducoya̱co vo. Va ye ca̱vo vo. Rinduco ye uvo.

7 Andahre da̱ma ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ate a vih vih vederihquentiyon che chenan cuma queri a̱mo vo, te numacuahn vedeyahino te ye vederihquentiyon yahn ye uvo tunoca che nahn ma̱n ye. 8 Che tihca̱ co ne, a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Cuahn che cona̱hn ye vahchetero ne, quenda ye a̱ma ya̱hn ihyan che ndedevahn ye ihyan ma̱n,

ca̱h ye vederihquentiyon, cuahtenan cuma ihyan yahn ye ma̱n.

9 Yahn che ndirun che cona̱hn ye vahchetero ne, conahn vo che dinoca nda̱ ye muhn iyehnse cuh, tuhme nda̱ca ye. 10 Ihyan che nda̱ ye muhn iyehnse cuh ne, a ihyan min no che cona̱hn ye vahchetero, nuhnde ta̱h ye vederihquentiyon ca̱va che ca̱hcantiyon ye numachahte. 11 A ma̱n ye ca̱h ye ntiyon che din queri a̱ma ihyan yahn ye. Na̱hn ye ne, ndonda̱ ta̱h ye ntiyon che co ye apóstol. Na̱hn ye ne, che ca̱h ye, checadino ihyan vederihquentiyon yahn Dendiohs. Na̱hn ye ne, che cuahtechica ye cuahndudo ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Na̱hn ye ne, che din ye cuda̱do ihyan yahn Dendiohs. Na̱hn ye ne, che cacuahn ye Ndudo yahn Dendiohs. 12 Tihca̱ chaconahn Dihvo vo Jesucristo ihyan ndina̱n yahn ya̱co ca̱va che conan ye uvo che dinahn vo ntiyon che va ta̱h vo ma̱n, conahn ndah vo Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, 13 nde cande cotahno nducoya̱co vo ihyan min che Da̱ya Dendiohs, conan conahn vo ndudo yahn ye. Nduhca̱ checa̱hya che rahn, ri numa vededevano yahn ne, tihca̱ nahn che quendi vo cuahn vo ndudo yahn ye, nde conan conahn vo yahn. 14 Hua co vo nduhca̱ checa̱hya che ritahno adecodehno che rente ihyan. Hua co vo nduhca̱ ya̱ta cuma che riquenda yuhne adecotino che nahn. Hua cotahno vo adecodehno ndudo che rente ihyan che cochi ye nahn cahncheh ye uvo. 15 Tahque ndah ne, quendi vo numacuahn vedeyahino, cotahno vo ndudo cua̱co yahn Dendiohs. Nduco tihca̱ ne, ca rino ca rino co vo nduhca̱ Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndina̱n ye yuhn vo, ndi ye tin yahn nducoya̱ca ihyan yahn ye. 16 Nduhca̱ che rihquentiyon tin vo numacuahn vo ne, tihca̱ rihquentiyon ye deh che din queri a̱ma vo. Cuahn che redinahn vo yahn ye ne, rinan a̱ma ta̱ma vo vih ca̱va che tahque nda̱hca̱ conahn ntiyon che redin queri a̱mo vo ma̱n, tahque chenan cumo vo vedeyahino nduco vih ma̱n.

17 Ma̱n ne, nduhca̱ che nahn Dihvo vo Jesucristo, rá̱hn rí nchuhn che ametah quendi ne cuahtechica ne nduhca̱ che vatechica ihyan che hua ritahno ye Dendiohs, rendedecadino ye dehtenduh che hua cochihve. 18 Ihyan chahn ne, hua nda̱hca̱ vederendedecadino yahn ye, nde hua devano ye che rendedevahn Dendiohs ihyan, te redin vedetundo yahn ye che cheche chedave yahn ye. 19 Ihyan chahn ne, ametah devano ye deh che vedecuihno, ne ndihco menda̱hn ye ihyan, redin ye numa ino ye nducuahn dehtenduh che chihnga̱. 20-21 Ndete che cua̱co che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, chahn ne ndudo cua̱co yahn ye ne, tuhme a devano ne te hua tihca̱ chihco ca̱de ye. 22 Ma̱n ne, cuihcoma̱n nchuhn vedeyeno yahn ma̱n ne che quendi ne ro mena̱n. Chemin ne, numacuahn vederihncheh din che rinda ne. 23 Condahcorun ne vederendedecadino yahn ne. 24 Co ne anduhneca̱ ihyan ra che redin ye nducuahn che ndah nduhca̱ che redin Dendiohs.

25 Nducote nahn Dendiohs che co vo ihyan ndah nduhca̱ ma̱n ye ma̱n, da̱ma ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ma̱n, chemin che cuente nchuhn dema̱n ndudo cua̱co nduco nducoya̱ca ihyan, ametah ca̱hma ne ndudo cuahnde.

26 Condi ne ndere co ta̱n ne, cuahtendihco ne nunde. Ndete che va deh che din che co ta̱n ne ne, codin nun ino ne, condo ya̱n ne ca̱va che hua ta̱n ne numa ro. 27 Hua cuahnecun ne che nda̱ca yune che cahncheh chundah nchuhn.

28 Ndete che vate a̱ma o nchuhn che duco ne ro mena̱n ne, tahque ndah cuihcoma̱n ne vededuco, ne codin ne ntiyon che runeca̱de ca̱va che co conan ne ihyan cheva̱h.

29 Hua nte ne ndudo chihnga̱. Tahque ndah ne, cuente ne dema̱n ndudo ndah nduhca̱ che redin yahn ca̱va che conahn ihyan yahn vedeyahino yahn Dendiohs, neca̱h ya̱n chedave yahn ye. 30 Hua ca̱h yune ne che din ndudo yahn ne che co ra̱n Vaco Ndah yahn Dendiohs che quenun nchuhn, rihco ro che a nchuhn che ndedevahn ye nda̱ ro yahn.

31 Hua cuahtenun ino ne vedeta̱n. Hua chihnga̱ ca̱hma ne. Hua cuah ca̱nda ne nduco ihyan. 32 Tahque ndah codin yahino ne vih. Ndete che va dehca che redinda ne ne, cuenchahco a̱ma ta̱ma ne yahn vih nduhca̱ che nchahco Dendiohs yahn ne che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo.

5

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan yahn Dendiohs

1 Nducote yahino Dendiohs nchuhn, nedin yahn ye nchuhn ne, codin nun ino ne che co ne nduhca̱ ma̱n ye. 2 Cuahtenan cuma ne vedeyahino nduhca̱ che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo nduco vo. Nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chihno ihyan ite, chi te vedino na̱n Dendiohs, din che quenan ino ye ne, tihca̱ ihyan min, te chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱vo vo. 3 Nducote ihyan yahn Dendiohs nchuhn ne, hua ndere cuahtenan nchuhn nduco ihyan che hua nihneva̱co ne nduco ye. Hua cuahtendihco ne nde a̱ma nunde chemin chan. Hua cuahtenan cuma ne vede idihya, ndere din yahn ne dehtenduh. 4 Hua nte ne ndudo nine ma̱n, nde a̱ma ndudo che din che co cuihna̱n ne ma̱n, te hua nda̱hca̱. Tahque ndah cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs. 5 Ihyan che idihya ye ne, da̱ma ri ye nduco ihyan che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che redin ye dendiohs yahn ye. Codevano cua̱co ne te ihyan chahn ma̱n, ihyan che ndere rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ihyan che rahtendihco ye adecochano nunde chemin chan ma̱n, nde Dihvo vo Jesucristo, nde Dendiohs, hua nda cuande ye ihyan.

6 Cuihco nchuhn cuda̱do che hua cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn nduco ndudo tundo yahn ye, conun ye nchuhn che cuahtendihco ne nunde chemin chan, te din Dendiohs castigo yah nducoya̱ca ihyan che rahcota̱hn ye ndudo yahn ye, rahtendihco ye nunde. 7 Hua da̱ma co nchuhn nduco ye, 8 te ro mena̱n me ne, tundo nchuhn, ate ma̱n ne, a chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ndonun cua̱co vederendedecadino yahn ne. Cuahtechica ne nduhca̱ che vatechica ihyan devano, 9 te ihyan devano ne, runeca̱de ye, ne redin ye nducuahn dehtenduh che ndah ma̱n, riquendi ye nducuahn dehtenduh che cua̱co ma̱n. 10 Codin nun ino ne, codin ne dehtenduh che nahn Dihvo vo Jesucristo. 11 Hua da̱ma co nchuhn nduco ihyan tundo che ndere chenan ye iyehnse, nde hua devano ye che va Dendiohs. Tahque ndah ne, coya̱hve ne ihyan che hua nda̱hca̱ che ndere vatechica ye, rahtendihco ye nunde. 12 Tihca̱ va che ya̱hve ne ihyan. Andahre nde tuno ri cuihna̱n vo yahn dehtenduh che chihnga̱ che redin ye cua̱hn ndeh, 13 ate quenan cuma che ya̱hvo vo ihyan. Ca̱h cuande vo Ndudo yahn Dendiohs ihyan, te co din che nto ino ye nunde yahn ye, nchahco Dendiohs yahn ye. 14 A tihca̱ va che co, te va a̱ma ndudo che tuhca̱:

Nchuhn che ndih i ne, nedin nunde yahn ne nduhca̱ ihyan che quiya̱do ye, o ndih ye,

cuentuche ne, cuah ne Dihvo vo Jesucristo, ne ndedevahn ye nchuhn.

15 Nducote hua nda̱hca̱ che da̱ma co nchuhn nduco ihyan nunde ne, cuihco ne cuda̱do, ne runeca̱de cuahtechica ne. Hua nda̱conda̱ ne ihyan tundo. Tahque ndah ne, cuahtechica ne nduhca̱ ihyan che renahn ye Ndudo yahn Dendiohs. 16 Codin ne ntiyon yahn Dendiohs numa ino ne, hua denda ne ura yahn ne, te ro che vato vo ne, ca̱hnda. 17 Chemin che nahn che conahn ndah ne vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, hua co ne nduhca̱ ihyan tundo. 18 Hua cocoh nchuhn, te ihyan coh ne, redin ye dehtenduh che chihnga̱. Tahque ndah ne, ca̱h yune ne che conun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn. 19 Cuendo da̱ma nchuhn nduco vih, cuihte ne a̱ma o salmo ma̱n, himno ma̱n, cuendeva ne yavena̱n Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yahn ne. 20 Cuahn da̱ma cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs Chida yahn nducuahn dehtenduh che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo.

Nduhca̱ che va che din yahino vih ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

21 Nducote renevahnecun nchuhn Dihvo vo Jesucristo ne, cuenevahnecun a̱ma ta̱ma ne vih, codinahn ne yahn vih. 22 Nchuhn ihyan nda̱hta ne, codinahn ne yahn incha̱hn ne, te tihca̱ nahn Dihvo vo. 23 Tihca̱, te ihyan chahn ne, incha̱hn ne che rihquentiyon ye nchuhn nduhca̱ che rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo ihyan yahn ye che ndedevahn ye ihyan. 24 Nduhca̱ che redinahn ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo che rihquentiyon ye ne, tihca̱ va che dinahn nchuhn nducuahn che rihquentiyon incha̱hn ne.

25 Nchuhn ihyan cha̱hn ne, codin yahino ne ihyan nda̱hta yahn ne nduhca̱ che yahino Dihvo vo Jesucristo uvo ihyan yahn ye, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye 26 ca̱va che nchahco Dendiohs yuhn vo. Tihca̱ din ye ca̱va che ndo dave chedave yuhn vo ma̱n, chedenune vo nduhca̱ che va ca̱de na̱n Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, 27 co vo ihyan ndah yahn ye ma̱n, hua cuahtendihco vo nde a̱ma nunde, nda̱ vo numacuahn vederihquentiyon yahn ye na̱n ye ma̱n. 28 Tihca̱ va che din yahino nchuhn ihyan nda̱hta yahn ne. Codin yahino ne ihyan anduhneca̱ ma̱n ne. Cuahn che redin yahino ne ihyan ne, anduhneca̱ ndete che yahino ma̱n ne nchuhn. 29 A tihca̱, te nde a̱ma ihyan ne, hua rendihche ta̱n ma̱n ye ihyan. Tahque ndah ne, redin ma̱n ye cuda̱do ihyan, yahino ye ihyan nduhca̱ che redin Dihvo vo Jesucristo nduco uvo ihyan yahn ye. 30 Redin ye cuda̱do uvo ma̱n, yahino ye uvo ma̱n, anduhneca̱ ndete che uvo che yute yahn ye ma̱n, ine yahn ye ma̱n. 31 Cua̱co che tihca̱ dirún, te atihnoca̱ ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs: “Ihyan cha̱hn che rihneva̱co ye ne, va che ca̱hcoma̱n ye chida ye ma̱n, chaco ye ma̱n, ca̱va che conan cuma ye ihyan nda̱hta yahn ye, ne va̱n nduh che o ye ne, anduhneca̱ ndete che a̱ma no ye.” 32 Che tihca̱ ndirun ne, a̱ma ejemplo nduhca̱ che Dihvo vo Jesucristo nduco ihyan yahn ye ndo ye anduhneca̱ ndete che a̱ma no ihyan. Chemin ne, a̱ma vededevano chahte yahn Dendiohs che cade te ye, checadino vo. 33 Ma̱n ne, ndaconan rihquentiyón nchuhn che din yahino ne ihyan nda̱hta yahn ne nduhca̱ che yahino ma̱n ne nchuhn. Me nchuhn, ihyan nda̱hta ne, cuenevahnecun ne incha̱hn ne.

6

1 Me nchuhn deca̱hya ne, codinahn ne yahn indihte yahn ne, te tihca̱ che nda̱hca̱ ma̱n, tihca̱ nahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 2 Dendiohs ne, ca̱h ye ndudo yahn ye che din ye che ndah nduco ihyan che dinahn ye vederihquentiyon yahn ye che tahque yudo. Vederihquentiyon min ne, tuhca̱: “Cuendeva yavena̱n chide ma̱n, cheque ma̱n, 3 ca̱va che ra̱hn conen iyehnse ma̱n, nda̱hca̱ conen ma̱n.”

4 Me nchuhn che vate da̱ya ne ne, hua din ta̱n ne nduco, din ne che co ta̱n. Tahque ndah ne, cota̱ve ne nduco cuda̱do, cuicuahn ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo.

5 Nchuhn che vate dihve ne, codinahn ne yahn ye numacuahn chedave yahn ne ma̱n, numacuahn vedenecun ma̱n, te tihca̱ nahn Dihvo vo Jesucristo. 6 Codin ne ntiyon yahn ye numa ino ne, cuahn che chenan ye na̱n ne ma̱n, cuahn che ametah ye ma̱n. Nducote rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo nchuhn ne, codinahn ne numacuahn chedave yahn ne nducuahn che nahn Dendiohs. 7 Numacuahn vedeyeno codin ne ntiyon yahn ye. Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo redin ne. 8 A devano ma̱n nchuhn te nducoya̱co vo, a vate dihvo vo, o ametah ye, nda̱hco menun Dihvo vo Jesucristo yuhn vo tunoca ntiyon ndah che din vo, chahtenan vo iyehnse.

9 Nchuhn che chenan cuma ne ihyan redin ntiyon ne, namin codin ne che ndah nduco ye. Hua ca̱hcantiyon ne ihyan nduco vedeta̱n, te a devano ma̱n ne te a̱ma no Dihve ne Jesucristo, va ye vahchetero, chenan cuma ne nduco vih. Ihyan min ne, da̱ma yahino ye nducoya̱co vo.

Vederihquentiyon yahn Dendiohs che chenan cuma ihyan yahn ye

10 Dihnó, ma̱n ne, cueneca̱h dito ne chedave yahn ne numacuahn vederihquentiyon chahte yahn Dihvo vo Jesucristo. 11 Nduhca̱ sanda̱do che nda se deh che ndedevahn nduco se sa̱hn, tihca̱ cuahtenan cuma nchuhn vederihquentiyon yahn Dendiohs ca̱va che quendi ne numa ino ne, hua dinahn ne che cahncheh chundah nchuhn. 12 A sa̱hn min che rinun se uvo, ndiyu ihyan iyehnse. A sa̱hn min nduco nducoya̱ca vaco chihnga̱ che vatechica va̱n yuhne, rihquentiyon se ihyan nunde muhn iyehnse. 13 Chemin che cuahtenan cuma nchuhn vederihquentiyon yahn Dendiohs ca̱va che cocha ne ro che tumarande se nchuhn, ne quendi ne cotahno ne numa ino ne. 14 Nduhca̱ sa̱hn redin ntiyon che neca̱h chiche se chete se nduco ima ma̱n, nduhca̱ sanda̱do che chenun ticua se coraza che rendedevahn nduco se sa̱hn ma̱n, tihca̱ cuahteya̱n nchuhn. Quendi ne cotahno ne ndudo cua̱co yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, runeca̱de cuahtechica ne nduhca̱ che nahn Dendiohs ma̱n. 15 Nduhca̱ sanda̱do che chenun ca̱h zapa̱to yahn se, vatendi ya̱n se ne, tihca̱ cuahteya̱n nchuhn ca̱va che ca̱hn ne, cuahndudo ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che rendedevahn ihyan, redin che nda̱hca̱ rahtenan ye. 16 Nduhca̱ che quenan cuma che quenda sanda̱do escudo che ndedevahn nduco se sa̱hn ne, tihca̱ quenan cuma che quendi ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che cocha ne ca̱hco va̱ne ne nducuahn vederihncheh yahn chundah che rinun se nchuhn. 17 Nduhca̱ sanda̱do che rahtenun tin se ca̱sco ma̱n, nda se espa̱da ma̱n, tihca̱ quendi ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye nchuhn. Namin cuenevahnecun ne Ndudo yahn Dendiohs che redin Vaco Ndah yahn ye che renahn ne. 18 Numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs cova̱h nchuhn cuahn da̱ma. Cuiquendi ne cuahteya̱n ne. Cova̱h ne ca̱va nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs. 19 Namin cova̱h ne ca̱va u. Cuica ne Dendiohs che din ye che cuahndudó numa inó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che cade te ye, checadino vo. 20 A dechuh ye u che cuahndudó ndudo ndah min, ne chemin che quenún va̱coya̱hn. Cova̱h nchuhn ca̱va che conan ye u che cuahndudó numa inó ndudo min nduhca̱ che redin yahn.

Chica Pa̱blo che conan Dendiohs ihyan yahn ye

21 Dihno vo Tíquico che yahino vo sa̱hn, che rinan se nuhn numa ino se na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a chihco ca̱dé, ne a dechúh sa̱hn, quendihchero se nchuhn. Quenan nte cuande se nchuhn yahn ntiyon che redín ma̱n, nduhca̱ che quenán ma̱n. 22 Dechúh sa̱hn ca̱va che checadino ne ta̱ca̱ chenan nuhn ma̱n, ca̱va che neca̱h ya̱n se chedave yahn ne ma̱n.

23 Dihnó che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, din Dendiohs Chida ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che nda̱hca̱ cuahtenan ne, cuahtenan cuma ne vedeyahino nduco vih. 24 Dendiohs din yahino ye nducoya̱ca nchuhn che yahino ne Dihvo vo Jesucristo cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

FILIPENSES

1

2

3

4

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N FILIPOS

1

1 Nducoya̱ca nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, nedin yahn Dendiohs nchuhn, nduco ihyan ndina̱n yahn ya̱co ma̱n, ihyan che redin ye ntiyon ndiya̱co ma̱n, che vate ne ya̱n Filipos ne, u Pa̱blo nduco Timoteo, che redin nuhn ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, dirun nuhn ca̱ca cuh, dechuh nuhn yahn ne. 2 Chida vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Reva̱h Pa̱blo ca̱va ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

3 Queri a̱ma yune che reneca̱hcó nchuhn ne, renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs. 4 Cuahn che revá̱h ne, numacuahn vedeyeno ricá Dendiohs ca̱va ne, 5 te, nde ro mena̱n nde meniyon, a̱ma rinan ne u che quechicá rahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 6 A devano cua̱có te Dendiohs, ihyan min che din ye che ndo ne ihyan ra ne, quendi ye conan ye nchuhn nde nda̱ ro che ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo. 7 Redin yahn che ntihyon yá̱n nducoya̱ca nchuhn cuahn che revá̱h, te a̱ma yahinó nchuhn yahn che rinduco ne u na̱n nducuahn che numacuahn vedeyahino rete yune Dendiohs che rahno rí. Rinduco ne u cuahn che renún va̱coya̱hn ma̱n, cuahn che rahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, cuahn che ráhn na̱n intiyahn, ra̱hn nán ndudo min ma̱n. 8 A ma̱n Dendiohs devano ye che nduhca̱ che a̱ma yahino Dihvo vo Jesucristo nducoya̱co vo ne, tihca̱ a̱ma yahinó nducoya̱ca nchuhn. 9 Ricá Dendiohs che din ye che numacuahn vededevano ma̱n, numacuahn vederendedecadino che nda̱hca̱ ma̱n, tahque quendi ne cuahtenan cuma ne vedeyahino, 10 ca̱va che tumacadino ne quendi ne dehtenduh che tahque ndah, ne dave yavena̱n ne, hua chendihco ne nunde cuahn che ndaconan chi Dihvo vo Jesucristo. 11 Nduco tihca̱ ne, conan Dihvo vo Jesucristo nchuhn che runeca̱de cuahtenan ne cuahn da̱ma, ne ca̱va nchuhn ne, ndeva ihyan chena̱hn yavena̱n Dendiohs.

Ra̱hn Pa̱blo te vedeyeno yahn ye che quenan ye iyehnse ne, che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

12 Dihnó, cuedevano ne te nducuahn che rahno rí ne, ndotenan che to nan na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, redin che tahque retuhn ndudo ndah yahn ye. 13 Nducoya̱ca sanda̱do che redin se cuda̱do pala̱cio yahn emperador, nde nducoya̱ca ihyan chena̱hn ne, a devano ye che quenún va̱coya̱hn, yahn che redín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 14 Namin a yahn che quenún va̱coya̱hn ne, a nahn nducoya̱ca dihno vo ne, ndotenan che dihya nun ino ye co ne, nde tahque richahtino ye Dihvo vo Jesucristo, rahndudo ye numa ino ye Ndudo yahn Dendiohs.

15 A devano nchuhn te na̱hn dihno vo ne, rahndudo ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, te nahn ye che cotuhn. Me na̱hn se ne, ve se ma̱n, ca̱nda tin se ma̱n, 16 ne rahndudo se te nahn se che conahn vederendedecadino yahn ma̱n se. Sa̱hn chahn ne, o na̱n o chende se, ne rendedecuan se ca̱nda, te nahn se che tahque chuhríhn, ndedecadinó ma̱n che quenún va̱coya̱hn. 17 Ate dihno vo chena̱hn ne, rahndudo ye, te yahino ye u, ne retumacadino ye che cahnecun Dendiohs che quenún va̱coya̱hn ca̱va che ca̱hma nán ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 18 Sa̱hn chahn ne, andahre o na̱n o chende se, ate hua dehve din yahn, te nducote rahndudo se ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ri yenó.

Nde tahque co yeno cá, 19 te nducote reva̱h nchuhn ca̱vá ma̱n, rinan Vaco Dihvo vo Jesucristo u ma̱n ne, a devanó te ndedevahn Dendiohs u va̱n nducuahn che rechuhríhn. 20 Tihca̱, te quenan inó che hua co cuihná̱n, ne cuahn da̱ma quendí cuahndudó ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numa inó. A conan cá iyehnse, o ca̱hno ihyan u, ate nahn quendí ca̱hco ró che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. 21 Che la̱do yáhn, numanahn che quenán iyehnse ne, che ritahnó Dihvo vo Jesucristo, chemin che vedeyeno yáhn. Me ndete che ca̱hno ihyan u ne, tahque ndah ro yáhn. 22 Ndete che conan cá iyehnse ne, co quendí cochihvé na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Nde hua devanó cha che tahque ndah che ca̱cá Dendiohs. 23 Nde hua renta̱quinó cha che tahque ndah. Che la̱do yáhn ne, tahque ndah che cóh, te tuhme ndeva Dihvo vo Jesucristo u. 24 Ate che la̱do yahn nchuhn ne, tahque nahn che conan cá iyehnse, te tuhme co quendí conán nchuhn. 25 Nducote a devanó te chemin che tahque nahn ne, vá vedeyeno che quendí conán ca̱va che conán nchuhn, ne numacuahn vedeyeno quendi ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo. 26 Ndaconán chí quendihcheró nchuhn, ne a̱ma ndeva ne yavena̱n Dihvo vo Jesucristo che ndedevahn ye u.

27 Codin nchuhn cuande, ne runeca̱de cuahtenan ne, te nducote ritahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ redin yahn che din ne. Nduco tihca̱ ne, a chí quendihcheró nchuhn, o hua, ate náhn che, adecotino che quenán ne, cadinó che a̱ma cua̱n ndi no ne, a̱ma ndudo ri no ne, riquendi ne numa ino ne rahndudo ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 28 Hua din va̱h ne sa̱hn che rendihche ta̱n se nchuhn na̱n ntiyon min, te nduco chemin ne, rihnde ro te sa̱hn chahn ne, conda se, ne nchuhn ne, ndedevahn Dendiohs nchuhn. 29 Tihca̱, te a̱ma ndah ro yahn nchuhn, rete yune Dendiohs che ndiyu dema̱n che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, ate namin che rechuhrihn ne ca̱va ye. 30 Uvo ne, da̱ma ri vo nduco vih, numa ino vo redin vo ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Nchuhn ne, a ndihche ne nduhca̱ che chuhríhn na̱n ntiyon yahn ye ro mena̱n. Ma̱n ne, a devano ne nduhca̱ che riquendí rechuhríhn.

2

Dihvo vo Jesucristo ne, chica ye vahchetero, ndo ye nduhca̱ ihyan iyehnse

1 Ndete che ndichahtino nchuhn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ndete che numacuahn vedeyahino reneca̱h ya̱n ye chedave yahn ne ma̱n, ndete che quenun Vaco ye nchuhn ma̱n, ndete che chenan cuma ne vedeyahino ma̱n, vedeva̱hino ma̱n ne, 2 tuhme codin nun ino ne, nda̱hca̱ cuahtenan a̱ma ta̱ma ne ma̱n, a̱ma no vederendedecadino cuahtenan cuma ne nduco vih ma̱n, a̱ma no ndudo co ne nduco vih ma̱n, codin yahino a̱ma ta̱ma ne vih ma̱n, ca̱va che nde tahque co yenó ca̱va ne. 3 Na̱n nducuahn che redin nchuhn ne, hua din ya̱de ne ma̱n, hua din ne nde a̱ma na̱n dehtenduh ca̱va vedeyeno yahn ma̱n ne ma̱n. Tahque ndah ne ne, cuenevahnecun a̱ma ta̱ma ne vih, hua nda̱hco ndiya ne vih. 4 Ndotenan che din vi ne ne, cuinan a̱ma ta̱ma ne vih.

5 Cua cuande nchuhn yahn Dihvo vo Jesucristo, cuiquendi ne yune yahn ye. 6 Ihyan min ne, da̱ma ye nduco Dendiohs. Ate hua quenda̱hna̱n ye, china̱n ye nduhca̱ che ndina̱n Dendiohs. 7 Tahque ndah ne, nda̱hco ndiya ma̱n ye ihyan, ndo ye nduhca̱ a̱ma mozo, chihndeya̱n ye nduhca̱ che rahteya̱n ihyan iyehnse. 8 Numacuahn ro che quenan ye iyehnse ne, a̱ma necun ye ma̱n, a̱ma dinahn ye ma̱n, nde chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye na̱n cruz nduhca̱ che rih sa̱hn che chendihco nunde rahte. 9 Chemin che chihco ndah Dendiohs ihyan la̱do ta̱h cua̱co ye, ne ca̱h ye vederihquentiyon che tahque yudo ihyan, 10 ca̱va che nducoya̱ca nducondi ihyan, ihyan che chenan ye vahchetero ma̱n, ihyan che vate ye numachahte iyehnse ma̱n ne, ndeva ye yavena̱n ye. 11 Namin ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n Dendiohs Chida, nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo, ne ca̱hma ye che a ihyan min che Dihve ye.

Ihyan nunde ne, ra cuande ye nduhca̱ che runeca̱de vatechica ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

12 Dihnó che yahinó nchuhn, nduhca̱ che dinahn nchuhn che chihquentiyón numacuahn ro che quenán ya̱n va̱co ne ne, tahque nahn che dinahn ne ma̱n che yahn quenán. Numacuahn vedino vedenecun quendi ne codinahn ne vederihquentiyon ndah yahn Dendiohs nde nda̱ ro che ndeva ye nchuhn. 13 A ihyan min che redin ye che devano nchuhn dehtenduh che ndah che nahn ye che din ne, ne rinan ye nchuhn che redinahn ne.

14 Nducuahn che redin ne ne, codin ne numacuahn vedeyeno, hua quenan ca ca̱hma nunde ne, 15 ca̱va che dave yavena̱n ne na̱n nducoya̱ca ihyan, te da̱ya Dendiohs nchuhn, ne nahn che runeca̱de cuahtechica ne, cua cuande ihyan nunde. Nduhca̱ iyon che chenan na̱n ro che diya̱hn ro na̱n che a̱ma man ne, tihchan nchuhn va̱n ihyan nunde, 16 te numa ino ne riquendi ne ritahno ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che din che ndevahn ihyan. Nduco tihca̱ ne, co yenó ca̱va nchuhn cuahn che ndaconan chi Dihvo vo Jesucristo, te a devanó che hua chinda ntiyon che dín che cahndudó ndudo yahn ye. 17 Andahre va che cóh na̱n ntiyon min, ate hua dehve din yahn, te a tihyon yuné nchuhn che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ne a̱ma co yenó. 18 Namin nchuhn ne, conduco ne u, co yeno ne.

Timoteo nduco Epafrodito

19 Ndete che nahn Dihvo vo Jesucristo ne, nun dechúh Timoteo, quendihchero se nchuhn, te nahn cadinó ta̱ca̱ chenan ne ca̱va che co yenó. 20 Dechúh sa̱hn min, te metah nde ta̱ma se che ndedecadino se nduhca̱ che rendedecadinó, cua̱hcora̱n se ca̱va nchuhn, 21 te nducoya̱ca sa̱hn chena̱hn ne, rendedecadino se ca̱va che ndah yahn ma̱n se, nde hua ra̱hcora̱n se ca̱va ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 22 Nchuhn ne, a devano ne nduhca̱ che richihve Timoteo, rinan se u na̱n ntiyon che rahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Rinan se u nduhca̱ che rinan ihyan indihte yahn ye. 23 Chemin che va inó che dechúh sa̱hn ndeta̱hno cadinó ta̱ca̱ cuhnde ca̱de yáhn. 24 Quenan inó Dihvo vo Jesucristo che cuahnecun ye che namin u ne, nun chí quendihcheró nchuhn.

25 Ra̱hcó te namin va che dechúh dihno vo Epafrodito che rinduco se u, rinan se u na̱n ntiyon. Sa̱hn min ne, a ma̱n nchuhn dechuh ne sa̱hn che rinan se u na̱n vedereta̱hn yáhn. 26 A̱ma nahn na̱hn se, conan se nduco nchuhn. A̱ma nahn na̱hn se, te devano se che checadino nchuhn che chi cah se, ne hua nahn se che co ra̱n ne ca̱va se. 27 Cua̱co che a̱ma chi cah se, a ura che coh se. Ate quenan va̱hino Dendiohs sa̱hn ma̱n, quenan va̱hino ye u ma̱n, din ye che ndoyahn se ca̱va che hua nde tahque co rá̱n. 28 Ca̱va che metah ndedecadino nchuhn ca̱va se ne, chemin che tahque náhn che na̱hn se, ne co yeno ne, ndaconan ndihchero ne sa̱hn. Nduco tihca̱ ne, nuhnde ma̱n inó, co yenó. 29 Nducote da̱ma ritahno vo nduco se Dihvo vo Jesucristo ne, cuenevahnecun ne sa̱hn numacuahn vedeyeno. Codin yahino ne nducoya̱ca ihyan che rihco menda̱hn ye ihyan, redin ye ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ che redin se. 30 Sa̱hn min ne, a ura che coh se na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, chihco menda̱hn se sa̱hn che rinan se u, redinahn se ntiyon che dechuh ne sa̱hn.

3

Nahn che runeca̱de cuahtechico vo

1 Dihnó, cuahte ne vedeyeno che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. U ne, hua renduh inó andahre a dirún yahn ne a̱ma na̱n no, te cochihve yahn ne. 2 Cuihco nchuhn cuda̱do, te a̱ma ya̱hn se vatechica se, redetohnan se na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Sa̱hn chahn ne, a nduhca̱ ya̱hna tihchan se. Ndere reca̱h rihn se ihyan, rihquentiyon se che conan seña ihyan, ricuahn se che nduco chemin ndevahn ye. 3 Cuihco nchuhn cuda̱do, te a uvo che a nedin yahn Dendiohs uvo, ndiyu sa̱hn chahn. A uvo che rendeva vo yavena̱n ye numa ino vo. Yeno vo che a yahn Dihvo vo Jesucristo uvo, ne hua ndichahtino vo che ndedevahn ma̱n vo uvo. 4 Ndete che ca̱va dehtenduh che redin vo ma̱n, ta̱chan ihyan uvo ma̱n, che ndevahn vo ne, tuhme u che tahque mena̱n vihca cochahtinó che ndeváhn, ndiyu sa̱hn chahn. 5 Chihno nine ro che chihndeyá̱n ne, chaconahn ihyan seña u. U ne, ihyan nación yahn Israel, nda̱ta yahn Benjamín. Ihyan deva̱co hebreo u nduhca̱ indihte yáhn. Na̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, fariseo u. 6 A̱ma din cuda̱dó vederihquentiyon min. Ro mena̱n ne, a̱ma din tá̱n nduco ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. A̱ma dináhn vederihquentiyon min, nde a̱ma ihyan hua co ca̱hma nunde ye yáhn. 7 Nducuahn dehtenduh chemin chan ne, a̱ma rigonun chihve che la̱do yáhn che ra̱hcó ro mena̱n, ate chihcomá̱n nducuahn, chitahnó Dihvo vo Jesucristo. 8 Va̱n nducuahn dehtenduh che co nguahco yáhn ne, tahque rigonun chihve che ritahnó Dihvo vo Jesucristo. A chihco va̱né nducuahn dehtenduh, redin cuandé anduhneca̱ ndete che iya̱ca, ca̱va che quendí yune yahn Dihvo vo Jesucristo, 9 ne nedin yahn ye u. Hua richahtinó che ndeváhn nduco che dináhn ley che dirun Moisés, te ma̱n ne, nduco che ritahnó Dihvo vo Jesucristo ne, nedin yahn Dendiohs u nduhca̱ che redin yahn ye nducoya̱ca ihyan che ritahno ye. 10 A̱ma yudo vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che ntuche ye va̱n tena̱hn. Nahn quendí yune yahn ye, conan cumá vederihquentiyon min. Nahn chuhríhn nduhca̱ che chuhrihn ye, nde cóh nduhca̱ che chih ye. 11 Quenan inó che quendí dináhn yahn ye ca̱va che ndedetuhche ye u va̱n tena̱hn.

Nahn che quendi vo numa ino vo cotahno vo Dihvo vo Jesucristo

12 Hua rá̱hn che a va tá̱h nducuahn, nde huane che a̱ma runeca̱de u, ate riquendí yune yahn Dihvo vo Jesucristo, quenan inó che conahn nducuahn, te a nedin yahn ye u. 13 Dihnó, nduhca̱ che a rá̱hn rí nchuhn ne, metah tuno tá̱h nducuahn. Nde metah retumacá̱h yahn dehtenduh che a chihcomá̱n ca̱va che quendí numa inó yune yahn Dihvo vo Jesucristo. 14 Nduhca̱ sa̱hn che rano se ca̱de ne, tihca̱ riquendí yune yahn Dihvo vo Jesucristo che ritahnó ihyan, nde nda̱ ro che ndeva Dendiohs u, conán vahchetero.

15 Nducoya̱co vo che a ndah renahn vo vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ nahn che ndedecadino vo. Ndete che hua tihca̱ rendedecadino nchuhn ne, din Dendiohs che conahn ne nduhca̱ che nahn. 16 Ata̱noca̱ nduh, a renahn vo nduhca̱ che redin yahn, o hua, ate nahn che quendi vo numa ino vo yune yahn Dihvo vo Jesucristo, hua ca̱hcoma̱n vo.

17 Dihnó, cuiquendi nchuhn yune yáhn. Namin cua cuande ne yahn dihno vo che runeca̱de vatechica ye nduhca̱ che chicuahn nuhn nchuhn. 18 A a̱ma ndeh yune rete cuda̱dó nchuhn yahn sa̱hn che vatechica se rihncheh se. Riquendí riya̱hvé nchuhn, nde a̱ma ri nda̱ché, te a̱ma ya̱hn se che rendihche ta̱n se Dihvo vo Jesucristo, redetohnan se vederihquentiyon yahn ye che chih ye na̱n cruz. 19 Sa̱hn chahn ne, ndere vatechica se vedeyeno yahn ma̱n se a chemin che rivahn dendiohs yahn se. Ndotenan che co cuihna̱n se ne, numacuahn vedeya̱de vatechica se, rahtendihco se nunde. Ate nda̱ ro yahn ne, decuihno Dendiohs sa̱hn. 20 Me uvo ne, ndi cuande vo vahchetero, ne chenan rino vo che min ca̱ca Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo, ndaconan chi ye. 21 Uvo ne, ihyan vederih uvo, ate ihyan min ne, rihquentiyon ye nducuahn dehtenduh, ne numacuahn vederihquentiyon yudo yahn ye, ndacorun ye uvo, ndo vo nduhca̱ ma̱n ye.

4

Cuahte yeno vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo

1 Dihnó che yahinó nchuhn, a̱ma yenó ca̱va ne, ne a̱ma nahn chí quendihcheró nchuhn. A ca̱va nchuhn che quenda̱h yavená̱n na̱n Dendiohs. Nducote chenan rino vo che ndaconan chi Dihvo vo Jesucristo ne, cuiquendi nchuhn numa ino ne cochahtino ne ihyan.

2 Evodia nduco Síntique, nducote ritahno te Dihvo vo Jesucristo ne, riya̱hvé ta̱hn che nchahco te yahn vih, nedin ndah te ndudo nduco vih. 3 Me ndih dihnó che a̱ma ndah rinan ne u na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, nahn che conan ne cahvo vo chahn ca̱va che nedin ndah te ndudo nduco vih, te chinan te u, chacotuhn nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. Namin Clemente ma̱n, ya̱hn ca dihno vo ma̱n, chinan ye u na̱n ntiyon min. Nducoya̱ca ihyan chahn ne, a ndaconahn ca̱ca Dendiohs ihyan ca̱va che cuahtenan ye vahchetero.

4 Cuahn da̱ma cuahte yeno nchuhn yahn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. 5 Codin yahino ne nducoya̱ca ihyan, cua cuande ye che chenan cuma ne vedeyahino. A devano ne te a nun ndahconan chi tun Dihvo vo Jesucristo.

6 Hua co ra̱n ne yahn dehtenduh che rahno ne. Cuica ne Dendiohs che conan ye nchuhn na̱n nducuahn. Namin cuahn che cova̱h ne ne, cueneca̱h ne nundihve cuahn ihyan. 7 Ndete che tihca̱ din ne ne, din Dendiohs che a̱ma cuahtema̱n ino ne. Andahre nde a̱ma ihyan hua conan conahn ye yahn, ate din ye che a̱ma cuahtema̱n ino ne. Cuahtema̱n chedave yahn ne ma̱n, vederendedecadino yahn ne ma̱n, cochahtino ne Dihvo vo Jesucristo.

Ndedecadino vo yahn dehtenduh che ndah

8 Dihnó, cuendedecadino nchuhn yahn dehtenduh che ndah ma̱n, che runeca̱de ma̱n, dehtenduh che cuahtenan ino ihyan, ne ndah ca̱hma ye yahn ma̱n, dehtenduh che din che ndeva ihyan yavena̱n Dendiohs ma̱n.

9 Cuiquendi ne nducuahn che chicuáhn nchuhn ma̱n, nducuahn che ca cuande ne na̱n renté ma̱n, dehtenduh che dín ma̱n. Ndete che tihca̱ din ne ne, conduco Dendiohs nchuhn, din ye che cuahtema̱n ino ne na̱n ye.

Ihyan ya̱n Filipos ne, dechuh ye vedino yahn Pa̱blo

10 Nducote ritahnó Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma ri yenó che renta̱ tin nchuhn u. A devanó che hua ndina̱n nchuhn u, ate yahn che yahn chenan ne ne, hua chi che chinan ne u. 11 Ndiyu che ra̱hn nundé che a̱ma va vedereta̱hn yáhn che tihca̱ rá̱hn, te a ndi ninó che renán vedeyeno nduco adecodehno che renda̱cá. 12 A devanó yahn vedecheva̱h, te a nchuhrihn má̱n. Namin a devanó ta̱ca̱ cuahn che a̱ma va dehtenduh, te na̱hn cua̱n ne, va yáhn. Chemin che hua ra cuda̱do u, a va, o metah yáhn, andahre nde metah deh che chéh. 13 Na̱n nducuahn che rahno rí ne, nde hua ra cuda̱do u, te a Dihvo vo Jesucristo che rinan ye u, rete ye vedechahtino yáhn. 14 Andahre hua nduh rendotenan ne, a̱ma nda̱hca̱ din nchuhn che chinan ne u ma̱n che rechuhríhn.

15 Nchuhn ihyan ya̱n Filipos, a devano ne te ro mena̱n cuahn che nda̱cá nación yahn ne Macedonia, che cana̱n cháhn cahndudó ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, atena̱n nchuhn che chinán ne u, dechuh ne vedino yáhn, yahn che yeno ne che chinán nchuhn, chitahno ne Dihvo vo Jesucristo. 16 Ava̱ne ne, cuahn che metah nda̱cá nación yahn ne, numanahn che quenan cá ya̱n Tesalónica ne, a nde ro min cana̱n ne, dechuh ne o ino yune vedino yáhn, chinan ne u. 17 Ndiyu dema̱n che conda̱ tá̱h vedino yahn nchuhn che tihca̱ dirún yahn ne. Che tahque nahn ne, che din ne che ndah ca̱va che nda̱hco menun Dendiohs yahn ne. 18 Nduco vedino che dechuh nchuhn nduco dihno vo Epafrodito ne, nde renga̱va ca yáhn. Dendiohs ne, a̱ma renan ino ye che tihca̱ din ne, te anduhneca̱ ndete che ca̱h ne a̱ma vedino ndah ihyan. 19 Ihyan min ne, numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye, conan ye nchuhn na̱n nducuahn vedereta̱hn yahn ne, te ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. 20 ¡Ndeva vo yavena̱n Chido vo Dendiohs cuahn da̱ma! Tihca̱ co.

21 Numacuahn vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo, cueneca̱h nchuhn Dendiohs nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs che vate ye ta̱n. Cuendeva ne Dendiohs yahn dihno vo che chenan ye muhn nducó. 22 Cuendeva ne Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan yahn ye che chenan ye muhn, mena̱n vihca ihyan che chenan ye ndeva̱co emperador.

23 Din yahino Dihvo vo Jesucristo nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

COLOSENSES

1

2

3

4

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N COLOSAS

1

1 U Pa̱blo, che chaconahn Dendiohs u che co apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, nduco dihno vo Timoteo, 2 dirun nuhn ca̱ca cuh, dechuh nuhn yahn nchuhn, ihyan yahn Dendiohs che ritahno ne numa ino ne Dihvo vo Jesucristo. Chido vo Dendiohs din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Reva̱h Pa̱blo ca̱va ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

3 Cuahn da̱ma che reva̱h nuhn ne, reneca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs, Chida Dihvo vo Jesucristo, ca̱va nchuhn, 4 te recadino nuhn nduhca̱ che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nduhca̱ che redin yahino ne nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs ma̱n, 5 nduhca̱ che chenan ino ne che ndeva ye nchuhn, cuahtenan ne vahchetero ma̱n. Nchuhn ne, a chichahtino ne che cuahtenan ne vahchetero nde ro che chihnevan ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 6 Ndudo min ne, chetuhn va̱n nchuhn, ne retuhn numachahte iyehnse. A̱ma ri ya̱hn ihyan che ritahno ye, ne redin ndudo me che ndah nduco ye, nduhca̱ che din nduco nchuhn nde ro che chihnevan ne, ne chenahn ndah ne yahn vedeyahino yahn Dendiohs. 7 Ndudo min ne, a dihno vo Epafras che yahino vo sa̱hn, chicuahn se nchuhn. Sa̱hn min ne, combiero yahn nuhn na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ne numacuahn chedave yahn se rahndudo se ndudo yahn Dihvo vo va̱n nchuhn. 8 A sa̱hn min nte cuande se nuhn che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn, chenan cuma ne vedeyahino.

9-10 Chemin che nde ro che checadino nuhn ne, hua reguan nuhn rica nuhn Dendiohs che conan ye nchuhn, din ye che conahn ndah ne vederihquentiyon yahn ye ma̱n, vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye ma̱n. Rica nuhn ihyan che din ye che runeca̱de cuahtechica ne nduhca̱ che redin yahn che cuahtechica ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo, din ne nducuahn che ndah nduhca̱ che renan ino ye. 11 Namin rica nuhn ihyan che numacuahn vederihquentiyon yudo yahn ye din ye che numacuahn vedeyeno cochahtino ne ihyan, quenda̱h ne vedechahtino na̱n nducuahn. 12 A Chido vo Dendiohs che nedin yahn ye uvo ca̱va che cuahtenan vo vahchetero da̱ma nduco ihyan yahn ye, ne nahn che cueneca̱h ne nundihve cuahn ihyan, 13 te ndedevahn ye uvo ta̱h chundah, ne nda̱hco ye uvo ta̱h Da̱ya ye, ihyan min che a̱ma yahino ye ca̱va che dinahn vo che rihquentiyon ye. 14 A Da̱ya ye che chihco menda̱hn ye ihyan, chera yun yahn ye, chih ye ca̱va che nda̱co vo vederenchahco.

Vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo

15 Dihvo vo Jesucristo ne, a va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse, quenan cuma ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ihyan min che hua ro ye. 16 Nduco ye Dendiohs dendah ye nducuahn dehtenduh che va vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n, dehtenduh che ro ma̱n, che hua ro ma̱n, ángel ma̱n, vaco chihnga̱ ma̱n. A ca̱va ma̱n ye dendah ye nducuahn. 17 Ihyan min ne, va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse, ne nducuahn dehtenduh ne, hua dehva ri yahn, te a ma̱n ye redin ye cuda̱do. 18 Ava̱ne ne, a ihyan min che quenan cuma ye vederihquentiyon che tahque chahte, ne ntuche ye mena̱n vih va̱n tena̱hn ca̱va che cona̱n ye na̱n nducuahn. 19 Tihca̱, te numacuahn vedeyeno nda̱hco Dendiohs nducuahn vederihquentiyon yahn ye ta̱h ihyan min. 20 Ca̱va Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chihco menda̱hn ye ihyan, chera yun yahn ye, chih ye na̱n cruz ne, ndo ino Dendiohs nduco nducuahn dehtenduh che va iyehnse ma̱n, vahchetero ma̱n.

21 Ro mena̱n me ne, a̱ma yahn chenan nchuhn na̱n Dendiohs, chahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn ye, chahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, chahtendihco ne nunde. 22 Ate ma̱n che ndo Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ ihyan iyehnse, chih ye ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco ne, nchahco ye yahn ne, nedin yahn ye nchuhn. 23 Ate nahn che quendi ne cotahno ne numa ino ne. Hua o ndedecadino ne. A̱ma cuiquendi no ne cochahtino ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che chihnevan ne. Ndudo min ne, rahndudo ihyan, retuhn numachahte iyehnse, ne namin u Pa̱blo rinducó ihyan rahndudó.

Pa̱blo ne, nda cuande yahn ye redin ye cuda̱do ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

24 Ma̱n ne, a̱ma yenó che riquendí redín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, rechuhríhn ca̱va che ndah yahn nchuhn, ihyan yahn ye. 25 A chaconahn Dendiohs u na̱n ntiyon che cuahndudó ndendi ndendita ndudo yahn ye va̱n nducoya̱ca nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, 26 te cuandé nchuhn ndudo yahn ye che chihnde nde a ra̱hn me. Ndudo min ne, nde hua devano ihyan yahn, ate ma̱n ne, cade ca̱h ye, checadino ihyan yahn ye. 27 Quenan cuma ye vedeyeno che ca̱h ye, checadino ihyan chahn. A̱ma yudo ndudo min, ne retuhn va̱n ihyan nación chena̱hn. Ndudo min ne, che rinduco Dihvo vo Jesucristo nchuhn, ihyan yahn ye, ne cochahtino ne ihyan, ndevahn ne. 28 Rahndudo nuhn ndudo yahn Dihvo vo, ne numacuahn vededevano riya̱hve nuhn ma̱n, ricuahn nuhn ma̱n, nducoya̱ca ihyan, ca̱va che cotahno ye Dihvo vo, conahn ndah ye Ndudo yahn Dendiohs, ne ndeva ye ihyan. 29 Numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che te ye u ne, redín ntiyon min numacuahn chedave yáhn ca̱va che conahn.

2

1 Nahn che codevano nchuhn te a̱ma rendedecadinó ca̱va ne ma̱n, ca̱va dihno vo che vate ye ya̱n Laodicea ma̱n, ca̱va a̱ma ya̱hn ca dihno vo che metah ndihchero ye u ma̱n. 2 Nahn che nchuhn ma̱n, ihyan chahn ma̱n, neca̱h ya̱n ne chedave yahn ne, a̱ma ndudo co no ne, din yahino ne vih. Ndudo che cade te Dendiohs, checadino vo ne, a ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ne nahn che conahn ndah ne, cochahtino ne ihyan, 3 te vededevano yahn Dendiohs ne, a̱ma yudo, ne a ihyan min che quenan cuma ye nducuahn. 4 Tihca̱ dirún yahn nchuhn ca̱va che tumacadino ne, ne hua co cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn nduco ndudo ya̱de yahn ye, 5 te andahre yahn quenán yahn nchuhn, ate rendedecadinó ca̱va ne, ne a̱ma yenó che riquendi ne numa ino ne nduhca̱ che redin yahn, ritahno ne Dihvo vo Jesucristo.

6 Nducote chitahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo ne, nahn che quendi ne yune yahn ye, cochahtino ne ihyan. 7 Numacuahn chedave yahn ne cochahtino ne Dihvo vo, hua ca̱hcoma̱n ne ihyan. Yahn chemin ne, a chahn nchuhn, ne nahn che quendi ne dinahn ne. Namin nahn che neca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs cuahn da̱ma.

Rendacorun vederendedecadino yahn ihyan cuahn che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

8 Cuihco nchuhn cuda̱do yahn sa̱hn che vatechica se ricuahn se vededevano yahn ma̱n se. Condi ne cuahnecun ne che cahncheh se nchuhn, te sa̱hn chahn ne, ndotenan che cacuahn se ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ricuahn se costumbre yahn ihyan iyehnse ma̱n, vededevano yahn se ma̱n.

9 Hua ca̱hcovan nchuhn che ricuahn sa̱hn chahn, te a Dihvo vo Jesucristo che quenan cuma ye nducuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, 10 ne nducote ritahno ne ihyan ne, hua rendotenan ne ta̱ma na̱n vederihquentiyon. Tahque yudo vederihquentiyon yahn ye che co vederihquentiyon yahn nducoya̱ca ángel ma̱n, vaco chihnga̱ ma̱n. 11 Cuahn che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, chaconda̱h veda̱me ne costumbre che renan seña ihyan. Namin chihcoma̱n ne vedeyeno yahn ma̱n ne, ne chichahtino ne Dihvo vo, nedin yahn ye nchuhn. 12 Cuahn che chedenune nchuhn, nevahnecun ne Dihvo vo Jesucristo ne, anduhneca̱ ndete che chih ne da̱ma nduco ye, chihcoma̱n ne che rahtendihco ne nunde. Ma̱n ne, nduhca̱ che numacuahn vederihquentiyon chahte ndedetuhche Dendiohs Dihvo vo va̱n tena̱hn ne, tihca̱ ndahcorun ye nchuhn, ndo ne ihyan ra yahn che chitahno ne ihyan. 13 Ro mena̱n me ne, a̱ma yahn chenan nchuhn na̱n Dendiohs, nedin nunde yahn ne. Ava̱ne ne, ihyan ta̱ma nación nchuhn, hua ndi cuande ne va̱n ihyan yahn ye. Ate ma̱n ne, a ndedevahn ye nchuhn, chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, nchahco ye nunde yahn ne. 14 Nchahco ye nducuahn nunde yahn ne che chahtendihco ne, chahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn ye. Ndedevahn ye nchuhn, dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, quenan ya̱h ye na̱n cruz, nedihve ye nunde yahn ne. 15 Dihvo vo Jesucristo ne, chih ye na̱n cruz, ne nduco chemin ne, nda̱hco ndiya ye vaco chihnga̱ na̱n nducoya̱ca ihyan, chehnevi ye vederihquentiyon yahn.

Nahn che ndedecadino vo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs

16 Chemin che hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan ihyan nchuhn na̱n che reh ne ma̱n, na̱n che rih ne ma̱n, yahn che hua rahte vihco ne cuahn che renuhnde iyo ma̱n, yahn che hua redin ne dehtenduh vihco ma̱n, yahn che hua rahtetuhno ne ro sa̱bado ma̱n. 17 Hua nduh rigonun chihve dehtenduh chemin chan che riquendi ihyan. Vederihquentiyon che tahque rigonun chihve ne, che ndedevahn Dendiohs uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 18 Hua cuahnecun ne che cahncheh ihyan nchuhn, conun ye nchuhn che quendi ne yune yahn ye, din ca̱ ne che necun ne, te ihyan chahn ne, rendeva ye yavena̱n ángel ma̱n, rente ye dema̱n yahn dehtenduh che nde hua rendihche ye ma̱n, redin ya̱de ye, ndere rendonan ma̱n ye ihyan che a̱ma devano ye ma̱n, 19 hua riquendi ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndina̱n ye yuhn vo ma̱n. A Dihvo vo Jesucristo che ndi ye tin yahn nducoya̱co vo che yahn Dendiohs uvo, ne redin ye che a̱ma cua̱n no ndi vo nduco vih, rinan ye uvo che cotahno ndah vo nduhca̱ che nahn Dendiohs.

20 Nducote anduhneca̱ ndete che a chih nchuhn nduco Dihvo vo Jesucristo, chihcoma̱n ne vededevano yahn ihyan iyehnse ne, 21 hua redin yahn che dinahn ne che ra̱hn sa̱hn chahn tuhca̱: “Hua toh ne chu, hua toh ne cha̱, hua cheh ne chu, hua cheh ne cha̱, te ca̱hnda.” 22 Nducuahn dehtenduh chemin chan che rihco yudo se yahn ne, dema̱n vederihquentiyon yahn ihyan, nde hua regu. 23 Vederihquentiyon che tihca̱ rihco yudo se ne, rivahn che a̱ma devano se, rinan se ihyan chena̱hn ca̱va che tahque cotahno ye Dendiohs ma̱n, ca̱va che tahque cuahtenan cuma ye vedenecun ma̱n, ca̱va che tahque ca̱h rihn ma̱n ye ihyan ma̱n, ate hua richihve ca̱va che ca̱hco ta̱n che cuahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, cuahtendihco ye nunde.

3

1 Ma̱n che a ndedevahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn ne, anduhneca̱ ndete che a ntuche ne nduco ye va̱n tena̱hn. Chemin che nahn che codin nun ino ne ca̱va che co cuahtenan ne vahchetero na̱n che va ye la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs. 2 Ndotenan che ndedecadino ne, nahn yahn ne dehtenduh che va muhn iyehnse ne, codin nun ino ne ca̱va che co cuahtenan ne vahchetero. 3 Cueneca̱hco ne te anduhneca̱ ndete che a chih ne da̱ma nduco Dihvo vo, ne ma̱n che ritahno ne ihyan ne, nedin yahn Dendiohs nchuhn. 4 A yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo che va che cuahtenan vo vahchetero, ne cuahn che ndaconan chi tun ye numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye ne, nedin da̱ma ye uvo na̱n ye.

Nduhca̱ che nahn che cuahtechico vo

5 Nducote tihca̱ ne, cuihcoma̱n nchuhn che rahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, rahtendihco ne nunde. Hua ndere cuahtenan ne nduco ihyan che hua nihneva̱co ne nduco ye ma̱n, hua din ne dehtenduh che chihnga̱ ma̱n, nde hua din yahino ne tume, te nunde min ne, a da̱ma nduco nunde che rendeva ihyan yavena̱n dehtenduh che ndere redin ye dendiohs yahn ye. 6 Ihyan che rahcota̱hn ye yahn Dendiohs, rahtendihco ye nunde che tuhchan ne, va che din Dendiohs castigo yah ihyan. 7 Ro mena̱n me ne, namin nduco nchuhn chahtendihco ne nducuahn nunde che tuhchan. 8 Ate ma̱n ne, nahn che ca̱hcoma̱n ne. Namin nahn che ca̱hcoma̱n ne che ri ta̱n ne ma̱n, che rahtenun ino ne vedeta̱n ma̱n, che redin ta̱n ne ma̱n, che ra ne ca̱nda ihyan ma̱n, che ra̱hn ne ndudo chihnga̱ ma̱n. 9 Hua cahncheh ne vih, te nchuhn ne, a chihcoma̱n ne vedeyeno yahn ma̱n ne che chahtechica ne ro mena̱n, chahtendihco ne nunde. 10 Ma̱n ne, a ndedevahn Dendiohs nchuhn, ndahcorun ye vederendedecadino yahn ne, din ye che ndo ne anduhneca̱ ihyan ra. Ro ro rinan ye nchuhn ca̱va che nde tahque runeca̱de cuahtechica ne, nde conan conahn ne vederihquentiyon yahn ye, ndo ne ihyan nduhca̱ che nahn ye. 11 Dehve din yahn, a ihyan nación yahn Israel uvo, o ihyan ta̱ma nación, a chenan seña uvo, o hua, a redin vo ntiyon yahn ihyan, o redin vo ntiyon yahn ma̱n vo, te che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, a da̱ma no nducoya̱co vo. Che richihve yuhn vo ne, che ritahno vo ihyan min, ndi cuando vo va̱n ihyan yahn ye.

12 Numacuahn vedeyahino tenda̱hnun Dendiohs nchuhn, nedin yahn ye nchuhn. Chemin che nahn che cuahtenan cuma ne vedeyahino ma̱n, vedeva̱hino ma̱n, vedenecun ma̱n, vedechahtino ma̱n. 13 Codin chahtino a̱ma ta̱ma ne yahn vih, ne ndete che din ta̱n a̱ma cha nchuhn nduco vih ne, cuenchahco ne yahn vih. Dihvo vo Jesucristo ne, a nchahco ye yahn nchuhn, ne nahn che quendi ne yune yahn ye, nchahco ne yahn vih. 14 Na̱n nducuahn ne, codin yahino ne vih ca̱va che nda̱hca̱ cuahtenan ne nduco vih, ne a̱ma no ndudo co nducoya̱ca ne. 15 Dendiohs din ye che cuahtema̱n chedave yahn ne, te a ca̱va chemin che tenda̱hnun ye nchuhn, a̱ma cua̱n co no ne nduco vih. Nahn che neca̱h ne nundihve cuahn ihyan yahn nducuahn che din ye nduco ne. 16 Cuahtenun ino ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo cuahn da̱ma, hua ca̱hcoma̱n ne. Numacuahn vededevano cuicuahn vih ne ma̱n, cueneca̱h ne vedechahtino vih ne ma̱n, cuahndudo ne salmo ma̱n, cuita ne himno ma̱n, cuah ne Dendiohs chete chedave yahn ne, cueneca̱h ne nundihve cuahn ihyan ma̱n. 17 Na̱n nducuahn che redin ne ma̱n, che rente ne ma̱n, cueneca̱hco ne te va Dihvo vo Jesucristo. Namin cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs che cuande yahn ihyan min.

