^

Alkawal Kesal

Portions of the New Testament in the Fulfulde Borgu language of Benin

copyright © 2011 SIM International
Language: Fulfulde Borgu (Fulfulde, Borgu)
Translation by: SIM

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-10-16

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 31 Aug 2023
eBible.org certified

7104dd08-43ed-5b6c-bcfb-9f0e6052d5f3

Matiye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Linjiila Yeesu hande no

Matiye

winniri

Haala puɗɗirka

Binnuɗo linjiila arandeha kaa ɗo laati nun Yahuduujo janŋuɗo. Diga fuɗɗoode, himɓe e miili Matiye jaɓoowo ceede faada nun winni linjiila kan. O laati nun bo gooto der aahiiɓe Yeesu sappo e ɗiɗo. Yahuduuɓe nun o winnani. O hollitii ɗum e limtango ɓe aayaaje Alkawal Kiinŋal ɗuuɗɗe, kollitooje no Yeesu nun laatii kebbinɗo annabaakuuji ɗuuɗɗi. Linjiila makko e jogii haalaaji mawɗi feere feere.

Haala Laamaare Alla nun laatii ɗaɗol manŋol der ekkitinol Yeesu. Laamaare Alla nen Matiye bo noddata Laamaare kammu. Maytitaago noddugo mo «Ɓii Dawda», kan nun hollitinta ɗum. Yeesu laati nun laamiiɗo mo annabiiɓe batani waran, kan laatii waaji Matiye. Wooduɓe annal waddanii «laamiiɗo Yahuduuɓe», dokke. Yeesu fiinii no Laamaare Alla faanake, tuubuɓe, ko wayliti goonki mum, faami no e haajaa Alla walla ɗum, kamɓe nun laamaare nen laatanii.

Baa no laamiiɗo on hollitii maaneeji Laamaare Alla e waɗugo kaayeefiiji, o nyawti nyawɓe, o nyaanni rafaaɓe, e non fu, himɓe woppii mo hande no o batunoo de ɗuuɗɗum kanko e hoore makko. Yahuduuɓe daartannooɓe laamiiɗo, faamay no e haani laamiiɗo on tooroo.

No Yeesu finti, o hollii no o laataaki laamiiɗo Yahuduuɓe tan. O wi'i: «Mi hokkaama baawɗe dow kammu e dow leydi fu».

Tokkontirki haalaaji

1. Kaakiraaɓe Yeesu e dingol mum, 1.1-2

2. Waaju e golle Yuhaana gaɗoowo batisi, 3.1-12

3. Waɗugo Yeesu batisi e jarbeeki mum, 3.13-4.11

4. Golle Yeesu der Galili, 4.12-18.35

5. Ummaago Yeesu diga Galili, yahi Urusaliima, 19.1-20.34

6. Asaweere Yeesu sakitiineere, 21.1-27.66

7. Fintuki e hollitaaki Yeesu Joomiraawo, 28.1-20.

1

Inɗe kaakiraaɓe Yeesu

(Luka 3.23-38)

1 Nani ɗo inɗe kaakiraaɓe Yeesu Almasiihu, taaniraawo Dawda, taaniraawo Iburahiima:

2 Iburahiima rimi Isiyaaku, Isiyaaku rimi Yaakuubu, Yaakuubu rimi Yahuuda e miiraaɓe mum. 3 Yahuuda rimi Fares e Jara, kamɓe woni ɓe o rindi e Tamar, Fares rimi Hisuruuna, Hisuruuna rimi Aram. 4 Aram rimi Aminadab, Aminadab rimi Nasuuna, Nasuuna rimi Salmuuna. 5 Salmuuna rimi Bo'es, mo o rindi e Rahab, Bo'es rimi Obed, mo o rindi e Ruutu, Obed rimi Yesa. 6 Yesa rimi Dawda, laamiiɗo.

Dawda rimi Suleymaanu, inniiko woni debbo mo Uriya acci. 7 Suleymaanu rimi Robo'am, Robo'am rimi Abiya, Abiya rimi Asa. 8 Asa rimi Yusafat, Yusafat rimi Yoram, Yoram rimi Ujiya. 9 Ujiya rimi Yotam, Yotam rimi Akas, Akas rimi Hejekiya. 10 Hejekiya rimi Manaasa, Manaasa rimi Amon, Amon rimi Yusiya. 11 Yusiya rimi Yekuniya e miiraaɓe mum. Wakkati mum nun Yahuduuɓe egginaa, yaaraa leydi Babiila.

12 Ɓaawo no ɓe jaara Babiila, Yekuniya rimi Salaatiyel, Salaatiyel rimi Jorobabel. 13 Jorobabel rimi Abihuda, Abihuda rimi Eliyakim, Eliyakim rimi Ajora. 14 Ajora rimi Sadok, Sadok rimi Akim, Akim rimi Eliyuda. 15 Eliyuda rimi Eliyaajaru, Eliyaajaru rimi Mattan, Mattan rimi Yaakuubu. 16 Yaakuubu rimi Yusufu, gorko Mariyama, inna Yeesu, bi'eteeɗo Almasiihu.

17 Jaamanuuji sappo e naay nun waɗi diga Iburahiima faa yottii Dawda. Diga Dawda faa yottii wakkati Yahuduuɓe egginaa, yaaraa Babiila, waɗii jaamanuuji sappo e naay. Diga Yahuduuɓe egginaa yaara Babiila, faa yottii Almasiihu, waɗii jaamanuuji sappo e naay.

Dingol Yeesu Almasiihu

(Luka 2.1-7)

18 Nani ɗo no Yeesu Almasiihu rimiraa. Mariyama inniiko, e laatii mo Yusufu ɗaɓɓi. Amma ko ɓe kawta, Mariyama heɓii reedu e baawɗe Ruuhu Ceniiɗo. 19 Yusufu ɗaɓɓuɗo Mariyama e laatii neɗɗo poonnitiiɗo. O yiɗay sentingo mo, den o resi salaago mo e cuuɗiiɗum. 20 Wakkati o woni oo miijoo ka, malaykaajo Joomiraawo wari e makko, der koyɗool. Malaykaajo on wi'i mo: «Yusufu, taaniraawo Dawda, taa hulu ettugo Mariyama, debbo maa. Gam ɓinŋel ŋel o saawi, e Ruuhu Ceniiɗo ƴiwi. 21 O riman ɓiɗɗo gorko, kokkaa mo inne Yeesu, gam o hisinan himɓe makko diga hakkeeji maɓɓe.»

22 Ɗum fu, ɗum waɗii gam hebbingo haala ka Joomiraawo batuno diga e hunnuko annabiijo, o wi'i:

23 «Gatol ŋol annaa gorko saawan, rima ɓiɗɗo gorko,

o wi'ete Emmanuwel.»

Maana inne nen woni: «Alla e wondi e meeɗen.»

24 No Yusufu fini, waɗi ko malaykaajo Joomiraawo bati ɗum, o ɓaŋi Mariyama. 25 Amma o hawtay e makko, faa nyaanne o rimi ɓiɗɗo gorko. Yusufu hokki mo inne Yeesu.

2

Wooduɓe annal warii daarugo Yeesu

1 Yeesu rimaama Baytilaama der leydi Yahudiya, wakkati laamiiɗo Eroodu, go wooduɓe annal ƴiwoy diga lettugal, wari Urusaliima. 2 No ɓe jottii, ɓe ƴami: «Toy laamiiɗo Yahuduuɓe dimaaɗo jooni on woni? Men ji'ii hoodere makko diga lettugal, men garii sujidango mo.»

3 No laamiiɗo Eroodu nani habaru on, hakkillo mum jiɓii, kanko e himɓe Urusaliima fu. 4 O noddini hooreeɓe limaamiiɓe, e moodiɓɓe tawreeta fu, o ƴami ɓe, toy nun Almasiihu rimetee? 5 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Baytilaama nun, der leydi Yahudiya, gam nani ko annabiijo winnunoo:

6 ‟An, Baytilaama der leydi Yahudiya,

a faanɗay caka ci'e Yahudiya mawɗe.

Gam ardotooɗo ƴiwan diga e maa,

kanko nun durata himɓe am Isira'iilaaɓe.”»

7 Den, Eroodu noddini wooduɓe annal ɓen e cuuɗiiɗum, ƴami ɓe ɓe laaɓinana ɗum wakkati de hoodere nen hollitii. 8 Ɓaawo mum, o lildi ɓe Baytilaama, o wi'i ɓe: «Jahee, pumpitee habaru sukayel ŋel faa laaɓa. To on ji'ii ŋel, maatinee am, gam mi yaha, min bo, mi sujidana ŋel.»

9 No ɓe nani ka laamiiɗo bati ɓe, ɓe jawti. Den, ɓe kollirii hoodere ne ɓe ji'unoo lettugal e ardii ɓe. No ne yottii nokkuure to sukayel ŋel woni, ne darii. 10 No ɓe ji'i hoodere nen, ɓerɗe maɓɓe welii puy. 11 Ɓe naati der wuro, ɓe ji'i sukayel e inna mum, Mariyama. Ɓe jiccii, ɓe cujidani ŋel. Ɓe pitti gineeji maɓɓe, ɓe kokkori ŋel kanŋeeje, e wardi buuɗeteeɗum, e ɗacce luuttooje, bi'eteeɗe miir. 12 Ɓaawo majjum, Alla holli ɓe der koyɗool to ɓe bittu to Eroodu. Den ɓe kootiri leydi maɓɓe e laawol gonŋol.

Yusufu doggii suuɗoy Misira

13 No ɓe jawti, malaykaajo Joomiraawo hollitanii Yusufu der koyɗool, wi'i mo: «Umma, ettu sukayel ŋel e inna mum. Doggidin ŋel, jahaa Misira, jooɗoɗaa ton faa de bi'umaa mi gartaa. Gam Eroodu waran daartugo sukayel ŋel, gam halka ŋel.»

14 Yusufu ummii jemma, yaari sukayel ŋel e inna mum faa Misira. 15 O jooɗii ton faa de Eroodu maayi. Nun nun ka Joomiraawo batuno e hunnuko annabiijo hebbiri, de o wi'i:

«Mi noddii ɓiyam wurtoo diga Misira.»

Eroodu halkii sukaaɓe Baytilaama

16 No Eroodu faami wooduɓe annal ɓen jammike ɗum, mone makko ummii puy. O lili ɓe bara sukahon goron tawaakon Baytilaama e der jeyde makko fu, diga sukahon keccon, faa kon duuɓi ɗiɗi. O waɗii ɗum, o foonni deydey wakkati ki wooduɓe annal batuno mo dow hollitaago hoodere nen. 17 Ɗum hebbinii haala ka annabi Yeremiya batunoo, wi'i:

18 «Cimaali nanaama der siire Rama,

e bojji, e goytaali ɗuuɗɗi.

Rahiilu nun wullata, gam sukahon mum.

O nootaaki eyteego,

gam kon maayidii.»

Yusufu wittii Nasaratu

19 Ɓaawo maayde Eroodu, malaykaajo Joomiraawo hollitanii Yusufu der koyɗool, der leydi Misira. 20 O wi'i mo: «Umma, ettu sukayel ŋel e inna mum, bitton leydi Isira'iila, gam yiɗunooɓe warugo suka on maayii.»

21 Den Yusufu ummii, etti sukayel ŋel e inna mum, ɓe bitti leydi Isira'iila. 22 Amma Yusufu nanii Arikilawus jaɓii laamaare baaba mum Eroodu, laamii dow Yahudiya. O huli yahugo ton. Ko Alla baddi mo der koyɗool, den o yahi far leydi Galili. 23 O yahi o jooɗii siire wi'eteene Nasaratu. Ɗum laatike, gam hebbingo ka annabiiɓe batunoo, wi'i: «O noddete Nasaratuujo.»

3

Waaji Yuhaana gaɗoowo batisi

(Marku 1.1-8; Luka 3.1-18; Yuhaana 1.19-28)

1 Wakkati majjum, Yuhaana gaɗoowo batisi suppitii. Oo waajoo der ladde haro Yahudiya, oo wi'a: 2 «Tuubee, gam Laamaare Alla faanake.»

3 Kanko nun annabi Esaaya batani, wi'i:

«Daane neɗɗo e bata dow dow, der haro, e wi'a:

Moƴƴinee laawol Joomiraawo,

poonnitee laabi makko!»

4 Yuhaana e ɓorninoo gineeji cannyiraaɗi leeɓi jeelooba, oo haɓɓii ɓelɓelol gurol dow funŋudu makko. Nyaamdu makko laatii baɓatti e juuri ladde. 5 Himɓe Urusaliima, e leydi Yahudiya, e tawaaɓe takkol maayo Urdun fu, wari to makko. 6 Ɓe tuubi hakkeeji maɓɓe, go Yuhaana waɗi ɓe batisi der maayo Urdun.

7 No o yi'i Farisaaɓe e Sadukiiɓe ɗuuɓɓe e wara waɗeego batisi, o wi'i ɓe:

«Ɓiɓɓe bolle pure! Moy tintini on doggon mone Alla waroore? 8 Gaɗee golle kollitooje on tuubii. 9 To on miilee e ɓerɗe mooɗon bi'on: ‟Iburahiima nun woni maama amen!” Gam mii wi'a on, Alla e waawi waylitingo kaaƴe, ɗe laatoo ɓiɓɓe Iburahiima! 10 Jooni, jammere ɓantaama gam feƴƴa leɗɗe faa e ɗaɗi mum. Den, leggal ŋal rimataa ɓiɓɓe booɗɗe fu wudditinte, faɗɗee der yiite. 11 Min, e diyam nun gaɗiranmi on batisi, gam hollitingo on tuubi. Amma garoowo ɓaawo am, e ɓurimmi baawɗe. Mi fotay du baa jimminaago, ɓorta paɗe makko. Kanko, o waɗan on batisi e Ruuhu Ceniiɗo, e yiite. 12 Oo jogii besirɗum e junŋo makko, o laaɓinan fiyirde makko. O loowa gawri der rummuure makko, o wula nyaane der yiite ŋe nyifataa.»

Yeesu waɗaama batisi

(Marku 1.9-11; Luka 3.21-22)

13 Wakkati majjum, Yeesu ƴiwi Galili, wari maayo Urdun to Yuhaana, gam Yuhaana waɗa mo batisi. 14 Amma Yuhaana nootaaki, wi'i: «Min nun haajaa gaɗanaa batisi, ko an nun wari to am mi waɗanee?»

15 Yeesu toontii mo, wi'i: «Noota ɗum laatoo non non jooni, gam hande non kebbinirten ko foonnitii fu.»

Den Yuhaana nootii. 16 Ɗon maa ɗon, no Yeesu waɗaa batisi, wurtii e diyam, kammu maɓɓitii. O yi'i Ruuhu Alla e jippoo dow makko, hande tantabaraaru. 17 Ɗon daane gom nanaa dow kammu, e wi'a: «Oo ɗo nun laatii Ɓiɗɗo am jiɗaaɗo, mo ceyoriimi.»

4

Seyɗan jarbake Yeesu

(Marku 1.12-13; Luka 4.1-13)

1 Ɓaawo majjum, Ruuhu Ceniiɗo yaari Yeesu der haro gam Ibiliisa jarboo mo. 2 O suumii nyaloomaaje lasoy ɗiɗi e jemmaaje lasoy ɗiɗi. Den, rafo waɗi mo. 3 Ɗon Jarbotooɗo on ɓattii mo, wi'i: «To a laati nun Ɓiɗɗo Alla, batu kaaƴe ɗee ɗo waylitoo peen.»

4 Yeesu toontii mo, wi'i: «E winnaa: ‟Neɗɗo wuurirtaa e peen tan, amma e haala burtiika diga hunnuko Alla fu.”»

5 Ibiliisa yaari mo wanŋarde seniine, ɓili mo dow suudu Alla to ɓuri towugo. 6 Den o wi'i mo:

«To a laati nun Ɓiɗɗo Alla, fittu koɗaa ley,

gam e winnaa der dewtere,

Alla batan malaykaaɓe mum ɓe taɓɓee e juuɗe maɓɓe

gam to koyɗe maa fergoo kaaƴe.»

7 Yeesu toontii mo, wi'i: «Dewtere wi'i kade: ‟Taa jarba Alla Joomiraawo maa”.»

8 Ibiliisa yaari mo kade dow waanne towune puy. O holli mo laamaareeji duuniyaaru fu e tedduŋal majji. 9 Den o wi'i mo: «Mi hokkete huune ɗum fu, to a jiccake cujidanɗaa am.»

10 Yeesu toontii mo, wi'i: «Dillu diga ɗon, an Ibiliisa, gam e winnii der dewtere:

‟Sujidan Alla Joomiraawo maaɗa, kanko tan teddintaa!”» 11 Den Ibiliisa acci mo, go malaykaaɓe ɓattii e jagganoo mo.

Yeesu waajake der leydi Galili

(Marku 1.14-15; Luka 4.14-15)

12 No Yeesu nani Yuhaana gaɗoowo batisi nanŋaama, wattaa der kasu, o witti leydi Galili. 13 O eggi Nasaratu, o jooɗoy Kafarnahum, takkol fonŋo maayo Galili, hakkune jeyde leydi Jabulon e Neftali. 14 Hande non haala ka annabi Esaaya batunoo hebbiri, o wi'i:

15 ‟Leydi Jabulon e leydi Neftali,

jooɗiini takkol maayo, fonŋo Urdun,

Galili, an laatiini jooɗorde himɓe ɓe lenyi janani.

16 Himɓe tawaaɓe der niwre,

yi'ii jayŋol manŋol.

Jooɗiiɓe e leydi maayde, niɓɓuni,

jayŋol yaynanii ɗum.”

17 Diga wakkati majjum, Yeesu fuɗɗi waajaago e wi'a: «Tuubee, gam Laamaare Alla ɓattike.»

Aahiiɓe Yeesu arandeeɓe

(Marku 1.16-20; Luka 5.1-11)

18 No Yeesu woosotoo takkol fonŋo maayo Galili, o yi'i suuɓotooɓe liƴƴi ɗiɗo, Simon, noddeteeɗo Piyer, e minyum Andere, e faɗɗa taaruuji mum der maayo. 19 Yeesu wi'i ɓe: «Tokkee am, mi waɗan on suuɓotooɓe himɓe.»

20 Ɗon maa ɗon ɓe acci taaruuji maɓɓe, ɓe tokki mo. 21 O yahi yeeso, o yi'i rindaaɓe ɗiɗo der laana, Yaakuuba e minyum Yuhaana, ɓiɓɓe Jebede. Kamɓe e baaba maɓɓe, ɓee moƴƴina taaruuji maɓɓe. O noddi ɓe. 22 Ɗon maa ɗon, ɓe acci laana ŋan e baaba maɓɓe, ɓe tokki mo.

Yeesu e waajoo, e nyawta himɓe

(Luka 6.17-19)

23 Yeesu woositii leydi Galili fu. Oo janŋina der cuuɗi baajorɗi, oo waajoo linjiila dow Laamaare Alla, oo nyawta himɓe ɓe nyawuuji feere feere, e toorotooɓe. 24 Habaru makko sankitii der leydi Siriya fu. Ɓee gaddana mo nyawɓe nyawuuji feere feere, hande ɓe ginnaaji toorata, e yanooɓe paɗɗe, e moofiɗinɓe, o nyawti ɓe. 25 Jama'aare ɗuunne e tokki mo. Ɓe ƴiway maa diga leydi Galili, e ɓaadeere Genniije Sappo, e Urusaliima, e Yahudiya, e fonŋo maayo Urdun.

5

Waaji dow waanne

1 No Yeesu yi'i jama'aare ɗuunne, o eenci dow waanne, o jooɗii. Aahiiɓe makko hawritii ley makko. 2 O fuɗɗi waajaago ɓe, o wi'i:

Haala barke

(Luka 6.20-23)

3 «Barke laatanii ɓe yonki mum humpaa Alla,

gam kamɓe nun jey Laamaare Alla!

4 Barke laatanii wullooɓe, ɓerɗe maɓɓe fewtinte!

5 Barke laatanii ɗigguɓe, gam ɓe donan leydi!

6 Barke laatanii rafaaɓe,

e ɗonɗaaɓe foonnitaare, gam ɓe kaaran!

7 Barke laatanii enɗotooɓe, gam ɓe enɗete!

8 Barke laatanii ɓe ɓerɗe mum laaɓi,

gam ɓe ji'an Alla!

9 Barke laatanii daartooɓe jam,

gam ɓe noddete ɓiɓɓe Alla!

10 Barke laatanii tooraaɓe gam sabbu foonnitaare,

gam kamɓe nun Laamaare Alla laatanii!

11 Barke laatanii on, to himɓe yennii on, toorii on, takki on gaccee baaɗey fu, sabbu am. 12 Ceyee, belbeltee, gam riiba mawka e heɗii on dow kammu. Hande non annabiiɓe ardiiɓe on tooriraa.»

Lamɗam e jayŋol

(Marku 9.50; Luka 14.34-35)

13 «Onon laatii lamɗam duuniyaaru. Amma to lamɗam walaa dakam, e ume ɗam welinirtee? Ɗam nafataa goɗɗum, sey ɗam woppee, himɓe yaaɓa ɗam.

14 Onon laatii jayŋol duuniyaaru. Genni mahaani dow waanne suuɗataako. 15 Fitilla bo huɓɓataake gam ka ommee gummal. Amma ka ɓilete dow to fitilla ɓiletee, gam ka yaynana wonuɓe der suudu fu. 16 Hande non haani jayŋol mooɗon yaynira yeeso himɓe. Den ɓe ji'an golle booɗɗe ɗe gaɗoton, ɓe teddina Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu.»

Yeesu e janŋina dow haala tawreeta

17 «To on miilee mi warii gam moytugo tawreeta, ɗum bo ko winnaa der dewte annabiiɓe. Mi waray moytugo ka, amma gam hebbingo ka. 18 E gooŋa batanmi on, dow e leydi heennyan, amma toɓɓel, ɗum bo maasel gootel der tawreeta, sottintaake, faa nyalaane huune fu hebboyta. 19 Gam majjum, mo ɗowtanaaki toɓɓel gootel, ɓuruŋel faanɗugo der tawreeta, go e ekkitina woɓɓe bo to ɗowtoo, o laatoto paanɗuɗo der Laamaare Alla. Amma ɗowtaniiɗo tawreeta, go e janŋina woɓɓe bo ɗowtanoo ka, joomum laatoto mawɗo der Laamaare Alla. 20 E gooŋa bi'anmi on, to foonnitaare mon ɓuray ne moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, on naatataa der Laamaare Alla pay.»

Yeesu e ekkitina dow haala mone

(Luka 12.57-59)

21 «On nanii ko kaakiraaɓe meeɗen wi'ano: ‟Taa waru neɗɗo, baruɗo neɗɗo fu, hiitete.” 22 Amma min, mii wi'a on, jogoriiɗo banniraawo mum mone fu, hiitete. Bi'uɗo banniraawo mum: ‟A walaa hoore,” joomum yaarete yeeso hiitorde mawne. Bi'uɗo banniraawo mum ‟A haaŋa nun,” o wattete der yiite jahannama. 23 Gam majjum, to a yahii sakkanoygo Alla sadaka, to hiisirde, go ciwtorɗaa aa woodi gokka e banniraawo maa, 24 accu ɗon sadaka maa yeeso hiisirde. Den jahaa taw to banniraawo maa, jaafontiron. Ɓaawo mum, bittaa, cakkaa sadaka maa. 25 To goɗɗo gaccake maa, go oon jaha to kiitotooɗo, yawɗa nannantiraa e makko diga e laawol. To a waɗay ɗum, o wattete der juuɗe kiitotooɗo, den kiitotooɗo bo wattee e juuɗe sandaaji, maɓɓeɗaa der kasu. 26 Mii batee e gooŋa, a wurtataako diga ɗon, to a yoɓiday nyamaane maa, faranwel mum koriiŋel.»

Ekkitinol dow jeenu

27 «On nanii wi'aanoma: ‟Taa waɗu jeenu!” 28 Amma min, mii wi'a on, daaruɗo debbo fu, ko suunii mo, waɗii jeenu e makko der ɓerne mum. 29 Gam majjum, to itere maa nyaamoore nun laatantee daliila doƴƴere, ɗoofu ne, boppaa to woɗɗi! Ɗum ɓurante jokkulal ɓannu maa gootal halka, e no ɓannu maa fu naatirta der yiite jahannama. 30 To junŋo maa nyaamo nun laatantee daliila doƴƴere, wudditin ŋo, boppaa to woɗɗi, ɗum ɓurante jokkulal maa gootal halka, e no ɓannu maaɗa fu naatirta der yiite jahannama.»

Ekkitinol dow ceergal

(Matiye 19.9; Marku 10.11-12; Luka 16.18)

31 «Wi'aama bo: ‟Ceeruɗo debbo mum fu, sey hokka mo ɗerewol ceergal.” 32 Amma min kan, mii wi'a on, ceeruɗo debbo mum to hinaa gam daliila jeenu, to o hoowaama, o laatinii mo jeenoowo. Neɗɗo koowuɗo debbo ceeraaɗo fu, waɗii jeenu kanun bo.»

Ekkitinol dow hunayeere

33 «On nanii kade, kaakiraaɓe meeɗen wi'aama: ‟Taa fiirtu hunayeere maa, hebbin ne yeeso Joomiraawo.” 34 Amma min, mii wi'a on, to on kunee. To on kunoree kammu, gam ŋu laati nun gurol Laamaare Alla. 35 To on kunoree leydi, gam ni laati nun jaaɓirɗum koyɗe makko. To on kunoree Urusaliima, gam ni laati nun wanŋarde Laamiiɗo mawɗo. 36 To on kunoree ko'e mon bo, gam on baawataa rawningo, ɗum bo ɓawlingo baa leeɓol gaasa mon gootol. 37 Haala mon fu daroo dow: ‟oo”, ɗum bo ‟aawo”, to yawtu ɗon. Ko ɓeydii dow majjum fu ƴiwii diga e Kalluɗo.»

Ekkitinol dow wattaago

(Luka 6.27-36)

38 «On nanii wi'aama, ‟Itere yoɓiree itere, nyiire yoɓiree nyiire.” 39 Amma min, mii wi'a on, to on battee gaɗanɗo on ko boni. To goɗɗo fiyii maa meenyo dow golal nyaamowal, hokku mo ŋal to bo. 40 To goɗɗo gaccike maa, e yiɗi teeta dansikiire maa, accu mo o etta gulunfaare maa bo. 41 To goɗɗo doolii maa doonanoɗaa ɗum doongal mum kuule ujuneere, roonana mo ŋal kuule ujune ɗiɗi. 42 To goɗɗo eelii maa, hokku mo. To goɗɗo e yiɗi wuƴaago huune maa, taa haɗu mo ɗum.»

Jiɗee wayɓe mooɗon

Luka 6.27-28

43 «On nanii wi'aama: ‟Yiɗu banniraawo maa, banyaa ganyo maa.” 44 Amma min, mii wi'a on, jiɗee wayɓe mooɗon, du'anee tooranɓe on. 45 Hande non, laatortoɗon ɓiɓɓe Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu. Gam oo fuɗina naaŋe dow yeeɗɗuɓe e halluɓe. Oo toɓina bo diyam gam foonnitiiɓe e ɓe foonnitaaki. 46 To oon jiɗi yiɗuɓe on tan, riiba kaye keɓoton? Baa jaɓooɓe ceede faada bo e waɗa hande non! 47 To oon canna banniraaɓe mooɗon tan, ko haaynii ume gaɗoton ɗon? Baa heeferɓe bo e waɗa hande non! 48 To non, laatee hebbuɓe, hande no Baaba mooɗon mo dow kammu laatorii kebbuɗo.»

6

Ekkitinol dow wallugo talakaaɓe

1 «Kakkilee, to on kollitee gaɗu mooɗon geetu yeeso himɓe gam ji'eɗon. To on gaɗii ɗum, on keɓataa riiba to Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu.

2 To non, to aa hokka sadaka, taa fiyu lenŋuru gam himɓe yi'ee. Non non nun munaafitiiɓe waɗata der cuuɗi baajorɗi, e sera laabi. Ɓee gaɗa ɗum gam himɓe mana ɓe. E gooŋa batanmi on, ɓe keɓii ko riiba maɓɓe. 3 Amma, to aa hokka sadaka, taa accu junŋo maa nano anna ko nyaamo waɗata. 4 To a waɗii ɗum, sadaka maa laatoto e cuuɗiiɗum. Den Baaba maa ji'oowo ko woni der cuuɗiiɗum, yoɓete ɗum.»

Ekkitinol dow du'aare

(Luka 11.2-4)

5 «To oon du'oo, to on gaɗee hande no munaafitiiɓe waɗata. Kamɓe ɓee jiɗa du'aago e darorii der cuuɗi baajorɗi, e ate cele, gam himɓe fu yi'a ɓe. E gooŋa batanmi on, ɓe keɓii riiba maɓɓe ko. 6 Amma an, to aa du'oo, naatu suudu maa, maɓɓaa dammugal, eelaa Baaba maa e cuuɗiiɗum. Den, Baaba maa ji'oowo ko woni der cuuɗiiɗum, yoɓete ɗum.

7 To oon du'oo, to on ɗuuɗinee haalaaji ɗi galaa nafuwe hande no heeferɓe waɗata. Ɓee miili to ɓe ɗuuɗinii haalaaji, Alla toontoto ɓe. 8 Gam majjum to on nandee e maɓɓe, gam Baaba mooɗon e anni ko kaajaɗon diga on eelay ɗum.» 9 «Nani ɗo no haani du'oroɗon:

‟Baaba amen tawaaɗo dow kammu,

inne maa e senii.

10 Laamaare maa wara.

Sago maa laatoo dow leydi,

hande no ŋo laatorii dow kammu.

11 Hokku men nyaamdu keƴannu men hanne.

12 Yaafana men hakke amen,

hande no minon bo men jaaforanto woofananɓe men.

13 Taa accu men naata der jarbeeji,

amma hisin men diga e Kalluɗo.

[Gam an nun laamaare, e baawɗe,

e tedduŋal fu woodani faa abada. Aami!]”

14 To on jaafanake himɓe boofi mum, Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu yaafanto on onon bo. 15 Amma to on jaafanaaki himɓe, Baaba mooɗon bo yaafantaako on boofi mooɗon.»

Yeesu e ekkitina dow suumayeere

16 «To oon cuumoo, to on jurmikinee hande no munaafitiiɓe waɗata. Ɓee jiɓa geese maɓɓe gam himɓe annita ɓee cuumii. E gooŋa batanmi on, ɓe keɓii ko riiba maɓɓe. 17 Amma an, to aa suumii, sulma, bujoɗaa wardi. 18 Den himɓe annitintaa naa aa suumii. Amma Baaba maa mo yi'ataake tan anni. Baaba maa ji'oowo ko gaɗuɗaa der cuuɗiiɗum, kanko yoɓetee.»

Jawdi dow kammu

(Luka 12.32-34)

19 «To on kawritanee ko'e mon jawdi der duuniyaaru, to mooƴi e guƴuhon biisata ni, ɗum bo to wuyɓe yulata cuuɗi mon, wujja ni. 20 Amma kawritanee ko'e mon jawdi dow kammu, to guƴuhon e mooƴi biisataa ni, wuyɓe bo heɓataa wujja ni. 21 Gam to jawdi maa woni, ɗon ɓerne maa bo wonoto.»

Haala jayŋol e niwre

(Luka 11.33-36)

22 «Gite woni fitilla ɓannu. To gite maa e yanɗi, ɓannu maa fu, wonoto der jayŋol. 23 Amma to gite maa yanɗaa, ɓannu maa ŋol fu, ŋol wonoto der niwre. Den, to jayŋol gonuŋol der maa laatike niwre, a yi'ii ɗon no niwre mawniri!»

Alla e jawdi

(Luka 16.13)

24 «Walaa baawoowo ko jagganii joomiraaɓe ɗiɗo, gam o wanyan oo ɗo, o yiɗa oo to, o takkontiran e oo ɗo, o yawoo oo to. On baawataa ko jagganii Alla, e jawdi.»

Hoolaago Alla

(Luka 12.22-31)

25 «Gam majjum bi'anmi on: To on cukulanee yonkiiji mooɗon dow ko nyaamoton e ko jaroton. To on cukulanee ɓalli mooɗon dow ko ɓornotoɗon. Yonki ɓuraa nyaamdu na? Ɓannu ɓuraa koltal na? 26 Daaree pooli piirooji: Ɗi aawataa, ɗi duggataa, ɗi galaa rummuure. Amma e non, Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu e nyaanna ɗi. On ɓuraa pooli tedduŋal na? 27 Moy e mooɗon der ɓillaaje mum waawata ko ɓeydi balɗe mum, baa maƴƴande woore?

28 To non, gam ume ko oon cukulana kolte? Daaree no pinniiji gese mawnirta: Ɗi mottataa, ɗi cannyataa. 29 Amma mii bata on, baa Suleymaanu e tedduŋal mum fu, ɓornaaki kolte booɗuɗe hande no pinniiji ɗin gootel mum. 30 To Alla e holtina kuɗooji ladde tawaaɗi hanne, jaaŋo ɗi bulee yiite, o holtintaa on ɓura non non na? Onon ɓe goonɗinki paanɗuki! 31 To on cukulee bi'on: «Ume nyaameten? Ume jareten? Ume ɓornotoɗen?» 32 Gam kujje ɗee, heeferɓe nun daartata ɗe. Amma Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu, e anni oon goodi haaje majje. 33 Daartee aran Laamaare Alla, e foonnitaare makko. Den ko horii fu, on ɓeydante ɗum. 34 To on cukulanee gam jaaŋo, jaaŋo sukulanto hoore mum. Nyalaane fu, toora mum heƴii ɗum.»

7

Hiitaago woɓɓe

(Luka 6.37-38, 41-42)

1 «To on kiitee woɓɓe, gam to Alla hiitoo on. 2 Gam no kiitoriɗon woɓɓe, non kiitorteɗon. Etorde etiranɗon woɓɓe, kayre etiranteɗon. 3 Ume waɗi go aa daara kuɗeel der itere banniraawo maa, go a faamanay legga gonuŋa der itere maa? 4 Noy baawirtaa ko wi'i banniraawo maa: ‟Accu mi ikkinanee kuɗeel gonuŋel der itere maa”, nani bo, legga e woni der ne maa? 5 Munaafitiijo, ikkin legga gonuŋa der itere maa taw, den gite maa laaɓan, keɓaa no ikkinirɗaa kuɗeel gonuŋel der itere banniraawo maa.

6 To on kokkee dawaaɗi ko senii, gam to ɗi bittoy ɗi ŋata on. To on cankitee kaaƴe mooɗon dime yeeso afaaji, gam to ɗi jaaɓu ɗe.»

Alla e toontoo eelanɓe ɗum

(Luka 11.9-13)

7 «Eelee, on keɓan, daartee, on jiitan, cilminee, on maɓɓitante. 8 Gam eeloowo fu, heɓan, daartoowo fu, yiitan, piyoowo dammugal fu, maɓɓitante. 9 Moy caka mooɗon to ɓiyum eelii ɗum peen, hokka mo hayre? 10 Ɗum bo to o eelii mo linŋol, o hokkan mo boddi? 11 Onon halluɓe, oon baawi hokkugo ɓiɓɓe mooɗon dokke booɗɗe, hakko Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu. Oo hokka eelanɓe mo fu dokke booɗɗe.

12 Gam majjum ko jiɗuɗon himɓe waɗana on fu, onon bo, gaɗanee ɓe ɗum. Kanjum woni ekkitinol tawreeta e dewte annabiiɓe.»

Dammugal panɗuŋal

(Luka 13.24)

13 «Naatiree dammugal paanɗuŋal, gam dammugal jaajuŋal e laawol koyuŋol, e yaara der halkere, himɓe ɗuuɓɓe nun tokki ŋol. 14 Amma dammugal paanɗuŋal, e laawol ɓilliiŋol, e yaara to yonki, yiituɓe ŋol ɗuuɗaa.»

Hakkilango annabiiɓe fewrekuuɓe

(Luka 6.43-44)

15 «Kakkilanee annabiiɓe fewrekuuɓe. Ɓe garan to mooɗon, ɓee ɓornii guri baali, amma der maɓɓe, ɓee laatii bu'i ladde bonuɗi. 16 E gaɗu maɓɓe annitirton ɓe. Innabooje ɓorataake dow gi'e, ibbe bo ɓorataake dow gi'e danehi. 17 Leggal booɗuŋal fu riman ɓiɓɓe booɗɗe, amma leggal kalluŋal riman ɓiɓɓe kalluɗe. 18 Leggal booɗuŋal waawataa ko rimi ɓiɓɓe kalluɗe, nun bo leggal kalluŋal waawataa ko rimi ɓiɓɓe booɗɗe. 19 Leggal fu ŋal rimataa ɓiɓɓe booɗɗe wudditinte, faɗɗee der yiite. 20 Hande non, annitirton ɓe diga e gaɗu maɓɓe.»

Mi annaa on abada

(Luka 13.25-27)

21 «Hinaa wi'ooɓe am “Joomiraawo, Joomiraawo” fu naatata Laamaare Alla, sey waɗooɓe ko Baaba am gonuɗo dow kammu yiɗi tan. 22 Nyalaane darŋal, ɗuuɓɓe wi'an am: ‟Joomiraawo, Joomiraawo! E inne maa nun men gaɗiri annabaaku. E inne maa nun men diiwiri ginnaaji. E inne maa nun men gaɗiri haaynaareeji ɗuuɗɗi.” 23 Wakkati mum, mi toontoto ɓe: ‟Mi annaa on abada. Boɗɗee am, onon waɗooɓe ko halli!”»

Cuuɗi ɗiɗi

(Luka 6.46-49)

24 «Hande non, neɗɗo fu kettiniiɗo haala am, go e gollira ka, e nandi e neɗɗo kakkilɗo, mahuɗo suudu mum dow tepaare. 25 Diyam toɓi, gooruuji hebbi, keni mawɗi wifi dow maggol. Amma ŋol yanay, gam dow tepaare nun ŋol daɗɗaa. 26 Amma kettiniiɗo haala am fu, go tokkay ka, e nandi e neɗɗo mo walaa hakkillo, mahuɗo suudu mum dow jaaneeri. 27 Diyam toɓi, gooruuji hebbi, keni mawɗi wifi dow maggol. Den ŋol yani yanande mawne.»

Baawɗe Yeesu

28 No Yeesu heennyi waajuuji ɗin, haaynaare nanŋi jama'aare puy gam waaji makko. 29 Gam o janŋinirii ɓe e baawɗe, hinaa hande no moodiɓɓe tawreeta janŋinirta.

8

Yeesu nyawtii ceccefo gom

(Marku 1.40-45; Luka 5.12-16)

1 Yeesu jippoyii diga dow waanne, go jama'aare ɗuunne e tokki mo. 2 Wakkati mum, ceccefo gom wari, jiccii yeeso makko, wi'i mo: «Joomiraawo, to aa yiɗi, a waawan ko nyawtimmi.»

3 Yeesu foorti junŋo mum, meemi mo, wi'i: «Mii yiɗi, nyawta!» Ɗon maa ɗon, gorko on nyawtii. 4 Den Yeesu wi'i mo: «Hakkil! Taa batu ka goɗɗo. Amma yahu holloy hoore maa limaamiijo. Den, gaɗaa sadaka ka Muusa wi'i on gaɗon, gam anninaa ɓe a yoofake.»

Yeesu nyawtii jaggiiɗo hooreejo soogeeji Roma

(Luka 7.1-10; Yuhaana 4.4-54)

5 Yeesu e naata siire Kafarnahum, ɗon hooreejo soogeeji gom ɓattii mo, eeli mo, wi'i: 6 «Joomiraawo, jaggiiɗo am na'on fukkii wuro, yanɗaa, faa juuɗe e koyɗe fu waatii, oo naawee sanne!» 7 Yeesu wi'i mo: «Mi yahan, mi nyawta mo.» 8 Amma hooreejo soogeeji on toontii, wi'i: «Joomiraawo, mi fotay naataa wuro am. Amma batu woliine woore tan, jaggiiɗo am yoofoto. 9 Min e hoore am, mii woodi mawɓe ɓe ɗowtanii mi, min bo mii woodi ɗowtaniiɓe am. To mi wi'i, oo ɗo, ‟yahu”, o yahan. To mi wi'i, oo to, ‟war”, o waran. To mi wi'i, jaggiiɗo am, ‟waɗu nii”, o waɗan.»

10 No Yeesu nani ka, haaynaare nanŋi ɗum, wi'i tokkuɓe ɗum: «E gooŋa batanmi on, mi yi'ay iri goonɗinki kii ɗo dow goɗɗo, baa der Isira'iilaaɓe. 11 Mii bata on, ɗuuɓɓe waran diga lettugal e gorgal. Ɓe jooɗodo e Iburahiima e Isiyaaku e Yaakuubu, ɓe nyaamda der Laamaare Alla. 12 Amma laatiiɓe ɓiɓɓe Laamaare, faɗɗete yaasi, der niwre. Ton ɓe bullata, ɓe ƴakkontira nyiiƴe.»

13 Ɓaawo mum, Yeesu wi'i hooreejo soogeeji on: «Hootu! Ɗum laatanee hande no goonɗinirɗaa.» Wakkati mum, jaggiiɗo makko yoofii.

Yeesu nyawtii nyawɓe ɗuuɓɓe

(Marku 1.29-34; Luka 4.38-41)

14 Yeesu yahi wuro Piyer. O tawi esiraawo Piyer debbo e fukkii, e yontaa. 15 Yeesu meemi junŋo makko, yontere nen acci mo. Den o ummii, oo jagganoo ɓe.

16 No kiikiiɗe waɗi, Yeesu waddanaa himɓe ɗuuɓɓe, ɓe ginnaaji woni e mum. O riiwi ɗi e haala makko, o nyawti nyawɓe fu. 17 Hande non haala annabaaku Esaaya hebbiri, ka o wi'i:

«O jaɓii roonaago tampe meeɗen,

o nyawtii nyawuuji meeɗen.»

No haani Yeesu tokkiree

(Luka 9.57-60)

18 Yeesu yi'i jama'aare ɗuunne e huuritii ɗum, o wi'i aahiiɓe makko ɓe jola fonŋo far to. 19 Ɗon Moodibbo tawreeta gom ɓattii mo, wi'i: «Moodibbo, mi tokkete to jahataa fu.»

20 Yeesu wi'i mo: «Dondonɗehon e woodi gayɗe, pooli bo e woodi daɗɗa mum, amma Ɓii neɗɗo woodaa to fukkinta hoore mum gam siwtoo.»

21 Goɗɗo diga caka aahiiɓe wi'i mo: «Joomiraawo, accu mi yaha, mi uwaa baaba am taw.»

22 Yeesu toontii mo, wi'i: «Tokkam, accu maayɓe uwa maayɓe mum.»

Yeesu deƴƴitinii hennu

(Marku 4.31-41; Luka 8.23-25)

23 Yeesu naati der laana diyam, go aahiiɓe makko e tokki mo. 24 Ɗon maa ɗon, hennu mawkol ummii e wifa dow maayo. Ŋol wifi, faa galmaaji diyam e yiɗi mutina ŋa. Amma Yeesu e ɗaani. 25 Aahiiɓe ɓattii mo, finnini mo, wi'i: «Joomiraawo, faaba men! Men na'on kalka!»

26 O toontii ɓe, o wi'i: «Gam ume ko kuluɗon? Onon ɓe goonɗinki paanɗuki!» Den, o ummii, o falmi hennu e maayo. Ɗum yeewi siriw! 27 Ɓe fu, haaynaare nanŋi ɓe, ɓee bi'a: «Iri moy nun oo ɗo, faa hennu e maayo e ɗowtanoo mo?»

Yeesu nyawtii ginnaajiiɓe ɗiɗo

(Marku 5.1-20; Luka 8.26-39)

28 Yeesu joli fonŋo maayo, yottii der leydi Gadarena. Ɗon worɓe ɗiɗo wooduɓe ginnaaji wurtii e caabeeje, fotti e makko. Ɓee kunnii puy, faa goɗɗo suusataa ko tokki laawol ŋol. 29 Ɓe darii ɓee bata e semme, ɓee bi'a: «An Ɓiɗɗo Alla, ume jiɗuɗaa waɗugo men? A warii ɗo gam tooraa men diga wakkati waɗay na?»

30 Fotii darne afaaji mawne gom e durannoo takkol ɗon. 31 Ginnaaji ɗin eeli Yeesu, wi'i: «To a riiwii men, accu men naataa der darne afaaji nee ɗo.»

32 O wi'i ɓe: «Jahee!» Ginnaaji ɗin wurtii, naatoy der afaaji ɗin. Ɗon maa ɗon, darne afaaji nen fu diirtii diga takkol waanne, simmitii der maayo, yoolii e diyam.

33 Durooɓe afaaji ɗin doggi, hooti wuro. Ɓe batoy ko waɗi fu, e ko waɗi wooduɓe ginnaaji ɗiɗo ɓen. 34 Den, himɓe siire nen fu wurtoy fotti e Yeesu. No ɓe ji'i mo, ɓe eeli mo o wurtoo leydi maɓɓe.

9

Yeesu nyawtii moofo

(Marku 2.1-12; Luka 5.17-26)

1 Yeesu naati laana diyam, joli, witti der siire mum. 2 Himɓe waddani mo moofo, pukkinaaɗo dow daago. No Yeesu yi'i goonɗinki maɓɓe, wi'i moofo on: «Suka am, tiiɗin ɓerne maa! Hakkeeji maa yaafaama!»

3 Den, moodiɓɓe tawreeta woɓɓe yanti e miila der ɓerɗe mum, e wi'a: «Gorko oo ɗo e bata kalluka dow Alla!» 4 Yeesu e anni miilooji maɓɓe, o wi'i ɓe:

«Gam ume go oon miila miilooji kalluɗi ɗii der ɓerɗe mooɗon? 5 Ume ɓuri hoyugo? wi'ugo: ‟Hakkeeji maa yaafaama,” naa wi'ugo: ‟Umma yahu?” 6 Amma, mii yiɗi paamon, no Ɓii neɗɗo e woodi baawɗe yaafaago hakke der duuniyaaru ɗo.» Den, o wi'i moofo on: «Umma, ettu daago maa, hootu wuro maa!»

7 O ummii, o hooti wuro makko. 8 No jama'aare yi'i ɗum, huli, darii e teddina Alla gam o hokki himɓe baawɗe hande ɗee.

Yeesu noddii Matiye

(Marku 2.13-17; Luka 5.27-32)

9 Yeesu e yawta, diga e laawol o yi'i gorko bi'eteeɗo Matiye e jooɗii to ceede faada yoɓetee, o wi'i mo: «Tokkam.» Matiye ummii, tokki mo.

10 Ɓaawo mum, Yeesu yahi e nyaama der wuro Matiye. Jaɓooɓe ceede faada ɗuuɓɓe, e waɗooɓe hakke wari jooɗii e nyaamida e Yeesu e aahiiɓe mum. 11 No Farisaaɓe yi'i ɗum, ɓe bi'i aahiiɓe makko: «Gam ume moodibbo mooɗon nyaamidinta e jaɓooɓe ceede faada, e waɗooɓe hakke?»

12 Yeesu nani ka, wi'i ɓe: «Yanɗuɓe haajaaka nyawtoowo, sey nyawɓe. 13 Jahee ekkitee ko haala kaa ɗo yiɗi wi'ugo: ‟Yurmeene nun jiɗumi, sadakaaji bane.”» Gam mi waray noddugo foonnitiiɓe, amma hakkeeɓe.

Ƴanɗe dow suumaye

(Marku 2.18-22; Luka 5.33-39)

14 Den, aahiiɓe Yuhaana gaɗoowo batisi ɓattii Yeesu, ƴami mo, wi'i: «Ume waɗi minon e Farisaaɓe emen cuumoo, go aahiiɓe maa suumataako?»

15 O toontii ɓe, o wi'i: «Noddinaaɓe ɓangal waawan ko woni der biisere ɓerne to jommanjo gorko e wondi e maɓɓe na? Nyalaane waraan de jommanjo gorko on ettetee caka maɓɓe. Den ɓe cuumoyto.

16 Walaa takkoowo lefol kesol dow wudere hiinne, gam lefol kesol fooɗan wudere hiinne, den cerkol mayre yaajan puy. 17 Kade bo innabojam kesam loowataake der jollooji guri kiiɗɗi. To hinaa non, jollooji ɗin pusan, innabojam reƴƴitoo, jollooji ɗin bo halka. Amma innabojam kesam, sey loowee der jollooji guri kesi, gam ɗum fu ɗum daɗa.»

Suka debbo gom e debbo meemuɗo toggoore Yeesu

(Marku 5.21-43; Luka 8.40-56)

18 Wakkati Yeesu woni e bata ɓe ka, ɗon hooreejo suudu waajorde gom yottii, jiccii yeeso makko, wi'i: «Ɓiyam debbo maayii, ɗum waɗii tifere. Amma war yowu junŋo maa dow makko, heɓa o wuura.»

19 Yeesu ummii e aahiiɓe mum, tokki mo.

20 Den debbo gom, mo lefol mum salii ko haggii diga duuɓi sappo e ɗiɗi, ƴiwi ɓawɓawre Yeesu, meemi kommulol toggoore makko. 21 Gam o miilii der ɓerne makko, o wi'i: «To mi heɓii meemumi baa kommulol toggoore makko, mi yoofoto.» 22 Yeesu yeeƴitii, yi'i mo, wi'i: «Suka am, tiiɗin ɓerne maa! Goonɗinki maa nyawtii ma.» Wakkatiire nen, debbo on yoofii.

23 Yeesu yottii wuro hooreejo waajorde on. O yi'i fuurooɓe puuraaɗi maayde e himɓe wullooɓe. 24 O wi'i ɓe: «Burtee diga ɗo. Suka on maayay, o ɗaani nun.» Ɓe darii ɓee jala mo. 25 No himɓe wurtinaa yaasi, o naati der suudu, o nanŋi junŋo suka debbo, go o ummii. 26 Habaru majjum sankitii toy fu der leydi nin.

Yeesu wuntinii wumuɓe ɗiɗo

27 No Yeesu yawtata, wumuɓe ɗiɗo tokki mo, e bata e daane towne, e wi'a: «Ɓii Dawda, yurma men!»

28 No o naati suudu, wumuɓe ɓen ɓattii mo, o wi'i ɓe: «Oon goonɗini mi waawan ko waɗi ɗum na?» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Oo, Joomiraawo, emen goonɗini.» 29 Den, o meemi gite maɓɓe, o wi'i: «Ɗum laatanoo on hande no goonɗinirɗon.» 30 Den ɓe bumti. O waggini ɓe, o wi'i: «To on batee ka baa goɗɗo.» 31 Amma no ɓe burtii, ɓe jahi ɓee cankita habaru makko der leydi nin fu.

Yeesu nyawtii muumo

32 No wuntinaaɓe ɓen wurtotoo, Yeesu waddanaa gorko mo ginnool muumiɗini. 33 O riiwi ginnool ŋol, muumo on yanti e bata. Jama'aare fu haayɗinii, e wi'a: «Iri ɗum ɗo meeɗay ko yi'aa der Isira'iila!» 34 Amma Farisaaɓe wi'i: «E baawɗe hooreejo ginnaaji nun o riiwirta ginnaaji!»

Yeesu yurmake jama'aare

35 Yeesu e woositoo der genneele mawɗe, e ci'on petton fu. Oo janŋina der cuuɗi baajorɗi, oo fiina linjiila Laamaare Alla, oo nyawta nyawɓe nyawneeji feere feere fu. 36 No o yi'i jama'aare, ɓe jurminii mo, gam ɓe comii, ɓe tampi, ɓee laatii hande baali ɗi galaa duroowo. 37 Den, o wi'i aahiiɓe makko: «Ko ruggetee e ɗuuɗi, amma ruggooɓe ɗuuɗaa. 38 Eelee Joomiraawo dugge lildaa ruggooɓe der to ruggantee.»

10

Aahiiɓe Yeesu sappo e ɗiɗo

(Marku 3.13-19; Luka 6.12-16)

1 Yeesu noddi aahiiɓe mum sappo e ɗiɗo. O hokki ɓe baawɗe riiwugo ginnaaji e nyawtugo nyawɓe nyawuuji feere feere fu. 2 Inɗe lilaaɓe sappo e ɗiɗo ɓen woni: Simon noddeteeɗo Piyer, e minyum Andere. Yaakuuba ɓii Jebede, e minyum Yuhaana. 3 Filippu e Bartolome, Toma e Matiye jaɓoowo ceede faada. Yaakuuba ɓii Alfee, e Taddee. 4 Simon tinniiɗo gam Alla, e Yahuuda Iskariyot, jammoytooɗo Yeesu.

Yeesu lili aahiiɓe mum sappo e ɗiɗo

(Marku 6.7-13; Luka 9.1-6)

5 Yeesu lili aahiiɓe mum sappo e ɗiɗo, bati ɓe haalaaji ɗii ɗo, wi'i: «To on jahee to heeferɓe, to on naatee bo der siire Samariyaaɓe. 6 Amma jahee, caka Isira'iilaaɓe, laatiiɓe hande baali majjuɗi. 7 To jahuɗon fu, piinee, bi'on: ‟Laamaare Alla ɓattike!” 8 Nyawtee nyawɓe, pintinee maayɓe, joofinee sesseɓɓe, diiwee ginnaaji. On keɓii on joɓay, onon bo kokkee to on jaɓee goɗɗum. 9 To on jaaree kanŋeeri, ɗum bo cardi, maa bo ceede der jiibaaji mooɗon. 10 To on jogee bogooru, ɗum bo toggooje ɗiɗi. To on ettee paɗe, ɗum bo sawru. Gam gollotooɗo e haani nyaama.

11 To on garii der genni, ɗum bo siire gom, daartee beero geeto. Jooɗee to makko faa de jawtuɗon. 12 To oon naata der wuro, cannee tawaaɓe ɗon. 13 To wuro ŋon e haanani ɗum, jam mooɗon naata der maggo. Amma to ŋo haananaa ɗum, jam mooɗon wittana on. 14 To on jaɓaaka, on kettinanaaka bo, burtee ɗon, piɗɗon sollaare koyɗe mooɗon. 15 E gooŋa batanmi on: ‟Nyalaane darŋal, kiita Sodoma e Gomora ɓuran hoyugo dow kiita siire nen.”»

Tooraaji garooji

(Marku 13.9-13; Luka 21.12-17)

16 «Kettinee! Mii lila on hande baali caka bu'i. To non, laatee ƴoƴuɓe hande bolle, laatoɗon ɓe walaa gacce hande tantabaraaji. 17 Kakkilanee ko'e mooɗon e himɓe, gam ɓe jaaran on yeeso kiitorɗe, ɓe piya on looci der cuuɗi maɓɓe baajorɗi. 18 Ɓe jaaran on yeeso mawɓe leydi, e laamiiɓe genni, sabbu am. On laatanto am seedeeɓe yeeso maɓɓe, e yeeso heeferɓe. 19 To on jaaraama yeeso hiitotooɓe, to on miilee no batiroyton e ka batoyton. Gam on kokkete ka batoyton wakkati mum. 20 Onon bane batata, Ruuhu Baaba mooɗon nun batata diga e mooɗon.

21 Mawniraawo ummanto miiraawo, acca o waree. Baaba bo waɗanan ɗum ɓiɓɓe mum. Ɓiɓɓe bo ummanto saareeji mum, waɗa dabare gam ɓe baree. 22 Himɓe fu wanyan on gam am. Amma munyuɗo faa heennyitirde, joomum hisinte. 23 To on tooraama e genni nii ɗo, doggiree nii to. E gooŋa batanmi on, on keenyataa woositaago genneele Isira'iila, go Ɓii neɗɗo wara.

24 Aahiijo ɓurataa moodibbo mum, maccuɗo ɓurataa joomiraawo mum. 25 E wooɗi aahiijo laatoo hande moodibbo mum, maccuɗo bo, hande joomiraawo mum. To hooreejo wuro noddaama ‟Beljebul” hakko himɓe wuro makko!»

Hoolaago Alla

(Luka 12.2-9)

26 «To on kulee himɓe. Ko suuɗii fu wurtitinto, asiiri bo suppitinto. 27 Ka batumi on der niwre, batitee ka caka nyalooma. Ka bataɗon e noppi der asiiri, piinee ka dow doomooɗe cuuɗi. 28 To on kulee warooɓe ɓannu, ɓe baawataa ko wari yonki. Amma, kulee baawoowo ko halki ɓannu e yonki fu der yiite jahannama. 29 Colon ɗiɗon sippataake faranwel gootel na? Amma baa gootel makkon yanataa e leydi, to e sago Baaba mooɗon bane. 30 Onon, baa gaasaaji ko'e mooɗon fu e limaa. 31 Gam majjum, to on kulee, gam oon ɓuri colon ɗuukkon tedduŋal.

32 Ceedaniiɗo am yeeso himɓe, min bo, mi seedanto joomum yeeso Baaba am gonuɗo dow kammu. 33 Amma caliiɗo am yeeso himɓe fu, min bo, mi saloto joomum yeeso Baaba am gonuɗo dow kammu.»

Yeesu woni daliila ceennirgu

(Luka 12.49-53; 14.26-27)

34 «To on miilee jam nun gaddumi e duuniyaaru. Mi waray gam mi wadda jam, amma kaafahi gaddumi. 35 Ko waddimmi woni, seennugo ɓiɗɗo gorko e baaba mum, ɓiɗɗo debbo bo e inna mum, debbo ɓaŋaaɗo e esum debbo. 36 Neɗɗo fu, himɓe wuro mum nun laatotoo wayɓe mum.» 37 «Jiɗuɗo baaba mum, ɗum bo inna mum faa ɓurinimmi, joomum fotay laataago mo am. Jiɗuɗo ɓiɗɗo mum gorko naa bo debbo, faa ɓurinimmi, joomum fotay laataago mo am. 38 Mo ettay leggal mum palaaŋal tokkimmi, joomum fotay laataago mo am. 39 Jiɗuɗo hisina yonki mum, dullan ki, amma majjinɗo yonki mum gam am, heɓitinto ki.»

Haala riiba

(Marku 9.41; Luka 10.16)

40 «Jaɓɓiiɗo on fu, jaɓɓike am, jaɓɓiiɗo am bo jaɓɓike liloyɗo am. 41 Jaɓɓiiɗo annabiijo gam oo annabiijo, joomum heɓan riiba ka annabiiɓe heɓata. Jaɓɓiiɗo neɗɗo poonnitiiɗo gam oo poonnitiiɗo, joomum heɓan riiba ka foonnitiiɓe heɓata. 42 E gooŋa batanmi on, kokkuɗo ɓurɗo faanɗugo caka aahiiɓe am, diyam peewɗam, baa der jarirgel gootel, gam oo aahiijo am, o dullataa riiba makko.»

11

Yuhaana lilii aahiiɓe mum to Yeesu

(Luka 7.18-35)

1 No Yeesu heennyi waajaago aahiiɓe mum sappo e ɗiɗo waajuuji ɗii, o yawti diga ɗon. Den o yahi janŋinoygo e waajaago caka ci'e mawɗe, der weccoore nen.

2  Yuhaana gaɗoowo batisi e wonnoo der kasu, go o nani golle ɗe Almasiihu waɗata e batanee. Den o lili aahiiɓe makko, 3 yaha ƴamaa Yeesu, wi'a: «An woni kaanuɗo wara na, naa men keɗoo goɗɗo?»

4 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Jahee, batee Yuhaana ko nanuɗon e ko ji'uɗon fu: 5 wumuɓe e wunta, moofiɗinɓe e yaha, sesseɓɓe e nyawtee, pahiɗinɓe e nana, maayɓe e finta, talakaaɓe bo e waajee habaru Laamaare Alla. 6 Barke laatanto mo mi laatanaaki daliila fergere dow goonɗinki mum.»

7 No lilaaɓe ɓen yawti, Yeesu fuɗɗi batugo jama'aare haala Yuhaana, o wi'i: «Ume jahuɗon daaroygo der haro? Kuɗool ŋol hennu dimmata na? 8 Naa ume daaroyɗon? Gorko ɓorniiɗo gineeji booɗuɗi na? Ɓorniiɓe gineeji booɗuɗi, der wuro laamiiɓe nun tawetee. 9 Den, ume jahuɗon daaroygo? Annabiijo na? Oo! Mii bata on, oo ɓuri annabiijo. 10 Kanko nun Dewte batani wi'i: ‟Mi lilan lilaaɗo am yeeso maaɗa, o moƴƴinanee laawol.”» 11 «E gooŋa batanmi on, der ɓe rewɓe rimi fu, walaa ɓurɗo Yuhaana gaɗoowo batisi manŋu. Amma, ɓurɗo pettiɗingo der Laamaare Alla, e ɓuri Yuhaana manŋu.» 12 Diga Yuhaana gaɗoowo batisi fuɗɗi waajaago faa jooni, himɓe e teetontira Laamaare Alla e catte. Sattuɓe bo teetata ne. 13 Annabiiɓe, e dewte tawreeta fu, waɗii annabaaku dow Laamaare nen faa yottii wakkati Yuhaana gaɗoowo batisi. 14 To oon jiɗi koolee, Yuhaana woni annabi Eliya, kaanuɗo wara. 15 Gooduɗo noppi fu, nana.

16 Ume nun nanditiniranmi himɓe jaamanuuru nuu ɗo? Ɓee nandi e sukaaɓe jooɗiiɓe caka jayri to himɓe fijata, e huuɓa igooɓe mum, e wi'a: 17 ‟Men puuranii on puuraaɗi, on pijay, men jimanii on jimi bojji maayde, on cimaaki.” 18 Gam no Yuhaana wari, o nyaamataa o yarataa, on bi'ii: ‟O ginnaajiijo nun.” 19 Ɓii neɗɗo warii, e nyaama, e yara. Den, himɓe wi'i: ‟O laati nun deereeruujo, e jaroowo bagi. Oo laatii bo beldiijo jaɓooɓe ceede faada, e waɗooɓe hakke hande maɓɓe.” Amma, hakkillo Alla e hollitoo der golle muuɗum.»

Yeesu felii genneele caliiɗe ko tuubi

(Luka 10.13-16)

20 Ɓaawo majjum, Yeesu feli genneele ɗe o waɗi haaynaareeji ɗuuɗɗi der mum ko himɓe majje tuubay. O wi'i: 21 «Bone laatante, an Korajin! Bone laatante, an Baytisayda! Gam haaynaareeji gaɗaaɗi to mooɗon, to ɗi gaɗaanomaa der Tirus e Sidon, maa ɓe mootikeno dooni, ɓe ɓornii saakiho, ɓe kollitira no ɓe tuubii. 22 Gam majjum, mii wi'a on: Nyalaane darŋal, kiita Tirus e Sidon hoyan e ka mooɗon. 23 An bo Kafarnahum, aa miili a towinte faa dow kammu na? Aawo! A leesinte faa der joonne maayɓe. Gam haaynaareeji gaɗaaɗi der maa, to ɗi gaɗaanomaa der Sodoma, maa siire nen na'onno faa hanne. 24 Gam majjum, mii wi'a on: Nyalaane darŋal, kiita Sodoma hoyan e ka mooɗon.»

Yeesu e nodda himɓe gam siwtaare

Luka 10.21-22

25 Wakkati mum, Yeesu etti haala wi'i: «Mii yettee Baaba, Joomiraawo mo dow, e mo leydi. A suuɗii wooduɓe annal e hakkillo kujje ɗee, ko kollitinɗaa ɗe sukahon petton. 26 E gooŋa, mi yettii maa Baaba, gam non ɗum fottiran maa. 27 Baaba am hokkii am huune fu der junŋo am. Walaa annuɗo Ɓiɗɗo to hinaa Baaba. Walaa annuɗo Baaba bo, to hinaa Ɓiɗɗo, e mo Ɓiɗɗo yiɗi hollitingo ɗum.»

28 «Garee to am on fu, onon somuɓe, e rooniiɓe doolle tedduɗe, mi hokkan on siwtaare. 29 Ɗowtanee am, accee mi janŋina on. Gam mii yeeɗɗi, mii ɗiggi, den yonkiiji mon heɓan siwtaare. 30 Gam doongal am e huyfi, ko dooninanmi on bo teddaa.»

12

Ƴanɗe dow nyalaane siwteteene

(Marku 2.23-28, 3.1-6; Luka 6.1-5)

1  Wakkati mum, Yeesu e aahiiɓe mum e falta caka gese alkamaari nyalaane siwteteene, go aahiiɓe makko rafo waɗi ɗum, yanti e wooca cammeeje e ƴakka. 2 No Farisaaɓe yi'i ɗum, wi'i mo: «Daaru, aahiiɓe maa e waɗa ko haanay waɗeego nyalaane siwteteene!» 3 O toontii ɓe, o wi'i: «E gooŋa on janŋay ko Dawda waɗi no rafo waɗi ɗum, e himɓe mum na? 4 O naati der suudu Alla, e himɓe makko, ɓe ƴakki peen cakkanaako Alla. Baa no kanko e himɓe makko ɓe goodaa laawol ƴakkugo ko. Limaamiiɓe tan nun woodi laawol ƴakkugo ko. 5 Naa, on janŋay der tawreeta Muusa, no limaamiiɓe gollotooɓe der suudu Alla waɗiri ko haanaa der nyalaane siwteteene? Amma e nun fu ɓe gaccaaka. 6 Mii wi'a on e gooŋa, ɓurɗo suudu Alla mawnugo nun woni ɗo. 7 To on paamiino ko haala Alla kaa ɗo fillitii: ‟Yurmeene jiɗumi, hinaa sadakaaji kiiseteeɗi”, on kiitataakono himɓe ɓe walaa gacce.» 8 Gam Ɓii neɗɗo nun laatii Joomiraawo nyalaane siwteteene.»

Yeesu nyawtii gorko mo junŋo waatuŋo

(Marku 3.1-6; Luka 6.6-11)

9 Yeesu yawti diga ɗon, yahi der suudu waajorde maɓɓe. 10 Gorko mo junŋo waatuŋo gom e tawaa ɗon, go tawaaɓe ɗon ƴami mo ƴanɗe ɗee ɗo, gam heɓa no gaccorii mo, wi'i: «Laawol hokkii nyawtiigu waɗee nyalaane siwteteene na?» 11 O toontii ɓe, o wi'i: «To goɗɗo mooɗon e woodi baalel mum, go nyalaane siwteteene ŋel yanti der ɓunnu, joomum suttoytaa ŋel na? 12 Neɗɗo e ɓuri baala faa to woɗɗi! To non, laawol hokki ko wooɗi waɗee der nyalaane siwteteene.» 13 Den, o wi'i gorko on: «Foortu junŋo maa!»

O foorti ŋo, ŋo yoofii hande no ŋoo to. 14 Farisaaɓe wurtii, yahi dawraa dow no ɓe kalkirta Yeesu.

Annabaaku Esaaya hebbii

15 No Yeesu nani ka, yawti diga nokkuure nen, himɓe ɗuuɓɓe e tokki mo. O nyawti nyawɓe fu. 16 Den o waggini ɓe, to ɓe batu goɗɗo moy nun o laatii. 17 Ɗum laatike non gam haala annabi Esaaya hebba, ka o wi'i:

18 «Nani gollotooɗo am mo cuɓumi.

Kanko woni jiɗaaɗo am, mo ceyoriimi.

Mi jippinan Ruuhu am dow makko,

o fiinan habaru foonnitaare dow lenyi fu.

19 O yeddontirtaa e goɗɗo, o falmataa goɗɗo,

daane makko nanataake e laabi.

20 O heltataa ƴommal turiiŋal,

o nyifataa fitilleel cuurtoowel,

faa nyalaane o hokki foonnitaare jaalorgal.

21 Lenyi fu yowan hoolaare mum dow makko.»

Yeesu e toontoo ka ɓe gaccorii ɗum

(Marku 3.19-30; Luka 11.14-23)

22 Den, Yeesu waddanaa gorko bumɗo muumiɗinɗo, mo ginnool woni e mum. O nyawti mo faa muumo on e bata, e yi'a bo. 23 Haynaare nanŋi himɓe fu, ko ɓee bi'a: «Hinaa kanko woni Ɓii Dawda na?»

24 Amma no Farisaaɓe nani ka, yanti e wi'a: «E baawɗe ‟Beljebul” hooreejo ginnaaji nun o riiwirta ɗi.» 25 No Yeesu e anni miilooji maɓɓe, o wi'i ɓe: «Laamaare fu to seennirake e haɓa hoore mum, ne halkan. Ɗum bo to siire gom, maa bo wuro gom seennirii e haɓa hoore mum, ŋo wonataako. 26 To Seyɗan seennirake e riiwa Seyɗan, den noy laamaare makko wonortoo? 27 To laatike e baawɗe ‟Beljebul” nun diiwiranmi ginnaaji, ɓiɓɓe mooɗon bo na, e baawɗe moy ɓe diiwirta ɗi? Gam majjum, kamɓe e ko'e maɓɓe nun laatoytoo hiitotooɓe on! 28 Amma to e Ruuhu Alla nun diiwiranmi ginnaaji, eɗum holla no Laamaare Alla warii faa to mooɗon.

29 Naa moy waawata ko naati wuro gorko semmenteejo, teeta jawdi makko, to o haɓɓay joomum taw. Amma to o haɓɓii mo, o waawan ko wuuwi ko woni der wuro ŋon fu. 30 Mo wonday e am fu, ganyo am nun. Mo wallay am hawritingo, sankitan nun. 31 Gam majjum, mii wi'a on: himɓe heɓan yaafuye hakkeeji mum, e kalluka ka ɓe bati. Amma batuɗo kalluka dow Ruuhu Ceniiɗo, yaafataake pay. 32 Batuɗo kalluka dow Ɓii neɗɗo fu, heɓan yaafeego. Amma batuɗo kalluka dow Ruuhu Ceniiɗo, yaafataake der jaamanuuru nuu ɗo, e der jaamanuuru warannu.»

Leggal annitirte nun diga e ɓiɓɓe mum

(Luka 6.43-45)

33 «To leggal e wooɗi, ɓiɓɓe maggal bo wooɗan. To leggal wooɗaa, ɓiɓɓe maggal bo wooɗataa, gam leggal fu, diga e ɓiɓɓe mum nun annitirtee. 34 Ɓiɓɓe bolle pure! Noy baawirton batugo booɗuka, onon laatiiɓe halluɓe? Gam ko hebbi der ɓerne, kan nun hunnuko wurtinta. 35 Neɗɗo geeto, wurtinan ko wooɗi diga booɗɗum ko suuɗii der ɓerne mum. Neɗɗo kalluɗo bo, wurtinan ko halli diga kalluɗum cuuɗiiɗum der ɓerne mum. 36 E gooŋa bi'anmi on: nyalaane darŋal himɓe toontoyto haalaaji baanji baanji ɗi ɓe bati fu. 37 Gam moy fu, haala mum nun wurtinta ɗum, ɗum bo ka doƴƴa ɗum kiita.»

Farisaaɓe e daarta Yeesu waɗana ɗum kaayeefi

(Luka 11.29-32)

38 Ɓaawo majjum, woɓɓe der moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, wi'i Yeesu: «Moodibbo, emen jiɗi gaɗanaa men kaayeefi.»

39 O toontii ɓe, o wi'i: «Himɓe jaamanuuru hallunu, coɓuɓe, e daarta kaayeefi. Ɓe ji'ataa kaayeefi gom, to hinaa kaayeefi annabi Yonas. 40 Yonas waɗii nyaloomaaje tati e jemmaaje tati der reedu linŋol manŋol. Hande non bo Ɓii neɗɗo waɗirta nyaloomaaje tati e jemmaaje tati der leydi. 41 Nyalaane darŋal, himɓe Niniwe ummodoto e himɓe jaamanuuru nuu ɗo, gaccoo ɓe. Gam ɓe tuubii no ɓe nani waaji Yonas. Nani bo, ɓuruɗo Yonas nun woni ɗo! 42 Nyalaane darŋal, laamiiɗo debbo mo leydi hoore fuɗo ummodoto e himɓe jaamanuuru nuu ɗo, gaccoo ɓe. Gam o ƴiwoy diga kaddin leydi, o wari hettinaago haalaaji Suleymaanu kebbuɗi hakkillo. Nani bo, ɓuruɗo Suleymaanu nun woni ɗo!»

Wittoygo ginnool der wuro mum hiinŋo

(Luka 11.24-26)

43 «To ginnool wurtike e neɗɗo, ŋol yahan ŋol yiilitoo nokkuuje joorɗe, eŋol daarta to ŋol siwtoto, amma ŋol heɓataa. 44 Den ŋol wi'an: ‟Mi wittitinto wuro am ŋo eggunoomi e mum.” To ŋol yottike, ŋol tawan goɗɗo walaa der wuro ŋon, eŋo wuuwaa, eŋo moƴƴinaa faa wooɗi. 45 Den, ŋol wittan, ŋol waddaa ginnaaji jeeɗiɗi goɗɗi ɓuruɗi ŋol hallugo. Ɗi naata e wuro ŋon, ɗi jooɗoo der maggo. Heennyitirde neɗɗo on ɓuran arandeere mum hallugo. Hande non ɗum laatantoo himɓe jaamanuuru hallunu nu.»

Miiraaɓe Yeesu e inniiko

(Marku 3.31-35; Luka 8.19-21)

46 Wakkati Yeesu baddata e jama'aare, inniiko e miiraaɓe makko yottii. Ɓe darii yaasi, ɓee jiɗi baddugo mo. 47 Den, goɗɗo bati Yeesu, wi'i: «Inna maa e miiraaɓe maa e darii yaasi, e yiɗi baddugo maa.» 48 O toontii mo, o wi'i: «Moy woni inna am? Ɓey woni miiraaɓe am?» 49 O sappii aahiiɓe makko, o wi'i: «Inna am e miiraaɓe am nun ɗo. 50 Miiraaɓe am worɓe e rewɓe, e inna am woni, waɗooɓe ko Baaba am gonuɗo dow kammu yiɗi.»

13

Ballool aawoowo

(Marku 4.1-9; Luka 8.4-8)

1 Nyaanne mum, Yeesu wurtii wuro, yahi jooɗoy takkol maayo. 2 Jama'aare ɗuunne e howii mo, o ummii o naati laana diyam, o jooɗii. Himɓe fu e darii takkol maayo. 3 O bati ɓe kujje ɗuuɗɗe e ballaaji. O wi'i ɓe: «Aawoowo nun wurtii aawoygo. 4 No o aawata, awdiiri gonni yani sera laawol, pooli wari soppi ni. 5 Gonni bo yani e kaaƴe to leydi ɗuuɗaa, ni fuɗi ɗon maa ɗon, gam ni heɓay to leydi luggi. 6 Amma no naaŋe nyawli, ŋe wuli ni. Ni yoori, gam ni walaa ɗaɗi. 7 Gonni bo yani caka gi'e. Gi'e mawni, ɓiɗɗi ni. 8 Gonni bo yani e leydi geeri, ni fuɗi, ni rimi ɓikkol: Gonni rimi gite hewre, gonni lasoy tati, gonni bo laso e sappo. 9 Gooduɗo noppi fu nana!»

Ko acci Yeesu e badda himɓe e ballaaji

(Marku 4.10-12; Luka 8.9-10)

10 Aahiiɓe Yeesu ɓattii, ƴami mo, wi'i: «Ume waɗi ko aa baddira himɓe e ballaaji?» 11 O toontii ɓe, o wi'i: «Onon, on kokkaama faamugo asiiri Laamaare Alla, amma kamɓe, ɓe keɓay ɗum. 12 Gam gooduɗo nun ɓeydantee faa ɗuuɗa. Anni mo woodaa, baa seɗɗa ko woodi, teetete. 13 Gam majjum, baddiranmi ɓe e ballaaji: ‟Gam ɓee daara, amma ɓe ji'ataa, Ɓee kettinoo, amma ɓe nanataa, ɓe paamataa bo.” 14 Hande non ka Alla batunoo e hunnuko annabi Esaaya hebbiri dow maɓɓe:

‟On nanan faa wooɗa, amma on paamataa fuy,

on daaran faa wooɗa, amma on ji'ataa fuy.

15 Gam himɓe lenyol ŋol ɓerɗe mum laatike joorɗe.

Ɓe cukkii noppi maɓɓe,

ɓe muunnii gite maɓɓe,

gam to ɓe ji'u

to ɓe nanu e noppi maɓɓe,

hakkillo maɓɓe bo to faamu,

hakko ɓe tuuba, mi nyawta ɓe.”

16 Amma onon, barke laatanike on, gam gite mooɗon e yi'a, noppi mooɗon bo e nana! 17 E gooŋa batanmi on, annabiiɓe ɗuuɓɓe, e foonnitiiɓe ɗuuɓɓe yiɗiino yi'a ko ji'oton, amma ɓe ji'ay. Ɓe jiɗiino ɓe nana ko nanoton, amma ɓe nanay.»

Yeesu e faamina ballool aawoowo

(Marku 4.13-20; Luka 8.11-15)

18 «Onon, kettinee ko ballool aawoowo ŋol fillitii. 19 To neɗɗo e hettinoo haala Laamaare Alla, go o faamataa ka, Kalluɗo nun suttata ka der ɓerne makko. Kanko nandi e awdiiri caamuni sera laawol. 20 Goɗɗo e nandi e awdiiri caamuni to kaaƴe. Kanko to o nanii haala Alla, ɗon maa ɗon o jaɓa ka e seyo. 21 Amma ka waɗataa ɗaɗi der makko, wakkati seɗɗa tan o wonoto. To ɓillaaje, ɗum bo tooraaji yottake gam haala kan, o woppa ka law. 22 Goɗɗo e nandi e awdiiri caamuni to gi'e woni. To o nanii haala Alla, ɓillaaje duuniyaaru e yidde jawdi ɓiɗɗa ka, ka rimataa ɓikkol. 23 Amma goɗɗo e nandi e awdiiri caamuni to leydi geeri. To o nanii haala Alla, o faama ka. Kanko o riman ɓikkon. Gokkon hewre, gokkon lasoy tati, gokkon bo laso e sappo.»

Fuɗo kalluko der gesa alkamaari

24 Yeesu waɗani ɓe kade ballool gonŋol, wi'i: «Laamaare Alla e nandi e gorko aawuɗo awdiiri geeri e gesa mum. 25 No himɓe fu ɗaani, ɗon ganyo makko wari, aawi fuɗo kalluko caka alkamaari nin, yawti. 26 No alkamaari fuɗi e sawtina, den fuɗo kalluko bo suppitii. 27 Gollotooɓe jom gesa wari, wi'i mo: ‟Joomiraawo, awdiiri geeri bane aawuɗaa der gesa maa na? Diga toy fuɗo kalluko koo ɗo ƴiwi?” 28 O toontii ɓe, o wi'i: ‟Ganyo nun waɗi ɗum.» Den, gollotooɓe ɓen ƴami mo, wi'i: «Men jaha men ɗoofaa fuɗo kalluko kon na?” 29 O toontii ɓe, o wi'i: ‟Aawo, gam to oon ɗoofa fuɗo kalluko, on kawran e alkamaari. 30 Accee ɗum mawnida faa wakkati dugge yottoo. To wakkati dugge yottake, mi wi'an ruggooɓe am ɗoofa fuɗo kalluko kon taw, haɓɓa ko, watta der yiite. Amma alkamaari, ɓe kawrita ɗum der beemal am.”»

Ballool ɓinŋel mutaadihi

(Marku 4.30-32; Luka 13.18-21)

31 Yeesu waɗani ɓe ballool gonŋol, wi'i: «Laamaare Alla e nandi e ɓinŋel mutaadihi, ŋel goɗɗo etti aawi der gesa mum. 32 Ɓinŋel mutaadihi ɓuri ɓikkol leɗɗe kara li'o fu faanɗugo. Amma to ŋel fuɗi, eŋel ɓura leɗɗe kara li'o mawnugo, ŋel laatoo leggal manŋal faa pooli waɗa daɗɗa mum dow licce maggal.»

Ballool ƴuufinirɗum

(Luka 13.20-21)

33 O waɗani ɓe ballool gonŋol, o wi'i: «Laamaare Alla e nandi e ƴuufinirɗum, ɗum debbo etti hawrontiri e conni etorɗe tati, ko ni ƴuufini conni laawaani nin fu.»

Ko acci Yeesu e bata e ballaaji

(Marku 4.33-34)

34 E ballaaji nun Yeesu baddiri himɓe huune ɗum fu. O badday ɓe to hinaa e ballaaji. 35 O waɗii ɗum gam hebbingo haala ka annabiijo batunoo, wi'i:

«Mi maɓɓitan hunnuko,

mi bata e ballaaji,

mi batan, mi wurtina kujje cuuɗinooɗe

diga ko duuniyaaru tagaa.»

Yeesu faantinii ballool fuɗo kalluko

36 Ɓaawo majjum, Yeesu acci himɓe, hooti wuro. Aahiiɓe makko ɓattii, ƴami mo, wi'i: «Faantin men ballool fuɗo kalluko der gesa.» 37 O toontii ɓe, o wi'i: «Aawuɗo aawdi booɗuni woni Ɓii neɗɗo. 38 Gesa ŋan woni duuniyaaru. Awdiiri geeri woni fotuɓe naata der Laamaare Alla, fuɗo kalluko woni, tokkuɓe Kalluɗo. 39 Ganyo aawuɗo fuɗo kalluko woni Ibiliisa, dugge laati nun nyalaane darŋal, ruggooɓe bo laatii malaykaaɓe. 40 Hande no fuɗo kalluko ɗoofirtee wattee e yiite, hande non ɗum laatotoo nyalaane darŋal. 41 Ɓii neɗɗo lilan malaykaaɓe mum, wurtina doƴƴooɓe himɓe der hakke, e waɗooɓe ko halli der laamaare mum. 42 O faɗɗan ɓe der yiite jahannama, ton ɓe bullata, ɓe ƴakkontira nyiiƴe. 43 Amma wakkati mum, foonnitiiɓe jalbitinto hande naaŋe der Laamaare Baaba mum. Gooduɗo noppi fu, nana!»

Ballool jawdi cuuɗiini

44 «Laamaare Alla e nandi e jawdi cuuɗiini der gesa. Goɗɗo hocciri ni, witti suuɗitii ni. Ɓerne makko weli puy, den o yahi o sippoy ko o woodi fu, gam o sooda gesa ŋan.»

45 «Faa hanne Laamaare Alla e nandi e tenkotooɗo daartoowo sokiyaaje dime. 46 No o yi'i sokiyaaje dime, o sippoy ko o woodi fu, o soodi ɗe.»

Ballool taaruwol

47 «Laamaare Alla e nandi kade e taaruwol paɗɗaaŋol der maayo, nanŋoy liƴƴi feere feereeji. 48 No ŋol hebbi, suuɓotooɓe fooɗi ŋol, wurtini far fonŋo, ɓe jooɗii ɓe cuɓitii ɗi. Ɓe gatti liƴƴi booɗɗi der killaaje, ɓe boppi ɗi nafataa goɗɗum. 49 Hande non ɗum laatotoo nyaanne duuniyaaru timmata. Malaykaaɓe waran suttontira halluɓe e wooɗuɓe. 50 Ɓe paɗɗan halluɓe der yiite manŋe, ɓe bulla, ɓe ƴakkontira nyiiƴe.»

Ballool kujje kese e kiiɗɗe

51 Yeesu ƴami ɓe, wi'i: «On paamii huune ɗum fu na?» Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Oo, men paamii.» 52 Den, o wi'i ɓe: «Moodibbo tawreeta paamuɗo haala Laamaare Alla, e nandi hande jom wuro, burtinoowo huune kesum e kiiɗɗum diga e jawdi mum.»

Ɓe Nasaratu salike ko goonɗini Yeesu

(Marku 6.1-6; Luka 4.16-30)

53 No Yeesu heennyi batugo e ballaaji, o yawti diga ɗon. 54 O witti genni makko to o mawni, oo waajoo der cuuɗi maɓɓe baajorɗi. Ko haaynaare nanŋi himɓe hettinaniiɓe mo, ɓee bi'a: «Toy o heɓi annal iri ŋal ɗo, e baawɗe waɗugo kaayeefiiji ɗii ɗo? 55 E gooŋa, kanko bane woni ɓii ceɓoowo leɗɗe on na? Inniiko bane wi'etee Mariyama na? Miiraaɓe makko bane Yaakuuba, e Yusufu, e Simon, e Yahuuda na? 56 Enen e sakikiraaɓe makko rewɓe bane wondi ɗo na? Den, toy o heɓi ɗum ɗon fu?»

57 Ɗum haɗi ɓe goonɗingo mo. Gam majjum, o wi'i ɓe: «Annabiijo teddintaake der genni mum, e der wuro mum.» 58 O waɗay ɗon haaynaareeji ɗuuɗɗi gam ɓe goonɗinay mo.

14

Maayde Yuhaana gaɗoowo batisi

(Marku 6.14-29; Luka 3.19-20, 9.7-9)

1 Wakkati majjum, Eroodu hooreejo leydi Galili nani Yeesu e batanee. 2 O wi'i jaggiiɓe makko: «Yuhaana gaɗoowo batisi nun! O fintii. Kanjum acci oo woodi baawɗe waɗugo kaayeefiiji.»

3 Tawi Eroodu hokkiino laawol Yuhaana nanŋee, haɓɓee, wattee der kasu. O waɗii ɗum sabbu Erodiya, debbo mawniiko, Filippu. 4 Gam Yuhaana wi'iino Eroodu: «Laawol hokkay maa koowaa mo.» 5 Eroodu e yiɗuno warugo mo, amma oo hula himɓe, gam himɓe fu e goonɗini no Yuhaana laati nun annabiijo.

6 No nyalaane juulɗe dingol Eroodu yottii, ɓii Erodiya debbo naati e fija yeeso noddinaaɓe. Ɗum weli Eroodu puy. 7 O hunanii suka on, o hokkan ɗum huune ko ƴami fu. 8 Suka debbo on gollori ka inna mum tintini ɗum, wi'i Eroodu: «Wattanam ɗo hoore Yuhaana gaɗoowo batisi der heeɗo!»

9 Ɓerne Eroodu biisi, amma, gam sabbu o hunike yeeso noddinaaɓe makko, o hokki hunnuko ne hokkee suka debbo on. 10 O lili goɗɗo yaha wudditaa hoore Yuhaana der kasu. 11 Hoore nen waddaa der heeɗo, suka debbo on hokkaa. Kanko bo, o hokkoy inniiko. 12 Aahiiɓe Yuhaana wari etti ɓannu makko, uwoy. Ɓaawo majjum, ɓe jahi ɓe batoy Yeesu ko waɗi.

Yeesu nyaannii himɓe ujune joyo

(Marku 6.30-44; Luka 9.10-17; Yuhaana 6.1-14)

13 No Yeesu nani habaru on, o solti kanko tan, o naati laana, o yahi nokkuure deƴƴune. Himɓe nani ka, wurtoy diga ci'e mum, tokki mo e koyɗe. 14 No o wurti e laana, o yi'i jama'aare ɗuunne, yurmeene maɓɓe waɗi mo, den o nyawti nyawɓe tawaaɓe ɗon.

15 No kiikiiɗe waɗi, aahiiɓe makko ɓattii mo, wi'i: «Kiikiiɗe waɗii, kade bo, e ladde nun gonuɗen ɗo. Accu himɓe ɓen yawta, yaha der ci'e, soodaa ko nyaamata.» 16 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Doole bane ɓe jawta. Onon e ko'e mooɗon, kokkee ɓe ko ɓe nyaamata!» 17 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Peen joyo, e liƴƴi ɗiɗi tan gooduɗen ɗo.» 18 O wi'i ɓe: «Gaddanee am ɗum ɗo.»

19 O hokki hunnuko himɓe jooɗinee dow fuɗo. Den o etti peen joyo kon, e liƴƴi ɗiɗi ɗin, o tiggitii, o yetti Alla. O ŋappiti peen kon, o hokki aahiiɓe makko seennana jama'aare. 20 Ɓe fu ɓe nyaami ɓe kaari. Aahiiɓe hawriti ko horii, ɗum hebbi killaaje sappo e ɗiɗi. 21 Nyaamuɓe ɗum waɗii worɓe ujune joyo, rewɓe e sukaaɓe limaaka.

Yeesu yahii dow diyam

(Marku 6.45-52)

22 Ɗon maa ɗon, Yeesu dooli aahiiɓe mum naata laana, ardoo, jola fonŋo maayo. Wakkati mum, oo waynoo jama'aare. 23 Ɓaawo no o waynodii ɓe, o yawtiri dow waanne gam o waɗaa du'aare kanko tan. Foti kiikiiɗe waɗii, kanko tan bo woni ton. 24 Tawi laana ŋan woɗɗake diga e fonŋo, ko galmaaji diyam e fiya ŋa, gam ŋa jaɓɓitinto nun hennu. 25 No faanii weetugo, Yeesu yottii to maɓɓe, e yaha dow maayo e koyɗe. 26 No aahiiɓe makko yi'i mo oo yaha dow diyam e koyɗe, kulol manŋol nanŋi ɓe, ɓe bi'i: «Beelu nun!» Ɓe darii ɓee kalɓa sabbu kulol. 27 Ɗon maa ɗon Yeesu wi'i ɓe: «Deƴƴitee! Min nun, to on kulee!»

28 Piyer toontii mo, wi'i: «Joomiraawo, to an nun e gooŋa, accu mi yaha dow diyam, mi wara to maa.» 29 O toontii mo, o wi'i: «War!» Piyer wurtii laana, e yaha dow diyam, e foonnii to Yeesu. 30 Amma no o yi'i hennu e satti, o huli, o fuɗɗi mutugo, den o halɓi, o wi'i: «Joomiraawo, faabam!» 31 Ɗon maa ɗon, Yeesu foorti junŋo mum, jogii mo, wi'i: «An mo goonɗinki paanɗuki, gam ume ko gaɗuɗaa seko?» 32 Ɓe fu ɗiɗo, ɓe naati laana, den, hennu darii. 33 Tawaaɓe der laana ŋan fu, sujidani Yeesu, wi'i: «E gooŋa, a laati nun Ɓiɗɗo Alla!»

Yeesu nyawtii nyawɓe der leydi Genesaret

(Marku 6.53-56)

34 Ɓaawo no ɓe joli maayo, ɓe jottii leydi Genesaret. 35 Himɓe tawaaɓe nokkuure nen anniti mo. Ɓe lildi habaru der leydi nin fu, no o wari, ɓe gaddani mo nyawɓe fu. 36 Ɓee eela mo o acca nyawɓe ɓen meema baa kommulol toggoore makko tan. Hande non bo, meemuɓe ŋol fu e yoofoo.

15

Tawaaŋal kaakiraaɓe

(Marku 7.1-13)

1 Farisaaɓe e moodiɓɓe tawreeta ƴiwoy Urusaliima, wari to Yeesu, ƴami mo, wi'i: 2 «Ume waɗi ko aahiiɓe maa e waylita tawaaŋal kaakiraaɓe meeɗen? Gam ɓe lootataa juuɗe maɓɓe go ɓe nyaama.»

3 O toontii ɓe, o wi'i: «Onon bo na, ume waɗi go oon baylita sariyaaji Alla no fottiranta tawaaŋal mooɗon? 4 Gam Alla wi'i: ‟Teddin baaba maa e inna maa.” O wi'i kade: ‟Jennuɗo baaba mum, ɗum bo inna mum, joomum e haani waree.” 5 Amma onon, oon bi'a, to neɗɗo wi'ii baaba mum, ɗum bo inna mum: ‟Ko haani mi wallitiree laatike geɗu Alla, den doole bane ballitaa baaba maa e inna maa.” 6 Nun nun baylitirɗon haala Alla gam tawaaŋal mooɗon. 7 Onon munaafitiiɓe! Esaaya waɗii annabaaku dow mooɗon, wi'i:

8 ‟Lenyol ŋol ɗo, e hunnuko tan nun teddinirtammi,

amma ɓerɗe maɓɓe e woɗɗodii am.

9 Ɓee cujidanammi, amma ɗum nafataa

gam ko ɓe janŋinta laati nun miilooji himɓe.”»

Ko soɓinta neɗɗo

(Marku 7.14-23)

10 Den, Yeesu noddi jama'aare, wi'i ɓe: «Kettinee, paamee faa wooɗa: 11 Ko naatata der hunnuko neɗɗo bane soɓinta mo. Amma ko wurtoto diga e hunnuko makko, kanjum soɓinta mo.»

12 Go aahiiɓe makko ɓattii, wi'i mo: «Aa anni haala maaɗa kan mettinii ɓerɗe Farisaaɓe na?» 13 O toontii ɓe, o wi'i: «Aawre fu ne Baaba am gonuɗo dow kammu aaway, ne ɗoofete. 14 Accee ɓe, wumuɓe ardiiɓe wumuɓe nun! To bumɗo e ardii bumɗo bannum, ɓe fu ɗiɗo, ɓe jantan der gayka.»

15 Piyer toontii mo wi'i: «Faamin men haala kan.» 16 Yeesu wi'i mo: «Onon bo, faa jooni on galaa faamu na? 17 On paamay huune ko naati e hunnuko fu, der reedu ɗum pa'i, den ɗum wurtoo na? 18 Amma ko wurtoto e hunnuko fu, der ɓerne ɗum ƴiwata, kanjum nun soɓinta neɗɗo. 19 Gam diga der ɓerne neɗɗo nun miilooji kalluɗi ƴiwata. Den ɗi gatta mo barol himɓe, jeenu, kaaruwaaku, guyka, seedaago fewre, e batugo kalluka. 20 Ɗum ɗon nun woni ko soɓinta neɗɗo. Amma nyaamugo lootay juuɗe mum hande no tawaaŋal holliri soɓintaa neɗɗo.»

Debbo Kananinkeejo goonɗinii Yeesu

Marku 7.24-30

21 Ɓaawo majjum, Yeesu yawti diga ɗon yahi der jeyde Tirus e Sidon. 22 Debbo Kananinkeejo, jeyaaɗo der leydi nin wari to makko, bati e daane towne, wi'i: «Joomiraawo, Ɓii Dawda, yurmam! Ginnool nun toorata ɓiyam debbo sanne!» 23 Amma o toontaaki mo gokka. Ko aahiiɓe makko wi'i mo: «Riiwu mo, gam o accay halɓugo, oo tokkiri en.» 24 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mi lilaaka maa to baali Isira'iila majjuɗi tan.» 25 Amma debbo on wari jiccii yeeso makko, wi'i: «Joomiraawo, war wallam!» 26 Yeesu toontii mo, wi'i: «Ɗum wooɗaa nyaamdu sukaaɓe ettee, faɗɗanee dawaaɗi.» 27 Debbo on wi'i: «Gooŋa nun Joomiraawo, amma dawaaɗi bo e suɓinoo nyaamdu caamoowol to joomiraaɓe mum nyaamata.» 28 Den, Yeesu toontii mo, wi'i: «Hey debbo, goonɗinki maa e mawni! Ɗum laatanee hande no jiɗirɗaa.» E wakkati on, ɓiyiiko yoofii.

Yeesu nyawtii nyawɓe ɗuuɓɓe

(Marku 7.31-37)

29 Yeesu yawti diga ɗon, witti takkol maayo Galili, eenci dow waanne, jooɗii ton. 30 Himɓe ɗuuɓɓe wari to makko, ɓe gaddani mo laƴooɓe, e wumuɓe, e moofiɗinɓe, e muumiɗinɓe, e nyawɓe nyawuuji feere feere. Ɓe desi ɓe ley koyɗe Yeesu. 31 Haynaare nanŋi himɓe, no ɓe ji'i muumiɗinɓe e bata, moofiɗinɓe e yoofoo, laƴooɓe e yaha deydey, wumuɓe bo e yi'a. Ɓe teddini Alla mo Isira'iila.

Yeesu nyaannii kade worɓe ujune nayo

(Marku 8.1-10; Matiye 14.13-21)

32 Yeesu noddi aahiiɓe mum, wi'i: «Himɓe ɓee e yurminoo am. Gam waɗii balɗe tati ɓee gondi e am, ɓe goodaa ko ɓe nyaamata. Mi yiɗaa bo riiwugo ɓe ɓe jawta e rafo, gam to rafo doƴƴu ɓe e laawol.» 33 Aahiiɓe makko wi'i mo: «Toy keɓeten nyaamdu ko nyaannata jama'aare nee ɗo e ladde haro ɗo?» 34 O ƴami ɓe, o wi'i: «Peen noyo gooduɗon?» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Peen jeeɗiɗo e likkol pettol seɗɗa.»

35 Ɓaawo majjum, o hokki hunnuko jama'aare jooɗoo e leydi. 36 O etti peen jeeɗiɗo, e likkon seɗɗa kon. O yetti Alla, o ŋappiti, o hokki aahiiɓe makko, ɓe ceennani jama'aare. 37 Ɓe fu ɓe nyaami faa ɓe kaari. Ɓe kawriti ko horii, hebbi killaaje jeeɗiɗi. 38 Nyaamuɓe ɗum waɗii worɓe ujune nayo, rewɓe e sukaaɓe limaaka. 39 Ɓaawo mum Yeesu waynii ɓe. Den, o naati laana, o yahi leydi Magadan.

16

Farisaaɓe ƴamii Yeesu waɗana ɗum kayniiɗum

(Marku 8.11-13; Luka 12.54-56)

1 Farisaaɓe e Sadukiiɓe wari jarbaago Yeesu. Ɓe ƴami mo o waɗana ɓe kayniiɗum ƴiwuɗum diga kammu. 2 O toontii ɓe, o wi'i: «[To on ji'ii dow kammu e wojji kiikiiɗe, oon bi'a: ‟Nokkuuje wooɗan.” 3 Subaka bo, to on ji'ii kammu e wojji e niɓɓi, oon bi'a: ‟Diyam toɓan.” Oon anni suttontirgo ko waɗotoo dow kammu, amma on baaway suttontirgo maane wakkatiire nee ɗo!] 4 Himɓe jaamanuuru hallunu, coɓuɓe, e daarta kaayeefi. Ɓe ji'ataa kaayeefi gom, to hinaa kaayeefi Yonas.»

Ɓaawo majjum, o acci ɓe, o yawti.

Hakkilango munaafitaare Farisaaɓe e Sadukiiɓe

(Marku 8.14-21)

5 No aahiiɓe jolata fonŋo maayo far to, ɓe jeggiti ko etti peen. 6 Yeesu wi'i ɓe: «Kakkilee, deenee ko'e mon e ƴuufinirɗum Farisaaɓe e ɗum Sadukiiɓe.» 7 Aahiiɓe darii e wi'ontira hakkune mum: «Gam en ettay peen acci oo bata ka.»

8 Yeesu anniti ka ɓe batata, wi'i ɓe: «Ko waɗi oon badda hakkune mon, oon batana dullere mooɗon jogaago peen? Onon ɓe goonɗinki paanɗuki! 9 E gooŋa faa jooni on paamay na? On ciwtoray peen joyo ko ceennanmi worɓe ujune joyo, e killaaje ɗe kebbinɗon ko horii na? 10 On ciwtoray bo peen jeeɗiɗo ko ceennanmi worɓe ujune nayo, e killaaje ɗe kebbinɗon ko horii na? 11 Noy waɗi go on paamay no haala peen bane batananmi, wakkati bi'umi on, kakkilanee ƴuufinirɗum Farisaaɓe e ɗum Sadukiiɓe?»

12 Den, ɓe paami no ƴuufinirɗum conni peen bane o batanta, amma, ekkitinol Farisaaɓe e ŋol Sadukiiɓe.

Piyer batii Yeesu nun woni Almasiihu

(Marku 8.27-30; Luka 9.18-21)

13 Yeesu yahii leydi Kaysariya Filippu. O ƴami aahiiɓe makko, o wi'i: «Moy himɓe wi'ata Ɓii neɗɗo e laatii?» 14 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Woɓɓe e wi'a, a laati nun Yuhaana gaɗoowo batisi. Woɓɓe e wi'a, an woni annabi Eliya. Woɓɓe kade e wi'a, an woni annabi Yeremiya, to ɗum bo gooto der annabiiɓe.» 15 Yeesu ƴami ɓe, onon bo na: «Moy bi'oton mii laatii?» 16 Simon Piyer toontii mo, wi'i: «An woni Almasiihu, Ɓiɗɗo Alla yonkinteejo.» 17 Den Yeesu ettitii haala wi'i mo: «Barke laatanii maa, an Simon ɓii Yonas. Gam neɗɗo bane hollitin maa ɗum, amma Baaba am gonuɗo dow kammu hollitin maa ɗum. 18 Min bo, mii wi'ee, an woni Piyer, waato hayre. Dow hayre nen mahanmi Eklesiya am, baa joonne maayɓe waawataa ko jaalii ka. 19 Mi hokkete maɓɓitirgel Laamaare Alla. Ko caliɗaa e leydi ɗo, salaama dow kammu. Ko jaɓuɗaa e leydi ɗo bo, jaɓaama dow kammu.» 20 Den, Yeesu waggini aahiiɓe mum, e semme, wi'i to ɓe batu goɗɗo, no kanko nun woni Almasiihu.

Yeesu batanii maayde e pintol mum

(Marku 8.31-9.1; Luka 9.22-27)

21 Diga wakkati mum, Yeesu fuɗɗi faamingo aahiiɓe mum wi'i e haani o yaha Urusaliima. Ton dottiiɓe e limaamiiɓe, e moodiɓɓe tawreeta tooroyta mo puy, ɓe bara mo. Amma nyalaane tatawre, o fintan. 22 Den, Piyer yaari mo sera, wooltani mo wi'i: «Joomiraawo, Alla haɗu ɗum! Iri majjum tawataa maa!» 23 Yeesu yeeƴitii, wi'i Piyer: «An Seyɗan, wittu ɓaawo am! A laati nun ko doƴƴatammi. Miilooji maa ƴiway to Alla, to himɓe ɗi ƴiwi!»

Tokkugo Yeesu

24 Den Yeesu wi'i aahiiɓe mum: «Jiɗuɗo tokkugo am fu, acca miijaanaago hoore mum, etta leggal mum palaaŋal, tokkammi. 25 Gam jiɗɗo hisingo yonki mum, dullan ki. Amma, majjinɗo yonki mum gam am, hisinan ki. 26 To neɗɗo heɓii huune fu der duuniyaaru ɗo, ko yonki mum halki, ume ɗum nafi mo? Naa ume neɗɗo waawata ko hokki gam sooditaago yonki mum? 27 Gam Ɓii neɗɗo waran e tedduŋal Baaba mum, e malaykaaɓe mum. Den o yoɓan moy fu ko waɗi der golle mum. 28 E gooŋa batanmi on, tawaaɓe ɗo, woɓɓe mum maayataa, ko ɓe ji'a Ɓii neɗɗo e warida e laamaare mum.»

17

Tagudi Yeesu waylitake

(Marku 9.2-13; Luka 9.28-36; 2 Piyer 1.16-18)

1 Ɓaawo balɗe jeego'o, Yeesu yahidi e Piyer e Yaakuuba e minyum Yuhaana. O yaari ɓe sera, faa dow waanne towune. 2 Tagudi makko waylitii yeeso maɓɓe. Yeeso makko e jalba hande naaŋe, gineeji makko rawni tar hande jayŋol. 3 Muusa e Eliya suppitanii ɓe, e badda e makko. 4 Piyer etti haala wi'i Yeesu: «Joomiraawo, wonaago men ɗo e wooɗi. To aa yiɗi, mi darnan ɗo bukaaji tati: an wooru, Muusa wooru, Eliya wooru.»

5 O heennyay batugo, ko duulel jalboowel gom wari ommi ɓe. Ɗon daane gom ƴiwi der duulel ŋel, wi'i: «Oo ɗo laatii Ɓiɗɗo am jiɗaaɗo, mo cuɓumi. Kettinanee mo!»

6 No aahiiɓe nani daane nen, ɓe jani, ɓe kippii e leydi, ɓe kuli sanne. 7 Yeesu ɓattii, meemi ɓe, wi'i: «Ummee, to on kulee.» 8 Den, ɓe ɓanti gite, ɓe ji'ay goɗɗo, sey Yeesu tan.

9 No ɓe jippotoo diga dow waanne nen, Yeesu waggini ɓe, wi'i: «To on batee goɗɗo ko ji'uɗon, faa to Ɓii neɗɗo fintii diga e maayɓe.» 10 Den, aahiiɓe makko ƴami mo, wi'i: «Gam ume ko moodiɓɓe tawreeta e wi'a: ‟Eliya nun artata wara”?» 11 O toontii ɓe, o wi'i: «Gooŋa nun, Eliya nun artata wara, moƴƴina huune fu. 12 Amma mii wi'a on, Eliya wari ko. Amma ɓe annitay mo, ɓe gaɗanii mo ko ɓe jiɗi fu. Hande non ɓe toorirta Ɓii neɗɗo bo.»

13 Aahiiɓe faami no haala Yuhaana gaɗoowo batisi nun o batanta ɓe.

Yeesu nyawtii suka mo ginnawol toorata

(Marku 9.14-29; Luka 9.37-43)

14 No ɓe bittoy to jama'aare woni, gorko gom wari jiccii yeeso Yeesu. 15 O wi'i: «Joomiraawo, yurma ɓiyam gorko! Ginnool nun woni e makko, eŋol toora mo puy. To ŋol ummanake mo, eŋol doƴƴa mo der yiite, nokkun bo der diyam. 16 Mi yaarii mo to aahiiɓe maa, amma ɓe baaway ko nyawti mo.»

17 Yeesu toontii, wi'i: «Hey, onon himɓe jaamanuuru hallunu, ɓe walaa goonɗinki! Faa dey gondanmi e mooɗon? Faa dey tokkanmi munyango on? Gaddanee am mo ɗo!» 18 Yeesu falmi ginnool tawaaŋol der suka on, ŋol wurtii, o yoofii ɗon maa ɗon.

19 Ɓaawo majjum, aahiiɓe makko ƴami mo kamɓe tan, wi'i: «Ume acci men baaway ko riiwi ginnool ŋol?» 20 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Gam goonɗinki mooɗon e faanɗi. E gooŋa batanmi on: To goonɗinki mooɗon e foti baa hande ɓinŋel mutaadihi, on baawan ko wi'i waanne nee ɗo: ‟Eggu ɗo, jahaa to,” ne eggan bo. Walaa ko tampoton waɗugo. 21 [Amma, ginnool hande ŋol ɗo wurtataako to hinaa e du'aare, e suumaye.]»

Yeesu batanii maayde e pintol mum de ɗiɗawre

(Marku 9.30-32; Luka 9.43-45)

22 No ɓe boositintoo der leydi Galili, den Yeesu wi'i ɓe: «Ɓii neɗɗo wattete der juuɗe himɓe. 23 Ɓe baran mo, amma nyalaane tatawre o fintan.»

Ɓerɗe aahiiɓe makko biisii puy, no ɓe nani ka.

Yeesu yoɓii ceede faada

24 No Yeesu e aahiiɓe mum yottii Kafarnahum, jaɓooɓe ceede faada suudu Alla ɓattii Piyer, wi'i mo: «Moodibbo mooɗon yoɓataa woni ceede faada suudu Alla?» 25 Piyer toontii, wi'i: «Oo yoɓa.» No Piyer naati der wuro, Yeesu arti etti haala, wi'i: «Simon, ume miiluɗaa? Ɓey nun haani yoɓa ceede faada? Ɓiɓɓe genni nun naa hoɓɓe?» 26 Piyer toontii, wi'i: «Hoɓɓe nun haani yoɓa.» Yeesu wi'i mo: «Den, ɓiɓɓe genni haanay yoɓa. 27 Amma, gam to en laatana himɓe fergere, yahu maayo. Tuunnu malimali maa, pitoɗaa linŋol ŋol artuɗaa nanŋuɗaa. Den ŋaaɓaa hunnuko maggol, a tawan ceede cardi der ɗon. Ikkinaa ɗe, joɓanaa en, min e maa.»

18

Ɓurɗo manŋu der Laamaare Alla

(Marku 9.33-37; Luka 9.46-48)

1 Wakkati majjum, aahiiɓe Yeesu ɓattii, ƴami mo, wi'i: «Moy ɓuri manŋu der Laamaare Alla?» 2 Yeesu noddi sukayel, darni ŋel yeeso maɓɓe, 3 wi'i: «E gooŋa batanmi on: to on baylitaaki laatiɗon hande sukahon petton, on naatoytaa der Laamaare Alla. 4 Gam majjum, leesinɗo hoore mum, hande sukayel ŋel ɗo, kanko nun ɓurata manŋu der Laamaare Alla. 5 Jaɓɓiiɗo sukayel pettel hande ŋel ɗo, e inne am, min nun joomum jaɓɓii.»

Manŋu hakke

(Marku 9.42-48; Luka 17.1-2)

6 «Amma to goɗɗo doƴƴii sukahon petton, goonɗinkon am, gooten mum der hakke, ɗum ɓuranno hoyango mo, o haɓɓanee namarde e daane, o faɗɗee caka maayo. 7 Bone laatanii duuniyaaru nuu, gam woodi ko doƴƴata himɓe der hakke. Waɗataako ko doƴƴata himɓe waray, amma bone laatanto laatiiɗo daliila majjum!

8 To junŋo maa, ɗum bo koyŋal maa nun waɗinte hakke, wudditin ɗe boppaa to woɗɗi. Ɗum ɓurante wooɗugo, naataa aljanna e koyŋal gootal, ɗum bo e junŋo wooto, e no paɗɗirteɗaa e koyɗe maa ɗiɗi, ɗum bo e juuɗe maa ɗiɗi der yiite tabitiiŋe. 9 To bo itere maa nun waɗintee hakke, ɗoofu ne boppaa to woɗɗi. Ɗum ɓurante hoyugo naataa aljanna e itere woore, e no paɗɗirteɗaa e gite maa ɗiɗi der yiite jahannama.»

Ballool dow baalel majjuŋel

(Luka 15.3-7)

10 «Kakkilee, to on jawee baa gooten der sukahon petton kon. Gam mii wi'a on, malaykaaɓe makkon, e darii wakkati fu, dow kammu e daara yeeso Baaba am gonuɗo dow kammu. [ 11 Gam Ɓii neɗɗo warii hisingo majjuɓe.]

