^

Ooratha Caaquwa Goofatho

New Testament in Gofa (ET:gof:Gofa)

copyright © 2011 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Gofa
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Copyright Information

© 2011, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Gofa

© 2011, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-25

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 30 Dec 2021
eBible.org certified

8695a6a5-d671-5199-996c-6069adce0ebd

Maatoosa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Maatoosi Xaafida

Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa

Gaatha Qofaa

Maatoosa Wonggelay, yaana geetettidi ufayssan naagettiya ashsheyssi Yesuusa gideyssanne Xoossay gal77a caaquwan ba asaas immida ufayssa qaalaa poliday iya baggara gideyssa odiya Wonggelaa. Ha Wonggelay Yesuusi entta giddon yelettidi diccida Ayhudeta xalaalas gidonnashin kumetha alamiya ubbaassa.

Maatoosa Wonggelay, daro naagetethan xaafettida maxaafa. Maatoosi ba maxaafaa Yesuusa yeletethan doomidi, iya xammaqetethaanne iya paacetethaa odi simmidi, Galiilan I sabbakidabaa, tamaarssidabaanne hargganchchota pathidabaa odees. Hessafe kaallidi, Yesuusi Galiilappe Yerusalaame bidayssanne I ha sa7an de7ida wode wurssetha saaminttan hanidabata qonccisees. Hessika iya kaqetethaa, iya hayquwanne iya dendduwa oykkees.

Ha Wonggelay, Yesuusi Xoossaa higgiya birshshanaw maati de7eyssanne Xoossaa kawotethaabaa tamaarssiya gita asttamaare oothidi shiishees. Iya timirttiyafe dariya baggay dumma dumma maaran giigettida ichchashu kifiletan shaakettees.

1. Xoossaa kawotethan de7iya asaa hanotethaa, oosuwa, maatanne wurssetha qaadaa odiya Deriya Bolla Timirttiya (Shem 5-7).

2. Tammanne nam77u tamaareti Wonggelaa sabbakanaw bida wode enttaw imettida kaalesuwa (Shem 10).

3. Xoossaa kawotethabaa tamaarssanaw shiiqida dumma dumma leemisota (Shem 13).

4. Iya tamaare gidobaa birshshethaa odiya timirttiya (Shem 18).

5. Ha77i alamiya wurssethaanne Xoossaa kawotethaa yuussabaa odiya timirttiya (Shem 24-25).

Maatoosa Wonggelaa ayfe qofata

Yesuus Kiristtoosa yeletethaa susaanne iya yeletethaa 1:1-2:23

Xammaqiya Yohaannisa oosuwa 3:1-12

Yesuusa xinqqatiyanne paacetethaa 3:13-4:11

Yesuusi Galiilan ba oosuwa oykkidayssa 4:12-18:35

Galiilappe Yerusalaame gakkanaw 19:1-20:34

Wurssetha saamintta Yerusalaame heeran 21:1-27:66

Godaa hayqoppe dendduwanne qonccethaa 28:1-20

1

Yesuusa yeletethaa susaa

(Luuqa 3:23-38)

1 Hayssafe kaallidi xaafettidayssi Dawite na7a Abrahame na7a gidida Yesuus Kiristtoosa yeletethaa.

2 Abrahamey Yisaaqa yelis;

Yisaaqi Yayqooba yelis;

Yayqoobi Yihudanne iya ishata yelis;

3 Yihudi Ti7imaarippe Faaresenne Zaara yelis;

Faaresi Asroome yelis;

Asroomey Raame yelis;

4 Raamey Aminaadabe yelis;

Aminaadabey Na7asoona yelis;

Na7asooney Salmoona yelis;

5 Salmooney Ra7abippe Boo7eza yelis;

Boo7ezi Uruutippe Iyobeede yelis;

Iyobeedi Isseyye yelis;

6 Isseyyey kawuwa Dawite yelis;

Dawitey Ooriyo machcheefe Solomone yelis;

7 Solomoney Robi7aama yelis;

Robi7aamey Abiya yelis;

Abiyey Asaafe yelis;

8 Asaafi Iyosaafexe yelis;

Iyosaafixey Iyoraame yelis;

Iyoraamey Ooziyane yelis;

9 Ooziyaney Iyo7ataame yelis;

Iyo7ataamey Akkaza yelis;

Akkazi Hiziqiyasa yelis;

10 Hiziqiyasi Minaase yelis;

Minaasey Amoona yelis;

Amooni Iyosiyaasa yelis;

11 Isra7eele asay di7ettidi Baabiloone biittaa bida wode Iyosiyaasi Ikoniyaananne iya ishata yelis.*

12 Baabiloone biitta Isra7eele asay di7ettidi bidaappe guye Ikoniyaani Salatiyaale yelis.

Salatiyaaley Zerubaabela yelis;

13 Zerubaabeli Abdiyu yelis;

Abdiyuy Eliyaaqeme yelis;

Eliyaaqemey Azaara yelis;

14 Azaari Sadooqe yelis;

Sadooqey Akiime yelis;

Akiimey Eliyuuda yelis;

15 Eliyuudi Alaazara yelis;

Alaazari Maatane yelis;

Maataney Yayqooba yelis;

16 Yayqoobi Yoosefa yelis;

Yoosefi Kiristtoosa giya Yesuusa yelida Mayraami azina.

17 Hiza, yeletethay Abrahameppe Dawite gakkanaw tammanne oydda. Dawiteppe bidi Baabiloone di7uwa gakkanaw tammanne oydda. Baabiloone di7uwappe bidi Kiristtoosa gakkanaw tammanne oyddu yeletethi gidees.

Yesuus Kiristtoosa yeletethaa

(Luuqa 2:1-7)

18 Yesuus Kiristtoosa yeletethaa taarikey hayssafe kaalleyssa. Iya aaya Mayraama Yoosefas oyshetta de7ashe Yoosefara gahettonna Geeshsha Ayyaanaappe qanthatasu.* 19 Yoosefi Xillo asi gidida gisho iyo asan kessanaw koyibeenna. Yaaniya gisho qosan iyo agganaw qoppis. 20 I he qofan de7ishin Xoossaa kiitanchchoy amuhon qonccidi, “Dawite na7aw, Yoosefa, Mayraama qanthatiday Geeshsha Ayyaanaappe gidiya gisho iyo ekkanaw yayyofa” yaagis. 21 Iya adde na7a yelana, I ba deriya entta nagaraappe ashshiya gisho iya sunthaa ne Yesuusa gada xeegana.*

22 Goday nabiya Isayaasa doonan, 23 “Hekko geela7iya qanthatana; adde na7akka yelana; iya sunthay Ammanu7eela geetettana” goyssi polettana mela ha ubbay hanis. Ammanu7eela geyssas birshshethay “Xoossay nuura de7ees” guussu.*

24 Yoosefi dhiskkofe barkkidi Godaa kiitanchchoy kiittidayssa mela Mayraamo ba soo efis. 25 Shin ba bayra na7a yelana gakkanaw iyo bochchibeenna;* yelettida na7akka Yesuusa gidi xeegis.*

2

Dolohappe yida asata

1 Kawuwa Heroodisa woden Yesuusi Yihuda biittan Beeteleme kataman yelettidayssafe guye xoolintto taybiya asati dolohappe Yerusalaame yidi, 2 “Yelettida Ayhude kawoy awun de7ii? Nuuni doloha baggara keyida iya xoolinttuwa be7idi iyaw goynnanaw yida” yaagidi oychchidosona. 3 Kawoy Heroodisi hessa si7ida wode dagammis. Yerusalaamen de7iya asay ubbayka dagammidosona. 4 Heroodisi kahine halaqatanne higge asttamaareta baakko xeegidi, “Kiristtoosi awun yelettanddeshsha?” yaagidi entta oychchis.