18 Nchuhn ihyan nda̱hta, codinahn ne yahn incha̱hn ne, te nducote ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, quenan cuma che tihca̱ din ne. 19 Nchuhn ihyan cha̱hn, codin yahino ne ihyan nda̱hta yahn ne, hua co ta̱n ne nduco ye. 20 Nchuhn deca̱hya, codinahn ne nducuahn che rihquentiyon indihte yahn ne, te chemin che renan ino Dihvo vo. 21 Nchuhn che vate da̱ya ne, hua ndere din ta̱n ne nduco da̱ya ne ca̱va che hua co nda̱che. 22 Nchuhn che redin ne ntiyon yahn ihyan, codinahn ne yahn patrón yahn ne numacuahn chedave yahn ne. Nda̱hca̱ codin ne ntiyon yahn ye cuahn da̱ma, ndiyu dema̱n cuahn che rendihchero ye nchuhn, te nducote ritahno ne Dendiohs ne, tihca̱ nahn che din ne. 23 Nducuahn ntiyon che redin ne ne, codin ne nduco vedeyeno, cueneca̱hco ne te va Dihvo vo Jesucristo. 24 Cuedevano ne te ndete che tihca̱ dinahn ne ne, redinahn ne vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ne ma̱n ye nda̱hco menun ye yahn ne, ndeva ye nchuhn, cuahtenan ne vahchetero. 25 Namin cuedevano ne te ihyan che duhtuno ihyan ye ne, va che co ye castigo yahn nunde yahn ye. Nda̱hco menun Dendiohs yahn ye tunoca che nedin ye. Hua dehve ra̱hco ne, te Dendiohs ne, da̱ma no rendihche ye nducoya̱ca ihyan.

4

1 Nchuhn che chenan cuma ne mozo yahn ne, cuihquentiyon ne ihyan nduhca̱ che redin yahn, hua din ta̱n ne nduco ye. Cueneca̱hco ne te namin nchuhn ne, va Dihve ne Jesucristo vahchetero.

2 Nducoya̱ca nchuhn ne, cuahteya̱n ne cuahn da̱ma, cova̱h ne ma̱n, cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs ma̱n. 3 Cuica ne Dendiohs che din ye che nda̱ca yune che cuahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, ndudo min che hua devano ihyan ro mena̱n. A yahn che rahndudó ndudo min che quenún va̱coya̱hn. 4 Cuica ne Dendiohs che conan ye u che cuahndudó nduhca̱ che redin yahn ca̱va che conahn ihyan.

5 Na̱n nducuahn che redin nchuhn va̱n ihyan che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, nahn che nduco rino nduco ndah ca̱va che nda̱ca yune che ya̱hve ne ihyan, ne cotahno ye. 6 Na̱n ndudo yahn ne ne, nahn che runeca̱de ne. Namin nahn che devano ne ta̱ca̱ ndahconan ne yahn dehtenduh che tumerune queri a̱ma ihyan.

Reneca̱h Pa̱blo Dendiohs ihyan

7 Dihno vo Tíquico che yahino vo sa̱hn ne, a̱ma ndah redinahn se, rinan se u na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Sa̱hn min nte cuande se nchuhn nduhca̱ che quenán muhn. 8 Dechúh sa̱hn ta̱n ca̱va che nte cuande se nchuhn nduhca̱ che chenan nuhn muhn ma̱n, ca̱va che neca̱h ya̱n se chedave yahn ne ma̱n. 9 Dihno vo Onésimo, sa̱hn ya̱n va̱co ne, che yahino vo sa̱hn ma̱n, che nda̱hca̱ redinahn se na̱n ntiyon yahn Dihvo vo ma̱n ne, namin nduco se cuenchi se ta̱n. Sa̱hn sih nte cuande se nchuhn yahn dehtenduh che ri muhn.

10 Arista̱rco che da̱ma quenun se va̱coya̱hn nducó ne, dechuh se Dendiohs yahn nchuhn. Namin Ma̱rcos sa̱hn vih Bernabé ne, dechuh se Dendiohs yahn ne. Sa̱hn min ne, a nté nduco nchuhn yahn se. Cuenevahnecun ne sa̱hn ndete che dena̱n chi se ta̱n. 11 Namin Jesús che namin duche se Justo ne, dechuh se Dendiohs yahn nchuhn. Va̱n ihyan nación yahn Israel che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, atena̱n sa̱hn chahn che rinan se u na̱n ntiyon yahn Dendiohs, renda̱cá vedechahtino chahte. 12 Epafras, ta̱ma sa̱hn ya̱n va̱co ne, che redin se ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, dechuh se Dendiohs yahn nchuhn. Sa̱hn min ne, cuahn da̱ma a̱ma rica se Dendiohs che din ye che quendi nchuhn cotahno ne numa ino ne ma̱n, dinahn ne nducuahn vederihquentiyon yahn ye ma̱n. 13 U devano cua̱có nduhca̱ che a̱ma rendedecadino se ca̱va nchuhn ma̱n, dihno vo che vate ye ya̱n Laodicea ma̱n, ya̱n Hierápolis ma̱n. 14 Doctor Lucas che yahino vo ihyan ma̱n, Demas ma̱n ne, dechuh ye Dendiohs yahn ne.

15 Cueneca̱h nchuhn Dendiohs dihno vo che vate ye ya̱n Laodicea ma̱n, Ninfas ma̱n, dihno vo che rendo da̱ma ye va̱co ye, rendeva ye yavena̱n Dendiohs ma̱n. 16 Cuihno ndihchenan nchuhn ca̱ca cuh ta̱n ne, cuedechuh ne ya̱n Laodicea, ndihchenan dihvo vo che vate ye min. Namin condihchenan ne ca̱ca che dechúh yahn ihyan chahn. 17 Ca̱hma ne co ne Arquipo che nda̱hca̱ dinahn ye ntiyon che ndihco Dihvo vo Jesucristo ta̱h ye.

18 Na̱n che rente nuhn Dendiohs nchuhn na̱n ca̱ca cuh ne, má̱n dirún. Cueneca̱hco ne te u ne, va̱coya̱hn quenún. Dendiohs din yahino ye nchuhn. Tihca̱ co.

1 TESALONICENSES

1

2

3

4

5

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO MENA̱N, DECHUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N TESALONICA

1

1 Nchuhn, ihyan yahn Dendiohs Chida ma̱n, yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che vate ne ya̱n Tesalónica, u Pa̱blo nduco Silas nduco Timoteo, dirun nuhn yahn ne. Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Nduhca̱ che chitahno ihyan ya̱n Tesalónica

2 Cuahn da̱ma reneca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs ca̱va nducoya̱ca nchuhn, reva̱h nuhn ca̱va ne. 3 Cuahn da̱ma rentihyon ya̱n nuhn na̱n Chido vo Dendiohs yahn ntiyon che redin nchuhn ma̱n, nduhca̱ che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, yahino ne ihyan ma̱n, nduhca̱ che rechuhrihn ne numacuahn vedenecun, ndichahtino ne ihyan ma̱n. 4 Dihno nuhn, Dendiohs ne, yahino ye nchuhn. Devano nuhn te ma̱n ye tenda̱hnun ye nchuhn. 5 Cahndudo nuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numa ino nuhn, chihnevan nchuhn, ne numacuahn vederihquentiyon din Vaco Ndah yahn Dendiohs che chitahno ne. A devano nchuhn nduhca̱ che chahtechica nuhn va̱n ne ca̱va che ndah yahn ne.

6 Quendi nchuhn nduhca̱ che chicuahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nduhca̱ che chicuahn nuhn ma̱n. Andahre a̱ma chuhrihn ne, ate din Vaco Ndah yahn Dendiohs che nevahnecun ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numacuahn vedeyeno. 7 A̱ma ya̱hn ihyan, ya̱hn yahn Macedonia ma̱n, Acaya ma̱n, chihco ye cuda̱do nduhca̱ che chitahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo, ne namin chitahno ye ihyan. 8 Tihca̱ chi che chetuhn ndudo yahn Dihvo vo va̱n nchuhn. Ndiyu dema̱n ya̱hn yahn Macedonia ma̱n, Acaya ma̱n, te numachahte devano ihyan nduhca̱ che redinahn nchuhn ndudo yahn Dendiohs. Nde nuhn, metah deh cuande che ca̱hma nuhn, 9 te nde ma̱n ihyan chahn rente cuande ye nuhn nduhca̱ che nevahnecun nchuhn nuhn, chihcoma̱n ne dehtenduh che redin ihyan dendiohs yahn ye, ne chitahno ne Dendiohs, ihyan min che quenduche ye, ndeva ne yavena̱n ye. 10 Rente ye yahn Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs, ihyan min che ndedetuhche Dendiohs ihyan va̱n tena̱hn, ihyan min che ndedevahn ye uvo yahn castigo yah che va che cuahno co ihyan nunde. Namin rente ye nduhca̱ che chenan rino nchuhn che ca̱ca ye vahchetero, ndaconan chi tun ye.

2

Nduhca̱ che cahndudo Pa̱blo Ndudo yahn Dendiohs

1 Dihno nuhn, a ma̱n nchuhn devano ne te chichihve ntiyon che din nuhn va̱n ne. 2 Andahre a̱ma chuhrihn nuhn ro mena̱n, din ta̱n ihyan ya̱n Filipos nduco nuhn, ate Dendiohs ne, chinan ye nuhn, ne numa ino nuhn cahndudo nuhn ndudo ndah yahn ye va̱n nchuhn. 3 A devano cua̱co nuhn te ndudo ndah che rahndudo nuhn. Hua ndere rahndudo nuhn dehtenduh ndudo ca̱va che cahncheh nuhn ihyan. 4 Tenda̱hnun Dendiohs nuhn, ne chihquentiyon ye che cuahndudo nuhn ndudo ndah yahn ye. Nducuahn chemin che rahndudo nuhn. Hua retumaca̱h nuhn andahre hua renan ino ihyan, te Dendiohs ne, tihca̱ nahn ye. A ihyan min che rendihche ye chedave yahn nuhn. 5 Hua nte ya̱de nuhn nduco nchuhn ca̱va che te ne tume nuhn. A devano ma̱n nchuhn chemin, nde Dendiohs ne, a devano ye. 6 Andahre nuhn ne, nduhca̱ intiyahn che dechuh Dihvo vo Jesucristo, ate hua renuhn nuhn che ndeva ihyan yavena̱n nuhn. 7 Tahque ndah ne, chahtechica nuhn numacuahn vedenecun. Chahtenan nuhn va̱n nchuhn, din yahino nuhn nchuhn nduhca̱ che yahino ihyan nda̱hta da̱ya ye che reta̱ve ye nduco cuda̱do. 8 A̱ma yahino nuhn nchuhn. Chemin che chicuahn nuhn ndudo ndah yahn Dendiohs nchuhn, nde ma̱n nuhn, chihco menda̱hn nuhn ca̱va ne. 9 Dihno nuhn, namin a devano nchuhn nduhca̱ che chuhrihn nuhn, din nuhn ntiyon nde ro nde ra̱hn ca̱va che nda̱ca che chuhnun nuhn. Tihca̱ din nuhn numacuahn ro che chahtenan nuhn ya̱n va̱co nchuhn, cahndudo nuhn ndudo ndah yahn Dendiohs, te hua nahn denduh nuhn nde a̱ma cha nchuhn.

10 Nduco cuda̱do chahtenan nuhn va̱n nchuhn, nde a̱ma nunde hua chahtendihco nuhn. A ma̱n nchuhn a devano ne, nde Dendiohs ne, a devano ye. 11 Namin a devano nchuhn te neca̱h ya̱n nuhn chedave yahn ne nduhca̱ che reneca̱h ya̱n ihyan chedave yahn da̱ya ye. 12 Tihca̱ din nuhn, chicuahn nuhn nchuhn nduhca̱ che va che cuahtechica nchuhn nduco cuda̱do, te nchuhn ne, ihyan yahn Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye.

13 Cuahn che cahndudo nuhn ndudo yahn Dendiohs, chihnevan nchuhn ne, nevahnecun ne, te chenahn ne che chemin che vederihquentiyon yahn Dendiohs, ndiyu yahn ihyan iyehnse. A ndudo min che redin che ndah nduco nchuhn che chitahno ne. Chemin che cuahn da̱ma reneca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs. 14 Dihnó, nduhca̱ che redin ihyan nación yahn Israel che rechuhrihn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo che vate ye esta̱do yahn Judea, tihca̱ rechuhrihn nchuhn, redin ihyan ya̱n va̱co ne. 15 A ihyan nación yahn Israel chahn che chihno ye Dihvo vo Jesucristo. A ihyan ndico yahn ihyan chahn che chihno ye ihyan profeta a ra̱hn me. Ma̱n ne, a ihyan chahn tun che redeca̱no ye nuhn. Hua redinahn ye che rihquentiyon Dendiohs. Nde a̱ma ihyan hua ri rendihche ye. 16 Rihca ta̱n ye che cuahndudo nuhn, cahnevan ihyan nación chena̱hn ca̱va che ndedevahn Dendiohs ihyan nduhca̱ che ndedevahn ye uvo. Nduco tihca̱ din chahte nduh ye nunde yahn ye. Ate ma̱n che cua̱co ne, a vate ye vedeyah, ri ye castigo yah yahn Dendiohs.

Nahn ca̱hn Pa̱blo ta̱ma yune, quendihchero ye ihyan ya̱n Tesalónica

17 Dihnó, cuahn che nda̱ca nuhn va̱n nchuhn ne, a̱ma chi ra̱n nuhn. Andahre yahn chenan nuhn, ate a̱ma reneca̱hco nuhn nchuhn, a̱ma nahn ndaconan chi nuhn quendihchero nuhn nchuhn. 18 U Pa̱blo ne, a̱ma ndeh yune nahn chí ma̱n, a̱ma náhn che chi nuhn ma̱n. Ate queri a̱ma yune ne, din va̱hche chundah. 19 A̱ma yeno nuhn che chitahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo. Cuahn che naconan chi tun ye ne, a̱ma co yeno nuhn, te ro min ne, co ro ntiyon che din nuhn va̱n nchuhn. 20 A ca̱va nchuhn che a̱ma yeno nuhn.

3

1 Ro che a̱ma ndedecadino nuhn ca̱va nchuhn ne, chihco da̱ma ino nuhn che cuahtenan nuhn dema̱n nuhn ya̱n Atenas, 2 ne dechuh nuhn dihno vo Timoteo ca̱va che neca̱h ya̱n se chedave yahn nchuhn. Sa̱hn min ne, nduco se nuhn, redin se ntiyon yahn Dendiohs, rahndudo se ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 3 Dechuh nuhn sa̱hn, te hua nahn nuhn che co ra̱n nchuhn yahn dehtenduh che rechuhrihn ne. A devano ma̱n ne te va che chuhrihn vo. 4 Cuahn che chenan ca nuhn nduco nchuhn ne, a rente nuhn nduco ne te va che chuhrihn vo. Ma̱n ne, a chinahn ndudo min. A rendihche ne. 5 Nducote ametah chichá che rendedecadinó ca̱va nchuhn ne, dechúh che tumeruné ndete che riquendi nchuhn ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. Ndedecadinó te co a detohnan chundah ntiyon che din nuhn, din se che chihcoma̱n ne che chitahno ne.

6 Ate ma̱n ne, a ndaconan Timoteo, ne nte cuande se nuhn nduhca̱ che riquendi nchuhn ritahno ne ma̱n, nduhca̱ che chenan cuma ne vedeyahino ma̱n. Namin nte cuande se nuhn che reneca̱hco nchuhn nuhn numacuahn vedeyahino, nahn ndihchero ne nuhn nduhca̱ che nahn ndihchero ma̱n nuhn nchuhn. 7 Dihnó, chemin che andahre a̱ma rechuhrihn nuhn, ate a̱ma yeno nuhn ma̱n che checadino nuhn nduhca̱ che riquendi nchuhn ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. 8 A̱ma vedechahtino ca̱va nuhn che tihca̱ riquendi nchuhn ritahno ne Dihvo vo. 9 Nde hua renta̱quino nuhn ta̱ca̱ neca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs yuhn vo che a̱ma yeno nuhn ca̱va nchuhn. 10 Nde ro nde ra̱hn reva̱h nuhn che nahn ndihchero nuhn nchuhn, cacuahn ca nuhn nchuhn che quendi ne cotahno ne numa ino ne.

11 A̱ma nahn nuhn che ma̱n Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, te yune ye che chi nuhn quendihchero nuhn nchuhn. 12 Nahn nuhn che din Dihvo vo che conahn ndah ne vederihquentiyon yahn ye, din yahino vih ne ma̱n, din yahino ne nducoya̱ca ihyan ma̱n, nduhca̱ che yahino ma̱n nuhn nchuhn. 13 Namin nahn nuhn che din ye che quendi nchuhn cotahno ne ihyan numa ino ne, ca̱va che nda̱ ro che nda̱ ye nduco ihyan yahn ye ne, dave yavena̱n ne na̱n Chido vo Dendiohs.

4

Nduhca̱ che nahn Dendiohs che cuahtenan ihyan

1 Dihnó, ma̱n ne, va a̱ma na̱n che rihquentiyon nuhn nchuhn numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. Nchuhn ne, a ca cuande ne yahn nuhn nduhca̱ che nahn Dendiohs che cuahtenan vo iyehnse, ne tihca̱ chenan ne nduco vih. Ate nahn nuhn che nde tahque nda̱hca̱ cuahtenan ne.

2 A devano nchuhn nduhca̱ che chicuahn nuhn nchuhn numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 3 Nahn Dendiohs che dave yavena̱n nchuhn na̱n ye. Hua ndere cuahtenan ne nduco ihyan che hua nihneva̱co ne nduco ye. 4 Queri a̱ma nchuhn, cuahtenan cuma ne nda̱hta yahn ne nduco vedino vedenecun. 5 Hua ndere cuahtechica nchuhn vedeyeno yahn ma̱n ne, nduhca̱ che vatechica ihyan che nde hua devano ye che va Dendiohs. 6 Hua tihca̱ cuahtechica nchuhn, cuahtendihco ne nunde na̱n ihyan, te Dihvo vo Dendiohs ne, din ye castigo ihyan yahn nunde che tuhchan, nduhca̱ che a te cuande nuhn nchuhn. 7 Dendiohs ne, a tenda̱hnun ye uvo, ne nahn ye che dave yavena̱n vo na̱n ye. Hua nahn ye che ndere cuahtechico vo. 8 Adecoduhno ihyan che hua redinahn ye che tihca̱ rihquentiyon nuhn ne, hua rahcota̱hn ye vederihquentiyon yahn ndere ihyan, te rahcota̱hn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ihyan min che rete ye Vaco Ndah yahn ye uvo. 9 Me nduhca̱ che va che din yahino nchuhn vih ne, nde hua redin fuerza che dirun nuhn yahn ne, te a ma̱n Dendiohs chicuahn ye nchuhn che din yahino vih ne. 10 Dihnó, a redin yahino nchuhn nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo che vate ye ya̱hn yahn Macedonia, ne a̱ma nahn nuhn che tihca̱ quendi ne. 11 Nda̱hca̱ cuahtenan nchuhn. Hua conda̱ menda̱hn ne na̱n dehtenduh che redin ihyan. Codin ne ntiyon nduhca̱ che a te cuande nuhn nchuhn, 12 ca̱va che nda̱hca̱ chuhnun ne, ne nevahnecun nducoya̱ca ihyan nchuhn. Va che nda̱ tun Dihvo vo Jesucristo. 13 Dihnó, nahn nuhn che codevano nchuhn yahn dihno vo che renda̱ca ye iyehnse cuh. Hua co ra̱n nchuhn ca̱va ye, nduhca̱ che redin ihyan che hua devano ye che va che ntuche tena̱hn, ne cuahn che rih a̱ma ihyan yahn ye ne, ra̱hco ye te a̱ma yune no chihnonan yahn ye. 14 Uvo ne, a devano vo te chih Dihvo vo Jesucristo, ne ntuche ye. Namin a devano vo te nducoya̱ca tena̱hn che chitahno ye ihyan cuahn che chahte ye iyehnse ne, va che ndedetuhche Dendiohs ihyan.

15 Chemin che numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo rete cuande nuhn nchuhn, te ro che nda̱ tun ye ne, nducoya̱co vo che chenan ca vo iyehnse, hua quenda̱hna̱n vo yahn dihno vo che a ndih ye. 16 Nda̱ ro min ne, ma̱n Dihvo vo Jesucristo ca̱ca ye vahchetero. Ura min ne, cuah a̱ma ndudo na̱n ro numacuahn vederihquentiyon. Namin cuah a̱ma ángel ndina̱n. Namin cuah corneta yahn Dendiohs. Tuhme mena̱n vihca va che ntuche nducoya̱ca tena̱hn che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo. 17 Cuihno min ne, nducoya̱co vo che chenan ca vo iyehnse, ndedecuan Dendiohs uvo da̱ma nduco ihyan chahn va̱n man, ne nta̱hn nun vih vo nduco Dihvo vo Jesucristo na̱n ro. Tuhme cuahtenan vo nduco Dihvo vo numacuahn ro. 18 Nducote a tihca̱ va ca̱de che va che conahn ne, cuente nchuhn yahn chemin nduco vih, cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn a̱ma ta̱ma ne.

5

1 Dihnó, hua co co nuhn nchuhn deh ro, o deh nduyo che tihca̱ conahn, 2 te a devano cua̱co ma̱n nchuhn te adena̱n techeca̱de Dendiohs yahn ihyan, nde hua duh devano deh ura. 3 Cuahn che tahque nda̱hca̱ vate ihyan, che nde tah hua rendedecadino ye ne, a dena̱n nda̱ venecuino min na̱n ye nduhca̱ che ra yah chete nda̱hta che a nda̱ ura che cuacoya̱hn ye, ne hua co ndevahn ye yahn vedeyah min. 4 Ate nchuhn dihnó, nducote a chitahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, a vateya̱n ne adecodehno ura che conahn. 5 Uvo ne, a ndedevahn Dendiohs uvo. Ate ihyan chena̱hn ne, ca̱hnda yahn ye. 6 Chemin che nahn che cuahteya̱n vo ca̱va che hua co man vo nduhca̱ ihyan chahn. 7 Na̱hn ye ne, vateya̱do ye, ne na̱hn ye vatechica coh ye. 8 Ate uvo ne, a chitahno vo Dihvo vo Jesucristo, ne nahn che runeca̱de cuahtechico vo. Nduhca̱ sanda̱do che va deh nduco che ndedevahn se sa̱hn ne, tihca̱ uvo, te ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ne cuahtenan cumo vo vedeyahino, ndichahtino vo che ndedevahn ye uvo. 9 Dendiohs ne, tenda̱hnun ye uvo, din ye che chitahno vo Dihvo vo Jesucristo ca̱va che ndedevahn ye uvo yahn castigo yah che va che co ihyan nunde. 10 A ca̱va uvo che chih Dihvo vo, ne ro che nda̱ ye ne, a ndih vo, o chenduche vo, va che cuahtenan vo da̱ma nduco ye. 11 Chemin che cuiquendi nchuhn cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn a̱ma ta̱ma ne.

Riya̱hve Pa̱blo ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

12 Dihnó, nahn nuhn che nevahnecun nchuhn ihyan che rahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, riya̱hve ye nchuhn, te ihyan chahn ne, chenan cuma ye vederihquentiyon. 13 Va che din yahino ne ihyan ca̱va ntiyon che redin ye.

Nda̱hca̱ cuahtenan a̱ma ta̱ma ne nduco vih. 14 Dihnó, nahn nuhn che ya̱hve nchuhn dihno vo che hua nahn din ye ntiyon ma̱n, cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn ihyan che ra̱n ye ma̱n, cuenan ne ihyan che hua ndah ritahno ye ma̱n, codin chahtino ne yahn nducoya̱ca ye ma̱n.

15 Cuihco nchuhn cuda̱do. Hua da̱ma co ne nduco ihyan che redin ta̱n ye nduco ne. Tahque ndah ne, codin nun ino ne, codin ne che ndah nduco vih ma̱n, nduco nducoya̱ca ihyan ma̱n.

16-17 Cuahn da̱ma cueneca̱h ya̱n nchuhn chedave yahn ne ma̱n, cova̱h ne ma̱n. 18 Adehno che cuahno co nchuhn ne, cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs. Tihca̱ nahn Dendiohs che dinahn nchuhn. Chemin che dechuh ye Da̱ya ye Jesucristo.

19 Hua cuahcota̱hn nchuhn vederihquentiyon yahn Vaco Dendiohs. 20 Cuenevahnecun ne ndudo che reca̱h Dendiohs che rente ihyan nduco ne. 21 Cuihco nchuhn cuda̱do yahn ndudo che rihnevan ne. Cha che ndah ne, codinahn ne. 22 Hua nevahnecun ne nde a̱ma na̱n dehtenduh che chihnga̱.

23 Dendiohs, ihyan min che redin ye che rahte dihn chedave yahn ihyan, ma̱n ye nchahco ye nunde yahn nchuhn, nedin dave ye chedave yahn ne. Nda̱ ro che nda̱ Dihvo vo Jesucristo ne, ndeva ye nchuhn. 24 A ihyan min che tenda̱hnun ye nchuhn. Va che dinahn ye nducuahn, te redinahn ye ndudo yahn ye.

25 Dihnó, cova̱h nchuhn ca̱va nuhn.

26 Cueneca̱h nchuhn Dendiohs nducoya̱ca dihno vo numacuahn vedenecun.

27 Numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo rihquentiyón che cuahndudo nchuhn ca̱ca cuh, cahnevan nducoya̱ca dihno vo.

28 Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nchuhn. Tihca̱ co.

2 TESALONICENSES

1

2

3

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO ADIVE, DEHCUH YE YAHN IHYAN YAHN DENDIOHS CHE VATE YE YA̱N TESALONICA

1

1 Nchuhn, ihyan yahn Chido vo Dendiohs ma̱n, yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che vate ne ya̱n Tesalónica, u Pa̱blo nduco Silas nduco Timoteo, dirun nuhn yahn ne. 2 Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Va che techeca̱de Dendiohs yahn nducoya̱ca ihyan nunde

3 Dihnó, numacuahn ro reneca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs ca̱va nchuhn. A tihca̱ va che neca̱h nuhn nundihve cuahn ihyan, te queri a̱ma ro ne, nde tahque ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, nde tahque yahino vih ne ma̱n. 4 Chemin che adecotino che renda̱ nuhn va̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo ne, rente nuhn numacuahn vedeyeno nduhca̱ che riquendi nchuhn ritahno ne Dihvo vo numacuahn chedave yahn ne, andahre a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che rahno ri ne ma̱n, rechuhrihn ne ma̱n. 5 Hua cua ne cuda̱do, te Dendiohs yuhn vo retecheca̱de ye numa cua̱co. Cuahn che cuihno techeca̱de ye ne, ndeva ye nchuhn, cuahtenan ne na̱n che rihquentiyon ye. A va che cuahtenan ne min, te yahn chemin che rechuhrihn ne.

6 Va che din Dendiohs castigo ihyan che redin ye che rechuhrihn nchuhn. 7 Cuahn che ca̱ca Dihvo vo Jesucristo vahchetero nduco ángel yahn ye, cuhnde ro ye numacuahn vederihquentiyon yahn ye va̱n ruchiya̱hn che ca̱ca na̱n ro ne, cahnevi Dendiohs nducuahn che rechuhrihn vo. 8 Nda̱ ro min ne, nducoya̱ca ihyan che hua chitahno ye Dendiohs, hua dinahn ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, din Dihvo vo castigo ihyan. 9 ¡A̱ma chahte vederihquentiyon yahn Dihvo vo! ¡A̱ma yudo na̱n va ye! Ihyan che ndinda ye ne, a̱ma yahn na̱n va Dihvo vo, min va che cuahtenun ye, co ye castigo numacuahn ro. 10 Cuahn che ndaconan chi Dihvo vo ne, ndeva ihyan yahn ye yavena̱n ye, ne a̱ma ndah ro yahn ye, te a chitahno ye ihyan. Namin a̱ma ndah ro yahn nchuhn, te a chitahno ne ndudo yahn ye che cahndudo nuhn.

11 Yahn che tihca̱ va che conahn ne, chemin che reva̱h nuhn ca̱va nchuhn ro ro, rica nuhn Dendiohs yuhn vo ca̱va che nda̱hca̱ quendi nchuhn, ne hua nto ino ye che a tenda̱hnun ye nchuhn. Namin rica nuhn ihyan che numacuahn vederihquentiyon yahn ye din ye che conahn nduco nchuhn nducuahn che ndah ma̱n, conahn nducuahn ntiyon che nahn din ne yahn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 12 Nduco tihca̱ ne, ndeva ihyan yavena̱n Dihvo vo. Namin ndeva ye yavena̱n nchuhn yahn che Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, yahino ye nchuhn.

2

Va che nda̱ a̱ma sa̱hn ndinda

1 Dihnó, nducote va che ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo, nedin da̱ma ye nducoya̱co vo, conduco vo ihyan ne, va a̱ma ndudo che co nuhn nchuhn. 2 Hua cuahnecun nchuhn che cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn. Andahre ca̱hma a̱ma vaco che a nda̱ Dihvo vo Jesucristo ma̱n, andahre cuahndudo ihyan che a nda̱ ye ma̱n, andahre dechuh ihyan ndudo yahn ne che a nda̱ ye ma̱n, din ca̱ ye che nuhn dirun nuhn yahn ne, ate nde hua cotahno ne, nde hua dihya ne co. 3 Hua tumeca̱h ne yahn nde a̱ma ihyan che tihca̱ nahn cahncheh ye nchuhn. Numanahn che metah nda̱ ro min ne, va che necuan ihyan, co ta̱n ye nduco Dendiohs. Namin va che nda̱ a̱ma sa̱hn ndinda. 4 Sa̱hn min ne, co ta̱n se nduco nducuahn che rendeva ihyan yavena̱n, redin vahn ye Dendiohs. Nde conda̱ se chete ya̱co chahte yahn Dendiohs, ndere cuahndudo se che sa̱hn min che Dendiohs.

5 Cueneca̱hco nchuhn. Ro mena̱n me cuahn che quenán nduco nchuhn ne, a rá̱hn rí nchuhn che tihca̱ va che co. 6 A devano nchuhn duh che redin va̱hche yahn sa̱hn min ma̱n ro cuh, ca̱va che hua co chi se nde nda̱ ro yahn se. 7 Vederihquentiyon chihnga̱ che va cua̱hn ndeh ne, a va iyehnse cuh. Ma̱n ne, adeche cuavi cha che redin va̱hche yahn, 8 tuhme nda̱ sa̱hn ndinda me. Ate cuahn che nda̱ Dihvo vo Jesucristo ne, decuihno ye sa̱hn. 9 Sa̱hn ndinda me ne, quenan cuma se vederihquentiyon chahte yahn chundah, ne a̱ma ndeh na̱n vederihno din se numacuahn vederihncheh. 10 Cahncheh se nducoya̱ca ihyan che va che conda ye, che hua chitahno ye ndudo cua̱co ca̱va che ndevahn ye. 11 Chemin che cuahnecun Dendiohs che cotahno ye vederihncheh min. 12 Tihca̱ va che conda nducoya̱ca ye, te hua nahn cotahno ye ndudo cua̱co, ne tahque ndah ye ne, riquendi ye dehtenduh che chihnga̱.

Tenda̱hnun Dendiohs ihyan che ndeva ye

13 Me nchuhn dihnó, yahino Dihvo vo Jesucristo nchuhn. Chemin che reneca̱h nuhn nundihve cuahn Dendiohs ca̱va ne, te nde ro mena̱n ne, tenda̱hnun ye nchuhn ca̱va che ndedevahn ye nchuhn. Nedin dave ye chedave yahn ne numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye, din ye che chitahno ne ndudo cua̱co. 14 Te yune Dendiohs che chitahno nchuhn ndudo che cahndudo nuhn, te a tenda̱hnun ye nchuhn ca̱va che ndedevahn ye nchuhn, ne cuahtenan cuma nduco ne vederihquentiyon chahte yahn Dihvo vo Jesucristo.

15 Dihnó, quendi nchuhn cotahno ne numacuahn chedave yahn ne che chicuahn nuhn nchuhn ma̱n, che dirun nuhn yahn ne ma̱n. 16 A Dendiohs che yahino ye uvo, ne reneca̱h ya̱n ye chedave yuhn vo numacuahn ro, redin ye che chenan ino vo ihyan. 17 Dihvo vo Jesucristo ma̱n, Chido vo Dendiohs ma̱n, neca̱h ya̱n ye chedave yahn nchuhn, din ye che cotahno ne numa ino ne, ca̱va che runeca̱de nducuahn na̱n ndudo che rente ne ma̱n, na̱n ntiyon che redin ne ma̱n.

3

Nahn Pa̱blo che cova̱h ihyan

1 Dihnó, cova̱h nchuhn ca̱va nuhn. Cuihca ne Dendiohs che din ye che nun cotuhn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numachahte, ne nevahnecun ihyan nduhca̱ che nevahnecun ne. 2 Nducote vate ihyan che duhtuno ihyan ye, che hua ritahno ye Dihvo vo ne, cuihca ne Dendiohs che hua cuahnecun ye che din ta̱n ye nduco nuhn. 3 Dihvo vo Dendiohs ne, redinahn ye ndudo yahn ye. Din ye che quendi nchuhn, cotahno ne numa ino ne. Din ye cuda̱do nchuhn ca̱va che hua dehva cuahno co ne. 4 Ndichahtino nuhn Dihvo vo Dendiohs che quendi nchuhn dinahn ne nducuahn che te cuande nuhn nchuhn. 5 Dihvo vo Jesucristo din ye che quendi nchuhn cotahno ne ihyan numacuahn chedave yahn ne ma̱n, din ye che tumacadino ne che yahino Dendiohs nchuhn ma̱n.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, va che din ye ntiyon

6 Dihnó, numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, rihquentiyon nuhn che ca̱hcoma̱n nchuhn dihno vo che hua nahn din ye ntiyon ma̱n, che hua nahn dinahn ye nduhca̱ che chicuahn nuhn nchuhn ma̱n. 7 A ma̱n nchuhn devano ne te va che quendi ne nduhca̱ che din nuhn cuahn che chahtenan nuhn nduco nchuhn, din nuhn ntiyon. 8 Hua ndere cheh nuhn yahn nchuhn. Nde ro nde ra̱hn a̱ma chuhrihn nuhn din nuhn ntiyon ca̱va che hua denduh nuhn nde a̱ma cha nchuhn. 9 Andahre nchuhn va che te ne che cheh nuhn, ate din ma̱n nuhn ntiyon, nda̱ca che chuhnun nuhn, te nahn nuhn che cua cuande nchuhn, ne tihca̱ quendi ne din ne ntiyon. 10 Ro min ne, tuhca̱ chicuahn nuhn nchuhn: “Duh che hua nahn din ntiyon ne, hua nda̱hca̱ che cheh.” 11 A checadino nuhn te va̱n nchuhn ne, vate a̱ma o ihyan che hua nahn din ye ntiyon. Ndere vatechica ihyan chahn renda̱hchenan ye dehtenduh che redin ihyan. 12 Numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo rihquentiyon nuhn che cuahte tahn ihyan chahn, din ye ntiyon, nda̱ca che chuhnun ye.

13 Dihnó, cuiquendi ne codin ne che ndah; hua cua da̱hno ne. 14 Ndete che vate ihyan che hua nahn dinahn ye che rihquentiyon nuhn ne, cuihco nchuhn cuda̱do cha ihyan che tihca̱ redin ye, ne cuihcoma̱n ne ihyan ca̱va che co cuihna̱n ye. 15 Hua ndihche ta̱n nchuhn ihyan. Cuiya̱hve ne ihyan nduco ndah, te dihno ne ihyan.

16 Ma̱n ne, Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che redin ye che rahte dihn chedave yahn ihyan, ma̱n ye din ye che nda̱hca̱ cuahtenan nducoya̱ca nchuhn, conduco ye nchuhn numacuahn ro.

17 U Pa̱blo, dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn nchuhn, nté Dendiohs nchuhn. Cuihco nchuhn cuda̱do. Tuhca̱ rahconáhn che duché na̱n nducuahn ca̱ca che redechúh. 18 Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

1 TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO MENA̱N, DECHUH YE YAHN TIMOTEO

1

1 Dendiohs, ihyan min che ndedevahn ye uvo ne, tenda̱hnun ye u Pa̱blo, che co apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndichahtino vo ihyan. 2 Timoteo, dechúh ca̱ca cuh yehn. Di ne, nduhca̱ da̱ya má̱n di, te riquendi u, ritehne numa cua̱co Dihvo vo Jesucristo. Chido vo Dendiohs nduco Dihvo vo Jesucristo, din yahino ye di, din ye che nduhca̱ conen.

Reca̱h Pa̱blo cuda̱do Timoteo

3 Cuahn che metah cá̱hn ya̱hn yahn Macedonia ne, rá̱hn ndoque che conen ya̱n Efeso ca̱va che ca̱hcantiyen che nguan ihyan cacuahn ye dehtenduh che hua cua̱co, 4 ca̱hcoma̱n ye che ricuahn ye nda̱me na̱n cuento ma̱n, ta̱ca̱ cochi nda̱ta yahn ye ma̱n, te dehtenduh chemin chan ne, dema̱n che rahteruhn chende ihyan, ate hua cochihve yuhn vo ca̱va che cotahno vo Dendiohs ma̱n, cuahtenan vo nduhca̱ che nahn ye ma̱n.

5 Nducote dave yavena̱n vo ma̱n, redinahn vo ndudo yahn Dendiohs ma̱n, ritahno vo Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yuhn vo ma̱n, chemin che nahn Dendiohs che cuahtenan cumo vo vedeyahino. 6 Ate vate sa̱hn che hua redinahn se, ne a ndere dera dera̱hn se. 7 A̱ma ra̱hn a̱ma ri no se ricuahn ye ley che dirun Moisés, ate nde che rente ma̱n se, hua renahn se.

8 Devano vo te ley min ne, ndah, ne va na̱n che cochihve. 9 Chihnde ndiyu ca̱va ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs, ate ca̱va sa̱hn nunde ma̱n, sa̱hn che duhtuno ihyan se ma̱n, sa̱hn che hua renevahnecun se Dendiohs ma̱n, sa̱h rihno ihyan ma̱n, sa̱hn che rihno se chida se ma̱n, sa̱hn che rihno se chaco se ma̱n, 10 sa̱hn che ndere rahtenan se nduco nda̱hta che ndiyu nda̱hta yahn se ma̱n, sa̱hn che ndere rahtenan se va̱n ma̱n se nduco vih ma̱n, sa̱hn che reduco se ihyan ma̱n, sa̱hn rihncheh ma̱n, sa̱hn che ndere reca̱h se ndudo yahn se che hua cua̱co ma̱n, sa̱hn che rahtendihco se ndeh na̱n ca nunde ma̱n. 11 Dendiohs, ihyan min che rendeva vo yavena̱n ye, a ndudo ndah yahn ye che rihco yudo yahn nducuahn nunde chemin chan. A ndudo min che va tá̱h che rahndudó.

Reneca̱h Pa̱blo nundihve cuahn Dihvo vo Jesucristo

12 Renecá̱h nundihve cuahn Dihvo vo Jesucristo, te nde a ra̱hn me a devano ye che dináhn, ne chaconahn ye u na̱n ntiyon yahn ye ma̱n, rinan ye u ma̱n. 13 Tihca̱ din ye nducó, andahre ro mena̱n ne, din duche yáhn vederihquentiyon yahn ye, ne chi tá̱n nduco ye, din tá̱n nduco ihyan che ritahno ye ihyan. Ro min ne, va̱n vedetundo yáhn che tihca̱ dín, te metah cotahnó ihyan. Ate quenan va̱hino Dendiohs u, 14 ne andahre a̱ma chahte vedeta̱n yáhn, ate nde tahque chahte vedeyahino yahn ye, din che chitahnó Dihvo vo Jesucristo.

15 Nda̱hca̱ che cotahno nducoya̱ca ihyan ndudo cua̱co cuh yahn Dihvo vo Jesucristo, nduhca̱ che nda̱ ye muhn iyehnse cuh ca̱va che ndedevahn ye ihyan nunde. Va̱n ihyan chahn ne, u che tahque quendihcó nunde. 16 Ate quenan va̱hino Dendiohs u, ne nchahco Dihvo vo Jesucristo nunde yáhn, chihco ro ye che a̱ma chahtino ye. Tihca̱ din ye ca̱va che cua cuande ihyan nunde chena̱hn, ne namin cotahno ye ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 17 Va a̱ma no Dendiohs. Ihyan min ne, hua ro ye. Hua nda̱ ro che coh ye. A̱ma va vededevano yahn ye. Nda̱hca̱ che ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

18 Da̱yá Timoteo, nduhca̱ che ra̱hn a̱ma o dihno vo numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, namin rihquentiyón di che nduhca̱ sanda̱do che yahino se ntiyon che nda se, ruhn se numa ino se, tihca̱ quendi dinehn ntiyon che va tah. 19 Cotehne Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yehn. Codinehn Ndudo yahn Dendiohs. Chenun va̱n a̱ma o se che hua nahn dinahn se, ne chihcoma̱n se che ritahno se. 20 Tihca̱ din Himeneo ma̱n, Alejandro ma̱n. Sa̱hn chahn ne, a nda̱hcó sa̱hn ta̱h chundah ca̱va che tuma cuahn se.

2

Nduhca̱ che va che cova̱h ihyan

1 Mena̱n vihca rihquentiyón che cova̱h nchuhn ca̱va nducoya̱ca ihyan iyehnse, cueneca̱h ne nundihve cuahn Dendiohs ca̱va ye. 2 Cova̱h ne ca̱va nducoya̱ca ihyan ndina̱n ma̱n, intiyahn ma̱n, ca̱va che ca̱hco dihn ye numachahte, ne nda̱hca̱ cuahtenan vo na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n ihyan ma̱n. 3 Dendiohs, ihyan min che rendedevahn ye uvo ne, renan ino ye che tihca̱ din vo. 4 Ihyan min ne, nahn ye che codevano nducoya̱ca ihyan ndudo cua̱co, ne ndevahn ye. 5 Va a̱ma no Dendiohs. Namin va a̱ma no ihyan che ra̱hn nan ye ihyan iyehnse na̱n ye. Ihyan min che Dihvo vo Jesucristo. 6 Dihvo vo ne, cahnecun ye che chihno ihyan nunde ihyan. Nduco tihca̱ ne, nedihve ye nunde yahn ihyan iyehnse. Nda̱ ro che nahn Dendiohs ne, din ye che chetuhn ndudo yahn che tihca̱ chi. 7 Chemin che tenda̱hnun ye u ca̱va che co apóstol, cuahndudó ndudo cua̱co min, cacuáhn ihyan nación chena̱hn, ne cotahno ye. Nducote ritahnó Dihvo vo Jesucristo, cua̱co che rá̱hn.

8 Nahn che numachahte cova̱h ihyan cha̱hn numacuahn chedave yahn ye, cuahtenan cuma ye vedeyahino nduco vih. 9 Namin ihyan nda̱hta ne, nahn che runeca̱de cuahtenun ye tino yahn ye. Hua ndedecuco ye tin ye. Hua ndedecuco ye ihyan nduco tu diya̱hn, o diya̱hngua̱n. Hua cuahtenun ye tino diya̱hn. 10 Tahque nda̱hca̱ che runeca̱de cuahtenan ye, din ye ntiyon che cochihve nduhca̱ che redin nda̱hta che ritahno ye Dendiohs numa cua̱co. 11 Ihyan nda̱hta ne, va che ca̱hcovan ye Ndudo yahn Dendiohs numacuahn vedenecun. 12 Rihquentiyón che dihn cuahte chende ye. Hua cacuahn ye, nde hua ca̱hcantiyon ye ihyan cha̱hn. 13 Tihca̱ chihco ca̱de Dendiohs. Mena̱n ne, dendah ye Adán. Adive ne, dendah ye Eva. 14 Ndiyu Adán mena̱n vihca quendihco ye nunde, te dinoca ihyan nda̱hta min, yahn che ca̱h yune ye che chihncheh chundah ihyan. 15 Chemin che ca̱hnda va yahn nducoya̱ca ihyan nda̱hta, nda̱ ro che cuacoya̱hn ye. Ate ndete che quendi ye cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, din yahino ye ihyan ma̱n, dave yavena̱n ye na̱n Dendiohs ma̱n, runeca̱de cuahtechica ye ma̱n ne, hua dehva co yahn ye.

3

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan ndina̱n yahn ya̱co

1 Cua̱co te ihyan che conan ye ntiyon ndina̱n ne, conan ye ntiyon ndah. 2 Chemin che ihyan che cona̱n ye yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, nahn che a̱ma no nda̱hta conan cuma ye, nahn che runeca̱de conan ye ca̱va che nde a̱ma ihyan hua ca̱hma nunde ye yahn ye ma̱n, hua ricoh ye ma̱n, conan ye numacuahn vedino vedenecun ma̱n, nevahnecun ye nducoya̱ca ihyan ma̱n, nda̱hca̱ cacuahn ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. 3 Ntiyon cuh ne, hua co conan nde a̱ma sa̱hngoh, nde a̱ma sa̱hn che doh ino se ma̱n, nde a̱ma sa̱hn che ndichahtino se tume ma̱n. Atena̱n ihyan che necun ye ma̱n, chahtino ye ma̱n, co conan ye ntiyon cuh. 4 Nahn a̱ma ihyan che nda̱hca̱ rihquentiyon ye va̱co ye ma̱n, redinahn da̱ya ye yahn ye ma̱n, renevahnecun ihyan ma̱n. 5 Nahn a̱ma ihyan che tihca̱ ye, te ndete che hua devano ye ca̱hcantiyon ye va̱co ma̱n ye ne, hua co ca̱hcantiyon ye ihyan yahn Dendiohs. 6 Nahn a̱ma ihyan che a ra̱hn ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, te ndete a̱ma ihyan che cade cana̱n ritahno ye ne, dena̱n din ya̱de ye, ne co ye castigo yahn Dendiohs nduhca̱ che chahno chi chundah. 7 Namin nahn a̱ma ihyan che, nde ihyan che hua ritahno ye, nevahnecun ye ihyan ca̱va che hua cora nde a̱ma na̱n vedecuihno yahn ye, din chundah.

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan che cuahtenan ye ntiyon yahn ya̱co

8 Tihca̱ ihyan che cuahtenan ye ntiyon yahn ya̱co, nahn che runeca̱de ye, che hua o na̱n o chende ye ma̱n, che hua ricoh ye ma̱n, che hua ndichahtino ye tume ma̱n. 9 Nahn ihyan che riquendi ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yahn ye. 10 Nahn che a rendihche ndah ihyan ndiya̱co ihyan. Ndete che ametah deh che redin va̱hche yahn ye ne, tuhme co cuahtenan ye ntiyon cuh. 11 Nda̱hta yahn ihyan chahn ne, namin nahn che runeca̱de ye ma̱n, redinahn ye ndudo yahn ye ma̱n, hua ricoh ye ma̱n, hua nte ye cuendo ma̱n. 12 A̱ma ihyan che conan ye ntiyon yahn ya̱co ne, nahn che a̱ma no nda̱hta conan cuma ye ma̱n, nda̱hca̱ rihquentiyon ye va̱co ye ma̱n, da̱ya ye ma̱n. 13 Ihyan che nda̱hca̱ quenda ye ntiyon yahn ya̱co ne, rendeva ihyan yavena̱n ye ma̱n, nde tahque richahtino ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n.

Nduhca̱ che va che cuahtenan ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

14 Rendedecadinó che a nun chí quendihcheró di. Numanahmin ne, dechúh ca̱ca cuh yehn, 15 te ndete che dena̱n hua co chi nún ne, cochihve yehn ca̱va che codevene nduhca̱ che va che cuahtechico vo va̱n ihyan yahn Dendiohs, ihyan min che quenduche ye. Ihyan chahn ne, nduhca̱ ya̱co yahn Dendiohs tihchan ye, te Dendiohs ne, nduco ye ihyan. Ihyan chahn che va ta̱h ye Ndudo yahn Dendiohs, redin ye cuda̱do. 16 Cua̱co niyon te ndudo che ritahno vo, che cade te Dendiohs, checadino vo ne, a̱ma yudo. Tuhca̱ conahn ndudo min:

Dendiohs ne, nda̱ ye muhn iyehnse cuh, ndaconda̱ ye ihyan.

Chihco ro Vaco Ndah yahn ye che metah nde a̱ma nunde yahn ye.

Cua̱co ndudo cuh, te nde ángel ndihchero ye ihyan.

Chetuhn ndudo yahn ye numachahte iyehnse, ne ihyan yahn nducuahn nación, chitahno ye ihyan.

Chihno min ne, numacuahn vederihquentiyon cona̱hn ye vahchetero.

4

Ihyan che ca̱hcoma̱n ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Vaco Dendiohs ne, rete cuande numa cua̱co te adive ne, cuahte dihno vo che ca̱hcoma̱n ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, quendi ye vaco che rihncheh ma̱n, che ricuahn chundah ma̱n. 2 Ca̱hcovan ye ndudo yahn ihyan cuendo che o na̱n o chende ye, che metah vederendedecadino yahn ye anduhneca̱ ndete che a ndih chedave yahn ye, nedin a̱ma cu che nto ruchiya̱hn. 3 Ihyan chemin chan chahn ne, ndere ca̱hca ta̱n ye che cahneva̱co ihyan ma̱n, ca̱hco ca̱hnda ye che cheh ihyan a̱ma o na̱n dehtenduh ma̱n, andahre ma̱n Dendiohs chihco ye nducuahn ca̱va che ihyan che ritahno ye ihyan ma̱n, che quendi ye ndudo cua̱co yahn ye ma̱n, neca̱h ye nundihve cuahn ihyan, ne cheh ye. 4 Cua̱co te nducuahn dehtenduh che chihco Dendiohs ne, ndah, ne ndotenan che nda̱hchenan vo ne, tahque ndah che neca̱h vo nundihve cuahn ihyan, ne chuh vo, 5 te nducuahn dehtenduh che reh vo ne, ri vihco nduco ndudo yahn Dendiohs ma̱n, nduco ndudo che reva̱h vo ma̱n.

A̱ma sa̱hn che nda̱hca̱ redin se ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo

6 Ndete che tihca̱ cacuehn dihno vo ne, nda̱hca̱ din ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, ne cochahtine ndudo ndah che chehn. 7 Hua tumecah yahn dehtenduh cuendo che rente ihyan, te chemin ne, anduhneca̱ cuendo yahn nda̱hta. Tahque ndah che quendi nevahnecon Dendiohs. 8 Richihve che rahn ihyan che ndo ca̱ne ye ca̱va che nda̱hca̱ duche ye. Ate nde tahque richihve che cuahn ye nevahnecun ye Dendiohs, te chemin che cochihve yahn ye numanahn che chenan ye iyehnse, nde cochihve yahn ye ca̱va che tuno ye vahchetero. 9 A chu che vedechahtino yuhn vo. Nahn che cotahno nducoya̱ca ihyan. 10 A ca̱va chu che redin vo ntiyon ma̱n, che rechuhrihn vo vedeta̱n yahn ihyan ma̱n, ndihco vo vedechahtino yuhn vo ta̱h Dendiohs, ihyan min che quenduche ye. A ihyan min che rendedevahn ye nducoya̱ca ihyan, mena̱n vihca ihyan che ritahno ye ihyan.

11 Cuihquentiyen ma̱n, cuicuehn ma̱n, dehtenduh che tuhchan. 12 Andahre sa̱hn yuno di, ate cochique nduco ndah ca̱va che nevahnecun nducoya̱ca ihyan di. Cuihque cuda̱do na̱n ndudo yehn ma̱n, na̱n nducuahn che redin ma̱n. Codin yahine nducoya̱ca ihyan ma̱n, cuitehne Dendiohs numa ine ma̱n, nda̱hca̱ conen na̱n Dendiohs ma̱n. Nduco tihca̱ ne, ca̱h yeno ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne quendi ye yune yehn. 13 Numanahn che ndá̱ ne, cuahndode ndudo yahn Dendiohs cuahn da̱ma, cueneca̱h yan chedave yahn dihno vo, cuicuehn ihyan. 14 Hua ca̱hcoman vederihquentiyon che te Dendiohs di ro che din ye che checadino intiyahn ya̱co ntiyon che conen. Ihyan chahn ne, nahn ta̱h ye di, chica ye Dendiohs cave. 15 Cuiquenda ntiyon yehn numa ine ca̱va che ndihchero nducoya̱ca ihyan che nda̱hca̱ redinehn. 16 Cuihque man cuda̱do di. Namin cuihque cuda̱do che ricuehn. Cuiquendi numa ine nducuahn che rá̱hn ndoque. Ndete che tihca̱ din ne, ndevahn di ma̱n, ihyan che rihnevan ye che rahndode ma̱n.

5

Nduhca̱ che va che cuahtechico vo va̱n ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Hua cahve nduco nde a̱ma ihyan ndico. Tahque ndah ne, coyahve ihyan nduhca̱ che riyahve chide. Sa̱hn deca̱hya ne, coyahve sa̱hn nduhca̱ che riyahve dihne. 2 Indihte nda̱hta ne, coyahve ihyan nduhca̱ che riyahve cheque. Ta̱hn deca̱hya ne, coyahve ta̱hn nduhca̱ che riyahve quehve, cuenevahnecon ta̱hn.

3 Ihyan ndiya̱co ne, va che conan ye ihyan nda̱hta va̱h che metah duhva yahn ye. 4 Ihyan nda̱hta va̱h che vate da̱ya ye ma̱n, da̱ya ino ye ma̱n ne, a ihyan chahn yahn ye va che ndihche ye ca̱va ye, te a chuhrihn ye ta̱ve ye ihyan. Tihca̱ renan ino Dendiohs che din ihyan. 5 Ihyan nda̱hta va̱h che metah duhva yahn ye ne, a Dendiohs che vedechahtino yahn ye, ne hua renguan ye reva̱h ye nde ro nde ra̱hn. 6 Ate ihyan nda̱hta va̱h che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye ne, anduhneca̱ ndete che a ndih ye na̱n Dendiohs. 7 Cuicuehn ihyan nducuahn dehtenduh che tuhchan ca̱va che hua nda̱ca yune che ca̱hma nunde ihyan yahn ye. 8 Ndete che vate ihyan che hua rinan ye ihyan yahn ye che chenun va̱co ye ma̱n, ihyan chena̱hn ma̱n ne, redetohnan ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne nde tahque duhtuno ihyan rendaconda̱ ye che co ihyan che hua ritahno ye.

9 Nda̱hta va̱h che a̱ma no incha̱hn ye nenan cuma ye ma̱n, nda̱hta va̱h che a ri ye ino raco nduyo, o tahque a ndico ye ma̱n, atenan ihyan chahn co co cuande ye va̱n nda̱hta va̱h che redin ye ntiyon yahn ya̱co. 10 Ava̱ne ne, nahn che runeca̱de ndahte ye ma̱n, nta̱ve ye da̱ya ye ma̱n, nenevahnecun ye ihyan va̱co ye ma̱n, ndinan ye ihyan yahn Dendiohs numacuahn vedenecun ma̱n, nedin yahino ye ihyan che rechuhrihn ye ma̱n, nedin ye nducuahn che ndah ma̱n. 11 Ate hua co cuande nda̱hta va̱h che deca̱hya te, te dena̱n nda̱ ro che nahn cahneva̱co tun te, ne ca̱hcoma̱n te ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che quenan te, 12 denda te ndudo yahn te, condihco te nunde. 13 Ava̱ne ne, ndete che cuahtechica te nduh vah nduh vah co te nduhca̱ ihyan che metah ntiyon yahn ye, ne cuana̱n nte te cuendo ma̱n, conda̱ va̱n te nduh cua̱n na̱n che hua ra cuande yahn te ma̱n, ca̱hma te dehtenduh che hua nda̱hca̱ ma̱n. 14 Chemin che nahn che cahneva̱co tun ta̱hn nda̱hta va̱h che deca̱hya te, nda̱ca da̱ya te ma̱n, din te cuda̱do va̱co te ma̱n, ca̱va che hua nda̱ca yune che chihnga̱ ca̱hma ihyan. 15 Tihca̱ rá̱hn ndoque, te a̱ma o nda̱hta va̱h ne, a chihcoma̱n te che ritahno te Dihvo vo Jesucristo, ne redinahn te che rihquentiyon chundah.

16 Dihno vo ma̱n, cahvo vo ma̱n, che chenan nda̱ nda̱hta va̱h ndeva̱co ye ne, va che conan ye ihyan ca̱va che hua nda̱ca yune che ihyan ndiya̱co conan ye ihyan. Nduco tihca̱ ne, tuno yahn ihyan ndiya̱co che conan ye nda̱hta va̱h che metah duhva yahn ye.

17 Intiyahn ya̱co che nda̱hca̱ rihquentiyon ye, mena̱n vihca ihyan che rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, ricuahn ye ma̱n ne, va che ndahva conan ihyan ndiya̱co ihyan. 18 Tihca̱ va che co, te ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Hua dechiche duto itenine che redendeh te trigo ca̱va che tiviya̱to, te ri yahn te, nahn cheh te.” Namin ndirun ta̱ma cua̱n: “Ihyan redin ntiyon ne, va che nevihve yahn ye.”

19 Hua tumacah yahn ihyan che ca̱ca nunde ye yahn intiyahn ya̱co cuahn che metah o ino ihyan che ca̱hma ye che cua̱co. 20 Ate ndete che va a̱ma ihyan chahn che quendihco ye nunde, tuhme coyahve ihyan na̱n nducoya̱ca dihno vo ca̱va che dihya nun ino combiero yahn ye co, ne ca̱hco ye cuda̱do. 21 Na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n Dihvo vo Jesucristo ma̱n, na̱n ángel yahn ye ma̱n, rihquentiyón di che dinehn nducuahn dehtenduh che tuhchan quendihconahn, hua cuacondih nunde yahn nde a̱ma ihyan. 22 Hua aderene nehn ntiyon yahn ya̱co adecoduhno ihyan cuahn che metah ndihche ndah ihyan, te dena̱n ndere din ye, ne nde di condihque nunde che cuande yahn ye. Cuihque cuda̱do ca̱va che dave yavenan na̱n Dendiohs.

23 Hua dema̱n cuahn nune iche coh. Cuih tah vino ca̱va va̱cochendereh yehn yahn che cuahn da̱ma ri cah.

24 Va̱n ihyan che rahque che co cuahtenan ye ntiyon yahn ya̱co ne, na̱hn ye ne, nde metah cuhnde ca̱de yahn ye, ne a ndero ndi che chendihco ye nunde. Na̱hn tun ye ne, hua duh devano che chendihco ye nunde, ate va ro che cuhnde ro nunde yahn ye. 25 A namin no tun, ndete che ndah redin ihyan chahn ne, a ndero ndi. Me ndete che chihnga̱ redin ye ne, andahre hua devano ihyan ne, ate va ro che cadino ye.

6

1 Queri a̱ma dihno vo che va dihve ye ne, nahn che a̱ma nevahnecun ye ihyan ca̱va che hua chihnga̱ ca̱hma ihyan yahn Dendiohs ma̱n, yahn ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 2 Me ndete che dihve dihno vo chahn ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, nahn che nde tahque nevahnecun ye ihyan ma̱n, tahque ndah din ye ntiyon yahn ye ma̱n, te ntiyon che redin ye ne, cochihve yahn dihno ye che yahino ye. Vederihquentiyon cuh cacuehn ma̱n, coyahve ihyan che dinahn ye ma̱n.