12 Kaye miiluɗon? To neɗɗo e woodi baali hewre, go baala goota majji, o accataa lasooji naay e sappo e jeenay koriiɗi dow waanne, o daartaa majjuŋa ŋan na? 13 E gooŋa batanmi on: to o yiitii ŋa, o seyorto ŋa ɓura lasooji naay e sappo e jeenay koriiɗi, ɗi majjay. 14 Hande non Baaba mooɗon gonuɗo dow kammu yiɗaa baa gooto, der sukahon kon, majja.»

Yaafanaago banniraawo

15 «To banniraawo maa woofanii maa, yahu to makko an tan, kollaa mo onon ɗiɗo. To o nootike, a heɓitake mo. 16 Amma to o hettinaaki ka kollataa mo, den wittu, jahidaa e neɗɗo gooto, ɗum bo ɗiɗo, gam haala kan moƴƴinee yeeso seedeeɓe ɗiɗo, ɗum bo tato. 17 To o salike hettinanaago ɓe, den batu ka Eklesiya. To o salike hettinanaago Eklesiya bo, den fu daaree mo hande keefeero, ɗum bo jaɓoowo ceede faada.

18 E gooŋa batanmi on: Huune fu ko caliɗon e leydi ɗo, salaama dow kammu. Ko jaɓuɗon e leydi ɗo, jaɓete bo dow kammu.» 19 Mii bata on kade e gooŋa: «To himɓe ɗiɗo e duuniyaaru ɗo nannantirii dow huune ko ɓe eelata, Baaba am gonuɗo dow kammu hokkan ɓe ɗum. 20 Gam to himɓe ɗiɗo ɗum bo tato e hawritii e inne am, mi na'on caka maɓɓe.»

Ballool gollotooɗo caliiɗo yaafaago

21 Den Piyer ɓattii Yeesu, ƴami mo, wi'i: «Joomiraawo, de noy nun haani mi yaafano banniraawo am to o woofanii am? De jeeɗiɗi na?» 22 Yeesu toontii mo, wi'i: «De jeeɗiɗi tan bane bi'umaa mi, amma de lasoy tati e sappo faa de jeeɗiɗi. 23 Hande non Laamaare Alla e nandi e laamiiɗo gom jiɗuɗo gollotooɓe mum liisanoo ɗum jawdi muuɗum. 24 No o fuɗɗi liisaaɗe, ɓe gaddani mo joganiiɗo mo ceede cardi miliyooji ɗuuɗɗi. 25 Gorko on woodaa ko yoɓirta mo. Den, laamiiɗo on hokki laawol o sippee, kanko e deekiiko, e sukaaɓe makko, e ko o woodi fu, gam o yoɓa nyamaane nen. 26 Gollotooɗo on jiccii yeeso makko, eeli mo, wi'i: ‟Joomiraawo Munyanam, mi yoɓete fu!” 27 Joomiraawo on yurmii mo, yaafanii mo nyamaane nen, acci mo, o yawti.

28 No o wurtii, o fotti e banniraawo makko joganiiɗo mo ceede cardi hewre. O gattii mo, o ɗeɗɗi daane makko, o wi'i: ‟Yoɓam ceede am!” 29 Banniiko jiccii, eeli mo, wi'i: ‟Munyanam, mi yoɓete!” 30 Amma o jaɓay. O yaari mo o maɓɓoy der kasu, faa de o yoɓidi nyamaane nen fu. 31 No banniraaɓe makko gollotooɓe horiiɓe yi'i ko waɗi, mone maɓɓe ummii puy, ɓe jahi ɓe batoy joomiraawo maɓɓe ko waɗi. 32 Den, joomiraawo on nodditii gollotooɗo on, wi'i mo: ‟An gollotooɗo kalluɗo! Mi yaafanakeno maa nyamaane joganinoɗaa am fu, gam a sawrinii am. 33 An bo, haanayno jurmoɗaa banniraawo maa hande no jurmoriimaa mi na?” 34 Mone waɗi joomiiko, watti mo e juuɗe hiitotooɓe. O maɓɓaa der kasu, faa de o yoɓidi nyamaane nen fu. Den Yeesu ɓeydi wi'i:

35 ‟Hande non Baaba am gonuɗo dow kammu waɗanta on to moy mooɗon fu yaafanaaki banniraawo mum e ɓerne woore.”»

19

Ekkitinol dow ceergal

(Marku 10.1-12; Tokkitaaki. Tawreeta 24.1-4; Matiye 5.31-32; Luka 16.18)

1 No Yeesu heennyi fillaaji ɗin, o yawti diga Galili, o yahi Yahudiya, far fonŋo maayo Urdun. 2 Jama'aare ɗuunne e tokki mo, den o nyawti ton nyawɓe.

3 Woɓɓe der Farisaaɓe wari to makko, ƴami mo gam jarboo mo, wi'i: «Gorko e woodi laawol seera debbo mum, baa to gam daliila kaye nun na?» 4 O toontii ɓe, o wi'i: «On janŋay ko winnaa e dewtere na? Diga fuɗɗoode Alla tagii gorko e debbo.» 5 O wi'i: ‟Gam majjum gorko accan baaba mum e inna mum, takkontira e debbo mum, ɓe fu ɗiɗo, ɓe laatoo ɓannu gootol.”» 6 Hande non ɓe laatataako kade ɗiɗo, amma ɓannu gootol. Den kan, to neɗɗo seennu ko Alla hawti.

7 Farisaaɓe ɓen ƴami mo, wi'i: «Gam ume ko Muusa wi'i gorko hokka debbo ɗerewol ceergal to oo seera mo?» 8 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Gam sabbu yoorugo ɓerɗe mooɗon nun acci ko Muusa hokki on laawol ceeron rewɓe mooɗon. Amma diga fuɗɗoode, ɗum laataakino non. 9 E gooŋa bi'anmi on, ceeruɗo debbo mum to hinaa gam daliila jeenu, to o hoowi goɗɗo, o waɗii jeenu.»

10 Aahiiɓe makko wi'i mo: «To non non nun haala gorko e debbo laatii, gomma to neɗɗo ɓaŋu.» 11 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Himɓe fu bane waawata ko jaɓi haala kan, sey ɓe Alla hokki ɗum tan. 12 E woodi rimaaɓe e laatii waatoraaɓe. Woɓɓe bo himɓe nun watti ɓe ɗum. Woɓɓe kan ɓaŋataa gam daliila Laamaare Alla. Baawuɗo ko jaɓi haala kan fu, jaɓa!»

Yeesu du'anake sukahon petton

(Marku 10.13-16; Luka 18.15-17)

13 Ɓaawo majjum, himɓe waddani Yeesu sukahon petton, gam o yowa juuɗe makko dow makkon o du'anoo kon, amma aahiiɓe makko nyaasitii ɓe. 14 Den Yeesu wi'i ɓe: «Accee sukahon petton wara to am, to on kaɗee kon, gam Laamaare Alla laatani nun wa'uɓe hande makkon.» 15 O yowi juuɗe makko dow makkon, den o yawti diga ɗon.

Yeesu e gojankeejo jom jawdiijo

(Marku 10.17-31; Luka 18.18-30)

16 Gojankeejo gom ɓattii Yeesu, ƴami mo, wi'i: «Moodibbo, booɗɗum ume haani mi waɗa, go mi heɓa yonki tabitiiki?» 17 Yeesu wi'i mo: «Ko waɗi aa ƴamammi dow ko wooɗi? Alla tan woni booɗɗo! To aa yiɗi heɓugo yonki tabitiiki, sey tokkaa sariyaaji.» 18 Gorko on ƴami Yeesu, wi'i: «Ɗiye nun sariyaaji ɗin?» Yeesu toontii mo, wi'i: «Taa waru neɗɗo, taa jeenu, taa wujju, taa seeda fewre. 19 Teddin baaba maa e inna maa, den jiɗaa banniraawo maa hande no jiɗirɗaa hoore maa.» 20 Gojankeejo on wi'i mo: «Mii jogii sariyaaji ɗii ɗon fu. Ume nun horii kade?» 21 Yeesu wi'i mo: «To aa yiɗi laatoɗaa kebbuɗo, yahu cippaa ko gooduɗaa, kokkaa talakaaɓe ceede majjum. Den a heɓan jawdi dow kammu. Ɓaawo majjum, garaa tokkaa am.»

22 No gojankeejo on nani haala kan, yawti e ɓerne biisiine, gam o laati nun jom jawdiijo. 23 Den, Yeesu wi'i aahiiɓe mum: «E gooŋa batanmi on, eɗum saɗi jom jawdiijo naata der Laamaare Alla! 24 Mii batitoo on ka kade, eɗum ɓuri hoyugo, jelooba wurtoroo e hinere baatal, e no jom jawdiijo naatirta der Laamaare Alla.» 25 No aahiiɓe makko nani ka, haaynaare nanŋi ɗum, wi'i: «Den, moy waawata ko hisi?» 26 Yeesu daari ɓe, wi'i: «E himɓe, ɗum ɗon waɗataako, amma to Alla, huune fu waɗoto.»

27 Den, Piyer etti haala wi'i mo: «Minon, men accii huune fu men tokki maa. Ume nun laatantoo men?» 28 Yeesu wi'i ɓe: «E gooŋa batanmi on, to huune fu laatinaama kesum, Ɓii neɗɗo jooɗoto e kittaal laamaare tedduŋal makko. Den, onon sappo e ɗiɗo tokkuɓe am, on jooɗoto dow kittaaje sappo e ɗiɗi, kiitoɗon lenyi Isira'iilaaɓe sappo e ɗiɗi. 29 Neɗɗo fu accuɗo wuro mum, e sakikiraaɓe mum worɓe e rewɓe, e baaba mum, ɗum bo inna mum, e sukaaɓe mum, e gese mum, gam am, o heɓan ko ɓuri ɗum, kade bo, o heɓan yonki tabitiiki. 30 Amma ɗuuɓɓe ardiiɓe jooni, laatoto sakitiiɓe, ɗuuɓɓe der sakitiiɓe jooni bo, laatoto ardiiɓe.»

20

Ballool gollotooɓe der gesa innabooje

1 «Laamaare Alla e nandi e jom gesa innabooje. O wurtii subaka kecco, gam o daarta gollotooɓe, o yaara to gesa innabooje makko. 2 O nannantiri e gollotooɓe, o yoɓa ɓe nyalaane fu ceede cardi goote. Den o yaari ɓe gesa makko. 3 O wurtii jaka yanɗe jeenay, o tawi woɓɓe e jooɗii der luumo, woodaa gaɗeteeŋal. 4 O wi'i ɓe: ‟Jahee golloɗon, onon bo der gesa innabooje am, mi yoɓan on ko haani,” 5 kamɓe bo ɓe jahi. Jom gesa on witti kade caka nyalooma e yanne tati, o waɗi hande non. 6 Ɓaawo majjum, wakkati yanne joy, o wurtii kade. O tawi woɓɓe e darii, woodaa gaɗeteeŋal. O wi'i ɓe: ‟Ume waɗi ko oon nyalli daraago ɗo, on goodaa gaɗeteeŋal?” 7 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: ‟Men keɓay ettuɗo men golle.” O wi'i ɓe: ‟Jahee onon bo golloɗon der gesa innabooje am.”

8 No kiikiiɗe waɗi, jom gesa on wi'i deenuɗo jawdi mum: ‟Noddu gollotooɓe ɓen, joɓaa moy fu ceede mum. Puɗɗiraa sakitiiɓe, keennyitiraa ardiiɓe.” 9 Ettanooɓe golle deydey alaasara wari, moy maɓɓe fu hokkaa ceede cardi goote. 10 Ardinooɓe etteego golle bo wari. Ɓee miiluno joddi maɓɓe ɓuran ni ɓee to. Amma moy maɓɓe fu yoɓaa ceede cardi goote. 11 No ɓe joɓaa, ɓee dumbitoo dow jom gesa on, 12 ɓee bi'a: ‟Sakitiiɓe wari, yanne woore tan gollii, ko potinɗaa ɓe e minon golliiɓe nyalaane ne fu, der naaŋe e guli!” 13 Jom gesa on toontii gooto maɓɓe, wi'i: ‟Banniraawo am, mi farkanay maa. En nannantir bane dow ceede cardi goote nyalaane fu na? 14 Ettu joddi maa, dillu. Mii yiɗi yoɓugo cakitiiɗo hande no maa. 15 Laawol hokkay am mi waɗira ceede am no jiɗirmi na? A daaririi am e gite kalluɗe gam mi waɗii ko wooɗi na?”» 16 Yeesu wi'i: «Hande non sakitiiɓe laatortoo ardiiɓe, ardiiɓe bo laatoo sakitiiɓe.»

Yeesu batanii maayde e pintol mum de tatawre

(Marku 10.32-34; Luka 18.31-34)

17 No Yeesu yahata Urusaliima e aahiiɓe mum, o noddi sappo e ɗiɗo ɓen, feere mum, o wi'i ɓe: 18 «Nani een jaha Urusaliima. Ton Ɓii neɗɗo wattoyte der juuɗe hooreeɓe limaamiiɓe, e moodiɓɓe tawreeta. Ɓe kiitoto mo kiita maayde. 19 Ɓe gattan mo der juuɗe heeferɓe, gam ɓe jaanca mo, ɓe piya mo looci, ɓe ɓila mo dow leggal palaaŋal. Amma nyalaane tatawre, o fintan.»

Elgal inna Yaakuuba e Yuhaana

(Marku 10.35-45; Luka 22.24-27)

20 Den, inna ɓiɓɓe Jebede e sukaaɓe mum ɓattii Yeesu. O jiccii yeeso Yeesu gam o eela ɗum ballal. 21 Yeesu wi'i mo: «Ume jiɗuɗaa?» O toontii mo, o wi'i: «Mii yiɗi, to a laamike, nootoɗaa ɓiɓɓe am ɗiɗo ɓee ɗo, gooto jooɗoo nyaamo maaɗa, gooto bo nano maaɗa.» 22 Yeesu toontii, wi'i: «On annaa ko eeloton am. On baawan ko yariri jarirgel ŋel jarirammi na?» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Men baawan.» 23 O wi'i ɓe: «Gooŋa nun, on baawan. Amma jooɗaago nyaamo am e nano am, min bane hokkata ɗum. Ɓee ɗo Baaba am siryanii joonɗe ɗen nun heɓata ɗe.»

24 No aahiiɓe sappo horiiɓe nani ka, mone maɓɓe ummii dow banniraaɓe maɓɓe ɗiɗo ɓen. 25 Den, Yeesu noddi ɓe, ɓe fu, wi'i ɓe: «Oon anni hooreeɓe duuniyaaru, no boni nun jogorii himɓe mum. Mawɓe bo e holla himɓe mum baawɗe. 26 Amma, ɗum waɗataako hande non hakkune mooɗon. Jiɗuɗo laataago mawɗo caka mooɗon fu, joomum laatoo jaggotooɗo mon. 27 Kade bo, jiɗuɗo ardaago e mooɗon fu, joomum laatoo maccuɗo mooɗon. 28 Hande non, Ɓii neɗɗo waray gam jagganeego, amma, jagganaago himɓe waddi mo, o hokkitira yonki makko gam sooditaago ɗuuɓɓe.»

No Yeesu wuntiniri wumuɓe ɗiɗo

(Marku 10.46-52; Luka 18.35-43)

29 Yeesu e aahiiɓe mum e wurtoo Yeriko, go jama'aare ɗuunne e tokki mo. 30 Wumuɓe ɗiɗo gom e jooɗinoo sera laawol. Ɓe nani e wi'ee, Yeesu nun yawtata ɗon, den ɓe janti ɓee kuuɓa, ɓee bi'a: «Joomiraawo Ɓii Dawda, yurma men!» 31 Jama'aare e falma ɓe gam ɓe jeeɗoo, amma ɓe ɓeydi huuɓugo e semme, ɓee bi'a: «Joomiraawo Ɓii Dawda, yurma men!» 32 Yeesu darii, noddi ɓe, wi'i: «Ume jiɗuɗon mi waɗana on?» 33 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Joomiraawo, wuntin men.» 34 Yeesu yurmii ɓe, meemi gite maɓɓe. Ɗon maa ɗon ɓe bumti, ɓe tokki mo.

21

Yeesu naatii Urusaliima

(Marku 11.1-10; Luka 19.28-40; Yuhaana 12.12-19)

1 No Yeesu e aahiiɓe mum faanii Urusaliima, ɓe jottii Baytifaaji, takkol waanne wi'eteene waanne Jaytuuje. Yeesu lili aahiiɓe ɗiɗo. 2 O wi'i ɓe: «Jahee siire wonune yeeso mooɗon, to oon naata ne, on tawan babba e ɓinŋel mum e haɓɓii. Pittee ɗi gaddanon am. 3 To goɗɗo ƴamii on gokka fu, toontee mo: ‟Joomiraawo nun bukaa ɗi.” Ɗon maa ɗon, o accan on gaddon ɗi.»

4 Ɗum waɗii, gam hebbingo haala ka annabiijo batuno, wi'i:

5 «Batee ɓiɓɓe Siyoona, bi'on:

‟Daaree, laamiiɗo mon e wara e mon,

oo ɗiggi, oo waɗɗii babba,

e ɓinŋel mum.”»

6 Aahiiɓe ɓen yahi, waɗi ko Yeesu bati ɓe. 7 Ɓe gaddi babba e ɓinŋel mum, ɓe daɗɗi toggooje maɓɓe dow majji, den Yeesu waɗɗii. 8 Ɗuuɓɓe der jama'aare nen weƴƴiti gineeji mum dow laawol. Woɓɓe bo salti licce leɗɗe, e weƴƴita dow laawol. 9 Ardiiɓe Yeesu, e tokkinɓe mo ɓaawo fu, e hulgina e wi'a: «Hosana, Ɓii Dawda! Barke laatanoo garoowo e inne Joomiraawo! Hosana Joomiraawo mo dow kammu!»

10 No Yeesu naati Urusaliima, genni fu laawontirii. Himɓe e ƴamontira, e wi'a: «Moy nun gorko oo ɗo?» 11 Jama'aare toontii, wi'i: «Yeesu annabiijo, mo Nasaratu, der leydi Galili nun.»

Yeesu riiwii sippooɓe e soodooɓe der suudu Alla

(Marku 11.15-19; Luka 19.45-48; Yuhaana 2.13-22)

12 Yeesu naatii der suudu Alla. O riiwi sippooɓe, e soodooɓe, o hippi taaburuuji cengotooɓe ceede, e kittaaje sippooɓe tantabaraaji. 13 Den, o wi'i ɓe: «Alla batii der Dewtere, wi'i: ‟Suudu am noddete suudu to du'aare waɗetee.” Amma onon, on gartirii ŋol suuɗorde wuyɓe!»

14 Wumuɓe e laƴooɓe wari to makko der suudu Alla, go o nyawti ɓe. 15 Hooreeɓe limaamiiɓe, e moodiɓɓe tawreeta, mone mum ummi no yi'i kujje kayniiɗe ɗe Yeesu waɗata, e no sukaaɓe hulginirta der suudu Alla, e wi'a: «Hosana Ɓii Dawda!» 16 Den ɓe bi'i: «Aa nana ko sukaaɓe ɓen batata na?» Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mii nana. On meeɗay ko janŋi haala kaa ɗo na? ‟A heɓii maanteego diga e kunnuɗe sukaaɓe, e musinooɓe.”»

17 Den, o acci ɓe, o wurtii siire nen, o yahi Baytaniya, o waaloy ton.

Yeesu yaa'ike ibbi

(Marku 11.12-14, 20-26)

18 Fini mum subaka, Yeesu dawi e witta der siire, go rafo waɗi mo. 19 O hollirii ibbi sera laawol. O yaali to makki, amma o taway goɗɗum, sey baafe tan. Den o bati ibbi kin, o wi'i: «A rimataa ɓiɓɓe kade faa abada!» Ɗon maa ɗon, ibbi kin yoori. 20 No aahiiɓe makko yi'i ɗum, haaynaare nanŋi ɗum, den ɓe ƴami mo, ɓe bi'i: «Noy ibbi kin yooriri ɗon maa ɗon?» 21 O toontii ɓe, o wi'i: «E gooŋa batanmi on: To oon goonɗini, on gaɗay seko, on gaɗan ko ɓuri ko ibbi kin waɗanaa. On baawan ko wi'i, waanne nee ɗo: ‟Ɗoofa diga ɗo, yantoy der maayo,” ɗum laatoto bo. 22 To oon goonɗini, ko eeluɗon e du'aare fu, on keɓan ɗum.»

Yahuduuɓe e ƴama diga toy baawɗe Yeesu ƴiwi

(Marku 11.27-33; Luka 20.1-8)

23 Yeesu naati der suudu Alla. No o waajotoo, hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe Yahuduuɓe ɓattii, ƴami mo, wi'i: «E baawɗe ɗey gaɗirtaa kujje ɗee? Moy hokku maa baawɗe majjum?» 24 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Min bo, mi ƴaman on ƴanɗe goote. To on toontike am, mi batan on e baawɗe ɗey nun gaɗiranmi huune ɗum. 25 Moy lili Yuhaana waɗa himɓe batisi? Alla nun, naa himɓe?» Ɓe baddi hakkune maɓɓe, ɓe bi'i: «To en bi'i ‟Alla nun”, o wi'an: ‟Den, ume waɗi go en goonɗinay Yuhaana?” 26 Amma to en toontike bi'uɗen ‟himɓe nun”, een kula himɓe bo, gam himɓe fu e daari Yuhaana hande annabiijo.»

27 Ɓe toontii Yeesu, ɓe bi'i: «Men annaa.» Kanko bo, o wi'i ɓe: «To non min bo, mi batataa on to e baawɗe ɗey nun gaɗiranmi kujje ɗee.»

Ballool rindaaɓe ɗiɗo

28 Yeesu ɓeydi wi'i: «Kaye miiluɗon e ballool ŋol ɗo: Gorko gom nun woodunoo sukaaɓe worɓe ɗiɗo. O bati arano, o wi'i ɗum: ‟Suka am, yahu golloɗaa to gesa innabooje.” 29 Suka on toontii, wi'i: ‟Mi yahataa.” Amma ɓaawo nii, o miijitii, o yahi. 30 Baaba on noddi suka ɗiɗaɓo, wi'i mo ka o wi'unoo arano on. Oo ɗon toontii, wi'i: ‟Wooɗi Baaba, mi yahan” Amma o yahay. 31 Der kamɓe ɗiɗo ɓen, moy nun e maɓɓe waɗi ko baaba mum yiɗi?» Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Arano on nun.» Den, Yeesu wi'i ɓe: «E gooŋa batanmi on, jaɓooɓe ceede faada, e kaaruwaaɓe artan on naatoygo Laamaare Alla. 32 Gam Yuhaana warii caka mooɗon, hollii on laawol foonnitaare, on jaɓay haala makko. Amma jaɓooɓe ceede faada e kaaruwaaɓe goonɗinii mo, go onon yi'uɓe ɗum, on tuubay goonɗinɗon mo.»

Ballool gesa innabooje

(Marku 12.1-12; Luka 20.9-19)

33 «Kettinee ballool gonŋol kade. Neɗɗo gom nun tiggi gesa innabooje mum. O waɗi kowaagol kara, o fiiltini ka. O wasi gayka to ɓiɓɓe innabooje ɓiɗɗetee, o mahi suudu towukol deenirkol der gesa ka. Ɓaawo mum, o accani ka gollotooɓe makko ɓe gaɗi haya, den o waɗi jahaaŋal. 34 No wakkati ɓorugo innabooje yottii, o lili gollotooɓe makko to reeninaaɓe gesa, ɓe gaddanaa mo geɗu makko der ɓiɓɓe innabooje ɗen. 35 Amma reeninaaɓe gesa ŋan nanŋi lilaaɓe ɓen, fiyi gooto, gooto bo, ɓe bari ɗum, tataɓo ɓe paɗɗi ɗum kaaƴe, ɓe bari. 36 Jom gesa on lilitii gollotooɓe mum, ɓuruɓe arandeeɓe ɗuuɗugo. Reeninaaɓe gesaa, waɗani ɓe no waɗannoo arandeeɓe. 37 Faa sakitiine, o lili ɓiyiiko gorko to maɓɓe, o wi'i: ‟No waɗi fu, ɓe teddinan ɓiyam.” 38 Amma no reeninaaɓe gesa yi'i mo, ɓe bi'ontiri hakkune maɓɓe: ‟Kanko woni donoowo gesa ŋan. Garee baren mo, donen ŋa!”» 39 Den, ɓe nanŋi mo, ɓe paɗɗi mo ɓaawo gesa, ɓe bari mo. 40 Jooni noo, to jom gesa innabooje on wari, noy o waɗata ɓe?»

41 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «O halkan reenuɓe halluɓe ɓen halkere naawune. Den o hokkan woɓɓe gesa ŋan, waɗa haya, baawooɓe ko hokki mo geɗu makko, to wakkati ɓorol ɓiɓɓe fotii.»

42 Ɓaawo majjum, Yeesu wi'i ɓe: «On meeɗay janŋugo ko winnaa der dewtere na?

‟Hayre ne mahooɓe woppi,

kayre laatii hayre jogiine maadi.”

Kanjum woni golle Joomiraawo,

eɗum haaynii e gite meeɗen!»

43 Gam majjum, mii wi'a on: «Laamaare Alla sottinte caka mooɗon, ne hokkee himɓe lenyi janani, waɗooɓe ko Alla yiɗi. 44 [Neɗɗo januɗo dow hayre nen, heltoto. Mo ne yanti dow mum fu bo, muunyitinto.]»

45 No hooreeɓe limaamiiɓe e Farisaaɓe nani ka, ɓe paami kamɓe nun Yeesu waɗani ballaaji ɗii. 46 Ɓee daarta laabi no ɓe nanŋirta mo, amma ɓee kula himɓe, gam himɓe fu e daari mo annabiijo.

22

Ballool dow ɓangal

(Luka 14.15-24)

1 Yeesu baddi ɓe kade e ballaaji, wi'i: 2 «Laamaare Alla e nandi hande laamiiɗo gom gaɗuɗo julɗe ɓangal ɓiyum. 3 O lili gollotooɓe makko noddanaa mo noddinaaɓe julɗe ɓangal. Amma noddinaaɓe ɓen yiɗay warugo. 4 O lili kade gollotooɓe makko woɓɓe, o wi'i ɓe: ‟Bi'ee noddinaaɓe ɓen, huune fu siriyaama, ga'i e baali payuɗi hiisaama, huune fu gasii, ɓe gara nyaamɗe.” 5 Amma noddinaaɓe yeebii noddoore nen, hiinnii haajuuji mum. Oo ɗo yawtiri gesa mum, oo to bo yawtiri daartiiru mum. 6 Horiiɓe nanŋi gollotooɓe, toori ɓe, wari ɓe. 7 Mone laamiiɗo ummii puy. O lili soogeeji makko yaha halkaa himɓe ɓen, wuuɗa ci'e maɓɓe. 8 Ɓaawo majjum, o wi'i gollotooɓe makko: ‟Nafa ɓangal ɓenni, amma noddinanooɓe fotay nyaamugo ka. 9 Gam majjum, jahee to fottirɗe laabi, noddon ɓe tawuɗon ɗon fu wara.” 10 Gollotooɓe ɓen yahi to fottirde laabi, noddi ɓe tawi ɗon fu, halluɓe e wooɗuɓe fu, faa suudu hebbi himɓe.

11 Laamiiɗo naati gam daara noddinaaɓe mum. O hollirii goɗɗo gom, mo ɓornaaki gineeji ɓangal. 12 O ɓattii mo, o wi'i: ‟Banniraawo am, noy naatirɗaa ɗo go a ɓornaaki gineeji ɓangal?” Amma, oo jeeɗii. 13 Den, laamiiɗo wi'i gollotooɓe mum: ‟Kaɓɓee mo, koyɗe e juuɗe, boppon yaasi, der niwre. O wulla ton, o ƴakkontira nyiiƴe.”» 14 Yeesu tokki wi'ugo: «Noddaaɓe e ɗuuɗi, amma suɓaaɓe ɗuuɗaa.»

Yoɓugo laamiiɗo Roma ceede faada

(Marku 12.13-17; Luka 20.20-26)

15 Farisaaɓe yahi baddoy dow no ɓe nanŋirta Yeesu der haala mum. 16 Ɓe lili aahiiɓe maɓɓe woɓɓe, e ɓe Eroodu, ɓe bi'i mo: «Moodibbo, emen anni a laati nun gooŋaajo. E gooŋa nun janŋinirtaa laawol Alla, a hulataa bo himɓe, gam a ɓurontirtaa himɓe. 17 Den, batu men ko miiluɗaa dow haala kaa ɗo: E haani men joɓa laamiiɗo Roma ceede faada naa haanay?»

18 Amma Yeesu e anni miilooji ɓerɗe maɓɓe kalluɗi. O toontii ɓe, o wi'i: «Onon munaafitiiɓe! Ume waɗi ko oon daarta jammaago am? 19 Kollee am ceede joɓirteeɗe ɗen.»

Ɓe gaddani mo ceede cardi goote. 20 O ƴami ɓe, o wi'i: «Foto moy e inne moy woni ɗo?» 21 Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Laamiiɗo Roma nun.» Den o wi'i ɓe: «To non, kokkee laamiiɗo Roma ko laatanii ɗum, kokkon Alla bo ko laatanii ɗum.»

22 No ɓe nani ka o toontii, haaynaare nanŋi ɓe. Den ɓe acci mo, ɓe jawti.

Pintol maayɓe

(Marku 12.18-27; Luka 20.27-40)

23 Der nyalaane woore nen, woɓɓe ƴiwoy diga e waalde Sadukiiɓe. Kamɓe nun yeddata, e wi'a maayɓe fintataa. Ɓe gari to Yeesu, ɓe ƴami mo, 24 ɓe bi'i: «Moodibbo, Muusa wi'i: ‟To goɗɗo maayii rimay ɓiɓɓe, minnyiiko naatta debbo on, gam o darina lenyol mawniiko maayuɗo.” 25 Ɗum waɗiino caka amen dow woɓɓe rindaaɓe jeeɗiɗo. Arano ɓaŋi debbo, maayi, rinday e makko. Minnyiiko naatti debbo on. 26 Kanko bo o maayi, o rinday mo ɓiɗɗo. Tataɓo bo non non, faa ɓe fu jeeɗiɗo ɓen. 27 Ɓaawo maɓɓe ɓe fu, debbo on bo maayi. 28 Den, nyalaane darŋal, to maayɓe fintoy, moy nun e maɓɓe, o laatoytoo debbo mum, dow kamɓe jeeɗiɗo ɓen? Gam ɓe fu ɓe koowiino mo.»

29 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «On majjii, gam on paamay Dewte, on annaa baawɗe Alla bo. 30 To maayɓe fintii, worɓe ɓaŋataa, rewɓe bo ɓaŋataake, ɓe laatoto nun hande malaykaaɓe tawaaɓe dow kammu. 31 Dow haala pintol maayɓe, on janŋay ko Alla wi'i on na? O wi'i: 32 ‟Min woni Alla Iburahiima, Alla Isiyaaku, e Alla Yaakuubu.” Alla laataaki Alla maayuɓe, amma Alla wuuruɓe.»

33 Jama'aare hettinaniine mo, haaynaare nanŋi ɗum e ekkitinol makko.

Sariya ɓuruka mawnugo

(Marku 12.28-34; Luka 10.25-28)

34 No Farisaaɓe nani Yeesu muɓɓii kunnuɗe Sadukiiɓe e haala, ɓe gaɗi hawriine. 35 Gooto maɓɓe, laatiiɗo janŋinoowo Sariya, yiɗi jarbaago Yeesu, ƴami mo, wi'i: 36 «Moodibbo, sariya kaye ɓuri mawnugo der dewtere tawreeta?» 37 Yeesu toontii mo, wi'i: «‟Yiɗu Alla Joomiraawo maa e ɓerne maa fu, e yonki maa fu, e hakkillo maa fu.” 38 Kanka woni sariya arana, ɓuruka manŋu. 39 Sariya ɗiɗaɓa nanduka e makka nani: ‟Yiɗu banniraawo maa, hande no jiɗirɗaa hoore maa.” 40 Ko tawreeta Muusa e dewte annabiiɓe bati fu, e darii dow sariyaaji ɗiɗi ɗii.»

Almasiihu e Dawda

(Marku 12.35-37; Luka 20.41-44)

41 No Farisaaɓe hawritii, Yeesu ƴami ɓe, wi'i: 42 «Ume miiloton dow Almasiihu? Ɓii moy nun?» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Ɓii Dawda nun.» 43 Den Yeesu wi'i ɓe: «Noy Dawda noddiri mo ‟Joomiraawo?” Ruuhu Alla holli mo ɗum, gam majjum o wi'i: 44 ‟Joomiraawo wi'i Joomam:

Jooɗa nyaamo am,

faa mi waɗa jaaɓaa wayɓe maa.”

45 To Dawda noddii mo ‟Joomiraawo”, den, noy o laatortoo ɓiyiiko?»

46 Ɓe fu ɓe baaway ko toontii mo gokka. Diga nyaanne mum, goɗɗo suusay ko ƴami mo ƴanɗe goɗɗe.

23

Yeesu felii moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe

(Marku 12.38-40; Luka 11.37-54; 20.45-47)

1 Den, Yeesu baddi jama'aare e aahiiɓe mum, wi'i: 2 «Moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, yowanaama janŋingo tawreeta Muusa. 3 Gam majjum, nananee ɓe, gaɗee huune fu ko ɓe bi'i on. Amma to on gaɗee ko ɓe gaɗata, gam ɓee bata, amma ɓe gaɗataa ko ɓe bati. 4 Ɓee kaɓɓa doolle tedduɗe, ɓee doonina himɓe dow balbe mum. Amma kamɓe, ɓe jiɗaa meemugo ɗe baa e kollel. 5 Ko ɓe gaɗata fu, ɓee gaɗa ɗum gam himɓe yi'ana ɓe. Kanjum acci ɓee binna aayaaje dow laayaaji, ɓe kaɓɓa e tiiɗe, e dow came maɓɓe. Ɓee juutina sariiji toggooje maɓɓe. 6 Ɓee jiɗi joonɗe arandeeje to ɓe noddinaama nyaamɗe. Ɓee jiɗi joonɗe ɓurɗe teddugo, der cuuɗi baajorɗi. 7 Ɓee jiɗi sanneego caka jaayri to jama'aare hawritii, e noddeego ‟Moodibbo”. 8 Amma onon, to on nootee noddeɗon ‟Moodibbo”, gam moodibbo gooto tan gooduɗon, onon kan, on fu oon banniraaɓe. 9 To on noddee goɗɗo ‟Baaba” e duuniyaaru ɗo, gam Baaba gooto tan gooduɗon, kanko woni gonuɗo dow kammu. 10 To on jaɓee noddeego ‟Hooreejo”, gam hooreejo gooto tan gooduɗon, kanko woni Almasiihu. 11 Ɓuruɗo mawnugo caka mooɗon laatoo gollantooɗo horiiɓe. 12 Mawninɗo hoore mum fu, leesinte. Leesinɗo hoore mum bo, mawninte.»

Yeesu e gacco munaafitaare

(Marku 12.40; Luka 11.39-52; 20.45-47)

13 «Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! gam oon maɓɓana himɓe dammugal Laamaare Alla. Onon e ko'e mon on naatataa, on accay yiɗuɓe naatugo bo, naata. [ 14 Bone laatanto on onon moodiɓɓe e Farisaaɓe munaafitiiɓe! Oon teeta cuuɗi gowniiɓe, oon juutina du'aaje gam himɓe mana on. Gam majjum, on kiitete kiita ɓuruka naawugo.]

15 Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! Gam oon boositoo leyɗe, e maayo fu, gam keɓon baa gooto tokka on. To on keɓii mo, laatinon mo ɓii yiiteejo, de ɗiɗi, ɓura no mooɗon.

16 Bone laatanto on, onon wumuɓe ardiiɓe! Oon bi'a: ‟To neɗɗo hunorake suudu Alla, ɗum laataaki goɗɗum. Amma to o hunorake kanŋeeri suudu Alla, doole o hebbina hunayeere makko.” 17 Onon majjuɓe, e wumuɓe! Ume ɓuri mawnugo, kanŋeeri na, naa suudu Alla laaɓinooŋol kanŋeeri? 18 Oon bi'a kade: ‟To neɗɗo hunorake hiisirde ɗum laataaki goɗɗum. Amma to o hunorake sadaka cakkaaka dow hiisirde, doole o hebbina hunayeere makko.” 19 Onon wumuɓe! Ume nun ɓuri mawnugo: sadaka kiisaaka na, naa hiisirde laaɓinoore sadaka kan? 20 To non kunoriiɗo hiisirde, hunorake hiisirde e ko woni dow maggol fu. 21 Kunoriiɗo suudu Alla, hunorake ŋol e Alla tawaaɗo der mayru. 22 Kunoriiɗo kammu bo, hunorake gurol Laamaare Alla, e Alla jooɗiiɗo dow maggol.

23 Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! Gam oon cutta jakka haakooji bi'eteeɗi maantu, e anisa, e kume, amma oon jeeboo ko ɓuri teddugo der tawreeta, kan woni foonnitaare, e enɗam, e goonɗinki. Amma to on jeebee ko horii. 24 Onon wumuɓe ardiiɓe! To buubol yanii der jaram mooɗon, oon cekoo, ikkinon ŋol, amma oon moɗa jeelooba!

25 Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! Gam oon layɓa ɓaawo jarirkon, e ɓaawo keeɗe. Amma der majje e heewi huune ko wujjaa, e ko teetaa. 26 An Farisaajo bumɗo! Layɓu taw der jarirkon e der keeɗe, den ɓaawo majje bo laaɓan.

27 Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! Gam oon nandi hande caabeeje dawninaaɗe. Yaasi majje e wooɗi, amma der e hebbi ƴiƴe maayuɓe, e huune ko soɓi fu. 28 Onon bo, hande non laatiɗon. Dow gite himɓe, oon nandi hande foonnitiiɓe, amma der mooɗon e hebbi munaafitaare, e luudaare.

29 Bone laatanto on, onon moodiɓɓe tawreeta e Farisaaɓe, munaafitiiɓe! Gam oon maha jenaale annabiiɓe, oon booɗina caabeeje foonnitiiɓe. 30 Den oon bi'a: ‟To men na'onno wakkati kaakiraaɓe amen, men kawtataano e maɓɓe dow barki annabiiɓe ɓen.” 31 Hande non, nootoriɗon onon nun laatii ɓiɓɓe warunooɓe annabiiɓe. 32 To non, kebbinee golle ɗe kaakiraaɓe mooɗon fuɗɗuno! 33 Onon ɓiɓɓe bolle pure! Noy baawirton ko daɗi yiite jahannama? 34 Gam majjum, mii lildana on annabiiɓe, e hakkilɓe, e moodiɓɓe tawreeta. On baran woɓɓe, tiggon woɓɓe, woɓɓe, piyon ɗum looci, der cuuɗi mooɗon baajorɗi, tooron ɓe, der ci'e e ci'e. 35 Alla hiitoto on sabbu ƴiiƴam himɓe foonnitiiɓe, baraaɓe. Ɗum fuɗɗan diga ƴiiƴam Habiila, poonnitiiɗo, faa ƴiiƴam Jekariya, ɓii Barakiya, mo baruɗon hakkune suudu Alla e hiisirde. 36 E gooŋa batanmi on: Huune ɗum fu, tawan himɓe jaamanuuru nuu ɗo!

Yeesu yurmike himɓe Urusaliima

(Luka 13.34-35)

37 «Urusaliima, Urusaliima! an baroowo annabiiɓe, e paɗɗoowo ɓe Alla lildanoy maa kaaƴe! De ɗuuɗɗum jiɗumi hawritingo ɓiɓɓe maaɗa hande no gertogal hawritirta coppi mum ley biyeeɗe mum. Amma on jaɓay. 38 Gam majjum, on accante genni mooɗon laatoo bille. 39 E gooŋa batanmi on, on ji'ataa am kade faa nyalaane bi'oyton: ‟Barke woodani garoowo e inne Joomiraawo!”»

24

Pusol suudu Alla e keennyol duuniyaaru

(Marku 13.1-37; Luka 21.5-24; 17.22-37)

1 Yeesu wurtii suudu Alla, e yawta, ko aahiiɓe makko ɓattii, e holla mo no suudu Alla ŋol mahiraa. 2 Den, o wi'i ɓe: «On ji'i huune ɗum fu na?» E gooŋa batanmi on: «Baa hayre yowataako dow wonne, ɗum fu, ɗum pusete.»

3 Yeesu yahi jooɗoy dow waanne wi'eteene waanne Jaytuuje, den aahiiɓe makko wari kamɓe tan, ƴami mo, wi'i: «Batu men dey nun ɗum waɗata. Maane ney nun hollitinta garki maa e keennyol duuniyaaru?» 4 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Kakkilee, to on accee goɗɗo majjina on. 5 Gam ɗuuɓɓe waran e inne am, ɓe bi'a, kamɓe nun woni Almasiihu. Ɓe majjinan himɓe ɗuuɓɓe. 6 On nanan habaruuji konuuji e rimmo konuuji e batanee, amma to on kulee! Doole nun ɗum waɗa, amma timmoode bane ɗon taw. 7 Lenyol ummanto lenyol hawre. Laamaare ummanto laamaare bannun hawre. Rafo e dimmaaɗe leydi waɗan der nokkuuje goɗɗe. 8 Ɗum ɗon fu laati nun hande fuɗɗoode ŋatawre.

9 Den himɓe wattan on e juuɗe woɓɓe gam tooreɗon, bareɗon. Lenyi fu wanyan on gam inne am. 10 Wakkati mum, himɓe ɗuuɓɓe accan goonɗinki, ɓe jammontiran, ɓe banyontira hakkune maɓɓe. 11 Annabiiɓe fewooɓe ɗuuɓɓe waran, ɓe majjinan himɓe ɗuuɓɓe. 12 Hallande yahan e ɗuuɗa faa yidde himɓe ɗuuɓɓe feewta. 13 Amma munyuɗo faa timmoode, hisan. 14 Linjiila dow Laamaare Alla waajete der duuniyaaru fu, gam ɗum laatanoo lenyi fu seedaaku. Den, timmoode duuniyaaru waran.»

Tooraaji mawɗi e wara

(Marku 13.14-23; Luka 21.20-24)

15 «Gam majjum, to on ji'ii ‟karmuɗum, nyidduɗum”, ɗum annabi Daniyel batannoo e darii dow nokkuure ceniine, den sey janŋooɓe ka waɗa hakkillo. 16 Den, tawaaɓe Yahudiya fu dogga eenca baalle. 17 Tawaaɗo dow suudu bo, to wi'a jippoto etta ko woni der suudu. 18 Tawaaɗo gese bo, to wittu wuro ettoygo toggoore mum. 19 Bone laatanto rewɓe gaamɓe, e musinteeɓe der nyalaaɗe ɗen! 20 Du'ee, gam to doggudu mooɗon laatoo wakkati dabbune, ɗum bo nyalaane siwteteene. 21 Gam, toora mawka laatoto, hande makka meeɗay ko waɗii diga duuniyaaru fuɗɗi faa jooni, hande makka bo waɗataa kade faa abada. 22 To nyalaaɗe ɗen ɓuytaakano juutugo, goɗɗo hisataano. Amma Alla ɓuytii ɗe sabbu suɓaaɓe mum.

23 Wakkati mum, to goɗɗo wi'ii on: ‟Almasiihu nani ɗo,» naa bo ‟o nani to,” to on goonɗinee. 24 Gam almasiihuuɓe e annabiiɓe fewrekuuɓe waraan. Ɓe gaɗan kaayeefiiji mawɗi, e haaynaareeji ɗuuɗɗi, gam ɓe majjina baa e suɓaaɓe, to waɗoto. 25 Paamee wooɗa, mi seedinii on ɗum diga ɗum waray.

26 To goɗɗo wi'ii on: ‟O na'on der haro,” to on jahee ton. Naa bo to ɓe bi'ii on: ‟O na'on der cuuɗi,” to on goonɗinee. 27 Hande no maaƴƴere maaƴƴirta dow kammu diga lettugal faa gorgal, hande non Ɓii neɗɗo bo warirta. 28 To baatuɗum woni fu, ton nun digaareeje hawritintoo.»

Wittoygo Almasiihu

(Marku 13.24-31; Luka 21.25-33)

29 «Ɗon maa ɗon, ɓaawo nyalaaɗe ɓillaaje ɗen, naaŋe niɓɓan, lewru accan yaynugo, koode yanan diga dow kammu, baawɗe gonuɗe dow kammu fu dimmoto. 30 Den, maane Ɓii neɗɗo hollitinto dow kammu. Lenyi himɓe duuniyaaru fu simoto. Ɓe ji'an Ɓii neɗɗo e wara diga kammu, der duule, e baawɗe mawɗe, e tedduŋal. 31 Walaldu mawnu fuurete. O lilan malaykaaɓe makko der gooraaje leydi naay, lettugal e gorgal, soɓɓiire e hoore fuɗo, gam hawritingo suɓaaɓe makko wonuɓe der duuniyaaru fu.

Ballool ibbi

(Marku 13.28-31; Luka 21.29-33

32 Paamee ko ibbi ekkitinta. To licce makki e wilita, e waɗa haako, oon anni dunŋu faanike. 33 Hande non, onon bo, to on ji'ii huune ko batanmi ɗo fuɗɗi waɗugo, annitee wakkati Ɓii neɗɗo faanike, oo darii dammugal wuro. 34 E gooŋa batanmi on: Himɓe jaamanuuru nu ɗo maayidintaa go huune ɗum fu laatoo. 35 Kammu e leydi heennyan, amma haala am heennyataa faa abada.»

Alla tan anni nyalaane darŋal

(Marku 13.32-37; Luka 17.26-30, 34-36)

36 «Amma nyalaane e wakkati majjum, walaa annuɗo ɗum. Baa malaykaaɓe wonuɓe dow kammu annaa, baa Ɓiɗɗo bo. Walaa annuɗo ɗum sey Baaba tan. 37 Hande no ɗum laatino der jaamanu Nuuhu, hande non garki Ɓii neɗɗo bo laatoto. 38 Go ilam tufaana wara, himɓe e nyaamanno, e yaranno, e ɓaŋanno, e ɓaŋana ɓiɓɓe mum, faa nyalaane Nuuhu naati laana diyam. 39 Ɓe miijanaaki ɗum, faa ilam tufaana wari halki ɓe ɓe fu. Hande non garki Ɓii neɗɗo bo laatorto. 40 Wakkati mum, worɓe ɗiɗo wonoto der gesa, gooto ettee, gooto accee. 41 Rewɓe ɗiɗo namidan dow namarde woore, gooto ettee, gooto accee. 42 To non, deenee, gam on annaa wakkati de Joomiraawo mooɗon warata. 43 Paamee kaa ɗo: To jom wuro e anni wakkatiire ne gujjo warata jemma, o ɗaanataako. O accataa gujjo yula suudu makko. 44 Gam majjum, kakkilee onon bo, gam Ɓii neɗɗo waran der wakkatiire ne on miilay.»

Gollotooɗo geeto e gollotooɗo kalluɗo

(Luka 12.41-48)

45 «Moy woni gollotooɗo kooliniiɗo, kakkilɗo? Kanko woni mo joomiraawo mum yowani ɗum himɓe wuro mum gam o hokka ɓe nyaamdu der wakkati kaanuki. 46 Barke laatanto gollotooɗo mo joomiraawo mum warti tawi e hiinnii golle mum. 47 E gooŋa batanmi on: Joomiiko yowanan mo jawdi mum fu. 48 Amma to gollotooɗo on e laatii kalluɗo, o wi'an der ɓerne makko: Joomiraawo am ɓooyan, wartay, 49 den o yanta oo fiya banniraaɓe makko gollotooɓe, oo nyaamida, oo yarida e yarooɓe. 50 Kanko, joomiiko wartan nyalaane ne o miilanay, e wakkatiire ne o annaa. 51 Joomiiko hiitoto mo kiita naawuka, o heɓa riiba e munaafitiiɓe. Den o wullan, o ƴakkontira nyiiƴe.»

25

Ballool dow gati sappo ɗi annaa worɓe

1 «Nyalaane mum, Laamaare Alla nandan e gati sappo ɗi annaa worɓe ettuɗi fitillaaji mum, wurtii gam fottoygo e jommanjo gorko. 2 Joyo maɓɓe e laatii ŋaaɓiiɓe, joyo bo ƴoƴuɓe. 3 Ŋaaɓiiɓe ɓen etti fitillaaji mum, amma ɓe ettay nebbam goɗɗam. 4 Ƴoƴuɓe kan etti fitillaaji mum, hawri e paali nebbam goɗɗam. 5 No jommanjo jenŋi waray, ɓe fu ɓe ŋoŋi, ɓe ɗaani.

6 Faa caka jemma, huuɓaaŋo nanaa, wi'i: ‟Jommanjo gorko nani, burtee, pottee e makko!” 7 Den ɓe fu ɓe pini, ɓee moƴƴina fitillaaji maɓɓe. 8 Gati joy ŋaaɓiiɗi wi'i banniraaɓe mum ƴoƴuɓe: ‟Kokkoree men nebbam mooɗon seɗɗa, gam fitillaaji amen na'on nyifa.” 9 Ƴoƴuɓe toontii ɓe, wi'i: ‟Aawo nebbam ɗam men goodi heƴataa en, en fu. Jahee to sippooɓe, coodee ɗam mooɗon!” 10 No ɓe jawti soodoygo nebbam, jommanjo gorko yottii. Waɗunooɓe siri mum naatidi e makko der wuro to ɓangal waɗata, den dammugal maɓɓaa. 11 No ɓooyi seɗɗa, joyo horiiɓe wittoy, e huuɓa, e wi'a: ‟Joomiraawo, Joomiraawo, maɓɓitan men!” 12 Amma o toontii ɓe, o wi'i: ‟E gooŋa batanmi on, mi annaa on.”

13 Gam majjum Yeesu wi'i: «Deenee, gam on annaa nyalaane, ɗum bo wakkatiire de Ɓii neɗɗo warata.»

Ballool gollotooɓe tato

(Luka 19.12-27)

14 «Ɗum nandan hande gorko gom ciriyiiɗo waɗa jahaaŋal. Den o noddi gollotooɓe makko, o yowani ɓe jawdi makko. 15 O hokki arano maɓɓe ceede cardi keme joy, ɗiɗaɓo, ceede cardi keme ɗiɗi, tataɓo bo, ceede cardi hewre, moy fu jaka baawɗe mum. Den o yawti genni makko. 16 Ɗon maa ɗon, gollotooɗo kokkaaɗo ceede cardi keme joy, yahi tenkorii ɗe, ɗe diibi ceede cardi keme joy goɗɗe. 17 Kokkaaɗo ceede cardi keme ɗiɗi bo, waɗi hande non, kanko bo o riibii ceede cardi keme ɗiɗi goɗɗe. 18 Amma kokkaaɗo ceede cardi hewre, yahi wasi gayka, uwi ɗon ceede joomiraawo mum hokki ɗum.

19 No ɓooyi, joomiraawo maɓɓe warti, noddi ɓe, ɓe liiso, ɓe kolla no moy maɓɓe fu waɗiri golle mum. 20 Kokkaaɗo ceede cardi keme joy wari, waddi ceede cardi keme joy goɗɗe, wi'i: ‟Joomiraawo, ceede cardi keme joy ɗe kokkuɗaa am riibake keme joy goɗɗe.” 21 Joomiiko wi'i mo: ‟Golle maa wooɗii sanne, an gollotooɗo geeto, koolaaɗo. No a laatike koolaaɗo e huune ko faanɗi, mi hokkete ko ɓuri ɗum mawnugo. War naatu ceyodoɗaa e am!” 22 Gollotooɗo kokkanooɗo ceede cardi keme ɗiɗi wari kanun bo, wi'i: ‟Joomiraawo, ceede cardi keme ɗiɗi ɗe kokkuɗaa am riibake ceede cardi keme ɗiɗi goɗɗe.” 23 Joomiiko wi'i mo: ‟Golle maa wooɗii sanne, an gollotooɗo geeto, koolaaɗo. No a laatike koolaaɗo e huune ko faanɗi, mi hokkete ko ɓuri ɗum mawnugo. War naatu ceyodoɗaa e am!” 24 Kokkaaɗo ceede cardi hewre wari kanun bo, wi'i: ‟Joomiraawo, mii anni a laati nun neɗɗo caɗuɗo: Aa rugga ko a aaway, aa ɓotta ko a hawritay. 25 Gam majjum kulumi, jahum cuuɗoymi ceede maa der leydi. Jaɓu ceede maa!” 26 Joomiiko toontii mo, wi'i: ‟An gollotooɗo kalluɗo, ciiwaakuujo! Aa annunoo mii rugga ko mi aaway, mii ɓotta ko mi hawritay, 27 den, ume waɗi ko a wattay ceede am der banki, to mi wartiino mi jaɓanno ɗe e riiba majje. 28 Teetee ceede makko ɗen, kokkon gooduɗo ceede cardi keme joy. 29 Gam gooduɗo nun ɓeydantee faa ɗuuɗa. Amma mo woodaa, baa seɗɗa ko woodi teetete. 30 Gollotooɗo mo nafataa on, paɗɗee mo yaasi der niwre, o wulla ton, o ƴakkontira nyiiƴe.”

Ɓii neɗɗo hiitoto himɓe nyaanne darŋal

31 «To Ɓii neɗɗo warii e tedduŋal mum e malaykaaɓe fu, o jooɗoto dow kittaal laamaare makko ŋal tedduŋal. 32 Himɓe lenyi duuniyaaru fu, hawritinto yeeso makko. O seenniran himɓe hande no duroowo seennirta baali e be'i. 33 O resan baali, junŋo makko nyaamo, o resa be'i bo, junŋo makko nano. 34 Den, laamiiɗo wi'an wonuɓe junŋo mum nyaamo: ‟Garee, onon ɓe Baaba am barkiɗini, jaɓee donŋu laamaare ne ciriyanaɗon diga fuɗɗoode duuniyaaru. 35 Gam rafo waɗii am, on nyaannii am, mi ɗonɗaama, on jarnii am, mi laatino koɗo, on bernii am. 36 Mi wonake funtu, on koltinii am, mi nyawii, on nyawtii am, mi maɓɓaamaa der kasu, on daaroyii am.” 37 Den, foonnitiiɓe toontoto mo, wi'a: ‟Joomiraawo, dey men ji'u maa aa rafi, men nyaannu maa, naa dey men ji'u maa aa ɗonɗii, ko men jarnu maa? 38 Dey men ji'u maa aa laatii koɗo, men beernu maa, naa dey men ji'u maa aa woni funtu go men koltin maa? 39 Dey men ji'u maa aa nyawi naa bo aa maɓɓaa der kasu, men daaroy ma?” 40 Laamiiɗo on toontoto ɓe, wi'a: ‟E gooŋa batanmi on: ko gaɗanɗon gooto der ɓuruɗo faanɗugo caka sakikiraaɓe am ɓee, min nun gaɗanɗon ɗum.”

41 Ɓaawo majjum, o wi'an wonuɓe junŋo makko nano: ‟Dillee woɗɗi am, onon ya'aaɓe! Naatee der yiite tabitiiŋe, desanaaŋe Ibiliisa e malaykaaɓe mum! 42 Gam rafo waɗii am, on nyaannay am, ɗonka waɗii am, on jarnay am, 43 mii laatino koɗo, on beerinay am, mi wonino funtu, on koltinay am, mi nyawii, maɓɓaami der kasu, on daaray am.” 44 Den, ɓe toontoto mo kamɓe bo, ɓe bi'a: ‟Joomiraawo, dey men ji'i rafo e waɗee, ɗum bo ɗonka e waɗee, maa bo aa laatii koɗo, naa bo aa woni funtu, maa bo aa nyawi, naa aa maɓɓaa der kasu, ko men ballay maa?” 45 O toontoto ɓe o wi'a: ‟E gooŋa batanmi on: ko on gaɗanay gooto der ɓuruɓe faanɗugo, min woni on gaɗanay ɗum.” 46 Den kamɓe, ɓe jahan der ɓillaare tabitiine, amma foonnitiiɓe heɓan yonki tabitiiki.»

26

Mawɓe Yahuduuɓe e dawra no nanŋirta Yeesu

(Marku 14.1-2; Luka 22.1-2; Yuhaana 11.45-53)

1 No Yeesu heennyi waɗugo fillaaji ɗin fu, o wi'i aahiiɓe makko: 2 «Oon anni balɗe ɗiɗi nun horii go juulɗe Paska waɗa, Ɓii neɗɗo bo wattete e juuɗe himɓe, ɓe tigga mo dow leggal palaaŋal.»

3 Wakkati mum, hooreeɓe limaamiiɓe e dottiiɓe waɗi hawriine der wuro hooreejo limaamiiɓe, bi'eteeɗo Kayafas. 4 Ɓe nannantiri ɓe nanŋa Yeesu e ƴoyre, ɓe bara mo. 5 Amma ɓe bi'i: «To en gaɗee ɗum wakkati juulɗe, gam to himɓe ummin fitina caka jama'aare.»

Debbo gom moomii wardi dow hoore Yeesu

(Marku 14.3-9; Yuhaana 12.1-8; Luka 7.36-50)

6 Yeesu e wonuno Baytaniya der wuro Simon ceccefo. 7 No ɓe nyaamata, ɗon debbo gom ɓattii Yeesu, e jogii faanu gaɗiraaŋol hayre albaatiri kebbuŋol wardi, ɗam ceede ɗuuɗɗe. O waanji ɗam dow hoore Yeesu. 8 No aahiiɓe makko yi'i ɗum, ɓerɗe maɓɓe welay, ɓe bi'i: «Gam ume wardi ɗam biisaa baanji? 9 Ɗam waaweteno sippeego ceede ɗuuɗɗe, ɗe ceennanee talakaaɓe.»

10 Yeesu faanti ko ɓe batannoo, wi'i ɓe: «Gam ume ko oon toora debbo on? O waɗanii am golle booɗɗe. 11 Gam talakaaɓe e wondi e mooɗon wakkati fu. Amma min, mi wondataa e mooɗon wakkati fu. 12 O moomii ɓannu am wardi, gam siryaago uwol am. 13 E gooŋa batanmi on: To linjiila waajetee e duuniyaaru ɗo fu, ko debbo on waɗi batante, siwtorte bo.»

Yahuuda jammake Yeesu

(Marku 14.10-11; Luka 22.3-6)

14 Den Yahuuda Iskariyot, gooto der aahiiɓe sappo e ɗiɗo, yahi to hooreeɓe limaamiiɓe. 15 O wi'i ɓe: «Ume kokkoton am to mi wattanii on Yeesu der juuɗe mon?» Ɓe limi ceede cardi laso e sappo, ɓe kokki mo. 16 Diga wakkati majjum, oo daarta laabi no o jammortoo Yeesu.

Yeesu nyaamii hiraane Paska e aahiiɓe mum

(Marku 14.12-31; Luka 22.7-34; Yuhaana 13.1-38)

17 Nyalaane arandeere, der juulɗe peen ko ƴuufinaaka, aahiiɓe Yeesu wari, ƴami mo, wi'i: «Toy jiɗuɗaa men ciriyanee hiraane Paska?» 18 O toontii ɓe, o wi'i: «Jahee siire, naaton wuro waane, bi'on mo: “Moodibbo wi'i, wakkati mum faanike, der wuro maaɗa nun o nyaamata juulɗe Paska e aahiiɓe makko.”» 19 Aahiiɓe waɗi ko Yeesu bati ɗum, ɓe ciryii hiraane Paska.

20 No kiikiiɗe waɗi, o jooɗodii e aahiiɓe makko sappo e ɗiɗo, ɓee nyaama. 21 Wakkati ɓe nyaamata, Yeesu wi'i ɓe: «E gooŋa batanmi on: gooto mooɗon jammoto am.» 22 Ɓerɗe maɓɓe biisii puy, go ɓee ƴama mo gooto gooto, moy fu e wi'a: «Joomiraawo, min bane hinaa?» 23 O toontii ɓe, o wi'i: «Tummidinɗo junŋo mum e am der heeɗo, joomum nun jammotoo am. 24 E gooŋa Ɓii neɗɗo dillan hande no Dewte bati dow makko. Amma bone woodani jammiiɗo mo! To o rimaakano, ɗum ɓurananno mo wooɗugo.»

25 Yahuuda, jammotooɗo mo, ƴami mo, wi'i: «Moodibbo, min nun naa?» O toontii mo, o wi'i: «A batii ka.»

Kirtaari ceniini

(Marku14.22-26; Luka 22.14-20; 1 Korintu 11.23-25)

26 No ɓe nyaamata, Yeesu etti peen, yetti Alla, ŋappiti, hokki aahiiɓe mum, wi'i: «Jaɓee, nyaamee, kanjum woni ɓannu am.» 27 Ɓaawo majjum, o etti jarirgel innabojam, o yetti Alla, o hokki ɓe, o wi'i: «Jaree on fu. 28 Kanjam laatii ƴiiƴam am, ƴiiƴam alkawal, deƴƴitiiɗam gam yaafuye hakkeeji himɓe ɗuuɓɓe. 29 Mii wi'a on: Mi yarataa innabojam ɗam kade faa abada, sey nyalaane jaridanmi kesam e mooɗon, der Laamaare Baaba am.»

30 Ɓaawo ɓe jimi jimol, ɓe burtii, ɓe jahi waanne Jaytuuje.

Yeesu wi'ii Piyer yeddan ɗum

(Marku 14.27-31; Luka 22.31-34; Yuhaana 13.36-38)

31 Den Yeesu wi'i aahiiɓe mum: «Jemmaare nee ɗo, on fu, on accan am, gam e winnaa der dewtere: ‟Mi fiyan duroowo, den hoggo baali sankito.”»

Yeesu ɓeydi, wi'i: 32 «Amma ɓaawo to mi fintii, mi artan on Galili.» 33 Den Piyer, wi'i mo: «Baa to ɓe fu ɓe accii maa, min kan mi accataa maa pay.» 34 Yeesu toontii mo, wi'i: «E gooŋa batan maa mi: Jemmaare nee ɗo, ko jakaraari jogga, a wi'an de tati a annaa am.» 35 Piyer wi'i mo: «Baa to doole mi maayida e maa, mi wi'ataa pay mi annaa maa.» Aahiiɓe fu wi'i, hande non.

Yeesu e du'oo der Gesemane

(Marku 14.32-42; Luka 22.39-46)

36 Ɓaawo majjum, Yeesu e aahiiɓe mum yottii nokkuure wi'eteene Gesemane. O wi'i ɓe: «Jooɗee ɗo, faa mi waɗaa du'aare.» 37 O yaadi e Piyer, e ɓiɓɓe Jebede ɗiɗo, ko ɓerne makko fuɗɗi biisaago, oo maata toora ɓerne puy. 38 Den o wi'i ɓe: «Biisere ɓerne sattanii am faa e yiɗi warugo am. Gonee ɗo, deenidee e am.» 39 O woɗɗii seɗɗa, o yani o hippii e leydi, oo du'oo, oo wi'a: «Baaba, to waɗoto, woɗɗinanam jarirgel toora kaa. Amma ko jiɗuɗaa laatoo, hinaa ko jiɗumi.»

40 O wittoy, o tawi ɓee ɗaani. O wi'i Piyer: «On baaway ko reenidi e am baa yanne woore na? 41 To on ɗaane, du'ee, gam to on janee der jarbeeji. Gam ɓerne e yiɗi, amma ɓannu tampii.»

42 O witti du'aago kade de ɗiɗawre, o woɗɗii seɗɗa, o wi'i: «Baaba, to waɗataako jarirgel toora ŋel yawta, mi yariray ŋel, den, accu yidde maa laatoo!»

43 Yeesu wittoy kade, o tawi ɓe ɓee ɗaani, gam ɗoyŋol e jogii ɓe puy. 44 O acci ɓe kade, o witti du'aago de tatawre e boliiɗe goote ɗen. 45 Ɓaawo majjum, o wittoy to aahiiɓe makko, o wi'i ɓe: «Faa jooni on na'on ɗaani, oon ciwtii na? Wakkati waɗii! Ɓii neɗɗo wattete der juuɗe hakkeeɓe. 46 Ummee jawten! Jammotooɗo am nani wara!»

Nanŋoore Yeesu

(Marku 14.43-50; Luka 22.47-53; Yuhaana 18.3-11)

47 Yeesu heennyay batugo, go Yahuuda, gooto der aahiiɓe makko sappo e ɗiɗo yottii, e himɓe ɗuuɓɓe, jogiiɓe kaafaaje, e cabbi. Hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe nun liloy ɓe. 48 Jammotooɗo mo on tintiniinoo ɓe maane, wi'i: «Neɗɗo mo cannumi e mammilaaɗe fu, kanko nun ɗon. Nanŋee mo.» 49 Ɗon maa ɗon, Yahuuda ɓattii Yeesu, wi'i mo: «Jam kirɗen Moodibbo!» Den o mammilii mo. 50 Yeesu toontii mo, wi'i: «Igo am, waɗu ko waddu maa.» Himɓe ɓen ɓattii, watti Yeesu junŋo, nanŋi mo. 51 Den gooto der wondunooɓe e Yeesu solti kaafahi mum, jabbi maccuɗo hooreejo limaamiiɓe, setti nowru, 52 go Yeesu wi'i mo: «Wittin kaafahi maa der kuunŋal mum, gam kaɓiroowo e kaafahi, e kaafahi nun joomum halkirta. 53 Aa miili mi waawataa ko noddi Baaba am lildanaanmi ko ɓuri malaykaaɓe konunkeeɓe ukke sappo e ɗiɗi ɗon maa ɗon na? 54 Amma to ɗum laataaki non, noy ko winnaa der Dewtere hebbirta? Gam dewtere wi'i, non ɗum laatotoo.»

55 Den, Yeesu wi'i jama'aare: «Daa on garii nanŋugo am e kaafaaje, e cabbi hande pasotooɗo ni. Der suudu Alla bane gonunoomi de weeti fu, emi janŋina, go on nanŋay am? 56 Amma huune ɗum fu waɗii gam ko winnaa der dewte annabiiɓe hebba.» Den, aahiiɓe makko fu doggi, acci mo.

Hooreeɓe diina Yahuduuɓe hiitake Yeesu

(Marku 14.53-65; Luka 22.54, 63-65; Yuhaana 18.12-13, 19-24)

57 Nanŋuɓe Yeesu ɓen yaari mo to Kayafas hooreejo limaamiiɓe, go moodiɓɓe tawreeta, e dottiiɓe genni, hawritii. 58 Piyer e tokki mo ɓawɓawre, diga woɗɗi, faa der fageere wuro hooreejo limaamiiɓe. O naati, o jooɗodii e reenuɓe gam o yi'a no ɗum heennyitirta.

59 Hooreeɓe limaamiiɓe, e dawrooɓe fu, e daarta fewre ne ɓe gaccorto Yeesu gam o waree. 60 Himɓe ɗuuɓɓe wari seedii fewre dow makko, amma ɓe keɓay gacce potuɗe warugo mo. Den, worɓe ɗiɗo gom wari, seedii 61 wi'i: «Kanko nun wi'unoo pusan suudu Alla, mahitoo ŋol der balɗe tati.» 62 Hooreejo limaamiiɓe ummii, wi'i Yeesu: «A toontataako gokka na? A nanay ka ɓe batata dow maa na?» 63 Amma Yeesu toontaaki gokka. Hooreejo limaamiiɓe on wi'i mo: «Mii eele e inne Alla yonkinteejo, batu men to an nun woni Almasiihu, Ɓiɗɗo Alla.» 64 Yeesu toontii mo, wi'i: «A batii ka. Ka batanmi woni: Diga jooni, on ji'an Ɓii neɗɗo e jooɗii nyaamo Jom Baawɗe, o waran diga dow kammu.»

65 Den, mone waɗi hooreejo limaamiiɓe faa serkiti toggoore mum, wi'i: «O batii kalluka dow Alla! En kaajaaka seedeeɓe gom kade! On nanii e noppi mooɗon kalluka ka o bati. 66 Ume ji'uɗon?» Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Emo haani wareego.» 67 Den, ɓe tuuti mo joode e yeeso, ɓee piya mo guƴƴe. Woɓɓe maɓɓe e fiya mo meeƴe, 68 e wi'a: «Almasiihu! Tinta, moy nun fiyu maa.»

Piyer yeddii wi'i annaa Yeesu

(Marku 14.66-72; Luka 22.55-62; Yuhaana 18.15-18, 25)

69 Piyer e jooɗii yaasi fageere wuro. Horɓe tawaaɓe ɗon, gooto mum, ɓattii mo, wi'i: «An bo, aa wondunoo e Yeesu Galilinkeejo.» 70 Amma Piyer yeddi ka yeeso himɓe fu, wi'i: «Mi faamay ko jiɗuɗaa wi'ugo.»

71 Ɓaawo majjum, o ummii oo foonnii far dammugal wuro. Korɗo goɗɗo yi'i mo, wi'i wonɓe ɗon: «Gorko oo ɗo e wondunoo e Yeesu Nasaratuujo.» 72 Piyer yeddi kade, wi'i: «Mi hunike, mi annaa gorko on.»

73 No waɗi tifere, wonuɓe ɗon ɓattii Piyer, wi'i mo: «Seko walaa, a laati nun gooto der aahiiɓe makko, gam batu maa e hollita to ƴiwuɗaa.» 74 Den, Piyer hunii wi'i: «Alla hiitoo am to mi fewii, e gooŋa mi annaa gorko on!» Wakkati mum, jakaraari joggi. 75 Den Piyer siwtorii ka Yeesu batunoo ɗum, wi'i: «Go jakaraari jogga, a wi'an de tati a annaa am.» O wurtii yaasi, o wulli bojji kaaɗuɗi.

27

Yeesu yaaraama to Pilaatu

(Marku 15.1; Luka 22.66-71, 23.1)

1 Subaka kecco, hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe fu, hawritii e dawra dow no ɓe barirta Yeesu. 2 Ɓe kaɓɓi mo, ɓe jaari to Pilaatu, hooreejo jeyde leydi Yahudiya.

Maayde Yahuuda Iskariyot

(Golle Lilaaɓe 1.18-19)

3 No Yahuuda jammiiɗo Yeesu yi'i o hiitaama o waree, o miijitii, o wittini ceede cardi laso e sappo ɗe o jaɓunoo to hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe, 4 o wi'i ɓe: «Mi waɗii hakke, mi jammike mo walaa gacce!» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Ko faalii men? Haala maa nun!» 5 Yahuuda woppi ceede ɗen der suudu Alla, yahi haɓɓitoyii ɓoggol, maayi. 6 Hooreeɓe limaamiiɓe etti ceede ɗen, wi'i: «Sariya meeɗen hokkay laawol ceede hande ɗee ɗo hawritee e ceede cakkanaaɗe Alla der suudu Alla, gam ceede ƴiiƴam nun.»

7 Ɓaawo dawriine maɓɓe, ɓe nannantiri, ɓe etti ceede ɗen, ɓe coodiri gesa mahoowo payanɗe gom, gam hoɓɓe e uwee ton. 8 Kanjum acci faa hanne, gesa ŋan e noddee «Gesa Ƴiiƴam.» 9 Hande non annabaaku Yeremiya hebbiri, ŋu o waɗunoo, o wi'i: «Ɓe ettii ceede cardi laso e sappo, kanje nun himɓe Isira'iila tawi o foti yoɓaneego. 10 Ɓe coodirii ɗe gesa mahoowo payanɗe, hande no Joomiraawo batunoo am.»

Yeesu yeeso Pilaatu

(Marku 15.2-20; Luka 23.1-4, 13-25; Yuhaana 18.28-19.16)

11 Ɓe jaari Yeesu yeeso Pilaatu hooreejo leydi, o ƴami mo, o wi'i: «An woni laamiiɗo Yahuduuɓe na?» Yeesu toontii mo wi'i: «A batii ka.» 12 Den hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe gaccii mo, amma o toontaaki gokka. 13 Ko Pilaatu wi'i mo: «A nanataa gacce ɗe ɓe batata dow maaɗa fu na?» 14 Amma Yeesu toontaaki gokka mum. Ɗum haaynii hooreejo leydi on sanne.

Yeesu hiitaama waree

(Marku 15.6-15; Luka 23.13-25; Yuhaana 18.39-19.16)

15 Der Juulɗe Paska fu, hooreejo leydi e woowi yoofango ɓe maɓɓaaɗo gooto, mo himɓe yiɗi. 16 Wakkati mum, e woodunoo maɓɓaaɗo annanaaɗo, bi'eteeɗo Yeesu Barabbas. 17 No jama'aare hawritii, Pilaatu ƴami ɓe, wi'i: «Moy jiɗuɗon mi yoofana on: Yeesu Barabbas na, naa Yeesu bi'eteeɗo Almasiihu?» 18 Pilaatu e anni sabbu nawniraagu nun waɗi ko ɓe nanŋi Yeesu ɓe gaddi to mum. 19 Wakkati Pilaatu jooɗii e hiitoo, deekiiko lili goɗɗo, wi'a mo: «Taa naannu hoore maa der haala gorko mo walaa gacce oo, gam hanki mi toorake der koyɗool dow haala makko.»

20 Hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe yeeƴi jama'aare, ɓe ƴama Pilaatu yoofana ɓe Barabbas, acca Yeesu waree. 21 Hooreejo leydi on ƴamitii ɓe, wi'i: «Mi yoofanan on maɓɓaaɗo gooto, moy nun der ɗiɗo ɓen jiɗuɗon mi yoofana on?» Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Barabbas!» 22 Pilaatu ƴami ɓe, wi'i: «Den, noy gaɗanmi Yeesu bi'eteeɗo Almasiihu?» Ɓe fu ɓe toontii, ɓe bi'i: «Tiggu mo dow leggal palaaŋal!» 23 O ƴami ɓe, o wi'i: «Ko boni ume o waɗi?» Ɓe ɓeydi woolo e semme, ɓee bi'a: «Tiggu mo dow leggal palaaŋal!» 24 Pilaatu tawi waawataa ko deƴƴitini ɓe, woolo bo e ɓeydoo. Den o etti diyam, o looti juuɗe makko yeeso jama'aare, o wi'i ɓe: «Mi walaa gacce dow reƴƴitingo ƴiiƴam gorko oo. Haala mooɗon nun.» 25 Ɓe fu ɓe toontii, ɓe bi'i: «Men jaɓii gacce ƴiiƴam makko yowoo dow ko'e amen, e dow ɓiɓɓe amen!» 26 Den, Pilaatu yoofitani ɓe Barabbas, o hokki laawol Yeesu fiyee looci, ɓaawo mum, o tiggee dow leggal palaaŋal.

Soogeeji jaancii Yeesu

(Marku 15.16-20; Yuhaana 19.2-3)

27 Soogeeji hooreejo leydi yaari Yeesu der fageere laamorde mum, ukkere soogeeji ɗin fu hawritii e tummi mo. 28 Ɓe ɓorti gineeji makko, ɓe ɓorni mo gulunfaare woɗeere. 29 Ɓaawo majjum, ɓe canyi huuneere gi'e, ɓe kuunini mo. Ɓe kokki mo helliiru e junŋo makko nyaamo, ɓee jiccoo yeeso makko, ɓee jaanca mo, ɓee bi'a: «Foo foo maa, laamiiɗo Yahuduuɓe!»

30 Ɓe tuuti mo joode, ɓe teeti helliiru ŋol, ɓee piya mo dow hoore. 31 No ɓe keennyi jaancugo mo, ɓe ɓorti gulunfaare, ɓe ɓorni mo gineeji makko. Den, ɓe jaari mo ɓe tiggaa dow leggal palaaŋal.

Yeesu tiggaama dow leggal palaaŋal

(Marku 15.21-41; Luka 23.26-49; Yuhaana 19.16-30)

32 No ɓe burtoto siire, ɓe potti e gorko bi'eteeɗo Simon mo Sirene. Soogeeji dooli mo o roono leggal Yeesu palaaŋal. 33 Ɓe jottii nokkuure wi'eteene Golgota. Maana Golgota woni (nokkuure le'al hoore). 34 Ɓe kokki Yeesu innabojam jillontiraaɗam e kaaɗuɗum, o yara. No o metti ɗam, o salii yarugo.

35 No ɓe keennyi tiggugo mo, ɓe piɗani gineeji makko tete, ɓe ceenniri. 36 Ɓaawo majjum, ɓe jooɗii ɗon, ɓee deeni mo. 37 Ɓe binni dow alluwal daliila ko acci o tiggaa, ɓe takki dow hoore makko. Ko ɓe binni woni: «Oo ɗo woni Yeesu, laamiiɗo Yahuduuɓe.» 38 Fasotooɓe ɗiɗo gom bo e tiggaa takkol makko, gooto nyaamo makko, gooto bo nano makko.

39 Himɓe falotooɓe ɗon e yenna mo, e dimma ko'e mum, 40 e wi'a: «An pusoowo suudu Alla, mahitoo ŋol der balɗe tati, faaba hoore maa. To a laati nun Ɓiɗɗo Alla, jippa diga e leggal palaaŋal ŋal!»

41 Hande non, hooreeɓe limaamiiɓe, e moodiɓɓe tawreeta, e dottiiɓe fu jaanciri mo, e wi'a: 42 «O faabike woɓɓe, amma o waaway ko faabii hoore makko, kanko laamiiɗo Isira'iila. Jooni, o jippoo diga leggal palaaŋal ŋal, gam goonɗinen mo. 43 O yowii hoolaare makko fu dow Alla. To non Alla faaboo mo jooni, to e yiɗi mo. Gam o wi'i, o laati nun Ɓiɗɗo Alla.»

44 Fasotooɓe, tiggaaɓe takkol makko bo e yenna mo hande non.

Yeesu maayii

(Marku 15.33-41; Luka 23.44-49; Yuhaana 19.28-30)

45 Diga caka nyalooma, niwre waɗi e leydi nin fu, faa yottii yanne tati kiikiiɗe. 46 Jaka yanne tati kiikiiɗe, Yeesu halɓi e semme, wi'i: «Eloyi, Eloyi, lama sabaktani?» Kan woni «Alla am, Alla am! Gam ume accuɗaa am?» 47 Woɓɓe der darinooɓe ɗon no nani ɗum, wi'i: «Emo nodda Eliya!» 48 Ɗon maa ɗon, gooto maɓɓe doggi waddoy soosuuji, suuwi ɗi der jaran lammuɗam, haɓɓi e sawru, ɓattini to hunnuko Yeesu gam o ɓiccinoo. 49 Den horiiɓe wi'i: «Munyen, daaren naa Eliya waran faaboo mo.» 50 Ɓaawo majjum, Yeesu halɓi e semme, o maayi.

51 Wakkati mum, wudere wirniraane der suudu Alla serkitii caka caka, diga dow faa ley. Leydi dimmii, tepaaje feccii, 52 jenaale maɓɓitii, seniiɓe ɗuuɓɓe maayunooɓe finti. 53 Ɓe burtii e jenaale. Ɓaawo mum, Yeesu finti, ɓe naatidi e genni seniini, himɓe ɗuuɓɓe yi'i ɓe.

54 Hooreejo soogeeji deenuɗo Yeesu, e soogeeji mum, yi'i dimmaaɗe leydi e ko waɗi fu. Ɓe kuli puy, ɓe bi'i: «E gooŋa, o laati nun Ɓiɗɗo Alla!» 55 Rewɓe ɗuuɓɓe e tawaa ɗon e daara diga woɗɗi, kamɓe nun tokkoynoo mo diga Galili, ɓee jagganoo mo. 56 Der maɓɓe: E woodi Mariyama mo Magadala, e Mariyama inna Yaakuuba e Yusufu, e inna ɓiɓɓe Jebede.

Yeesu uwaama

(Marku 15.42-47; Luka 23.50-56; Yuhaana 19.38-42)

57 No kiikiiɗe waɗi, gorko jom jawdiijo gom, mo siire Arimatiya, wari. Emo wi'ee Yusufu, kanko bo o laati nun aahiijo Yeesu. 58 O yahi to Pilaatu, o eeli ɗum ɓannu Yeesu. Den, Pilaatu wi'i o hokkee ŋol. 59 Yusufu etti ɓannu ŋol, suddi ŋol wudere heyre, 60 o watti ɓannu ŋol der saabeere heyre ne o wasani hoore makko der hayre. Ɓaawo mum, o talli hayre teddune, o maɓɓiri dammugal saabeere nen, o yawti. 61 Mariyama Magadalaajo, e Mariyama oo to, e tawaa ɗon, e jooɗi e daari far to saabeere nen.

Soogeeji e reeni saabeere

62 Fini mum laatii nyalaane ardiine nyalaane siwteteene. Den hooreeɓe Limaamiiɓe e Farisaaɓe hawritii yahi to Pilaatu. 63 Ɓe bi'i mo: «Joomiraawo, men ciwtorii pewoowo on batiino diga e wuuri, wi'i, fintan nyalaane tatawre. 64 Gam majjum, batu soogeeji reena saabeere nen faa balɗe tati ɗen yawta. Gam to aahiiɓe makko wujju ɓannu makko, wi'a, o fintii diga maayɓe. Den fewre sakitiineere nen ɓuran arandeere hallugo.» 65 Pilaatu wi'i ɓe: «Soogeeji nani, jahee, deenee saabeere nen no baawirɗon!»

66 Ɓe jahi, ɓe deenoy saabeere nen. Ɓe talli hayre, ɓe maɓɓi faa wooɗi, ɓe darini soogeeji gam reena ne.

28

Yeesu fintii

(Marku 16.1-10; Luka 24.1-12; Yuhaana 20.1-10)

1 No nyalaane siwteteene yawti, alal subaka, Mariyama Magadalaajo e Mariyama oo to dawi, yahi daaroygo saabeere nen. 2 Ɗon de woore, leydi dimmii e semme. Malaykaajo Joomiraawo jippii diga dow kammu, talli hayre nen, jooɗii dow mayre. 3 Oo jalbitoo hande maaƴƴere, gineeji makko e rawni hande malamalluuje. 4 Reenuɓe ɓen huli faa e diwna, ɓe laatii hande maayɓe. 5 Malaykaajo wi'i rewɓe ɓen: «To on kulee onon! Mii anni Yeesu tigganooɗo nun daartoton. 6 O walaa ɗo, o fintii hande no o wi'unoo on. Garee, daaree to o fukkinoo. 7 Tinnee, batee aahiiɓe makko o fintii diga e maayde. O na'on heɗii on far Galili, on ji'an mo ton. Ka goodumi mi bata on nun ɗon.»

8 Rewɓe ɓen yawti law diga to saabeere nen, go kulol e seyo waɗi ɓe puy. Ɓe doggi ɓe batoy aahiiɓe makko habaru on. 9 Ɗon maa ɗon, Yeesu fotti e maɓɓe, wi'i ɓe: «Mii sanna on!» Ɓe ɓattii mo, ɓe nanŋi koyɗe makko, ɓe cujidani mo. 10 Den Yeesu wi'i ɓe: «To on kulee! Jahee, batee banniraaɓe am, ɓe jaha Galili. Ton nun ɓe ji'atammi.»

Ka reenuɓe saabeere seedii

11 Wakkati rewɓe ɓen yanti laawol, den woɓɓe der soogeeji deenuɗi saabeere nen naati e genni, e bata hooreeɓe limaamiiɓe ko waɗi fu. 12 Hooreeɓe limaamiiɓe, e dottiiɓe waɗi hawriine, ɓe baddi, ɓe kokki soogeeji ɗin ceede ɗuuɗɗe, 13 ɓe bi'i ɓe: «Bi'ee aahiiɓe makko nun wari jemma, tawi oon ɗaani, wujji ɓannu makko. 14 To hooreejo leydi nanii ka, minon nun anni ka batata mo, men burtina on e toora fu.»

15 Soogeeji jaɓi ceede mum, waɗi no wi'aa. Hande non haala kan sankitorii caka Yahuduuɓe faa warugo hanne.

Yeesu hollitanake aahiiɓe mum

(Marku 16.14-18; Luka 24.36-49; Yuhaana 20.19-23)

16 Aahiiɓe sappo e go'o yahi Galili, dow waanne ne Yeesu tintinnoo ɓe ɓe jaha. 17 No ɓe ji'i mo, ɓe cujidani mo, amma woɓɓe maɓɓe waɗii seko. 18 O ɓattii, o wi'i ɓe: «Mi hokkaama baawɗe dow kammu e leydi fu. 19 Gam majjum jahee, gaɗee himɓe lenyi fu aahiiɓe am, gaɗee ɓe batisi e inne Baaba e Ɓiɗɗo e Ruuhu Ceniiɗo. 20 Janŋinee ɓe ɓe tokkoo ko batumi on fu. Annee, mii wondi e mooɗon nyalaane fu, faa timmoode duuniyaaru.»

Yuhaana

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Linjiila Yeesu hande no

Yuhaana

winniri

Haala puɗɗirka

Yuhaana e yiɗi der ɗerewol mum ŋol, himɓe annita no Yeesu laati nun Ɓiɗɗo Alla, den goonɗinɗo mo fu tawee e woodi yonki tabitiiki.

Wecco arano e holla kaayeefiiji feere feere, kollitooji no Yeesu nun paabotooɗo, mo ɗum batani der dewte. Yuhaana ettii haalaaji goɗɗi nanditinirɗi, hande jon: diyam, nyaamdu buurinoowol, innabohi gooŋahi, o hollitira ko Yeesu laatii.

Yuhaana tan batani ɓangal der siire Kana, e haala Nikodemu, e debbo samariyaajo, e moofo mo Baytisayda, e gorko dindaaɗo e bundan.

O batanii kaayeefiiji jeego'o ɗi Yeesu waɗi ko Matiye, e Marku, e Luka winnay. Amma Yuhaana winnay haala golle Yeesu goɗɗe. O batanay dingol Yeesu e golle mum der Galili, e jarbeeki mum, e haala kirtaari cakitiineeri gam himɓe wakkati makko e annunoo ɗum.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-18

2. Yuhaana gaɗoowo batisi, 1.19-51

3. Golle Yeesu e waaji mum, 2.1-12.50

4. Balɗe Yeesu sakitiineeje faa Urusaliima, 13.1-19.42

5. Pintol Yeesu Joomiraawo e kollitaaki mum, 20.1-31

6. Heennyitirde 21.1-25.

1

Haala laatike jayŋol e yonki

1 Diga fuɗɗoode, bi'eteeɗo Haala e wonunoo. Oo wondi e Alla, o laati nun Alla. 2 Diga fuɗɗoode, oo wondi e Alla. 3 E makko Alla tagiri huune fu. Baa goɗɗum ko woni tagaaka to hinaa e makko. 4 Yonki ƴiwii e makko, yonki kin laatanii himɓe jayŋol. 5 Jaayŋol e yayna der niwre, niwre bo waaway ko nyifi ŋol.

6 Wakkati gom, Alla lili goɗɗo bi'eteeɗo Yuhaana. 7 O warii gam o laato seedeejo, o waɗana jayŋol seedaaku, gam himɓe fu goonɗina sabbu haala makko. 8 Kanko bane woni jayŋol, amma o waru nun gam o seedanoo jayŋol. 9 Kanŋol woni jayŋol gooŋawol, garuŋol e duuniyaaru gam yaynana himɓe fu.

10 Bi'eteeɗo Haala na'onno der duuniyaaru, e makko duuniyaaru tagiraa, amma himɓe duuniyaaru annitay mo. 11 O warii to himɓe makko, himɓe makko bo jaɓɓaaki mo. 12 Amma jaɓɓiiɓe mo fu, ko goonɗinii inne makko, o hokkii ɗum laawol laataago ɓiɓɓe Alla. 13 Ɓe laataaki ɓiɓɓe Alla diga e dingol, e yidde tagaaɗo bo bane, amma gam Alla hokkii ɓe yonki kesi.

14 Haala laatike neɗɗo. Neɗɗo on jooɗodii e meeɗen, oo hebbi moƴƴere e gooŋa. Men ji'ii tedduŋal makko, tedduŋal ŋal Ɓiɗɗo bajjo heɓata e baaba mum. 15 Yuhaana seedanii mo, bati e daane towne, wi'i: «Oo ɗo woni mo batannoomi on, bi'umi: Ɓaawo am, ɓurɗo am waran, gam o na'on diga mi walaano.»

16 E gonnan makko, en fu en keɓii moƴƴere dow moƴƴere. 17 Diga e Muusa nun tawreeta hokkiraa, amma moƴƴere, e gooŋa warii diga e Yeesu Almasiihu. 18 Goɗɗo yi'ay Alla abada, amma Ɓiɗɗo bajjo, laatiiɗo Alla, gonduɗo e Baaba nun annini en Alla.

Seedaaku Yuhaana gaɗoowo batisi

(Matiye 3.1-12, Marku 1.18, Luka 3.15-18, Yuhaana 5.33-36)

19 Yahuduuɓe Urusaliima lilii moodiɓɓe ƴiwuɓe e lenyol Lewinkeeɓe e Limaamiiɓe ɓe ƴama mo, kanko woni moy. 20 O toontii ɓe ko laaɓi. Nani ko o seedii: «Min, mi Cuɓaaɗo bane.» 21 Ɓe ƴamitii mo, ɓe bi'i: «Den kan, moy nun laatiɗaa an? An nun Eliya na?» O wi'i: «Min, mi Eliya bane.» Ɓe bi'i: «An nun Annabiijo batanaaɗo na?» O toontii: «Aawo, kanko bane laatiimi!» 22 Ɓe bi'i mo: «Den fu moy nun laatiɗaa? Batu men ko men batoyta liloyɓe men. Ko bi'uɗaa hoore maa?» 23 O toontii, o wi'i:

«Min woni batoowo der haro e wi'a:

“Moƴƴinee laawol Joomiraawo,”

non annabi Esaaya wi'i.»

24 Lilaaɓe ɓen laati nun Farisaaɓe. 25 Ɓe ƴami mo: «Ko woni sabbu ko aa waɗa batisi nani bo a Cuɓaaɗo bane, a Eliya bane, a Annabiijo batanaaɗo bane?» 26 Yuhaana toontii ɓe, wi'i: «Min, mii waɗira batisi e diyam, amma e woodi goɗɗo hakkune mooɗon mo on annaa, 27 kanko woni garoowo ɓaawo am, mi fotay baa fittugo ɓoggi paɗe makko.» 28 Ɗum ɗon fu waɗu nun Baytaniya, takkol maayo Urdun, to Yuhaana waɗannoo batisi.

Yeesu nun woni Jawgiyel Alla

29 Fini mum, Yuhaana yi'i Yeesu e wara to mum, wi'i: «Nani Jawgiyel Alla ikkinoowel hakkeeji duuniyaaru. 30 Kanko nun batannoomi, bi'umi: ‟Goɗɗo waran ɓaawo am, oo ɓurimmi, gam o na'on diga mi walaano.” 31 Min, mi annaano mo. Amma mi warii, mii waɗa batisi e diyam gam mi holla mo himɓe Isira'iila.»

32 Yuhaana seedii, wi'i: «Mi yi'ii Ruuhu hande foonu e jippoo diga dow, hoɗi dow makko. 33 Min, mi annaano mo. Amma lilɗo am mi waɗa batisi der diyam, kanko nun wi'immi: “Mo ji'oytaa Ruuhu e jippoo dow mum, kanko woni gaɗiroowo batisi e Ruuhu Ceniiɗo.” 34 Yuhaana wi'i: «Min, mi yi'ii, mi seedike, kanko woni Ɓiɗɗo Alla.»

Aahiiɓe Yeesu arandeeɓe

(Matiye 4.18-22)

35 Fini mum, Yuhaana e darodii kade e aahiiɓe mum ɗiɗo. 36 O yi'i Yeesu e faloo, o wi'i: «Nani Jawgiyel Alla!»

37 Aahiiɓe ɗiɗo ɓen nani ka o bati, tokki Yeesu. 38 Yeesu yeeƴitii, yi'i ɓee tokki ɗum, wi'i ɓe: «Ume daartoton?» Ɓe toontii, ɓe bi'i: «Rabbi (ɗum wi'ay maa Moodibbo), toy tawaɗaa?» 39 O wi'i ɓe: «Garee, daaree!» den ɓe gari, ɓe ji'i to o tawaa. Ɓe jooɗodii e makko nyalaane nen. Wakkati on, kiikiiɗe nun.

40 Andere, miiraawo Simon Piyer, woni gooto der ɗiɗo nanuɓe haala Yuhaana, ko tokkini Yeesu. 41 Mawniraawo makko, Simon, o arti o fotti, o wi'i ɗum: «Men ji'ii Almasiihu.» (Ɗum wi'ay maa Cuɓaaɗo.) 42 O yaari mo to Yeesu. Yeesu daari Simon Piyer, wi'i mo: «An, a Simon ɓii Yuhaana, a innitirte Kefas.» (Ɗum wi'ay maa Hayre.)

Yeesu noddii Filippu e Natanayel

43 Fini mum Yeesu yiɗi yahugo Galili. O fotti e Filippu, o wi'i ɗum: «Tokkam!» 44 Filippu, mo Baytisayda nun, genni Andere e Piyer. 45 O fotti e Natanayel, o wi'i ɗum: «Men ji'ii mo haala mum batano der tawreeta Muusa e der dewte annabiiɓe. Yeesu ɓii Yusufu mo Nasaratu.» 46 Natanayel wi'i mo: «Ko wooɗi waawan ko ƴiwi Nasaratu na?» Filippu toontii mo: «War, daaru!»

47 Yeesu yi'i Natanayel e fonnoy ɗum, wi'i: «Oo ɗo laati nun Isira'iilaajo lalley, jamma fu walaa e makko.» 48 Natanayel wi'i mo: «Toy annuɗaa am?» Yeesu toontii mo, wi'i: «Mi yi'ii maa ley ibbi diga Filippu nodday maa.» 49 Natanayel toontii, wi'i: «Moodibbo, a laati nun Ɓiɗɗo Alla, a Laamiiɗo Isira'iila nun.» 50 Yeesu toontii mo, wi'i: «Gam mi wi'ii mi yi'ii maa ley ibbi, kan acci ko goonɗinɗaa na? A yi'an ko ɓuri ɗum ɗon manŋu.»

51 Den o wi'i Natanayel: «E gooŋa batan mi on: On ji'an duule e maɓɓitii, malaykaaɓe Alla e eenca e jippoo dow Ɓii neɗɗo.»

2

Ɓangal der siire Kana

1 Balɗe ɗiɗi ɓaawo mum, ɓangal waɗii e siire Kana, der leydi Galili. Inna Yeesu e tawanoo ton. 2 Yeesu e aahiiɓe mum bo noddinaama e jamaanu nu. 3 No innabojam maɓɓe jacci, inna Yeesu wi'i mo: «Ɓe galaa innabojam.» 4 Yeesu toontii mo, wi'i: «Inna day, taa accu ka ɓillee. Wakkati am yottaaki taw.» 5 Den inniiko wi'i gollooɓe: «Ko o wi'i on fu, gaɗee.»

6 Looɗe jeego'o gaɗiraaɗe kaaƴe e tawaa ɗon. Diyam majje Yahuduuɓe waɗiranno naŋarɗam gam laaɓingo ko'e mum, hande no diina maɓɓe bati. Looɗe ɗen, baaney mum fu e jaɓa ƴoogirɗe diyam sappo. 7 Yeesu wi'i ɓe: «Kebbinee payanɗe ɗen diyam.» Ɓe kebbini ɗe faa gaɓɓuɗe. 8 O wi'i ɓe: «Jooni kan, nyeɗee, jaaranee mawɗo ɓangal.» Ɓe nyeɗi. 9 No mawɗo ɓangal metti diyam baylitaaɗam innabojam ɗam, o annaa toy ɗam ƴiwi. Amma gollooɓe nokkoyɓe ɗam, e anni. O noddi jommanjo gorko, 10 o wi'i ɗum: «Himɓe fu innabojam belɗam woowi artirgo. To himɓe buusii, ko ɗam hewtay welugo sakitoree. Amma an, a resii belɗam ɗam faa jooni.»

11 Non Yeesu waɗiri kaayeefi mum arandehi der siire Kana, der leydi Galili. Non o hollitiri baawɗe makko, go aahiiɓe makko goonɗini mo.

12 Ɓaawo majjum o yahi Kafarnahum, kanko e inniiko, e miiraaɓe makko, e aahiiɓe makko. Ɓe jooɗii ton balɗe seɗɗa.

Yeesu riiwii tenkuuɓe der suudu Alla

(Matiye 12.38-40, Marku 11.15-18, Luka 19.45-46)

13 No juulɗe Yahuduuɓe bi'eteeɗe Paska ɓadii, Yeesu yahi Urusaliima. 14 Der suudu Alla, o tawi sippooɓe ga'i, e baali, e tantabaraaji, e cengotooɓe ceede, e jooɗii. 15 O etti ɓoggi o waɗi ɓoccol, o riiwi ɓe ɓe burtoo suudu Alla, kamɓe e baali, e ga'i. O sankiti ceede cengotooɓe, o hippi taaburuuji maɓɓe. 16 O wi'i sippooɓe tantabaraaji: «Burtinee ɗum, to on gaɗee suudu baaba am suudu tenkuru.»

17 Aahiiɓe makko siwtori ko winnaa e Dewte: «Yidde suudu maa e jaɓina ɓerne am.» 18 Den hooreeɓe Yahuduuɓe wi'i mo: «Kaayeefi kiye gaɗataa ko kollaa men aa woodi laawol waɗugo nun nun.» 19 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Pusee suudu Alla ŋol ɗo, mi mahitinto ŋol der balɗe tati.» 20 Ɓe toontii mo: «Suudu ŋol mahiraama duuɓi lasooji ɗiɗi e jeego'o, go an, bi'aa a mahitinto ŋol der balɗe tati na?»

21 Amma ɓannu makko nun o nandiniri suudu Alla. 22 No Yeesu finti, aahiiɓe mum siwtorii o batiino ɗum ka, go ɓe goonɗini Dewte e haala ka o batunoo.

Yeesu e anni ko woni e neɗɗo fu

23 No Yeesu wonunoo Urusaliima gam juulɗe Paska, ɗuuɓɓe goonɗini inne makko gam ɓe ji'ii kaayeefi ɗi o waɗi. 24 Amma Yeesu hoolaaki ɓe, gam oo anni ɓe ɓe fu. 25 O bukaaka goɗɗo seedanoo mo ko woni e himɓe, gam oo anni ko woni der ɓerne neɗɗo.

3

Yeesu e badda e Nikodemu

1 E woodunoo goɗɗo, Farisaajo, bi'eteeɗo Nikodemu, o laati nun gooto der hooreeɓe Yahuduuɓe. 2 Jemmaare gom o yahi to Yeesu, o wi'i ɗum: «Moodibbo, emen anni a laati nun baajotooɗo ƴiwuɗo to Alla, gam goɗɗo waawataa ko waɗi kaayeefiiji ɗi gaɗataa, to Alla wondaa e makko.» 3 Yeesu toontii mo, wi'i: «Mii batee e gooŋa: Goɗɗo waawataa ko yi'i Laamaare Alla to rimitaaka.» 4 Nikodemu wi'i mo: «Noy neɗɗo waawirta ko rimitoraa to naywii? O waawan ko witti e reedu inniiko, o rimitee na?»

5 Yeesu toontii mo wi'i: «Mii batee e gooŋa: To neɗɗo rimitoraaka e diyam, e Ruuhu, o waawataa ko naati laamu Alla. 6 Ko neɗɗo rimata, laati nun neɗɗo. Ko Ruuhu bo rimata, laati nun ruuhu. 7 To ɗum haaynee gam mi wi'ii maa: ‟E haani dimiteɗaa.” 8 Hennu e wifa to yiɗi fu. Aa nana sonnyo maggol, amma a annaa to ŋol ƴiwi, a annaa to ŋol yahata. Hande nun dimiraaɗo Ruuhu laati.»

9 Nikodemu wi'i mo: «Noy ɗum waɗortoo?» 10 Yeesu toontii mo: «An, moodibbo Isira'iila mawɗo, a annaa ɗum? 11 Mii batee e gooŋa, menen, ko men anni, men batata, ko men ji'i, men ceedotoo. Amma on jaɓataa seedaaku amen. 12 On goonɗinay no batanmi on kujje ɗe leydi. Noy goonɗinirton to mi batanii on kujje ɗe dow kammu? 13 Goɗɗo meeɗay eencugo dow kammu, to hinaa jippiiɗo diga kammu, kanko woni Ɓii neɗɗo. 14 Hande no Muusa ɓiliri boddi janni dow leggal der ladde haro, hande non Ɓii neɗɗo bo ɓilirtee, 15 gam goonɗinɗo mo fu heɓa yonki tabitiiki. 16 Gam Alla yiɗii duuniyaaru sanne faa hokki Ɓiɗɗo mum bajjo, gam goonɗinɗo mo fu to halku, amma heɓa yonki tabitiiki. 17 Alla lilay Ɓiɗɗo mum e duuniyaaru gam o hiitoo nu, amma gam nu hisira diga e makko. 18 Goonɗinɗo mo hiitataake, amma mo goonɗinay, hiitaamaa ko, gam o goonɗinay inne Ɓiɗɗo Alla bajjo. 19 Kiita maɓɓe nani: Jaayŋol warii e duuniyaaru, amma himɓe, niwre nun ɓuri yiɗugo dow jayŋol, gam gaɗu maɓɓe wooɗaa. 20 Mo golle mum wooɗaa e wanyi jayŋol, warataa e maggol, gam e hula golle mum wurtoo. 21 Amma tokkuɗo gooŋa, waran to jayŋol gam gaɗu ŋu waɗi gam Alla, wurtoo.»

Ko Yuhaana seedii dow Yeesu

(Yuhaana 1.19-24)

22 Ɓaawo mum Yeesu yaadi e aahiiɓe mum leydi Yahudiya. O jooɗodii e maɓɓe ton, oo waɗa batisi. 23 Yuhaana bo e waɗa batisi e siire Aynon, takkol Salim, gam ton diyam e ɗuuɗi. Himɓe e yaha ton e waɗanee batisi. 24 (Tawi Yuhaana maɓɓaakano taw.)

25 Nyaanne gom aahiiɓe Yuhaana yeddontirii e Yahuduujo gom dow haala laaɓal. 26 Ɓe jahi to Yuhaana, ɓe bi'i ɗum: «Moodibbo, gorko gondunooɗo e maa takkol maayo Urdun, mo ceedaniɗaa men, kanko bo oo waɗa batisi. Himɓe fu e yaha to makko.»

27 Yuhaana toontii ɓe, wi'i: «Neɗɗo waawataa ko heɓi goɗɗum to hinaa ko Alla hokki ɗum. 28 Onon e hoore mooɗon, on seedeeɓe am, mi wi'ii: ‟Mi Almasiihu bane, amma mi lilaama mi ardoo mo”.» 29 Yuhaana wi'i kade: «Gaddanaaɗo jommanjo debbo, kanko woni jommanjo gorko. Ɗottoowo gorko e darii, e hettinii. To o nanii daane jommanjo gorko, ɓerne makko welan sanne. Nii belɗum ɓerne am hebbiri. 30 Haani tedduŋal makko e ɓeydoo, ŋal am e ɓuytoo.»

Ƴiwuɗo dow kammu

31 «Ƴiwuɗo dow kammu nun ɓuri fu. Ƴiwuɗo e leydi, laati nun leydinkeejo. Haala mum bo laati nun ka leydinkeeɓe. Ƴiwuɗo dow kammu, kan nun jinti moy fu. 32 Ko o yi'i e ko o nani, o seedotoo, amma goɗɗo jaɓataa seedaaku makko. 33 Jaɓuɗo seedaaku makko, tabbitinii Alla laati nun gooŋaajo. 34 Mo Alla lili, ko Alla bati nun o batata, gam Alla hebbinii mo Ruuhu mum. 35 Baaba e yiɗi Ɓiɗɗo, faa watti huune fu e junŋo makko. 36 Goonɗinɗo Ɓiɗɗo, heɓii yonki tabitiiki. Mo goonɗinay Ɓiɗɗo, heɓataa ki, amma mone Alla e wonani ɗum.»

4

Yeesu e samariyaajo debbo

(Yuhaana 7.37-39)

1 Farisaaɓe nanii Yeesu e waɗa batisi, e heɓa aahiiɓe ɗuuɓɓe faa ɓuri Yuhaana. 2 To gooŋa nun, Yeesu e hoore mum waɗay batisi, amma aahiiɓe makko nun waɗannoo ɗum. 3 No Yeesu nani ka Farisaaɓe bati, ummii leydi Yahudiya, witti leydi Galili. 4 E haani bo o falta leydi Samariya.

5 O wari e siire Samariya bi'eteene Sikar, takkol gesa ŋa Yaakuubu hokki ɓiyum Yusufu. 6 Ɗon ɓunnu Yaakuubu woni. No Yeesu somi yaadu, jooɗii gaɓɓuɗe ɓunnu ŋol. Caka nyaalooma nun.

7 Samariyaajo debbo wari ƴoogugo. Yeesu wi'i mo: «Hokkoram diyam, mi yara!» 8 (Tawi aahiiɓe makko yahii siire soodoygo ko nyaametee.) 9 Debbo on wi'i Yeesu: «Ee, noy an Yahuduujo, eelirtaa am diyam jaraa, min samariyaajo debbo?» Nani bo potal walaa hakkune Yahuduuɓe e Samariyaaɓe. 10 Yeesu toontii mo, wi'i: «To aa annunoo no dokkal Alla foti, e moy wi'i maa: “Hokkoram diyam, mi yara!” an nun eelatano mo, o hokkee diyam yonki.»

11 Debbo on wi'i mo: «Moodibbo, a walaa cawgal. Ɓunnu nun bo e luggi. Toy keɓataa diyam yonki ɗam? 12 A ɓuru nun maama amen Yaakuubu, kokkuɗo men ɓunnu ŋol manŋu na? Kanko e ɓiɓɓe makko, e bisaaji makko fu, ɓe jarii e maggol.» 13 Yeesu toontii mo, wi'i: «Neɗɗo fu jarɗo diyam ɗam, ɗonɗete kade, 14 amma jarɗo diyam ɗam kokkanmi ɗum, ɗonɗataake faa abada. Gam diyam kokkanmi ɗum, laatanto ɗum ɓuldude diyam kokkoojam yonki tabitiiki.» 15 Debbo on wi'i: «Moodibbo, hokkoram diyam ɗam, to mi ɗonɗee kade, to mi wittaa bo ƴoogugo.»

16 Yeesu wi'i mo: «Yahu noddoy gorko maa, garidon!» 17 Debbo on toontii mo: «Mi walaa gorko.» Yeesu wi'i mo: «Aa woodi gooŋa no bi'uɗaa a walaa gorko. 18 A ettayno maa worɓe joyo. Gorko gonduɗaa jooni on bo, gorko maa bane. A batii gooŋa.»

19 Debbo on wi'i mo: «Moodibbo, laaɓanii am, a laati nun Annabiijo. 20 Maamiraaɓe amen saafiino Alla dow waanne nee, amma onon, oon bi'a: ‟Urusaliima nun Alla haani saafeego”.»

21 Yeesu wi'i mo: «Banniraawo debbo, hoola ko batan maa mi. Wakkati e wara, dow waanne nee ɗo bane, Urusaliima bo bane caafoton Baaba. 22 Onon Samariyaaɓe, oon caafa ko on annaa, menen Yahuduuɓe, ko men anni men caafata, gam kisidam to Yahuduuɓe nun ƴiwata. 23 Amma wakkati e wara, ki yottike du, de saafooɓe gooŋakuuɓe saafirta Baaba e ruuhu e gooŋa. Iri saafooɓe ɓee ɗon nun Baaba daartata. 24 Alla laati nun Ruuhu. Gam majjum, e haani saafooɓe, saafira mo e ruuhu e gooŋa.»

25 Debbo on wi'i: «Mii anni Almasiihu, bi'eteeɗo Cuɓaaɗo, waran. To o warii, o humpitanan men kujje fu.» 26 Yeesu wi'i mo: «Min, baddoowo e maa, woni kanko.»

27 Dow kaa ɗon, aahiiɓe makko yottii to maɓɓe. No Yeesu baddata e debbo on, ɗum haaynii ɓe, amma baa gooto maɓɓe wi'ay: «Ko daartataa?» Naa: «Gam ume baddataa e makko?»

28 Den debbo on resi ƴoogirgal mum, witti siire, bati himɓe, wi'i: 29 «Garee, daaree gorko batuɗo am ko gaɗunoomi fu. Kanko bane woni Almasiihu on?» 30 Ɓe burti siire nen, ɓe jahi to makko.

31 Wakkati den aahiiɓe e sawrina mo, e wi'a: «Moodibbo, nyaamu!» 32 O toontii ɓe: «Mii woodi ko nyaamaanmi, ko on annaa.» 33 Aahiiɓe ɓen e ƴamontira: «Moy waddani mo ko nyaametee?»

34 Yeesu wi'i ɓe: «Nyaamdu am laati nun waɗugo sago lilɗo am, e heennyitingo golle ɗe o hokkimmi. 35 Onon, oon bi'a: ‟Faa hanne lebbi naay horii go dugge yottoo?” Amma min, mii wi'a on: ɓantee gite mon, daaree, gese ɓennii, ɗe potii ruggeego. 36 Dugguɗo heɓan joddi, hawritan ɓiɓɓe gam yonki tabitiiki, gam aawuɗo e dugguɗo seyodoo. 37 Ɗum ɗon e tabbitina ballool ŋol ɗo: ‟Gooto e aawa, gooto e rugga.” 38 Mi lilii on duggoon to on gollay. Woɓɓe gollii, onon, on nafitoroo golle maɓɓe.»

39 Der siire nen, Samariyaaɓe ɗuuɓɓe goonɗinii Yeesu gam haala debbo ceediiɗo, wi'i: «O batii am ko gaɗunoomi fu.» 40 Gam majjum no Samariyaaɓe yottii to Yeesu, ɓe eeli mo o jooɗoo to maɓɓe. O waɗi ɗon balɗe ɗiɗi. 41 Himɓe ɗuuɓɓe, faa ɓuri no arande, goonɗini mo, no nani haala makko. 42 Ɓe bi'i debbo on: «Jooni, hinaa gam ka batuɗaa men tan acci men goonɗini. Amma menen e ko'e amen, men nanii haala makko, emen anni kanko woni Kisinoowo duuniyaaru lalley.»