5 Enttika, “Yihuda Beetelemena; nabey,

6 ‘Yihudan de7iya Beeteleme,*

Yihudan de7iya gooba katamatappe,

neeni aybinkka guuxaka.

Ta deriya Isra7eele aysanayssi,

neeppe keyana’ gidi xaafis”

yaagidosona.

7 Hessafe guye, Heroodisi dolohappe yida asata geeman xeegidi, xoolinttuwa entti be7ida wodiya enttafe geeshshidi eris. 8 I enttana Beeteleme yeddishe, “Bidi yelettida na7aa minthidi koyite; iya hintte demmida wode takka bada iyaw goynnana mela simmidi yishe taw odite” yaagis. 9 Enttika kawoy Heroodisi gidayssa si7idi bidosona. Entti doloha baggara be7ida xoolinttoy enttana kaalethishe na7ay de7iyasuwa gakkanaw efis. 10 Entti he xoolinttuwa be7ida wode gita ufayssi ufayttidosona. 11 Soo gelidi na7aa ba aaye Mayraamira de7eyssa be7idosona. Iyaw gulbbatidi goynnidosona. Bantta saaxiniya dooyidi worqqa, ixaanenne karbbe iyaw immidosona. 12 Entti Heroodisakko guye simmona mela Xoossay amuhon enttaw odin, hara ogera bantta biittaa simmidosona.

Gibxxe baqatuwa

13 Doloha baggafe yida asati bidaappe guye, Godaa kiitanchchoy Yoosefas amuhon qonccidi, “Heroodisi na7aa wodhanaw koyaa gisho dendda; ellesada na7aanne na7aa aayiw ekkada Gibxxe biittaa ba. Ne simmana wodiya ta new odana gakkanaw yan gam77a” yaagis.

14 Hessa gisho, Yoosefi he qamman denddidi, na7aanne na7aa aayiw ekkidi Gibxxe bis. 15 Nabiya doonan Xoossay, “Taani, ta na7aa, Gibxxe biittafe xeegas”* geetettida qaalay polettana mela Heroodisi hayqqana gakkanaw I yan de7is.

16 Hessafe guye, doloha baggafe yida asati iya cimmidayssa erida wode daro yilotis. I kase enttafe si7idayssada Beetelemeninne he heeran de7iya nam77u laythi kumidayssatanne nam77u laythafe garssan de7iya adde nayta ubbaa ba wotaddareta yeddidi wodhisis.

17-18 Nabiya Ermmiyasa doonan,

“Yeehoynne zeleelssi,

Raama kataman si7ettis.

Raahela ba naytas yeekkawusu;

entti hayqqida gisho

minettanaw dandda7abuukku”

gidi odidayssi polettis.*

Naazirete simuwa

19 Heroodisi hayqqidaappe guye Gibxxen Godaa kiitanchchoy Yoosefas amuhon qonccidi, 20 “Na7aa wodhanaw koyaa asati hayqqida gisho denddada na7aanne na7aa aayiw ekkada Isra7eele biittaa simma” yaagis.

21 Yoosefi denddidi na7aanne na7aa aayiw ekkidi Isra7eele biittaa simmis. 22 Shin Arkkeliyoosi Yihudan ba aawa Heroodisa bessan kawotidayssa si7ida wode yaa baanaw yayyis. Xoossay amuhon iyaw qonccisin Galiila biittaa bis. 23 Nabeta doonan, “Naazirete asi geetettana” gidi odettidayssi polettana mela Naazirete katamaa bidi yan de7is.*

3

Xammaqiya Yohaannisa timirttiya

(Mar 1:1-8; Luuqa 3:1-17; Yoha 1:19-28)

1-2 He wode Xammaqiya Yohaannisi, “Xoossaa kawotethay matattida gisho hintte nagaraappe simmite” yaagidi sabbakishe Yihuda bazzo biittaa bis.* 3 Nabiya Isayaasi Yohaannisabaa odidayssa mela,

“Bazzo biittan,

issoy ba qaala dhoqqu oothidi,

‘Godaa ogiya giigisite.

Iya horogaa piddi oothite’ gis”*

yaagettiday iyassa yaagis.

4 Yohaannisi gimale ikiseppe oosettida afila ma77ees. Ba xeessan dafo danccees. I miya kathayka boolenne degera eesi.* 5 Asay he wode Yerusalaame katamaappe, Yihuda biitta ubbaafenne Yorddaanose Shaafaa heerappe iyaakko yoosona. 6 Bantta nagaraa paaxidi Yorddaanose Shaafan Yohaannisa kushen xammaqettosona.

7 Yohaannisi, daro Farisaawetinne Saduqaaweti xammaqettanaw baakko yeyssata be7idi, enttako, “Ha iita shooshatoo, yaana Xoossaa hanquwafe baqatana mela hinttena oone zoriday?* 8 Hiza, hinttee, hintte nagaraappe simmidayssa erisiyabaa oothite. 9 Hinttee, hintte wozanan, ‘Abrahamey, nu aaway de7ees’ gidi qoppofite. Loythi si7ite! Xoossay ha shuchchatappe Abrahames na7a kessanaw dandda7ees.* 10 Beexey mithaa xaphuwan giigidi uttis; lo77o ayfe ayfonna mitha ubbay qanxettidi taman yegettana.*

11 “Hinttee, hintte nagaraappe simmidayssa erisanaw taani hinttena haathan xammaqays. Shin taappe guyera yeyssi hinttena Geeshsha Ayyaananinne taman xammaqana. I taappe daro wolqqaamees; taani hari attoshin iya caammaa tookkanawukka bessike. 12 Kathaa geeshshiya pithey iya kushen de7ees. Kathaa loythi geeshshees; gisttiya ba shaaliyan qolana, shin punuwa to7onna taman xuuggana” yaagis.

Yesuusa xammaqetethaa

(Mar 1:9-11; Luuqa 3:21-22)

13 He wode Yesuusi Yohaannisa kushen xammaqettanaw Galiilappe Yorddaanose Shaafaa bis. 14 Shin Yohaannisi iya digganaw koyid, “Taani nenan xammaqettanaw koshshishin neeni taakko yay?” yaagis. 15 Shin Yesuusi zaaridi, “Xoossay nuuppe koyabaa ubbaa nu polanaw bessiya gisho ha77i taw ero ga” yaagis. Yohaannisi iyaw ero gidi ekkis. 16 Yesuusi xammaqettida mela haathaafe keyis. Iirakka saloy dooyettin Xoossaa Ayyaanay holleda yishin qassi ba bolla wol77ammidi wodhdhishin be7is. 17 He wode “Ta dosiya, iyan tana ufayssiya ta na7ay hayssa” yaagiya qaalay saloppe yis.*

4

Yesuusa paacetethaa

(Mar 1:12-13; Luuqa 4:1-13)

1 Hessafe guye, Xalahey Yesuusa paaccana mela Geeshsha Ayyaanay Yesuusa bazzo biittaa efis.* 2 Oytamu qammanne oytamu gallas xoomidaappe guye koshattis. 3 Xalahey Yesuusakko yidi “Neeni Xoossaa na7a gidikko, ane ha shuchchati uythi gidana mela kiitta” yaagis.