Nahn che cuahte vo vedeyeno nduco che rete Dendiohs uvo

3 Ndete che vate ihyan che hua ricuahn ye tihca̱ ma̱n, che hua ricuahn ye ndudo cua̱co ma̱n, che hua renan ino ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che ritahno vo ma̱n ne, 4 ihyan chahn ne, cun ye ma̱n, ya̱de ye ma̱n, nde tah hua renahn ye. A̱ma ruhn chende ye nduco ihyan yahn dehtenduh che nde hua redin yahn che cuhma chende ye. A chemin no che vedeyeno yahn ye. Nduco tihca̱ a̱ma rendedecuan ye ca̱nda ma̱n, vedeve ma̱n, redin ye che reta̱hn nan ihyan vih ma̱n, reca̱h ye nunde vih ma̱n, 5 rahtenun ino ye vedeta̱n nduco vih ma̱n. Ihyan che ametah va cua̱co vederendedecadino yahn ye ma̱n, che hua devano ye ndudo cua̱co ma̱n, che ra̱hco ye che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ca̱va che nda̱ca vo vedecuihca ma̱n, atena̱n ihyan chahn che da̱ma ri ye nduco vih. Nahn che din vi vo yahn ihyan chemin chan. 6 Cua̱co te che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, chemin che tahque richihve yuhn vo ndete che vato vo vedeyeno nduco che rete Dendiohs uvo. 7 Nduhca̱ che hua dehva nda vo che nda̱ vo muhn iyehnse cuh ne, tihca̱ hua dehva ndiquenda vo che nda̱co vo muhn. 8 Nduco che nda̱ca che chuh vo ma̱n, tino che cuahtenun vo ma̱n, a nduco chemin cuahtenan vo vedeyeno. 9 Ate ihyan che nahn cuahtenan cuma ye vedecuihca ne, renda̱ca yune che retumarande chundah ihyan ma̱n, riya ye muhn min na̱n che ca̱hnda yahn ye ma̱n. Va̱n vedetundo yahn ye rih ye vedera̱hn ihyan, renuhn ye a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che redin che rechuhrihn ye ma̱n, rinda ye ma̱n. 10 Tihca̱, te vedeyahino ca̱va tume ne, chemin che redin che rihquino ihyan redin ye nducuahn dehtenduh che chihnga̱. A chemin tun redin nduco na̱hn dihno vo che rihcoma̱n ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, renuhn ma̱n ye vedeyah ca̱va chedave yahn ye.

Nduhca̱ che va che quendi vo Dihvo vo Jesucristo

11 Me di che redin ntiyon yahn Dendiohs ne, codin vih yahn nducuahn dehtenduh che chemin chan, codin nducuahn che ndah. Cuiquendi cuenevahnecon Dendiohs ma̱n, cuitehne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, codin yahine ihyan ma̱n, conan come vedechahtino ma̱n, vedenecun ma̱n. 12 Nduhca̱ che ruhn sanda̱do numa ino se che hua nahn denda se ne, tihca̱ cuitehne Dihvo vo Jesucristo numa ine, te chemin che cochihve yehn ca̱va che hua denda che conen vahchetero numacuahn ro. A ca̱va chemin che tenda̱hnun Dendiohs di, ne cahndode nduhca̱ che ritehne Dihvo vo Jesucristo, chihnevan a̱ma ya̱hn ihyan. 13 Ma̱n ne, na̱n Dendiohs, ihyan min che dendah ye iyehnse ma̱n, che va ta̱h ye nducuahn dehtenduh ma̱n, na̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ca̱h ye ndudo cua̱co yahn ye numa ino ye na̱n Poncio Pila̱to ma̱n, rihquentiyón di 14 che dinehn nduco cuda̱do ntiyon che va tah. Condicate detohnen nde tah. Cuiquendi nde nda̱ Dihvo vo Jesucristo, 15 te nda̱ ro che ndihco ca̱de Dendiohs ne, dechuh ye ihyan. ¡A̱ma yudo vederihquentiyon yahn Dendiohs, ametah nde ta̱ma nduhca̱ ye! ¡A̱ma nahn che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye! A ihyan min rihquentiyon ye nducoya̱ca ihyan ndina̱n ma̱n, nducoya̱ca rey ma̱n. 16 A̱ma no ihyan min che hua nda̱ ro che cuihno ye. A̱ma yudo na̱n va ye, nde a̱ma ihyan hua co ca̱hn nda̱ ye. Nde a̱ma ihyan hua ntihchero ye ihyan, nde hua co ndihchero ye ihyan. A̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye; hua nda̱ ro che cuihno. Va che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye. Tihca̱ co.

17 Ca̱h cuende dihno vo che cuihca ye che hua din cun ye ma̱n, che hua din ya̱de ye ma̱n, che hua cochahtino ye vedecuihca yahn ye ma̱n, te chemin ne, hua rengu numacuahn ro. Tahque ndah ne, cochahtino ye Dendiohs, ihyan min che quenduche ye ma̱n, che rete ndahva ye nducuahn dehtenduh che rendotenan vo ma̱n. 18 Ca̱h cuende ihyan che din ye che ndah ma̱n, din ye vedeva̱hino ma̱n, 19 te chemin che cochihve yahn ye na̱n Dendiohs anduhneca̱ a̱ma vedecuihca che cuhnde ndah yahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

Pa̱blo ne, chihno ya̱hve ye Timoteo

20 Timoteo, condihche. Codin cuda̱do ntiyon che ndihco Dendiohs tah. Hua tumecah yahn ndudo ndeh che rente ihyan che hua renevahnecun ye Dendiohs ma̱n, vederihquentiyon che hua cochihve, che redin va̱hche na̱n Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. 21 Vate ihyan che riquendi ye dehtenduh chemin chan, ne a ndihcoma̱n ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo.

Chu che dirún yehn. Dendiohs din yahino ye di. Tihca̱ co.

2 TIMOTEO

1

2

3

4

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO ADIVE, DECHUH YE YAHN TIMOTEO

1

1 Dendiohs ne, tenda̱hnun ye u Pa̱blo che co apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, ne chihco ye ntiyon tá̱h che cuahndudó ndudo yahn ye che ca̱h ye nde ro mena̱n. Ndudo min che vedevihche yahn chedave yahn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 2 Timoteo, da̱yá che yahinó, dirún ca̱ca cuh, dechúh yehn. Dendiohs Chida ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye di, din ye che nda̱hca̱ conen.

Rente Pa̱blo yahn Dihvo vo Jesucristo

3 Dendiohs che rendevá ya̱vena̱n ye numa inó nduhca̱ che din ihyan ndico yáhn, nde ro nde ra̱hn revá̱h, recá̱h nundihve cuahn ihyan cave. 4 Reneca̱hcó che a̱ma chi ran ro che chihcoma̱n vih vo, ne chemin che nahn chí ndihcheró di ca̱va che co yeno chedave yáhn. 5 Quenun inó che ritehne Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yehn nduhca̱ che chitahno checohn Loida nduco cheque Eunice.

6 Ma̱n ne, rihquentiyón di che quendi numa ine vederihquentiyon che te Dendiohs di ro che nahn tá̱h di, cová̱h cave. 7 Vaco Ndah yahn Dendiohs che te ye uvo ne, redin che cuahtenan cuma vo vederihquentiyon ma̱n, vedeyahino ma̱n, runeca̱de cuahtechica vo ma̱n, hua va̱h vo ma̱n. 8 Chemin che condi cocuihnan che rahndode ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo. Namin hua cocuihnan che rindoque u che quenún va̱coya̱hn ca̱va ndudo yahn ye. Tahque ndah ca̱h ine chuhrihn ca̱va ndudo ndah yahn ye, codin chahtine Dendiohs che rinan ye uvo. 9 A ihyan min che ndedevahn ye uvo, ne tenda̱hnun ye uvo ca̱va che din dave ye chedave yuhn vo. Tihca̱ din ye, ndiyu yahn che ndah ihyan uvo, ate din ye yahn che tihca̱ nahn ma̱n ye. Nde cuahn che metah dendah ye iyehnse, a nde ro min yahino ye uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 10 Chihco ro ye vedeyahino min cuahn che nda̱ Dihvo vo Jesucristo, decuihno ye vederihquentiyon yahn vederih, ndedevahn ye ihyan che ritahno ye ndudo ndah yahn ye.

11 Chaconahn Dendiohs u che co apóstol ca̱va che cahndudó ma̱n, cacuáhn ma̱n, ndudo cuh va̱n ihyan nación chena̱hn. 12 Chemin che rechuhríhn. Ate hua ricuihná̱n, te ritahnó Dihvo vo Jesucristo, ne a devano cua̱có te va vederihquentiyon yahn ye che din ye cuda̱do chedave yáhn che a ndihcó ta̱h ye nde nda̱ ro che a ndihco ca̱de Dendiohs.

13 Conun ine ndudo ndah che chicuáhn di. Quendi cotehne Dihvo vo Jesucristo, codin yahine ihyan. 14 Nduco vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs che quenun queri a̱mo vo, nda̱hca̱ cuiquenda vederihquentiyon che ndihco Dendiohs tah.

15 A devene che a̱ma ya̱hn ihyan ya̱hn yahn Asia, chihcoma̱n ye u. Va̱n ihyan chahn ne, nduco Figelo ma̱n, Hermógenes ma̱n. 16 Dihvo vo Dendiohs din yahino ye Onesíforo nduco ihyan ndeva̱co ye, te hua chicuihna̱n ye ca̱vá, ne tahque ndah ne, a̱ma ndeh yune chinan ye u cuahn che quenún va̱coya̱hn. 17 Cuahn che quenán ya̱n Roma ne, chahn ye chinuhn ye u nde na̱n che nta̱ca ye u. 18 Namin a devene che a̱ma chinan ye uvo min ya̱n Efeso. Dihvo vo Dendiohs din yahino ye ihyan nda̱ ro che chihco ca̱de ye.

2

Nduhca̱ che va che din ihyan ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo

1 Di da̱yá, cochahtine vedeyahino yahn Dendiohs che rete ye uvo che ritahno Dihvo vo Jesucristo. 2 Ndudo che chicuáhn di na̱n a̱ma ya̱hn ihyan, cuihquentiyen ihyan che redinahn ye che co cacuahn ye ihyan chena̱hn.

3 Nduhca̱ a̱ma sanda̱do ndah che hua dehve ra̱hco se che rechuhrihn se ne, tihca̱ quendi na̱n ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 4 Nde a̱ma sanda̱do hua redin se ta̱ma na̱n ntiyon, te nahn che conan ya̱n se deh che ca̱hcantiyon sa̱hn ndina̱n yahn se. 5 Namin sa̱hn reduche. Hua co din se ganar ndete che hua dinahn se. 6 Namin tun ihyan redin ntiyon yahn viya̱ta. Redin yahn che neva̱hn ye ndute nda̱ta yahn ye, te a din ye ntiyon. 7 Cuihque cuda̱do che rá̱hn ndoque, ne Dihvo vo Dendiohs te ye vededevano yehn, conahn nducuahn.

8 Cuenecahque Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ntuche ye va̱n tena̱hn, ihyan min che nda̱ta yahn rey David. A yahn ihyan min ndudo ndah ché rahndudó. 9 A ca̱va che racotúhn ndudo min che rechuhríhn, quenún va̱coya̱hn, nde nchiche cadena u nduhca̱ che rechiche a̱ma sa̱hn rihno ihyan. Ate ndudo yahn Dendiohs ne, hua co ca̱hca ta̱n ihyan, te riquendi retuhn. 10 Chemin che andahre redin ta̱n ihyan nducó, ate richá rechuhríhn nducuahn ca̱va che, ihyan che a ndetenda̱hnun Dendiohs ne, cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, ne numacuahn ro cuahtenan ye vahchetero na̱n che a̱ma yudo.

11 Va a̱ma ndudo che tuhca̱ ndirun che cochahtino vo:

Andahre ca̱hno ihyan uvo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ate hua dehve din yahn, te cuahtenan vo vahchetero nduco ye.

12 Andahre chuhrihn vo, ate hua dehve din yahn, te ca̱hcantiyon vo nduco ye.

Ndete che cocuihna̱n vo ca̱va ye ne, namin cocuihna̱n ye ca̱vo vo.

13 Andahre ca̱hcoma̱n vo ihyan, ate ma̱n ye hua ca̱hcoma̱n ye uvo, te redinahn ye ndudo yahn ye.

14 Cahme nduco ihyan ndiya̱co ca̱va che nta̱ tin ye ndudo cuh. Cuihquentiyen ihyan na̱n Dihvo vo Dendiohs che nguan ye cuahtecuhma chende ye nduco vih. Chemin ne, hua deh cuahno cochihve, te tahque ndah ne, redin che reto ino ihyan che rihnevan ye. 15 Nduhca̱ a̱ma sa̱hn che ndah redin se ntiyon, che metah deh cuande che cocuihna̱n se ne, tihca̱ numa cua̱co ma̱n, numa ine ma̱n, cacuehn ndudo cua̱co ca̱va che nevahnecun Dendiohs ntiyon che redin. 16 Hua tumacah yahn ndudo ndeh che hua cochihve, te ihyan che ndere rente ye ndudo chemin chan ne, nde tahque redecuihta ye nunde yahn ye. 17 Nduhca̱ a̱ma cah che nun rendih, tihchan ndudo yahn ihyan chahn, te nun retuhn. Tihca̱ redin Himeneo ma̱n, Fileto ma̱n, 18 te a chihcoma̱n se ndudo cua̱co. Rahndudo se te a chuh yahn che rentuche ihyan va̱n tena̱hn, redin se che reto ino ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo. 19 Ate hua dehve ra̱hco vo, te ndudo che ndihco ca̱de Dendiohs ne, hua nda̱ ro che cuihno. Ma̱n ye redinahn ye ndudo min nduhca̱ che a ndirun: “Dihvo vo Dendiohs ne, a rendihche ye ihyan yahn ye, ne ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, va che ca̱hcoma̱n ye nducuahn nunde.”

20 A̱ma vah chahte ne, va̱n dehtenduh che retoh ihyan ne, va dehtenduh che ndahchan che ndinah nduco diya̱hngua̱n ma̱n, diya̱hngua ma̱n. Namin va dehtenduh che ndere cuahn che ndindah nduco ya̱hn ma̱n, ya̱hn ma̱n. Dehtenduh che ndahchan me ne, retoh ye na̱n ntiyon ndah, ne dehtenduh che chihnga̱ chan me ne, retoh ye na̱n ntiyon ndere. 21 Nduhca̱ dehtenduh che ndahchan me che retoh ye na̱n ntiyon ndah ne, tihca̱ uvo ndete che ca̱hcoma̱n vo nducuahn nunde, te Dihvo vo Jesucristo ne, ca̱hco vih ye uvo ca̱va che cochivo vo na̱n ntiyon yahn ye.

22 Chemin che cuihcoman nducuahn nunde che rendedecadino sa̱hn yuno, ne quendi conen runeca̱de na̱n Dendiohs ma̱n, cuitehne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, codin yahine ihyan ma̱n, nda̱hca̱ conen va̱n ihyan ma̱n, nduhca̱ ihyan che rah ye Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yahn ye, renevahnecun ye ihyan. 23 Hua tumecah yahn ndudo ndeh che rente ihyan che nine ye, te a devene che chemin che redin che redin ta̱n ye nduco vih. 24 Ihyan che redin ye ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, hua nda̱hca̱ che cuhma chende ye nduco ihyan. Tahque ndah ne, nda̱hca̱ cuahtenan ye nduco nducoya̱ca ihyan ma̱n, nda̱hca̱ cacuahn ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, din chahtino ye yahn ihyan ma̱n, 25 nduco ndah ya̱hve ye ihyan che hua nahn nevahnecun ye ma̱n. ¿A huane ca̱h yune Dendiohs che nto ino ihyan chahn nunde yahn ye, ne cotahno ye ndudo cua̱co?, 26 ca̱va che na̱ne ndutina̱n ye, ne ndevahn ye ta̱h chundah che ndico chiche se ihyan, redinahn ye che nahn se.

3

Nduhca̱ che cuahtechica ihyan caviya̱n deman

1 Codevene te caviya̱n deman, cuahn che nda̱ nino ro che nto iyehnse ne, ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, yah cuahno ye, 2 te ihyan che hua ritahno ye ne, a̱ma duhtuno ihyan nda̱conda̱ ye. Yahino ma̱n ye ihyan ma̱n, yahino ye tume ma̱n, ya̱de ye ma̱n, cun ye ma̱n, hua nevahnecun ye indihte yahn ye ma̱n, hua ntumanecun ye ma̱n, ducherino ye Dendiohs ma̱n, chihnga̱ chan chedave yahn ye ma̱n, 3 hua cuahtenan cuma ye vedeyahino ma̱n, vedeva̱hino ma̱n, cuahnde chende ye ma̱n, hua cocha ye ca̱hcoma̱n ye nunde yahn ye ma̱n, cuahtenan cuma ye vedeta̱n ma̱n, hua din ye nde a̱ma na̱n che ndah ma̱n, 4 o na̱n o chende ye ma̱n, doh ino ye ma̱n, ndedecadino ye che metah nde ta̱ma ihyan nduh chan ye ma̱n. Ndotenan che neca̱hco ye Dendiohs ne, tahque ndah ye quendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye. 5 Din ca̱ ye che nevahnecun ye Dendiohs, ate nduco che chihnga̱ redin ye ne, co ro che nde hua cua̱co. Cuihque cuda̱do nduco ihyan chahn. 6 Va̱n ihyan chahn ne, nduco sa̱hn che renda̱ se va̱co ihyan numacuahn vederihncheh, rinun se ihyan nda̱hta che cuno ino ye ma̱n, che ri luco ino ye yahn nducuahn nunde yahn ye ma̱n, che a̱ma ndeh na̱n dehtenduh nahn ye ma̱n, ne quenda se ihyan la̱do yahn se. 7 Nda̱hta chahn ne, cuahn da̱ma nahn cuahn ye, ate hua nda̱ ro che conahn ye ndudo cua̱co. 8 Nduhca̱ che chahcota̱hn sa̱hn cuah Janes ma̱n, Jambres ma̱n, yahn Moisés ne, tihchan sa̱hn chahn, te cuahcota̱hn se yahn ndudo cua̱co. Ava̱ne ne, hua va cua̱co vederendedecadino yahn se, redin ca̱ se che ritahno se Dendiohs. 9 Ate nduhca̱ che hua chicha vedecuah yahn sa̱hn che o chahn che chahcota̱hn se yahn Moisés ne, tihca̱ hua ngu vededevano yahn sa̱hn chahn, te cadino ihyan che hua cochihve, ne ca̱hcoma̱n ye.

Pa̱blo ne, chihno ya̱hve ye Timoteo

10 Me di ne, a devene ndah ndudo che ricuáhn ma̱n, nduhca̱ che quechicá ma̱n, ntiyon che nahn che conahn ma̱n, nduhca̱ che ritahnó ma̱n, nduhca̱ che ndichahtinó ma̱n, nduhca̱ che redin yahinó ma̱n, nduhca̱ che din chahtinó 11 che din ta̱n ihyan nducó ma̱n, chuhríhn ma̱n, min ya̱n Antioquía ma̱n, Iconio ma̱n, Listra ma̱n. Namin a devene nduhca̱ che ndedevahn Dihvo vo Dendiohs u yahn nducuahn che chahno chí. 12 A devano cua̱co vo che nducoya̱ca ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, che nahn quendi ye vederihquentiyon yahn ye numa cua̱co ne, din ta̱n ihyan nduco ye. 13 Sa̱hn nunde ma̱n, sa̱hn rihncheh ma̱n, nde tahque duhtuno ihyan nda̱conda̱ se, quendi se cahncheh se ihyan ma̱n, cuahnecun se cahncheh ihyan sa̱hn ma̱n.

14 Me di ne, cuiquendi numa ine ndudo che chehn ma̱n, che nevahnecon ma̱n. Cuenecahque ta̱ca̱ ihyan che chicuahn ye di. 15 Namin cuenecahque te nde ro che lihn di chehn Ndudo yahn Dendiohs, ndudo min che redin che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo, ne ndevahn vo. 16-17 Ndudo min ne, a ma̱n Dendiohs chihco ye, ne cochihve ca̱va che cacuahn vo ihyan yahn ye ma̱n, ya̱hvo vo ihyan ma̱n. Nduco tihca̱ ne, nda̱hca̱ cuahtenan ye na̱n Dendiohs, ne nda̱ca ye vederihquentiyon, din ye nducuahn che ndah.

4

1 Na̱n Dendiohs ma̱n, na̱n Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ihyan min che chi ye numacuahn vederihquentiyon yahn ye techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan, ihyan che chenduche ye ma̱n, ihyan che ndih ye ma̱n, rihquentiyón di 2 che cuahndode ndudo yahn Dendiohs cuahn da̱ma. Andahre hua nahn cahnevan ihyan o nahn cahnevan ye, ate di ne, cuiquendi cuahndode numa ine. Numacuahn vedechahtino yehn cuicuehn ihyan, codin che conahn ye Ndudo yahn Dendiohs. Coyahve ihyan che cotahno ye ma̱n, hua ndere din ye ma̱n. 3 Tihca̱ codin, te cochi ro cuahn che metah quenda̱h ino ihyan, cahnevan ye ndudo ndah. Tahque ndah ye ne, nuhn ye a̱ma ya̱hn sa̱hn che cacuahn se ihyan ndudo che ri yeno ma̱n. 4 Cua̱conda̱h veda̱me ye ndudo cua̱co, ne cotahno ye dehtenduh cuento. 5 Me di ne, cuiquendi numa ine, codin chahtine che rechuhrihn. Cuahndode ndudo yahn Dendiohs, codinehn ntiyon che quenen.

6 Tihca̱ riya̱hvé di, te u ne, a nun va che ca̱hno ihyan u, nda̱cá muhn iyehnse cuh. 7 Nduhca̱ a̱ma sanda̱do che cuhn se nde chinahn ntiyon ndah che nda se, nduhca̱ a̱ma sa̱hn reduche che chano se nde din se ganar, tihca̱ quendí numa inó chitahnó Dihvo vo Jesucristo, 8 ihyan min che retecheca̱de ye numa cua̱co. Ma̱n ne, a nihneva ndah ye vedino cuande yahn che dave chedave yáhn, ne te ye u ro che techeca̱de ye. Namin ca̱h ye nducoya̱ca ihyan che ndichahtino ye che ndaconan chi tun ye.

9 Codin nun ine, chi ndihchero u, 10 te Crescente ne, riquendi se na̱n ntiyon yahn Dendiohs, cuahn se ya̱n Galacia, ne Tito ne, cuahn se ya̱n Dalmacia. Me Demas ne, tahque renan ino se cochica se vedeyeno yahn ma̱n se, ne chihcoma̱n se u, cuahn se ya̱n Tesalónica. 11 A dema̱n Lucas quenan ye nducó. Cuahn che chi ne, cuiquenda Jua̱n Ma̱rcos. Náhn sa̱hn, te richihve se na̱n ntiyon. 12 Tíquico ne, dechúh sa̱hn ya̱n Efeso. 13 Cuahn che choh ya̱n Troas ne, cuiquenda cuya̱no tu che rendiché che chaconáhn ndeva̱co Carpo. Namin cuiquenda libro chahn, mena̱n vihca ca̱ca che ndirun. 14 Alejandro, sa̱hn vihchecu me ne, a̱ma din ta̱n se nducó. Ma̱n Dihvo vo Jesucristo techeca̱de ye yahn se yahn che tihca̱ din se. 15 Cuihque cuda̱do sa̱hn, te a̱ma rihca ta̱n se ndudo che rahndudo vo.

16 Cuahn che cháhn mena̱n, ndedeváhn u na̱n ihyan ndina̱n ne, nde a̱ma dihno vo hua chinan ye u, te chihcoma̱n nducoya̱ca ye u. Dendiohs nchahco ye ca̱va ye che tihca̱ din ye. 17 Andahre chihcoma̱n ihyan chahn u, ate Dihvo vo Jesucristo chinduco ye u, ne chinan ye u nde chihno dináhn cahndudó ndudo yahn ye, chihnevan a̱ma ya̱hn ihyan nación chena̱hn. Tihca̱ ndedevahn ye u ta̱h vederih. 18 A devanó che quendi ye ndedevahn ye u nduh cua̱n na̱n che ca̱hnda ca̱vá, nde ndeva ye u, conán vahchetero na̱n che rihquentiyon ye. ¡Ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma! Tihca̱ co.

19 Cuenecah Dendiohs Priscila nduco Aquila ma̱n, ihyan ndeva̱co Onesíforo ma̱n, che cuande yáhn. 20 Erasto ne, quenan se ya̱n Corinto, ne Trófimo ne, chi cah se, ne chaconáhn sa̱hn ya̱n Mileto. 21 Codin nun ine cochi numanahn che metah cuana̱n ro iche. Eubulo ma̱n, Pudente ma̱n, Lino ma̱n, Claudia ma̱n, nducoya̱ca dihno vo chena̱hn ma̱n, dechuh ye Dendiohs yehn.

22 Dihvo vo Jesucristo conduco ye di, din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

TITO

1

2

3

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN TITO

1

1 U Pa̱blo, apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo ne, chaconahn Dendiohs u na̱n ntiyon yahn ye che cacuáhn ihyan che tenda̱hnun ye, ca̱va che cotahno ndah ye Dihvo vo ma̱n, conahn ye ndudo cua̱co che redin che runeca̱de rahtechico vo ma̱n, 2 cochahtino ye che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro ma̱n. Dendiohs ne, hua rihncheh ye, ne nde ro che metah cuhnde iyehnse ne, ca̱h ye ndudo yahn ye che cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 3 A ihyan min che ndedevahn ye uvo, ne ma̱n che nda̱ ro yahn ne, chihco ye ntiyon tá̱h che cuahndudó ndudo yahn ye. 4 Tito, di ne, anduhneca̱ da̱ya má̱n, te chitehne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo che chicuáhn di. Dirún ca̱ca cuh, dechúh yehn, ne quenan inó che Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo ma̱n, din yahino ye di, din ye che nda̱hca̱ conen.

Ntiyon che din Tito ya̱hn yahn Creta

5 Chaconáhn di ya̱hn yahn Creta ca̱va che ca̱hcoyan dehtenduh che renda ca, cuaconehn intiyahn ya̱co nducuahn ya̱n nduhca̱ che chihquentiyón di. 6 A devene te ihyan che cuahtenan ye ntiyon min ne, nahn che runeca̱de ye ma̱n, che a̱ma no nda̱hta quenan cuma ye ma̱n. Me da̱ya ye ne, nahn che ritahno ma̱n, che runeca̱de ma̱n, che redinahn ma̱n, che metah deh che ca̱hma nunde ihyan yahn ma̱n. 7 Tihca̱, te ihyan che cona̱n ye ndiya̱co ne, nducote ihyan chahn che cuhnde ta̱h ye ntiyon yahn Dendiohs ne, hua co conan nde a̱ma ihyan che ya̱de ye ma̱n, cun ye ma̱n, che doh ino ye ma̱n, che ricoh ye ma̱n, che ca̱nda tin ye ma̱n, che idihya ye ca̱va tume ma̱n. 8 Ihyan che ndah ihyan ye ma̱n, runeca̱de ye ma̱n, dave yavena̱n ye ma̱n, chahtino ye ma̱n, che renevahnecun ye ihyan va̱co ye ma̱n, atena̱n ihyan che tihchan ye co cuahtenan ye. 9 Namin nahn che nda̱hca̱ quendi ye ndudo cua̱co che chahn ye, ca̱va che quena̱n yahn ye cacuahn ye ma̱n, nda̱hco ndiya ye ihyan che rahcota̱hn ye ma̱n.

10 Tihca̱, te a̱ma vate sa̱hn che rahcota̱hn se ma̱n, rente se ndudo nine ma̱n, rihncheh se ihyan ma̱n. Va̱n sa̱hn chahn ne, sa̱hn nación yahn Israel che tahque redenduh se. 11 A sa̱hn chahn va che nda̱hco ndiya nchuhn, te ca̱va che nda̱ca se tume ne, rihncheh se a̱ma ya̱hn dihno vo nduco nducoya̱ca ihyan ndeva̱co ye, ricuahn se ndudo che hua redin yahn che cacuahn se.

12 A̱ma sa̱hn devano va̱n sa̱hn chahn ne, ra̱hn se tuhca̱: “Ihyan che vate ye ya̱hn yahn Creta ne, cuahnde chende ye ma̱n, ite ye ma̱n, cane chete ye ma̱n, da̱hnde ye ma̱n.” 13 Nducuahn chemin ne, cua̱co, ne chemin che hua nahn nda̱ chende coyahve ihyan, ca̱va che numa cua̱co cotahno ye Dihvo vo Jesucristo, 14 ne ca̱hcoma̱n ye dehtenduh cuento che dera dera̱hn ihyan nación yahn Israel ma̱n, ndudo che rihquentiyon sa̱hn che rahcota̱hn se ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 15 Ihyan che nda̱hca̱ vederendedecadino yahn ye ne, hua renda̱hchenan ye nde a̱ma na̱n dehtenduh. Ate ihyan nunde che hua ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, renda̱hchenan ye nducuahn dehtenduh che ndah, te chihnga̱ ihyan ye ma̱n, chihnga̱ vederendedecadino yahn ye ma̱n. 16 Redin ca̱ ye che ritahno ye Dendiohs, ate hua cua̱co. Chihnga̱ ihyan ye ma̱n, chihnga̱ redin ye ma̱n, rahcota̱hn ye yahn Dendiohs ma̱n, nde hua renda̱ yahn ye che din ye dehtenduh che ndah ma̱n.

2

Ndudo ndah che va che cacuahn vo

1 Me di ne, cuihque cuda̱do na̱n ndudo yehn ca̱va che hua detohnen ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo. 2 Coyahve ihyan cha̱hn che runeca̱de cuahtenan ye ma̱n, che nda̱hca̱ ndedecadino ye ma̱n, che cotahno ye Dihvo vo Jesucristo numa cua̱co ma̱n, che cuahtenan cuma ye vedeyahino ma̱n, vedechahtino ma̱n.

3 Indihte nda̱hta ne, coyahve ihyan che runeca̱de cuahtenan ye ma̱n, che hua cuahtechica ye nte ye cuendo ma̱n, che hua cocoh ye ma̱n. Va che ca̱h cuande ye nducuahn che ndah, 4 tihyon yune ye ta̱hn deca̱hya, ca̱va che din yahino te incha̱hn te ma̱n, da̱ya te ma̱n, 5 nda̱hca̱ ndedecadino te ma̱n, runeca̱de cuahtenan te ma̱n, cuahtenun tahn te va̱co te, din te cuda̱do ma̱n, cuahtenan te numacuahn vedino vedenecun ma̱n, dinahn te yahn incha̱hn te ma̱n. Nduco tihca̱ ne, hua nda̱ca yune che chihnga̱ ca̱hma ihyan yahn Ndudo yahn Dendiohs.

6 Namin sa̱hn deca̱hya ne, coyahve sa̱hn che runeca̱de cuahtechica se. 7 Runeca̱de cochique man ca̱va che cua cuande ihyan yahn nducuahn che redin, ne quendi ye yune yehn. Runeca̱de cuicuehn ma̱n, numa cua̱co ma̱n. 8 Nahn che nduco ndah cahme ca̱va che nde a̱ma ihyan, hua nda̱ca yune che chihnga̱ ca̱hma ye yuhn vo. Nduco tihca̱ ne, co cuihna̱n adecoduhno ihyan che hua ri rendihche ye uvo, ne hua cona̱n yahn ye che ca̱hma nunde ye yuhn vo.

9 Coyahve ihyan che chenan ye va̱co dihve ye che nevahnecun ye ihyan ma̱n, che hua cuahcota̱hn ye yahn ye ma̱n, che hua ca̱hma ta̱hn ye nduco ye ma̱n, 10 che hua duco ye ma̱n. Nahn che runeca̱de ye na̱n nducuahn, ca̱va che cua cuande ihyan, ne tumacadino ye che Ndudo yahn Dendiohs, ihyan min che ndedevahn ye uvo ne, ndah.

11 Tihca̱ nahn che din ye, te Dendiohs ne, chihco ro ye che yahino ye nducoa̱ca ihyan iyehnse, ndedevahn ye ihyan. 12 Tihyon yune ye uvo ca̱va che ametah cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, cuahtendihco vo nunde ma̱n, che runeca̱de cuahtechico vo nduhca̱ che nahn ye ma̱n. 13 Namin te cuande ye uvo che cochahtino vo nde nda̱ ro che conahn ndudo yahn ye che te ye uvo, ne a̱ma co yeno vo. Ro min ne, numacuahn vederihquentiyon yudo nda̱ Dendiohs yuhn vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo. 14 A ihyan min che chihco menda̱hn ye ihyan chih ye, ca̱va che ndedevahn ye uvo, nchahco ye nunde yuhn vo. Nedin yahn ye uvo, tihyon yune ye uvo ca̱va che numa ino vo din vo che ndah.

15 Numacuahn vederihquentiyon cuicuehn ndudo che tuhchan, coyahve ihyan ca̱va che dinahn ye. Hua nda̱hca̱ che nda̱hco ndiya nde a̱ma ihyan di.

3

Nduhca̱ che va che cuahtechica ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

1 Coyahve ihyan che nevahnecun ye intiyahn ma̱n, ihyan ndina̱n ma̱n, dinahn ye ma̱n, din ye dehtenduh che ndah ma̱n, 2 hua chihnga̱ ca̱hma ye yahn nde a̱ma ihyan ma̱n, hua ca̱nda tin ye ma̱n, cuahtenan cuma ye vedeyahino ma̱n, vedenecun ma̱n, nduco nducoya̱ca ihyan. 3 Tihca̱ nahn che dinahn ye, te hua nda̱hca̱ che quendi ye nduhca̱ che chahtechico vo ro mena̱n me. Ta̱hn min ne, nine vederendedecadino yuhn vo ma̱n, chahcota̱hn vo ma̱n, vatechica va̱ne vo yahn Dendiohs ma̱n, chi luco ino vo chahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo ma̱n, chihnga̱ din vo ma̱n, chahtenan cumo vo vedeve ma̱n, ndihche ta̱n ihyan uvo ma̱n, ndihche ta̱n ma̱n vo ihyan ma̱n. 4-5 Ate chihco ro Dendiohs che yahino ye ihyan iyehnse, ne ndedevahn ye uvo. Andahre hua din vo nde a̱ma na̱n dehtenduh che ndah, ate nducote ma̱n ye quenan va̱hino ye uvo ne, ndedevahn ye uvo, din ye che ndahcorun Vaco Ndah yahn ye vederendedecadino yuhn vo, ndo vo ihyan ra. 6 Numacuahn vedeyahino din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo numacuahn vederihquentiyon che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo. 7 Numacuahn vedeyahino nedin yahn ye uvo ca̱va che cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro nduhca̱ che ndichahtino vo.

8 Ndudo che tuhchan ne, cua̱co ma̱n, ndah ma̱n, ne cochihve yahn nducoya̱ca ihyan. Nahn che numa ine ca̱h cuende ihyan che ritahno ye Dendiohs, ca̱va che din ye che ndah. 9 Coyahve ihyan che nine ye; hua cuahnecon che cuahtecuhma chende ye nduco vih yahn ta̱ca̱ cochi nda̱ta yahn ye ma̱n, yahn ley che dirun Moisés ma̱n, te che tihca̱ redin ye ne, nde tah hua cochihve yahn ye.

10 Ihyan che conun ye ihyan ndiya̱co che o cua̱n co ye ne, coyahve ihyan a̱ma o yune. Me ndete che hua ca̱hcovan ye che cahme ne, ametah cuahnecon che conduco ye nchuhn. 11 A devene te ihyan che tihca̱ redin ye ne, a ndinda ye, nedin nunde yahn ye.

12 Cuahn che dechúh Artemas o Tíquico ta̱n ne, codin nun ine cahn ya̱n Nicópolis, ndihchero u, te a chihcó che min conán ro iche. 13 Cuinen nduhva che tuno tah aboga̱do Zenas ma̱n, Apolos ma̱n, cah ndahva nducuahn che cochihve yahn se che cuahtenun yune se ca̱va che hua cacuahnan yahn se. 14 Namin ca̱h cuende dihno vo che din ye che ndah, conan ye ihyan che va vedereta̱hn yahn ye, ca̱hco ro ye che richihve ye.

15 Nducoya̱ca dihno vo che chenan ye muhn nducó ne, dechuh ye Dendiohs yehn. Nducoya̱ca dihno vo ma̱n, cahvo vo ma̱n, che chenan ye ta̱n ne, cuenecah Dendiohs ihyan che cuande yahn nuhn. Dendiohs din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

FILEMON

CA̱CA CHE DIRUN SAN PA̱BLO, DECHUH YE YAHN FILEMON

1

1 Filemón, dihno nuhn che yahino nuhn ndih, che namin redin ne ntiyon yahn Dendioh, u Pa̱blo che quenún va̱coya̱hn yahn che redín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, dihno vo Timoteo ma̱n ne, dirun nuhn ca̱ca cuh, dechuh nuhn yahn nchuhn, ndih ma̱n, 2 cahve nuhn Apia che yahino nuhn ihyan ma̱n, Arquipo che rinduco se nuhn na̱n ntiyon yahn Dihvo vo ma̱n, nducoya̱ca dihno vo ma̱n, cahvo vo ma̱n, che rendo da̱ma ye ndeva̱co ne. 3 Chido vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

4 Cuahn da̱ma revá̱h ca̱va ne, renecá̱h nundihve cuahn Dendiohs yuhn vo, 5 te checadinó che numacuahn vedeyahino ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, redin yahino ne nducoya̱ca ihyan yahn ye ma̱n. 6 Namin revá̱h ca̱va ihyan che quendi ye yune yahn ne, chitahno ye, ca̱va che conahn ndah ye nduhca̱ che redin yahino Dendiohs uvo yahn che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo. 7 Dihnó, a̱ma yenó ma̱n, renda̱cá vedechahtino ma̱n, yahn che a̱ma quenan cuma ne vedeyahino. A ca̱va ndih che reneca̱h ya̱n ihyan yahn Dendiohs chedave yahn ye.

8 Chemin che, andahre apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo u ma̱n, andahre quenan cumá vederihquentiyon che ca̱hcantiyón ndih ma̱n ne, 9 ate tahque ndah che numacuahn vedeyahino ricá favor ndih. Condihche ne. U Pa̱blo ne, a indihte u. Ava̱ne ne, quenún va̱coya̱hn yahn che ritahnó Dihvo vo Jesucristo. 10 Onésimo ne, a nduhca̱ da̱yá rihnó sa̱hn yahn che a̱ma richihve se yáhn muhn va̱coya̱hn. Ma̱n ne, ricá favor ndih che nchahco ne yahn se.

11 A ra̱hn me ne, hua nda̱hca̱ din se chihcoma̱n se ntiyon yahn ne, ate ma̱n ne, a̱ma richihve se yáhn, ne namin cochihve se na̱n ne. 12 Andahre a̱ma yahinó sa̱hn, ate ndedechúh sa̱hn ndeva̱co ne. Cuendeva ne sa̱hn, codin ne cuande anduhneca̱ ndete che u ndeva ne. 13 Numanahn che quenún va̱coya̱hn ca̱va ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, náhn che conan se nducó muhn ca̱va che cochihve se yáhn menun ne. 14 Ate nducote metah ca̱hmá nduco ne ne, hua chaconáhn sa̱hn muhn. Tahque nda̱hca̱ che ma̱n ne ca̱hma ne che conan se, te náhn che nducuahn favor che din ne nducó ne, a na̱n vedeyeno yahn ma̱n ne. 15 Ra̱hcó te co chica se ndeva̱co ne ca̱va che cuahn che ndaconan se ne, conan se cuahn da̱ma, 16 ne nevahnecun ne sa̱hn nduhca̱ a̱ma dihno ne che yahino ne, ndiyu dema̱n nduhca̱ a̱ma sa̱hn deca̱hya yahn ne. U ne, a̱ma yahinó sa̱hn, ate ra̱hcó te ndih ne, nde tahque yahino ne sa̱hn yahn che ndah ihyan se ma̱n, yahn che ritahno se Dihvo vo Jesucristo ma̱n.

17 Chemin che ndete che rihno ne u nduhca̱ combiero yahn ne ne, cuenevahnecun ne sa̱hn, codin ne cuande anduhneca̱ ndete che u nevahnecun ne. 18 Ndete che va deh che nedinda se yahn ne o quendihco se ne, conahn ca̱ca ne cuande yáhn. 19 U Pa̱blo dirún ca̱ca cuh. U nedihvé yahn ne, andahre ma̱n ne quendihco ne yáhn yahn che tihyon yuné ndih che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ne. 20 Tihca̱ dihnó. Ca̱va Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ritahno vo ihyan ne, redin yahn che dinahn ne che ricá ndih, neca̱h ya̱n ne chedave yáhn.

21 Dirún yahn ne, te quenan inó ndih che dinahn ne ndiyu dema̱n favor che ricá, te nde tahque chuhnan ca din ne favor nducó. 22 Namin ricá ndih che ca̱hcoya̱n ne na̱n che conán, te quenan inó che cuahnecun Dendiohs che chí quendihcheró nchuhn nduhca̱ che rica ne ihyan.

23 Dihno vo Epafras che nduco se u quenun se va̱coyahn yahn che ritahno se Dihvo vo Jesucristo ne, dechuh se Dendiohs yahn ne. 24 Me Ma̱rcos ma̱n, Aristarco ma̱n, Demas ma̱n, Lucas ma̱n, ihyan chuhn che rinan ye u na̱n ntiyon yahn Dihvo vo ne, namin dechuh ye Dendiohs yahn ne.

25 Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nchuhn. Tihca̱ co.

HEBREOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

CA̱CA CHE NDONDA̱ TA̱H IHYAN CHE RENTE YE DEVA̱CO HEBREO

1

Dechuh Dendiohs Da̱ya ye, ca̱h ye, checadino ihyan iyehnse ndudo yahn ye

1 Ro mena̱n me ne, a̱ma ndeh yune ma̱n, a̱ma nuhn ino Dendiohs ma̱n, ca̱h cuande ye ndudo yahn ye ihyan profeta ca̱va che cuahndudo ye, cahnevan ihyan ndico yuhn vo. 2 Ma̱n adive ne, dechuh ye Da̱ya ye, nda̱hco ye nducuahn dehtenduh ta̱h ye. A nduco ihyan min dendah ye iyehnse. Dechuh ye ihyan, te nduco ihyan min te ye ndudo yahn ye, checadino vo. 3 Nduhca̱ ya̱hn che rendihco dave yahn ne, tihca̱ rihco ro ihyan min vederihquentiyon yahn Chida ye. Ihyan min nduco Chida ye ne, da̱ma no ye. Ihyan min ne, numacuahn vederihquentiyon yahn ye, redin ye cuda̱do iyehnse. A ihyan min che nedihve ye yahn nunde yuhn vo, nda̱co vo vederenchahco. Tuhme chihnde ye vahchetero la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs.

Da̱ya Dendiohs ne, tahque ndina̱n ye che co nducoya̱ca ángel

4 Da̱ya Dendiohs ne, tahque ndina̱n ye che co nducoya̱ca ángel, te tahque yudo vederihquentiyon nda̱hco Dendiohs ta̱h ye. 5 Tihca̱, te Dendiohs ne, nde menahn hua ra̱hn ye ri ye nde a̱ma ángel:

Di che Da̱yá.

Ma̱n ro cuh chihco ró che Da̱yá di.

Nde hua ra̱hn ye yahn nde a̱ma ángel:

Da̱yá ihyan.

U che Chida ye.

6 Ate cuahn che dechuh ye Da̱ya ye che mena̱n iyehnse ne, ra̱hn ye:

Nchuhn, nducoya̱ca ángel yáhn, cuendeva ne yavena̱n ye.

7 Me yahn ángel ne, tuhca̱ ra̱hn ye:

Dín che co nchuhn nduhca̱ vaco ma̱n, ruchiya̱hn ma̱n.

8 Ate yahn Da̱ya ye ne, ra̱hn ye:

Di Dendiohs, vederihquentiyon yehn ne, hua nda̱ ro che cuihno.

Numa cua̱co rihquentiyen.

9 Renan ine nducuahn che ndah, ne raconda̱h vedame nducuahn che chihnga̱.

Chemin che u Dendiohs yehn, redín che tahque ri yene che co nducoya̱ca combiero yehn.

10 Namin ra̱hn ye:

Di Dihve ihyan iyehnse, nde ro mena̱n me ne, dendah iyehnse ma̱n, na̱n ro ma̱n.

11 Chemin ne, va che cuihno, ate di ne, conen cuahn da̱ma.

Nducuahn dehtenduh chemin chan ne, va che co ndico nduhca̱ che ri ndico tino.

12 Din anduhca̱ che nehn nduco dehtenduh chemin chan, cahnevi anduhneca̱ ndete che a̱ma tino, ne ndacorun.

Ate man di, hua nda̱ ro che ndacoron, nde hua nda̱ ro che coh.

13 Nde menahn hua ra̱hn Dendiohs ri ye nde a̱ma ángel:

Cuihnde la̱do ta̱h cua̱có numanahn che nda̱hco ndiyá ihyan che hua ri rendihche ye di, ca̱va che nevahnecun ye di.

14 Nducoya̱ca ángel ne, vaco che redin ye ntiyon yahn Dendiohs. Redechuh ye ihyan ca̱va che conan ye ihyan iyehnse che quenan cuma che ndevahn ye.

2

Hua nda̱hca̱ che ca̱hcoma̱n vo Ndudo yahn Dendiohs

1 Nducote tahque yudo vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo che co ángel ne, chemin che quenan cuma che cuahtenun ino vo ndudo che a chihnevan vo ca̱va che hua ca̱hcoma̱n vo. 2 Tihca̱, te nducote a chinahn ndudo yahn Dendiohs che dechuh ye nduco ángel a ra̱hn me, ne ihyan che chahcota̱hn ye yahn ndudo min, chendihco ye nunde, a chi ye castigo che redin yahn che co ye ne, 3 namin uvo ne, hua co ndevahn vo ndete che hua tumaca̱h vo yahn ndudo ndah yahn vederenchahco che rete Dendiohs uvo. Ndudo min ne, a Dihvo vo Jesucristo mena̱n vih cahndudo ye, ne nuhn che chihnevan nuhn ndudo min ne, tumacadino nuhn che cua̱co. 4 Ava̱ne ne, a̱ma ndeh na̱n vederihno din Dendiohs, chihco ro ye che cua̱co, nde din ye che chenan cuma vo vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye tunoca che nahn ma̱n ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱ ye muhn iyehnse cuh, nda̱conda̱ ye ihyan

5 Vederihquentiyon cuh che renda̱hconun yá̱n che va che cuhnde ne, hua chihco Dendiohs ta̱h ángel. 6 Hua, te a̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn ye dirun a̱ma ihyan tuhca̱:

Dendiohs, nde hua rigonun chihve ihyan iyehnse ca̱va che neca̱hco ne ihyan.

Nde hua rigonun chihve ye ca̱va che din ne cuda̱do ihyan.

7 Numanahn min ne, tahque doh vederihquentiyon ca̱h ne ihyan che co ángel.

Va̱n nducuahn dehtenduh che dendah ne ne, tahque ca̱h ne vededevano ihyan.

Ca̱h ne vederihquentiyon ihyan ca̱va che ca̱hcantiyon ye nducuahn dehtenduh che dendah ne.

8 Nda̱hco ne nducuahn dehtenduh ta̱h ye.

Nducote nda̱hco Dendiohs nducuahn dehtenduh ta̱h ihyan ne, nducuahn va che ca̱hcantiyon ye. Ma̱n ro cuh ne, ametah nevahnecun nducuahn dehtenduh ihyan. 9 Ate Dihvo vo Jesucristo che cua̱co ne, nducote chih ye ne, renevahnecun nducuahn dehtenduh ihyan, rendeva yavena̱n ye. Numacuahn vedeyahino cahnecun Dendiohs che chih ye ca̱va nducoya̱ca ihyan iyehnse.

10 Nducuahn dehtenduh ne, yahn Dendiohs. Ma̱n ye dendah ye, ne nahn ndeva ye nducoya̱ca da̱ya ye vahchetero. Chemin che quenan cuma che ca̱h yune ye che chuhrihn Dihvo vo Jesucristo, dinahn ye nducuahn, ndedevahn ye ihyan yahn ye. 11 Ihyan che rendevahn ye ma̱n, ihyan min che rendedevahn ye ihyan ma̱n ne, da̱ya Dendiohs nducoya̱ca ye. Chemin che Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che Da̱ya Dendiohs ne, hua ri cuihna̱n ye che redin dihno ye ihyan, 12 nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Nté yahn ne nduco dihnó.

Ca̱tá himno, ndevá yavena̱n ne va̱n nducoya̱ca ihyan yahn ne.

13 Namin ndirun:

U ne, richahtinó Dendiohs.

Namin ndirun:

Muhn quenún nduco da̱yá che te Dendiohs u.

14 Nducoya̱ca ihyan che dihno ye vih ne, da̱ma nda̱ta yahn ye. Chemin che Dihvo vo Jesucristo ne, ndo ye nduhca̱ ihyan iyehnse ca̱va che chi chih ye, nda̱hco ndiya ye chundah, sa̱hn min che redin se che rinda ihyan, 15 ne ndedevahn ye nducoya̱ca ihyan che hua va ma̱n chedave yahn ye cuahn da̱ma, va̱h ye vederih. 16 A devano vo te Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱ ye ca̱va che ndedevahn ye ihyan che nda̱ta yahn Abraham, ndiyu ca̱va che ndedevahn ye ángel. 17 Chemin che quenan cuma che ndo ye da̱ma nduhca̱ ihyan iyehnse, tumacadino ma̱n ye nducuahn vederihn ca̱va che tahque conan cuma ye vedeva̱hino nduco vo, ne cochahtino vo ihyan. Redin ye cuda̱do uvo, ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs, nde chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va che nchahco ye nunde yuhn vo. 18 Nducote chuhrihn ma̱n ye, tumarande chundah ihyan ne, tahque nun rendedevahn ye ihyan che retumarande se ihyan.

3

Vederihquentiyon che quenan cuma Dihvo vo Jesucristo ne, tahque yudo che co vederihquentiyon che quenan cuma Moisés

1 Dihnó che a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn, nducote a nedin yahn ye nchuhn ne, cuiquendi ne yune yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che dechuh ye ihyan ca̱va che din ye cuda̱do uvo, tihyon yune ye uvo che cotahno vo ihyan. 2 Nduhca̱ che dinahn Moisés yahn Dendiohs va̱n nducoya̱ca ihyan yahn ye ne, tihca̱ dinahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che nda̱hco Dendiohs vederihquentiyon ta̱h ye. 3 Dihvo vo Jesucristo ne, redin yahn che tahque rendeva vo yavena̱n ye che co Moisés. Tihca̱, te ihyan che rihno ye a̱ma vah ne, ihyan min che ndeva vo yavena̱n ye, ndiyu vah me. 4 Queri a̱ma vah ne, va ihyan che dendah ye. Namin nducuahn che va iyehnse ne, a Dendiohs che dendah ye. 5 Cua̱co te Moisés ne, din ye ntiyon yahn Dendiohs, dinahn ye va̱n nducoya̱ca ihyan yahn ye. Ntiyon che quenan cuma ye ne, che cuahndudo ye ndudo yahn Dendiohs tunoca che reca̱h ye ihyan. 6 Namin Dihvo vo Jesucristo ne, dinahn ye, ate nde tahque yudo vederihquentiyon quenan cuma ye, te nducote ihyan min che Da̱ya Dendiohs ne, ndina̱n ye va̱n nducoya̱ca ihyan yahn ye. Uvo ne, a ihyan yahn Dendiohs uvo, ndete che quendi vo numacuahn vedeyeno cochahtino vo ihyan nde nda̱ ro che ndeva ye uvo.

Ihyan che cuahtenan ye na̱n Dendiohs

7 Nducote tihca̱ ne, nda̱hca̱ che dinahn vo ndudo che, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, a ndirun tuhca̱:

Ma̱n che cahnevan nchuhn ndudo yáhn,

8 hua din cheche ne chedave yahn ne nduhca̱ che din ihyan ndico yahn ne che chahcota̱hn ye yáhn,

ducherino ye u cuahn che chahtechica ye ya̱hn na̱n che metah duhva.

9 Ihyan ndico yahn nchuhn ne, hua chitahno ye u,

andahre ndihchero ye vederihno che dín nduco ye chete o raco nduyo.

10 Chemin che chi tá̱n nduco ye,

ne ndedecadinó: “Ihyan sih ne, hua richahtino ye u numacuahn chedave yahn ye,

nde hua redinahn ye che rihquentiyón.”

11 Chemin che chi tá̱n nduco ye, ne numacuahn vedeyudo chihco da̱ma inó che hua nda̱ ro che ndevá ihyan, cuahtenan ye nducó.

12 Dihnó, cuihco nducoya̱ca nchuhn cuda̱do. Hua din cheche ne chedave yahn ne, ca̱hcoma̱n ne che ritahno ne Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero. 13 Tahque ndah ne, coya̱hve a̱ma ta̱ma ne vih ro ro, numanahn che chenan ne iyehnse, ca̱va che nde a̱ma ne hua cahncheh ma̱n ne nchuhn, din cheche ne chedave yahn ne, cuahtendihco ne nunde. 14 Tihca̱, te nda̱ ro che chi Dihvo vo Jesucristo ne, ndeva ye uvo ndete che quendi vo numa ino vo cochahtino vo ihyan, nduhca̱ che richahtino vo ihyan nde ro che cana̱n chitahno vo ihyan.

15 Nahn che ca̱hcovan vo nduhca̱ che ya̱hve Dendiohs uvo tuhca̱:

Ma̱n che cahnevan nchuhn ndudo yáhn, hua din cheche ne chedave yahn ne nduhca̱ che din ihyan ndico yahn ne che chahcota̱hn ye yáhn.

16 Nducoya̱ca ihyan che ndetenda̱h Moisés nación yahn Egipto ne, a ihyan chahn che chihnevan ye ndudo yahn Dendiohs, ne chahcota̱hn ye. 17 Ihyan che chahtendihco ye nunde, ne chih ye ya̱hn na̱n che metah duhva ne, a ihyan chahn che chi ta̱n Dendiohs nduco ye. 18 Ihyan che hua dinahn ye yahn Dendiohs ne, a ihyan chahn che, numacuahn vedeyudo, chihco da̱ma ino Dendiohs che hua nda̱ ro che ndeva ye ihyan, cuahtenan ye nduco ye. 19 A devano vo te hua chi tuno ihyan chahn na̱n Dendiohs, yahn che hua chitahno ye ihyan.

4

1 Chemin che numanahn che rete ca Dendiohs ndudo yahn ye che ndeva ye uvo ne, nahn che ca̱hco vo cuda̱do, dena̱n vate a̱ma o vo che hua tuno vo na̱n ye. 2 Ca̱h Dendiohs ndudo ndah yahn ye ihyan ndico chahn, ne namin te ye uvo. Ate ihyan chahn ne, nde hua chichihve che chihnevan ye, yahn che hua chitahno ye. 3 A uvo che chitahno vo che ndeva Dendiohs uvo, cuahtenan vo nduco ye, te ra̱hn ye yahn ihyan chahn tuhca̱:

Chemin che chi tá̱n nduco ihyan sih, ne numacuahn vedeyudo chihco da̱ma inó che hua nda̱ ro che ndevá ihyan, cuahtenan ye nducó.

Cuahn che chihno ntiyon yahn Dendiohs che dendah ye iyehnse ne, a va ya̱n ye che ndeva ye ihyan ca̱va che cuahtenan ye nduco ye. 4 Cua̱co chemin, te a̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn ye ndirun yahn ro sa̱bado tuhca̱:

Ro sa̱bado ne, nducote a nihno ntiyon yahn Dendiohs che dendah ye iyehnse ne, chihnde tuhno ye.

5 Namin ta̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn ye ndirun tuhca̱:

Hua nda̱ ro che ndevá ihyan sih, cuahtenan ye nducó.

6 Nducote tihca̱ ne, a ndero ndi che a va ya̱n Dendiohs che ndeva ye ta̱ma te o ihyan, cuahtenan ye nduco ye. Ihyan chahn che chihnevan ye ndudo ndah yahn Dendiohs mena̱n ne, hua tuno ye na̱n ye yahn che chahcota̱hn ye. 7 Chemin che chihno a̱ma ndeh nduyo ne, ndaconan ya̱hve Dendiohs ihyan ta̱ma yune. Yahn chemin ne, a dirún. Din ye che dirun David tuhca̱:

Ma̱n che cahnevan nchuhn ndudo yahn Dendiohs ne,

hua din cheche ne chedave yahn ne.

8 Na̱n che ndeva Dendiohs ihyan, cuahtenan ye nduco vih ne, ndiyu ya̱hn na̱n che nda̱ Josué nduco ihyan ndico chahn, te ndete che a min ne, ametah ndaconan ra̱hn Dendiohs che ndeva ye ihyan. 9 Devano vo te coma̱n va che ndeva Dendiohs ihyan yahn ye, 10 te ihyan che ndeva ye ne, cuahte tuhno ye nduhca̱ che chihnde tuhno ma̱n ye ro che chihno ntiyon yahn ye che dendah ye iyehnse. 11 Chemin che nahn che din nun ino vo ca̱va che ndeva Dendiohs uvo. Condi da̱ma co a̱ma o vo nduco ihyan ndico chahn che hua chitahno ye.

12 Tihca̱, te Ndudo yahn Dendiohs ne, yudo vederihquentiyon yahn, redin che renda̱ ihyan na̱n ye. Tahque nun ca renda̱ chete chedave yahn ihyan che co a̱ma espa̱da che o can yahn, ne rihco ro vederendedecadino yahn ye. 13 A Dendiohs che techeca̱de ye yahn ihyan. A ihyan min che dendah ye nducuahn, ne metah nde a̱ma na̱n dehtenduh che co conun ndeh na̱n ye. A na̱n ye va nducuahn.

Dihvo vo Jesucristo ne, nda cuande ye ihyan yahn ye

14 A Dihvo vo Jesucristo Da̱ya Dendiohs, che nda cuande ye uvo. Ihyan min ne, cona̱hn ye vahchetero, ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs. Chemin che nahn che quendi vo numa ino vo cotahno vo ihyan. 15 Dihvo vo Jesucristo ne, tumarande chundah ihyan na̱n nducuahn, ate hua quendihco ye nde a̱ma nunde. Chemin che, nducote ma̱n ye chuhrihn ye ne, a devano ye nduhca̱ che rechuhrihn vo, ne renan va̱hino ye uvo. 16 Ma̱n ne, nahn che dehve ra̱hco vo, cova̱h vo na̱n Dendiohs yuhn vo, ihyan min che yahino ye uvo, ca̱va che numacuahn vedeyahino ma̱n, vedeva̱hino ma̱n, conan ye uvo cuahn che yah rahno vo.

5

1 Queri a̱ma chidocuya̱n ndina̱n ne, retenda̱hnun Dendiohs ihyan va̱n ihyan iyehnse ca̱va che ca̱hma nan ye ihyan na̱n Dendiohs ma̱n, rihno ye ite che co te vedino ca̱va nunde yahn ye ma̱n. 2 Chidocuya̱n chahn ne, nducote ihyan nunde ye nduhca̱ ihyan chena̱hn ne, chemin che riquenda̱h ye vedechahtino ca̱va ihyan tundo ma̱n, ihyan che redinda ye ma̱n. 3 Va che ca̱hno ye ite che co te vedino ca̱va nunde yahn ihyan ya̱n, ne nducote namin ihyan nunde ye ne, quenan cuma che ca̱hno ye ite che co te vedino ca̱va nunde yahn ma̱n ye.

4 Nde a̱ma ihyan ne, hua co tenda̱hnun ma̱n ye vederihquentiyon min, conan cuma ye. Atena̱n ma̱n Dendiohs retenda̱hnun ye ihyan che reca̱h ye vederihquentiyon min nduhca̱ che ca̱h ye Aarón. 5 Atihnoca̱ Dihvo vo Jesucristo. Hua tenda̱hnun ma̱n ye vederihquentiyon min, quenan cuma ye. Tahque ndah ne, a ma̱n Dendiohs tenda̱hnun ye ihyan. Ra̱hn ye ri ye ihyan:

Di che Da̱yá.

Ma̱n ro cuh chihco ró che Da̱yá di.

6 Namin ra̱hn ye ri ye ihyan nduhca̱ che ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

A tenda̱hnún di che co chidocuya̱n ndina̱n, cuhnde tah vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec,

ne hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yehn.

7 Cuahn che quechica Dihvo vo Jesucristo muhn iyehnse ne, cova̱h ye numa ino ye, nde chaco ye, ne Dendiohs, ihyan min che va vederihquentiyon yahn ye che ndedevahn ye ihyan ta̱h vederih ne, chihcovan ye yahn che ndeva Dihvo vo yavena̱n ye. 8 Andahre Da̱ya Dendiohs ihyan ne, ate chi nino ye dinahn ye va̱n nducuahn che chuhrihn ye. 9 Cuahn che chenan dinahn ye nducuahn ne, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va che, nducoya̱ca ihyan che cotahno ye ihyan ne, ndevahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 10 Tihca̱, te a tenda̱hnun Dendiohs ihyan che co ye chidocuya̱n ndina̱n, cuhnde ta̱h ye vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec.