Yeesu nyawtii ɓii semmenteejo gom

(Luka 7.1-10)

43 No Yeesu waɗi ton balɗe ɗiɗi, o witti Galili. 44 Kanko e hoore makko o seedike, o wi'i: «Annabiijo teddintaake der leydi mum.» 45 No o yottii Galili, Galilinkeeɓe jaɓɓorii mo juuɗe ɗiɗi, gam kamɓe bo ɓe jahiino juulɗe Urusaliima, ɓe ji'iino ko o waɗi ton fu.

46 Den Yeesu warti Kana, der leydi Galili to o waylitinnoo diyam laatii jaram. Tawi ɓii gorko semmenteejo gom, yanɗaa, e fukkii Kafarnahum. 47 Semmenteejo on nani Yeesu ƴiwii Yahudiya, warii Galili. O yahi to makko, o eeli mo o yaha o nyawtaa ɓiyiiko ɓadiiɗo maayugo. 48 Yeesu wi'i mo: «Abada on goonɗintaa, to on ji'ay kaayeefiiji e haaynaareeji.» 49 Semmenteejo on wi'i mo: «Moodibbo, en jahu diga ɓiyam maayay.» 50 Yeesu wi'i mo: «Hootu, ɓiya e wuuri.»

Gorko on goonɗini ko Yeesu bati ɗum, witti. 51 E laawol, gollooɓe makko fotti e makko, wi'i mo ɓiyiiko yoofike. 52 O ƴami ɓe: «Wakkati dey o yoofii?» Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Keenya juura jonte ɗen yoofi mo.» 53 Baabiiko anniti wakkati oo ɗon nun lalley Yeesu wi'i mo: «Ɓiya yoofike!» Kanko e getti makko fu, ɓe goonɗini Yeesu.

54 Ɗum ɗon woni kaayeefi ɗiɗaɓi ki Yeesu waɗi Galili, no ƴiwunoo Yahudiya.

5

Yeesu nyawtii moofo

(Marku 2.28, Yuhaana 7.19-26 e 9.1-17)

1 Ɓaawo majjum, juulɗe Yahuduuɓe e waɗa. Yeesu yahi Urusaliima. 2 Urusaliima ton, takkol Dammugal baali, weldere diyam e woni ɗon, nee wi'ee e Iburaninkeere Baytisayda. Dammuɗe joy mawɗe e filtitii ne. 3 Nyawɓe ɗuuɓɓe e fukkii ley dammuɗe ɗen: wumuɓe, laƴooɓe, e [moofiɗinɓe. Ɓee keɗii diyam irtee, 4 gam malaykaajo Joomiraawo e jippoo e weldere nen tife e tife, e irta diyam ɗam. Nyawɗo artuɗo naati e diyam ɗam de ɗam irtaa, e yoofoo no nyaw mum wa'i fu.] 5 Gorko nyawɗo diga duuɓi laso e sappo e jeetati e wonunoo ɗon. 6 Yeesu yi'i oo fukkii, anniti o ɓooyidii e nyaw, ƴami mo, wi'i «Aa yiɗi yoofaago?» 7 Nyawɗo on toontii mo, wi'i: «Moodibbo, mi walaa goɗɗo ballanɗo am naatugo e weldere nen to diyam irtike, go mi yottoo fu, den goɗɗo artii am naatugo.»

8 Yeesu wi'i mo: «Umma, ettu daago maa, yahu!»

9 Ɗon maa ɗon gorko on yoofii, etti daago mum e yaha. Ɗum fakkii e nyalaane siwteteene, 10 gam majjum hooreeɓe Yahuduuɓe wi'i nyawtaaɗo on: «Hanne nyalaane siwteteene nun, laawol hokkay maa doonoɗaa daago maa.» 11 O toontii ɓe, o wi'i: «Nyawtuɗo am, kan nun wi'immi: Ettu daago maa, yahu!» 12 Ɓe ƴami mo: «Moy nun bi'uɗo maa: Ettu daago maa, yahu?» 13 Amma nyawtaaɗo on annaano mo, gam Yeesu mutii caka himɓe sabbu no ɓe ɗuuɗiri e nokkuure nen.

14 Ɓaawo mum Yeesu fottitii e makko der suudu Alla, wi'i mo: «Daaru, jooni kan, a yoofike. Taa waɗu hakke kade, wara ko ɓuri ɗum bonugo heɓee.» 15 Gorko on yahi batoy hooreeɓe Yahuduuɓe wi'i Yeesu nun nyawti ɗum.

16 Go Yahuduuɓe fuɗɗi gaccaago Yeesu gam o waɗii ɗum e nyalaane siwteteene. 17 Yeesu wi'i ɓe: «Baaba am, e golloo faa hanne, min bo, mii golla.»

18 Gam majjum hooreeɓe Yahuduuɓe hocci niiya warugo mo, hinaa gam o biisii nyalaane siwteteene tan, amma gam o wi'i bo, Alla woni Baabiiko. O fotinii hoore makko e Alla.

Baawɗe Ɓiɗɗo Alla

19 Yeesu wi'i ɓe: «Mii bata on e gooŋa: Ɓiɗɗo waawataa ko waɗi goɗɗum kan tan, sey ko yi'i Baaba e waɗa. Gam ko Baaba waɗata fu, kanjum Ɓiɗɗo bo waɗata. 20 Gam Baaba e yiɗi Ɓiɗɗo, kan waɗi e holla mo huune fu ko o waɗata. O hollan mo golle ɓurɗe ɗee ɗo fu manŋu, faa haaynaare waɗa on. 21 Gam hande no Baaba fintinirta maayɓe wuurina ɓe, nun Ɓiɗɗo bo wuurinirta mo yiɗi. 22 Baaba kan, hiitataako goɗɗo, amma o hokkii Ɓiɗɗo baawɗe hiitaago kiita fu, 23 gam himɓe fu teddina Ɓiɗɗo hande no teddiniri Baaba. Neɗɗo fu mo teddinay Ɓiɗɗo, teddinay Baaba liloyɗo mo.

24 Mii bata on e gooŋa. Nanuɗo haala am ko goonɗini liluɗo am, heɓii yonki tabitiiki, o hiitataake. O ƴiwii e maayde, o warii to yonki. 25 Mii bata on e gooŋa: Wakkati e wara, ki yottike du, wakkati de maayɓe nanata daane Ɓiɗɗo Alla. Nanuɓe ne bo wuuran. 26 Hande no Baaba laatorii ɓulirde yonki, hande nun o hokkii Ɓiɗɗo bo laatoo ɓulirde yonki. 27 O hokkii mo baawɗe hiitaago, gam o laati nun Ɓii neɗɗo. 28 To ɗum haaynoo on. Wakkati waran, de maayɓe wonuɓe der caabeeje nanata daane makko, 29 ɓe burtoo. Waɗuɓe ko wooɗi, finta, heɓa yonki, waɗuɓe ko halli finta, hiitee.»

Haala Yeesu laati nun gooŋa

30 «Min e hoore am, walaa fu ko baawumi waɗugo. Ko nanumi, kiitortoomi. Kiita am e foonnitii, gam mi tokkataa sago am, sago lilɗo am nun tokkumi. 31 To mi seedanike hoore am, seedaaku am nootataake. 32 E woodi goɗɗo ceedantooɗo am. Mii anni seedaaku makko, ko o seedantoo am laati nun gooŋa. 33 Onon, on lilii himɓe to Yuhaana, o seedike gooŋa. 34 Min, mi bukaaka seedaaku neɗɗo, amma mi batii ka gam kison. 35 Yuhaana laatike fitilla kuɓɓoowa, jaaynoowa. On jaɓii welweltugo wakkati seɗɗa e jayŋol makko. 36 Min, mii woodi seedaaku ɓurŋu ŋu Yuhaana manŋu. Golle ɗe Baaba yowanimmi mi waɗa, golle ɗe gaɗanmi ɗen nun seedantoo am no Baaba nun lilimmi. 37 Baaba liluɗo am, kanko e hoore makko seedanii am. Abada on nanay daane makko, abada on ji'ay mo. 38 Batu makko wonday e mooɗon, gam on goonɗinay mo o lili. 39 Oon biɗitoo Dewte gam oon miiji ɗe kokkan on yonki tabitiiki. Kanje seedantoo am. 40 Amma, on jaɓay warugo to am gam keɓon yonki.

41 Diga e himɓe bane keɓammi tedduŋal am, 42 amma mii anni on, mii anni yidde Alla walaa e mooɗon. 43 Min, mi warii e inne Baaba am, on jaɓɓaaki am. Amma to goɗɗo wardii inne mum, on jaɓɓoto ɗum. 44 Noy baawirton ko goonɗini, onon teddinontirooɓe hakkune mooɗon, go accuɗon daartugo tedduŋal Alla? 45 To on miilee min gaccotoo on yeeso Baaba. Muusa, mo jowuɗon hoolaare mooɗon dow mum, kanko nun gaccoytoo on. 46 To on goonɗiniino Muusa e gooŋa, on goonɗinanno am min bo, gam min o batani der dewte makko. 47 Amma no on goonɗinay ko o winni, noy goonɗinirton haala am?»

6

Yeesu nyaannii himɓe ujune joyo

(Matiye 14.13-21; Marku 6.30-44; Luka 9.10-17)

1 Ɓaawo majjum Yeesu joli maayo Galili, bi'eteeŋo Tiberiya. 2 Jama'aare ɗuunne e tokki mo gam ɓe ji'ii haaynaareeji ɗi o waɗi dow nyawɓe. 3 Yeesu eenci dow waanne, jooɗodii ton e aahiiɓe mum. 4 Tawi juulɗe Yahuduuɓe bi'eteeɗe Paska ɓadike. 5 Yeesu ɓanti hoore, hollirii jama'aare ɗuunne e fonnoy ɗum. O ƴami Filippu: «Toy keɓeten cooden nyaamdu ko nyaannata ɓee ɗo fu?» 6 O batu nun makko gam o nana ko Filippu toontotoo, gam oo anni ko o miili waɗugo.

7 Filippu toontii mo, wi'i: «Baa gollotooɗo golle juuɗe balɗe keme ɗiɗi, joddi mum heƴataa sooda peen, tawee moy fu heɓa ŋappel.» 8 Gooto e aahiiɓe makko, bi'eteeɗo Andere, miiraawo Simon Piyer, wi'i mo: 9 «E woodi ɗo suka gorko gom gooduɗo peen joy e liƴƴi ɗiɗi, amma ume ɗum ɗon waɗanta ɓee ɗo fu?»

10 Yeesu wi'i: «Bi'ee ɓe, ɓe jooɗoo.» Nokkuure nen e hebbi fuɗo, ɓe jooɗii. Ɓe gaɗan himɓe ujune joyo. 11 Yeesu etti peen kon, yetti Alla, yeɗi wonuɓe ɗon. O waɗi liƴƴi ɗii bo hande nun. O hokki ɓe faa ɓe kaari. 12 No ɓe kaari, Yeesu wi'i aahiiɓe mum: «Kawritee ko horii, baa goɗɗum to halku.»

13 Ɓe kawriti ŋappe peen joyo ko himɓe ɓen horii, ko kebbi killaaje sappo e ɗiɗi.

14 No himɓe yi'i kaayeefi ɗum Yeesu waɗi, ɓe bi'i: «Lalley, kanko woni Annabiijo bi'aaɗo e wara der duuniyaaru.»

15 Amma no Yeesu e anni ɓe garan nanŋugo ɗum e semme, ɓe laamina, o dilli diga ɗon, o eenci dow waanne, kanko tan.

Yeesu e yaha dow diyam maayo.

(Matiye 14.22-34; Marku 6.45-53)

16 Kiikiiɗe mum, aahiiɓe Yeesu yahii fonŋo maayo. 17 Ɓe naati laana diyam gam ɓe jola, ɓe jaha Kafarnahum. Niwre fuɗɗii waɗugo, tawi Yeesu hewtaaki ɓe taw. 18 Hennu mawkol e wifa, galmaji diyam e ummoo. 19 Ɓe jawɗini laana kan faa ɓe keɓi hande kilo joy naa jeego'o. Den ɓe kolliri Yeesu e yaha e koyɗe dow maayo, faa ɓattii ɓe. Ɓe kuli. 20 Yeesu wi'i ɓe: «Min nun, to on kulee!» 21 Ɓe eeli mo o naata e laana kan. Ɗon maa ɗon ɓe jottii fonŋo to ɓe poonnii.

Himɓe e daarta Yeesu

22 Fini mum, jama'aare wonunoone fonŋo maayo, yi'i laana goota tan woni ton. Yeesu naatiday e aahiiɓe mum laana kan. Kamɓe tan yawti e makka. 23 Laanaaje ƴiwuɗe Tiberiya warii takkol to ɓe nyaami peen ɗon, ɓaawo no Joomiraawo yetti Alla. 24 No jama'aare yi'i Yeesu e aahiiɓe mum walaa ɗon, ɓe naati laanaaje, ɓe batti Kafarnahum daartoygo mo.

Yeesu woni nyaamdu kokkoowol yonki

25 No ɓe tawi Yeesu fonŋo maayo, ɓe bi'i ɗum: «Moodibbo, dey garuɗaa ɗo?» 26 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «To gooŋa nun, hinaa gam on ji'ii kaayeefi acci oon daartammi. Ko daartirton am woni gam on nyaamii faa on kaarii. 27 To on gollee gam nyaamdu keennyoowol, amma gollee gam nyaamdu tabitintooŋol, kokkoowol yonki tabitiiki. Nyaamdu ŋol ɗon nun, Ɓii neɗɗo hokkata on, gam kanko Alla Baaba, waɗani maane baawɗe mum.»

28 Den ɓe ƴami mo, ɓe bi'i: «Ume men gaɗata ko men gaɗa golle ɗe Alla yiɗi?» 29 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Golle ɗe Alla yiɗi woni goonɗinon mo o lili.»

30 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Kaayeefi kiye gaɗataa men ji'a, faa men goonɗinee? Ume gaɗataa? 31 Maamiraaɓe amen nyaamii nyaamdu maannu der haro, hande no dewte wi'i: ‟O hokkii ɓe nyaamdu ƴiwunu dow kammu”.» 32 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mii bata on e gooŋa: hinaa annabi Muusa hokki on nyaamdu ƴiwuŋol dow kammu. Baaba am hokki on nyaamdu geetol, ƴiwuŋol dow kammu. 33 Nyaamdu ŋol Alla hokkata woni, ƴiwuŋol dow kammu, kokkoowol duuniyaaru yonki.» 34 Ɓe bi'i mo: «Moodibbo, hokku men nyaamdu ŋol baadey.»

35 Yeesu wi'i ɓe: «Min woni nyaamdu kokkoowol yonki, garuɗo to am, rafataake abada, goonɗinɗo am bo ɗonɗataake abada. 36 Amma mi batii on: on ji'ii am, ko on goonɗinay. 37 Ɓe Baaba hokkimmi fu, waran to am. Garuɗo to am fu, mi salataako ɗum. 38 Gam waɗugo ko jiɗumi bane acci ƴiwmi dow kammu, amma gam mi waɗa ko liluɗo am yiɗi. 39 Nani ko lilɗo am yiɗi: to baa gooto der himɓe o hokki am majju, amma gam mi ummitina ɓe nyalaane darŋal. 40 Nani ko Baaba am yiɗi: ji'uɗo Ɓiɗɗo fu, to goonɗinii mo, heɓii yonki tabitiiki. Mi ummitinan mo nyalaane darŋal.»

41 Yahuduuɓe e dumbitoo hakkune mum dow haala Yeesu, gam o wi'i: «Min woni nyaamdu ƴiwuŋol dow kammu» 42 Ɓe bi'i: «Oo ɗo, hinaa Yeesu ɓii Yusufu, mo annuɗen inna mum e baaba mum on na? Noy o wi'irta: ‟Dow kammu ƴiwmi”?»

43 Yeesu wi'i ɓe: «To on dumbitee hakkune mooɗon! 44 Goɗɗo waawataa ko wari to am, to Baaba lilɗo am fooɗay mo. Min, mi ummitinan mo nyalaane darŋal. 45 E winnii der dewte annabiiɓe: ‟Ɓe fu Alla janŋinan ɓe.” Neɗɗo fu nanuɗo ko Baaba bati, go jaɓi janŋinol makko, waran to am. 46 Baa gooto yi'ay Baaba, to hinaa ƴiwuɗo to Alla, kanko tan yi'i Baaba. 47 Mii bata on e gooŋa: Goonɗinɗo am, heɓii yonki tabitiiki. 48 Min woni nyaamdu kokkoowol yonki. 49 Maamiraaɓe mooɗon nyaamii maannu der haro, ɓe maayii bo. 50 Ŋol ɗo nun nyaamdu ƴiwuŋol dow kammu, nyaamuɗo ŋol fu maayataa. 51 Min woni nyaamdu yonkintewol, ƴiwuŋol dow kammu. To neɗɗo nyaami nyaamdu ŋol, wuuran faa abada. Nyaamdu ŋol kokkanmi gam duuniyaaru wuura, laati nun ɓannu am.»

52 Dow kaa ɗon Yahuduuɓe e yeddontira no waawi fu, e wi'a: «Noy neɗɗo oo waawirta ko hokki en ɓannu mum nyaamen?» 53 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mii bata on e gooŋa: To on nyaamaay ɓannu Ɓii neɗɗo, on jaray ƴiiƴam makko, yonki walaa der mooɗon. 54 Neɗɗo fu nyaamuɗo ɓannu am, to yari ƴiiƴam am, heɓii yonki tabitiiki. Mi fintinan mo nyalaane darŋal. 55 Gam ɓannu am laati nun nyaamdu lalley, ƴiiƴam am bo laati nun jaram lalley. 56 Neɗɗo fu nyaamuɗo ɓannu am, to yari ƴiiƴam am, oo wondi e am, min bo mii wondi e makko. 57 Baaba liloyɗo am laati nun buuruɗo. Gam makko buurumi. Hande nun nyaamuɗo am fu, wuurirta gam am. 58 Ŋol ɗo nun woni nyaamdu ƴiwuŋol dow kammu. Ŋol nandaa e ŋol kaakiraaɓe mooɗon nyaamuno, ɓe maayii bo. Nyaamuɗo nyaamdu ŋol ɗo wuuran faa abada.»

59 Haalaaji ɗii ɗo nun Yeesu janŋini der suudu waajorde Kafarnahum.

Yonki tabitiiki

60 No ɓe nani haalaaji ɗin, ɗuuggal e aahiiɓe makko wi'i: «Haala ka e tiiɗi. Moy waawata ko jaɓi ka?»

61 Yeesu faami der ɓerne mum, aahiiɓe mum e dumbitoo dow majjum, go o wi'i ɓe: «Haala kan jiɓi on nun? 62 Jon kan to on ji'ii Ɓii neɗɗo eenci to wonunoo, den mum noy gaɗoton? 63 Ruuhu woni buurinoowo, ɓannu nafataa goɗɗum. Haalaaji haalanmi on ɗii, laati nun Ruuhu e yonki. 64 Nani e woodi hakkune mooɗon ɓe goonɗinay.» Gam Yeesu e anni diga fuɗɗoode, ɓe goonɗinay ɗum, e jammotooɗo ɗum. 65 O ɓeydi o wi'i: «Gam majjum bi'umi on: ‟Walaa baawoowo ko wari to am, to Baaba hokkay ɗum no warirta”.»

66 Diga den, ɗuuggal e aahiiɓe makko dilli, acci tokkugo mo. 67 Den Yeesu ƴami aahiiɓe sappo e ɗiɗo ɓen: «Onon bo, oon jiɗi dillugo na?» 68 Simon Piyer toontii mo, wi'i: «Joomiraawo, to moy men jahata? An woodi haala kokkoowa yonki tabitiiki. 69 Men goonɗinii, emen anni an woni Ceniiɗo ƴiwuɗo e Alla.» 70 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Hinaa min suɓi on, onon sappo e ɗiɗo? Gooto mooɗon laati nun seyɗaanuujo.»

71 Haala Yahuuda, ɓii Simon Iskariyot nun o batata, gooto der sappo e ɗiɗo ɓen. Oo ɗon woni jammotooɗo mo.

7

Miiraaɓe Yeesu goonɗinay ɗum

1 Ɓaawo majjum Yeesu e woosoo der Galili. O yiɗaa woosaago der Yahudiya gam hooreeɓe Yahuduuɓe e daarta no warirta mo. 2 Tawi juulɗe Yahuduuɓe bi'eteeɗe juulɗe bukaaji ɓadike. 3 Miiraaɓe Yeesu wi'i ɗum: «Eggu, jahaa Yahudiya gam aahiiɓe maa yi'a golle ɗe gaɗataa. 4 Goɗɗo suuɗataa ko waɗata, to e yiɗi anneego. No aa waɗa golle ɗee, hollitin hoore maa himɓe.»

5 Baa miiraaɓe makko goonɗinay mo. 6 Yeesu wi'i ɓe: «Wakkati am waray taw, amma onon, wakkati fu laati nun wakkati mooɗon. 7 Himɓe duuniyaaru waawataa ko wanyi on, amma min, ɓee banyimmi gam mii seedoo golle maɓɓe wooɗaa. 8 Onon, jahee juulɗe ɗen. Min, mi yahataa, gam wakkati am waray taw.» 9 No o bati ɓe kaa ɗon, o jooɗii leydi Galili.

Yeesu yahi juulɗe bukaaji

10 No miiraaɓe Yeesu yahi juulɗe ɗen, Yeesu bo yahi ton, amma o hollitay hoore makko, o suuɗii. 11 Hooreeɓe Yahuduuɓe e daarta mo der juulɗe, e wi'a: «Toy o woni?»

12 Himɓe ɗuuɓɓe e dumbitoo dow haala makko. Woɓɓe e wi'a: «Neɗɗo geeto nun!» Woɓɓe bo e wi'a: «Nun nun bane, majjinoowo himɓe nun.» 13 Goɗɗo suusay batango mo e daane towne, gam ɓee kula hooreeɓe Yahuduuɓe.

14 Tawi juulɗe ɗen fecciri, go Yeesu fuɗɗi janŋingo der suudu Alla. 15 Haaynaare waɗi Yahuduuɓe sanne, ɓe bi'i: «Noy o waawiri dewte, kanko mo janŋay?»

16 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Jande janŋinammi on, ƴiway e am. Diga to liloyɗo am, ɗum ƴiwi. 17 To neɗɗo e yiɗi waɗugo sago Alla, o annitan janŋinol am to Alla ƴiwi, naa bo to haalaaji am, e baawɗe am nun ƴiwi. 18 Batanoowo hoore mum, hoore mum nun daartanta tedduŋal. Amma daartoowo tedduŋal liloyɗo ɗum, oo ɗon gooŋa nun batata, fewre walaa e makko. 19 Hinaa Muusa hokki on tawreeta na? Amma baa gooto mooɗon golliray tawreeta. Ko woni sabbu go oon daarta warugo am?» 20 Himɓe ɓen toontii mo, wi'i: «An, aa woodi ginnool. Moy daartata warugo maa?»

21 Yeesu toontii ɓe: «Golle goote tan gaɗumi, on fu, haaynaare waɗi on. 22 Muusa hokkii laawol gaɗon julnol. Diga to Muusa du bane ŋol ƴiwi, diga to kaakiraaɓe mon nun, go oon julna suka nyalaane siwteteene. 23 To suka e julnee nyalaane siwteteene, gam to tawreeta Muusa ƴartee, gam ume monnotoɗon gam mi nyawtii tagaaɗo bumbum nyalaane siwteteene? 24 Accee hiitoraago no ji'irton, amma gaɗee kiita poonnitiika.»

Yeesu woni Almasiihu na?

25 Go himɓe Urusaliima woɓɓe wi'i: «Hinaa oo ɗo ɓe daartata warugo na? 26 Oo woni caka maɓɓe, oo bata, ɓe bi'ay mo gokka. Den mawɓe amen annitin nun kanko woni Cuɓaaɗo na? 27 Oo ɗo kan, een anni to ƴiwi, amma to Cuɓaaɗo e wara, goɗɗo annataa to o ƴiwata.»

28 Tawi Yeesu e janŋina der suudu Alla, o bati e daane towne, o wi'i: «Oon annimmi, oon anni to ƴiwumi! Min bane waddi hoore am. Liloyɗo am laati nun gooŋaajo. Kanko woni mo on annaa. 29 Min, mii anni mo gam to makko ƴiwmi. Kanko liloymmi.»

30 Den ɓe daarti no ɓe nanŋirta mo, amma goɗɗo junŋo mum meemaay mo, gam wakkati makko waray taw. 31 Ɗuuggal der jama'aare goonɗinii mo, wi'i: «To Cuɓaaɗo warii, o waɗan kaayeefi ɓuruɗi ɗi gorko oo waɗi na?»

Reenuɓe suudu Alla lilaama nanŋa Yeesu

32 Farisaaɓe nani ko himɓe ɓen dumbitintoo dow haala Yeesu. Hooreeɓe Limaamiiɓe e Farisaaɓe lili reenooɓe, nanŋa mo. 33 Yeesu wi'i: «Min, mii wondi e mooɗon seɗɗa taw. Ɓaawo mum, mi wittan to liloyɗo am. 34 On daartan am, amma on jiitataa am, gam on baawataa ko yahi to gonumi.»

35 Yahuduuɓe ƴamontiri, wi'i: «Toy o yahata ko en baawataa ko yiiti mo? O yahan to himɓe meeɗen feroyɓe to Yunaninkeeɓe, o janŋina Yunaninkeeɓe na? 36 O wi'ii en daartan mo, en jiitataa mo, gam en baawataa ko yahi to o tawetee. Kaye nun kaa ɗon bo?»

Diyam yonki

37 Nyalaane sakitiineere der juulɗe ɗen ɓuri teddugo. Nyaanne mum, Yeesu darii, bati e daane towne, wi'i: «Neɗɗo fu ɗonɗaaɗo wara to am, yara. 38 Goonɗinɗo am fu, ‟ilaaɗi diyam yonki mawɗi ilan e ɓerne mum” hande no Dewte bati.»

39 O batu nun kaa ɗon dow Ruuhu mo goonɗinɗo fu heɓata. Den Ruuhu hokkaaka taw, gam Yeesu teddinaaka taw.

Himɓe luudontirii sabbu Yeesu

40 No woɓɓe der jama'aare nen nani haala ka, wi'i: «Lalley kanko woni Annabiijo.» 41 Woɓɓe wi'i: «Kanko woni Cuɓaaɗo.» Woɓɓe bo wi'i: «Cuɓaaɗo ƴiwan diga Galili na?» 42 Dewte wi'ay ba, e lenyol annabi Dawda nun Cuɓaaɗo ƴiwata, der siire Baytilaama, to Dawda ƴiwi? 43 Jama'aare nen luudontiri gam makko. 44 E woodi yiɗuɓe nanŋugo mo der maɓɓe, amma goɗɗo junŋo mum meemaay mo.

Mawɓe Yahuduuɓe goonɗinay Yeesu

45 Reenooɓe warti to hooreeɓe Limaamiiɓe e Farisaaɓe, ɓe ƴami ɓe, ɓe bi'i: «Ko woni sabbu ko on gadday mo?» 46 Reenooɓe ɓen toontii, wi'i: «Abada goɗɗo batiray no gorko on batiri.» 47 Farisaaɓe ƴami ɓe: «Onon bo on majjinaama hinaa? 48 E woodi baa gooto der hooreeɓe, maa bo der Farisaaɓe goonɗinɗo mo na? 49 Amma jama'aare ne annaa tawreeta, ne yaa'aane»

50 Gooto der maɓɓe, bi'eteeɗo Nikodemu, jahunooɗo to Yeesu wi'i ɓe: 51 «Tawreeta meeɗen e hiitoo neɗɗo tawee nanaaka ko o bati, annaaka ko o waɗi na?» 52 Ɓe bi'i mo: «An bo a Galilinkeejo na? Wiɗita Dewte, a yi'an walaa annabiijo ƴiwuɗo Galili.» [ 53 Ɓaawo mum, moy fu hooti wuro mum.

8

Debbo jeenoowo

1 Yeesu yawti far waanne Jaytuuje. 2 Subaka kecco o witti der suudu Alla. Jama'aare fu wari. O jooɗii, oo janŋina ɓe. 3 Moodiɓɓe tawreeta, e Farisaaɓe waddi debbo nanŋaaɗo e waɗa jeenu. Ɓe darni mo caka jama'aare. 4 Ɓe bi'i Yeesu: «Moodibbo, debbo oo ɗo nanŋa nun e waɗa jeenu. 5 Muusa batii der tawreeta men, iri debbo oo ɗon kaaƴe nun warirtee. An bo, kaye bi'uɗaa?»

6 Ɓe baddu nun ɓe ƴoyra mo, gam ɓe keɓa no ɓe gaccorii mo. Amma Yeesu jimminii, e winna e honnu mum dow leydi. 7 No ɓe tokki ɓee ƴamitoo mo, Yeesu ɓanti hoore, wi'i ɓe: «Goɗɗo mooɗon mo waɗay hakke daɗey arta faɗɗa mo hayre.»

8 O jimminii kade, oo winna e leydi. 9 No ɓe nani ka, ɓe dilli gooto gooto. Nayeeɓe arti dilli. Yeesu e debbo on tan horii. 10 Yeesu ɓanti hoore, wi'i mo: «Debbo, toy ɓe goni? Baa gooto hiitaaki maa?» 11 O toontii, o wi'i: «Moodibbo, baa gooto.» Yeesu wi'i mo: «Min bo, mi hiitataako ma. Yahu, taa mayta kade waɗugo hakke.»]

Yeesu woni jayŋol duuniyaaru

12 Yeesu baddi e maɓɓe kade, wi'i: «Min woni jayŋol duuniyaaru. Tokkuɗo am, yahataa e niwre abada, amma o heɓan jayŋol yonki.» 13 Dow kaa ɗon, Farisaaɓe wi'i mo: «To aa seedanoo hoore maa, seedaaku maa jaɓataake.»

14 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Baa to mi seedanike hoore am, seedaaku am e laatii gooŋa, gam mii anni to ƴiwmi, mii anni to jahammi bo. Amma onon, on annaa to ƴiwmi, on annaa bo to jahammi. 15 Oon gaɗa kiitaa hande no himɓe hiitortoo, amma min, mi hiitataako goɗɗo. 16 To mii waɗa kiita, kiita am e laatii gooŋa, gam mi hiitataako min tan, amma Baaba liloyɗo am, e wondi e am. 17 E winnii e tawreeta mooɗon: ‟Seedaaku himɓe ɗiɗo e laatii gooŋa”. 18 Mii seedanoo hoore am. Baaba liloyɗo am bo, e seedanoo am.» 19 Ɓe bi'i mo: «Toy Baaba maa woni?» Yeesu toontii, wi'i ɓe: «On annaa am min, hakko Baaba am. To oon annunoo am, maa on anniino Baaba am bo.»

20 Yeesu batii haalaaji ɗii no o janŋinta der suudu Alla, to nokkuure ceede Alla wattetee. Goɗɗo nanŋay mo, gam wakkati makko yottaaki taw.

On baawataa yahugo to jahanmi

21 Yeesu wi'i ɓe kade: «Mi nani yaha, on daartan am, on maaydan e hakkeeji mooɗon. On baawataa ko yahi to jahanmi.» 22 Yahuduuɓe wi'i: «O waritinto nun naa? Gam o wi'i en baawataa ko yahi to o yahata.» 23 Yeesu wi'i ɓe: «E ley jeyaɗon, amma min, dow jeyaami. E duuniyaaru nuu jeyaɗon, amma min, mi jeyaaka e maayru. 24 Gam majjum bi'umi on: on maaydan e hakkeeji mooɗon. Gam to on goonɗinay min woni mo gonmi, on maaydan e hakkeeji mooɗon.» 25 Ɓe ƴami mo: «An moy nun laatiɗaa?» Yeesu toontii: «Mo bi'unoo mi on diga arande, laatiimi. 26 Mii woodi huune ɗuuɗɗum ko batanmi, e ko kiitotoomi dow mon. Amma liloyɗo am laati nun gooŋaajo. Ko nanumi e makko, batanmi duuniyaaru.»

27 Ɓe paamay naa Baaba nun o batanta ɓe. 28 Den Yeesu wi'i ɓe: «To Ɓii neɗɗo ɓilaama fu, den paamoton “min woni mo gonmi,” mi waɗataa bo goɗɗum e hoore am, amma mi batan nun ko Baaba ekkitinimmi tan. 29 Liloyɗo am e wondi e am, o accay am min tan, gam ko welata mo gaɗanmi wakkati fu.» 30  No o bati hande nun, ɗuuɓɓe goonɗinii mo.

Rimɓe e maccuɓe

31 Yeesu wi'i Yahuduuɓe, goonɗinɓe ɗum: «To oon jogii haala am, on laati nun aahiiɓe am lalley. 32 On annan gooŋa. Gooŋa bo rinɗinan on.»

33 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Menen, men ƴiwi e lenyol Iburahiima, abada men laataaki maccuɓe goɗɗo. Noy bi'irtaa men dimɗan?» 34 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mii bata on e gooŋa: gaɗoowo hakke fu laati nun maccuɗo hakke. 35 Maccuɗo wonataako der saare baadey, amma ɓiɗɗo nun wonotoo der saare e baadey 36 To Ɓiɗɗo rinɗinii on, on laatoto rimɓe e gooŋa. 37 Mii anni on ƴiwi e lenyol Iburahiima, amma oon daarta warugo am gam haala am naatay der mooɗon. 38 Ko ji'umi e Baaba kan nun batanmi, onon bo oon gaɗa ko Baaba mooɗon wi'i on.»

39 Ɓe toontii mo, ɓe bi'i: «Baaba amen woni Iburahiima.» Yeesu wi'i ɓe: «To on laatino ɓiɓɓe Iburahiima e gooŋa, maa on gaɗiino golle Iburahiima. 40 Amma jooni oon daarta warugo am, min batuɗo on gooŋa ka nanumi to Alla. Ɗum ɗon Iburahiima waɗay ɗum. 41 Onon, golle Baaba mooɗon gaɗoton.» Ɓe bi'i mo: «Menen, men jaaluuɓe bane, Baaba gooto men goodi, kanko woni Alla.»

42 Yeesu wi'i ɓe: «To Alla nun laatinoo Baaba mooɗon, maa on jiɗiino am, gam to Alla ƴiwmi, ko garumi. Mi wadday hoore am, amma kanko lilimmi. 43 Gam ume ko on nanataa haala am? Gam on baawataa ko hettinii haala am. 44 Seyɗan woni baaba mooɗon. Jiɗaaɗi baaba mooɗon gaɗoton. Baroowo nun o laatii diga fuɗɗoode. O walaa der gooŋa, gam gooŋa walaa der makko. To oo bata fewre, jikku makko nun, gam oo pewoowo, oo baaba fewre. 45 Amma min, gam mii bata gooŋa, waɗi ko on goonɗinay am. 46 Moy mooɗon waawata seedaago mi waɗii hakke? To mi batii gooŋa, gam ume ko on goonɗintaa am? 47 Neɗɗo Alla nun hettintoo haala Alla. Onon, on kettintaako gam on laataaki himɓe Alla.»

Yeesu e ɓuri Iburahiima

48 Yahuduuɓe wi'i mo: «Men batay gooŋa no men bi'i a laati nun samariyaajo, aa woodi bo ginnool na?» 49 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mi woodaa ginnool, amma mii teddina Baaba am. Onon, oon jawoo am. 50 Tedduŋal hoore am bane daartanmi. E woodi daartanoowo am tedduŋal, kiitotooɗo. 51 Gooŋa batanmi on: Jaɓuɗo haala am fu, maayataa abada.»

52 Yahuduuɓe wi'i mo: «Jooni men tabbitini aa woodi ginnool. Iburahiima e annabiiɓe fu maayi, amma an, a wi'ii: ‟Jaɓuɗo haala am fu, maayataa abada”. 53 Aa ɓuri Iburahiima baaba amen manŋu na? O maayii, annabiiɓe bo maayii. Ume miiluɗaa aa laatii?»

54 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «To hoore am teddinanmi, tedduŋal am laati nun baanji. Baaba am, mo bi'oton Alla mooɗon on nun teddintammi. 55 On annaa mo. Amma min, mii anni mo. To mi wi'ii mi annaa mo, mi laatoto pewoowo hande mooɗon. Amma mii anni mo, mi tokkii haala makko. 56 Baaba mooɗon Iburahiima e seyorino yi'ugo nyalaane wittoygo am. O yi'ii ne, go ɓerne makko weli.» 57 Yahuduuɓe wi'i mo: «A waɗay taw baa duuɓi lasoy ɗiɗi e sappo, go aa wi'a a yi'ii Iburahiima?» 58 Yeesu toontii ɓe, wi'i: «Mii bata on e gooŋa: Diga Iburahiima tagaaka, min, mi na'on.» 59 Dow kaa ɗon ɓe etti kaaƴe ɓe paɗɗa mo. Amma Yeesu soltii, wurtii e suudu Alla.

9

Yeesu wuntinii dimdaaɗo e bundan

1 No Yeesu yawtata, o yi'i gorko dimdaaɗo e bundan. 2 Aahiiɓe makko ƴami mo, wi'i: «Moodibbo, moy waɗi hakke, kanko na, naa baaba e inna makko nun, ko o rindaa e bundan?» 3 Yeesu toontii ɓe wi'i: «Kanko bane waɗi hakke, baaba e inna makko bo bane. Amma gam baawɗe Alla yi'ee e makko nun. 4 No jayŋol na'on taw, haani gaɗen golle liloyɗo am. Gam jemma waran de goɗɗo waawataa ko gollii. 5 No mii tawaa e duuniyaaru, min woni jayŋol mayru.»

6 Den, no o bati kaa ɗon, o tuuti joode e leydi, o laawi loope e joode ɗen, o moomi e gite bumɗo on. 7 O wi'i mo: «Yahu sulmaa weeldere Silowe.» (Ɗum wi'ay maa Lilaaɗo). O yahi, o sulmii. O warti oo yi'a.

8 Wondunooɓe e makko, e yi'annooɓe mo oo fiya bara, wi'i: «Hinaa oo ɗo jooɗotono e fiya bara na?» 9 Woɓɓe wi'i: «Kanko nun!» Woɓɓe bo wi'i: «Kanko bane! Nandi makko nun!» Gorko on e hoore mum wi'i: «Min nun lalley!» 10 Ɓe ƴami mo: «Noy bumtirɗaa?» 11 O toontii: «Gorko bi'eteeɗo Yeesu laawi loope, moomi e gite am, wi'immi: ‟Yahu weldere Silowe, culmoɗaa”. Jahumi, culmiimi, ko bumtumi.» 12 Ɓe ƴami mo: «Toy gorko on woni?» O toonti: «Mi annaa!»

Farisaaɓe e ƴantinoo bumtinaaɗo

13 Den ɓe jaari bumtinaaɗo on to Farisaaɓe. 14 Nyalaane Yeesu laawi loope wumtini mo, laati nun nyalaane siwteteene. 15 Farisaaɓe bo ƴami mo, wi'i: «Noy bumtirɗaa?» O toontii ɓe: «O moomu nun loope e gite am, ko culmiimi, ko bumtumi.» 16 Woɓɓe der Farisaaɓe wi'i: «Gorko on waawataa ko ƴiwi to Alla, gam o jogaaki nyalaane siwteteene.» Woɓɓe bo wi'i: «Noy gaɗoowo hakke waawirta ko waɗi iri kaayeefiiji ɗii ɗo?» Go ɓe ceenniri hakkune maɓɓe.

17 Farisaaɓe ƴami bumtinaaɗo on kade, wi'i: «An kaye batataa dow bumtinɗo maa on?» O toontii ɓe, o wi'i: «Annabiijo nun.»

18 Hooreeɓe Yahuduuɓe jaɓay naa oo laatino bumɗo, sey no ɓe noddi baaba e inna makko. 19 Ɓe ƴami ɓe: «Oo ɗo ɓiɗɗo mooɗon mo bi'uɗon rindaa e bumdan on nun ɗon na? Jon kan noy o wuntiri?» 20 Baabiiko e inniiko toontii: «Emen anni ɓiɗɗo amen nun, e bumdan nun bo o rindaa. 21 Amma no o wuntiri jooni, men annaa. Men annaa bo moy wuntini mo. Kanko bo o mawɗo nun. O waawan ko toontanii hoore makko. Ƴamee mo!»

22 Baabiiko e inniiko toontorike nun nun gam ɓee kula hooreeɓe Yahuduuɓe. Gam ɓe desu nun: Neɗɗo fu jaɓi Yeesu laati nun Cuɓaaɗo, ɓe diiwa ɗum, ɓe burtina waajorde. 23 Gam majjum saareeji makko wi'i: «O mawnii, ƴamee mo!»

24 Farisaaɓe nodditii bumtinaaɗo on, ɓe bi'i mo: «Teddin Alla, emen anni, menen kan, gorko on hakkeejo nun.» 25 O wi'i ɓe: «To o hakkeejo nun, min kan, mi annaa. Goota tan annumi: Mi bumunooɗo, jooni mii yi'a.» 26 Ɓe ƴami mo: «Ume o waɗi e maa? Noy o wuntiniri maa?» 27 O toontii ɓe, o wi'i: «Mi batiino on ɗum, amma on kettinaaki. Gam ume go oon jiɗi nanitaago ka kade? Naa onon bo, on jiɗu nun laataago aahiiɓe makko?»

28 Ɓe jenni mo, ɓe bi'i: «An woni aahiijo makko! Menen, men aahiiɓe Muusa nun. 29 Menen, emen anni Alla baddii e Muusa, amma kanko, men annaa to o ƴiwi.»

30 Gorko on toontii ɓe, wi'i: «E ɗum haaynii no on annaa to o ƴiwi, ko o wuntinimmi! 31 Een anni Alla hettinantaako waɗooɓe hakke, amma oo hettinanoo teddinɗo mo, gaɗoowo sago makko. 32 Daɗey nanaaka bumtinɗo dimdaaɗo e bumdan. 33 To hinaa to Alla gorko on ƴiwi, o waawataano ko waɗi goɗɗum.»

34 Ɓe toontii mo: «An, bumbum, der hakkeeji dimaɗaa, an janŋinta men!» Ɓe nyeebi mo yaasi.

Bundan der ɓerne

35 Yeesu nani ɓe nyeebii bumtinaaɗo on, yi'itii mo, ƴami mo: «An kan, aa goonɗini Ɓii neɗɗo na?» 36 O toontii: «Moodibbo, moy woni kanko faa mi goonɗina mo?» 37 Yeesu wi'i mo: «A yi'ii mo, baddoowo e maa woni kanko.» 38 O toontii: «Moodibbo, mii goonɗini.» O sujidani Yeesu.

39 Den Yeesu wi'i mo: «Mi waru nun der duuniyaaru mi waɗa kiita, gam wumuɓe yi'a, yi'ooɓe wuma.» 40 Farisaaɓe tawanooɓe ɗon, nani ka, ƴami mo, wi'i: «Menen bo, men wumuɓe na?» 41 Yeesu toontii ɓe: «To oon bumuno, on goodataano boofi. No bi'oton jooni oon ji'a, gam majjum boofi mooɗon tabitii.»

10

Ballool duroowo e baali

1 Yeesu wi'i: «Mii bata on e gooŋa, neɗɗo fu naatoowo der hoggo baali go naatiray dammugal, go ƴartorii to feere, kanko woni gujjo, kanko woni pasotooɗo. 2 Amma duroowo baali, dammugal nun naatirta. 3 Cakkiiɗo dammugal maɓɓitanan mo, baali ɗin bo nanan daane makko. O noddiran ɗi, ŋaye fu e inne mum, o yaara ɗi yaasi. 4 To o wurtinii ɗi ɗi fu, o ardoo ɗi, ɗi tokka mo gam ɗii anni daane makko. 5 Abada ɗi tokkataa koɗo, amma ɗi doggan mo nun faa woɗɗi gam ɗi annaa daane hoɓɓe.»

6 Yeesu waɗani ɓe ballool ŋol, amma ɓe paamay ko ŋol fillitii.

Yeesu laatii duroowo geeto

7 Yeesu wi'i ɓe kade: «Mii bata on e gooŋa, min woni dammugal baali. 8 Artuɓe am warugo fu, laati nun wuyɓe e pasotooɓe, amma baali ɗii nananay ɓe. 9 Min woni dammugal. Neɗɗo fu naatirɗo e am, hisan, heɓan durdugol, ooran, jaannyan. 10 Gujjo warataa maa gam wujja, o wara, o biisa, amma min, mi waru nun gam himɓe heɓa yonki, heɓa ki kii heewi.

11 Min woni duroowo geeto. Duroowo geeto woni kokkitiroowo yonki mum gam baali mum. 12 Amma biiro, mo laataaki duroowo geeto, mo jeyaa baali, to yi'ii buuru, sey dogga, acca baali. Buuru nanŋa baali ɗin, sankita koriiɗi. 13 Biiro on doggan gam faalaaka e majji. 14 Min woni duroowo geeto. Mii anni baali am, baali am bo e annimmi. 15 Hande no Baaba annirimmi, non annirmi Baaba. Mii hokka yonki am gam baali am. 16 Mii woodi kade baali goɗɗi ɗi galaa der hoggo ŋo. Ɗii ɗon bo haani mi dura ɗum. Ɗi nanan daane am, ɗi laatoo darne woore, ɗi gooda duroowo gooto.

17 Baaba e yiɗimmi gam mii hokkitira yonki am gam mi heɓitoo ki kade. 18 Goɗɗo ittantaa am ki, min hokkata ki e hoore am. Mii woodi baawɗe hokkitirgo ki, mii woodi bo baawɗe heɓitaago ki. Ooda kaa ɗon keɓumi e Baaba am.»

19 Batuuji ɗii seenni kade Yahuduuɓe. 20 Ɗuuɓɓe maɓɓe e wi'a: «Oo ginnaajiijo nun, o haaŋa nun. Gam ume go oon kettinanoo mo?» 21 Amma woɓɓe wi'i: «Batu kaa, haala ginnaajiijo bane. Ginnool waawan ko wuntini bunɗo na?»

Yahuduuɓe salike Yeesu

22 Juulɗe senuki suudu Alla e waɗenoo Urusaliima. Ɗum fottii e dabbune. 23 Ley suudu Alla ɗon, Yeesu e yaha e warta ley danki Suleymaanu. 24 Yahuduuɓe fiiltitii mo, wi'i mo: «Faa dey accataa men der seko? To an woni Cuɓaaɗo laaɓinan men.»

25 Yeesu toontii ɓe: «Mi batii on, on goonɗinay. Golleeji ɗi gaɗirmi inne Baaba am, e seedanoo am. 26 Amma on goonɗinay gam on laataaki baali am. 27 Baali am e nana daane am. Mii anni ɗi, ɗii tokkimmi. 28 Mii hokka ɗi yonki tabitiiki, ɗi baatataa abada. Goɗɗo teetataa ɗi e junŋo am. 29 Baaba am kokkuɗo am ɗi, ɓuri huune fu. Goɗɗo waawataa ko teeti ɗi e junŋo Baaba. 30 Min e Baaba fu, men gooto.»

31 Den Yahuduuɓe etti kade kaaƴe gam ɓe paɗɗa mo. 32 Yeesu wi'i ɓe: «Mi waɗii yeeso mooɗon golleeji booɗɗi ɗuuɗɗi e baawɗe Baaba. Der golleeji ɗin, ɗiye e majji jiɗanɗon warirgo am kaaƴe?» 33 Yahuduuɓe toontii mo: «Gam golle booɗɗe bane men jiɗi warirgo maa kaaƴe, ko men jiɗi warirgo maa nun, gam a yennii Alla. An a tagaaɗo nun, a waɗii hoore maa Alla.»

34 Yeesu toontii ɓe: «Ɗum winnaaka der tawreeta mooɗon: ‟Alla wi'ii on, on allaaɓe na”?» 35 To tawreeta noddii allaaɓe, ɓe o baddi, een anni ko dewtere bati ikkintaake. 36 Onon mo Alla seni, ko lili mo e duuniyaaru, oo ɗon nun bi'oton: ‟A yennii Alla!” Gam o wi'ii oo laatii Ɓiɗɗo Alla. 37 To mi waɗay golle Baaba am, to on goonɗinee am. 38 Amma to mii waɗa ɗe, baa to on goonɗintaa am, min e hoore am, goonɗinee golle am, gam annon, paamon Baaba na'on e am, min bo mi na'on e Baaba.»

39 Ɓe daarti nanŋugo mo kade. O sottii ɓe. 40 Yeesu wittii fonŋo maayo Urdun, nokkuure to Yuhaana waɗannoo batisi arande, o jooɗii ton. 41 Himɓe ɗuuɓɓe wari e makko, wi'i: «Yuhaana waɗay alaama kaayniika baa goota. Amma, ko o bati e gorko on fu laati nun gooŋa.» 42 Ton ɗuuɓɓe goonɗini Yeesu.

11

Maayde Lasar

(Luka 10.38, 40, 7.11-16; Marku 5.35-43)

1 Gorko gom, bi'eteeɗo Lasar e tawano Baytaniya, o nyawi. Oo woodi sakikiraaɓe ɗiɗo, Mariyama e Marta. 2 Mariyama on nun woni moomunooɗo wardi e Joomiraawo, go o moytiri gaasa makko koyɗe Yeesu. Sakiike makko, Lasar nyawunoo. 3 Sakikiraaɓe makko lili e Yeesu wi'a mo: «Moodibbo, beldiijo maa yanɗaa.»

4 No Yeesu nanunoo ka, wi'i: «Nyaw ɗum ɗon nyaw maayde bane. Ɗum waru nun gam tedduŋal Alla, gam Ɓiɗɗo Alla teddiniree e majjum.»

5 Yeesu e yiɗi Marta, e miiraawo mum, e Lasar. 6 Baa no o nani Lasar yanɗaa, haɗay mo jooɗaago balɗe ɗiɗi to o wonunoo. 7 Ɓaawo majjum o wi'i aahiiɓe makko: «En bittee leydi Yahudiya!» 8 Aahiiɓe wi'i: «Moodibbo, baa ɓooyay Yahuduuɓe e daartano warirgo maa kaaƴe, go ton nun bittataa?» 9 Yeesu toontii: «Hinaa wakkatiiji sappo e ɗiɗi woni der nyaalooma? Jahoowo nyaalooma fergataako gam oo yi'a jayŋol duuniyaaru nu. 10 Amma jahoowo jemma fergoto gam jayŋol walaa e makko.»

11 Ɓaawo o bati haalaaji ɗii, o wi'i: «Giɗo meeɗen Lasar ɗaanike, mi yahan, mi finnina mo.» 12 Aahiiɓe wi'i: «Moodibbo, to o ɗaani nun, o yoofoto.» 13 Maayde Lasar nun o batannoo. Kamɓe ɓe miili haala ɗoyŋol nun o batani. 14 Yeesu laaɓinani ɓe: «Lasar maayii! 15 Ɓerne am welii gam mooɗon ko mi tawaaka ton. Ɗum laatanto on daliila goonɗinon. To non en jahu, to makko.» 16 Den Toma bi'eteeɗo Ciwto wi'i aahiiɓe horiiɓe: «En jahu enen bo gam maayden e makko.»

Yeesu nun woni ummital e gurnam

17 No Yeesu yottinoo, tawi waɗii balɗe naay Lasar e tawaa der saabeere. 18 Hakkune Baytaniya e Urusaliima ɓuraa kilooji tati, 19 Yahuduuɓe ɗuuɓɓe wari to Marta e Mariyama gam eytugo ɓe e maayde sakiike maɓɓe.

20 No Marta nani Yeesu warii, yahi taɓɓitoyii mo, tawi Mariyama e jooɗii der suudu. 21 Marta wi'i Yeesu: «Moodibbo, to aa wonunoo ɗo, sakiike am maayataano. 22 Amma baa jooni mii anni huune fu ko ƴamuɗaa Alla, o waɗante.» 23 Yeesu wi'i mo: «Sakiike maa fintan.» 24 Marta wi'i: «Mii anni o fintan nyalaane ummital.»

25 Yeesu wi'i mo: «Min woni pintinoowo, min woni kokkoowo yonki. Neɗɗo fu goonɗinɗo am, baa to maayii, o wuuran. 26 Buurɗo fu, goonɗinɗo am, maayataa abada. Aa goonɗini ɗum na?» 27 O toontii: «Ee, moodibbo! Mii goonɗini an woni Cuɓaaɗo, Ɓiɗɗo Alla, garoowo e duuniyaaru.»

Yeesu wullii

28 E dow ɗum Marta yahi noddoygo miiraawo mum Mariyama, o sownii ɗum: «Moodibbo warii, oo noddee.»

29 No Mariyama nanuno kaa ɗon, ummii ɗon maa ɗon, yahi to makko. 30 Yeesu naatayno siire nen taw. Oo tawaa to Marta fottunoo e makko. 31 Yahuduuɓe e wondunoo e Mariyama der suudu. Ɓee eyta mo. Ɓe ji'i o faɗɗitii, o wurtii. Ɓe tokki mo, ɓe miili o yahan nun e saabeere o wulla.

32 No Mariyama yotti to Yeesu, no o yi'i mo, o diccii yeeso makko, o wi'i: «Moodibbo, to aa wonunoo ɗo, sakiike am maayataano.»

33 No Yeesu yi'i Mariyama e Yahuduuɓe wondunooɓe e mum e wulla, hakkillo makko ummii, o wemmaa. 34 O ƴami: «Toy gattuɗon mo?» ɓe toontii: «Moodibbo, war, daaru!» 35 Yeesu wulli. 36 Yahuduuɓe wi'i: «Daaree no o yiɗiri mo.» 37 Woɓɓe e maɓɓe wi'i: «Bumtinɗo bunɗo waawataano ko haɗi gorko on maayugo na?»

Lasar fintinaama

38 Hakkillo Yeesu ummii kade, o yahi to saabeere woni. Saabeere nen laati nun gayka maaɓɓiraaka hayre. 39 Yeesu wi'i: «Ikkinee hayre nen!» Marta, sakiike maayɗo, wi'i mo: «Moodibbo, o luuɓii ko, gam hanne waɗi balɗe naay oo woni der saabeere.» 40 Yeesu wi'i mo: «Mi wi'ay maa baa, to a goonɗinii, a yi'an baawɗe Alla?»

41 Ɓe ikkini hayre nen. Yeesu tiggitii, wi'i: «Baaba, mii yettee gam aa nananammi. 42 Min kan, mii anni baadey fu aa nananammi. Amma mi baddu maa nun gam himɓe dariiɓe ɓee ɗo, gam ɓe goonɗina an nun lilimmi.» 43 Ɓaawo haalaaji ɗii, o bati e semme: «Lasar wurta!» 44 Maayunooɗo on wurtii, juuɗe mum e koyɗe mum e fiilaa leppi, yeeso mum e soomii. Yeesu wi'i ɓe: «Piilitee mo, accon mo o yaha.»

45 Ɗuuggal e Yahuduuɓe warunooɓe to Mariyama, yi'uɓe ko Yeesu waɗi, goonɗini mo. 46 Amma woɓɓe maɓɓe yahi to Farisaaɓe, bati ɓe ko Yeesu waɗi. 47 Farisaaɓe ɓen e hooreeɓe Limaamiiɓe waɗi dawriine, wi'i: «Gorko oo e waɗa kaayeefiiji ɗuuɗɗi. Noy gaɗeten? 48 To en accirii mo nunnun, ɓe fu, ɓe goonɗinan mo. Romankeeɓe waran, halka en enen e nokkuure meeɗen ceniine e leydi meeɗen.»

49 Gooto maɓɓe, bi'eteeɗo Kayafas, laatinooɗo hooreejo Limaamiiɓe duuɓol mum, wi'i ɓe: «Onon, on annaa goɗɗum. 50 On annaa gomma neɗɗo gooto maayana leydi men e ɓuri leydi nin fu halka.» 51 Nani e hoore makko bane o bati haalaaji ɗii, amma gam o laatinoo hooreejo Limaamiiɓe duuɓol mum, o waɗay maa annabaaku e haani Yeesu maayana leydi nin. 52 Leydi nin tan bane haani o maayana, amma gam o hawrita ɓiɓɓe Alla sankitiiɓe fu laatoo jama'aare woore.

53 Diga nyaanne den, hooreeɓe Yahuduuɓe dawri warugo mo. 54 Jon kan Yeesu acci yahugo e warta hakkune Yahuduuɓe. O yawti diga ɗon, o yahi siire wi'eteene Efrayim gonune ley haro. O jooɗodii ton e aahiiɓe makko.

55 Juulɗe Yahuduuɓe bi'eteeɗe Paska ɓadike. Ɗuuggal e himɓe leydi nii yahi Urusaliima gam laaɓina ko'e mum diga juulɗe ɗen yottaaki. 56 Ɓee gonii e fageere suudu Alla, ɓee daarta Yeesu, ɓee ƴamontira: «O warataa e juulɗe ɗen? Naa no miiluɗon?»

57 Tawi hooreeɓe Limaamiiɓe e Farisaaɓe batiino annuɗo to o woni fu, bata, heɓa o nanŋee.

12

Mariyama waanjii wardi e koyɗe Yeesu

1 Balɗe jeego'o horii go juulɗe Paska yottoo, Yeesu yahi Baytaniya to Lasar mo o fintinnoo. 2 Ɓe jonŋani mo hiraane. Marta e yeɗa ɓe, Lasar e wondunoo e nyaamdooɓe e Yeesu. 3 Mariyama etti feccere liitiri nardi, caadiiɗum, waanji e koyɗe Yeesu, moytiri ɗe gaasa mum. Suudu ŋol fu luutti. 4 Yahuuda Iskariyot, gooto der aahiiɓe makko, garoowo jammoo mo, ƴami: 5 «Gam ume wardi ɗum sippaaka hande jaka ceede joddi golliiɗo duuɓol, ceede mum hokkee talakaaɓe?»

6 Ko acci o wi'i nun, hinaa gam yurmeene talakaaɓe, amma oo gujjo nun. Kanko woni jogiiɗo ceede, oo wujja ɗe. 7 Yeesu wi'i: «Accu debbo on seese. O waɗu ɗum nun gam nyalaane uweteemi. 8 Talakaaɓe e tawdaa e mooɗon nyalaane fu. Min kan, mi tawdataake e mooɗon nyalaane fu.»

Hooreeɓe Limaamiiɓe dawrii warugo Lasar

9 Jama'aare Yahuduuɓe ɗuunne nanani Yeesu Baytaniya. Gam Yeesu tan bane ɓe gari, amma gam ɓe ji'a Lasar pintinaaɗo bo. 10 Hooreeɓe Limaamiiɓe dawri warugo Lasar bo. 11 Gam Lasar nun, Yahuduuɓe ɗuuɓɓe wurtii e maɓɓe, goonɗini Yeesu.

Yeesu naati Urusaliima e tedduŋal

(Matiye 21.1-11; Marku 11.1-11; Luka 19.28-40)

12 Fini mum jama'aare ɗuunne, warune juulɗe, nani Yeesu e wara Urusaliima. 13 Ɓe calti bali, ɓe taɓɓitoyii mo. Ɓee kulgina, ɓee bi'a: «Hosana! Alla barkiɗin garduɗo e inne Joomiraawo, Laamiiɗo Isira'iila!» 14 Yeesu heɓi ɓinŋel babba, jooɗii dow maggel hande no winniraa e Dewte:

15 «Siire Siyoona, taa hulu!

Daaru, Laamiiɗo maa e wara,

e waɗɗii ɓinŋel babba.»

16 Arande aahiiɓe makko faamayno ɗum. Ɓaawo ko Yeesu teddinaa, ɓe ciwtorii ɗum winnaanoma. Kanjum bo waɗi e makko.

17 Jama'aare tawdanoone e makko no o noddunoo Lasar wurtoo e saabeere, o fintini ɗum, seedanike mo. 18 Himɓe nani o waɗiino alaama kaayniika. Kanjum acci ɓe taɓɓitoyii mo. 19 Farisaaɓe baddontiri, wi'i: «On ji'ii, walaa fu ko baawanɗon mo, duuniyaaru fu nani e tokkii ɓaawo makko.»

Yunaninkeeɓe e daarta Yeesu

20 Der himɓe warɓe Urusaliima juulɗe gam sujidana Alla, Yunaninkeeɓe e woni der maɓɓe. 21 Ɓe ɓattii Filippu mo Baytisayda, mo leydi Galili. Ɓe bi'i ɗum: «Moodibbo, emen jiɗi yi'ugo Yeesu.»

22 Filippu batoy Andere. Ɓe batoy Yeesu. 23 Yeesu toontii ɓe: «Wakkati teddinol Ɓii neɗɗo warii. 24 Mii bata on e gooŋa: ɓinŋel gawri aawaaŋel, to ŋel nyolay, ŋel wonan nun ɓinŋel gootel. Amma to ŋel nyoli, ŋel rimaan faa ɗuuɗa. 25 Neɗɗo fu jiɗuɗo yonki mum, dullan yonki tabitiiki, banyuɗo ki e duuniyaaru nu, heɓan yonki tabitiiki. 26 To goɗɗo e yiɗi jagganaago am, sey tokkammi. To gonmi fu, ɗon jagganiiɗo am bo wonata. Baaba teddinan neɗɗo jaggantooɗo am.»

Yeesu batanii maayde mum

27 «Jooni kan, mi wemmaama. Kaye bi'anmi? Mi waawataa ko wi'i: ‟Baaba hisinam e wakkati oo”, amma gam wakkati on nun garumi. 28 Baaba, teddin inne maa.» Den daane nanaa e ƴiwoy dow kammu, wi'i: «Mi teddinii ne, mi teddinan ne kade.» 29 Himɓe dariiɓe ton, nani daane nen, wi'i: «Ɗum laati nun riggaaŋo duule.» Woɓɓe wi'i: «Malaykaajo nun baddi e makko!»

30 Yeesu wi'i ɓe: «Gam am bane daane nee nanaa, ne nana nun gam mooɗon. 31 Jooni woni kiita duuniyaaru. Jooni laamiiɗo duuniyaaru nuu, tippetee yaasi. 32 Min, to mi ɓantaama dow fu, mi fooɗan himɓe fu e am.» 33 Batuuji o batata ɗii, hollan nun maayde ne o maayata. 34 Himɓe ɓen toontii mo: «tawreeta batii: ‟Cuɓaaɗo maayataa abada. Noy baawirtaa ko wi'i Ɓii neɗɗo ettete?” Moy woni Ɓii neɗɗo on?» 35 Yeesu toontii ɓe: «Jaayŋol na'on caka mon, amma ɗum ɓooyataa. Jahee diga oon goodi jayŋol, gam to niwre juhu on. Gam jahoowo der niwre annaa to yahata. 36 Goonɗinee jayŋol diga oon goodi ŋol gam laatoɗon ɓiɓɓe jayŋol.» Ɓaawo Yeesu bati kaa ɗon, yawti suuɗoyii ɓe to woɗɗi.»

Yahuduuɓe goonɗinay Yeesu

37 Baa no o waɗi kaayeefiiji ɗuuɗɗi yeeso maɓɓe, ɓe goonɗinay mo, 38 nunnun haala annabi Esaaya goonɗiri:

«Joomiraawo, moy goonɗini lilal meeɗen?

Moy Joomiraawo holli baawɗe mum?»

39 Esaaya wi'ii kade bo gam ume himɓe ɓen waawataa ko goonɗini:

40 «Alla wuminii ɓe, yoorinii ɓerne maɓɓe,

gam to gite maɓɓe yi'u, to ɓerɗe maɓɓe faamu,

to ɓe tuubu, to mi nyawtu ɓe bo.»

41 Esaaya wi'u ɗum nun gam o yi'ii tedduŋal Yeesu, go o bati haala makko.

42 Amma baa hooreeɓe Yahuduuɓe ɗuuɓɓe goonɗinii Yeesu. Amma gam Farisaaɓe, ɓe kulii wurtingo ɗum, gam to ɓe burtinee e waajorde. 43 Gam ɓee jiɗi manoore himɓe ɓuri manoore Alla.

Haala Yeesu nun hiitoto

44 Yeesu towni daane, wi'i: «Goonɗinɗo am fu, min bane o goonɗini, amma lilɗo am nun o goonɗini. 45 Ji'uɗo am bo yi'ii liloyɗo am. 46 Mi warii e duuniyaaru, mii jayŋol, gam goonɗinɗo am fu to jooɗoo der niwre. 47 Nanuɗo haalaaji am go tokkay, min bane hiitotoo ɗum. Gam mi waray hiitaago duuniyaaru, gam mi hisina nu nun garumi. 48 Caliiɗo am, to jaɓay haalaaji am, e woodi ko hiitantoo ɗum. Ko janŋimmi, kan hiitotoo ɗum nyalaane darŋal. 49 Gam mi batanay hoore am, amma Baaba lilɗo am hokkimmi ko bi'anmi e ko janŋinammi. 50 Mii anni ooda makko hokkata yonki tabitiiki. Ko batanmi, mi batan ɗum nun no Baaba batirimmi.»

13

Yeesu e loota koyɗe aahiiɓe mum

1 Nyaanne finata juulɗe Paska, Yeesu e anni wakkati o accata duuniyaaru o hoota to Baaba yottike. O yiɗii himɓe makko e duuniyaaru, oo yiɗi ɓe faa keerol yidde.

2 Wakkati hiraane, Seyɗan watti e ɓerne Yahuuda Iskariyot ɓii Simon o jammoo Yeesu. 3 Yeesu e anni e hoore mum, to Alla nun ƴiwi, to Alla nun hootata. Baaba wattii huune fu der junŋo makko. 4 O ummii o acci hiraane nen, o ɓoorti toggoore makko, o etti lefol, o taadi. 5 O wayli diyam e lootorgal, o yanti lootugo koyɗe aahiiɓe makko, oo moytira ɗe lefol ŋol taadinoo. 6 No o yotti to Simon Piyer, Piyer wi'i mo: «Moodibbo, an lootata koyɗe am?» 7 Yeesu toontii mo: «A faamay jooni ko gaɗanmi, amma ɓaawo nii a faamaan.» 8 Piyer wi'i mo: «A lootataa koyɗe am abada!» Yeesu toontii mo: «To mi lootay maa, a walaa geɗu e am.» 9 Simon Piyer wi'i mo: «Moodibbo! To nunnun, taa haaɗu e koyɗe tan, lootu juuɗe e hoore am bo.» 10 Yeesu wi'i mo: «Lootiiɗo walaa haaju looteego, sey loota koyɗe, gam o fu oo laaɓi. Onon on laaɓuɓe, amma on fu bane.» 11 Oo anni jammotooɗo mo. Kan waɗi o wi'i: «On fu bane woni laaɓuɓe.»

12 No Yeesu lootunoo koyɗe maɓɓe, ettitii toggoore muuɗum, jooɗitii, ƴami: «On paamii ko gaɗanmi on? 13 Oon noddammi moodibbo e maalan. On peway, kan nun laatiimi, 14 jon kan mi maalan nun, mi moodibbo bo, to mi lootii koyɗe mooɗon, onon bo oon kaani lootoontiron koyɗe. 15 Ko kollumi on laati nun tintinol. Onon bo gaɗee ko gaɗumi. 16 Mii bata on e gooŋa, maccuɗo ɓurataa joomum, lilaaɗo ɓurataa lilɗo ɗum. 17 To oon anni ɗum, to on gollirii, barke laatanto on.

18 On fu bane batanmi. Mii anni ɓe cuɓumi, amma haani ko winnaa e dewte goonɗa: ‟Nyaamdoowo e am ummanike am.” 19 Diga jooni mii bata on ɗum hakko ɗum yottoto, gam to ɗum yottike on goonɗina min woni “mo gonmi!” 20 Mii bata on e gooŋa: Neɗɗo fu jaɓɓiiɗo lilaaɗo am, min nun o jaɓɓii. Neɗɗo fu jaɓɓiiɗo am, jaɓɓike lilɗo am.»

Yeesu hollii Yahuuda nun jammotoo ɗum

(Matiye 26.20-25; Marku 14.17-21; Luka 22.21-23)

21 Ɓaawo no o bati nunnun, o jiɓii sanne, o wi'i: «Mii bata on e gooŋa: Gooto mooɗon jammoto am.» 22 Aahiiɓe ɓen e daarontira. Ɓee ƴamontira moy o batanta. 23 Gooto e aahiiɓe makko, mo Yeesu ɓuri yiɗugo, e jooɗii takkol makko. 24 Simon Piyer ɓaaƴi mo o ƴama Yeesu moy o wondanaa. 25 Aahiijo on wuurorii far to gabaare Yeesu, wi'i: «Joomam moy nun?» 26 Yeesu toontii mo: «Mi suƴƴan lonŋere, mo kokkan mi ne, kanko nun.» Yeesu etti lonŋere, suƴƴi ne, hokki Yahuuda, ɓii Simon Iskariyot. 27 Ɓaawo o jaɓi lonŋere nen, Seyɗan naati e makko. Yeesu wi'i mo: «Waɗu ko gaɗataa, law!»

28  (Baa gooto e jooɗiiɓe ɗon faamay ko o batani kaa ɗon. 29 Gam Yahuuda nun jogotono ceede maɓɓe, woɓɓe e miijii Yeesu wi'u nun o soodaa goɗɗum gam juulɗe, maa o heɓa ko o hokki talakaaɓe.) 30 Yahuuda no jaɓi lonŋere nen fu, ɗon maa ɗon o wurti. Tawii jemma waɗi.

Ooda kesa

31 No Yahuuda wurtinoo, Yeesu wi'i: «Ɓii neɗɗo teddinaama, Alla bo teddinaama sabbu makko. 32 [To Alla teddinaama sabbu makko,] Alla e hoore mum bo teddinan mo, baa ɓooyataa. 33 Sukaaɓe am, mii wondi e mooɗon seɗɗa taw. On daartan am. Mi wi'an on jooni ko bi'unoo mi Yahuduuɓe woɓɓe: “On baawataa ko yahi to jahammi.” 34 Mii hokka on ooda kesa: Jiɗontiree! Hande no jiɗirmi on, onon bo jiɗontiree! 35 To yidde e woni hakkune mooɗon, hande nun, himɓe fu annirta on aahiiɓe am.»

Yeesu batii Piyer wi'aan annaa ɗum

36 Simon Piyer wi'i mo: «Joomam, toy jahataa?» Yeesu toontii mo: «To jahanmi, a waawataa ko tokki am jooni. Amma ɓaawo ɗo a tokkan am!» 37 Piyer wi'i mo: «Joomam, gam ume mi waawataa ko tokki maa jooni? Mi hokkitiran yonki am gam maa.» 38 Yeesu toontii: «Gooŋa a hokkitiran yonki maa gam am? E gooŋa batan maa mi: Hakko jakaraari joggata, a wi'an de tati a annaa am.»

14

Yeesu woni laawol jaaroowol to Baaba

1 Yeesu wi'i aahiiɓe mum: «Pukkinee ɓerɗe mooɗon, goonɗinee Alla, goonɗinon am min bo. 2 Cuuɗi ɗuuɗɗi na'on der wuro Baaba am. To ɗum laataakino gooŋa, mi batataano on mi yahan, mi moƴƴinanaa on joonne. 3 To mi moƴƴinanii on to gonoyton, mi wittaan mi hocca on to am gam gonon to gonmi. 4 Oon anni laawol jahoowol to jahanmi.»

5 Toma wi'i mo: «Moodibbo, men annaa to jahataa, noy men annirta laawol mum?» 6 Yeesu toontii mo: «Min woni laawol, min woni gooŋa, min woni yonki. Goɗɗo yahataa to Baaba to ƴiwiray to am. 7 To oon annunoo am, on annanno Baaba am bo. Diga jooni oon anni mo, on ji'ii mo.»

8 Filippu wi'i mo: «Moodibbo, hollu men Baaba, ɗum ɗon heƴan men.» 9 Yeesu wi'i mo: «No ɓooydirmi e mooɗon nii fu, Filippu a annaa am? A annaa ji'uɗo am fu, yi'ii Baaba? Noy bi'irtaa: ‟Hollu men Baaba”? 10 A goonɗinay mii hawti e Baaba, Baaba bo e hawti e am na? Batuuji ɗi batumi on ɗii fu, ɗi ƴiway e hoore am. Baaba mo kawtumi e mum waɗata golle mum. 11 Goonɗinee ko batumi on: ‟Mii hawti e Baaba, Baaba bo e hawti e am.” Baa to on goonɗinay am, goonɗinee gam golle am. 12 Mii bata on e gooŋa, neɗɗo fu goonɗinɗo am, waɗan kanun bo golle gaɗanmi. O waɗan du ko ɓuri ɗe, gam mii dilla to Baaba. 13 Mi waɗanan on huune fu ko ƴamirton e inne am. Mi waɗan ɗum gam Baaba teddinee diga e Ɓiɗɗo. 14 Ko eelirɗon e inne am, mi waɗan ɗum.»

Yeesu wi'i lildaan Ruuhu Ceniiɗo

15 «To oon jiɗi am, on tokkan ooda am. 16 Mi eelan Baaba hokka on balloowo goɗɗo. O wondan e mooɗon faa abada. 17 Oo ɗon woni Ruuhu gooŋa. Duuniyaaru nuu waawataa ko jaɓi mo, gam nu yi'ataa mo, nu annaa mo. Amma onon, oon anni mo gam oo wondi e mooɗon, oo tawaa bo der mooɗon.

18 Mi accataa on hande gonɗaaɓe, mi wittaan to mooɗon. 19 To ɓooyii seɗɗa, duuniyaaru nuu yi'ataa am kade. Amma onon, on ji'an am, gam mi buurɗo, onon bo on buuran. 20 Nyaanne muuɗum on paamaan mii hawti e Baaba, oon kawti e am, mii woni e mooɗon.

21 Jogiiɗo oodaaji am ko tokki ɗi, kanko nun woni jiɗɗo am. Jiɗuɗo am, Baaba am yiɗan ɗum. Min bo, mi yiɗan mo, mi wirnitanto ɗum min e hoore am.»

22 Yahuuda, banda Yahuuda Iskariyot, wi'i Yeesu: «Joomam, noy ɗum laatortoo birnitanoɗaa men, tawee a wirtanaaki duuniyaaru?» 23 Yeesu toontii mo: «To goɗɗo e yiɗi am, o golliran haala am, Baaba am yiɗan mo. Min e Baaba men garda to makko, men jooɗodo e makko. 24 Neɗɗo fu mo yiɗaa am, gollirtaa haala am. Haala ka nanoton ka, ka am bane, haala Baaba lilɗo am nun.

25 Mi batii on ɗum diga mii wondi e mooɗon. 26 Ruuhu Ceniiɗo, balloowo on, mo Baaba liloyta e inne am, kanko anninta on kujje fu. O suwtoran on ko batunoomi on fu.

27 Mii accana on jam, mii hokka on jam am. No duuniyaaru hokkirta bane kokkiranmi on. To ɓerɗe mooɗon biisoo, to on kulee. 28 On nanii ko bi'umi on: ‟Mi yahan, mi wartan to mon.” To oon jiɗunoo am, ɓerɗe mon welanno ko jahanmi to Baaba, gam kanko ɓurimmi manŋu. 29 Mii bata on jooni, diga ɗum waray taw, gam to ɗum warii, goonɗinon. 30 Mi baddataa kade e mooɗon ko ɗuuɗi, gam laamiiɗo duuniyaaru nuu e wara. Baa goɗɗum o waawataa e am, 31 amma sey duuniyaaru anna mii yiɗi Baaba, nu annan mi waɗan bo ko Baaba wannunoo am. Ummee, jawten diga ɗo.»

15

Yeesu nun woni innabohi gooŋahi

1 «Min woni innabohi gooŋahi, Baaba am woni jom gesa innabooje. 2 Liccal takkiiŋal e am fu, to rimataa, o saltoto ɗum, liccal dimoowal fu, o saaɓanoo ɗum gam ŋal ɓeyda rimugo. 3 Onon, jooni on laaɓuɓe gam waaju mo baajiimi on. 4 Tabbitee e am, min bo mi tabbitoo e mooɗon! No liccal caltaaŋal waawataa ko rimi e hoore mum, haani e ŋal tiggii e innabohi, hande nun onon bo on baawataa ko rimi to on tiggaaki e am.

5 Min woni innabohi, onon woni licce. Tiggiiɗo e am ko mii tiggii e mum, o rimaan faa ɗuuɗa. Gam on baawataa ko waɗi goɗɗum to ɗum ƴiway e am. 6 To goɗɗo tiggaaki e am, o woppete nun yaasi hande liccal caltaaŋal, o yoora. Licce joorɗe ɗen hawritinte, faɗɗee der yiite, ɗe jaɓa. 7 To on piɓontirii e am, waaju am bo e fiɓontirii e mon, ko ƴamoton fu, on keɓan. 8 To on dimii faa ɗuuɗi, den kan on laatike aahiiɓe am. Nunnun tedduŋal Baaba am wurtortoo. 9 Hande no Baaba yiɗirimmi, nun jiɗirmi on. Tabbitee der yidde am. 10 To on tokkii ooda am, on tabbitinto der yidde am, hande no tokkirmi oodaaji Baaba am go mii tabbii der yidde makko.»

11 «Mi batu on nun kaa ɗon gam belɗum ɓerne am wona der mooɗon. Den belɗum ɓerne mooɗon bo hebba. 12 Ooda am nani: jiɗontiree hande no jiɗirmi on. 13 Yidde ɓuroore yidde nee ɗo manŋu walaa, kokkitiroore yonki mum gam weldiiɓe mum. 14 To on gaɗii ko resanmi on on laati nun weldiiɓe am. 15 Mi noddataa on kade maccuɓe gam maccuɗo annaa ko joomum gollata. Mi noddan on weldiiɓe gam ko nanumi diga Baaba am fu, mi anninii on ɗum. 16 Onon bane suɓimmi, min suɓi on go desumi on jahon, dimoon ɓiɓɓe, ɓiɓɓe mooɗon taboo, den Baaba hokkan on huune fu ko eelirton e inne am. 17 Ko resanmi on woni, jiɗontiree.»

Duuniyaaru wanyii Yeesu e himɓe mum

18 «To duuniyaaru nuu wanyii on, annee, min nu arti nu wanyi. 19 To oon laatinoo ɓe duuniyaaru, duuniyaaru yiɗanno ko mum. Amma onon ɓe duuniyaaru bane. Min seenni on e duuniyaaru, no cuɓumi on. Gam majjum nu wanyi on. 20 Ciwtoree ko bi'unoo mi on: ‟Maccuɗo ɓurataa joomum.” To ɓe toorii am, ɓe tooran on onon bo. To ɓe gollirii haala am, ɓe golliran haala mooɗon. 21 Amma ɓe gaɗanan on ɗum ɗum fu gam am, gam ɓe annaa liluɗo am. 22 To mi warayno, to mi baddayno e maɓɓe, ɓe goodataano hakke, amma jooni, ɓe galaa accitaneego hakkeeji maɓɓe. 23 Banyuɗo am fu, wanyii Baaba am bo. 24 To mi waɗayno golleeji ɗii hakkune maɓɓe, ɗi goɗɗo meeɗay waɗugo, ɓe goodataano hakke. Amma jooni ɓe ji'ii ɗi, ɓe banyii am, e min, e Baaba. 25 Ɗum waɗu nun gam ɗum goonɗina ko winnaa der Dewtere tawreeta maɓɓe: ‟Ɓe banyirii am baanji”.

26 To balloowo mo lildan mi on warii, kanko woni Ruuhu gooŋa ƴiwoowo to Baaba, kanko e hoore makko seedantoo am. 27 Onon bo, on ceedanto am gam oon goondi e am diga fuɗɗoode.»

16

1 «Mi batii on ɗum gam to on majjee. 2 Ɓe burtinan on diga baajorɗe. Wakkati waran, barɗo on fu miijan Alla saafata. 3 Ɓe gaɗan ɗum nun gam ɓe annaa Baaba, ɓe annaa am, min bo. 4 Mi batii on ɗum, gam to wakkati on waroy, ciwtoron, mi batiino on ɗum.

Gollal Ruuhu Ceniiɗo

Mi batay on ɗum diga arande gam mii wondunoo e mooɗon. 5 Jooni mi na'on hoota to lilɗo am, amma baa gooto mooɗon ƴamay am: ‟Toy jahataa?” 6 Ɓerɗe mooɗon biisike gam mi batii on ka. 7 Mii bata on e gooŋa, yaadu am ɓuran nafugo on. To mi yahay, balloowo on warataa to mooɗon. Amma, to mi yahii, mi lildan on mo. 8 To o warii, o anninan himɓe duuniyaaru boofi mum dow hakke, dow foonnitaare, e dow kiita. 9 Dow hakke, ɓee boofa gam ɓe goonɗinay am. 10 Dow foonnitaare, ɓee boofa gam mii hoota to Baaba am, on ji'ataa am kade. 11 Dow kiita, ɓee boofa gam laamiiɗo duuniyaaru hiitaama ko.

12 Mii woodi kade kujje ɗuuɗɗe ɗe batanmi on, amma on baawataa ko faami ɗe jooni. 13 To Ruuhu gooŋa warii, o anninan on gooŋa lalley, gam o batantaa hoore makko, amma o batan on ko o nani, o batan on bo ko warata. 14 O teddinan am gam o jaɓan ko woni e am, o yottina on ɗum. 15 Ko Baaba am jey fu, min jey, gam majjum bi'umi o yottinanan on ko o heɓi e am.»

Biisere ɓerne laatoyto seyo

16 «To ɓooyii seɗɗa, on ji'ataa am, to ɓooyii seɗɗa kade, ji'on am.» 17 Woɓɓe e aahiiɓe makko ƴamontiri, wi'i: «Ume woni maana haala makko ka o wi'i: ‟To ɓooyi seɗɗa, on ji'ataa am e to ɓooyi seɗɗa, ji'on am kade”, gam mii yaha to Baaba?» 18 Ɓe bi'i: «To ɓooyii seɗɗa, ume ɗum hollata? Men paamay ko o wi'i.»

19 No Yeesu annunoo ɓe jiɗi ƴamugo ɗum, wi'i ɓe: «Oon ƴamontira maana haala am ka: “To ɓooyii seɗɗa on ji'ataa am, to ɓooyii seɗɗa kade, ji'on am.” 20 Mii bata on e gooŋa: on bullan bullitoɗon, amma duuniyaaru nuu welweltan. Ɓerɗe mon biisoto, amma biisere ɓerne mon waylitinto welwelo. 21 To debbo ɓadike rimugo, o tooroto gam ŋatawre ɓillan mo. Amma to o rimii, o yeggitan naawella, ɓerne makko e weli gam o rimii neɗɗo e duuniyaaru. 22 Onon bo hande nun ɓerɗe mon e biisii jooni, amma en jiidaan kade. Ɓerɗe mon welan, goɗɗo waawataa ko ikkini belɗum ɓerɗe mooɗon.

23 Nyalaane nee ɗon, on ƴamataa am gokka dow goɗɗum. Mii bata on e gooŋa, huune fu ko eeluɗon Baaba, e inne am o hokkan on ɗum. 24 Faa jooni, walaa fu ko eeluɗon e inne am. Eelee, on keɓan gam belɗum ɓerne mon hebba.»

Yeesu woni jaaliiɗo duuniyaaru

25 «Ko batumi on jooni laati nun ballaaji. Wakkati waran de mi batirtaa on e ballaaji, amma mi batan on haala batanoowa Baaba faa laaɓa. 26 Nyalaane nee ɗon on eelan Baaba e inne am. Mi wi'ay mi eelanan on Baaba, 27 gam Baaba e hoore muuɗum e yiɗi on. Oo yiɗi on gam oon jiɗimmi, on goonɗinii bo to Alla ƴiwmi. 28 Mi ƴiwii to Baaba, mi warii e duuniyaaru, jooni mi accan duuniyaaru, mi hoota to Baaba.»

29 Aahiiɓe makko wi'i mo: «Jooni kan, a batii faa laaɓi, a accii haalango men e ballaaji. 30 Jooni kan, emen anni aa anni huune fu, a walaa bo haaju goɗɗo ƴamee gokka, gam majjum men goonɗini a ƴiwuɗo to Alla.»

31 Yeesu toontii ɓe: «Jooni kan, on goonɗinii na? 32 Wakkati e wara, wakkati on yottike du, on fu on cankitinto, moy fu yaha feere mum, accon am mi tan. Amma min tan bane, gam Baaba e wondi e am. 33 Mi batii on ɗum, gam keɓon jam der kawtal mooɗon e am. Oon gonii e ɓillaare der duuniyaaru. Amma tinnee, gam mi jaalike duuniyaaru.»

17

Yeesu e du'ano aahiiɓe muuɗum

1 Ɓaawo haalaaji ɗin, Yeesu tiggitii dow, wi'i: «Baaba, wakkati warii, teddin Ɓiya, gam Ɓiya bo teddinee. 2 A hokkii mo baawɗe dow himɓe fu, gam o hokka ɓe kalfinɗaa mo fu yonki tabitiiki. 3 Annugo an woni Alla gooto, gooŋaajo, e lilaaɗo makko Yeesu Almasiihu, kan woni yonki tabitiiki. 4 Mi teddinii maa e duuniyaaru, mi hebbinii golle ɗe kokkuɗaa am mi golla. 5 Jooni kan, Baaba, teddinam tedduŋal ŋal goodunoo mi to maa diga duuniyaaru tagaaka.

6 Mi anninii inne maa himɓe duuniyaaru ɓe kalfinɗaa am. An ɓe gonannoo, a halfinii am ɓe. Ɓe jaɓi haala maa. 7 Jooni kan, ɓee annii ko kokkuɗaa am fu, to maaɗa ɗum ƴiwi. 8 Gam mi yottinii ɓe haala ka kaalanɗaa am. Ɓe jaɓii ka. Ɓee anni lalley to maaɗa ƴiwmi, ɓe goonɗinii an lilimmi.

9 Gam sabbu maɓɓe nun du'otoomi. Mi du'ataako gam duuniyaaru. Amma mii du'oo gam ɓe kalfinɗaa am, gam an jey ɓe. 10 Huune fu ko jeyumi, an jey, huune fu ko jeyɗaa, min jey. Mi teddinaama e maɓɓe. 11 Mi wonataa der duuniyaaru kade, mii wara to maaɗa. Amma kamɓe ɓe na'on der duuniyaaru. An Baaba Ceniiɗo, reenir ɓe inne maaɗa ne kokkuɗaa am, gam ɓe laato gootum hande no laatoriɗen gootum. 12 No gondunoo mi e maɓɓe der duuniyaaru, mi reenirii ɓe inne maa ne kokkuɗaa am. Mi hakkilanii ɓe, baa gooto e maɓɓe majjay to hanaa ɓii halkere, gam ko batanaa e Dewte goonɗinee. 13 Jooni kan mii foonni to maa. Mi batii haalaaji ɗii diga mi na'on e duuniyaaru gam belɗum ɓerne am hebba ɓe. 14 Mi janŋinii ɓe haala maa, go duuniyaaru wanyi ɓe, gam ɓe duuniyaaru bane, hande no mi laatoraaki mo duuniyaaru. 15 Mi eelay burtinaa ɓe e duuniyaaru, amma deenaa ɓe e Kalluɗo. 16 Ɓe duuniyaaru bane, hande no mi laatoraaki mo duuniyaaru. 17 Senu ɓe e gooŋa maa. Haala maa woni gooŋa. 18 Hande no lilirɗaa am e duuniyaaru, nunnun, liliranmi ɓe min bo e duuniyaaru. 19 Mii sena hoore am gam maɓɓe gam kamɓe bo ɓe laatoo senaaɓe der gooŋa.

20 Hinaa gam maɓɓe tan du'otoomi. Amma mii du'oo bo gam goonɗinanɓe am e haala maɓɓe. 21 Mii eela gam ɓe laatoo gootum. Baaba, ɓe kawta e meeɗen hande no kawtirɗaa e am, no min bo kawtirmi e maa. Ɓe fu ɓe laatoo gootum, heɓa duuniyaaru hooloo an nun lilimmi. 22 Min, mi hokkii ɓe tedduŋal ŋal kokkuɗaa am, gam ɓe laatoo gootum, hande no laatoriɗen gootum. 23 Mi na'on hawti e maɓɓe, a na'on hawti e am, nunnun ɓe laatortoo gootum mam mam, heɓa duuniyaaru anna an lilimmi. Aa yiɗi ɓe bo hande no jiɗirɗaa am.

24 Baaba, mii yiɗi ɓe kalfinɗaa am ɓee, tawdee e am nokkuure to tawaami, gam ɓe ji'a tedduŋal ŋal kokkuɗaa am, gam a yiɗii am diga duuniyaaru diidaaka. 25 Baaba poonnitiiɗo, duuniyaaru nuu annay maa, min kan mii annu maa, ɓee ɗo bo annii an nun lilimmi. 26 Mi anninii ɓe inne maa. Mi anninan ɓe ne kade gam yidde ne jiɗuɗaa am tawee e maɓɓe, min bo mi hawta e maɓɓe.»

18

Nanŋoore Yeesu

1 Ɓaawo haalaaji ɗi, Yeesu yawtidi e aahiiɓe mum fonŋo maayel bi'eteeŋel Kedoron. Leɗɗe e ɗuuɗunoo ton, o naatidi ton e aahiiɓe makko. 2 Yahuuda jammotooɗo mo e anni nokkuure nen, gam Yeesu e aahiiɓe mum e hawritannoo ton de ɗuuɗɗum. 3 Yahuuda ardii ililingal soogeeji, e reenooɓe ɓe Limaamiiɓe e Farisaaɓe lili. Ɓe jottii ɗon, ɓee jogii jolli, e fitillaaji e konirɗum. 4 Tawii Yeesu e anni ko fonnoy heɓugo ɗum, taɓɓitii ɓe, wi'i: «Moy daartoton?» 5 Ɓe toontii mo: «Yeesu mo Nasaratu.» O wi'i ɓe: «Mi nani!»

Yahuuda jammotooɗo mo e darodii e maɓɓe. 6 No Yeesu wi'unoo «Mi nani!» Ɓe tartartiri ɓawɓawre ɓe jani. 7 Yeesu ƴami ɓe kade: «Moy daartoton?» Ɓe toontii: «Yeesu mo Nasaratu!» 8 Yeesu toontii ɓe: «Mi wi'ii on, min nun. To min nun daartoton, joofee aahiiɓe am ɓen ɓe dilla.»

9 O batu nun kaa ɗon gam ka o batuno goonɗa: «Mi majjinay baa gooto e ɓe kalfinɗaa am.» 10 Den Simon Piyer e woodunoo tabugaahi, saaɓii ki, feƴƴii maccuɗo hooreejo Limaamiiɓe, setti nowru mum nyaamooru. Maccuɗo on e wi'ee Malkus. 11 Yeesu wi'i Piyer: «Wattita tabugaahi maa kii e kuunŋal mum. Aa miiji mi yarirtaa jardugel bone ŋel Baaba hokkimmi na?»

Yeesu yaaraama yeeso Annas

12 Ililingal soogeeji e mawɗo maɓɓe, e maccuɓe hooreeɓe Yahuduuɓe nanŋi Yeesu, haɓɓi mo. 13 Ɓe artii yaarugo mo to Annas. Annas esiraawo Kayafas nun. Der duuɓol ŋol ɗon, kanko nun woni hooreejo Limaamiiɓe. 14 Kayafas batunoo hooreeɓe Yahuduuɓe ko ɓuri wooɗugo, kan woni neɗɗo gooto maayana leydi fu.

Piyer yeddi, wi'i laataaki aahiijo Yeesu

(Matiye 26.69-70; Marku 14.66-68; Luka 22.55-57)

15 Simon Piyer e aahiijo goɗɗo tokki Yeesu. Aahiijo oo ɗon e annirnoo e hooreejo yottinooɓe sadaka, o naatidi e Yeesu fageere hooreejo Limaamiiɓe on. 16 Go Piyer e darii yaasi ley dammugal. Aahiijo annirɗo e hooreejo Limaamiiɓe on, wurti baddi e debbo deenoowo dammugal, naanni Piyer. 17 Debbo deenoowo dammugal on wi'i mo: «An bo a laataaki gooto e aahiiɓe gorko oo na?» Piyer toontii mo: «Aawo, mi laataaki aahiijo makko.»

18 Maccuɓe e reenooɓe huɓɓiino yiite e aytinoo, gam jaaŋol na'on. Piyer bo e darodii e maɓɓe e aytinii.

Hooreejo Limaamiiɓe e ƴama Yeesu ƴanɗe

(Matiye 26.59-66; Marku 14.55-64; Luka 22:66-71)

19 Hooreejo Limaamiiɓe on ƴami Yeesu haala aahiiɓe mum, ƴami ko o janŋinta. 20 Yeesu toontii mo: «Mi laaɓinanii duuniyaaru haala am. Nyalaane fu mi janŋinii der baajorɗe, der suudu Alla to Yahuduuɓe hawritinta nyalaane fu. Walaa fu ko batumi e cuucukka. 21 Gam ume ƴamantaa am? Ko batumi, ƴamu hettinaniiɓe am. Ɓee anni no ko wooɗi batumi.»

22 Der haala ka, gooto e reenooɓe fiyi Yeesu meenyo, wi'i: «Nun nun toontortoɗaa hooreejo Limaamiiɓe na?» 23 Yeesu toontii mo: «To ko boni nun batumi, haala kay nun boni e makka. To tawii ko wooɗi nun batumi, gam ume piyanɗaa am?»

24 Annas lildi mo to Kayafas hooreejo Limaamiiɓe, oo haɓɓaa.

Piyer yedditake wi'i laataaki aahiijo Yeesu

(Matiye 26.71-75; Marku 14.69-72; Luka 22.58-62)

25 Simon Piyer e aytininoo ɗon. Ɓe bi'i mo: «An bo, a laataaki gooto e aahiiɓe makko na?» Piyer yeddi, wi'i: «Mi laataaki!»

26 Gooto e maccuɓe hooreejo Limaamiiɓe, gettol mo Piyer settunoo nowru muuɗum, wi'i mo: «Mi yi'idayno maa e makko der gesa to na?»

27 Piyer yeddi kade, wakkati den nun, jakaraari joggi.

Yeesu yeeso Pilaatu

28 Ɓe burtini Yeesu diga to Kayafas, diga subaka kecco, ɓe jaari mo laamorde Roma. Yaaruɓe mo ɓee naatay ɓaade, gam to ɓe coɓu, faa ɓe keɓa nyaamugo nyaamdu juulɗe Paska. 29 Pilaatu yahi tawoy ɓe yaasi ton, wi'i: «Ume beeforiɗon gorko oo?» 30 Ɓe toonti mo: «To o waɗataano ko boni, men gaddataano mo to maa.» 31 Den Pilaatu wi'i ɓe: «Ettee mo, kiitoɗon mo e ooda mooɗon.» Yahuduuɓe wi'i mo: «Men goodaa laawol warugo goɗɗo.»

32 Nunnun haala ka laatorii gam goonɗingo ka Yeesu batuno dow no o maayirta. 33 Pilaatu naati der laamorde mum, noddi Yeesu, wi'i ɗum: «A laamiiɗo Yahuduuɓe nun na?» 34 Yeesu toontii mo: «An wi'i ɗum e hoore maa, naa to woɓɓe nanuɗaa ka?» 35 Pilaatu toontii mo: «Mi Yahuduujo, min? Himɓe lenyol maa e hooreeɓe Limaamiiɓe waddu maa to am. Ko gaɗuɗaa?» 36 Yeesu toontii: «Laamaare am, laamaare duuniyaaru bane. To ne laamaare duuniyaaru nun, maccuɓe am haɓanno gam to mi naatu juuɗe Yahuduuɓe. Amma jooni Laamaare am ne ɗo bane.» 37 Den Pilaatu wi'i mo: «To nunnun a laamiiɗo nun?» Yeesu wi'i mo: «Hande no bi'uɗaa, mi laamiiɗo nun. Mi rimaama, mi warii bo e duuniyaaru gam mi seedanoo gooŋa. Jiɗɗo gooŋa fu, nanan haala am.» 38 Pilaatu ƴami mo: «Gooŋa, ume nun ɗon?»

Yeesu hiitaamaa waree

(Matiye 27.15-31; Marku 15.15.6-20; Luka 23.13-25)

Ɓaawo o bati ka, o wurti kade, o tawoy Yahuduuɓe yaasi, o wi'i ɓe: «Mi heɓay gacce baa goote ɗe nanŋiranmi gorko oo. 39 Oon boowi juulɗe Paska fu mi yoofana on neɗɗo gooto. Oon jiɗi mi yoofitana on laamiiɗo Yahuduuɓe na?» 40 Ɓe toonti dow dow: «Kanko bane, sey Barabbas.» Nani Barabbas laati nun pasotooɗo.

19

1 Den Pilaatu wi'i ɓe nanŋa Yeesu ɓe piya mo looci. 2 Soogeeji ɗin sanyi gi'e, ɓe kuunini mo, go ɓe ɓornini mo toggowa boɗeya. 3 Ɓe ɓattii mo, ɓee bi'a: «Foofo, laamiiɗo Yahuduuɓe!» Ɓee piya mo meeƴe.

4 Pilaatu wurtii kade, wi'i Yahuduuɓe: «Mi wurtinanan on mo, heɓa annon mi heɓay fu gacce nanŋiran moo mi.» 5 Yeesu wurti e huunii huuneere gi'e, e ɓornii toggowa boɗeya. Pilaatu wi'i ɓe: «Nani neɗɗo on.» 6 No hooreeɓe Limaamiiɓe e reenooɓe yi'i mo, ɓe bati dow ɓe bi'i: «Tiggu mo! Tiggu mo!» Pilaatu wi'i ɓe: «Nanŋee mo onon bo, tiggon mo, gam min kan, mi heɓay gacce e makko.» 7 Yahuduuɓe toontii mo: «Emen goodi ooda, ooda kan nun hokki laawol o waree gam o waɗii hoore makko o Ɓii Alla.»

8 No Pilaatu nanunoo haala kan, kulol makko ɓeydii. 9 O naati der laamorde, o wi'i Yeesu: «An, toy ƴiwuɗaa?» Amma Yeesu toontaaki baa goota. 10 Den Pilaatu wi'i mo: «A toontataako na? A annaa mii woodi baawɗe yoofugo maa, mii woodi bo baawɗe tiggugo maa na?» 11 Yeesu toontii mo: «Walaa fu ko baawɗaa e am, to hinaa Alla hokku maa baawɗe mum. Gam majjum gattuɗo am e junŋo maa, e ɓuru maa hakke.»

12 Diga wakkati on Pilaatu e daarta yoofitingo mo. Amma Yahuduuɓe e bata dow, e wi'a: «To ni a yoofitii mo, a laataaki beldiijo laamiiɗo Roma. Gam neɗɗo gaɗuɗo hoore mum laamiiɗo, laati nun ganyo laamiiɗo Roma mawɗo.»

13 No Pilaatu nani haalaaji ɗii, o wurtini Yeesu o joonni mo dow kittaal kiita, nokkuure bi'eteene to kaaƴe yowyowtiri e ne wi'ee e Iburaninkeere: «Gabbata.» 14 Nyalaane ciryaaɗe Paska nun, caka nyaalooma. Pilaatu wi'i Yahuduuɓe: «Nani laamiiɗo mooɗon!» 15 Ɓee boola: «Waru mo! Waru mo! Tiggu mo!» Pilaatu toontii: «Mi tigga laamiiɗo mooɗon na?» Hooreeɓe Limaamiiɓe wi'i: «Min galaa laamiiɗo to hinaa laamiiɗo Roma.» 16 Den o hokki ɓe Yeesu, ɓe tiggaa.

Yeesu tiggaama e palaaŋal

Ɓe kocci Yeesu. 17 O wurtii oo roonii palaaŋal makko faa o yottii nokkuure noddeteene «Le'al hoore» e ne wi'e e Iburaninkeere: «Golgota.» 18 Ɗon ɓe tiggidi mo e woɓɓe ɗiɗo: oo ɗo nano, oo ɗo nyaamo, Yeesu e tummii caka.

19 Pilaatu waɗi alluwal winnaa hande ni: «YEESU MO NASARATU, LAAMIIƊO YAHUDUUƁE,» wi'i ŋal takkee e palaaŋal ŋal. 20 Ɗuuggal e Yahuduuɓe janŋii binni nin gam to Yeesu tiggaa woɗɗidaa e siire. Alluwal ŋal winniraama e Iburaninkeere e Romankoore e Yunaninkeere. 21 Hooreeɓe Limaamiiɓe bati Pilaatu: «Taa winnu ‟Laamiiɗo Yahuduuɓe”, amma winnu: ‟Kanko wi'i o laamiiɗo Yahuduuɓe”.» 22 Pilaatu toontii: «Ko binnumi, winnike.»

23 No soogeeji ɗin tiggidinno Yeesu, ɓe kocci gineeji makko ɓe ceenni ukke naay. Moy fu etti to mum. Horii gulunfaare ne lefol gootol, cannyaane diga dow faa ley, ne walaa nyoogol. 24 Soogeeji ɗin baddi: «To en cerkitee ne, en piɗanee ne tete, daaren keɓanɗo ne,» gam ko bataa e dewte goonɗa: «Ɓe ceennii gineeji am hakkune maɓɓe, ɓe piɗani gulunfaare am tete.» Nun bo soogeeji ɗin waɗi.

25 Inna Yeesu, e miiraawo mum, e Mariyama debbo Kolopas, e Mariyama mo Magadala e darii takkol leggal ŋal Yeesu tiggaa e mum. 26 Yeesu yi'i inna muuɗum e aahiijo mum mo ɓuri yiɗugo e darodii, wi'i inna muuɗum: «Inna, ɓiya nani!» 27 Ɓaawo mum, o wi'i aahiijo on: «Inna maa nani.» Diga nyalaane nee ɗon, aahiijo on hoori Mariyama wuro muuɗum.

Maayde Yeesu

28 Ɓaawo Yeesu anni walaa fu ko horii, gam ko winnaa e Dewte goonɗa, o wi'i: «Ɗonka e woodimmi.» 29 Ƴoogirgal kebbuŋal innabojam lammuɗam e wonunoo ɗon. Ɓe cuuwi soosuuji e innabojam ɗam, ɓe kaɓɓi e loocol, ɓe ɓattini e hunnuko makko. 30 No Yeesu ɓiccininoo innabojam ɗam, o wi'i: «Ɗum fu ɗum hebbii!» O jimminii, o maayi.

Soogeeru yuwii wuttudu Yeesu

31 Nyalaane ciryaaki juulɗe nun. Hooreeɓe Yahuduuɓe ƴami Pilaatu gam koyɗe tiggaaɓe heltee, ɓe ɓiltee. Ɓe jiɗaa ɓalli tiggaaɓe tawee e leɗɗe nyalaane siwteteene, gam nyalaane siwteteene nen laati nun nyalaane mawne. 32 Soogeeji ɗin wari, helti koyɗe arandeejo e ɗiɗaɓo, tiggidaaɓe e Yeesu ɓen. 33 Amma no ɓe jottino to Yeesu, ɓe tawi o maayii. Gam majjum, ɓe keltay koyɗe makko. 34 Amma gooto e soogeeji ɗin yuwi wuttudu Yeesu e labbo. Ɗon ƴiiƴam e diyam facci. 35 Ji'uɗo e seedoo, seedaaku makko bo gooŋa nun. Oo anni o batii gooŋa gam onon bo, goonɗinon. 36 Ɗum fu ɗum waɗii gam ko bataa e Dewte goonɗa: «Baa ƴiƴal makko gootal heltataake.» 37 Aayaare wonne der Dewtere bo wi'ii: «Ɓe daaran mo ɓe juwi.»

Yeesu uwaama

38 Ɓaawo mum, Yusufu mo Arimatiya, eeli Pilaatu hokka ɗum ɓannu Yeesu. Yusufu on e laatino aahiijo Yeesu e cuuccukka gam oo hulannoo Yahuduuɓe. Pilaatu nootii, Yusufu wari etti ɓannu kol. 39 Nikodemu, jahunooɗo to Yeesu der jemmaare gom, kanun bo warii, waddi urdiiji bi'eteeɗi, miir e alo'es jillontiraaɗi, ko waɗata kilooji laso e sappo. 40 Ɓe etti ɓannu Yeesu kol, ɓe piili ŋol leppi baanjaaɗi wardi hande no Yahuduuɓe woowi waɗugo to ɓee uwa maayɗo. 41 To Yeesu tiggano, gesa e wonunoo ɗon. Der gesa ŋan e woodunoo saabeere heyre ne baa goɗɗo uwaakano e muuɗum. 42 Ɗon ɓe gatti Yeesu gam sabbu ciryaaki juulɗe Yahuduuɓe, saabeere nen bo e ɓadii ɗon.

20

Saabeere baanji tawaa

1 Nyaanne alal, Mariyama mo Magadala hujji, yahi e saabeere Yeesu. O tawi hayre maɓɓiranoone saabeere nen tallitaama. 2 O doggi, o yahi to Simon Piyer e aahiijo mo Yeesu ɓuruno yiɗugo. O wi'i ɓe: «Moodibbo ikkinaama e saabeere, mi annaa to o wattaa.»

3 Piyer e aahiijo oo ton wurtii, ɓe jahi e saabeere ton. 4 Ɓe fu ɗiɗo ɓee dogga. Aahiijo oo ton daɗi Piyer, arti mo yottaago saabeere. 5 O yuurnii, o yi'i leppi e joowi, amma o naatay. 6 Simon Piyer yottii, naati, tawi leppi e joowi. 7 Lefol piilanooŋol e hoore makko ŋol hawritayno e leppi ɗii ton, ŋol tawa nun e ŋol resii feere maggol. 8 Den aahiijo artuɗo yottaago on, kanun bo naati, yi'i ɗum, goonɗini. 9 Ɓe paamayno taw Dewte batiino Yeesu fintan. 10 Ɓaawo mum aahiiɓe ɓen hooti.

Yeesu wirnitanike Mariyama mo Magadala

(Matiye 28.9-10; Marku 16.9-11)

11 Mariyama darii yaasi ley to saabeere, e wulla: O jimminii, oo yuurnoo der saabeere nen. 12 O yi'i malaykaaɓe ɗiɗo ɓorniiɓe gineeji daneeji e jooɗi to Yeesu fukkinanoo: Gooto e jooɗii to hoore wonnoo, gooto far to koyɗe. 13 Malaykaaɓe ɓen ƴami mo: «Debbo, ume bullantaa?» O toontii ɓe: «Moodibbo am ikkinaama, mi annaa to o wattaa.»

14 No o batunoo haala ka, o yeeƴitii, o yi'i Yeesu e darii, amma o annitay ɗum. 15 Yeesu wi'i mo: «Debbo, ume bullantaa? Moy daartataa?» Amma kanko, oo miiji jom gesa nun baddata e makko, o wi'i ɗum: «To an etti mo, batan to gattuɗaa mo, faa mi ettitoo mo.» 16 Yeesu wi'i mo: «Mariyama.» Mariyama wonƴitii, wi'i mo e Iburaninkeere: «Rabbuni,» waato moodibbo.

17 Yeesu wi'i mo: «Taa meemam, gam mi eencay to Baaba am taw, amma yahu to banniraaɓe am, bi'aa ɓe: ‟Mi wonu nun mii eenca to Baaba am, laatiiɗo bo Baaba mooɗon, to Alla am, laatiiɗo bo Alla mooɗon”.»

18 Mariyama mo Magadala batoy aahiiɓe: «Mi yi'ii Joomiraawo.» O holli ɓe ko Yeesu bati mo.

Yeesu wirnitanike aahiiɓe muuɗum

19 Alal kiikiiɗe, aahiiɓe Yeesu fu hawriti der suudu, kullii dammugal gam kulol hooreeɓe Yahuduuɓe, Yeesu suppiti hakkune maɓɓe. O wi'i ɓe: «Jam wonana on!»

20 Ɓaawo haala ka, o holli ɓe newe juuɗe makko e wuttudu makko. Ɓerɗe aahiiɓe ɓen weli no ɓe ji'i Joomiraawo. 21 Den Yeesu wi'i ɓe kade: «Jam wonana on. Hande no Baaba lilirimmi nunnun, liliranmi on.»

22 No o batunoo haalaaji ɗii, o fuufi dow maɓɓe, o wi'i: «Jaɓee Ruuhu Ceniiɗo. 23 Mo jaafaniɗon hakkeeji mum, yaafaama, mo on jaafanaaki, yaafataake.»

Yeesu wirnitanike Toma

24 Toma bi'eteeɗo Ciwto, gooto e aahiiɓe sappo e ɗiɗo, walaano ɗon no Yeesu warunoo. 25 Aahiiɓe ɓen wi'i mo: «Men ji'ii Joomiraawo!» O toontii ɓe: «To mi yi'ay ɓattarɗe newe makko, to mi wattay honnu am e julanɗe majje, mi watta junŋo am e wuttudu makko, mi goonɗintaa.»

26 No balɗe jeetati waɗi, aahiiɓe hawritii der suudu kade, Toma e wondi e maɓɓe. Dammuɗe fu e kullii, Yeesu suppiti hakkune maɓɓe, wi'i ɓe: «Jam wonana on!» 27 O wi'i Toma: «Waddu honnu maa, daaru newe am; waddu junŋo maa bo, wattu e wuttudu am. Taa laata mo hoolaaki, goonɗin tan.» 28 Toma toontii mo: «Joomam, Alla am.» 29 Yeesu wi'i mo: «Gam a yi'ii am, a goonɗinii: Barke wonana ɓe ji'ay go goonɗini.»

Daliila Dewtere nee ɗo

30 Yeesu waɗii kaayeefiiji kaayniiɗi ɗuuɗɗi goɗɗi yeeso aahiiɓe mum ɗi winnaaka e dewtere nee. 31 Ɗii ɗo winnaama gam goonɗinon Yeesu laati nun Cuɓaaɗo, Ɓii Alla, gam to on goonɗinii mo, keɓon yonki sabbu makko.