4 Yesuusi zaaridi, “ ‘Asi Xoossaa doonappe keyaa qaala ubban daanappe attin uytha xalaalan de7enna’ geetettidi Xoossaa qaalan xaafettis”* yaagis.

5 Kaallidikka, Xalahey Yesuusa geeshsha katamaa efidi, Xoossaa keetha huu7iya kessidi, 6 “Neeni Xoossaa na7a gidikko, ane duge sa7an kundda. Ays giikko,*

‘Ne tohoy shuchchan dhubetti deshettonna mela,

bantta kushiyan nena denthana mela,

Xoossay ba kiitanchchota ne gisho kiittana’

geetettidi Xoossaa qaalan xaafettis” yaagis.

7 Yesuusi iyaakko, “Qassika, ‘Xoossaa qaalan ne Godaa, ne Xoossaa paaccofa’ yaagettidi xaafettis” gidi zaaris.*

8 Wurssethan Xalahey Yesuusa issi wolqqaama deriya huu7e kessidi alamiya kawotethata entta bonchchuwara issife bessidi, 9 “Ne taw kunddada goynniko ta new ha ubbaa immana” yaagis.

10 Yesuusi zaaridi, “Ha Xalahiyaw, taappe haakka! ‘Ne Godaa, ne Xoossaa goynna, iya xalaala haggaaza’ geetettidi Xoossaa qaalan xaafettis” yaagis.*

11 Hessafe guye, Xalahey aggidi bis; kiitanchchoti yidi iya haggaazidosona.

Yesuusa timirttiya

(Mar 1:14-15; Luuqa 4:14-15)

12 Yesuusi, Yohaannisi qashettoyssa si7ida wode Galiila biittaa bis.* 13 Naazirete katamaa aggidi Zaabiloonaninne Niftaaleme heeran, abbaa matan de7iya Qifirnahoome katamaa bidi yan de7is.* 14 Hessi haniday nabiya Isayaasa doonan,

15 “Zaabiloone biittan, Niftaaleme biittan,

Yorddaanose Shaafappe hefinthan,

abbaa ogiya gaxan de7iya,

Ayhude gidonna derey de7iya Galiilan,*

16 dhuman de7iya derey,

wolqqaama poo7o be7is.

Hayqo kuya biittan,

de7eyssatas poo7oy keyis”

yaagidi odettida qaalay polettana melassa.

17 He wodeppe doomidi Yesuusi, “Xoossaa kawotethay matattida gisho hintte nagaraappe simmite” yaagidi qaala sabbakees.*

Koyro tamaareta xeegetethaa

(Mar 1:16-20; Luuqa 5:1-11)

18 Yesuusi Galiila Abbaa matara aadhdhishe nam77u ishata, Phexiroosa geetettiya Simoonanne iya ishaa Inddiriyasa be7is. Entti molo oykkeyssata gidida gisho bantta gitiya abban yeggoosona. 19 Yesuusi enttana, “Haa yiite; tana kaallite! Molo oythi attoshin, ta hinttena ase oythi tamaarssana” yaagis. 20 Enttika, ellesidi bantta gitiya yeggi aggidi Yesuusa kaallidosona.

21 Yesuusi yaappe buroo gede sinthe aadhdhishe hara nam77u ishata, Zabdiyoosa nayta, Yayqoobanne Yohaannisa be7is. Bantta aawa Zabdiyoosara issife wogoluwa giddon bantta gitiya giigiseyssata xeegis. 22 Enttika, ellesidi bantta wogoluwanne bantta aawa aggidi Yesuusa kaallidosona.

Yesuusi hargganchchota pathis

(Luuqa 6:17-19)

23 Yesuusi Ayhude Woosa Keethatan tamaarssishe, salo kawotethaa Wonggelaa odishenne dumma dumma harggiyafe asaa pathishe Galiila biitta ubban yuuyis.*

24 Hessafe denddoyssan iya sunthay Sooriya biitta ubban keyis. Dumma dumma harggen oykettidayssatanne waayetteyssata, tuna ayyaanan oykettidayssata, shoci yeggiya harggen oykettidayssatanne, gunddata iyaakko ehidosona; ikka enttana pathis.

25 Asay Galiilappe, Tammu Katamatappe, Yerusalaameppe, Yihudappenne Yorddaanose Shaafaa hefinthan de7iya biittaafe yida daro asay iya kaallidosona.

5

Yesuusi deriya bolla tamaarssida timirttiya

1 Daro derey shiiqidayssa Yesuusi be7ida wode deriya bolla keyidi uttis. Iya tamaareti iyaakko shiiqin, 2 hayssada yaagidi tamaarssis:

Tuma ufayssaa

(Luuqa 6:2-23)

3 “Bantta ayyaanan manqoti anjjettidayssata,

salo kawotethay enttassa.

4 Yeekkeyssati anjjettidayssata,

entti minthetho demmana.*

5 Bantta wozanan ashkketi anjjettidayssata,

entti sa7aa laattana.*

6 Xillobaa oothanaw koshatteyssatinne saamotteyssati anjjettidayssata,

entti kallana.*

7 Maareyssati anjjettidayssata,

entti maarotethi demmana.

8 Wozana geeshshati anjjettidayssata,

entti Xoossaa be7ana.*

9 Sigetheyssati anjjettidayssata,

entti Xoossaa nayta geetetti xeegettana.

10 Xillobaa oothiya gisho gidi,

goodetteyssati anjjettidayssata,

salo kawotethay enttassa.*

11 “Asay hinttena ta gisho gidi cayaa wode gooddiya wodenne hintte bolla iitabaa ubbaa worddon odisiya wode hintte anjjettidayssata.* 12 Hintte woytoy salon gita gidiya gisho ufayttite, hashshu giite. Hinttefe kase de7iya nabeta hessada goodidosona.*

Maxinenne poo7o

13 “Hinttee biittaas maxine; maxiney ba maxinetethaa aggiko, ba mal77otethaa waati zaari demmanee? Kare holin asan yedhdhettanaappe attin aybiskka maaddenna.*

14 “Hintte biittaas poo7o; dere bolla de7iya katamiya qosettanaw dandda7ukku.* 15 Xomppe oythidi son de7iya asa ubbaas poo7ana mela dhoqqa son wotheesippe attin daallo gidon wothey baawa.* 16 Hessa mela asay hintte lo77o oosuwa be7idi, salon de7iya hintte aawa bonchchana mela hintte poo7oy asa sinthan poo7o.*

Muse higgiya

17 “Taani Muse higgiyanne nabeta qaala shaaranaw yida hinttew daanoppo. Taani, entti odidayssi tuma gideyssa qonccisanaw yasippe attin shaaranaw yabiikke. 18 Ta hinttew tuma odays; saloynne sa7ay aadhdhana gakkanaw higge ubbay polettanaappe attin higgiyafe issi qaalay woykko pidaaley aadhdhenna.* 19 Hessa gisho, ha kiitatappe guuxiya issi kiitaa menthiya oonikka qassi harata hessatho oothana mela tamaarssey oonikka salo kawotethan ubbaafe guutha gidana. Shin ha kiitaa poleysinne haratakka polana mela tamaarssey salo kawotethan gita gidana. 20 Ta hinttew odays; hintte xillotethay Farisaaweta xillotethaafenne higge asttamaareta xillotethaafe aadhdhonna ixxiko, salo kawotethaa gelekketa.