Ca̱hnda che ca̱hcoma̱n vo che ritahno vo Dihvo vo Jesucristo

11 A̱ma va ca dehtenduh che nahn te cuandé nchuhn, ate a̱ma va̱hche che dín che conahn ne yahn che hua rihco ne che conahn ne. 12-13 Ametah ro che ritahno nchuhn Dihvo vo Jesucristo, ate ndotenan che ma̱n ne cacuahn ne ne, rendotenan ne che ndaconan cacuahn ihyan nchuhn dehtenduh che nde hua va̱hche na̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs. Nduhca̱ decua̱h yuno che hua ri che cheh dehtenduh, te dema̱n leche rih ne, tihchan nchuhn. Hua renahn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, nde hua retumacadino ne ta̱ca̱ che cuahtechica ne runeca̱de. 14 Ihyan che ndah renahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a ihyan chahn che devano tenda̱hnun ye dehtenduh. Riquendi ye cha che ndah, ne rihcoma̱n ye cha che hua ndah.

6

1 Nducote tihca̱ ne, quendi vo cuahn ndah vo vederihquentiyon yahn Dendiohs ca̱va che conahn ndah vo. Dehtenduh che chahn vo cuahn che cade chitahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu dechemin dechemin cuahn vo cuahn da̱ma, te a̱ma va ca vederihquentiyon yahn ye che nahn che cuahn vo. Hua dema̱n yahn nduhca̱ che rento ino ihyan nunde yahn ye che redin che rinda ye ma̱n, nduhca̱ che ritahno ihyan Dendiohs ma̱n, 2 nduhca̱ che redenune ihyan ma̱n, nduhca̱ che renahn ta̱h ye ihyan, reva̱h ye ca̱va ye ma̱n, nduhca̱ che ntuche tena̱hn ma̱n, nduhca̱ che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan nunde, din ye castigo ihyan cuahn da̱ma ma̱n. Hua dema̱n dehtenduh chemin chan che va che cuahn vo, 3 te a̱ma va ca vederihquentiyon yahn Dendiohs che cacuáhn nchuhn ndete che cuahnecun ye.

4-6 Ihyan che a chenahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, ndudo ndah yahn ye ma̱n ne, tumacadino ye vedeyahino yahn ye ma̱n, vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn ye ma̱n, vederihquentiyon che cuahtenan ihyan vahchetero ma̱n. Ndete che cuaconda̱h veda̱me ye Dendiohs ne, a̱ma yune denda ye, te anduhneca̱ che ndaconan nahn ya̱h ye Dihvo vo Jesucristo, din duche yahn ye ihyan na̱n nducoya̱ca ihyan. 7 Nduhca̱ a̱ma ya̱hn na̱n che nda̱hca̱ ran co ne, ndete che ndah ri chenda̱ta yahn ihyan ne, nedin yahn Dendiohs ya̱hn min. 8 Ate ndete che dema̱n chano ya̱n ri ne, din dine ye, nde ca̱hco vih ye ca̱va che cuco.

Richahtino vo Dihvo vo Jesucristo cuahn da̱ma

9 Dihnó che yahinó nchuhn, a dirún yahn ne nduhca̱ che rahno ihyan che raconda̱h veda̱me ye Dendiohs, ate a devano cua̱có che a ndedevahn ye nchuhn, redin ye che runeca̱de vatechica ne. 10 Dendiohs ne, ndah ye, ne ra cuande ye nduhca̱ che din yahino ne ihyan yahn ye, chinan ne ihyan, nde rinan ca ne ihyan. 11 Nahn che quendi nchuhn numa ino ne nduhca̱ che a cochi ne, nde nda̱ ro che chenan ino vo cuahn che ndeva Dendiohs nchuhn. 12 Hua nahn che din da̱hnde nchuhn. Tahque ndah ne ne, cuiquendi ne yune yahn ihyan che chitahno ye Dendiohs, ndichahtino ye che ndedevahn ye ihyan nduhca̱ che a neca̱h ye ndudo yahn ye.

13 Cuahn che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye Abraham ne, ca̱h ye numacuahn vederihquentiyon yahn ma̱n ye, te ametah ta̱ma ca ihyan che tahque yudo vederihquentiyon yahn ye che co ma̱n ye. 14 Ra̱hn ye ri ye Abraham: “Cua̱co rá̱hn rí di che a̱ma dín che ndah ndoque, a̱ma dín che co ya̱hn nda̱ta yehn.” 15 Abraham ne, quenan rino ye numacuahn vedechahtino nde chinahn ndudo che ca̱h Dendiohs ihyan. 16 Ihyan iyehnse ne, cuahn che ca̱h ye ndudo yahn ye ne, renda̱hconun ya̱n ye Dendiohs, te ihyan min che tahque yudo vederihquentiyon yahn ye. Cuahn che tihca̱ ca̱h ye ndudo yahn ye ne, nde na̱n che ca̱hma ye, metah. 17 Namin Dendiohs, cuahn che ca̱h ye ndudo yahn ye Abraham ne, ca̱h ye numacuahn vederihquentiyon yahn ma̱n ye, chihco ro ye ca̱va ihyan yahn ye che dinahn ye. 18 Tihca̱ ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye numacuahn vedeyudo, ne co cochahtino vo ihyan, te redinahn ye ndudo yahn ye. Nducoya̱co vo che a nda̱hco vo chedave yuhn vo ta̱h ye che ndedevahn ye uvo ne, hua dehve ra̱hco vo, te ndedevahn ye uvo nduhca̱ che a neca̱h ye ndudo yahn ye. 19-20 Quenan cuma che ndevahn chedave yuhn vo, ametah che ndedecadino vo. A chitahno vo Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che va ye vahchetero, ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs ca̱va che co conda̱ vo min. Ihyan min ne, anduhneca̱ a̱ma chidocuya̱n ndina̱n che va ta̱h ye vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec che hua nda̱ ro che cuihno.

7

Va ta̱h Dihvo vo Jesucristo vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec

1 Melquisedec ne, rey yahn ya̱n Salem, namin chi ye a̱ma chidocuya̱n ndina̱n yahn Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. Cuahn che ndaconan Abraham che chahn ye, cuhn ye nduco ino cun rey chahn, decuihno ye ihyan ne, chahn Melquisedec, chendi yune ye ihyan, ne chica ye che conan Dendiohs ihyan. 2 Me Abraham ne, nda̱hco ye neve dehtenduh che nda̱ca ye va̱n ca̱nda me ta̱h ihyan min. Na̱n che ndiche dehtenduh ne, ca̱h ye a̱ma ihyan. Che duche rey min, Melquisedec ne, tuhca̱ conahn: “Rey ndah.” Namin dihn va na̱n che chihquentiyon ye, te ya̱n yahn ye, Salem ne, tuhca̱ conahn: “Ya̱n na̱n che dihn va.” 3 Ihyan min ne, anduhneca̱ ndete che co ma̱n ye, te hua duh devano duh che chaco ye ma̱n, duh che chida ye ma̱n, nde hua duh devano ti chica nda̱ta yahn ye. Hua duh devano ticuahn chihndeya̱n ye ma̱n, ticuahn chih ye ma̱n, ndete che chihno vederihquentiyon yahn ye ma̱n. Atihnoca̱ Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs, te ndi ye anduhneca̱ chidocuya̱n ndina̱n, ne hua cuihno vederihquentiyon yahn ye.

4 A ndero ndi te a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma Melquisedec, te nde ihyan ndico yuhn vo Abraham nevahnecun ye ihyan, ne ndeh na̱n dehtenduh che chihnevi ye yahn rey chahn, nda̱hco ye ta̱h ye. 5 Nduhca̱ che rihquentiyon ley che dirun Moisés ne, va che ca̱h ihyan nación yahn Israel a̱ma dehtenduh na̱n che ndiche queri a̱ma na̱n dehtenduh yahn ye che va, ndonda̱ ta̱h chidocuya̱n che nda̱ta yahn Leví. Tihca̱ va che din ye, te nda̱ta yahn Abraham ihyan nduco vih. 6 Ate Melquisedec ne, andahre hua nda̱ta yahn Leví ihyan ne, ndonda̱ ta̱h ye dehtenduh che ca̱h Abraham, ihyan min che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ihyan. A Melquisedec che chica ye che conan Dendiohs Abraham, 7 ne a devano vo te ihyan che rica ye Dendiohs ca̱va ihyan chena̱hn ne, tahque yudo vederihquentiyon quenan cuma ye. 8 A ndero ndi che tahque yudo vederihquentiyon che quenan cuma Melquisedec che co vederihquentiyon che chahtenan cuma chidocuya̱n che nda̱ta yahn Leví. Ihyan chahn ne, chihno chih ye, ate Melquisedec ne, a ndirun yahn ye na̱n Ndudo yahn Dendiohs anduhneca̱ ndete che va ca ye. 9-10 Leví nduco nducoya̱ca chidocuya̱n che nda̱ta yahn ye ne, anduhneca̱ ndete che nduco ye Abraham, ndeva ye yavena̱n Melquisedec, te andahre ametah ye ro min, ate Abraham che chihco nda̱ta ye ihyan.

11 Chidocuya̱n che nda̱ta yahn Leví, che namin nda̱ta yahn Aarón ne, ihyan chahn che chihnde ta̱h ye ley che dirun Moisés, chicuahn ye ihyan nación yahn Israel. Ate nducote hua ndevahn ihyan nduco vederihquentiyon che chahtenan cuma chidocuya̱n che nda̱ta yahn Leví ne, quenan cuma che dechuh Dendiohs Dihvo vo Jesucristo, nuhnde ta̱h ye vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec. 12 Che ndacorun Dendiohs vederihquentiyon yahn chidocuya̱n ne, nde ley yahn ye va che nda̱hco ca̱de ye. 13 Tihca̱, te Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu nda̱ta yahn chidocuya̱n ihyan. 14 A devano cua̱co vo te na̱n nda̱ta yahn Judá cochi nda̱ta yahn ye. Namin a devano vo nduhca̱ che chihquentiyon Moisés che atena̱n na̱n nda̱ta yahn Leví quenda̱h chidocuya̱n.

15 Nducote nuhnde ta̱h Dihvo vo Jesucristo vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec ne, a ndero ndi che a nda̱hco ca̱de Dendiohs ley che dirun Moisés, 16 te nuhnde ta̱h ye vederihquentiyon min, ndiyu yahn che nda̱ta yahn chidocuya̱n ihyan, ate yahn che quenan cuma ye vederihquentiyon che hua nda̱ ro che cuihno. 17 Tihca̱, te a yahn ihyan min che ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

A tenda̱hnún di che co chidocuya̱n ndina̱n, cuhnde tah vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec,

ne hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yehn.

18 Nduco tihca̱, nda̱hco ca̱de Dendiohs ley che dirun Moisés, te hua cochihve 19 ca̱va che ndedevahn ihyan. Menun ley min ne, nda̱ Dihvo vo Jesucristo che tahque ndah vederihquentiyon yahn ye. Ihyan min cochahtino vo ihyan ca̱va che tuno vo na̱n Dendiohs.

20 Ava̱ne ne, cuahn che dechuh Dendiohs Dihvo vo Jesucristo ne, numacuahn vedeyudo ca̱h ye ndudo yahn ye che co ye nduhca̱ chidocuya̱n ndina̱n. 21 Yahn chidocuya̱n chena̱hn chahn ne, hua tihca̱ ca̱h ye ndudo yahn ye. Cuahn che nda̱hco ye vederihquentiyon min ta̱h Dihvo vo ne, ca̱h ye ndudo yahn ye che ndirun tuhca̱:

Dihvo vo Dendiohs ne, numacuahn vedeyudo ca̱h ye ndudo yahn ye, ne va che conahn.

Ra̱hn ye ri ye Da̱ya ye: “A tenda̱hnún di che co chidocuya̱n ndina̱n, cuhnde tah vederihquentiyon nduhca̱ che quenan cuma Melquisedec,

ne hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yehn.”

22 Nducote a Dihvo vo Jesucristo che nuhnde ta̱h ye vederihquentiyon min ne, conahn ndudo che chihco ca̱de Dendiohs ca̱vo vo. Ndudo min ne, tahque ndah che co ley che chihnde a ra̱hn me. 23 Chidocuya̱n chahn ne, ya̱hn ye chahtenan ye na̱n ntiyon, te nducote ihyan iyehnse ye ne, ca rih ye ca rendacorun ye. 24 Ate Dihvo vo Jesucristo ne, cuhnde ta̱h ye vederihquentiyon min cuahn da̱ma, te hua nda̱ ro che coh ye. 25 Chemin che ihyan che tuno ye na̱n Dendiohs ca̱va ye ne, ndedevahn ye ihyan, ne ametah conda ye, te va ye cuahn da̱ma, ra̱hn nan ye ihyan na̱n Dendiohs.

26 A̱ma chidocuya̱n nduhca̱ ihyan min che rendotenan vo. Ihyan min ne, ndah ye, ne metah nde a̱ma nunde yahn ye. Hua da̱ma ri ye nduco ihyan nunde. Ndeva Dendiohs yavena̱n ye, ndeva ye ihyan vahchetero. 27 Chidocuya̱n ndina̱n chena̱hn chahn ne, rendotenan ye che ca̱hno ye ite cuahn da̱ma, co te vedino ca̱va nunde yahn ma̱n ye ma̱n, nunde yahn ihyan ma̱n. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye, ne nduco chemin a̱ma yune no nedihve ye nunde yahn ihyan iyehnse. 28 Chidocuya̱n ndina̱n chena̱hn chahn che chihnde ta̱h ye ley che dirun Moisés ne, ihyan nunde ye. Ate cuahn che nda̱hco ca̱de Dendiohs ley min ne, numacuahn vedeyudo nda̱hco ye vederihquentiyon ta̱h Da̱ya ye, ihyan min che hua nda̱ ro che condihco ye nunde.

8

Nuhnde ta̱h Dihvo vo Jesucristo vederihquentiyon ra che nda̱hco ca̱de Dendiohs

1 Dihvo vo Jesucristo ne, ndi ye nduhca̱ a̱ma chidocuya̱n che tahque ndina̱n, ra̱hn nan ye uvo, va ye vahchetero la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs. Ndudo cuh che tahque mena̱n vihca va̱n nducuahn che a dirún na̱n ca̱ca cuh. 2 Chidocuya̱n che tahque ndina̱n che chahte ye iyehnse ne, chahtenun ye chete ya̱co che dendah ihyan. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, va ye vahchetero. Min ne, ndiyu ihyan iyehnse dendah ye. 3 Chidocuya̱n chahn ne, chenan cuma ye ntiyon che rihco ye ndeh na̱n vedino na̱n ta. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, chihco menda̱hn ye ihyan, chi ye vedino ca̱vo vo. 4 Ndete che muhn iyehnse quenan Dihvo vo ne, nde hua conan ye na̱n ntiyon che redin chidocuya̱n che rihco ye vedino na̱n ta nduhca̱ che rihquentiyon ley che dirun Moisés, te a ihyan chahn che nda cuande yahn ye ntiyon min. 5 Ihyan chahn ne, redin ye ntiyon chete ya̱co che ndedendah ihyan menun vahchetero na̱n che va Dendiohs. Devano vo che menun, te cuahn che cana̱n Moisés dendah ye ya̱co me ne, ra̱hn Dendiohs, ri ye ihyan: “Cuihque cuda̱do, ne cuedendah nducuahn nduhca̱ che na̱hme di tingüete me.” 6 Chidocuya̱n chahn ne, muhn iyehnse cuh che va ntiyon yahn ye. Ate Dihvo vo Jesucristo che ndi ye anduhneca̱ chidocuya̱n che ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs ne, tahque chahte vederihquentiyon yahn ye che co vederihquentiyon yahn ihyan chahn, te tahque ndah vederihquentiyon che nda̱hco ca̱de Dendiohs che co vederihquentiyon ndico me ma̱n, tahque ndah ndudo che te ye uvo che co ndudo che ca̱h ye ihyan ndico yuhn vo ma̱n.

7 Vederihquentiyon ndico me ne, hua quenda̱h ndah, ne chemin che ndaconan nda̱hco ca̱de ye. 8 Nducote ndihchero Dihvo vo Dendiohs che hua redinahn ihyan vederihquentiyon ndico me ne, ra̱hn ye:

Caviya̱n deman ne, nda̱hco ca̱dé ndudo yáhn nduco ihyan nación yahn Israel ma̱n, ihyan nación yahn Judá ma̱n.

9 Nda̱hco ca̱dé ndudo che cá̱h ihyan ndico yahn ye cuahn che chinán ihyan, ndetendá̱h ihyan nación yahn Egipto.

Ihyan chahn ne, hua dinahn ye vederihquentiyon che cá̱h ihyan, ne chemin che chaconda̱h veda̱mé ihyan.

10 Nda̱ ro yahn ne, nda̱hco ca̱dé ndudo yáhn nduco ihyan nación yahn Israel.

Dín che conahn ye vederihquentiyon yáhn, ne hua cona̱n ye.

Tuhme nedin yáhn ihyan, ne ndeva ye yavená̱n.

11 Nda̱ ro min ne, hua rendotenan che cacuahn vih ye va̱n dihno ye ma̱n, va̱n combiero yahn ye ma̱n, ca̱va che tumacadino ye vederihquentiyon yáhn,

te tumacadino nducoya̱ca ihyan, nde ihyan ndico ma̱n, nde checa̱hya ma̱n.

12 Nchahcó yahn ye, ne ametah ndaconan conun inó nunde yahn ye.

13 Nducote ra̱hn Dendiohs che a nda̱hco ca̱de ye vederihquentiyon yahn ye ne, a devano vo che a chuh ro yahn vederihquentiyon ndico me, a chihcoma̱n ye.

9

1 Ihyan ndico yuhn vo ne, chihnde ta̱h ye vederihquentiyon ndico na̱n che ndihco ca̱de Dendiohs nduhca̱ che quenan cuma che ndeva ihyan yavena̱n ye. Namin chihnde ta̱h ye a̱ma ya̱co che dendah ye. 2 Na̱n derenda̱ chete ya̱co me ne, duche Na̱n Ta Yudo. Min va candelero ma̱n, mesa na̱n che reta̱ve pa̱n che ri vedino ma̱n. 3 Menda̱hn chete ya̱co ne, quendihco a̱ma tino chahte numa chahno. Cua̱hn candevah veda̱me tino me ne, duche Na̱n Ta Che Tahque Yudo. 4 Min va a̱ma na̱n ta diya̱hngua̱n na̱n che riche cuhn. Namin va a̱ma yave che ndacotuma diya̱hngua̱n. Chete ne, chenun tu rahno na̱n che ndirun vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, quenun a̱ma jarro che ndinda nduco diya̱hngua̱n na̱n che chenun pa̱n che duche maná ma̱n. Namin quenun nducodi che neve, che quenan cuma Aarón. 5 Mena̱n yave me ne, a min che na̱n ta na̱n che rihnde vedino ca̱va nunde yahn ihyan. Min vatendi o ángel che ndindah ye, ne chendah reche ye. A̱ma quendihco yudo min, te min riya Dendiohs. Conahn na̱n vo muhn che rente vo yahn na̱n ta me. 6 Tihca̱ va ya̱n nducuahn chete yaco me, ne chidocuya̱n chahn ne, renda̱ ye cuahn da̱ma na̱n ta na̱n derenda̱ me, redinahn ye ntiyon che chenan cuma ye. 7 Ate Na̱n Ta che Tahque Yudo me ne, atena̱n chidocuya̱n che tahque ndina̱n me renda̱ ye a̱ma yune no che a̱ma nduyo. Queri a̱ma yune che conda̱ ye ne, va che quenda ye yun yahn ite ca̱va che co vedino yahn nunde yahn ma̱n ye ma̱n, nunde yahn nducoya̱ca ihyan ma̱n. 8 Nduco chemin ne, rete Vaco Ndah yahn Dendiohs, recadino vo te numanahn che va ca vederihquentiyon ndico me ne, nduhca̱ che quendihco tino mendahn chete ya̱co, ne hua co conda̱ adecoduhno ihyan Na̱n Ta Che Tahque Yudo me ne, tihca̱ hua co tuno ihyan vahchetero. 9 Yahn tino che quendihco chete ya̱co ne, a ndero ndi che rihco vih ihyan na̱n Dendiohs ro min cuahn che va ca vederihquentiyon ndico me. Nde a̱ma na̱n dehtenduh vedino che reca̱h ihyan Dendiohs ro min ne, hua co din che cuahtema̱n ino ye. 10 Vederihquentiyon min ne, chihnde ca̱va che co devano ihyan dehtenduh che co cheh ye ma̱n, cuh ye ma̱n, ta̱ca̱ che na̱no ye ta̱h ye ma̱n, dehtenduh yahn ye man, ne chengu nde dechuh Dendiohs Dihvo vo Jesucristo, nda̱hco ca̱de ye. 11 Cuahn che nda̱ Dihvo vo ne, ndi ye nduhca̱ a̱ma chidocuya̱n che tahque ndina̱n, nda ye vederihquentiyon ra che tahque ndah. Chihno min ne, cona̱hn ye vahchetero. Chidocuya̱n che tahque ndina̱n chahn che chihnde ta̱h ye vederihquentiyon ndico me ne, din ye ntiyon chete ya̱co che ihyan dendah ye. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, vahchetero va Ye. 12 Chidocuya̱n che tahque ndina̱n chahn ne, nduyo nduyo rendotenan ye yun yahn chiva̱to ma̱n, itenine ca̱hya ma̱n, ca̱va che co vedino yahn nunde yahn ihyan. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, chihco menda̱hn ye ihyan, ne nduco yun yahn ma̱n ye nedihve ye nunde yuhn vo. A̱ma yune no ndedevahn ye uvo, cona̱hn ye vahchetero na̱n Dendiohs. 13 Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, richihve yun yahn chiv̱ato ma̱n, itenine ma̱n iya yahn itenine che ndihquiya̱hn ye ite ma̱n, ca̱va che co vedino, ne cuhndema̱n ino ihyan che ca̱hnda yahn ye che conda̱ ye chete ya̱co. 14 Ate nde tahque richihve yun yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che metah nde a̱ma nunde yahn ye. Ihyan min ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va che nda̱co vo vederenchahco yahn nunde yuhn vo, ndevahn vo. Ma̱n ne, hua dehve ra̱hco vo, redinahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero.

15 Nducote chih Dihvo vo Jesucristo, chera yun yahn ye ne, va ta̱h ye vederihquentiyon ra, ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs. Chemin che ihyan che a tenda̱hnun Dendiohs ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro nduhca̱ che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye. Nducote chih Dihvo vo ne, ndedevahn ye uvo, te ca̱va ihyan min nchahco Dendiohs nunde yuhn vo che hua dinahn vo vederihquentiyon yahn ye che chihnde ro mena̱n. 16 Testamento che rihco ihyan ne, ndete che nuhnde cua̱co che a chih ye ne, conahn. 17 Ate ndete che va ca ye ne, hua co conahn. 18 Vederihquentiyon che rihco ca̱de Dendiohs ne, va che cora yun ca̱va che conahn. 19 Chemin che cuahn che chihno cahndudo Moisés vederihquentiyon che ca̱h Dendiohs ihyan, chihnevan nducoya̱ca ihyan ya̱n ne, cheta̱h ye a̱ma tihve yudo yahn itecuche che necah cua̱h nduco a̱ma ticua ya̱ta che duche hisopo, ne deca̱hnda ye nduco yun yahn itenine ca̱hya ma̱n, yun yahn chiva̱to ma̱n, che ndihcheta̱hn nduco nune. Tuhme ca̱hnan ye yun me na̱n libro che ndirun vederihquentiyon min ma̱n, chinun ye va̱n nducoya̱ca ihyan ma̱n, 20 ne ra̱hn ye: “Nduco yun cuh, conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs che te ye uvo.” 21 Namin ca̱hnan ye yun me chete ya̱co ma̱n, na̱n dehtenduh che va min ma̱n. 22 Na̱n vederihquentiyon yahn Dendiohs che dirun Moisés ne, a nahn nducuahn dehtenduh va che co vihco nduco yun yahn ite. Namin va che coh ite, cora yun yahn te ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yahn ihyan.

Chih Dihvo vo Jesucristo ca̱va nunde yuhn vo

23 Ya̱co na̱n che chihnde vederihquentiyon ndico min ne, chihnde menun vahchetero. Ndeucuahn dehtenduh che va chete ya̱co min ne, rendotenan yun yahn ite ca̱va che co vihco. Ate ca̱va che tuno vo vahchetero na̱n va Dendiohs ne, hua cochihve yun yahn ite. 24 Chidocuya̱n ndina̱n chahn ne, atena̱n chete ya̱co min chihnde vederihquentiyon yahn ye. Ate tahque yudo vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, te vahchetero va ye, ra̱hn van ye uvo na̱n Dendiohs. 25 Chidocuya̱n chahn ne, nduyo nduyo renda̱ ye Na̱n Ta Che Tahque Yudo, ne rendotenan ye yun yahn ite ca̱va che co vedino. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma yune no chih ye, chera yun yahn ye ca̱va nunde yuhn vo. 26 Nde na̱n cana̱n iyehnse ne, a̱ma ya̱hn ite quenan cuma che chihno ihyan ndico yuhn vo, chi te vedino. Ate nda̱ ro che nda̱hco ca̱de Dendiohs vederihquentiyon yahn ye ne, nda̱ Dihvo vo Jesucristo, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye a̱ma yune no, ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yuhn vo. 27 Nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, a nihnde ca̱de che va che coh ye. Adive ne, va che techeca̱de Dendiohs yahn ye. 28 Dihvo vo Jesucristo ne, chih ye a̱ma yune no, nedihve ye nunde yahn a̱ma ya̱hn ihyan. Nda̱ ro yahn ne, ndaconan chi tun ye, ndiyu ca̱va che coh ye ta̱ma yune ca̱va nunde, ate ca̱va che ndeva ye ihyan che numa ino ye chenan rino ye ihyan.

10

1 Vederihquentiyon che nda̱hco ca̱de Dendiohs ne, tahque ndah che co vederihquentiyon che chihnde ta̱h Moisés. Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, hua tuno ihyan na̱n Dendiohs, andahre nduyo nduyo reca̱h ye vedino ca̱va nunde yahn ye. 2 Ndete che nda̱ca ihyan chahn vederenchahco ca̱va nunde yahn ye a̱ma yune no ne, ametah rendotenan che ndaconan ca̱h ye vedino. Ate hua nchahco Dendiohs nunde yahn ye a̱ma yune no, ne chemin che hua rihndema̱n ino ye, redin nunde yahn ye. 3 Nduyo nduyo che reca̱h ye vedino ne, reneca̱hco ye che chendihco ye nunde, 4 te yun yahn itenine ma̱n, yun yahn chiva̱to ma̱n ne, hua co din che a̱ma yune no nda̱ca ihyan vederenchahco ca̱va nunde yahn ye.

5 Chemin che cuahn che nda̱ Dihvo vo Jesucristo iyehnse ne, ra̱hn ye ri ye Dendiohs:

Hua renan ino ne che rihno ihyan ite, ri te vedino na̱n ne.

Tahque ndah ne ne, din ne che ndó nduhca̱ a̱ma ihyan iyehnse, ca̱hco mendá̱hn u cóh, nedihvé nunde yahn ihyan.

6 Hua renan ino ne che rihno ye ite, rihquiya̱hn ye ite, ri te vedino ca̱va che nchahco ne nunde yahn ye.

7 Dendiohs yáhn, nducote hua renan ino ne dehtenduh vedino chemin chan ne, a ndá̱ muhn iyehnse ca̱va che dináhn che rihquentiyon ne nduhca̱ che a ndirun yáhn na̱n Ndudo yahn ne.

8 Dinoca ra̱hn Dihvo vo Jesucristo che hua renan ino Dendiohs dehtenduh vedino che reca̱h ihyan ca̱va nunde yahn ye andahre na̱n vederihquentiyon ndico a nihnde ca̱de che va che ca̱h ye. 9 Tuhme ra̱hn ye: “A ndá̱ muhn iyehnse ca̱va che dináhn che rihquentiyon ne.” Nduco che tihca̱ ra̱hn ye ne, chihco ro ye che a nuhnde ca̱de vederihquentiyon ndico me, te chihco menda̱hn ye ihyan menun vedino che reca̱h ihyan ro mena̱n. 10 Na̱n vederihquentiyon che nda̱hco ca̱de Dendiohs ne, nchahco ye nunde yuhn vo yahn che chihco menda̱hn Dihvo vo Jesucristo ihyan, chih ye a̱ma yune no, ndedevahn ye uvo.

11 Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, va che ca̱hco chidocuya̱n chahn vedino ro ro, ate vedino chemin chan ne, hua redin che nda̱ca ihyan vederenchahco ca̱va nunde yahn ye a̱ma yune no. 12 Ate Dihvo vo Jesucristo ne, chih ye, nedihve ye nunde yuhn vo a̱ma yune no. Chihno min ne, cona̱hn ye vahchetero, chihnde ye la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs. 13 Min quenan rino ye nde nda̱ ro che nda̱hco ndiya Dendiohs ihyan che hua ri rendihche ye ihyan, nevahnecun ye ihyan. 14 Ihyan min ne, a̱ma yune no ndedevahn ye ihyan yahn ye, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va ye. 15 Cua̱co chemin, te namin din Vaco Ndah yahn Dendiohs che dirun ihyan profeta tuhca̱:

16 Ra̱hn Dihvo vo Dendiohs: “Nda̱ ro yahn ne, nda̱hco ca̱dé ndudo yáhn nduco ihyan yáhn.

Dín che conahn ye vederihquentiyon yáhn, ne hua cona̱n ye.”

17 Namin ra̱hn ye:

Nchahcó yahn ye, ne ametah ndaconan conun inó nunde yahn ye.

18 Cuahn che a nchahco Dendiohs nunde yahn ihyan ne, ametah rendotenan che ca̱h ca ye vedino.

Nahn che cochahtino vo Dendiohs

19 Dihnó, na̱n vederihquentiyon ndico me ne, nde a̱ma ihyan ya̱n hua co nda̱ ye Na̱n Ta Che Tahque Yudo. Ate na̱n vederihquentiyon ra ne, nducote a chih Dihvo vo Jesucristo, chera yun yahn ye, nedihve ye nunde yuhn vo ne, hua dehve ra̱hco vo, co tuno vo vahchetero na̱n Dendiohs. 20 Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, quendihco tino me chete ya̱co ca̱va che hua chuh ihyan, nda̱ ye Na̱n Ta Che Tahque Yudo me. Ate na̱n vederihquenityon ra che va ta̱h Dihvo vo Jesucristo ne, co tuno vo vahchetero na̱n Dendiohs, te chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱vo vo. 21 Nducote ndi Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ a̱ma chidocuya̱n che tahque ndina̱n, ra̱hn nan ye uvo ihyan yahn Dendiohs ne, 22 chemin che nda̱hco vo chedave yuhn vo ta̱h Dendiohs. Hua dehve ra̱hco vo, te ritahno vo Dihvo vo Jesucristo numa ino vo. A nda̱co vo vederenchahco ca̱va nunde yuhn vo. A chedenune vo, ne ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che a ndo dave vo nduco nune dave. 23 Quendi vo numa ino vo cochahtino vo che ndeva Dendiohs uvo, te dinahn ye ndudo yahn ye che te ye uvo. 24 Nahn che neca̱h ya̱n a̱ma ta̱mo vo chedave yahn vih ca̱va che quendi vo din yahino vih vo ma̱n, din vo che ndah ma̱n. 25 Hua ca̱hcoma̱n vo che rendo da̱mo vo nduco vih nduhca̱ che redin na̱hn dihno vo che rihcoma̱n ye. Tahque ndah ne, quendi vo nde tahque numa ino vo neca̱h ya̱n a̱ma ta̱mo vo chedave yahn vih, te a cochi nino ro che ndaconan chi Dihvo vo Jesucristo.

26 Ndete che a chenahn vo ndudo ndah yahn Dendiohs, ne cuahcota̱hn vo ne, tuhme ametah nchahco ye yuhn vo. Ndete che cuahcota̱hn vo ne, metah nguahco yuhn vo che chih Dihvo vo Jesucristo. 27 Hua co cuahtema̱n ino vo, te va che cuhnde ca̱de yuhn vo, co vo castigo yah va̱n ruchiya̱hn da̱ma nduco ihyan che hua ri rendihche ye Dendiohs. 28 Nducoya̱ca ihyan che rahcota̱hn ye yahn vederihquentiyon che dirun Moisés ne, ndete che nda̱hco cua̱co o ino ihyan nunde yahn ye ne, va che ca̱hno ihyan ya̱n ihyan, ametah vederenchahco ca̱va ye. 29 Ihyan che a chenahn ye Ndudo yahn Dendiohs ne, ndete che cuaconda̱h veda̱me ye Da̱ya Dendiohs ma̱n, ndete che duche rino ye vederihquentiyon yahn Dendiohs che chih Da̱ya ye, chera yun yahn ye ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n, ndete che cuahcota̱hn ye yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, ihyan min che yahino ye ihyan ma̱n ne, tuhme tahque chahte castigo va che co ye che co ihyan chahn. 30 Ihyan che tihca̱ redin ye ne, hua co ndevahn ye, te ra̱hn Dendiohs: “U dín castigo ihyan nunde, nda̱hco menún yahn ye.” Namin ra̱hn ye: “Ihyan yáhn ne, u che Dihve ye. U techeca̱dé yahn ye.” 31 ¡A̱ma ca̱hnda yuhn vo che cuahtendihco vo nunde na̱n Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero!

32 Cueneca̱hco nchuhn cuahn che cade chihnevan ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chitahno ne ihyan. A̱ma quenda̱h ne vedechahtino che a̱ma din ta̱n ihyan nduco ne. 33 Na̱hn cua̱n ne, din duche yahn ye nchuhn, chahn ye nchuhn na̱n nducoya̱ca ihyan. Na̱hn cua̱n ne, a̱ma chi ra̱n ne che chahn ihyan combiero yahn ne che nduco ne ma̱n, 34 din ne vedeva̱hino nduco combiero yahn ne che chahtenun ye va̱coya̱hn ma̱n. Din chahtino ne, nde hua chi ra̱n ne yahn che chehnevinan ihyan dehtenduh yahn ne, te a devano ne che nuhnde menun yahn ne vahchetero dehtenduh che nde tahque ndah, che ngu cuahn da̱ma. 35 Chemin che nahn che quendi ne cochahtino ne. A devano ne che nda̱hco menun ndahva Dendiohs yahn ne. 36 Nahn che cuahtenan cuma ne vedechahtino ca̱va che dinahn ne vederihquentiyon yahn ye, ne ndeva ye nchuhn nduhca̱ che te ye ndudo yahn ye. 37 Na̱n Ndudo yahn ye ne, a ndirun tuhca̱:

A nun cuahn nda̱ ihyan min che a va ca̱de che chi ye. Ametah condah ye.

38 Ihyan che ritahno ye u ne, nedin yáhn ihyan.

Va che quendi ye cochahtino ye u, te ndete che ca̱hcoma̱n ye u ne, cuaconda̱h veda̱mé ihyan.

39 Uvo ne, ritahno vo Dendiohs, ne chemin che ndichahtino vo che ndeva ye uvo. Hua da̱ma co vo nduco ihyan che raconda̱h veda̱me ye Dendiohs, ne rinda ye.

11

Nduhca̱ che ritahno ihyan Dendiohs

1 Che ritahno vo che ndeva Dendiohs uvo ne, chenan ino vo che va che conahn. Andahre condah conahn, ate nducote ritahno vo ihyan ne, a devano vo te va che conahn. 2 Tihca̱, te ihyan ndico yuhn vo ne, nedin yahn Dendiohs ihyan yahn che chitahno ye ihyan.

3 Nducote ritahno vo Dendiohs ne, a devano vo te ma̱n ye dendah ye iyehnse. Andahre metah dehva ro mena̱n, ate chihquentiyon no ye, ne chihnde ro.

4 Abel ne, chitahno se Dendiohs, ne chemin che ca̱h se ihyan a̱ma vedino che tahque ndah che co che ca̱h Caín. Nducote chitahno se ihyan ne, nedin yahn ye sa̱hn, nevahnecun ye vedino yahn se. Sa̱hn min ne, a ndih se, ate nducote chitahno se Dendiohs ne, nde meniyon retihyon yune se uvo che cotahno vo Dendiohs nduhca̱ che chitahno se.

5 Enoc ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che ndeva ye ihyan vahchetero dequenduche ye. Ametah nda̱ca ndihchero ihyan iyehnse ihyan. Na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun yahn Enoc, che cuahn che quenan ye iyehnse ne, nda̱hca̱ quenan ye na̱n Dendiohs, ne nedin yahn Dendiohs ihyan. 6 Ca̱va che tuno vo na̱n Dendiohs ne, va che cotahno vo ihyan, te ihyan che ritahno ye che va ye ma̱n, che rah ye ihyan ma̱n ne, atena̱n ihyan chahn che rendeva ye ihyan.

7 Noé ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che dinahn ye, dendah ye arca me cuahn che ca̱hn Dendiohs chi ye ihyan che va che ndedetoh ye iyehnse. Chete arca me quenun ye nduco ihyan yahn ye, ndevahn ye. Nducote chitahno ye ndudo min yahn dehtenduh che coma̱n cochi che co ne, chihco ro ye che ihyan nunde ne, a ndinda ye yahn che hua chitahno ye. Namin nducote chitahno ye ne, nedin yahn Dendiohs ihyan.

8 Abraham ne, nducote chitahno ye Dendiohs ne, dinahn ye cuahn che ya̱hve ye ihyan che ca̱hn ye ya̱hn yahn na̱n che ca̱h ye ihyan. Andahre nde hua devano ye ti quenda Dendiohs ihyan, ate chihcoma̱n ye ya̱n va̱co ye, cuahn ye. 9 Nducote chitahno ye Dendiohs ne, quenan ye ya̱hn min, andahre ta̱ma nación. Quenun ye vah tino nduhca̱ ihyan chenun ye yune. Tihca̱ quendi Isaac ma̱n, Jacobo ma̱n, che namin nduco ye ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ihyan. 10 Tihca̱ din Abraham, te quenan rino ye che ndeva Dendiohs ihyan vahchetero, na̱n che a̱ma nda̱hca̱, na̱n che ma̱n Dendiohs dendah ye.

11 Namin ihyan nda̱hta yahn ye Sara ne, chitahno ye Dendiohs, ne andahre indihte cuahn ye, ate chichahtino ye che conahn ndudo yahn Dendiohs, ne chemin che nda̱ca a̱ma da̱ya ye nduhca̱ che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ihyan. 12 Min quendinan che a̱ma chi ya̱hn nda̱ta yahn Abraham, andahre a indihte cuahn ye ro min. Nduhca̱ che ndeh iyon che chenan na̱n ro ma̱n, nduhca̱ che ndeh ya̱hndute che cheta̱ve chihto nuniya̱hn ma̱n, che nde hua cocha vo din ducho vo ne, tihca̱ a̱ma chi ya̱hn nda̱ta yahn ye.

13 Nducoya̱ca ihyan ndico chahn ne, chih ye. Numanahn che chahtenan ca ye iyehnse ne, hua chenan chinahn nduco ye nducuahn dehtenduh che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ihyan. Ate chichahtino ye che va che conahn nducuahn, ne chi yeno ye, te a devano ye te ndiyu iyehnse cuh va che cuahtenan ye cuahn da̱ma. Redin ye cuande che anduhneca̱ ihyan chenun yune ye, te a devano ye che neve ro no cuahtenan ye iyehnse, tuhme ndeva Dendiohs ihyan. 14 Nducote redin ye cuande che anduhneca̱ ihyan chenun yune ye ne, rihco ro ye che chenan ino ye che cuahtenan ye vahchetero. 15 Ndete che ndedecadino ye yahn ya̱n va̱co ye che chihcoma̱n ye ne, a ndaconan ca ye. 16 Ate hua tihca̱ din ye, te tahque ndah ye ne, chahtenan ino ye che nda̱ ye vahchetero. Chemin che nedin yahn Dendiohs ihyan numa ino ye, ne chihco ya̱n ye vahchetero ca̱va ye.

17-18 Cuahn che ndihchenan Dendiohs Abraham ne, nducote chitahno Abraham ihyan ne, dinahn ye yahn ye, ne quenda ye da̱ya ye Isaac ca̱va che ca̱hno ye sa̱hn, co se vedino nduhca̱ che chihquentiyon ye. A̱ma ndiya̱hn ra sa̱hn min yahn ye, ate a chihquino ye che ca̱hno ye sa̱hn, andahre a neca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ihyan che a sa̱hn min ca̱hco nda̱ta se nda̱ta yahn ye. 19 A devano ye te Dendiohs ne, nde tena̱hn ri rendedetuhche ye. Che la̱do yahn Abraham ne, anduhneca̱ ndete che ntuche se va̱n tena̱hn, te a va che coh se che ra̱hco ye.

20 Isaac ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che chica ye ihyan che conan ye da̱ya ye Jacob ma̱n, Esaú ma̱n, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan se. 21 Jacob ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che cuahn che a nda̱ nino ro che coh ye ne, chica ye ihyan che conan ye queri a̱ma da̱ya José, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan se. Chihno min ne, quendih ndudo ye inda̱hco yahn ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs. 22 José ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che, cuahn che nda̱ nino ro che coh ye ne, ra̱hn ye ri ye ihyan nación yahn ye Israel, che adive ne, va che nda̱ca ye nación yahn Egipto. Namin chihquentiyon ye ihyan chahn che nda̱ ro min ne, ndiquenda ye ine yahn ye.

23 Indihte yahn Moisés ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che cuahn che chihndeya̱n Moisés ne, tihyon ndeh ye sa̱hn ino iyo. Chichahtino ye Dendiohs che ndedevahn ye sa̱hn ca̱va che hua ca̱hno sanda̱do sa̱hn nduhca̱ che ndihquentiyon rey yahn Egipto, te ndihchero ye che a̱ma nda̱hca̱ se. 24 Moisés ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che cuahn che a chi ma̱hn ihyan ye ne, tehche ino ye ta̱hn da̱ya rey me che din da̱ya te ihyan. 25 Ndotenan che quendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye numanahn che quenan ye iyehnse, condihco ye nunde ne, quenan ino ye, ndo nduco ye ihyan yahn Dendiohs, chuhrihn ye nduco vih. 26 Tahque ndah ye ne, chihcoma̱n ye nducuahn vedecuihca che va nación yahn Egipto, ne numacuahn vedeyeno chuhrihn ye, din ta̱n ihyan nduco ye nduhca̱ che din ta̱n ihyan nduco Dihvo vo Jesucristo. Tihca̱ din ye, te chichahtino ye Dendiohs che nda̱hco menun ye yahn ye. 27 Nducote chitahno ye Dendiohs ne, andahre a̱ma ta̱n rey me, ate nde hua din va̱h ye ihyan, chica ye nación yahn Egipto. Tihca̱ din ye, te din chahtino ye Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero.

28 Nducote chitahno ye Dendiohs ne, din ye vihco ro yudo, ne chihquentiyon ye ihyan nación yahn Israel che ca̱hnan ye yun yahn itecuche ca̱hya na̱n ya̱hn yahn chendevah va̱co ye, ca̱va che, cuahn che dechuh Dendiohs ángel me ne, ndihchero ye, ne hua ca̱hno ye da̱ya ye che mena̱n. 29 Ihyan nación yahn Israel ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che chi chuh ye menda̱hn Nuniya̱hn Cua̱h anduhneca̱ che chuh ye na̱n ya̱hn cuma. Ate cuahn che chuh sanda̱do yahn Egipto che nda̱h se ihyan chahn ne, chendih nune sa̱hn, chanorine se.

30 Adive ne, nducote chitahno ihyan chahn Dendiohs ne, chihno ndache ro che chacondutonan ye chete yahn ya̱n Jericó ne, ndora. 31 Rahab, a̱ma nda̱hta che ndere quechica te ro mena̱n ne, chitahno te Dendiohs, ne nevahnecun te sanda̱do yahn nación yahn Israel che vatechica se rendihchero ndudo se. Chemin che ndevahn te, hua chih te da̱ma nduco ihyan che chahcota̱hn ye yahn Dendiohs.

32 A̱ma ya̱hn ca ihyan che chitahno ye Dendiohs, co nte vo yahn ye. Ate ca̱va che hua nduh condah yuhn vo ne, atena̱n ta̱ma te o ye ntihyon yá̱n ihyan, nduhca̱ Gedeón ma̱n, Barac ma̱n, Sansón ma̱n, Jefté ma̱n, David ma̱n, Samuel ma̱n, ihyan profeta chena̱hn ma̱n. 33 Ihyan chahn ne, nducote chitahno ye Dendiohs ne, na̱hn ye ne, nda̱hco ndiya ye ndeh nación. Na̱hn ye ne, nda̱hca̱ chihquentiyon ye. Na̱hn ye ne, chinan Dendiohs ihyan nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye ihyan. Na̱hn ye ne, cuahn che ta̱hn nun ye león ne, ndedevahn Dendiohs ihyan, hua cheh te ihyan. 34 Na̱hn ye ne, ndedevahn Dendiohs ihyan va̱n ruchiya̱hn, ne hua chiche ye. Na̱hn ye ne, ndedevahn Dendiohs ihyan tin espa̱da, ne hua dehva chi yahn ye. Na̱hn ye ne, andahre hua dito ye, ca̱h dito Dendiohs ihyan. Na̱hn ye ne, chinan Dendiohs ihyan va̱n ca̱nda, ne nda̱hco ndiya ye sa̱hn che ruhn se nduco ye. 35 Namin na̱hn ihyan nda̱hta, ndedetuhche Dendiohs tena̱hn yahn ye.

Na̱hn ye, andahre ca̱h rihn sa̱hn nunde ihyan, chihno se ihyan, ate hua chaconda̱h veda̱me ye Dendiohs, te chenan ino ye che ndeva ye ihyan, cuahtenan ye vahchetero. 36 Na̱hn ye ne, din duche yahn se ihyan ma̱n, chahn se ihyan ma̱n, chiquiya̱hto se cadena ihyan ma̱n, chih se ihyan va̱coya̱hn ma̱n. 37 Na̱hn ye ne, chihno se ihyan nduco tu. Na̱hn ye ne, chihca ma̱hn se ihyan. Na̱hn ye ne, tumarande se ihyan. Na̱hn ye ne, chihno se ihyan nduco espa̱da. Na̱hn ye ne, chahtechica muhn chahtechica min ye, atena̱n dima itecuche ma̱n, chiva̱to ma̱n, chahtenun ye. Chahtechica ye vedeva̱h vedecheh, din ta̱n ihyan nduco ye. 38 Rahtenan muhn rahtenan min ye, ya̱hn na̱n che metah duhva ma̱n, va̱n icoya̱hn ma̱n, iveya̱va ma̱n, dutiya̱hn ma̱n. Nducoya̱ca ihyan chahn ne, che ca̱va ihyan nunde ne, nde hua redin yahn che tihca̱ chuhrihn ye, chahtechica ye. 39 Nducoya̱ca ihyan chahn ne, andahre nedin yahn Dendiohs ihyan yahn che chitahno ye ihyan, ate metah conan conahn nduco ye nducuahn che neca̱h ye ndudo yahn ye ihyan, 40 te a ndihco ca̱de ye che cuahtenan rino ihyan chahn nde nda̱ ro che da̱ma ndeva ye uvo nduco ye vahchetero.

12

Cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo

1 Nducote a̱ma ya̱hn ihyan chahn chitahno ye Dendiohs, chihco ro ye va̱n vo nduhca̱ che chitahno ye ne, chemin che nahn che nuhn ino vo, ca̱hcoma̱n vo che rahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo, rahtendihco vo nunde, ne nduhca̱ sa̱hn che numa ino se rano se ca̱de, nde na̱n che quenda̱hna̱n se, tuno se na̱n ya̱hn ca̱de ne, tihca̱ quendi vo numacuahn vedechahtino, dinahn vo che nahn Dendiohs. 2 Nahn che cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che tihyon yune ye uvo che chitahno vo Dendiohs ma̱n, din ye che tuno vo na̱n ye ma̱n. Ihyan min ne, chihco menda̱hn ye ihyan, quenan ya̱h ye na̱n cruz. Hua tumaca̱h ye andahre a̱ma chuhrihn ye, ne numacuahn vedecuihno chih ye, te a devano ye te cuihno min ne, a̱ma co yeno ye. Ma̱n ne, va ye vahchetero, la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs.

3 Condedecadino nchuhn nduhca̱ che a̱ma chuhrihn Dihvo vo Jesucristo, din ta̱n ihyan nunde nduco ye ca̱va che quendi ne yune yahn ye, ne hua co doh ino ne ma̱n, ca̱va che hua ca̱hcoma̱n ne ma̱n. 4 Dehve ra̱hco ne, andahre a̱ma rechuhrihn ne, redin ta̱n ihyan nunde nduco ne, ate vate ca dihno vo che nde tahque rechuhrihn ye, nde rihno ihyan nunde ihyan. 5 A devano ne nduhca̱ che ra̱hn Dendiohs, ndirun na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱:

Da̱yá, u che Dihve nchuhn, redín castigo nchuhn ca̱va che ndah yahn ne.

Cuenevahnecun ne. Hua co nda̱che ne.

6 A devano ne te ihyan che a nedin da̱yá ihyan, che yahinó ihyan ne, a ihyan chahn che redín castigo ihyan ca̱va che ndah yahn ye.

7 Codin chahtino ne yahn che redin Dendiohs castigo nchuhn, te rendihche ye nchuhn nduhca̱ da̱ya ye, ne a ca̱va che ndah yahn ne che tihca̱ redin ye. A devano vo te nducoya̱ca ihyan redin ye castigo da̱ya ye ca̱va che ndah yahn. 8 Ihyan che hua redin Dendiohs castigo ihyan nduhca̱ che redin ye castigo nducoya̱ca da̱ya ye ca̱va che ndah yahn ne, ihyan chahn che hua redin yahn ye ihyan. 9 Cuahn che ta̱ve indihte yuhn vo uvo ne, din ye castigo uvo ca̱va che ndah yuhn vo. Nducote nevahnecun vo ihyan ne, nde tahque redin yahn che nevahnecun vo Chido vo che va ye vahchetero, che redin ye castigo uvo ca̱va che nda̱hca̱ cuahtenan vo. 10 Cuahn che checa̱hya uvo ne, din indihte yuhn vo castigo uvo ca̱va che ndah yuhn vo anduhneva che tuno vederendedecadino yahn ye. Ate tahque ndah ro yuhn vo che redin Dendiohs castigo uvo, te nahn ye che ndah ihyan co vo nduhca̱ che ndah ma̱n ye. 11 Cuahn che redin Dendiohs castigo uvo ne, hua renan ino vo, te a̱ma rechuhrihn vo. Ate cuahn che tuma cuahn vo castigo yahn ye ne, a̱ma cochihve yuhn vo ca̱va che runeca̱de cuahtechico vo, cuahte dihn chedave yuhn vo.

A̱ma ca̱hnda che cuahcota̱hn vo yahn Ndudo yahn Dendiohs

12 Nducote a̱ma richihve castigo che redin Dendiohs uvo ne, chemin che cueneca̱h ya̱n nchuhn chedave yahn ne, hua co ra̱n ne. 13 Codin ne cuande, ne numa ino ne runeca̱de cuahtechica ne ca̱va che cua cuande ihyan che nda̱che ino ye, ne neca̱h ya̱n ye chedave yahn ye, quendi ye yune yahn ne.

14 Codin nchuhn cuande, ne runeca̱de cuahtechica ne, hua cuahte ca̱nda ne nduco ihyan. Tihca̱, te ihyan che hua runeca̱de ye ne, hua tuno ye na̱n Dihvo vo Dendiohs. 15 Nducoya̱ca nchuhn ne, cuihco ne cuda̱do ca̱va che quendi Dendiohs din yahino ye nchuhn. Hua ndihche ta̱n ne vih, detohnan ne chedave yahn ma̱n ne ma̱n, ihyan chena̱hn ma̱n. 16 Hua cuahtenan nde a̱ma nchuhn nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ne. Nde hua tehche ta̱h ne che ndah yahn ne, nduhca̱ che din Esaú, che nduco tahsihn comida chahcorun se ndudo ndah che va che ca̱hco chida se ca̱va se yahn che sa̱hn mena̱n se. 17 A devano ne te cuahn che nda̱ ro che ca̱hco chida se ndudo ndah ca̱va se ne, hua nda̱ca se andahre a̱ma chaco se, te a ntihcue se.

18 Ihyan ndico yuhn vo ne, ndere chuhrihn ye, chahn ye tingüete me, quenan ye canedihya. Min ne, a̱ma chiche ma̱n, a̱ma chi man ma̱n, a̱ma chi yudo ma̱n. 19 Chihnevan ye che tive corneta ma̱n, che nte Dendiohs nduco ye ma̱n, ne nducote a̱ma yudo ndudo yahn ye ne, chica ye favor ihyan che metah quendi ye ca̱hma ye. 20 Dihya ihyan chahn chi yahn che a̱ma chihco yudo Dendiohs tingüete me, te chihquentiyon ye che andahre a̱ma ite che ca̱hn nda̱ te min ne, va che ca̱hno ihyan ite nduco tu, o nduco la̱nza. 21 A̱ma yudo chi min, che nde ma̱n Moisés ne, a̱ma dihya ye chi, nde tuno rendoh ye che va̱h ye.

22 Ate uvo ne, tahque ndah ro yuhn vo, te ndotenan che cuhn vo tingüete me ne, tuno vo vahchetero na̱n va Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. Min chenan ca̱de mil ángel, rendeva ye yavena̱n ye numacuahn vedeyeno. 23 Uvo ne, a ndi cuande vo vahchetero, ne va che ndo da̱mo vo nduco nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs che vate ye min. Uvo ne, ndichahtino vo Dendiohs, ihyan min che techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan nunde. 24 Namin ndichahtino vo Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ta̱h ye vederihquentiyon ra, ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs. Ihyan min ne, chihco menda̱hn ye ihyan, chera yun yahn ye ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yuhn vo. A devano vo te namin chera yun yahn Abel, ate hua chichihve ca̱va nde a̱ma ihyan.

25 Cuihco nchuhn cuda̱do, ne hua cuahcota̱hn ne yahn Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero, che riya̱hve ye nchuhn. Nducote hua ndevahn ihyan ndico yuhn vo che chahcota̱hn ye yahn ye ro che ya̱hve ye ihyan tingüete me ne, tahque uvo ne, hua ndevahn vo ndete che cuaconda̱h veda̱mo vo ihyan. 26 Ro min che ya̱hve ye ihyan chahn ne, nde ya̱hn nuhn. Tahque ma̱n ne, nde tahque yudo, te ra̱hn ye: “Ta̱ma yune ne, ndiyu dema̱n ya̱hn dín che nuhn, te namin nde nducuahn che chenan na̱n ro dín che nuhn.” 27 Nducote ra̱hn ye che “ta̱ma yune” ne, a devano vo te ndedetoh ye nducuahn dehtenduh che va che cuihno, ne nuhnde dema̱n dehtenduh che a nihnde ca̱de che hua cuihno. 28 Chemin che neca̱h vo nundihve cuahn Dendiohs, te vederihquentiyon che te ye uvo ne, hua nda̱ ro che cuihno. Ndeva vo yavena̱n ye numacuahn chedave yuhn vo nduhca̱ che renan ino ye. 29 Tihca̱, te Dendiohs yuhn vo ne, a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye nduhca̱ ya̱hn che redin che rendo iya dehtenduh.

13

Nduhca̱ che nahn Dendiohs che cuahtechico vo

1 Cuiquendi nchuhn din yahino ne a̱ma ta̱ma ne vih. 2 Cuenevahnecun ne ihyan chenun yune che nda̱ ye ndeva̱co ne, te va̱n ihyan che renevahnecun ye ihyan chenun yune ndeva̱co ye ne, chahte ihyan che nevahnecun ye nde ángel andahre nde hua tumacadino ye.

3 Conan va̱hino ne ihyan che chenun ye va̱coya̱hn anduhneca̱ ndete che ma̱n ne chenun ne va̱coya̱hn. Conan va̱hino ne ihyan che rechuhrihn ye, redin ta̱n ihyan nduco ye, te namin nchuhn ne, iyehnse vate ne.

4 Nducoya̱ca nchuhn che nihneva̱co ne ne, hua ndere cuahtechica ne nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ne, te Dendiohs ne, din ye castigo nducoya̱ca ihyan che ndere rahtechica ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, nducoya̱ca ihyan che redin duche yahn ye che a nihneva̱co ye ma̱n.

5 Hua cuahcora̱n nchuhn ca̱va tume. Cuahtenan ne vedeyeno nduco che a va yahn ne, te ra̱hn Dendiohs: “Hua ca̱hcomá̱n nchuhn, nde hua cua̱conda̱h veda̱mé nchuhn.” 6 Chemin che nahn che cochahtino vo ihyan nduhca̱ che chichahtino ihyan ndico yuhn vo che dirun ye tuhca̱:

Dihvé Dendiohs ne, a ihyan min che rinan ye u.

Chemin che hua dehve ra̱hcó, andahre din ta̱n ihyan nducó.

7 Condihche ne ihyan ndina̱n yahn ne che cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs, chihnevan ne. Cuihco nchuhn cuda̱do nduhca̱ che vatechica ye, ne cuiquendi ne yune yahn ye, cuitahno ne Dihvo vo Jesucristo nduhca̱ che ritahno ye.

8 Dihvo vo Jesucristo ne, a̱ma no vederihquentiyon yahn ye. Numacuahn ro, nde na̱n che cana̱n, nde meniyon, nde ro che cochi ne, hua ndacorun. 9 Hua quendi nchuhn dehtenduh costumbre che ricuahn ihyan. Tahque ndah che cochahtino ne Dendiohs, ihyan min che yahino ye nchuhn, che co che quendi ne a̱ma ndeh na̱n costumbre na̱n dehtenduh che reh ne, te costumbre chemin chan ne, hua richihve nde ca̱va ma̱n ihyan che riquendi ye. 10 Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, rihco chidocuya̱n chahn vedino na̱n ta, ne na̱n ntiyon min riquenda̱h che reh ye. Ate ma̱n che nda̱hco ca̱de Dendiohs vederihquentiyon min ne, tahque ndah ro yuhn vo che co ihyan chahn, te Dihvo vo Jesucristo ne, chi ye nduhca̱ a̱ma vedino na̱n Dendiohs, chih ye ca̱va nunde yuhn vo. 11 Na̱n vederihquentiyon ndico me ne, renda̱ chidocuya̱n che tahque ndina̱n Na̱n Ta che Tahque Yudo, nda ye yun yahn ite che ri vedino ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yahn ihyan. Me yute yahn te ne, riquiya̱hn ye a̱ma la̱do, cua̱hn chihto ya̱n. 12 Namin Dihvo vo Jesucristo ne, cua̱hn chihto ya̱n nahn ya̱h sanda̱do ihyan, chih ye. Min chera yun yahn ye ca̱va che nchahco Dendiohs nunde yuhn vo, nedin yahn ye uvo. 13 Chemin che cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, quendi vo yune yahn ye, andahre nda̱hchenan ihyan uvo, nduhca̱ che chahno ma̱n ye. 14 A devano vo te ndiyu muhn iyehnse cuahtenan vo cuahn da̱ma, te chenan ino vo che ndeva Dendioh uvo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 15 Nducote tihca̱ ne, cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, ndeva vo yavena̱n Dendiohs cuahn da̱ma, cahnevan ihyan chena̱hn. Chemin ne, anduhneca̱ a̱ma vedino che ca̱h vo Dendiohs. 16 Codin nchuhn che ndah ma̱n, codin ne vedeva̱hino nduco ihyan che va vedereta̱hn yahn ye ma̱n, te chemin che renan ino Dendiohs.

17 Cuenevahnecun nchuhn ihyan ndina̱n yahn ya̱co, codinahn ne yahn ye, te ihyan chahn che nda cuande ye nchuhn, ne va che neca̱h cuande ye Dendiohs ca̱va ne. Runeca̱de cuahtenan nchuhn ca̱va che hua cuih ne vedera̱n ihyan chahn, ne co yeno ye ca̱va ne, te ndete che hua runeca̱de cuahtenan ne ne, nde hua cochihve che redin ne.