21

1 Ɓaawo majjum, Yeesu wirnitanike aahiiɓe mum kade fonŋo maayo Tiberiya. Nani no o wirnitorii e maɓɓe: 2 Simon Piyer, e Toma bi'eteeɗo Ciwto, e Natanayel mo Kana, leydi Galili, e ɓiɓɓe Jebede worɓe, e aahiiɓe makko ɗiɗo woɓɓe, ɓee tawdaa ɗon. 3 Simon Piyer wi'i ɓe: «Mi yahan cuuɓaaki liƴƴi.» Ɓe bi'i: «Menen bo, men jahidan e maa.»

Ɓe jahi, ɓe naatoy laana, der jemmaare nee ɗon, ɓe keɓay baa goɗɗum. 4 No beeggol ummoy, Yeesu wari e fonŋo ŋon, amma aahiiɓe annitay naa kanko nun. 5 Yeesu wi'i ɓe: «Sukaaɓe, on keɓii liƴƴi na?» Ɓe toontii mo: «Men keɓay!» 6 O wi'i ɓe: «Paɗɗee taaruwol ŋol wecco laana nyaamo, on keɓan.» Ɓe paɗɗi ŋol. Ɓe keɓi liƴƴi faa ɓe tampi wattugo ŋol der laana sabbu no liƴƴi ɗuuɗiri. 7 Aahiijo Yeesu mo o ɓuri yiɗugo wi'i Simon Piyer: «Joomiraawo nun!»

No Simon Piyer nanunoo: «Joomiraawo nun», o etti ginewol makko, o ɓornii gam funtu o wonunoo, o yanti e diyam. 8 Aahiiɓe woɓɓe wardi e laana kan, e daasa taaruwol kebbuŋol liƴƴi. Ɓe boɗɗoraaki fonŋo ko ɓurata kuule keme ɗiɗi. 9 No ɓe ŋabbunoo, ɓe ji'i ƴulɓe yiite, liƴƴi e peen e yowii dow mum. 10 Yeesu wi'i ɓe: «Gaddee liƴƴi ɗi nanŋuɗon ɗin.»

11 Simon Piyer naati laana, fooɗi taaruwol kebbuŋol liƴƴi mawɗi, hewre e lasoy ɗiɗi e sappo e tati. Baa no ɗi ɗuuɗiri nunnun fu taaruwol ŋol serkitaaki. 12 Yeesu wi'i ɓe: «Garee nyaamee!» Baa gooto e aahiiɓe ɓen suusay ƴamugo «An moy nun?

Gam ɓee anni Joomiraawo nun.» 13 Den Yeesu wari, etti peen e liƴƴi, hokki ɓe.

14 Tatawre nun ɗon ko Yeesu wirnitanii aahiiɓe mum ɓaawo no o finti.

Yeesu e ƴama Piyer haala

15 No ɓe nyaamdi, Yeesu ƴami Simon Piyer: «Simon ɓii Yuhaana, aa ɓuri ɓee ɗo yiɗugo am?» O toontii: «Ee! Joomam, aa anni mii yiɗu maa.» Den Yeesu wi'i mo: «Duru baali am!» 16 Yeesu wi'i mo kade: «Simon, ɓii Yuhaana, aa yiɗimmi?» O toontii: «Ee! Joomam aa anni mii yiɗu maa!» Den Yeesu wi'i mo: «Duru baali am!» 17 O wi'i mo kade: «Simon, ɓii Yuhaana, aa yiɗimmi na?» Piyer ɓerne mum biisii, gam o wi'i ɗum de tatawre: «Aa yiɗimmi na?» Piyer wi'i mo: «Joomiraawo aa anni huune fu, aa anni bo mii yiɗu maa.» Yeesu wi'i mo: «Duru baali am ɗii. 18 Mii batee e gooŋa, e sukaanaaku maa, aa haɓɓonoo ɓelɓelol, jahaano to jiɗuɗaa, to a naywii, a ɓantan juuɗe maa, kaɓɓaneɗaa ɓelɓelol, jaareɗaa to a yiɗaa.» 19 Batuuji ɗin hollan nun no Piyer maayirta, e no o teddinirta Alla. Ɓaawo majjum, o wi'i mo: «Tokkam».

Yeesu e aahiijo mum mo o ɓuri yiɗugo

20 Piyer yeeƴitii, yi'i aahiijo Yeesu mo o ɓuri yiɗugo e tokki ɓe. Kanko woni bahinooɗo ley gabaare makko, wakkati ɓe kirtotoo, bi'unooɗo: «Moodibbo, moy woni jammotooɗo maa?» 21 No Piyer yi'unoo mo, ƴami Yeesu: «Joomam, noy oo ɗo heennyitirta?» 22 Yeesu toontii mo: «To mii yiɗii o wuura faa mi warta, ko faali maa? An ni tokkam.»

23 Haala kan sankitii caka goonɗinɓe Yeesu ike aahiijo on maayataa. Amma Yeesu wi'ay: «O maayataa». O wi'u nun: «To mii yiɗi o wuura faa mi warta, ko faali maa?»

24  Aahiijo oo ɗon nun seedii kujje ɗen, winni ɗe, emen anni bo seedaaku makko laati nun gooŋa.

Heennyitoode

25 Yeesu waɗii kujje goɗɗe ɗuuɗɗe kade: To ɗe binnaanoma gootel, gootel, mii miila duuniyaaru nuu waawataano jaɓidingo dewte binnoytenooɗe.

Roma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ɗerewol ŋol Pol winnani ɓe

Roma

Fuɗɗoode haala

Ɗerewol Pol ŋol ɗo e jogii ekkitinooje feere feere. Gam majjum eŋol woodi jayri mawni der waajaago linjiila e der habaru eklesiya. Jooni Pol heennyii hawritingo ceede ɗe ɓe lenyi janani hawriti gam wallugo goonɗinɓe Urusaliima. Pol winnii ɗerewol ŋol der jahaaŋal mum tataɓal. O waɗii lebbi tati der Korintu, diga ton bo o winni ɗerewol ŋol, hakkune duuɓi 57-58.

Debbo bi'eteeɗo Fiibi, gollotooɗo der eklesiya Kenkereya nun yaari ɗerewol ŋol Roma. Kenkereya bo woɗɗidaa e Roma.

Pol meeɗay go yahi Roma, de o yiɗi yahugo fu laawol maɓɓitantaako mo. Amma e non fu, oo anni goonɗinɓe ɗuuɓɓe der Roma ɓe o fottunoo nokkun, kamɓe o sanni der hoore 16, go o yaha Roma, o winnani ɓe ɗerewol. Der maggol o janŋinii ɓe haala kisidam e tokkontirki. O waɗii ɗum gam eklesiya kan daroo der goonɗinki semmiɗinki, gam to ekkitinooje Yahuduuɓe ɓe goonɗinay dimma ka, heɓa ka mawna der potal hunnuko. Ɓaawo mum no Pol heennyi faamingo ko wi'etee linjiila der hoore 1, waato baawɗe Alla kisinooje goonɗinɗo fu, o laaɓinii ɗum der haalaaji makko ɗi yeeso.

O fuɗɗii faamingo no hakke woodiri baawɗe dow himɓe fu. Himɓe ɓe lenyi janani woodaa accitaneego yeeso Alla. Non, Yahuduuɓe bo woodaa accitaneego hakku yeeso Alla. Himɓe fu waɗii hakke, ɓe fu bo, ɓe baawan daareego foonnitiiɓe gam sabbu goonɗinki.

Hande non ɗum laatii e Iburahiima. Ɓe kiita doƴƴi gam hakke Aadamu, der Almasiihu tan ɓe keɓata laatineego foonnitiiɓe.

Der hoore 6 e 7, Pol e toontoo ƴanɗe wanyuɓe linjiila. Amma Ruuhu e laatina en ɓiɓɓe Alla, oo walla en bo.

Hoore 9 faa 11 e batana Isira'iila e laawol no Alla suɓirta himɓe. Diga hoore 12 faa 15, Pol e bata haalaaji feere feere dow gondal hakkune goonɗinɓe der eklesiya e ɓe walaa der eklesiya. Hoore 16 Pol heennyitiri e cannooje.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗinirka, 1.1-17

2. Himɓe fu e haajaa hisineego, 1.18-3.20

3. No Alla hisinirta himɓe, 3.21-4.25

4. Goonki kesi e Yeesu Almasiihu, 5.1-8.39

5. Ko Alla miilani Isira'iilaaɓe, 9.1-11.36

6. No haani goonɗinɗo yahira, 12.1-15.13

7. Haala kennyitirka e cannooje, 15.14-16-27.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwii e am min Pol maccuɗo Yeesu Almasiihu. Mi noddaama gam mi laatoo lilaaɗo, mi suɓaama gam mi waajoo linjiila Alla.

2 Linjiila kan, Alla haɓɓiino alkawal mum diga ɗum ɓooyi diga e annabiiɓe mum, der Dewte ceniiɗe. 3 Eka batana Ɓiɗɗo makko, Joomiraawo meeɗen, ƴiwuɗo e lenyol Dawda diga e ɓannu. 4 O hollitaama e baawɗe, diga e Ruuhu Ceniiɗo, o laati nun Ɓiɗɗo Alla de o fintini mo e maayɓe. Kanko woni Almasiihu, Joomiraawo men. 5 Diga e makko keɓumi moƴƴere laataago lilaaɗo, gam mi waɗa himɓe caka lenyi fu goonɗina mo, ɗowtanoo mo, ɓe teddina inne makko. 6 Onon bo, on na'on caka maɓɓe, onon ɓe Yeesu Almasiihu noddi.

7 Mii sanna on on fu, onon wonɓe Roma, yiɗaaɓe Alla, seniiɓe ɓe o noddi. Alla Baaba meeɗen, e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, hokka on moƴƴere e jam.

Pol e yiɗi yi'a ɓe Roma

8 Taw, mii yetta Alla am diga e Yeesu Almasiihu gam mooɗon on fu. Gam goonɗinki mooɗon e batanee der duuniyaaru fu. 9 Alla mo jaggantoomi e ɓerne woore, emi waajoroo linjiila Ɓiɗɗo mum, e anni gooŋa nun batanmi. De du'otoomi fu, mii siwtora moy mooɗon fu. 10 Mii eela Alla hokkammi laawol mi wara to mooɗon to oo yiɗi. 11 Mii yiɗi yi'ugo on sanne, heɓa mi seennira e mooɗon dokkal Ruuhu gam ɗum semmiɗina on. 12 Naa bo mi wi'a, to mi warii to mooɗon, deƴƴitinontiren en fu sabbu goonɗinki kawtuki en, min e mon.

13 Banniraaɓe, mii yiɗi annon, no de ɗuuɗɗum mi daartii mi wara to mooɗon, amma faa jooni mi heɓoray taw. Mii yiɗi golle am rima ɓikkol caka mon, hande no ɗum laatorii to ɓe lenyi janani. 14 Doole nun mi yaha to himɓe fu, fettuɓe gite e ɓe fettay, janŋuɓe e ɓe janŋay. 15 Kanjum acci mii suunaa waajaago on linjiila, onon wonuɓe Roma.

Baawɗe linjiila

16 Mi sentirtaa linjiila, gam der makka baawɗe Alla kisinooje goonɗinɗo fu woni, aran Yahuduuɓe, ɓaawo mum ɓe lenyi janani. 17 Gam der linjiila nun foonnitaare Alla hollitii. Foonnitaare nen, e goonɗinki tan ne heɓortoo, diga fuɗɗoode faa heennyitirde. E winnii der dewtere: «Poonnitiiɗo wuuran e goonɗinki.»

Himɓe fu laati nun hakkeeɓe

18 Alla e hollita mone mum diga kammu dow himɓe ɓe hulataa mo fu, e dow waɗooɓe ko halli e suuɗira gooŋa der hallande mum. 19 Ko haani neɗɗo anna dow Alla e laaɓani ɓe, gam Alla e hoore mum hollitii ɓe ɗum. 20 Diga Alla tagi duuniyaaru, ko yi'ataake e makko, hande jon baawɗe makko tabitiiɗe, e Allaaku makko, e faamee diga ko o tagi. Gam majjum, yedduɓe woodaa laawol daɗirde. 21 Ɓee anni Alla, amma ɓe teddinay mo hande no haani Alla teddiniree, ɓe jettay mo bo. Miilooji maɓɓe majjinii ɓe. Ɓerɗe maɓɓe ɗe galaa faamu niɓɓii. 22 Ɓee gaɗa hande wooduɓe faamu, amma ɓe laatake haaŋaaɓe. 23 Ɓe battontiri tedduŋal Alla mo maayataa e tooruuje nandinaaɗe e himɓe maayooɓe, e pooli, e bisaaji ɗi koyɗe naayi, e daasotooɗum.

24 Gam majjum, Alla yoofi ɓe ɓe gaɗa coɓuɗum, hande no suuno ɓerɗe maɓɓe yiɗi. Nonnon ɓe coɓinirta ɓalli maɓɓe, kamɓe e ko'e maɓɓe. 25 Ɓe battontirii gooŋa Alla e fewre. Ɓe teddinii ko tagaa, ɓe caafi ɗum, ɓe acci Taguɗo, mo yettoore wonani faa abada. Aami!

26 Gam majjum, Alla yoofi ɓe ɓe tokkoo suunooji maɓɓe centiniiɗi. Rewɓe maɓɓe wattontiri baaldal hande no tawiraa, ɓee gaɗa ko luudontirii e ko tawaa. 27 Hande non worɓe bo acci waaldugo e rewɓe, witti e waalontira hakkune mum. Ɓee gaɗontira ko sentinii hakkune maɓɓe. Hande non, ɓe keɓan riiba majjere maɓɓe.

28 No ɓe calii annitingo Alla, kan waɗi ko o yoofi ɓe der majjere maɓɓe, ɓe gaɗi ko haanay waɗeego. 29 Ɓe kebbi hallande iri ney fu, e deeɗi bonɗi, e suunooji, e ganyaani. Ɓee kebbi kaajal e warugo himɓe e kaɓe e nyaamugo himɓe amaana. Ɓee ƴoƴi dow dabareeji bonɗi e munaafitaaje. Ɓee nyo'a himɓe. 30 Ɓee jaanca himɓe, ɓee banyi Alla, ɓee jara hennu. Ɓee goodi manŋu hoore, ɓee juro, ɓee goodi ƴoyre dow dabareeji bonɗi. Ɓe ɗowtantaako saareeji maɓɓe. 31 Ɓe galaa hakkillo, ɓe kebbintaa ka ɓe bati. Ɓe galaa enɗam, ɓe galaa yurmeene. 32 Ɓee anni, sariya ka Alla resi dow waɗooɓe iri majjum, maayde nun, ɓe daroraaki waɗugo ɗum tan, amma ɓee teddina waɗanɓe ɗum bo.

2

Kiita Alla poortiika

1 To non, an kiitotooɗo woɓɓe, baa to moy laatiɗaa, a woodaa laawol accitaneego hakku. To aa hiitoo woɓɓe, hoore maa nun kiitotoɗaa, gam ko kiitantoɗaa ɓe, kanjum gaɗataa. 2 Een anni Alla hiitoto waɗooɓe huune ɗum e gooŋaaku. 3 An kiitotooɗo woɓɓe ko aa waɗa hande ko ɓe gaɗata, aa miili a daɗan kiita Alla na? 4 Naa a wonu nun aa yawoo manŋu neɗɗaaku Alla e sawraare mum e munyal mum? A annitay no Alla hollii maa neɗɗaaku mum gam tuubaa na? 5 A yoorinii ɓerne maa, a yiɗaa tuubugo. Gam majjum, a fooɗanan hoore maa mone Alla mawne, nyaanne o hollitinta mone makko. Nyaanne mum, o hiitoto e tawreeta makko poonnitiika. 6 O yoɓan moy fu jaka gaɗu muuɗum. 7 Tinniiɓe e waɗa ko wooɗi e daartira tedduŋal e manŋu e ko tabotoo, Alla hokkan ɓe yonki tabitiiki. 8 Amma yiɗuɓe jeddi, e saliiɓe gooŋa, e tokki ko halli, mone e tikkere Alla yanan dow maɓɓe. 9 Ɓillaare e jiɓayeere ɗuuɗanan gaɗoowo ko halli fu, aran, Yahuduuɓe, den ɓe lenyi janani. 10 Manŋu e tedduŋal e jam laatanto waɗooɓe ko wooɗi fu, aran, Yahuduuɓe, den ɓe lenyi janani. 11 Gam Alla suttontirtaa himɓe.

12 Waɗuɓe hakke dow dullere annal tawreeta fu, halkan hinaa e tawreeta. Amma waɗuɓe hakke e anniri tawreeta, hiitorte e tawreeta. 13 Hettintooɓe tawreeta bane laatii foonnitiiɓe yeeso Alla. Gollirooɓe ko tawreeta bati tan, laatintee foonnitiiɓe. 14 Ɓe lenyi janani, woodaa tawreeta, amma ɓee gaɗa ko tawreeta wi'i e sago maɓɓe. Ɓe goodaa tawreeta, amma ɓee laatanii ko'e maɓɓe tawreeta. 15 Ɓe kollitii golle ɗe tawreeta ƴami e winnii e ɓerɗe maɓɓe. Cuuɗiiɗum ɓerɗe maɓɓe e seedanoo ɓe ɗum. Tife miilooji ɓerɗe maɓɓe e gaccoo ɓe, tife bo, ɗii caloroo ɓe. 16 Ɗum hollitinto nyaanne Alla hiitoto miilooji himɓe cuuɗiiɗi. O waɗan ɗum diga e Yeesu Almasiihu, hande no linjiila ka baajotoomi bati.

Yahuduuɓe e tawreeta

17 Aa nodda hoore maa Yahuduujo, aa darii dow tawreeta, aa juroro Alla. 18 Aa anni ko Alla yiɗi, aa anni suttontirgo ko wooɗi gam a janŋinaama tawreeta. 19 Aa miili a fotii ardanaago wumuɓe, kollaa wonuɓe der niwre jayŋol. 20 Aa ekkitina ɓe galaa annal, aa janŋina sukaaɓe. Aa woodi annal e gooŋa diga e tawreeta. 21 An janŋinoowo woɓɓe, a janŋintaa hoore maa na? Aa waajoo woɓɓe to ɓe bujju, go an aa wujja! 22 Aa wi'a: «to on jeenee», go an aa jeena? Aa wanyi tooruuje, go aa wujja ko woni der cuuɗi majje! 23 Aa mawnitoroo tawreeta, go aa yawna Alla e ƴaartaago ka. 24 Dewtere wi'ii: «Gam daliila mooɗon acci ɓe lenyi janani e yenna inne Alla.»

25 E gooŋa juulnol e nafa to a ɗowtanike tawreeta, amma to a ƴaartake tawreeta, a laatake hande a juulnaaki. 26 To mo juulnaaki waɗii ko sariya ƴamata, mo juulnaaki on fotay daareego hande juulniiɗo na? 27 Mo juulnaaki, go e ɗowtanii ko tawreeta bati, o hiitete an gooduɗo tawreeta e juulnol, go a ɗowtanaaki ka. 28 Hinaa ko yi'etee yaasi ɓannu laatinta neɗɗo Yahuduujo, hinaa bo ko waɗetee dow ɓannu laatii juulnol. 29 Yahuduujo e gooŋa, woni laatiiɗo ɗum diga der. Juulnol gooŋakuwol bo woni ŋol Ruuhu waɗata der ɓerne, hinaa ŋol tawreeta waɗata. Iri Yahuduujo on, Alla nun manata ɗum, himɓe bane.

3

1 Den to non, ume nun Yahuduujo ɓurdiri ɓe lenyi janani? Ume woni nafuwe juulnol? 2 Nafuwe majjum e mawni dow laabi fu. Aran, Yahuduuɓe nun Alla arti yowani haala mum. 3 To non, to woɓɓe maɓɓe laataaki hoolaaɓe, ɗum haɗan Alla laataago koolaaɗo na? 4 Waɗataako! Ɗum annitinte no Alla laati nun gooŋaajo, himɓe fu bo e laatii fewooɓe. Gam e winnii:

«A annitinte aa laatii poonnitiiɗo diga e haala maa,

to a hiitaama, a jaaloto.»

5 Amma to dullere gooŋaaku meeɗen e hollita foonnitaare Alla, den ume bi'eten? Alla laataaki poonnitiiɗo to mone makko ummake dow meeɗen na? Mii bata ɗo hande no himɓe batirta. 6 Aawo nun nun bane, Gam to non non nun, noy Alla hiitortoo duuniyaaru?

7 Gam to fewre am e ɓeyda hollugo gooŋa Alla, e teddina mo, ume kiitanteemi hande mi laati nun hakkeejo? 8 Woɓɓe e hallina men e wi'a, menen nun wi'ata: «En gaɗee ko halli gam ko wooɗi wurtoo diga e majjum.» Kamɓe, ɓe kiitete no haaniri.

Poonnitiiɗo walaa

9 To non, enen Yahuduuɓe een ɓuri horiiɓe na? Aawo, baa seɗɗa! Gam mi hollii no Yahuduujo e mo laataaki Yahuduujo fu na'on e baawɗe hakke. 10 Dewtere wi'ii:

«Poonnitiiɗo walaa, baa gooto,

11 mo faamu baa gooto walaa,

daartoowo Alla walaa, baa gooto.

12 Himɓe fu majjii, ɓe fu ɓe biisake,

gaɗoowo ko wooɗi walaa,

baa gooto.

13 Konoli maɓɓe e nandi e caabeeje maɓɓitiiɗe,

ɓee jammoo himɓe e ɗelle maɓɓe.

Tonɗi kunnuɗe maɓɓe e hebbi tooke, hande bolle pure.

14 Kunnuɗe maɓɓe e hebbi jaa'ooje e boliiɗe naawuɗe.

15 Koyɗe maɓɓe e yawɗanoo reƴƴitingo ƴiiƴam himɓe.

16 Halkere e bone e woni to ɓe jahi fu.

17 Ɓe annaa laawol jam.

18 Kulol Alla walaa e ɓerɗe maɓɓe baa seɗɗa.»

19 Een anni ko tawreeta wi'i fu, ka wi'anay ɗum maa wonɓe e makka. Den kunnuɗe fu muɓɓoto, gacce himɓe fu annitee yeeso Alla. 20 Gam majjum, walaa laatinteeɗo poonnitiiɗo yeeso Alla e tokkugo tawreeta. Gam tawreeta hollan nun himɓe hakkeeji mum.

No Alla laatinirta himɓe foonnitiiɓe

21 Jooni, Alla hollitii laawol no o laatinirta himɓe foonnitiiɓe, hinaa e tokkugo tawreeta. Nun dewte tawreeta, e annabiiɓe seedinoo der binni. 22 Alla laatinan himɓe foonnitiiɓe gam ɓe goonɗinii Yeesu Almasiihu. Ɗum laatanto goonɗinɗo fu, gam Alla ɓurontirtaa himɓe. 23 Himɓe fu waɗii hakke, ɓe tampi yottaago tedduŋal ŋal Alla hokkata. 24 Amma Alla waɗanii ɓe moƴƴere, laatini ɓe foonnitiiɓe gam Yeesu Almasiihu, cooditiiɗo ɓe. 25 Kanko nun Alla laatini sadaka moytoojum hakkeeji goonɗinɓe ƴiiƴam makko. Hande non Alla hollitiri foonnitaare mum e munyal mum dow hakkeeji gaɗanooɗi hiitaaka. 26 O waɗii ɗum gam o hollita foonnitaare makko der wakkati ki gonɗen jooni. Ɗum hokkii mo laawol laataago poonnitiiɗo e laatingo goonɗinɗo Yeesu fu poonnitiiɗo.

27 Ume nun horii ko jurortee kade? Goɗɗum walaa! E sariya kaye? E ɗowtanaago tawreeta na? Gam Alla daarataa ɗowtanaago tawreeta, goonɗinki tan o daarata. 28 Gam emen miili e goonɗinki nun neɗɗo laatinirtee poonnitiiɗo, hinaa gam tokkugo tawreeta. 29 Naa Alla laati nun Alla mo Yahuduuɓe tan na? O laataaki Alla ɓe lenyi janani na? Seko walaa, o laati nun Alla ɓe lenyi janani bo. 30 Alla gooto nun woni. Kanko laatinta juulniiɓe foonnitiiɓe sabbu goonɗinki maɓɓe. Kanko bo laatinta ɓe juulnaaki foonnitiiɓe sabbu goonɗinki maɓɓe. 31 Den fu, en moytan nun tawreeta gam en goonɗinii na? Abada! En moytataa ka, amma een tabbitina ka!

4

Goonɗinki Iburahiima

1 Ume bi'eten dow Iburahiima maama lenyol meeɗen? Ume o heɓi? 2 To Iburahiima laatinaama poonnitiiɗo gam gaɗu mum, den o waawan ko mawnitii, amma yeeso Alla bane. 3 Gam Dewtere wi'i: «Iburahiima goonɗinii Alla, go Alla daari mo poonnitiiɗo sabbu goonɗinki makko.» 4 To goɗɗo gollake, sey joomum yoɓee joddi mum, moƴƴere bane o waɗanaa, ko haanani mo nun. 5 Hande jon bi'en goɗɗo waɗay golle, amma o goonɗinii Alla laatinoowo hakkeeɓe foonnitiiɓe. Alla daaran mo poonnitiiɗo gam goonɗinki makko. 6 Hande nun Dawda batirani barke ɗe neɗɗo heɓata to Alla, baa to o waɗay gaɗu geetu. O wi'i:

7 «Barke laatanii ɓe boofi mum yaafaa, e ɓe hakke mum moytaa.

8 Barke laatanii neɗɗo mo Joomiraawo limay hakkeeji mum.»

9 Barke ɗen juulniiɓe tan nun resanaa ɗe na? ɗe laatanaaki ɓe juulnaaki na? Gam en bi'ii: «Alla daarii Iburahiima poonnitiiɗo gam goonɗinki mum.» 10 Wakkati dey nun ɗum laatanii Iburahiima? De o juulnii na? Naa, de o juulnaaki? De o juulnii bane, amma diga o juulnaakino nun. 11 Alla hokkii mo juulnol, ŋol laatii alaama foonnitaare ne o heɓi. E goonɗinki o heɓi ɗum diga o juulnaakino. Hande non, o laatorii maama goonɗinɓe fu, ɓe juulnaaki, gam kamɓe bo ɓe daaree foonnitiiɓe. 12 O laatake bo baaba juulniiɓe. Ɓe daroraaki juulnol tan nun batananmi, amma tokkuɓe laawol goonɗinki maama meeɗen Iburahiima, diga o juulnaaki.

Alkawal Alla

13 Iburahiima e lenyol mum haɓɓanaama alkawal rona duuniyaaru nu. Hinaa gam oo tokkii tawreeta. O haɓɓanaama alkawal ŋal gam foonnitaare makko ne o heɓiri goonɗinki. 14 Gam majjum, to tokkugo tawreeta nun hokkata donŋu, den mum goonɗinki laatake baanji, alkawal bo moytaama. 15 Tawreeta waddan nun mone Alla. To tawreeta walaa, ƴaartaago ka bo walaa.

16 Gam majjum, alkawal Alla dow goonɗinki nun darii, gam ŋal laatoo e moƴƴere dow lenyol Iburahiima fu. Hinaa tokkuɓe tawreeta tan ŋal laatanii, amma goonɗinɓe hande no Iburahiima laatiiɗo maama meeɗen en fu goonɗiniri. 17 Dewtere wi'ii: «Mi waɗii maa baaba himɓe lenyi ɗuuɗɗi.» (Iburahiima woni maama meeɗen en fu,) yeeso Alla mo o goonɗini. Alla pintinoowo maayɓe, laatinoowo ko walaano laatoo. 18 Iburahiima hoolake, wakkati daliila hoolaago walaa. O hoolake, o goonɗini, nun nun o laatorii baaba himɓe lenyi ɗuuɗɗi, hande no Alla wi'unoo mo: «Nii lenyol maaɗa laatoyto.» 19 Goonɗinki Iburahiima tampay, baa no duuɓi makko waɗan hewre. Oo anni ɓannu makko faanake maayugo, Saratu debbo makko bo rimataa kade. 20 O waɗay seko dow alkawal Alla, o saloo goonɗingo. Amma goonɗinki makko semmiɗinii mo, o teddini Alla. 21 O tabbitini no Alla e woodi baawɗe hebbingo alkawal mum. 22 Gam majjum, Alla daari mo poonnitiiɗo. 23 Amma hinaa gam makko tan ɗum winnaa: «O daaraama poonnitiiɗo.» 24 Gam meeɗen nun, enen bo, Alla daaran goonɗinki men. En goonɗinii Alla pintinɗo Joomiraawo meeɗen Yeesu diga maayɓe. 25 Yeesu on maayi gam boofi meeɗen, o fintinaama gam laatineɗen foonnitiiɓe.

5

Almasiihu waddii jam hakkune men e Alla

1 En laatinaama foonnitiiɓe gam en goonɗinii. Jooni jam waɗii hakkune meeɗen e Alla, sabbu Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 2 Kanko yottini en moƴƴere Alla ne gonuɗen e muuɗum jooni. Ɗum laatake gam goonɗinki meeɗen. Een juroro hoolaare heɓugo geɗu der tedduŋal Alla. 3 Hinaa kanjum tan, een juroro bo tooraaji meeɗen, gam een anni tooraaji riman munyal. 4 Munyal e rima hoolaare semmiɗinne. Hoolaare semmiɗinne e wadda heɗaago ko warata yeeso. 5 Hoolaago ko warata yeeso majjintaa en, gam Alla wattii yidde mum der ɓerɗe meeɗen, diga e Ruuhu Ceniiɗo mo o hokki en.

6 Gam wakkati de en galaano semme, den nun Almasiihu maayani en, enen hakkeeɓe no wakkati ki o suɓi yottii. 7 E saɗi neɗɗo nootoo maaya gam poonnitiiɗo. Waɗoto neɗɗo nooto maaya gam neɗɗo geeto. 8 Amma Alla hollitii en yidde mum. Gam Almasiihu maayanii en wakkati laatinoɗen hakkeeɓe. 9 To en laatinaama foonnitiiɓe gam ƴiiƴam Almasiihu, den kan, een anni en daɗan mone Alla sabbu makko. 10 Wakkati laatinoɗen wayɓe Alla, o weldinii en e hoore makko diga e maayde Ɓiyiiko. Jooni en beldii e makko, to non non en keɓan hisineego gam yonki Ɓiyiiko. 11 Kanjum tan bane, een juroro Alla sabbu Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, beldinɗo en e makko jooni.

Aadamu e Almasiihu

12 Diga e neɗɗo gooto nun hakke naatiri duuniyaaru. Diga hakke bo maayde wari, go ne sankitii dow himɓe fu, gam ɓe fu ɓe gaɗii hakke. 13 Diga tawreeta waray, hakke na'onno der duuniyaaru, amma ɗe limaakano, gam tawreeta walaano. 14 E non fu maayde nun laamii diga Aadamu faa yottii Muusa. Ne laamake baa dow ɓee ɗo waɗay hakke hande ɗe Aadamu waɗuno.

Aadamu on woni misaalu garoowo. 15 Dokkal Alla foonnataake e hakke Aadamu. E gooŋa, himɓe ɗuuɓɓe maayii gam hakke neɗɗo gooto. Amma enɗam Alla, e moƴƴere ne o waɗani ɗuuɓɓe diga e neɗɗo gooto, waato Yeesu Almasiihu, e ɓuri nun mawnugo. 16 Kade bo dokkal Alla, e hakke neɗɗo gooto, gootum bane. Gam kiita warii diga e hakke neɗɗo gooto. Ɓaawo boofol gooto, Alla doƴƴii himɓe fu kiita. Amma ɓaawo boofi ɗuuɗɗi, dokkal moƴƴere Alla wari, laatini ɗuuɓɓe foonnitiiɓe. 17 Diga e hakke neɗɗo gooto, maayde laamii dow himɓe fu gam neɗɗo gooto on. Amma ko neɗɗo gooto waɗi, e ɓuri mawnugo. O hokkorii ɓe moƴƴereeji makko, o laatini ɓe foonnitiiɓe. Ɓe keɓan yonki, ɓe laamodoo e makko.

18 Boofol neɗɗo gooto accii himɓe fu doƴƴaa kiita. Hande non bo gaɗu geetu ŋu neɗɗo gooto waɗi acci himɓe fu heɓi foonnitaare, hokkaa yonki. 19 Dullere ɗowtaare neɗɗo gooto accii himɓe ɗuuɓɓe laatii hakkeeɓe. Hande non bo ɗowtaare neɗɗo gooto accirta himɓe ɗuuɓɓe laatoo foonnitiiɓe.

20 Tawreeta Muusa warii gam hakke ɓeydoo. Amma to hakke ɓeydii, ɗon nun moƴƴere Alla ɓuri ɓeydaago. 21 Hakke acci maayde laamii. Hande non bo foonnitaare acciri moƴƴere Alla laamii gam keɓen yonki tabitiiki ki Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu hokkata.

6

Maayidingo e fintidingo e Almasiihu

1 Den mum, ume bi'eten? En tabitinto nun waɗugo hakke gam moƴƴere Alla ɓeydoo na? 2 Waɗataako! Gam dow wecco hakke, en maayii. Noy kade buurirten der majje? 3 E gooŋa on annaa enen waɗanaaɓe batisi e inne Yeesu Almasiihu, en kawtii e maayde makko na? 4 Diga e batisi, en maayii, uwidaɗen e makko. Almasiihu fintii e maayɓe sabbu baawɗe Baaba tedduɗe, hande non enen bo, buurirten gonki kesi.

5 To en kawtii e makko dow maayde nandune e ne makko, en pintan bo hande no o fintiri. 6 Een anni jikku meeɗen kiinŋu tiggidaama e makko dow leggal palaaŋal. Ɗum waɗaama, heɓa ɓannu meeɗen hakkewol halka, gam to en laatoo kade maccuɓe hakke. 7 Gam to goɗɗo maayii, hakke woodaa baawɗe dow makko. 8 To en maaydii e Almasiihu, een koolii no en buuridan e makko bo. 9 Een anni Almasiihu pintuɗo diga maayɓe, maayataa kade. Maayde woodaa baawɗe dow makko. 10 Almasiihu maayii, de woore gam hakke, ɗum heƴii faa abada. Jooni oo wuuri, gam Alla bo o wuuri. 11 Hande non, onon bo, daaree ko'e mon hande maayuɓe dow wecco hakke, den buuranon Alla sabbu Yeesu Almasiihu.

12 Gam majjum, to on accee hakke laamanoo ɓalli mooɗon maayooji, to on ɗowtanee suunooji majji. 13 To on kokkee hakke jokkule ɓalli mooɗon ɗe gaɗira ko foonnitaaki. Amma kokkee Alla ko'e mooɗon. On maayiino, jooni oon buuri. To non kokkee mo jokkule mooɗon, ɗe laatoo gaɗirɗum ko foonnitii. 14 To on accee hakke laamanoo on, gam der tawreeta bane gonuɗon, amma der moƴƴere Alla.

Gollantooɓe foonnitaare

15 Ume kade? En tokkoto nun waɗugo hakke gam der moƴƴere nun gonuɗen hinaa der tawreeta na? Ɗum waɗataako! 16 On annaa na? Mo gaɗuɗon ko'e mon maccuɓe mum, gam ɗowtanoɗon ɗum, kanko ɗowtantoɗon. Waɗoto hakke nun, jaarooje der maayde, ɗum bo ɗowtaare jaaroore der foonnitaare. 17 Yettoore laatanoo Alla! On laatikeno maccuɓe hakke, amma jooni on ɗowtanake e ɓerɗe mooɗon fu janŋinol ŋol janŋinaɗon. 18 On dinɗinaama diga e hakke, on laatake gollantooɓe foonnitaare. 19 Mii bata ɗo hande no himɓe woowi batirgo, gam tampere mooɗon. On kokkiino ɓalli mooɗon, gaɗuɗon ko tuuni e ko wuurii, oon gaɗa ko halli. Hande non jooni bo, kokkee ɓalli mooɗon laatoɗon gollantooɓe ko foonnitii gam laatoɗon seniiɓe.

20 Wakkati laatinoɗon maccuɓe hakke, foonnitaare woodaano baawɗe dow mooɗon. 21 Ume keɓunoɗon no gaɗunoɗon ko centirton jooni? Heennyitirde majjum laati nun maayde. 22 Amma jooni, on dinɗinaama e hakke. On laatike maccuɓe Alla, riiba majjum laatii laaɓineego. Heennyitirde majjum laati yonki tabitiiki. 23 Riiba hakke, maayde nun. Amma kokkal Alla laati nun yonki tabitiiki der kawtal men e Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen.

7

Goonɗinɗo firtake e tawreeta

1 Banniraaɓe, mii badda on hande annuɓe tawreeta. Oon anni tawreeta dawrantaa maa neɗɗo to emo wuuri. 2 Hande non debbo ɓaŋaaɗo, tawreeta haɓɓii ɗum e gorum wakkati guurnam goriiko. Amma to goriiko maayii, o firtake e tawreeta kaɓɓunooka mo e goriiko. 3 Amma to o laatike debbo goɗɗo diga goriiko e wuuri, o noddete jeenoowo. Amma to goriiko maayii, o firtake e tawreeta, o noddataake bo jeenoowo baa to gorko goɗɗo hoowii mo. 4 Hande non ɗum laatii e mooɗon onon bo, banniraaɓe am. Sabbu maayde Almasiihu on pirtaama e tawreeta. On laatake jeyde Almasiihu mo Alla fintini diga maayɓe gam gaɗen ko fottanta Alla. 5 Wakkati gaɗetenno ko suunooji ɓalli men yiɗi, en tokkiino giɗaaɗi hakke ƴiwuɗe e tawreeta. Tawreeta kan gollotono der men e yaara en e maayde. 6 Amma jooni, en pirtaama e tawreeta, en maayii dow wecco makka. Gam majjum en caafirtaa Alla e laawol kiinŋol ŋol tawreeta binnaaka. Amma een caafa mo e laawol kesol ŋol Ruuhu makko.

Tawreeta moytataa hakke

7 Den, ume bi'eten kade? Tawreeta laati nun hakke na? Abada! Amma, diga e tawreeta nun annirmi ko woni hakke. Gam mi annataano ko woni suuno to tawreeta wi'ayno: «Taa suuna.» 8 Hakke heɓii laawol diga e umuroore, ɗe gattimmi suunooji iri ɗiye fu. Gam to tawreeta walaa, hakke bo waatii. 9 Naane, ko mi annaano tawreeta, emi wuurunoo. Amma no umuroore wari, hakke heɓii baawɗe, 10 den min, maayumi. Umroore kaanunoone hokkammi yonki, waddanii am maayde. 11 Gam hakke heɓii laawol diga e umuroore, ƴoyrimmi, yaarimmi der maayde.

12 Hande non, tawreeta e laatii ceniika. Umroore bo e laatii seniine, foonnitiine, wooɗune. 13 Jooni, ko wooɗi laatanike am maayde na? Abada! Amma gam hakke hollitoo no ɗe laati nun hakke e gooŋa, ɗe gollirii ko wooɗi, go ɗe barimmi. Hande non, diga e umuroore, hakke heɓi hollitiri hallande mum fu.

Haɓidingo e hakke

14 Een anni tawreeta ƴiwii diga Ruuhu. Amma min, mii laatii neɗɗo tampuɗo, mii laatii maccuɗo hakke. 15 E gooŋa, mi faamataa ko gaɗanmi. Ko jiɗumi, mi waɗataa ɗum, amma ko banyumi, gaɗanmi. 16 To mii waɗa ko mi yiɗaa, eɗum hollita no mi nootake tawreeta e wooɗi. 17 Jooni, min bane waɗata ko gaɗanmi, hakke gonuɗe der am waɗata ɗum. 18 Gam mii anni, ko wooɗi walaa der am, waato der ɓannu am. Mii yiɗi waɗugo ko wooɗi, amma mi waawataa ko waɗi ɗum. 19 Mii yiɗi waɗugo ko wooɗi, amma mi waɗataa ɗum. Kalluɗum ko mi yiɗaa gaɗanmi. 20 To mii waɗa ko mi yiɗaa, min bane waɗata ɗum, amma hakke gonuɗe der am waɗata ɗum.

21 Daa ko ji'umi e waɗoo der am: mii yiɗi waɗugo ko wooɗi, amma go kalluɗum e takkii am. 22 Der lugguɗum ɓerne am, mii seyorii tawreeta Alla. 23 Amma mii yi'a tawreeta gokka der am, kaɓidoowa e tawreeta ka hakkillo am jaɓi. Ka laatinimmi maccuɗo tawreeta hakke gonuɗe der am. 24 Kayto! Mii laatii neɗɗo jurminiiɗo! Moy rinɗintammi e ɓannu maayoowol ŋol? 25 Yettoore laatanoo Alla, diga e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu!

Min, der hakkillo am, mi laati nun maccuɗo tawreeta Alla, amma der am, mii maccuɗo tawreeta hakke.

8

Goonki mo Ruuhu Alla durata

(Galaatiya 3.13-14, 5.16-25)

1 Gam majjum, jooni, hawtuɓe e Yeesu Almasiihu doƴƴataake kiita. 2 Gam tawreeta Ruuhu e hokka yonki to goɗɗo hawtii e Yeesu Almasiihu. Kanka rinɗinimmi diga tawreeta hakke, e maayde. 3 Tawreeta Muusa waawayno ko waɗi ɗum gam tampere ɓannu. Amma Alla waɗii ɗum. O liloy Ɓiyiiko tii etti ɓannu nanduŋol e ɓannu hakkeeɓe gam o firta ɓe diga hakke. Hande non o hiitorii hakke gollotooɗe der ɓalli meeɗen. 4 O waɗii ɗum gam foonnitaare ne tawreeta ƴami, hebba dow meeɗen. Hande non, en jahataa kade no ɓannu yiɗiri, amma no Ruuhu yiɗiri. 5 Tokkiiɓe jiɗaaɗi ɓannu, ko ɓannu yiɗi ɓe miijantoo. Amma tokkiiɓe Ruuhu, ɗum Ruuhu ɓe miijantoo. 6 Tokkugo jiɗaaɗi ɓannu, maayde nun. Amma tokkugo ko Ruuhu yiɗi, yonki e jam nun. 7 Tokkuɗo jiɗaaɗi ɓannu laati nun ganyo Alla. O ɗowtantaako tawreeta Alla, o waawataa du ko ɗowtanii ka. 8 Waɗooɓe ko ɓalli mum yiɗi waawataa ko fottani Alla.

9 Onon kan, on tokkaaki jiɗaaɗi mooɗon, amma Ruuhu Alla, to Ruuhu on e woni e mooɗon kan. Mo walaa Ruuhu Almasiihu, laataaki mo makko. 10 To Almasiihu na'on der mooɗon, e non fu ɓalli mooɗon maayan gam hakke, amma ruuhu mooɗon wuuran gam on laatinaama foonnitiiɓe. 11 Alla fintinii Yeesu diga maayɓe. To Ruuhu makko na'on der mooɗon, den kan pintinɗo Yeesu Almasiihu diga maayɓe, hokkan ɓalli mooɗon maayooji yonki, diga e Ruuhu makko gonuɗo der mooɗon.

12 To non non, banniraaɓe, een jogii nyamaane. Amma hinaa nyamaane suunooji ɓalli jogiɗen gam gonoɗen no ɗi jiɗiri. 13 To oon tokki jiɗaaɗi ɓannu, on maayan. Amma to on barii ɗi diga e Ruuhu Alla, on buuran. 14 Gam ɓe Ruuhu Alla ɗowata fu, kamɓe nun laatii ɓiɓɓe Alla. 15 Ruuhu mo Alla hokki on laatinay on maccuɓe, hakko gonoɗon kade der kulol. Amma o laatinii on ɓiɓɓe Alla. Ruuhu acci een nodda Alla «Abba» waato Baaba. 16 Ruuhu Ceniiɗo e hoore mum, e seedanoo ruuhu meeɗen, en laati nun ɓiɓɓe Alla. 17 To een laatii ɓiɓɓe Alla, en donan ko Alla resani himɓe mum. En donidan ɗum e Almasiihu. To en toorodike e makko, en donidan bo tedduŋal e makko.

Tedduŋal garoowal

18 Mii anni tooraaji meeɗen ɗi jooni, foonnataako e tedduŋal garoowal, ŋal Alla suppitinanoyta en. 19 Ko tagaa fu e haaɓi yi'a wakkatiire ne o hollitinta tedduŋal ɓiɓɓe makko. 20 Gam ko tagaa fu naatinaama der jeyaanaaku, ɗum laatinaa baanji, hinaa e yidde majjum, amma sabbu naatinɗo ɗum e maggu. Amma e non, hoolaare na'on. 21 Ko Alla tagi fu firtete e jeyaanaaku halkere. Den ɗum heɓa rinɗineego e tedduŋal ŋal ɓiɓɓe Alla heɓata. 22 Gam een anni, faa jooni, tagaaɗum fu e uuma e tooroo hande debbo dimoowo. 23 Tagaaɗum tan bane tooroto. Baa enen ɓe Alla hokki Ruuhu mum hande kokkal artuŋal, een uuma. Enen bo, een kaaɓi Alla rinɗina ɓalli meeɗen, laatina en ɓiɓɓe mum. 24 En kisinaama, amma een keɗii taw. To een ji'a huune ko tammihiɗen heɓugo, ɗum laataaki kade tammuwe. Moy nun tammihintoo ko yi'i? 25 Amma to een tammihii ko en ji'ataa yottoto, en kettinto ɗum e munyal.

26 Hande non bo Ruuhu e wara wallugo en der tampe meeɗen. En annaa du'aago hande no haani. Amma Ruuhu e hoore mum e du'anoo en e uumaali ɗi neɗɗo waawataa ko bati. 27 Alla annuɗo ko woni der ɓerɗe himɓe e anni ko Ruuhu yiɗi. No Alla yiɗiri bo, nun nun Ruuhu du'orantoo himɓe makko.

28 Een anni bo, ko Alla waɗata fu, oo waɗa ɗum gam booɗɗum yiɗuɓe mo, kamɓe ɓe o suɓi hande no o resiri. 29 Himɓe ɓe Alla anni diga aran, o suɓii ɓe diga fuɗɗoode ɓe nanda e Ɓiyiiko. Den Ɓiyiiko laatoo afo caka banniraaɓe ɗuuɓɓe. 30 Ɓe o suɓi diga fuɗɗan, o noddii ɗum. Ɓe o noddi bo, o laatinii ɗum foonnitiiɓe. Ɓe o laatini foonnitiiɓe, o teddinii ɗum.

Walaa ko seennata en e yidde Alla

31 Ume bi'eten kade dow haala kan? To Alla e wondi e meeɗen, moy waawata ko haɓidi en? 32 Kanko, mo saloraaki Ɓiyiiko, amma o hokkitirii mo gam meeɗen en fu. Noy woni o hokkirtaa en ko o woodi fu e moƴƴere, diga e Ɓiyiiko? 33 Moy nun gaccoto ɓe Alla suɓi? Walaa! Gam Alla nun laatinta ɓe foonnitiiɓe! 34 Moy waawata ko doƴƴi ɓe kiita? Walaa! Yeesu Almasiihu maayii gam maɓɓe. Ko ɓuri fu, o fintii, o na'on jooɗii nyaamo Alla, oo du'anoo en. 35 To non non, moy nun waawata ko seenni en e yidde Almasiihu? Ɓillaare na, jiɓayeere na, tooreego na, rafo na, talakaaku na, kaliire na, naa kaafahi? 36 Hande no Dewtere wi'i:

«Gam maaɗa acci emen gonii nyalaane fu der kaliije maayde,

emen daaraa hande baali kiiseteeɗi✡.»

37 Amma der huune ɗum fu, en keɓii jaalorgal sabbu jiɗuɗo en. 38 Gam mii anni, walaa ko seennata en e yidde makko. Baa maayde, baa guurnam, baa malaykaaɓe, baa baawɗeeji, baa ko warata jooni, ɗum bo ko waroyta yeeso, ɗum bo semme gom, 39 baa baawɗeeji gonuɗi dow, ɗum bo baawɗeeji gonuɗi ley, to ɗum bo tagaaɗum gom, walaa e majjum ko seennata en e yidde Alla nee ɗo hawti en e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu.

9

Pol e wullana himɓe lenyol mum

(Galaatiya 4.22-31)

1 Ka batanmi ɗo gooŋa nun. E inne Almasiihu, mi fewataa. Cuuɗiiɗum ɓerne am bo e seedanoo am diga e Ruuhu Ceniiɗo no gooŋa nun batanmi. 2 Ɓerne am e biisii puy, mii woodi toora ka heennyataa, der ɓerne am. 3 Mi wanyay laataago jaa'aaɗo, mi seenniree e Almasiihu to ɗum nafanno banniraaɓe e baabiraaɓe am, ɓe lenyol am. 4 Kamɓe woni Isira'iilaaɓe, ɓe Alla laatini ɓiɓɓe mum, holli ɓe tedduŋal mum. Ɓe keɓii alkawalji e tawreeta. O hollii ɓe no ɓe caafirta mo, o batii ɓe o waɗanan ɓe huune ɗuuɗɗum. 5 Kamɓe laatii ƴiwuɓe diga e kaakiraaɓe amen. Almasiihu bo ƴiwii e lenyol ŋol. Kanko woni Alla jintuɗo huune fu, yettoore laatanoo mo faa abada. Aami!

6 To non non haala Alla tampu nun na? Gam ƴiwuɓe e lenyol Isira'iila fu bane woni Isira'iilaaɓe. 7 Ƴiwuɓe e lenyol Iburahiima fu bane woni ɓiɓɓe makko. Gam Alla wi'i Iburahiima: «Diga e Isiyaaku keɓataa lenyol innitirteeŋol inne maa». 8 Ko ɗum yiɗi wi'ugo woni: rimaaɓe e ɓannu bane laatii ɓiɓɓe Alla, sey rimaaɓe dow alkawal Alla. Kamɓe nun limetee der lenyol makko. 9 Gam Alla haɓɓanii mo alkawal wi'i: «Mi wittaan mawuuri hande nii, mi tawan Saratu rimii ɓiɗɗo gorko.»

10 Ɗon tan bane. Rebeka bo heɓii reedu siwtuɓe. Baaba maɓɓe nun Isiyaaku, maama meeɗen. 11 Sukaaɓe ɓen rimaakano taw, ɓe gaɗay ko wooɗi, ɗum bo ko halli. E nun fu, ko Alla resi nun waɗata. Cuɓol makko daraaki dow gaɗu, amma dow no o resiri, kanko cuɓoowo. 12 Alla wi'i Rebeka: «Mawniraawo jagganto miiraawo.» 13 Hande ko winnaa: «Yaakuubu jiɗumi, Isuwa banyumi✡.»

14 Den, ume bi'eten? Ko Alla waɗata foortaaki na? Abada! 15 Nani ko o wi'i Muusa: «Mi enɗoto mo enɗotoomi, mi yurmoto mo jurmotoomi.» 16 Hande non, cuɓol Alla daraaki dow sago neɗɗo, ɗum bo dow anniya mum, amma diga e Alla enɗotooɗo ɗum ƴiwi. 17 Gam Dewtere batii dow Fiirawna, wi'i: «Mi suɓii maa e sago am gam mi hollita baawɗe am dow maa, kade bo gam inne am sankitoo e duuniyaaru fu✡». 18 Den, Alla enɗoto mo yiɗi, yoorinan ɓerne mo yiɗi.

19 A ƴaman am bi'aa: «Ume acci ko Alla e gaccoo himɓe? Moy waawata ko salii sago makko?» 20 Amma an, moy laatiɗaa faa jeddontiraa e Alla? Fayande waawan ko ƴami mahuɗo ɗum: «Gam ume ko mahirɗaa am ninni na?» 21 Mahoowo payanɗe woodaa hoore mum waɗa ko yiɗi e loope goote ɗen na? E loope goote ɗen, o waawan ko mahi payanɗe goɗɗe ɗe tedduŋal, o maha goɗɗe bo ɗe walaa tedduŋal.

22 Alla yiɗii hollitingo mone mum e baawɗe mum. Amma o munyanii himɓe puy, kamɓe haanannooɓe mone makko, resanooɓe gam halkere. 23 O waɗii ɗum gam hollitingo tedduŋal makko manŋal dow ɓe o enɗii. O siriyake ɗum gam ɓe o yiɗi teddingo. 24 Himɓe ɓen woni enen ɓe o noddi, hinaa caka Yahuduuɓe tan, amma e caka ɓe laataaki Yahuduuɓe bo. 25 Kanka nun Alla bati e dewtere annabi Hose'a o wi'i:

«Lenyol ŋol laataakino lenyol am,

mi noddan ŋol lenyol am,

lenyol ŋol yiɗaakano,

mi noddan ŋol lenyol am jiɗaaŋol.

26 Kade bo, to ɓe bi'etenoo, ɓe laataaki himɓe am,

ton ɓe noddetee ɓiɓɓe Alla mo yonki✡.»

27 Annabi Esaaya bo batii haala Isira'iilaaɓe, wi'i: «Baa to ɓiɓɓe Isira'iila ɗuuɗii hande jaaneeri maayo, woɓɓe maɓɓe tan hisintee. 28 Gam Joomiraawo hebbinan law haala ka o bati fu, deydey, dow leydi ɗo.» 29 Kade bo non Esaaya wi'unoo diga ɓooyɗum:

«To Joomiraawo hooreejo konunkeeɓe accanayno en lenyol baa seɗɗa,

en laatotono hande Sodoma,

en nandanno e Gomora.»

Isira'iilaaɓe ɗowtanaaki Alla

30 Den, ume bi'eten? Himɓe ɓe lenyi janani dartayno laatoo foonnitiiɓe yeeso Alla, amma ɓe keɓii ɗum diga e goonɗinki. 31 Amma Isira'iilaaɓe dartuɓe foonnitaare diga e tokkugo tawreeta, waaway ko heɓi ɗum. 32 Gam ume nun? Gam ɓe dartiray ɗum e goonɗinki. E anniya maɓɓe nun ɓe dartiri ɗum, go ɓe pergi dow hayre doƴƴoore ɓe. 33 Dewtere wi'ii:

«Mi yowii dow Siyoona hayre fergeteene,

tepaare doƴƴoore himɓe.

Amma goonɗinɗo ne fu sentintaake abada!»

10

1 Banniraaɓe, mii yiɗi e ɓerne am fu, Isira'iilaaɓe hisa. Kanjum eelanmi Alla. 2 Mii seedanoo ɓe no ɓee goodi tinnaare gam Alla, amma ɓe galaa annal. 3 Ɓe annaa laawol ŋol Alla laatinirta himɓe foonnitiiɓe. Den ɓe dartani ko'e maɓɓe no ɓe laatortoo foonnitiiɓe. Ɓe jiɗay ɗowtanaago Alla e laawol ŋol o laatinirta himɓe foonnitiiɓe. 4 Almasiihu yottinii tawreeta, gam goonɗinɗo mo fu laatinee poonnitiiɗo.

Goonɗinɗo Almasiihu fu hisan

5 Muusa winnii dow haala foonnitaare ƴiwune e tawreeta, wi'i: «Neɗɗo fu tokkuɗo tawreeta, wuuran diga e makka.» 6 Amma foonnitaare ƴiwune e goonɗinki wi'i: Taa wi'u der ɓerne maa «Moy eencata dow kammu?» Jippingo Almasiihu nun ɗon. 7 Taa wi'u der ɓerne maa bo: «Moy mutata der leydi?» Wurtingo Almasiihu diga hakkune maayɓe nun ɗon. 8 Den, ume haala kan bati? «Haala Alla e ɓadii maa, ka na'on der hunnuko maa, e der ɓerne maa.» Haala kan woni habaru goonɗinki ki men baajotoo. 9 To a batii e hunnuko maa Yeesu nun laatii Joomiraawo, go goonɗinɗaa der ɓerne maa Alla fintinii mo diga maayɓe, den a hisan. 10 Gam goonɗinɗo e ɓerne mum fu, Alla laatinan ɗum poonnitiiɗo. Batuɗo e hunnuko mum bo, Alla hisinan ɗum. 11 Dewtere wi'ii: «Goonɗinɗo fu sentintaake.» 12 Walaa ko suttontiri Yahuduujo e mo laataaki Yahuduujo. Ɓe fu Joomiraawo gooto ɓe goodi. Kanko nun hokkata noddanɓe mo fu jawdi makko. 13 Gam «nodduɗo inne Joomiraawo fu, hisan.»

14 Amma noy ɓe noddirta inne mo ɓe goonɗinay? Noy ɓe goonɗinirta mo ɓe nanay habaru muuɗum? Noy ɓe nanirta habaru makko to baajotooɗo walaa? 15 Noy himɓe waajortoo to ɓe lilaaka? Dewtere wi'ii: «Ume wooɗi hande koyɗe fiinooɓe habaruuji belɗi.» 16 Amma himɓe fu bane ɗowtanii linjiila kan. Hande no Esaaya wi'i: «Joomiraawo, moy nun goonɗini waaji amen?» 17 Hande non, goonɗinki e ƴiwa diga e nanugo, ko nanetee bo e ƴiwa diga e haala Almasiihu.

18 Amma mii ƴama kaa ɗo: Isira'iilaaɓe nanay woni na? E gooŋa ɓe nanii! Gam dewtere wi'ii:

«Daaɗe maɓɓe nanaama der duuniyaaru fu,

Haala maɓɓe yottike kaddi leydi.»

19 Mii ƴama kade: Isira'iilaaɓe faamay woni na? Muusa artii wi'i:

«Mi waɗan nawniraagu mooɗon ummoo dow lenyol ŋol on gattiray,

Mi accan mone mooɗon ummoo dow lenyol ŋol walaa annal.»

20 Ɓaawo mum Esaaya hulay wi'ugo:

«Himɓe ɓe dartayno am yiitii am,

mi hollitanike himɓe ɓe ƴamanay am.»

21 Amma dow Isira'iilaaɓe, o wi'i: «Nyalaane fu mii weeɗi juuɗe am gam jaɓugo himɓe nanaruuɓe e yeddooɓe.»

11

Alla woppay Isira'iilaaɓe

1 Mii wi'a: Alla woppu nun himɓe muuɗum na? O woppay ɓe! Gam min bo mi laati nun Isira'iilaajo, taaniraawo Iburahiima, mi ƴiwii e lenyol Benyamin. 2 Alla woppay himɓe muuɗum ɓe o suɓi diga fuɗɗoode. Oon anni ko Dewtere bati wakkati annabi Eliya wullani Alla gam Isira'iilaaɓe, e wi'a: 3 «Joomiraawo, ɓe barii annabiiɓe maa, ɓe pusii kiisirɗe maa. Min tan horii, go ɓee darta min bo ɓe barammi.» 4 Ume Alla toontii mo? O wi'i: «Mii horanii hoore am worɓe ujune jeeɗiɗo ɓe jiccanaaki tooruure wi'eteene Ba'al.» 5 Hande non bo ɗum laatii jooni. E woodi himɓe horiiɓe ɓe Alla suɓi e moƴƴere mum. 6 To e moƴƴere nun o suɓiri ɓe, den fu gam gaɗu maɓɓe bane. To hinaa non, moƴƴere laatataako moƴƴere*.

7 Ume nun kade? Ko Isira'iilaaɓe dartannoo, ɓe keɓay ɗum. Ɓe Alla suɓi caka maɓɓe heɓi ɗum. Horiiɓe, ɓerɗe muuɗum yoorinaama, 8 hande no winnaa:

«Alla maɓɓii hakkilooji maɓɓe,

Ɓee goodi gite, amma ɓe ji'ataa, ɓee goodi noppi amma ɓe nanataa.

Non ɗum laatii faa hanne.»

9 Dawda bo wi'i:

«Nyaamduuji juulɗe maɓɓe laatanoo ɓe pittol e to ɓe pergotoo,

ɗum laatanoo ɓe doƴƴere, e riiba golle maɓɓe.

10 Gite maɓɓe wuminee, dulla yi'ugo,

ɓe laatinee jeyaaɓe e baadey✡!»

11 Den, mii ƴama: Yahuduuɓe fergi nun gam ɓe jana e baadey na? Aawo! Amma sabbu fergaago maɓɓe, ɓe lenyi janani heɓii kisidam gam nawniraagu Yahuduuɓe umminiree. 12 Fergaago Yahuduuɓe laatanike himɓe duuniyaaru jawdi, seekaago maɓɓe bo waddanii ɓe lenyi janani jawdi. Den noy ɗum laatotono to Yahuduuɓe fu tuubiino?

Kisdam lenyi janani

13 Jooni, onon ɓe lenyi janani nun baddanmi. Mii laatii lilaaɗo caka ɓe lenyi janani, mii teddina golle am. 14 Mii yiɗi to waɗoto, mi ummina nawniraagu himɓe lenyol am, mi hisina woɓɓe maɓɓe. 15 Takkeego maɓɓe sera weldini himɓe duuniyaaru e Alla. Noy ɗum laatotono to ɓe bittinaama? Ɗum nandan hande ƴiwugo diga maayde naata e yonki. 16 To peen artuŋa sakkaama Alla, den koriiko fu e laatanii mo. To ɗaɗi leggal e laatanii Alla, licce maggal bo e laatanii mo. 17 Hande non ɗum laatii e himɓe Isira'iila, ɓee laatii hande leggal jaytuhi. Licce jaytuhi wuro goɗɗe wudditaama, go an jaytuhi laddehi takkaɗaa dow jayri jaytuhi wuro, go aa heɓa nyaamdu maa diga e makki. 18 Gam majjum, taa yawa licce budditaaɗe. A woodaa laawol mawnitaago. Amma to aa mawnito, annitin no an bane roonii ɗaɗi, ɗaɗi nun roonii maa.

19 Waɗoto bi'aa: «Licce wuddita nun gam mi takkee to ɗe gonunoo.» 20 Gooŋa nun! Ɗe budditaama gam dullere goonɗinki majje, go an takkaɗaa gam goonɗinki maa. To non non, taa mawnita, amma hulu Alla. 21 Gam to Alla accay licce wuro, o accataa maa an bo. 22 En daaree geetaaku Alla e saɗella makko. Saɗella makko dow yanuɓe, den geetaaku makko bo dow maa, to aa tabitii der geetaaku makko. To hinaa non, an bo a wudditinte. 23 To Isira'iilaaɓe bo tabitaaki der dullere goonɗinki mum, Alla takkanɓe kade. Gam Alla e woodi baawɗe takkugo ɓe kade. 24 An jaytuhi laddehi, a wudditaama takkaɗaa to jaytuhi ki wuro. Ɗum ɗon haandanayno maa. To non, eɗum saɗi takkugo licce jaytuhi ki wuro to ɗe gonunoo na?

Alla e woodi yurmeene himɓe fu

25 Banniraaɓe, mii yiɗi faamingo on asiiri ɗum ɗo, gam to on daaree ko'e mooɗon hande wooduɓe hakkillo. Woɓɓe der Isira'iilaaɓe, ɓerɗe mum yoorinaama. Amma ɗum daroto to limgal ɓe lenyi janani hisinteeɓe hebbii. 26 Hande non, Isira'iilaaɓe fu hisan. Non Dewtere wi'i:

«Kisinoowo waran diga Siyoona,

o mooytan dullere kulol Alla caka himɓe lenyol Yaakuubu.

27 Kanjum woni alkawal am e maɓɓe

to mi moytii hakkeeji maɓɓe.»

28 Dow wecco linjiila Yahuduuɓe laatake ɓe Alla wanyi, gam mooɗon. Amma dow wecco cuɓol Alla, ɓe laati nun yiɗaaɓe gam kaakiraaɓe maɓɓe. 29 To Alla hokkii neɗɗo o hokku nun, to o noddi neɗɗo bo o noddu nun. 30 Naane, on ɗowtanaakino Alla. Amma joonii on keɓii enɗam Alla gam dullere ɗowtaare Yahuduuɓe. 31 Non bo jooni, ɓe ɗowtanaaki Alla gam keɓon enɗam makko. Jooni, kamɓe bo ɓe keɓan enɗam makko, hande no onon bo keɓirɗon. 32 Gam Alla maɓɓii himɓe fu der dullere ɗowtaare, gam o enɗoo ɓe, ɓe fu.

33 Hey! E gooŋa Alla e mawni! Hakkillo makko e annal makko e luggi! Walaa baawoowo ko faami no o hiitortoo, laabi makko faamataako! 34 Gam e winnaa:

«Moy anni miilooji Joomiraawo?

Moy woni kokkoowo mo saawari?

35 Moy arti hokki mo, hakko o yoɓa ɗum?»

36 Gam huune fu e makko ƴiwi, gam makko ɗum woni, kanko bo woodi ɗum. Tedduŋal laatanoo mo faa abada! Aami!

12

No haani goonɗinɓe Yeesu wuurira

1 Banniraaɓe, mii eela on sabbu enɗam Alla. Kokkee mo ko'e mooɗon hande sadaka yonkinteha, ceniika, pottananka Alla. Kanjum woni sujida gooŋaha, kaanuka caafiron Alla. 2 To on nandee e himɓe duuniyaaru nu. Amma accee Alla waylita on. Hakkillooji mooɗon laatoo kesi. Den on baawan suttontirgo ko Alla yiɗi, e ko wooɗi, e ko weli, e ko hebbi.

3 Alla waɗanii am moƴƴere mum. Gam majjum mii wi'a moy mooɗon fu to daaru hoore muuɗum ɓura ko laati. Amma moy fu daara hoore mum jaka no foti, e jaka goonɗinki ki Alla hokki ɗum. 4 Moy meeɗen fu e woodi jokkule ɗuuɗɗe der ɓannu gootol. Jokkule ɗen fu golle goote bane waɗata. 5 Hande non, enen bo, no ɗuuɗirɗen fu, en laati nun ɓannu gootol, gam kawtal meeɗen e Almasiihu. En fu, een jeyontiri. 6 Alla hokkii en dokke feere feereeje e moƴƴere mum. Kokkaaɗo gaɗol annabaaku, waɗa ɗum no fottiri e goonɗinki. 7 To wallugo woɓɓe nun, o waɗa ɗum e hakkillo makko fu. Janŋinoowo bo, hiinnoo janŋinol mum. 8 Kokkaaɗo dokkal semmiɗingo himɓe, o semmiɗina ɓe. Kokkaaɗo dokkal wallugo woɓɓe, walla e ɓerne woore. Ardiiɗo, ardoo e tinnaare. Enɗotooɗo himɓe, waɗa ɗum e seyo.

9 Yidde mon laatoo ne walaa munaafitaare. Banyee ko halli, takkee ko wooɗi e semme. 10 Jiɗontiree e yidde banniraagu. Moy mooɗon fu teddina banniraawo mum, ɓurina hoore mum. 11 Laatee tinniiɓe, to on laatee ciiwankeeɓe. Accee hakkillo mon e fini. Gollanee Joomiraawo e ɓerɗe mon fu. 12 Ceyoree ko kooliɗon on keɓan, munyanee tooraaji, tinnee e waɗugo du'aaje. 13 Ballitee himɓe Alla e haajeeji mum, laatee weernooɓe hoɓɓe.

14 Barkiɗinee tooranɓe on, barkiɗinee, to on jaa'ee. 15 Ceyodee e seyotooɓe, bullidee e wullooɓe. 16 Goodee miilooji gooti hakkune mon. To on dartee ko mawni, amma nootee bo waɗugo ko leesi. To on daaree ko'e mooɗon hande wooduɓe hakkillo.

17 To goɗɗo waɗanii on ko halli, to on battee mo. Dartee waɗugo ko wooɗi yeeso himɓe fu. 18 To waɗoto, gaɗee no baawuɗon fu, gonidon e himɓe fu e jam. 19 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, to on battanee ko'e mooɗon, amma accee mone Alla waɗa ɗum. Gam Joomiraawo wi'i der Dewtere: «Min nun wattaago wonani, mi yoɓan moy fu ko waɗi.» 20 E winnaa kade: «To ganyo maa e rafaa, hokku mo o nyaama, to emo ɗonɗaa, hokku mo o yara. To a waɗii ɗum, ƴulɓe yiite nun jowanɗaa mo ɗon dow hoore makko.» 21 Taa accu hallande jaalee, amma jaalora ne ko wooɗi.

13

Ɗowtanaago mawɓe genni

(1 Piyer 2.13-17)

1 Sey moy fu ɗowtanoo laamiiɓe. Laamiiɗo walaa to hinaa mo Alla suɓi, gam laamiiɓe fu, Alla nun laaminta ɗum. 2 Gam majjum, caliiɗo ko ɗowtanii laamiiɗo, salike ka Alla bati. Caliiɗo ka Alla bati fu, fooɗanan hoore mum kiita. 3 Gaɗoowo ko wooɗi hulaataa mawɓe genni, sey gaɗoowo ko halli. A yiɗaa aa huli laamiiɓe na? waɗu ko wooɗi, den ɓe manete. 4 Golle Alla nun laamiiɓe waɗata gam nafuwe maa. Amma to a waɗii ko halli, sey kulaa, gam baanji bane acci ɓee bakkii kaafahi. Ɓe laati nun gollantooɓe Alla gam ɓe battoo, ɓe kollita mone makko dow waɗooɓe ko halli. 5 To non non, eɗum haani ɗowtanoɗon laamiiɓe, hinaa gam oon kula hiiteego tan, amma gam miilooji ɓerɗe mooɗon cuuɗiiɗi e holla on ɗum.

6 Gam majjum acci oon joɓa ceede faada. Alla ɓe gollantoo, der golle ɗen. 7 Kokkee moy fu ko haanani ɗum. Joɓee ceede faada to haanuɓe joɓon ɗe. Joɓee ko tannyanaɗon to haanuɓe joɓon. Kulee kaanuɗo huleego. Teddinee kaanuɗo teddineego.

Yiɗugo banniraawo

8 To on joganee goɗɗo nyamaane, to hinaa nyamaane yiɗontirgo hakkune mon. Gam jiɗuɗo banniraawo mum, hebbinii ko tawreeta ƴami. 9 Gam tawreeta wi'i: «Taa jeenu, taa waru neɗɗo, taa wujju, taa suuna.» Tawreeta ka, e tawreetaaji koriiɗi fu, hawtii dow haala goota kaa ɗo: «Yiɗu banniraawo maa hande no jiɗirɗaa hoore maa.» 10 Yidde waɗantaa banniraawo ko halli. To non yidde laati nun hebbingo tawreeta.

Heɗaago wittoyki Yeesu

11 Gaɗee ɗum, gam oon anni der iri wakkati kiye nun gonuɗen. Wakkati kaanuki pinen diga e ɗoyŋol nun. Gam jooni kisidam men e ɓadii ɓuri de goonɗinnoɗen. 12 Jemma jenŋii, nokkuuje faanake weetugo. Gam majjum, en accee waɗugo golle niwre, en ɓornee kaɓirɗum ɗum jayŋol. 13 En gonee hande no haani wonuɓe der nyalooma wonira. En accee deereraaku e jarɗe, accen bo jeenu e suunooji baanji baanji, accen kaɓe e nawniraagu. 14 Ɓornee jikku Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu hande no ɓornortoɗon kolte. To on kiinnitanee ɓannu gam deƴƴitingo suunooji maggol.

14

Gondal semmiɗinɓe e ɓe goonɗinki mum semmiɗaa

1 Jaɓee mo goonɗinki mum semmiɗaa, to on jeddontiree dow miilooji makko. 2 Hande jon, goɗɗo, goonɗinki mum hokkan ɗum semme nyaamugo huune fu. Mo goonɗinki tampuki bo nyaamataa goɗɗum, sey baafe tan. 3 Nyaamoowo huune fu, to yawoo mo nyaamataa. Mo nyaamataa huune fu bo, to hiitoo nyaamoowo ko yiɗi fu, gam Alla jaɓii mo. 4 An, moy laatiɗaa faa kiitoɗaa gollantooɗo goɗɗo? To oo darii, ɗum bo to o yanii, ka joomiraawo makko nun. O daroto bo, gam Joomiraawo e woodi baawɗe darnugo mo.

5 Goɗɗo e daari hande nyalaane nee ɗo e ɓuri nee to teddugo, oo to bo e daari no nyalaaɗe fu fotan nun. Sey moy fu anna to darii der hakkillo mum. 6 Ɓurontiroowo nyalaaɗe e waɗa ɗum gam Joomiraawo. Nyaamoowo ko yiɗi fu, e waɗa ɗum gam Joomiraawo, oo yetta Alla. Mo nyaamataa huune fu bo e waɗa ɗum gam Joomiraawo, oo yetta Alla kanko bo. 7 Gam walaa e meeɗen buuruɗo gam hoore mum, nun nun bo walaa maayoowo gam hoore mum. 8 To een buuri, Joomiraawo nun buuranɗen, to en maayii bo, Joomiraawo on nun maayanɗen. To een buuri ɗum bo to en maayii, Joomiraawo laataniɗen. 9 Gam Almasiihu maayii, o fintii bo gam o laatoo Joomiraawo wuuruɓe e maayuɓe fu.

10 Amma an, gam ume kiitotoɗaa banniraawo maa goonɗinɗo? An bo, ume jawantoɗaa banniraawo maa goonɗinɗo? En fu, en daroyto yeeso hiitorde Alla, 11 gam e winnii:

Joomiraawo wi'i:

«Min, mii wuuri

moy fu jiccoto yeeso am,

ɗelle fu teddinan am.»

12 Den moy meeɗen fu toontanto hoore mum yeeso Alla.

Taa fergin banniraawo maa

13 Gam majjum, en accee gaccontirgo. Ko haani gaɗen woni accen resango banniraaɓe ko ferginta ɓe, ɓe jana. 14 Mii anni, mii tabbitini bo der kawtal men e Joomiraawo Yeesu, no nyaamdu walaa karmuŋol e hoore mum. Amma to goɗɗo e miili e woodi huune ko harmi, dow makko ɗum harmi. 15 To gam sabbu nyaamdu, a accii ɓerne banniraawo maa biisake, a tokkay laawol yidde. Taa accu gam nyaamdu maa, neɗɗo mo Almasiihu maayi gam mum halka. 16 Gam majjum, to on accee himɓe bata kalluka dow ko laatanii on booɗuɗum. 17 Gam Laamaare Alla laataaki gam nyaamɗe e jarɗe, amma ne laati nun foonnitaare, e jam, e seyo ɗum Ruuhu Ceniiɗo hokkata. 18 Golliranoowo Almasiihu hande non, fottanan Alla, himɓe bo yettan mo.

19 Gam majjum, en dartee ko waddata jam hakkune meeɗen, e ko mawninta goonɗinki moy meeɗen fu. 20 Gam sabbu nyaamdu, taa biisu golle Alla. E gooŋa, nyaamdu fu e laaɓi. Amma nyaamaa nyaamdu, den ɗum doƴƴa goɗɗo, ɗum wooɗaa. 21 E ɗum wooɗi, to neɗɗo ƴakku tew, to o yaru bo innabojam, o acca waɗugo huune ko ferginta banniraawo makko. 22 Ko kooliɗaa dow haala ka fu, joga ɗum gam maa yeeso Alla. Barke laatanto mo gaccataako hoore mum dow ko o suɓi o waɗa! 23 Amma gaɗuɗo seko dow ko nyaamata, hiitaama, gam joomum nyaamiray ɗum e goonɗinki. Nani bo, huune fu ko waɗaaka e goonɗinki, laati nun hakke.

15

1 Enen ɓe goonɗinki mum semmiɗi, e haani balliten ɓe goonɗinki mum semmiɗaa. Haanay daarten ko fottanta en tan. 2 Sey moy meeɗen fu darta ko fottanta banniraawo mum gam nafuwe makko e gam mawningo goonɗinki makko. 3 Gam Almasiihu dartay ko welata ɗum. Amma hande no winnaa: «Jennooje yennanɓe maa yanii dow am.» 4 Ko artaa winnaa e dewte fu, winnaama gam janŋingo en. Kanjum hokkata en munyal, e ɓerɗe deƴƴuɗe, een keɗorii ko warata. 5 Munyal e deƴƴitinki ɓerne, diga Alla nun ƴiwata. Alla on hokka on laatoɗon miilo wooto hakkune mon. Ɗum laatoo deydey no Yeesu Almasiihu ekkitiniri on. 6 Den on teddinan Alla, Baaba Yeesu Almasiihu, Joomiraawo meeɗen e ɓerɗe goote, e daane woore.

Lenyi janani nanii linjiila

7 Jaɓɓontiree hakkune mon hande no Almasiihu jaɓɓorii on, gam tedduŋal Alla. 8 Mii bata on no Almasiihu laatike jaggiiɗo caka Yahuduuɓe. O waɗii ɗum gam o hebbina alkawal ŋal Alla waɗanno maamiraaɓe men gam o tabbitina Alla laati nun gooŋaajo. 9 Den ɓe lenyi janani bo teddina Alla gam enɗam makko, hande no Dewtere wi'i:

«Mi maantete caka ɓe lenyi janani,

mi yiman, mi teddina inne maa.»

10 Dewtere wi'i kade:

«Lenyi janani, belbeltee e himɓe Joomiraawo.»

11 Kade:

«Onon ɓe lenyi janani fu,

Jettee Joomiraawo,

Himɓe fu yetta mo.»

12 Annabi Esaaya bo wi'i:

«Ƴiwuɗo e lenyol Yesa waraan,

O ummoto gam o laamanoo himɓe lenyi janani,

Ɓe jowan hoolaare maɓɓe dow makko.»

13 Alla mo tammuwe hebbina ɓerɗe mooɗon seyo e jam gam goonɗinki mon. Tammuwe mooɗon ɓeydoo der ɓerɗe mooɗon diga e baawɗe Ruuhu Ceniiɗo!

Pol e batana golle mum

14 Banniraaɓe am, min e hoore am, mii hoolii, oon goodi ko wooɗi, oon keewi annal, on baawan ko hokkontiri saawari hakkune mooɗon. 15 Amma der nokkuuje goɗɗe der ɗerewol am ŋol, mi winnanii on e cuusal gam siwtorgo on ko annuɗon. Mi waɗii ɗum sabbu moƴƴere ne Alla waɗanimmi. 16 O waɗii am gollantooɗo Yeesu Almasiihu caka ɓe lenyi janani. Mii golloo hande Limaamiijo. Mii waajoo ɓe lenyi janani linjiila gam ɓe laatoo sadaka belanka Alla, ka Ruuhu Ceniiɗo laaɓini. 17 Gam majjum, sabbu kawtal am e Yeesu Almasiihu, mi waawan ko jurorii golle am yeeso Alla. 18 Gam mi suusataa batango goɗɗum, to hinaa ko Almasiihu waɗi diga e am, gam waddugo ɓe lenyi janani ɗowtanoo Alla. O waɗii ɗum diga haala am, e gaɗu am, 19 non bo diga e baawɗe kaayeefiiji e haaynaareeji, e baawɗe Ruuhu Alla. Hande non baajoriimi linjiila Almasiihu diga Urusaliima e nokkuuje piiltitiiɗe ɗum, faa yottii leydi Illiriya. 20 Mi tinnake gam to mi waajoo linjiila to inne Almasiihu meeɗi noddeego. Mi waɗii ɗum, gam mi yiɗaa mahugo dow daɗɗa goɗɗo. 21 Hande no Dewtere wi'i:

«Ɓe bataakano haala makko, yi'aan,

ɓe nanayno oo batanee, faamaan.»

Miilooji Pol

22 Golle am ɗen nun haɗimmi de ɗuuɗɗum warugo to mooɗon. 23 Amma jooni mi woodaa to gollotoomi, golle am heennyii der leyɗe ɗee, kade bo diga duuɓi ɗuuɗɗi nun jiɗumi warugo to mooɗon. 24 Mii yiɗi yaalugo on to mii yaha Espaniya. Mi jooɗodoto e mooɗon seɗɗa, ballon am der jahaaŋal am ɓaawo de ji'umi on go hakkillo am fukkii. 25 Amma jooni mi yahan Urusaliima walloygo himɓe Alla wonɓe ton. 26 Goonɗinɓe Maseduwaan e ɓe Akaya hawritii ceede, gam ɓe balla goonɗinɓe talakaaɓe wonɓe Urusaliima. 27 Ɓe gaɗii ɗum e sago maɓɓe, e haani bo ɓe gaɗana ɓe ɗum. Gam to ɓe lenyi janani heɓii kujje ruuhunkeeje diga e Yahuduuɓe, den e haani bo ɓe balla ɓe e jawdi maɓɓe. 28 To mi yottinii golle ɗen, kokkumi ko hawritaa to haanuɓe ɗum yottoo, den mi yahan Espaniya, mi yaalan bo to mooɗon. 29 Mii anni to mii wara to mooɗon, mi waridan e barke Almasiihu fu.

30 Banniraaɓe, mii eela on gam sabbu Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, e gam yidde ne Ruuhu hokkata: Ballee am hawre, oon eelanammi Alla. 31 Du'ee gam mi daɗa e juuɗe himɓe Yahudiya ɓe goonɗinay. Du'ee bo gam himɓe Alla wonɓe Urusaliima jaɓa ballal ŋal jaaranmi. 32 Hande non, to Alla e yiɗi, mi yottoto to mooɗon e welwelo, den mi siwtoo seɗɗa hakkune mooɗon. 33 Alla kokkoowo jam wonda e mooɗon, on fu. Aami!

16

Cannooje

1 Mii yowana on sakiike meeɗen Fiibi junŋo, o laati nun gollotooɗo der Eklesiya Kenkereya. 2 Jaɓee mo e inne Joomiraawo hande no haani himɓe Alla waɗa. Ballee mo dow huune ko o haajaa e mon fu, gam kanko bo, o wallii ɗuuɓɓe, min e hoore am bo o wallii am.

3 Mi sannii Pirisilla e Akilas, gollidooɓe e am golle Yeesu Almasiihu. 4 Ɓe kokkii ko'e maɓɓe gam ɓe kisina yonki am. Min tan bane seedantooɓe ɗum, eklesiyaaji ɓe lenyi janani fu e seedanoo ɓe ɗum. 5 Cannanee am goonɗinɓe hawritintooɓe wuro maɓɓe. Mii sanna Epaynetus, giɗo am. Kanko arti goonɗini Almasiihu der leydi Asiya. 6 Mii sanna Mariyama, kokkuɗo hoore muuɗum sanne gam mooɗon. 7 Mii sanna Andoronikus e Yuniyas, himɓe lenyol am. Min e maɓɓe nun maɓɓidanoo der kasu. Ɓee laatii lilaaɓe teddinaaɓe, ɓe arti am bo goonɗingo Almasiihu.

8 Mii sanna bo Ampiliyatus jiɗaaɗo am sabbu kawtal amen e Joomiraawo. 9 Mi sannii Urbanus, gollidoowo e meeɗen der golle Almasiihu, kanko e Estakis, giɗo am. 10 Mii sanna Apelles goonɗinɗo Almasiihu e gooŋaaku. Mi sannii bo himɓe wuro Aristobil. 11 Mii sanna Herodiyon, mo lenyol am. Mii sanna bo himɓe wuro Narsisi hawtuɓe e Joomiraawo. 12 Mii sanna Tirifen e Tirifos, rewɓe gollantooɓe Joomiraawo puy. Mii sanna bo Persis, debbo jiɗaaɗo, kokkuɗo hoore mum sanne gam golle Joomiraawo. 13 Mi sannii Rufus mo Joomiraawo suɓi, e inna mum, laatiiɗo inna am min bo. 14 Mii sanna Asinkiriti e Felegon e Hermes e Patorobas e Hermas e goonɗinɓe Yeesu wonduɓe e maɓɓe fu. 15 Mii sanna Filologus e Yuliya. Mii sanna bo Nere e sakiike mum, mii sanna Olimpas e himɓe Alla wonduɓe e maɓɓe fu.

16 Moy mooɗon fu sanna banniraawo mum e mammilontirgo, e yidde. Kawtal Eklesiyaaji Almasiihu fu e sanna on.

Haalaaji keennyitirɗi

17 Banniraaɓe, nani ɗo ko eelanmi on: kakkilanee waddooɓe ceennirgu caka mon. Kamɓe ɓee darta selingo on diga ekkitinol ŋol keɓuɗon. Boɗɗodee ɓe! 18 Gam himɓe ɓen, Almasiihu Joomiraawo meeɗen bane ɓe gollantoo, amma deeɗi maɓɓe. E haalaaji belɗi, eytooji ɓe jarbortoo himɓe ɓe walaa hakkillo. 19 Amma onon, himɓe fu e anni habaru ɗowtaare mooɗon. Gam majjum mii seyorii on. Amma mii yiɗi laatoɗon hakkilɓe dow waɗugo ko wooɗi, laatoɗon bo laaɓuɓe dow waɗugo ko halli. 20 Alla kokkoowo jam muunyitan Seyɗan yeeso seɗɗa ley koyɗe mooɗon. Moƴƴere Joomiraawo meeɗen Yeesu wonda e mooɗon!

21 Timote gollidoowo am sannii on. Lusiyus e Yason e Sosipater himɓe lenyol am bo e sanna on.

22 Min Tertiyus binnuɗo ɗerewol ŋol mi sannii on der kawtal meeɗen e Joomiraawo.

23 Gayus, beero am, e beero goonɗinɓe sannii on. Erastus cuuɗoowo ceede siire sannii on, e Kartus banniraawo meeɗen.

[ 24 Moƴƴere Joomiraawo men Yeesu Almasiihu wonoo e mon on fu. Aami!]

Yettoore

25 Yettoore laatanoo Alla! Oo woodi baawɗe semmiɗingo on der goonɗinki, hande no linjiila ka baajotoomi batiri. Linjiila kan laati nun habaru Yeesu Almasiihu, eka hollita laabi Alla cuuɗiiɗi diga ɗum ɓooyi. 26 Amma jooni ɗum hollitake. Dewte annabiiɓe e seedoo ka. Alla tabitiiɗo batii ka anninee himɓe lenyi janani fu, gam ɓe goonɗina, ɓe ɗowtoo.

27 Alla tan woodi faamu. Tedduŋal laatanoo mo diga e Yeesu Almasiihu, faa abada. Aami!

✡ 8:36 Jabuura 44.23.

✡ 9:13 Malakiya 1.2-3

✡ 9:17 Wurtaago 9.16

✡ 9:26 Esaaya 1.9; Laatanooji 19.24-25

* 11:6 Dewte goɗɗe ɓeydii kaa ɗo: To e gaɗu maɓɓe nun ɓe cuɓiraa, den fu moƴƴere bane, to hinaa nun gaɗu laataaki gaɗu.

✡ 11:10 Jabuura 69.23-24

Korintu Aranol

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ɗerewol aranol ŋol Pol winnani ɓe

Korintu

Haala Puɗɗirka

Pol lilaaɗo nun winnani ɓe Korintu ɗerewol mum aranol ŋol ɗo hakkune duuɓi 54 e 55, ɓaawo de o waɗi duuɓi tati der wanŋarde Efesu, Golle Lilaaɓe. 20.31. Wakkati mum Korintu laati nun wanŋarde mawne der leydi Akaya. Ɗerewol Golle lilaaɓe 18.1-18 e batana en no Pol yahiri Korintu e no o tiggiri eklesiya der siire nen.

Ɓe Korintu winnaniino Pol, ƴami ƴanɗe dow teegal, e dow ƴakkugo tew caafiranaaɗum tooruuje. Pol winnanii ɓe ɗerewol ŋol ɗo gam o toontoo ƴanɗe maɓɓe. Ɓerne makko biisakeno e habaruuji ɗi o nani dow ceenniigu naatuŋu caka ɓe Korintu, e jeddi tawaaɗi hakkune maɓɓe, e kade tooraaji goɗɗi gonuɗi caka maɓɓe. O nanii bo haala jeenu kalluŋu tawaaŋu caka maɓɓe, go ɓee jeeɗi, ɓe baaway ko moƴƴini ka.

Ko jogii Pol dow ɓe Korintu woni moƴƴingo goonki maɓɓe dow ko yaadataa e ko Alla yiɗi. Haalaaji ɗi o batani der ɗerewol makko e ɗuuɗi, amma ɗi fu huune gootum nun ɗi cappii. Kan woni, haala joonne goonɗinɗo fottune.

Tokkontirki haalaaji

1. Toonti Pol dow ka o nani 1-6

Haala puɗɗirka 1.1-9

Ceenniigu der eklesiya 1.10-4.21

Toora dow joonne goonɗinɓe 5.1-6.20

2. Toonti dow tooraaji feere feere 7-16

Ɓaŋugo e jooɗaago ɓaŋay 7

Woodugo hoore mum e kirtaari ceniini 8.1-11.1

Jikku kaanuŋu goonɗinɗo e woodi der eklesiya 11.2-34

Dokke Ruuhu, e no ɗe gollirte 12-14

Haala pintol 15

Haalaaji cakitiiɗi e cannooje 16

1

Sannoore

1 Min Pol e banniraawo men Sosteni winnani on ɗerewol ŋol. Min Pol noddaaɗo gam laatoo lilaaɗo Yeesu Almasiihu e muunyo Alla. 2 Emen canna eklesiya Alla gonuka Korintu. Alla laaɓinii on gam on kawtii e Yeesu Almasiihu, onon noddaaɓe gam laatoɗon seniiɓe, noddooɓe inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu to gonuɗon fu. Yeesu on laatii Joomiraawo maɓɓe, e Joomiraawo meeɗen. 3 Alla Baaba e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu waɗana on moƴƴere, hokka on jam!

Pol e yetta Alla gam ɓe Korintu

4 Wakkati fu mii yetta Alla gam mooɗon sabbu moƴƴere makko ne o holliti on. O hollitii on ne gam on kawtii e Yeesu Almasiihu. 5 Der kawtal e makko, on keɓii huune fu, ko ɓuri du, der haala, e der annal fu, 6 eɗum hollita no on jaɓii seedaago amen haala Almasiihu no wooɗi. 7 Kanjum acci on dullay dokkal Alla baa gootal, oon keɗorii Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu wittaa. 8 Kanko semmiɗinta on faa heennyitirde, gam laatoɗon ɓe walaa gacce der nyalaane wittoygo makko. 9 Gam Alla laati nun koolaaɗo, kanko nodduɗo on kawton e Ɓiyiiko Yeesu Almasiihu, Joomiraawo meeɗen.

Hawre caka goonɗinɓe

10 Banniraaɓe, mii eela on e inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, batee haala goota, to on ceenniree, gaɗee hakkillo wooto e miilo wooto. 11 Banniraaɓe am, mi nanii diga e getti wuro Kolowe, kaɓe tawaaɗe caka mooɗon. 12 Ko jiɗum wi'ugo woni mi nanii moy mooɗon e wi'a min, mo Pol nun, goɗɗo bo e wi'a: «Min, mo Apollos nun,» goɗɗo feere kade e wi'a: «Min, mo Piyer nun,» faa hanne goɗɗo e wi'a: «Min, mo Almasiihu nun.» 13 Almasiihu seennu nun na? Pol nun maayi gam mon dow leggal palaaŋal na, naa e inne Pol nun gaɗiraɗon batisi?

14 Mi yettii Alla gam mi waɗay baa gooto mooɗon batisi, to hinaa Kirispus e Gayus. 15 Non non, goɗɗo mooɗon waawataa ko wi'i waɗaama batisi e inne am. 16 Ee, gooŋa, mi waɗii getti wuro Estefanas batisi. Baka ɗon, mi annaa naa mi waɗii goɗɗo kade batisi. 17 Almasiihu du lilay am gam mi waɗa batisi. Ko o lilanimmi woni, mi waajoo linjiila. To emi waajoo ka bo, mi waɗirtaa ɗum e baawal haala, gam to maayde Almasiihu dow leggal palaaŋal laatoo baanji.

Baawɗe Alla e annal mum

18 Haala maayde Yeesu dow leggal palaaŋal laati nun haaŋaare dow gite halkooɓe, amma dow meeɗen enen hisinaaɓe, ka laati nun baawɗe Alla. 19 Eɗum winnaa der dewtere:

«Mi halkan faamu faamuɓe,

mi jirgitan annal annuɓe»

20 Den, toy wooduɓe faamu woni? Toy moodiɓɓe tawreeta woni? Toy waawuɓe jeddi der jamaanuuru nuu ɗo woni? Alla bane wayliti annal himɓe duuniyaaru nuu waɗi ŋal haaŋaare na?

21 Himɓe duuniyaaru nuu e faamu mum fu, annitay Alla no o holliti faamu makko. Ɗum laatake nun nun gam Alla e yiɗi hisingo goonɗinɓe ɗum fu diga e waaji amen ɗi woɓɓe daari haaŋaare. 22 Gooŋa nun, Yahuduuɓe e ƴama haaynaareeji, Yunaninkeeɓe bo e darta annal. 23 Amma enen, habaru tiggol Almasiihu dow leggal palaaŋal baajotoɗen. Yahuduuɓe e daari ɗum ko ferginta ɓe, Yunaninkeeɓe bo e daari ɗum haaŋaare. 24 Amma ɓe Alla noddi, baa ɓee Yahuduuɓe, ɗum bo ɓee Yunaninkeeɓe, ɓee anni no Almasiihu laati nun baawɗe e annal Alla. 25 Gam haaŋaare Alla e ɓuri annal neɗɗo, kade bo, tampere Alla e ɓuri semme neɗɗo.

26 Onon banniraaɓe, daaree no Alla noddiri on onon e ko'e mooɗon, caka mooɗon, wooduɓe annal dow gite himɓe, ɗum bo semmenteeɓe, maa bo ɓe lenyi laamiiɓe, ɗuuɗaa.

27 Amma Alla suɓii kaaŋal duuniyaaru gam o sentina wooduɓe annal, o suɓii tampuɓe gam o sentina wooduɓe semme. 28 O suɓii ko walaa tedduŋal e jawniiɗum, e ko wattiraaka der duuniyaaru nuu, gam o yawna ko teddi, 29 gam to goɗɗo heɓu juraago yeeso Alla. 30 Kanko hawti en e Yeesu Almasiihu, go Yeesu laatanii en annal Alla, der makko keɓuɗen gooŋaaku e laaɓineego e rinɗineego diga hakke. 31 To non «jurotooɗo fu, juro gam kawtal mum e Joomiraawo», hande no winniraa.

2

No Pol waajorii ɓe Korintu

1 Banniraaɓe, no garunoomi waajaago on haala Alla cuuɗiika, mi waajoraaki on e annal, ɗum bo e baawal batu. 2 Mi yiɗayno waajaago on goɗɗum feere to hinaa Yeesu Almasiihu e no o tiggiraa dow leggal palaaŋal. 3 Mi wonakeno to mooɗon e tampere, e kulol, mii diwna puy. 4 Haala am e waaji am daraaki dow baawal haala e annal himɓe. Eɗum darii dow ko Ruuhu Ceniiɗo hollitinta e baawɗe, 5 gam to goonɗinki mooɗon daroo dow annal himɓe, amma dow baawɗe Alla.

6 E nun fu, emen baajoo annal lugguŋal yeeso ɓe goonɗinki mum semmiɗi. Amma annal himɓe duuniyaaru nuu ɗo bane men baajotoo, ɗum bo annal himɓe halkooɓe wooduɓe baawɗe. 7 Annal Alla kaayniiŋal, cuuɗaniiŋal himɓe men baajotoo, ŋal o siriyanii en diga duuniyaaru tagaaka, gam tedduŋal men. 8 Baa gooto der semmenteeɓe duuniyaaru nuu annaano ŋal, gam to ɓee annunoo ŋal, ɓe tiggataano Joomiraawo mo tedduŋal dow palaaŋal. 9 Amma hande no winnaa:

«Ko itere meeɗay ko yi'i, noppi bo meeɗay ko nani,

ko hakkillo goɗɗo yahay dow mum abada,

kanjum Alla siriyanii yiɗuɓe ɗum.»

10 Amma enen, Alla hollitii en ɗum diga e Ruuhu mum. Ruuhu on e wiɗitoo huune fu, faa e lugguɗum Alla. 11 Moy waawata ko anni neɗɗo to hinaa yonki gonuki der joomum? Hande nun Alla bo, walaa annuɗo mo to hinaa Ruuhu gonɗo der makko. 12 Enen kan, ruuhu duuniyaaru bane keɓuɗen, Ruuhu Alla nun, gam annen ko Alla waɗani en e moƴƴere nun. 13 Men batirtaa ɗum bo e boliiɗe ɗe himɓe duuniyaaru janŋinta, amma e boliiɗe ɗe Ruuhu janŋinta. Hande non men paaminirta heɓuɓe Ruuhu, kujje ruuhunkeeje.

14 Mo heɓay Ruuhu Alla waawataa ko jaɓi kujje Ruuhu, gam ɗe laatani mo nun haaŋaare. O waawataa ko anni ɗe, gam e ballal Ruuhu tan ɗe annitirtee. 15 Gooduɗo Ruuhu Alla e suttontira huune fu, amma kanko e hoore makko, walaa cuttontiroowo haala makko. 16 Eɗum winnaa der Dewtere:

«Moy anni miilooji Joomiraawo?

Moy tintinta mo gokka?»

Amma enen, Ruuhu Almasiihu na'on der meeɗen.

3

Gollantooɓe Alla

1 Banniraaɓe, mi waaway ko baddi on hande heɓuɓe Ruuhu Ceniiɗo, doole mi badda on hande himɓe duuniyaaru, e hande sukahon petton der goonɗinki Almasiihu. 2 Gam majjum baajiimi on hande yarooɓe kosam, hinaa nyaamdu tekkuŋol kokkumi on, gam on potanay ŋol taw. Faa jooni bo, on potanay ŋol, 3 gam jikku duuniyaaru nun jogii on taw. To nawniraagu e kaɓe e woni hakkune mooɗon, ɗum hollitintaa no jikku duuniyaaru nun jogii on na? Ɗum hollitintaa no ɓalli mooɗon nun jaalii on na? 4 To oon ceenniri hakkune mooɗon faa moy mooɗon fu e wi'a: «Min mo Pol nun,» oya bo e wi'a: «Min mo Apollos nun,» ɗum hollataa no onon e ɓe duuniyaaru fu on gootum nun na?

5 Moy nun Apollos laatii? Moy nun Pol laatii? Men laati nun gollantooɓe Alla, ɓe diga e muuɗum goonɗinɗon, jaka no Joomiraawo hokkiri moy maɓɓe fu. 6 Min, mi aawi, go Apollos misi diyam, amma Alla mawnini. 7 Hande non, aawuɗo e misuɗo diyam fu laataaki goɗɗum, Alla mawninɗo tan laatii goɗɗum. 8 Aawuɗo e misuɗo diyam fu laati nun gootum, moy maɓɓe fu heɓan riiba jaka golle mum. 9 Gam minon men gollidooɓe e Alla, onon laatii deme makko, e suudu makko maheteeŋol.

10 Dow moƴƴere ne Alla waɗanimmi, daɗɗumi daɗɗa suudu, hande mahoowo annanaaɗo. Jooni goɗɗo feere e maha dow makka. Amma sey moy fu waɗa hakkillo dow no mahirta. 11 Gam goɗɗo waawataa ko daɗɗi daɗɗa gokka to hinaa arana, kanka woni Yeesu Almasiihu. 12 Woɓɓe e maha dow daɗɗa kan e kanŋeeri, woɓɓe e cardi, woɓɓe bo e kaaƴe dime, woɓɓe bo e mahira leɗɗe e fuɗo e ƴomme. 13 Nyalaane darŋal, Almasiihu sumpitan golle moy fu, gam moy fu yiite foonnan golle mum, gam yiite hollan no golle moy fu wa'i. 14 Mo golle mum jaɓay yiite dow daɗɗa, joomum heɓan riiba golle mum. 15 Amma mo golle mum yiite nyaami, dullan riiba mum, kanko o hisan, amma o nandan hande cuttaaɗo e yiite.

16 Faa jooni on annitay onon nun laatii suudu Alla na? On annaa Ruuhu Alla na'on der mooɗon na? 17 To goɗɗo halkii suudu Alla, Alla halkan joomum. Gam suudu Alla laati nun seniinu, onon nun bo laatii suudu makko.

18 To goɗɗo jammoo hoore mum. Miiluɗo e mooɗon e woodi faamu der jaamanuuru nuu ɗo, sey o laatoo taw kaaŋaaɗo, gam o heɓa faamu gooŋawu. 19 Gam annal duuniyaaru nuu laati nun haaŋaare yeeso Alla. E winnii der dewtere: «Alla nanŋiran annuɓe e dabareeji maɓɓe.» 20 E winnii kade: «Joomiraawo e anni miilooji annuɓe, ɗi laati nun baanji.» 21 Gam majjum, to goɗɗo juroro himɓe, gam huune fu onon woodi. 22 Pol e Apollos e Piyer, ko woni der duuniyaaru, yonki e maayde, hanne e jaaŋo fu, onon woodi. 23 Onon, Almasiihu jey on, Almasiihu bo, Alla woodi ɗum.

4

Lilaaɓe Almasiihu

1 Min Pol e Appolos, daaree men hande gollantooɓe Almasiihu, yowanaaɓe haala Alla cuuɗiika. 2 Ko yiɗaa yi'ee dow yowaanaaɓe golle woni ɓe gaɗa golle ɗe ɓe jowanaa e hoolaare. 3 Mi faalaaka baa to on kiitake am, ɗum bo to woɓɓe hiitake am. Min e hoore am bo, mi hiitataako hoore am. 4 Baa to ɓerne am gaccaaki am, ɗum yiɗay wi'ugo mii poonnitiiɗo. Joomiraawo woni kiitotooɗo am. 5 Gam majjum, to on kiitee goɗɗo ko wakkati yottoo, keɗee faa Joomiraawo wara. Kanko wurtinta ko suuɗii der niwre, o hollita ko woni der ɓerɗe himɓe. Nyalaane majjum, moy fu heɓan yettoore kaananne mo to Alla.

6 Banniraaɓe, haalaaji ɗi batumi dow am e Apollos fu, gam mooɗon batumi ɗi. Men jiɗu nun tokkitoɗon koyɗe amen, golliron haala bi'uka to neɗɗo ƴartoo ko winnaa. To on mawnitoree janŋinoowo oo ɗo, jawoɗon oo to. 7 Den moy ɓurnu maa dow woɓɓe? Ume gooduɗaa ko a hokka ɗum bane? To laatake a hokka ɗum nun, ume waɗi go aa mawnitoroo ɗum hande a hokka ɗum bane?

8 On kaarii ko, on keɓii ko jawdi, on puɗɗii laamaago, men laamodaaki e mon! Kay, emen jiɗi laamoɗon, gam men laamodoo e mooɗon minon bo! 9 Gam eɗum nandi hande minon lilaaɓe, Alla laatinii men sakitiiɓe. O nandinii men hande hiitaaɓe waree, ko duuniyaaru e malaykaaɓe e himɓe e daara men. 10 Minon men kaaŋaama gam Almasiihu, amma onon oon goodi annal gam kawtal mon e Almasiihu. Minon men galaa semme, amma onon oon cemmiɗi. On teddinaaɓe, amma minon men jawaaɓe. 11 Faa e jooni, minon men dafaaɓe e ɗonɗaaɓe, funtu men goni, emen piyee, emen jiiloo toy fu. 12 Emen golloo e ko'e amen hande maayooɓe gam nyaannugo ko'e amen. To men jennaama, men barkiɗina, emen tooree emen munyi, 13 to men batanaama kalluka, men toonto geeta. Men laatake buuri duuniyaaru, e tuuni ni himɓe fu woppata.

14 Mi winnanay on gam mi sentina on, amma gam mi waggina on, hande sukaaɓe am yiɗaaɓe. 15 E nun fu, baa to oon goodi ekkitinooɓe ujune sappo der goonɗinki mon Almasiihu, on goodaa baabiraaɓe ɗuuɓɓe kan. Gam der kawtal mooɗon e Almasiihu, min on laatii baaba mooɗon diga e waaji linjiila. 16 Gam majjum mii eela on, yemminee am. 17 Kan waɗi lilumi Timote ɓiyam jiɗaaɗo to mooɗon, koolaaɗo der kawtal mum e Joomiraawo. O siwtoran on no tokkirmi Almasiihu, e ko baajotoomi nokku fu der eklesiyaaji.

18 E woodi mawnitiiɓe caka mooɗon, ɓee miiji mi warataa kade to mooɗon. 19 Amma ɓooyataa ko mi wara to mooɗon, to Joomiraawo e yiɗi. To mi warii, mi yiɗaa nanugo haala mawnitiiɓe ɓen tan, amma baawɗe maɓɓe. 20 Gam Laamaare Alla, hollitintaako e haala tan, amma e baawɗe. 21 Ume ɓuruɗon yiɗugo? Mi warida to mooɗon e sawru na? Naa e yidde e ɗiggere?

5

Ko sentinii caka goonɗinɓe Korintu

1 Men nanii huune centiniiɗum waɗii caka mooɗon. Iri majjum meeɗay ko waɗii baa caka heeferɓe. Men nanii gooto mooɗon e yiɗi debbo baaba mum! 2 Go oon juroro ɗum! Ko haanuno ɓerɗe mooɗon biisoo, burtinon gaɗuɗo iri baadi bonni nii caka mooɗon.

3 Min, mii woɗɗodii on e ɓannu, amma miilooji am e wondi e mon. Mi hiitake gaɗuɗo baadi ni hande mi na'on to mooɗon. 4 De kawritiɗon fu, hakkillo am e wondi e mooɗon, gaɗee ɗum ɗo e baawɗe Joomiraawo meeɗen Yeesu: 5 gattee neɗɗo on der juuɗe Seyɗan, gam suunooji ɓannu makko halka, amma yonki makko hisa der nyalaane garki Joomiraawo.

6 E gooŋa, on goodaa laawol juraago! On annaa no ƴuufinirɗum seɗɗa ƴuufinan conni peen laawaani fu na? 7 Laaɓinee ko'e mooɗon, ikkinee ƴuufinirɗum kiiɗɗum hakkune mooɗon, heɓa laatoɗon conni laawaani keyri, on galaa ƴuufinirɗum. Oon laaɓi ko, gam Almasiihu jawgiiri Paska meeɗen hiisaama. 8 Gam majjum, en nyaamee juulɗe Paska hinaa e ƴuufinirɗum kiiɗɗum ɗum hallande e ganyaani. Amma nyaamen ɗe e conni peen ni walaa ƴuufinirɗum, laatiini alaama laaɓal e gooŋa.

9 Mi winnaniino on der ɗerewol am bi'umi, to on kawtee e waɗooɓe jeenu. 10 Himɓe duuniyaaru jeenooɓe bane batananmi, to ɗum bo suunaaɓe, maa bo wuyɓe, to ɗum bo saafooɓe tooruuje, gam to kamɓe nun batananmi, doole sey burtoɗon duuniyaaru. 11 Ko binnumi woni, to on kawtee e goɗɗo noddeteeɗo goonɗinɗo, go emo laatii jeenoowo, to ɗum cuunaaɗo, maa bo caafoowo tooruuje, maa bo nyo'oowo himɓe, ɗum bo jaroowo bagi, to ɗum bo gujjo, baa nyaamɗe to on kawtee e iri makko.

12 Ume faalii am e hiitaago himɓe ɓe goonɗinay? Onon yowanaa hiitaago wonɓe caka mooɗon. 13 Himɓe ɓe goonɗinay, Alla nun hiitotoo ɗum. Gam e winnaa: «Burtinee neɗɗo kalluɗo caka mooɗon.»

6

Gaccontirgo hakkune goonɗinɓe

1 To goɗɗo mon e woodi haala gom e banniraawo mum, o suusan o yaara ka to hiitotooɓe ɓe duuniyaaru, ɓe goonɗinay, o acca himɓe Alla na? 2 E gooŋa on annaa no seniiɓe nun hiitoytoo himɓe duuniyaaru na? Den, to onon nun hiitoyto himɓe duuniyaaru, noy tampirɗon ko hiiti haalaaji petti? 3 On annaa enen nun hiitoyto malaykaaɓe na? Gam ume tampeten ko hiiti haalaaji goonki ki jooni? 4 Den, to haala gom waɗii caka mooɗon, himɓe ɓe eklesiya daaray goɗɗum cuɓoton ɓe kiitoo ka! 5 Mii bata ka gam centon! E gooŋa on goodaa mo hakkillo baa gooto caka mooɗon, baawoowo ko hiiti haala caka banniraaɓe na? 6 Goonɗinɗo e yaara goonɗinɗo bannu kiita to ɓe goonɗinay!

7 Maa to oon gaccontira, eɗum hollita no on tampii. Ume waɗi on jaɓataa gaɗaneɗon ko wooɗaa? Ume waɗi on munyantaa nyaameego amaana? 8 Amma onon, oon parkana woɓɓe, oon nyaama ɓe amaana, banniraaɓe mooɗon bo gaɗanton ɗum.

9 On annaa ɓe fonnitaaki naatataa der Laamaare Alla na? To on jammee ko'e mooɗon: Soɓuɓe, e saafooɓe tooruuje e jeenooɓe e luudiiɓe, 10 e wuyɓe e suunaaɓe e yarooɓe bagi, e nyo'ooɓe, e pasotooɓe, ɓe fu ɓe naatataa Laamaare Alla. 11 Woɓɓe mooɗon laatakeno hande non, amma jooni on lootaama, cenaɗon, on laatinaama foonnitiiɓe e baawɗe inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, e Ruuhu Alla meeɗen.

Teddiniree Alla ɓalli mooɗon

12 Oon bi'a, oon goodi laawol waɗugo huune fu. Gooŋa nun, amma huune fu bane nafata on. Mii woodi laawol waɗugo huune fu, amma mi nootataako mi laatoo jeyaaɗo majjum. 13 Oon bi'a, nyaamdu waɗaaka maa gam reedu, reedu bo gam nyaamdu. Gooŋa nun, amma Alla halkan ɗum ɗum fu ɗiɗum. Ɓannu ɓii aadama tagaaka gam waɗugo jeenu, ŋol laatani nun Joomiraawo, Joomiraawo bo gam maggol. 14 Hande nun, Alla pintinɗo Joomiraawo meeɗen e maayde, fintinan en enen bo e baawɗe mum.

15 E gooŋa, on annaa ɓalli mooɗon laati nun jokkulal gootal der ɓannu Almasiihu na? Den, e haani mi etta jokkulal Almasiihu mi laatina jokkulal jeenoowo na? Waɗataako! 16 E gooŋa on annaa kawtuɗo e debbo jeenoowo fu, laatake ɓannu gootol e makko na? E winnaa: «Ɓe fu ɗiɗo, ɓe laatoto ɓannu gootol.» 17 Amma kawtuɗo e Joomiraawo laatoto ruuhu gootu e makko.