Wodhobaa

21 “Hintte mayzatas, ‘Wodhoppite; shemppo wodhida oonikka pirddettana’ geetettoyssa si7ideta.* 22 Shin ta hinttew odays; ba ishaa hanqettiya ubbay pirddettana. Ba ishaa cayaa oonikka daynna sinthi pirddas shiiqana. Ba ishaakko, ‘Eeyay’ giya oonikka qassi gaanname taman pirddettana.

23 “Hessa gisho, neeni ne yarshshuwa yarshshiya wode ne ishaa qohidabay new akeeketiko, 24 ne yarshshuwa he bessan aggada ba; koyrota bada ne ishaara giiga; yaata simmada, ne yarshshuwa Xoossaas yarshsha.

25 “Nena mooteyssara pirdda keethi bashe oge bolla iyara giiga. Hessi atto giikko I nena daynna sinthi efana. Daynnay nena qachcheyssas aathi immana; I nena woynen yeggana. 26 Ta tuma odays; ne bolla pirddettida accuwa issi santimey attonna cigga onggana gakkanaw qasho keethafe keyakka.

Laymatethabaa

27 “Hayssafe kase, ‘Laymatoppite’ geetettoyssa si7ideta.* 28 Shin ta hinttew odays, maccas xeellidi, amottida ubbay ba wozanan iira laymatees. 29 Ne ushachcha ayfey new nagaras gaaso gidikko, kessa hola. Ne asatethay kumethi gaanname taman wodhdhanaappe ne asatethaafe issoy dhayikko new lo77o.* 30 Ne ushachcha kushey new nagaras gaaso gidikko, iya qanxa hola. Ne asatethay kumethi gaanname taman wodhdhanaappe ne asatethaafe issoy dhayikko, new lo77o.*

Machchi azina bilethabaa

(Maato 19:9; Mar 10:11-12; Luuqa 16:18)

31 “ ‘Ba machchiw yeddiya oonikka anjjo warqqatiya immo’ geetettis.* 32 Shin ta hinttew odays; ba machchiya laymatonna de7ishin billiya oonikka iya laymatana mela oothees. Hessadakka, anjjettida maccasiw ekkiya ubbay laymatees.*

Caaqobaa

33 “Hintte mayzatakko, ‘Worddon caaqqofite; hintte Xoossaa sinthan caaqqidayssa polite’ geetettidayssa si7ideta.* 34 Shin ta hinttew odays; ubbarakka caaqqofite. Xoossay uttiya araata gidiya gisho salon caaqqofite.* 35 Iya tohoy yedhdhiya soo gidiya gisho sa7ankka caaqqofite. Gita kawuwa katama gidiya gisho Yerusalaamenkka caaqqofite.* 36 Hintte binaanappe issuwaka boothi woykko kareethi oothanaw dandda7onna gisho hinttee hintte huu7enkka caaqqofite. 37 Hessa gisho, hintte qaalay, ‘Ee’ woykko ‘Akkay’ gido. Hessafe kare keyey Xalaheppe yees.

Halo keyanaw koshshenna

38 “ ‘Ayfe gisho ayfe; achcha gisho achche’ geetettidayssa si7ideta.* 39 Shin ta hinttew odays; hintte bolla iitabaa oothiya uraara eqettofite. Oonikka ne ushachcha shakalaa baqqiko ne haddirssa shakalaakka bessa. 40 Issi asi ne shaamiziya ekkanaw nena mootikko, ne kootiya gujjada imma. 41 Issi asi nena wolqqan babaa toossidi issi saate oge baara baana mela nena un77ethiko, iyara nam77u saate oge ba. 42 Woossiya ooddeskka imma; neeppe tal77anaw koyaa oonakka diggofa.

Ne morkketa siiqa

(Luuqa 6:27-28,32-36)

43 “ ‘Nena doseyssa dosa; nena ixxeyssa ixxa’ geetettoyssa si7ideta. 44 Shin ta hinttew odays; hintte morkketa dosite; hinttena qoheyssatas woossite. 45 Hessatho hintte oothiko, salon de7iya hintte aawas hintte nayta gidana. I iitatasinne lo77otas awa kessees; xillotasinne nagaranchchotas ba iraa bukisees. 46 Hinttena dosiya asaa xalaala hintte dosikko, hinttew ay woytoy de7ii? Hari attoshin, qaraxa qanxiseyssatikka hessa oothoosona. 47 Hinttee, hintte ishata xalaala sarothiko, haratappe ay hara aadhdhiyabaa oothidetii? Hari attoshin, Xoossaa ammanonna asaykka hessa oothoosona. 48 Hiza, salon de7iya hintte aaway polo gidoyssada hintteka polo gidite.*

6

Manqotas imobaa

1 “Asi be7o gidi hintte lo77o oosuwa asa sinthan oothonnaada naagettite. Hessatho hanonna ixxiko salon de7iya hintte Aawappe woyto demmeketa.*

2 “Hinttee manqotas immiya wode asa sinthan bonchchettanaw gidi cubboti ogiya doonaninne Ayhude Woosa Keethatan ootheyssada asi be7o gidi oothofite. Ta hinttew tuma odays; entti bantta kumetha woytuwa ekkidosona. 3 Shin hinttee manqotas immiya wode hintte ushachcha kushey ootheyssa hintte haddirssa kushey eroppo; 4 hintte imoy geeman gido. Geeman ootheyssa be7iya hintte aaway hinttew woytuwa qonccen immana.

Woosabaa

(Luuqa 11:2-4)

5 “Woosa woossishe cubbotatho hanoppite. Entti, banttana asi be7o gidi Ayhude Woosa Keethaninne ogiya doonan eqqidi woosseyssa dosoosona. Ta hinttew tuma odays; entti bantta kumetha woytuwa ekkidosona.* 6 Shin neeni woossiya wode ne soo gela, wulaa gorddada geeman de7iya ne Aawakko woossa; geeman oosettidayssa be7iya ne aaway new woytuwa immana. 7 Hintte woossiya wode ammanonna asaatho coo qaala darssidi woossofite. Entti adussi woossin Xoossay si7ees gidi qoppoosona. 8 Hessa gisho, enttayssada hanoppite. Ays giikko, hintte aaway hinttew ay koshshiyako hintte woossanaappe sinthattidi erees.

9 “Hiza, hintte yaagidi woossite:

‘Salon de7iya nu aawaw,

ne geeshsha sunthay anjjetto.

10 Ne kawotethay yo,

ne sheney salon hanidayssada

sa7ankka hano.

11 Gallasa kathaa hachchi hachchi nuus imma.

12 Nuuni nuna qohidayssata, atto geyssada,

nuuskka nu qohuwa atto ga.

13 Nuna iitappe ashshafe attin

paacen gelssofa.

[Kawotethay, wolqqaynne bonchchoy

merinaw neessa. Amin77i.]’

14 “Hintte hinttena qohidayssata atto giikko, salon de7iya hintte Aaway hintte qohuwakka atto gaana.* 15 Shin hintte hara asa nagara atto goonna ixxiko hintte Aaway hintte nagara atto geenna.

Xoomabaa

16 “Hintte xoomiya wode cubbotatho kayottofite. Ays giikko, entti xoomeyssa asi erana mela bantta som77uwa qitayoosona. Ta tuma odays; entti bantta woytuwa ekkidosona.