18 Cova̱h nchuhn ca̱va nuhn. A devano nuhn te runeca̱de vatechica nuhn, ne nahn quendi nuhn din nuhn che ndah. 19 Nde tahque nahn che cova̱h nchuhn ca̱va che cuahnecun Dendiohs che hua condah ndaconan chí quendihcheró nchuhn.

20 A Dendiohs che redin ye che rahte dihn chedave yuhn vo ma̱n, che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ihyan min che ndah redin ye cuda̱do uvo nduhca̱ che redin ihyan cuda̱do itecuche yahn ye. Dihvo vo ne, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye, chera yun yahn ye, din ye che chinahn vederihquentiyon ra che hua nda̱ ro che cuihno. 21 Chemin che din Dendiohs che cuahtenan cuma nchuhn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ca̱va che runeca̱de cuahtenan ne, din ne che ndah nduhca̱ che nahn ye. Ndeva vo yavena̱n Dihvo vo cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

22 Dihnó, dirún tah yahn ne, ne ricá nchuhn che din chahtino ne che riya̱hvé nchuhn. 23 Reté, checadino nchuhn te dihno vo Timoteo ne, a ndiquenda̱h se va̱coya̱hn. Ndete che nda̱ nun se muhn ne, quendá sa̱hn cuahn che chí quendihcheró nchuhn. 24 Cueneca̱h ne Dendiohs nducoya̱ca ihyan ndina̱n yahn ya̱co ma̱n, nducoya̱ca dihno vo chena̱hn ma̱n. Cuendeva ne Dendiohs yahn dihno vo che vate ye nación yahn Italia.

25 Dendiohs din yahino ye nducoya̱ca nchuhn. Tihca̱ co.

SANTIAGO

1

2

3

4

5

CA̱CA CHE DIRUN SANTIA̱GO

1

1 U Santia̱go che redín ntiyon yahn Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, renté Dendiohs nducoya̱ca nchuhn, nduh che ndichio nda̱ta yahn Israel, che chetuhn ne numachahte iyehnse.

Vededevano che rete Dendiohs

2-3 Dihnó, cuahn che chuhrihn nchuhn adecodehno yahn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱hca̱ che co yeno ne, te a devano ne te cochihve yahn ne ca̱va che nde tahque cuahtenan cuma ne vedechahtino. 4 Codin ne cuande, ne hua ndeh ndedecadino ne ca̱va che conahn ndah ne, ne runeca̱de cuahtenan ne.

5 Nchuhn che metah conahn ne ne, cuica ne Dendiohs che din ye che conahn ne, ne din ye che conahn ndah ne, te ihyan min ne, a̱ma chahtino ye, ne numa ino ye redinahn ye, reca̱h ndahva ye adecodehno che rica ihyan. 6 Ate nahn che cochahtino ne che te Dendiohs vededevano che ca̱ca ne. Hua o ndedecadino ne, te ihyan che o rendedecadino ye ne, nduhca̱ yan yahn nune che riquenda yuhne muhn min ne, tihchan ye. 7-8 Cuedevano nchuhn te ndete che tihchan ne ne, hua te Dihvo vo Dendiohs nde a̱ma na̱n dehtenduh che ca̱ca ne.

9 Nchuhn dihnó che cheva̱h ne, cuahte ne vedeyeno yahn che ndedevahn Dendiohs nchuhn. 10-11 Namin nchuhn che cuihca ne ne, cuahte ne vedeyeno che a devano ne che hua co cochahtino ne vedecuihca yahn ne ca̱va che ndevahn ne. Condihche ne na̱nda. Andahre a̱ma nda̱hchan, ate cuahn che riquenda̱h ya̱hn ne, rih di, ne retih. Atihnoca̱ ihyan cuihca, te namin va che coh ye, ca̱hcoma̱n ye ntiyon yahn ye.

Vederendedecadino yahn ihyan che hua nda̱hca̱

12 A̱ma ndah ro yahn ihyan che yahino ye Dendiohs, che redin chahtino ye cuahn che rendedecadino ye che din ye dehtenduh che hua ndah, cuahtendihco ye nunde, te adive ne, nduhca̱ che ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ne, ndeva ye ihyan, cuahtenan ye vahchetero. 13 Cuedevano nchuhn te cuahn che rendedecadino ne che din ne dehtenduh che hua ndah, cuahtendihco ne nunde ne, ndiyu Dendiohs che retumarande ye nchuhn, te ihyan min ne, nde hua renda̱ yahn ye che din ye dehtenduh che hua ndah, nde huane che tumarande ye nde a̱ma ihyan, tihyon yune ye ihyan che cuahtendihco ye nunde. 14 Che cua̱co ne, cuahn che renda̱ yahn ihyan che din ye dehtenduh che hua ndah ne, a ma̱n ye rendedecadino ye chemin. 15 Tuhme ndete che dinahn ye, cuahtendihco ye nunde ne, va che co ye castigo nda̱ ro yahn.

16 Dihnó che yahinó nchuhn, hua cahncheh ma̱n ne nchuhn. 17 Cuedevano ne te a Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero, che dendah ye ya̱hn ma̱n, iyo ma̱n, iyon ma̱n ne, redin ye nducuahn che ndah nduco vo, rete ye nducuahn che ndah che rendonda̱ ta̱h vo. Numacuahn ro ne, redin ye che ndah. Hua nda̱ ro che din ye che hua ndah. 18 Nducote chitahno vo Ndudo ndah yahn ye ne, mena̱n vihca nedin yahn ye uvo nduhca̱ che nahn ma̱n ye, chihco ro ye che ndeva ca ye a̱ma ya̱hn ihyan.

Nduhca̱ che redin yahn che cotahno vo Dendiohs

19 Dihnó che yahinó nchuhn, nducote tihca̱ ne, nahn che ndah cua cuande queri a̱ma ne ndudo yahn ye che rihnevan ne. Hua ndere conda̱ menda̱hn ne, nte ne ma̱n, nde hua ndere co ta̱n ne ma̱n, 20 te cuahn che ri ta̱n ihyan ne, hua redin ye dehtenduh che nda̱hca̱ na̱n Dendiohs. 21 Chemin che hua nahn che quendi nchuhn dehtenduh che chihnga̱ che redin a nahn nducoya̱ca ihyan, rahtendihco ye nunde. Tahque ndah ne ne, numacuahn vedino vedenecun cuiquendi ne Ndudo yahn Dendiohs che a chitahno ne ca̱va che ndevahn ne.

22 Cuihcovan ne Ndudo yahn Dendiohs, ne codinahn ne, te ndete che hua ne, cahncheh ma̱n ne nchuhn. 23 Tihca̱, te ihyan che rihnevan ye, ne hua redinahn ye ne, ihyan chahn ne, nduhca̱ ihyan che rendihchenun ye yavena̱n ye na̱n tuyuno, 24 ne ndeta̱hno che ravi ye ne, a rina̱n no ye ta̱ca̱ yavena̱n ye. 25 Ate ihyan che riquendi ye rihnevan ye nduco cuda̱do, ne redinahn ye ne, redin Dendiohs che yeno ye na̱n nducuahn che redin ye. Tihca̱, te Ndudo yahn ye ne, ndah, ne redin che ihyan che redinahn ye ne, vatema̱n ino ye na̱n ye.

26 Ihyan che ra̱hco ye che ritahno ye Dendiohs, ate hua rihco ye cuda̱do na̱n che rente ye ne, rihncheh ma̱n ye ihyan. 27 Ihyan che rendihche Chido vo Dendiohs che numa cua̱co ritahno ye ihyan ne, redin ye vedeva̱hino nduco checa̱hya deva̱h ma̱n, nda̱hta va̱h ma̱n, na̱n vedereta̱hn yahn ye, ne hua ndere rahtechica ye nduhca̱ che redin ihyan nunde.

2

Nahn che da̱ma no nevahnecun vo nducoya̱ca ihyan

1 Dihnó, nducote ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye ne, hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan ne nde a̱ma ihyan. 2-3 Da̱ma no cuendevahnecun ne nducoya̱ca ihyan che renda̱ ye va̱n ne. Cuahn che nda̱ a̱ma ihyan che quenun ye tino ndah ma̱n, chenun ta̱h chineta̱h diyahngua̱n ma̱n ne, cuendevahnecun ne ihyan, dechuh ne ihyan, cuhnde ye da̱ma nduco ihyan chena̱hn. Namin cuahn che nda̱ a̱ma ihyan cheva̱h ne, cuendevahnecun ne ihyan, dechuh ne ihyan, cuhnde ye da̱ma nduco ihyan chena̱hn, 4 te ndete che ti na̱n ti ino ne, dechuh ne ihyan, cuandi ye cua̱hn chihto, o cuhnde ye ndiya̱hn yahn che cheva̱h ye ne, tuhme a renda̱hchenan ne ihyan. Ndete che tahque rendevahnecun ne ihyan cuihca che co ihyan cheva̱h ne, hua nda̱hca̱ vederendedecadino yahn ne.

5 Dihnó che yahino nchuhn, cuedevano ne te namin va̱n ihyan cheva̱h ne, a tenda̱hnun Dendiohs ihyan ca̱va che nda̱hca̱ cuahno ye, cotahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ca̱va che nedin yahn ye ihyan, ndeva ye ihyan vahchetero nduhca̱ che ca̱h ye ndudo yahn ye ma̱n. Min cuahtenan ye nduco ihyan che yahino ye Dendiohs. 6 Ate ndete che nda̱hchenan nchuhn ihyan cheva̱h ne, din ne che co cuihna̱n ye. Cuededevano ne te nde hua redin yahn che tahque nevahnecun ne ihyan cuihca che co ihyan cheva̱h, te a ihyan cuihca che rendinun rendina̱hno ye nchuhn, ne cuahn che rahtendihco ne yahn ye ne, rica nunde ye yahn ne na̱n intiyahn. 7 Namin a ihyan chahn che renda̱hchenan ye Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che renevahnecun ne ihyan, ritahno ne ihyan.

8 A̱ma nda̱hca̱ che numa cua̱co dinahn queri a̱ma nchuhn vederihquentiyon chahte yahn Dendiohs. A̱ma na̱n vederihquentiyon min ne, ndirun tuhca̱: “Codin yahine nducoya̱ca ihyan nduhca̱ che yahino man di.” 9 Ate ndete che renda̱hchenan ne ihyan ne, rahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn Dendiohs, rahtendihco ne nunde na̱n ye. 10 Cuedevano ne te adecoduhno ihyan che redinahn ye a nahn nducuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ate nduco a̱ma na̱n no che cuahcota̱hn ye ne, condihco ye nunde na̱n nducuahn. 11 Tihca̱, te vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, a ma̱n ye chihco ca̱de ye nducuahn. Chihquentiyon ye che hua din duche yahn ihyan che a nihneva̱co ye ma̱n, che hua ca̱hno ye vih ma̱n. Chemin che andahre hua din duche yahn ihyan che a nihneva̱co ye, ate ndete che ca̱hno ye vih ne, cuahtendihco ye nunde anduhneca̱ ndete che chahcota̱hn ye nducuahn. 12 A Ndudo yahn Dendiohs che redin che vatema̱n ino vo na̱n ye. Nducote quenan cuma che techeca̱de ye yuhn vo nduhca̱ che a ndihco ca̱de ye na̱n Ndudo min ne, chemin che cuihco nchuhn cuda̱do na̱n ndudo yahn ne ma̱n, na̱n nducuahn che redin ne ma̱n. 13 Runeca̱de cuahtenan nchuhn. Cuedevano ne te ihyan che hua devano conan va̱hino ye ne, techeca̱de Dendiohs yahn ye, ne co ye castigo yahn queri a̱ma nunde yahn ye. Ate ihyan che va vedeva̱hino na̱n ye ne, ametah che ndedecadino ye ro che cuhnde ca̱de yahn ye. 14 Dihnó, cuendedecadino ne yahn na̱hn ihyan che ra̱hn ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ate hua redin ye dehtenduh che ndah. ¿A co ndevahn ye nduhca̱ che tihca̱ dendudo no ra̱hn ye che ritahno ye? 15 Cuahn che ta̱hn nun nchuhn a̱ma dihno vo, o a̱ma cahvo vo che metah tino yahn ye ma̱n, metah deh che cheh ye ma̱n ne, 16 nahn che conan ne ihyan. Co ca̱hma ne co ne ihyan: “Dendiohs conduco ye ndih. Codin ne cuda̱do ndih yahn iche ma̱n, ndah cocheh ne ma̱n.” Ate ndete che hua conan ne ihyan ne, nde hua cochihve yahn ne, te dendudo no che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. 17 Adecoduhno ihyan che ra̱hn ye che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ate metah vedeva̱hino na̱n ye ne, nde hua cua̱co che ra̱hn ye.

18 Co vate nchuhn che ra̱hn ne ri ne vih: “Di ne, rahn che ritehne, ne u ne, ritahno ma̱n, redin dehtenduh che ndah ma̱n. Cuihco ro ta̱ca̱ che ritehne, te hua ro che redin dehtenduh che ndah. U ne, rihco ró che ritahnó, te redín dehtenduh che ndah. 19 Di ne, ritehne che va a̱ma no Dendiohs. Nda̱hca̱ chemin, ate ndete che dendudo no ne, nde hua cochihve yehn. Namin chundah ne, devano se che va Dendiohs, nde tuno rendoh se che va̱h se.” 20 Duh nchuhn che tihca̱ dendudo no che ra̱hn ne che ritahno ne ne, hua renahn ne. Cuedevano ne te ihyan che ra̱hn ye che ritahno ye, ne hua redin ye dehtenduh che ndah ne, nde hua cua̱co che ra̱hn ye. 21 Ihyan ndico yuhn vo Abraham ne, hua dendudo no che chitahno ye, te dinahn ye cuahn che chihquentiyon Dendiohs che ca̱hno ye da̱ya ye Isaac, co se vedino, ne chemin che nedin yahn Dendiohs ihyan. 22 Cua cuande nchuhn nduhca̱ che ndiyu dendudo no chitahno Abraham, te dinahn ye, ne nduco chemin chihco ro ye che numa cua̱co chitahno ye. 23 Nduco che tihca̱ din ye ne, chihco ro ye che cua̱co che ndirun yahn ye na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Abraham ne, chitahno ye Dendiohs, ne chemin che nedin yahn Dendiohs ihyan.” A ihyan min che din Dendiohs amigo yahn ye ihyan.

24 Tuhme ne, cuedevano nchuhn te ihyan che numa cua̱co ritahno ye, redin ye dehtenduh che ndah ne, a ihyan chahn che renedin yahn Dendiohs ihyan. 25 Rahab, ta̱hn che ndere quechica ro mena̱n me ne, chihco ro te che tihca̱ numa cua̱co chitahno te, te chinan te sanda̱do che vatechica se rendihchero ndudo se, chih ndeh te sa̱hn ndeva̱co te numanahn che ndedechuh te sa̱hn cua̱hn ndeh, ne chemin che nedin yahn Dendiohs ta̱hn. 26 Ihyan che hua chenun ico ye ne, a ndih ye. Atihnoca̱ ihyan che dendudo ra̱hn ye che ritahno ye Dendiohs ate hua redin ye dehtenduh che ndah, te anduhneca̱ ndete a ndih ye.

3

Nahn che ca̱hco vo cuda̱do na̱n nducuahn che rente vo

1 Dihnó, hua nda̱hca̱ che a̱ma ya̱hn nchuhn tenda̱hnun ma̱n ne ntiyon che cacuahn ne Ndudo yahn Dendiohs, te a devano ne che ca̱hnda ntiyon min, ne nuhn che ricuahn nuhn ne, tahque va che nda̱carune Dendiohs nuhn che co ihyan chena̱hn. 2 Nducoya̱co vo ne, a ca̱de no che a̱ma redinda vo. Ndete che va a̱ma ihyan che renahn nda̱ chende ye ne, ihyan min ne, runeca̱de ye na̱n nducuahn che rente ye ma̱n, na̱n nducuahn che redin ye ma̱n. 3 Cuahn che tihyon vo freno chende caba̱llo ne, dinahn te yuhn vo, ca̱hn te cua̱hn na̱n che nahn vo. 4 A namin no tun ba̱rco. Andahre a̱ma rahte ma̱n, a̱ma dito yuhne che raconda̱ ma̱n, ate nduco indu lihn che quenan cua̱hn dahn ba̱rco me ne, co nda̱hconduto sa̱hn che rica̱hca se adecotino cua̱hn che nahn se. 5 Atihnoca̱ ihyan na̱n che rente ye, te nduco ndudo yahn ye ne, a̱ma ndeh na̱n dehtenduh co detohnan ye. Nduco a̱ma cuhdiya̱hn lihn ne, co cua ya̱hn icoya̱hn rahte, ne cuihno cuco. 6 Atihnoca̱ ihyan che hua renahn nda̱ chende ye na̱n che rente ye. Ndudo yahn ye ne, anduhca̱ ma̱n ruchiya̱hn yahn infierno, te numacuahn ro che chenan ye iyehnse redetohnan ye a̱ma ndeh na̱n dehtenduh, nde redinda ma̱n ye ihyan. 7 Ihyan ne, ri rihquentiyon ye nducoya̱ca na̱n ite chano ma̱n, ite che chenun te nuniya̱hn ma̱n, ya̱hda ma̱n, cu ma̱n, 8 ate hua ri rihquentiyon ma̱n ye ihyan na̱n che rente ye, te hua renahn nda̱ chende ye. Ndudo yahn ye ne, anduhneca̱ vehde cu. 9 Vate dihno vo che rendeva ye numacuahn vedeyeno yavena̱n Chido vo Dendiohs, ate cuahn che ri ta̱n ye ne, ra̱hva yah ye yahn adecoduhno ihyan, nde hua renda̱ tin ye che a Dendiohs che dendah ye nducoya̱ca ihyan nduhca̱ ma̱n ye. 10 Ihyan chahn ne, hua a̱ma no vederendedecadino yahn ye. Cuahn che nahn ye ne, reva̱h ye ca̱va ihyan, ne cuahn che nahn ye ne, ra̱hva yah ye yahn ihyan. Dihnó, a condi nchuhn da̱ma co ne nduco ihyan che tihchan ye, te hua nda̱hca̱ che tihca̱ redin ye. 11 ¿Ti rendihche nchuhn che da̱ma riquenda̱h nune ndah nduco nune dine ne? 12 Dihnó, a devano nchuhn te ndiyu na̱n ya̱hn higo che ri ndute yahn ya̱hn olivo. Namin a devano ne te ndiyu na̱n dihyo uva che ri ndute yahn ya̱hn higo. A namin no tun hua da̱ma riquenda̱h nune dine nduco nune ndah.

Vededevano che cochihve

13 Nchuhn che devano ne ma̱n, che renahn ne ma̱n ne, nahn che runeca̱de cuahtechica ne ma̱n, nahn che cuahtenan cuma ne vedenecun ma̱n, te ihyan che richihve vededevano yahn ye ne, chenan cuma ye vedenecun. 14 Me nchuhn che redin ve ne yahn vih ma̱n, ra̱hcora̱n ne ca̱va ma̱n no ne ma̱n ne, nde hua cochihve che din ya̱de ne yahn che devano ne, te ducherino ne ndudo ndah yahn Dendiohs. 15 Vededevano yahn ihyan che tihchan ye ne, ndiyu Dendiohs che reca̱h ye, te chemin ne, vededevano yahn ihyan nunde che reca̱h chundah. 16 Tihca̱, te ihyan che redin ve ye yahn vih ma̱n, ra̱hcora̱n ye ca̱va ma̱n no ye ma̱n ne, a̱ma ca̱nda tin ye, rahtendihco nducuahn na̱n nunde. 17 Ate hua tihchan ihyan che chenan cuma ye vededevano che reca̱h Dendiohs, te ihyan chahn ne, runeca̱de vate ye ma̱n, dihn na̱n ye ma̱n, cuno ino ye ma̱n, renahn ye ma̱n, chenan cuma ye vedeyahino ma̱n, redin ye dehtenduh che ndah ma̱n, a̱ma no vederendedecadino yahn ye ma̱n, hua rihncheh ye ma̱n. 18 Cuedevano nchuhn te ihyan che nduco ndah riya̱hve ye che ndo ya̱n ihyan nduco vih ne, retihyon yune ye ihyan chahn che runeca̱de cuahtenan ye nduco vih.

4

Hua nda̱hca̱ che da̱ma co vo nduco ihyan nunde

1 Nducote rahtechica nchuhn vedeyeno yahn ma̱n ne, rahtendihco ne nunde ne, chemin che rahte ca̱nda ne nduco vih. 2 A̱ma redin ve ne, nahn yahn ne dehtenduh che va yahn ihyan, ne cuahn che hua renda̱ca ne nduco ndah ne, ruhn ne nduco ye, nde rihno ne ihyan. A̱ma nahn yahn ne dehtenduh, ate hua renda̱ca ne, te hua rica ne Dendiohs. 3 Me ndete che rica ne ne, nde hua rete Dendiohs, te ndotenan che ca̱ca ne che cochihve yahn ne ne, rica ne dehtenduh ca̱va che cuahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde. 4 Nchuhn che ducherino ne Dendiohs, cuedevano ne te che cuahtechico vo vedeyeno yahn ma̱n vo ne, raconda̱h veda̱mo vo Dendiohs. Adecoduhno ihyan che nahn cochica ye vedeyeno yahn ma̱n ye ne, raconda̱h veda̱me ye Dendiohs. 5 Ndiyu ndere ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱: “Redin Dendiohs che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo, te yahino ye uvo, ne nahn ye che a ma̱n no ye din yahino vo ihyan.” 6 Andahre va̱hche ri yuhn vo che dinahn vo che rihquentiyon Dendiohs, ate numacuahn vedeyahino yahn ye rinan ye uvo che dinahn vo, nduhca̱ che a ndirun ta̱ma cua̱n na̱n Ndudo yahn ye tuhca̱: “Dendiohs ne, renda̱hco ndiya ye ihyan che ya̱de ye, ate numacuahn vedeyahino rinan ye ihyan che necun ye.” 7 Chemin che conda̱hco ne chedave yahn ne ta̱h Dendiohs. Hua dinahn ne yahn chundah, ne dihya se co, ca̱hcoma̱n se nchuhn. 8 Cuah ne Dendiohs, ne conduco ye nchuhn. Nchuhn ihyan nunde ma̱n, nchuhn che tah ritahno ne Dendiohs, ne tah rahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne ma̱n ne, cuihcoma̱n ne nunde yahn ne. 9 Ndotenan che a̱ma cuahte yeno ne ne, cuendedecadino ne, ne cuahte ra̱n ne ca̱va nunde yahn ne, cuento ino ne. 10 Cuenda̱hco ndiya ma̱n ne nchuhn na̱n Dihvo vo Dendiohs, cuihcoma̱n ne vedeya̱de yahn ne, ne ndeva ye nchuhn.

Hua nda̱hca̱ che nda̱hchenan vo ihyan chena̱hn

11 Dihnó, hua nda̱hca̱ che ca̱hma yah nchuhn yahn vih. Adecoduhno ihyan che ra cuande ye ta̱ma ca ihyan, ra̱hn yah ye yahn ye, o renda̱hchenan ye ihyan ne, nduco chemin ne, ducherino ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne ra̱hco ye che tahque richihve vededevano yahn ma̱n ye. Ihyan che ducherino ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, ndotenan che dinahn ye ne, rahcota̱hn ye. 12 A Dendiohs che chihco ye vederihquentiyon che va che dinahn vo, ne a ihyan min va che techeca̱de ye yuhn vo. Ihyan min ne, co decuihno ye ihyan ma̱n, co ndedevahn ye ihyan ma̱n. Ate nchuhn ne, metah nde a̱ma vederihquentiyon ca̱va che nda̱hchenan ne vih.

Nde hua devano vo deh che cuahno co vo caviya̱n deman

13 Nchuhn che rihco ca̱de ma̱n ne dehtenduh che din ne queri a̱ma ro, cuihco ne cuda̱do. ¿Ta̱ca̱ che rihco ca̱de ne a̱ma ro che ca̱hn ne ta̱ma ya̱n, cuahtenan ne a̱ma nduyo, din ne ntiyon?, 14 te nde hua devano ne ndete che vate ca ne nda̱ ro min. Condihchero ne yan. Ri ro mena̱n lihn, ne venchahte rento. Tihchan uvo, te neve ro ra chenan vo iyehnse. 15 Tahque ndah ne, cochahtino vo Dihvo vo Dendiohs, ne ca̱hma vo: “Ndete che Dendiohs te ye vedevihche yuhn vo ne, din vo chu caviya̱n, ne din vo cha̱ deman.” 16 Ate hua tihca̱ redin nchuhn. Tahque ndah ne ne, numacuahn vedeya̱de rihco ca̱de ma̱n ne dehtenduh che din ne queri a̱ma ro. Cuedevano ne te hua nda̱hca̱ che tihca̱ redin ya̱de ne. 17 Adecoduhno ihyan che devano ye ta̱ca̱ che din ye che ndah ate hua redin ye ne, rendihco ye nunde na̱n Dendiohs.

5

Riya̱hve ye ihyan cuihca

1 Nchuhn ihyan cuihca che duhtuno ihyan ne, cuihcovan ne. Cuendedecadino ne, ne cuahte ra̱n ne yahn castigo che va che co ne. 2 Nducuahn vedecuihca yahn ne ne, hua cochihve ca̱va che ndevahn ne. Codin ne cuande anduhneca̱ ndete che a ncha̱ ma̱n, anduhneca̱ ndete che a ncheh nda̱h tino ndah yahn ne ma̱n. 3 Diya̱hngua̱n yahn ne ma̱n, diya̱hngua yahn ne ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che a nihno ncheh dache. Ma̱n ro cuh che a nun nto iyehnse ne, a̱ma nedin da̱ma ne vedecuihca, ate ma̱n vedecuihca yahn ne nuhnde nchuhn che chendihco ne nunde, ne co ne castigo yahn anduhneca̱ ndete che cuihno cuco nchuhn. 4 Nchuhn ne, chendihco ne nunde che nde hua renedihve ne yahn ihyan cheva̱h che redin ye ntiyon yahn ne. Ate Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye ne, nda cuande ye ihyan chahn, ne a devano ye nduhca̱ che reca̱h rihn ne ihyan, reduco ne yahn ye. 5 Nchuhn ne, a̱ma nda̱hca̱ chenan ne iyehnse cuh, vate ne vedeyeno ro ro. Nduhca̱ ite nda̱ta che ri dun te, che cuda̱do reh no te nde nda̱ ro che ca̱hno ihyan ite ne, tihchan nchuhn, te vatechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, redecuihta ne nunde yahn ne nde nda̱ ro che co ne castigo. 6 Nchuhn ne, rendinun rendina̱hno ne ihyan che ndah ihyan ye, nde rihno ne ihyan. Nde hua reta̱hn va̱hche ne, te ihyan chahn ne, necun ye, nde hua rendahconan ye yahn ne.

Nahn che cochahtino vo Dihvo vo Jesucristo, cova̱h vo cuahn da̱ma

7 Dihnó, va̱n nducuahn che rechuhrihn nchuhn ne, quenda̱h ne vedechahtino nde nda̱ ro che ndaconan chi Dihvo vo Jesucristo. Codin chahtino ne nduhca̱ che redin chahtino ihyan che a nino ye chenda̱ta yahn ye, ne chenan ino ye che co yahn. 8 Codin chahtino ne ma̱n, cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn ne ma̱n, te metah condah Dihvo vo. 9 Dihnó, hua ca̱hma nunde a̱ma ta̱ma ne yahn vih, ca̱va che hua co ne castigo, te Dihvo vo, ihyan min che techeca̱de ye yuhn vo ne, a nun ndaconan chi ye. 10 Dihnó, cuendedecadino ne yahn ihyan profeta che cahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Dendiohs a ra̱hn me. Cua cuande ne nduhca̱ che quenda̱h ye vedechahtino va̱n nducuahn che chuhrihn ye, ne cuiquendi ne yune yahn ye. 11 A devano vo te a̱ma ndah ro yahn ihyan chahn che din chahtino ye. Nchuhn ne, a devano ne nduhca̱ che chichahtino Job Dihvo vo Dendiohs. Namin a devano ne nduhca̱ che din yahino Dendiohs ihyan, din ye che ndah nduco ye. Chemin che nda̱hca̱ che cua cuande ne yahn vedechahtino yahn ihyan chahn, quendi ne yune yahn ye.

12 Dihnó, na̱n nducuahn ne, a̱ma nahn che din ne cuda̱do na̱n che rente ne. Cuahn che ca̱h ne ndudo yahn ne ne, hua ndere ca̱hma ne: “Nde muhn nde na̱n Dendiohs.” Hua ndere tihyon ya̱n ne dehtenduh numacuahn vedeyudo. Codin ne cuda̱do che hua chuhnan ne, ne cuahtendihco ne nunde, ca̱va che hua quenan cuma che din Dendiohs castigo nchuhn. Tahque ndah ne ne, a̱ma o no ca̱hma ne. Na̱n nducuahn che rente ca̱de ne ne, ndete che ca̱hma ne: “Ta̱ca̱ hua” ne, a chemin no ca̱hma ne. Ndete che: “Hua” ne, a chemin no tun ca̱hma ne. Hua chuhnan ne che ca̱hma ne.

13 Cuahn che rechuhrihn nchuhn ne, cova̱h ne. Cuahn che yeno ne ne, cuita ne, cuendeva ne yavena̱n Dendiohs. 14 Cuahn che cah ne ne, coya̱hve ne intiyahn ya̱co ca̱va che cova̱h ye ca̱va ne, cuacota̱hme ye aceite nchuhn, cuah ye Dihvo vo Jesucristo che din ye che ndoyahn ne. 15 Cuahn che cova̱h ne ne, nahn che cotahno ne che conahn che ca̱ca ne, ne din Dendiohs che ndoyahn ne, nchahco ye nunde yahn ne. 16 Conda̱ca ne che nchahco nunde vih, ne cova̱h ne ca̱va che din Dendiohs che ndoyahn ne. Cuedevano ne te ihyan che ndah ihyan ye na̱n Dendiohs ne, redinahn Dendiohs deh che rica ye numa ino ye. 17 Cueneca̱hco ne ihyan profeta Elías. Ihyan min ne, ihyan iyehnse nduhca̱ uvo. Ate cuahn che chica ye Dendiohs che hua cuan co ne, hua chan chete ino nduyo quenan ma̱hn. 18 Chihno min ne, cova̱h tun ye, chica Dendiohs che cuan co, ne chan, ne ndaconan chi chenda̱ta. 19-20 Dihnó, ndete che vate dihno vo che cuaconda̱h veda̱me ye Ndudo ndah yahn Dendiohs, cuahtendihco ye nunde ne, cuedevano ne te ndete che ya̱hve ne ihyan, din ne che ndonun yune ye, ndaconan quendi ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, nchahco Dendiohs nducuahn nunde yahn ye, ndedevahn ye ihyan.

1 PEDRO

1

2

3

4

5

CA̱CA CHE DIRUN SAN PEDRO MENA̱N

1

1 U Pedro, apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, dechúh ca̱ca cuh yahn nchuhn che vate ne ya̱n va̱co ihyan, ya̱hn yahn Ponto ma̱n, Galacia ma̱n, Capadocia ma̱n, Asia ma̱n, Bitinia ma̱n. 2 Ma̱n Dendiohs Chida tenda̱hnun ye nchuhn, chihco vih Vaco Ndah yahn ye nchuhn, ca̱va che nevahnecun ne Dihvo vo Jesucristo, ndevahn ne yahn che chera yun yahn ye ca̱va ne.

Ricá Dendiohs che a̱ma din yahino ye nchuhn, din ye che a̱ma nda̱hca̱ cuahtenan ne.

3 Ndeva vo yavena̱n Dendiohs, Chida Dihvo vo Jesucristo, te a̱ma din yahino ye uvo, ne din ye che ndo vo anduhneca̱ ihyan ra, ntihyon cua̱co ye vederendedecadino yuhn vo. Cuahn che ndedetuhche ye Dihvo vo Jesucristo va̱n tena̱hn ne, nda̱hcorun ye nducuahn ca̱va che ndah yuhn vo. Ma̱n ne, ndichahtino vo che ndeva ye uvo, ne metah nde a̱ma na̱n dehtenduh che co din che hua conahn. 4 A va ca̱de che cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro, ne chemin ne, anduhneca̱ a̱ma vedecuihca che hua nda̱ ro che cuihno. A ma̱n Dendiohs din ye che conahn. 5 Nchuhn ne, ritahno ne Dendiohs, ne numacuahn vederihquentiyon yahn ye redin ye cuda̱do nchuhn ca̱va che ndeva ye nchuhn nda̱ ro che cuihno iyehnse.

6 Chemin che vate nchuhn vedeyeno andahre a̱ma ndeh na̱n dehtenduh che rahno ri ne ma̱n ro cuh. Che rechuhrihn ne ne, neve ro no chemin. 7 Ate va che chuhrihn ne ca̱va che cuhnde ro che numa cua̱co ritahno ne Dendiohs. Ndete che numa cua̱co ritahno ne ihyan ne, ndeva ye nchuhn, quenda̱h yavena̱n ne ro che nda̱ Dihvo vo Jesucristo. Diya̱hngua̱n ne, hua rengu cuahn da̱ma, ate retive ihyan ya̱hn, rendedevihne ye, rendihchenan ye ndete che ndah. Me nchuhn che ritahno ne Dendiohs ne, tahque redin yahn che ndihchenan ye ndete che numa cua̱co ritahno ne.

8 Dihvo vo Jesucristo ne, andahre hua rendihchero nchuhn ihyan, ate yahino ne ihyan, ritahno ne ihyan, ne chemin che a̱ma yeno ne. 9 Nducote ritahno ne ihyan ne, quenan cuma che cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro.

10 Ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me ne, cahndudo ye che ndedevahn Dendiohs nchuhn, ne a̱ma ndiquendi ye nduco cuda̱do, nahn cadino ndah ye yahn. 11 Vaco Dihvo vo Jesucristo ne, quenun ihyan chahn, din che cahndudo ye yahn dehtenduh che va che chuhrihn Dihvo vo ma̱n, yahn vederihquentiyon chahte che ndonda̱ ta̱h ye cuihno min ma̱n. Hua chenan chenahn ihyan chahn, ne chemin che ndiquendi ye, nahn cadino ye duh ihyan min ma̱n, ticua̱hn conahn ma̱n. 12 Ca̱h Dendiohs, checadino ihyan chahn che ndudo che cahndudo ye ne, ndiyu ca̱va che ndah yahn ma̱n ye, te che ndah yuhn vo. Ma̱n ne, ihyan che rahndudo ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs che dechuh ye ne, a cahndudo ye ndudo min che dirun ihyan profeta chahn, chihnevan nchuhn. Yahn ndudo min ne, nde ángel che vate ye vahchetero, nahn tumacadino ye.

Nahn Dendiohs che runeca̱de cuahtechica ihyan yahn ye

13 Nducote nedin yahn Dendiohs nchuhn ne, nahn che cuahteya̱n nchuhn ma̱n, nahn che runeca̱de cuahtechica ne ma̱n, nahn che quendi ne numa ino ne cochahtino ne che ndeva Dendiohs nchuhn ro che nda̱ Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 14 Codinahn ne yahn Dendiohs, ne hua quendi ne cuahtechica ne nduhca̱ che a chahtechica ne ro mena̱n cuahn che metah cahnevan ne Ndudo yahn ye. 15 Tahque ndah ne, runeca̱de cuahtechica ne, te Dendiohs che nedin yahn ye nchuhn, ndiyu ndere ihyan. Tihca̱ nahn che din ne, 16 te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ndirun tuhca̱: “Hua ndere cuahtechica nchuhn, cuahtendihco ne nunde, te u ne, ndiyu ihyan nunde u.”

17 Dendiohs ne, numa cua̱co retecheca̱de ye tunoca che nedin ihyan. Nducote renevahnecun ne ihyan, ra̱hn ne te Chida ne ihyan cuahn che reva̱h ne ne, nahn che quendi ne nevahnecun ne ihyan numacuahn ro che cuahtenan ne iyehnse. 18 A devano ne te ro mena̱n me ne, quendi ne costumbre che nde hua cochihve, che chihco ihyan ndico yahn ne, ate a ndedevahn Dendiohs nchuhn yahn nducuahn chemin. A ndevahn ne, ndiyu nduco dehtenduh che rihno nduhca̱ diya̱hngua̱n o diya̱hngua, 19 te ndevahn ne nduco yun yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chihco menda̱hn ye ihyan nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che hua dehva niyahn te, chi te vedino ca̱va nunde yahn ihyan. 20 Nde ro che metah cuhnde iyehnse ne, a va ca̱de che tihca̱ cuahno co Dihvo vo, ne chinahn nde ma̱n ro cuh ca̱va che ndah yahn nchuhn. 21 A ca̱va Dihvo vo Jesucristo che ritahno nchuhn Dendiohs, ihyan min che ndedetuhche ye Dihvo vo va̱n tena̱hn, ne nda̱hco ye vederihquentiyon chahte ta̱h ye. Ma̱n ne, a Dendiohs che vedechahtino yahn ne, chenan ino ne che ndeva ye nchuhn.

22 Din Vaco Ndah yahn Dendiohs che nevahnecun nchuhn Ndudo yahn Dendiohs, ndo ne ihyan runeca̱de. Numa cua̱co redin yahino vih ne, ne nahn che quendi ne numa ino ne din yahino vih ne. 23 A Dendiohs din ye che ndo ne ihyan ra, anduhneca̱ ndete che quenuma ra chahteya̱n ne. A nduco Ndudo yahn ye chihco vih ye nchuhn ca̱va che cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro, ne Ndudo yahn ye ne, hua nda̱ ro che cuihno. 24 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs a ndirun tuhca̱:

Nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, anduhneca̱ chano, te hua rengu ye,

ne vederihquentiyon yahn ye ne, anduhneca̱ na̱nda, te rihno.

Chano ne, retih, ne na̱nda ne, ra;

25 ate Ndudo yahn Dihvo vo Dendiohs ne, hua nda̱ ro che cuihno.

Ndudo min ne, a Ndudo Ndah yahn Dihvo vo Jesucristo che cahndudo ihyan, chihnevan nchuhn.

2

1 Chemin che nahn che hua ndere cuahtechica nchuhn, din ne dehtenduh che chihnga̱. Hua cahncheh ne ma̱n, hua din o na̱n o chende ne ma̱n, hua din ve ne ma̱n, hua nte ne ndudo cuahnde ma̱n. 2 Nduhca̱ decua̱h yuno che a̱ma nahn cuh leche ca̱va che cuihta ne, tihca̱ codin nun ino nchuhn, ca̱hcovan ne Ndudo yahn Dendiohs, te nahn che conahn ndah ne ma̱n, cochahtino ne ma̱n, ca̱va che ndevahn ne. 3 Tihca̱, te a tumacadino ne che Dihvo vo Dendiohs ne, a̱ma quenan cuma ye vedeyahino ca̱va ne.

4 Cuinevahnecun nchuhn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che redin ye che cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro. Anduhneca̱ a̱ma tu che chaconda̱h veda̱me sa̱hn vihcherahto ro mena̱n, ne adive tumacadino se che tu min che tahque cochihve ca̱va na̱me yahn vah che rihno se ne, tihca̱ ihyan min, te a chihco vih Dendiohs ihyan ca̱va che ndeva ihyan iyehnse yavena̱n ye. 5 Nduhca̱ che retenda̱hnun sa̱hn vihcherahto tu che rahto se a̱ma ya̱co ne, tihca̱ ca̱h yune nchuhn che nedin da̱ma Dendiohs nchuhn ca̱va che conun Vaco Ndah yahn ye nchuhn, ne ndo ne anduhneca̱ chidocuya̱n ndah, din ne ntiyon yahn ye numacuahn vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 6 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun tuhca̱:

U ne, chihco víh a̱ma ihyan che co ye anduhneca̱ a̱ma tu ndah che tenda̱hnun sa̱hn vihcherahto che co esquina yahn na̱me yahn ya̱co va̱n ihyan nación yahn Israel.

Nducoya̱ca ihyan che cotahno ye ihyan min ne, quenda̱h yavena̱n ye.

7 Nchuhn che ritahno ne ihyan min ne, a̱ma yahino ne ihyan, ate ihyan che hua ritahno ye ihyan ne, conahn nduco ye nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Ihyan min ne, conahn nduco ye nduhca̱ che chinahn nduco tu che chaconda̱h veda̱me sa̱hn vihcherahto mena̱n,

te tu min che tahque chichihve adive.

8 Namin ndirun na̱n Ndudo yahn ye ta̱ma cua̱n tuhca̱:

Ihyan min ne, co ye nduhca̱ a̱ma tu che renda ca̱h ihyan ma̱n, che redin che rendave ye ma̱n.

Tihca̱, te ihyan che hua chitahno ye ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo ne, a chinda ye nduhca̱ che a nihnde ca̱de yahn ye.

Ihyan yahn Dendiohs

9 Nchuhn ne, a ndihco vih Dendiohs nchuhn, a ndo ne anduhneca̱ ihyan nación yahn Israel. A ndo ne anduhneca̱ chidocuya̱n, rendeva ne yavena̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndina̱n ye yahn ne. A tenda̱hnun Dendiohs nchuhn che co ne ihyan yahn ye ca̱va che cuahndudo ne yahn vederihno rahte che din ye nduco ne. Ro mena̱n me ne, anduhneca̱ ndete che ntude ndutina̱n ne, ate din ye che chenahn ne ndudo ndah yahn ye. 10 Ro mena̱n me ne, hua ndi cuande ne va̱n ihyan yahn ye, ate ma̱n ne, a nedin yahn ye nchuhn. Ro mena̱n me ne, vatema̱n ne, metah duh che quenan va̱hino nchuhn, ate ma̱n ne, renan va̱hino ye nchuhn.

11 Dihnó che yahinó nchuhn, che vate ne ya̱n va̱co ihyan, ricá nchuhn che hua ndere cuahtechica ne, cuahtendihco ne nunde, te chemin redin che rinda ihyan. 12 Runeca̱de cuahtechica ne va̱n ihyan che hua renevahnecun ye Dendiohs ca̱va che nduco tihca̱ ne, andahre ra̱hn ye yahn nchuhn che duhtuno ihyan ne, ate ndihchero ye che runeca̱de vatechica ne, ne ndeva ye yavena̱n Dendiohs nda̱ ro che techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan.

13 Ca̱va che quenda̱h yavena̱n Dihvo vo Jesucristo ne, codinahn ne yahn ihyan ndina̱n che rihquentiyon ye muhn iyehnse, emperador che tahque yudo vederihquentiyon yahn ye ma̱n, 14 sa̱hn ndina̱n che rinan se ihyan ma̱n. Sa̱hn chahn ne, redechuh ye ca̱va che din se castigo sa̱hn che chendihco nunde, ne redin se cuda̱do ihyan che ndah ihyan ye. 15 Tihca̱ nahn che din nchuhn, te nahn Dendiohs che runeca̱de cuahtechica ne ca̱va che nduco tihca̱ ne, nde na̱n che ca̱hma ihyan tundo metah.

16 Ma̱n ne, metah rihquentiyon nunde yahn ne nchuhn, te a ndedevahn Dendiohs nchuhn. Chemin che nahn che runeca̱de cuahtechica ne. Hua ndedecadino ne che nducote a ndedevahn Dendiohs nchuhn ne, co ndere cuahtechica ne, cuahtendihco ne nunde. Tahque ndah ne, runeca̱de cuahtechica ne nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs. 17 Cuenevahnecun ne Dendiohs. Cuenevahnecun ne emperador. Cuenevahnecun ne queri a̱ma ihyan. Cuahtenan cuma ne vedeyahino va̱n ma̱n ne nduco vih che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo.

Nduhca̱ che va che chuhrihn ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

18 Nchuhn che redin ne ntiyon yahn ihyan ne, numacuahn vedenecun codinahn ne yahn ihyan che redin nduco ne ntiyon, a ndah ihyan ye, o duhtuno ihyan ye. 19 Andahre rechuhrihn ne, ndere redin ta̱n ihyan nduco ne, ate ndete redin chahtino ne yahn che renevahnecun ne Dendiohs ne, quenda̱h yavena̱n ne. 20 Tihca̱, te ndete che quenda̱h ne vedechahtino cuahn che co nchuhn castigo yahn che chendihco ne nunde ne, nde hua cochihve yahn ne. Ate ndete che quenda̱h ne vedechahtino cuahn che ndere redin ihyan castigo nchuhn yahn dehtenduh che ndah che redin ne ne, tuhme che cua̱co quenda̱h yavena̱n ne na̱n Dendiohs. 21 Tihca̱ va che din chahtino nchuhn, te a ca̱va chemin che tenda̱hnun Dendiohs nchuhn. Dihvo vo Jesucristo ne, chuhrihn ye ca̱va nchuhn, ne tihyon yune ye nchuhn che quendi ne yune yahn ye. 22 Ihyan min ne, hua ndere quechica ye, quendihco ye nunde, nde hua chihncheh ye nde a̱ma ihyan. 23 Cuahn che ra̱hva ihyan nduco ye ne, hua ndahconan ye ndudo ta̱n. Cuahn che redin ta̱n ihyan nduco ye ne, quenda̱h ye vedechahtino, ne nda̱hco ye nducuahn che redin ye ta̱h Dendiohs, ihyan min che retecheca̱de ye numa cua̱co. 24 A ma̱n Dihvo vo Jesucristo chuhrihn ye, quenan ya̱h ye na̱n cruz, nedihve ye nunde yuhn vo, ca̱va che ca̱hcoma̱n vo nunde yuhn vo, ne runeca̱de cuahtechico vo. Chih ye ca̱va che ndedevahn ye uvo, 25 te ro mena̱n me ne, vatechica va̱ne vo anduhneca̱ itecuche che chinda te, ate ma̱n ne, nevahnecun vo Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che redin ye cuda̱do uvo nduhca̱ ihyan che redin ye cuda̱do itecuche yahn ye.

3

Nduhca̱ che va che cuahtenan ihyan che nihneva̱co ye nduco vih

1-2 Nchuhn ihyan nda̱hta che nihneva̱co ne ne, cuenevahnecun ne incha̱hn ne. Nduco tihca̱ ne, andahre hua rihcovan incha̱hn ne ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, ate tumacadino ye che runeca̱de ne ma̱n, necun ne ma̱n, ne nevahnecun ye ndudo min, nde hua ndotenan che ya̱hve ne ihyan. 3 Ndiyu dema̱n che a̱ma ndedecuco ne tin ne ma̱n, ndedecuco ne nchuhn nduco diya̱hngua̱n ma̱n, cuahtenun ne tino che a̱ma ndahchan ma̱n. 4 Che tahque nahn ne, che cuahtenan cuma ne vedenecun, te chemin che a̱ma richihve na̱n Dendiohs. 5 Ihyan nda̱hta che chahte ye a ra̱hn me, che ndah ihyan ye ma̱n, che chichahtino ye Dendiohs ma̱n ne, tihca̱ chahtenan cuma ye vedenecun, ne dinahn ye yahn incha̱hn ye. 6 Nduhca̱ Sara che nevahnecun ye incha̱hn ye Abraham, ne ra̱hn ye che dihve ye ihyan. Me nchuhn ne, quendi ne yune yahn ye ndete che runeca̱de ne ma̱n, cochahtino ne Dendiohs, nda̱hco ne nducuahn ta̱h ye ma̱n.

7 Namin nchuhn ihyan cha̱hn che nihneva̱co ne ne, cuahtenan cuma ne ihyan nda̱hta yahn ne nduco vedino vedenecun, te a devano ne te hua da̱ma fuerza yahn ye nduco ne. Tihca̱ va che din ne, te namin ndeva Dendiohs ihyan chahn da̱ma nduco ne. Ndete che hua dinahn ne tihca̱ ne, nde hua nguahco yahn che reva̱h ne.

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, ndere redin ta̱n ihyan nduco ye yahn che redin ye dehtenduh che ndah

8 Ma̱n ne, rá̱hn rí nducoya̱ca nchuhn che a̱ma no vederendedecadino cuahtenan cuma ne nduco vih. Cuenevahnecun ne vih numacuahn vedino vedenecun. Codin yahino a̱ma ta̱ma ne vih. 9 Hua da̱ma co ne nduco ihyan che redin ta̱n ye nduco ne. Hua da̱ma co ne nduco ihyan che reta̱hn nan ye nchuhn. Tahque ndah ne, codin ne che ndah nduco ye, te cuahn che tenda̱hnun Dendiohs nchuhn ne, nte ye ndudo yahn ye che din ye che ndah nduco ne. 10 Tihca̱, te na̱n Ndudo yahn Dendiohs ne, a ndirun tuhca̱:

Ihyan che nahn ye che nda̱hca̱ cuahtenan ye iyehnse ne,

nahn che hua ndere ca̱hma ye ndudo ta̱n ma̱n, ndudo cuahnde ma̱n.

11 Nahn che ca̱hcoma̱n ye nducuahn che chihnga̱, ne din ye che ndah ma̱n,

nahn che nda̱hca̱ cuahtenan ye nduco ihyan chena̱hn, hua cuahte ca̱nda ye ma̱n.

12 Tihca̱, te Dihvo vo Dendiohs ne, nda cuande ye ihyan che ndah ihyan ye, ne rihcovan ye che reva̱h ye.

Ate ihyan che duhtuno ihyan ye ne, redin ye castigo ihyan.

13 Ndete che din nchuhn che ndah ne, nde a̱ma ihyan hua nda̱hco ndiya ye nchuhn. 14 Andahre din ta̱n ihyan nduco ne yahn che redin ne che ndah, ate ndah ro yahn ne. Hua cua ne cuda̱do, hua din va̱h ne nde a̱ma ihyan. 15 Cuendeva ne yavena̱n Dihvo vo Jesucristo numacuahn chedave yahn ne, codinahn ne yahn ye. Cuahteya̱n nchuhn ca̱va che numacuahn vedino vedenecun ca̱h cuande ne adecoduhno ihyan che tumerune ye nchuhn yahn che chenan ino ne che ndeva Dendiohs nchuhn. 16 Hua cuahtenun ino nchuhn vedeta̱n nduco nde a̱ma ihyan, ca̱va che ihyan che chihnga̱ ra̱hn ye yahn nchuhn ne, tumacadino ye che runeca̱de vatechica ne, ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, ne co cuihna̱n ye che tihca̱ ra̱hn ye. 17 Tahque ndah che chuhrihn vo, din ta̱n ihyan nduco vo yahn che din vo dehtenduh che ndah ndete che tihca̱ nahn Dendiohs, che co che chuhrihn vo, din ta̱n ihyan nduco vo yahn che din vo dehtenduh che hua ndah.

18 Tihca̱, te nde ma̱n Dihvo vo Jesucristo chih ye, nedihve ye a̱ma yune no nducuahn nunde yuhn vo. Ihyan min ne, metah nde a̱ma nunde yahn ye, ate chih ye ca̱va che, uvo che chendihco vo nunde ne, ndo ya̱n Dendiohs nduco vo, ne nedin yahn ye uvo. Ihyan iyehnse ne, chihno ye ihyan, ate ndeva Dendiohs ihyan. 19 Numanahn che metah ntuche ye ne, chahn ye cahndudo ye ndudo yahn ye, chihnevan vaco tena̱hn che chenan rino ye che co ye castigo. 20 Ihyan chahn che chahcota̱hn ye yahn Dendiohs a ra̱hn me, ro che quenan Noé iyehnse. Ro min numanahn che chindah arca me ne, numacuahn vedechahtino quenan rino Dendiohs che nto ino ye nunde yahn ye. Ate hua nto ino ye, ne atena̱n nine ihyan che ndevahn ye va̱n nune. 21 Nune min ne, a̱ma ejemplo yahn che rededenune ihyan ma̱n ro cuh. Nduhca̱ che ndevahn neve ihyan chahn na̱n nune ne, tihca̱ ndevahn ihyan che rededenune ye ma̱n ro cuh. Ihyan ne, redenune ye, ndiyu ca̱va che ndere ndo dave ye, te redenunde ye yahn che a nda̱ca ye vederenchahco, ne nduco tihca̱ rah ye Dendiohs, richahtino ye ihyan. Ihyan che redenune ye ne, ndevahn ye yahn che ntuche Dihvo vo Jesucristo, 22 ihyan min che conda̱ ye vahchetero, ne va ye la̱do ta̱h cua̱co Dendiohs, rihquentiyon ye ángel ma̱n, nducuahn vederihquentiyon che va iyehnse ma̱n.

4

Nahn che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih

1 Nducote chuhrihn Dihvo vo Jesucristo, quenan ya̱h ye na̱n cruz ne, codin nchuhn cuande anduhneca̱ ndete che a ma̱n nchuhn chih ne, ca̱va che nduco tihca̱ ne, metah che quendi ne cuahtendihco ne nunde. 2 Tahque ndah ne, numacuahn ro che cuahtenan ca ne iyehnse ne, cuahtechica ne nduhca̱ che nahn Dendiohs, ndiyu nduhca̱ che nahn ma̱n ne. 3 A co ngua nchuhn nduhca̱ che chahtechica ne ro mena̱n me. Da̱ma chi ne nduco ihyan che hua ritahno ye Dendiohs, chahtechica ne vedeyeno yahn ma̱n ne, chahtendihco ne nunde. Chicoh ne ma̱n, chahte ne vihco vedecoh ma̱n, chihnga̱ din ne, ndeva ne yavena̱n dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye ma̱n. 4 Ihyan chahn ne, ri yudo yahn ye che ametah da̱ma ri ne nduco ye, ndere cuahtechica ne, ne chemin che chihnga̱ ra̱hn ye yahn ne. 5 Ate va che cuhnde ca̱de yahn ye na̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ya̱n ye che techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan, ihyan che chenduche ye ma̱n, tena̱hn ma̱n. 6 Chemin che tena̱hn chahn ne, namin cahndudo ihyan ndudo ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, chihnevan ye, ca̱va che andahre va che cuhnde ca̱de yahn ye nduhca̱ nducoya̱ca ihyan chena̱hn, a metah va che conda ye, te co ndeva Dendiohs ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

7 A cochi nino ro che nto iyehnse. Chemin che nahn che runeca̱de cuahtechica nchuhn ma̱n, cova̱h ne ma̱n. 8 Che tahque nahn ne, che cuahtenan cuma ne vedeyahino nduco vih, te ndete che tihca̱ din ne ne, andahre a̱ma ndeh yune cuahtendihco ne nunde na̱n vih ne, co nchahco a̱ma ta̱ma ne yahn vih. 9 Numacuahn chedave yahn ne cuenevahnecun a̱ma ta̱ma ne vih ndeva̱co ne. 10 A̱ma ndeh na̱n vederihquentiyon nte Dendiohs nchuhn, ne nahn che runeca̱de conan cuma queri a̱ma nchuhn vederihquentiyon che nte ye nchuhn, codin ne che cochihve ca̱va che ndah yahn ihyan chena̱hn. 11 Nchuhn che chenan cuma ne vederihquentiyon che cuahndudo ne Ndudo yahn Dendiohs ne, cuahndudo ne Ndudo yahn ye nduhca̱ che redin yahn. Nchuhn che chenan cuma ne vederihquentiyon che conan ne ihyan chena̱hn ne, cuinan ne ihyan numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs. Na̱n nducuahn ntiyon che redin ne yahn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, codin nun ino ne che quenda̱h yavena̱n Dendiohs. Dihvo vo ne, quenan cuma ye vederihquentiyon chahte numacuahn ro, ne redin yahn che ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

Nahn che cuahtenan cumo vo vedechahtino

12 Dihnó che yahinó nchuhn, hua ca̱hn ino ne yahn che a̱ma rechuhrihn ne, rendihchenan Dendiohs nchuhn, ndedecadino ne deh cuande che tihca̱ rahno ne. 13 Tahque ndah ne, cueneca̱h ya̱n ne chedave yahn ne cuahn che rechuhrihn ne nduhca̱ che chuhrihn Dihvo vo Jesucristo, te ndete che tihca̱ din ne ne, namin co yeno ne cuahn che ndaconan ye numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye. 14 Ndete che din ta̱n ihyan nduco ne yahn che ritahno ne Dihvo vo ne, a̱ma ndah ro yahn ne, te a ndero ndi che quenun Vaco Dendiohs nchuhn numacuahn vederihquentiyon yahn. 15-16 Ndete che chuhrihn ne, din ta̱n ihyan nduco ne yahn che ritahno ne Dihvo vo ne, hua co cuihna̱n ne. Tahque ndah ne, cuiquendi ne cochahtino ne ihyan ca̱va che quenda̱h yavena̱n Dendiohs. Ate hua ca̱hno ne ihyan ma̱n, hua duco ne ma̱n, hua cuahtendihco ne ta̱ma na̱n nunde ma̱n, hua conda̱ menda̱hn ne na̱n dehtenduh che redin ihyan ma̱n, te hua nda̱hca̱ che tihca̱ din ne, co ne castigo, chuhrihn ne.

17 A cochi nino ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse. Nducote cuana̱n nduco uvo ihyan yahn Dendiohs ne, nde tahque chuhrihn ihyan che hua rihcovan ye ndudo ndah yahn ye. 18 Tihca̱, nduhca̱ che a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Nducote ihyan che ndah ihyan ye a conunde co ndevahn ye ne,

ihyan che duhtuno ihyan ye ne, a va che conda ye.

19 Chemin che ndete che rechuhrihn ne, redin ta̱n ihyan nduco ne yahn che runeca̱de vatechica ne nduhca̱ che nahn Dendiohs ne, cuiquendi ne runeca̱de cuahtechica ne, conda̱hco ne nducuahn ta̱h Dendiohs, ihyan min che dendah ye iyehnse ma̱n, redinahn ye ndudo yahn ye ma̱n.

5

Ihyan ndina̱n yahn ya̱co ne, va che din ye cuda̱do ihyan yahn Dendiohs

1 Nchuhn, ihyan ndina̱n che nda cuande ne ihyan ndiya̱co, riya̱hvé nchuhn, te namin u ne, quenan cumá vederihquentiyon min, ne ndihchero má̱n che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che ndonda̱ ta̱h ye vederihquentiyon chahte nduhca̱ che conan cuma ye ro che ndaconan chi tun ye ma̱n. 2 Nduhca̱ ihyan che redin ye cuda̱do itecuche yahn ye ne, tihca̱ codin nchuhn cuda̱do ihyan yahn Dendiohs che nda cuande ne. Codin ne ntiyon min numacuahn vedeyeno, ndiyu nduco fuerza, nde huane ca̱va tume. 3 Hua condinun condina̱hno ne ihyan chahn che nda cuande ne. Tahque ndah ne, runeca̱de cuahtechica ne, cotihyon yune ne ihyan ca̱va che tihca̱ quendi ye. 4 Nduco tihca̱ ne, cuahn che nda̱ Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndina̱n ye yahn ihyan yahn Dendiohs, redin ye cuda̱do ihyan ne, ndeva ye nchuhn, quenda̱h yavena̱n ne, cuahtenan ne nduco ye numacuahn ro.

5 Namin nchuhn sa̱hn deca̱hya, cuenevahnecun ne ihyan ndina̱n che nda cuande ye ihyan ndiya̱co. Nducoya̱ca nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, numacuahn vedino vedenecun codinahn a̱ma ta̱ma ne yahn vih, te a ndirun na̱n Ndudo yahn Dendiohs tuhca̱:

Dendiohs ne, renda̱hco ndiya ye ihyan che ya̱de ye,

ate numacuahn vedeyahino rinan ye ihyan che necun ye.

6 Chemin che conda̱hco ndiya ma̱n ne nchuhn na̱n Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye, ca̱va che ndeva ye nchuhn nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn ihyan iyehnse. 7 Hua cua nchuhn cuda̱do. Tahque ndah ne conda̱hco ne nducuahn ta̱h Dendiohs, te ihyan min ne, redin ye cuda̱do nchuhn.