18 Boɗɗodee haala jeenu fu. Hakke ɗe neɗɗo waɗata fu, meemataa ɓannu mum, amma gaɗuɗo jeenu, waɗii hakke der ɓannu mum. 19 On annaa ɓalli mooɗon laati nun suudu Ruuhu Ceniiɗo gonɗo der mooɗon, mo Alla hokki on na? On jeyaa ko'e mooɗon, 20 gam Alla soodirii on e huune tedduɗum. Gam majjum, teddinee mo e ɓalli mooɗon.

7

Toonti ƴanɗe dow teegal

1 Jooni kan mii yiɗi toontaago on ƴanɗe ɗe binnanɗon am. E gooŋa, e ɗum wooɗi to gorko meemay debbo. 2 Amma, gam to on gonee der jeenu, e haani gorko fu e woodi debbo mum, debbo moy fu bo, e woodi gorko mum. 3 Gorko huntana debbo haaje mum, debbo bo hande nun. 4 Debbo jeyaa ɓannu mum, gorum jey ŋol. Gorko bo hande non, jeyaa ɓannu mum, debbo mum jey ŋol. 5 To on calontiree dow kawtal ɓalli mooɗon, sey to on nannantiri dow majjum der wakkati seɗɗa gam du'aago. Ɓaawo majjum, kawtee kade gam to Seyɗan jarboo on dow tampere jogaago ko'e mon.

6 Ka batumi on ɗo, doole bane, saawari nun. 7 Mii yiɗi himɓe fu laatoo hande am, amma moy fu bane Alla hokki ɗum. Moy fu e dokkal muuɗum non, oo ɗo hande nii, oya bo hande nun.

8 Mii yiɗi wi'ugo ɓe ɓaŋay e ɓe ɓaŋaaka, e gowniiɓe, eɗum wooɗi ɓe jooɗoo hande am. 9 Amma to ɓe baawataa ko jogii ko'e maɓɓe, ɓe ɓaŋontira. Ɓaŋontirgo e ɓuri wonaago der suunooji.

10 Ɓaŋontirɓe, mii hokka ɓe dooka, to am bane ka ƴiwi, amma to Joomiraawo: debbo haanay saloo gorum. 11 To o salake bo, sey o jooɗoo nun nun, maa bo o naara e goriiko. Nunnun gorko bo, haanay seera debbo mum.

12 Amma dow horiiɓe, min nun batata kaa ɗo, Joomiraawo bane. To goonɗinɗo e woodi debbo mo goonɗinay, go debbo on nootii wondugo e makko, to o seeru mo. 13 Non non nun bo, to debbo goonɗinɗo e woodi gorko mo goonɗinay, to gorko on nootake wondugo e makko, to o saloo mo. 14 Gam gorko mo goonɗinay senaama gam debbo mum, nun bo debbo mo goonɗinay senaama gam gorko mum. To hinaa nun, ɓiɓɓe maɓɓe laatataako seniiɓe, nani bo ɓee ceniiɓe. 15 Amma mo goonɗinay, to e yiɗi seerugo goonɗinɗo, o seera. Den fu goonɗinɗo, debbo, to ɗum bo gorko, doolaaka jooɗoo der teegal mum, Alla noddu en nun gam gonoɗen der jam. 16 Debbo, aa anni naa a hisinan gorko maa na, nun bo gorko, aa anni naa a hisinan debbo maa na?

Moy fu wonoo hande no Joomiraawo noddiri ɗum

17 To non, moy fu wonoo hande no Joomiraawo hokkiri ɗum, moy fu wonoo der goonki ki wonuno go Alla nodda ɗum. Kanjum umuranmi der eklesiyaaji fu. 18 Juulniiɗo go Alla noddi ɗum, wonoroo nun nun, mo juulnaakino bo go Alla noddi ɗum, wonoroo nun nun. 19 Juulnaago e dullere juulnaago fu, laataaki goɗɗum, sey tokkugo umurooje Alla. 20 Moy fu wonoro hande no laatinoo go Alla nodda ɗum. 21 To jeyaaɗo nun laatinoɗaa go Alla noddu maa, taa accu ɗum ɓillee. Amma to a heɓii laawol no dimɗirtaa, taa yeeba ɗum. 22 Gam jeyaaɗo mo Joomiraawo noddi, laatake dimo gam Joomiraawo. Dimo mo Alla noddi bo, laatake jeyaaɗo Almasiihu. 23 On coodiraama e huune ko teddi. Gam majjum, to on laatinee ko'e mon jeyaaɓe himɓe. 24 Banniraaɓe, moy fu wonoro yeeso Alla, hande no laatinoo go o noddee.

Ɓaŋugo ɗum bo jooɗaago nun nun

25 Dow himɓe ɓe meeɗay ɓaŋugo, ɗum bo ɓaŋeego, mi woodaa umuroore gom ƴiwne to Joomiraawo, amma mi batan ko miilumi, min mo Joomiraawo yurmii, waɗimmi koolaaɗo. 26 Mii miila to neɗɗo wonake non, ɗum ɓuran wooɗugo, sabbu tooraaji ɗi jooni. 27 Ɓaŋuɗo, to seeru, mo ɓaŋay bo to daartu ɓaŋugo. 28 Amma ɓaŋuɗo waɗay gacce, gatol bo to ɓaŋaama, waɗay gacce. Amma annee no ɓaŋuɓe e woodi ɓillaaje der goonki mum. Kanji bo woni mi yiɗanaa on. 29 Banniraaɓe, ko jiɗum batugo on nani: Wakkati juutaa, gam majjum, ɓaŋuɓe laatoo hande ɓe ɓaŋay, 30 wullooɓe laatoo hande ɓe bullataa, seyotooɓe waɗa hande ɓe ceyataako, soodooɓe bo waɗa hande ɓe goodaa goɗɗum, 31 seyortooɓe jawdi duuniyaaru, wonoo hande ɓe ceyataako, gam duuniyaaru nuu ɗo faanake heennyugo.

32 Ko jiɗumi woni, burtoɗon e sugullaaji. Mo ɓaŋay e hiinnitano golle Joomiraawo, ko fottanta Joomiraawo tan o dartata. 33 Amma ɓaŋuɗo, hakkillo mum, to kujje duuniyaaru wonoto, ko welata debbo makko o dartata, 34 hakkillo joomum seennake. Hande non bo, mo ɓaŋaaka, hakkillo mum to kujje Joomiraawo wonoto, gam ɓannu e yonki makko fu laatoo ko senaa. Amma ɓaŋuɗo, hakkillo mum to kujje duuniyaaru wonoto, ko welata goriiko o dartata.

35 Mi batay ka, gam mi fergina on, amma gam wallugo on batanmi ka. Mii yiɗi gonoɗon der goonki kaanuki, tokkoɗon bo Joomiraawo e ɓerɗe goote.

36 To goɗɗo e woodi ɗaɓɓere mum, go o yiɗaa sentingo mo diga o ɓaŋay mo, o waɗa ko o yiɗi. O ɓaŋa mo, o farkay to o ɓaŋii mo. 37 Amma to gorko waɗi niiya der ɓerne mum, hinaa e doole, laatoo bo o waawan ko jogii hoore makko, o ɓaŋay, o waɗii ko wooɗi. 38 Ɓaŋuɗo ɗaɓɓere mum waɗii ko wooɗi, amma mo ɓaŋay mo, waɗii ko ɓuri wooɗugo.

39 Debbo ɓaŋaaɗo laati nun kaɓɓaaɗo to goriiko e wuuri. Amma to goriiko wuuraa, o rinɗii, o waawan ko etti mo o yiɗi fu, amma tawee der laawol Joomiraawo nun. 40 Dow miilo am, to debbo jooɗake ɓaŋaaka, o ɓuran heɓugo seyo. Miilooji am nun batanmi ɗon, mii miila bo mii woodi Ruuhu Alla.

8

Toonti ƴanɗe dow tew caafiranaaɗum tooruuje

1 Jooni faa mi toontoo ƴanɗe mooɗon dow tew caafiranaaɗum tooruuje. Gooŋa nun, en fu, een goodi annal. Annal e wadda manŋu hoore, amma yidde woni ko yaarata eklesiya yeeso. 2 Neɗɗo miijuɗo e anni, joomum annaa taw no haani anniree. 3 Amma neɗɗo fu jiɗuɗo Alla, Alla e anni ɗum.

4 Dow ƴakkugo tew caafiranaaɗum tooruuje, een anni tooruure laataaki goɗɗum der duuniyaaru, Alla gooto tan woni. 5 Himɓe e saafa tooruuje ɗe dow e ɗe ley. E gooŋa, saafeteeɓe ɗuuɓɓe e wi'eteeɓe joomiraaɓe ɗuuɓɓe na'on. 6 Amma e nun fu, enen kan, Alla gooto tan woni, Baaba taguɗo huune fu, mo gam mum buuruɗen. Kade bo Joomiraawo gooto tan woni, Yeesu Almasiihu mo huune fu laatorii e mum, e mo gam mum keɓuɗen yonki.

7 Amma himɓe fu bane anni gooŋa kaa ɗon. Woɓɓe woowunooɓe tooruuje, e ƴakka tew caafiranaaɗum tooruuje, go miilooji ɓerɗe maɓɓe tampuɗi e hiitoo ɓe. 8 Nyaamdu ɓeydantaa en goɗɗum to Alla. To en nyaamii, ɗum nafataa en goɗɗum, to en nyaamay bo, ɗum ɓuytataa en goɗɗum.

9 Amma kakkilee to dimaaku mooɗon doƴƴa ɓe goonɗinki mum semmiɗaa. 10 An gooduɗo annal, to goɗɗo yi'ii maa aa nyaama to tooruure saafetee, hakkillo makko tampuŋo hokkan mo o nyaama kanko bo. Den fu, der cuuɗiiɗum ɓerne makko, nafa caafiranaaka tooruure bane o nyaami na? 11 Den banniraawo tampuɗo halkan gam annal maa, kanko mo Almasiihu maayi gam muuɗum halka gam annal maa. 12 To oon gaɗa hakke dow banniraaɓe mooɗon ɓe goonɗinki mum semmiɗay hande nun, oon nawna miilooji ɓerɗe maɓɓe, hakke nun gaɗoton ɗon dow Almasiihu. 13 Gam majjum to nyaamdu nun doƴƴata banniraawo am, mi ƴakkataa kade tew abada, gam to mi doƴƴu mo.

9

Ko haanani lilaaɗo

1 Mi jeyaa hoore am na? Mi laataaki lilaaɗo na? Mi yi'ay Joomiraawo meeɗen Yeesu na? Diga golle ɗe gollaniimi Joomiraawo bane goonɗinirɗon na? 2 Baa to woɓɓe daaray am hande lilaaɗo, to mooɗon kan, mi lilaaɗo nun, gam onon laati ko hollitinta no Joomiraawo nun lilimmi.

3 Daa ko bi'anmi yiɗuɓe gaccaago am: 4 Men kaanaa nyaamugo e yarugo der golle amen na? 5 Men kaanaa woositaago e rewɓe goonɗinɓe hande no lilaaɓe woɓɓe, e miiraaɓe Joomiraawo, e Kefas waɗata na? 6 Min e Barnabbas tan nun haani golloo gam nyaannugo ko'e amen na? 7 Soogeeru nuye haɓata konu e nyaanna hoore mum bo? Demoowo moy woni mo nyaamataa ɓiɓɓe gesa mum? Moy woni duroowo mo yarataa kosam darne mum?

8 Ka batanmi ɗo, dow miilooji himɓe bane ɗum ƴiwi, tawreeta bo batii ɗum. 9 E winnaa der tawreeta: «Taa haɓɓu hunnuko gaari gollotooni der nafa.» Ga'i demooji nun Alla batani ka na? 10 E gooŋa enen bane batanaa ka na? Enen nun batanaa haala ka, gam demoowo e duggoowo fu waɗa golle muuɗum e miiliri heɓugo geɗu mum. 11 Men aawii der mooɗon kujje ruuhunkeeje. To men duggii jawdi ni gooduɗon, ko mawni nun na? 12 To woɓɓe e woodi laawol dow mooɗon, minon, men ɓuraa ɓe woodugo ŋol na?

Amma minon, men nafitoraaki baawɗe amen. Men munyanii huune fu gam to men paddoo linjiila Almasiihu yahugo yeeso. 13 E gooŋa, on annaa gollotooɓe der suudu Alla e heɓa nyaamdu mum der ko sakketee na? On annaa bo no gollotooɓe der wuuɗirde sadakaaji, der ɗon nun heɓata geɗu mum na? 14 Hande non bo, Joomiraawo batii waajotooɓe linjiila, heɓa nyaamdu mum diga waaji linjiila.

15 Amma min, mi nafitoraaki kujje ɗee fu, to mi winnii ka bo, gam mi heɓa ɗe bane. Gomma mi maaya, mi nootataako goɗɗo haɗanmi juraago dow majjum. 16 Gam waajaago linjiila laatanaaki am juro, doole nun mi waajoo ka. Bone woodanimmi to mi waajaaki ka! 17 To e anniya ɓerne am nun gaɗiranmi golle ɗen, mi heɓan riiba am. Amma min bane suɓi, mi yowana ɗe nun. 18 Den fu, ume woni riiba am? Riiba am woni waajaago linjiila hinaa gam joddi. Mi dartay nafitoraago ko haani mi heɓa gam gollal ŋal.

19 Mii dimo dow himɓe fu, amma mi laatinii hoore am jaggantooɗo himɓe fu, gam mi heɓana Almasiihu ɗuuɓɓe maɓɓe. 20 To mi na'on caka Yahuduuɓe, mi waɗa hoore am hande Yahuduujo, gam mi heɓa ɓe. To mi yahii to tokkuɓe tawreeta, mii waɗa hoore am hande tokkuɗo tawreeta, gam mi heɓa ɓe, baa to mi tokkay tawreeta. 21 Hande nun bo to mi yahii to ɓe annaa tawreeta, mii waɗa hoore am hande mo annaa tawreeta, gam mi heɓa ɓe, ɗum yiɗay wi'ugo mi tokkay tawreeta Alla, gam der umuroore Almasiihu gonumi. 22 To mi yahii to goonɗinɓe tampuɓe, mii waɗa hoore am hande tampuɗo, gam mi heɓa ɓe. Walaa fu no mi laatinay hoore am dow himɓe fu gam mi hisinira woɓɓe maɓɓe, baa no waɗi fu. 23 Ɗum fu, mi waɗii ɗum gam linjiila, gam mi heɓa geɗu am der barke makka.

24 E gooŋa, on annaa himɓe fu nun doggata der jayri, to waɗooɓe daɗontiro doggata na? Amma e non fu, gooto maɓɓe tan nun heɓata ko resaa on. Gam majjum, doggee gam keɓal. 25 Jiɗɗo daɗugo der doggudu fu, sey elta ɓannu mum der huune fu. Kamɓe, ɓee gaɗa ɗum gam heɓugo keɓal meetalol ɗayloowol, amma enen, een tammi heɓugo meetalol ŋol ɗaylataa. 26 Gam majjum to emi dogga, gam baanji bane dogganmi, to emi lukka bo, dow hennu bane lukkanmi. 27 Amma mii gollina ɓannu am e naawɗum faa mi jaaloo ŋol, gam mii hula mi dulla heɓugo yetteego ɓaawo baajiimi woɓɓe linjiila.

10

To on caafee tooruuje

1 Banniraaɓe, mii yiɗi paamon ɗum ɗo: ɓaawo no kaakiraaɓe meeɗen wurtii Misira, der wakkati Muusa, ɓe fu ɓe gonake ley duulere ardanii ne ɓe, ɓe fu bo, ɓe jolii maayo. 2 Ɓe fu ɓe gaɗanaama batisi der duulere e der maayo sabbu kawtal maɓɓe e Muusa. 3 Kade bo, ɓe fu ɓe nyaamii nyaamdu ruuhunkewol gootol, 4 ɓe fu ɓe jarii jaram ruuhunkejam gootam, burtiiɗam e tepaare ruuhunkeere, jaadannoore e maɓɓe. Tepaare nen woni Almasiihu. 5 Amma e non fu, ɗuuɓɓe maɓɓe, Alla yerdaaki ɗum. Ɓe baraama der ladde.

6 Huune ɗum fu, laatanake en misaalu gam to en tokkee jiɗaaɗi yonki meeɗen, hande no maɓɓe. 7 To on laatee saafooɓe tooruuje hande no woɓɓe maɓɓe waɗi, hande no winnaa: «Himɓe jooɗii nyaami yari, den ɓe ummii gam ɓe pija fijo jaayŋo.» 8 To on naatee jeenu hande no woɓɓe maɓɓe waɗi. Faa himɓe ujune laso e tato maayi nyalaane woore. 9 To on jarbee Joomiraawo hande no woɓɓe maɓɓe waɗi, ko bolle halki ɓe. 10 To on dumbitee hande no woɓɓe maɓɓe waɗi, go malaykaajo maayde halki ɓe.

11 Huune ɗum fu, tawii ɓe gam keɓen misaalu. Ɗum winnaama bo gam keɓen hakkillo, enen wonuɓe der wakkatiiji cakitiiɗi. 12 Gam majjum, miiluɗo e darii fu, waɗa hakkillo to yanu. 13 Jarbeeji walaa ɗi keɓuɗon, ɗi woɓɓe heɓayno. Alla e laatii koolaaɗo, o accataa jarbeɗon ɓura semme mon. To ɗi garii bo, o hokkan on laawol no munyirton, e no burtortoɗon e majji.

14 Gam majjum, banniraaɓe am yiɗaaɓe, boɗɗodee caafol tooruuje. 15 Mii badda on hande wooduɓe hakkillo, onon e ko'e mooɗon biɗitee ko batumi. 16 Jarirgel hiraane seniine ŋel jetteten Alla gam mum, ŋel hollitintaa en kawtii e ƴiiƴam Almasiihu na? Peen ceenneten een nyaama, ŋa hollitintaa en kawtii e ɓannu Almasiihu na? 17 Peen ŋan laati nun goota, nun nun enen bo, no ɗuuɗirɗen fu, en laati nun ɓannu gooton, gam en fu, een keɓa geɗu meeɗen e peen goota ŋan.

18 Daaree Isira'iilaaɓe: himɓe maɓɓe nyaamooɓe sadakaaji cakkanaaɗi Alla, ɓe goodaa kawtal e Alla cakkanteeɗo sadakaaji ɗin na? 19 Ko jiɗum wi'ugo woni: Tooruure e tew ko ne saafiranaa e laatii goɗɗum? Aawo! 20 Amma, ko heeferɓe saafirta, ginnaaji ɓe caafanta ɗum, Alla bane. Nani bo mi yiɗaa oon goodi kawtal e ginnaaji. 21 On baawataa ko yariri jarirgel Joomiraawo, jariron bo ŋel ginnaaji, on baawataa ko nyaamidi e Joomiraawo, nyaamidon e ginnaaji bo. 22 Naa en jiɗu nun ummingo nawniraagu Joomiraawo? Een ɓuri mo semme na?

Teddinee Alla der huune fu

23 Gooŋa nun: «Huune fu e dagii». Amma huune fu bane nafata. «Huune fu e dagii,» amma huune fu bane yaarata eklesiya yeeso. 24 To goɗɗo mooɗon daartu ko nafata ɗum kan tan, amma ko nafata woɓɓe bo.

25 Ko sippetee der luumo fu, on baawan ko nyaami ɗum, to on daartee annugo to ɗum ƴiwi, gam ɓerɗe mon e gaccoo on. 26 Gam: «Leydi e ko woni e mayri fu, Joomiraawo jey.»

27 To mo goonɗinay noddinii on nyaamɗe, go nootiɗon noddoore makko, nyaamee ko o resani on fu e jam, to on biɗitee ɗum gam ɓerɗe mooɗon e gaccoo on. 28 Amma to goɗɗo wi'ii on: «Tew ɗum ɗo caafiranaaɗum tooruure nun,» den kan, to on nyaamee gam sabbu ceedinɗo on, e gam sabbu cuuɗiiɗum ɓerne. 29 Mi batantaa ɗo miilooji ɓerɗe mon, amma ɗi oya. E gooŋa, gam ume miilooji ɓerne goɗɗo hiitotoo dimaaku am? 30 To mi yettii Alla dow nyaamdu am, gam ume gacceteemi dow nyaamdu nu jettumi Alla gam mum?

31 Gam majjum, on nyaaman nun, on jaran nun, ko gaɗoton fu de, gaɗee ɗum gam teddinon Alla. 32 To on laatanee Yahuduuɓe e Yunaninkeeɓe e eklesiya Alla fergere. 33 Laatee hande am, gam dow huune fu, mii darta fottango himɓe fu, mi dartataa ko nafatammi min tan, ko nafata himɓe fu dartanmi, gam ɓe kisa.

11

1 Yemminee am hande no min e hoore am yemminiranmi Almasiihu.

Ekkkitinol dow fiilaago

2 Mii yetta on gam oon ciwtorammi wakkati fu, e kade bo gam oon joggii ekkitinooje hande no ekkitinirmi on. 3 Mii yiɗi bo paamon no Almasiihu nun woni hooreejo dow gorko fu, gorko bo woni hooreejo dow debbo, Alla bo woni hooreejo Almasiihu. 4 To gorko e du'oo, ɗum bo e waɗa annabaaku, go e suddii hoore mum, o teddinay hooreejo makko. 5 Amma to debbo kan e du'oo, ɗum bo e waɗa annabaaku, go fiilaaki, o teddinay hooreejo makko, oo nandi e pemmiiɗo laaɓune. 6 Gam to debbo fiilaaki, sey o hesa gaasa makko. Amma to hesugo gaasa, ɗum bo femmugo ka e sentinoo mo, den fu, o fiiloo. 7 Gorko haanay sudda hoore mum gam o laati nun nandi Alla e tedduŋal mum. Amma debbo, laati nun tedduŋal gorko. 8 Gam gorko bane ƴiwi e debbo, debbo nun ƴiwi e gorko, 9 gorko bane tagaa gam debbo, debbo nun tagaa gam gorko. 10 Gam daliila malaykaaɓe, debbo fiiloo gam hollita baawɗe mum. 11 Hande no Joomiraawo resiri, debbo wonataako to gorko walaa, gorko bo wonataako to debbo walaa. 12 Gam hande no debbo ƴiwiri e gorko, non non nun gorko bo rimiraa e debbo. Amma ɗum fu, to Alla ɗum ƴiwi.

13 Miilee onon e ko'e mooɗon: E wooɗi debbo e du'oo, o fiilaaki na? 14 Tawaaŋal hollataa to gorko yoofitii gaasa mum, femmay ka, eɗum sentinii na? 15 Amma to debbo, tedduŋal muuɗum nun, gam o hokkaama gaasa juutuka hande fiilaanu. 16 Jiɗɗo yeddugo ka fu, baa minon, baa eklesiya Alla, en goodaa tawaaŋal ŋal ɗon.

Hiraane Joomiraawo seniine

17 Woodi ko jiɗum batugo on kade dow haala no kawritirton. Dow majjum mi waawataa ko mani on, gam no kawritirton laataaki gam yaarugo on yeeso, amma gam wittingo on ɓaawo. 18 Taw, mi nanii to on kawtii, hunnuko wooto walaa hakkune mon, mi hoolake bo haala kan gokka mum, gooŋa nun. 19 Haani du ceenniigu laatoo caka mooɗon, gam heɓa gooŋaaɓe wurtoo e mooɗon. 20 To on kawritii, hiraane Joomiraawo bane nyaamoton. 21 Gam to on kawritii oon nyaama, moy mooɗon fu, e yawɗanoo nyaamugo nafa mum, den tawaa woɓɓe e rafaa, woɓɓe bo bagi e doƴƴi ɗum. 22 E gooŋa on goodaa cuuɗi to haani nyaamon, jaron na? Naa on jawu nun eklesiya Alla? On jiɗu nun sentingo talakaaɓe na? Ume bi'anmi on? Mi yetta on na? Mi waawataa ko yetti on dow majjum.

23 Min, diga Joomiraawo nun keɓumi ko jottimmi on: Jemmaare ne der muuɗum Joomiraawo meeɗen Yeesu jammaa, o etti peen, 24 o yetti Alla, o ŋappiti ŋa, o wi'i: Ɗum ɗo woni ɓannu am kokkaaŋol gam mooɗon. Gaɗee ɗum, oon ciwtorirammi. 25 No ɓe keennyi, o etti jarirgel innabojam, o wi'i: Jarirgel ŋel woni alkawal kesal tabbitiniraaŋal e ƴiiƴam am. De jaroton ɗam fu, jaree ɗam, oon ciwtorirammi. 26 De nyaamoton peen oon jara der jarirgel ŋel fu, oon baajoo wa ɗon haala maayde Joomiraawo faa de o wittoy.

27 Gam majjum, neɗɗo fu ƴakkuɗo peen, yariri jarirgel Joomiraawo hande no haaniray, waɗii hakke dow ɓannu Joomiraawo e ƴiiƴam mum. 28 Gam majjum, moy fu wiɗitoo hoore mum go ƴakka peen, yara bo der jarirgel ŋel. 29 Gam neɗɗo ƴakkuɗo peen, yari der jarirgel ŋel, go suttontiray ko woni ɓannu Joomiraawo, o fooɗanan hoore makko kiita diga nyaamɗe e jarɗe makko. 30 Gam majjum waɗi ko ɗuuɓɓe mooɗon laatii nyawɓe e moofiɗinɓe, ɗuuɓɓe bo maayi. 31 To en biɗitake ko'e meeɗen, en kiitataake. 32 Amma Joomiraawo e hiitoo en gam o elta en, wara doƴƴideɗen kiita e himɓe duuniyaaru.

33 To non, banniraaɓe am, to on kawritii gam nyaamon hiraane Joomiraawo, keɗontiree. 34 To woodi e mooɗon mo rafo waɗata, joomum nyaama diga wuro mum, gam to kawtal mooɗon waddana on kiita. Dow ko horii fu, to mi warii, mi laaɓinanan on ɗum.

12

Dokke Ruuhu Ceniiɗo

1 Banniraaɓe, dow haala dokke Ruuhu Ceniiɗo hokkata, mi yiɗaa dullon annal dow mum. 2 Ciwtoree, den ko on goonɗinayno, on pooɗeno far to tooruuje muume. 3 Gam majjum waɗi ko mii yiɗi paamon ɗum ɗo. Walaa bi'oowo Yeesu laati nun naalaaɗo to Ruuhu Alla o batirta ka, kade bo walaa bi'oowo Yeesu laati nun Joomiraawo to joomum woodaa Ruuhu Ceniiɗo.

4 Dokke Ruuhu Ceniiɗo feere feereeje nun woni, amma Ruuhu on gooto nun. 5 Golle feere feereeje nun woni, amma Joomiraawo majje laati nun gooto. 6 Baawal golle feere feereeje nun woni, amma Alla gooto on waɗata huune fu der moy fu. 7 Moy fu heɓii kokkal kollitoowal baawɗe Ruuhu, nafoowal himɓe fu. 8 Ruuhu hokkata oo ɗo dokkal batugo e hakkillo, o hokka oo to dokkal batugo e annal. Ruuhu gooto on waɗata ɗum. 9 Kanko on hokkata oo ɗo goonɗinki, oo to nyawtugo nyawɓe, 10 o hokka oo ɗo baawɗe waɗugo haaynaareeji, oo to baawɗe waɗugo annabaaku, oo ɗo baawɗe annitingo ko warata diga Ruuhu, oo to baawɗe batugo e ɗelle Ruuhu, goɗɗo bo o hokka ɗum baawɗe nantingo ɗelle ɗen. 11 Ruuhu gooto on tan waɗata ɗum ɗon fu, o seennirana moy fu dokkal hande no o yiɗiri.

Jokkule ɗuuɗɗe der ɓannu gootol

12 Hande no ɓannu laatorii gootol baa no jokkule ɗuuɗɗe ŋol woodi, nun bo, jokkule ɗuuɗɗe laatorii ɓannu gootol. Non Almasiihu bo wa'i. 13 Gam en fu, en keɓii batisi diga e Ruuhu gooto gam laatoɗen ɓannu gootol, Yahuduuɓe e Yunaninkeeɓe, maccuɓe e rimɓe, en fu en jarinaama Ruuhu gooto on.

14 Ɓannu neɗɗo laataaki jokkulal gootal, amma jokkule ɗuuɗɗe. 15 To koyŋal wi'i: «No mi junŋo bane, mi jeyaaka e ɓannu,» e nun fu ŋal jeyaaka e ɓannu na? 16 Naa to nowru wi'i: «No mi laataaki itere, mi jeyaaka e ɓannu,» ɗum haɗan ne jeyeego e ɓannu na? 17 To jokkule ɓannu fu laatake gite, noy neɗɗo nanirta? Naa to ɗe fu ɗe laatake nowru, noy neɗɗo luuttirta? 18 Amma, Alla resii jokkulal baaŋale fu der ɓannu, hande no o yiɗiri. 19 To jokkule fu laatakeno gootal, noy ɓannu laatotonoo? 20 E gooŋa, jokkule e ɗuuɗi, amma ɗe fu, ɗe laati nun ɓannu gootol.

21 Itere waawataa ko wi'i junŋo: «Mi woodaa haaje maa». Hoore bo waawataa ko wi'i koyɗe: «Mi woodaa haaje mooɗon». 22 Amma, jokkule ɓannu daaraaɗe e ɓuri tampugo, kanje bo ɗee nafa. 23 Jokkule ɗe daareten walaa tedduŋal, kanje ɓuruɗen teddingo. Jokkule ɗe centirten bo kanje ɓuruɗen hakkilango. 24 Jokkule meeɗen goɗɗe en kaajaaka hakkilango ɗum. Alla hawtii jokkule fu, hokki ɓuruɗe faanɗugo, tedduŋal, 25 gam to ceennirgu waɗu der ɓannu, o acci jokkule fu e wallontira hakkune mum. 26 To jokkulal gootal e naawee, ɗe fu ɗe nana naawɗum e maggal. To jokkulal gootal teddinaama, ɗe fu ɗe maata welwelo e maggal.

27 Onon, on laati nun ɓannu Almasiihu, moy mooɗon fu laati nun jokkulal ɓannu makko. 28 Hande nun Alla resiri himɓe der eklesiya mum. Aran, lilaaɓe, ɗiɗawre annabiiɓe, tatawre janŋinooɓe, ɓaawo majjum waɗooɓe haaynaareeji, e nyawtooɓe nyawɓe, e faabotooɓe, e ardiiɓe, e batooɓe ɗelle Ruuhu. 29 Himɓe ɓen fu laati nun lilaaɓe na? Naa ɓe fu ɓee annabiiɓe nun? Naa ɓe fu ɓee janŋinooɓe nun? Himɓe fu nun waɗata haaynaareeji na? 30 Himɓe fu bane hokkaa baawɗe nyawtugo nyawɓe, ɓe fu bane hokkaa baawɗe batugo e ɗelle Ruuhu, ɓe fu bane bo hokkaa baawɗe nantingo ɗelle ɗen. 31 To non, tinnee daartee dokke ɓuruɗe nafugo. Jooni mi hollan on laawol ɓurŋol wooɗugo.

13

Yidde

1 Baa to mii waawi batugo ɗelle himɓe e ɗelle malaykaaɓe fu, to mi walaa yidde, mi laati nun hande lenŋuru piyeteenu, ɗum bo hande rimmo baggu. 2 To Alla hokkii am dokkal waɗugo annabaaku, to mi heɓii annal dow siiriiji e dow huune fu, ɗum bo to mii woodi goonɗinki faa mi sottina baalle, amma mi woodaa yidde, mi laataaki goɗɗum. 3 Baa to mi hokkii jawdi am fu talakaaɓe, mi sakka ɓannu am bo wuuɗee yiite, to mi woodaa yidde, ɗum nafataa am.

4 Gooduɗo yidde e woodi munyal, nee hebbi neɗɗaaku. Yidde walaa nawniraagu, ne jurataako, ne woodaa manŋu hoore. 5 Gooduɗo yidde waɗataa ko sentinii, o dartataa ko nafata mo tan, o monnortaako goɗɗo, o jogataako hallande. 6 Gooduɗo yidde seyortaako ko halli, amma e seyoroo gooŋa. 7 Oo yaafoo huune fu, oo hoolo huune fu, oo heɗoo Alla der ko waroyta, oo munyana huune fu.

8 Yidde heennyataa faa abada. Annabaaku heennyan, batugo e ɗelle feere feereeje heennyan, annal bo heennyan. 9 Annal meeɗen laaɓidaa, annabaaku meeɗen bo laaɓidaa. 10 Amma to huune fu laaɓinaama, ko laaɓaa fu majjitan.

11 No laatinoomi suka, mi batii hande suka, mi miijono hande suka, jiiɗe am bo hande jiiɗe suka. Amma no mawnumi, mi accii golle sukaaku. 12 Jooni en ji'ataa taw huune fu e laaɓal, ɗum nandi hande daanorgal niɓɓuŋal nun daanortoɗen. Amma wakkati waraan, en ji'an e gite meeɗen deydey. Jooni taw annal am laaɓay, amma wakkati waraan de annanmi faa laaɓa, hande no Alla annirimmi.

13 Den, huune tati woni ko tabitii, goonɗingo, e heɗaago moƴƴere Alla, e yidde. Amma yidde ɓuri ɗum ɗum fu mawnugo.

14

Gollirgo dokke Ruuhu Ceniiɗo

1 To non, daartee yidde. Daartee bo dokke Ruuhu Ceniiɗo, hakko du dokkal annabaaku. 2 Batoowo e ɗelle Ruuhu, Alla nun joomum baddata, himɓe bane. Gam goɗɗo faamataa ka o batata, Ruuhu nun hokkata mo haalaaji Alla cuuɗiiɗi. 3 Amma gaɗoowo annabaaku wallan nun woɓɓe mawnugo der goonɗinki, e tiiɗina ɓe, e hokka ɓe semme. 4 Batoowo e ɗelle Ruuhu, semmiɗinan nun goonɗinki mum, gaɗoowo annabaaku bo e walla eklesiya yahugo yeeso.

5 Mii yiɗi on fu baton e ɗelle Ruuhu, amma ko ɓurumi yiɗugo woni, gaɗon annabaaku. Gaɗoowo annabaaku e ɓuri batoowo e ɗelle Ruuhu, gam batoowo e ɗelle Ruuhu mawnintaa eklesiya to jottinoowo ɗe walaa. 6 Banniraaɓe, hande jon bi'en, mi wara to mooɗon, mi yanta baddirgo on e ɗelle Ruuhu tan, laatoo mi janŋinay on ko Alla hollitimmi, mi waddanay on bo annal kesal, mi ekkitinay on bo, ume nafanmi on?

7 Daaree ji'en, baa huune jimirɗum, hande jon fuuraanu ɗum bo moolooru. To puuroowo fuuraanu, ɗum bo piyoowo moolooru fiyay hande no haaniri, moy tintotoo ko fuuretee ɗum bo ko fiyetee? 8 Naa moy siriyanto konu to puuroowo walaldu konu fuuray hande no haani? 9 Hande non onon bo, to haala mooɗon laaɓay, moy faamata ko jiɗɗon wi'ugo? On boppii haala mooɗon! 10 Ɗelle ɗuuɗɗe nun woni der duuniyaaru nu, ɗe fu, ɗee goodi ko ɗe bi'ata. 11 Amma to goɗɗo baddii am e ɗenŋal ŋal mi nanataa, mi laatake janano makko, kanko bo o laatake janano am. 12 Hande non, onon bo, no oon tinnii daartugo dokke Ruuhu, daartee aran dokke puy, jaarooje eklesiya yeeso.

13 Gam majjum, batoowo e ɗelle Ruuhu fu, eela Alla walla ɗum nantingo ɗe. 14 Gam to mii du'oo e ɗenŋal Ruuhu, ruuhu am e du'oo, amma hakkillo am gollataako. 15 Den, noy gaɗanmi? Mi du'oto e ruuhu am, mi du'oto bo e hakkillo am. Mi yiman e ruuhu am, mi yiman bo e hakkillo am. 16 To hinaa nun, to aa yetta Alla e ruuhu, noy tawaaɗo caka hettiniiɓe, mo annaa ɗum, waawirta ko wi'i «aami» to a yettidii? Gam joomum nanataa ko batataa. 17 Baa to yettoore maa e wooɗi hande noy, ɗum mawnintaa goonɗinki joomum.

18 Mii yetta Alla gam mii ɓuri on, on fu batugo e ɗelle Ruuhu. 19 Amma der eklesiya, mii ɓuri yiɗugo mi bata haalaaji joy paameteeɗi gam ekkitingo woɓɓe, ɓuri batugo haalaaji ujune sappo e ɗelle Ruuhu ɗe faamataake.

20 Banniraaɓe, to on laatee hande sukaaɓe der hakkillo mooɗon. Amma dow hallande laatee hande sukaaɓe, dow suttontirgo huune, laatee ɓe hakkillooji mum ɓenni hande mawɓe. 21 E winnaa der tawreeta:

Joomiraawo wi'i:

«Himɓe ɓee, e ɗelle Ruuhu, e kunnuɗe hoɓɓe nun

baajortoomi ɓe.

Amma e nun fu, ɓe kettinantaako am.»

22 Hande non, batugo e ɗelle Ruuhu laati nun maane kiita dow ɓe goonɗinay. Waɗugo annabaaku laati nun gam goonɗinɓe, hinaa gam ɓe goonɗinay.

23 Hande jon, to himɓe eklesiya fu hawritii, den moy maɓɓe fu e bata ɗelle Ruuhu feere feere, to himɓe ɓe janŋinaaka, ɗum bo ɓe goonɗinay warii yi'ii ɗum, ɓe bi'ataa ko'e mon sottake na? 24 Naa bo, hande jon, mo goonɗinay, ɗum bo mo annaa ɗum, naati der juulirde mooɗon, go o tawi himɓe fu e waɗa annabaaku, ka o nanata hiitoto mo, o faama no oo woodi hakke. 25 Miilooji ɓerne makko cuuɗiiɗi wurtinte, den o jiccoo, o sujidana Alla, o wi'a: «E gooŋa, Alla e wondi e mooɗon.»

No haani huune fu waɗoroo der Eklesiya

26 Banniraaɓe, noy haani gaɗen? To on kawritii, go oo ɗo e woodi jimol, oo to e woodi janŋinol, goɗɗo bo e woodi kollitol gom, goɗɗo bo e bata e ɗelle Ruuhu, goɗɗo bo e nantina ɗe, sey huune fu waɗee gam goonɗinɓe mawna. 27 To ɗelle Ruuhu nun batete, sey himɓe ɗiɗo bata, to ɗum ɓuru tato, moy fu e wakkati mum. Goɗɗo mooɗon nantina ɗe. 28 Amma to nantinoowo walaa, gooduɗo dokkal batugo e ɗelle Ruuhu jeeɗoo der eklesiya, bata der ɓerne mum, badda e Alla. 29 Dow waɗooɓe annabaaku, ɗiɗo ɗum bo tato etta haala, horiiɓe wiɗitoo haala maɓɓe. 30 To goɗɗo der jooɗiiɓe e woodi ka Alla holli ɗum bata, sey aranneejo batoowo jeeɗoo. 31 Hande nun, on baawan ko waɗi annabaaku gooto gooto, gam moy mooɗon fu ekkitoo, semmiɗina goonɗinki mum. 32 Waɗooɓe annabaaku sey waawa ko jogii ko'e mum, 33 gam Alla laataaki Alla mo jiɓayeere, amma Alla mo jam.

Hande no ɗum laatii toy fu der eklesiyaaji Alla, 34 sey rewɓe jeeɗoo der eklesiya, ɓe kokkaaka laawol ɓe bata. Sey ɓe baawa jogaago ko'e maɓɓe ɓee ɗowtii hande no winniraa der tawreeta. 35 To woodi ko ɓe jiɗi faamineego, ɓe acca faa to ɓe kooti wuro, ɓe ƴama worɓe maɓɓe. Gam to debbo batii haala der eklesiya, ɗum centiniiɗum.

36 Naa oon miili to mooɗon nun haala Alla ƴiwi? Onon tan heɓi ka na? 37 To goɗɗo e miili e laati annabiijo, ɗum bo e miili heɓii Ruuhu Ceniiɗo, e haani joomum annita ko binnanmi on laati nun umuroore Joomiraawo. 38 To goɗɗo salake ko jaɓi haala ka, eɗum hollita no kanko e hoore makko Alla jaɓay mo.

39 Gam majjum, banniraaɓe, tinnee daartee dokke annabaaku. To on calee bo himɓe bata e ɗelle Ruuhu, 40 amma kakkilee, huune fu waɗoo e hakkillo, e no haaniri.

15

Pintol Almasiihu

1 Banniraaɓe, mii yiɗi siwtorgo on linjiila ka baajiimi on, jaɓuɗon ko oon darii dow makka e semme. 2 Diga e makka kisinteɗon to oon jogii ka hande no baajoriimi on. To hinaa non, goonɗinki mooɗon laatoto baanji.

3 Aran, mi yottinii on ko keɓumi min e hoore am, kanjum woni. Almasiihu maayii gam hakkeeji meeɗen, hande no Dewtere wi'i. 4 O uwaama, o fintii nyalaane tatawre, hande no Dewtere batiri. 5 O hollitanake Piyer, ɓaawo majjum o hollitanii aahiiɓe sappo e ɗiɗo. 6 Ɓaawo majjum o hollitanii banniraaɓe ko ɓuri keme joyo de woore. Ɗuuɓɓe maɓɓe e wuuri faa jooni, amma woɓɓe mum maayi. 7 Ɓaawo majjum, o hollitanake Yaakuuba, den go o hollitanii lilaaɓe fu.

8 Faa sakitiineere, o hollitanii am, min nanduɗo hande sukeel dimaaŋel lebbi mum hebbay. 9 Gam min ɓuri lilaaɓe fu faanɗugo, mi fotay du noddeego lilaaɗo, gam mi tooriino eklesiya Alla. 10 Gam moƴƴere Alla laatoriimi ko laatiimi. Moƴƴere ne o waɗanimmi bo laataaki baanji, gam mi gollake ko ɓuri lilaaɓe fu. Min bane waɗata ɗum, amma moƴƴere Alla wonne der am waɗata ɗum. 11 To non, min nun, kamɓe nun, haala goota kan men piinata, kanka nun bo goonɗinɗon.

Pintol maayɓe

12 To emen baajoo no Almasiihu fintii e maayde, den noy woɓɓe mooɗon wi'irta maayɓe fintataa? 13 To pintol maayɓe walaa, Almasiihu e hoore mum bo fintay, 14 to Almasiihu fintay bo, waaji amen laatake baanji, goonɗinki mooɗon bo laatake baanji. 15 Ko ɓuri fu, to e gooŋa maayɓe fintataa, minon bo men laatake seedaniiɓe Alla fewre, gam emen ceedoo o fintinii Almasiihu, nani bo gooŋa bane, to maayɓe fintataa. 16 Gam to maayɓe fintataa, Almasiihu e hoore mum fintay. 17 To Almasiihu fintay, goonɗinki mooɗon laatake baanji, der hakkeeji mooɗon bo gonuɗon faa jooni, 18 maayunooɓe e goonɗinki Yeesu bo halkii. 19 To der duuniyaaru ɗo tan miiluɗen heɓugo riiba gonuka der kawtal men e Almasiihu, enen ɓurannoo himɓe fu yurminaago.

20 Amma e gooŋa, Almasiihu fintii, o laatake arano der maayɓe fintooɓe. 21 Hande no maayde naatiri der duuniyaaru diga neɗɗo, hande non bo pintol wariri diga e neɗɗo. 22 Hande no himɓe fu maayirta gam kawtal mum e Aadamu, hande non himɓe heɓirta yonki gam kawtal mum e Almasiihu. 23 Moy fu fintan e wakkati mum. Almasiihu laatii arano, ɓaawo mum, goonɗinɓe mo tokkina der nyalaane garki makko. 24 Ɓaawo majjum, timmoode duuniyaaru waran. Almasiihu halkan hooreeɓe e wooduɓe baawɗe e semmeeji kalluɗi fu, den o hokka Alla Baaba meeɗen laamaare. 25 Gam doole Almasiihu laamoo faa to Alla wattii wayɓe makko ley teppe makko. 26 Ganyo cakitorteeɗo halkeego woni maayde. 27 E winnaa: «Alla wattii huune fu ley koyɗe makko». Amma to wi'aama, «huune fu» Alla gattuɗo huune fu ley koyɗe makko bane wondaa. 28 To Almasiihu laatake hooreejo dow huune fu, kanko Ɓiɗɗo bo, o hokkan Alla hoore makko, den Alla laamoo dow huune fu, e dow moy fu.

29 To non, riiba kaye waɗeteeɓe batisi faa maayira woodi to maayɓe fintataa? Ume waɗi ko himɓe e waɗee batisi faa maayira? 30 Enen e ko'e meeɗen bo, gam ume potteten wakkati fu kaliije maayde? 31 Banniraaɓe, nyalaane fu der hunnuko maayde nun gonumi. Amma e nun fu mii juroro on gam daliila kawtal mooɗon e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 32 To e miilooji heɓugo goɗɗum der duuniyaaru ɗo nun gaɗirmi duuro der wanŋarde Efesu, kaɓumi e bisaaji ladde kalluɗi, ume ɗum nafatammi to maayɓe fintataa? Ɗum laatotono hande no ballool ŋol ɗo wi'i: «Nyaamen jaren, gam jaaŋo en maayan.» 33 To on jammee ko'e mooɗon: «Yaadugo e kalluɗo biisan jikku booɗuŋu.» 34 Pukkinee hakkillooji mooɗon hande no haani, to on gaɗee hakke. Mi batii ka gam centon, gam woɓɓe mooɗon annaa Alla.

35 Amma, waɗoto goɗɗo ƴama: «Noy maayɓe fintirta? Ɓannu iri ŋole ɓe bittiroyta?» 36 Onon ɓe galaa hakkillo! To a aawi awdi, doole ni waata go ni fuɗa. 37 Awdi ni aawuɗaa fu, to gawri nun, ɗum bo awdi feereeri gom nun, gitel tan aawataa, puɗol e haako mum bane. 38 Ɓaawo mum, Alla nun hokkata awdi fu iri puɗol mum no o yiɗiri, awdi fu bo e puɗol muuɗum nun. 39 Kujje yonkinteeje fu bane woodi ɓannu gootol. Himɓe e woodi ɓannu mum, bisaaji e ɓannu mum, pooli e ɓannu mum, liƴƴi bo e ɓannu mum.

40 E woodi ɓannu ŋol dow kammu, e ɓannu ŋol leydi. Ɓannu ŋol dow e ŋari mum, ŋol leydi bo e ŋari mum. 41 Naaŋe e jayŋol mum, lewru e jayŋol mum, koode bo e jayŋol mum, baa koode ɗen jayŋol mum e suttontiri.

42 Hande non, pintol maayɓe bo laatii. To ɓannu uwaama, ŋol nyola, to ŋol fintinaama, ŋol nyolataa. 43 To ŋol uwaama ŋol woodaa tedduŋal, ŋol fintinee, eŋol woodi tedduŋal. To ŋol uwaama, ŋol tampuŋol, ŋol fintinee eŋol woodi semme. 44 To ŋol uwaama ɓannu leydinkewol, ŋol fintinee eŋol laatii ɓannu ruuhunkewol. To ɓannu leydinkewol na'on, ɓannu ruuhunkewol bo na'on. 45 E winnaa: «Aadamu neɗɗo aranneejo laatake yonkinteejo». Aadamu cakitiiɗo laatake Ruuhu kokkoowo yonki. 46 Ruuhunkejum bane ardii, ɗum ɓannu nun ardii. Ɓaawo mum ko ɗum Ruuhu tokkii. 47 Aadamu neɗɗo arandeejo e sollaare leydi nun tagiraa, e leydi o ƴiwi, neɗɗo ɗiɗaɓo bo, dow kammu ƴiwi. 48 No tagiraaɗo e sollaare leydi wa'i, hande non wooduɓe ɓannu leydinkewol bo wa'i. No ƴiwuɗo dow kammu wa'i, hande non ɓe dow kammu bo waɗoyta. 49 Hande no nandirɗen e neɗɗo tagiraaɗo sollaare leydi, hande non bo nandiroyten e neɗɗo ƴiwuɗo dow kammu.

50 Banniraaɓe, ko jiɗum wi'ugo on nani: Ɓannu e ƴiiƴam waawataa ko roni Laamaare Alla, kade bo, nyoloojum waawataa ko roni ko nyolataa.

51 Nani mi hollan on asiiri gom: en fu bane maayata, amma en fu en baylitinte, 52 der wakkati gooti, der maƴƴande itere, to rimmo walaldu sakitiinewol nanaama. To ŋol fuuraama, maayɓe artan finta e ɓannu ŋol nyolataa, enen horiiɓe en baylitinte. 53 Den fu, ɓannu nyoloowol ɓornoto ko nyolataa, ɓannu maayoowol bo ɓornoo ko maayataa. 54 To ɓannu nyoloowol ɓorninaama ko nyolataa, maayoowol bo ɓoorninaama ko maayataa, den haala annabaaku binnaaka ka hebban:

«Maayde jaalaama, moɗaa.

55 Maayde, toy jaalorgal maa woni?

Maayde, toy tooke maa woni?»

56 Hakke woni tooke maayde, baawɗe hakke bo woni tawreeta. 57 Yettoore laatanoo Alla kokkoowo en jaalaago diga e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu.

58 Gam majjum banniraaɓe am yiɗaaɓe, laatee tabitiiɓe, ɓe dimmataako. Wakkati fu kiinnee golle Joomiraawo, gam oon anni ko gaɗuɗon sabbu kawtal mooɗon e Joomiraawo yanataa baanji.

16

Wallugo goonɗinɓe Urusaliima

1 Jooni, wallirgo goonɗinɓe wonɓe Urusaliima e ceede nun batananmi. Onon bo gaɗee hande no batumi eklesiyaaji leydi Galaatiya. 2 Alal fu, moy mooɗon fu resa wecco dow ko o heɓi. To on keɗee mi wara go kawriton ɗe. 3 To mi warii, mi lilan ɓe cuɓoton ɓe jaara ballal mooɗon faa Urusaliima, e ɗereeji paaminooji haala ballal mooɗon. 4 To fotii mi yaha min e hoore am, ɓe jaadan e am.

Pol e miili witta to ɓe Korintu

5 Mi waran to mooɗon, amma mi ƴiwiran e leydi Maseduwaan, gam ton tokkiranmi. 6 Waɗoto to mi warii mi jooɗoo to mooɗon balɗe seɗɗa, ɗum bo mi dabba ton. Den ballon am der jahaaŋal am mi yahira to jahanmi fu. 7 Gam e laawol ŋol ɗo, mi yiɗaa yaalugo on to mii yawta, to Joomiraawo e yiɗi mi jooɗoto to mooɗon balɗe seɗɗa.

8 Amma mi jooɗoto taw Efesu faa juulɗe Pantekosta yottoo, 9 gam laawol manŋol maɓɓitanake am mi waɗa golle am, baa no wayɓe bo e ɗuuɗi.

10 To Timote warii to mooɗon, jaɓɓee mo, jogoɗon mo faa wooɗa, gam golle Joomiraawo nun o waɗata hande am. 11 Gam majjum, to goɗɗo yawoo mo. Ballitee mo dow jahaaŋal makko. O yaha e jam, o warta to amen. Min e banniraaɓe emen keɗii mo.

12 Banniraawo meeɗen Apollos, mi tiiɗinii ɗum de ɗuuɗɗum o yaada e banniraaɓe to mooɗon, amma faa hanne o nootaaki. Amma o waran to o heɓori.

Baynaaɗe

13 Kakkilee, daree e semme der goonɗinki, kollitee cuusal mon, goodee semme. 14 Ko gaɗoton fu, gaɗiree ɗum e yidde.

15 Banniraaɓe, ko eelanmi on woni, oon anni Estefanas e himɓe wuro mum, kamɓe nun arti goonɗini der leydi Akaya fu. Ɓe tinnake gollanaago himɓe Alla. 16 Ɗowtanee himɓe iri maɓɓe, tinniiɓe e gollodoo e maɓɓe.

17 Ɓerne am weli e garki Estefanas e Fortunatus kan e Akaykus. Ɓe gaɗanii am ko on baaway ko waɗanimmi gam oon boɗɗi. 18 Ɓe pukkinii ɓerne am e ɓerɗe mooɗon. Gam majjum teddinee himɓe hande maɓɓe.

19 Himɓe eklesiyaaji leydi Asiya fu sannii on. Akilas e Pirisikiila, e goonɗinɓe Yeesu hawritintooɓe der wuro maɓɓe fu e sanna on sanne e inne Joomiraawo. 20 Banniraaɓe fu e sanna on.

Moy mooɗon fu sanna banniraawo mum e yidde mawne.

21 Min Pol mi sannii on e binni junŋo am.

22 Neɗɗo fu mo yiɗaa Joomiraawo, o naalaaɗo! Maranata, yaa Joomiraawo Yeesu, war!

23 Moƴƴere Joomiraawo meeɗen Yeesu wonda e mooɗon!

24 Mii yiɗi on on fu, gam kawtal meeɗen e Yeesu Almasiihu.

Galaatiya

1

2

3

4

5

6

Ɗerewol ŋol Pol winnani ɓe

Galaatiya

Haala Puɗɗirka

Ɗerewol Galaatiya laati nun ŋol Pol winnani eklesiyaaji ɗi o titi wakkati o waɗi jahaale makko ɗe Golle Lilaaɓe batani. Woɓɓe e miili, eklesiyaaji ɗin tawa nun weccoore Asiya pettel, waato to wi'etee Turkiya jooni. No Pol yawti, Yahuduuɓe waajotooɓe woɓɓe yahii ton e bata kalluka dow golle waaji ɗe o waɗata. Ɓee bi'a: haanu nun himɓe ɗowtanoo tawreeta Muusa e juulɗeeji Yahuduuɓe, e juulnol. Ɓaawo mum, woɓɓe der goonɗinɓe wi'i e woodi hoore mum, go ɓe etti dimaaku maɓɓe ɓee gaɗira ko haanay. Pol fuɗɗi toontaago dow ka ɓe gaccortoo ɗum dow golle waaji ɗe o waɗata. Ɓee bata ka gam ɓe gatta seko der tedduŋal linjiila ka o waajoto. Yeesu Almasiihu pintuɗo e hoore mum nun hollitanii Pol, kanko nun bo hokki Pol linjiila ka waajoto. Lilaaɓe Yeesu woɓɓe bo e darii ɓaawo Pol. Pol wooltanii Piyer der siire Antakiya gam munaafitaare makko. O haɓidii bo yiɗuɓe e jogii tawaaŋal Yahuduuɓe. Pol hollii ɓe no goonɗinɗo fu laatinaama poonnitiiɗo diga e goonɗinki mum, hande no Iburahiima haɓɓiranaa alkawal mum. Ɓaawo mum, Pol hollii ko laatii golle tawreeta. Goonɗingo Yeesu Almasiihu e waylita gonki men, laatina en rimɓe, hinaa maccuɓe. Wittitaago der ɗowtanaago golle tawreeta, kanjum laatinta neɗɗo maccuɗo. Ɓaawo mum, Pol heennyitiri e hollugo goonki mo Ruuhu Alla ardanii.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-10

2. Alla e hoore mum nun laatini Pol lilaaɗo, 1.11-2.21

3. Haala moƴƴere Alla, 3.1-4-31

4. Dimaaku goonɗinɓe e ko ɓe jowanaa, 5.1-6.10

5. Haalaaji cakitiiɗi e cannooje, 6.11-18.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ɗo ƴiwii e am, min Pol, lilaaɗo. Himɓe bane lilimmi. Lilal am ƴiway diga e neɗɗo. Amma Yeesu Almasiihu e Alla Baaba pintinɗo mo diga maayde nun lilimmi. 2 Min e banniraaɓe wonduɓe e am fu, emen binnana on ɗerewol ŋol, onon himɓe eklesiyaaji leydi Galaatiya. 3 Baaba meeɗen Alla, e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, waɗana on moƴƴere, hokka on jam. 4 Almasiihu hokkii hoore mum gam hakkeeji meeɗen. O wurtinii en diga e jamaanuuru hallunu nu. Hande non Alla Baaba meeɗen yiɗiri. 5 Tedduŋal laatanoo mo faa abada. Aami.

Linjiila feereha gom walaa

6 Ɗum haaynake am no baylitoriɗon law, tokkuɗon linjiila gokka, accuɗon Alla, nodduɗo on e moƴƴere Almasiihu. 7 Linjiila gokka walaa. Amma himɓe nun laawata on e yiɗi waylitingo linjiila Almasiihu. 8 To goɗɗo waajike on linjiila feereha ka yaaday e ka men baajii on, baa to menen nun, ɗum bo malaykaajo ƴiwuɗo dow kammu nun, naaloore Alla wonoo dow joomum. 9 Men batiino on ka, jooni bo mii batitoo on ka: To goɗɗo waajike on linjiila feereha, cuttontirka e ka men baajii on, naaloore Alla wonoo dow joomum.

10 Den kan, fottango himɓe nun daartanmi, naa fottango Alla? Mi daartan nun mi fottana himɓe na? To mii daartanno fottango himɓe, mi laatataakono maccuɗo Almasiihu.

No Pol laatorii lilaaɗo

11 Banniraaɓe, mii yiɗi paamon no linjiila ka baajotoomi ƴiway e neɗɗo. 12 Neɗɗo bane hokkimmi ka, neɗɗo bane janŋinimmi ka bo, amma Yeesu Almasiihu hollitanii am, hokkimmi ka.

13 On nanii no laatinoomi arande, der diina Yahuduuɓe. Mi toorii eklesiya Alla e cattal, mi tinnakeno halkugo ka. 14 Mii ɓurunoo igooɓe am ɗuuɓɓe der laawol diina Yahuduuɓe. Mii wooduno tinnaare mawne dow saloraago tawaaŋal kaakiraaɓe am.

15 Amma Alla suɓii am diga mii woni der reedu inna am, noddimmi sabbu moƴƴere mum. 16 O hollitii am Ɓiyiiko gam mi waajoo heeferɓe habaru makko. Wakkati mum, mi seedinay goɗɗo. 17 Mi yahay Urusaliima to artuɓe am laataago lilaaɓe, amma mi yahii leydi Arabiya, bittoymi Damas. 18 Duuɓi tati ɓaawo mum jahumi Urusaliima, gam mi annita Piyer, gondumi e makko balɗe sappo e joy. 19 Mi yi'ay lilaaɗo baa gooto, to hinaa Yaakuuba, miiraawo Joomiraawo.

20 Ko binnananmi on ɗo, Alla woni seedeejo am, mi fewataa.

21 Ɓaawo majjum, jahumi leydi Siriya, e leydi Silisiya. 22 Wakkati majjum, goonɗinɓe ɓe eklesiyaaji leydi Yahudiya meeɗay yi'ugo am e gite mum. 23 Ɓe nananno nun tan e wi'ee, neɗɗo toorannooɗo en, jooni na'on waajoo haala goonɗinki ki yiɗuno halkugo. 24 Den ɓe teddinii Alla sabbu am.

2

No lilaaɓe jaɓiri Pol.

1 Duuɓi sappo e naay ɓaawo mum, bittumi Urusaliima min e Barnabbas. Titus bo e wondi e am. 2 Mi yahii ton gam ko Alla hollitimmi. Mi hawtii min tan e ardiiɓe, kollumi ɓe linjiila ka baajotoomi caka ɓe lenyi janani. Gam mi yiɗaa golle am ɗe gaɗumi, e ɗe gaɗanmi laatoo baanji. 3 Titus gonduɗo e am, laati nun Yunaninkeejo, o doolaaka bo julnaago. 4 E non fu, banniraaɓe fewrekuuɓe naatuɓe caka men e ƴoyre, e yiɗunoo ɗum. Ɓe daartii liinyugo dimaaku keɓuɗen der kawtal meeɗen e Yeesu Almasiihu, gam ɓe bittina en der maccunnaaku. 5 Amma men kokkay ɓe laawol baa seɗɗa, heɓa gooŋa linjiila tabitoo caka mooɗon.

6 Daaraaɓe mawɓe ɓen, baa to ume ɓe laatiino, walaa ko faalii am, gam Alla ɓurontirtaa himɓe. Mawɓe ɓen yowanay am goɗɗum. 7 Amma ɓe paamii Alla nun yowanimmi linjiila mi waajoo ɓe lenyi janani, hande no o yowirani Piyer waajoo Yahuduuɓe. 8 Alla laatinɗo Piyer lilaaɗo caka Yahuduuɓe, kanko laatinimmi min bo lilaaɗo caka ɓe lenyi janani. 9 Yaakuuba e Piyer e Yuhaana, laatiiɓe darŋanal goonɗinɓe annitii moƴƴere ne Alla waɗanimmi. Ɓe kokkii men juuɗe min e Barnabbas gam hollitingo naaral amen. Hande non menen, men jaha men baajoo ɓe lenyi janani, kamɓe bo ɓe baajoo Yahuduuɓe. 10 Ko ɓe eeli men tan woni, men ciwtora talakaaɓe. Mi tinnike bo waɗugo ɗum.

Pol wooltanii Piyer der siire Antiyokiya

11 Amma no Piyer wari Antiyokiya, mi wooltanii mo yeeso himɓe gam o woofii. 12 Gam ko lilaaɓe Yaakuuba wara, Piyer e nyaamdannoo e ɓe lenyi janani. Amma no ɓe jottii, o takkitii ɓe, o acci nyaamdugo e maɓɓe, gam oo hula Yahuduuɓe. 13 Yahuduuɓe goonɗinɓe Yeesu woɓɓe hawtii e makko, faa ɓe naanni Barnabbas bo der munaafitaare maɓɓe. 14 No ji'umi ɓe jahataa der gooŋa linjiila, bi'umi Piyer yeeso himɓe fu: «An Yahuduujo, aa waɗa hande no ɓe lenyi janani waɗata, hinaa hande no Yahuduuɓe, noy doolirta ɓe lenyi janani ɓe gaɗa hande Yahuduuɓe?»

Goonɗingo Yeesu Almasiihu tan hisinta

15 Menen, men dimaaka maa der lenyol Yahuduuɓe, men laataaki hakkeeɓe ɓe lenyi janani. 16 Emen anni neɗɗo laatintaake poonnitiiɗo e tokkugo tawreeta. E goonɗinki Yeesu Almasiihu tan neɗɗo laatinirtee poonnitiiɗo. Menen bo men goonɗinii Yeesu Almasiihu, gam men laatinee foonnitiiɓe diga e goonɗinki, hinaa gam tokkugo tawreeta. Gam walaa baa gooto laatinteeɗo poonnitiiɗo e tokkugo tawreeta. 17 Emen daarta laatineego foonnitiiɓe der kawtal amen e Almasiihu. Der majjum, to tawaama men hakkeeɓe nun, den Almasiihu laati nun gollantooɗo hakke na? Abada! 18 Gam to mii mahitoo ko pusumi, min e hoore am mii tabbitina no mi boofuɗo. 19 Amma min, mi maayi dow wecco tawreeta, tawreeta kan warimmi, heɓa mi wuura gam Alla. Mi tiggidaama e Almasiihu dow leggal palaaŋal. 20 Min bane wuurata, Almasiihu nun wuuri der am. Guurnam ɓannu buuranmi jooni, e goonɗinki Ɓiɗɗo Alla nun buuranmi, kanko jiɗɗo am faa hokkitiri hoore mum gam am. 21 Mi woppataa moƴƴere Alla. Gam to e tokkugo tawreeta nun neɗɗo laatinirtee poonnitiiɗo, den fu Almasiihu maayii gam baanji.

3

Tokkugo tawreeta ɗum bo goonɗingo Yeesu

(Roma. 4; 8.14-17)

1 Onon ɓe Galaatiya, on galaa hakkillo! Moy jammii on? On laaɓinanaamaa haala Yeesu Almasiihu, tiggaaɗo dow leggal palaaŋal. 2 Toontee am ƴanɗe ɗee ɗo: Gam tokkuɗon tawreeta acci keɓuɗon Ruuhu Ceniiɗo na, naa gam on nanii linjiila go goonɗinɗon Yeesu Almasiihu? 3 Non hakkillo mooɗon faanɗiri? On puɗɗirii e Ruuhu Alla, ko oon jiɗi heennyitirgo e semme mooɗon? 4 Huune ko heɓi on ɗum fu laatike baanji na? Waɗataako ɗum laatoo baanji. 5 Kokkuɗo on Ruuhu mum, go e waɗa haaynaareeji hakkune mon, gam tokkuɗon tawreeta o waɗata nun na, naa gam on nanii linjiila ko goonɗinɗon?

6 Dewtere wi'i: «Iburahiima goonɗinii, go Alla daari mo poonnitiiɗo.» 7 Gam majjum, paamee kaa ɗo: Goonɗinɓe Alla nun laatii ɓiɓɓe Iburahiima. 8 Dewtere batiino, no Alla waɗan ɓe lenyi janani foonnitiiɓe gam goonɗinki maɓɓe. Kan acci ne batunoo Iburahiima linjiila diga law, ne wi'i: «Lenyi fu barkiɗinte diga e maa.» 9 Iburahiima goonɗinii go o barkiɗinaa. Hande non goonɗinɓe heɓan barkiɗineego e makko.

10 Amma hooliiɓe tawreeta fu naaloore na'on dow maɓɓe. Gam e winnii der Dewtere: «Naaloore laatanoo mo tokkay baadey e gollira ko winnaa der tawreeta.» 11 Ɗum laaɓii no baa gooto laatintaake poonnitiiɗo yeeso Alla e tokkugo tawreeta. Gam dewtere wi'i: «Poonnitiiɗo wuuran sabbu goonɗinki mum.» 12 Nani tawreeta ƴiway e goonɗinki, gam e winnii: «Golliroowo ko tawreeta bati fu wuuran e majjum.»

13 Almasiihu sooditake en diga naaloore tawreeta. O laatake naalaaɗo gam men, gam e winnii: «Ɓilaaɗo dow leggal fu laati nun naalaaɗo.» 14 Yeesu waɗii ɗum gam barke Iburahiima laatanoo ɓe lenyi janani. Goonɗinɗo Yeesu Almasiihu heɓan Ruuhu mo Alla haɓɓani ɗum alkawal.

Tawreeta e alkawal

15 Banniraaɓe, mii bata ɗo hande no himɓe batirta. To neɗɗo haɓɓii alkawal tabbitini ŋal, walaa piirtanɗo ŋal, walaa ɓeydoowo ŋal bo. 16 Alla haɓɓanii Iburahiima e taaniraawo mum alkawal. Dewtere wi'ay: «Taaniraaɓe», hande ɓe ɗuuɓɓe nun, amma gooto ne batani, ne wi'i: «taaniraawo maa», kanko woni Almasiihu. 17 Ko jiɗumi wi'ugo woni: Alla haɓɓi alkawal faa wooɗi. Den tawreeta garuka ɓaawo duuɓi keme naay e laso e sappo, waawataa ko fiirti ŋal, laatina ŋal baanji. 18 To donŋu heɓirte nun e tawreeta, den fu e alkawal bane ŋu heɓirtee. Nani bo e alkawal nun Alla hokkiri Iburahiima moƴƴere.

19 Den ume sariya wari waɗugo? Ka hokkaamaa gam hollitingo boofi, faa ko taaniraawo Iburahiima wara, kanko nun Alla haɓɓani alkawal. Diga e malaykaaɓe bo tawreeta hokkaa, der junŋo hakkunneejo. 20 Amma to neɗɗo gooto nun, haaje hakkunneejo walaa. Nani bo Alla kan laati nun gooto.

21 Den, tawreeta luudontiran nun e alkawal Alla na? Aawo! To tawreeta waawanno ko hokki yonki, den fu e gooŋa neɗɗo laatinteno poonnitiiɗo diga e tawreeta. 22 Dewtere wi'i, hakke jaalake himɓe fu. To non goonɗinɓe Yeesu Almasiihu heɓan ko ɓe kaɓɓanaa alkawal gam goonɗinki maɓɓe.

23 Diga goonɗinki waray, tawreeta e haɓɓunoo en hande der kasu. Ekaa haɓɓi en hakko goonɗinki suppitintoo. 24 Hande non tawreeta laatorii deenoowo en faa wakkati Almasiihu wari gam laatineɗen foonnitiiɓe diga e goonɗinki. 25 Jooni no goonɗinki wari, en burtake e junŋo deenoowo on.

26 On fu, on laatake ɓiɓɓe Alla gam on goonɗini Yeesu Almasiihu. 27 On fu, on kawtii e Almasiihu, gaɗanaɗon batisi e inne makko, nanduɗon mo. 28 Cuttontirol walaa hakkune Yahuduujo e Yunaninkeejo, dimo naa bo maccuɗo, gorko naa bo debbo, gam on fu on laatike gootum der kawtal mooɗon e Yeesu Almasiihu. 29 To on laatike himɓe Almasiihu, den on laatike ɓe lenyol Iburahiima, on donan ko Alla haɓɓannoo mo alkawal.

4

1 Ko jiɗum wi'ugo woni, to donoowo e laatii sukeel, walaa ko suttontirta mo e maccuɗo, baa no kanko nun woodi huune fu. 2 O ɗowtanto reenooɓe mo e dawranooɓe jawdi makko faa wakkati ki baabiiko resi yottoo. 3 Enen bo, no laatinoɗen sukaaɓe, en laatikeno maccuɓe baawɗeeji duuniyaaru. 4 Amma no wakkati ki Alla resi hebbi, o lilii Ɓiɗɗo makko. Ɓiɗɗo on rimaama e debbo, o umminaama ley baawɗe tawreeta, 5 gam o rinɗina wonɓe der makka, o laatina en ɓiɓɓe Alla.

6 Gam een laatii ɓiɓɓe Alla, o lilii Ruuhu Ɓiyiiko der ɓerɗe meeɗen. Kanjum acci Ruuhu on e wi'a: «Abba», waato Baaba. 7 To non, a laataaki kade maccuɗo, ɓiɗɗo nun laatiɗaa. No aa laatii ɓiɗɗo, a ronan ko Alla resani ɓiɓɓe mum.

Ko jogii Pol dow ɓe Galaatiya

8 Den ko on annaano Alla, on jagganakeno safeteeɓe ɓe laataaki Alla e gooŋa. 9 Amma jooni no annitinɗon Alla, ɗum bo mi wi'a no Alla anniti on, noy ɗum waɗi ko oon bitta to ruuhuuji ɗi walaa baawɗe e tedduŋal? Ko jey sabbu ko oon jiɗi laataago maccuɓe majji kade? 10 Oon kakkilana nyalaaɗe goɗɗe, e lebbi goɗɗi, e wakkatiiji goɗɗi, e duuɓi goɗɗi. 11 Mii hula to golle gaɗumi gam mooɗon laato baanji.

12 Banniraaɓe, mii eela on, laatee hande am, gam min bo mii laatii hande mooɗon. On gaɗay am fu gacce gom. 13 Oon anni gam sabbu nyaw nun acci ko baajiimi on linjiila aran. 14 Nyaw am toorii on, amma on jawaaki am, on elay am bo. On jaɓii am hande malaykaajo Alla, e hande Yeesu Almasiihu. 15 To non, toy seyo mooɗon goodunoɗon woni? Gam mii seedanoo on ɗum, to on baawiino, on ɗoofanno gite mooɗon kokkon am. 16 Mi laatike ganyo mooɗon gam mii bata on gooŋa na?

17 Tinnaare himɓe ɓen woodi dow mooɗon wooɗaa, gam ɓe jiɗu nun seennugo on e am, gam tokkoɗon ɓe e tinnaare. 18 Waɗugo ko nafata e tinnaare baadey e wooɗi, amma hinaa to mii woni e mooɗon tan. 19 Sukaaɓe am, mii tooro kade gam mooɗon hande no debbo nanirta ŋatawre. Ɗum laato faa jikku Almasiihu wonoo der mooɗon. 20 Mii yiɗunoo wonaago to mooɗon jooni, gam mi heɓa no baddirmi e mooɗon. Jooni mi annaa noy gaɗanmi e haala mooɗon.

Alkawalji ɗiɗi: Jeyaanaaku e dimaaku

21 Batee am onon yiɗuɓe ɗowtanaago tawreeta. On nanay ko tawreeta kan wi'i na? 22 E winnii no Iburahiima e woodi ɓiɓɓe worɓe ɗiɗo, gooto ɓii korɗo, gooto bo ɓii dimo. 23 Ɓii korɗo rimaama hande no himɓe fu rimirtee, ɓii dimo bo rimiraa e alkawal Alla. 24 E woodi ko soomii der haala ka. Rewɓe ɗiɗo ɓen laati nun alkawalji Alla ɗiɗi. Gootal, waato Hajara, ƴiwii dow waanne Sinayi, kanŋal rimi maccuɓe. 25 Hajara laati nun hande waanne Sinayi, tawaane leydi Arabiya. Oo nandi e Urusaliima ni jooni. Gam Urusaliima e sukaaɓe mum, e jeyaanaaku woni. 26 Amma Urusaliima ni dow kammu laati nun dimuri, kayri laatii inna meeɗen. 27 Gam e winnii:

«Welweltu, an dimaro!

Huuɓu kuuɓaali seyo! an mo meeɗay ko nani ŋatawre.

Gam sukaaɓe debbo accaaɗo ɗuuɗan

ɓura ɓe debbo ɓaŋaaɗo.»

28 Onon banniraaɓe, on laati nun ɓiɓɓe alkawal Alla hande Isiyaaku. 29 Amma, hande no dimaaɗo e ɓannu tooriri dimaaɗo e Ruuhu Alla, hande nun bo ɗum laatii faa hanne. 30 Amma ume nun Dewtere wi'i? Ne wi'i: «Riiwu korɗo e ɓiyum, gam ɓii korɗo ronidintaa e ɓii dimo». 31 Hande non banniraaɓe, en laataaki ɓiɓɓe korɗo, amma een ɓiɓɓe dimo.

5

Goonɗinɓe rinɗinaama

1 Almasiihu firtii en gam laatoɗen rimɓe e gooŋa. Gam majjum, daree e semme, to on accee bittineɗon der baawɗe jeyaanaaku. 2 Min Pol, mii wi'a on: To on nootike juulnaɗon, Almasiihu nafataa on goɗɗum. 3 Mii batitoo ka kade, neɗɗo fu nootiiɗo juulnaago, sey joomum ɗowtanoo tawreeta fu. 4 Onon dartooɓe laataago foonnitiiɓe diga e tawreeta, on ceedi e Almasiihu, on boɗɗodike e moƴƴere Alla. 5 Menen, e men keɗi Alla laatina men foonnitiiɓe diga e goonɗinki. Kanjum men keɗi e baawɗe Ruuhu Ceniiɗo. 6 To goɗɗo hawtii e Yeesu Almasiihu, juulnol e dullere juulnol fu laataaki goɗɗum. Ko nafata woni, goonɗinki gollotooki e yidde.

7 On puɗɗii doggudu mooɗon no wooɗiri. Moy haggi on, haɗi on ɗowtanaago gooŋa? 8 Ko wayliti miilooji mooɗon ƴiway to Alla, nodduɗo on. 9 E wi'ee: Ƴuufinirɗum seɗɗa ƴuufinan conni laawaani fu. 10 Min kan, mii hoolii on gam Joomiraawo, mii anni miilo mooɗon wittay nokkun feere. Amma laawoowo on on, baa to moy nun, o doƴƴete kiita.

11 Banniraaɓe, to haala juulnol nun baajotoomi, gam ume tooreteemi? To kanka baajotoomi, den fu maayde Almasiihu dow leggal palaaŋal laatantaakono goɗɗo fergere. 12 Laawooɓe on ɓee, yaha wuddita ɗum fu.

13 Banniraaɓe, on noddaama gam laatoɗon rimɓe. To on ettee dimaaku mooɗon gaɗiron jiɗaaɗi yonki. Amma, moy fu jagganoo bannun e yidde. 14 Gam tawreeta fu hawtii der haala goota kaa ɗo: «Yiɗu banniraawo maa hande no jiɗirɗaa hoore maa». 15 Amma to oon ƴakkontira, oon nyaamontira hande dawaaɗi, kakkilee to on kalkontiree.

Ruuhu Ceniiɗo e jiɗaaɗi yonki

16 Gam majjum, mii bata on: Accee Ruuhu Ceniiɗo dura gonki mon, den on tokkataa jiɗaaɗi yonki mooɗon. 17 Gam jiɗaaɗe yonki e luudontiri e Ruuhu, ko Ruuhu yiɗi bo e luudontiri e jiɗaaɗi yonki. Eɗum luudontiri hakkune majjum, kan acci on baawataa waɗugo ko jiɗuɗon. 18 Amma to Ruuhu durata on, tawreeta woodaa baawɗe dow mon.

19 Ko jiɗaaɗi yonki waddata e laaɓi. Kanjum woni, jeenu, ko soɓi, kaaruwaaku, 20 caafol tooruuje, dobodobooje, gayŋu, hawre, nawniraagu, mone, jeddi cattuɗi, luudontirgo, ceennirgu, 21 suuno, jarɗe bagi, deereraaku e ko nandi e majjum. Mii seedina on hande no ceedinirnoomi on bi'umi, waɗooɓe iri baadi nin fu naatataa der Laamaare Alla.

22 Amma ko Ruuhu Ceniiɗo rimata woni: yidde, seyo, jam, munyal, neɗɗaaku, yurmeene, goonɗinki, 23 ɗiggere e jogaago hoore mum. Tawreeta walaa gaccotooka iri kujje ɗee. 24 Laatiiɓe ɓe Yeesu Almasiihu tiggii ɓalli mum e jiɗaaɗi yonki, e suuno mum fu dow leggal palaaŋal. 25 To e Ruuhu nun buurirɗen, accee jahiren no Ruuhu yiɗiri. 26 To en mawnitee, to en corkontiree, to en gaɗontiree nawniraagu.

6

Ballontiree hakkune mooɗon

1 Banniraaɓe, to on nanŋii goɗɗo e waɗa boofol, onon wooduɓe Ruuhu, bittinee joomum e ɗiggere. Amma, onon bo kakkilee gam to on naatee der jarbeeji. 2 Ballontiree roonaago doolle mooɗon, hande non kebbinirton ko Almasiihu resani on. 3 To goɗɗo e miili e laatii goɗɗum, nani bo o laataaki goɗɗum, o jammike hoore makko. 4 Moy fu daara golle muuɗum. To ɗe potii ko o juroro, o juro gam hoore makko, amma to o jura dow golle goɗɗo. 5 Gam moy fu roonoto e hoore mum doongal mum.

6 Janŋinteeɗo haala Alla, e haani seennira ko woodi e janŋinoowo ɗum.

7 To on majjinee ko'e mooɗon, Alla nootataako goɗɗo yawoo ɗum. Ko moy fu aawi, kanjum ruggata. 8 Aawuɗo ko suuno mum yiɗi, ruggan ko suuno rimata, waato maayde. Aawuɗo ko Ruuhu Ceniiɗo yiɗi, ruggan ko Ruuhu rimata, waato yonki tabitiiki. 9 To en comee waɗugo geetum. Gam to en tampay, en duggan to wakkati mum warii. 10 To non, de gooduɗen wakkati, en gaɗanee himɓe fu geetum, accu dun banniraaɓe meeɗen goonɗinɓe.

Haalaaji cakitiiɗi e baynaaɗe

11 Daaree binniiji mawɗi ɗi binnanmi on e junŋo am. 12 Dartooɓe hollitingo hoore mum yeeso himɓe, kamɓe doolata on juulnaago. Ɓee gaɗa ɗum gam ɓe jiɗaa tooreego sabbu leggal Almasiihu palaaŋal. 13 Baa kamɓe juulnaaɓe, ɓe tokkaaki tawreeta. Ɓe jiɗu nun juulnoɗon gam ɓe keɓa juroraago on. 14 Min kan, mi jurortaako goɗɗum to hinaa leggal Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu palaaŋal. Diga e maggal duuniyaaru tiggaa gam am, min bo tiggaami gam mayru. 15 Gam juulnaago e dullere juulnaago fu laataaki goɗɗum, sey laataago neɗɗo keso, tagitaaɗo. 16 Tokkuɓe laawol ŋol fu, Alla hokku ɗum jam e enɗam, kamɓe e Isira'iilaaɓe ɓe Alla.

17 Diga jooni, to goɗɗo tooranmi kade, gam ɓannu am e woodi maane ɓattarɗe Yeesu.

18 Banniraaɓe, moƴƴere Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu wonda e mooɗon! Aami.

Efesu

1

2

3

4

5

6

Ɗerewol ŋol Pol winnani ɓe

Efesu

Haala Puɗɗirka

Ɗerewol Pol ŋol ɗo, eklesiya Efesu tan bane o winnani ŋol, amma eklesiyaaji ɓaadeere leydi Asiya fu o winnani ŋol, ɗon nun wi'etee jooni Turkiya. Der binniiji arandeeji, inne Efesu walaano der ɗerewol ŋol. Pol e anni eklesiya Efesu, gam o waɗiino ton hande duuɓi tati. Golle Lilaaɓe 19 e 20. Ɗum nandi hande ɗerewol Efesu ŋol nun Koloosi 4.16 batani.

Roma nun Pol woni o winniri ɗerewol ŋol hakkune duuɓol 62, ko Tikikus yaari ŋol. Diga fuɗɗoode maggol, Pol hollii laawol ŋol Alla tokki o hisinira himɓe diga e Yeesu Almasiihu. Alla e hoore mum resiino ko yiɗuno waɗugo diga duuniyaaru tagaaka. Kanjum Pol noddi asiiri. O hollitii asiiri ko o resunoo waɗugo diga e Yeesu Almasiihu, den o suɓi Pol laatoo gollantooɗo asiiri on.

Ɓaawo haalaaji ɗi, Pol batanii goonki goonɗinɓe hebbuɓe Ruuhu Ceniiɗo. O luudontirii ki e goonki ɓe goonɗinay, ɓe annaa Alla.

Hande non, ɓe Pol winnanta heɓirta semme jaalaago ekkitinooɓe fewrekuuɓe, dartooɓe seekina eklesiyaaji gonuɗi ɓaadeere Koloosi.

Haala mawka der ɗerewol ŋol woni no himɓe fu laatorii gootum diga e Almasiihu baa no ɓee laatii lenyi e himɓe feere feere.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-2

2. Almasiihu e eklesiya mum, 1.3-1-23

3. Yahuduuɓe e ɓe lenyi janani laatake gootum baa no ɓee laatii lenyi feere feere (2.1-3.20)

4. Eklesiya e laatii goota, amma moy fu e dokkal mum der eklesiya ka wuro (4.1-16).

5. Himɓe fu e laatii gootum baa no joonne maɓɓe e suttontirii (5.21-6.9)

6. Kaɓirɗum goonɗinɗo e cannooje, 6.10-24.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ɗo ƴiwii e am min Pol, lilaaɗo Yeesu Almasiihu e yidde Alla. Mii winnana himɓe Alla wonɓe Efesu, goonɗinɓe Yeesu Almasiihu. 2 Alla Baaba meeɗen, e Yeesu Almasiihu Joomiraawo, waɗana on moƴƴere, hokka on jam.

Barke Alla waɗanta himɓe diga Almasiihu

3 Yettoore laatano Alla, laatiiɗo Baaba Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen. Gam kawtal meeɗen e Almasiihu, o barkiɗinii en e hokkugo en barke ruuhunkeeje feere feereeje, ƴiwuɗe dow kammu. 4 Diga duuniyaaru tagaaka, Alla suɓii en sabbu Almasiihu, gam laatoɗen seniiɓe, ɓe walaa gacce yeeso makko. 5 O suɓii en diga aran, gam laatoɗen ɓiɓɓe makko diga e Yeesu Almasiihu. Non non o yiɗiri ɗum sabbu geetaaku makko. Non ɗum fottirani mo bo. 6 Gam majjum, en maantee, teddinen Alla gam moƴƴere makko ne o waɗani en, diga hokkugo en Ɓiyiiko jiɗaaɗo.

7 Moƴƴere Alla e mawni: Diga e kawtal men e Almasiihu, en pirtaama, jaafaɗen, sabbu ƴiiƴam makko deƴƴitiiɗam. 8 O ɗuuɗinanii en moƴƴere makko, o hokki en hakkillo e faamu kebbuŋu. 9 Geetaaku makko acci o annini en asiiri sago makko, ko o resuno waɗugo diga fuɗɗoode diga e Almasiihu. 10 To wakkati warii, Alla hebbinan ko resuno waɗugo, o hawritan ko woni dow kammu e dow leydi fu, o waɗa Almasiihu laatoo hooreejo majjum.

11 Der kawtal men e Almasiihu, Alla hokkii en geɗu ŋu o haɓɓannoo en alkawal mum, e suɓugo en diga law, hande no o resirno. O waɗii ɗum, gam non o suɓirno e sago makko, 12 gam maanten Alla, teddinen mo, enen artaaɓe suɓaa, watti hoolaare mum dow Almasiihu.

13 Onon bo, no kawtuɗon e Almasiihu, on nanii haala gooŋa, kanka woni linjiila kaa ɗo hisinta on. No goonɗinɗon, Alla maanake on. Maane nen woni Ruuhu Ceniiɗo mo o haɓɓuno alkawal mum o hokkan. 14 Ruuhu Ceniiɗo on nun laatii hande torma barke ɗe desanaɗen. En keɓan ɗe to nyalaane kisidam men hebbidii. To non en maantee Alla, teddinen mo.

Pol e du'anoo goonɗinɓe Efesu

15 Gam majjum, min bo, no nanumi habaru no goonɗinirɗon Yeesu Joomiraawo, e no jiɗirɗon banniraaɓe goonɗinɓe, 16 mi accay yettugo Alla gam mooɗon. De du'otoomi fu, emi siwtora on. 17 Mii eela Alla Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, Baaba mo tedduŋal, hokka on Ruuhu mum kokkoowo hakkillo. Ruuhu on hollita on Alla hande no o laati. 18 Mii eela Alla yaynina ɓerɗe mooɗon, heɓa paamon ko heɗii on der noddoore ne o noddi on, paamon bo no barke ɗe desanaɗon onon e himɓe makko teddiri. 19 On paaman bo baawɗe mawɗe, semmenteeje, ɗe o holliti dow meeɗen, enen goonɗinɓe. E baawɗe ɗen, e semme makko, 20 o fintiniri Almasiihu diga e maayde. O jooɗini mo wecco junŋo makko nyaamo, dow kammu. 21 Hande non Almasiihu laatorii ɓuruɗo laamuuji e baawɗeeji e semmeeji e mawɓe fu. Kanko nun laatii hooreejo dow ko woodi inne fu, hinaa der duuniyaaru nuu ɗo tan, amma e der duuniyaaru nu yeeso bo. 22 Alla wattii huune fu ley koyɗe Almasiihu. O waɗii mo Joomiraawo dow huune fu, o laatini mo hooreejo Eklesiya. 23 Eklesiya kan woni ɓannu Almasiihu. E makka Almasiihu hebbi, kanko mo Alla hebbi der mum.

2

Almasiihu woni Kisinoowo

1 Onon, on maayiino gam boofi mooɗon e hakkeeji mooɗon. 2 Kanji tokkunoɗon, hande no duuniyaaru yahirta, ɗowtaniɗon hooreejo ruuhuuji kalluɗi, tawaaɗi hakkune dow e ley. Ruuhuuji ɗin nun gollotoo faa e hanne caka himɓe yedduɓe Alla. 3 En fu, hande no maɓɓe laatinoɗen. Suunooji meeɗen tokkunoɗen. Ko miilooji meeɗen kalluɗi, e jikku meeɗen yiɗi gaɗetenno. Gam sabbu jikku meeɗen ŋu, mone Alla nun haandannoo en hande no maɓɓe.

4 Amma enɗam Alla walaa kaddi, o yiɗii en e yidde mawne. 5 Gam majjum, enen maayunooɓe sabbu boofi men, o fintidinii en e Almasiihu. E gooŋa, gam moƴƴere Alla kisuɗon. 6 No een kawti e Yeesu Almasiihu, Alla fintidinii en e makko, jooɗidini en e makko dow kammu. 7 O waɗii ɗum gam o hollita en geetaaku makko. Jaamanuuji garooji fu yi'an manŋu moƴƴere makko ne foonnirtaake goɗɗum. O waɗanii en ne gam een kawti e Yeesu Almasiihu. 8 Gam sabbu moƴƴere Alla kisuɗon, e gam on goonɗinii Almasiihu. Kisidam mooɗon laati nun dokkal Alla, golle mooɗon bane. 9 Kisidam mon ƴiway diga e mon, gam to goɗɗo heɓu juraago. 10 Alla nun waɗi en, kanko tagi en diga e kawtal men e Yeesu Almasiihu, gam golle booɗɗe. Golle booɗɗe ɗen, Alla siriyake ɗe diga aran gam gaɗen ɗe.

Almasiihu laatinii en gootum

11 Yahuduuɓe e woodunoo maane juulnol e ɓalli mum, ɓee jiɗi bo noddeego «juulniiɓe.» Onon ɓe laataaki Yahuduuɓe, on goodaa hande maane nen e ɓalli mon, go ɓee nodda on «heeferɓe.» To non ciwtoree ko laatinoɗon. 12 Wakkati mum, on goodaano Almasiihu, on kawtaano e Isira'iilaaɓe, on galaano der alkawalji ɗi Alla haɓɓuno. On keɗaakino goɗɗum yeeso, on goodaano bo Alla der duuniyaaru. 13 Amma jooni, no kawtuɗon e Yeesu Almasiihu, onon woɗɗinooɓe, on ɓattinaama diga e ƴiiƴam makko deƴƴitiiɗam. 14 Gam Almasiihu nun laatii jam meeɗen. O waɗii laatiiɓe Yahuduuɓe e ɓe lenyi janani laatii gootum, diga e hokkugo yonki makko dow leggal palaaŋal. Hande non o pusiri bombooru gayŋu ŋuu ɗo seennunoo ɓe. 15 Almasiihu moytii Sariya e umurooje mum, e kakkilanol mum fu. Non non o waɗiri Yahuduuɓe e ɓe lenyi janani fu laatii lenyol kesol, gam ɓee kawti e makko. Hande non o joonniri jam hakkune maɓɓe. 16 Diga e maayde makko dow leggal palaaŋal o weldiniri ɓe e Alla. O hawtii ɓe ɓe laatii ɓannu gootol diga e maayde makko. Diga e palaaŋal ŋal, o sottiniri gayŋu tawanooŋu hakkune maɓɓe. 17 Almasiihu warii fiinii habaru jam caka mooɗon, onon ɓe lenyi janani woɗɗinooɓe, e onon Yahuduuɓe ɓadinooɓe. 18 Gam sabbu Almasiihu, en fu, en keɓii laawol yottaago to Baaba, e ballal Ruuhu gooto.

19 Hande non, on laataaki kade hoɓɓe, ɗum bo jananɓe. On laatodake ɓe genni goori e himɓe Alla, oon himɓe wuro Alla. 20 On mahaama dow suudu ŋol daɗɗa mum laatii lilaaɓe e annabiiɓe. Yeesu Almasiihu e hoore mum woni hayre jogiine maadi. 21 Kanko nun jogii maadi nin fu, eni mawnira, faa ni towa, ni laatoo suudu Alla Joomiraawo ceniiŋol. 22 No kawtuɗon e makko, on laatake mahirɗum to Alla wonoto diga e Ruuhu mum.

3

Pol, lilaaɗo caka ɓe lenyi janani

1 Min Pol, mii maɓɓaaɗo der kasu gam golle Yeesu Almasiihu caka mooɗon, onon ɓe lenyi janani. 2 Seko walaa, on nanii habaru golle ɗe Alla yowanimmi e moƴƴere mum, mi waɗa gam mon. 3 O hollitanake am, o faaminimmi asiiri ko o resi o waɗa. Kanjum nun binnanmi on e haala seɗɗa. 4 To on janŋii ɗerewol am, on annan no paamirmi asiiri dow Almasiihu. 5 Asiiri on, himɓe hollaakano ɗum der jaamanuuji jawtuɗi. Amma jooni, diga e Ruuhu Ceniiɗo, Alla hollitii ɗum lilaaɓe e annabiiɓe ɓe o suɓi ɓe gollanoo mo. 6 Nani ɗo no asiiri on laatori: Diga e linjiila, ɓe lenyi janani heɓi geɗu mum der moƴƴereeji desaaɗi, hande no Yahuduuɓe heɓiri. Ɓe laatake jokkule ɓannu gootol, ɓee goodi alkawal gootal gam ɓe kawtii e Yeesu Almasiihu.

7 Linjiila kan nun laatiimi gollotooɗo mum, sabbu moƴƴere ne Alla waɗanimmi e golle baawɗe mum. 8 Min ɓuri goonɗinɓe fu faanɗugo. E non, mi heɓii moƴƴere waajaago ɓe lenyi janani habaru jawdi gonuni der Almasiihu, ni faamataako. 9 Mi heɓii bo dokkal faamingo no Alla taguɗo huune fu hebbinirta ko o resuno o waɗa, cuuɗinooɗum diga den. 10 Hande non Eklesiya anninirta wooduɓe baawɗe e semme dow kammu, no faamu Alla ɗuuɗiri. 11 Non o resunoo o waɗa diga ɓooyɗum, ko o hebbini ɗum diga e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 12 En kawtii e Almasiihu, en goonɗinii mo, to non, en baawan ko ɓattii Alla e hoolaare. 13 Kanjum waɗi mii eela on, to on accee ɓerɗe mooɗon biisoo sabbu tooraaji ɗi keɓammi gam mooɗon. Tooraaji ɗin laati nun tedduŋal mooɗon.

Yidde Almasiihu yiɗi en

14 Gam sabbu ɗum ɗon fu, mii jiccanoo Baaba. 15 Diga e makko lenyi gonuɗi dow kammu e leydi fu heɓi inne mum. 16 Mii eela Alla mo tedduŋal manŋal semmiɗina ɓerɗe mon e baawɗe Ruuhu mum Ceniiɗo. 17 Mii eela Almasiihu wonoo der ɓerɗe mooɗon, diga e goonɗingo mo. Mii eela mo kade, cemmiɗee der yidde, gaɗee ɗaɗi der mayre. 18 Hande non paamirton, onon e himɓe Alla fu, no yidde Almasiihu foti yaajugo e juutugo e luggugo e towugo. 19 Mii eela Alla annina on yidde Almasiihu ɓurune faamu fu, gam laatoɗon hebbuɓe, Alla bo hebba der mooɗon.

20 Alla gollotooɗo der meeɗen e baawɗe mum, waɗana en ɓura ko eeleten, e ko miileten fu. 21 Tedduŋal laatanoo mo der Eklesiya, diga e Yeesu Almasiihu, der jaamanuuji fu, faa abada abadin! Aami.

4

Laataago gootum der goonɗinki

1 Mii eela on, min maɓɓaaɗo der kasu gam Joomiraawo, goniree no fottiri hande no Alla noddiri on. 2 Ɓuytee ko'e mon, laatee ɗigguɓe e munyuɓe. Munyanee himɓe e yidde. 3 Tinnee oon laatii gootum hakkune mon, diga e jam mo Ruuhu Ceniiɗo hokkata on. 4 Ɓannu gootol nun woni, e Ruuhu gooto, non bo gootum woni ko tammihiɗon yeeso, ɗum Alla noddani on. 5 Joomiraawo gooto nun woni, e goonɗinki gooti, e batisi gooti. 6 Alla gooto nun woni, laatiiɗo Baaba himɓe fu, laamaniiɗo himɓe fu, gollotooɗo diga e himɓe fu, gonuɗo der himɓe fu.

7 Moy meeɗen fu heɓii dokkal moƴƴere, jaka no Almasiihu yiɗirani ɗum. 8 Dewtere wi'ii:

«O eencii dow, o yaarii nanŋaaɓe,

o hokkii himɓe dokke✡.»

9 Ume nun «o eencii dow» yiɗi fillitaago? Ko ɗum fillitii woni, o artii o jippii der nokkuure to ɓuri luggugo der leydi. 10 Jippiiɗo on woni, «eencuɗo» faa dow kammu, gam o hebba duuniyaaru fu. 11 Kanko nun hokki woɓɓe ɓe laatoo lilaaɓe, woɓɓe annabiiɓe, woɓɓe waajotooɓe, woɓɓe bo durugo himɓe, e janŋingo ɓe. 12 O waɗii ɗum gam o siriyoo himɓe Alla gam golle, ɓe mawninira ɓannu Almasiihu. 13 Hande non tinnortoɗen keɓen goonɗinki gooti, e annal Ɓiɗɗo Alla gootal, laatoɗen mawɓe, jottoɗen to Almasiihu woni laatoɗen hande no o wa'i. 14 Den, en laatataako kade sukaaɓe wifitinteeɓe nokku fu, hande laanayel diyam ŋel galmaaji diyam yaarata to yiɗi. Den bo, janŋinooɓe pewe majjintaa en e ƴoyre mum. 15 Amma to een bata gooŋa e yidde, en mawnan der huune fu, een poonnorii Almasiihu laatiiɗo hooreejo. 16 Diga e makko nun jokkule ɓannu fu jogontirii. To jokkulal fu e waɗa golle mum, den ɓannu mawnan, yaha yeeso der yidde.

Almasiihu laatinii en heyɓe

17 Mii bata on, mii batitoo e inne Joomiraawo, to on nyaamee goonki mon hande heeferɓe, ɓe miilooji mum majjinta ɗum. 18 Hakkillo maɓɓe niɓɓii, ɓee boɗɗodii yonki ki Alla hokkata. Ɓe galaa annal, ko ɓerɗe maɓɓe e yoori. 19 Ɓe annaa suttontirgo ko wooɗi e ko halli, ɓee nyaama goonki maɓɓe no ɓe pakkiri fu, ɓee gaɗa ko ɓerɗe maɓɓe yiɗi.

20 Amma onon, kanjum bane janŋinaɗon e Almasiihu. 21 On nanii habaru makko, on janŋinaama gooŋa gonuka e makko. 22 To non, ɓortee jikku mooɗon ŋu gonunoɗon e muuɗum. Kanjum woni suunooji ɓannu kalkooji yonkiiji mooɗon. 23 Accee Ruuhu Alla laatina yonki mooɗon e hakkillo mooɗon kesum. 24 Ɓornee jikku kesu ŋu Alla tagi dow nandi mum heɓa gonoɗon no foonnitorii e no laaɓiri, ƴiwuɗum diga e gooŋa.

25 Ton non, accee batugo fewre, moy mon fu bata bannun gooŋa, gam en fu, en laati nun jokkule ɓannu gootol. 26 To mone waɗii on, to on gaɗee hakke. To on accee mone waɗa on faa naaŋe yana. 27 To on kokkee Seyɗan laawol der mooɗon baa seɗɗa. 28 Bujjannooɗo acca guyka mum, waɗa golle geete e semme ɓannu mum, gam heɓa ko wallirta wooduɓe haaje. 29 Haanay haalaaji bonɗi e wurtoo diga e kunnuɗe mooɗon. Ko haani gaɗon woni, baton haalaaji nafooji, cemmiɗinooji goonɗinki woɓɓe, gam kettinaniiɓe on nana ko nafata ɗum. 30 To on mettinee ɓerne Ruuhu Ceniiɗo mo Alla maanorii on, gam o rinɗina on nyalaane darŋal. 31 Ikkinee ko haaɗi e gayŋu, e mone, e palmooje, e jennooje e huune ko halli fu caka mooɗon. 32 Gaɗontiree ko wooɗi hakkune mon. Jurmontiree, moy fu yaafanoo bannun, hande no Alla yaaforanii on, sabbu kawtal mon e Yeesu Almasiihu.

5

Wonaago der jayŋol

1 Jooni on laatike ɓiɓɓe Alla yiɗaaɓe, gam majjum, yemminee mo. 2 Yidde ardanoo goonki mon, hande no ɗum laatii e Almasiihu. O yiɗii en, faa o hokki yonki makko gam meeɗen. O laatake sadaka e kiisaaɗum pottanɗum Alla.

3 On laatike himɓe Alla. Gam majjum haanay jeenu, e coɓuɗum fu, e suuno, batanee caka mon. 4 Hande non bo, haanay haalaaji centiniiɗi, ɗi walaa hoore, e haalaaji baanji baanji, nanee caka mooɗon. Ko haani wurtoo e kunnuɗe mooɗon woni, jetton Alla. 5 E haani paamon faa wooɗa: Jeenooɓe e soɓuɓe e suunaaɓe, gam suuno laati nun saafugo tooruure, ɓee ɗon fu walaa geɗu der Laamaare Almasiihu e Alla.

6 To on accee goɗɗo majjina on e haalaaji baanji baanji, gam iri majjum nun waddata mone Alla dow saliiɓe ɗowtanaago mo. 7 Sabbu majjum, to on kawtee e himɓe iri maɓɓe. 8 Aran, der niwre gonunoɗon, amma jooni, gam kawtal mooɗon e Joomiraawo, on naati e jayŋol. To non, buuree hande ɓiɓɓe jayŋol. 9 Gam ko jayŋol rimata woni: geetaaku e foonnitaare e gooŋa fu. 10 Liinyee ko fottanta Joomiraawo. 11 To on gattee juuɗe mon e golle gaɗeteeɗe der niwre, ɗe walaa nafuwe, amma cumpitee ɗe. 12 Ko himɓe ɓen waɗata e suuɗe, baa batugo ɗum e sentinii. 13 Amma to huune sumpitaama, jayŋol hollitan no ɗum laatii. 14 Huune ko wurtii fu, laatoto jayŋol. Gam majjum acci e wi'ee:

«Finu e ɗoyŋol maa, an ɗaaniiɗo!

Umma hakkune maayɓe,

Almasiihu yaynante jayŋol mum.»

15 Gam majjum, kakkilanee yaadu mon dow no gonirton, to on laatee hande ɓe galaa hakkillo, amma laatee hakkilɓe. 16 To on majjinee wakkati, gam nyalaaɗe ɗe gonuɗen e mum jooni e halli. 17 Gam majjum, to on laatee ɓe walaa hakkillo, amma paamee ko Joomiraawo yiɗi. 18 To on accee bagi doƴƴa on, gam eɗam watta himɓe der hallumaru, amma, kebbee Ruuhu Ceniiɗo. 19 Cemmiɗinontiree e jimi jabuuraaji e jettooje, e jimi ruuhunkeeji. Jimanee Joomiraawo, maantee mo e ɓerɗe mon fu. 20 Jettee Alla Baaba wakkati fu e gam huune fu, e inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 21 Moy mooɗon fu ɗowtano banniraawo mum gam teddingo Almasiihu.

Joonne ɓaŋontirɓe

22 Onon rewɓe, ɗowtanee worɓe mooɗon hande no ɗowtorantoɗon Joomiraawo. 23 Gam gorko nun laatii hooreejo dow debbo muuɗum, hande no Almasiihu laatorii hooreejo dow Eklesiya. Kanko woni kisinoowo Eklesiya, laatiika ɓannu makko. 24 Hande no Eklesiya ɗowtorantoo Almasiihu, hande non debbo fu, haani ɗowtorano gorko mum, dow huune fu.

25 Onon worɓe bo, jiɗee rewɓe mooɗon hande no Almasiihu yiɗiri eklesiya. O yiɗii ka, faa o hokki yonki makko gam makka, 26 gam o loota ka e diyam, o laaɓina ka e haala makko. 27 O waɗii ɗum, heɓa o darina ka yeeso makko e tedduŋal, ka laatoo ceniika, ka walaa aybe, ɗum bo tuuni, maa bo boofol gom, e huune ko nandi e mum fu. 28 Hande non, haani worɓe yiɗira rewɓe mum, hande no ɓe jiɗiri ɓalli maɓɓe. Jiɗuɗo debbo mum, yiɗii hoore mum. 29 Daɗey, goɗɗo meeɗay ko wanyi ɓannu mum. Amma oo nyaanna ŋol, oo hiinnoo ŋol, hande no Almasiihu waɗanta Eklesiya, 30 gam enen nun laatii jokkule ɓannu makko. 31 Kan waɗi dewtere wi'i: «Gorko accan baaba mum e inna mum, takkontira e debbo mum, ɓe fu ɗiɗo, ɓe laatoo ɓannu gootol✡.» 32 Asiiri mawɗo nun ɗon. Amma, Almasiihu e Eklesiya mum nun batananmi. 33 Amma onon ko yaali on woni, gorko fu yiɗa debbo mum, hande no yiɗiri hoore mum. Debbo bo teddina gorum.

6

Sukaaɓe e saareeji mum

1 Onon sukaaɓe, ɗowtanee saareeji mooɗon, gam sabbu Joomiraawo, kanjum laatii ko fotti. 2 «Teddin baaba maa e inna maa.» Kanka woni umuroore arandeere, goodune alkawal. 3 Den: «a heɓan barke, balɗe maa juuta der duuniyaaru,» kan woni alkawal ŋal✡.

4 Onon saareeji, to on mettinee ɓerɗe sukaaɓe mooɗon, amma, eltee ɓe, oon ekkitina ɓe laawol Joomiraawo hande no haani.

Maccuɓe e joomiraaɓe mum

5 Onon maccuɓe, ɗowtanee joomiraaɓe mooɗon ɓe duuniyaaru ɗo, e kulol e diwnugo, e ɓerɗe laaɓuɗe, hande no ɗowtorantoɗon Almasiihu. 6 Ɗowtanee ɓe, hinaa yeeso maɓɓe tan, gam fottango ɓe. Amma ɗowtanee ɓe gam on maccuɓe Almasiihu, waɗooɓe ko Alla yiɗi e ɓerɗe goote. 7 Jagganee ɓe e seyo, hande Joomiraawo nun jaggantoɗon, himɓe bane. 8 Gam oon anni neɗɗo fu gaɗuɗo ko wooɗi, heɓan riiba majjum to Joomiraawo, baa to oo dimo, ɗum bo maccuɗo.

9 Onon joomiraaɓe bo, jogoree non maccuɓe mooɗon. Accee nyaasitaago ɓe. Annitee, onon e maɓɓe fu, Joomiraawo gooto gooduɗon dow kammu, o ɓurontirtaa bo himɓe.

Kaɓirɗum goonɗinɗo

10 Ko horii wi'ugo on woni: Accee baawɗe Joomiraawo mawɗe semmiɗina on. 11 Ettee kaɓirɗum ɗum Alla hokki on fu, gam baawon daraago yeeso dabareeji Seyɗan. 12 Gam e himɓe bane kaɓidinten, amma e ruuhuuji kalluɗi, tawaaɗi dow kammu, gooduɗi baawɗe e semme, e laamanii duuniyaaru nu niwre. 13 Gam majjum, ettee kaɓirɗum ɗum Alla fu, gam baawon ko darii to nyalaaɗe kalluɗe warii, keɓon semme ɓaawo to hawre heennyii.

14 To non, ummee daree. Kaɓɓee gooŋa hande ɓelɓelol e punŋuli mooɗon. Ɓornee foonnitaare hande toggoore janni ne konu. 15 Tinnaare waajaago linjiila ka jam laatoo paɗe mooɗon. 16 Wakkati fu, jogee goonɗinki hande taɓɓorɗum kure. E makki nyifirton kure Ibiliisa ɗe yiite. 17 Kuunee kisidam hande huuneere janni, jogee haala Alla hande kaafahi ki Ruuhu Ceniiɗo hokkata. 18 Wakkati fu gaɗee du'aaje feere feere. Eelee ballal Alla hande no Ruuhu Ceniiɗo hollitirta on. Deenee e tinnaare! To on accee du'anaago himɓe Alla. 19 Du'anee am min bo, gam Alla hokkammi boliiɗe pottuɗe, mi anninira e cuusal, gooŋa cuuɗiika der linjiila. 20 Kanka nun laatiimi lilaaɗo mum, mii haɓɓiraa callalluuji. Du'anee am, gam mi waawa ko waajii ka e cuusal, hande no haaniri.

Baynaaɗe

21 Mii yiɗi onon bo, annon no gonirmi e ko gaɗanmi. Gam majjum, Tikikus banniraawo meeɗen jiɗaaɗo, gollantooɗo Joomiraawo e hoolaare, humpitan on habaru am fu. 22 Mii lila mo e mooɗon, gam annon no men goniri, o fukkina hakkillo mooɗon.

23 Banniraaɓe, Alla Baaba, e Yeesu Almasiihu Joomiraawo, hokka on jam e yidde, o hokka on goonɗinki bo. 24 Yiɗuɓe Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu fu, e yidde ne heennyataa, moƴƴere Alla laatanoo ɗum.

✡ 4:8 Jabuura 68.19

✡ 5:31 Laatanooji 2.24

✡ 6:3 Tokkitaaki tawreeta 5.16

Filippi

1

2

3

4

Ɗerewol ŋol Pol winnani ɓe

Filippi

Haala Puɗɗirka

Filippi tawaaka maa der leydi Eropa, weccoore Maseduwaan to Romankeeɓe laamanii. Der jahaaŋal ɗiɗaɓal ŋal Pol waɗi kanko e Silaasi gam waajaago linjiila, der maggal nun o waaji himɓe Filippi, go eklesiya fuɗɗi, Golle Lilaaɓe 16.12-40. Eklesiya arandeya nun ɗon ŋa Pol tiggi der leydi Eropa. Sabbu tooraaji ummiiɗi nun Pol nanŋaa maɓɓaa der kasu. Diga kasu ɗon nun o winnani himɓe Filippi ɗerewol ŋol ɗo.

Woɓɓe e miila Efesu nun Pol woni der kasu go o winniri ɗerewol ŋol. Woɓɓe bo e miila Kaysariya nun, amma to nandi gooŋa ɓuri woni Roma. Amma e nun fu Pol e miili yoofitinte, o yaha to himɓe Filippi gam o walla ɓe, goonɗinki maɓɓe ɓeydoo, ɓerɗe maɓɓe wela.

Pol yettii himɓe filippi gam ballal ŋal ɓe balliti mo dow dokkal ŋal ɓe lildani mo diga e junŋo Epaforoditus. Ɓaawo mum, o batii ɓe no o wonorii, e ko waɗata to o woni. O semmiɗinii ɓe ɓe daroo der gooŋa linjiila no haaniri, o tiiɗinii ɓe ɓe gonoo der joonne seese hakkune maɓɓe, ko ɗum laatoo bo, sey moy maɓɓe fu ɓuyta hoore mum.