17 “Shin neeni xoomiya wode ne som77uwa meecca, ne huu7iya tiyetta. 18 Hessada ne oothiko ne xoomiya xoomay asappe geemmidayssa, shin geeman de7iya ne Aaway eriya xooma gidana. Geeman oosettidayssa be7iya ne Aaway new woytuwa immana.

Salon shalo shiisho

19 “Bili miyason, biraati shi7iyason, kaysoy bookkidi ekkiyason, ha sa7an, hinttew shalo shiishoppite.* 20 Shin bili moonason, biraati shi7onnason, kaysoy bookkidi ekkonnason salon hinttew shalo shiishite. 21 Ne shaloy de7iyasuwan ne wozanay de7ana.

22 “Ayfey asatethaas xomppe. Hessa gisho, ne ayfey paxa gidikko ne kumetha asatethay poo7o gidees. 23 Ne ayfey hargganchcho gidikko ne kumetha asatethay dhuma gidees. Hiza, nenan de7iya poo7oy dhuma gidikko, dhumay ay mela aadhdhidi dhumanddeshsha!

24 “Issi asi nam77u godas haarettanaw dandda7enna. Issuwa dosikko hankkuwa ixxees; woykko issuwa bonchchiko hankkuwa kadhees. Xoossasinne miishes haarettanaw dandda7ekketa.

Un77ettofite

(Luuqa 12:22-31)

25 “Hiza, si7ite! Hinttee de7on daanaw, ‘Ay maanee? Ay uyanee? Ay ma77anee?’ gidi un77ettofite; de7oy kathafe woykko ma7oppe aadhdhenee? 26 Salo kafota xeellite; entti zerokkona, buuccokona, shaalen yeggokona, shin hintte salo aaway entta muzees. Hintte enttafe keehi aadhdheketii? 27 Hintte giddofe daro un7ettidi ba laythaa bolla issi gallas gujjanaw dandda7ey de7ii?

28 “Qassi hintte ma77iyabaas ays un7ettetii? Ane ciishshata be7ite, ooson daaburokkona woykko suqqokona. 29 Si7ite! Hari attoshin, kawuwa Solomoney ba bonchcho ubban ha ciishshatappe issuwa melakka ma77ibeenna.* 30 Hinttenoo, ammanoy paccidayssato, Xoossay hachchi benttidi wontto taman wodhdhanaw de7iya maata yaatidi mayziyabaa gidikko, hinttena enttafe aathidi waati mayzennee? 31 Hessa gisho, ‘Ay maanee? Ay uyanee? Ay ma77anee?’ gidi un77ettofite. 32 He ubbaa Xoossaa ammanonna asay darssidi demmanaw un77ettoosona. Hintte salo aaway he ubbay hinttew koshsheyssa erees. 33 Shin ubbaafe sinthe Xoossaa kawotethaanne iya xillotethaa koyite; he ubbay hinttew gujji imettana. 34 Hessa gisho, wonttos qoppishe un77ettofite. Wonttoyssi wonttos aqo; issi issi gallasay baw gidiya metora de7ees.

7

Harata bolla pirddofite

(Luuqa 6:37-42)

1 “Hintte bolla pirddettonna mela harata bolla pirddofite. 2 Ays giikko, harata bolla hintte pirddeyssada hintte bolla pirddettana; hintte haratas makkidaban hinttew zaari makettana.* 3 Ne ayfen de7iya tuussu daaneyssa be7onna ne ishaa ayfen de7iya buuriya ays be7ay? 4 Ne ayfen tuussi de7ishin ne ishaa ayfen de7iya buuriya kesso gaanaw waana dandda7ay? 5 Neno cubbuwaw, koyrottada ne ayfen de7iya tuussi daaneyssa kessa. Iyappe guye, ne ishaa ayfen de7iya buuriya kessanaw ne geeshsha xeellana.

6 “Guye simmidi hinttena saxxonna mela geeshshabaa kanatas yeggofite. Bantta tohuwan yedhdhidi iissonna mela hintte al77o inquwa gudunthota sinthan yeggofite.

Woossite, koyite, xeegite

(Luuqa 11:9-13)

7 “Woossite hinttew imettana, koyite hintte demmana, kare yidi xeegite hinttew dooyettana. 8 Woossiya ooddeskka imettana, koyaa ooddeskka benttana, kare yidi xeegiya ooddeskka dooyettana.

9 “Hintte giddofe ba na7i uythi woossiko shuchchi immey oonee? 10 Woykko molo woossiko shooshi immey de7ii? 11 Yaatin hintte iita gidishe hintte naytas lo77obaa imo erikko, hintte salo aaway bana woosseyssatas lo77obaa waati darssidi immenee? 12 Harati hinttew oothana mela hintte koyabaa ubbaa hintteka haratas oothite. Ays giikko, Muse higgeynne nabeti tamaarssey hayssa.*

13 “Xuuntha wulara gelite; ays giikko, dhayos efiya ogey wogga, wulaykka dalgga. Iyara geliya asaykka daro. 14 Shin de7uwakko efiya ogeynne wulay xuunthu; yaa geliya asaykka guutha.

Mithi ba ayfen erettees

(Luuqa 6:43-44)

15 “Bolla baggara dorsse daanidi bantta gaathan suudhume gididi hintte giddo geliya worddanchcho nabetappe naagettite. 16 Hintte entta, entta ayfiyaappe erana; agunthafe woyney, kinchchoteppe laadey maxettenna. 17 Hessa mela lo77o mithi ubbay lo77o ayfe ayfees; iita mithi iita ayfe ayfees. 18 Lo77o mithi iita ayfe ayfenna, qassi iita mithi lo77o ayfe ayfanaw dandda7enna. 19 Lo77o ayfe ayfonna mithi ubbay qanxettidi taman xuugettana.* 20 Hessa gisho, hintte entta, entta ayfiyaan erana.*

21 “Salon de7iya ta aawa sheniya oothiya uray salo kawotethi gelanaappe attin coo tana ‘Godaw, Godaw’ giya ubbay salo kawotethi gelenna. 22 Pirdda gallas daroti, ‘Godaw, Godaw, ne sunthan tinbbite odibookko? Ne sunthan tuna ayyaanata kessibookko? Ne sunthan malaatata oothibookkoo?’ yaagana. 23 He wode taani, ‘Ta hinttena ubbarakka erikke, hinttee iita ootheyssati taappe haakkite’ yaagana.*

24 “Hiza, ha ta qaala si7idi oothiya oonikka ba keethaa shuchcha bolla keexida wozanaama asa mela. 25 Iray bukkis, di7oy di77is, carkkoyka carkkidi he keethaa sugis. Shin keethay shuchcha baaso bolla keexettida gisho kunddibeenna. 26 Ha ta qaala si7idi oothonna oonikka ba keethaa shafe bolla keexida eeya uraa mela. 27 Iray bukkidi, di7oy di77idi, carkkoyka carkkidi, he keethaa sugin, he keethay kunddis; iya kunddethaykka wolqqaama” yaagis.