8 Cuahteya̱n nchuhn, te chundah, sa̱hn min che hua ri rendihche se nchuhn ne, quechica se numachahte, rinuhn se ihyan che co din se che conda ye. Sa̱hn min ne, nde tahque duhtuno se che co a̱ma ya̱hyan ta̱n che rinuhn te ihyan che cheh te. 9 Cuiquendi ne numa ino ne cochahtino ne Dihvo vo Jesucristo, ne hua tumaca̱h ne yahn se, te a devano ne te numa chahte iyehnse reca̱h rihn se ihyan yahn Dendiohs. 10 Cuihno che a nchuhrihn nchuhn neve ro ne, Dendiohs, ihyan min che quenan cuma ye vedeyahino chahte, ne a tenda̱hnun ye nchuhn ca̱va che cotahno ne Dihvo vo Jesucristo, cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro ne, ma̱n ye ca̱h dito ye nchuhn, din ye che quenda̱h ndah ne, quendi ne numa ino ne yune yahn ye. 11 Ihyan min ne, quenan cuma ye vederihquentiyon chahte numacuahn ro, ne redin yahn che ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

12 Dirún neve ndudo yahn nchuhn, dechúh ca̱ca cuh nduco dihno vo Silvano, sa̱hn min che quenan inó che co cochahtino nchuhn che ca̱hma se. Che dirún yahn ne ne, riya̱hvé nchuhn numa cua̱co yahn vedeyahino che quenan cuma Dendiohs nduco ne. Cochahtino ne ihyan min.

13 Ihyan ndiya̱co che vate ye ya̱n che ra̱hn ihyan Babilonia yahn, che tenda̱hnun Dendiohs ihyan nduhca̱ nchuhn ne, dechuh ye Dendiohs yahn ne. Ma̱rcos, sa̱hn min che nduhca̱ da̱yá rihnó sa̱hn, namin dechuh se Dendiohs yahn ne. 14 Numacuahn vedeyahino cueneca̱h a̱ma ta̱ma nchuhn Dendiohs vih che cuande yáhn.

Ricá Dendiohs che din ye che nda̱hca̱ cuahtenan nducoya̱ca nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. Tihca̱ co.

2 PEDRO

1

2

3

CA̱CA CHE DIRUN SAN PEDRO ADIVE

1

1 U Simón Pedro, apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, dechúh ca̱ca cuh yahn nchuhn che numa cua̱co din Dendiohs yuhn vo ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che chitahno ne nduhca̱ nuhn. Che chitahno ne ne, a̱ma nda̱hca̱ ca̱va ne.

2 Ricá Dendiohs che a̱ma din yahino ye nchuhn, din ye che a̱ma nda̱hca̱ cuahtenan ne. Ricá ihyan che din ye che, nduco vededevano yahn ye ma̱n, yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, che chenan cuma ne ne, tumacadino ne che a ihyan min che redin ye che ndah nduco ne.

Nduhca̱ che nahn che cuahtechica ihyan yahn Dendiohs

3 Numacuahn vederihquentiyon yahn Dendiohs din Dihvo vo nducuahn che nahn ca̱va che runeca̱de co cuahtechico vo iyehnse ma̱n, co cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro ma̱n. Din ye che checadino vo yahn Dendiohs, ihyan min che numacuahn vederihquentiyon chahte yahn ye tenda̱hnun ye uvo, 4 ne ca̱h ye ndudo yahn ye che a̱ma rigonun chihve ca̱vo vo. Che dinahn nchuhn ndudo min ne, ndevahn ne, metah che quendi ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde, ne ndo ne ihyan ndah nduhca̱ ma̱n ye. 5-7 Chemin che nducote ritahno ne ne, nahn che runeca̱de cuahtechica ne ma̱n, nahn che tahque chahte co vededevano yahn ne ma̱n, nahn che din cheche ino ne ca̱va che hua ndere cuahtechica ne, cuahtendihco ne nunde ma̱n, nahn che cuahtenan cuma ne vedechahtino ma̱n, vedeyahino ma̱n, nahn che din yahino a̱ma ta̱ma ne vih ma̱n.

8 Me ndete che tihca̱ din nchuhn numacuahn chedave yahn ne ne, nde tahque conahn ndah ne vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo. 9 Me ndete che hua tihca̱ din ne ne, anduhneca̱ ndete che ve ndutina̱n ma̱n, anduhneca̱ ndete che a china̱n ne che a nchahco Dihvo vo Jesucristo nunde che chahtendihco ne ro mena̱n ma̱n. 10 Dihnó, chemin che nde tahque redin yahn che cuahtenun ino ne che a tenda̱hnun Dendiohs nchuhn, nedin yahn ye nchuhn, te ndete che tihca̱ din ne ne, hua nda̱ ro che conda ne, 11 ne numacuahn vedeyeno ndeva ye nchuhn, cuahtenan ne numacuahn ro na̱n che rihquentiyon Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo.

12 Chemin che andahre a devano nchuhn dehtenduh chemin chan, ne riquendi ne numa ino ne Ndudo yahn Dendiohs che va ta̱h ne, ate quendí ntihyon yá̱n yahn. 13 Ra̱hcó che redin yahn che quendí ya̱hvé nchuhn numanahn che quenán iyehnse, 14 te a te Dihvo vo Jesucristo, checadinó che a nun va che cóh. 15 Namin redirún yahn ne ca̱va che cuahn che nda̱cá iyehnse cuh ne, hua cona̱n ne dehtenduh che tuhchan, ntihyon ya̱n ne adecodehno ura.

Vederihquentiyon chahte che ndonda̱ ta̱h Dihvo vo Jesucristo

16 Yahn vederihquentiyon chahte yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, yahn che va che ndaconan chi tun ye ma̱n, che a chicuahn nuhn nchuhn ne, ndiyu ndere cuento che ndedecadino ma̱n nuhn ca̱va che cahncheh nuhn ihyan, te ma̱n nuhn ndihchero nuhn vederihquentiyon chahte yahn ye. 17 Cuahn che ndeva Dendiohs Chida yavena̱n ye, chihco ro ye vederihquentiyon chahte che nda̱hco ye ta̱h ye ne, ra̱hn ye numacuahn vederihquentiyon yahn ye: “Ihyan cuh che Da̱yá. Yahinó ihyan. A̱ma yenó ca̱va ye.” 18 Nduco nuhn ihyan cuahn che chahn ye tin ico me na̱n che ndo diya̱hn ye, ne a ma̱n nuhn chihnevan nuhn ndudo min che ra̱hn Dendiohs nde vahchetero.

19 Chemin che nde tahque richahtino nuhn ndudo che dirun ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me. Nchuhn ne, nda̱hca̱ redin ne che rihcovan ne ndudo min, te anduhca̱ a̱ma ya̱hn che riche, rendihco dave na̱n che man nde nda̱ ro che ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo. Ta̱hn min ne, anduhneca̱ cuahn che a cochi ri dave, cuahn che quenda̱h yuhdo chahte, ne a̱ma co yeno nchuhn. 20 Mena̱n vihca cuedevano nchuhn te nde a̱ma ihyan ne, hua co conahn ye nduco vederendecadino yahn ma̱n ye Ndudo yahn Dendiohs che dirun ihyan profeta yahn dehtenduh che va che co, 21 te ma̱n ihyan profeta chahn ne, hua cahndudo ye nduco vederendedecadino yahn ma̱n ye. A Vaco Ndah yahn Dendiohs din che cahndudo ye.

2

Sa̱hn rihncheh

1 Va̱n ihyan nación yahn Israel ne, namin chahte sa̱hn rihncheh che redin ca̱ se che profeta se. Namin va̱n nchuhn ne quenda̱h sa̱hn che numacuahn vederihncheh cacuahn se ndudo che din che conda ihyan. Cuaconda̱h veda̱me se Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye ca̱va nunde yahn nducoya̱co vo, nde ca̱va nunde yahn sa̱hn chahn, ne yahn chemin che a dena̱n co se castigo. 2 A̱ma ya̱hn ihyan da̱ma co ye nduco se, ndere cuahtechica ye, cuahtendihco ye nunde, ne chemin din che nda̱ca yune che chihnga̱ ca̱hma ihyan yahn ndudo ndah yahn Dihvo vo. 3 Nducote a̱ma idihya se, nahn yahn se tume ne, numacuahn vederihncheh cuahndudo se, tico se tume yahn ne. Nde a ra̱hn me ne, a va ca̱de che din Dendiohs castigo sa̱hn.

4 Va che co se castigo, te nde yahn ángel che chahtendihco ye nunde, hua nchahco Dendiohs yahn ye, dechuh ye ihyan va̱n ruchiya̱hn, quechiche cadena ihyan, cuahtenun ye va̱n man va̱n ra̱hn nde nda̱ ro che techeca̱de ye yahn ihyan iyehnse. 5 Atihnoca̱ hua nchahco Dendiohs yahn ihyan nunde che chahte ye a ra̱hn me. Din ye che chan co na̱hn nde chito nune iyehnse, ne chihno chih nducoya̱ca ye. Noé, ihyan min che cahndudo ye che runeca̱de cuahtechica ihyan nduhca̱ che nahn Dendiohs, atena̱n ihyan min nduco te ndache ihyan ndedevahn Dendiohs. 6 Atihnoca̱ decuihno Dendiohs ihyan nunde che vate ye ya̱n Sodoma ma̱n, ya̱n Gomorra ma̱n, din ye che chiche ya̱n chahn nde chihno ndo iya, ca̱va che ca̱h ye, checadino ihyan nunde che cuahte ye adive che namin va che co ye castigo. 7-8 Ate ndedevahn ye Lot, a̱ma ihyan che runeca̱de ye, che a̱ma chi ra̱n ye yahn che ndere chahtechica ihyan chahn chahtendihco ye nunde, te quenan ye ya̱n va̱co ye, ne ndihchero ye ma̱n, chihnevan ye ma̱n, che tihca̱ redin ye. 9 Nduco tihca̱ a retumacadino vo che Dihvo vo Dendiohs ne, rendedevahn ye ihyan che ndah ihyan ye va̱n dehtenduh che rechuhrihn ye, ne redin ye castigo ihyan che duhtuno ihyan ye nde nda̱ ro che techeca̱de ye yahn ihyan iyehnse. 10 Din ye castigo ihyan chahn, mena̱n vihca ihyan che ndere vatechica ye, rahtendihco ye nunde ma̱n, ihyan che reducherino ye vederihquentiyon yahn ye ma̱n.

Sa̱hn rihncheh chahn ne, a̱ma duhtuno se, ne hua va̱hino se ducherino se vederihquentiyon chahte che chenan cuma vaco chihnga̱, 11 andahre ángel che nde tahque chahte vederihquentiyon chenan cuma ye, hua rihquino ye nda̱hco ndiya ye vederihquentiyon min na̱n Dihvo vo Dendiohs.

12 Nduhneca̱ ite chano che, nde hua rendedecadino te redin te dehtenduh, vate no te ca̱va che ca̱hno ihyan ite ne, tihchan sa̱hn chahn, te andahre nde hua renahn se yahn vederihquentiyon min, ate ducherino se. Chemin che va che cuahno co se nduhca̱ ite chano chahn, 13 chuhrihn se, din nunde yahn se yahn che ca̱h rihn se ihyan chena̱hn. Vedeyeno yahn sa̱hn chahn ne, che cuahtendihco se nunde na̱n nducoya̱ca ihyan. Nduhca̱ dehtenduh che a̱ma chihnga̱ che ca̱hva rino vo ne, tihchan sa̱hn chahn. A̱ma rihtera se vedecuihno, rinduco se nchuhn cuahn che rahtevihco ne, nde yeno ri se che rihncheh se nchuhn.

14 Nducoya̱ca nda̱hta che rendihchero se ne, nahn yahn se ta̱hn, cuahn da̱ma rahtendihco se nunde. Rihncheh se ihyan tundo che metah conahn ndah ye ndudo yahn Dendiohs. A̱ma ma̱yon se ca̱va che tico se tume yahn ihyan. Sa̱hn chahn ne, a ndinda se. 15 A ndinda se, te chaconda̱h veda̱me se ndudo ndah yahn Dendiohs, riquendi se yune yahn profeta Balaam da̱ya Beor, sa̱hn min che ca̱va che nda̱ca se tume ne, din se che chihnga̱. 16 Sa̱hn min ne, chihca ta̱n Dendiohs nunde che va ino se che din se, din ye che nte a̱ma burro nduco se, ya̱hve te sa̱hn nduhca̱ che rente ihyan, ne hua din se.

17 Sa̱hn chahn ne, nde hua richihve se. Nduhca̱ a̱ma pozo che diya ma̱n, nduhca̱ man cuma che rechuh da̱ma, riquenda yuhne ma̱n, tihchan se. A ndinda se, a va ya̱n na̱n man na̱n ra̱hn na̱n che cuahtenun se, co se castigo cuahn da̱ma. 18 Sa̱hn chahn ne, numacuahn vedeya̱de rahndudo se ndudo che nde hua cochihve. Rihncheh se ihyan che a cade ndevahn ye che rahtendihco ye nunde, rinun se ihyan che ndere cuahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye. 19 Ra̱hn se te ndete che tihca̱ din ye ne, cuahtema̱n ino ye, ca̱hcantiyon ma̱n ye ihyan, ate hua cua̱co chemin, te nde ma̱n se hua vatema̱n ino se, rihquentiyon nunde yahn se sa̱hn. Tihca̱, te adecodehno nunde che chenan cuma ihyan ne, a nunde min rihquentiyon ihyan. 20 Ihyan che a ndedevahn Dihvo vo Jesucristo ihyan yahn nunde che chahtendihco ye ne, ndete che ca̱hcoma̱n ye che nevahnecun ye ihyan min, ndaconan cuahtendihco ye nunde ne, tahque vedin ye che co ro mena̱n, 21 te tahque nda̱hca̱ ca̱va ye ndete che nde hua checadino ye ndudo ndah yahn Dendiohs che co che a checadino ye, ne chihcoma̱n ye. 22 Ihyan chahn ne, a chinahn nduco ye ndudo che rente ihyan tuhca̱: “Ya̱hna ne, rihno renda̱che te, ne rendaconan te rencheh tun te. Me cuche ne, rihno rine te, ne rendatonun tun te va̱n nchete.”

3

Va che ndaconun chi tun Dihvo vo Jesucristo

1 Dihnó che yahinó nchuhn, ca̱ca cuh a co o yune che redirún yahn nchuhn, rentihyon yá̱n yahn nchuhn yahn dehtenduh che a devano ne ca̱va che ndedecadino ndah ne yahn. 2 Cueneca̱hco ne ndudo che dirun ihyan profeta ndah che chahte ye a ra̱hn me ma̱n, ndudo che chihquentiyon Dihvo vo Jesucristo che dinahn vo ma̱n. Ndudo min ne, cahndudo ihyan apóstol, chihnevan ne cuahn che chahn ye ya̱n va̱co ne. 3 Mena̱n vihca nahn che codevano nchuhn te cuahn che a cochi nino ro che cuihno iyehnse ne, cuahte sa̱hn che ndere cuahtechica se vedeyeno yahn ma̱n se. Sa̱hn chahn ne, ducherino se, 4 ne ca̱hma se: “¿Ta̱ca̱ che chi tun Dihve nchuhn Jesucristo? Ca̱h ye ndudo yahn ihyan ndico che chi tun ye, ate nde hua cua̱co chemin, te a chihno chih nducoya̱ca ye, ne iyehnse ne, anduhneca̱ nde ro che chihnde.” 5 Tihca̱ ca̱hma sa̱hn chahn, te ducherino se. Anduhneca̱ ndete che hua devano se che nde mena̱n me ne, nduco ndudo che ra̱hn Dendiohs ne, chihnde ca̱de na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n. Chihco vih ye ya̱hn va̱n nune ma̱n, chihco ca̱de ye che ran co ca̱va che nda̱ca cue yahn ma̱n. 6 Ihyan nunde che chahte ye a ra̱hn me ne, decuihno Dendiohs ihyan, din ye che chito nune iyehnse. 7 Na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n ne, va che cuco nduhca̱ che a ndihco ca̱de Dendiohs, nda̱ ro che techeca̱de ye yahn ihyan nunde, din ye castigo ihyan.

8 Dihnó che yahinó nchuhn, cuedevano ne te na̱n Dihvo vo Dendiohs ne, a̱ma ro ne, anduhneca̱ a̱ma mil nduyo, ne a̱ma mil nduyo ne, anduhneca̱ a̱ma ro. 9 Ihyan min ne, nahn ye che nto ino ihyan nunde yahn ye ca̱va che hua co ye castigo, ne chemin che redin chahtino ca ye. Ndiyu che china̱n ye ndudo che ca̱h ye nduhca̱ che rendedecadino a̱ma o ihyan.

10 Dihvo vo Jesucristo ne, ndaconan chi tun ye ro che nde hua rendedecadino ihyan. Nduhca̱ che a dena̱n renda̱ sa̱hn duco ura che nde hua vate ihyan cuda̱do ne, tihca̱ ro min, te a dena̱n nda̱ Dihvo vo. Nda̱ ro min ne, a̱ma yudo co anduhneca̱ ndete che a̱ma dito cune, ne iyehnse ma̱n, nducuahn che va ma̱n, nducuahn che chenan na̱n ro ma̱n ne, cuihno cuco.

11 Nducote tihca̱ va che cuihno nducuahn ne, nahn che a̱ma runeca̱de cuahtechica nchuhn nduhca̱ che nahn Dendiohs, 12 nde nda̱ ro che techeca̱de ye yahn ihyan iyehnse. A ro min che chenan rino ne, chenan ino ne che nun conahn. Ro min ne, nduhca̱ che a rá̱hn rí nchuhn ne, na̱n ro nduco nducuahn che chenan ne, cuihno cuco. 13 Nduhca̱ che a ca̱h Dendiohs ndudo yahn ye ne, chenan ino vo che nedin ra ye na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n, na̱n che atena̱n ihyan che ndah ihyan ye cuahtenan ye.

14-15 Dihnó che yahinó nchuhn, chemin che numanahn che chenan rino ne che conahn dehtenduh chemin chan ne, codin nun ino ne, runeca̱de cuahtechica ne, ne vatema̱n ino ne cuahn che nda̱ Dihvo vo Jesucristo. Cuedevano ne te nducote quenan cuma ca ye vedechahtino nduco vo ne, a ndero ndi che ndedevahn ye uvo. Yahn chemin ne, dihno vo Pa̱blo che yahino vo ihyan ne, a dirun ye yahn nchuhn, numacuahn vededevano che ca̱h Dendiohs ihyan, 16 ntihyon ya̱n ye yahn chemin na̱n nducuahn ca̱ca che dechuh ye. Na̱hn cua̱n ne, va̱hche, ne chemin che ihyan tundo che hua ndah renahn ye ne, a vih ra̱hn, ne a vih renahn ye. Atihnoca̱ redin ye na̱n nducuahn Ndudo yahn Dendiohs, redinda ma̱n ye ihyan.

17 Dihnó che yahinó nchuhn, chemin che nducote a devano ne chemin ne, codin ne cuda̱do ca̱va che hua cotahno ne vederihncheh yahn sa̱hn nunde chahn, cahcoma̱n ne che riquendi ne yune yahn Dihvo vo Jesucristo numa ino ne. 18 Tahque ndah ne, codin nun ino ne ca̱va che nde tahque conahn ndah ne yahn vedeyahino yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che ndedevahn ye uvo. Nda̱hca̱ che ndeva vo yavena̱n ye cuahn da̱ma. Tihca̱ co.

1 JUAN

1

2

3

4

5

CA̱CA CHE DIRUN SAN JUA̱N MENA̱N

1

1 Dihvo vo Jesucristo ne, a va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse. Ihyan min ne, anduhneca̱ Ndudo yahn Dendiohs che dechuh ye ca̱va che ndedevahn ye uvo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. Nuhn ne, ndihchero nuhn ihyan ma̱n, chihnevan nuhn ndudo yahn ye ma̱n, da̱ma cheh da̱ma chih nuhn nduco ye ma̱n. 2 Ihyan min ne, quechica ye iyehnse cuh, ne nuhn ne, chinduco nuhn ihyan. Rahndudo nuhn ndudo yahn ye, rihnevan nchuhn, te a devano nuhn che cua̱co. Ihyan min ne, a nduco ye Dendiohs Chida, ate nda̱ ye iyehnse cuh ca̱va che ndedevahn ye uvo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 3 Ndaconan rete cuande ndáh nchuhn che chinduco nuhn ihyan min ma̱n, chihnevan nuhn ndudo yahn ye ma̱n, te náhn che conduco ne nuhn, cotahno vo Dendiohs Chida ma̱n, ihyan min che Da̱ya ye ma̱n. 4 Condihchenan ndah ne che dirún yahn ne ca̱va che numacuahn vedeyeno quendi ne cotahno ne ihyan.

Dendiohs ne, ndiyu ihyan nunde ye

5 Dendiohs ne, nduhca̱ a̱ma ndah dave ya̱hn ne, tihca̱ a̱ma ndah ihyan ye, metah nde a̱ma nunde yahn ye. Ndudo cuh ne, ma̱n Dihvo vo Jesucristo chicuahn ye nuhn, ne rete cuande nuhn nchuhn. 6 Ihyan che ra̱hn ye che ritahno ye Dendiohs ate rahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, a ndero ndi che ndere ra̱hn ye, te hua runeca̱de rahtechica ye. 7 Ate ndete che runeca̱de vatechico vo nduhca̱ che nahn Dendiohs ne, nda̱hca̱ cuahtenan vo nduco vih, ne nchahco ye nducuahn nunde yuhn vo, yahn che chih Da̱ya ye, Dihvo vo Jesucristo, chera yun yahn ye ca̱vo vo. 8 Ndete che ca̱hmo vo che metah nunde yuhn vo ne, rihncheh ma̱n vo uvo, nde hua cua̱co che ra̱hn vo. 9 Ndete che ntuma ino vo nunde yuhn vo ne, nchahco Dendiohs yuhn vo, te ihyan min ne, runeca̱de ye, ne redinahn ye ndudo yahn ye. 10 Ate ndete che ca̱hmo vo che hua chendihco vo nunde ne, duche rino vo Dendiohs, te anduhneca̱ ndete che ca̱hmo vo che ndere ra̱hn ye. Ndete che tihca̱ ne, a ndero ndi che nde hua ritahno vo Ndudo yahn ye.

2

Dihvo vo Jesucristo ne, ra̱hn nan ye uvo

1 Da̱yá, dirún ca̱ca cuh yahn ne ca̱va che ndedecadino ne, ne hua ndere cuahtechica ne, cuahtendihco ne nunde. Ate ndete che va duh che quendihco nunde ne, va Dihvo vo Jesucristo, ne va ta̱h ye vederihquentiyon che ra̱hn nan ye uvo na̱n Dendiohs Chida. Ihyan min ne, metah nde a̱ma nunde yahn ye, 2 ne chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va nunde yuhn vo ma̱n, nunde yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse ma̱n. Nduco tihca̱ ndo ya̱n Dendiohs nduco nducoya̱co vo. 3 Ndete che redinahn vo vederihquentiyon yahn ye ne, a devano cua̱co vo che ritahno vo ihyan. 4 Duh ihyan che ra̱hn ye che ritahno ye ihyan ate hua redinahn ye vederihquentiyon yahn ye ne, ndere ra̱hn ye. 5 Ate ndete che redinahn vo vederihquentiyon yahn Dihvo vo ne, a devano cua̱co vo che yahino vo Dendiohs numacuahn chedave yuhn vo ma̱n, che nedin yahn ye uvo ma̱n. 6 Duh ihyan che ra̱hn ye che a nedin yahn Dendiohs ihyan ne, nahn che runeca̱de cochica ye nduhca̱ che quechica Dihvo vo Jesucristo.

Nahn che din yahino vo vih

7 Dihnó, dirún yahn ne, rentihyon yá̱n vederihquentiyon che chihnde nde a ra̱hn me, chidevano ne nde ro che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo. 8 Vederihquentiyon min, nducote dinahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, redinahn ma̱n ne ma̱n ne, nda̱hca̱ che rentihyon yá̱n yahn ne. Tihca̱, te ca retuhn Ndudo Ndah yahn Dendiohs ne, ca rihno vedetundo yahn ihyan.

9 Duh ihyan che ra̱hn ye che a chenahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ate rendihche ta̱n ye ihyan chena̱hn ne, ihyan min ne, riquendi ye vedetundo yahn ye, metah conahn ye. 10 Ihyan che redin yahino ye ihyan chena̱hn ne, a chenahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne riquendi ye. A runeca̱de vederendedecadino yahn ye, ne hua rahtendihco ye nunde. 11 Me ihyan che rendihche ta̱n ye ihyan chena̱hn ne, riquendi ye vedetundo yahn ye, nto ye nduhca̱ a̱ma ihyan na̱n ve, nde hua devano ye ti nda̱ ti tuno ye. 12 Da̱yá, dirún yahn ne, te a nchahco Dendiohs nunde yahn ne che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. 13 Nchuhn ihyan ndico, dirún yahn ne, te nde a ra̱hn me ne, a chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ye nde cuahn che metah cuhnde iyehnse. Nchuhn ihyan deca̱hya, dirún yahn ne, te hua riquendi ne vederihquentiyon yahn chundah.

Da̱yá, dirún yahn ne, te a nedin yahn Dendiohs Chida nchuhn. 14 Nchuhn ihyan ndico, dirún yahn ne, te a chitahno ne Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che a va ye nde ro che metah cuhnde iyehnse. Nchuhn ihyan deca̱hya, dirún yahn ne, te a̱ma yune no chihcoma̱n ne vedeyeno yahn ma̱n ne ma̱n, ritahno ne Ndudo yahn Dendiohs numacuahn chedave yahn ne ma̱n, rahcota̱hn ne vederihquentiyon yahn chundah ma̱n.

15 Hua da̱ma co nchuhn nduco ihyan nunde, quendi ne vedeyeno yahn ma̱n ne, cuahtendihco ne nunde, te ihyan che riquendi ye vedeyeno yahn ma̱n ye ne, hua yahino ye Dendiohs Chida. 16 Tihca̱, te che ndere rahtechica ihyan, rahtendihco ye nunde ma̱n, che idihya ye ma̱n, che redin ya̱de ye ma̱n ne, nducuahn nunde chemin chan ne, a na̱n vederendedecadino yahn ihyan riquenda̱h, ndiyu Dendiohs che rihquentiyon ye chemin. 17 Nducoya̱ca ihyan che rahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, renda̱ ro che rihno ye. Ate ihyan che redinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro.

Sa̱hn che rendihche ta̱n se Dihvo vo Jesucristo

18 Da̱yá, a cochi nino ro che nto iyehnse. Nchuhn ne, a devano ne te a va ca̱de che nda̱ sa̱hn duhtuno ihyan me che rendihche ta̱n se Dihvo vo. A̱ma ya̱hn se che nduhca̱ se sa̱hn min ne, a nda̱ se. Chemin che a devano vo te a cochi nino ro che nto iyehnse. 19 Sa̱hn chemin chan ne, a va̱n dihno vo quenda̱h se, ate hua chitahno se Dihvo vo nduhca̱ che ritahno vo. Tihca̱, te ndete che chitahno se numa cua̱co ne, hua din vih se. Ate ndiquenda̱h nducoya̱ca se va̱n vo, chihco ro se che a devavih ndi se. 20 Ate nchuhn ne, hua da̱ma ri ne nduco sa̱hn chahn, te din Dihvo vo Jesucristo che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn, tumacadino ne ndudo ndah yahn ye. 21 Dirún yahn ne, te a chenahn ne ndudo min, ne a devano ne cha che cua̱co, ne cha che hua cua̱co. 22 Sa̱hn che ra̱hn se che ndiyu Dihvo vo Jesucristo che tenda̱hnun Dendiohs ca̱va che ndedevahn ye uvo ne, cuahnde chende se. Sa̱hn che rendihche ta̱n se Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, raconda̱h veda̱me se vederihquentiyon yahn ye ma̱n, vederihquentiyon yahn Dendiohs Chida ma̱n. 23 Ihyan che raconda̱h veda̱me ye Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, namin raconda̱h veda̱me ye Dendiohs Chida. Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, din yahn Dendiohs Chida ihyan.

24 Chemin che nahn che quendi nchuhn numacuahn chedave yahn ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo che chitahno ne a ra̱hn me. Ndete che quendi ne ne, tuhme Dendiohs Chida ma̱n, Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya ye ma̱n ne, ndeva ye nchuhn. 25 Tihca̱, te Dihvo vo ne, te ye ndudo yahn ye che ndeva ye uvo, cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro.

26 Nducote vate sa̱hn che rihncheh se ne, chemin che tihca̱ dirún yahn nchuhn. 27 Nducote din Dihvo vo Jesucristo che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs nchuhn ne, hua rendotenan ne nde a̱ma ihyan che cacuahn ye nchuhn. Ma̱n Vaco Ndah yahn Dendiohs redin che ri devano nchuhn dema̱n nducuahn dehtenduh che cua̱co. Nduhca̱ che a ca cuande ne yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, cuiquendi ne, cochahtino ne Dihvo vo.

28 Da̱yá, cuiquendi ne cochahtino ne Dihvo vo ca̱va che hua dehva ra̱hco ne, nde hua co cuihna̱n ne, ndihchero ne ihyan cuahn che ndaconan chi tun ye. 29 Nducote a devano ne che a̱ma ndah ihyan Dihvo vo Jesucristo ne, cuedevano ne te nducoya̱ca ihyan che redin ye che ndah ne, a nedin yahn ye ihyan.

3

A nedin da̱ya Dendiohs uvo

1 Condihche nchuhn nduhca̱ che a̱ma yahino Dendiohs Chida uvo, nedin da̱ya ye uvo. Ihyan nunde ne, nducote hua retumacadino ye ta̱ca̱ Dendiohs ne, namin hua retumacadino ye che a nedin da̱ya ye uvo. 2 Dihnó che yahinó nchuhn, a nedin da̱ya Dendiohs uvo, nde metah tumacadino vo nduhca̱ che a̱ma ndah ro yuhn vo cuahn che ndeva ye uvo. Ate a devano vo te cuahn che ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo ne, ndo vo nduhca̱ ma̱n ye, ndihchero vo ihyan. 3 Nducoya̱ca ihyan che chenan ino ye che ndihchero ye ihyan ne, rihcoma̱n ye vedeyeno yahn ma̱n ye, ne rendo ye ihyan ndah nduhca̱ Dihvo vo Jesucristo. 4 Ate nducoya̱ca ihyan che rahtendihco ye nunde ne, rahcota̱hn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs. A vederihquentiyon min che rihco ro nunde yahn ihyan. 5 Nchuhn ne, a devano ne te Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu ihyan nunde ye. Namin a devano ne te nda̱ ye muhn iyehnse cuh, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va nunde yuhn vo. 6 Nducoya̱ca ihyan che richahtino ye ihyan min ne, hua ndere rahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde, ne ihyan che ndere rahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, nde hua ritahno ye ihyan, andahre tihca̱ ra̱hn ye. 7 Da̱yá, cuihco nchuhn cuda̱do che hua cahncheh nde a̱ma ihyan nchuhn. Cuedevano ne te ihyan che runeca̱de rahtechica ye ne, ndah ihyan ye nduhca̱ Dihvo vo Jesucristo, 8 ne ihyan che ndere rahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ne, riquendi ye vederihquentiyon yahn chundah, te a sa̱hn min che cana̱n quendihco se nunde. Ate Dihvo vo Jesucristo ne, nda̱ ye muhn iyehnse cuh ca̱va che decuihno ye vederihquentiyon yahn se.

9 Nde a̱ma ihyan che a nedin da̱ya Dendiohs ne, hua riquendi ye rechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rendihco ye nunde, te a ndahcorun ye vederendedecadino yahn ye. Hua co quendi ye condihco ye nunde, te a nedin da̱ya Dendiohs ihyan, ndo ye ihyan ra. 10 A ndero ndi ihyan che a nedin da̱ya Dendiohs ihyan. Namin a ndero ndi ihyan che a nedin yahn chundah ihyan. Tihca̱, te nducoya̱ca ihyan che hua redin ye che ndah ma̱n, nducoya̱ca ihyan che hua yahino ye ihyan chena̱hn ma̱n ne, hua yahn Dendiohs ihyan.

Nahn che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih

11 Nahn che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih. Vederihquentiyon min ne, a devano nchuhn nde ro che chitahno ne Dihvo vo Jesucristo. 12 Hua nda̱hca̱ che quendi vo yune yahn Caín, sa̱hn min che dinahn se yahn chundah, chihno se dihno se. A devano vo te Caín ne, duhtuno ihyan se, ne chemin che chihno se dihno se che ndah ihyan ye. 13 Dihnó, hua dehva ra̱hco nchuhn cuahn che rendihche ta̱n ihyan nunde nchuhn. 14 A ndedevahn Dendiohs uvo va̱n ihyan nunde che va che co ye castigo yah, din nunde yahn ye. A devano vo te cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro, te redin yahino a̱ma ta̱ma vo vih. Ihyan che hua redin yahino ye vih ne, metah ndedevahn Dendiohs ihyan, ne va che co ye castigo. 15 Nducoya̱ca ihyan che rendihche ta̱n ye ihyan chena̱hn ne, da̱ma ri ye nduco sa̱hn rihno ihyan, ne a devano vo te nducoya̱ca sa̱hn rihno ihyan, hua chenan ino se che ndeva Dendiohs sa̱hn, cuahtenan se vahchetero numacuahn ro. 16 A devano vo nduhca̱ che yahino Dihvo vo Jesucristo uvo, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱vo vo. Nahn che tihca̱ din yahino a̱ma ta̱ma vo vih, andahre nde ca̱hco menda̱hn vo uvo, coh vo ca̱va vih. 17 Ndete che va che rechuhnun vo ate hua conan va̱hino vo dihno vo che va vedereta̱hn yahn ye, conan vo ihyan ne, a ndero ndi che nde hua yahino vo Dendiohs. 18 Da̱yá, nde hua cochihve che dendudo ca̱hmo vo che redin yahino vo vih. Tahque ndah ne, din yahino vo vih numa cua̱co, conan vih vo na̱n vedereta̱hn yuhn vo.

Nduhca̱ che redin chahtino vo Dendiohs

19 Ndete che tihca̱ din yahino a̱ma ta̱mo vo vih ne, a devano vo che redinahn vo ndudo ndah yahn Dendiohs, ne vatema̱n ino vo. 20 Ndete che va deh cuande che hua vatema̱n ino vo ne, va Dendiohs che devano ye nducuahn, ne co din ye che cuahtema̱n ino vo. 21 Dihnó che yahinó nchuhn, ndete che vatema̱n ino vo ne, cochahtino vo Dendiohs, 22 ne dinahn ye nducuahn che ca̱co vo ihyan, te redinahn vo vederihquentiyon yahn ye, redin vo dehtenduh che renan ino ye. 23 Na̱n nducuahn vederihquentiyon yahn ye ne, nahn ye che cotahno vo Da̱ya ye, Dihvo vo Jesucristo, ne din yahino a̱ma ta̱ma vo vih nduhca̱ che chihquentiyon Dihvo vo. 24 Nducoya̱co vo che redinahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, richahtino vo ihyan, ne rinduco ye uvo. A devano vo che rinduco ye uvo, te din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo.

4

Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n, vaco chihnga̱ ma̱n

1 Dihnó che yahinó nchuhn, hua ndeta̱hno cotahno ne yahn sa̱hn che ra̱hn se che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs sa̱hn. Ca̱h yune ne che nte se, ne cuicarune ne sa̱hn ca̱va che cadino ne ndete che chenan cuma se vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, o vederihquentiyon yahn vaco chihnga̱. Tihca̱ codin ne, te a̱ma ya̱hn se vatechica se rihncheh se, ra̱hn se te ndudo yahn Dendiohs che rahndudo se. 2 Co cadino ne duh ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs, te va che ca̱hma ye che Dihvo vo Jesucristo ne, ndo ye nduhca̱ ihyan, nda̱ ye muhn iyehnse. 3 Ate nducoya̱ca sa̱hn che hua tihca̱ ca̱hma se ne, hua chenan cuma se vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs. Sa̱hn chahn ne, chenun vaco chihnga̱ sa̱hn, chenan cuma se vederihquentiyon yahn sa̱hn min che rendihche ta̱n se Dihvo vo. A devano vo te sa̱hn min ne, va che cochica se muhn iyehnse, ne ya̱hn sa̱hn che vatechica se, chenan cuma se vederihquentiyon yahn se.

4 Da̱yá, a nedin yahn Dendiohs nchuhn, ne a nda̱hco ndiya ne sa̱hn chahn che vatechica se rihncheh se, te vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs che quenun nchuhn ne, tahque yudo che co vederihquentiyon yahn chundah. 5 Sa̱hn chahn ne, sa̱hn nunde se, ne chemin che rente se dehtenduh che chihnga̱, rihcovan ihyan nunde. 6 Ate nuhn ne, a yahn Dendiohs nuhn, ne ihyan yahn ye ne, rihcovan ye che rahndudo nuhn, ne ihyan che hua yahn ye ne, hua rihcovan ye. Nduco chemin ne, co devano vo cha sa̱hn che quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs sa̱hn, ne cha sa̱hn che quenun vaco chihnga̱ sa̱hn.

Yahino Dendiohs uvo

7 Dihnó che yahinó nchuhn, quenan cuma che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih, te redin Dendiohs che chenan cumo vo vedeyahino. Adecoduhno ihyan che quenan cuma ye vedeyahino ne, ritahno ye Dendiohs, ne a yahn ye ihyan. 8 Ihyan che hua chenan cuma ye vedeyahino ne, hua yahn Dendiohs ihyan, te ihyan yahn Dendiohs ne, redin Dendiohs che chenan cuma ye vedeyahino. 9 Chihco ro Dendiohs che yahino ye uvo, te andahre a̱ma ndiya̱hn ra Da̱ya ye, ate dechuh ye ihyan muhn iyehnse, ca̱va che ndedevahn ye uvo, ne cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 10 Yahino vo Dendiohs, ate tahque chahte vedeyahino yahn ma̱n ye che co vedeyahino yuhn vo, te dechuh ye Da̱ya ye, chihco menda̱hn ye ihyan, chih ye ca̱va nunde yuhn vo. A tihca̱ ndo ya̱n Dendiohs nduco nducoya̱co vo.

11 Dihnó che yahinó nchuhn, nducote tihca̱ din yahino Dendiohs uvo ne, quenan cuma che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih. 12 Nde a̱ma ihyan hua ntihche ye Dendiohs. Ate ndete che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih ne, nedin yahn Dendiohs uvo, conduco ye uvo, ne cuahtenan cumo vo vedeyahino yahn ye. 13 A devano vo te a yahn Dendiohs uvo, rinduco ye uvo, te a din ye che quenun Vaco Ndah yahn ye uvo. 14 Nuhn ne, a devano cua̱co nuhn, ne rahndudo nuhn ndudo yahn che a dechuh Dendiohs Chida Da̱ya ye, ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse. 15 Adecoduhno ihyan che ca̱hma ye numacuahn chedave yahn ye che Dihvo vo Jesucristo ne, Da̱ya Dendiohs ihyan ne, nedin yahn Dendiohs ihyan, ne conduco ye ihyan.

16 A devano cua̱co vo che yahino Dendiohs uvo. Ihyan min ne, quenan cuma ye vedeyahino, ne nducoya̱ca ihyan che chenan cuma ye vedeyahino ne, nedin yahn Dendiohs ihyan, rinduco ye ihyan. 17 Tihca̱ cuahtenan cumo vo vedeyahino ca̱va che hua dehva ra̱hco vo nda̱ ro che techeca̱de Dendiohs yahn ihyan. Hua dehva ra̱hco vo nda̱ ro min, te numanahn che chenan vo iyehnse ne, quendi vo yune yahn Dihvo vo Jesucristo, cuahtenan cumo vo vedeyahino nduhca̱ ma̱n ye. 18 Ihyan che chenan cuma ye vedeyahino ne, vatema̱n ino ye na̱n Dendiohs. Ate ihyan che hua vatema̱n ino ye ne, va̱hino ye che co ye castigo, te hua chenan cuma ye vedeyahino.

19 Uvo ne, yahino vo Dendiohs yahn che mena̱n vihca din yahino ma̱n ye uvo. 20 Ihyan che ra̱hn ye che yahino ye Dendiohs ate rendihche ta̱n ye ihyan chena̱hn ne, hua cua̱co che ra̱hn ye, te ndete che hua yahino ye ihyan che da̱ma chenan ye iyehnse nduco vih ne, hua co din yahino ye Dendiohs che nde hua rendihche ye ihyan. 21 Ma̱n Dendiohs chihquentiyon ye che din yahino vo ihyan ma̱n, din yahino a̱ma ta̱ma vo vih ma̱n.

5

Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, rihcoma̱n ye vedeyeno yahn ma̱n ye

1 Nducoya̱ca ihyan che ritahno ye che Dendiohs dechuh ye Dihvo vo Jesucristo ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse ne, ihyan chahn ne, a nedin da̱ya Dendiohs ihyan. Ihyan che yahino ye Dendiohs Chida ne, namin yahino ye nducoya̱ca ihyan che a nedin da̱ya ye. 2 Cuahn che yahino vo Dendiohs, redinahn vo vederihquentiyon yahn ye ne, namin yahino vo nducoya̱ca ihyan che a nedin da̱ya ye. 3 Cuahn che yahino vo Dendiohs ne, redinahn vo vederihquentiyon yahn ye. Vederihquentiyon yahn ye ne, nde hua va̱hche ca̱va che dinahn vo. 4 Nducoya̱ca ihyan che a nedin da̱ya Dendiohs ihyan ne, rihcoma̱n ye vedeyeno yahn ye che redin che rahtendihco ye nunde. Uvo ne, nducote ritahno vo Dihvo vo Jesucristo ne, rihcoma̱n vo vedeyeno yuhn vo che redin che rahtendihco vo nunde. 5 Ihyan che ritahno ye che Dihvo vo Jesucristo che Da̱ya Dendiohs ne, atena̱n ihyan chahn che ri rihcoma̱n ye vedeyeno yahn ye che redin che rahtendihco ye nunde.

Dihvo vo Jesucristo ne, ihyan min che Da̱ya Dendiohs

6 A devano vo te Dihvo vo Jesucristo ne, Da̱ya Dendiohs ihyan, te tihca̱ ra̱hn Dendiohs cuahn che chedenune ye ma̱n, tihca̱ chihco ro ma̱n ye cuahn che chih ye, chera yun yahn ye ma̱n, tihca̱ rete Vaco Ndah yahn Dendiohs che recadino vo ma̱n, ne a devano vo te Vaco Ndah yahn Dendiohs ne, hua rihncheh. 7 Vahchetero ne, Dendiohs Chida ma̱n, Da̱ya ye che dechuh ye nduco ndudo yahn ye ma̱n, Vaco Ndah yahn ye ma̱n, rete ye, recadino vo che cua̱co chemin. Ihyan chahn ne, a̱ma no vederihquentiyon chenan cuma ye. 8 Muhn iyehnse cuh ne, a devano vo te Dihvo vo Jesucristo ne, Da̱ya Dendiohs ihyan, te tihca̱ ra̱hn Dendiohs cuahn che chedenune ye ma̱n, tihca̱ chihco ro ma̱n ye cuahn che chih ye, chera yun yahn ye ma̱n, tihca̱ rete Vaco Ndah yahn Dendiohs che recadino vo ma̱n. 9 Ritahno vo ndudo che rente ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo, che ihyan min che Da̱ya Dendiohs. Ate nde tahque nun ritahno vo ndudo che rete ma̱n Dendiohs che ihyan min che Da̱ya ye. 10 Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ne, a devano cua̱co ye che ihyan min che Da̱ya Dendiohs. Ihyan che hua ritahno ye ne, ducherino ye Dendiohs, te andahre ra̱hn Dendiohs che ihyan min che Da̱ya ye, ate hua ritahno ye. 11 Ra̱hn Dendiohs ndiyu dema̱n che a ihyan min che Da̱ya ye, ate namin ra̱hn ye te ihyan che ritahno ye ihyan ne, ndevahn ye, ne cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. 12 Ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Ate ihyan che hua ritahno ye ihyan ne, nde hua nda̱ca vahchetero cuahtenan ye.

13 Tihca̱ dirún yahn nchuhn che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs, ca̱va che codevano cua̱co ne te cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro.

14 Richahtino vo Dendiohs, ne a devano vo te nducuahn che ca̱co vo ihyan nduhneva che renan ino ye ne, te ye uvo. 15 Nducote a devano vo che te ye dehtenduh che ca̱co vo ihyan ne, din vo cuande anduhneca̱ ndete che a va ta̱h vo dehtenduh che rico vo.

16 Ndete che cadino nchuhn che rendihco a̱ma cha dihno ne nunde che hua din che conda ye ne, cova̱h ne ca̱va ye, ne nchahco Dendiohs yahn ye. Ate cuihco ne cuda̱do che ndiyu nunde che din che conda ye, te va nunde che redin che rinda ihyan, ne hua rihquentiyón che cova̱h ne ca̱va ihyan che rahtendihco ye nunde chemin chan. 17 Nducuahn dehtenduh che chihnga̱ che redin ihyan ne, nunde. Ate va nunde che hua redin che conda ye.

18 A devano vo te nducoya̱ca ihyan che a nedin da̱ya Dendiohs ihyan ne, hua ndere rahtechica ye, rahtendihco ye nunde, te Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, redin ye cuda̱do ihyan chahn, ne hua co ca̱hcantiyon chundah ihyan.

19 A devano vo che yahn Dendiohs uvo, ne nducoya̱ca ihyan nunde ne, vate ye ta̱h chundah.

20 Namin a devano vo che Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs ne, nda̱ ye iyehnse, chicuahn ye uvo, tihyon yune ye uvo che cotahno vo a̱ma no Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero. Uvo ne, ndichahtino vo ihyan. Namin ndichahtino vo Da̱ya ye, che ma̱n ye dechuh ye. Chemin che cuahtenan vo vahchetero numacuahn ro. 21 Da̱yá, cuihco nchuhn cuda̱do, condi ne cotahno ne dehtenduh che ndere redin ihyan dendiohs yahn ye. Tihca̱ co.

2 JUAN

CA̱CA CHE DIRUN SAN JUA̱N YAHN A̱MA IHYAN NDA̱HTA CHE RITAHNO YE DIHVO VO JESUCRISTO

1

1 Cahvé che a tenda̱hnun Dendiohs ndih, u indihte Jua̱n dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn ne ma̱n, yahn da̱ya ne ma̱n. Yahinó nchuhn numacuahn chedave yáhn. Nducoya̱ca dihno vo che ritahno vo Ndudo yahn Dendiohs nduco ye ne, namin yahino ye nchuhn. 2 Yahinó nchuhn yahn che ritahno vo nduco vih Ndudo yahn Dendiohs, riquendi vo cuahn da̱ma. 3 Dendiohs Chida ma̱n, Da̱ya ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n, numacuahn vedeva̱hino din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

4 A̱ma yenó che nta̱cá a̱ma o da̱ya ne. Ihyan chahn ne, runeca̱de vatechica ye nduhca̱ che rihquentiyon Dendiohs Chida che dinahn vo. 5 Cahvé, numacuahn vedenecun dirún yahn ne che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih. Vederihquentiyon cuh ne, a devano vo nde a ra̱hn me. 6 Ndete che redinahn vo vederihquentiyon yahn Dendiohs ne, chenan cuma vo vedeyahino. A devano nchuhn che rihquentiyon ye nde a ra̱hn me che din yahino a̱ma ta̱ma vo vih.

Sa̱hn rihncheh

7 A̱ma ya̱hn sa̱hn che rendihche ta̱n se Dihvo vo Jesucristo, vatechica se rihncheh se. Sa̱hn chahn ne, hua ritahno se che ndo ye nduhca̱ ihyan, nda̱ ye muhn iyehnse cuh. 8 Cuihco nchuhn cuda̱do, ne hua tumaca̱h ne yahn se. Cuiquendi ne cotahno ne numa ino ne nde nda̱ ro che ndeva Dendiohs nchuhn nduhca̱ che chenan ino ne.

9 Adecoduhno ihyan che rihco va̱ne ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo Jesucristo, Da̱ya Dendiohs, riquendi ye vederendedecadino yahn ihyan iyehnse ne, hua renedin yahn Dendiohs ihyan. Ate adecoduhno ihyan che riquendi ye redinahn ye vederihquentiyon yahn Dihvo vo ne, renedin yahn ye ihyan. Namin renedin yahn Dendiohs Chida ihyan. 10 Ndete che nda̱ a̱ma se che hua ricuahn se vederihquentiyon yahn Dihvo vo ne, hua nevahnecun ne sa̱hn ndeva̱co ne, nde hua neca̱h ne Dendiohs sa̱hn, 11 te ihyan che reneca̱h ye Dendiohs sa̱hn ne, da̱ma ri ye nduco se, rahtendihco ye nunde.

12 A̱ma va dehtenduh che te cuandé nchuhn, ate tahque ndah chí nte má̱n nduco nchuhn che co che dirún yahn ne, ca̱va che tahque co yeno ne.

13 Coh ne, che namin a tenda̱hnun Dendiohs ihyan ne, dechuh da̱ya ye Dendiohs yahn ne.

3 JUAN

CA̱CA CHE DIRUN SAN JUA̱N YAHN DIHNO VO GAYO

1

1 Gayo che yahinó ndih numacuahn chedave yáhn, u indihte Jua̱n dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn ne.

2 Dihnó che yahinó ndih, ricá Dendiohs che din ye che nda̱hca̱ conan ne, ne quendi ye te ye vedevihche yahn ne nduhca̱ che rinan ye ndih che ritahno ne numa ino ne. 3 Nda̱ a̱ma o dihno vo, ne rente ye yahn ne che riquendi ne numa ino ne redinahn ne Ndudo ndah yahn Dendiohs, ne chemin che a̱ma chi yenó. 4 Cuahn che recadinó che riquendi da̱yá numa ino ye redinahn ye Ndudo yahn Dendiohs ne, chemin redin che tahque ri yenó na̱n nducuahn.

5 Dihnó che yahinó ndih, a̱ma nda̱hca̱ che rinan ne dihno vo, mena̱n vihca dihno vo che chenun yune ye, te nducote ritahno ne Dihvo vo Jesucristo ne, tihca̱ redin yahn che redin ne. 6 Cuahn che renda̱ ihyan chahn muhn ndiya̱co ne, rente ye nduhca̱ che redin yahino ne ihyan, rinan ne ihyan. A̱ma nda̱hca̱ che quendi ne conan ne dihno vo che chenun yune ye nduhca̱ che redin yahn na̱n Dendiohs, 7 te ihyan chahn ne, vatechica ye rahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ne hua nahn ye che va̱n ihyan che hua ritahno ye Dendiohs quenda̱h che chuhnun ye. 8 Chemin che uvo conda̱ cuande yuhn vo ihyan chahn, conan vo ihyan, nda̱ca che chuhnun ye. Nahn che conan vo ihyan ca̱va che conduco vo ihyan na̱n ntiyon che racotuhn ye Ndudo yahn Dendiohs.

Diótrefes ne, hua runeca̱de se

9 U ne, dirún yahn ihyan ndiya̱co, ate Diótrefes ne, hua nahn se che ca̱hcantiyon nuhn, te ma̱n se nahn ca̱hcantiyon se. 10 Chemin che ndete che cá̱hn min ne, nda̱caruné sa̱hn deh cuande che ndere ra̱hn se yahn nuhn. Ava̱ne ne, dihno vo che vatechica ye rahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ne, cuahn che renda̱ ye min ne, hua renevahnecun se ihyan, nde rihca ta̱n se che nevahnecun ihyan chena̱hn ihyan. Me ndete che vate ihyan che nevahnecun ye ihyan ndeva̱co ye ne, rendetenda̱h no se ihyan ndiya̱co.

11 Dihnó che yahinó ndih, condi ne quendi ne yune yahn ihyan che chihnga̱ redin ye. A devano vo te ihyan che chihnga̱ redin ye ne, hua yahn Dendiohs ihyan, ne ihyan che redin ye che ndah ne, a yahn Dendiohs ihyan.

Demetrio ne, runeca̱de ye

12 Nducoya̱ca dihno vo ne, rente ye che a̱ma runeca̱de dihno vo Demetrio, ne a ndero ndi che runeca̱de ye. Namin nuhn ne, a devano cua̱co nuhn che runeca̱de ye, ne nchuhn ne, a devano ne che dema̱n ndudo cua̱co rente nuhn.

13-14 A̱ma va che te cuandé ndih ate ndotenan che dirún yahn ne ne, tahque ndah che nte má̱n nduco ne, te a nun chí quendihcheró ndih.

15 Dendiohs conduco ye ndih. Cuendeva ne Dendiohs yahn dihno vo che vate ye muhn. Cueneca̱h ne Dendiohs che cuande yáhn queri a̱ma dihno vo che vate ye ta̱n.

JUDAS

CA̱CA CHE DIRUN SAN JUDAS

1

1 U Judas, dihno Jacobo, che redín ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ne, dirún ca̱ca cuh, dechúh yahn nchuhn che yahino Dendiohs Chida nchuhn, tenda̱hnun ye nchuhn, redin ye cuda̱do nchuhn ca̱va che ndeva Dihvo vo Jesucristo nchuhn. 2 Ricá Dendiohs che a̱ma din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne.

Sa̱hn rihncheh

3 Dihnó che yahinó nchuhn, a̱ma nahn dirún yahn ne nduhca̱ che ndedevahn Dihvo vo Jesucristo nchuhn ma̱n, u ma̱n, ate ma̱n ne, quenan cuma che dirún yahn ne, riya̱hvé nchuhn che ca̱hca ta̱n ne che nahn ndacorun ihyan vederihquentiyon che a̱ma yune no nda̱hco Dendiohs ta̱h ihyan yahn ye, che va che cotahno vo Dihvo vo Jesucristo. 4 Riya̱hvé nchuhn, te a checadinó te a̱ma o sa̱hn che a ndirun yahn se che va che conda se ne, numacuahn vedema̱yon nda̱ se va̱n nchuhn. Sa̱hn chahn ne, a̱ma duhtuno ihyan se. Ricuahn se te ihyan che renevahnecun ye ndudo ndah yahn Dendiohs ne, co cuahtechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, cuahtendihco ye nunde. Che tihca̱ redin se ne, raconda̱h veda̱me se Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che ndina̱n ye yuhn vo ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n.

5 Hua da̱ma co nchuhn nduco se. Va a̱ma na̱n che ntihyon yá̱n yahn ne andahre a devano ne yahn. Cueneca̱hco ne te Dendiohs ne, andahre ndetenda̱h ye ihyan nación yahn Israel nación yahn Egipto, ate din ye castigo va̱n ihyan chahn, decuihno ye ihyan che hua chitahno ye. 6 Namin cueneca̱hco ne nduhca̱ che chahno chi ángel che hua dinahn ye ntiyon che chenan cuma ye, chahtechica va̱ne ye. Ihyan chahn ne, va che co ye castigo cuahn da̱ma. Nduhca̱ che chihquentiyon Dendiohs ne, nchiche cadena ihyan, chenun ye va̱n man va̱n ra̱hn, chenan rino ye nde nda̱ ro cuahn che numacuahn vedeyudo cuhnde ca̱de yahn ihyan iyehnse. 7 Namin cueneca̱hco ne nduhca̱ che chahno chi ihyan ya̱n Sodoma ma̱n, Gomorra ma̱n, ihyan ya̱n che nino min ma̱n. Ihyan chahn ne, da̱ma chi ye nduco ángel chahn, ndere chahtechica ye, chahtendihco ye nunde. Chahtenan ye nduco nda̱hta che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, chahtenan ye va̱n ma̱n ye nduco vih ma̱n. Ihyan chahn ne, din Dendiohs castigo ihyan, ne va che cuahtenun ye va̱n ruchiya̱hn cuahn da̱ma. Che tihca̱ chahno ye ne, cochihve yahn ihyan chena̱hn ca̱va che hua quendi ye yune min.

8 Namin sa̱hn chahn ne, redin se dehtenduh che chihnga̱. Recadino se dehtenduh va̱n ya̱hnde yahn se, ne chemin che ndere vatechica se nduco nda̱hta ma̱n, rahcota̱hn se vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, ducherino se vederihquentiyon che chenan cuma vaco chihnga̱ ma̱n. 9 Nde Miguel, ángel che tahque ndina̱n ye ne, hua chuhnan ye, te cuahn che chih Moisés ne, andahre chihca ta̱n ye che hua quenda chundah ihyan, cuhn chende ye nduco se, ate hua chihquino ye din dine ye sa̱hn. Tahque ndah ye ne, ra̱hn ye ri ye sa̱hn tuhca̱: “Dihvo vo Dendiohs din ye castigo di.” 10 Ate sa̱hn chahn ne, ra̱hva se yahn vederihquentiyon min che nde hua renahn se yahn. Riquendi ve na̱n se yune chihnga̱ anduhneca̱ ite chano che redin te dehtenduh nde hua rendedecadino te yahn. Chemin che va che conda se.

11 ¡A̱ma vedin se!, te riquendi se yune yahn Cain ma̱n, yahn che nahn yahn se tume ne, rahtendihco se nunde nduhca̱ che din Balaam ma̱n. Va che co se castigo nduhca̱ che chahno Coré che decuihno Dendiohs sa̱hn, din nunde yahn se. 12 Sa̱hn chahn ne, rihtera se vedecuihno cuahn che rendo da̱ma se nduco nchuhn ro che rahte vihco ne numacuahn vedeyahino che ritahno ne Dihvo vo Jesucristo. Reh se ma̱n, rih se ma̱n, redin se anduhneca̱ ndete che vihco vedecoh. Redin se cuande ca̱va ma̱n se, nde hua cuande yahn se ca̱va ihyan chena̱hn. Anduhneca̱ man cuma che rechuh da̱ma, riquenda yuhne ne, tihchan se, te nde hua richihve se. A ndinda se anduhneca̱ ya̱hn nda̱ta che hua ri ndute yahn che ca tihve duto, ne nihno ntih. 13 Sa̱hn cha̱hn ne, anduhneca̱ yan yahn nuniya̱hn cuahn che a̱ma rano yuhne ta̱n, te vatechica se muhn min, rihtera se vedecuihno yahn se. Nduhca̱ iyon che hua quenun yune yahn, tihchan se, te nde hua devano se ti nda̱ ti tuno se. Ate a va ya̱n castigo che din Dendiohs sa̱hn, cuahtenun se va̱n man va̱n ra̱hn numacuahn ro.

14 Enoc, ihyan min che a ri ndache ihyan na̱n nda̱ta yahn Adán ne, ca̱h Dendiohs, checadino ye va̱n ya̱hnde yahn ye, ne namin cahndudo ye yahn sa̱hn chahn. Ra̱hn ye: “Ndihcheró Dihvo vo che nda̱ ye nduco a̱ma ndeh mil ángel yahn ye, 15 ca̱va che techeca̱de ye yahn nducoya̱ca ihyan iyehnse, ne din ye castigo sa̱hn nunde yahn nducuahn dehtenduh nunde che chendihco se ma̱n, ndudo ta̱n che neca̱hn se yahn ye ma̱n.” 16 Sa̱hn nunde chahn ne, ra̱hn nunde se yahn nducuahn ma̱n, renda̱hchenan se ma̱n, vatechica se vedeyeno yahn ma̱n se, rahtendihco se nunde ma̱n, numacuahn vedeya̱de rendonan ma̱n se sa̱hn ma̱n, rendonan se ihyan ca̱va che dinahn ye dehtenduh che nahn se ma̱n.

Riya̱hve ye ihyan che ritahno ye Dihvo vo Jesucristo

17 Dihnó che yahinó nchuhn, cueneca̱hco ne ndudo che rente ihyan apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo, chihnevan ne. 18 Ra̱hn ye: “Cuahn che a cochi nino ro che nto iyehnse ne, quenda̱h sa̱hn che ducherino se yune yahn Dendiohs, quendi se vedeyeno yahn ma̱n se, cuahtendihco se nunde.” 19 Sa̱hn chahn ne, hua quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs sa̱hn ma̱n, riquendi se yune chihnga̱ yahn ma̱n se ma̱n, redin se che rahte ca̱nda ihyan nduco vih ma̱n.

20 Me nchuhn, dihnó che yahinó nchuhn ne, cuiquendi ne numa ino ne cotahno ne Dihvo vo Jesucristo ma̱n, cova̱h ne numacuahn vederihquentiyon yahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n, 21 cuahtenun ino ne che yahino Dendiohs nchuhn ma̱n, cuahteya̱n ne nde nda̱ ro che numacuahn vedeyahino ndeva Dihvo vo Jesucristo nchuhn, cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro ma̱n.