Woɓɓe innii ɗerewol ŋol, «ɗerewol seyo» gam boliiɗe ceyee, belbeltee kebbuɗe der maggol.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka e cannooje 1.1-12

2. Habaruuji dow Pol 1.13-26

3. Wonaago der nannantiral e ɓuytugo hoore mum 1.27-2.18

4. Habaruuji dow Timote e Epaforoditus 2.19-30

5. Hakkilango waajotooɓe fewooɓe, e kujje kalluɗe 3.1-4.9

6. Jettooje e cannooje 4.10-23

1

Sannoore

1 Min Pol e Timote, maccuɓe Yeesu Almasiihu, winnani seniiɓe hawtuɓe e Yeesu Almasiihu wonɓe Filippi ɗerewol ŋol, e onon ardiiɓe e gollotooɓe der eklesiya.

2 Alla Baaba e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu hokka on moƴƴere e jam!

Pol e du'anoo ɓe Filippi

3 Mii yetta Alla am de ciwtormi on fu. 4 Wakkati du'antoomi on on fu, e ɓerne welne du'ortoomi, 5 diga nyalaane arandeere faa jooni, on darorake am, on ballii am waajaago linjiila. 6 Mii tabbitini, Alla puɗɗuɗo golle muuɗum booɗuɗe der mooɗon hebbinan ɗe, der nyalaane Yeesu Almasiihu. 7 E fotti, mii woodi miilooji ɗii dow mon on fu, gam mii watti on der ɓerne am. Gam baa no kaɓɓaami callalluuji gam mi seedanake linjiila tabbitinmi ka, on darorake am, on kawtii e am der moƴƴere ne. 8 Alla woni seedeejo am, mii yiɗi on on fu e yidde Yeesu Almasiihu.

9 Ko eelananmi on Alla woni, ɓeydoɗon yeeso yeeso, dow yidde, e dow annal, e suttontirgo gooŋa e fewre, 10 gam baawon annitingo ko ɓuri nafugo, laatoɗon laaɓuɓe, ɓe galaa gacce der nyalaane Almasiihu wittoyta. 11 On kebbinaama ɓiɓɓe foonnitaare ƴiwuɗe diga e Yeesu Almasiihu, gam inne Alla teddinee, yettee.

Almasiihu woni yonki

12 Banniraaɓe, mii yiɗi, annon ɗum ɗo: ko heɓimmi walli linjiila yahugo yeeso. 13 Himɓe hiitorde wuro laamiiɗo, e woɓɓe, e nokku fu e anni no gam Almasiihu nun maɓɓaami der kasu. 14 Maɓɓol am accii banniraaɓe ɗuuɓɓe ɓeydii hoolaago Joomiraawo, ɓe accii hulugo, ɓe ɓeydi cuusal dow waajaago haala Alla.

15 E gooŋa, woodi waajotooɓe habaru Almasiihu gam nawniraagu e jeddi, amma e woodi waajortooɓe e miilooji booɗuɗi. 16 Ɓee ɗo e waɗa ɗum gam ɓee jiɗi Almasiihu, ɓee anni mi yowanaama haɓango linjiila. 17 Amma ɓee to, e waajo habaru Almasiihu gam nawniraagu, miilooji maɓɓe bo laaɓaa, kade bo, ɓee daarta ɓeydugo toora callalluuji am der kasu.

18 No ɓe baajori fu, ɗum ɓillataa am! to yiɗi anniyaaji maɓɓe laatoo bonɗi maa bo booɗuɗi, anni inne Almasiihu waajee tan, mii seyii, mi seyoto bo kade. 19 Gam mii anni heennyitirde toora kan laatoto kisidam am, gam sabbu du'aaje mooɗon, e ballal Ruuhu Yeesu Almasiihu. 20 Mii heɗii sanne, mii woodi bo tammuwe, mi heɓataa senteene goɗɗum. Amma hande no baadey, nun jooni bo, mii anni mi teddinan Almasiihu e tinnaare, der gurnam am, baa to mii wuuri, baa to mi maayi. 21 Min kan, Almasiihu woni gurnam am, maayde laatani am nun riiba, 22 amma, to wonaago am e duuniyaaru waddanan am waɗugo golle nafooje, den mi annaa du ume nun cuɓanmi. 23 Mii waɗa ɓerɗe ɗiɗi: ko jiɗumi woni, mi yaha mi wonda e Almasiihu, kanjum ɓuranimmi wooɗugo. 24 Amma gonki am e duuniyaaru ɓuran nafugo on. 25 Mii hoolii, mii anni mi wonoto e duuniyaaru taw, mi wonda e mooɗon on fu, gam ɓeydoɗon yeeso, ɓerɗe mooɗon wela gam goonɗinki, 26 hande nun, to mi wittoy to mooɗon, daliila juroraago kawtal mon e Yeesu Almasiihu ɓeydoto.

27 Amma, sey no gonirɗon fotta e linjiila Almasiihu, gam to mi warii daarugo on, naa bo to mi waray, mi nana oon tabitii der hakkillo wooto, oon kaɓa gam goonɗinki linjiila e ɓerɗe goote, 28 to on accee wayɓe huunna on baa seɗɗa, kanjum hollitinta seedaaku halkere maɓɓe, amma onon, kisidam mooɗon, ɗum fu diga to Alla ɗum ƴiwi. 29 On kokkaama moƴƴere goonɗingo Almasiihu, kanjum tan bane, on kokkaama bo moƴƴere tooranaago mo, 30 e daranaago hawre woore ne ji'uɗon mii haɓa, e ne nanoton kade mii haɓa faa jooni.

2

No Almasiihu leesiniri hoore mum, e no Alla mawniniri mo

1 Almasiihu deƴƴitinii ɓerɗe mooɗon, semmiɗini on der yidde, oon kawti e Ruuhu, oon goodi yurmeene e enɗam, naa noy? 2 To non kan, kebbinee seyo am e laataago gootum hakkune mooɗon: yidde mooɗon, e ɓerɗe mooɗon, e miilo mooɗon laatoo gootum. 3 To on gaɗee goɗɗum e miilooji ɓurontiro, naa bo e manŋu hoore; amma leesinee ko'e mon, moy mon fu daara woɓɓe hande ɓuruɓe ɗum. 4 To goɗɗo mooɗon daarta ko nafata ɗum tan, amma daarta ko nafata woɓɓe bo. 5 Goodee hakkune mon, miilo ŋo Yeesu Almasiihu woodunoo.

6 Kanko potidinɗo e Alla diga fuɗɗoode, e non fu, o

daaray fotugo makko e Alla hande huune ko o jogitinto,

7 amma o ɓuyti hoore makko,

o etti jayri maccuɗo, o nandi e himɓe,

o tawaama oo laatii neɗɗo deydey.

8 O leesinii hoore makko,

o ɗowtanii Alla faa o maayi, o maayi dow leggal palaaŋal.

9 Gam majjum, Alla etti mo faa dow,

hokki mo inne ɓurne inɗe fu manŋu,

10 gam to inne Yeesu noddaama, doole himɓe fu jiccoo

dow kammu e dow leydi, e der leydi fu,

11 kade bo himɓe fu batan

wi'a, Yeesu Almasiihu woni Joomiraawo,

gam inne Alla Baaba teddinee.

Jaynee der duuniyaaru

12 Gam majjum, banniraaɓe am yiɗaaɓe, hande no ɗowtoriɗon wakkati fu, hande nun, gaɗee kolliton kisidam mooɗon e kulol e diwnugo, hinaa to mii wondi e mooɗon tan, amma baa no mii boɗɗodii on bo. 13 Gam Alla e hoore mum nun gollata der mooɗon, faa jiɗon ko weli mo, gaɗon ɗum bo.

14 Ko gaɗoton fu, to on dumbitee, to on kaɓee bo, 15 gam laatoɗon ɓe walaa gacce, laaɓuɓe, ɓiɓɓe Alla ɓe walaa ko elee, wonɓe der jaamanuuru biisiinu, oonyiinu, laatoɗon yaynooɓe der duuniyaaru hande fitillaaji. 16 Oon baajoo ɓe haala ka yonki gam mi juro der nyalaane wittoygo Almasiihu, mi anna doggudu am e comuri am waɗay baanji.

17 Golle mooɗon laatake hande dokkal goonɗinki mon. Baa to ƴiiƴam am reƴƴitake dow dokkal mooɗon, mii seyorii ɗum, mii seyorii on bo on fu. 18 Hande non onon bo, ceyee, ceyodee e am.

Timote e Epaforoditus

19 To Joomiraawo Yeesu jaɓii, ɓooytaa mi lilan Timote to mooɗon, gam min bo, mi heɓa habaruuji mooɗon ɗi o waddanoytammi, ɗi cemmiɗinammi, 20 gam mi walaa goɗɗo jiɗuɗo on hande am, paaliiɗo on e gooŋa, to hinaa kanko, 21 horiiɓe fu haaje mum tan miijantoo, hinaa ɗum Yeesu Almasiihu. 22 Oon anni Timote hollitii oo laatii koolaaɗo, o gollodake e am gam waaji linjiila hande no ɓiɗɗo gollorantoo baaba mum. 23 Kanko miilumi lilugo to mooɗon law, to mi annii no haala am laatortoo. 24 Mii hooli Joomiraawo, ɗo e yeeso seɗɗa, min e hoore am mi waran to mooɗon.

25 Amma mi tawi e haani mi lila banniraawo am Epaforoditus, gollodiiɗo am, e wallitammi hawre, kanko lilunoɗon to am gam o wallammi huuntugo haaje am. 26 Emo humpaa on booɗum on fu, kade bo o toorakeno sanne no nanuɗon emo nyawi. 27 E gooŋa, o nyawiino sanne faa o ɓadii maayugo, amma Alla yurmake mo, kanko tan bane Alla yurmii, baa min Alla yurmake am, gam to mi heɓu biisere ɓerne dow biisere ɓerne. 28 Kan waɗi, jiɗum lilugo mo law to mooɗon, gam ɓerɗe mooɗon wela e yi'ugo mo, min bo, biisere ɓerne am ɓuytoo. 29 Cilminee mo e inne Joomiraawo e seyo manŋo. Teddinee himɓe hande makko, 30 gam der golle Almasiihu o ɓadino maayugo, o hokkii yonki makko der kaliire gam o hebbita ko on baaway wallugo am waɗugo.

3

Gooŋaaku, sey der Almasiihu

1 Banniraaɓe am, ko horii wi'ugo on woni: Ceyoree Joomiraawo. Mi somataa maytitaago goota kan der binni am, gam kanjum tabbitinta faamu mooɗon. 2 Kakkilanee himɓe nanduɓe e dawaaɗi, e gollotooɓe halluɓe, jeeƴanɓe on juulnaago! 3 Gam enen woni julniiɓe e gooŋa, enen saafirooɓe Alla e Ruuhu, jurortooɓe Yeesu Almasiihu, ɓe koolaaki ko'e mum. 4 Min e hoore am, mi waawanno yowugo hoolaare am dow gaɗu ɓannu. Woɓɓe e miili waawan hoolaago hoore mum, hakko min. 5 Mii julnaaɗo nyaanne jeetatawre, mii Isira'iilaajo ƴiwuɗo e lenyol Benyamin, mii Iburaninkeejo ɓii Iburaninkeejo. Dow wecco tawreeta, mii Farisaajo, 6 ko yaalani tinnaare, mi tooriino eklesiya, dow wecco foonnitaare ko tawaa der sariya, mi walaa gacce. 7 Ɗum ɗon fu daarunoomi hande riiba, amma jooni mi daarii ɗum baanji gam Almasiihu. 8 E gooŋa, mi daarii huune fu baanji, gam mi heɓii ko ɓuri ɗum teddugo, kan woni annugo Yeesu Almasiihu Joomiraawo am. Gam makko, mi majjinii huune fu, daarumi ɗum hande buuri, gam mi heɓa mo, 9 mi tawee e makko, hinaa e foonnitaare ƴiwune diga ɗowtanaago tawreeta, amma e foonnitaare ƴiwune diga goonɗingo Almasiihu, ne Alla hokkata goonɗinɓe. 10 Min kan, sago am woni annugo Almasiihu e baawɗe pintol mum, mi heɓa geɗu am der toora makko faa mi nanda mo der maayde makko, 11 gam no ɗum waɗi fu, min bo, mi heɓa yottaago nyalaane pintol maayɓe.

Doggango far to riiba

12 Mi wi'ay mi heɓii ko keɓal am, naa bo mii kebbuɗo, amma emi jokki doggudu am gam mi happa ŋal law. Min e hoore am Yeesu Almasiihu happii am. 13 Banniraaɓe am, min e hoore am, mi wi'ay mi happii ŋal ko, amma ko gaɗanmi nun: Emi yeggita ko yawti, mii foonnani ko woni yeeso, 14 mii doggana heennyitirde gam mi heɓa riiba, noddoore ne Alla noddi en diga dow kammu gam kawtal men e Yeesu Almasiihu.

15 To non en fu, enen ɓennuɓe der goonɗinki, sey gooden iri miilo ŋoo, amma dow gokka, to on goodi miilo wonŋo no paamirton, Alla hollan on ko haani. 16 Amma to jottiɗen ɗo, sey tokken laawol ŋol jaheten e mum jooni.

17 Banniraaɓe, on fu, yemminee am, daaree wa'uɓe hande no ji'uɗon emen laatii. 18 Gam ɗuuɓɓe e yaha hande wayɓe leggal Almasiihu palaaŋal, mi batiino on ka de ɗuuɗɗum, jooni bo, mii batitoo on ka e bojji, 19 heennyitirde maɓɓe laatoto halkere, deeɗi maɓɓe laatii tooruuje maɓɓe, ɓee juroro ko waddanta ɓe senteene, huune duuniyaaru tan ɓe miijanto. 20 Amma enen, dow kammu jeyaɗen, diga ton keɗiɗen Kisinoowo men, Joomiraawo Yeesu Almasiihu wara. 21 Kanko o waylitan ɓalli meeɗen centiniiɗi, o nandina ɗi e ɓannu makko tedduŋol, o waɗan ɗum diga e baawɗe kokkuɗe mo laamanaago huune fu.

4

Ceyoree kawtal mon e Joomiraawo

1 Gam majjum, banniraaɓe am yiɗaaɓe, mii woodi kumpa yi'ugo on sanne, onon laatii seyo am, e tuutawal am, tabitee hande nun der kawtal mon e Joomiraawo, onon yiɗaaɓe am.

2 Mii wi'a Ewodi e Sintis ɓe gonda der hakkillo wooto gam Joomiraawo. 3 An gollidoowo e am koolaaɗo, mii eelee ballaa rewɓe ɓen, ɓe gollidii e am gam waaju linjiila, kamɓe e Kelema e gollodiiɓe e am woɓɓe, inɗe maɓɓe winnaama der dewtere yonki.

4 Wakkati fu, ceyee der kawtal mooɗon e Joomiraawo, mii batitoo ka kade, ceyee! 5 Accee himɓe fu annita neɗɗaaku mooɗon. Joomiraawo ɓadake warugo. 6 To on accee ɓerɗe mooɗon biisoo gam goɗɗum, amma huune fu kollee ɗum Alla. Du'ee, eelee, eelitee, jettee Alla. 7 Jam Alla ɓuruɗum faamu fu, reena ɓerɗe mooɗon e miilooji mooɗon der kawtal mon e Yeesu Almasiihu.

8 Banniraaɓe am, ko horii wi'ugo on woni, miilanee ko laatii gooŋa, ko foti teddineego, e poonnitiiɗum, e laaɓuɗum, e kaanuɗum yiɗeego, e ko manetee, e kaanuɗum yetteego, e ko haani maanteego. 9 Ko janŋinmi on jaɓuɗon, nanuɗon, ji'uɗon e am, golloree ɗum, Alla mo jam wonda e mooɗon.

Pol e yetta gam ballal

10 Mii seyorii Joomiraawo sanne, gam on puɗɗitake miilango am. E gooŋa oon goodunoo miilooji ɗii dow am, amma on keɓayno laawol hollitingo ɗum. 11 Hinaa gam dullere acci ko mii bata ka, gam mi ekkitake seyoraago no gonirmi fu. 12 Mii waawi wonaago der dullere, mi waawan bo ko woni der keɓal. Der wakkatiiji fu e no ɗum laatii fu, mi ekkitake wonaago der haarande e rafo, der goonnan e dullere. 13 Mi waawan ko waɗi huune fu, gam sabbu cemmiɗinoowo am. 14 Amma e nun, on gaɗii ko wooɗi, no balluɗon am der toora am.

15 Onon ɓe Filippi, oon anni no ƴiwumi Maseduwaan, der wakkati puɗɗumi waajaago linjiila, eklesiya gom hawtay e am dow hokkugo e jaɓugo, to hinaa onon, 16 onon tan wallimmi, gam no jahumi Tesalonika, on lildii am ballal de ɗiɗi mi huntira haaje am. 17 Ɗum wi'ay no ballal nun daartanmi, ko daartanmi woni, ɓikkon goonɗinki mooɗon ɓeydoo faa ɗuuɗa. 18 Mi heɓi ballal mooɗon ŋal lilduɗon am fu e junŋo Epaforoditus, ŋal heƴii am faa ɓuri haaje am. Ŋal laatake hande wardi belɗo, hande sadaka, ɗum Alla jaɓi. 19 Alla am huunta haajeeji mooɗon fu, jaka goonnan mum tedduŋal, ɗum waɗoo der kawtal mooɗon e Yeesu Almasiihu. 20 Tedduŋal wonanoo Alla Baaba meeɗen faa abada, Aami!

Cannooje

21 Cannee seniiɓe hawtuɓe e Yeesu Almasiihu. Banniraaɓe wonduɓe e am sannii on. 22 Goonɗinɓe wonɓe ɗo fu sannii on, wonɓe der wuro Kaysara bo sannii on puy.

23 Moƴƴere Joomiraawo men Yeesu Almasiihu wonda e mooɗon!

Koloosi

1

2

3

4

Ɗerewol ŋol Pol winnani ɓe

Koloosi

Haala Puɗɗirka

Der wakkati gooti nun Pol winni ɗerewol Koloosi, e ŋol Efesu. Wanŋarde Koloosi tawaaka maa der Turkiya ni jooni. Pol bane titi eklesiya kan, amma gollodintooɓe mo gooto mum nun. Epafaras nun waajii ɓe linjiila. Waɗoto Epafaras nun maatini Pol tooraaji ɗi goonɗinɓe Koloosi woodi, gam woɓɓe yahii ton e janŋina haalaaji ɗi yaaday e linjiila. Kanjum laatii ko woɓɓe daari annal lugguŋal. Ekkitinooje ɗen ƴiwii diga e Yunaninkeeɓe, go ɗum hawrontiri e tawaaŋal Yahuduuɓe, e gaɗu maɓɓe, hande jon saafugo malaykaaɓe, e haala juulnol. Boofi janŋinteeɗi ɗin e wittina himɓe der ɗowtanaago tawreeta Muusa. Ɓaawo no Pol sanni ɓe hande no o woowi waɗugo. O batanii Almasiihu e golle mum. Ɓaawo mum o batanii ɓe hawre ne o waɗata gam linjiila yaha yeeso der siire Koloosi e Lawdikiya. Den o wittoy oo batana golle Almasiihu.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka e cannooje, 1.1-11

2. Manŋu Almasiihu e golle mum, 1.12-2.19

3. Goonki goonɗinɗo laati nun goonki to neɗɗo jey hoore mum 2.20-3.5

4. No goonki kin hollitorto, 3.6-4.6

5. Cannooje, 4.7-23.

1

Sannoore

1 Min Pol, mii laatii lilaaɗo Yeesu Almasiihu e sago Alla. Min e banniraawo meeɗen Timote, 2 men cannii on onon himɓe Alla wonuɓe Koloosi, banniraaɓe men hoolaaɓe der kawtal mum e Almasiihu. Alla Baaba meeɗen waɗana on moƴƴere, hokka on jam!

Pol e yetta Alla gam ɓe Koloosi

3 Wakkati fu, emen du'anoo on, emen jetta Alla, Baaba Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 4 Men nanii habaru goonɗinki mooɗon dow Yeesu Almasiihu e batane, e yidde ne gooduɗon dow himɓe Alla fu. 5 Oon goodi ɗum gam oon keɗii ko Alla resani on dow kammu. Oon keɗii ko Alla resani on gam on nanii haala gooŋakuwa, ƴiwuka e linjiila. 6 Linjiila kan yottake on, e rima ɓikkon, e sankitoo, e laya der duuniyaaru fu. Hande non ɗum laatii to mooɗon onon bo, diga nyaanne nanuɗon, ko paamuɗon moƴƴere Alla e gooŋa. 7 Epafaras banniraawo amen jiɗaaɗo, gollodintooɗo e amen, waajike on haala moƴƴere nen. Oo laatii koolaaɗo, gollantooɗo Almasiihu caka mooɗon. 8 O batii men bo yidde ne Ruuhu Ceniiɗo watti der ɓerɗe mooɗon.

9 Gam majjum, menen bo, diga men nani ka, men accay du'anaago on. Emen eela Alla hokka on hakkillo fu e faamu ƴiwuŋu diga e Ruuhu mum. Den on kebban annal sago makko faa wooɗa. 10 Hande non, on buuran der goonki pottananki Joomiraawo der huune fu. On tabitinto waɗugo ko wooɗi feere feere, on ɓeydoto annugo Alla. 11 Emen eela Alla hokka on semme, e baawɗe mum tedduɗe, gam baawon tinnaago, e munyango huune fu. 12 Jettee Alla Baaba e seyo, gam o waɗii on fotuɓe heɓugo geɗu der moƴƴereeji ɗi o resani himɓe makko, gonuɗi der jayŋol. 13 Kanko teeti en e baawɗe niwre, naanni en der Laamaare Ɓiyiiko jiɗaaɗo. 14 O sooditake en, o yaafii hakkeeji meeɗen.

Tedduŋal Almasiihu

15 Ɓiɗɗo on nun laatii nandi Alla mo yi'ataake. Kanko woni afo, ɓuruɗo huune ko tagaa fu. 16 E makko Alla tagiri huune fu, ko woni dow kammu, e ko woni e leydi, ko yi'etee, e ko yi'ataake fu, laamuuji, e baawɗeeji, e semmeeji, e hoorejum fu, diga e makko ɗum fu ɗum tagaa, e gam makko bo. 17 Almasiihu na'on diga huune fu tagaaka, huune ko woni fu, diga e makko ɗum woni. 18 Kanko woni hooreejo Eklesiya laatiika ɓannu makko. Kanko woni fuɗɗoode, oo laatii arano dow fintooɓe diga maayde, gam o laatoo arano dow huune fu. 19 Gam ɗum fottanii Alla ko woni der mum fu wonoo der Almasiihu. 20 E Almasiihu nun o weldiniri huune fu e makko, ko woni dow kammu, e ko woni der leydi fu. O waddii jam, sabbu ƴiiƴam Almasiihu deƴƴitiiɗam dow leggal palaaŋal.

21 Naane, oon boɗɗodinoo e Alla, oon laatinoo wayɓe makko, gam miilooji mooɗon kalluɗi, e golle mooɗon bonɗe. 22 Amma jooni, Alla weldinii on e muuɗum diga e maayde Ɓiyiiko laatiiɗo neɗɗo, gam daroɗon yeeso makko oon laatii seniiɓe, laaɓuɓe, ɓe walaa gacce. 23 Amma, sey tiiɗon, daroɗon e semme der goonɗinki, laatoɗon ɓe dimmataako. To on boɗɗodee e linjiila, laatiika tammuwe meeɗen. Linjiila ka nanuɗon, waajaama der duuniyaaru ɗo. Min Pol, kanka nun laatiimi gollotooɗo mum.

Golle Pol caka goonɗinɓe Yeesu

24 Jooni, ɓerne am e weli gam tooraaji ɗi keɓammi gam mooɗon. Hande non, kebbiniranmi ko horii der tooraaji Almasiihu gam ɓannu mum, laatiiŋol eklesiya makko. 25 Eklesiya kan nun laatiimi gollotooɗo mum. Alla yowanii am golle waajaago on haala mum deydey no ka wa'i. 26 Kanjum woni asiiri cuuɗaninooɗo himɓe diga den, der jaamanuuji ɗuuɗɗi, amma jooni, Alla hollitii ɗum himɓe mum. 27 Gam Alla e yiɗi anningo himɓe ɓe lenyi janani manŋu asiiri mum tedduɗo. Asiiri on woni, Almasiihu na'on der mooɗon. Kanko hokki on tammuwe heɓugo geɗu der tedduŋal Alla. 28 Almasiihu on nun men piinata haala mum. Emen baajoo himɓe fu, emen janŋina ɓe e hakkillo fu, gam men jottina moy fu yeeso Alla e hebbi der kawtal mum e Almasiihu. 29 Kanjum acci mii golloo, mii haɓa diga e baawɗe Almasiihu gollotooɗe e semme der am.

2

1 Mii yiɗi anningo on hawre mawne ne kaɓammi gam mooɗon, e gam banniraaɓe meeɗen wonuɓe Lawdikiya, e woɓɓe ɓe meeɗay yi'ugo am e gite muuɗum fu. 2 Mii waɗa ɗum, gam ɓe keɓa cuusal, ɓe kawta der yidde, ɓe keewa hakkillo hebbuŋo, ɓe paama asiiri Alla cuuɗiiɗo, kan woni Almasiihu. 3 Der makko nun jawdi ni faamu e annal fu suuɗii.

4 Mi batii ka, gam to goɗɗo majjin on e haalaaji belɗi. 5 Ɓannu am e woɗɗodii on, amma hakkillo am e wondi e mooɗon. Ɓerne am e weli gam foonnitaare tawaane caka mooɗon, kade bo oon darii dow goonɗingo Almasiihu e semme.

Wonaago goonki kesi e Almasiihu

6 Jooni, no on jaɓii Yeesu Almasiihu laatoo Joomiraawo mooɗon, tokkee mo. 7 Gaɗee ɗaɗi der makko, mahee goonki mon bo dow makko. Cemmiɗee der goonɗinki hande no janŋiniraɗon, jettee Alla puy.

8 Kakkilee gam to goɗɗo ƴoyra on e annal lugguŋal. Kakkilanee bo haalaaji majjinooji, ƴiwuɗi e tawaaŋal himɓe, naa bo e semmeeji duuniyaaru. E Almasiihu bane ɗum ƴiwi. 9 Gam ko woni der Alla fu e yi'oo der ɓannu Almasiihu. 10 Onon bo, on keɓii huune fu der kawtal mooɗon e makko, kanko laatii hooreejo laamuuji, e baawɗeeji fu.

11 Der kawtal mooɗon e Almasiihu, on keɓii juulneego. Amma juulnol ŋol himɓe waɗata bane. Juulnol ƴiwuŋol e Almasiihu nun. Ŋol laati nun hande moytugo baawɗe hakke jaaliiɗe ɓalli mooɗon. 12 Diga e batisi, on uwidaama e Almasiihu, on pintidinaama bo e makko, gam on goonɗinii baawɗe Alla pintinɗe mo e maayde. 13 Onon, on maayiino gam boofi mooɗon, e gam on juulnaaki. Amma Alla wuuridinii on e Almasiihu, yaafi boofi meeɗen fu. 14 O moytii ɗerewol nyamaane men, gaccotonoo ŋol en. O ikkinii ŋol, o tiggi dow leggal palaaŋal. 15 O ɓortii laamuuji, e baawɗeeji fu, o sentinii ɗi yeeso himɓe fu. Non Alla jaalorii ɗi e maayde Almasiihu.

16 Gam majjum, to on nootee goɗɗo gaccoo on dow ko nyaamoton e ko jaroton, ɗum bo dow hakkilango nyalaaɗe juulɗe, e lebbi, maa bo dow nyalaaɗe ciwteteeɗe. 17 Ɗum fu, kollitoojum ko waroyta nun, gooŋa majjum fu der Almasiihu nun woni. 18 To on accee waɗooɓe hande e ɓuyti ko'e mum, ko ɓee caafa malaykaaɓe majjina on. Koyɗaali maɓɓe ɓe tokkii, ɓee mawnito dow baanji, gam miilooji maɓɓe ɓe tokkii. 19 Ɓe kawtay e Almasiihu laatiiɗo hoore. Kanko nun hokkata ɓannu fu ko haajaa, kanko acci jokkule e ɗaɗi fu e hawti. Kanko bo acci ɓannu e mawna no Alla yiɗiri.

Maayidingo e wuuridingo e Almasiihu

20 On maayidii e Almasiihu, burtiɗon e baawɗeeji duuniyaaru. Den, ume waɗi ko oon nyaama goonki mon hande woniiɓe der baawɗeeji duuniyaaru? Ume waɗi ko oon nooto ɗowtanaago boɗaaji himɓe resanta on: 21 «Taa ettu ɗum ɗo, taa mettu ɗum to, taa meemu ɗum ɗo?» 22 Boɗaaji ɗii fu laati nun nyolooji, janŋinol himɓe tan nun. Alla tagii kujje fu gam nafitoroɗen ɗe. 23 Gooŋa nun, sujidango baawɗeeji, e ɓuytugo hoore mum, e toorugo ɓannu mum puy, e nandi ko wooɗi. Amma, ɗum ɗon fu nafataa goɗɗum, suuno ɓannu tan ɗum deƴƴitinta.

3

1 Onon, on pintidinaama e Almasiihu. Gam majjum, daartee kujje gonuɗe dow kammu to Almasiihu jooɗii nyaamo Alla. 2 Miilanee kujje gonuɗe dow kammu, to on kakkilanee kujje ɗe leydi. 3 Gam on maayi, yonki mooɗon na'on suuɗi e Almasiihu to Alla. 4 To Almasiihu laatiiɗo yonki mooɗon suppitoyke, on cuppitinto e makko onon bo e tedduŋal.

Goonki kesi e kiikki

5 Gam majjum, baree suunooji duuniyaaru gonuɗi der mooɗon, hande jon, baadi jayni, e coɓuɗum, e yidde baanjaare, e suunooji kalluɗi, e suuno woodugo huune fu. Ɗum ɗon fu, laati nun caafol tooruuje. 6 Kanjum waddata mone Alla dow saliiɓe ko ɗowtanii mo. 7 Onon bo, hande non nyaamirnoɗon goonki mon naane, de gonunoɗon der hakkeeji mon.

8 Amma jooni, boppee kujje ɗee ɗo: mone, e ɓernugo, e haaɗugo reedu, e jennooje, e batugo kalluka. 9 To on pewontiree hakkune mooɗon, gam on boppii jikku mon kiinŋu, e golle mum fu. 10 On laatike himɓe heyɓe. Alla taguɗo huune kesum der mooɗon, accataa waylitingo ɗum, faa ɗum nanda e makko, gam keɓon annal kebbuŋal. 11 To non, walaa ko suttontiri Yahuduujo e mo laataaki Yahuduujo, juulniiɗo e mo juulnaaki, janŋuɗo e mo janŋay, maccuɗo e dimo, gam Almasiihu nun laatii huune fu, e der moy fu.

12 Alla suɓii on laatini on himɓe mum yiɗaaɓe. Gam majjum, goodee yurmeene mawne, e neɗɗaaku, e ɓuytugo hoore, e ɗiggere, e munyal. 13 Munyontiree hakkune mon. To goɗɗo woofanii bannun, jaafontiree hande no Joomiraawo yaaforanii on. 14 Ko ɓuri ɗum fu, accee ɓerɗe mooɗon hebba yidde, gam yidde e hawta himɓe no wooɗi. 15 Accee jam Almasiihu laamanoo miilooji mooɗon, kanjum Alla noddani on, gam laatoɗon ɓannu gootol. To non, jettee mo. 16 Accee haala Almasiihu hebba e mooɗon faa wooɗa. Janŋinontiree, tiiɗinontiron e hakkillo. Jimanee Alla e ɓerɗe mooɗon fu, jettee mo e jimi jabuuraaji, e maantooje, e jimi ɗi Ruuhu Ceniiɗo hokkata on. 17 Ko batoton e ko gaɗoton fu, gaɗee ɗum e inne Yeesu Joomiraawo. Jettee Alla Baaba meeɗen diga e makko.

No haani goonɗinɓe Almasiihu wonoro

18 Onon rewɓe, ɗowtanee worɓe mooɗon, hande no haani rewɓe tokkuɓe Joomiraawo wonira.

19 Onon worɓe, jiɗee rewɓe mooɗon, to on monnanee ɓe.

20 Onon sukaaɓe, ɗowtanee saareeji mooɗon dow huune fu, gam kanjum fottanta Joomiraawo.

21 Onon saareeji bo, to on monninee sukaaɓe mooɗon, gam to ɓerɗe maɓɓe biisoo.

22 Onon maccuɓe, ɗowtanee joomiraaɓe mooɗon ɓe duuniyaaru ɗo, dow huune fu, hinaa yeeso maɓɓe tan, gam himɓe yetta on. Ko haani nun, jagganoɗon ɓe e ɓerɗe laaɓuɗe, der kulol Joomiraawo. 23 Ko gaɗoton fu, gaɗee ɗum e ɓerɗe goote, gam Joomiraawo nun jaggantoɗon, himɓe bane. 24 Annitee Joomiraawo hokkan on riiba ka o resani himɓe makko. Gam Joomiraawo mo jaggantoɗon woni Almasiihu. 25 Gaɗoowo ko halli fu, heɓan riiba golle mum kalluɗe, gam Alla ɓurontirtaa himɓe.

4

1 Onon joomiraaɓe, gaɗanee maccuɓe mooɗon ko wooɗi, ko foonnitii. Annee onon bo oon goodii joomiraawo dow kammu.

Haalaaji cakitiiɗi

2 Tinnee der du'aare, deenee, oon jetta Alla. 3 Du'anee men menen bo, gam Alla maɓɓitana men laawol fiinugo haala mum, gam mi waawa ko waajii asiiri Almasiihu. Sabbu majjum nun acci jooni, mii maɓɓaa der kasu. 4 Eelee Alla gam mi waajoo asiiri on hande no haaniri.

5 Kakkilanee gondal mon e himɓe ɓe goonɗinay. De keɓuɗon wakkati fu, nafitoree ki. 6 Sey wakkati fu haala mooɗon e laatii belka, nafoowa. Annee bo no toontortoɗon moy fu.

Baynaaɗe

7 Tikikus, banniraawo meeɗen jiɗaaɗo, humpitan on no gonirmi fu. O laati nun koolaaɗo, gollodintooɗo men der golle Joomiraawo. 8 Mi lilii mo to mon gam majjum, heɓa annon no men goniri, hakkillo mooɗon fukkoo. 9 Mi lilidii mo e banniraawo meeɗen Onesimu jiɗaaɗo, koolaaɗo, neɗɗo leydi mooɗon. Ɓe batan on ko waɗotoo ɗo fu.

10 Aristarkus mo maɓɓidaami e sanna on, e Marku denɗiraawo Barnabbas mo bi'umi to warii to mooɗon, jaɓɓoɗon ɗum no wooɗi. 11 Yeesu noddeteeɗo Yustus bo e sanna on. Kamɓe tan laatii Yahuduuɓe gollodiiɓe e am der Laamaare Alla. Ɓe cemmiɗinii am sanne.

12 Epafaras, neɗɗo leydi mooɗon, gollantooɗo Yeesu Almasiihu, e sanna on. Wakkati fu, o accay haɓugo gam mooɗon der du'aaje makko. O eela heɓa cemmiɗon der goonɗinki, kebbinon sago Alla. 13 Mii seedanoo mo ɗum, oo hiinnanii on sanne, onon e ɓe Lawdikiya, e ɓe Hiyerapolis fu. 14 Luka lokotoroojo men jiɗaaɗo, e Demas sannii on.

15 Emen canna banniraaɓe meeɗen wonuɓe Lawdikiya. Emen canna bo Nimfa, e goonɗinɓe hawritintooɓe wuro makko fu. 16 To on janŋii ɗerewol ŋol, gaɗee no gaɗoton fu, faa himɓe eklesiya Lawdikiya bo janŋa ŋol. Onon bo, janŋee ɗerewol ŋol ɓe lildanoyta on diga Lawdikiya. 17 Batee Arkippus tinnoo waɗa golle ɗe Joomiraawo yowani ɗum no wooɗi.

18 Min Pol, mi winnanii on sannoore ne e junŋo am. To on jeggitee e callalluuji nun gonumi.

Moƴƴere Alla wonoo e mooɗon!

Tesalonika Ɗiɗaɓol

1

2

3

Ɗerewol ɗiɗaɓol ŋol Pol winnani ɓe

Tesalonika

Haala Puɗɗirka

Pol, e Silaasi, e Timote nun hawti winnani ɓe Tesalonika ɗerewol ŋol. Siire Korintu ɓe goni, diga ton nun ɓe binni ŋol. Pol yettii goonɗinɓe Tesalonika puy, sabbu goonɗinki maɓɓe e no ɓe tinnorii baa der tooraaji maɓɓe. O moƴƴinii boofol dow no ɓe keɗorii wittoygo Joomiraawo.

Sabbu tooraaji ɗi ɓe tooretee, ɓe Tesalonika e miili nyalaane darŋal nun yottii. Pol batii ɓe no nyalaane nen warataa to neɗɗo kalluɗo artay wari. To o warii, o haɓidan ko wi'etee Alla fu, e ko teddintee dow laawol diina fu.

Der hoore 3, ɓaawo no Pol eeli ɓe du'anoo ɗum, o eelii ɓe ɓe boɗɗodoo e himɓe ɓe yiɗaa gollaago, gam ɓee miila no der wakkati cakitiiki nun ɓe gonii. O batii ɓe o wi'i: «Mo gollaaki haanay nyaama».

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-2

2. Pol manii himɓe Tesalonika, du' anii ɓe, 1.3-12

3. Ekkitinol dow wittoyki Almasiihu, 2.1-17

4. No haani goonɗinɓe yahira, 3.1-15

5. Haalaaji cakitiiɗi e cannooje, 3.16-18.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwii diga e Pol, e Silaasi, e Timote. Emen canna eklesiya Tesalonika, kawtuka e Alla Baaba meeɗen, e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 2 Alla Baaba, e Yeesu Almasiihu Joomiraawo, hokka on moƴƴere e jam!

Goonɗinki ɓe Tesalonika

3 Banniraaɓe, e haani men jetta Alla wakkati fu gam mooɗon. Eɗum fotti, gam goonɗinki mooɗon e ɓeydoo yeeso yeeso, kade bo yidde ne goodontirɗon hakkune mooɗon e ɓeydoo der moy mooɗon. 4 Kanjum acci emen juroro on der eklesiyaaji Alla. Emen juroro munyal mooɗon, e goonɗinki mooɗon, der tooraaji ɗi tooreteɗon, e ɓillaaje ɗe munyanton.

5 Tooraaji ɗin laati nun ko hollitinta kiita Alla poonnitiika, gam laatoɗon fotuɓe naatugo der Laamaare Alla, ne gam mum tooreteɗon. 6 Gam eɗum foonnitii yeeso Alla, o yoɓa tooranɓe on, toora. 7 Onon toorootooɓe, o hokkan on siwtaare e amen. Ɗum laatoto to Joomiraawo meeɗen Yeesu gonuɗo dow kammu suppitoyke e malaykaaɓe mum ɓe baawɗe. 8 Nyalaane majjum, o suppitinto der ɗenŋal yiite, gam o fooɗa noppi ɓe annaa Alla, e ɓe ɗowtanaaki linjiila Joomiraawo men Yeesu. 9 Pooɗol maɓɓe noppi e foonnitii, halkere tabitiine nun, ɓe boɗɗodinto e Joomiraawo e tedduŋal baawɗe mum. 10 Ɗum laatoto der nyalaane ne o wittoyta. Den himɓe makko teddinan mo, goonɗinɓe mo fu haaynee gam makko. Onon bo, on gonoto caka maɓɓe, gam on goonɗinii waaji men baajii on.

11 Gam majjum emen du'anoo on wakkati fu. Emen eela Alla meeɗen laatina on fotuɓe noddoore ne o noddi on. Baawɗe makko hokka on semme hebbingo golle booɗuɗe ɗe jiɗuɗon waɗugo fu, gam on goonɗinii mo. 12 Hande nun inne Joomiraawo meeɗen Yeesu teddinirtee der mooɗon, onon bo, teddineɗon gam makko. Ɗum fu, gam moƴƴere Alla meeɗen, e Yeesu Almasiihu Joomiraawo.

2

Nyalaane Joomiraawo

1 Banniraaɓe, dow garki Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, e no kawritirteɗen e makko, nani ɗo ko men eelata on: 2 To on accee hakkillo mooɗon jiɓoo law. To on accee bo goɗɗo huunna on der annabaaku mum, ɗum bo der haala mum, ɗum bo goɗɗo wi'a, men binnii ka der ɗerewol amen no nyalaane Joomiraawo warii ko. 3 To on accee goɗɗo ƴoyra on baa dow laawol ŋole. Gam nyalaane nen warataa to hinaa himɓe ɗuuɓɓe yeddi Alla, neɗɗo kalluɗo, laatiiɗo ɓii halkere suppitoo. 4 Ganyo on mawnitinto dow huune fu ko saafetee e noddee Alla, o yahan faa o jooɗoo der suudu Alla, o wi'a hoore makko, kanko woni Alla.

5 Mi batiino on ka wakkati gonnoomi to mooɗon, on ciwtoray na? 6 Jooni kan oon anni ko faddii mo warugo. Amma o hollitinto to wakkati makko waɗii. 7 Gam baawɗe hakke cuuɗiiɗe e golloo ko diga jooni. Amma paddiiɗo ɗe na'on taw. To o yawtii, den 8 neɗɗo kalluɗo on suppitinto. Amma Yeesu Joomiraawo waran mo e foofaaŋo hunnuko mum, halka mo e jayŋol garki mum. 9 Neɗɗo kalluɗo on waridan e baawɗe Seyɗan, o waɗan kaayeefiiji, e maaneeji, e kaayeefiiji fewrekuuji. 10 O eytan halkooɓe e hakkeeji ɗiye fu. Ɓe majjan, gam ɓe jiɗay gooŋa kaa ɗo hisinta ɓe. 11 Gam majjum Alla lildanoyta ɓe baawɗe majjinooje, heɓa ɓe goonɗina fewre. 12 O waɗan ɗum gam o hiitoo ɓe goonɗinay gooŋa, go ɓee ceyoroo ko foonnitaaki.

Semmiɗingo der goonɗinki

13 Banniraaɓe, yiɗaaɓe Joomiraawo, menen, doole men jetta Alla wakkati fu gam mooɗon. Alla suɓii on diga fuɗɗoode, gam kison diga e Ruuhu Ceniiɗo laaɓinɗo on, gam on goonɗinii gooŋa. 14 Kanjum Alla noddani on diga e linjiila ka men baajii on, gam keɓon tedduŋal Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 15 Gam majjum banniraaɓe, tabitee wakkati fu, jogee ko men ekkitini on e haala, ɗum bo e ɗereeji amen.

16 Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu e hoore mum, e Alla Baaba meeɗen, jiɗuɗo en, hokkii en moƴƴere mum e jam tabitiiɗo, e tammuwe wooɗune. 17 Ɓe deƴƴitina ɓerɗe mooɗon, ɓe tiiɗina on waɗugo, e batugo ko wooɗi.

3

Du'anee men

1 Banniraaɓe, ko horii woni, du'anoɗon men gam haala Joomiraawo sankitoo law, ka teddinee bo hande to mooɗon. 2 Du'ee gam men daɗa himɓe ɓe walaa ko'e, bonɓe. Gam himɓe fu bane goonɗini.

3 Amma Joomiraawo e laatii koolaaɗo, o semmiɗinan on, o reena on e ganyo. 4 Gam daliila Joomiraawo, emen koolii on, oon tokki umurooje ɗe men umuri on, on tokkoto ɗe bo yaago.

5 Joomiraawo acca ɓerɗe mooɗon yiɗa Alla, munyon hande no Almasiihu munyiri!

Moy fu golloo

6 Banniraaɓe, emen eela on e inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, boɗɗodee banniraaɓe ɓe walaa gaɗaaŋal, ɓe tokkay ko men ekkitini on. 7 Onon e ko'e mooɗon, oon anni no haani yemminiron men, gam men gonday e mooɗon der dullere gaɗaaŋal. 8 Walaa mo men nyaami nafa mum baanji. Jemma e nyalooma fu, men gollike e comuri, gam to men laatano goɗɗo mon doongal. 9 Men baawanno ko eeli on nyaamdu, amma men gaɗay ɗum. Men gollike e ko'e amen gam men laatanoo on misaalu, gam yemmenen men. 10 Gam wakkati men gonunoo to mooɗon, men batiino on, men bi'i: «Mo yiɗaa gollaago fu, to nyaamu bo.»

11 Gam men nani woɓɓe caka mon yiɗaa gaɗaaŋal, sey naatugo haalaaji ɗi yaalay ɗum. 12 Emen eela iri himɓe ɓen, emen bata ɓe e inne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, ɓe golloo e jam, gam ɓe nyaanna ko'e maɓɓe.

13 Amma onon banniraaɓe, to on comee waɗugo ko wooɗi. 14 To goɗɗo salike ko ɗowtanii ko men binni der ɗerewol ŋol, maanee joomum, boɗɗoɗon mo, gam o senta. 15 Amma, to on daaree mo hande ganyo, bagginee mo hande banniraawo.

Cannooje

16 Joomiraawo mo jam e hoore mum hokka on jam wakkati fu, e der noy fu. Joomiraawo wonda e mooɗon, on fu.

17 Min Pol winni e junŋo am sannoore ne, hande non boowirmi wattirgo ɗereeji am fu junŋo.

18 Moƴƴere Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu wonda e mooɗon, on fu!

Timote Aranol

1

2

3

4

5

6

Ɗerewol aranol ŋol Pol winnani

Timote

Haala Puɗɗirka

Pol nanŋaanoma, maɓɓaa der Roma, Golle Lilaaɓe 28. Der ɗereeji makko goɗɗi, o batii ko nandi hande o yoofitinteno, Filippi 1.25; 2.24; Filemon 22. No o yoofitaa bo, o fuɗɗii golle boosaaɗe makko. Diga Maseduwaan o winnani Timote jiɗaaɗo makko, mo o gollodintoo. O batii mo o jooɗoo Efesu gam o semmiɗina goonɗinɓe, o janŋina ɓe bo. Haani o janŋina puy, gam waajotooɓe fewrekuuɓe na'on e waajoo haalaaji ɗi walaa hoore e luudontirɗi e goonɗinki. E wooɗi o janŋina, gam ekkitinol gooŋawol nun accata eklesiya daroo to laaɓi.

Ɗerewol Timote aranol ŋol e holla ko haani accen e ko haani gaɗen der joonne men. Eŋol holla bo no haani laawol foonnitaare tokkiree der eklesiya. Eŋol janŋina en bo ko wooɗi.

Ɗerewol ŋol e batana bo du'aare e no haani worɓe e rewɓe wonira der eklesiya. Pol e holla no haani ardiiɓe eklesiya e wallooɓe ɗum e laatii. Ɓaawo mum, oo bata Timote takkoo Alla e gollal janŋinol.

Der wecco ɗiɗaɓo, Pol e hokka himɓe geɓe feere feere wonɓe der eklesiya saawari, hande jon: gowniiɓe, e ardiiɓe, e joomiraaɓe, e maccuɓe, e jom jawdiiɓe.

Ɗerewol ŋol e walla en annugo no eklesiya resirnoo laabi dow ardaŋal. Ardiiɓe ɗuuɓɓe nun woni der eklesiya. No haani ɓe cuɓiree batanaamaa, golle maɓɓe bo batanaamaa. Gowniiɓe woɓɓe, go ɓe daaree gowniiɓe e gooŋa, sey ɓe jottoo jaka duuɓi gom. Haala janŋinol semmiɗinaama, gam haani gooŋa janŋinee faa laaɓa, gam haɓidingo boofi ɓeydotooɗi ɗuuɗugo.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka 1.1-2

2. Ekkitinol dow eklesiya e durooɓe makka, 1.3-3-16

3. No haani Timote gollira, 3.17-6.19

4. Haalaaji cakitiiɗi e cannooje, 6.20-21.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwii e am min Pol lilaaɗo Yeesu Almasiihu. Alla Kisinoowo en e Yeesu Almasiihu laatiiɗo tammuwe men, yowanimmi ɗum junŋo.

2 Emi sannee Timote, ɓiyam gooŋaajo, mo dimumi dow laawol goonɗinki. Alla Baaba meeɗen, e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu enɗee, hokkee moƴƴere e jam.

Ekkitinol fewrekuwol

3 Wakkati jahannoomi Maseduwaan, mi batiino maa jooɗoɗaa Efesu. Himɓe woɓɓe na'on ɗon e janŋina ekkitinol feerewol. Haɗu ɓe ɗum. 4 Batu ɓe ɓe acca hakkilango taalaaji e inɗe kaakiraaɓe ɗe walaa kaddi. Jeddi tan ɗum waddata, ɗum nafataa laawol ŋol Alla hisinirta himɓe e goonɗinki. 5 Ka batanmi ɗo laati nun gam mawningo yidde ƴiwune diga ɓerne laaɓune, e miilooji laaɓuɗi, e goonɗinki ki walaa munaafitaare. 6 Woɓɓe seekake e majjum, ɓe majjii der haalaaji baanji baanji. 7 Ɓee jiɗi laataago moodiɓɓe tawreeta, amma ɓe paamataa ka ɓe batata, e ka ɓe tabbitinta.

8 Een anni tawreeta e wooɗi, to kaa golliree hande no haani. 9 Een anni no tawreeta waɗaaka gam foonnitiiɓe. Amma ka waɗaama gam halluɓe, e nanaruuɓe, e ɓe hulataa Alla, e hakkeeɓe, e ɓe teddintaa ko senii, e yawiiɓe Alla, e warooɓe baabiraaɓe e inniraaɓe mum, e reƴƴitooɓe ƴiiƴam himɓe. 10 Ka waɗaama bo gam jeenooɓe, e waɗooɓe jeenu gorko e gorko, non bo debbo e debbo, e sippooɓe maccuɓe, e fewooɓe, e hunortooɓe fewre, e huune ɗuuɗɗum, luudontirɗum e ekkitinol gooŋawol. 11 Ekkitinol ŋol e yaada e linjiila ka jowanaami. Eka hollita tedduŋal Alla maanteteeɗo.

Yettoore gam enɗam Joomiraawo

12 Mii yetta Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, kokkuɗo am semme. Mii yetta mo gam o daarii am koolaaɗo, o yowanimmi golle makko. 13 Mii laatino batoowo kalluka dow makko. Mii toorannoo himɓe makko, mi holliino mo gite boɗeeje. Amma Joomiraawo meeɗen enɗike am. Mi annaano ko gaɗannoomi, gam mi goonɗinayno. 14 Moƴƴere Joomiraawo ɗuuɗanii am puy. O hokkii am goonɗinki e yidde ƴiwune diga e Yeesu Almasiihu. 15 Haala kooliniika nani, kaanuka himɓe fu jaɓa: Yeesu Almasiihu warii e duuniyaaru gam hisingo hakkeeɓe. Mii laatii arano caka maɓɓe. 16 Amma Alla enɗake am gam Yeesu Almasiihu hollita munyal mum dow am, min laatiiɗo arano caka hakkeeɓe. Yeesu on waɗii ɗum gam mi laatanoo goonɗinooɓe mo, heɓooɓe yonki tabitiiki fu misaalu. 17 Alla gooto woni, laamiiɗo tabitiiɗo, mo maayataa, mo yi'ataake bo. Daraja e tedduŋal woodani mo faa abada abadin. Aami!

18 Ɓiyam Timote, saawari kokku maa mi nun ɗon, jaadooki e annabaakuuji gaɗanooɗi dow maa. Accu ɗi laatanee gineeji gaɗiraa konu geetu. 19 Joga goonɗinki e cuuɗiiɗum ɓerne geetum. Woɓɓe hakkilanay ɗum, go goonɗinki maɓɓe halki. 20 Himeneyus e Aleksandire na'on caka maɓɓe. Mi wattii ɓe e junŋo Seyɗan gam ɓe annita no haanay ɓe bata kalluka dow Alla.

2

Du'anaago himɓe fu

1 Ka batanmi on aran nani: Eelee, eelitee. Du'ee, jettee Alla gam himɓe fu. 2 Du'anee laamiiɓe, e mawɓe leydi fu. Du'ee gam gonoɗen e jam, e deƴƴere der kulol Alla, heɓa himɓe ɗowtanoo neɗɗaaku men. 3 Kanjum wooɗi, eɗum fottani Alla kisinoowo en. 4 Oo yiɗi himɓe fu hisa, heɓa ɓe jottoo annal gooŋa. 5 Alla gooto nun woni. Tawaaɗo hakkune makko e himɓe bo gooto nun, kanko woni Yeesu Almasiihu, laatiiɗo neɗɗo. 6 O hokkitirii hoore makko gam sooditaago himɓe fu. Non Alla hollitiri laawol ŋol o suɓi no wakkati mum waɗi. 7 Gam mi batana ɗum, Alla waɗimmi baajotooɗo e lilaaɗo. O yowanii am mi janŋina himɓe ɓe lenyi janani haala goonɗinki e gooŋa. Gooŋa batammi, mi fewataa.

8 Gam majjum, mii yiɗi worɓe du'oo nokku fu, ɓe ɓanta juuɗe maɓɓe. Ɓe gaɗa ɗum e ɓerɗe laaɓuɗe, hinaa e tikkere, hinaa e jeddi.

9 Rewɓe kan ɓornoo gineeji pottuɗi. Ɓe gooda neɗɗaaku e senteene. To ɓe mooroo moorɗi ɗi gidi e kanŋeeri, e bannaaje ɗe cardi. To ɓe ɓorna gineeji ɗi ceede puy. 10 Amma ŋari maɓɓe laatoo waɗugo gaɗu geetu. Hande nun haanirani rewɓe batooɓe no e teddini Alla. 11 To e janŋinee, sey rewɓe jeeɗoo, e hettinii e ɗowtaare. 12 Mi hokkay laawol, debbo janŋina, ɗum bo laatoo hooreejo dow gorko. Ko haani nun o jeeɗoo. 13 Gam Aadamu nun artaa tagaa, ko Hawwa tokki. 14 Kade bo Aadamu bane Seyɗan jarbii, debbo nun jarbaa, go o ƴaartii sariya Alla. 15 Amma debbo hisinte diga e ɓeyŋu mum, to emo tabbitii e goonɗinki e yidde, e laaɓal, e jogaago hoore mum.

3

Hooreeɓe Eklesiya

1 Haala kooliniika nani: Jiɗɗo laataago hooreejo eklesiya fu, yiɗii golle booɗuɗe. 2 Den, sey ardiiɗo eklesiya fu laatoo mo walaa gacce. O laatoo gooduɗo debbo gooto, nantiiɗo, mo hakkillo, gooduɗo neɗɗaaku, cilminoowo hoɓɓe, baawuɗo ekkitingo. 3 Taa o laatoo jaroowo bagi, ɗum bo kaɓaaɗo. Amma o laatoo munyuɗo, daartoowo jam, mo suunaaka ceede. 4 O laatoo ardaniiɗo saare makko no wooɗiri. O elta ɓiɓɓe makko faa ɓe ɗowtanoo mo, ɓe teddina mo. 5 Gam to goɗɗo waaway ko ardanii saare mum, noy o waawirta ko hiinnii eklesiya Alla? 6 Haanay hooreejo eklesiya e laatii goonɗinɗo keso. To oo laatii keso, o mawnitinto, o doƴƴee kiita hande no Ibiliisa doƴƴiraa kiita. 7 E haani joomum e batanee geeta yeeso himɓe ɓe goonɗinay. Den ɓe jawataako mo, o yantataa bo der pitti Ibiliisa.

Wallooɓe der golle Eklesiya

8 Wallooɓe der golle eklesiya bo, e haani laatoo fotuɓe teddineego. Ɓe galaa munaafitaare, ɓe jarataa bagi jiiloojam. To ɓe laatoo daartooɓe ceede e laabi kalluɗi. 9 Sey ɓe jogoo gooŋa goonɗinki ka Alla holliti. Ɓe jogoo ka e cuuɗiiɗum ɓerne laaɓuɗum. 10 Sey ɓe poonnee taw. To ɓe galaa gacce, ɓe puɗɗa golle maɓɓe. 11 Hande non rewɓe bo, sey ɓe laatoo fotuɓe teddineego. Haanay ɓe laatoo nyo'ooɓe himɓe, amma ɓe laatoo nantiiɓe, hooliniiɓe der huune fu. 12 Laatiiɗo balloowo eklesiya fu, sey joomum e woodi debbo gooto. O waawa bo dawrango ɓiɓɓe makko, e wuro makko hande no haani. 13 To wallooɓe der eklesiya waɗii golle mum no wooɗiri, ɓe keɓan joonne teddune. Ɓe keɓan bo semme der goonɗinki maɓɓe Yeesu Almasiihu.

Asiiri kollitaaki

14 Mi winnanii maa ɗerewol ŋol ɗo, amma mii miila warugo to maaɗa, yeeso seɗɗa. 15 Amma to ɓooyii mi waray, ɗerewol ŋol ɗo anninte no haani goniraa der saare Alla, laatiine eklesiya Alla yonkinteejo. Eklesiya kan laatii darŋanal, e to gooŋa darii. 16 Seko fu walaa, asiiri diina meeɗen e mawni:

Alla hollitake e ɓannu neɗɗo,

Ruuhu seedanike gooŋaaku makko,

malaykaaɓe yi'ii mo,

lenyi fu waajaama haala makko,

o goonɗinaama der lenyi janani,

o heɓii tedduŋal dow kammu.

4

Ekkitinooɓe pewe

1 Ruuhu Ceniiɗo batii e laaɓuɗum wi'i: Der jaamanuuji cakitiiɗi, woɓɓe woppan goonɗinki. Ɓe ɗowtanto ruuhuuji majjinooji, e ekkitinooje ginnaaji. 2 Ɓe accan ekkitinooɓe munaafitiiɓe e fewooɓe majjina ɓe. Cuuɗiiɗum ɓerɗe ekkitinooɓe pewe ɗen maanaama e fewre, nandi hande cumaaɗum e janni boɗeeri. 3 Ɓee kaɗa himɓe ɓaŋontirgo, e nyaamugo nyaamduuji goɗɗi. Amma Alla tagi nyaamduuji ɗin. Goonɗinɓe, annuɓe gooŋa fu, waawan ko yetti Alla, nyaama ɗi. 4 Ko Alla tagi fu e wooɗi. Walaa ko woppetee e majjum, to en jaɓii ɗum e yettoore. 5 Gam haala Alla, e du'aare, e laaɓina huune fu.

Gollantooɗo Yeesu geeto

6 Ekkitin banniraaɓe huune ɗum. Den a laatoto gollantooɗo Yeesu Almasiihu geeto. A nyaannan hoore maa e haala goonɗinki, e ekkitinol poonnitiiŋol ŋol tokkuɗaa e tinnaare. 7 Haalaaji ɗi walaa hoore, e taalaaji ɗi himɓe tafi, ɗi jaadataa e goonɗinki, sala ɗi. Amma an, eltu hoore maa aa takkii Alla. 8 Eltugo ɓannu e nafa seɗɗa dow kujje goɗɗe. Amma takkaago Alla e nafa dow huune fu. Eɗum woodi alkawal der goonki duuniyaaru ɗo, e der goonki garoowi yeeso. 9 Kanka woni haala kooliniika, kaanuka himɓe fu jaɓa! 10 Gam sabbu ɗum ɗon fu, emen golloo emen duura, gam men jowii hoolaare amen fu dow Alla yonkinteejo. Kanko laatii Kisinoowo himɓe fu, accu du goonɗinɓe mo.

11 Kanjum haani bataa himɓe, ekkitinaa ɓe ɗum. 12 Taa accu goɗɗo yawee gam aa laatii gojankeejo. Amma laatana goonɗinɓe misaalu diga e haala maa, e gaɗu maa, e yidde maa e goonɗinki maa, e laaɓal maa. 13 Go mi wara, tinna aa janŋana goonɗinɓe dewte ceniiɗe, aa tiiɗina ɓe, aa ekkitina ɓe. 14 Taa yeeba dokkal moƴƴere ŋal keɓuɗaa. A heɓii ŋal diga e annabaaku, wakkati dottiiɓe eklesiya yowi juuɗe mum dow maa. 15 Tinna e golle ɗen, kokkaa hoore maa e majje, gam himɓe fu yi'a no ɓeydortoɗaa yeeso yeeso. 16 Hakkilan hoore maa. Reenu bo janŋinol maa, tinna dow majjum. To a waɗii ɗum, den aa hoolii a hisan, an e hettinaniiɓe maa fu.

5

Pol e hokka Timote saawari

1 Taa falmu dottiijo e semme, amma tiiɗin mo hande baaba maa. Gojankeeɓe bo, baddu ɓe hande mawniraaɓe maa, e miiraaɓe maa. 2 Rewɓe manŋusuuɓe, baddu ɗum hande inniraaɓe maa, saaŋooɓe bo, hande sakikiraaɓe maa. Waɗu ɗum e miilooji laaɓuɗi.

3 Teddin rewɓe gowniiɓe, ɓe woodaa wallanɓe ɗum. 4 Amma to debbo gowniijo e woodi sukaaɓe, ɗum bo taaniraaɓe, e haani ɓe ekkitoo taw golloraago kulol Alla der saareeji maɓɓe. Ɓe joɓa saareeji maɓɓe barjaari booɗuni. Kanjum fottani Alla. 5 Debbo gowniijo, mo walaa kiinnotooɗo ɗum, go e woni kan tan, yowii hoolaare mum dow Alla. Jemma e nyalooma, oo tinnii, oo eela ballal Alla. 6 Amma gowniijo daartoowo welwelo, laati nun maayɗo baa to emo foofa. 7 Kanjum haani bataa ɓe, gam ɓe laatoo ɓe walaa gacce. 8 Mo hiinnaaki getti wuro mum, accu du himɓe saare mum, joomum yeddii goonɗinki, oo ɓuri mo goonɗinay jaasugo.

9 Ko inne gowniijo winnee e ɗerewol, sey oo woodi jaka duuɓi lasoy tati, tawee o laatanakeno goriiko koolaaɗo. 10 O laatoo anniraaɗo waɗugo ko wooɗi, hande jon: ummingo sukaaɓe mum hande no haani, oo laatii bernuɗo hoɓɓe, e lootuɗo koyɗe goonɗinɓe, e balluɗo toorotooɓe. Laatoo bo o waɗii gaɗuuji geeti ɗuuɗɗi.

11 Amma taa winnu inɗe rewɓe saaŋooɓe, laatiiɓe gowniiɓe. Gam to suunooji maɓɓe ummake, ɓe jiɗan hooweego kade, ɓe acca gollanaago Almasiihu. 12 Ɓe keɓan gacce, gam ɓe accii alkawal gollanaago Alla ŋal ɓe kaɓɓuno. 13 Ko ɓuri ɗum, no ɓe galaa gaɗaaŋal, ɓe ettan wakkati maɓɓe, ɓee boositoo wuro e wuro. Dullere gaɗaaŋal tan bane, amma ɓee nyo'a himɓe. Ɓee naata haalaaji ɗi yaalay ɓe, ɓee una batu. 14 Sabbu majjum, mii yiɗi saaŋooɓe, laatiiɓe gowniiɓe, hoowitee. Ɓe dima sukaaɓe, ɓe kiinno wuro maɓɓe. Den ɓe kokkataa wayɓe men laawol no biisiri inɗe meeɗen. 15 Woɓɓe maɓɓe selii ko laawol, tokkii Seyɗan. 16 Debbo goonɗinɗo, mo rewɓe gowniiɓe woni e wuro mum, o walla ɓe, gam to ɓe laatana eklesiya doongal. Eklesiya kan, hiinno rewɓe gowniiɓe, ɓe goodaa goɗɗo kiinnotooɗo ɗum.

17 Dottiiɓe ardaniiɓe Eklesiya deydey, e haani heɓa joddi golle mum de ɗiɗi. Accu du tinniiɓe e waaji e janŋinol. 18 Gam Dewtere wi'i: «Taa haɓɓu hunnuko gaari corɓoori gawri.» Ne wi'i kade bo: «Gollotooɗo fu e haani joddi mum.» 19 To goɗɗo waddanii maa gacce dow dottiijo eklesiya, taa jaɓu, to hinaa ɓe gaɗii seedeeɓe ɗiɗo, ɗum bo tato. 20 Waɗooɓe hakke, felu ɗum yeeso himɓe fu, gam heɓa horiiɓe hula.

21 Mi eelii maa yeeso Alla, e Yeesu Almasiihu, e malaykaaɓe suɓaaɓe, ɗowtana haalaaji ɗii, tawee a suttontiray himɓe, a ɓurontiray ɓe bo. 22 Taa yawɗa jowaa juuɗe maa dow hoore goɗɗo. Taa naannu hoore maaɗa der hakkeeji woɓɓe. Reenu hoore maa aa laaɓi.

23 Taa yaru diyam ɓalam tan. Yaru innabojam seɗɗa gam reedu maa, e gam aa nyawi de ɗuuɗɗum.

24 Hakkeeji woɓɓe wurtitinto diga ɓe kiitaaka, ɗi woɓɓe bo wurtitoo ɓaawo ni. 25 Hande nun bo golle booɗɗe hollitortoo, ɗe hollitaaki bo, tabitintaako e suuɗi.

6

1 Maccuɓe laatiiɓe goonɗinɓe, daara joomiraaɓe mum hande fotuɓe teddineego. Den mum, goɗɗo heɓataa laawol bata kalluka dow inne Alla, e ekkitinol men. 2 Maccuɓe wooduɓe joomiraaɓe goonɗinɓe, to wi'u gam ɓee laatii banniraaɓe, ɓe teddintaa ɓe. Amma, ɓe jagganoo ɓe ɓura, gam goonɗinɓe yiɗaaɓe nun ɓe jaggantoo.

Waajotooɓe fewooɓe e suuno jawdi

Kanjum haani janŋinaa, baajoɗaa. 3 Woɓɓe e ekkitina ekkitinol feerewol. Ɓe tokkay haala Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu laaɓuka, e ekkitinol jaadoowol e kulol Alla. 4 Himɓe ɓen laati nun mawnitiiɓe, ɓe annaa goɗɗum. Ɓee nyawi jeddi e biɗitiri haalaaji. Diga e majjum nawniraagu, e kaɓe, e jennooje, e biisugo bannun ƴiwata. 5 Eɗum wadda jeddi ɗi walaa kaddi, hakkune himɓe ɓe hakkillo mum wuurii. Ɓe joofii gooŋa, ɓee miili goonɗinki laati nun laawol keɓal.

6 E gooŋa, goonɗinki laati nun laawol keɓal manŋal, to neɗɗo e seyorii ko woodi. 7 En gadday goɗɗum der duuniyaaru. En baawataa bo ko hoori goɗɗum. 8 Gam majjum to een goodi nyaamdu e kolte, ɗum heƴii en. 9 Amma suunaaɓe jawdi, jarbeeji waranan ɓe. Ɓe jantan pitti Seyɗan e suunooji ɗi nafataa, jaarooji der majjere e halkere. 10 Gam suuno ceede woni ɗaɗol kalluɗum. Woɓɓe suunake ɗe, go ɓe ceeki diga goonɗinki, den ɓe gaddani ko'e maɓɓe tooraaji ɗuuɗɗi.

Joga ko bataɗaa

11 Amma, an neɗɗo Alla, woɗɗoda kujje ɗen. Daartu foonnitaare e takkaago Alla, e goonɗinki, e yidde, e tinnaare, e ɗiggere. 12 Haɓu hawre goonɗinki wooɗune, jaɓaa yonki tabitiiki. Gam sabbu yonki kin Alla noddu maa, gaɗuɗaa seedaaku maaɗa booɗuŋu yeeso seedeeɓe ɗuuɓɓe. 13 Mii batee kaa ɗo yeeso Alla buurinoowo huune fu. Mii batee ka bo yeeso Yeesu Almasiihu gaɗuɗo seedaaku booɗuŋu yeeso Ponsu Pilaatu. 14 Joga ko bataɗaa faa wooɗa. Laata mo walaa tuuni ɗum bo gacce faa nyalaane Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu suppitoyto. 15 Garki makko laatoto wakkatiire ne Alla resi, Alla maanteteeɗo. Kanko tan woodi baawɗe, Laamiiɗo laamiiɓe, Joomiraawo joomiraaɓe. 16 Kanko tan woni mo maayataa, jooɗiiɗo der jayŋol ŋol goɗɗo waawataa ko ɓattii. Walaa mo meeɗi yi'ugo mo, walaa baawoowo ko yi'i mo bo. Tedduŋal e baawɗe tabitiiɗe woodani mo faa abada abadin. Aami.

Haalaaji cakitiiɗi

17 Batu wooduɓe jawdi der duuniyaaru ɗo, to ɓe mawnito. To ɓe kooloo jawdi ni tabitintaako, amma ɓe kooloo Alla. Kanko nun hokkata en huune fu, faa heƴa, gam ceyoroɗen ɗum. 18 Batu ɓe ɓe gaɗa ko wooɗi. Waɗugo geetum laatoo jawdi maɓɓe. Ɓe laatoo hokkitirooɓe, siriyiiɓe wallugo woɓɓe e jawdi maɓɓe. 19 Hande nun ɓe cuuɗiranta ko'e maɓɓe jawdi booɗuni, tabitintooni, gam nyalaaɗe garooje, ɓe keɓa bo yonki gooŋahi.

20 Timote, hakkilan ko kalfinaɗaa, woɗɗoda haalaaji baanji baanji ɗi yaadataa e goonɗinki. Hakkilan bo jeddi dow ko woɓɓe wi'ata annal lugguŋal. 21 Woɓɓe mawnitorake annal ŋal, go ɓe acci goonɗinki.

Moƴƴere Alla wonda e mooɗon.

5:22 +Gam hokkugo mo golle der Eklesiya, naa bo gam wittinoygo boofunooɗo der eklesiya.

Timote Ɗiɗaɓol

1

2

3

4

Ɗerewol ɗiɗaɓol ŋol Pol winnani

Timote

Haala Puɗɗirka

Pol wittoy kade Roma, oo laatii nanŋaaɗo. Amma oo woodi toora jooni ɓuri de o nanŋanoo der siire nen. Himɓe woɓɓe accii mo, Luka tan nun wondi e makko. E nandi hande Pol winnii ɗerewol ŋol hakkune duuɓi 66 e 68.

Pol ƴamii Timote wara law go dabbune waɗa. To oo wara bo, o wadda gulunfaare Pol e ɗereeji guri mum. O hoolaaki naa ɓe jiidan, gam oo anni no wakkati dillugo makko yottake. Gam majjum ɗerewol ŋol ɗo laatii binnaaŋol ɗalaa, hakko o maayata. Der ɗerewol ŋol, Pol yeeƴitake ɓaawo dow ko waɗunoo, oo batana bo ko waɗotoo jooni de o winnata ŋol, waato kiita makko e ko waɗoytoo yeeso seɗɗa, waato maayde makko ne woɗɗaa kade.

Der ɗerewol ŋol, Pol hollii Timote ko haani waɗa o laatoroo koolaaɗo der ekkitinooje ɗe o heɓi. Wakkati mum goonɗinɓe e tooreno, faa ɗum waɗi Pol maɓɓaa der kasu, ekkitinooje leliiɗe bo e toora eklesiyaaji. Gam majjum o semmiɗinta Timote, o munyana tooraaji, o daroo ɓaawo gooŋa. O acca jeddi ɗi nafataa, o woɗɗodoo janŋinooɓe ko lelii, o takkoo ko o ekkitinaa, o waajoo haala Alla, «gam Binni Ceniini fu ƴiwii diga e kollitinki Alla, nii nafa gam janŋingo gooŋa, e foortugo neɗɗo, e hollugo boofi, e moƴƴingo ɗi, e ekkitingo wonaago no Alla yiɗiri».

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-2

2. Yettoore e tiiɗinki, 1.3-2.13

3. Pol e bata Timote hakkilana hoore mum, 2.14-4.5

4. Heennyitoode goonki Pol, 4.6-18

5. Cannooje, 4.19-22.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwii diga e am, min Pol, lilaaɗo Yeesu Almasiihu e sago Alla. Mi lilaama gam mi fiina haala dow yonki ki Alla haɓɓani en alkawal, sabbu kawtal men e Yeesu Almasiihu. 2 Mi sannii maa, an Timote ɓiyam jiɗaaɗo. Alla Baaba meeɗen, e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu enɗee, hokkee moƴƴere e jam!

Pol e semmiɗina Timote

3 Mii yetta Alla mo cujidananmi e cuuɗiiɗum ɓerne laaɓuɗum, hande no kaakiraaɓe am waɗunoo. Emi siwtoree jemma e nyalooma fu der du'aaje am. 4 Mii siwtora gonɗi maa. Mii woodi kumpa yi'itaago maa puy, gam mi seyoo puy. 5 Mii siwtora goonɗinki maa ki walaa munaafitaare. Maama maa Loyis e inna maa Enis e artu maa woodugo ki. Mii hoolii an bo aa woodi ki. 6 Gam majjum mii hattinee, accu dokkal ŋal Alla hokku maa no jowumi juuɗe am dow maa ɓeydoo. 7 Gam Ruuhu ŋu Alla hokki en, laatintaa en hulooɓe. Amma Ruuhu kokkoowo en semme, e yidde, e nantaare o hokki en.

8 Gam majjum taa sentu seedanaago Joomiraawo meeɗen. Taa sentu bo seedanaago am, min maɓɓaaɗo der kasu gam makko. Hawtu e am der tooraaji gam linjiila, jaka baawɗe ɗe Alla hokku maa. 9 Kanko hisini en, noddi en gam laatanoɗen mo. Hinaa gam gaɗu meeɗen o hisiniri en, amma gam nun nun o yiɗiri ɗum e moƴƴere makko. Moƴƴere nen o waɗani en diga e Yeesu Almasiihu, diga hanne bane. 10 Jooni, moƴƴere nen hollitake e garki kisinoowo meeɗen Yeesu Almasiihu. Kanko halki baawɗe maayde. Diga e linjiila o holliti yonki tabitintooki.

11 Gam sabbu linjiila kan, Alla waɗimmi baajotooɗo, lilaaɗo e janŋinoowo. 12 Sabbu majjum tooreteemi tooraaji ɗii ɗo, amma mi sentiray ɗum. Gam mii anni mo goonɗinmi. Mii hoolii bo o waawan ko reeni ko o halfinimmi faa nyalaane darŋal yottoo. 13 Joga haala gooŋaha ka nanuɗaa diga e am. Gollir ka e goonɗinki, e yidde ne keɓuɗen gam een kawti e Yeesu Almasiihu, ka laatanee misaalu. 14 Joga geetum ɗum kalfinaɗaa e ballal Ruuhu Ceniiɗo gonuɗo der meeɗen.

15 Aa anni, himɓe leydi Asiya fu accii am, Figelus e Hermogenes na'on der maɓɓe. 16 Joomiraawo enɗoo himɓe saare Onesifor, gam o deƴƴitinii am. O sentiray bo nanŋoode am der kasu, 17 accu du no o wari Roma, o dartii am e tinnaare mawne faa o yiitimmi. 18 Alla Joomiraawo hokka mo enɗam nyaanne darŋal. An e hoore maa aa anni no wooɗi, golle ɗe o waɗanimmi der siire Efesu.

2

Gollantooɗo Yeesu kooliniiɗo

1 Gam majjum ɓiyam, accu moƴƴere ne keɓuɗen sabbu kawtal men e Yeesu Almasiihu semmiɗinee. 2 Ko nanuɗaa diga e am yeeso seedeeɓe ɗuuɓɓe, halfin ɗum himɓe hooliniiɓe, waawooɓe ko janŋini woɓɓe.

3 Jaɓu geɗu toora maa hande soogeeru Yeesu Almasiihu yeeru. 4 To soogeeru jahooru konu e yiɗi fottango mawɗo mum, hakkilantaa haajuuji duuniyaaru. 5 Nun nun bo, to gaɗoowo doggudu yawtontire ɗowtanaaki sariyaaji doggudu, heɓataa meetalol. 6 Demoowo golliiɗo puy, kan nun haani arta nyaama ɓiɓɓe deme mum. 7 Miija ka batu maa mi faa wooɗa, Joomiraawo faaminte huune fu.

8 Siwtor Yeesu Almasiihu mo lenyol Dawda. O fintii e maayde, hande no linjiila ka baajootomi bati. 9 Linjiila kan nun acci mii tooree faa kaɓɓaami e callalluuji, hande gaɗuɗo kalluɗum. Amma haala Alla haɓɓaaka. 10 Gam majjum munyanmi huune fu, sabbu suɓaaɓe Alla heɓa kamɓe bo, Yeesu Almasiihu hisina ɓe, ɓe keɓa tedduŋal makko tabitiiŋal. 11 Daa ɗo haala kooliniika:

To en maaydii e makko, en buuridan e makko bo.

12 To en munyanii tooraaji, en laamodoto e makko bo,

to en calike mo, kanko bo o saloto en.

13 To en laataaki hooliniiɓe, kanko o tabitinto oo kooliniiɗo,

gam o waawataa ko yeddi hoore makko.

Gollotooɗo mo Alla yerdii

14 Kanjum haani ciwtoraa goonɗinɓe, eelaa ɓe yeeso Alla ɓe acca jeddi dow haalahon. Jeddi iri ɗii ɗon nafataa goɗɗum, sey majjingo hettiniiɓe. 15 Tinna daroɗaa yeeso Alla aa koolaaɗo. Laata gollotooɗo mo sentintaake der golle mum. Laatoɗaa bo janŋinoowo haala gooŋaha, hande no fotti. 16 Seedu e haalaaji baanji baanji, centiniiɗi. Batooɓe ɗi e ɓeydoo woɗɗodaago Alla. 17 Haala maɓɓe e nandi hande ɓuure kokkollaare, layoore. Himeneyus e Filetus na'on caka maɓɓe. 18 Ɓe celii laawol gooŋa. Ɓe accii woɓɓe woppi goonɗinki mum e wi'ugo pintol maayɓe waɗii yawtii. 19 Amma Alla daɗɗii daɗɗa ka dimmataako. Nani ɗo ko winnaa dow makka: «Joomiraawo e anni laataniiɓe ɗum.» Nunnun bo: «Noddoowo inne Joomiraawo fu, woɗɗoo waɗugo ko halli.»

20 Der suudu manŋol, keeɗe gaɗiraaɗe janɗe geete e kanŋeeri tan bane woni ɗon. Keeɗe gaɗiraaɗe leɗɗe e loope na'on ɗon. Goɗɗe, gollirte golle ɗe tedduŋal, goɗɗe bo golliree golle ɗe walaa tedduŋal. 21 To goɗɗo laaɓinii hoore mum e kujje ɗee fu, joomum laatoto hande heeɗo gollirteeŋo golle tedduɗe. O laatoto, cenaaɗo, nafoowo joomum, ciriyiiɗo waɗugo golle booɗɗe fu. 22 Doggu suunooji gojankaaku. Dartu foonnitaare e goonɗinki, e yidde, e jam, an e noddooɓe inne Joomiraawo e ɓerɗe laaɓuɗe fu. 23 Amma an, woɗɗoda haalaaji ɗi walaa hoore, e jeddi baanji baanji. Aa anni ɗi umminan nun kaɓe. 24 Gollantooɗo Joomiraawo haaniraa e hawre. Amma o laatoo ɗigguɗo yeeso himɓe fu, o laatoo bo baawuɗo janŋingo, e munyuɗo. 25 E haani o foorta yeddooɓe mo e jam. Waɗoto Alla walla ɓe, ɓe tuuba, ɓe paama gooŋa. 26 Den hakkilooji maɓɓe wittaan, ɓe daɗa pitti Seyɗan nanŋunooɗo ɓe, e waɗina ɓe sago mum.

3

Jaamanuuru sakitiineeru

1 Annu der jaamanuuji cakitiiɗi, wakkatiiji caɗuɗi waran. 2 Himɓe laatoto yiɗuɓe ko'e mum tan, suunaaɓe ceede, ɓe laatoto jurotooɓe e mawnitintooɓe, ɓe jennan haala Alla. Ɓe ɗowtantaako saareeji maɓɓe, ɓe annaa gaɗu, ɓe teddintaa ko senii. 3 Ɓe laatoto ɓe ɓerɗe mum yoori, ɓe cawrantaako goɗɗo, nyo'ooɓe himɓe, ɓe galaa nantaare, ɓe yonki bonki, ɓe banyan ko wooɗi. 4 Ɓe laatoto jammotooɓe, dulluɓe hakkillo, ɓe jiɗan welwelo duuniyaaru ɓura Alla. 5 Ɓe nandinan ko'e maɓɓe hande hulooɓe Alla, amma ɓee jedda baawɗe mum. Woɗɗoda iri himɓe ɓen. 6 Woɓɓe maɓɓe e naata e wurooji, ɓee ƴoyra rewɓe ɓe galaa hakkillo, ɓe hakkeeji nyoƴƴi, go suunooji feere feere e wifita ɗum. 7 Rewɓe ɓen e ekkitoo wakkati fu, amma abada ɓe baawataa ko yottii annal gooŋa. 8 Hande no Yannes e Yamberes haɓidiri Muusa, nunnun himɓe ɓen haɓidirta e gooŋa. Hakkillo maɓɓe wuurake, goonɗinki maɓɓe walaa nafuwe. 9 Amma ɓe keɓataa saa'a, gam haaŋaare maɓɓe laaɓanan himɓe fu, hande no ɗum laatii e Yannes e Yamberes.

Haalaaji cakitiiɗi

10 Amma an Timote, a yi'i no janŋinirmi. A yi'ii jikku am, e anniya am, e goonɗinki am, e munyal am, e yidde am, e tinnaare am. 11 Aa anni tooraaji am, e boneeji am. A yi'ii ko heɓimmi Antiyokiya e Ikoniya, e Listira fu. A yi'i bo no munyirmi dow tooraaji ɗi keɓumi. Amma Joomiraawo wurtinii am e majji ɗi fu. 12 Hawtuɓe e Yeesu Almasiihu, go e yiɗi hulugo Alla, ɓe toorete. 13 Amma halluɓe e hiilooɓe, ɓeydoto e halla. Ɓe majjinan woɓɓe, gam kamɓe bo ɓee majji. 14 Amma an, joga ko ekkitiɗaa, e ko kooliiɗaa e semme. Aa anni moy ekkitin maa ɗum. 15 Diga sukaaku maa, aa anni Dewte ceniiɗe. Kanje ɗe baawan ko hokku maa faamu, jiitiraa kisidam keɓeteeɗam diga e goonɗingo Yeesu Almasiihu. 16 Binni ceniini fu ƴiwii diga e kollitinki Alla. Nafuwe majje woni, janŋingo gooŋa, e hollugo boofi, e moƴƴingo ɗi, e ekkitingo wonaago no fottiri. 17 Nunnun neɗɗo Alla fu laatortoo kebbuɗo, ciriyiiɗo waɗugo golle geete.

4

Tinna aa waajoo

1 Mii eelee yeeso Alla e yeeso Yeesu Almasiihu, kiitotooɗo wuuruɓe e maayɓe. Mii eelee bo sabbu wittoygo makko e Laamaare makko: 2 Waaja haala Alla, waajita ka wakkati fu, baa ɗum fottanii ɓe, baa ɗum fottanay ɓe. Felu ɓe, semmiɗin ɓe e munyal, aa janŋina ɓe. 3 Gam wakkati waran de himɓe salotoo nanugo ekkitinol poortiiŋol. Ɓe tokkoto suunooji maɓɓe. Ɓe dartanan ko'e maɓɓe janŋinooɓe ɗuuɓɓe, janŋinanɓe ɓe ko ɓe jiɗi nanugo. 4 Ɓe cukkan noppi maɓɓe gam to ɓe nanu gooŋa, ɓe baylitinto far to taalaaji. 5 Amma an, nantu hoore maa der huune fu. Munyan tooraaji, waɗu golle baajotooɗo linjiila, heennyitin golle maa faa wooɗa.

6 Amma min, mi ɓadike laataago sadaka, hande kiriseteeɗi, wakkati yawtugo am ɓadake. 7 Mi haɓii hawre wooɗune, mi yottinii doggudu am, mii joggii goonɗinki. 8 Diga jooni, Joomiraawo kiitotooɗo e gooŋaaku, e resanimmi riiba kokketeeka poonnitiiɗo nyaanne darŋal. Min tan bane hokketee ka. Amma, min e hettiniiɓe, yiɗuɓe wittoygo makko fu, o hokkata ka.

Ka Pol bati dow ɓe o gollodii

9 Tinna garaa to am law. 10 Gam Demas accii am, sabbu yidde duuniyaaru, o yahii Tesalonika. Kereskes yahii Galaatiya, Titus bo yahii Dalmatiya. 11 Luka tan nun wondi e am. Waddu Marku to aa wara, o nafan am sanne der golle am. 12 Tikikus, mi lilii ɗum Efesu. 13 To aa wara, gaddanaa am gulunfaare am ne accumi Torowas, wuro Karpus. Gaddanaa am bo dewte am, ko jogii am ɓuri woni, dewte am ɗe guri.

14 Aleksandire bahillo waɗanii am ko halli puy. Joomiraawo yoɓan mo ko o waɗi. 15 An bo, hakkilan mo, gam o salake waaji amen e semme.

16 Nyalaane arandeere ne darinaami yeeso kiitoowo gam mi toontano hoore am, baa gooto wallay am, ɓe fu ɓe accii am. To Alla liman ɓe ɗum gacce! 17 Amma Joomiraawo wallii am, semmiɗinimmi. Kan acci keennyitimmi golle waaji am. Himɓe lenyi janani fu nanii waaji ɗin. Nunnun daɗirmi diga e hunnuko jaggere. 18 Joomiraawo daɗinan am ko halli fu, o yottinammi jam to Laamaare makko ne kammu. Tedduŋal laatanoo mo faa abada. Aami!

Heennyitirde e cannooje

19 Mi sannii Pirisilla e Akilas, mi sannii getti wuro Onesifor. 20 Erastus darake Korintu, Torofimus bo, mi accii ɗum Miletus oo nyawi. 21 Tinna garaa go dabbune waɗa. Ebulus e Pudes e Linus e Kalawdiya e sakikiraaɓe wonɓe ɗo fu, sannii maa.

22 Joomiraawo wonda e maa! Moƴƴere Alla wonda e mooɗon.

Titus

1

2

3

Ɗerewol ŋol Pol winnani

Titus

Haala Puɗɗirka

Wakkati Pol yoofitaa de o maɓɓanoo der Roma, den nun o waajii haala linjiila der Kereta, siire ɓurune manŋu der dunɗe girekiiɓe. Wakkati o yaareteno Roma to laamiiɗo mawɗo, laana diyam maɓɓe yaaliniino ɓe Kereta.

Wakkati o yawtata diga ɗon, o accii ɗon mo o gollodintoo, tokkiiɗo mo, mo laataaki Yahuduujo, Galaatiya. 2.3. De ɗuuɗɗum Pol yowannoo mo o waɗa golle caɗuɗe, der Korintu du. O yowanii mo gollal moƴƴingo joonne eklesiya ka kanko Pol o titunoo.

Pol batii Titus ɓe potta Nikopolis. E nandi hande diga Maseduwaan nun o winnoy ɗerewol ŋol ɗo, e ŋol Timote aranol. Haala majji e nandi.

Ɓaawo Pol holli no haani ardiiɓe e wa'i, o batanii bo boofi Yahuduuɓe salotooɓe ekkitinol gooŋawol. O hollii bo ko haani geɓe himɓe feere feere wonɓe der eklesiya waɗa. No o heennyitiri ɗerewol makko nani, o batanii moƴƴere Alla accoore neɗɗo jooɗoo joonne teddinoore linjiila.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-4

2. Dottiiɓe eklesiya, 1.5-16

3. Golleeji geɓe himɓe feere feere der eklesiya, 2.1-15

4. Joonne goonɗinɓe der duuniyaaru, 3.1-11

5. Haalaaji cakitiiɗi e cannooje, 3.12-15.

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ɗo ƴiwii e am, min Pol, maccuɗo Alla e lilaaɗo Yeesu Almasiihu. Alla yowanii am mi waɗa suɓaaɓe makko goonɗina mo. O yowanii am anningo ɓe gooŋa jaadooha e goonɗinki men. 2 Hande non ɓe goodirta hoolaare heɓugo yonki tabitiiki. Alla mo fewataa haɓɓaniino en alkawal yonki kin diga huune fu tagaaka. 3 No wakkati waɗi, o anninii haala makko diga e waaji ɗi o yowanimmi hande no Alla Kisinoowo en umuri ɗum.

4 Titus, mi sannii maa, an, laatiiɗo ɓiyam e gooŋa diga e goonɗinki men gooti. Alla Baaba, e Yeesu Almasiihu Kisinoowo en waɗanee moƴƴere, hokkee bo jam!

Golle Titus der Kereta

5 Mi accii maa Kereta gam moƴƴinaa ko horii moƴƴineego. Cuɓanaa genni fu dottiiɓe Eklesiya hande no bi'uno maa mi. 6 Sey dottiijo cuɓaaɗo fu laatoo mo walaa gacce. O laatoo gorko mo debbo gooto, mo ɓiɓɓe mum laatii goonɗinɓe. Ɓiɓɓe ɓen laatoo ɓe nyo'irtaake baadi baanjaari, ɗum bo dullere ɗowtaare. 7 Doole ardiiɗo Eklesiya fu laatoo mo walaa gacce, gam o laati nun gollantooɗo Alla. Haanay o laatoo mawnitiiɗo, ɗum bo mo mone, maa bo jaroowo bagi, ɗum bo kaɓaaɗo, maa bo cuunaaɗo riiba kalluka. 8 Amma sey joomum e laatii bernoowo hoɓɓe, jiɗuɗo ko wooɗi, mo hakkillo, poonnitiiɗo, laaɓuɗo, nantiiɗo. 9 Sey joomum e jogii haala kooliniika hande no ka janŋiniraa. Den o waawan ko semmiɗini woɓɓe e ekkitinol laaɓuŋol, o waawan bo ko jaalii yeddooɓe.

10 E gooŋa, ɗuuɓɓe e laatii nanaruuɓe, accu du caka Yahuduuɓe goonɗinɓe. Ɓee laatii batooɓe haalaaji ɗi walaa hoore, ɓee ƴoyra himɓe. 11 Sukku kunnuɗe maɓɓe, gam ɓee biisa saareeji ɗuuɗɗi. Ɓee ekkitina ko haanay, gam ɓe keɓa riiba kalluka. 12 Neɗɗo maɓɓe, mo himɓe daari hande annabiijo, batii du, wi'i: «Keretaaɓe laati nun fewooɓe wakkati fu, ɓee laatii bisaaji bonɗi, ciiwankeeɓe, e deereruuɓe.» 13 O batii gooŋa. Gam majjum, felu ɓe e semme, gam ɓe keɓa goonɗinki geeti. 14 Ɓe acca tokkugo taalaaji Yahuduuɓe, e oodaaji himɓe yoofuɓe gooŋa. 15 Huune fu e laaɓi to laaɓuɓe. Amma walaa ko laaɓi, to soɓuɓe e ɓe goonɗinay, gam hakkillo maɓɓe e cuuɗiiɗum ɓerne maɓɓe fu soɓii. 16 Ɓee bi'a ɓee anni Alla, amma golle maɓɓe e yedda no ɓee anni mo. Ɓee laatii nyidduɓe, e nanaruuɓe. Ɓe baawataa ko waɗi geetum baa gootum.

2

Ekkitinol gooŋawol

1 Amma an, accu batu maaɗa yaada e ekkitinol gooŋawol. 2 Worɓe nayeeɓe, batu ɓe no haani ɓe laatoo nantiiɓe, fotuɓe teddineego, hakkilɓe. Ɓe laatoo ɓe goonɗinki mum yanɗi, ɓe gooda yidde e munyal. 3 Batu rewɓe nayeeɓe bo, wonoo hande no haani rewɓe goonɗinɓe wonoroo. To ɓe laatoo nyo'ooɓe himɓe, ɗum bo horɓe bagi. Amma ɓe laatoo ekkitinooɓe ko wooɗi. 4 Ɓe ekkitina rewɓe saaŋooɓe yiɗugo worɓe mum, e sukaaɓe mum. 5 Ɓe laatoo hakkilɓe, laaɓuɓe. Ɓe kiinnoo golle wuro maɓɓe, ɓe laatoo yeeɗɗuɓe. Moy fu ɗowtanoo gorko muuɗum, gam to haala Alla yennee.

6 Waaja gojankeeɓe, ɓe laatoo hakkilɓe der huune fu. 7 An e hoore maa, laatana ɓe misaalu der golle booɗɗe fu. Ekkitin ɓe ekkitinol gooŋawol, e pottuŋol. 8 Haala maa laatoo gooŋaha, ka yeddataako, gam wayɓe meeɗen jiɓoo, ɓe dulla kalluka ka ɓe batani en.

9 Maccuɓe bo, waaja ɓe, ɓe nanana joomiraaɓe maɓɓe der huune fu. Ɓe gaɗa ko welata ɓe, to ɓe jeddontir e maɓɓe. 10 To ɓe bujju ɓe, amma wakkati fu, ɓe kollita ɓee laatii hoolaaɓe, hebbuɓe. Ɓe gaɗa ɗum gam ekkitinol haala Alla kisinoowo en, teddinee der huune fu.

11 E gooŋa, moƴƴere Alla hollitake gam himɓe fu hisa. 12 Moƴƴere nen e ekkitina en accen wonaago der dullere kulol Alla, e suunooji duuniyaaru. Nee ekkitina en bo laatoɗen hakkilɓe, e foonnitiiɓe, e hulooɓe Alla der duuniyaaru nuu ɗo. 13 Hande non keɗortoɗen nyalaane barkiɗinaane, ne tammihiɗen. Nyalaane nen, Yeesu Almasiihu, Alla meeɗen mawɗo, Kisinoowo en, hollitinto e tedduŋal. 14 O hokkii hoore makko gam men, o sooditii en diga ko halli fu. O laatinii en himɓe makko ɓe o woodi, laaɓinaaɓe, tinniiɓe waɗugo golle geete.

15 Kanjum haani bataa himɓe, nun bo haani baajoɗaa ɓe, pelaa ɓe e baawɗe maa fu. Taa accu goɗɗo yawee.

3

No haani goonɗinɓe Yeesu e laatii

1 Siwtor goonɗinɓe ɓe nanana mawɓe leydi, e wooduɓe baawɗe. Ɓe ɗowtanoo ɓe, ɓee ciriyii waɗugo golle booɗɗe fu. 2 To ɓe batu kalluka dow goɗɗo, ɓe laatoo deƴƴuɓe, e sawriiɓe, e weluɓe deeɗi dow himɓe fu. 3 Gam enen bo, een laatinoo ɓe walaa hakkillo, nanaruuɓe, e majjuɓe. Een laatinoo maccuɓe jiɗaali, e suunooji ɗiye fu. Een goodunoo ganyaani e nawniraagu, een banyontiri, en banyaa, een banyontiri. 4 Amma Alla Kisinoowo en hollitii himɓe geetaaku mum e yidde mum. 5 O hisinii en, amma hinaa gam en gaɗii golle poonnitiiɗe, e enɗam makko o rimitorii en, laatiɗen heyɓe diga e Ruuhu Ceniiɗo laaɓinɗo en. 6 Alla hokkii en Ruuhu mum ceniiɗo puy, diga e Yeesu Almasiihu Kisinoowo en. 7 O waɗii ɗum diga moƴƴere makko gam laatoɗen foonnitiiɓe, heɓa donen yonki tabitiiki, ki tammiɗen heɓugo. 8 Kanka woni haala kooliniika.

Mii yiɗi tasinaa ka, gam goonɗinɓe Alla tinnoo waɗugo golle booɗɗe. Kanjum woni ko wooɗi, ko nafata himɓe. 9 Amma woɗɗoda haalaaji ɗi walaa hoore, e jeddi dow habaruuji lenyi, e kaɓe, e jeddi dow tawreeta. Haalaaji ɗii ɗon fu nafataa goɗɗum, baanji ɗi laatii. 10 Gaddoowo ceennol caka himɓe, felu mo de woore, de ɗiɗi, to o salake, takku mo sera. 11 Annu gaɗoowo hande non laati nun majjuɗo e hakkeejo, o doƴƴii hoore makko kiita.

Cannooje e baynaaɗe

12 To mi lilii Artemas naa bo Tikikus to maa, yawɗa garaa law, tawaa am Nikopolis, gam ton jiɗumi dabbugo. 13 Tinna ballaa Jenas, moodibbo tawreeta, e Apollos, gam to goɗɗum jaccu ɓe der jahaaŋal maɓɓe. 14 E haani himɓe meeɗen bo ekkitoo waɗugo golle booɗɗe. Ɓe balla haajaaɓe walleego gam to kamɓe wallooɓe ɓen ɓe gonoo baanji.

15 Wonduɓe e am fu sannii maa. Emen canna goonɗinɓe yiɗuɓe men fu.

Moƴƴere Alla wonda e mooɗon, on fu.

Filemon

Ɗerewol ŋol Pol winnani

Filemon

Haala Puɗɗirka

Ɗerewol ŋol Pol winnani Filemon ɗo, haala joonne hakkune himɓe ɗiɗo nun ŋol batanta. Pol winnii ɗerewol ŋol gam o sawrinana Onesimu, maccuɗo doggunooɗo joomiraawo mum Filemon. Filemon laati nun goonɗinɗo tawaaɗo der wanŋarde Koloosi. Onesimu tuubii, goonɗini Yeesu diga e waaji Pol. Kan waɗi Pol e eela Filemon jaɓa Onesimu hande banniraawo mum, o sawranoo mo bo.

Der duuɓol 62 nun Pol winni ɗerewol ŋol der nanŋoore mum arandeere der Roma. Ɗum nandi hande Tikikus nun yaari ɗerewol ŋol e ŋol Koloosi, Kol. 4.7-9.

Ko hollitii der ɗerewol ŋol woni, tinnaare ne Pol woodi dow moƴƴingo haala hakkune himɓe ɗiɗo, hande no o woowi waɗugo hakkune himɓe ɗuuɓɓe. Ko Almasiihu waɗani en hakkune men e Baaba mum, kanjum nun Pol waɗani Onesimu hakkune mum e Filemon.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1-3

2. Yettoore Alla gam goonɗinki Filemon, 4-7

3. Pol e eelana Onesimu sawraare, 8-22

4. Cannooje, 23-25.

1

Sannoore

1 Min Pol, e banniraawo meeɗen Timote nun winni ɗerewol ŋol. Min Pol, mii laatii maɓɓaaɗo gam daliila Yeesu Almasiihu. Emen canna Filemon, jiɗaaɗo amen, gollodintooɗo e amen. 2 Emen canna bo Afiya, sakiike men debbo, e Arkippus kaɓidoowo e meeɗen gam linjiila, e goonɗinɓe hawritintooɓe der wuro maa. 3 Alla Baaba meeɗen, e Yeesu Almasiihu Joomiraawo, hokka on moƴƴere e jam.

Yidde e goonɗinki Filemon

4 Filemon, mii yetta Alla wakkati fu, mi accay siwtorgo maa der du'aaje am. 5 E gooŋa, mi nanii yidde e goonɗinki maaɗa dow Joomiraawo Yeesu e batanee, e no jiɗirɗaa himɓe Alla fu. 6 Emii eela Alla, gam goonɗinki kii ɗo hawti en yi'oo der gaɗu. Den paaminaa geetum fu ɗum baaweten waɗugo gam Almasiihu. 7 Banniraawo, ɓerne am seyake puy, hakkillo am fukkake bo, gam yidde maa deƴƴitinii himɓe Alla.

Pol e sawrinana Onesimu

8 Mii woodi laawol der kawtal men e Almasiihu mi eelee ko haani gaɗaa. 9 Amma, mii ɓuri yiɗugo, mi eelee gam yidde, min Pol dottiijo, jooni bo mii maɓɓaaɗo sabbu Yeesu Almasiihu. 10 Mii eelee gam Onesimu ɓiyam mo keɓumi goonɗini der kasu. 11 Naane, o nafayno maa, amma jooni, o nafan en, min e maa.

12 Mii wittina mo to maaɗa, jaɓu mo hande min e hoore am. 13 Mii yiɗuno haggugo mo to am, gam o wallammi hande no haani balliraano am jooni no tawaami der kasu gam linjiila. 14 Amma mi yiɗay waɗugo goɗɗum to hinaa en baddii, gam mi yiɗaa waɗingo maa booɗɗum e doole, amma ɗum laatoo e sago maa.

15 Waɗoto Onesimu seenniriino e maa wakkati seɗɗa, gam o wonda e maa, e baadey. 16 O laataaki kade maccuɗo tan, oo ɓuri maccuɗo, o laatike banniraawo men jiɗaaɗo. Min, mii yiɗi mo sanne. Mii anni aa yiɗi mo ɓuri, hinaa hande neɗɗo tan, amma hande goonɗinɗo Joomiraawo.

17 To a daarii am hande igo maa, den kan, jaɓu mo hande no jaɓirtaa am min e hoore am. 18 To o woofaniino maa, ɗum bo to o joganiino maa nyamaane, yowanam ɗum. 19 Min Pol, mii winna ka e junŋo am, mi yoɓete ɗum. Amma mii siwtoree, an bo aa joganii am nyamaane, nyamaane nen bo, an e hoore maa nun. 20 An banniraawo am, waɗanam ɗum sabbu Joomiraawo, deƴƴitin ɓerne am gam kawtal men e Almasiihu.

21 Mii winnanee gam mii hoolii a nananan am, gam mii anni a waɗan ɓuri ko eelu maa mi. 22 Sikan, ciriyanoɗaa am suudu to beeranmi, gam mii miila, Alla jaɓan du'aaje mon, o wittinanmi to mooɗon.

Cannooje

23 Epafaras mo maɓɓidaami gam Yeesu Almasiihu sanni maa. 24 Marku bo, e Aristarkus, e Demas, e Luka gollidooɓe e am sannii maa.

25 Moƴƴere Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen wonda e mooɗon.

Iburaninkeeɓe

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ɗerewol Iburaninkeeɓe

Haala Puɗɗirka

Ɗerewol Iburaninkeeɓe e woodi nafuwe mawɗo der Alkawal Kesal. Binnuɗo ɗerewol ŋol batay inne mum, ko baaweten ko bati tan woni, o laati nun Yahuduujo goonɗinɗo Yeesu, woliine maamiraaɓe men nun hollata ɗum. Oo anni Alkawal Kiinŋal puy, accu du dow golle Leewinkeeɓe. Diga seedeeɓe linjiila arandeeɓe nun o nani linjiila.

Yahuduuɓe goonɗinɓe Yeesu hande makko nun o winnani, kamɓe o baddata. Ɓee laatii himɓe tawaaɓe der eklesiya ka o anni, go oo yiɗi beraago ɓe, ɗum ɓooyataa. Liinyooɓe dewte e miili eklesiya Roma, der leydi Italiya nun o winnani ɗerewol ŋol. Gam Roma nun himɓe arti nani haala ɗerewol ŋol, diga e ɗerewol ŋol Kelema mo Roma winni der duuɓol 95 yahugo 96 ɓaawo Almasiihu rimaa.

Toora batanaaka der ɗon e laatii toora ka Kolodu laamiiɗo toori Yahuduuɓe goonɗinɓe Yeesu der duuɓol 49 ɓaawo Almasiihu rimaa. O riiwi Yahuduuɓe goonɗinɓe jaka duuɓi seɗɗa diga Roma.

Ɗum nandi hande ɗerewol ŋol winnaama hakkune duuɓol 60 yahugo 64 ɓaawo Almasiihu rimaa.

Binnuɗo ɗerewol ŋol, winnii ŋol gam semmiɗingo ɓe o winnani. Ɗum nandi bo hande ɓe o winnani e tawaa der toora mawka. O winnanii ɓe, gam to ɓe boppu goonɗinki.

Der ɗerewol makko, o hollii ɓe no Yeesu e ɓuri malaykaaɓe, e Muusa, e Yosuwa, e Limaamiiɓe ɓe Alkawal Kiinŋal. Ɗum ɗon fu, e hollita no ɓe o winnani e yiɗuno wittugo der tawaaŋal Yahuduuɓe dow sujidango Alla. O hollii ɓe, no sadaka Almasiihu waɗi de woore, e ƴiiƴam mum heƴii faa e baadey.

O semmiɗinii ɓe e hollugo ɓe goonɗinki himɓe arandeeɓe. O batii ɓe, ɓe tigga Almasiihu gite, gam kanko nun laatii misaalu munyal.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1.1-3

2. Almasiihu e ɓuri malaykaaɓe mawnugo, 1.4-2.18

3. Almasiihu e ɓuri Muusa e Yoosuwa mawnugo, 3.1-4.13

4. Limaamaaku Almasiihu e ɓuri limaamaaku fu, 4.14-7.28

5. Alkawal Almasiihu e ɓuri alkawalji fu, 8.1-9.28

6. Ƴiiƴam Almasiihu e ɓuri kiiseteeɗi fu nafuwe, 10.1-31

7. No goonɗinki ɓuriri huune fu, 11.1-12.25

8. Haalaaji cakitiiɗi, 13.1-25.

1

Alla baddii himɓe diga e Ɓiɗɗo mum

1 Diga ko ɓooyi, Alla baddiino kaakiraaɓe meeɗen de ɗuuɗɗum, e laabi feere feere. O baddii ɓe diga e annabiiɓe. 2 Amma der nyalaaɗe cakittiiɗe ɗee ɗo, o baddii en diga e Ɓiyiiko. E makko Alla tagiri duuniyaaru e kammu. Kanko nun bo Alla suɓi laatoo donoowo huune fu. 3 Kanko nun laatii jayŋol jalboowol, kollitoowol tedduŋal Alla, e no Alla laatii e gooŋa. Oo jogii huune fu diga e haala makko gooduka baawɗe. Ɓaawo o laaɓini hakkeeji himɓe, o jooɗake dow kammu, to nyaamo Alla mawɗo, mo tedduŋal.

Ɓiɗɗo e ɓuri malaykaaɓe

4 Ɓiɗɗo e ɓurii malaykaaɓe manŋu, kan waɗi Alla hokki mo inne ɓurune inɗe maɓɓe. 5 Malaykaajo moy nun Alla meeɗi ko wi'i:

«An laatii Ɓiɗɗo am,

hanne min nun laatii Baaba maa✡?»

Moy o wi'i kade:

«Mi laatanto mo Baaba,

kanko bo, o laatanoo am Ɓiɗɗo✡?»

6 Kade bo, no o liloyta Afo makko e duuniyaaru, o wi'i:

«Malaykaaɓe Alla fu sujidana mo✡.»

7 Dow malaykaaɓe bo Alla wi'ii:

«Oo gollira malaykaaɓe makko hande keni,

o waɗii ɓe jagganoo mo hande ɗelle yiite✡.»

8 Amma dow Ɓiɗɗo, o wi'i:

«Laamu maa, an Alla, wonoo faa abada!

A laamoranto himɓe maa e sawru foonnitaare.

9 Aa yiɗi foonnitaare, aa wanyi ko halli,

gam majjum, Alla maaɗa suɓi ma, wuju maa nebbam seyo

ɓuruŋo ŋo wonduɓe e maaɗa✡.»

10 O wi'i kade:

«Joomiraawo, diga fuɗɗoode, an tagi leydi,

juuɗe maa tagi kammu.

11 Ɗum fu, ɗum halkan, amma an, a tabbitinto,

ɗum fu, ɗum hiiɗɗan hande kolte,

12 a taggan ɗum hande toggoore,

ɗum waylitinte, hande kolte.

Amma an, a waylitintaako.

Duuɓi maa bo heennyataa✡.»

13 Alla meeɗay ko wi'i malaykaajo gom:

«Jooɗa nyaamo am

gam mi waɗa wanyuɓe maa laatoo jaaɓirɗum koyɗe maa✡.»

14 Malaykaaɓe fu laati nun ruuhuuji jaggantooɗi Alla, oo lila ɗi gam ɗi gollanoo ronooɓe kisidam.

2

To en jeebee kisidam

1 Gam majjum, e haani kakkilanen puy ko nanuɗen, gam to en boɗɗodee laawol. 2 Haala ka Alla hokki diga e malaykaaɓe goonɗii. Woofuɓe e saliiɓe ɗowtanaago ka fu, heɓan kiita kaa ɗo haanani ɓe. 3 To non noy daɗirten, to en jeebake kisidam mawɗam hande ɗam ɗo? Joomiraawo nun arti batango kisidam ɗam, den nanuɓe tabbitinanii en ɗam. 4 Alla semmiɗinii seedaaku maɓɓe e waɗugo maaneeji, e kaayɗiniiɗum, e kaayeefiiji feere feere. Alla hollitii ɗum bo e seennango ɓe Ruuhu Ceniiɗo hande no o yiɗiri.

Yeesu laatake neɗɗo gam hisina himɓe

5 Alla hokkay malaykaaɓe ɓe laamano duuniyaaru garoowu nu batanten. 6 Goɗɗo batii nokkun der Dewtere, wi'i:

«Ume neɗɗo laatii faa ciwtoraa ɗum?

naa ɓii-aadama ko paaleɗaa ɗum?

7 A leesinii mo wakkati seɗɗa ley malaykaaɓe,

a meelii mo tedduŋal e manŋu.

8 A yowii huune fu ley koyɗe makko✡.»

No Alla yowani mo huune fu, eɗum holla no goɗɗum horaaki ko o yowanay mo junŋo. Jooni en ji'ataa taw no o yowanii mo kujje fu junŋo. 9 Amma een ji'a Yeesu leesinanooɗo wakkati seɗɗa ley malaykaaɓe, jooni o meelinaama tedduŋal e manŋu. Gam ume? Gam o toorake, o maayi. Hande non, sabbu moƴƴere Alla, o maayiranii himɓe fu. 10 Ɗum fottanii Alla taguɗo huune fu, e mo gam mum huune fu woni, yaara himɓe ɗuuɓɓe ɓe keɓa tedduŋal. Ɗum fottanii mo bo, o yottina Yeesu maɓɓitinɗo laawol kisidam, o laato kebbuɗo diga e tooraaji.