28-29 Yesuusi ba oda onggida wode iya timirttey higge asttamaareta mela gidonna maatara gidiya gisho asay iya timirttiyan malaalettidosona.*

8

Yesuusi baro hargganchchuwa pathis

(Mar 1:40-45; Luuqa 5:12-16)

1 Yesuusi deriyappe wodhdhiya wode daro asay iya kaallidosona. 2 Hekko issi baro hargganchchoy iyaakko shiiqidi, iya sinthan gulbbatidi, “Godaw, ne shene gidikko tana geeshshada pathanaw dandda7aasa” yaagis. 3 Yesuusi ba kushiya yeddidi iya bochchidi, “Ee, ta shene, paxa” yaagis. Uray iirakka geeyi aggis. 4 Yesuusi iyaakko, “Ne paxuwa ooddeskka odoppa. Shin bada ne geeyada paxoyssa kahine bessa. Ne paxuwas markka gidana mela bada Musey kiittida yarshshuwa yarshsha” yaagis.*

Mato halaqaa ammanuwa

5 Yesuusi Qifirnahoome katama gakkida wode issi mato halaqay iyaakko shiiqidi, 6 “Godaw, ta aylley asatethay gunddin daro harggettidi, son zin77idi de7ees” yaagidi woossis.

7 Yesuusi zaaridi, “Taani bada iya pathana” yaagis.

8 Shin mato halaqay zaaridi, “Godaw, ne ta soo gelanaw bessiya asi gidikke, shin ne han uttada qaala xalaala oda, ta aylley paxana. 9 Ays giikko, taappe bollara ta kiitettiya asati de7oosona, qassi taappe garssara taw kiitetteyssati de7oosona. Enttafe issuwa, ‘Ba’ giyade bees; hankkuwa qassi ‘Haaya!’ giyade yees. Ta aylliya, ‘Hayssa ootha’ giyade oothees” yaagis.

10 Yesuusi hessa si7ida wode malaalettidi, bana kaalliya asaakko, “Ta hinttew tuma odays; taani hayssa mela ammano Isra7eele asankka be7abiikke. 11 Ta hinttew odays; daroti dolohappenne wulohappe yidi, salo kawotethan Abrahamera, Yisaaqaranne Yayqoobara issife imato bolla uttana.* 12 Shin salo kawotethaa laattanaw bessishin attidayssati kare dhuman holettana. Yan enttaw yeehonne achcha garccethi gidana” yaagis.*

13 Yesuusi mato halaqaakko, “Ne soo ba, ne ammanuwatho new hano” yaagis. Iya aylley sohuwara paxi aggis.

Yesuusi daro hargganchchota pathis

(Mar 1:29-34; Luuqa 4:38-41)

14 Yesuusi Phexiroosa soo geliya wode Phexiroosa machche aayyaa qoxo misha harggen sakettada zin77idaaro be7is. 15 Yesuusi I kushiya bochchida wode qoxoynne mishay aggi aggis. Paxa denddada iya mokkasu.

16 He wode omarssi tuna ayyaanan oykettida daro asata, asay Yesuusakko ehidosona. Ikka tuna ayyaanata ba qaalan kessis, hargganchchota ubbaa pathis. 17 Hessankka nabiya Isayaasi,

“I nu harggiya baw ekkis,

i nu harggiya tookkis”

gida qaalay polettis.*

Yesuusa kaaloy cigisiya gatiya

(Luuqa 9:57-62)

18 Yesuusi daro asay iya yuushuwan eqqidayssa be7idi, abbaafe hefinthi pinnana mela ba tamaareta kiittis. 19 Higge asttamaaretappe issoy, “Asttamaariyaw, ne biyaso ubbaa ta kaallana” yaagis.

20 Yesuusi iyaakko “Workkanatas olli de7ees, salo kafotas keethi de7ees. Shin Asa Na7aas ba huu7iya shemppisiya bessi baawa” yaagis.

21 Yesuusa kaalliya asatappe issoy, “Godaw, taani sinthata bada ta aawa moogada yaana” yaagis.

22 Shin Yesuusi, “Hayqqidayssati bantta hayqota moogo; neeni tana kaalla” yaagis.

Yesuusi hobbiya si77i oothis

(Mar 4:35-41; Luuqa 8:22-25)

23 Yesuusi baanaw wogoluwan gelida wode iya tamaaretikka iyara baanaw gelidosona. 24 Entti qopponna de7ishin, wolqqaama hobbey haatha bolla denddin wogoloy mitettanaw gakkis. Shin Yesuusi dhiskkis. 25 Iya tamaareti iyaakko shiiqidi iya barkkethidi, “Godaw, nu dhayos nuna ashsharkkii” yaagidosona.

26 Yesuusi enttako, “Hinttenoo, ammanoy paccidayssato, ays yayyetii?” yaagis. Denddidi, hobbiyanne gotiya essis. Ellesidi ubbabay si77i gis.

27 Iya tamaareti malaalettidi, “Hayssi, hari attoshin, hobbeynne gotey kiitetteyssi waanida asee?” yaagidosona.

Tuna ayyaanay oykkida nam77u asata

(Mar 5:1-20; Luuqa 8:26-39)

28 Yesuusi abbaafe hefinthan de7iya Gerggesoone giya biittaa gakkida wode tuna ayyaanay oykkida nam77u asati duufoppe keyidi iyara gahettidosona. Entti daro iitanne yashshiya asata gidiya gisho asi he bessaara aadhdhanaw dandda7enna. 29 Enttika, “Xoossaa Na7aw, nunanne nena aybe gathey? Wodey gakkonna de7ishin nuna pirddanaw yadii?” gidi waassidosona.

30 Enttafe daro haakkonna guduntho wudey heemettes. 31 Tuna ayyaanati Yesuusa, “Ne nuna kessanabaa gidikko, hini guduntho wudiya giddo yeddarkkii” yaagidi woossidosona.

32 Yesuusi, “Biite” yaagis. Tuna ayyaanati asatappe keyidi gudunthotan gelidosona. Gudunthoti ubbay aafo doonara dirggidi bidi abban mitettidi hayqqidosona.

33 Guduntho wudiya heemmeyssati baqatidi katama bidi, hanidabaanne tuna ayyaanay oykkida asata bolla oosettidaba ubbaa odidosona. 34 Yaatin, kataman de7iya asa ubbay Yesuusa be7anaw keyidosona. Entti Yesuusa be7ida wode bantta biittaafe keyidi baana mela woossidosona.

9

Gundda uraa paxuwa

(Mar 2:1-12; Luuqa 5:17-26)

1 Hessafe guye, Yesuusi wogoluwan gelidi, abbaa pinnidi ba katamaa bis. 2 Hanida guutha asati issi gundda uraa alggara tookkidi Yesuusakko ehidosona. Yesuusi entta ammanuwa be7idi, gundda uraa, “Ta na7aw, yayyofa! Ne nagaray atto geetettis” yaagis.

3 He saatiyan, Ayhude higge asttamaaretappe issoti issoti, “Hayssi Xoossaa cashshe gidennee” yaagidi bantta wozanan qoppidosona.

4 Yesuusi entta qofaa eridi, “Iitabaa hintte wozanan ays qoppeetii? 5 Hanoshin, ‘Ne nagaray atto geetettis’ geyssafenne ‘Dendda eqqada ba’ geyssafe awussi kawuyii? 6 Shin sa7a bolla nagara atto gaanaw Asa Na7aas maati de7eyssa ta hinttena erisana” yaagidi, gundda addiyako, “Dendda eqqa, ne alggaa tookkada, ne soo ba” yaagis.

7 Gundda uray denddidi ba soo bis. 8 Derey hessa be7idi malaalettidosona. Hessa mela maata asas immida Xoossaa galatidosona.

Maatoosa xeegetethaa

(Mar 2:13-17; Luuqa 5:27-32)

9 Yesuusi yaappe denddidi bishe Maatoosa geyssa qaraxa qanxisiya bessan uttidashin be7idi, “Tana kaalla” yaagis.

Ikka denddidi kaallis.