22 Ihyan che a vate ye che ca̱hcoma̱n ye yune yahn Dendiohs, quendi ye yune yahn sa̱hn chahn ne, coya̱hve nchuhn ihyan, cuentihyon yune ne ihyan, ndaconan cotahno ye. 23 Nduhca̱ che rehnevi ihyan dehtenduh va̱n ruchiya̱hn ca̱va che hua cuco ne, tihca̱ cuendedevahn nchuhn ihyan chahn, te ca̱hnda yahn ye. Namin conan va̱hino ne ihyan che vatechica ye vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde. Ate cuihco ne cuda̱do che hua da̱ma co ne nduco ye. Codin vi ne yahn nunde che rahtendihco ye.

24-25 A̱ma no Dendiohs yuhn vo, ihyan min che ndedevahn ye uvo. Numacuahn vederihquentiyon yahn ye redin ye cuda̱do nchuhn ca̱va che hua ca̱hcoma̱n ne yune yahn ye, ne dave yavena̱n ne ndeva ye nchuhn. Nda̱ ro min ne, a̱ma co yeno ne. Ihyan min che quenan cuma ye vederihquentiyon numacuahn ro. Nda̱hca̱ che ndeva ihyan yavena̱n ye che cuande yahn Dihvo vo Jesucristo. Tihca̱ co.

APOCALIPSIS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

NDUDO CHE CA̱H DIHVO VO JESUCRISTO, CHECADINO SAN JUA̱N YAHN DEHTENDUH CHE VA CHE CONAHN

1

1 Na̱n libro cuh ne, ndirun ndudo che ca̱h cuande Dendiohs Dihvo vo Jesucristo yahn dehtenduh che a nun va che conahn ca̱va che ca̱h ye che cadino ihyan che ritahno ye ihyan. U Jua̱n, che redín ntiyon yahn Dihvo vo ne, dechuh ye ángel yahn ye, te ye che checadinó yahn. 2 Dirún yahn nducuahn dehtenduh che Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, te ye che checadinó ma̱n, ndihcheró ma̱n.

3 Che dirún na̱n libro cuh ne, a Dendiohs te ye checadinó, ne ndah ro yahn ihyan che rahndudo ye ma̱n, ihyan che rihnevan ye ma̱n, rendevahnecun ye ma̱n, te a cochi nino ro che conahn.

San Jua̱n ne, dirun ye yahn ihyan yahn nduh che ndache ya̱co

4 U Jua̱n ne, dirún yahn nchuhn ihyan yahn nduh che ndache ya̱co che vate ne ya̱hn yahn Asia. Dendiohs, ihyan min che va ye numacuahn ro ma̱n, va che chi ye ma̱n, nduco Vaco Ndah yahn ye che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn, che rinduco ihyan na̱n che rihquentiyon ye ne, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne. 5 Namin Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che cua̱co nducuahn che rente ye ma̱n, che mena̱n vihca ntuche ye va̱n tena̱hn ma̱n, che tahque yudo vederihquentiyon yahn ye che co nducoya̱ca rey che vate ye iyehnse ma̱n, din yahino ye nchuhn, din ye che nda̱hca̱ cuahtenan ne. Ihyan min ne, yahino ye uvo, ne chih ye, chera yun ya̱hn ye ca̱vo vo. Ma̱n ne, anduhneca̱ ndete che nedin dave ye uvo nduco yun yahn ye che nchahco ye nunde yuhn vo. 6 Te ye vederihquentiyon uvo, ne ma̱n ne, a ndi vo anduhneca̱ rey ma̱n, anduhneca̱ chidocuya̱n ma̱n, ca̱va che din vo ntiyon yahn Chida ye, ihyan min che Dendiohs yahn ye. Nahn che dinahn nducoya̱ca ihyan che rihquentiyon ye, ndeva ye yavena̱n ye cuahn da̱ma. Cua̱co. Tihca̱ co.

7 Condihche nchuhn. Dihvo vo Jesucristo ne, va che chi ye va̱n man. Nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, ndihchero ye ihyan, nde sa̱hn che chihno se ihyan, ne nducoya̱ca ye cuaco ye cuahn che ndihchero ye ihyan. Cua̱co. Tihca̱ co.

8 Dihvo vo, ihyan min che a̱ma quenan cuma ye vederihquentiyon ne, tuhca̱ ra̱hn ye: “U che vá numacuahn ro, nde na̱n cana̱n nde na̱n cuihnonan. U che va che chí.”

9 U Jua̱n, che dihno nchuhn che namin rechuhríhn nduco ne ma̱n, chenan vo na̱n ntiyon yahn Dendiohs ma̱n, chenan cumo vo vedechahtino che rete Dihvo vo Jesucristo uvo ma̱n, quenán preso na̱n ya̱hn che duche Patmos, yahn che cahndudó ndudo ndah yahn Dendiohs ma̱n, che cahndudó yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. 10 A̱ma ro yahn Dihvo vo ne, quenun Vaco Ndah yahn Dendiohs u, ne chihneván a̱ma ndudo cua̱hn veda̱mé, che a̱ma dito ra̱hn, nduhca̱ che rah trompeta. 11 Ra̱hn tuhca̱:

―U che vá numacuahn ro, nde na̱n cana̱n, nde na̱n cuihnonan. Cuediron na̱n a̱ma libro dehtenduh che ndihchero, ne cuedechoh yahn ihyan yahn Dendiohs, nduh che ndache ya̱co, ya̱hn yahn Asia, ya̱n Efeso ma̱n, Esmirna ma̱n, Pérgamo ma̱n, Tiatira ma̱n, Sardis ma̱n, Filadelfia ma̱n, Laodicea ma̱n.

12 Ndaconán che nahn ndihcheró duh che ra̱hn nducó, ne cuahn che ndaconán ne, ndihcheró ndache candelero diya̱hngua̱n. 13 Menda̱hn na̱n che vatendi candelero chahn ne, ndihcheró a̱ma ihyan che nduhca̱ ihyan min che rinduco ye nducoya̱ca ihyan. Tino yahn ye ne, riya nde ca̱h ye, ne numa ya̱co ticua ye quenun a̱ma cinturón diya̱hngua̱n. 14 Yudo tin ye ne, cua nduhca̱ cuche ma̱n, nduhca̱ ihve ma̱n, ne ndutena̱n ye ne, nduhca̱ ruchiya̱hn. 15 Ca̱h ye ne, riya nduhca̱ cu cua̱n che ca riche riche, ne ndudo ye ne, a̱ma yudo, nduhca̱ che rahco ndin a̱ma ndeh ico. 16 Ta̱h cua̱co ye ne, chenan ndache iyon. Chende ye ne, riquenda̱h a̱ma espa̱da che a̱ma cuiyon, ne can nduh che o la̱do. Va̱cona̱n ye ne, a̱ma yudo ro nduhca̱ che ro na̱n ya̱hn cuahn che a̱ma ihno.

17 Cuahn che ndihcheró ihyan ne, chendavá na̱n ye, ne chih tá̱hn. Ate nahn ta̱h ye u nduco ta̱h cua̱co ye, ne ra̱hn ye ri ye u:

―Hua te vah. U che vá cuahn da̱ma, nde na̱n cana̱n, nde na̱n cuihnonan. 18 U che chíh, ate ma̱n ne, vá cuahn da̱ma. U che rihquentiyón vederih ma̱n, na̱n chenun tena̱hn ma̱n. 19 Codiron yahn dehtenduh che rendihchero che va ma̱n ro cuh ma̱n, che cuhnde adive ma̱n. 20 Tuhca̱ conahn yahn ndache iyon che chenan ta̱h cua̱có: iyon chahn ne, sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs nduh che ndache ya̱co, ne candelero che ndache ne, conahn nduh che ndache ya̱co.

2

1 ’Codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs, che quenan se ya̱co che va min ya̱n Efeso: “Tuhca̱ ra̱hn Ihyan che chenan ndache iyon ta̱h cua̱co ye, ne quechica ye menda̱hn na̱n che vatendi nduh che ndache candelero diya̱hngua̱n: 2 U devanó nducuahn che redin nchuhn ma̱n, devanó nduhca̱ che rechuhrihn ne, redin ne ntiyon ma̱n, che quenan cuma ne vedechahtino ma̱n, che a̱ma canderino ne ihyan che duhtuno ihyan ye ma̱n. Namin devanó che a ca̱h cuihno ne sa̱hn che redin ca̱ se che apóstol se, tumacadino ne che sa̱hn rihncheh se. 3 Quenda̱h ne vedechahtino, chuhrihn ne ma̱n, a̱ma nedin ne ntiyon yáhn yahn che ritahno ne u ma̱n. 4 Ate va a̱ma na̱n che hua renan inó che redin ne, yahn che ametah chenan cuma ne vedeyahino nduhca̱ ro mena̱n. 5 Cueneca̱hco ne nduhca̱ che a̱ma yahn denda ne. Cuento ino ne nunde yahn ne, ne cuiquendi ne nduhca̱ che a cochi ne ro mena̱n. Ndete che hua ne, co tá̱n nduco ne, ne ca̱hn nún, ne cahneví candelero yahn ne na̱n che va. 6 Nda̱hca̱ redin nchuhn che hua renan ino ne che redin sa̱hn Nicolaita. Chemin ne, namin u ne, hua renan inó. 7 Nducoya̱ca nchuhn, ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn. Duh nchuhn che cocha ne ne, té ndutiya̱de che va vahchetero, cheh ne. Chemin ne, din che cuahtenan ne numacuahn ro na̱n Dendiohs.”

8 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Esmirna: “Tuhca̱ ra̱hn Ihyan che va ye cuahn da̱ma, nde na̱n cana̱n, nde na̱n cuihnonan, ihyan min che chih ye, ne ndaconan ntuche ye: 9 U devanó nducuahn che redin nchuhn ma̱n, che rechuhrihn ne ma̱n, che cheva̱h ne ma̱n, ate na̱n Dendiohs ne cuihca ne. Namin devanó nduhca̱ che chihnga̱ ra̱hn a̱ma o se yahn ne. Sa̱hn chahn ne, ra̱hn se te ihyan nación yahn Israel sa̱hn, ate che cua̱co ne, la̱do yahn chundah ndi cuande se. 10 Hua dihya ne co yahn che va che chuhrihn ne, te chundah ne, din se che cuih ihyan neve nchuhn va̱coya̱hn, ca̱va che tumarande se nchuhn, chuhrihn ne chete che ndiche ro. Ate cuiquendi ne codinahn ne ndudo yáhn nde ro che nda̱ca ne iyehnse, ne u nda̱hco menún yahn ne, dín che cuahtenan ne vahchetero numacuahn ro. 11 Nchuhn, ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn. Nchuhn che cocha ne ne, hua deh va co yahn ne ro che co ihyan castigo ca̱va nunde yahn ye.”

12 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Pérgamo: “Tuhca̱ ra̱hn Ihyan che nda ye espa̱da cuiyon che can nduh che o la̱do me: 13 U devanó nducuahn che redin nchuhn, devanó che ya̱n na̱n che chenan ne ne, chundah rihquentiyon se. Andahre tihca̱ ne, riquendi ne na̱n ntiyon yáhn. Hua rihcoma̱n ne che ritahno ne u, andahre ndihchero ne nduhca̱ che chih Antipas. Ihyan min ne, devano cua̱co ye ndudo yáhn, ne quendi ye na̱n ntiyon yáhn cuahn che quenan ye iyehnse. Chihno se ihyan va̱n nchuhn min na̱n che rihquentiyon chundah. 14 Ate va a̱ma o na̱n dehtenduh che hua renan inó che redin ne. Hua renan inó che retuma ino ne min ya̱n Pérgamo neve sa̱hn che riquendi se ricuahn se ndudo yahn Balaam, sa̱hn min che chinun se Balac ca̱va che din se che cuahtendihco ihyan nación yahn Israel nunde, cheh ye dehtenduh che rihco ihyan na̱n che rivahn dendiohs yahn ye ma̱n, che cuahtendihco ye nunde che ndere cuahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n. 15 Namin retuma ino ne neve sa̱hn che riquendi se che ra̱hn sa̱hn Nicolaita. Chemin che tá̱n nduco ne. 16 Cuento ino ne, ne cuihco yudo ne che ametah quendi se, te ndete hua ne, cá̱hn ya̱n yahn ne, ne cuhmá nduco sa̱hn chahn, cuáhn sa̱hn nduco espa̱da che riquenda̱h chendé. 17 Nchuhn ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn. Ihyan che cocha ye quenda̱h ye ne, cá̱h maná, cheh ye. Pa̱n min ne, quenun ndeh. Namin cá̱h a̱ma tu cua, ne na̱n tu me ne, ndirun che duche a̱ma ihyan, che nde a̱ma ihyan hua devano ye, atena̱n ihyan che ndonda̱ ta̱h ye tu me.”

18 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Tiatira: “Tuhca̱ ra̱hn Da̱ya Dendiohs, ihyan min che nduhca̱ ro ruchiya̱hn ro ndutina̱n ye, ne ca̱h ye ne, riya nduhca̱ cu cua̱n che ca riche riche: 19 U devanó nducuahn che redin nchuhn. Devanó che quenan cuma ne vedeyahino ma̱n, ritahno ne ma̱n, ntiyon che redin ne ma̱n, che quenan cuma ne vedechahtino ma̱n. Devanó te nde tahque numa ino ne redin ne ntiyon ma̱n che co cuahn che cana̱n ne. 20 Ate va a̱ma na̱n che redin ne che hua renan inó. Hua renan inó che a ndah no ino ne che redin ta̱hn che duche te Jezabel, che ndere ra̱hn te che rahndudo te ndudo yahn Dendiohs. Ate nduco ndudo che ricuahn te ne, rihncheh te ihyan che redin ye ntiyon yáhn, ca̱va che cuahtenan ye nduco nda̱hta che ndiyu nda̱hta yahn ye ma̱n, cheh ye dehtenduh che rihco ihyan na̱n che redin vahn ye dendiohs yahn ye ma̱n. 21 U ne, reca̱h cá ro quenan te iyehnse, ca̱va che nto ino te nunde yahn te, ate hua rento ino te, ne riquendi te ndere rechica te. 22 Ma̱n ne, dín che cota̱h a̱ma cah ta̱hn, condite te na̱n yundo. Namin dín che a̱ma chuhrihn sa̱hn che redin chihyo se ta̱hn, rahtenan se nduco te, ndete che hua ngua se che da̱ma ri se nduco te. 23 Namin dín che coh da̱ya te ca̱va che cadino nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs yahn nducuahn ya̱co, che u ne, recadinó che rendedecadino ihyan, ne queri a̱ma nchuhn ne, nda̱hco menún yahn ne tuno ca ntiyon che nedin ne. 24 Ate combiero yahn nchuhn che vate ye ya̱n min che hua riquendi ye che ricuahn ta̱hn min ma̱n, che hua riquendi ye vederihquentiyon chahte yahn chundah che rahtechica ihyan vedeyeno yahn ma̱n ye, rahtendihco ye nunde ma̱n ne, rá̱hn rí nchuhn te hua dín che chuhrihn ye. 25 Ntiyon che va ta̱h nchuhn ne, codin ne cuda̱do nde ro che ndaconan chi tún. 26 Ihyan che cocha ye quenda̱h ye ma̱n, quendi ye dinahn ye che rihquentiyón nde ro che ndá̱ ma̱n ne, cá̱h vederihquentiyon ihyan che ca̱hcantiyon ye ndeh nación. 27 Nduhca̱ vederihquentiyon che te Chidá u ne, tihca̱ vederihquentiyon che cuahtenan cuma ye. Chemin ne, anduhneca̱ a̱ma cu che ca̱hcantiyon nduco ye nación chahn, ne co ndeh ye ndete che nahn ye, anduhneca̱ ndete che chite ya̱hn. 28 Namin cá̱h yuhdo chahte che riquenda̱h cuahn che a co dave, ndonda̱ ta̱h ye. 29 Nchuhn ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn.”

3

1 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Sardis: “Tuhca̱ ra̱hn Ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon chahte yahn Vaco Dendiohs ma̱n, nduh che ndache iyon ma̱n: U devanó nducuahn che redin nchuhn. Devanó che anduhneca̱ ndete che a ndih ne na̱n Dendiohs andahre quenduche ne na̱n ihyan iyehnse. 2 Cuenuhn ino ne, ne cueneca̱h dito ne dehtenduh che va ca che a nahn cuihno denda ne. Tihca̱, te rendihché che nducuahn che redin ne ne, hua nda̱hca̱ na̱n Dendiohs yáhn. 3 Cuento ino ne nunde yahn ne, cueneca̱hco ne nducuahn che chahn ne, ne cuiquendi ne. Ndete che hua nuhn ino ne ne, adena̱n ndá̱ ta̱n nduhca̱ che renda̱ sa̱hn duco, che nde hua devano ne deh ura, ne dín castigo nchuhn. 4 Andahre tihca̱ ne, retuma ino ne min ya̱n Sardis te neve ihyan che metah detoh ye chedave yahn ye. Ihyan chahn ne, conduco ye u, cuahtenun ye tino cua. Tihca̱ redin yahn, te dave yavena̱n ye. 5 Ihyan che cocha ye quenda̱h ye ne, cuahtenun ye tino cua, ne hua ntihné che duche ye na̱n libro che rihquentiyon che cuahtenan ihyan vahchetero cuahn da̱ma. Tahque ndah ne, ndevá ihyan na̱n Chidá ma̱n, na̱n ángel yahn ye ma̱n. 6 Nchuhn ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn.”

7 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Filadelfia: “Cuihcovan nchuhn yahn Ihyan che dave ye na̱n Dendiohs ma̱n, cua̱co nducuahn ndudo yahn ye ma̱n, ihyan min che quenan cuma ye lla̱ve yahn rey David. Cuahn che na̱hne ye ne, nde a̱ma ihyan hua co neca̱hde ye, ne cuahn che neca̱hde ye ne, nde a̱ma ihyan hua co na̱hne ye. Ra̱hn ye tuhca̱: 8 U devanó nducuahn che redin nchuhn. Chacondah chendevah ca̱va ne, ne nde a̱ma ihyan hua co neca̱hde ye. Andahre hua nduh rigonun chihve ne ne, ate retumaca̱h ne yahn ndudo yáhn, ne hua raconda̱h veda̱me ne u. 9 Rá̱hn rí nchuhn che nda̱hco ndiyá sa̱hn rihncheh che ndi cuande se la̱do yahn chundah, ndere ra̱hn se che sa̱hn nación yahn Israel se. Dín che cahntihya se na̱n nchuhn ca̱va che codevano se che yahinó nchuhn. 10 Redinahn nchuhn che rihquentiyón yahn che chenan cuma ne vedechahtino. Chemin che ndedeváhn nchuhn yahn castigo che va che co nducoya̱ca ihyan iyehnse. 11 A nun chí. Codin ne cuda̱do ntiyon che chenan ne ca̱va che nde a̱ma ihyan hua nda̱hco ndiya ye nchuhn, detohnan ye ntiyon yahn ne, din ye che hua nuhnde menun yahn ne. 12 Ihyan che cocha ye quenda̱h ye ne, a̱ma ndah ro yahn ye. U dín che cona̱n ye na̱n che rihquentiyon Dendiohs yáhn, ne hua nda̱ ro che ndiquenda̱h ye min. Na̱n ye ne, cuaconáhn che duche Dendiohs yáhn ma̱n, che duche ya̱n yahn ye, Jerusalén ra ma̱n, che chi nde vahchetero nde na̱n va ye. Namin dirún che duché quenuma ra. 13 Nchuhn ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn.”

14 ’Namin codiron yahn sa̱hn che rahndudo se ndudo yahn Dendiohs che quenan se ya̱co che va ya̱n Laodicea: “Tuhca̱ ra̱hn Ihyan che devano cua̱co ye ma̱n, che ra̱hn ye ndudo cua̱co ma̱n, ihyan min che nduco Dendiohs dendah ye nducuahn: 15 U devanó nduhchan nchuhn na̱n ntiyon yáhn; nde huane ihno ne, nde huane iche ra ne. Tahque ndah ne ndete che cuiquendi ne numa ino ne, o a̱ma yune no cuihcoma̱n ne. 16 Ate nducote vatema̱n ino ne ne, tahque ndah che cuaconda̱h veda̱mé nchuhn. 17 Nchuhn ne, ra̱hn ne che a̱ma va yahn ne, che a̱ma nda̱hca̱ rahno ne, che nde a̱ma vedereta̱hn yahn ne metah. Me nde hua retumacadino ne che a̱ma nda̱che chenan ne ma̱n, a̱ma cheva̱h ne ma̱n. Anduhneca̱ ndete ve na̱n ne ma̱n, anduhneca̱ ndete che deva̱ne ne ma̱n. 18 Chemin che riya̱hvé nchuhn che dinahn ne ndudo yáhn. Chemin ne, anduhneca̱ diya̱hngua̱n ndah ca̱va ne, ca̱va che co niyon ne nduhca̱ ihyan cuihca. Che dinahn ne ndudo yáhn, quendi ne yune yáhn ne, anduhneca̱ che cuahtenun ne tino cua, ne ametah cora vedecuihno yahn ne che anduhneca̱ ndete che deva̱ne ne. Namin cochihve yahn ne nduhca̱ ico che cuih ne ndutina̱n ne ca̱va che co ro na̱n ne. 19 U ne, riya̱hvé ma̱n, redín castigo ma̱n, nducoya̱ca ihyan che yahinó ihyan. Chemin che codin nun ino nchuhn, ne cuento ino ne nunde yahn ne. 20 Condihche nchuhn. U ne, riya̱hvé ihyan. Ihyan che rihcovan ye ndudo yáhn, ne renevahnecun ye u ne, conducó ihyan, da̱ma chéh da̱ma cúh nduco ye. 21 Ihyan che dinahn ye nde na̱n cuihnonan ne, ca̱h yuné che nduco ye cuhnde ye na̱n che vá rihquentiyón, nduhca̱ che dinahn má̱n, ne vá da̱ma nduco Chidá na̱n che rihquentiyon ye. 22 Nchuhn ihyan ndiya̱co, cuendedecadino ndah ne che tihca̱ ra̱hn Vaco Dendiohs ri nchuhn.”

4

Rendeva ihyan yavena̱n Dendiohs vahchetero

1 Chihno min ne, ndihcheró va̱n ya̱hnde yáhn a̱ma chendevah che quendah vahchetero. Tuhme ángel che ra̱hn ye nducó mena̱n me ne, ra̱hn tun ye. A̱ma yudo ndudo ye anduhneca̱ a̱ma trompeta cuahn che retive ihyan. Ra̱hn ye:

―Cochi muhn, ne nahmé di dehtenduh che va che co.

2 Ndeta̱hno din Vaco Ndah yahn Dendiohs che anduhneca̱ ndete che vahchetero quenún, ne ndihcheró a̱ma ihyan che va ye na̱n che rihquentiyon ye. 3 Me ihyan min ne, a̱ma diya̱hn ro ye anduhneca̱ tu diya̱hn che duche jaspe ma̱n, cornalina ma̱n. Neta̱hn cuaco na̱n va ye ne, quendihco a̱ma che deca̱ ro curecuhnde deca̱ ro, ne a̱ma diya̱hn ro nduhca̱ che ro tu che duche esmeralda. 4 Numa ndive chihto na̱n che va ihyan ndina̱n me ne, vate ndico cun indihte na̱n che rihquentiyon ye. Ihyan chahn ne, chenun ye tino cua, ne chenun tin ye corona diya̱hngua̱n. 5 Na̱n che va ihyan ndina̱n me ne, a̱ma riya cuah ma̱n, a̱ma rine da̱ve ma̱n, a̱ma yudo ri ma̱n. Cua̱co na̱n che rendihchero ihyan ndina̱n me ne, riche ndache ya̱hn, ne checadinó te chemin che Vaco Ndah yahn Dendiohs. 6 Ndiya̱hn cua̱hn mena̱n na̱n che va ye ne, deca̱ ro tuyuno deca̱ ro. A̱ma chahte anduhneca̱ a̱ma vine.

Neta̱hn cuaco na̱n che va ihyan ndina̱n me ne, vate cun che deca̱ ro ite deca̱ ro, ne a̱ma ndeh ndutina̱n chenan cua̱hn mena̱n ma̱n, cua̱hn veda̱me ma̱n. 7 A̱ma ne, deca̱ ro león deca̱ ro, ta̱ma ne, deca̱ ro itenine deca̱ ro, ta̱ma ne, deca̱ ro na̱n ihyan deca̱ ro na̱n, ne ta̱ma ne, deca̱ ro ihya che quendihco te deva̱n yuhne deca̱ ro. 8 Queri a̱ma che deca̱ ro ite deca̱ ro me ne, chenan a̱n reche, ne a̱ma ndeh ndutina̱n chenan cua̱hn veda̱me ma̱n, cua̱hn mena̱n ma̱n, ma̱n reche ma̱n. Nde ro nde ra̱hn hua reguan rendeva yavena̱n ihyan ndina̱n me, ra̱hn tuhca̱:

Dihve nuhn Dendiohs, ndih che quenan cuma ne vederihquentiyon che tahque chahte, a̱ma ndah ne, ametah nde a̱ma nunde yahn ne.

Va ne numacuahn ro; hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yahn ne.

9 Queri a̱ma yune che rendeva che deca̱ ro ite deca̱ ro me yavena̱n ihyan ndina̱n me che va ye numacuahn ro ma̱n, reneca̱h nundihve cuahn ihyan ma̱n ne, 10 nduh che ndico cun indihte chahn ne, rehntihya ye na̱n ihyan min, rendeva ye yavena̱n ye. Numacuahn vedenecun rihnta̱ve queri a̱ma ye corona yahn ye na̱n ye, ne ra̱hn ye:

11 Dihve nuhn Dendiohs, redin yahn che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ne,

te quenan cuma ne vederihquentiyon chahte, dendah ne nducuahn che va.

Ndete che hua ndih ne, nde metah dehva.

5

Dihvo vo Jesucristo ne, ndonda̱ ta̱h ye ca̱ca che chenan ndache sello

1 Namin ndihcheró che ihyan ndina̱n me ne, nda ye a̱ma ca̱ca ndechetive ta̱h cua̱co ye. Ca̱ca me ne, ndirun cua̱hn chete ma̱n, cua̱hn veda̱me ma̱n, ne ntude chiche, chenan ndache sello. 2 Namin ndihcheró a̱ma ángel che a̱ma detino ye, ne chihneván che numa dito tumerune ye:

―¿A va ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon che ndeh ye sello, nta̱h ye ca̱ca cuh ne?

3-4 Ate numachahte iyehnse ma̱n, vahchetero ma̱n, va̱n tena̱hn ma̱n ne, hua quenda̱h nde a̱ma ihyan che quenan cuma ye vederihquentiyon che ndeh ye sello chahn, ndihchenan ye ca̱ca me, ne chemin che a̱ma chi rá̱n, nde chacó ura min. 5 Tuhme ra̱hn a̱ma cha indihte chahn ri ye u:

―Ametah cueque. Nga̱ ihyan che tahque yudo vederihquentiyon quenan cuma ye va̱n nda̱ta yahn Judá ma̱n, David ma̱n. A chicha ye dinahn ye ntiyon che quenan cuma ye, ne co ndeh ye nduh che ndache sello, nta̱h ye ca̱ca tih.

6 Tuhme ndihcheró a̱ma itecuche lihn che a ndero ndi che a nihno ihyan ite ro mena̱n, ndi te vedino, nti te nino na̱n va ihyan ndina̱n me, menda̱hn na̱n che chenun nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, nduh che ndico cun indihte chahn ma̱n. Chenan ndache dihne te ma̱n, ndache ndutina̱n te ma̱n. Checadinó te itecuche lihn me ne, a Dihvo vo Jesucristo. Che chenan ndache dihne te ne, conahn che a̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye. Che chenan ndache ndutina̱n te ne, conahn che Vaco Ndah yahn Dendiohs che rahn numachahte iyehnse ne, quenun ihyan. 7 Tuhme chahn ye, ne ndonda̱ ta̱h ye ca̱ca me che nda ihyan ndina̱n me ta̱h cua̱co ye. 8 Ura che cheta̱h ye ca̱ca me ne, cuahn nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me, ne chehntihya na̱n ye. Namin nduh che ndico cun indihte chahn ne, cuahn ye chehntihya ye na̱n ye, nda queri a̱ma ye a̱ma arpa ma̱n, a̱ma cu diya̱hngua̱n che richenun cuhn ma̱n. Checadinó te ya̱hme cuhn me ne, chemin ndudo che reva̱h ihyan yahn Dendiohs. 9 Tuhme cana̱n rita nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, indihte chahn ma̱n, a̱ma himno ra che tuhca̱:

Ndih ne, redin yahn che ndonda̱ ta̱h ne ca̱ca me, ndeh ne sello yahn,

te chihno ihyan iyehnse ndih, ne chera yun yahn ne ca̱va che ndedevahn ne ihyan queri a̱ma nación ma̱n, queri a̱ma na̱n nda̱ta yahn ye numachahte iyehnse ma̱n, queri a̱ma na̱n deva̱co ma̱n, nedin yahn Dendiohs ihyan.

10 Ihyan chahn ne, din ne che chi ye ihyan yahn Dendiohs ma̱n, chi ye anduhneca̱ chidocuya̱n che cuahtenan ye na̱n ntiyon yahn ye ma̱n.

Ihyan chahn ne, ca̱hcantiyon ye ihyan iyehnse.

11 Tuhme ndihcheró che a̱ma ya̱hn ángel ndito ye nta̱hn cuaco na̱n che va ihyan ndina̱n me ma̱n, na̱n che chenun nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, nduh che ndico cun indihte chahn ma̱n, ne chihneván 12 che a̱ma dito ra̱hn ye tuhca̱:

Ihyan tih che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che ndi te vedino ne,

redin yahn che ndeva nducoya̱ca ihyan yavena̱n ye, te quenan cuma ye vederihquetiyon chahte ma̱n, va ta̱h ye nducuahn che va ma̱n, nducuahn vededevano ma̱n.

13 Tuhme nducoya̱ca ihyan che vate ye vahchetero ma̱n, ihyan che vate ye iyehnse ma̱n, tena̱hn ma̱n, nducoya̱ca na̱n ite che vate te iyehnse ma̱n, va̱n nuniya̱hn ma̱n, nde nducuahn dehtenduh che va ne, ra̱hn tuhca̱:

Dendiohs che va ne rihquentiyon ne ma̱n, Dihve nuhn che chih ne nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino ma̱n,

ndeva nuhn yavena̱n nchuhn cuahn da̱ma, te a̱ma yudo vederihquentiyon chenan cuma ne.

14 Namin nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ne, ra̱hn:

―¡Tihca̱!

Tuhme nduh che ndico cun indihte chahn ne, chehntihya ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che va ye numacuahn ro.

6

Dihvo vo Jesucristo ne, ndeh ye sello che chenan na̱n ca̱ca me

1 Chihno min ne, Dihvo vo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino ne, ndihcheró che ndeh ye a̱ma sello chahn, ne chihneván che ya̱hve a̱ma cha che deca̱ ro ite deca̱ ro me u. A̱ma yudo ndudo nduhca̱ che rine da̱ve, ne ra̱hn:

―¡Cochi condihchero!

2 Tuhme ndihcheró a̱ma caba̱llo cua, ne ihyan che quendudo ye ite ne, ndonda̱ ta̱h ye a̱ma corona, ne cuahn ye nda̱hco ndiya ye ihyan iyehnse, nda ye a̱ma nducoruhnde nduco yave.

3 Cuahn che ndeh Dihvo vo ta̱ma sello ne, chihneván che ya̱hve ta̱ma che deca̱ ro ite deca̱ ro me u:

―¡Cochi condihchero!

4 Tuhme ndihcheró a̱ma caba̱llo cua̱h, ne ihyan che quendudo ye ite ne, ndonda̱ ta̱h ye vederihquentiyon che din ye che cuahtecuhma ihyan iyehnse, ca̱hno ye vih. Namin ndonda̱ ta̱h ye a̱ma espa̱da chahte.

5 Cuahn che ndeh Dihvo vo ta̱ma sello na̱n che chi ino ne, ya̱hve ta̱ma che deca̱ ro ite deca̱ ro me u:

―¡Cochi condihchero!

Tuhme ndihcheró a̱ma caba̱llo cuan, ne ihyan che quendudo ye ite ne, nda ye a̱ma ica̱de. 6 Chihneván a̱ma ndudo che chica na̱n che chenun nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me che ra̱hn tuhca̱:

―Codin che cuhnde cuico nde atena̱n a̱ma kilo trigo o ino kilo cebada nda̱ca ihyan yahn che din ye ntiyon a̱ma ro. Ate hua decuihne ya̱hn olivo ma̱n, dihyo uva ma̱n, ca̱va che nda̱ca aceite ma̱n, vino ma̱n.

7 Cuahn che ndeh Dihvo vo ta̱ma sello na̱n che a chi cun ne, ya̱hve ta̱ma che deca̱ ro ite deca̱ ro me u:

―¡Cochi condihchero!

8 Tuhme ndihcheró a̱ma caba̱llo cua̱n, ne checadinó te ihyan che quendudo ye ite ne, a ihyan min che vederih. Cua̱hn veda̱me ye ne, cuahn ta̱ma ihyan, ihyan min che duche ye Na̱n Che Chenan Rino Tena̱hn. Ihyan chahn ne, ndonda̱ ta̱h ye vederihquentiyon che din ye che cuhnde ca̱nda ma̱n, cuhnde cuico ma̱n, cuhnde cah ma̱n, ca̱hno ite ta̱n ihyan ma̱n, ne coh a nahn ma̱hn va ihyan iyehnse.

9 Namin min va a̱ma na̱n ta, ne cuahn che ndeh ye ta̱ma sello na̱n che a chi uhn ne, ma̱n na̱n ta me ne, ndihcheró nducoya̱ca ihyan che chihno ihyan iyehnse ihyan yahn che chitahno ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, cahndudo ye ma̱n. 10 Ihyan chahn ne, numa dito ye ra̱hn ye:

―Dihve nuhn Dendiohs, ndih che a̱ma ndah ne, ne redinahn ne ndudo yahn ne, ¿ticua̱hn techeca̱de ne yahn nuhn, din ne castigo ihyan iyehnse che chihno ye nuhn ne?

11 Tuhme ndonda̱ ta̱h ihyan chahn tino cua che cuahtenun ye, ne ra̱hn Dendiohs ri ye ihyan che cuahte tuhno ca ye nde conan nda̱ nducoya̱ca ihyan che namin ritahno ye Dihvo vo Jesucristo, redin ye ntiyon yahn ye, che a va ca̱de che ca̱hno ihyan iyehnse ihyan nduhca̱ che chihno ye ihyan chahn.

12 Cuahn che ndeh Dihvo vo ta̱ma sello na̱n che chi a̱n ne, ndihcheró che a̱ma nuhn ya̱hn. Ya̱hn ne, a̱ma chi cuan, nduhca̱ che ro tino cuan ro. Iyo ne, a̱ma chi cua̱h nduhca̱ che ro yun ro. 13 Iyon ne, chera numachahte iyehnse nduhca̱ che ra higo cuahn che rano yuhne ta̱n. 14 Dehtenduh che chenan na̱n ro ne, chihno anduhneca̱ che nedihno chi. Ico ma̱n, ya̱hn cuma che vate va̱n nuniya̱hn ma̱n ne, chihno ndahcheta̱hn. 15 Tuhme nducoya̱ca ihyan che chenan cuma ye vederihquentiyon ma̱n, ihyan ndina̱n ma̱n, ihyan na̱hn ma̱n, ihyan cuihca ma̱n, ihyan ndina̱n yahn sanda̱do ma̱n, ihyan che redin ye ntiyon yahn ihyan ma̱n, ihyan che redin ye ntiyon yahn ma̱n ye ma̱n, nducoya̱ca ihyan chahn ne, chahtenun ndeh ye chete iviya̱va ma̱n, tinduh rendah tu ma̱n. 16 Nde a̱ma nahn ye che ico ma̱n, ya̱va ma̱n, cora ndudo ihyan ca̱va che chendih ihyan, ne Dendiohs, ihyan min che va ye rihquentiyon ye ma̱n, Dihvo vo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino, ihyan min che quenan cuma che din ye castigo ihyan chahn numacuahn vedeta̱n ma̱n ne, hua ndihchero ye ihyan, 17 te a nda̱ ro che co ye castigo yah, ne nde a̱ma ye hua cocha ye.

7

Ihyan nación yahn Israel che ndeva Dendiohs

1 Chihno min ne, ndihcheró cun ángel che vatendi ye nta̱hn cuaco iyehnse. Ihyan chahn ne, nda ye vederihquentiyon che hua cuahnecun ye che cuano yuhne numachahte iyehnse, ndiya̱hn ma̱n, va̱n ya̱hn ma̱n, na̱n nuniyahn ma̱n. 2 Namin ndihcheró ta̱ma ángel che nda̱ ye, cochi ye cua̱hn na̱n che riquenda̱h ya̱hn, nda ye sello yahn Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero. Ra̱hn ángel me numa dito ye ri ye nduh che cun combiero yahn ye che vatendi ye iyehnse, ihyan chahn che nda ye vederihquentiyon che din ye che chuhrihn ihyan iyehnse:

3 ―Codin nchuhn cuda̱do che hua cuano yuhne ta̱n ndiya̱hn ma̱n, va̱n ya̱hn ma̱n, na̱n nuniya̱hn ma̱n, numanahn che metah nahn vo sello chata nducoya̱ca ihyan yahn Dendiohs yuhn vo.

4 Tuhme chihneván nduhva ya̱hn ihyan nación yahn Israel che chenan sello ihyan, ne ri ye a̱ma ciento quenan o raco cun mil ihyan chahn. 5 Na̱n nda̱ta yahn Judá ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Rubén ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Gad ne, ndichio mil ye, 6 na̱n nda̱ta yahn Aser ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Neftalí ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Manasés ne, ndichio mil ye, 7 na̱n nda̱ta yahn Simeón ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Leví ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn Isacar ne, ndichio mil ye, 8 na̱n nda̱ta yahn Zabulón ne, ndichio mil ye, na̱n nda̱ta yahn José ne, ndichio mil ye, ne na̱n nda̱ta yahn Benjamín ne, ndichio mil ye.

A̱ma ya̱hn ihyan chenun ye tino cua

9 Chihno min ne, ndihcheró a̱ma ya̱hn ihyan che chica ye numachahte iyehnse, queri a̱ma nación ma̱n, queri a̱ma na̱n nda̱ta yahn ye ma̱n, queri a̱ma na̱n deva̱co ma̱n. Nto da̱ma nducoya̱ca ye, vatendi ye cua̱hn mena̱n na̱n che va Dendiohs ma̱n, na̱n che nti Dihvo vo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs ma̱n. A̱ma ya̱hn ihyan chahn che nde a̱ma ihyan hua co ca̱h duche ye ihyan. Chenun ye tino cua, chetah ta̱h queri a̱ma ye ya̱ta iyon. 10 Ra̱hn nducoya̱ca ye numa dito tuhca̱:

Ndih Dendiohs yahn nuhn che va ne rihquentiyon ne ma̱n,

ndih Dihve nuhn che chih ne ca̱va nuhn nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino ma̱n,

rendeva nuhn yavena̱n nchuhn che ndedevahn ne nuhn.

11 Namin nducoya̱ca ángel vatendi ye nta̱hn cuaco na̱n va ihyan ndina̱n me ma̱n, na̱n che chenun nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, nduh che ndico cun indihte chahn ma̱n, ne chehntihya ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs. 12 Ra̱hn ye:

―¡Tihca̱! Redin yahn che ndeva nducoya̱ca nuhn yavena̱n ne, nte nuhn nundihve cuahn ndih numacuahn ro, te quenan cuma ne vederihquentiyon chahte ma̱n, nducuahn vededevano ma̱n, ne hua nda̱ ro che cuihno.

13 Tuhme tumerune a̱ma cha indihte chahn u:

―Ihyan sih che chenun ye tino cua ne, ¿a devene duh ihyan ye ma̱n, ti chica ye ma̱n ne?

14 Ndahconán yahn ye:

―Hua devanó, ate ra̱hcó te a devano ma̱n ne.

Tuhme ra̱hn ye ri ye u:

―A ihyan sih che chuh ye vedeyah che chihnde iyehnse. Chitahno ye Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs. A ndevahn ye. Anduhneca̱ ndete che na̱no ye tino yahn ye, ndo cua nduco yun yahn Dihvo vo. 15 Chemin che chenun ye muhn vahchetero, rendeva ye yavena̱n Dendiohs nde ro nde ra̱hn. Dendiohs ne, conduco ye ihyan, din ye cuda̱do ihyan. 16 Ametah chuhrihn ye, nuhn ye che cheh ye ma̱n, che cuh ye ma̱n, ametah chuhrihn ye, cuahtenun ye va̱n ya̱n ma̱n, va̱n ihno ma̱n, 17 te nduhca̱ che redin ihyan cuda̱do itecuche yahn ye, riquenda ye ite, rih te nune ne, tihca̱ din Dihvo vo Jesucristo cuda̱do ihyan chahn, ndeva ye ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Ihyan chahn ne, din Dendiohs che a̱ma co yeno ye, ametah ndaconan cadino ye deh che vedera̱n ma̱n, deh che cuaco ye ma̱n.

8

Ndeh Dihvo vo Jesucristo ta̱ma sello na̱n chi ndache

1 Cuahn che ndeh Dihvo vo ta̱ma sello na̱n che chi ndache ne, co tenduh ma̱hn ura a̱ma chi dihn vahchetero. 2 Chihno min ne, ndache ángel chahn che vatendi ya̱n ye na̱n Dendiohs ne, ndihcheró che ndonda̱ ta̱h ye a̱ma trompeta queri a̱ma ye. 3-4 Tuhme nda̱ ta̱ma ángel, nda ye a̱ma cu diya̱hngua̱n che richenun cuhn, ne cuahn ye na̱n ta diya̱hngua̱n me che va na̱n Dendiohs. Ndonda̱ ta̱h ye a̱ma ndeh cuhn ca̱va che ca̱hquiya̱hn ye, ne ca̱ ya̱hme yahn ura che reva̱h ihyan yahn Dendiohs. 5 Cuahn che chihno chiche cuhn me ne, cheta̱h ángel me nducoya̱hn na̱n ta, chih ye chete cu che richenun cuhn me, ne chihtera ye numachahte iyehnse. Ndetahno nuhn ya̱hn ma̱n, chiya cuah ma̱n, chine da̱ve ma̱n, a̱ma yudo chi ma̱n.

Tive ángel chahn trompeta

6 Tuhme chahteya̱n ángel chahn ca̱va che tive ye trompeta yahn ye. 7 Cuahn che tive a̱ma ye ne, chera yun ma̱n, ya̱hn ma̱n, yun ma̱n, numachahte iyehnse, ne chihno chiche a nahn ma̱hn ya̱hn ma̱n, a nahn ma̱hn ya̱hn rahte ma̱n, nducuahn chano ma̱n.

8 Cuahn che tive ta̱ma ángel ne, a̱ma che deca̱ ro ico deca̱ ro, a̱ma riche, chenda̱hnun chete nuniya̱hn, ne a nahn ma̱hn nuniya̱hn nda̱conda̱ yun. 9 Namin ba̱rco che vatechica na̱n nuniya̱hn ne, a nahn ma̱hn va chihno ndeh, ne a nahn ma̱hn va ite che chenun te va̱n nuniya̱hn chihno chih te.

10-11 Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a chi ino ye ne, a̱ma iyon ndico che duche Ajenjo, a̱ma riche, chica na̱n ro, chera va̱n nune che va iyehnse, ne a nahn ma̱hn va ico ma̱n, va̱co nune ma̱n, nda̱conda̱ nune ya̱. A̱ma ya̱hn ihyan chih ye, din nune ya̱ me.

12 Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a chi cun ye ne, chihno a nahn ma̱hn dave yahn ya̱hn ma̱n, dave yahn iyo ma̱n, dave yahn iyon ma̱n, ne a nahn ma̱hn ya̱hn ne, chiya da̱h ma̱n, a nahn ma̱hn ya̱n ne, hua quendihco dave iyo ma̱n.

13 Tuhme ndihcheró a̱ma ángel che quechica ye deva̱n yuhne na̱n ma̱hn na̱n ro, ne chihneván che ra̱hn ye numa dito ye:

―Cheva̱h ihyan iyehnse, ¡a̱ma yah rí ca̱va ye cuahn che tive te ino ángel chahn trompeta yahn ye!

9

1 Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a chi uhn ye ne, ndihcheró a̱ma ihyan che deca̱ ro iyon deca̱ ro ye, chica ye na̱n ro, chiya ye ndiya̱hn. Ndonda̱ ta̱h ye a̱ma lla̱ve yahn infierno. 2 Ndeta̱hno che na̱hne ye ne, quenda̱h ya̱hme nduhca̱ che riquenda̱h na̱n a̱ma horno chahte, ne a̱ma chi man numachahte. 3 Va̱n ya̱hme me ne, quenda̱h ya̱hcada̱hn che chenan cuma te vederihquentiyon nduhca̱ vederihquentiyon che chenan cuma itedahn. 4 Din Dendiohs che hua cheh te chano ma̱n, ya̱ta yahn ya̱hn ma̱n, atena̱n ihyan che hua chenan sello yahn Dendiohs chata ye va che din ta̱n te nduco ye. 5 Cahnecun Dendiohs che ca̱h te ihyan chahn chete che uhn iyo, ate hua cahnecun ye che ca̱hno te ihyan. A̱ma rendih run yahn te nduhca̱ che rendih run yahn itedahn. 6 Checadinó te cuahn che conahn chemin ne, a̱ma nahn ihyan che coh ye, ate metah vederih ca̱va ye ro min, te va che co ye castigo.

7 Ya̱hcada̱hn chahn ne, a̱ma vateya̱n te nduhca̱ che rahteya̱n caba̱llo che rahn te va̱n ca̱nda. Tin te ne, chenan a̱ma na̱n che deca̱ ro corona diya̱hngua̱n deca̱ ro. Na̱n te ne, deca̱ ro na̱n ihyan deca̱ ro. 8 Yudo tin te ne, a̱ma rahno nduhca̱ yudo tin nda̱hta. Dihyon te ne, nduhca̱ dihyon león. 9 Da̱te yahn te ne, nduhca̱ cu che renun ticua sanda̱do che rendedevahn sa̱hn tihca̱. Cuahn che ra̱ te ne, a̱ma yudo rahco reche te nduhca̱ che rahco ca̱rro che rinda̱ yuhdo va̱n ca̱nda. 10 Nducodahn te ne, chendudo ya̱n yahn nduhca̱ itedahn, ne va vederihquentiyon yahn ca̱va che ca̱h te ihyan chete che uhn iyo. 11 Angel yahn infierno che ndina̱n ye yahn te. Deva̱co hebreo ne, duche ye Abadón, ne deva̱co griego ne, duche ye Apolión. Tihca̱ duche ye, te ihyan min che redecuihno ye ihyan.

12 Nduco chemin ne, a chuh a̱ma na̱n vedeyah, ate renda ca te o.

13 Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a chi a̱n ye ne, chihneván a̱ma ndudo che chica na̱n ta diya̱hngua̱n me, va̱n nduh che cun dihne te che nineta̱ve me, 14 ne ra̱hn ri ángel che cade tive ye trompeta me:

―Cuentate nduh che cun ángel che nchiche ye chihto ico chahte che duche Eufrates.

15 Angel chahn ne, chenan rino ye nde nda̱ ura min che nta̱te ye, te chenan cuma ye ntiyon che nda̱ ura min ne, va che ca̱hno ye a nahn ma̱hn va ihyan iyehnse. 16 Chihneván nduh va ya̱hn sanda̱do yahn ye che chendudo se yuhdo, ne ri se o ciento millón. 17 Ndihcheró che chenun se cu che duche coraza. Color yahn ne, cua̱h ma̱n, cue na̱n ro ma̱n, cua̱n ma̱n. Caba̱llo yahn se ne, nduhca̱ na̱n león tihchan na̱n te. Chende te ne, riquenda̱ ya̱hn ma̱n, ya̱hme ma̱n, azufre ma̱n. 18 Nduco ya̱hn ma̱n, ya̱hme ma̱n, azufre ma̱n, che riquenda̱h chende te ne, chihno te a nahn ma̱hn va ihyan iyehnse. 19 Caba̱llo chahn ne, chenan cuma te vederihquentiyon che ca̱hno te ihyan nduco chende te ma̱n, nducodahn te ma̱n. Nducodahn te ne, nduhca̱ cu tihca̱, ne nduco chemin ne, renuhn yah te ihyan.

20 Ihyan che ndevahn ye che hua chihno te ihyan ne, hua nto ino ye nunde yahn ye, quendi ye rendeva ye yavena̱n vaco chihnga̱ ma̱n, dehtenduh che redendah ma̱n ye, redin ye dendiohs yahn ye ma̱n. Dehtenduh chemichan ne, redindah ye nduco diya̱hngua̱n ma̱n, diya̱hngua ma̱n, cu cua̱n ma̱n, tu ma̱n, ya̱hn ma̱n, ne ndere chenan ndutina̱n, ate hua rona̱n, ndere chenan revan, te hua rihnevan, ndere chenan ca̱h, te hua rica. 21 Ihyan chahn ne, hua nahn ca̱hcoma̱n ye yune chihnga̱ yahn ye. Tahque ndah ye ne, quendi ye rihno ye vih ma̱n, reduco ye ma̱n, redin cuah ye ma̱n, ndere rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n.

10

A̱ma ángel nda ye a̱ma ca̱ca lihn

1 Chihno min ne, ndihcheró ta̱ma ángel che detino ye chica ye vahchetero, chiya ye ndiya̱hn. Quendihco a̱ma man nta̱hn cuaco chihto na̱n ye ma̱n, quendihco a̱ma curecuhnde nihno tin ye ma̱n. Na̱n ye ne, a̱ma diya̱hn ro nduhca̱ ya̱hn che quenan na̱n ro. Ca̱h ye ne, nduhca̱ che ro ruchiya̱hn tihca̱ ro. 2 Nda ye a̱ma ca̱ca lihn nenta̱h ye. Chihno ye ca̱h cua̱co ye na̱n nuniya̱hn, ne ca̱h cueh ye ne, chihno ye ndiya̱hn. 3 Tuhme cah ye numa dito ye, ne ndudo ye ne, nduhca̱ ndudo león cuahn che retuhche te. Cuahn che cah ye ne, chihneván ndache yune ndudo che a̱ma yudo chenun nduhca̱ che rine da̱ve. 4 Chihno min ne, a va ya̱n che dirún deh conahn ndudo chahn, ate ndaconan chihneván ta̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn nducó:

―Conun ine nduh che ndache ndudo che chihneven, ne hua diron.

5 Tuhme ángel me che nihno ca̱h ye na̱n nuniya̱hn ma̱n, ndiya̱hn ma̱n ne, ndihcheró che chenihyon ye ta̱h cua̱co ye na̱n ro, ne chihneván che ra̱hn ye:

6 ―Nde muhn nde na̱n Dendiohs, ihyan min che va ye cuahn da̱ma ma̱n, ihyan min che dendah ye na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n, nuniya̱hn ma̱n, nducuahn che va ma̱n, a nun cuahn conahn 7 ndudo yahn ye che ca̱h ye checadino ihyan profeta yahn ye, che nde hua devano ihyan ro mena̱n. Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a co ndache ye ne, conahn.

8 Tuhme ndudo che a chihneván mena̱n che chica vahchetero ne, ndaconan ra̱hn nducó:

―Cochi, cotah ca̱ca che nda ángel che nti ye na̱n nuniya̱hn ma̱n, ndiya̱hn ma̱n.

9 Tuhme cháhn na̱n ángel chicá ca̱ca me ihyan, ne ra̱hn ye ri ye u:

―Nga̱, cocheh. Ura che cheh ne, a̱ma ya̱de chihn nduhca̱ che rihn nedih yahn, ate cuihno cheh ne, ndaconda̱ ya̱.

10 Chéh ca̱ca me, ne chinahn nduhca̱ che ra̱hn ángel me ri ye u. 11 Tuhme chihneván ta̱ma ndudo che ra̱hn ri u:

―Va ca ndudo che diron yahn dehtenduh che va che cuahno co a̱ma ya̱hn ihyan, queri a̱ma nación ma̱n, nda̱ta yahn ye ma̱n, deva̱co yahn ye ma̱n, yahn che va che cuahno co ihyan ndina̱n ma̱n.

11

O ihyan che cuahndudo ye ndudo yahn Dendiohs

1 Chihno min ne, ndonda̱ tá̱h a̱ma nducoca̱de, ne chihneván che ra̱hn Dendiohs ri ye u:

―Cuedecade ya̱co chahte yáhn ma̱n, na̱n ta ma̱n. Namin codin doche ihyan che chenun ye chete, rendeva ye yavená̱n. 2 Ate hua decade cua̱hn chevah, te min ne, a ndonda̱ ta̱h sa̱hn ta̱ma nación, ne condinun condina̱hno se ya̱n yáhn chete che o raco o iyo. 3 Cuedevene te dechúh o ihyan che chenun ye tino cuan, cuahndudo ye ndudo yáhn chete che a̱ma mil quendudo o ciento ino raco ro.

4 Na̱n Ndudo yahn Dendiohs na̱n che ndirun yahn o ya̱hn olivo ma̱n, o candelero ma̱n, che vatendi na̱n Dendiohs, ihyan min che rihquentiyon ye iyehnse ne, checadinó te chemin ne, a yahn ihyan che o chahn che cuahndudo ye ndudo yahn Dendiohs. 5 Ndete che vate ihyan che nahn din ta̱n ye nduco ihyan chahn ne, quenda̱h ruchiya̱hn chende ye, ne cuihno cuco ye. Nducoya̱ca ihyan che din ta̱n ye nduco ihyan chahn ne, va che coh ye. 6 Cuahtenan cuma ihyan chahn vederihquentiyon ca̱va che din ye che hua cuan co numanahn che cuahndudo ye ma̱n, che din ye che nune ne, ndaconda̱ yun ma̱n, che din ye che cuhnde nducuahn na̱n vedeyah iyehnse adehno ura che nahn ye ma̱n. 7 Ate cuahn che a dinahn ye ntiyon che cuahtenan cuma ye ne, quenda̱h a̱ma ite ta̱n na̱n infierno, cuhma te nduco ye, ne ca̱hno te ihyan. 8 Cota̱ve ye cua̱n yune viya̱n, ya̱n chahte me na̱n che quenan ya̱h Dihvo vo Jesucristo. Na̱hn cua̱n ne, ra̱hn ihyan te ya̱n min ne, a nahn da̱ma nduco Egipto ma̱n, nduco Sodoma ma̱n. 9 Nducoya̱ca ihyan, queri a̱ma nación ma̱n, nda̱ta yahn ye ma̱n, deva̱co yahn ye ma̱n ne, ndihchero ye tena̱hn chahn chete che ino ro quenan ma̱hn, ne hua cuahnecun ye che cuehche ye. 10 Ihyan iyehnse ne, a̱ma co yeno ye cuahn che coh ihyan chahn, nde tuno dechuh a̱ma ta̱ma ye vedino yahn vih. A̱ma co yeno ye che coh ihyan chahn, te a̱ma chuhrihn ye yahn vederihquentiyon che cuahtenan cuma ye. 11 Ate cuihno ino ro quenan ma̱hn ne, ndedetuhche Dendiohs ihyan, ne nducoya̱ca ihyan che ndihchero ye ne, a̱ma dihya ye co. 12 Cahnevan ihyan chahn a̱ma ndudo che ca̱ca na̱n ro, a̱ma dito ca̱hma nduco ye:

―Cochi nchuhn.

Tuhme nducoya̱ca ihyan che hua ri rendihche ye ihyan chahn ne, ndihchero ye che nda̱ ye vahchetero va̱n man. 13 A ura min no a̱ma nuhn ya̱hn, ne a̱ma ndeh cua̱n cora vah viya̱n, coh ndache mil ihyan. Ihyan che hua coh ye ne, a̱ma dihya ye co, nde tuno ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che va ye vahchetero.

14 Nduco chemin ne, co o yune che cuhnde vedeyah, ate renda ca ta̱ma.

Na̱n che chi ndache ángel che tive ye trompeta

15 Cuahn che tive ta̱ma ángel na̱n che a chi ndache ye ne, chihneván che a̱ma yudo chenun ndudo yahn a̱ma ya̱hn ihyan vahchetero che ra̱hn tuhca̱:

Nducuahn vederihquentiyon che va iyehnse ne, a ndonda̱ ta̱h

Dihvo vo Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che dechuh ye, ndedevahn ye ihyan iyehnse ma̱n.

Dihvo vo Dendiohs ca̱hcantiyon ye numacuahn ro.

16 Tuhme nduh che ndico cun indihte chahn ne, chehntihya ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, 17 ne ra̱hn ye:

Dihve nuhn Dendiohs che a̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ne ma̱n, che va ne numacuahn ro ma̱n,

rente nuhn nundihve cuahn ndih

yahn che chihco ro ne vederihquentiyon chahte yahn ne ma̱n,

cana̱n rihquentiyon ne numa dito ne ma̱n.

18 Chi ta̱n ihyan iyehnse,

ate a nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ye ma̱n, tena̱hn man,

din ne castigo ihyan che hua ri rendihche ye ndih ma̱n,

decuihno ne ihyan che redetohnan ye iyehnse ma̱n.

A nda̱ ro che ndeva ne ihyan profeta yahn ne ma̱n,

nducoya̱ca ihyan yahn ne, a chahte o hua chahte vederihquentiyon chenan cuma ye ma̱n.

19 Tuhme vahchetero na̱n che va Dendiohs ne, ndihcheró yave na̱n che quenun ndah ndudo che ca̱h ye che ndedevahn ye ihyan yahn ye. Ura min a̱ma nuhn ya̱hn ma̱n, a̱ma chiya cuah ma̱n, a̱ma chine da̱ve ma̱n, a̱ma chera yun ma̱n.

12

Ihyan nda̱hta che cuhn ite ta̱n nduco ye

1 Va̱n ya̱hnde yáhn ne, ndihcheró che chinahn a̱ma vederihno na̱n ro. Chihnde ro a̱ma ihyan nda̱hta che deca̱ ro dave yahn ya̱hn deca̱ ro tino yahn ye ma̱n, che quenun tin ye a̱ma corona che chenan ndichio iyon ma̱n, ne cua̱hn ndiya ca̱h ye ne, quenan iyo. 2 Ihyan min ne, rah ye che a ra yah chete ye, te nda̱ ura che cuacoya̱hn ye.

3 Tuhme chihnde ro a̱ma ite ta̱n che a̱ma yu ca̱ te. Ite min ne, cua̱h te, ne chenan ndache tin te ma̱n, ndiche dihne te ma̱n. Queri a̱ma tin te ne, quenun a̱ma corona. 4 A nahn ma̱hn va iyon che chendihco na̱n ro chihtera te nde ndiya̱hn nduco nducodahn te. Chandi ya̱n te na̱n ihyan nda̱hta me ca̱va che cheh te da̱ya ye ndeta̱hn che cuhndeya̱n. 5 Ihyan nda̱hta me ne, chacoya̱hn ye a̱ma decua̱h cha̱hn che a va ca̱de che ca̱hcantiyon numachahte iyehnse. A̱ma chahte vederihquentiyon conan cuma, nde a̱ma ihyan hua co nda̱hco ndiya ye. Ate hua chi cheh te decua̱h me, te ndeva Dendiohs, chaconahn ye na̱n vederihquentiyan yahn ye. 6 Tuhme chano ihyan nda̱hta me, cuahn ye conan ye a̱ma cua̱n ya̱hn na̱n che metah duhva na̱n che a ndihcoya̱n Dendiohs. Min ca̱hcacheh ye ihyan chete che a̱ma mil quendudo o ciento ino raco ro.

7 Adive ne, Miguel nduco ángel che rihquentiyon ye ne, cuhn ye nduco ite ta̱n me ma̱n, ángel yahn te ma̱n. 8 Hua chicha te, ne ametah chi chahtenan te vahchetero nduco vih. 9 Tahque ndah ne, chaconda̱h ye ite nduco ihyan yahn te nde ndiya̱hn. Ite ta̱n me ne, a chemin che chundah, sa̱hn min che ndaconda̱ se cu ro mena̱n me ma̱n, sa̱hn min che quechica numachahte iyehnse, rihncheh se ihyan ma̱n.