11 Gam laaɓinoowo, e laaɓinteeɓe fu ƴiwii diga e baaba gooto. Kan waɗi o sentay noddugo ɓe banniraaɓe. 12 O wi'ii:

«Mi batan banniraaɓe am inne maa,

mi maantete caka jama'aare maa✡.»

13 O wi'ii kade:

«Mi yowan hoolaare am fu dow Alla.»

Kade bo, o wi'i:

«Mi nani, min e ɓiɓɓe ɓe Alla hokkimmi✡.»

14 Hande no ɓiɓɓe woodiri ɓannu e ƴiiƴam, hande non Yeesu bo ettiri ɓannu, laatii hande maɓɓe. O waɗii ɗum gam diga e maayde makko, o halka baawɗe laamaniiɗo maayde, waato Seyɗan. 15 Diga e majjum o rinɗini laatiiɓe maccuɓe der gonki mum fu, gam ɓe kuliino maayde. 16 Gam een anni, malaykaaɓe bane Yeesu wari wallugo, amma laatiiɓe lenyol Iburahiima nun. 17 Gam majjum, e haani o nanda e banniraaɓe makko der huune fu. Hande non o laatorii hooreejo Limaamiiɓe mo enɗam, koolaaɗo der golle Alla, gam o moyta hakkeeji jama'aare. 18 Kanko e hoore makko o tooraama, o jarbaa. Gam majjum, o waawan wallugo jarbaaɓe.

3

Yeesu e ɓuri Muusa

1 Banniraaɓe goonɗinɓe, onon ɓe Alla noddi, gattee hakkillo mon dow Yeesu. Alla liloyi mo gam o laatoo hooreejo Limaamiiɓe dow goonɗinki meeɗen ki ceedotoɗen. 2 O laatake koolaaɗo yeeso Alla cuɓuɗo mo, hande no Muusa laatorii koolaaɗo der suudu Alla fu. 3 E gooŋa, Yeesu e ɓuri Muusa tedduŋal, hande no mahoowo ɓuriri suudu ŋol o mahi tedduŋal. 4 Gam suudu fu e woodi mahuɗo ɗum, amma mahuɗo huune fu woni Alla. 5 Muusa laatike koolaaɗo der suudu Alla fu, hande jaggiiɗo, oo seedanoo ko batanoytee. 6 Amma Almasiihu laatike koolaaɗo der suudu Alla hande ɓiɗɗo. Enen laatii ɓe suudu makko to en tinnake een koolii, een tabbitini ko jurortoɗen faa heennyitirde.

Naatugo der siwtaare Alla

7 Gam majjum, Ruuhu Ceniiɗo wi'i:

«Hanne, to on nanii daane Alla,

8 to on joorinee ɓerɗe mooɗon

hande no kaakiraaɓe mooɗon waɗunoo,

no ɓe ummanii Alla*,

9 ɓe jarbii mo der ladde haro.

Alla wi'i, ton ɓe jarbii am, ɓe poonnimmi,

baa no ɓe ji'ii golle ɗe gaɗumi jaka duuɓi lasoy ɗiɗi.

10 Gam majjum, mone am ummii dow himɓe jaamanuuru nu,

bi'umi: “Wakkati fu, ɓerɗe maɓɓe e majji,

ɓe annaa laabi am!”

11 Gam majjum, mone am ummii, kuniimi, bi'umi:

“Ɓe naatataa der siwtaare am pay✡.”»

12 To non, banniraaɓe, kakkilee, gam to goɗɗo mooɗon woodu ɓerne hallune, dulla goonɗingo, woɗɗodoo Alla mo yonki. 13 Amma baajontiree nyalaane fu, faa ɗum wi'ee «hanne» gam to hakke majjin goɗɗo mooɗon, yoorina ɓerne mum. 14 To en jogake hoolaare men arandeere e semme faa heennyitirde, den en laatike hawtuɓe e Almasiihu.

15 Hande no Dewtere wi'i:

«Hanne, to on nanii daane Alla,

to on joorinee ɓerne mon

hande no kaakiraaɓe mooɗon waɗunoo,

ɓe ummanii Alla»

16 Ɓey nun nani daane Alla, go ɓe ummanii mo? Kamɓe woni wurtiiɓe diga leydi Misira fu, ɓe Muusa ardanii fu! 17 Ɓey nun mone Alla ummii dow muuɗum faa duuɓi lasoy ɗiɗi? Kamɓe woni waɗuɓe hakke, go maayi der ladde haro. 18 Ɓey nun o hunanii ɓe naatataa der siwtaare makko? Kamɓe woni saliiɓe ɗowtanaago mo. 19 En ji'i, ɓe baaway naatugo der siwtaare nen gam ɓe goonɗinay.

4

1 Alla haɓɓanii en alkawal naatugo der siwtaare mum. To non, sey kulen, gam to goɗɗo mooɗon miilu sakitake, dullii naatugo der mayre. 2 Gam enen bo, en baajaama linjiila hande kaakiraaɓe men. Amma, ka ɓe nani nafay ɓe, gam no ɓe nani, ɓe goonɗinay. 3 Amma enen goonɗinɓe, en naatan der siwtaare ne Alla batani, hande no o wi'i:

«Mi hunake e mone bi'umi:

“Ɓe naatataa der siwtaare am pay✡!”»

Nani bo Alla heennyi waɗugo golle mum diga o tagi duuniyaaru. 4 Bataama kade nokkun der Dewtere, dow nyalaane jeeɗiɗawre, wi'aa: «Alla siwtake waɗugo golle mum fu der nyalaane jeeɗiɗawre✡.» 5 O wi'i kade der nokkuure wonne: «Ɓe naatataa der siwtaare am pay✡.»

6 Artuɓe nani linjiila naatay der siwtaare nen, gam ɓe ɗowtaaki. Amma woɓɓe waawan ko naati kade. 7 Gam majjum, Alla resii nyalaane wonne kade, o noddi ne «hanne» o batanii ne ɓaawo duuɓi ɗuuɗɗi, diga e hunnuko Dawda, o wi'i:

«Hanne, to on nanii daane Alla,

to on joorinee ɓerɗe mooɗon✡.»

8 To Yosuwa hokkiino ɓe siwtaare, Alla batantaano kade siwtaare wonne ɓaawo nii. 9 To non, nyalaane siwtaare e horanii kade himɓe Alla. 10 Gam naatuɗo der siwtaare Alla, siwtoto e golle mum kanun bo, hande no Alla siwtorii e ɗe mum. 11 Gam majjum, en tinnee naaten der siwtaare Alla. To goɗɗo tokku misaalu dullere ɗowtaare himɓe Isira'iila, yana.

12 Haala Alla e woodi yonki, eka woodi semme. Kaa ɓuri kaafahi kiye fu, belnaaki becce ɗiɗi welugo. Kaa naata faa der, ka seenna yonki e ruuhu, jokkule e busam. Eka hiitoo maatirɗum, e miilooji ɓerne. 13 Walaa fu ko tagaa, ko suuɗanii Alla, huune fu laaɓi e gite makko. Kanko jottinoyten ko gaɗuɗen fu.

Yeesu e ɓuri hooreeɓe Limaamiiɓe

14 Een goodi hooreejo Limaamiiɓe mawɗo jottiiɗo to Alla dow kammu, kanko woni Yeesu, Ɓiɗɗo Alla. Gam majjum, sey jogoɗen e ɓerɗe goote goonɗinki meeɗen ki ceedotoɗen. 15 Een goodii hooreejo Limaamiiɓe baawoowo enɗaago en der tampe meeɗen. Gam kanko e hoore makko o jaribaama der huune fu hande no meeɗen, amma o waɗay hakke. 16 Gam majjum, en ɓattee kittaal Laamaare Alla ŋal moƴƴere e hoolaare, gam keɓen enɗam, e moƴƴere, de gooduɗen bukaata ballal fu.

5

Hooreejo Limaamiiɓe mo yurmeene

1 Hooreejo Limaamiiɓe fu, suɓete nun caka himɓe, o gollanoo Alla gam maɓɓe, o yaara dokke e kiiseteeɗi yeeso Alla gam ikkingo hakkeeji. 2 O waawan faamugo ɓe walaa annal e majjuɓe, gam kanko e hoore makko oo laatii tampuɗo der becce fu. 3 Gam sabbu tampere nen nun haani o waɗa kiiseteeɗi ikkinooji hakke, hinaa gam jama'aare tan, amma gam hoore makko bo. 4 Goɗɗo waawataa ko hokki hoore mum tedduŋal laataago hooreejo Limaamiiɓe. Amma Alla nun noddata joomum hande no o noddiri Haruuna.

5 Non bo ɗum laatii e Almasiihu, kanko bane hokki hoore makko tedduŋal laataago hooreejo Limaamiiɓe. Alla nun hokki mo ɗum, de o wi'i:

«An laatii Ɓiɗɗo am,

hanne min nun laatii Baaba maa✡.»

6 O wi'i nokku kade:

«A laatike Limaamiijo faa e baade

hande no Malkisadaka✡.»

7 Wakkati Almasiihu wonunoo e duuniyaaru, o eelii Alla, o eelitii, e bojji mawɗi, e gonɗi, gam Alla hisina mo diga maayde. Alla bo toontake mo, gam oo woodi kulol Alla. 8 Baa no oo laatii Ɓiɗɗo Alla, tooraaji makko ekkitinii mo ɗowtaago. 9 Alla laatinii mo kebbuɗo, gam majjum o laatanii ɗowtaniiɓe mo fu daliila kisidam tabitiiɗam. 10 Alla suɓi mo, waɗi mo hooreejo Limaamiiɓe hande no Malkisadaka.

En kakkilee to en boppee goonɗinki

11 Dow haala kaa ɗo, emen goodi haalaaji ɗuuɗɗi, e kujje caɗuɗe faamingo, gam on paamataa law. 12 E haanunoo oon laatii janŋinooɓe diga ɗum ɓooyi, amma faa jooni oon goodi bukaata janŋineego puɗɗirɗum der haala Alla. Haanuno oon nyaama nyaamdu tekkuŋol, amma faa jooni, kosam nun musinton. 13 Musinoowo fu, waawataa suttontirgo haala foonnitaare, gam o laati nun suka. 14 Amma, mawɓe, woowinɓe hakkillo mum suttontirgo ko wooɗi e ko halli nun nyaamdu tekkuŋol wonani.

6

1 Gam majjum en accee ekkitaago ekkitinol leesuŋol dow Almasiihu. En jahee yeeso e ko hebbi. To en daɗɗee daɗɗa kesa, hande jon: tuubugo golle jaayɗe, e goonɗingo Alla, 2 e ekkitinooje dow batisi, e yowugo himɓe juuɗe, e pintol maayɓe, e kade kiita duumiika. 3 En jahee yeeso, kanjum en gaɗan ɗum, to Alla jaɓii.

4 Daaree haala himɓe wittuɓe der gonki mum kiikki. Ɓe keɓiino jayŋol Alla. Ɓe mettii dokkal ƴiwuŋal dow, go ɓe keɓi geɗu e Ruuhu Ceniiɗo. 5 Ɓe mettii haala Alla geeta, e baawɗe jaamanuuru warooru, 6 e non fu, go ɓe bitti ɓaawo. Waɗataako ɓe bittinee ɓe tuuba kade. Gam ɗum laatii hande kamɓe e ko'e maɓɓe, ɓee tigga kade Ɓiɗɗo Alla dow leggal palaaŋal, ɓee jawna mo yeeso himɓe fu.

7 To leydi e yara diyam toɓoojam de ɗuuɗɗum, nii fuɗinana aawuɗo awdi geeri, den ni heɓuwa ɗon barke Alla. 8 Amma to gi'e, e tuppe nun ni fuɗinta, sey ni woppee, ɓooyataa ko ni yaa'ee, ko sakitoytoo fu, sey ni sunnyee yiite.

9 Onon, banniraaɓe am yiɗaaɓe, baa to emen bata hande non, emen anni oon darii dow laawol booɗuŋol, ŋol kisidam. 10 Gam Alla laataaki mo fonnitaaki. O yeggitintaa gaɗu mon, e yidde ne kollitinɗon gam inne makko. On kollitii yidde nen e golle ɗe gaɗuɗon, e ɗe gaɗoton faa hanne gam himɓe Alla. 11 Amma emen jiɗi moy mooɗon fu hollita iri anniya kaa ɗon faa heennyitirde, gam keɓon ko keɗiɗon. 12 To on laatee ciiwaakuuɓe, amma yemminee goonɗinki e munyal himɓe heɓooɓe donŋu ŋu Alla haɓɓi alkawal mum diga e goonɗinki.

13 No Alla haɓɓanta Iburahiima alkawal, e hoore makko o hunorii, gam o waawataa ko hunorii ɓuruɗo mo manŋu. 14 O wi'i: «E gooŋa, mi barkiɗinte, mi ɗuuɗinan lenyol maa✡!» 15 Hande non Iburahiima munyiri, o heɓi ko Alla haɓɓani mo alkawal. 16 To himɓe e hunoo, ɓee kunoro inne ɓurɗo ɓe manŋu. Hunayeere nen nun tabbitinta haala, ikkina jeddi fu. 17 Non bo, no Alla yiɗi hollugo ronooɓe alkawal mum e ɓuruɗum laaɓugo, no ka o resi waylitintaako pay, o waɗii ɗum e hunayeere. 18 To non, kujje ɗiɗi woni waylitintaako, ɗe Alla waawataa ko fewi dow mum, kanje woni: hunayeere e alkawal. Kanjum semmiɗinta ɓerɗe men, enen accoyɓe huune fu, go kooliɗen ko bi'aɗen. 19 Hoolaare nen e laatanii en hande tiggere laana diyam, tiggaane ne dimmataako gam yonkiiji men. Ne yahii faa ɓaawo wudere wirnirde nokkuure ɓurune fu senaago. 20 Ɗon nun Yeesu arti naatani en, o laatanii en hooreejo Limaamiiɓe faa e baadey, hande no Malkisadaka.

7

Limaamiijo bi'eteeɗo Malkisadaka

1 Malkisadaka on laati nun laamiiɗo siire wi'eteene Salaam. Oo laatii bo Limaamiijo Alla towuɗo. Wakkati Iburahiima wartata diga konu ŋu o jaalii laamiiɓe, den Malkisadaka fotti e makko, barkiɗini mo✡. 2 Kanko nun Iburahiima hokki jakka huune fu. Ko inne Malkisadaka fillitii woni: «Laamiiɗo foonnitaare», kade bo, oo laatii laamiiɗo Salaam, waato «laamiiɗo jam.» 3 O woodaa Baaba, ɗum bo inna, o woodaa bo kaakiraaɓe. O woodaa fuɗɗoode, o woodaa timmoode. O nandinaama e Ɓiɗɗo Alla, oo laatii Limaamiijo faa e baadey.

4 Daaree no tedduŋal Malkisadaka foti mawnugo, faa Iburahiima maama meeɗen hokki mo jakka ko heɓi diga konu. 5 Limaamiiɓe ƴiwɓe e lenyol Leewi, kamɓe nun tawreeta hokki laawol jaɓugo jakka to Isira'iilaaɓe, banniraaɓe maɓɓe, baa no kamɓe bo ɓe ƴiwii e Iburahiima hande maɓɓe*. 6 Amma Malkisadaka mo jeyaaka der lenyol Leewi, jaɓii jakka to Iburahiima, o barkiɗini keɓuɗo alkawalji Alla. 7 Nani bo, jeddi walaa, barkiɗinɗo e ɓuri barkiɗinaaɗo manŋu. 8 Dow wecco arano, Limaamiiɓe jaɓooɓe jakka laati nun himɓe maayooɓe. Amma dow wecco ɗiɗaɓo, Malkisadaka ceedanaaɗo e wuuri nun jaɓi ka. 9 En baawan ko wi'i Leewi jaɓoowo jakka, hokkii ka diga e Iburahiima. 10 Gam Leewi rimaakano taw, go Malkisadaka fotti e maamiiko Iburahiima.

11 Der tawreeta ka Isira'iilaaɓe hokkaa, ɓe lenyol Leewi nun haani suɓee laatoo Limaamiiɓe. To golle limaamaaku Leewinkeeɓe e hebbuno, Limaamiijo goɗɗo hande Malkisadaka bukaakano wara, laato mo lenyol Haruuna bane. 12 To golle limaamaaku waylitake, doole sariya bo waylitoo. 13 Mo haala kan wondanaa laati nun mo lenyol feerewol, mo himɓe lenyol mum gollaakino daɗey to hirsirde. 14 Himɓe fu e anni no Joomiraawo meeɗen ƴiwii diga e lenyol Yahuuda. Lenyol ŋol, Muusa batanay ŋol gokka dow limaamaaku.

Limaamiijo goɗɗo nanduɗo e Malkisadaka

15 Warugo Limaamiijo goɗɗo, nanduɗo e Malkisadaka, ɓeydii laaɓingo haala kan. 16 O laataaki Limaamiijo hande no himɓe suɓirtee e sariyaaji mum. Amma, o laatike Limaamiijo e baawɗe yonki ki heennyataa. 17 Gam Dewtere wi'i:

«A laatike Limaamiijo faa e baadey

hande no Malkisadaka.»

18 To non, sariya artuka woppaama, gam ka tampii, ka nafay. 19 Gam tawreeta Muusa waɗay goɗɗum kebbuɗum. Amma jooni, en keɓii tammuwe ɓurune wooɗugo, ne ɓattortoɗen Alla.

20 Ɗum ɗon fu, e hunayeere nun laatorii. Amma ɓee to, laataaki Limaamiiɓe e hunayeere. 21 Amma Yeesu kan laatike ɗum dow hunayeere Alla, bi'uɗo:

«Min Joomiraawo mi hunike, mi wittataa ɓaawo:

“A laatike Limaamiijo faa e baadey✡.”»

22 Hande non Yeesu laatorii torma alkawal ɓuruŋal wooɗugo.

23 Gokka nani kade. Limaamiiɓe ɗuuɓɓe nun wonuno, gam maayde e haɗannoo ɓe tabitaago. 24 Amma no Yeesu e laatii duumiiɗo, limaamaaku makko goɗɗo wattirtaa ɗum. 25 Gam majjum, o waawan hisingo no haaniri ɓattiiɓe Alla diga e makko, gam oo wuuri e baadey, oo eelana ɓe Alla.

26 Hooreejo Limaamiiɓe hande oo ɗon nun haanani en. Oo laatii ceniiɗo, mo walaa gacce, ko soɓi fu walaa e makko. Oo seenniri e hakkeeɓe, o ɓantaama faa dow to ɓuri kammu towugo. 27 O nandaa e hooreeɓe Limaamiiɓe. O bukaaka waɗugo kiiseteeɗi nyalaane fu, aran, gam makko, ɓaawo mum gam hakke himɓe. Kanko, o sakkii hoore makko de woore tan, ɗum heƴi faa e baadey. 28 Tawreeta Muusa suɓiino hooreeɓe Limaamiiɓe laatiiɓe himɓe tampuɓe. Amma hunayeere Alla warune ɓaawo tawreeta, jooɗinii Ɓiɗɗo laatiiɗo kebbuɗo faa abada.

8

Yeesu laatii hooreejo Limaamiiɓe

1 Hoore haala ka men batanta nani: Een goodi hooreejo Limaamiiɓe mawɗo hande oo ɗo. Oo jooɗii nyaamo leeso Laamaare Alla mawɗo, mo tedduŋal, dow kammu. 2 Kanko nun gollotoo der nokkuure ceniine, der bukaaru gooŋaaru nu Joomiraawo darini, hinaa neɗɗo.

3 Hooreejo Limaamiiɓe fu suɓa nun gam hokka Alla dokke e kiiseteeɗi. E haani bo, oo woodi ko o sakkata. 4 To e duuniyaaru ɗo nun o wonuno, o laatataakono du Limaamiijo, gam Limaamiiɓe waɗooɓe sadaka hande no tawreeta Muusa batiri na'on. 5 Golle limaamaaku ɗe ɓe gaɗata e laatii misaalu, e nandi huune ko woni e gooŋa dow kammu. No Muusa yiɗunoo darnugo bukaaru, Alla bati mo wi'i: «Tinna, gaɗaa huune fu, hande misaalu mo kollaɗaa dow waanne✡.» 6 Jooni, Almasiihu heɓii golle ɓuruɗe wooɗugo, gam o laatike hakkunneejo alkawal ɓuruŋal wooɗugo, dariiŋal dow alkawalji ɓuruɗi wooɗugo.

7 Gam e gooŋa, to alkawal aranal woodaano gacce, bukaata dartugo ɗiɗaɓal walaano. 8 Amma Alla felii himɓe muuɗum wi'i:

«Min Joomiraawo mii wi'a on, nyalaaɗe waraan,

mi haɓɓan alkawal kesal e himɓe Isira'iila, e ɓe Yahuuda.»

9 Ŋal nandataa e alkawal ŋal kaɓɓunoomi e kaakiraaɓe maɓɓe,

nyaanne ettumi ɓe e junŋo, burtinmi diga leydi Misira.

No ɓe jogaaki alkawal am

min bo, kokkumi ɓe ɓaawo.

10 O wi'i kade:

Daa no alkawal ŋal kaɓɓanmi e himɓe Isira'iila laatoytoo ɓaawo nii:

Mi wattan sariyaaji am der hakkillo maɓɓe,

mi winnan ɗi der ɓerɗe maɓɓe,

mi laatoto Alla maɓɓe,

ɓe laatoo himɓe am.

11 Goɗɗo janŋintaa gondaaɗo mum,

naa bo banniraawo mum, wi'a,

Annu Joomiraawo,

gam himɓe fu annan am,

diga pettel faa mawɗo maɓɓe.

12 Gam mi yaafoto boofi maɓɓe,

mi siwtortaa kade hakke maɓɓe✡.»

13 No Alla noddii alkawal ŋal ɗo kesal, den fu, o laatinii aranal kiinŋal. Ko hiiɗɗi, e ko nayyi bo, faanike majjitingo.

9

Sadakaaji gaɗeteeɗi wakkati Alkawal Kiinŋal

(Wurtaago 25.26; 40.17-33)

1 Alkawal aranal e wooduno sariyaaji dow sujidango Alla e nokkuure ceniine, nyiɓaane der duuniyaaru. 2 Bukaaru tiggaama, enu woodi gaɗaaji ɗiɗi. Gaɗa arana e wi'ee gaɗa ceniika, ɗon nun fitilleel resetee, e taaburu, e peen cakkanaako Alla. 3 Ɓawɓawre wudere ɗiɗawre wiirniraane, ɗon nun gaɗa ɗiɗaɓa bi'eteeka, gaɗa ɓuruka senaago fu woni. 4 Der makka, e woodi urirde wardi gaɗiraane kanŋeeri, e keesuwal alkawal gaɗiraaŋal kanŋeeri. Der keesuwal ŋal, looŋel gaɗiraaŋel kanŋeeri na'on ɗon. Maannu e woni der looŋel ŋel, e sawru Haruuna bilitinŋol, e kaaƴe alluwaaje ɗiɗi to dookaaji winnaa. 5 Dowdowre keesuwal ŋal, e woodi foto malaykaaɓe wi'eteeɓe kerubaaɓe, tedduɓe. Biyeeɗe maɓɓe e suddi ommoode yaaforde hakkeeji. Jooni en baawataa ko batani ɗum gootel gootel.

6 Non non nun huune ɗum fu resiraa. Den, nyalaane fu, Limaamiiɓe naata gaɗa bukaaru arana, ɓe gaɗa golle sujidango Alla. 7 Amma gaɗa ɗiɗaɓa, hooreejo Limaamiiɓe tan nun naatata ɗon de woore der duuɓol. O naatataa bo, to o jogaaki ƴiiƴam o waɗirta sadaka gam yaafuye hakke makko e ɗe himɓe waɗi hinaa e sago. 8 Diga e majjum Ruuhu Ceniiɗo e hollita no laawol gaɗa ɓuruka senaago fu maɓɓitaaki taw, to wecco bukaaru aranu e woni. 9 Huune ɗum e hollita ko woni jooni. Ko ɗum yiɗi wi'ugo woni: dokke e sadakaaji cakketeeɗi waawataa laaɓingo ɓerne gaɗoowo ɗum. 10 Sariyaaji ɗii ɗon laati nun ɗi ɓannu. Ɗii batana haala nyaamdu, e jaram, e lootuki feere feere. Sariyaaji ɗii nafii faa wakkati de Alla wayliti ɗi.

Haala sadaka der Alkawal Kesal

11 Amma, Almasiihu warii, laatii hooreejo Limaamiiɓe dow kujje geete, garooje yeeso. O naatii der bukaaru ɓurunu mawnugo, e ɓurunu hebbugo, nu junŋo neɗɗo waɗay, nu jeyaaka bo e duuniyaaru ɗo. 12 O naatii de woore der nokkuure ɓurne senaago fu, ɗum heƴi faa e baadey. O naatiday e ƴiiƴam ginniiji, e ɗam nyalbi, amma e ƴiiƴam hoore makko. Non non o sooditorii en faa e baadey. 13 To ƴiiƴam ginniiji e ga'i, e dooni wiige miccaama dow coɓuɗo, eɗam laaɓina mo dow laawol diina. 14 To non, noy ƴiiƴam Almasiihu ɓurirtaa laaɓingo cuuɗiiɗum ɓerɗe meeɗen diga e golle mum baatuɗe? Gam e baawɗe Ruuhu tabitiiɗo o hokkiri hoore makko Alla, o laatii sadaka kaa ɗo woodaa tuuni, heɓa gollanoɗen Alla mo yonki.

15 Kan acci Almasiihu laatii beldinoowo, kaɓɓuɗo alkawal kesal, gam noddaaɓe heɓa donŋu duumiiŋu ŋu Alla haɓɓani ɓe alkawal. Ɗum waɗoto, gam o maayii, heɓa o sooditoo himɓe waɗunooɓe hakke der alkawal aranal.

16 To ɗerewol donŋu e batanee, sey laatoo doneteeɗo maayii. 17 Ɗerewol donŋu nafataa, to doneteeɗo e wuuri, sey doneteeɗo maaya go ŋol nafa. 18 Kan acci go alkawal aranal haɓɓee, sey no ƴiiƴam reƴƴitii. 19 Ɓaawo Muusa janŋani himɓe sariyaaji gonuɗi der tawreeta fu, o etti ƴiiƴam nyalbi, e ɗam ginniiji, o hawrontiri e diyam. Den o etti leeɓi boɗeeji, e haako isop, o micci dow dewtere, e dow himɓe fu, o wi'i: 20 «Kanjum woni ƴiiƴam tabbitinoojam alkawal ŋal Alla haɓɓi wi'i, ɗowtanoɗon✡.» 21 Hande non bo o micci ƴiiƴam dow bukaaru, e dow ko ɓe cujidiranta Alla fu. 22 Hande no tawreeta resiri, ƴiiƴam nun laaɓinta huune ɗuuɗɗum! To ƴiiƴam reƴƴitaaka bo, yaafuye hakkeeji walaa.

Sadaka Yeesu Almasiihu moytii hakke

23 E haani kujje kollitooje ko woni dow kammu laaɓiniree hande non. E haani bo ɗe laaɓiniree e sadakaaaji ɓuruɗi wooɗugo. 24 Gam Almasiihu naatay der nokkuure ceniine ne junŋo neɗɗo nyiɓi, nandune e gooŋaare. Amma o naatii dow kammu e hoore makko, gam o daroo jooni yeeso Alla gam men. 25 O naatay ton gam o sakka hoore makko de ɗuuɗɗum, hande no hooreejo Limaamiiɓe naatirta duuɓol fu der nokkuure ɓurune senaago e ƴiiƴam mareefu. 26 To hinaa non, Almasiihu toorotono de ɗuuɗɗum diga fuɗɗoode duuniyaaru. Amma jooni, o hollitake de woore tan, der heennyitirde jaamanuuji, gam o ikkina hakkeeji diga e hokkugo yonki makko. 27 Neɗɗo fu maayan de woore hande no ɗum resirani ɗum, ɓaawo mum Alla hiitoo mo. 28 Hande non bo, Almasiihu sakkii hoore mum de woore tan gam o ikkina hakkeeji himɓe ɗuuɓɓe. O suppitoyto de ɗiɗawre, hinaa gam hakke, amma gam o hisina hettiniiɓe mo.

10

1 Tawreeta, hollitan nun tan ɗoogi huune geetum, garoojum, ka hollitintaa huune ɗum e hoore mum. Kan acci ka waawataa ko laatini ɓattotooɓe Alla hebbuɓe e laawol waɗugo sadakaaji gooti ɗin baadey fu, e der duuɓol fu. 2 To tawreeta waawino laaɓingo ɓe, maa ɓe acciino waɗugo sadakaaji, ɓerɗe maɓɓe bo gaccataako ɓe, gam ɓe laaɓinaama de woore, go ɗum heƴi faa e baadey. 3 Amma kiiseteeɗi ɗin e siwtora himɓe hakkeeji mum duuɓol fu. 4 Gam waɗataako ƴiiƴam ga'i, e ginniiji ikkina hakkeeji.

5 Gam majjum, no Almasiihu warata der duuniyaaru, o bati Alla o wi'i:

«A yiɗaa sadakaaji kiiseteeɗi e dokke,

amma a siriyanake am ɓannu.

6 A seyortaako

sadakaaji buuɗeteeɗi

e sadakaaji ikkinooji hakke.

7 Den bi'umi:

“Mi nani, mii wara waɗugo ko jiɗuɗaa, an Alla,

non non ɗum winnaa dow am der dewtere taggeteene✡.”»

8 Aran, o wi'i: «A yiɗaa sadakaaji kiiseteeɗi e dokke, e sadakaaji buuɗeteeɗi, e sadakaaji ikkinooji hakke. Nani bo, huune ɗum fu, sakkete nun hande no tawreeta batiri. 9 Ɓaawo mum, o wi'i: «Mi nani, mii wara gam mi waɗa ko jiɗuɗaa.» Non Alla mooytiri sadakaaji arandeeji, go o jooɗini ɗiɗaɓa. 10 En laaɓinaama e hakke, gam Yeesu Almasiihu waɗii ko Alla yiɗi. O sakkii ɓannu makko de woore, ɗum heƴii faa e baadey.

11 Limaamiijo fu e yaha gollirde mum nyalaane fu. Oo sakka sadakaaji gooti ɗin de ɗuuɗɗum, amma ɗi baawataa ko mooyti hakkeeji pay. 12 Amma oo ɗo kan, waɗii sadaka goota tan gam mooytugo hakkeeji, ɓaawo mum o jooɗii ley nyaamo Alla faa e baadey. 13 Ton o heɗii Alla waɗa wanyuɓe mo laatoo jaaɓirɗum koyɗe makko. 14 Gam e sadaka goota kan o laatiniri ɓe o laaɓini hebbuɓe, faa e baadey.

15 Kanjum bo Ruuhu Ceniiɗo seedanii en, wi'i:

16 «Joomiraawo wi'i:

Alkawal ŋal kaɓɓanmi e maɓɓe nani,

ɓaawo nyalaaɗe ɗee,

mi wattan sariyaaji am der ɓerɗe maɓɓe,

mi winnan ɗi der hakkillo maɓɓe.»

17 O wi'i kade: «Mi siwtortaa hakkeeji maɓɓe kade, e boofi maɓɓe✡.» 18 Nani bo to hakkeeji yaafaama, doole bane sadaka ikkinoojum hakke waɗee.

En ɓattee Alla

19 Onon banniraaɓe, ƴiiƴam Yeesu hokkii en laawol naatugo der nokkuure ɓurne senaago. 20 O maɓɓitanii en laawol kesol, ŋol yonki, gaɗa wudere wirnirde, waato ɓannu makko. 21 Een goodi hooreejo Limaamiiɓe ardinaaɗo der suudu Alla. 22 Gam majjum, en ɓattee Alla e ɓerɗe goote, e goonɗinki kebbuki, laatoo ɓerɗe meeɗen laaɓinaama e ko gaccotoo en, ɓalli men lootiraama e diyam ceniiɗam. 23 En ceedee ko kooliɗen, to en tampee, gam kaɓɓanɗo en alkawal e laatii koolaaɗo. 24 En ballontiree gam kolliten yidde hakkune men, gaɗen bo golle booɗuɗe. 25 To en accee hawtugo e goonɗinɓe hande no woɓɓe waɗata. Amma baajontiree, hakko du no oon ji'a nyalaane Joomiraawo e faanoo.

26 Gam to en gaɗii hakke e sago men, ɓaawo de annitinɗen gooŋa, sadaka gom kade walaa ikkinoowa hakkeeji. 27 Ko horii tan woni, keɗoɗen e kulol kiita Alla, e yiite kalkoowe yedduɓe Alla. 28 To neɗɗo taƴii tawreeta Muusa, sey o waree, o yurmataake, to himɓe ɗiɗo naa bo tato seedake ɗum! 29 To goɗɗo yawike Ɓiɗɗo Alla, go o daarii ƴiiƴam alkawal ɗam Alla laaɓiniri mo huune baanji, go o yenni Ruuhu kokkoowo en moƴƴere, e gooŋa, joomum heɓan kiita ɓuruka hallugo. 30 Gam een anni Alla bi'uɗo: «Min nun wattotoo, min nun yoɓata.» O wi'i kade: «Joomiraawo hiitoto himɓe mum✡.» 31 Yanugo e junŋo Alla yonkinteejo e hunnii puy!

32 Ciwtoree nyalaaɗe arandeeje, ɓaawo de Alla yaynani on, on jarii bone mawɗe, amma on darike e semme, kaɓuɗon. 33 Wakkati mum, on jennaama yeeso himɓe, tooraɗon, kawtuɗon e tooreteeɓe hande mooɗon. 34 On jurmake maɓɓaaɓe der kasu, nootiɗon e seyo ko gooduɗon teetaa, gam oon anni oon goodi kujje ɓuruɗe wooɗugo, tabitintooɗe. 35 Gam majjum, to on boppee hoolaare mooɗon, gam ne waddanan on riiba mawka. 36 E gooŋa, oon goodi bukaata munyal, gam keɓon ko Alla haɓɓani on alkawal, to on gaɗii ko o yiɗi. 37 E winnii der Dewtere:

«Ɗo e yeeso seɗɗa, seɗɗa tan horii

kaanuɗo wara, waran, o ɓooyataa.

38 Neɗɗo am poonnitiiɗo wuuran e goonɗinki,

amma to o wittii ɓaawo,

ɓerne am seyortaako mo✡.»

39 Enen, en galaa caka wittooɓe ɓaawo gam halka. Amma caka goonɗinɓe, gam yonkiiji men hisa.

11

Goonɗinki himɓe arandeeɓe

1 Goonɗinki laati nun hoolaago a heɓii huune ko keɗiɗaa e wara, e tabbitingo kujje ɗe a yi'ay. 2 Sabbu goonɗinki nun himɓe arandeeɓe heɓiri seedaneego geeta yeeso Alla.

3 Diga e goonɗinki nun paamirɗen no duuniyaaru e kammu tagiraama e haala Alla. Ko yi'etee bo tagaama diga ko yi'ataake.

4 Diga e goonɗinki nun Habiila hokki Alla sadaka ɓuruka ka Kayiinu go Alla daari mo poonnitiiɗo. Alla bo jaɓii sadaka makko. Baa no Habiila maayi, goonɗinki makko e waajoo en faa hanne.

5 Diga e goonɗinki nun Anuhu eenciniraa dow kammu, o maayay. O yiitaaka, gam Alla eencinii mo dow. Ko o eencinee, dewte seedanike mo wi'i, oo fottani Alla. 6 Nani bo to hinaa e goonɗinki, walaa baawoowo ko fottani Alla. Ɓattotooɗo Alla fu, sey goonɗina no Alla na'on, o warjoto dartanɓe mo.

7 Diga e goonɗinki nun Alla maatiniri Nuuhu dow huune ko yottaaki taw. O huli Alla, den o waɗi laana diyam, o daɗiniri getti makko. O doƴƴii duuniyaaru kiita, o roni fonnitaare heɓeteene diga e goonɗinki.

8 Diga e goonɗinki nun Iburahiima ɗowtoranii noddoore Alla, o yahi leydi ni Alla wi'i o ronan, o yawti, o annaa toy o yahata. 9 Diga e goonɗinki o yahiri der leydi ni Alla haɓɓani mo alkawal, o jooɗi der bukaaji hande janano, nun nun bo Isiyaaku e Yaakuubu ronidooɓe alkawal ŋal e makko waɗi. 10 Iburahiima e heɗinoo yi'a wanŋarde ne daɗɗa semmenteha, ne Alla diidi, mahi.

11 Diga e goonɗinki nun Saratu heɓiri baawɗe rimugo suka, baa no o naywii puy, gam o faamii, kaɓɓanɗo mo alkawal e laatii koolaaɗo*. 12 Gam majjum diga neɗɗo gooto naywuɗo, himɓe ɗuuɓɓe rimaa. Ɓe ɗuuɗi hande koode tawaaɗe dow kammu, e jaaneeri gonuni onde maayo, ni limataako.

13 Der goonɗinki ɓe fu, ɓe maayi. Ɓe keɓay ko Alla haɓɓani ɓe alkawal. Amma ɓe ji'ii ɗum, ɓe ceyorii ɗum diga woɗɗi. Den ɓe bati no kamɓe ɓe laati nun hoɓɓe e jananɓe der duuniyaaru. 14 Batooɓe hande nii e holla e laaɓuɗum, no e darta leydi halal mum. 15 To hakkillo maɓɓe wittiino der leydi ni ɓe burtinoo e mum, ɓe baawanno ko witti ton. 16 Amma leydi ɓuruni wooɗugo ɓe jiɗi, leydi gonuni dow kammu. Gam majjum senteene waɗay Alla o noddee Alla maɓɓe, gam oo siriyanii ɓe wanŋarde.

17 Diga e goonɗinki nun Iburahiima sakkiri Isiyaaku no Alla foonni mo. Ɓiyiiko bajjo, mo Alla waɗani alkawalji ɗuuɗɗi nun o siriyino sakkugo. 18 Dow makko nun Alla batuno, wi'i: «E Isiyaaku nun lenyol noddirteeŋol inne maa wurtotoo✡.» 19 Iburahiima faamii no Alla e woodi baawɗe fintingo maayɗo. Gam majjum Alla hokkiti mo ɓiyiiko hande pintinaaɗo diga maayde. Eɗum holla misaalu pintol diga maayɓe.

20 Diga e goonɗinki nun Isiyaaku barkiɗiniri Yaakuubu e Isuwa gam kujje garooje.

21 Diga e goonɗinki kin nun Yaakuubu barkiɗiniri ɓiɓɓe Yusufu goggooto, no o faanii maayugo. O tuggi sawru makko o jimminii, o teddini Alla.

22 Diga e goonɗinki nun acci no Yusufu faanii maayugo, o bati ɓiɓɓe Isira'iila haala wurtaago maɓɓe diga leydi Misira. O bati ɓe bo ko ɓe gaɗata e ƴiye makko.

23 Diga e goonɗinki nun saareeji Muusa suuɗiri ɗum lebbi tati ɓaawo no o rimaa, gam ɓe ji'ii sukeel ŋel e wooɗi, ɓe kulay bo ka laamiiɗo bati.

24 Diga e goonɗinki nun acci no Muusa mawni, o salii noddeego suka ɓii Fiirawna debbo. 25 O suɓii hawtugo e himɓe Alla der tooraaji maɓɓe, e no o seyortoo der hakke wakkati seɗɗa. 26 O faamii yarugo bone gam Almasiihu e laatii jawdi ɓuruni jawdi Misira fu manŋu, gam oo daarii riiba gonuka yeeso.

27 Diga e goonɗinki o wurtori leydi Misira, o hulay mone laamiiɗo. O darii e semme, hande oo yi'a Alla mo yi'ataake. 28 Diga e goonɗinki, o waɗiri juulɗe Paska, o wi'i, ƴiiƴam miccee e dammuɗe gam to malaykaajo maayde meema afuɓe Isira'iila.

29 Diga e goonɗinki nun, Isira'iilaaɓe joliri maayo Maliya hande dow leydi joorni. Amma ŋo moɗii Misirankeeɓe, no ɓe dartata jolugo.

30 Diga e goonɗinki nun birniwol piiltitiiŋol Yeriko yani, no Isira'iilaaɓe fiiltitii ŋol balɗe jeeɗiɗi. 31 Sabbu goonɗinki nun, Rahab, debbo jeenoowo, daɗiri halkidingo e heeferɓe, gam o jaɓɓake Isira'iilaaɓe daarooɓe no leydi resorii e jam.

32 Kaye batanmi kade? Wakkati heƴataa am gam mi batana habaru Gedeyon, e Barak, e Samson, e Yefta, e Dawda, e Samuyila, e kade annabiiɓe woɓɓe. 33 Himɓe ɓee fu, goonɗinki nun acci ɓe jaalii laamiiɓe, ɓe gaɗi ko foonnitii, ɓe keɓi alkawal Alla. Goonɗinki kin acci ɓe muɓɓi kunnuɗe jagge, 34 ɓe nyifi baawɗe yiite, ɓe daɗi diga e kaafaaje belɗe. Ɓe keɓitii semme ɓaawo ɓe nyawi, ɓe laatii waawuɓe konu, ɓe jaalii soogeeji janani. 35 Diga e goonɗinki nun rewɓe woɓɓe heɓiri maayɓe mum fintinaa.

Gam goonɗinki nun, woɓɓe tooraa, salii faabeego, gam ɓe keɓa pintol ɓuruŋol wooɗugo. 36 Woɓɓe jaancaa, fiyaa ɓocci, ko ɓuri du, woɓɓe mum haɓɓaa e callalluuji, wattaa der kasu. 37 Woɓɓe bo faɗɗaa kaaƴe faa maayi, woɓɓe jarbaa, woɓɓe, ɓalli mum wudditaa geɓe ɗiɗi, woɓɓe wariraa e kaafaaje. Ɓee jiiloo toy fu, ɓee ɓornii guri baali, e be'i, ko ɓe goodi fu teetaa, ɓe tooraa, ɓe ɓillaa puy. 38 Kamɓe, duuniyaaru fotay ɓe gonoo e mum, ɓee jiiloo der ladde haro, e dow baalle, e luuro kaaƴe, e der gayɗe.

39 Ɓe fu ɓe keɓii seedaneego geeta yeeso Alla, gam goonɗinki maɓɓe. Amma ɓe keɓay ko Alla haɓɓani ɓe alkawal, 40 gam Alla e yiɗi hokkugo en ko ɓuri wooɗugo, heɓa to ɓe jottoo to kebbuɗum woni hinaa e men.

12

Joomiraawo e elta en gam oo yiɗi en

1 Seedeeɓe ɗuuɓɓe e fiiltitii en hande duule. Gam majjum enen bo, en boppee doongal fu, e hakke taariiɗe en e koyɗum. Den doggen e tinnaare der doggudu daɗontiree ŋol desanaɗen. 2 En tiggee gite meeɗen dow Yeesu, laatiiɗo puɗɗuɗo goonɗinki meeɗen, kanko nun bo hebbinta ki. O hakkilanay senteene maayde dow leggal palaaŋal, gam seyo ŋo o resanaa. Jooni oo jooɗii nyaamo kittaal Laamaare Alla.

3 Miilanee Yeesu munyuɗo, e tooraaji ɗi hakkeeɓe toori mo, gam to on tampee, ɓerɗe mooɗon biisoo.

4 On kaɓiday taw e hakke faa yottii maayde. 5 On jeggitii bo waaji ɗi Alla waajii on hande sukaaɓe muuɗum, o wi'i:

«Ɓiyam, taa fijir elto Joomiraawo,

Taa accu ɓerne maa biisoo to o wooltanii maa.

6 Gam Joomiraawo e elta mo o yiɗi fu,

oo fiya ɓe o daari sukaaɓe makko✡.»

7 Munyanee elto, annitee no Alla e daari on hande sukaaɓe muuɗum. Suka moy woni mo Baaba mum eltataa ɗum? 8 To Alla eltay on hande no o eltirta sukaaɓe makko fu, den, on laataaki woni sukaaɓe makko, amma jaaluuɓe laatiɗon. 9 Ciwtoren no baabiraaɓe meeɗen ɓe duuniyaaru ɗo e elta en, een ɗowtanii ɓe bo. Ume haɗata en ɗowtanaago Baaba men mo dow kammu, gam buuren? 10 Baabiraaɓe meeɗen e elta en der wakkati seɗɗa, no fottirani ɓe fu. Amma, Alla e elta en gam ɗum nafa en, gam o hawta en der senaare makko. 11 Aran, elto fu waddataa seyo, sey biisere ɓerne. Amma ɓaawo mum, nee waddana jaɓuɓe ne fu foonnitaare e jam.

12 Gam majjum, portee juuɗe mooɗon comuɗe, cemmiɗinee koppi mooɗon tampuɗi. 13 Tokkee laabi poortiiɗi, gam to koyŋal laƴoowal sela laawol, amma ŋal nyawtoo.

14 Dartee jam hakkune mooɗon e himɓe fu, dartee senaare bo, gam to hinaa e mayre, walaa ji'oowo Joomiraawo. 15 Kakkilee gam to goɗɗo ɗawu hoore mum moƴƴere Alla, to o laatoo hande ɗaɗol kaaɗuŋol bilitoowol e raaɓoo ɗuuɓɓe kaaɗuɗum mum, e laawa ɓe. 16 Kakkilee gam to goɗɗo mooɗon laatoo jeenoowo, ɗum bo jawiiɗo kujje ceniiɗe hande no Isuwa sippiri afaaku mum gam nyaama de woore tan. 17 Oon anni ɓaawo nii, o yiɗii baabiiko barkiɗina mo, amma o salaama. O dartii e bojji, dabare no baabiiko waylitira miilo mum, amma o waaway.

18 Onon, on garay to waanne meemeteene, kuɓɓoore yiite. On garay bo to duule niɓɓuɗe, to niwre e to hennu semmentewol woni. 19 On garay bo to walaldu fuuretee, e to daane towne falmata. Nanuɓe daane nen fu, eelii to ne baddu ɗum kade baa woliine woore. 20 Gam ɓe baaway ko munyani haala bi'uka: «Baa to bisa nun ɓattii waanne nen, ŋa faɗɗee kaaƴe ŋa waree.» 21 Ko himɓe yi'i ɗon e hunnii, faa Muusa e hoore mum wi'i: «Mi hulii sanne faa mii diwna.»

22 Amma onon, on garii to waanne Siyoona, e wanŋarde Alla yonkinteejo, waato Urusaliima ni dow kammu, to malaykaaɓe uju ujuneeje hawriti e welwelta. 23 On garii to hawriine afuɓe, ɓe inɗe mum winnaa dow kammu. On garii to Alla kiitotooɗo himɓe fu, e to yonkiiji foonnitiiɓe hebbinaaɓe. 24 On garii to Yeesu beldinɗo himɓe e Alla der alkawal kesal, e to ƴiiƴam mum miccaaɗam, ɓuruɗam ɗam Habiila.

25 Kakkilee, to on calee hettinanaago baddoowo on, gam saliiɓe nanango seedinɓe ɗum der duuniyaaru ɗo daɗay kiita. Noy enen miiluɗen daɗiren to en kokkii baddanɗo en diga dow kammu ɓaawo? 26 Wakkati gom Alla dimmiino leydi. Jooni bo, o haɓɓanii en alkawal, o wi'i: «Mi dimman de woore kade, hinaa leydi tan, amma kammu bo✡.» 27 No o wi'i «de woore kade» eɗum holla no tagaaɗum fu dimmoto faa ko dimmataako horoo.

28 Gam majjum, no en keɓan laamu ŋu dimmataako, en jettee Alla, cujidanen mo no fottiri der kulol e tedduŋal. 29 Gam Alla meeɗen laati nun yiite kalkoowe.

13

Waaji cakitiiɗi

1 Tinnee jiɗontiree hakkune mon, gam on laati nun banniraaɓe. 2 To on jeggitee weernugo hoɓɓe, gam woɓɓe weernii malaykaaɓe, ɓe annaa naa malaykaaɓe nun ɓe beerni. 3 Ciwtoree maɓɓaaɓe der kasu, hande onon e maɓɓe nun maɓɓidaa. Ciwtoree bo tooreteeɓe, hande onon e maɓɓe nun tooridintee.

4 Moy mooɗon fu teddina teegal, gorko laatoo koolaaɗo dow debbo mum, debbo bo laatoo koolaaɗo dow gorko mum. Gam Alla hiitoto waɗooɓe nyidduɗum, e jeenooɓe.

5 To on accee yidde ceede arditanoo goonki mooɗon. Ceyoree ko gooduɗon, gam Alla e hoore mum wi'i: «Mi accataa maa, mi woppataa maa pay✡!» 6 Gam majjum, en baawan batugo e hoolaare bi'en:

«Joomiraawo woni paabotooɗo am,

mi hulataa.

Ume neɗɗo waawata ko waɗanimmi✡?»

7 Ciwtoree ardiiɓe, baajiiɓe on haala Alla. Daaree no gonki maɓɓe heennyitiri, den, yemminon goonɗinki maɓɓe. 8 Yeesu Almasiihu gooto on nun, diga keenya, hanne, e faa abada. 9 To on accee ekkitinooje janane iri ɗey fu fooɗa on. Ko haani woni, moƴƴere Alla semmiɗa der ɓerɗe mooɗon, hinaa sariyaaji dow nyaamduuji. Tokkuɓe sariyaaji ɗii ɗon, ɗi nafay ɗum goɗɗum.

10 Een goodi hiisirde, amma Limaamiiɓe gollotooɓe der bukaaru ceniinu woodaa laawol nyaamugo sadaka jowiika dow mayre. 11 Hooreejo Limaamiiɓe e wadda ƴiiƴam bisaaji cakkaaɗi gam moytugo hakkeeji der nokkuure ceniine, amma, ɓalli majji e wuuɗee yaasi. 12 Gam majjum nun bo, Yeesu maayoy yaasi wanŋarde, gam o laaɓina himɓe e ƴiiƴam makko. 13 To non, en burtee taween mo yaasi wanŋarde, jaɓen senteene ne o sentinaa! 14 Gam der duuniyaaru ɗo, en goodaa wanŋarde tabitintoone, amma een darta garoore yeeso. 15 En cakkee wakkati fu Alla jettooje meeɗen diga e Yeesu, waato ceedoɗen inne makko wakkati fu. 16 Amma to on jeggitee waɗugo ko wooɗi. Ballontiree, gam iri kiiseteeɗi ɗii ɗon nun Alla yiɗi.

17 Ɗowtanee ardiiɓe on, leesinee ko'e mon yeeso maɓɓe. Gam kamɓe nun reeni yonkiiji mooɗon, ɓe jottinan bo Alla golle maɓɓe. Kokkee ɓe laawol ɓe gaɗa golle maɓɓe e seyo, hinaa e dumbitaaɗe, gam ɗum nafataa on.

18 Du'anee men, gam emen kooli, ɓerɗe amen e laaɓi, men tokkoto bo waɗugo ko wooɗi der becce fu. 19 Mii eela on puy, gaɗon ɗum, heɓa Alla maɓɓitanammi laawol mi warta to mooɗon law.

Du'aare e baynaaɗe

20 Alla kokkoowo jam fintinii Joomiraawo meeɗen Yeesu diga maayɓe. Yeesu on laatike duroowo baali mawɗo, o haɓɓii alkawal tabitiiŋal diga e ƴiiƴam makko. 21 Alla on hokka on baawɗe waɗugo booɗɗum feere feere fu, heɓa kebbinon ko o yiɗi. O waɗa der men ko fottani mo, diga e Yeesu Almasiihu mo tedduŋal laatanii faa e baade! Aami!

Heennyitoode e cannooje

22 Banniraaɓe, mii eela on jaɓee waaji ɗii e munyal, gam seɗɗa tan nun binnanmi on. 23 Mii maatina on no banniraawo meeɗen Timote yoofitaama. To o yottake law, mi waridan e makko yi'ugo on.

24 Cannee hooreeɓe mooɗon, e himɓe Alla fu. Banniraaɓe tawaaɓe leydi Itali sannii on.

25 Moƴƴere Alla wonoo e mooɗon, on fu!

✡ 1:5 Jabuura 2.7

✡ 1:5 2 Samuyiila 7.14

✡ 1:6 Tokkitaaki Tawreeta 32.43

✡ 1:7 Jabuura 104.4

✡ 1:9 Jabuura 45.7-8

✡ 1:12 Jabuura 102.26-28

✡ 1:13 Jabuura 110.1

✡ 2:8 Jabuura 8.5-7

✡ 2:12 Jabuura 22.23

✡ 2:13 Esaaya 8.17-18

* 3:8 Himɓe Isira'iila ummaniiɓe Alla e annabi Muusa wi'i, wittan leydi Misira.

✡ 3:11 Jabuura 95.7-11

✡ 4:3 Jabuura 95.11

✡ 4:4 Laatanooji 2.2

✡ 4:5 Jabuura 95.11

✡ 4:7 Jabuura 95.7-8

✡ 5:5 Jabuura 2.7

✡ 5:6 Iburaninkeeɓe 7.1-10

✡ 6:14 Laatanooji 22.16-17

✡ 7:1 Laatanooji 14.17-20

* 7:5 Leewi woni maama Muusa e Haruuna.

✡ 7:21 Jabuura 110.4

✡ 8:5 Wurtaago 25.40

✡ 8:12 Yeremiya 31.31-34

✡ 9:20 Wurtaago 24.8

✡ 10:7 Jabuura 40.7-9

✡ 10:17 Yeremiya 31.33-34

✡ 10:30 Tokkitaaki Tawreeta 32.35-36

✡ 10:38 Habakuk 2.3-4

* 11:11 Dewte goɗɗe wi'i: Diga e goonɗinki nun Iburahiima heɓiri baawɗe rimugo suka...

✡ 11:18 Laatanooji 21.12

✡ 12:6 Ballaaji 3.11-12

✡ 12:26 Haggay 2.6

✡ 13:5 Tokkitaaki Tawreeta 31.6, 8

✡ 13:6 Jabuura 118.6

Piyer Aranol

1

2

3

4

5

Ɗerewol Piyer Aranol

Haala Puɗɗirka

Piyer laati nun gooto der aahiiɓe Yeesu Almasiihu. O batii no o seedake tooraaji Almasiihu. O laati nun ɓii Yuhaana, mo Baytisayda, der leydi Galili. Yeesu noddii mo o laatoo aahiijo mum.

Kanko e Yuhaana e Yaakuuba nun takkii Yeesu ɓuri, kanko nun bo arti anniti no Yeesu laati nun Almasiihu, Ɓiɗɗo Alla. Amma e nun fu, no gite wojji, Piyer yeddii faa de tati wi'i annaa Yeesu. Amma o annitii boofol makko, Yeesu bo yaafanake mo. Piyer waɗii golle mawɗe der nyalaane juulɗe Pantekosta, Golle Lilaaɓe 2. Non bo kade o gollake no hawriine mawne waɗetee Urusaliima, Golle Lilaaɓe 15. Yeesu batii no Piyer maayirta, Yuhaana. 21.18.

Kanko nun winni ɗerewol noddiraaŋol inne makko diga e junŋo Silaasi. Goonɗinɓe Yeesu Almasiihu sankitiiɓe der leydi Asiya, to noddetee hanne Turkiya nun o winnani ɗerewol makko. O winnanii ɓe gam o semmiɗina ɓe, o tiiɗina ɓe der tooraaji ɗi ɓe keɓata gam goonɗinki maɓɓe. O wi'i ɓe kakkilana goonki maɓɓe, ɓe gonoo der laaɓal, der kawtal maɓɓe e Almasiihu.

Boliiɗe Piyer goɗɗe e hollita no himɓe ɓen tooraama, takkanaa haalaaji ɗi ɓe annanaa. Gam majjum o yiɗi wittinoygo hakkillooji himɓe ɓen dow Yeesu Almasiihu, mo hoolaare maɓɓe woni dow mum, ko ɓe tooree. Almasiihu e hoore mum tooraama, amma o yowanii hoore makko Alla kiitotooɗo e gooŋaaku.

De Piyer du'oto, e maanta Alla, o siwtorii himɓe ɓen no Alla hisiniri ɗum, e no o hokkiri ɓe tammuwe gooŋaare diga e maayde e pintol Ɓiɗɗo makko Yeesu Almasiihu. Piyer tabbitinanii ɓe no munyal maɓɓe e tinnaare maɓɓe dow Almasiihu waɗataa baanji.

Tokkontirki haalaaji

1. Cannooje 1.1-2

2. Tammuwe gooŋaare 1.3-12

3. Jogaago hoore mum der laaɓal 1.13-2.3

4. Hayre yonkinteere e himɓe seniiɓe 2.4-10

5. Goonki gollantooɓe Alla 2.11-25

6. Joonne der teegal 3.1-7

7. Tooraago gam gooŋaaku 3.8-4.19

8. Hiinnaago baali Alla 5.1-11

9. Cannooje 5.12-14

1

Sannoore

1 Min Piyer lilaaɗo Yeesu Almasiihu winnani on, onon ɓe Alla suɓi laatiiɓe hoɓɓe e sankitii der leyɗe ɗee ɗo: Pontus e Galaatiya e Kapadosiya e Asiya e Bitiniya. 2 Alla Baaba suɓii on hande no o resirnoo, o seni on e Ruuhu makko, gam ɗowtanoɗon Yeesu Almasiihu, mo ƴiiƴam mum laaɓini on. Alla ɗuuɗinana on moƴƴere e jam!

Tammuwe gooŋaare

3 En jettee Alla, Baaba Joomiraawo men Yeesu Almasiihu, dimitoriiɗo en e enɗam mum mawɗam. E pintol Yeesu Almasiihu diga maayɓe, o hokkiri en tammuwe gooŋaare. 4 Een goodi tammuwe heɓugo donŋu ŋu nyolataa, ŋu biisataako, ŋu ɗaylataa bo. Kanŋu Alla resani on dow kammu. 5 O reenirii on e baawɗe makko gam on goonɗinii mo. O reenii on gam o hokka on kisidam ciriyiiɗam hollitaago der wakkati cakitiiki.

6 Oon ceyorii ɗum, baa no jooni doole tooraaji feere feere e tampina on der wakkati seɗɗa. 7 Tooraaji ɗin nun foonnata goonɗinki mon. Hande no kanŋeeri ni tabitintaako lootirtee der yiite, hande non goonɗinki mon ɓuruki kanŋeeri saman faa to woɗɗi, foonnirtee, ki heɓan maanteego, e tedduŋal, e manŋu, nyaanne Yeesu Almasiihu suppitoytoo. 8 Yeesu on, baa no on ji'ay mo, oon jiɗi mo, baa no on ji'ataa mo jooni, e nun oon goonɗini mo. Ɗum hebbinii ɓerɗe mooɗon seyo ŋo tedduŋal, ɓuruŋo bataneego. 9 On keɓan riiba goonɗinki mon, kan woni kisidam yonkiiji mon.

10 Annabiiɓe waɗii annabaaku dow moƴƴere ne desanaɗon, ɓe dartii, ɓe biɗitii gam faamugo haala kisidam ɗam. 11 Ruuhu Almasiihu gonɗo der maɓɓe, hollii ɓe ɗum diga wakkati majjum waray, o sappake ɓe tooraaji Almasiihu, e tedduŋal ɗi ŋal waddata. Annabiiɓe ɓen dartii faamugo dey ɗum waɗata, e no ɗum waɗirta. 12 Alla hollii ɓe no habaruuji ɗi ɓe baajotoo, ko'e maɓɓe bane ɓe baajantoo, amma onon ɓe baajantoo. Jooni, waajotooɓe linjiila ɓen yottinii on habaru diga e baawɗe Ruuhu Ceniiɗo, ƴiwuɗo dow kammu. Malaykaaɓe e hoore mum bo dartii faamugo ɗum no wooɗi.

Jogaago hoore mum der laaɓal

13 Gam majjum accee hakkillo mon e fini, jogee ko'e mon, jowee tammuwe mooɗon fu dow moƴƴere ne Alla hokkata on nyaanne Yeesu Almasiihu suppitoytoo. 14 Laatee hande sukaaɓe ɗowtiiɓe, to on tokkee suunooji mon ɗi gonnoɗon der muuɗum wakkati on annaano Almasiihu. 15 Amma laatee seniiɓe der yaadu mon fu, hande no Alla nodduɗo on oo Ceniiɗo, 16 gam Alla wi'i der dewtere: «Laatee seniiɓe gam min mii Ceniiɗo✡.»

17 Der du'aaje mon, oon nodda Alla «Baaba» mon, kanko woni kiitotooɗo moy fu deydey gaɗu muuɗum, o suttontirtaa himɓe, gam majjum nyaamee goonki mooɗon der duuniyaaru ɗo e kulol Alla. 18 Oon anni on cooditaama diga e goonki baanjahi ki donunoɗon diga e kaakiraaɓe mooɗon. On cooditiraaka e huune ko heennyata, hande cardi maa bo kanŋeeri. 19 On cooditiraama e ƴiiƴam Almasiihu tedduɗam, Almasiihu nanduɗo e jawgiiri ni walaa elande, ni walaa tuuni. 20 Alla suɓii mo diga duuniyaaru tagaaka, amma o hollitii mo der jaamanuuji cakitiiɗi gam mooɗon. 21 Diga e makko goonɗinɗon Alla, pintinɗo mo diga e maayde, hokki mo tedduŋal, gam goonɗinki mon e tammuwe mon fu daroo dow Alla.

22 Jooni no ɗowtaniɗon gooŋa, on cenii ko'e mooɗon, on jiɗii banniraaɓe e yidde ne walaa munaafitaare. Gam majjum, jiɗontiree e yidde gooŋaare, e ɓerɗe mon fu. 23 On dimitaaɓe de ɗiɗawre, hinaa e awdi nyoloori, amma e awdi ni nyolataa, e haala Alla yonkinteha, tabitiika. 24 E winnaa:

«Ɓii-Aadama e nandi hande fuɗo,

Tedduŋal maɓɓe nandi hande pinni fuɗo,

to fuɗo yoori pinni mum saaman,

25 amma haala Joomiraawo tabitinto faa abada✡.»

Kanka woni linjiila ka baajaɗon

2

1 Gam majjum boppee ko boni fu, hande jamma, fewre, munaafitaare, nawniraagu, e nyoore, 2 hande no sukahon keccon yiɗiri kosam ɗam jillontiraaka, nun haani onon bo jiɗiron haala Alla, gam mawnon der makka, kison. 3 Hande no Binni Ceniini wi'i: «On mettii no Joomiraawo weliri✡».

Hayre yonkinteere e himɓe seniiɓe

4 Ɓattee Joomiraawo, laatiiɗo hayre yonkinteere, ne himɓe woppi, goodune saman, ne Alla suɓi. 5 Onon bo, on laati nun hande kaaƴe ɗe yonki, garee mahireɗon suudu ruuhunkewol, gam laatoɗon waalde limaamiiɓe seniiɓe, yaaranooɓe Alla sadakaaji ruuhunkeeji ɗi o jaɓata diga e Yeesu Almasiihu. 6 Gam e winnaa der dewtere:

«Mi yowan dow Siyoona hayre gooraare, suɓaane, ne saman.

Goonɗinɗo ne fu sentintaake.»

7 Onon goonɗinɓe, hayre nee e woodi tedduŋal dow mooɗon, amma dow ɓee ɗo goonɗinay, Dewtere wi'i dow maɓɓe:

«Hayre ne mahooɓe woppi

Kayre laatii ɓurune fottugo der gooraare suudu,

8 Kayre ferginta himɓe, kayre bo doƴƴata ɓe»

Saliiɓe goonɗingo haala kan, fergoto dow mayre, kanjum Alla resani ɓe.

9 Amma onon, on laati nun lenyol cuɓaaŋol, on limaamiiɓe gollantooɓe Laamiiɗo, on himɓe lenyol ceniiŋol, on himɓe ɓe o suɓani hoore makko, gam baajoɗon haala golle makko geete. Kanko woni nodduɗo on, wurtini on der niwre, yaari on der jaygol mum kayniiŋol. 10 Aran, on laataakino himɓe Alla, amma jooni on laatake himɓe makko, on keɓayno enɗam makko, amma jooni on keɓii ɗam.

Goonki gollantooɓe Alla

11 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, on laati nun hoɓɓe e jananɓe. Gam majjum mii eela on, boɗɗodee jiɗaali ɓannu dartooji halka yonkiiji mooɗon. 12 Accee joonne mooɗon e wooɗi yeeso himɓe ɓe goonɗinay, gam baa to ɓe gaccake on, e wi'ugo on, on halluɓe, ɓe ji'a golle mooɗon booɗuɗe, ɓe teddina Alla nyaanne o hollitanii ɓe.

13 Gam sabbu Joomiraawo, ɗowtanee mawɓe fu, ɗowtanee laamiiɗo leydi bo, gam kanko ɓuri ɓe. 14 Ɗowtanee mawɓe genni bo, gam kamɓe laatii lilaaɓe makko, gam ɓe pooɗa noppi waɗooɓe ko halli, ɓe jetta waɗooɓe ko wooɗi. 15 Gam ko Alla yiɗi woni, gaɗon ko wooɗi, muɓɓiron kunnuɗe himɓe batooɓe ko ɓe annaa. 16 Laatee rinɗinaaɓe, to on coomee ko halli der dimaaku mooɗon, gonee hande maccuɓe Alla. 17 Teddinee himɓe fu, jiɗee banniraaɓe goonɗinɓe, kulee Alla, teddinee laamiiɗo.

Yemmingo Almasiihu

18 Onon jaggiiɓe, ɗowtanee joomiraaɓe mooɗon, hinaa yeeɗɗuɓe e ɗigguɓe tan, amma e saɗuɓe fu. 19 To on munyanii tooraaji ɗi kaandaa heɓugo on, gam daliila Alla, on gaɗii ko wooɗi. 20 To on munyanii piiɗe ɗe piyeteɗon gam on gaɗii ko wooɗaa, toy tedduŋal mon woni? Amma to on munyanii tooraaji ɗi keɓoton gam sabbu gaɗu mon geetu, eɗum fottani Alla, 21 gam kanjum Alla noddani on, Almasiihu e hoore mum toorake, gam mooɗon bo o toorii. O hollii on laawol gam tokkon koyɗe makko. 22 Daɗey o waɗay hakke, goɗɗo meeɗay ko nani fewre der hunnuko makko. 23 No ɓe jennata mo, o yennitaaki ɓe, de ɓe kollata mo bone, o wattaaki ɓe. Amma o yowanii hoore makko Alla, kiitotooɗo e gooŋaaku 24 Almasiihu roonake hakkeeji meeɗen dow ɓannu mum dow leggal palaaŋal, gam laatoɗen maayuɓe wecco hakke, amma laatoɗen foofooɓe der ko foonniti. On joofake sabbu looci ɗi o fiyaa. 25 Gam on laatino nun hande baali majjuɗi, amma jooni on bittoy to duroowo, deenoowo yonkiiji mooɗon.

3

Joonne der teegal

1 Onon rewɓe bo, moy mooɗon fu ɗowtanoo gorko muuɗum. Gam to woɓɓe maɓɓe goonɗinay haala Alla, jikku mon waawa ko wayliti ɓe, baa to on batay woliine. 2 Gam ɓe ji'an ko gaɗoton no laaɓiri, e no teddinirton Alla. 3 To on dartee ŋari ki yaasi, diga e moorɗi, ɗum bo kanŋeeri, maa bo gineeji ŋariiɗi. 4 Accee ŋari mooɗon ƴiwa diga der ɓerɗe, ŋari ki heennyataa, kan woni hakkillo ɗigguŋo, e deƴƴuŋo, kanjum laatii ko teddi yeeso Alla. 5 Hande nun rewɓe seniiɓe ɓe diga den, yowuɓe tammuwe mum dow Alla, wooɗiniri ko'e mum. Ɓee ɗowtanii worɓe maɓɓe. 6 Nun Saratu ɗowtoranii Iburahiima, faa o noddi mo joomiraawo. Onon woni ɓiɓɓe makko, to on gaɗii ko wooɗi, laatoo on kulay goɗɗum.

7 Onon worɓe bo, jooɗodee moy mon fu e debbo mum, der gondal pottuŋal. Annitee no rewɓe hewtay worɓe semme. Teddinee ɓe, gam kamɓe bo ɓe donidan e mon, yonki ki Alla hokkata der moƴƴere mum, heɓa to goɗɗum haɗu du'aaje mon.

Tooraago gam gooŋaaku

8 Ɓaawo majjum, on fu laatee wooduɓe miilo wooto, jurmontiree, jiɗontiree hande mawniraaɓe e miiraaɓe, enɗontiree, leesinee ko'e mon. 9 To goɗɗo waɗanii on ko wooɗaa, to on battee mo, jennuɗo on bo to on jennitee ɗum: Amma barkiɗinee joomum, kanjum Alla noddani on gam donon barke. 10 Hande no Binni Ceniini wi'i:

«Jiɗɗo wuurugo guurnam geetam, yi'a nyalaaɗe geete,

sey waawa ɗenŋal mum dow ko halli, hunnuko mum acca batugo pewe.

11 O acca ko halli, o waɗa ko wooɗi,

o darta jam e semme makko fu.

12 Gam Joomiraawo e hakkilani foonnitiiɓe,

oo nana du'aaje maɓɓe.

Amma oo hokka waɗooɓe ko halli ɓaawo.»

13 Moy toorata on to oon tinnii waɗugo ko wooɗi? 14 Amma baa to on tooraama gam waɗugo ko foonnitii, on barkiɗinaaɓe. To on kulee himɓe, to on accee hakkillooji mooɗon jiɓoo! 15 Teddinee Almasiihu Joomiraawo der ɓerɗe mooɗon. Wakkati fu ciriyee toontaago ƴamuɗo on daliila tammuwe mooɗon. 16 Amma toontee ɓe e ɗiggere, e hakkillo fukkiiŋo. Goodee miilooji ɓerɗe laaɓuɗi, den gaccotooɓe on, e yenna on, gam joonne mooɗon wooɗune der kawtal mon e Almasiihu senta. 17 Tooreego dow waɗugo ko wooɗi to nun Alla yiɗiri, e ɓuri tooreego dow waɗugo ko halli. 18 Gam Almasiihu e hoore mum maayi de woore, sabbu hakkeeji ɓiɓɓe Aadama. Kanko poonnitiiɗo, o maayanii en enen woofuɓe gam o yaara en to Alla. Himɓe warii mo, amma Ruuhu Ceniiɗo fintinii mo. 19 E Ruuhu on Yeesu yahi waajoroy baa e yonkiiji maɓɓaaɗi der kasu. 20 Kanji woni ruuhuuji himɓe ɓe ɗowtanaakino Alla der jaamanu Nuuhu, baa no o munyanii ɓe. De Nuuhu seɓunoo laana diyam mum, himɓe seɗɗa tan naati ŋa, kamɓe jeetato daɗi diyam ɗam. 21 Diyam ɗam laati nun misaalu batisi kisinan on ɗum jooni, hinaa batisi moytoojum tuuni ɓannu, amma haɓɓidingo e Alla alkawal e ɓerɗe laaɓuɗe nun, diga e pintol Yeesu Almasiihu. 22 Kanko, o eencii dow kammu, oo jooɗi nyaamo Alla. Malaykaaɓe e mawɓe, e wooduɓe baawɗe fu, e ɗowtanii mo.

4

Goonki kesi

1 Almasiihu yarii bone der ɓannu muuɗum, onon bo goodee iri miilooji ɗin. Jaruɗo bone der ɓannu muuɗum seedi e hakke. 2 Diga jooni faa balɗe mooɗon koriiɗe der duuniyaaru, sey goniron hande no Alla yiɗiri, ceedon e suunooji ɓannu. 3 Goonki mon ki nyaamunoɗon naane, gaɗuɗon hande heeferɓe, ki heƴi, on gonakeno der hallumaru, e suunooji e jarɗe bagi, e fijooji kalluɗi, e jaamanuuji jarɗe bagi, caafuɗon tooruuje karmuɗe. 4 No caliɗon hawtugo e maɓɓe der fijooji kalluɗi, kanjum haaynii ɓe jooni, go ɓee biisa inɗe mon. 5 Amma ɓe daroyto yeeso Alla, ciriyiiɗo hiitaago wuuruɓe e maayɓe, ɓe toontoto mo. 6 Kanjum waɗi maayɓe bo waajaa linjiila, ɓe kiitaa dow ko ɓe gaɗi, hande no himɓe fu hiitortee der ɓannu, heɓa ɓe buurda e Alla der ruuhu.

7 Huune fu ɓadake heennyugo, gam majjum gaɗee hakkillo, jogee ko'e mon gam gaɗon du'aaje. 8 Ko ɓuri fu, jiɗontiree e yidde hebbune, gam yidde e yaafoo hakkeeji ɗuuɗɗi✡. 9 Beernontiree hakkune mon, hinaa e dumbitaago.

10 Baamoy mon heɓii dokkal Alla. Golliree ŋal gam nafon woɓɓe. Hande nun kollitirton oon gollira dokke moƴƴere feere feereeje ɗe Alla hokki on. 11 Baajotooɗo fu, sey waajoo haala Alla. Jaggotooɗo bo, jaggoo e semme ne Alla hokki ɗum, gam der huune ko gaɗoton fu, teddinon Alla diga e Yeesu Almasiihu, mo tedduŋal e baawɗe wonani faa abada! Aami

Yarugo bone gam Almasiihu

12 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, to on accee tooraaji buluɗi keɓanɗi on gam foonnugo on haaynoo on, hande huune koɗum. 13 Amma to oon kawti e Almasiihu der toora mum, ceyee oon belbelta booɗum to tedduŋal makko suppitoyke. 14 To on jennaama gam inne Almasiihu, barke laatanto on, gam Ruuhu tedduɗo, laatiiɗo Ruuhu Alla e wondi e mooɗon. 15 To goɗɗo e mooɗon yaru bone gam oo laatii baroowo himɓe, ɗum bo gam emo laatii gujjo, maa bo gaɗoowo ko halli, to ɗum bo dow naatugo haala ka yaalay ɗum. 16 Amma to o tooraama gam oo tokkii Almasiihu, to o sentir ɗum, o yetta Alla gam oo noddee goonɗinɗo Almasiihu.

17 Gam wakkati kiita faanake, Alla fuɗɗiran hiitaago himɓe muuɗum, to ka fuɗɗirii en enen, noy ɗum laatantoo himɓe ɓe jaɓay linjiila Alla? 18 Binni Ceniini wi'i:

«To poonnitiiɗo hisiri no boni,

ume laatantoo kalluɗo e gaɗoowo hakke?»

19 Gam ɗum ɗon fu, tooreteeɓe no Alla yiɗiri, yowa yonkiiji mum dow Alla tagoowo, koolaaɗo, ɓe tokka waɗugo ko wooɗi.

5

Hiinnaago baali Alla

1 Jooni emii badda dottiiɓe eklesiya wonɓe caka mon, gam min bo mii dottiijo hande maɓɓe. Mi seedake tooraaji Almasiihu, mi wonoto der tedduŋal ŋal o hollitoyta. 2 Duree himɓe Alla ɓe jowanaɗon. To on gaɗee ɗum e doole, amma e ɓerɗe goote, hande no Alla yiɗiri, to on duree ɓe gam heɓugo joddi kalluni, amma gam oon jiɗi ɗum puy. 3 To on kollee himɓe ɓe Alla yowani on semme, amma laatanee ɓe misaalu. 4 To Duroowo mawɗo yottake, on meelete meetalol tedduŋal ŋol hiiɗɗataa.

5 Onon gojankeeɓe ɗowtanee dottiiɓe. On fu, ɓornee yakkinaare hande toggoore hakkune mon, gam e winnaa der Dewtere Ceniine: «Alla e haɓida mawnitiiɓe, amma ɓuytuɓe ko'e mum oo hokka ɓe moƴƴere makko.» 6 Gam majjum ɓuytee ko'e mon yeeso Alla mo semme, heɓa o mawnina on to wakkati yottake. 7 Doontiree sugullaaji mooɗon fu dow makko, gam emo hakkilani on.

8 Kakkilee, oon deeni! Gam ganyo mooɗon Ibiliisa e yiilito hande jaggere kalɓoore, dartoore mo ne ƴakkata. 9 Kaɓidee e makko, tiiɗee der goonɗinki, gam oon anni banniraaɓe mooɗon sankitiiɓe der duuniyaaru nu, e woodi iri tooraaji ɗii kanun bo. 10 Amma to on jarii bone der wakkati seɗɗa, Alla mo moƴƴere nodduɗo on gam naaton der tedduŋal mum tabitiiŋal e Almasiihu, kanko o tiiɗinan on, o semmiɗina on, o hebbina on, o darna on. 11 Baawɗe wonana mo faa abada! Aami.

Cannooje

12 Silaasi banniraawo men koolaaɗo wallii am winnango on ɗereyel pettel ŋel, gam tiiɗingo on e seedanaago on no habaru moƴƴere Alla ne dariɗon dow mum laati nun gooŋa.

13 Eklesiya gonuka Babiila ka Alla suɓi sannii on. Marku ɓiyam bo e sanna on. 14 Cannontiree cannooje ɗe yidde. Jam wona dow mooɗon onon hawtuɓe der Almasiihu.

✡ 1:16 Farillaaji Leewinkeeɓe 19.2.

✡ 1:25 Esaaya 40.68.

✡ 2:3 Jabuura 34.9.

✡ 4:8 Ballaaji 10.12

Piyer Ɗiɗaɓol

1

2

3

Ɗerewol Piyer Ɗiɗaɓol

Haala Puɗɗirka

Binnuɗo ɗerewol ŋol ɗo innii hoore mum Simon Piyer, lilaaɗo Yeesu Almasiihu.

O laatake seedeejo ji'uɗo no yeeso Yeesu waylitorii, o nanii bo daane Alla ƴiwune diga dow. O siwtorii no Yeesu waɗii annabaaku dow maayde makko, kanko Piyer.

Piyer batay ɓe o winnani, o batay bo to o woni o winniri ɗerewol ŋol. Amma goonɗinɓe Yeesu hande makko o winnani. Ɗum nandi bo hande Piyer winnii ɗerewol ŋol der goonki mum sakitiinehi. O batanii ekkitinol makko ŋol o janŋinnoo. O batanii bo janŋinooɓe fewrekuuɓe warooɓe gam biisa ko o ekkitini.

Ko ɗerewol ŋol tiitii woni, finningo hakkillo ɓe o winnani faa ɓe ciwtora ko o janŋini ɓe. Der ɗerewol ŋol, Piyer hollii kiita desaniika janŋinooɓe pewe, o batanii bo munyal Alla mo yiɗaa baa gooto halka, amma himɓe fu wittaa to makko, tuuba. O heennyitirii ɗerewol makko e waggingo wuurooɓe ko Dewtere bati.

Tokkontirki haalaaji

1. Cannooje, 1.1-2

2. Noddoore goonɗinɓe, 1.3-21

3. Ekkitinooɓe fewrekuuɓe, 2.1-22

4. Wittoyki Yeesu Almasiihu, 3.1-16

5. Haalaaji cakitiiɗi, 3.17-18

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwii e am min Simon Piyer. Mii laatii jaggiiɗo e lilaaɗo Yeesu Almasiihu. Mi sannii on, onon heɓuɓe goonɗinki geeti hande ki amen, gam sabbu foonnitaare Alla men, tawaane der Yeesu Almasiihu, kisinoowo. 2 Alla ɗuuɗinana on moƴƴere e jam gam oon anni mo, kanko e Joomiraawo meeɗen Yeesu.

Hulugo Alla

3 Baawɗe Alla hokkii en huune fu ko haanani en buuriren, e no haani goniren e kulol Alla. Baawɗe ɗen wallii en annugo Alla nodduɗo en kawten der tedduŋal mum, e geetaaku mum. 4 Diga e baawɗe ɗen keɓuɗen moƴƴereeji mawɗi, tedduɗi, ɗi gaɗanaɗen alkawal mum. O waɗii ɗum gam kawton e makko, nandon mo, gam daɗon suunooji duuniyaaru kalkooji. 5 Gam huune ɗum, tinnee, ɓeydee dow goonɗinki mooɗon geetaaku, dow geetaaku, annal, 6 dow annal, nantaare, dow nantaare, tinnaare, dow tinnaare, kulol Alla, 7 dow kulol Alla, banniraagu, dow banniraagu, yidde. 8 To huune ɗum fu oon jogii ɗum no wooɗi, ko e ɗum ɓeydo der mooɗon, ɗum wallan on ɓeydaago yeeso yeeso der annugo mooɗon Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. 9 Neɗɗo mo huune ɗum jacci, laati nun bumɗo, o yi'ataa, gam o yeggitii no Alla laaɓini mo diga e hakkeeji makko jawtuɗi.

10 Gam majjum banniraaɓe am, tinnee no baawirɗon fu, gam tabbitinon noddoore ne Alla noddi on, e cuɓol ŋol o suɓi on. Gam to on gaɗii ɗum on janataa der ko halli abada! 11 Hande non Alla maɓɓitiranta on mammam dammugal Laamaare tabitiine, ne Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu kisinoowo en.

12 Kanjum acci wakkati fu mii siwtora on huune ɗum, baa no oon anni ɗum, heɓa cemmiɗon der gooŋa ka jaɓuɗon. 13 Mii miili, eɗum foonnitii, mi finnina hakkillooji mooɗon faa ciwtoron ɗum to emii wuuri. 14 Gam mii anni mi ɓooyataa e duuniyaaru ɗo kade, hande no Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu anninirinmi ɗum.

15 Amma mi waɗan ko baawumi fu, gam to mi yawti, baawon ko siwtori kujje ɗee wakkati fu.

Tedduŋal Almasiihu

16 E haalaaji ɗi himɓe tafi bane men anniniri on wittoygo Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu e baawɗe, amma men ceedike e gite amen manŋu makko! 17 Alla Baaba hokkii mo tedduŋal wakkati daane ne tedduŋal seedanii mo wi'i: «Oo ɗo nun laatii Ɓiyam jiɗaaɗo, mo belirmi ɓerne.» 18  Menen e ko'e amen men nanii daane nen diga dow kammu, gam emen gondunoo e makko dow waanne seniine.

19 Ɗum ɗon fu ɓeydanii men tabbitingo ko annabiiɓe batunoo. On gaɗii ko wooɗi no gattuɗon hakkillooji mooɗon dow makka, gam haala maɓɓe e nandi hande fitilleel jalboowel der niwre, e hande hoodere fajiri* jalboore der ɓerɗe mooɗon faa de fajiri waɗi, 20 Aran, annitee no walaa baawoowo ko faamini ko winnaa der dewte annabiiɓe e annal hoore mum. 21 Hande non, walaa mo meeɗi ko heɓi haala annabaaku e sago hoore mum, amma Ruuhu Ceniiɗo nun waɗata himɓe e bata haala Alla.

2

Janŋinooɓe fewrekuuɓe

1 Hande no annabiiɓe fewrekuuɓe wonirno caka Isira'iilaaɓe, non bo janŋinooɓe fewrekuuɓe wonortoo caka mooɗon. Ɓe naannan janŋinol fewrekuwol, kalkoowol, caka mon. Ɓe jeddan Joomiraawo cooditiiɗo ɓe. Hande non ɓe pooɗiranta ko'e maɓɓe halkere yaawune. 2 Himɓe ɗuuɓɓe tokkan laabi maɓɓe kalluɗi, sabbu maɓɓe, himɓe batanan laawol gooŋa kalluka. 3 Suunooji maɓɓe waddanan ɓe batugo haalaaji fewrekuuji gam ɓe jammoo on, amma ɓe doƴƴaamaa kiita diga ɗum ɓooyii, halkere e nyuɗanoo ɓe.

4 Baa malaykaaɓe waɗunooɓe hakke, Alla accay ɗum, o haɓɓii ɓe e callalluuji, o faɗɗi der niwre jahannama, faa nyalaane darŋal. 5 Alla accay duuniyaaru naane, amma o halkii yedduɓe Alla e ilam tufaana, sey Nuuhu baajotooɗo foonnitaare Alla, e himɓe jeeɗiɗo woɓɓe hisi. 6 Alla accay ci'e Sodoma e Gomora, o hiitake, o halki ɗe e yiite faa ɗe laatii dooni, gam ɗum laatanoo yeddooɓe Alla fu misaalu. 7 O daɗinii Luudu, neɗɗo poonnitiiɗo, mo ɓerne mum biisii puy sabbu baadiiji himɓe bonɓe. 8 Neɗɗo poonnitiiɗo jooɗiiɗo caka maɓɓe on, ɓerne mum laaɓune naawi dow ko yi'ata, e ko nanata nyalaane fu, sabbu baadiiji bonɗi ɗi himɓe halluɓe waɗata.

9 Eɗum holla en no Joomiraawo e anni no reenirta ɗowtantooɓe ɗum der tooraaji mum. Oo anni bo no o resirta himɓe halluɓe gam ɓe kiitee nyaanne darŋal, 10 accu du tokkuɓe suunooji ɓalli mum, e waɗa jiɗaaɗi yonki mum, ko e yawii baawɗe Joomiraawo.

Janŋinooɓe fewrekuuɓe ɓen ɓerɗe mum e yoori, ɓee goodi manŋu hoore, ɓee bata kalluka dow tedduɓe wonɓe dow kammu. 11 Nani bo, baa malaykaaɓe ɓee ɗo ɓuri ɓe semme e baawɗe, batataa kalluka dow maɓɓe yeeso Joomiraawo. 12 Amma himɓe ɓen e laatii hande bisaaji ɗi galaa hakkillo, tagaaɗi gam nanŋee, waree. Ɓee bata kalluka dow ko ɓe annaa, gam majjum ɓe kalkiran hande no bisaaji halkirta. 13 Ɓe duggan riiba golle maɓɓe kalluɗe. Ɓee ceyoroo waɗugo ko wooɗaa caka nyalooma. Ɓee laatii coɓuɓe e nyidduɓe. To ɓe jooɗike gam ɓe nyaamda e mooɗon der juulɗe, ɓee ceyoroo jammaago on. 14 Gite maɓɓe sawtataa daarugo rewɓe e suuno, ɓe comataa waɗugo hakke, ɓee pooɗa ɓe goonɗinki mum walaa semme der pitti maɓɓe. Ɓerɗe maɓɓe e hebbi suuno keɓal, bone laatanto ɓe. 15 Ɓe accii laawol poortiiŋol, ɓe majjii, ɓe tokki laawol Balaama, jiɗuɗo heɓa ceede diga waɗugo kalluɗum. 16 O felaama gam boofol makko. Babba makko muuma bati e daane neɗɗo, haɗi mo waɗugo golle haaŋare makko.

17 Janŋinooɓe fewrekuuɓe ɓen laati nun hande ɓulli ɗi galaa diyam, e duule ɗe hennu semmentewol soggata, niwre ɓurne niɓɓugo nun Alla resani ɓe. 18 Ɓee bata haalaaji mawnitiiɗi, ɗi galaa hoore. Ɓee ƴoyra himɓe e haalaaji suuno ɓannu. Himɓe ɓen wurtikeno ɗum ɓooyay diga majjuɓe. 19 Ɓee kaɓɓana ɓe alkawal no ɓe dinɗan, amma kamɓe e ko'e maɓɓe ɓee laatii maccuɓe suunooji kalluɗi. Gam moy fu laati nun maccuɗo ko jaalii ɗum. 20 Wurtiiɓe e huune coɓuɗum ɗum duuniyaaru, go ɓe anniti Joomiraawo e Kisinoowo men Yeesu Almasiihu, den ko ɓe bittitii der majji kade faa ɗi jaalii ɓe, heennyitirde maɓɓe ɓuran fuɗɗoode jaasugo. 21 To ɓe annitayno laawol foonnitaare, ɗum ɓurananno ɓe, e annitingo ŋol, witta totta umuroore ceniine ne ɓe kokkaa ɓaawo. 22 Ko tawi ɓe e tabbitina haala ballool ŋol ɗo: «Rawaanu wittii e nyaamito tuure mum.» E wi'ee bo kade: «Afaaru lootaanu wittii e talloo der loope.»

3

Wittoygo Joomiraawo meeɗen Yeesu

(Matiye 24.37-38; 2 Tesalonika 1.7-10; Yahuuda 17-23)

1 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, ɗerewol ŋol ɗo nun laatii ɗiɗaɓol ŋol binnanmi on. Der ɗereeji ɗiɗi ɗii fu, mii yiɗi finningo hakkillooji mooɗon gam wallugo on miilon no wooɗiri, ciwtoron ko ekkitinoɗon. 2 Ciwtoree haalaaji ɗi annabiiɓe seniiɓe batunoo diga ko ɓooyi, e umuroore Joomiraawo meeɗen kisinoowo, ne lilaaɓe mon annini on. 3 Aran, annitee ɗum ɗo: Der nyalaaɗe cakitiiɗe, himɓe jaancooɓe, tokkuɓe jiɗaaɗi yonki mum waran. Ɓe jaancan on, 4 ɓe bi'a: «O haɓɓii alkawru o wittaan, toy mo? Diga ko kaakiraaɓe meeɗen maayi walaa ko waylitii, no ɗum laatinoo diga fuɗɗoode duuniyaaru, non ɗum laatii faa jooni.» 5 Ɓe jeggitii e yidde maɓɓe no diga ko ɓooyi, Alla tagi kammu e leydi e haala muuɗum. O wi'i leydi wurtoo diga diyam, go o tagiri ni e diyam, 6 e diyam gootam ɗam kade, duuniyaaru halkiraa e ilam tufaana. 7 E haala makko goota kan, o jogorii kammu e leydi, ɗum ji'eten jooni faa nyalaane darŋal yottoo, o halka ɗum der yiite e yedduɓe Alla.

8 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, to on jeggitee no to Joomiraawo, nyalaane woore e wa'i hande duuɓi ujuneere, duuɓi ujuneere bo e wa'i hande nyalaane woore. 9 Joomiraawo ɓooyataa go hebbina alkawru mum, hande no woɓɓe miili, o munyan on nun tan, gam o yiɗaa baa gooto halka. Ko o yiɗi nun, himɓe fu wittaa to makko tuuba.

10 Nyalaane Joomiraawo waran hande gujjo. Nyalaane nen, kammu majjitan e rimmo manŋo. Ko woni dow kammu fu halkete e yiite. Leydi e golle gaɗaaɗe dow mayri fu, hiitete. 11 To huune fu halkete hande non, sey annon no nyaamirton goonki mon der laaɓal, oon kuliri Alla! 12 Onon heɗiiɓe nyalaane Alla wara, gaɗee no ne warirta law! Nyaanne mum kammu halkan, huune ko woni dow kammu fu taayan e yiite. 13 Amma enen, een keɗii hande no Alla haɓɓirani en alkawru, kammu keso e leydi keyri, to foonnitaare tawetee.

14 Gam majjum, onon banniraaɓe am yiɗaaɓe, tinnee laatoɗon ɓe galaa gacce, e tuuni yeeso Alla. Goodee jam der kawtal mon e makko, oon keɗorii nyalaane nen. 15 Paamee no munyal Joomiraawo meeɗen maɓɓitanii on laawol kisidam. Kanka banniraawo meeɗen Pol, jiɗaaɗo, winnani on der ɗereeji mum hande no Alla hokkiri mo hakkillo majjum. 16 Non o winniri ɗum der ɗereeji makko fu. Der majji e woodi nokkuuje goɗɗe to saɗi faamugo, himɓe ɓe annaa goɗɗum, e ɓe ɓennay der goonɗinki e waylita miilooji makko, hande non ɓe gaɗata e nokkuuje goɗɗe der Dewtere Ceniine. Ɓe gaddanan ko'e maɓɓe halkere.

17 Amma onon banniraaɓe yiɗaaɓe, on keɓii seedineego, to non kakkilee to himɓe yedduɓe Alla majjina on, sottina on diga darande mon. 18 Mawnee der moƴƴere e annugo Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu kisinoowo en! Tedduŋal laatanoo mo diga jooni faa abada! Aami!

* 1:19 Hoodere fajiri woni Almasiihu, jaynoowo der ɓerɗe goonɗinɓe ɗum. Daaru dewtere Kollitinki 22.16

Yuhaana Aranol

1

2

3

4

5

Ɗerewol Yuhaana Aranol

Haala Puɗɗirka

Yuhaana lilaaɗo Yeesu nun winni ɗereeji tati tokkontirɗi noddiraaɗi inne mum, ɓe bi'i, kanko nun bo winni linjiila Yuhaana e ɗerewol kollitinki. Der ɗerewol makko aranol, annaaka deydey ɓey nun o winnani, amma ɗum laaɓi no goonɗinɓe ɓe ekkitinooje fewrekuuje toorata nun o tiiti. Ekkitinooɓe fewooɓe, sankitooɓe ekkitinooje fewrekuuje ɗen Yuhaana noddi wayɓe Almasiihu. Ɓee ekkitina no Almasiihu laataaki neɗɗo e gooŋa, hakke ɓillataa goonɗinɗo der kawtal mum e Alla, ɓe paalaaka bo e joonne der laaɓal.

Huune ɗiɗi nun Yuhaana riiwi der ɗerewol mum:

1 Tiiɗingo janŋooɓe ɗerewol ŋol, ɓe gona der kawtal pottuŋal e Alla, e Ɓiɗɗo mum Yeesu Almasiihu, ɗum yi'ee bo der yidde gooŋaare hakkune maɓɓe.

2 Haɓidingo e ekkitinooje fewrekuuje.

Yuhaana e eela goonɗinɓe ɓe gona der jayŋol, gam Alla laati nun jayŋol. Der ɗerewol ŋol, Yuhaana e yiɗi goonɗinɓe tabbitina no ɓee goodi yonki tabitiiki, ɓee kawti bo e Alla. O hollitii der binni makko no goonɗinɗo geeto annitirtee. Kan woni hoolaago no Almasiihu laatake neɗɗo, e ɗowtanaago oodaaji Alla, e yiɗugo banniraaɓe.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala yonkinteha 1.1-4

2. Niwre e jayŋol 1.5-2.29

3. Ɓiɓɓe Alla e ɓiɓɓe Seyɗan 3.1-24

4. Ruuhu gooŋa e ruuhu fewre. 4.1-6

5. Ko yidde waɗata 4.7-21

6. Goonɗinki jaalotooki 5.1-21

1

Haala ka yonki

1 Emen binnana on haala neɗɗo gom gonuɗo*. Men nanii daane makko, men ji'ii mo e gite amen, men daarii mo, men meemi mo e juuɗe amen. Kanko woni haala kokkoowa himɓe yonki. 2 Yonki kin hollitaama, men ji'ii ki, emen ceedanoo ki. Emen baajoo on haala yonki tabitiiki gonunooki to Alla Baaba, kanki men kollitaa. 3 Ko men ji'i, e ko men nani, kan men batata on onon bo, gam laatoɗon gootum e amen hande no laatoriɗen gootum e Baaba e Ɓiɗɗo mum Yeesu Almasiihu. 4 Kanka men binnanta on, gam belɗum ɓerne meeɗen hebba.

Alla laati nun jayŋol

5 Habaru ko men nani e Yeesu Almasiihu, kan men batata on haala mum, Alla laati nun jayŋol, niwre walaa e makko. 6 To en bi'ii een laatii gootum e makko, ko een tawaa der niwre, en pewii, gooŋa walaa der gaɗu meeɗen. 7 Amma to een jaha der jayŋol hande no kanko e hoore makko o wonori der jayŋol, den kan een laatii gootum hakkune meeɗen, kade bo ƴiiƴam Ɓiɗɗo makko Yeesu e laaɓina en diga hakkeeji men fu.

8 To en bi'ii en galaa hakke, en pewanii ko'e men, gooŋa walaa e meeɗen. 9 Amma to en tuubanii Alla hakke meeɗen, o yaafoto en, o laaɓina en e tuuni fu. Gam kanko, o kooliniiɗo, o poonnitiiɗo. 10 To en bi'ii en gaɗay hakke, en laatinii Alla pewoowo, haala makko bo walaa der meeɗen.

2

Almasiihu nun laatii balloowo meeɗen

1 Onon sukaaɓe am, mi winnanii on ɗum, gam to on gaɗee hakke. Amma to goɗɗo mooɗon waɗii hakke, een goodi balloowo to Baaba, kanko woni Yeesu Almasiihu, poonnitiiɗo. 2 Kanko, o sakki yonki makko gam hakkeeji meeɗen yaafee, hakkeeji meeɗen tan bane, amma hakkeeji himɓe duuniyaaru fu.

3 Ko hollitinta no een anni Alla woni, ɗowtanaago oodaaji makko. 4 Bi'uɗo «emi anni mo,» go ɗowtanaaki oodaaji makko, joomum laati nun pewoowo, gooŋa walaa der joomum. 5 Amma ɗowtaniiɗo haala Alla e gooŋa, yidde Alla hebbii dow joomum. Nunnun annitirten een kawti e makko. 6 Bi'uɗo e hawti e makko, e haani wonoo hande no Almasiihu wonirnoo.

Ooda kesa

7 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, ko binnanmi on hinaa ooda kesa*, ooda ɓooyuka nun, ka nanuɗon diga fuɗɗoode. 8 E nun fu ooda kesa nun binnanmi on, gooŋa makka hollitake der Almasiihu, ka hollitake der mooɗon bo. Gam niwre e yawta, jayŋol gooŋawol fuɗɗii yaynugo.

9 Miiluɗo na'on der jayŋol, ko e wanyi banniraawo mum, faa hanne der niwre joomum woni taw. 10 Jiɗɗo banniraawo mum der jayŋol woni, goɗɗum walaa ko ferginta mo. 11 Amma banyuɗo banniraawo mum, der niwre woni, oo yaha der niwre, o annaa toy o yahata, gam niwre wuminii mo.

To on jiɗee kujje duuniyaaru

12 Sukaaɓe am, mii winnana on gam hakkeeji mooɗon yaafaama gam inne Yeesu. 13 Baabiraaɓe, mii winnana on gam oon anni gonuɗo diga fuɗɗoode. Gojankeeɓe, mii winnana on gam on jaalake Kalluɗo.

14 Sukaaɓe am, mi winnanii on, gam oon anni Baaba. Baabiraaɓe, mi winnanii on, gam oon anni gonuɗo diga fuɗɗoode. Gojankeeɓe, mi winnanii on gam oon goodii semme, haala Alla bo e semmiɗi der mooɗon, kade bo on jaalake Kalluɗo.

15 To on jiɗee duuniyaaru e ko woni e mayru fu. Gam jiɗɗo kujje duuniyaaru, yidde Baaba walaa e mum. 16 Gam huune ko woni e duuniyaaru, hande jon ko neɗɗo suunete, e ko gite yi'ata, suunee, e jawdi ni o mawnitorto, kujje ɗe fu ƴiway e Baaba, e duuniyaaru ɗe ƴiwi. 17 Duuniyaaru e suuno mum fu heennyan, amma gaɗoowo ko Alla yiɗi, taboto faa abada.

Ganyo Almasiihu

18 Sukaaɓe am, duuniyaaru ɓadake heennyugo. On nanii ganyo Almasiihu waran, jooni du wayɓe Almasiihu ɗuuɓɓe yottake. Kanjum annitirɗen no wakkati ɓadake. 19 Caka men ɓe ƴiwi, amma e gooŋa ɓe laataaki ɓe meeɗen. Gam to ɓee laatino ɓe men, ɓe gondanno e meeɗen. Amma ɓe accii en gam ɗum hollita no ɓe fu, ɓe laataakino ɓe meeɗen.

20 Amma onon, Almasiihu hokkii on Ruuhu Ceniiɗo, on fu oon anni gooŋa. 21 Mi winnanay on gam on annaa gooŋa. Amma gam oon anni ka. Oon anni bo fewre walaa der gooŋa.

22 Den kan, moy woni pewoowo? Jedduɗo Yeesu laati nun Almasiihu, Paabotooɗo mo Alla liloy, kanko woni pewoowo, kanko woni ganyo Almasiihu, o yeddii Baaba e Ɓiɗɗo mum. 23 Jedduɗo Yeesu laati nun Ɓiɗɗo, walaa Baaba, jaɓuɗo Ɓiɗɗo, e woodi Baaba bo.

24 Onon kan haala ka nanuɗon diga fuɗɗoode, tinnee jogee ka der ɓerɗe mooɗon. To haala ka nanuɗon diga fuɗɗoode tabitake der ɓerɗe mooɗon, den kan, oon goodi kawtal e Ɓiɗɗo e Baaba. 25 Almasiihu haɓɓanii en alkawal, alkawal ŋal woni yonki tabitiiki.

26 Mi winnanii on ɗum gam sabbu himɓe yiɗuɓe majjingo on. 27 Onon kan, no Ruuhu Ceniiɗo mo Almasiihu hokki on e tabitii der mooɗon, on bukaaka janŋineɗon. Gam Ruuhu janŋinan on huune fu, o janŋinan on gooŋa, hinaa fewre. Den kan, kawtee e Almasiihu hande no Ruuhu janŋiniri on.

28 Jooni kan onon sukaaɓe am, tabitee der kawtal mon e Almasiihu, gam keɓen cuusal daraago yeeso makko nyaanne o suppitoy, heɓa daɗen senteene nyalaane garki makko. 29 No oon annii Alla laati nun gooŋaajo, annee bo mo gaɗu mum foonnitii fu, laati nun ɓiyiiko.

3

Ɓiɓɓe Alla

1 Daaree no Alla Baaba yiɗiri en, faa noddaɗen ɓiɓɓe makko. Een ɓiɓɓe makko e gooŋa. Ko acci duuniyaaru annaa en woni gam nu annaa mo. 2 Yiɗaaɓe am, jooni en laatake ɓiɓɓe Alla. Ko laatoytoɗen laaɓay taw. Amma een anni to Almasiihu wittoy holliti hoore mum, en nandan e makko, gam en ji'an mo hande no o wa'i. 3 Gooduɗo tammuwe nen dow Almasiihu, laaɓinan hoore mum hande no kanko Almasiihu o laatori laaɓuɗo.

4 Gaɗoowo hakke fu, ƴartake sariya Alla. Gam waɗugo hakke laati nun ƴartaago sariya Alla. 5 Oon anni Almasiihu wari gam moytugo hakkeeji, kanko mo walaa hakke. 6 Kawtuɗo e makko fu waɗataa hakke. Gaɗoowo hakke fu, yi'ay mo, annaa mo bo.

7 Sukaaɓe am, to on accee goɗɗo majjina on! Gaɗoowo ko goonɗi fu laati nun gooŋaajo, hande no Almasiihu laatori gooŋaajo. 8 Gaɗoowo hakke fu laati nun neɗɗo Ibiliisa, gam Ibiliisa e waɗa hakke diga fuɗɗoode. Gam majjum Ɓiɗɗo Alla wari gam halka golle Ibiliisa.

9 Laatiiɗo ɓinŋel Alla fu, waɗataa hakke, gam awdi Alla na'on der makko. Joomum waawataa ko tokkii waɗugo hakke, gam Alla laatii baaba makko. 10 Ko seennontirta ɓiɓɓe Alla e ɓiɓɓe Ibiliisa nani: mo waɗay ko goonɗi fu, neɗɗo Alla bane. Mo yiɗaa banniraaɓe mum bo, laataaki mo Alla.

En jiɗontiree hakkune men

11 Habaru nanuɗon diga fuɗɗoode nani: Jiɗontiren hakkune meeɗen. 12 Haanay gaɗen hande no Kayiinu waɗi kanko laatiiɗo mo Ibiliisa, o warii minnyiiko. Gam ume waɗi o wari minnyiiko? O warii mo gam golle makko wooɗay, go ɗe minnyiiko laatii goonɗuɗe.

13 Banniraaɓe, to on kayɗinee to himɓe duuniyaaru wanyii on. 14 No een jiɗi banniraaɓe meeɗen, een anni en ƴartake maayde, en naatii der yonki. Mo yiɗaa banniraawo mum, der maayde woni. 15 Banyuɗo banniraawo mum fu, laati nun baroowo himɓe. Oon anni walaa baroowo baa gooto woodi yonki tabitiiki der mum. 16 No annitirɗen ko woni yidde nun, Almasiihu hokkitirii yonki mum gam meeɗen. To nun enen bo, e haani kokkitiren yonkiiji meeɗen gam banniraaɓe men. 17 To jom jawdiijo yi'ii banniraawo mum e talakiɗi, ko yurmaaki mo, noy yidde Alla waawirta ko woni e makko? 18 Sukaaɓe am, haanay yidde meeɗen laatoo e haala belka tan, sey ka laatoo e gaɗu gooŋawu.

Daraago yeeso Alla

19 Kanjum hollata, en na'on der gooŋa, en deƴƴitinan ɓerɗe meeɗen yeeso Alla. 20 To ɓerɗe meeɗen gaccake en, Alla e ɓuri ɓerɗe meeɗen, emo anni huune fu. 21 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, to ɓerɗe meeɗen gaccaaki en, en daroto yeeso Alla e hoolaare. 22 O hokkan en ko eeluɗen mo fu, gam en tokkii ooda makko, een gaɗa ko fottani mo. 23 Ooda ka o hokki en woni, goonɗinen inne Yeesu Almasiihu, Ɓiɗɗo makko, kade bo jiɗontiren hakkune meeɗen hande no o ƴamiri en. 24 Ɗowtaniiɗo ooda Alla fu e hawti e Alla, Alla bo e hawti e joomum. Ruuhu mo o hokki en, kanŋu anninta en oo hawti e meeɗen.

4

Ruuhu gooŋa e ruuhu fewre

1 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, to on goonɗinee wi'ooɓe e woodi Ruuhu Alla fu, amma biɗitee ɓe, heɓa anniton naa to Alla ɓe ƴiwi. Gam annabiiɓe fewooɓe ɗuuɓɓe e sankitii der duuniyaaru. 2 No annitirten gooduɗo Ruuhu Alla woni, to o seedake Yeesu Almasiihu warii, laatii neɗɗo, oo ɗon e woodi Ruuhu Alla. 3 Mo annitay kaa ɗon dow Yeesu fu, woodaa Ruuhu Alla. Ruuhu ŋu o woodi ƴiwii diga ganyo Almasiihu. On nanii garki ganyo Almasiihu batanaama, o na'on ko der duuniyaaru.

4 Sukaaɓe am, onon on himɓe Alla, on jaalake annabiiɓe fewooɓe, gam Ruuhu gonɗo der mooɗon e ɓuri gonɗo der duuniyaaru semme. 5 Kamɓe himɓe duuniyaaru ɓe laati. Gam majjum, ɓe batata haalaaji duuniyaaru, himɓe duuniyaaru bo e hettinanoo ɓe. 6 Enen, een himɓe Alla, annuɗo Alla fu hettinanto en. Mo laataaki neɗɗo Alla hettinantaako en. Nun ceennontirten Ruuhu gooŋa e ruuhu fewre.

Alla laati nun yidde

7 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, jiɗontiree, gam yidde ƴiwi e Alla. Gooduɗo yidde fu laati nun ɓinŋel Alla, e anni Alla bo. 8 Mo walaa yidde annaa Alla, gam Alla laati nun yidde. 9 No Alla hollitiri en yidde mum nani, o lili Ɓiɗɗo makko bajjo der duuniyaaru, gam keɓen yonki diga e makko. 10 Daaru ko woni yidde, enen bane yiɗi Alla, kanko yiɗi en, liloy Ɓiɗɗo mum wari laatii sadaka gam hakkeeji meeɗen yaafee.

11 Banniraaɓe am, to nii Alla yiɗiri en, enen bo, e haani jiɗontiren. 12 Walaa meeɗuɗo yi'ugo Alla abada. Amma to en jiɗontirii hakkune men, Alla e hawti e meeɗen, yidde makko e hebbi der men.

13 Noy annirten een kawti e makko, kanko bo oo hawti e meeɗen? Diga e Ruuhu makko ŋu o hokki en nun. 14 Menen men ji'ii, emen ceedo bo no Alla Baaba liloy Ɓiɗɗo mum gam wara hisina himɓe duuniyaaru. 15 Ceediiɗo Yeesu laati nun Ɓiɗɗo Alla fu, Alla e hawti e joomum, joomum bo e hawti e Alla. 16 Enen kan, een anni yidde Alla yiɗi en, een koolii ne bo.

Alla e hoore mum laati nun yidde, gooduɗo yidde fu, e hawti e Alla, Alla bo e hawti e joomum. 17 Gam to yidde makko hebbii der meeɗen, en keɓan cuusal daraago nyalaane darŋal. Gam no Almasiihu wa'i, hande nun enen bo ga'uɗen der duuniyaaru ɗo. 18 Kulol walaa der yidde, yidde hebbune e riiwa kulol, gam kulol ƴiwii diga yaggingo. Kuloowo fu, yidde Alla woni hebbay der joomum.

19 Enen een jiɗi Alla gam kanko arti yiɗi en. 20 Bi'uɗo e yiɗi Alla, go e wanyi banniraawo mum laati nun pewoowo. Gam mo yiɗay banniraawo mum ji'eteeɗo, waawataa ko yiɗi Alla mo yi'ataake. 21 Daaru ooda ka Almasiihu accani en: jiɗuɗo Alla fu, sey yiɗa banniraawo mum bo.

5

Goonɗinki jaalotooki

1 Goonɗinɗo Yeesu woni Almasiihu fu laati nun Ɓiɗɗo Alla. Jiɗuɗo baaba fu, e yiɗi ɓiɗɗo bo. A yiɗataa baaba, banyaa ɓiɗɗo. 2 No annirten een jiɗi ɓiɓɓe Alla woni jiɗen Alla, den tokken oodaaji makko. 3 Tokkugo oodaaji makko woni yiɗugo mo. Oodaaji makko laataaki doongal, 4 gam laatiiɗo mo Alla fu, jaaloto kujje duniyaaru. E goonɗinki meeɗen jaalortoɗen kujje duniyaaru. 5 Moy waawata ko jaali duniyaaru? Walaa, to hinaa goonɗinɗo Yeesu nun woni Ɓiɗɗo Alla.