10 Yesuusi Maatoosa son gayta bolla uttidashin, qaraxa qanxisiya daro asatinne nagaranchchoti yidi iyaranne iya tamaaretara issife maanaw uttidosona.* 11 Issi issi Farisaaweti hessa be7idi, Yesuusa tamaareta, “Hintte asttamaarey qaraxa qanxiseyssataranne nagaranchchotara ays mii?” yaagidosona.

12 Yesuusi hessa si7idi, “Dhale koshshey haragganchchotassafe attin paxatassa gidenna. 13 Shin hintte bidi, ‘Taani hintte yarshshuwa gidonnashin hintte harata maarana mela koyays’ geetettidi xaafettidayssi woy guusseeko erite. Ays giikko, taani nagaranchchota xeeganaw yasippe attin xillota xeeganaw yabiikke” yaagis.*

Yesuusi xoomabaa oyshettis

(Mar 2:18-22; Luuqa 5:33-39)

14 He wode Yohaannisa tamaareti Yesuusakko shiiqidi, “Nunne Farisaaweti xoomos, shin ne tamaareti ays xoomokkonaa?” yaagidi oychchidosona.

15 Yesuusi zaaridi enttako, “Mushuray enttara de7ishin xeegettidi yida asay kayottanaw dandda7oona? Mushuray entta matappe ekettana wodey yaana, entti he wode xoomana.

16 “Ooratha ma7oppe peedhidi gal77a ma7o bolla sikkey oonikka baawa. Hessatho oothiko oorathay gal77aa peedhees. Peedhethayka gujji dalggees. 17 Ooratha woyne gal77a ogoron qoliya oonikka baawa. Hessatho oothiko ooratha woyney gal77a ogoruwa dhusees woyneykka gukkees; ogoroykka nam77antho maaddonnabaa gidees. Shin ooratha woyney ooratha ogoron qoletanaw bessees. Hessatho oosettiko nam77ayka iitonna naagettoosona” yaagis.

Hayqqida na7iwunne Yesuusa afilaa bochchida maccasiw

(Mar 5:21-43; Luuqa 8:40-56)

18 Yesuusi hessa odo bolla de7ishin, Ayhude halaqatappe issoy iyaakko yidi, iya sinthan gulbbatidi, “Ta na7iya ha77i hayqqasu, shin iya paxana mela neeni yada ne kushiya I bolla wotharkkii” gidi woossis. 19 Yesuusi denddidi iyara bis; iya tamaaretikka kaallidosona.

20 I bishin tammanne nam77u laythi kumethi suuthi goggidi waaysiya issi maccasiya guyera shiiqada Yesuusa afilaa macaraa bochchasu. 21 Iya ba wozanan, “Ta iya afilaa macaraa xalaala bochchiyakko paxana” yaagada qoppasu.

22 Yesuusi guye simmi iyo xeellidi, “Ta naatte, yayyofa! Nena ne ammanoy pathis” yaagis. Maccasiya sohuwara paxa aggasu.

23 Yesuusi Ayhude halaqaa soo gakkiya wode zaye punneyssatanne yeekkeyssata be7idi, 24 “Ane kichchite; guutha na7iya dhiskkasuppe attin hayqqabuukku” yaagis. Shin asay iya bolla miicidosona. 25 Asaa kare kessidaappe guye soo gelidi, na7ee kushiya oykkis, na7iya dendda eqqasu. 26 He worey he biitta ubbaa gakkis.

Yesuusi nam77u qooqeta xeelisis

27 Yesuusi yaappe denddidi gede sinthe biya wode nam77u qooqeti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Dawite na7aw, nuna maararkii” yaagishe iya kaallidosona.

28 Yesuusi soo gelida wode qooqeti iya kaallidi yidosona. Yesuusi enttako, “Taani hessa oothanaw dandda7eyssa hintte ammaneetii?” yaagis.

Enttika, “Ee, Godaw” yaagidi zaaridosona.

29 Hessafe guye, Yesuusi entta ayfiyaa bochchidi enttako, “Hinttew, hintte ammanuwatho hano” yaagis. 30 Entta ayfeykka dooyettis. Yesuusi enttako, “Hayssa ooddeskka odoppite” yaagidi minthi odis. 31 Shin asati bidi Yesuusabaa he biitta ubban odidosona.

32 Entti yaappe keyaa wode asay tuna ayyaanay oykkidi muumisida issi asi Yesuusakko ehidosona. 33 Tuna ayyaanay keyidaappe guye muume uray odettis. Dereykka malaalettidi, “Hayssa mela oorathabay Isra7eele biittan hanibeenna” yaagidosona.

34 Shin Farisaaweti, “Tuna ayyaanata halaqan tuna ayyaanata kessees” yaagidosona.*

Yesuusi asaas qadhettis

35 Yesuusi Ayhude Woosa Keethatan tamaarssishe, salo kawotethaa Wonggelaa sabbakishe, asaa hargge ubbaafe pathishe katamataninne guta ubban yuuyis.* 36 Daro derey, heemmiya asi baynna dorssada enttana be7iya asi dhayin un77ettidi de7eyssata be7idi enttaw qadhettis.* 37 Ba tamaaretakko, “Shiiqana kathay daro, shin kathaa shiishiya asay guutha.* 38 Hessa gisho, Goday kathaa shiishiya oosanchchota yeddana mela woossite” yaagis.

10

Yesuusi kiittida tammanne nam77u hawaareta

(Mar 3:13-19; Luuqa 6:12-16)

1 Yesuusi tammanne nam77u tamaareta baakko xeegidi, tuna ayyaanata kessana melanne hargge ubbaa pathana mela enttaw maata immis.

2 Yesuusi kiittida tammanne nam77u hawaareta sunthay: koyroy Phexiroosa giya Simoonanne iya ishaa Inddiriyasa, Zabdiyoosa na7aa Yayqoobanne iya ishaa Yohaannisa, 3 Filphoosanne Bartolomiyoosa, Toomasanne qaraxa qanxisiya Maatoosa, Ilfiyoosa na7aa Yayqooba, Taadiyosa, 4 ba biittaas mishettiya Simoonanne Yesuusa aathi immida Asqoroota Yihuda.

5 He tammanne nam77ata Yesuusi kiittidi yeddishe, “Ayhude gidonna deriyakko booppite, qassi Samaareta katamakka geloppite. 6 Shin Isra7eele keethaafe gidida hini dhayida dorssatakko biite. 7 Yaa bidi, ‘Salo kawotethay matattis’ gidi odite.* 8 Hargganchchota pathite, hayqqidayssata hayqoppe denthite, baro hargganchchota geeshshi pathite, tuna ayyaanata kessite. Hintte coo ekkidayssa coo immite. 9 Hintte kiisen worqqa, woykko bira santime oykkofite. 10 Hintte ogiyas karxiito, nam77u afila, woykko caamma woykko xam77a oykkofite; oosanchchuwas gallasa kathi koshshees.*

11 “Hintte issi katamaa woykko gutaa geliya wode hinttena mokkidi ekkanaw ufayttiya uraa koyidi iya son shemppite; hintte baana gakkanaw yan gam77ite. 12 Qassi oodde sookka gelishe sarothite. 13 He keethay hinttena mokkiko hintte sarothida saroy enttana gakko, shin entti mokkonna ixxiko hintte sarothida saroy hinttew guye simmo. 14 Oonikka hinttena mokkonnanne hintte odiyabaa si7onna ixxiko he keethaafe woykko he katamaappe keyishe hintte tohuwan de7iya baana pittidi keyite.* 15 Ta hinttew tuma odays; Xoossaa pirdda gallasan he katamaappe Soodomesinne Gamoora katamatas pirdday kawuyana.*

16 “Ta hinttena dorssatada suudhumeta giddo yeddana. Hessa gisho, shooshada cinccata, holleda aadata gidite.* 17 Asay hinttena pirdda daynnatas aathi immana, qassi Ayhude Woosa Keethan hinttena garaafana. Hessa gisho, enttafe naagettite.* 18 Ta gisho gidi hinttena deriya haareyssata sinthenne kawota sinthe efana. Entta sinthaninne Ayhude gidonna deriya sinthan eqqidi hintte tabaa markkattana. 19 Shin hinttena pirddas aathi immiya wode woygidi zaarino gidi un77ettofite; he saatiyan hintte gaanabaa Xoossay hinttew immana. 20 Ays giikko, hinttenan haasayey hintte Aawa Geeshsha Ayyaanaappe attin hinttena gidekketa.