10 Tuhme chihneván a̱ma ndudo vahchetero che a̱ma dito ra̱hn:

―A chihco ro Dendiohs yuhn vo vederihquentiyon chahte che quenan cuma ye, a ndero ndi che a ndedevahn ye ihyan yahn ye. Dechuh ye Dihvo vo Jesucristo, ca̱va che ndedevahn ye ihyan iyehnse, ne a nda̱ ro che ndonda̱ ta̱h ihyan min vederihquentiyon, cuana̱n ca̱hcantiyon ye. Tihca̱, te a denda chundah, sa̱hn min che ricanunde se yahn dihno vo na̱n Dendiohs nde ro nde ra̱hn. 11 Dihno vo chahn ne, nda̱hco ndiya ye vederihquentiyon yahn se, te chi chahtino ye Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ ama itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs, quendi ye cahndudo ye Ndudo Ndah yahn ye, nde hua din va̱h ye sa̱hn andahre va che coh ye. 12 Chemin che nchuhn che vate ne vahchetero ne, cuahte ne vedeyeno. Me nchuhn che vate ne iyehnse ma̱n, che vatechica ne na̱n nuniya̱hn ma̱n ne, ¡yah rí ca̱va ne!, te nducote denda chundah ne, numacuahn vedeta̱n cochi se va̱n nchuhn, ne a devano se te cuihno te neve ro me, a cuihno vederihquentiyon yahn se.

13 Cuahn che chenda̱h ite ta̱n me nde ndiya̱hn ne, quenda̱h te ihyan nda̱hta me. 14 Ate ihyan nda̱hta me ne, din Dendiohs che quenan reche ye nduhca̱ reche ihya, nduco tihca̱ ndevahn ye, ne quendihco ya̱co ye, cuahn ye ya̱hn na̱n che metah dehva. Min ca̱hcacheh Dendiohs ihyan chete che ino nduyo quenan ma̱hn. 15 Ite ta̱n me ne, tenda̱h te nune chende te ca̱va che ndo a̱ma ico, canerine ihyan nda̱hta me. 16 Ate hua dehva chi yahn ye, te chehchenun ya̱hn min, ne chera nun nune me. 17 Nduco chemin ne, a̱ma chi ta̱n ite min nduco nda̱hta me, ne cuahn te, din ta̱n te nduco nda̱ta yahn ye, ihyan chahn che redinahn ye vederihquentiyon yahn Dendiohs, ritahno ye Dihvo vo Jesucristo.

13

O ite ta̱n

1 Va̱n ya̱hnde yáhn ne, anduhneca̱ ndete che chandí chihto nuniya̱hn. Min ndihcheró a̱ma ite ta̱n che chenan ndache tin te ma̱n, ndiche dihne te ma̱n. Queri a̱ma dihne te ne, quenan a̱ma corona, ne queri a̱ma tin te ne, quenan a̱ma ndudo che chihnga̱ ra̱hn yahn Dendiohs. 2 Ite min ne, deca̱ ro ya̱hyan de ca̱ ro te. Ca̱h te ne, nduhca̱ ca̱h oso, ne chende te ne, nduhca̱ chende león. Ite ta̱n che quenda̱h te ihyan nda̱hta me ne, nda̱co te vederihquentiyon che quenan cuma te ta̱h ite che deca̱ ro ya̱hyan deca̱ ro me ca̱va che ca̱hcantiyon te menun te. 3 Ite che deca̱ ro ya̱hyan deca̱ ro me ne, a̱ma tin te ne, a̱ma yah, adeche coh te. Ate ndoyahn te, ne a̱ma rahn ino ihyan iyehnse, ne chinduco ye ite. 4 Ihyan iyehnse ne, ndeva ye yavena̱n ite ndina̱n me yahn che nda̱co te vederihquentiyon yahn te ta̱h ite che ta̱ma me. Namin ndeva ye yavena̱n ite che ndonda̱ ta̱h te vederihquentiyon me, ne ra̱hn ye yahn te:

―Metah nde a̱ma ihyan nduhca̱ te. Nde a̱ma ye hua co nda̱hco ndiya ye vederihquentiyon yahn te.

5 Namin ndonda̱ ta̱h te vederihquentiyon che ndonan ma̱n te ite ma̱n, chihnga̱ ca̱hma te yahn Dendiohs ma̱n, ne cahnecun Dendiohs che ca̱hcantiyon te chete che o raco o iyo. 6 Chihnga̱ ra̱hn te yahn Dendiohs ma̱n, nda̱hchenan te vahchetero na̱n che va ye ma̱n, ihyan yahn ye che chenun ye min ma̱n. 7 Namin cahnecun ye che cuhma te nduco ihyan yahn ye nde nda̱hco ndiya te ihyan, ne nuhnde ta̱h te vederihquentiyon che ca̱hcantiyon te nducoya̱ca ihyan iyehnse, queri a̱ma nación ma̱n, queri a̱ma nda̱ta yahn ye ma̱n, deva̱co yahn ye ma̱n. 8 Na̱n libro yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs ne, nde ro che metah cuhnde iyehnse ne, chenan ca̱ca ihyan che chenan cuma che cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro, ne nducoya̱ca ihyan che hua chenan che duche ye na̱n libro me ne, ndeva ye yavena̱n ite min.

9 Nducoya̱ca nchuhn, cuendedecadino ndah ne yahn ndudo che ca̱hmá. 10 Cuedevano ne te nducoya̱ca ihyan che din ye preso ihyan chena̱hn ne, namin va che co ye preso, ne ihyan che ca̱hno ye ihyan ne, namin nduco vederih min va che coh ye. Chemin che ihyan yahn Dendiohs ne, nahn che cuahtenan cuma ye vedechahtino ma̱n, nahn che quendi ye cotahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n.

11 Chihno min ne, ndihcheró ta̱ma ite ta̱n che quenda̱h ro te ndiya̱hn. Ite min ne, chenan o dihne te che deca̱ ro dihne itecuche lihn deca̱ ro, ne numacuahn vedeta̱n rah ta̱ te. 12 Quenan cuma te vederihquentiyon yahn ite che chi yah tin me, ne redinahn te yahn te, nde redin te fuerza ihyan iyehnse che ndeva ye yavena̱n ite min. 13 Redin te vederihno rahte nde redin te che ra ya̱hn che rica na̱n ro, rendihchero ihyan. 14 Ite ndina̱n me, ite min che ndoyahn te che nda̱ca yah tin te nduco espa̱da ne, ca̱h yune te che din ite che ta̱ma me vederihno, ne nduco chemin chihncheh te ihyan iyehnse, chinun te ihyan che nta̱ve ye ite ndina̱n me. 15 Cuahn che a nta̱ve ye ite che ndinan me ne, ndonda̱ ta̱h ite che ta̱ma me vederihquentiyon che din te che conun ico ma̱n, che co ca̱hma ma̱n, ne ca̱hcantiyon te che coh ihyan che hua ndeva ye yavena̱n. 16 Chihquentiyon te che ihyan che rinduco ye ite, nde checa̱hya nde checune, ihyan cuihca ma̱n, ihyan cheva̱h man, ihyan che redin ye ntiyon yahn ihyan ma̱n, ihyan che redin ye ntiyon yahn ma̱n ye ma̱n, che conan ca̱de yahn ite ndina̱n yahn te ta̱h cua̱co ye o chata ye. 17-18 Nde a̱ma ihyan hua co cua ye, nde hua co ndihcue ye, ndete che hua quenan ca̱de yahn te ihyan. Ca̱de min ne, número a̱n ciento quenan ino raco a̱n, ne nahn che ndedecadino nchuhn nduco cuda̱do ca̱va che conahn ne deh conahn.

14

Ihyan che a̱ma ciento quenan o raco cun mil chahn ne, chita ye a̱ma himno ra, ndeva ye yavena̱n Dendiohs

1 Chihno min ne, ndihcheró Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs, nti ye tingüete che duche Sion, ne nduco ye ihyan che a̱ma ciento quenan o raco cun mil chahn che chenan ca̱de chata ye che duche Dihvo vo ma̱n, Chido vo Dendiohs ma̱n. 2 Chihneván che ri ihyan arpa, ne a̱ma yudo chenun che ca na̱hn na̱hn rahco ma̱n, nduhca̱ che rine da̱ve ma̱n. 3 Tuhme cana̱n rita ihyan chahn a̱ma himno ra na̱n va Dendiohs, min na̱n che chenun nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, nduh che ndico cun indihte chahn ma̱n. Nde a̱ma ihyan hua co conun ino ye himno min, atena̱n ihyan che a̱ma ciento quenan o raco cun mil chahn che ndedevahn Dendiohs ihyan va̱n ihyan iyenhse. 4 Ihyan che a̱ma ciento quenan o raco cun mil chahn ne, hua chahtenan cuma ye nda̱hta. A ihyan chahn mena̱n vihca che ndihco vih Dendiohs ihyan ca̱va che din ye ntiyon yahn ye ma̱n, ntiyon yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n. Rinduco ye Dihvo vo na̱n ntiyon yahn ye adecotino che quechica ye. 5 Ihyan chahn ne, hua nte ye nde a̱ma ndudo cuendo, dave yavena̱n ye na̱n Dendiohs.

Ino ángel

6 Chihno min ne, ndihcheró a̱ma ángel che quechica ye deva̱n yuhne menda̱hn na̱n ro, nda ye vederihquentiyon che cuahndudo ye Ndudo Ndah yahn Dihvo vo Jesucristo, cahnevan nducoya̱ca ihyan iyehnse, queri a̱ma nación ma̱n, nda̱ta yahn ye ma̱n, deva̱co yahn ye ma̱n. 7 Ra̱hn ángel me numa dito ye:

―Cuenevahnecun nchuhn Dendiohs, ihyan min che dendah ye na̱n ro ma̱n, iyehnse ma̱n, nuniya̱hn ma̱n, va̱co nune ma̱n. Cuendeva ne yavena̱n ye, te a nda̱ ro che techeca̱de ye.

8 Tuhme quenda̱h yahn ta̱ma ángel, ne ra̱hn ye:

―Ihyan ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte ne, a denda ye. Ihyan chahn ne, ndere chahtechica ye, chahtendihco ye nunde, nde tihyon yune ye ihyan numachahte iyehnse che dama chi ye nduco ye. Ate ma̱n ne, a denda ye.

9 Quenda̱h yahn ta̱ma ángel na̱n che chi ino ye, ne a̱ma dito ra̱hn ye:

―Ihyan che ndeva ye yavena̱n ite ta̱n che ndina̱n me ma̱n, che ndeva ye yavena̱n che nta̱ve ye che conan menun te ma̱n, che cuahnecun ye che conan ca̱de yahn te ta̱h ye o chata ye ma̱n ne, 10 numacuahn vedeta̱n din Dendiohs castigo ihyan, cuahtenun ye va̱n ruchiya̱hn che riche nduco azufre. Na̱n Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino ma̱n, na̱n ángel yahn Dendiohs ma̱n ne, va che co ihyan chahn castigo yah. 11 Cuahn da̱ma cuahtenun ye min va̱n ruchiya̱hn, chuhrihn ye nde ro nde ra̱hn.

12 Chemin che ihyan yahn Dendiohs, ihyan chahn che renevahnecun ye vederihquentiyan yahn ye ma̱n, riquendi ritahno ye Dihvo vo Jesucristo ma̱n ne, nahn che cuahtenan cuma ye vedechahtino.

13 Tuhme chihneván a̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn ri u:

―Codiron tuhca̱: “A̱ma ndah ro yahn tena̱hn che chitahno ye Dihvo vo Jesucristo cuahn che chahtenan ye iyehnse.” Namin codiron ndudo cuh che ra̱hn Vaco Ndah yahn Dendiohs: “Ma̱n ne, cuahte tuhno ye, a quenan na̱n che din ye ntiyon yahn Dendiohs, chahtenan ye iyehnse. Nducote runeca̱de chahtenan ye min ne, ma̱n ne, a̱ma ndah ro yahn ye.”

Nda̱ ro che cuhnde ca̱de yahn nducoya̱ca ihyan

14 Tuhme ndihcheró a̱ma man cua, ne mena̱n man me ne, va ihyan min che rinduco ye nducoya̱ca ihyan. Quenun tin ye a̱ma corona diya̱hngua̱n, ne nda ye a̱ma hoz che a̱ma can. 15 Ura min chica ta̱ma ángel vahchetero na̱n va Dendiohs, ne numa dito ye ra̱hn ye ri ye ihyan min:

―A nda̱ ro che ndeva̱hn ne ndute nda̱ta che va iyehnse. Cuica ne trigo, cuenedin da̱ma ne, te a va ya̱n.

16 Tuhme ihyan che va ye na̱n man me ne, chica ye trigo nduco hoz yahn ye, nedin da̱ma ye.

17 Chihno min ne, chica ta̱ma ángel vahchetero na̱n va Dendiohs, ne namin nda ye a̱ma hoz che a̱ma can. 18 Tuhme ángel che redin ye cuda̱do ya̱hn na̱ta me ne, chica ye min, ne numa dito ye ra̱hn ye ri ye ángel che nda ye hoz me:

―Cotah hoz yehn, ne cuique ndute yahn dihyo uva che va iyehnse, te a nine.

19 Dinahn ángel me, ne chica ye duhndo uva nduco hoz yahn ye, chih ye chete tanque na̱n che va che cuhno. Checadinó te che cuhno uva chahn ne, conahn nduhca̱ che din Dendiohs castigo yah ihyan nunde. 20 Ndihcheró che chihno uva chahn cua̱hn chihto ya̱n Jerusalén. Cuahn che ndo ya tanque me ne, dema̱n yun ndiquenda̱h, chetuhn nta̱hn cuaco chihto tanque me tenduh ino ciento kilometro, ne che ya̱no ne, rehche a̱ma caba̱llo va̱n yun me rahn nde na̱n freno yahn te.

15

Ndache ángel che chenan cuma ye vederihquentiyon che din ye castigo ihyan iyehnse

1 Chihno min ne, ndihcheró che chinahn ta̱ma vederihno chahte. Chihnde ro ndache ángel che chenan cuma ye vederihquentiyon che din ye castigo ihyan iyehnse. Nduco chemin ne, cuihnonan vedeyah che numacuahn vedeta̱n ca̱h Dendiohs ihyan.

2 Tuhme ndihcheró na̱n che deca̱ ro tuyuno deca̱ ro me che chahte nduhca̱ a̱ma vine. A̱ma diya̱hn ro nduhca̱ ruchiya̱hn. Chihto min ne, vatendi ihyan che hua nevahnecun ye ite ta̱n me ma̱n, che nenta̱ve ihyan yahn te menun te ma̱n, che hua cahnecun ye che conan ca̱de yahn te ihyan ma̱n. Nda queri a̱ma ye arpa che a neca̱h Dendiohs ihyan, 3 ne rita ye himno che dirun Moisés, ihyan min che din ye ntiyon yahn Dendiohs ma̱n, dirun Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs ma̱n. Himno me ne, tuhca̱:

Dihve nuhn Dendiohs, ndih che a̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ne,

¡a̱ma nda̱hca̱ nducuahn che din ne!

A ndih che rihquentiyon ne nducuahn nación.

¡A̱ma runeca̱de ne na̱n vederihquentiyon yahn ne!

4 Dihve nuhn, nducoya̱ca ihyan renevahnecun ye ndih, rendeva ye yavenan ne.

Atena̱n ndih che ndah, te ndiyu ihyan nunde ndih.

Ihyan nducuahn nación nda̱ ye na̱n ne, ndeva ye yavena̱n ne,

te a ndero ndi che a̱ma runeca̱de ne na̱n vederihquentiyon yahn ne.

5 Chihno min ne, min vahchetero ndihcheró che na̱ne vah tino na̱n che riya Dendiohs ro mena̱n. 6 Namin ndihcheró che quenda̱h ndache ángel, nda queri a̱ma ye vederihquentiyon che din ye che chuhrihn ihyan ro che cuihno iyehnse. Chenun ye tino cua che tuno diya̱hn ro ma̱n, chenun ticua ye cinturón diya̱hngua̱n ma̱n. 7 Tuhme a̱ma cha che deca̱ ro ite deca̱ ro me, ca̱h a̱ma cuh diya̱hngua̱n queri a̱ma ye. Nduh che ndache cuh chahn ne, chenun a̱ma na̱n nune, ne nduco chemin ne, numacuahn vedeta̱n din Dendiohs castigo ihyan iyehnse. 8 Ura min a̱ma chito ya̱hme na̱n che quenun Dendiohs, ne nduco chemin chihnde ro che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye. Nde a̱ma ihyan hua co nda̱ ye min nde cuihno co ihyan iyehnse castigo yah, din ángel che ndache chahn.

16

Ndache ángel nda ye a̱ma cuh queri a̱ma ye

1 Tuhme chihneván ndudo che a̱ma yudo chenun vahchetero che ra̱hn ri nduh che ndache ángel chahn:

―Cuahn ca a̱ma ca a̱ma nchuhn, nda̱hco ya ne nune che chenun cuh yahn ne min iyehnse.

2 Cuahn che cuahn a̱ma ye, nda̱hco ya ye cuh yahn ye ne, nducoya̱ca ihyan che chenan ca̱de yahn ite ta̱n me ihyan ma̱n, che rendeva ye yavenan che nenta̱ve ihyan yahn te menun te ma̱n ne, quenda̱h a̱ma yute che a̱ma yah ihyan.

3 Cuahn che cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi o ye ne, nda̱hco ya ye cuh yahn ye na̱n nuniya̱hn, ne ndaconda̱ yun nduhca̱ yun yahn tena̱hn, chih nducoya̱ca na̱n ite che chenun te.

4 Cuahn che cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi ino ye, nda̱hco ya ye cuh yahn iyehnse ne, nducuahn ico ma̱n, va̱co nune ma̱n, ndaconda̱ yun. 5 Tuhme ángel che va ta̱h ye vederihquentiyon che din ye cuda̱do nune ne, ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ne chihneván che tuhca̱ ra̱hn ye:

―Dihvé Dendiohs che va ne numacuahn ro, ndiyu ihyan nunde ndih. Redin yahn che din ne castigo ihyan sih tihca̱, cuh ye yun, 6 te a ihyan sih che chihno ye ihyan yahn ne ma̱n, profeta yahn ne ma̱n, chihtera ye yun yahn ye.

7 Namin chihneván ta̱ma ndudo che chica na̱n ta min vahchetero che ra̱hn:

―Dihve nuhn Dendiohs che a̱ma yudo vederihquentiyon che quenan cuma ne, cua̱co ra̱hn ye, te numa cua̱co techeca̱de ne yahn ihyan sih.

8 Cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi cun ye, nda̱hco ya ye cuh yahn ye na̱n ya̱hn che quendihco na̱n ro, ne quenan cuma ya̱hn me vederihquentiyon che ca̱hcaya̱hn ihyan iyehnse. 9 A̱ma chiche nducoya̱ca ye, ate nde nduco nduh hua nto ino ye nunde yahn ye, nde hua ndeva ye yavena̱n Dendiohs, ihyan min che va ta̱h ye vederihquentiyon che din ye castigo ihyan. Tahque ndah ye ne, chihnga̱ ra̱hn ihyan chahn yahn ye.

10 Cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi uhn ye, nda̱hco ya ye cuh yahn ye na̱n che va ite ta̱n me rihquentiyon te, ne chi man mumachahte na̱n che rihquentiyon te. Nducoya̱ca ihyan ne, nde tuno racondi ye, reca̱h dihyon ye chihya ye, te a̱ma reta̱h yah ihyan. 11 Ra̱hva ye yahn Dendiohs yahn che rechuhrihn ye che ra yah ihyan ma̱n, che chenan yute ihyan ma̱n. Nde tah hua nda̱ yahn ye che nto ino ye nunde yahn ye.

12 Cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi a̱n ye, nda̱hco ya ye cuh yahn ye chete ico chahte che duche Eufrates, ne tihnan ico me, ndo a̱ma yune ca̱va che chuh a̱ma ya̱hn rey che chica ye cua̱hn na̱n che riquenda̱ ya̱hn. 13 Tuhme ndihcheró ite ta̱n che ndina̱n me ma̱n, ite ta̱n che quenda̱h va̱n nune ma̱n, ite ta̱n che quenda̱h ro ndiya̱hn, che redin ca̱ te che rahndudo te Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. Chende queri a̱ma ite chahn ne, quenda̱h a̱ma vaco chihnga̱ che deca̱ ro ya̱hva deca̱ ro. 14-16 Vaco chihnga̱ chahn ne, redin vederihno, ne rahn numachahte iyehnse che renedin da̱ma nducoya̱ca rey a̱ma cua̱n che duche Armegedón che deva̱co hebreo, ca̱va che cuhma ye ro che techeca̱de Dendiohs, ihyan min che a̱ma chahte vederihquentiyon quenan cuma ye.

Tuhme chihneván ndudo che ra̱hn Dihvo vo Jesucristo tuhca̱:

―Cuihco nchuhn cuda̱do che ca̱hmá nduco ne. U ne, adena̱n ndá̱ nduhca̱ che renda̱ sa̱hn duco ura che hua vateya̱n ihyan. A̱ma ndah ro yahn nchuhn ndete che vateya̱n ne ro min ma̱n, ndete che dave yavena̱n ne ma̱n.

17 Cuahn ta̱ma ángel na̱n che chi ndache ye, nda̱hco ya ye cuh yahn ye deva̱n yuhne, ne chihneván a̱ma ndudo che chica vahchetero na̱n va ihyan ndina̱n me. A̱ma dito ra̱hn tuhca̱:

―A chinahn vedeyah che nda nduh che ndache ángel chahn.

18 Tuhme chiya cuah ma̱n, chine da̱ve ma̱n, a̱ma yudo chi ma̱n, a̱ma nuhn ya̱hn ma̱n. Nde tahque ca dito ca nuhn che co cuahn che nuhn ro che vate ihyan iyehnse. 19 Ya̱n che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte ne, ndah, chi ino ndi. Namin nducuahn ya̱n rahte numachahte iyehnse ne, chihno ndora. Tuhme numacuahn vedeta̱n din Dendiohs castigo yah ya̱n min che nduhca̱ Babilonia. 20 Nducuahn ico rahte che vate iyehnse ma̱n, che vate chete nuniya̱hn ma̱n ne, chihno ndora. 21 Namin chera yun va̱n ihyan iyehnse. A̱ma rahte, i tenduh o raco kilo queri a̱ma. Tuhme a̱ma chihnga̱ ra̱hn ye yahn Dendiohs yahn castigo yah che chera yun me.

17

Ta̱hn che a̱ma ndere quechica me

1 Chihno min ne, ndihcheró a̱ma cha ángel che nda ye nduh che ndache cuh chahn, ne ra̱hn ye ri ye u:

―Cochi ndihchero castigo che co ta̱hn che a̱ma ndere quechica me che va te na̱n nuniya̱hn. 2 Rey che vate se iyehnse ne, ndere chahtenan se nduco te, ne nducoya̱ca ihyan iyehnse ne, quendi ye yune chihnga̱ yahn te.

3 Tuhme din Vaco Dendiohs che chihnó che quenda a̱ma ángel u a̱ma cua̱n ya̱hn na̱n che metah duhva. Min ndihcheró ta̱hn ndere quechica me, quendudo te a̱ma ite ta̱n che cua̱h te ma̱n, che chenan ndudo che chihnga̱ ra̱hn yahn Dendiohs numachahte te ma̱n. Chenan ndache tin te ma̱n, ndiche dihne te ma̱n. 4 Ta̱hn ndere quechica me, quenun te a̱ma tino mora̱do ma̱n, cua̱h ma̱n, ne necuco te diya̱hngua̱n ma̱n, tu diya̱hn ma̱n, perla ma̱n. Nda te a̱ma va̱so diya̱hngua̱n ndito dehtenduh che chihnga̱, rihco ro nunde yahn te che ndere quechica te. 5 Na̱n chata te ne, quenan che duche te che nde a̱ma ihyan hua renahn ye, ndirun tuhca̱: “Ya̱n che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte. Ya̱n che chihnde nducuahn nunde chihnga̱, quendi ya̱n chena̱hn.” 6 Checadinó che ndehda̱me te yun yahn ihyan yahn Dendiohs che cahndudo ye Ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo, ne a̱ma cuahn inó chi yahn chemin. 7 Tuhme ra̱hn ángel me ri ye u:

―Hua ca̱hn ine co. Té che cadine deh conahn yahn ta̱hn min ma̱n, ite che quendudo te ma̱n, deh conahn yahn ndache tin te ma̱n, ndiche dihne te ma̱n. 8 Ite min ne, quenan te iyehnse ro mena̱n, ne chih te. Ate ntuche te, ne a nun va che ca̱ca te na̱n che quenun chiche te, nda̱ tun te iyehnse numanahn che ametah din Dendiohs castigo ite, conun te va̱n ruchiya̱hn cuahn da̱ma. Nducoya̱ca ihyan che hua chenan ca̱ca ye na̱n lista yahn Dendiohs nde ro che metah cuhnde iyehnse ne, a̱ma ca̱hn ino ye che ndaconan ndihchero ye ite, te quenan te iyehnse ro mena̱n, ne chih te, ate ndaconan ntuche te.

9 ’Codiron chu ca̱va ihyan che ndedecadino ye nduco cuda̱do: Che ndache tin ite min ne, conahn che ndache ico na̱n che va ya̱n min che quenan che duche chata ta̱hn min. 10 Namin che ndache tin te ne, conahn che ndache rey. Uhn rey chahn ne, a chih se, ta̱ma se na̱n che chi a̱n se ne, rihquentiyon ca se, ne ta̱ma se na̱n che co ndache se ne, metah conda̱ ta̱h se vederihquentiyon. Cuahn che conda̱ ta̱h se vederihquentiyon ne, hua ra̱hn conan se. 11 Me ite ta̱n me che chih te, ne ntuche te, ite min che va che co te castigo va̱n ruchiya̱hn ne, conahn ta̱ma rey na̱n che co nine se che cuhnde ta̱h se ntiyon che chahtenan sa̱hn che ndache chahn.

12 ’Me che ndiche dihne te ne, conahn che ndiche rey che coma̱n cuahte se, cuahtenan cuma se vederihquentiyon a̱ma ura da̱ma nduco ite ta̱n me. 13 Sa̱hn chahn ne, co da̱ma ndudo yahn se nduco vih, conan se ite ta̱n me. 14 Cuahtecuhma se nduco Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs. Ate nda̱hco ndiya ye sa̱hn, te ihyan min ne, tahque yudo vederihquentiyon yahn ye che co nducoya̱ca rey ma̱n, ihyan yudo ihyan rahte ma̱n. Ihyan che nduco ye ihyan ne, a tenda̱hnun Dendiohs ihyan, nedin yahn ye ihyan. Ihyan chahn ne, redinahn ye ndudo yahn ye.

15 Namin ra̱hn ángel me ri ye u:

―Nuniya̱hn na̱n che va ta̱hn che ndere quechica me ne, conahn ihyan numachahte iyehnse, nducuahn nación ma̱n, nda̱ta ya̱hn ye ma̱n, deva̱co yahn ye ma̱n. 16 Nduh che ndiche rey che conahn yahn dihne ite ta̱n me ne, condinun condina̱hno se ya̱n min che nduhca̱ Babilonia, cahnevi se nducuahn dehtenduh che va, cuihno ndahtera se, ca̱hquiya̱hn se. 17 Tihca̱ din se, te ma̱n Dendiohs ca̱hma nun ye chete chedave se che dinahn se che nahn ye. Chemin che coda̱ma ndudo yahn se nduco vih, conan se ite ta̱n me nde che conahn nduhca̱ che ra̱hn Dendiohs. 18 Nda̱hta ndere quechica me ne, conahn ya̱n min che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte ma̱n, na̱n che renda̱hco ndiya nducoya̱ca rey yahn numachahte iyehnse ma̱n.

18

Chihnonan yahn ya̱n che nduhca̱ ya̱n Babilonia

1 Chihno min ne, ndihcheró ta̱ma ángel che numacuahn vederihquentiyon chica ye vahchetero, ne a̱ma quendihco dave numachahte iyehnse ura che chiya ye. 2 A̱ma dito ra̱hn ye tuhca̱:

―A chihnonan yahn ya̱n min che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte. Ma̱n ne, min nedin va̱co vaco chihnga̱ ma̱n, rahte ya̱hda chihnga̱ ma̱n. 3 Tihca̱ chahno chi, te ihyan ya̱n min ntihyon yune ye ihyan yahn nducuahn nación che ndere cuahtechica ye, cuahtendihco ye nunde. Namin nducoya̱ca rey yahn numachahte iyehnse ne, da̱ma chi ye nduco ihyan ya̱n min, ne va̱n nunde yahn ihyan chahn ne, chi cuihca nducoya̱ca sa̱hn rendihcue.

4 Tuhme chihneván ta̱ma ndudo che chica vahchetero che ra̱hn tuhca̱:

―Nducoya̱ca nchuhn ihyan yáhn, cuendiquenda̱h ne ya̱n min ca̱va che hua da̱ma co ne nduco ihyan ya̱n min ma̱n, ca̱va che hua nduco ne co ne castigo che co ihyan chahn ma̱n, 5 te ihyan chahn ne, a decuihta nduh ye nunde yahn ye, ne a nda̱ ro che dín castigo ihyan. 6 Ma̱n ne, va che chuhrihn ye nduhca̱ che ca̱h rihn ye ihyan chena̱hn, nde condudona̱n ca chuhrihn ye, nedihve ye nunde yahn ye. Nde tahque chuhrihn ma̱n ye che co che din ye che chuhrihn ihyan chena̱hn. 7 Va che a̱ma chuhrihn ye, co ye castigo yah, yahn che numacuahn vedeya̱de chahte ye iyehnse, ne numa ino ye ndere chahtechica ye, chahtendihco ye nunde. Ihyan chahn ne, ndedecadino ye che ametah duhva nduhchan ye. Hua dehva co yahn ye, nde hua vatema̱n ye, che ra̱hco ye. 8 Chemin che ndo da̱ma nducuahn castigo che co ye. Chuhrihn ye ma̱n, ndihche ye cuico ma̱n. Cuihno coh ye, nde cuihno cuco ya̱n va̱co ye. Tihca̱ va che cuahno co ye, te a Dihvo vo Dendiohs che din ye castigo ihyan, ne ihyan min ne, a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye.

9 Nducoya̱ca rey yahn numachahte iyehnse che da̱ma chi ye nduco ihyan chahn, chahtendihco ye nunde ne, ndihchero ye che cuihnonan yahn ihyan chahn, cuihno cuco ya̱n va̱co ye, ne a̱ma conda̱che ye, nde cuaco ye. 10 Nde hua nahn ndedecadino ye yahn castigo me, che va̱h ye, ne ca̱hma ye:

―¡A̱ma yah ri nuhn ca̱va nchuhn! Ya̱n va̱co ne che nduhca̱ ya̱n Babilonia, a̱ma chi na̱n chi chahte ro mena̱n, ate ma̱n ne, a̱ma yune no chihno ndo iya, din Dendiohs castigo.

11 Namin nducoya̱ca sa̱hn rendihcue ne, conda̱che se, nde cuaco se ca̱va ya̱n min, te ametah nda̱ca duh che cua dehtenduh yahn se: 12 diya̱hngua̱n ma̱n, diya̱hngua ma̱n, tu diya̱hn ma̱n, perla ma̱n, nducuahn na̱n tino ndah, tino mora̱do ma̱n, tino cua̱h ma̱n, nducuahn na̱n ya̱hn che ndah ran ma̱n, ya̱hn ndah ma̱n, dehtenduh che ndindah nduco marfil ma̱n, cu ma̱n, cu cua̱n ma̱n, tu che duche mármol ma̱n, 13 canela ma̱n, ndute da̱n ma̱n, cuhn ma̱n, yuneda̱n che duche mirra ma̱n, nuneda̱n ma̱n, vino ma̱n, aceite ma̱n, yune pa̱n ma̱n, trigo ma̱n, ite dito ma̱n, itecuche ma̱n, caba̱llo ma̱n, ca̱rro ma̱n, nde ihyan che rendihcue se ma̱n. 14 Ndedecadino se: “¡Tiya ihyan che a̱ma chenan cuma vedecuihca me! ¡Tiya ihyan che a̱ma renan ino dehtenduh che ndah me!”

15 Nducoya̱ca sa̱hn che chi cuihca se ya̱n min, ndihcue se dehtenduh ne, nde hua nahn ndedecadino se yahn castigo che chi ihyan chahn, che va̱h se. A̱ma conda̱che se, nde cuaco se, 16 ne ca̱hma se:

―¡A̱ma ri nda̱che nuhn ca̱va ya̱n min! Ro mena̱n me ne, a̱ma chi na̱n chi chahte, a̱ma chihnde vedecuihca. Nduhca̱ a̱ma nda̱hta che a̱ma nendeva ca te nduco tino ndah, tino mora̱do ma̱n, tino cua̱h ma̱n, che nenecuco te diya̱hngua̱n ma̱n, tu diya̱hn ma̱n, perla ma̱n ne, tihca̱ ya̱n min. 17 Ate ma̱n ne, a̱ma yune no chihnonan yahn vedecuihca me.

Nducoya̱ca sa̱hn rica̱hca ba̱rco ma̱n, sa̱hn ndina̱n yahn se ma̱n, ihyan che nda se chede ma̱n, nducoya̱ca sa̱hn chena̱hn che redin se ntiyon na̱n nuniya̱hn ma̱n, chan yahn se, 18 ndihchero se ura che riche. Neca̱hco yah se, ne ra̱hn se numa dito se:

―Ro mena̱n me, ¡a̱ma chi na̱n chi chahte ya̱n ca̱h! ¡Nde a̱ma ya̱n nduhca̱!

19 Chih se yune ya̱hn va̱n yudo tin se, raco se ma̱n, rah ra̱n se ma̱n, ne ra̱hn se numa dito se:

―Ro mena̱n me ne, ¡a̱ma chi na̱n chi chahte ya̱n ca̱h! Min chi cuihca nducoya̱ca sa̱hn che va ba̱rco yahn se, techeca̱n se dehtenduh na̱n nuniya̱hn. Ate ma̱n ne, a̱ma yune no chihnonan yahn. ¡A̱ma yah ri nuhn ca̱va!

20 Me nchuhn, che chenun ne vahchetero ma̱n, nchuhn ihyan apóstol ma̱n, nchuhn che rahndudo ne Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, nchuhn ihyan yahn Dendiohs ma̱n, cuahte yeno ne, te techeca̱de Dendiohs yahn ne, din ye castigo ihyan ya̱n min.

21 Tuhme a̱ma ángel che a̱ma dito ye ne, cheta̱h ye a̱ma tu nduhca̱ a̱ma tu yudo, chihnun ye va̱n nuniya̱hn, ne ra̱hn ye:

―Tihca̱ cuahno co ya̱n che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte, ne ametah ndaconan ndihchero ihyan. 22 Ametah ndaconan cuahco arpa ma̱n, flauta ma̱n, trompeta ma̱n, ya̱n min. Ametah ndaconan cuahte ihyan redin ntiyon, nde metah ndaconan cuahco molino. 23 Ametah ndaconan co ro ya̱hn, ametah ndaconan cuahte vihco ihyan che rihneva̱co ye. Andahre ro mena̱n me a̱ma chi cuihca sa̱hn rendihcue ya̱n min ma̱n, andahre a̱ma chihncheh ihyan ya̱n min ihyan nación chena̱hn, ntihyon yune ye ihyan che ndere cuahtechica ye, cuahtendihco ye nunde, ate ma̱n ne, a chihnonan yahn.

24 Ihyan ya̱n min ne, ndehda̱me ye yun yahn ihyan che cahndudo ye Ndudo yahn Dendiohs ma̱n, ihyan yahn Dendiohs ma̱n, che chih ye ya̱n min, numachahte iyehnse ma̱n.

19

1 Chihno min ne, chihneván che a̱ma dito ra̱hn a̱ma ya̱hn ihyan che chenun ye vahchetero:

―Ndeva vo yavena̱n Dendiohs yuhn vo, te a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye, ne ndedevahn ye uvo. 2 Retecheca̱de ye numa cua̱co, ne din ye castigo ihyan ya̱n che nduhca̱ ya̱n Babilonia che a̱ma chi na̱n chi chahte. Ihyan chahn ne, retihyon yune ye nducoya̱ca ihyan iyehnse che ndere cuahtechica ye, cuahtendihco ye nunde. Ate ma̱n ne, din Dendiohs castigo ihyan, yahn che chihno ye ihyan yahn ye.

3 Ndaconan ra̱hn ihyan chahn che chenun ye vahchetero:

―Ndeva vo yavena̱n Dendiohs, te ya̱n min ne, cuco cuahn da̱ma.

4 Tuhme nduh che ndico cun indihte chahn ma̱n, nduh che cun che deca̱ ro ite deca̱ ro me ma̱n, chehntihya ye, ndeva ye yavena̱n Dendiohs che va ye na̱n che rihquentiyon ye, ne ra̱hn ye:

―¡Tihca̱ co! ¡Ndeva nuhn yavena̱n ne!

5 Ura min chihneván a̱ma ndudo che chica na̱n va ye, che ra̱hn tuhca̱:

―Nducoya̱ca nchuhn, nde ihyan ndina̱n ma̱n, nde ihyan chena̱hn ma̱n, che renevahnecun ne Dendiohs yuhn vo, redin ne ntiyon yahn ye ne, cuendeva ne yavena̱n ye.

Dihvo vo Jesucristo ne, ndeva ye ihyan yahn ye

6 Chihno min ne, chihneván a̱ma ndudo che a̱ma yudo chenun, nduhca̱ cuahn che a̱ma rahco ico ma̱n, a̱ma rine da̱ve ma̱n. Ndudo min ne, ndudo yahn a̱ma ya̱hn ihyan che ra̱hn ye tuhca̱:

―Ndeva vo yavena̱n Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye, te a cana̱n rihquentiyon ye numacuahn vedeyudo. 7-8 Ndeva vo yavena̱n ye numacuahn vedeyeno, te Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs ne, a nda̱ ro che ndeva ye ihyan yahn ye. Ihyan chahn ne, anduhneca̱ a̱ma ta̱hn che neneva ca te tino cua che nde tuno diya̱hn ro, che a va ya̱n te che cahneva̱co te. Tihca̱, te a vate ya̱n ye, chenun ye tino cua ca̱va che ndeva Dihvo vo ihyan. Che chenun ye tino cua ne, conahn che a ihyan yahn Dendiohs ihyan, a dave yavena̱n ye.

9 Tuhme ra̱hn ángel me ri ye u:

―Codiron tuhca̱: “A̱ma ndah ro yahn ihyan che ndeva Dihvo vo Jesucristo ihyan.”

Namin ra̱hn ye ri ye u:

―Nducuahn dehtenduh che rá̱hn rí di ne, a ma̱n Dendiohs chihquentiyon ye.

10 Tuhme chehntihyá na̱n ángel me ca̱va che ndevá yavena̱n ye. Ate ra̱hn ye ri ye u:

―Hua din tihca̱, te u ne, anduhneca̱ nchuhn che redin ne ntiyon yahn Dendiohs, riquendi ne numa ino ne, ritahno ne ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo. ¡Cuendeva yavena̱n Dendiohs!

Cuedevano nchuhn te ihyan che rahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ne, ndiyu che cuande yahn ma̱n ye che rahndudo ye, te a ma̱n Dendiohs che rihquentiyon ye ihyan.

Ihyan che quendudo ye caba̱llo cua

11 Chihno min ne, ndihcheró che quendah vahchetero, ne chihnde ro a̱ma caba̱llo cua. Ihyan che quendudo ye ite ne, duche ye Ihyan Che Redinahn Ye Ndudo Yahn Ye ma̱n, Ihyan Che Numa Cua̱co Quechica Ye ma̱n. Ihyan min ne, retecheca̱de ye numa cua̱co, renda̱hco ndiya ye ihyan che rendihche ta̱n ye Dendiohs. 12 Ndutina̱n ye ne, a̱ma riya nduhca̱ ruchiya̱hn. A̱ma ndeh corona chendudo tin ye, ne chata ye ne, ndirun che duche ye che atena̱n ma̱n ye renahn ye. 13 Quenun ye a̱ma tino che a̱ma chenan yun, ne duche ye Ndudo yahn Dendiohs. 14 Nda ye a̱ma ya̱hn ángel che cuhma ye. Ihyan chahn ne, chenun ye a̱ma na̱n tino ndah che cua cuche, chendudo ye caba̱llo cua. 15 Ihyan ndina̱n me ne, quetah chende ye a̱ma espa̱da che a̱ma can, ne nduco chemin ne, nda̱hco ndiya ye ihyan yahn nducuahn nación. Ca̱hcantiyon ye ihyan numacuahn vedeyudo, ne din ye castigo yah ihyan numacuahn vedeta̱n nduhca̱ che nahn Dendiohs, ihyan min che a̱ma chahte vederihquentiyon yahn ye. 16 Na̱n tino yahn ye ma̱n, na̱n dihma ye ma̱n, ndirun tuhca̱: “Rey che tahque yudo vederihquentiyon yahn ye che co nducoya̱ca rey ma̱n, ihyan yudo ihyan rahte ma̱n.”

17 Tuhme ndihcheró a̱ma ángel che nti ye na̱n quendihco ya̱hn. A̱ma dito cah ye yahn nducoya̱ca ya̱hda che reh te yute:

―Menchi nchuhn, cuendo da̱ma ne, te numacuahn vedeyudo din Dendioh castigo ihyan iyehnse. 18 Cheh ne yute yahn rey ma̱n, sa̱hn ndina̱n ma̱n, sa̱hn ta̱n ma̱n, caba̱llo ma̱n, sa̱hn che chendudo se ite ma̱n, sa̱hn cuihca ma̱n, sa̱hn cheva̱h ma̱n, nde che ca̱hya nde che cune.

19 Tuhme ndihcheró ite ta̱n che ndina̱n me. Nduco te nducoya̱ca rey yahn numachahte iyehnse ma̱n, sanda̱do yahn se ma̱n, vateya̱n se ca̱va che cuhma se nduco ihyan ndina̱n che quendudo ye caba̱llo cua me ma̱n, nduco ihyan yahn ye ma̱n. 20 Denda ite ta̱n me, ne chi te preso nduco sa̱hn rihncheh che chinan se ite, din se vederihno numacuahn vederihquentiyon yahn te, chihncheh se ihyan che cahnecun ye che quenan ca̱de yahn te ihyan ma̱n, ndeva ye yavena̱n che nenta̱ve me ma̱n. Tuhme chaconda̱hnun ye ite ta̱n me nduco sa̱hn rihncheh me va̱n ruchiya̱hn che riche nduco azufre. 21 Me nducoya̱ca sa̱hn che nduco te ne, chih se nduco espa̱da che quetah chende ihyan ndina̱n che quendudo caba̱llo me, ne ndo da̱ma nducoya̱ca ya̱hda chahn, cheh te sa̱hn.

20

1 Chihno min ne, ndihcheró a̱ma ángel che chica ye vahchetero, nda ye lla̱ve yahn na̱n che chenan rino tena̱hn ma̱n, a̱ma cadena chahte ma̱n. 2-3 Chiquiya̱hto ye ite ta̱n me, ntihyon chiche ye ite infierno, ne chaconahn ye sello chendevah. Min conun chiche te nde cuihno a̱ma mil nduyo ca̱va che metah cochica te, cahncheh te ihyan iyehnse. Tuno ro min ne, ndiquenda̱h te, cochica te neve ro. Ite ta̱n me ne, chemin che chundah, sa̱hn min che nda̱conda̱ se cu ro mena̱n.

4 Tuhme ndihcheró a̱ma ya̱hn ihyan che vate ye na̱n che rihquentiyon ye. Ihyan chahn ne, ndonda̱ ta̱h ye vederihquentiyon ca̱va che techeca̱de ye. Namin ndihcheró ihyan che chihno se ihyan iyehnse, chihca ya̱n se da̱ndo ye, yahn che cahndudo ye ndudo yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, Ndudo yahn Dendiohs ma̱n. Ihyan chahn ne, hua ndeva ye yavena̱n ite che nenta̱ve me, nde hua cahnecun ye che quenan ca̱de yahn ite che ndina̱n me ihyan. Namin ndihcheró che ntuche ye, ne chinan ye Dihvo vo Jesucristo, chihquentiyon ye chete che a̱ma mil nduyo. 5 A ihyan chahn che ntuche ye mena̱n vihca. Me tena̱hn chena̱hn ne, hua ntuche ye ro min, te nde chihno nduh che a̱ma mil nduyo. 6 ¡Ama ndah ro yahn ihyan chahn che ntuche ye nda̱ ro min! ¡A yahn Dendiohs ihyan! Ametah che co ye castigo che co ihyan nunde. Co ye nduhca̱ chidocuya̱n yahn Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ca̱hcantiyon ye nduco Dihvo vo chete che a̱ma mil nduyo.

7 Chihno nduh che a̱ma mil nduyo ne, nta̱te sa̱hn chundah, 8 ne quechica se iyehnse, chihncheh se ihyan yahn nducuahn nación. A̱ma na̱n ye ne, Gog, ne ta̱ma na̱n ye ne, Magog, ne nedin da̱ma se ihyan, ca̱va che cuhma ye. A̱ma ya̱hn ye nduhca̱ che ndeh ya̱hndute che va chihto nuniya̱hn, 9 chica ye numachahte iyehnse, teche ndive ye na̱n vate ihyan yahn Dendiohs, ya̱n che yah ino ye. Ate din Dendiohs che chera ya̱hn che chica na̱n ro, ne chihno chiche ye. 10 Me sa̱hn chundah me che chihncheh se ihyan iyehnse ne, chaconda̱hnun Dendiohs sa̱hn va̱n ruchiya̱hn che riche nduco azufre, na̱n che chaconda̱hnun ye ite ta̱n me nduco sa̱hn rihncheh che rinan se ite. Min va che chuhrihn se nde ro nde ra̱hn numacuahn ro.

Techeca̱de Dendiohs yahn ihyan nunde

11 Tuhme ndihcheró Dendiohs che va ye na̱n che retecheca̱de ye. A̱ma yudo vederihquentiyon quenan cuma ye ma̱n, numa cua̱co retecheca̱de ye ma̱n. Numacuahn vederihquentiyon yahn ye nda̱hco ndiya ye nducuahn vederihquentiyon che va vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n. 12 Namin ndihcheró nducoya̱ca tena̱hn, ihyan yudo ihyan rahte ma̱n, ihyan chena̱hn ma̱n, vatendi ye na̱n ye. Tuhme na̱hne ye nducuahn libro na̱n che chenan ca̱ca nducuahn che nedin ihyan. Namin na̱hne ye ta̱ma libro na̱n che chenan ca̱ca nducoya̱ca ihyan che va che cuahtenan ye vahchetero. Ura min techeca̱de ye yahn tena̱hn chahn anduhneva che chenan ca̱ca yahn ye. 13 Min nduco nducoya̱ca nducondi tena̱hn, nde ihyan che chih ye va̱n nuniya̱hn. Chica ye na̱n che chahtenan rino ye, ndo da̱ma ye min. 14-15 Chihno techeca̱de ye ne, decuihno ye na̱n che chahtenan rino tena̱hn ma̱n, vederih ma̱n, chehnevi ye vederihquentiyon yahn. Me nducoya̱ca nducondi ihyan che hua chenan ca̱ca ye na̱n libro che va che cuahtenan ye vahchetero ne, dechuh ye ihyan va̱n ruchiya̱hn na̱n che co ye castigo cuahn da̱ma.

21

Nedin ra Dendiohs vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n

1 Chihno min ne, ndihcheró vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n, che a nedin ra Dendiohs. Vahchetero ma̱n, iyehnse ma̱n, che va ro mena̱n me ne, ametah, nde nuniya̱hn ametah. 2 U Jua̱n ne, ndihcheró ya̱n ra che namin duche Jerusalén, ya̱n yahn Dendiohs, che chica vahchetero na̱n Dendiohs, cochahn cua̱hn iyehnse. A̱ma nda̱hca̱ ro nduhca̱ che ro a̱ma ta̱hn rihneva̱co che neneva ca te. 3 Namin chihneván a̱ma ndudo che chica vahchetero. A̱ma dito ra̱hn tuhca̱:

―Condihche, ma̱n ne, nduco ma̱n Dendiohs ihyan iyehnse, nedin yahn ye ihyan, ne ihyan chahn ne, nevahnecun ye ihyan. 4 Dendiohs din ye che ametah vederih na̱n ihyan chahn ma̱n, ametah co ra̱n ma̱n, ametah cuaco ye ma̱n, ametah chuhrihn ye ma̱n. Nducuahn vedeyah che chuh ye ro mena̱n ne, a chihno.

5 Tuhme Dendiohs, ihyan min che va ye rihquentiyon ye ne, ra̱hn ye:

―Condihche, u ne, nedin rá nducuahn dehtenduh che va.

Namin ra̱hn ye ri ye u:

―Codiron ndudo che chihneven, te cua̱co, ne redin yahn che cochahtino ihyan.

6-7 Ra̱hn ye ta̱ma yune ri ye u:

―Nducuahn ndudo che chihcoca̱dé ne, a chinahn. U ne, vá numacuahn ro. U dendáh nducuahn che va. Hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yáhn. Ihyan che renda̱ yahn ye che nevahnecun ye u, ne hua nda̱cada̱ma ye u che Dendiohs yahn ye ne, numacuahn vedeyeno ndevá ihyan, nedin da̱yá ihyan, cuahtenan ye vahchetero numacuahn ro. Chemin ne, anduhneca̱ a̱ma vedecuihca ca̱va ye. 8 Me ihyan che hua rihquino ye cotahno ye u ma̱n, ihyan che hua richahtino ye u ma̱n, ihyan che chihnga̱ ihyan ye ma̱n, ihyan rihno ihyan ma̱n, ihyan che ndere rahtechica ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ihyan che redin cuah ye ma̱n, ihyan che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che redendah ma̱n ihyan, redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, ihyan rihncheh ma̱n, nducoya̱ca ihyan chahn ne, va che co ye castigo cuahn da̱ma, cuahtenun ye va̱n ruchiya̱hn che riche nduco azufre.

Ya̱n Jerusalén ra

9 Tuhme ndihcheró a̱ma cha ángel che ndache chahn che nda ye nduh che ndache cuh che chenun vedeyah ca̱va ihyan iyehnse na̱n che cuihnonan yahn, ne ra̱hn ye ri ye u:

―Cochi ndihchero ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan min che chih ye nduhca̱ a̱ma itecuche lihn che chi te vedino na̱n Dendiohs.

10 Tuhme din Vaco Dendiohs che chihnó che quenda ángel me u a̱ma tin ico ya̱co. Min na̱hme ye u ya̱n yahn Dendiohs che a̱ma yudo, ya̱n min che duche Jerusalén che chica vahchetero na̱n Dendiohs. 11 A̱ma diya̱hn ro, rihco ro vederihquentiyon yahn Dendiohs. Nduhca̱ che ro tu yuhno che duche jaspe tihca̱ ro. 12 Nta̱hn cuaco ya̱n me ne, ndahto a̱ma chete ya̱co che chenan ndichio chendevah yahn, ne quenan a̱ma ángel queri a̱ma chendevah chahn, redin ye cuda̱do. Queri a̱ma chendevah chahn ne, quenan che duche queri a̱ma nda̱ta yahn ihyan nación yahn Israel. 13 Nduh che cun la̱do chete me ne, chenan ino chendevah queri a̱ma la̱do. 14 Na̱me yahn chete me ne, ndavih nduco ndichio tu rahte, ne na̱n queri a̱ma tu chahn ne, quenan che duche queri a̱ma ihyan apóstol yahn Dihvo vo Jesucristo.

15 Ángel me ne, nda ye a̱ma ca̱de diya̱hngua̱n ca̱va che deca̱de ye ya̱n me, chete yahn ma̱n, chendevah yahn ma̱n. 16 Ya̱n me ne, da̱ma no nduh che cun la̱do, o mil quenan o ciento kilómetro queri a̱ma la̱do. Che chahno a̱ma la̱do ne, ti va che ya̱co. 17 Chete me ne, ri ino raco ndiche cun metro che ya̱co.

18 Chete me ne, ndahto nduco tu che duche jaspe. Viya̱n me ne, dema̱n diya̱hngua̱n, nde tuno diya̱hn ro nduhca̱ tu yuhno. 19 Nduh che ndichio tu rahte che ndi na̱me yahn chete me ne, nenecuco nduco nducuahn na̱n tu diya̱hn. A̱ma ne, nenecuco nduco jaspe; ta̱ma ne, nduco zafiro; ta̱ma ne, nduco ágata; ta̱ma ne, nduco esmeralda; 20 ta̱ma ne, nduco ónice; ta̱ma ne, nduco cornalina; ta̱ma ne, nduco crisólito; ta̱ma ne, nduco berilo; ta̱ma ne, nduco topacio; ta̱ma ne, nduco crisoprasa; ta̱ma ne, nduco jacinto; ta̱ma ne, nduco amatista. 21 Nduh che ndichio chendevah chahn ne, ndindah nduco perla; queri a̱ma ne, ndindah nduco a̱ma perla. Yune viya̱n me ne, dema̱n diya̱hngua̱n, nde tuno diya̱hn ro nduhca̱ tu yuhno.

22 Metah nde a̱ma ya̱co viya̱n me, te Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che a̱ma yudo vederihquentiyon yahn ye ne, quenun ye min. Namin min quenun Dihvo vo Jesucristo. 23 Ya̱n me ne, hua rendotenan ya̱hn ma̱n, iyo ma̱n, ca̱va che cuhnde ro dave, te nduco vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, quendihco dave numachahte. 24 Quendihco dave numachahte, ne ihyan yahn nducuahn nación che ndevahn ye ne, chenun ye min, nde rey che a̱ma yudo vederihquentiyon chahtenan cuma ye, nduco ye, chenun ye min. 25 Ya̱n min ne, hua nda̱ ro che co man, ne chendevah yahn ne, chendah cuahn da̱ma. 26 Ihyan yahn nducuahn nación che a̱ma chahte vederihquentiyon chahtenan cuma ne, nduco ye, chenun ye min. 27 Ate nde a̱ma na̱n dehtenduh che chihnga̱ hua co conda̱ min, nde hua co conda̱ nde a̱ma ihyan nunde, ihyan che chihnga̱ redin ye ma̱n, ihyan rihncheh ma̱n. Ihyan che ndedevahn Dihvo vo Jesucristo, ihyan chahn che chenan ca̱ca ye na̱n libro che cuahtenan ye vahchetero ne, atena̱n ihyan chahn che chenun ye min.

22

1 Tuhme ángel me ne, na̱hme ye u a̱ma ico che dema̱n nune dave che redin che rahtenun ico ihyan. Riquenda̱h na̱n va Dendiohs nduco Dihvo vo Jesucristo, 2 rechuh menda̱hn yune viya̱n. Nduh che o la̱do chihto ico me ne, vatendi ya̱hn che redin che rahtenun ico ihyan. Nduh iyo nduh iyo ri ndute yahn, ne ya̱ta yahn ne, richihve ca̱va che co ico ihyan nducuahn nación. 3 Viya̱n me ne, metah nde a̱ma na̱n dehtenduh che chihnga̱ che chihco ca̱de Dendiohs che va che conda. Dendiohs ma̱n, Dihvo vo Jesucristo ma̱n, min cuahte ye ca̱hcantiyon ye, ne ndeva ihyan yahn ye ya̱venan ye. 4 Cuahtenan ihyan chahn na̱n Dendiohs, ne conan che duche ye chata queri a̱ma ihyan chahn. 5 Min ne, ametah nda̱ ro che co man; ametah ndotenan ihyan ya̱hn che quendihco na̱n ro ma̱n, linterna ma̱n, te ma̱n Dihvo vo Dendiohs din ye che condihco dave. Ihyan chahn ne, ca̱hcantiyon ye cuahn da̱ma.

A nun ndaconan chi tun Dihvo vo Jesucristo

6 Tuhme ra̱hn ángel me ri ye u:

―Cua̱co nducuahn che ndihchero ma̱n, chihneven ma̱n, ne redin yahn che cochahtino ihyan. Dihvo vo Dendiohs, ihyan min che reca̱h ye ndudo yahn ye che rahndudo ihyan ne, a ma̱n ye dechuh ye ángel yahn ye, ca̱h ye, checadino ihyan yahn ye yahn dehtenduh che a nun va che conahn. 7 Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo tuhca̱: “¡A nun va che ndaconan chí! ¡Ndah ro yahn ihyan che tumaca̱h ye yahn ndudo yahn Dendiohs che va che diron!”

8 U Jua̱n, chihneván ma̱n, ndihcheró ma̱n, dehtenduh chetuhchan. Chihno min ne, chehntihyá na̱n ángel, nahn ndevá yavena̱n ye. 9 Ate ra̱hn ye ri ye u:

―Hua ndeva yavená̱n, te u ne, atena̱n redín ntiyon yahn Dendiohs nduhca̱ di ma̱n, nduhca̱ ihyan chena̱hn che rahndudo ye ndudo yahn ye ma̱n, nduhca̱ nducoya̱ca ihyan che tumaca̱h ye yahn ndudo che va che diron ma̱n. Dendiohs, ihyan min cuendeva yavena̱n ye.

10 Namin ra̱hn ángel me ri ye u:

―Hua ca̱hcondeh nde a̱ma na̱n dehtenduh. Codiron nducuahn, te a nun va che conahn. 11 Numanahn min ne, dehve din yahn che quendi ihyan nunde yune yahn ye. Ate ihyan yahn Dendiohs ne, quendi ye din ye che ndah, hua ca̱hcoma̱n ye che ritahno ye ihyan. 12 Ra̱hn Dihvo vo Jesucristo tuhca̱: “¡A nun va che ndaconán chí! Nda̱hco menún yahn queri a̱ma ihyan tuno ca ntiyon che nedin ye. 13 U che vá numacuahn ro. U dendáh nducuahn che va. Hua nda̱ ro che cuihno vederihquentiyon yáhn.”

14 ¡A̱ma ndah ro ihyan che nda̱ca ye vederenchahco ca̱va nunde yahn ye!, te nduco tihca̱ ne, co cuahtenan ye ya̱n me ma̱n, cheh ye ndute yahn ya̱hn che redin che rahtenun ico ihyan ma̱n. 15 Ate ihyan che hua ritahno ye ma̱n, ihyan che redin cuah ye ma̱n, ihyan che ndere rahtenan ye nduco ihyan che hua nihneva̱co nduco ye ma̱n, ihyan che rihno vih ye ma̱n, ihyan che rendeva ye yavena̱n dehtenduh che redendah ihyan che redin ye dendiohs yahn ye ma̱n, ihyan rihncheh ma̱n, nde a̱ma ihyan chahn hua co conda̱ ye viya̱n me.

16 Namin ra̱hn Dihvo vo:

―U Jesucristo, dechúh ángel yáhn, ca̱h ye ndudo chetuhchan, checadino ihyan yáhn nducuahn ya̱co. A u che tahque chahte vederihquentiyon yáhn va̱n nducoya̱ca ihyan, nda̱ta yahn David. U ne, anduhneca̱ yuhdo chahte che riquenda̱h vatiya̱n.

17 Nahn Vaco Ndah yahn Dendiohs ma̱n, ihyan yahn Dihvo vo Jesucristo ma̱n, ihyan che cahnevan ye ndudo chetuhchan ma̱n, che ndaconan chi tun Dihvo vo.

Me ihyan che nahn cuahtenan ye vahchetero ne, atena̱n che nevahnecun ye Dihvo vo Jesucristo conahn nduco ye.

18 Nducoya̱ca nchuhn che cahnevan ne ndudo yahn Dendiohs che ndirun na̱n libro cuh ne, u reté cuda̱do nchuhn: Ndete che va duh ihyan che tihdenan ye na̱n ndudo che ndirun ne, tahque chahte castigo va che co ye, tihdenan Dendiohs castigo che a chenan ca̱ca na̱n libro cuh. 19 Ndete che va duh ihyan che cahnevi ye na̱n ndudo che ndirun ne, cahnevi Dendiohs che duche ye na̱n libro che cuahtenan ye vahchetero, ne hua co conda̱ ye min, nde hua conahn nduco ye dehtenduh che ndah che ndirun yahn na̱n libro cuh.

20 U che te cuandé nchuhn yahn dehtenduh chetuhchan ne, rá̱hn rí nchuhn:

―A nun ndaconan chí.

Dihve nuhn Jesucristo, ¡tihca̱ co! ¡Cochi tun ne!

21 Dihvo vo Jesucristo din yahino ye nducoya̱ca nchuhn, din ye che ndah nduco ne. Tihca̱ co.