Ko Yeesu Almasiihu seedanaa

6 Kanko, Yeesu Almasiihu, o wari e diyam e ƴiiƴam*. E diyam tan bane o wardi, o wardii e diyam e ƴiiƴam fu. Ruuhu e hoore mum seedake ɗum, gam Ruuhu on woni gooŋa. 7 Seedeeɓe tato woni, 8 Ruuhu e diyam e ƴiiƴam, seedaaku maɓɓe fu laatii gootu. 9 Een jaɓa seedaaku himɓe, amma seedaaku Alla ɓuri semme, seedaaku ŋun non Alla seedanii Ɓiɗɗo mum. 10 Goonɗinɗo Ɓiɗɗo Alla fu, heɓii seedaaku ŋu der ɓerne mum. Mo goonɗinay Alla, laatinii mo pewoowo, gam o jaɓay seedaaku Alla seedanii Ɓiɗɗo mum. 11 Nani ɗo seedaaku ŋu: Alla hokkii en yonki tabitiiki, yonki kin der Ɓiɗɗo makko ki woni. 12 Gooduɗo Ɓiɗɗo e woodi yonki. Mo walaa Ɓiɗɗo Alla woodaa yonki.

Heennyitoode ɗerewol ŋol

13 Onon goonɗinɓe inne Ɓiɗɗo Alla, mi winnanii on ɗum gam anniton on keɓii yonki tabitiiki. 14 Hoolaare ne gooduɗen nani: To en eelii mo huune e sago makko, oo nanana en. 15 No een anni oo nanana en ko eeluɗen mo, een anni en keɓii ɗum.

16 To goɗɗo yi'ii banniraawo mum e waɗa hakke ɗe yaarataa ɗum der maayde, o eelana joomum Alla, Alla bo hokkan mo yonki. Haala ka nafan dow waɗooɓe hakke ɗe yaarataa ɗum der maayde. Amma e woodi hakke jaarooje der maayde. Mi wi'ay eelon Alla gam iri hakke ɗe. 17 Kujje kalluɗe fu laati nun hakke, amma hakke fu bane yaarata der maayde.

18 Een anni laatiiɗo ɓinŋel Alla tokkataako waɗugo hakkeeji, amma Ɓiɗɗo Alla e reeni mo, Ibiliisa kalluɗo meemataa mo.

19 Een anni en himɓe Alla, go duuniyaaru fu e woni der junŋo Ibiliisa.

20 Een anni bo Ɓiɗɗo Alla wari, hokkii en hakkillo annitingo Alla gooŋaajo, jooni kanko woodi en, gam en kawti e Ɓiɗɗo makko Yeesu Almasiihu. Yeesu Almasiihu on woni Alla gooŋaajo, kanko woni yonki tabitiiki bo.

21 Sukaaɓe am, kakkilanee ko'e mooɗon e caafi tooruuje.

* 1:1 Yeesu nun wi'aa Gonuɗo diga fuɗɗoode. Linjiila Yuhaana 1.1-18

* 2:7 Ooda kan nun laatii yiɗontirgo.

* 5:6 Himɓe ɗuuɓɓe e wi'a diyam ɗam woni diyam batisi ɗam Yeesu waɗanaa. Ƴiiƴam bo e hollita maayde Yeesu.

Yuhaana Ɗiɗaɓol

Ɗerewol Yuhaana Ɗiɗaɓol

Haala Puɗɗirka

Woɓɓe e miili debbo e sukaaɓe ɓe Yuhaana batanta laati nun eklesiya gom e himɓe mum.

Haalaaji ɗi ɗerewol ŋol batata e nandi e ka artirkol bati. Haala ɓuruka semme der ɗerewol ŋol woni yidde, e hakkilango wayɓe Almasiihu e ekkitinooɓe fewrekuuɓe.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka 1-3

2. Gooŋa e yidde. 4-6

3. Hakkilango ekkitinooɓe fewrekuuɓe 7-11

4. Cannooje12-13

1

Sannoore

1 Min dottiijo,* winni ɗerewol ŋol, mi winnanii maa an debbo† mo Alla suɓi. Mi sannii maa an e ɓiɓɓe maa fu, onon ɓe jiɗum der gooŋa. Min tan bane yiɗi on, annuɓe gooŋa fu e yiɗi on, 2 gam sabbu gooŋa tabitiika der meeɗen, gonotooka der meeɗen faa abada.

3 Alla Baaba, e Ɓiɗɗo mum Yeesu Almasiihu hokka en moƴƴere e enɗam e jam, ɓeydana en gooŋa e yidde.

Gooŋa e yidde

4 Ɓerne am welii sanne, no nanumi ɓiɓɓe maa woɓɓe e yaha der gooŋa hande no Baaba ƴamiri. 5 Jooni, an yeeraajo, ko gonum emi winnanee hinaa ooda kesa, ooda ka keɓuɗen diga fuɗɗoode nun, mi eelii maa, accu jiɗontiren hakkune meeɗen. 6 Ko woni yidde nun, jahen der ooda Alla. Kanka woni ooda ka nanuɗen diga fuɗɗoode, kaanuka jahen dow mun.

Hakkilango ekkitinooɓe fewrekuuɓe

7 Majjinooɓe ɗuuɓɓe sankitake e duuniyaaru. Ɓe jaɓay Yeesu Almasiihu warii laatii neɗɗo. Ga'uɗo nun fu, majjinoowo nun, ganyo Almasiihu nun bo. 8 Kakkilanee ko'e mooɗon, gam to on majjin riiba golle amen heɓa keɓon joddi kebbuni.

9 Mo daraaki dow kollitol Almasiihu ko ƴaartii ŋol, walanaa Alla. Dariiɗo e maggol fu, e wonani Baaba e Ɓiɗɗo mum. 10 To goɗɗo wari caka mooɗon go waajaaki kollitol ŋol, to on jaɓee mo der wuro mooɗon, to on cannee mo bo. 11 Gam cannuɗo mo, hawti e makko der golle makko kalluɗe.

Cannooje

12 Ko Haani mi bata on e ɗuuɗi, amma mi yiɗaa winnango on ɗum ɗum fu der ɗerewol e dawa. Amma mi miili warugo to mooɗon, gam keɓen badden hunnuko e hunnuko, gam belɗum ɓerɗe meeɗen hebba.

13 Sukaaɓe miiraawo maa mo Alla suɓi sannii maa.

* 1:1 Inne nee ɗon nun Yuhaana noddirteno der eklesiyaaji. Der lilaaɓe Yeesu fu, kanko tan horiino e yonki wakkati mum

† 1:1 Woɓɓe e miili debbo e sukaaɓe ɓe Yuhaana batanta ɗo, laati nun eklesiya gom e himɓe mum.

1:8 +Ninni nun woɓɓe waylitiri aayaare nen: gam to on majjin riiba golle mon.

Yuhaana Tataɓol

Ɗerewol Yuhaana Tataɓol

Haala puɗɗirka

Gorko bi'eteeɗo Gayus nun Yuhaana winnani ɗerewol mum ŋol ɗo

Eŋol batana bo kade himɓe ɗiɗo woɓɓe: Diyoterefes e Demeteriyus. Eŋol tiiɗina wallugo himɓe woositintooɓe e fiina linjiila. Gayus wallitii iri maɓɓe de ɗuuɗɗum, Yuhaana bo yettii mo no wooɗi gam oo jaɓɓoo hoɓɓe, amma Diyoterefes kan salake wallugo ɓe.

Yuhaana manii Demeteriyus gam geeta ka himɓe batanta mo.

Tokkontirki haalaaji

1. Haala puɗɗirka, 1-3

2. Manoore Gayus, 4-8

3. Gaccaago Diyoterefes, 9-10

4. Demeteriyus yerdaama, 11-12

5. Cannooje, 13-15.

1

Sannoore

1 Min dottiijo✡, winni ɗerewol ŋol. Mii winnanee an banniraawo am Gayus, jiɗaaɗo der gooŋa.

2 Banniraawo am jiɗaaɗo, mii eela huune fu yahanee yeeso, ɓannu maa yanɗa hande no yonki maa yanɗiri. 3 Ɓerne am weli sanne no banniraaɓe woɓɓe wari seedanii am no tinnoriɗaa der gooŋa, e no jahirtaa der gooŋa bo. 4 Walaa ko ɓuri welingo ɓerne am, to hinaa nanugo no ɓikkol am e yaha der gooŋa.

Manoore Gayus

5 Banniraawo am jiɗaaɗo, golle geete ɗe gaɗataa e wallugo banniraaɓe baa to ɓee hoɓɓe e hollita aa kooliniiɗo*. 6 Ɓe ceedake yidde maa yeeso jama'aare goonɗinɓe ɗo. Wallu ɓe hande no fottiranta Alla der jahaaŋal maɓɓe, den a waɗii ko wooɗi. 7 Gam inne Almasiihu ɓe gaɗi jahaaŋal maɓɓe, ɓe keɓay goɗɗum e juuɗe ɓe goonɗinay. 8 Gam majjum haani, balliten himɓe iri maɓɓe, gam golliden e maɓɓe der fiinugo gooŋa.

Feloore Diyoterefes

9 Mi winnanii jama'aare goonɗinɓe ɗerewol, amma Diyoterefes, jiɗɗo ardingo hoore mum jaɓay haala amen. 10 Gam majjum, to mi warii, mi hollan ko o waɗata e no o biisirta inne amen. Kanjum tan bane: O jaɓɓataako banniraaɓe hoɓɓe, kade bo, yiɗuɓe jaɓɓaago ɓe, oo haɗa ɗum, oo riiwa ɓe diga e eklesiya.

Manoore Demeteriyus

11 Banniraawo am jiɗaaɗo, taa yemmin ko boni, yemmin ko wooɗi. Gaɗoowo ko wooɗi fu, neɗɗo Alla nun. Gaɗoowo ko halli bo, annaa Alla.

12 Demeteriyus kan, himɓe fu e seedanoo ɗum ko wooɗi, gooŋa e hoore mum bo e seedanoo mo ɗum. Menen bo, emen ceedo ɗum, aa anni bo seedaaku amen e laatii gooŋa.

Cannooje

13 Ko haani mi winnanee e ɗuuɗi, amma mi yiɗaa winnugo ɗum ɗum fu der ɗerewol e dawa. 14 Mii haaɓi yi'ugo maa law, gam badden hunnuko e hunnuko.

15 Igooɓe maa wonɓe ɗo fu sannii maa. Mi sannii banniraaɓe fu, gooto gooto. Jam wona e maa.

✡ 1:1 2 Yuhaana. 1.

* 1:5 Banniraaɓe ɓen laatii sankitooɓe linjiila.

Yahuuda

Ɗerewol Yahuuda

Haala Puɗɗirka

Binnuɗo ɗerewol ŋol ɗo innii hoore mum Yahuuda, maccuɗo Yeesu Almasiihu, miiraawo Yaakuuba. Yahuuda e Yaakuuba fu laati nun miiraaɓe Yeesu, amma ɓe kollitay haala lenyaaku maɓɓe e makko. Ko ɓe kolliti nun, ɓee laatii maccuɓe Yeesu. Haala tawaaka, e miilooji tawaaɗi der Yahuuda e nandi puy e ko tawaa der 2 Piyer 2.

Ko ɗerewol Yahuuda tiitii woni, seedingo goonɗinɓe Yeesu, ɓe kakkilana lelooɓe haala moƴƴere Alla, go ɓee jedda no Yeesu e laatii Almasiihu. O hollii ɓe o winnanta, kiita tawuka himɓe waɗuɓe iri majjum, hande jon Sodoma, e Gomora, e haala Koora. Misaaluuji ɗii, goɗɗi mum tawaaka der Dewtere, amma der dewte Yahuduuɓe goɗɗe.

No o batani haala kiita jawtuka e garoowa, den o tiiɗini ɓe o wi'i: «Yiɗaaɓe, ciwtoree haalaaji ɗi lilaaɓe Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu batunoo on». Den o heennyitiri ɗerewol makko e du'aare teddinoore Alla.

Tokkontirki haalaaji

1. Cannooje, 1-2

2. Halkere ekkitinooɓe fewrekuuɓe, 3-16

3. Tinnaare der goonɗinki, 17-23

4. Maantugo Alla, 24-25

1

Sannoore

1 Ɗerewol ŋol ƴiwi e am min Yahuuda, maccuɗo Yeesu Almasiihu, miiraawo Yaakuuba. Mi sannii on, onon ɓe Alla Baaba meeɗen yiɗi, go noddi on, onon reenaaɓe gam Yeesu Almasiihu. 2 Alla ɗuuɗinana on enɗam e jam, e yidde!

Janŋinooɓe fewooɓe hiitete

3 Banniraaɓe am yiɗaaɓe, mi yiɗiino puy winnango on dow haala kisidam kawtuɗam en en fu. Jooni mi tawii doole nun mi winnana on gam tiiɗingo on dow hawre goonɗinki ki Alla hokki himɓe mum de woore, go ki heƴi faa baadey. 4 Gam himɓe halluɓe naati caka mooɗon e ƴoyre. Ɓee darta lelugo haala moƴƴere Alla men, gam ɓe nyaama goonki maɓɓe no ɓe pakkiri fu. Ɓee jedda Yeesu Almasiihu laatiiɗo hooreejo meeɗen gooto, e Joomiraawo meeɗen. Dewte ceniiɗe bataniino halkere maɓɓe.

5 Jooni, mii yiɗi siwtorgo on ko annuɗon, ko wooɗi. Wakkati Joomiraawo wurtini himɓe Isira'iila diga Misira, ɓaawo mum o halkii ɗuuɓɓe maɓɓe gam ɓe goonɗinay. 6 Ciwtoree bo malaykaaɓe, saliiɓe ko darii to Alla resani ɗum, ɓe acci darande maɓɓe. Gam majjum Alla maɓɓi ɓe der kasu tabitiiŋu, e der niwre, faa nyalaane darŋal, ko ɓe kiitee. 7 Kade bo, ciwtoree himɓe Sodoma e Gomora, e himɓe genniije takkiiɗe ton fu. Kamɓe bo, ɓe gaɗiino hande non, ɓe gaɗii jeenu e ko luudii fu. Ɓe kalkiraama e yiite tabitiiŋe, gam ɗum laatanoo himɓe fu misaalu.

8 Hande non, naatuɓe caka mooɗon ɓen miilirta miilooji jaaranɗi ɓe soɓingo ɓalli maɓɓe. Ɓee jawoo baawɗe Joomiraawo, ɓee bata kalluka dow tedduɓe wonuɓe dow kammu. 9 Baa Mika'iilu, hooreejo malaykaaɓe batay kalluka dow Seyɗan wakkati ɓe jeddontirtano dow ɓannu Muusa. Ka o bati tan woni, o wi'i: «Joomiraawo hiitee.» 10 Amma himɓe ɓee e bata kalluka dow ko ɓe annaa. Ko ɓe anni dow ko finaa tawa bo, ɓee laatii hande bisaaji ɗi galaa faamu, kanjum majjinta ɓe. 11 Bone laatanii ɓe! Gam ɓe tokkii laawol Kayiinu. Ɓe gattii ko'e maɓɓe der majjere, hande ne Balaama✡, gam ɓe keɓa jawdi. Ɓe turtii hande no gorko bi'eteeɗo Koora turtiri, go ɓe kalki. 12 Kamɓe woni e soɓina nyaamdu kawtal mooɗon. Ɓe galaa senteene, ɓee nyaama hande bisaaji. Ko'e maɓɓe tan ɓe paalaa. Ɓee nandi hande duule ɗe hennu ɓottata, ɗe galaa diyam. Ɓee nandi hande leɗɗe ceeɗu, ɗe galaa ɓikkol, e hande leɗɗe ɗoofaaɗe, yoori. 13 Ɓee cankita gaɗu maɓɓe kalluŋu, hande no galmaaji diyam maayo wurtinirta guufo. Ɓee nandi hande koode boosotooɗe, niwre ɓurune niɓɓugo fu Alla resani ɓe faa abada.

14 Anuhu taaniraawo Aadamu jeeɗiɗaɓo, bataniino habaru maɓɓe diga ko ɓooyi, wi'i: «Daaree, Joomiraawo e warida e malaykaaɓe mum seniiɓe uju ujuneeje. 15 Oo wara gam o hiito himɓe fu, o halka halluɓe fu, waɗooɓe ko halli. O hiitoto ɓe, gam haalaaji kalluɗi ɗi ɓe bati dow makko fu.» 16 Himɓe ɓen laati nun dumbitintooɓe, ɓee bullikinoo wakkati fu, suunooji maɓɓe nun ɓe tokki. Ɓee mawnito dow majjum, ɓee mana woɓɓe gam ɓe keɓa ko ɓe jiɗi.

Yowugo yonki mum dow goonɗinki

17 Amma onon yiɗaaɓe am, ciwtoree haalaaji ɗi lilaaɓe Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu batunoo on diga law. 18 Ɓe batiino on, ɓe bi'i: «Der jaamanuuji cakitiiɗi, himɓe jaancooɓe, tokkuɓe jiɗaaɗi yonki mum kalluɗi waraan.» 19 Kamɓe nun ɗon, ɓee ceenna himɓe, miilooji duuniyaaru ɓe goodi, ɓe goodaa Ruuhu Alla. 20 Amma onon yiɗaaɓe, cemmiɗinee ko'e mon dow goonɗinki mon ceniiki sanne, du'ee e baawɗe Ruuhu Ceniiɗo. 21 Gonee der yidde Alla, keɗee enɗam Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu jaaranɗam on to yonki tabitiiki.

22 Jurmee himɓe waɗooɓe seko der goonɗinki mum. 23 Paabee woɓɓe, gam to naatu der yiite. Jurmee woɓɓe bo, amma kakkilee, to ɓe raaɓoo on jikku maɓɓe. Banyee faa e toggooje ɗe ɓalli maɓɓe soɓini.

Yettoore

24 Alla waawan reenugo on e perge, faa o darna on yeeso tedduŋal makko e seyo, on galaa gacce. 25 Kanko woni Alla gooto, kisinoowo en diga e Yeesu Almasiihu, Joomiraawo meeɗen. Tedduŋal, e manŋu, e baawɗe, e laamaare, laatanii mo, diga huune fu tagaaka, non bo faa e jooni, e faa abada abadin. Aami!

✡ 1:11 2 Piyer 2.15

Kollitinki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ɗerewol Kollitinki

ki Yeesu Almasiihu holliti Yuhaana

Haala Puɗɗirka

Ɗerewol kollitinki e laatanii goonɗinɓe hande ko haaynii, gam sabbu kaayniiɗum e kunniiɗum ko ŋol batanta. Binnuɗo ŋol innii inne mum de naayi, wi'i, kan woni Yuhaana. O hollii no oo laatii maccuɗo Yeesu Almasiihu. Oo laatii banniraawo goonɗinɓe, jottinoowo ka Alla bati. Yuhaana naywii puy go o winna ɗerewol ŋol diga dunne Patimos to o yaaraa. Ɓe o arti o winnani woni, eklesiyaaji jeeɗiɗi tawaaɗi der Asiya pettel, to wi'etee Turkiya hanne. Haala annabiiɓe woɓɓe ɓe Alkawal kiinŋal e tawaa der ɗerewol ŋol. Lambaaji ɗuuɗɗi, kollitooji maana huune ko saɗi faamugo e tawaa der ɗerewol ŋol. To en daarii, hande jon, lamba jeeɗiɗi, kollitoowa kebbuki Alla e laatii ko mawni der ɗerewol ŋol.

Ko ɗerewol ŋol tiitii hollitaama der aayaare arandeere e laaɓuɗum, ɗum wi'i: «Dewtere nee e batana haalaaji asiiri ko Yeesu Almasiihu holliti. Alla hollitii mo ɗum gam o holla jaggiiɓe mum huune ko waroyta, ɓooyataa».

Ɗerewol ŋol, winnanaama goonɗinɓe toorotooɓe. Ɓee bukanoo annugo no kiita e wara yeeso, kalluɗum bo jaalataako e baadey, pintol Almasiihu maɓɓitii wakkati kesi. Ɓaawo to wakkati kin hebbii, den nun ko darŋal waɗa.

Tokkontirki haalaaji

1. Ɗereeji ɗi eklesiyaaji jeeɗiɗi winnanaa, 2-3.

2. Maaneeji jeeɗiɗi takkaaɗi, 4.1-8.6

3. Galalɗi jeeɗiɗi puureteeɗi, 8.7-11.19

4. Maaneeji jeeɗiɗi, 12-15.8

5. Jarirkon kon mone Alla jeeɗiɗon, 16.1-20

6. Haalaaji jeeɗiɗi bataaɗi dow Babiila, 17.1-19.10

7. Kollitinki jeeɗiɗi dow no habaruuji ɗin hebbirta, 19.11-21.8

8. Urusaliima kesol laatiiŋol debbo jawgiyel, 21.9-22.5.

1

Haala puɗɗirka

1 Dewtere nee ɗo, e batana haalaaji asiiri ko Yeesu Almasiihu holliti. Alla hollii mo ɗum, gam o holla gollotooɓe makko ko waroyta, ɓooyataa. Yeesu Almasiihu lilii malaykaajo mum gam o annina ɗum Yuhaana, maccuɗo makko. 2 Yuhaana seedake ko o yi'i fu, o batii haala Alla, o seedii ko Yeesu Almasiihu holliti. 3 Barke laatanii janŋoowo dewtere ne, e nanooɓe haala annabaaku ŋu, go e jogii ko winnaa der mayre! Gam wakkati ɓadike.

Yuhaana e sanna eklesiyaaji

4 Min Yuhaana nun winnani eklesiyaaji jeeɗiɗi tawaaɗi der leydi Asiya.

Moƴƴere, e jam laatanoo on diga e Alla gonuɗo, e goonnooɗo, e garoowo. Ɗum laatanoo on diga e ruuhuuji jeeɗiɗi, gonuɗi yeeso kittaal Laamaare makko. 5 Ɗum laatanoo on bo diga e Yeesu Almasiihu, ceedotooɗo koolaaɗo, artuɗo finti diga e maayɓe, laamiiɗo laamiiɓe duuniyaaru.

Kanko yiɗi en, go o hisini en diga e hakkeeji men, e ƴiiƴam makko. 6 O laatinii en laamiiɓe, e Limaamiiɓe Alla baabiiko. Tedduŋal e Laamaare laatanoo mo, duuɓi duuɓaali. Aami.

7 Daaree, oo warida e duulere. Himɓe fu yi'an mo, baa yuwunooɓe mo, lenyi duuniyaaru fu simoto gam makko. Ɗum laatoo hande non! Aami✡.

8 Joomiraawo Alla, gonuɗo, e gonnooɗo, e garoowo, mo baawɗe wi'i: «Min woni arano, min woni sakitiineejo.»

Almasiihu hollitii hoore mum Yuhaana

9 Min woni Yuhaana banniraawo mooɗon. Mi hawtii e mooɗon der toora, e der Laamaare Yeesu Almasiihu, e der tinnaare makko. Mi yaaraama e semme dow duunne wi'eteene Patimos gam mi waajike haala Alla, ceedaniimi Yeesu. 10 Nyaanne nyalaane Joomiraawo*, kebbumi Ruuhu, den nanumi ɓaawo am daane towne hande galalɗi puureteeɗi. 11 Daane nen e wi'a: «Ko ji'ataa, winnu ɗum der ɗerewol, lildaa eklesiyaaji jeeɗiɗi ɗii ɗo: Efesu e Samirna e Pergamu e Tiyatira, e Sardis, e Filadelfiya e Lawdikiya.»

12 Den jeeƴitiimi gam mi daara baddanɗo am, ko ji'umi fitillaaji jeeɗiɗi, gaɗiraaɗi kanŋeeri. 13 Goɗɗo nanduɗo e Ɓii neɗɗo e darii hakkune majji, oo ɓornii jabbaare, oo haɓɓi ɓelɓelol kanŋeeri to gabaare makko. 14 Hoore makko e gaasa makko e rawni tar hande hottollo e kosam, gite makko e wa'i hande ɗenŋal yiite. 15 Koyɗe makko e jalba hande janni boɗeeri buuɗaani faa wojji coy, daane makko e nandi hande rimmo diyam ɗuuɗɗam. 16 Oo jogii koode jeeɗiɗi e junŋo makko nyaamo. Kaafahi belki becce ɗiɗi e wurtoo diga e hunnuko makko. Yeeso makko e nandi hande naaŋe jalboowe caka nyalooma. 17 No ji'u moo mi, janumi yeeso makko, laatiimi hande maayɗo. Den o yowi junŋo makko nyaamo dow am, o wi'i: Taa hulu! Min woni arano, min woni cakitiiɗo, 18 min woni buuruɗo. Mi maayiino, amma jooni mii wuuri faa abada. Mii woodi baawɗe dow maayde e dow joonne maayɓe. 19 Gam majjum, winnu ko ji'ataa, ko waɗotoo, e ko waɗoytoo yeeso. 20 Nani ɗo asiiri koode jeeɗiɗi ɗe ji'uɗaa der junŋo am nyaamo, e fitillaaji kanŋeeri jeeɗiɗi. Koode jeeɗiɗi, laatii malaykaaɓe eklesiyaaji jeeɗiɗi. Fitillaaji kanŋeeri jeeɗiɗi bo, laatii eklesiyaaji jeeɗiɗi.»

2

Ɗerewol eklesiya Efesu winnanaa

1 «Winnan malaykaajo eklesiya Efesu, bi'aa:

Nani haalaaji jogiiɗo koode jeeɗiɗi der junŋo mum nyaamo, jahoowo hakkune fitillaaji kanŋeeri jeeɗiɗi: 2 Mii anni golle maa, e tinnaare maa, e munyal maa. Mii anni a munyantaa halluɓe, a foonnii wi'ooɓe e laatii lilaaɓe, amma ɓe laataaki ɗum, a tawii ɓe laati nun fewooɓe. 3 Aa woodi munyal, a toorake gam inne am, amma a tampay. 4 Amma ko pelan maa mi woni, a accii yidde maa arandeere. 5 Gam majjum, siwtor diga to januɗaa. Tuubu, den gaɗaa golle maa arandeeje! To hinaa nun, mi waran, mi ikkina fitilla maa e nokkuure mum, sey to a tuubii. 6 Amma aa woodi gootum ko wooɗi: aa wanyi golle Nikolayiiɓe, hande no min bo banyirmi ɗe.

7 Gooduɗo noppi fu, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji! Jaaliiɗo fu, mi hokkan ɗum nyaama ɓiɓɓe leggal yonki gonuŋal der aljanna Alla.»

Ɗerewol ɓe Samirna winnanaa

8 «Winnan malaykaajo eklesiya Samirna, bi'aa:

Nani ɗo haalaaji ɗi bi'eteeɗo arano e sakitiineejo wi'i, kanko maayunooɗo ko finti. 9 Mii anni toora maa, e talakaaku maa, baa no aa jom jawdiijo. Mii anni kalluka ka wi'ooɓe e laatii Yahuduuɓe batata dow maa. Amma fewre, ɓe laati nun jama'aare saafooɓe Seyɗan. 10 Taa hulu toora ɓadiika tawugo maa. Daa Seyɗan maɓɓan woɓɓe mon der kasu, gam poonneɗon, on toorete faa balɗe sappo. Laata koolaaɗo faa maayde, mi hokkete keɓal jaalorgal, waato yonki.

11 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji! Jaaliiɗo, maayde ɗiɗawre meemataa ɗum.»

Ɗerewol ɓe Pergamu winnanaa

12 «Winnan malaykaajo eklesiya Pergamu, bi'aa:

Nani ɗo haalaaji jogiiɗo kaafahi ceeɓuki, ki beldiiji ɗiɗi: 13 Mii anni to jooɗiɗaa, ɗon nun laamorde Seyɗan woni. Aa jogii inne am, a yedday goonɗingo am baa der wakkati Antipas seedeejo am koolaaɗo waraa caka mooɗon, to Seyɗan woni. 14 Amma mii woodi ko pelan maa mi: Aa woodi woɓɓe tokkuɓe ekkitinol Balaama. Balaama ekkitiniino Balak waɗa no himɓe Isira'iila yanirta. O acca ɓe ƴakka tew caafiraaɗum tooruuje, ɓe gaɗa jeenu bo. 15 Hande nun an bo, aa woodi tokkuɓe ekkitinol Nikolayiiɓe. 16 Gam majjum tuubu, to hinaa nun, ɓooyataa, mi waran to maa, mi haɓidan ɓe e kaafahi gonuki e hunnuko am.

17 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji! Jaaliiɗo, mi hokkan ɗum nyaamdu suuɗiinu, wi'eteenu “maannu”. Mi hokkan mo bo, kaaƴel daneyel. Dow maggel, inne heyre e winnaa. Goɗɗo annaa inne nen to hinaa kokkaaɗo ne.»

Ɗerewol ɓe Tiyatira winnanaa

18 «Winnan malaykaajo eklesiya Tiyatira bi'aa:

Nani ɗo haalaaji Ɓiɗɗo Alla mo gite mum nandi hande ɗenŋal yiite, koyɗe makko e nandi hande janni boɗeeri. 19 Mii anni golle maa, e yidde maa, e goonɗinki maa, e ballal ŋal ballataa woɓɓe, e munyal maa. Mii anni golle maa cakitiiɗe e ɓuri arandeeje ɗuuɗugo. 20 Amma woodi ko pelan maa mi. Aa acci Ijabeeli, debbo bi'oowo hoore mum annabiijo. Oo janŋina, oo jarboo gollotooɓe am, gam ɓe gaɗa jeenu, ɓe ƴakka tew caafiraaɗum tooruuje. 21 Mi hokkii mo wakkati gam o tuuba, amma o salike ko tuubi, o acca jeenu makko. 22 Gam majjum mi faɗɗan mo dow banni toora, kanko e jeenidooɓe e makko, sey to ɓe tuubii ko ɓe gaɗi e makko. 23 Mi waran ɓiɓɓe makko. Eklesiyaaji fu annan min woni liinyoowo hakkillo e ɓerɗe. Mi yoɓan bo moy mooɗon fu ko waɗi.

24 Amma onon horiiɓe der Tiyatira, onon ɓe tokkay laawol ŋol, onon ɓe annaa ko woɓɓe wi'ata “asiiri Seyɗan lugguɗo”, mi yowantaa on dongal kuuŋal. 25 Amma, ko gooduɗon, jogee ɗum e semme faa mi wara. 26 Jaaliiɗo, gaɗuɗo golle am faa heennyitirde, mi hokkan ɗum baawɗe dow lenyi himɓe. 27 O duriran ɓe e sawru janni, o pusan ɓe hande no payanɗe loopeeje pusirtee. 28 Hande no min bo keɓirmi baawɗe diga Baaba am. Hande non min bo, mi hokkan mo hoodere fajiri.

29 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji!»

3

Ɗerewol ɓe Sardis winnanaa

1 «Winnan malaykaajo eklesiya Sardis, bi'aa:

Nani ɗo haalaaji gooduɗo ruuhuuji Alla jeeɗiɗi, e koode jeeɗiɗi: Mii anni golle maa, aa wi'ee aa buuruɗo, amma a maayɗo. 2 Waɗu hakkillo, semmiɗin ko faani waatugo, gam mi tawii golle maa hebbay yeeso Alla am. 3 Gam majjum siwtor no keɓirɗaa, e no nanirɗaa haala Alla, joga ka, tuubu. To a reenaay, mi waran hande gujjo, a annataa bo wakkati de garanmi juhugo maa. 4 Amma, aa woodi der Sardis himɓe ɓe tuuninaay kolte mum. Ɓe ɓornoto kolte daneeje, ɓe jaada e am, gam ɓe potanii ɗum. 5 Hande non, jaaliiɗo fu ɓornoto kolte daneeji. Mi moytataa inne makko diga dewtere yonki pay. Mi seedoto yeeso Baaba am e yeeso malaykaaɓe mum, oo laatii mo am. 6 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji!»

Ɗerewol ɓe Filadelfiya winnanaa

7 «Winnan malaykaajo eklesiya Filadelfiya, bi'aa:

Nani ɗo haalaaji Ceniiɗo, Gooŋaajo, jogiiɗo maɓɓitirgel ŋel Dawda e junŋo mum. To o maɓɓitii goɗɗo maɓɓataa, to o maɓɓii bo, goɗɗo maɓɓitintaa. 8 Mii anni golle maa. Daaru, mi maɓɓitii dammugal yeeso maa ŋal goɗɗo waawataa ko maɓɓi. A woodaa baawɗe mawɗe, amma a jogake haala am, a yedday inne am. 9 Daaru, mi hokkete jama'aare sujidanooɓe Seyɗan, wi'ooɓe ko'e mum ɓee laatii Yahuduuɓe, amma fewre. Mi accan ɓe gara ɓe jiccoo ley koyɗe maa, den ɓe paaman mii yiɗu ma. 10 A jogake haala am, a munyii sanne. Gam majjum, min bo, mi reenete der wakkati ɓillaare garanoore duuniyaaru gam foonna himɓe. 11 Mi faanake warugo. Joga ko gooduɗaa e semme, gam to goɗɗo etta meetalol maa. 12 Jaaliiɗo fu, mi waɗan ɗum darŋanal der suudu Alla am, o wurtataako e mayru abada. Mi winnan dow makko inne Alla am, e inne wanŋarde Alla am, waato Urusaliima kesol, ƴiwoowol diga dow kammu, to Alla am. Mi winnan bo dow makko, inne am heyre.

13 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji!»

Ɗerewol ɓe Lawdikiya winnanaa

14 «Winnan malaykaajo eklesiya Lawdikiya, bi'aa mo:

Nani ɗo haalaaji bi'eteeɗo Aami, seedeejo koolaaɗo, e gooŋaajo, mo diga e mum Alla tagi huune fu. 15 Mii anni golle maa, a wulaa a feewaa. Laata buluɗo, ɗum bo peewuɗo! 16 Amma no aa woni caka caka, a wulaa a feewaa, mi tuutete diga hunnuko am. 17 Aa wi'a: ‟Mii laatii jom jawdiijo, mi hawritii jawdi, mi haajaaka goɗɗum”. A annaa a laati nun mo walaa goɗɗum, jurminiiɗo, talakaajo, bumɗo, e jahoowo funtu. 18 Ka batan maa mi nani: Soodu to am, kanŋeeri laaɓiniraani yiite, gam laatoɗaa jom jawdiijo. Soodu gineeji daneeji ɓornoɗaa, gam senteene funtu maa to yi'oo. Kade bo, soodu lekki gite mooma, gam ji'aa. 19 Himɓe ɓe jiɗumi, mi felan ɓe, mii fooɗa noppi maɓɓe. Gam majjum, tinna tuubaa! 20 Mi nani darii e dammugal, mii silmina. To goɗɗo nanii daane am go maɓɓiti dammugal, mi naatan wuro mum, mi nyaamda e mum, joomum bo nyaamdan e am. 21 Jaaliiɗo fu, mi jooɗinan ɗum dow kittaal Laamaare am, hande no jaaloriimi go jooɗodiimi e baaba am dow kittaal Laamaare mum.

22 Gooduɗo noppi, nana ko Ruuhu batata eklesiyaaji!»

4

Alla e maantee dow kammu

1 Ɓaawo majjum, ji'umi dammugal gom e maɓɓitii dow kammu. Daane ne nanunoomi e baddammi arande, nandune e galalɗi puureteeɗi, wi'immi: «Eencu ɗo, mi hollee ko waroyta yeeso.»

2 Ɗon maa ɗon, kebbumi Ruuhu. Den ji'umi kittaal laamu dow kammu, goɗɗo e jooɗii dow maggal. 3 Jooɗiiɗo on e jalba hande hayre haakoore bi'eteene yaspa, e hayre woɗeere, wi'eteene sardis. Cincinga e fiiltitii kittaal ŋal, e jalba hande hayre wi'eteene emerooda. 4 Kittaaje laamu laso e naay e fiiltitii kittaal laamu ŋal. Dottiiɓe laso e nayo e jooɗii dow majje, ɓee ɓornii kolte daneeje, ɓee mellii meetali kanŋeeri. 5 Den maaƴƴe, e rimmo daaɗe towɗe, e diggaali, e wurtoo diga kittaal laamu ŋal. Fitillaaji jeeɗiɗi e huɓɓaa yeeso maggal, kanji woni ruuhuuji Alla jeeɗiɗi. 6 Huune ko nandi e maayo e woni yeeso kittaal ŋal, e nandi e daanorgal laaɓuŋal tar.

Kujje yonkinteeje naay e woni caka kittaal ŋal, e fiiltitii ŋal. Eɗe goodi gite ɗuuɗɗe yeeso e ɓaawo fu. 7 Huune ɗum yonki ɗum, aranum mum e nandi e jaggere. Ɗiɗaɓum, e nandi nyaleel, tataɓum, e woodi yeeso hande ŋo neɗɗo. Nayaɓum bo, e nandi hande ciilal piiroowal. 8 Huune yonkintejum nayum ɗum, gootum mum fu e woodi biyeeɗe jeego'o. Biyeeɗe ɗen e woodi gite der e yaasi. Jemma e nyalooma fu, eɗum wi'a:

«Ceniiɗo, Ceniiɗo, Ceniiɗo,

non Joomiraawo Alla mo baawɗe fu laatii.

O na'onno, o na'on jooni, oo wara!»

9 Huune yonkintejum ɗum, e teddina, e mana, e yetta jooɗiiɗo dow kittaal laamu, mo yonki faa abada. 10 De ɗum waɗata ɗum fu, dottiiɓe laso e nayo ɓen e jiccoo yeeso jooɗiiɗo dow kittaal laamu, ɓee cujidana yonkinteejo faa abada, ɓee paɗɗa meetali maɓɓe yeeso kittaal laamu, ɓee bi'a:

11 «An Joomiraawo Alla amen,

a fotii heɓugo tedduŋal, e manŋu, e baawɗe,

gam an tagi kujje fu,

e sago maa ɗe laatorii, e sago maa ɗe tagiraa.»

5

Dewtere Alla, e kaanuɗo maɓɓita ne

1 Ɓaawo mum, ji'umi dewtere der junŋo nyaamo jooɗiiɗo dow kittaal laamu. Dewtere nen e winnaa becce ɗiɗi fu, ne maɓɓaa, ne waɗanaa maaneeji jeeɗiɗi. 2 Den ji'umi malaykaajo semmenteejo gom e bata e daane towne, e wi'a: «Moy nun foti takkitingo maaneeji ɗin, den maɓɓita dewtere nen?»

3 Baa gooto walaa dow kammu, e dow leydi e der leydi, baawoowo ko maɓɓiti ne, ɗum bo daarugo der mayre. 4 Den bullumi puy, gam goɗɗo heɓaaki potuɗo maɓɓita dewtere nen, naa bo daarugo ko woni der mayre. 5 Den gooto der dottiiɓe ɓen wi'immi: «Taa wullu! A yi'ii jaggere lenyol Yahuuda, ƴiwuɗo diga Dawda, o jaalake. O waawan ko takkiti maaneeji jeeɗiɗi ɗin, o maɓɓita dewtere nen.»

6 Den ji'umi Jawgiyel, eŋel nandi hande ŋel hiisaanoma. Jawgiyel ŋel e darii hakkune kittaal Laamaare, e huune nayum yonkintejum, e dottiiɓe. Eŋel woodi galalɗi jeeɗiɗi, e gite jeeɗiɗi, kanjum woni ruuhuuji Alla jeeɗiɗi, lilaaɗi der duuniyaaru fu. 7 Jawgiyel ŋel wari jaɓi dewtere nen diga e junŋo nyaamo jooɗiiɗo dow kittaal laamu. 8 No ŋel jaɓi ne, huune nayum yonkintejum, e dottiiɓe laso e nayo ɓen jiccii yeeso maggel. Moy maɓɓe fu e jogii moolooru, e jarirkon gaɗiraakon kanŋeeri, keewukon wardi. Kanjum laatii du'aaje himɓe Alla. 9 Ɓee jima jimol kesol, ɓee bi'a der maggol:

«An foti etta dewtere nen,

takkitaa maaneeji mayre

Gam a hiisaanoma, a sooditanike Alla himɓe e ƴiiƴam maa,

diga lenyol fu, e ɗenŋal fu, himɓe fu, e diga leydi fu. 10 A waɗii ɓe laamiiɓe, e Limaamiiɓe Alla,

gam ɓe laamanoo duuniyaaru.»

11 Mii daara, ko nanumi daaɗe malaykaaɓe ɗuuɓɓe, uju ujuneeje. Ɓe piiltitii kittaal laamu, e huune yonkintejum, e dottiiɓe. 12 Ɓee bata e daaɗe towɗe ɓee bi'a:

«Jawgiyel kiisanooŋel fotii heɓa

baawɗe, e jawdi, e faamu,

e semme, e manŋu, e tedduŋal, e maantooje!»

13 Den nanumi ko tagaa fu, gonuɗum dow kammu, e dow leydi, e der leydi, e der maayo, e ko woni der majjum fu, e wi'a:

«Maantoore, e manŋu, e tedduŋal, e baawɗe

woodani jooɗiiɗo dow kittaal laamu,

e Jawgiyel, faa abada!»

14 Huune nayum yonkintejum ɗum, toontii, wi'i: «Aami!» Dottiiɓe ɓen bo jiccii, sujidi.

6

Maaneeji jeeɗiɗi

Takkitingo maane arandeere

1 Wakkati daaranmi, ji'umi Jawgiyel takkiti maaneeji jeeɗiɗi ɗin woore mum. Den nanumi huune nayum yonkintejum ɗum, gootum mum e bata e daane towne hande riggaaŋo, e wi'a: «War!» 2 No daarumi, go ji'umi puccu danewol. Baɗɗiiɗo ŋol e jogii biroogal, o hokkaa meetalol, o yawti hande jaalotooɗo gam o jaaloo bo.

Takkitingo maane ɗiɗawre

3 Jawgiyel takkiti maane ɗiɗawre, den nanumi huune yonkintejum ɗiɗaɓum e wi'a: «War!» 4 Den puccu gonŋol boɗewol wurtii. Baɗɗiiɗo ŋol hokkaa kaafahi mawki. O hokkaa bo baawɗe sottingo jam e duuniyaaru, gam himɓe warontira.

Takkitingo maane tatawre

5 No Jawgiyel takkiti maane tatawre, den nanumi huune yonkintejum tataɓum e wi'a: «War!» Go ji'umi puccu ɓalewol. Baɗɗiiɗo ŋol e jogii etirgel kilo. 6 Den nanumi ko wa'i hande daane ƴiwi hakkune huune yonkintejum nayum. Daane nen e wi'a:

«Etorde alkamaari woore, e etorɗe gawri tati, soodee ceede joddi golle nyalaane woore. Amma taa saɗin nebbam e innabojam.»

Takkitingo maane nayawre

7 No Jawgiyel takkiti maane nayawre, den nanumi daane huune yonkintejum nayaɓum, e wi'a: «War!» 8 No daarumi, go ji'umi puccu haako haakowol. Baɗɗiiɗo ŋol e wi'ee Maayde, joonne maayɓe e tokki mo. Ɓe kokkaa baawɗe dow fecco duuniyaaru nayawre, gam ɓe bara himɓe e kaafahi, e rafo, e nyawuuji bonɗi, e bisaaji ladde.

Takkitingo maane jowawre

9 No Jawgiyel takkiti maane jowawre, den ji'umi ley hiisirde, yonkiiji waraaɓe gam haala Alla, e gam seedaaku ŋu ɓe ceedanii mo. 10 Ɓee bata e daaɗe towɗe, ɓee bi'a: «Joomiraawo, ceniiɗo, gooŋaajo, faa dey keɗiɗaa ko kiitoɗaa himɓe wonɓe der duuniyaaru, ƴamaa ɓe ƴiiƴam amen?» 11 Moy maɓɓe fu hokkaa toggoore raneere. Ɓe bi'aa, ɓe ciwtoo taw seɗɗa faa to limgal banniraaɓe maɓɓe, gollodiiɓe e maɓɓe, wareteeɓe hande maɓɓe hebbii.

Takkitingo maane jeego'awre

12 Den ji'umi Jawgiyel takkiti maane jeego'awre. Den leydi dimmii dimmaaɗe mawɗe, naaŋe ɓawli hande guda ɓaleya, lewru bo wojji hande ƴiiƴam. 13 Koode kammu yani e leydi hande no ɓiɓɓe ibbe kecce saamirta to hennu mawkol wifii. 14 Kammu majjiti, hande no daago taggirtee, baalle, e dunɗe fu eggi e nokkuuje mum. 15 Den laamiiɓe duuniyaaru, e himɓe tedduɓe, e hooreeɓe soogeeji, e jom jawdiiɓe, e wooduɓe baawɗe, e maccuɓe, e rimɓe fu suuɗii der lowi kaaƴe, e hakkune baalle. 16 Ɓe darii ɓee bi'a baalle e kaaƴe: «Janee dow amen! Cuuɗee men e yeeso jooɗiiɗo dow kittaal laamu e mone Jawgiyel! 17 Gam nyalaane mawne ne mone maɓɓe yottake, moy daɗata?»

7

Himɓe 144 000 waɗanaaɓe maane Alla

1 Ɓaawo majjum, ji'umi malaykaaɓe nayo e darii to gooraaje duuniyaaru naay. Ɓee kaɗa keni duuniyaaru naay wifugo dow leydi, e dow maayo, e dow leɗɗe. 2 Ji'umi kade malaykaajo goɗɗo ƴiwoy diga lettugal, e jogii maanorɗum Alla yonkinteejo. O baddi malaykaaɓe nayo e daane towne, hokkaaɓe baawɗe waɗango leydi, e maayo ko halli. 3 O wi'i ɓe: «To on gaɗanee taw leydi, e maayo, e leɗɗe ko halli, faa to en gaɗanii maccuɓe Alla meeɗen maane dow tiiɗe.» 4 Den nanumi limgal waɗanaaɓe maane dow tiiɗe mum: Ɓe gaɗii himɓe ujune hemure e lasoy ɗiɗo e nayo (144 000) ƴiwuɓe diga lenyi Isira'iilaaɓe fu.

5 Ƴiwuɓe e lenyol Yahuuda, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Ruben, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Gada, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

6 Ƴiwuɓe e lenyol Aser, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Neftali, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Manaasa, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

7 Ƴiwuɓe e lenyol Simeyon, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Leewi, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Isakar, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

8 Ƴiwuɓe e lenyol Jabulon, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Yusufu, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Ƴiwuɓe e lenyol Benyamin bo, ujune sappo e ɗiɗo (12 000).

Cuuɗi baaba ɗii fu waɗanaama maane.

Jama'aare ɗuunne diga lenyi fu

9 Ɓaawo mum daarumi, go ji'umi jama'aare ɗuunne, ne limataako. Ɓe ƴiwii diga e leyɗe fu, e lenyi fu, e himɓe fu, e ɗelle fu. Ɓee darii yeeso kittaal laamu, e yeeso Jawgiyel. Ɓee ɓornii toggooje daneeje, ɓee jogii licce papaaje e juuɗe maɓɓe. 10 Ɓee bata e daaɗe towɗe ɓee bi'a: «Kisidam men ƴiwii diga e Alla meeɗen, jooɗiiɗo dow kittaal laamu, kanko e Jawgiyel.» 11 Malaykaaɓe fu e fiiltitii kittaal laamu, e dottiiɓe, e huune yonkintejum nayum. Ɓe jiccii yeeso kittaal laamu, ɓe cujidani Alla. 12 Ɓee bi'a:

«Aami! Maantoore, e tedduŋal,

e faamu, e jettooje, e manŋu, e baawɗe,

e semme woodani Alla meeɗen faa abada!»

13 Den gooto der dottiiɓe ƴamimmi wi'i: «Ɓeey nun himɓe ɓorniiɓe toggooje daneeje? Toy ɓe ƴiwi?» 14 Toonti moo mi: «Joomiraawo am, an nun anni.» Go o wi'immi: «Kamɓe woni ƴiwoyɓe diga toora mawka. Ɓe loonnii toggooje maɓɓe, ɓe dawnini ɗe e ƴiiƴam Jawgiyel*. 15 Gam majjum ɓe gonii yeeso kittaal laamu Alla. Ɓee cujidana mo jemma e nyalooma der suudu Alla makko ceniinu. Jooɗiiɗo dow kittaal laamu reenan ɓe. 16 Ɓe dafataake, ɓe ɗonɗataake, naaŋe fiyataa ɓe, guli bo waɗataa ɓe. 17 Gam Jawgiyel gonuŋel caka kittaal laamu duran ɓe. Ŋel yaaran ɓe to ciiɓiije diyam kokkoojam yonki. Alla moytan gonɗi gite maɓɓe fu.»

8

Takkitingo maane jeeɗiɗawre

1 No Jawgiyel takkiti maane jeeɗiɗawre, jam waɗi dow kammu faa jaka feccere janni. 2 Den ji'umi malaykaaɓe jeeɗiɗo dariiɓe yeeso Alla, ɓe kokkaa galalɗi jeeɗiɗi puureteeɗi. 3 Malaykaajo goɗɗo wari darii ley hiisirde. Oo jogii heeɗo urirgo, ŋo kanŋeeri. O hokkaa wardi ɗuuɗɗo, o ura, kanjum e du'aaje himɓe Alla, o yottina ɗum dow hiisirde ne kanŋeeri, gonune yeeso kittaal laamu. 4 Curki wardi on eencidi e du'aaje himɓe Alla diga e junŋo malaykaajo dariiɗo yeeso Alla. 5 Malaykaajo on etti heeɗo urirgo, hebbini ŋo yiite hiisirde, faɗɗi ŋo e leydi. Den riggaaŋo e rimmo waɗi, maaƴƴe maaƴƴi, leydi dimmii.

Galalɗi jeeɗiɗi puureteeɗi

Walaldu aranol

6 Ɓaawo majjum, malaykaaɓe jeeɗiɗo jogiiɓe galalɗi jeeɗiɗi puureteeɗi, siryii fuurugo ɗi.

7 Malaykaajo arano fuuri walaldu mum, den malamalluuje, e yiite jillontirŋe e ƴiiƴam faɗɗaa e leydi. Feccere leydi tatawre wulaa, den feccere leɗɗe tatawre bo wulaa, non bo, fuɗo hecco fu wulaa.

Walaldu ɗiɗaɓol

8 Malaykaajo ɗiɗaɓo fuuri walaldu mum. Den huune nandune e waanne huɓɓoore yiite faɗɗaa der maayo. Feccere maayo tatawre waylitii ƴiiƴam. 9 Feccere tatawre der huune yonkintejum, gonuɗum der maayo waati. Feccere tatawre der laanaaje diyam bo halki.

Walaldu tataɓol

10 Malaykaajo tataɓo fuuri walaldu mum. Den hoodere mawne, huɓɓoore yiite hande doccal ƴiwoy diga dow kammu, yani dow feccere gooruuji tatawre, e ciiɓiije diyam. 11 Inne hoodere nen e wi'ee «Kaaɗuɗum.» Ne haaɗini feccere diyam tatawre, himɓe ɗuuɓɓe maayi gam haaɗugo diyam ɗam.

Walaldu nayaɓol

12 Malaykaajo nayaɓo fuuri walaldu mum. Den feccere naaŋe, e lewru, e koode tatawre fiyaa. No ɗum fiyaa, go feccere majjum tatawre niɓɓi, jemma e nyalooma bo majjini feccere jayŋol mum tatawre.

13 Ɓaawo mum, ji'umi ciilal e fiira dow kammu. Den nanumi eŋal bata e daane towne, eŋal wi'a: «Kayto! Kayto! Bone woodani himɓe duuniyaaru to malaykaaɓe tato horiiɓe fuurii galalɗi mum!»

9

Walaldu joyaɓol

1 Malaykaajo joyaɓo fuuri walaldu mum. Den ji'umi hoodere ƴiwi dow kammu yani e leydi. Ne hokkaa maɓɓitirgel ɓunnu lugguŋol ŋol walaa kaddi. 2 No ne maɓɓiti ŋol, go curki tekkuki wurti e maggol. Curki kin e nandi hande curki ƴiwuki e suudu yiite, ki niɓɓini naaŋe e hennu. 3 Den baɓatti wurti e curki kin, sankitii e leydi, ɗi kokkaa baawɗe hande jahe. 4 Ɗi bi'aa to ɗi meemu fuɗo, e huune ko fuɗata dow leydi, e leɗɗe, amma himɓe ɓe maane Alla walaa dow tiiɗe mum. 5 Ɗi kokkaaka laawol ɗi bara himɓe, amma, ɗi toora ɓe faa lebbi joyi. Naawella majji e nandi hande naawalla yaare to fiɗii neɗɗo. 6 Wakkati mum, himɓe dartan maayde, amma ɓe keɓataa ne. Ɓe jiɗan maayde, amma ne doggan ɓe.

7 Baɓatti ɗin e nandi e pucci ciriyaniiɗi konu. Huune ko nandi e meetali gaɗiraaɗi kanŋeeri e woni dow ko'e majji. Geese majji e nandi e geese himɓe. 8 Gaasa majji e nandi e gaasa rewɓe, nyiiƴe majji e wa'i hande nyiiƴe jagge. 9 Gabaaje majji e wa'i hande taɓɓorɗum kure. Rimmo biyeeɗe majji e wa'i hande rimmo laanaaji ɗi pucci ɗuuɗɗi, ciriyaniiɗi konu fooɗata. 10 Ɗii goodi ɓokkorɗi e kure hande jahe. Der ɓokkorɗi majji, baawɗe toorugo himɓe faa lebbi joy woni. 11 Malaykaajo ɓunnu lugguŋol kaddi walaa, laatii laamiiɗo majji. Inne makko e Iburaninkeere woni, Abaddon, e Yunaninkeere bo, Apolliyon.

12 Bone arandeere yawtii. Daa, boneeji ɗiɗi e wara kade.

Walaldu jeego'aɓol

13 Malaykaajo jeego'aɓo fuuri walaldu mum. Den nanumi daane ƴiwii to galalɗi hiisirde naay ne kanŋeeri, gonune yeeso Alla. 14 Daane nen wi'i malaykaajo jeego'aɓo jogiiɗo walaldu puureteeŋol: «Fiirtu malaykaaɓe nayo haɓɓaaɓe to maayo manŋo, wi'eteeŋo Efaratis.» 15 Malaykaaɓe nayo ɓen firtaa. Ɓe ciriyake gam duuɓol, e lewru, e nyalaane, e wakkati, de ɓe barata feccere himɓe tatawre. 16 Mi nanii limgal soogeeji baɗɗiiɗi pucci: ɓe gaɗii himɓe miliyo keme ɗiɗo (200. 000.000). 17 Nani ɗo no ji'irmi pucci e waɗɗiiɓe ɗi der jiiki am. Waɗɗiiɓe pucci ɗin, e ɓornii taɓɓorɗum kure boɗejum hande yiite, e bula bulajum, e nareerijum hande bu'e naaŋe. Ko'e pucci ɗin e nandi hande ko'e jagge. Yiite, e curki, e bu'e naaŋe e wurtoo diga kunnuɗe majji. 18 Boneeji tati ɗin, waato yiite e curki, e ko nandi e bu'e naaŋe wurtii e kunnuɗe pucci, wari feccere himɓe tatawre. 19 Gam baawɗe, e semme pucci ɗin tawaaka maa to kunnuɗe e ɓokkorɗi majji. Ɓokkorɗi ɗin e nandi e bolle, ɗii goodii ko'e, kanje ɗi gaɗiranta himɓe ko halli.

20 Horiiɓe, ɓe boneeji ɗin waray, tuubay ko ɓe gaɗi, ɓe accay saafugo ginnaaji, e tooruuje gaɗiraaɗe kanŋeeri, e cardi, e janni boɗeeri, e kaaƴe, e leɗɗe. Tooruuje ɗen yi'ataa, ɗe nanataa, ɗe jahataa. 21 Ɓe tuubay ɓe acca warugo himɓe e saafugo ginnaaji, e jeenu, e guyka.

10

Malaykaajo e dewtel

1 Ɓaawo majjum, ji'umi malaykaajo semmenteejo gom kade. Oo jippoo diga dow kammu. Oo ɓornii duulere, cincinga e fiiltitii hoore makko. Yeeso makko e jalba hande naaŋe, asaale makko e wa'i hande moosi yiite. 2 Oo jogii dewtel maɓɓitiiŋel. O darini koyŋal makko nyaamowal dow maayo, nanowal bo dow leydi. 3 O bati e daane towne hande no jaggere halɓirta. No o bati e daane towne, den palmaali jeeɗiɗi nanaa. 4 No palmaali jeeɗiɗi ɗin batidi, ko ciriyiimi mi winna. Amma nanumi daane gom ƴiwi diga dow kammu, wi'immi: «Suuɗu ko palmaali jeeɗiɗi ɗin wi'i, taa winnu ka!»

5 Den malaykaajo mo ji'unoomi e darii dow maayo e dow leydi on, ɓanti junŋo mum nyaamo faa dow. 6 O hunorii inne Alla, tabitiiɗo faa abada, taguɗo kammu e ko woni der mum, taguɗo leydi e ko woni der mayri, taguɗo maayo e ko woni der maggo. O wi'i: «Ɗum ɓooyataa kade! 7 Amma nyaanne malaykaajo jeeɗiɗaɓo fuurata walaldu mum, Alla hebbinan asiiri mum. Ɗum laatoto hande no o batirnoo annabiiɓe gollantooɓe mo habaru belɗo.»

8 Den daane ne nanunoomi, ƴiwoyne diga dow kammu, wi'immi kade: «Yahu ettu dewtel maɓɓitiiŋel, gonuŋel der junŋo malaykaajo dariiɗo dow maayo e dow leydi.»

9 Jahumi to malaykaajo on, bi'u moo mi, o hokkammi dewtel ŋel. O wi'immi: «Ettu ŋel, moɗaa! Ŋel welan der hunnuko maa hande juuri, amma ŋel haaɗan der reedu maa.»

10 Jaɓumi dewtel ŋel e junŋo malaykaajo, ƴakkumi ŋel. Ŋel weli der hunnuko am hande juuri, amma no moɗumi ŋel, ŋel haaɗi der reedu am!

11 Ɓaawo majjum, bi'aami: «Sey bataa kade ko Alla hollitin maa dow himɓe ɗuuɓɓe, e lenyi ɗuuɗɗi, e ɗelle ɗuuɗɗe, e laamiiɓe ɗuuɓɓe.»

11

Seedeeɓe ɗiɗo

1 Den kokkaami ƴommal nanduŋal e sawru poonnirkol. O wi'immi: «Umma, foonnu suudu Alla e hiisirde. Limu sujidooɓe wonuɓe der maggol. 2 Amma accu fageere suudu Alla yaasiire, taa foonnu ne, gam ɓe lenyi janani nun hokkaa ne. Ɓe jaaɓan wanŋarde seniine faa lebbi lasoy ɗiɗi e ɗiɗi. 3 Mi hokkan seedeeɓe am ɗiɗo baawɗe waɗugo annabaaku faa balɗe ujuneere e keme ɗiɗi e lasoy tati, (1260) ɓee ɓornorii saakiiji.»

4 Seedeeɓe ɗiɗo ɓen woni leɗɗe jaytuuje ɗiɗi, e fitillaaji ɗiɗi, dariiɗi yeeso Joomiraawo duuniyaaru. 5 Jiɗɗo waɗugo ko halli fu, yiite wurtoto diga kunnuɗe maɓɓe, halka wayɓe maɓɓe. Nun nun haani jiɗɗo waɗango ɓe ko halli fu, wariree. 6 Ɓee goodi baawɗe maɓɓugo kammu gam to diyam toɓu der balɗe ɗe ɓe baajotoo haala Alla. Ɓee goodi bo baawɗe waylitingo diyeele laatoo ƴiiƴam. Ɓe baawan bo ko jippini boneeji feere feere de ɓe jiɗi fu, e duuniyaaru ɗo.

7 To ɓe gaynii seedaaku maɓɓe, tewuwa gom wurtoto diga gayka lugguka, haɓa e maɓɓe, jaaloo ɓe, wara ɓe. 8 Ɓalli maɓɓe wonoto der fageere wanŋarde mawne. Ton nun Joomiraawo maɓɓe tigganoo dow leggal palaaŋal. Wanŋarde nen nanditiniraamaa Sodoma e Misira. 9 Himɓe ƴiwoyɓe diga duuniyaaru fu, e lenyi fu, e ɗelle fu, e leyɗe fu, yi'an ɓalli maɓɓe, jaka balɗe tati e feccere. Ɓe nootataako ɓalli maɓɓe uwee. 10 Wonuɓe der duuniyaaru seyoto gam maayde maɓɓe. Ɓe gaɗan juulɗe, ɓe kokkontira dokke gam annabiiɓe ɗiɗo ɓen tooriino ɓe puy. 11 Amma ɓaawo balɗe tati e feccere ɗen, foofaaŋo yonki ƴiwuŋo to Alla, naati e maɓɓe. Ɓe pinti, ɓe ummii ɓe darii, go yi'uɓe ɓe fu, kulol manŋol nanŋi ɗum. 12 Den daane towne ƴiwi dow kammu, e wi'a annabiiɓe ɗiɗo ɓen: «Eencee ɗo!» Ɓe eenci dow kammu, der duule, wayɓe maɓɓe e daara ɓe. 13 Wakkati mum, leydi dimmii e semme, go feccere wanŋarde sappo'awre mum halki. Dimmaaɗe leydi ɗen wari himɓe ujune jeeɗiɗo (7000). Den horiiɓe huli, hokki Alla mo dow kammu tedduŋal.

14 Bone ɗiɗawre yawti, amma ɓooyataa ko bone tatawre wara.

Walaldu jeeɗiɗaɓol

15 Malaykaajo jeeɗiɗaɓo fuuri walaldu mum. Den daaɗe towɗe nanaa dow kammu, e wi'a: «Baawɗe laamanaago duuniyaaru fu laatanike Joomiraawo meeɗen e Almasiihu mum. O laamoto faa abada!»

16 Dottiiɓe laso e nayo jooɗiiɓe dow kittaaje yeeso Alla jiccii, sujidani Alla, 17 ɓee bi'a:

«Joomiraawo Alla, mo baawɗe,

An gonuɗo naane, e jooni, men jettii maa,

gam a gollirii baawɗe maa mawɗe,

a tabbitinii laamu maa.

18 Mone waɗii heeferɓe,

amma mone maa wari.

Wakkati kiitotoɗaa maayɓe waɗii,

wakkati de barjotoɗaa annabiiɓe maa,

gollanooɓe maa, waɗii,

wakkati de barjotoɗaa himɓe maa,

hulɓe inne maa waɗii,

mawɓe e petton fu,

wakkati bo waɗii de kalkataa halkooɓe leydi.»

19 Suudu Alla maɓɓitaa dow kammu, pakoroowal alkawal yi'aa der mayru. Den maaƴƴe maaƴƴi, rimmo waɗi, palmaali falmi, leydi dimmii, malamalluuje mawɗe toɓi.

12

Debbo e kuuŋa gom

1 Maane mawne gom hollitii dow kammu. Debbo gom e ɓornii naaŋe, lewru e woni ley koyɗe makko, oo mellii meetalol ŋol koode sappo e ɗiɗi dow hoore makko. 2 Oo woodi reedu, go oo halɓa sabbu toora, e naawalla ŋatawre.

3 Maane gom kade hollitii dow kammu, go kuuŋa gom boɗeya, manŋa, hollitii. Ŋaa woodi ko'e jeeɗiɗi e galalɗi sappo, hoore fu e woodi meetalol laamu. 4 Ɓokkordu magga e fooɗa feccere koode kammu tatawre, e faɗɗa ɗe e leydi. Ŋa darii yeeso debbo paaniiɗo rimugo on, gam ŋa moɗa ɓiyiiko to o rimii. 5 Den o rimi ɓiɗɗo gorko. Kanko woni duroowo ɓe lenyi janani fu e sawru janni. Den suka on yawtinaa faa to Alla, e kittaal laamu mum. 6 Debbo on doggi yahi der ladde, nokkuure to Alla moƴƴinannoo mo. Ton o nyaannetee faa balɗe ujuneere e keme ɗiɗi e lasoy tati (1260).

7 Go konu ummii dow kammu. Malaykaajo bi'eteeɗo Mika'iilu, e malaykaaɓe mum, haɓidi e kuuŋa ŋan, kanŋa bo, ŋa haɓidi ɓe, e malaykaaɓe magga. 8 Amma kuuŋa ŋan waaway jaalaago, kanŋa e malaykaaɓe magga fu, ɓe dulli jayri maɓɓe dow kammu. 9 Kuuŋa manŋa ŋan wurtinaama yaasi. Kanŋa woni boddi nayeeri, bi'eteeni Ibiliisa e Seyɗan, jarbotooɗo duuniyaaru fu. O faɗɗaama e leydi, e malaykaaɓe makko fu.

10 Den nanumi daane towne diga dow kammu, e wi'a: «Jooni, kisidam, e semme, e Laamaare Alla meeɗen, e baawɗe Almasiihu makko warii. Gam gaccotooɗo banniraaɓe meeɗen, to Alla jemma e nyalooma fu riiwaama diga dow kammu. 11 Amma, ɓe jaalake mo gam daliila ƴiiƴam Jawgiyel e gam haala seedaaku maɓɓe. Ɓe jiɗay yonki maɓɓe faa ɓe kula maayugo. 12 Gam majjum, kammu e jooɗiiɓe der mum, belbeltee! Amma leydi e maayo, bone woodani on! Gam Seyɗan jippanake on e mone mawne, gam oo anni wakkati seɗɗa horanii mo.»

13 No kuuŋa ŋan yi'i faɗɗaama e leydi, ŋa yanti toorugo debbo dimuɗo ɓiɗɗo gorko on. 14 Den debbo on hokkaa biyeeɗe dulowwa manŋa, gam o fiira, o yaha der ladde, to nokkuure ne o moƴƴinanaa, gam o woɗɗodoo e boddi nin. Ton nun o nyaannetee faa jaka duuɓi tati e feccere. 15 Go boddi nin tuuti diyam, eɗam ila ɓaawo debbo on hande maayo, gam ɗam ilina mo. 16 Amma, leydi faabii debbo on, ni omtii, ni yari diyam ɗam kuuŋa ŋan tuuti. 17 Kuuŋa ŋan monnii debbo on sanne, yahi haɓoygo horiiɓe der lenyol makko, waato ɗowtaniiɓe ka Alla bati ko e seedanoo Yeesu. 18 Den kuuŋa ŋan darii dow jaaneeri fonŋo maayo.

13

Bisaaji ɗiɗi burtiiɗi e maayo

1 Ɓaawo majjum, ji'umi bisaa gom e wurtoo der maayo, ŋaa woodi galalɗi sappo, e ko'e jeeɗiɗi. Hoore fu e woodi meetalol laamu. Inɗe jennooje Alla e winnaa dow ko'e ɗee fu. 2 Bisaa ŋa ji'umi e nandi e muusuuru. Koyɗe magga e wa'i hande koyɗe dawaaŋel. Hunnuko magga e wa'i hande hunnuko jaggere. Kuuŋa ŋan hokki bisaa ŋan baawɗe mum, e kittaal mum, e baawɗe mawɗe. 3 Ko'e bisaa ŋan woore mum, e nandi hande ko nawnano faa waati. Amma jooni nawnande magga hoynii. Go himɓe duuniyaaru fu haayɗinii, e tokki ŋa. 4 Ɓe cujidani kuuŋa ŋan, gam ŋa hokkii bisaa baawɗe magga. Den, ɓe cujidani bo bisaa, ɓe bi'i: «Moy nandi e bisaa? Moy waawi ko haɓidi e magga?»

5 Bisaa ŋan hokkaa hunnuko bata haalaaji mawnitaare, bata kalluka dow Alla. Ŋa hokkaa bo laawol gollirgo baawɗe magga faa lebbi lasoy ɗiɗi e ɗiɗi. 6 Ŋa fuɗɗi batugo kalluka dow Alla, e inne mum, e nokkuure to o woni, non bo, e woniiɓe dow kammu. 7 Ŋa hokkaa baawɗe haɓugo e himɓe Alla, ŋa jaaloo ɓe. Ŋa hokkaa baawɗe laamanaago lenyi fu, e himɓe fu, e ɗenɗe fu, e leydiije fu. 8 Himɓe wonuɓe e duuniyaaru, ɓe inɗe mum winnaaka der dewtere yonki diga fuɗɗoode duuniyaaru, sujidanan bisaa ŋan. Jawgiyel kiisanooŋel nun woodi dewtere nen.

9 Gooduɗo noppi fu, nana! 10 Mo ɗum resani nanŋee maccunnaaku, nanŋee. Mo ɗum resani waree e kaafahi, waree e kaafahi. Gam majjum sey himɓe Alla tinno, jogoo goonɗinki.

Bisaa ƴiwuŋa e leydi

11 Ɓaawo majjum, ji'umi bisaa kuuŋa e wurtoo diga e leydi. Ŋaa woodi galalɗi ɗiɗi nanduɗi e galalɗi Jawgiyel, amma ŋaa bata hande kuuŋa ŋan. 12 Ŋa gollirii baawɗe bisaa arana yeeso magga. Ŋa dooli duuniyaaru e jooɗiiɓe e mayru sujidana bisaa arana nawnanooŋa yiɗi waatugo ko nyawtaa. 13 Bisaa ɗiɗaɓa waɗi kaayeefiiji mawɗi. Ŋa jippini yiite diga dow kammu e leydi, himɓe fu e daara. 14 Ŋa ƴoyri himɓe duuniyaaru e kaayeefiiji. Ŋa hokkaama baawɗe waɗugo kaayeefiiji ɗin yeeso bisaa arana. Ŋa bati himɓe duuniyaaru waɗa tooruure nandune e bisaa nawnaaŋa e kaafahi ko daɗi. 15 Ŋa hokkaa baawɗe wattango tooruure nen yonki, faa ne bata gecca, ŋa waɗa mo sujidanay ne fu waree. 16 Bisaa ŋan dooli himɓe fu, tedduɓe e faanɗuɓe, jom jawdiiɓe e talakaaɓe, rimɓe e maccuɓe, ɓe gaɗanee maane to junŋo nyaamo, ɗum bo to tiiɗe maɓɓe. 17 Goɗɗo heɓataa sooda ɗum bo sippa to woodaa maane nen, maane nen bo, inne bisaa e lamba mum nun.

18 Sey neɗɗo heɓa faamu. Gooduɗo hakkillo, liiso lamba bisaa ŋan, gam lamba magga laati nun lamba neɗɗo. Lamba kan woni, keme jeego'o e lasoy tati e jeego'o (666).

14

Jawgiyel e jimol sooditaaɓe

1 Den daarumi kade, go ji'umi Jawgiyel e darii dow waanne Siyoona. Himɓe ujune hemure e lasoy ɗiɗo e nayo (144 000), e wondi e maggel. Inne maggel, e inne Baaba maggel e winnaa dow tiiɗe maɓɓe. 2 Nanumi daane ƴiwoy diga dow kammu kade. Daane nen e wa'i hande rimmo diyam ɗuuɗɗam, e hande riggaaŋo manŋo. Daane ne nanumi e wa'i hande moolooji nun fiyetee. 3 Himɓe ɓen e yima jimol kesol yeeso kittaal laamu, e yeeso tagaaɗum nayum yonkintejum, e yeeso dottiiɓe. Goɗɗo waaway ko ekkitii jimol ŋol to hinaa himɓe ujune hemure e lasoy ɗiɗo e nayo (144 000), sooditaaɓe diga duuniyaaru.

4 Himɓe ɓen tuuninay ko'e mum e rewɓe, gam ɓe jogake ko'e maɓɓe ɓee laaɓi. Ɓee tokki Jawgiyel to ŋel yahata fu. Kamɓe woni sooditaaɓe diga caka himɓe, gam ɓe laatoo arteteeɓe sakkee Alla e Jawgiyel. 5 Fewre meeɗay wurtaago e kunnuɗe maɓɓe, ɓe galaa gacce.

Malaykaaɓe tato

6 Ɓaawo majjum, ji'umi malaykaajo goɗɗo e fiira hakkune dow e ley. Oo woodi habaru belɗo, tabitiiɗo, gam o waajoo himɓe duuniyaaru fu, e leyɗeele fu, e lenyi fu, e ɗelle fu, e jama'aaje fu. 7 Oo bata e daane towne, oo wi'a: «Kulee Alla, teddinee mo, gam wakkati o hiitotoo warii. Cujidanee taguɗo kammu e leydi, e maayo, e ciiɓiije diyam!»

8 Malaykaajo ɗiɗaɓo tokkini arano, e wi'a: «Babiila wanŋarde mawne yanii! Ne yanii! Ne yarnii leyɗeele fu jaram mayre, ɗam baadi mayre kalluni.»

9 Malaykaajo goɗɗo, tataɓo tokkini ɓe, e bata e daane towne, e wi'a: «To goɗɗo sujidanii bisaa, e foto magga, go heɓi maane magga e tiine, naa bo e junŋo mum, 10 joomum yaran innabojam mone Alla. Jaram ɗam jillontiraaka, baanjaaɗam der jarirgel mone makko. Joomum tooroto der yiite e kibiriita yeeso malaykaaɓe seniiɓe, e yeeso Jawgiyel. 11 Curki yiite tooranŋe ɓe, e eenca dow faa abada. Sujidanɓe bisaa, e foto mum, ko heɓi maane inne magga, ɓe keɓataa siwtaare jemma e nyalooma fu.»

12 Gam majjum sey himɓe Alla, ɗowtaniiɓe ka o bati, go e goonɗini Yeesu heɓa munyal.

13 Den, nanumi daane diga dow kammu, e wi'a: «Winnu kaa ɗo: “Diga jooni, barke woodani maayuɓe go e hawti e Joomiraawo.” Ruuhu e wi'a: “Gooŋa nun! Ɓe ciwtoto e golle maɓɓe, gam golle maɓɓe tokkan ɓe.”»

Wakkati dugge duuniyaaru

14 Daarumi, den ji'umi duulere raneere. Goɗɗo nanduɗo e Ɓii neɗɗo e jooɗii dow mayre. Meetalol kanŋeeri e woni dow hoore makko. Oo jogii waarudu belŋol e junŋo makko. 15 Malaykaajo goɗɗo wurtoy diga suudu Alla, e bata e daane towne, e wi'a jooɗiiɗo e duulere on: «Faɗɗu waarudu maa, duggaa, gam wakkati dugge yottake, ko woni e leydi fotii ruggeego!» 16 Jooɗiiɗo e duulere faɗɗi waarudu mum e leydi, den ko woni e mayri fu ruggaa.

17 Malaykaajo goɗɗo wurtoy diga suudu Alla gonunu dow kammu, kanko bo, oo jogii waarudu belŋol.

18 Malaykaajo goɗɗo, dawranoowo yiite wurtoy diga e hiisirde. Oo bata e daane towne, oo wi'a malaykaajo jogiiɗo waarudu welunu on: «Faɗɗu waarudu maa welunu, duggaa ɓiɓɓe innabooje gonuɗe der duuniyaaru, gam ɗe ɓennii.» 19 Malaykaajo faɗɗi waarudu mum der duuniyaaru. O ruggi ɓiɓɓe innabooje tawaaɗe der leydi, o waanji ɗe der ɓiɗɗirde mawne, ne mone Alla. 20 Ɓiɓɓe innabooje ɓiɗɗaa der ɓiɗɗirde wonune yaasi wanŋarde. Ƴiiƴam ili diga ɓiɗɗirde nen. Ɗam hebbi faa yottii to lagame pucci. Ɗam ili faa jaka kiloo keme tati (300).

15

Malaykaaɓe jeeɗiɗo e boneeji cakitiiɗi

1 Ɓaawo mum, ji'umi maane gom dow kammu. Maane nen e mawni, nee hunnii bo. Den ji'umi malaykaaɓe jeeɗiɗo e jogii boneeji jeeɗiɗi. Kanji laatii boneeji cakitiiɗi ɗi mone Alla hebbirta.

2 Ji'umi ko nandi e maayo nanduŋo e daanorgal, jillontiriiŋo e yiite. Mi yi'ii jaaliiɓe bisaa e foto magga, e lamba inne magga, ɓee darii dow maayo ŋon, ɓee jogii moolooji Alla. 3 Ɓee jima jimol Muusa, jaggiiɗo Alla, e ŋol Jawgiyel, ɓee bi'a:

«Joomiraawo Alla mo baawɗe,

golle maa e mawni, e haayɗinii!

Laabi maa e foortii, e laatii gooŋaaji,

an laamaniiɗo leyɗeele!

4 Joomiraawo, moy woni mo hulataa ma?

moy woni teddintaa inne maa?

Gam an tan laatii Ceniiɗo.

Lenyi fu waran sujida yeeso maa,

gam ɓe ji'i no golle maa foonnitorii.»

Pehe jeeɗiɗi kebbuɗe boneeji jeeɗiɗi

5 Ɓaawo mum, ji'umi dow kammu, suudu Alla e maɓɓitii, bukaaru e woni der mayru. 6 Malaykaaɓe jeeɗiɗo jogiiɓe boneeji jeeɗiɗi wurtoy diga suudu Alla nun. Ɓee ɓornii gineeji laaɓuɗi, jalbooji. Ɓee kaɓɓi ɓelɓeli to gabaaje maɓɓe. 7 Gootum der tagaaɗum nayum yonkintejum ɗum, hokki malaykaaɓe jeeɗiɗo ɓen pehe kanŋeeri jeeɗiɗi. Pehe ɗen e hebbi mone Alla buurɗo faa abada. 8 Den suudu Alla hebbi curki sabbu tedduŋal Alla e baawɗe mum. Goɗɗo waaway ko naati der mayru, sey no boneeji jeeɗiɗi ɗi malaykaaɓe jeeɗiɗo waddi hebbi.

16

Jarirkon mone Alla

1 Den nanumi daane towne ƴiwoy diga suudu Alla, e wi'a malaykaaɓe jeeɗiɗo ɓen: «Jahee, deƴƴitee der duuniyaaru jarirkon mone Alla jeeɗiɗon!»

2 Malaykaajo arano yahi, reƴƴiti jarirgel mum dow leydi, ɓuuwe kalluɗe, naawuɗe nanŋi himɓe wooduɓe maane bisaa, e sujidanooɓe foto magga.

3 Malaykaajo ɗiɗaɓo reƴƴiti jarirgel mum dow maayo, ŋo waylitii ƴiiƴam hande ɗam maayɗo. Den ko woodi yonki der maayo fu, waati.

4 Malaykaajo tataɓo reƴƴiti jarirgel mum dow gooruuji, e ciiɓiije, ɗe baylitii ƴiiƴam. 5 Den nanumi malaykaajo dawranoowo diyeele e wi'a: «An Alla, laatiiɗo poonnitiiɗo, an wonunoo, an woni jooni, an laatii Ceniiɗo, a hiitorake e foonnitaare. 6 Gam ɓe deƴƴitii ƴiiƴam himɓe maaɗa e ɗam annabiiɓe, an bo, a hokkii ɓe ƴiiƴam ɓe jara! Ɓe keɓii ko haanani ɓe.» 7 Den nanumi daane ƴiwi diga hiisirde, e wi'a: «Gooŋa! Joomiraawo Alla mo baawɗe, sariyaaji maa e laatii gooŋaaji, ɗii laatii poonnitiiɗi!»

8 Malaykaajo nayaɓo reƴƴiti jarirgel mum dow naaŋe, den ŋe hokkaa baawɗe sunnyugo himɓe e yiite magge. 9 Guli cattuɗi waɗi himɓe. Ɓe jenni inne Alla gooduɗo baawɗe dow boneeji ɗin. Amma ɓe tuubay, ɓe teddina mo.

10 Malaykaajo joyaɓo reƴƴiti jarirgel mum dow kittaal laamu bisaa. Den laamu magga niɓɓi. Himɓe darii e ŋata ɗelle mum sabbu naawella. 11 Ɓe jenni Alla mo dow kammu, sabbu ɓuuwe e naawella maɓɓe. Amma, ɓe tuubay, ɓe acca golle maɓɓe kalluɗe.

12 Malaykaajo jeego'aɓo reƴƴiti jarirgel mum dow maayo manŋo wi'eteeŋo Efaratis, diyam maggo ɓeetti, accani laamiiɓe warooɓe diga lettugal laawol. 13 Den ji'umi ginnaaji tati, nanduɗi e paaɓi, e wurtoo e hunnuko kuuŋa gom, e diga hunnuko bisaa, e diga hunnuko annabiijo fewrekuujo. 14 Ginnaaji ɗin ƴiwii e Seyɗan. Ɗii gaɗa maaneeji, ɗii jaha to laamiiɓe duuniyaaru fu, ɗii kawrita ɓe gam ɓe kaɓa konu nyalaane darŋal, nyalaane Alla mo baawɗe. 15 [Joomiraawo wi'i: «Kettinee! Mii wara hande gujjo. Barke laatanii mo ɗaanaaki e reeni gineeji mum gam to o yahu funtu, himɓe yi'a centuɗum makko!]»

16 Ginnaaji ɗin hawriti laamiiɓe to nokkuure wi'eteene e Iburaninkeere, Harmagedon.

17 Malaykaajo jeeɗiɗaɓo reƴƴiti jarirgel mum dow hennu, daane towne gom nanaa diga kittaal laamu, der suudu Alla e wi'a: «Ɗum heennyii!» 18 Maaƴƴe maaƴƴi, rimmo e diggaale waɗi, leydi dimmii e semme. Iri dimmaaɗe leydi hande ɗee ɗon meeɗay ko waɗi diga ko himɓe tagaa der duuniyaaru, gam ɗe cattii puy! 19 Wanŋarde mawne seenniraa pecce tati. Banŋarɗe mawɗe ɗe leyɗeele goɗɗe yani. Den Alla siwtori wanŋarde mawne wi'eteene Babiila. O yarini ne jarirgel kebbuŋel innabojam ɗam mone makko mawne. 20 Dunɗe fu halki, baalle bo majjiti. 21 Malamalluuje mawɗe yani dow himɓe diga kammu. Malamalluuje ɗen teddugo woore mum fu waɗan kilo lasoy ɗiɗi. Himɓe yenni Alla sabbu bone malamalluuje ɗen, gam ɗum sattii puy.

17

No Babiila hiitortee

1 Ɓaawo majjum, gooto der malaykaaɓe jeeɗiɗo, jogiiɓe jarirkon jeeɗiɗon wari, wi'immi: «War mi hollee no kaaruwaajo mawɗo, jooɗiiɗo dow diyeele ɗuuɗɗe hiitortee. 2 Laamiiɓe duuniyaaru waɗidii jeenu e makko. Himɓe buusii e jaram kaaruwaaku makko.»

3 Den Ruuhu hebbimmi, go malaykaajo yaarimmi der haro. Ton ji'umi debbo gom e waɗɗii bisaa boɗeya, gooduŋa inɗe jennooje Alla. Bisaa ŋan e woodi ko'e jeeɗiɗi e galalɗi sappo. 4 Debbo on e ɓornii kolte boɗe boɗeeji, e wattii kanŋeeri e kaaƴe dime, e colle. Oo jogii jarirgel kanŋeeri e junŋo makko. Jarirgel ŋel e hebbi karmuɗum e nyidduɗum ɗum kaaruwaaku makko. 5 Inne ne maane mum suuɗii e winnii e tiine makko: «Babiila wanŋarde mawne, inna kaaruwaaɓe e waɗooɓe ko nyiddi fu der duuniyaaru.» 6 Den ji'umi debbo on e buusi sabbu no o yariri ƴiiƴam himɓe Alla, e ƴiiƴam waraaɓe gam ɓe ceedii haala Yeesu.

No ji'umoo mi, kayɗiniimi sanne. 7 Amma malaykaajo on wi'immi: «Gam ume ɗum haaynii maa? Mi faaminte maanaa cuuɗiika dow debbo on e bisaa ŋa o waɗɗii, gooduŋa ko'e jeeɗiɗi e galalɗi sappo. 8 Bisaa ŋa ji'uɗaa, ŋa na'onno, amma jooni, ŋa walaa. Ŋa wurtoyto diga e gayka lugguka, ŋa yaha halkoygo. Inɗe himɓe duuniyaaru woɓɓe winnaaka e dewtere yonki diga fuɗɗoode duuniyaaru. Ɓe kaayɗinto to ɓe ji'ii ŋa, gam ŋa na'onno, go ŋa walaa kade, amma ŋa wittitoyto.

9 Haani neɗɗo heɓa annal e faamu. Ko'e jeeɗiɗi ɗen laati nun baalle jeeɗiɗi ɗe debbo jooɗii dow mum. Kanje woni laamiiɓe jeeɗiɗo: 10 joyo yanii, jeego'aɓo nun laamii jooni, jeeɗiɗaɓo waray taw. Amma to o warii wakkati seɗɗa o laamotoo. 11 Bisaa gonunooŋa go ŋa walaa, laatii laamiiɗo jeetataɓo. Ŋaa laatii bo gooto der jeeɗiɗo, go ŋaa yaha halkoygo.

12 Galalɗi sappo ɗi ji'uɗaa, laatii laamiiɓe sappo ɓe keɓay laamaare taw. Amma ɓe keɓan baawɗe laamaago e bisaa yanne woore tan. 13 Ɓe fu, huune gootum ɓe tiitii, ɓe kokka bisaa semme maɓɓe, e baawɗe maɓɓe. 14 Ɓe kaɓan e Jawgiyel, amma ŋel jaaloto ɓe, gam kanŋel laatii Joomiraawo joomiraaɓe, e Laamiiɗo laamiiɓe. Wonduɓe e maggel, laatiiɓe noddaaɓe, e suɓaaɓe, e hoolaaɓe, jaalodinto e maggel.»

15 Malaykaajo on wi'immi kade: «Diyeele ɗe ji'uɗaa kaaruwaajo on e jooɗii dow mum, woni himɓe, e jama'aaje, e leyɗeele, e ɗelle. 16 Galalɗi sappo ɗi ji'uɗa, kanji e bisaa, wanyan kaaruwaajo on, ɓorta mo, acca mo funtu. Ɓe ƴakkan tew makko, ɓe paɗɗa mo e yiite. 17 Gam Alla wattii der ɓerɗe maɓɓe ɓe gaɗa ko o resi. Ɓe gaɗa hunnuko wooto, ɓe kokka bisaa laamu maɓɓe, faa de ko Alla bati fu hebbi.

18 Debbo mo ji'uɗaa, kanko laatii wanŋarde mawne, laamaniine laamiiɓe duuniyaaru.»

18

Kalkol Babiila

1 Ɓaawo majjum, ji'umi malaykaajo gom kade e jippoo diga dow kammu. Oo woodi baawɗe mawɗe, tedduŋal makko yayni e duuniyaaru fu. 2 O batii e daane towne, o wi'i: «Ne yanii! Babiila wanŋarde mawne yanii! Ne laatike wonorde ginnaaji, e suuɗorde ruuhuuji coɓuɗi, e suuɗorde pooli coɓuɗi, e elliniiɗi fu! 3 Gam leyɗeele fu buusii e jaram kaaruwaaku mayre. Laamiiɓe duuniyaaru jeenii e mayre, tenkuuɓe duuniyaaru heɓii jawdi diga goonnan mayre mawɗam.»

4 Den nanumi daane wonne diga kammu, e wi'a: «Burtee e mayre, onon himɓe am! Gam to on kawtee e hakkeeji mayre, gam to boneeji mayre heɓu on. 5 Gam hakkeeji mayre yowontirii faa yottii dow kammu, Alla bo siwtorii gaɗu mayre kalluŋu. 6 Gaɗanee ne hande no ne waɗani on. Joɓitee ne ko ne waɗani on de ɗiɗi. Jarirgel ŋel ne laawirani on jaram, laawiranee ne e maggel, semme majjam ɓura de ɗiɗi!

7 Ɗuuɗinanee ne toora e bojji jaka no ne teddiniri hoore mayre, e no ne wuuriri der goonnan. Gam nee wi'a der ɓerne mayre: ‟Min laamiiɗo debbo nun, mi gowniijo bane, mi annataa bojji maayde abada!” 8 Gam majjum, der nyalaane woore boneeji ɗii ɗo waranan ne: maayde, e bojji, e rafo, ne jaɓan du yiite, gam Alla Joomiraawo kiitotooɗo ne, laati nun mo baawɗe.»

Bojji dow Babiila

9 Laamiiɓe duuniyaaru hawtuɓe e mayre der jeenu e goonnan mayre wullan, simoo to yi'i curki bulol yiite mayre. 10 Ɓe daroto woɗɗi, gam ɓe kulan kiita mayre heɓa ɓe. Ɓe bi'an: «Kayto! Kayto! Babiila, wanŋarde mawne, Babiila wanŋarde semmenteere, der yanne woore tan, kiitaɗaa!»

11 Tenkuuɓe duuniyaaru wullan, simoo gam mayre, gam goɗɗo soodataa kade gineeji maɓɓe. 12 Kanŋeeri, e cardi, e kaaƴe dime, e colle, e gude ɗigguɗe, e gude boɗeeje, e boɗeeje coy, e leɗɗe luuttooje, e huune feere feere gaɗiraaɗum nyiiƴe nyiibi, e huune gaɗiraaɗum leɗɗe caadiiɗe, e janni boɗeeri, e janni ɓaleeri, e hayre wi'eteeni marba, 13 e koɓitaaje leɗɗe bi'eteeɗe kanel, e li'anji, e wardi, e miira, e wardi buuɗeteeɗum, e innabojam, e nebbam, e conni, e alkamaari, e na'i, e baali, e pucci, e laanaaji pucci, e maccuɓe, e yonkiiji himɓe. 14 Tenkuuɓe wi'an wanŋarde nen: «Ko cuuninoɗaa heɓugo fu woɗɗike ma. Jawdi maa, e ko wooɗi fu majjii, a heɓitintaako ɗum abada.» 15 Tenkuuɓe heɓuɓe jawdi e mayre, daroto woɗɗi, gam kulol kiita mayre. Ɓe bullan, ɓe cimoo, 16 ɓee bi'a: «Kayto! Kayto! Wanŋarde mawne, nee ɗo jurortono gude ɗigguɗe e gude boɗeeje, e boɗeeje coy. Nee ɗo jurortono kanŋeeri e kaaƴe dime, e colle! 17 Jawdi nii fu halkii der yanne woore!»

Ɓoylooɓe laanaaje diyam mawɗe, e yahooɓe toy fu der majje, e gollotooɓe der majje, e suuɓotooɓe liƴƴi, darii woɗɗi. 18 No ɓe ji'i curki bulol mayre yiite, ɓe kalɓi, ɓe bi'i: «Wanŋarde gom walaa fotidinnoone e wanŋarde nee ɗo!» 19 Ɓe darii, ɓee baanja leydi dow ko'e maɓɓe, ɓee bulla, ɓee cimoo. Ɓerɗe maɓɓe e biisii, ɓee bi'a: «Kayto! Kayto! Wanŋarde mawne, ne goonnan mum hokki wooduɓe laanaaje diyam fu jawdi, der yanne woore tan, ne halkii!

20 Kammu, seya gam kalkol mayre! Onon himɓe Alla e lilaaɓe, e annabiiɓe, ceyee onon bo! Gam Alla hiitake ne ko ne waɗani on!»

21 Den malaykaajo semmenteejo gom etti hayre mawne nandune e namarde, faɗɗi ne der maayo, wi'i: «Ninnii nun Babiila, wanŋarde mawne faɗɗirtee e semme, ne yi'ataake kade faa abada! 22 Daane fiyooɓe moolooji, e yimooɓe, e fuurooɓe algaytaaji, e fuurooɓe galalɗi nanataake kade der maa abada! Waɗooɓe golle juuɗe feere feere yi'ataake kade der maa. Rimmo namarde nanataake kade der maa. 23 Jayŋol fitilla yaynataa der maa. Daane jommanjo gorko e jommanjo debbo nanataake kade der maa. Gam tenkuuɓe maa laatinoo mawɓe der leydi. A jammike leyɗeele ɗuuɗɗe e dobo dobooje maa.

24 Ƴiiƴam annabiiɓe e ƴiiƴam himɓe Alla, e ɗam waraaɓe der duuniyaaru tawaama der maa.»

19

Jimi jaalorgal dow kammu

1 Ɓaawo majjum, nanumi daane towne hande daane jama'aare ɗuunne dow kammu, e wi'a: «Aleluya*! Kisidam, e tedduŋal, e baawɗe laatanii Alla meeɗen. 2 Kiitaaji makko e laatii gooŋaaji, ɗii poonnitii! O hiitake kaaruwaajo mawɗo biisuɗo duuniyaaru e kaaruwaaku mum. Alla hiitake mo gam o reƴƴitii ƴiiƴam gollantooɓe ɗum.» 3 Ɓe bi'i de ɗiɗawre: «Aleluya! Curki bulol wanŋarde nen e eenca dow faa abada!» 4 Dottiiɓe laso e nayo, e tagaaɗum nayum yonkintejum ɗum, jiccii sujidani Alla jooɗiiɗo dow kittaal laamu, e wi'a: «Aami! Aleluya!»

Ɓangal Jawgiyel

5 Daane ƴiwi diga kittaal laamu, e wi'a: «Jettee Alla meeɗen, onon gollantooɓe mo fu, onon hulɓe mo, mawɓe e petton!» 6 Den nanumi hande daane jama'aare ɗuunne, e hande rimmo diyam ɗuuɗɗam, e kade hande riggaaŋo manŋo, e wi'a: «Aleluya! Alla Joomiraawo meeɗen, mo baawɗe, laamake. 7 En ceyee, belbelten, teddinen mo, gam ɓangal Jawgiyel yottake. Ɗaɓɓaaɗo maggel siriyake. 8 O hokkaama o ɓornoo kolte ɗigguɗe, jalbooje, laaɓuɗe.» Kolte ɗen laatii hande gaɗu himɓe Alla geetu.

9 Malaykaajo wi'immi: «Winnu: ‟Barke woodani noddinaaɓe nyaamɗe teegal Jawgiyel!”» O wi'immi kade: «Haala Alla gooŋaha ka o bati nun ɗon.»

10 Jicciimi ley koyɗe makko, gam mi sujidana mo, amma o wi'immi: «Taa waɗu ɗum! Min bo, mi gollantooɗo Alla nun hande maa, e hande banniraaɓe maa jogiiɓe seedaaku Yeesu. Sujidan Alla!» Gooŋa ka Yeesu holliti, kanka nun hokki annabiiɓe haala ka ɓe bati dow makko.

Almasiihu waran hiitoo bisaa

11 Ɓaawo majjum ji'umi kammu maɓɓitii. Den ji'umi puccu danewol. Baɗɗiiɗo ŋol, e wi'ee Kooliniiɗo, e Gooŋaajo. Gooŋa o hiitortoo, kanka o haɓirta bo konu. 12 Gite makko e wa'i hande ɗenŋal yiite. Oo mellii meetali laamu ɗuuɗɗi. Inne e winna dow makko, goɗɗo annaa ne, to hinaa kanko. 13 Oo ɓornii toggoore cownaane der ƴiiƴam, inne makko woni: «Haala Alla.» 14 Konunkeeɓe ɓe dow kammu e tokkini mo. Ɓee baɗɗii pucci daneeji, ɓee ɓornii kolte daneeje ɗigguɗe, laaɓuɗe. 15 Kaafahi belki e wurtoo diga e hunnuko makko. Kanki o jaalortoo himɓe. O laamoranto ɓe e sawru janni. O ɓiɗɗan innabooje der ɓiɗɗirde mone Alla mawne, laatiiɗo mo baawɗe. 16 Inne gom e winnaa dow toggoore makko, e dow asaaŋal makko: «Laamiiɗo laamiiɓe, e Joomiraawo joomiraaɓe.»

17 Den ji'umi malaykaajo gom e darii dow naaŋe. O batii e daane towne, o wi'i pooli piirooji dow hennu fu: «Garee kawritee gam juulɗe Alla waɗi. 18 On ƴakkan tew laamiiɓe, e hooreeɓe soogeeji, e ɓannu semmenteeɓe, e tew pucci, e waɗɗiiɓe ɗi, e ɓannu himɓe fu: rimɓe e maccuɓe, mawɓe e petton!»

19 Den ji'umi bisaa e laamiiɓe duuniyaaru, e konunkeeɓe mum. Ɓe kawritii gam ɓe kaɓida e baɗɗiiɗo puccu on, e konunkeeɓe mum. 20 Bisaa ŋan nanŋaa maɓɓaa, kanŋa e annabiijo pewoowo gaɗunooɗo haaynaareeji yeeso magga. E haaynaareeji ɗin o jammoriinoo wooduɓe maane bisaa, e sujidanooɓe foto magga. Ɓe fu ɗiɗo, ɓe paɗɗaa e yonki der maayo yiite kuɓɓoowe, e kibiriita. 21 Horiiɓe waraa e kaafahi burtotooki e hunnuko baɗɗiiɗo puccu on. Pooli wari ƴakki ɓalli maɓɓe, faa ɗi kaari.

20

Laamaare duuɓi ujuneere

1 Ɓaawo majjum, ji'umi malaykaajo gom e jippoo diga dow kammu. Oo jogii callalluwol manŋol, e maɓɓitirgel gayka lugguka. 2 O nanŋi kuuŋa, boddi nayeeri, bi'eteeni Ibiliisa e Seyɗan, o haɓɓi ŋa faa duuɓi ujuneere. 3 O watti ŋa der gayka lugguka, o maɓɓi, o feɗi. Den o takki takkanne dow makka, gam to o jammoo leyɗeele kade faa duuɓi ujuneere hebba. Ɓaawo majjum, o maɓɓitinte wakkati seɗɗa.

4 Den ji'umi kittaaje laamu e jooɗiiɓe dow majje. Ɓe kokkaama baawɗe hiitaago. Den ji'umi yonkiiji ɓe ko'e mum wudditaa gam ɓe ceedanike Yeesu, e gam ɓe baajike haala Alla. Ɓe cujidanaay bo bisaa, e foto mum. Ɓe keɓay maane dow tiiɗe, ɗum bo e juuɗe maɓɓe. Ɓe pintii, ɓe laamodii e Almasiihu duuɓi ujuneere. 5 Maayɓe horiiɓe fintay faa duuɓi ujuneere hebbi. Kanjum woni pintol aranol. 6 Barke e cenaaki woodani wonuɓe der pintol aranol! Maayde ɗiɗawre woodaa baawɗe dow maɓɓe. Ɓe laatanto Alla e Almasiihu Limaamiiɓe, ɓe laamodoo e makko duuɓi ujuneere.

Seyɗan jaalaama

7 To duuɓi ujuneere hebbii, Seyɗan yoofete, wurtoo e kasu mum. 8 O jammoto leyɗeele gonuɗe der gooraaje duuniyaaru naay, waato Gog, e Magog. O hawritan ɗe gam konu, ɗe ɗuuɗan hande jaaneeri maayo. 9 Ɓe cankitii der duuniyaaru fu, ɓe piiltitii himɓe Alla, e wanŋarde jiɗaane. Amma yiite jippii diga kammu, halki ɓe. 10 Seyɗan jammotooɗo ɓe, faɗɗaa der maayo yiite e kibiriita, to bisaa e annabiijo pewoowo woni. Ɗon nun ɓe toorotoo jemma e nyalooma, faa abada.

Nyalaane darŋal

11 Ɓaawo majjum, ji'umi kittaal laamu manŋal daneyal, e jooɗiiɗo dow maggal. Leydi e kammu doggi yeeso makko, yi'aaka kade. 12 Mi yi'ii maayɓe, mawɓe e petton e darii yeeso kittaal laamu. Dewte maɓɓitaa. Den dewtere wonne maɓɓitaa, kayre woni dewtere yonki. Maayɓe hiitaa hande no winniraa der dewte, moy fu jaka golle mum. 13 Maayo tuuti maayɓe mum. Maayde e joonne maayɓe bo tuuti maayɓe mum. Den moy maɓɓe fu, hiitaa deydey golle mum. 14 Maayde, e joonne maayɓe wattaa der maayo yiite. Maayo yiite ŋon woni maayde ɗiɗawre. 15 Neɗɗo mo inne mum winnaaka der dewtere yonki, faɗɗaama der maayo yiite.

21

Kammu kesu e leydi keyri

1 Ɓaawo majjum, ji'umi kammu kesu e leydi keyri, kammu aranu e leydi arandeeri majjitii, maayo bo walaa. 2 Ji'umi wanŋarde ceniine, waato Urusaliima kesol e jippoo diga dow kammu, diga to Alla. Ŋol siriyake hande debbo ciriyiiɗo fotta e gorum. 3 Mi nanii daane towne diga to kittaal laamu, e wi'a: «Jooɗorde Alla caka himɓe nani, o wonoto e maɓɓe, ɓe laatoo himɓe makko, Alla e hoore mum wondan e maɓɓe. 4 O moytan gonɗi gite maɓɓe fu. Maayde, e bojji, e toora wonataako kade, gam kujje arandeeje fu yawtii.»

5 Jooɗiiɗo dow kittaal laamu wi'i: «Mi waɗan huune fu laatoo kesum!» O wi'i: «Winnu haalaaji ɗii, gam ɗi laati nun gooŋaaji, kooliniiɗi.» 6 O wi'immi kade, «Huune fu hebbii! Min woni arano, min woni sakitiineejo, min woni fuɗɗoode, e heennyitirde. Ɗonɗaaɗo fu, mi hokkan ɗum diyam yonki, o yoɓataa. 7 Jaaliiɗo heɓan huune ɗum fu, mi laatoto Alla makko, o laatoo ɓiɗɗo am. 8 Amma hulhulɓe, e ɓe walaa goonɗinki, e soɓuɓe, e warooɓe himɓe, e jeenooɓe, e waɗooɓe dobo dobooje, e saafooɓe tooruuje, e fewooɓe fu, maayo yiite kuɓɓoowe e kibiriita nun woni geɗu maɓɓe. Kanjum woni maayde ɗiɗawre.»

Urusaliima kesol

9 Ɓaawo majjum, gooto der malaykaaɓe jeeɗiɗo jogiinooɓe jarirkon jeeɗiɗon kebbukon boneeji jeeɗiɗi cakitiiɗi, wari, baddimmi wi'i: «War mi hollee jommanjo debbo, debbo Jawgiyel.»

10 Den keewumi Ruuhu, go malaykaajo on yaarimmi dow waanne mawne towne. O hollimmi Urusaliima, wanŋarde seniine ƴiwi diga dow kammu to Alla, e jippo. 11 Tedduŋal Alla e woni der mayre. Nee jalba hande hayre rimre, e hande hayre wi'eteene yaspa, laaɓune hande daanorgal. 12 Birniwol manŋol, towuŋol e fiiltitii wanŋarde nen. Nee woodi dammuɗe sappo e ɗiɗi, dammugal fu e woodi malaykaajo. Inɗe lenyi ɓiɓɓe Isira'iila sappo e ɗiɗi, e winnii dow dammuɗe ɗen. 13 Dammuɗe tati e woni far lettugal, tati far soɓɓiire, tati far hoore fuɗo, tati bo far gorgal. 14 Birniwol wanŋarde nen e woodi kaaƴe daɗɗa sappo e ɗiɗi. Inɗe lilaaɓe Jawgiyel sappo e ɗiɗo, e winnii e majje.

15 Malaykaajo baddannooɗo am e jogii ƴommal poonnirgal, ŋal kanŋeeri, gam o foonnira wanŋarde, e dammuɗe mayre e birniwol mayre. 16 Becce mayre naay fu e foti, juutugo e yaajugo fu e foti. Malaykaajo foonni wanŋarde nen e poonnirɗum mum. Juutugo mayre waɗii kilomeeta ujune ɗiɗi e keme ɗiɗi (2200), non bo yaajugo e towugo mayre foti. 17 O foonni bo birniwol mayre, ŋol waɗi kuule hemure e lasoy ɗiɗi e naay, (144) jaka poonnol himɓe. 18 Birniwol ŋol, hayre yaspa nun mahiraa. Wanŋarde nen bo mahiraa e kanŋeeri laaɓuni, e jalba hande daanorgal laaɓuŋal. 19 Wanŋarde nen daɗɗa bombooru mum moƴƴiniraama e kaaƴe dime feere feere. Arandeere, Yaspa, ɗiɗawre, safiir, tatawre, agate, nayawre, emerooda, 20 joyawre, sardoniisi, jeego'awre, sarduwan, jeeɗiɗawre, kirisoliti, jeetatawre, haako haakoore, jeenayawre, topas, sappo'awre, kirisoparas, sappo e go'awre, yasente, sappo e ɗiɗawre, ametis. 21 Dammuɗe sappo e ɗiɗi ɗen waɗiraama e sokiyaaje daneeje sappo e ɗiɗi. Dammugal fu waɗiraa sokiyaare woore. Jayri wanŋarde nen waɗira e kanŋeeri laaɓuni, jalboori hande daanorgal laaɓuŋal.

22 Mi yi'ay suudu Alla der wanŋarde nen, gam Joomiraawo Alla mo baawɗe, e Jawgiyel nun laatii suudu Alla mayre. 23 Wanŋarde nen bukaaka naaŋe, naa bo lewru yaynana ɗum, gam tedduŋal Alla yaynanta ne, Jawgiyel laatii fitilla mayre. 24 Leyɗeele fu yahan der jayŋol mayre, laamiiɓe duuniyaaru waddan jawdi mum der mayre. 25 Dammuɗe mayre maɓɓataako nyalooma, gam jemma walaa der mayre. 26 Ɓe gaddan jawdi e tedduŋal leyɗeele der mayre. 27 Ko soɓi fu naatataa der mayre. Gaɗoowo ko sentinii, e pewoowo naatataa ton. Amma naatooɓe ton woni, ɓe inɗe mum winnaa der dewtere yonki, ne Jawgiyel.

22

1 Ɓaawo majjum, malaykaajo hollimmi maayo diyam yonki. Diyam ɗam e laaɓi hande daanorgal. Maayo ŋon e ƴiwa diga kittaal laamu Alla, e Jawgiyel. 2 Diyam maayo ŋon e ila caka jayri wanŋarde nen. Leggal kokkoowal yonki e tawaa fonŋo maggo ɗiɗi fu. Leggal ŋal e rima ɓikkol de sappo e ɗiɗi der duuɓol, waato de woore der lewru fu. Haako maggal e laatii lekki nyawtoohi himɓe. 3 Naaloore tawataake kade der siire nen.

Kittaal laamu Alla e Jawgiyel wonoto der mayre, jaggiiɓe makko sujidanan mo. 4 Ɓe ji'an yeeso makko, inne makko winnete e tiiɗe maɓɓe. 5 Jemma walaa ton kade, ɓe kaajataake jayŋol fitilla, e jayŋol naaŋe, gam Joomiraawo Alla laatoto jayŋol maɓɓe. Ɓe laamoto faa abada.

Gartol Yeesu

6 Malaykaajo on wi'immi: «Haalaaji ɗii ɗo e laatii gooŋa, ɗii laatii kooliniiɗi bo. Alla Joomiraawo gattuɗo haala mum der annabiiɓe, lili malaykaajo mum gam o holla jeyaaɓe makko ko waroyta, ɓooyataa.»

7 Yeesu wi'i: «Kettinee, mii wara ɓooyataa!» Barke laatani ɗowtaniiɗo ko woni der dewtere annabaaku nee ɗo.

8 Min, Yuhaana, min nani kujje ɗee, yi'i ɗe. Ɓaawo no nanumi, ji'umi ɗe, jicciimi yeeso malaykaajo kolluɗo am ɗe, gam mi sujidana mo. 9 Amma o wi'immi: «Taa waɗu ɗum, min bo, mi laati nun jaggiiɗo hande maa, e banniraaɓe maa annabiiɓe, e ɗowtaniiɓe haalaaji gonuɗi der dewtere nee ɗo. Sujidan Alla!» 10 O wi'immi kade: «Taa suuɗu haalaaji annabaaku gonuɗi der dewtere nee ɗo, gam wakkati ɓadake. 11 Gaɗoowo ko halli, tokkoo waɗugo ko halli. Coɓuɗo, tokka waɗugo ko soɓi. Poonnitiiɗo, tokkoo waɗugo ko foonnitii. Ceniiɗo, tokkoo wonaago der senaare!»

12 Yeesu wi'i: «Kettinee, mii wara, ɓooyataa. Mi waddan barjaari gam mi warjoo moy fu deydey golle mum. 13 Min woni arano e sakitiineejo, min woni fuɗɗoode e heennyitirde.»

14 Barke laatanii loonnuɓe toggooje mum gam ɓe baawa ko nyaami ɓiɓɓe leggal yonki, ɓe naatira bo wanŋarde diga e dammuɗe! 15 Amma laatiiɓe dawaaɗi, e waɗooɓe dobo dobooje, e jeenooɓe, e warooɓe himɓe, e saafooɓe tooruuje, e yiɗuɓe fewre go e fewa fu, wonoto yaasi.

16 Min Yeesu, mi lilii malaykaajo am, o seedoo kujje ɗe der eklesiyaaji. Min woni mo lenyol Dawda, e taaniiko, min woni hoodere fajiri jalboore!

17 Ruuhu e jommanjo debbo darii e wi'a: «War!» Nanuɗo fu sey wi'a: «War!»

Ɗonɗaaɗo fu, wara. Jiɗuɗo diyam yonki fu, jaɓa ɗam, yoɓataa!

18 Min, Yuhaana, mii bata moy fu, nanuɗo haala annabaaku gonuka der dewtere nee ɗo hakkila. To goɗɗo ɓeydii goɗɗum dow kujje ɗee, Alla ɓeydanan joomum boneeji batanaaɗi der mayre. 19 To goɗɗo ɓuytii goɗɗum der haalaaji dewtere annabaaku ne, Alla suttan geɗu joomum e leggal yonki, e diga wanŋarde seniine, ko batanaa der dewtere ne.

20 Ceediiɗo kujje ɗee wi'i: «E gooŋa, mii wara, ɓooyataa!» Aami! War Yeesu Joomiraawo!

21 Moƴƴere Joomiraawo meeɗen Yeesu wonda e mooɗon on fu!

✡ 1:7 Jekariya 12.10; Yuhaana 19.37

* 1:10 Nyalaane Joomiraawo nen nyaanne alal nun.

* 7:14 Maana ƴiiƴam dawninɗam toggooje maɓɓe, laatii hakkeeji maɓɓe fu yaafaama.

* 19:1 Aleluya laati nun haala Iburaninkeere, waato «Jettee Joomiraawo»