21 “Ishay ba ishaa, aaway ba na7aa, hayqos aathi immana, nayti banttana yelidayssata bolla denddidi enttana wodhisana.* 22 Ta gisho gidi asa ubbay hinttena ixxana, shin wurssethi gakkanaw minniday attana.* 23 Issi heerappe hinttena entti gooddiko hara katama baqatite. Taani hinttew tuma odays; Asa Na7ay yaana gakkanaw, hintte Isra7eele katama ubbaa kantheketa.

24 “Tamaarey ba asttamaariyappe, aylley ba godaappe aadhdhenna.* 25 Tamaarey ba asttamaariya, aylley ba godaa daanikko iyaw gidana. Keethaawa Bi7elzebuula giikko iya soo asaa waanidi iissidi xeegenne?*

26 “Hiza, asas yayyofite. Kamettidabay qoncconna, qosettidabay geeshshi keyonna attenna.* 27 Taani hinttew dhuman odiyabaa hintte poo7on odite; ta hinttew haythan kalkkashidabaa dabaaban awaajjite. 28 Ashoppe attin shemppo wodhanaw dandda7onnayssatas yayyofite. Shin shemppuwanne ashuwa gaannamen dhayssanaw dandda7iya Xoossaas yayyite. 29 Nam77u buubbeti issi santimen bayzettokonaayye? Hanoppe attin, enttafe issinnaka hintte Xoossay goonna de7ishin sa7an wodhdhuku. 30 Hari attoshin, hintte huu7e binaanaykka paydettidi de7ees. 31 Hiza, daro buubbetappe hintte aadhdhiya gisho yayyofite.

32 “Asa sinthan taw markkattiya ubbaas taanikka saluwan de7iya ta aawa sinthan markkattana. 33 Shin asa sinthan tana kaddeyssa taanikka salon de7iya ta aawa sinthan kaddana.*

34 “Taani sa7an saro ehanaw yida hinttew daanoppo. Taani toorappe attin sarotethi ehanaw yabiikke. 35 Taani yiday,

‘Na7aa aawappe

macca na7iw aayeppe

na7aa machchiw azina aayeppe shaakkanaassa.*

36 Asas morkketi iya soo asata gidana.’

37 “Taappe aathidi ba aawa woykko ba aayiw dosey, tabaa gidanaw bessenna. Ba adde na7a woykko ba macca na7iw taappe aathidi dosey, tabaa gidanaw bessenna. 38 Ba masqaliya tookkidi tana kaallonna oonikka tabaa gidanaw bessenna.* 39 Ba shemppuwa ashshanaw koyey dhayssana, shin ba shemppuwa ta gisho aathi immey ashshana.*

40 “Hinttena mokkey tana mokkees, tana mokkey qassi tana kiittidayssa mokkees.* 41 Nabiya nabe sunthan mokkey, nabiyatho woytettana; qassi xilluwa xillo sunthan mokkey, xilluwatho woytettana. 42 Ta hinttew tuma odays; ha ta tamaaretappe guuxiya issuwas tana kaalliya gisho hari attoshin guutha irxxa haathi immiko iya woytoy dhayenna” yaagis.

11

Xammaqiya Yohaannisi kiittida asata

(Luuqa 7:18-35)

1 Yesuusi tammanne nam77u tamaareta kiitaa onggidaappe guye yaappe denddidi tamaarssanawunne sabbakanaw Galiila katamata bis.

2 Yohaannisi qasho keethan de7ishe Kiristtoosi oothiyabata si7idi, ba tamaaretappe iyaakko kiittidi, 3 “Yaana geetettiday neneyye? Woykko nuuni haraa naaginoo?” yaagidi oychchis.

4 Yesuusi enttako zaaridi, “Bidi hintte si7iyabaanne hintte be7iyabaa Yohaannisas odite. 5 Qooqeti xeellosona, wobbeti hamuttoosona, baro hargganchchoti paxoosona, tulleti si7oosona, hayqqidayssati hayqoppe denddoosona; manqotas Wonggelay sabbakettees.* 6 Tanan dhubettonay anjjettidayssa” yaagis.

7 Yohaannisa tamaareti guye simmidi bin, Yesuusi deriyas Yohaannisabaa odishe, “Ha bazzuwa ay be7anaw keyidetii? Carkkoy qaathiya maqqaa be7anaw yidetiyye? 8 Yaatin, ay be7anaw keyidetii? Kitte ma7o ma77ida ase be7anaaseyye? Kitte ma7o ma77idayssati kawota keethan de7oosona. 9 Yaatin, ay be7anaw keyidetii? Nabe be7anaaseyye? Hekko, hintte nabeppekka aadhdheyssa be7eeta.

10 “Ne ogiya ne sinthan giigisiya

ta kiitanchchuwa neeppe sinthe kiittana”

geetettidi xaafettiday iyassa.*

11 Ta hinttew tuma odays; maccasappe yelettidayssata giddofe Yohaannisappe aadhdhey oonikka baawa; salo kawotethan ubbaafe guuxey I, iyappe aadhdhana. 12 Xammaqiya Yohaannisa wodiyappe doomidi hachchi gakkanaw salo kawotethay daro naaqettees, minnida asati wolqqan yaa gelana.* 13 Nabeti ubbaynne Muse higgey Yohaannisa wode gakkanaw salo kawotethaabaa tinbbite odidosona. 14 Hiza, hintte entta kiitaa ammanana gidikko, yaana geetettida Eliyaasi, I Yohaannisa.* 15 Hiza, si7iya haythi de7ey si7o.

16 “Hiza, ha wodiya yeletethaa aybira daaniso? Giya giddon uttidi woli xeegidi,

17 ‘Nu hinttew suusul77e punnin;

hintte yexxeketa.

Nu sabbidi zeleelin;

hintte yeekkeketa’

yaagiya nayta daanosona. 18 Xammaqiya Yohaannisi moonnanne uyonna yin, ‘Tuna ayyaani de7ees’ yaagideta. 19 Asa Na7ay mishenne uyishe yin, ‘Yarambbanne ushshanchcho, qaraxa qanxiseyssatanne nagaaranchchota dabbo’ yaagideta. Hiza, cinccatethaa tumatethay iya oosuwan qonccees” yaagis.

Ammanonna ixxida katamata

(Luuqa 10:13-15)

20 Hessafe guye, Yesuusi daro malaatata oothida katamatan de7iya asati bantta nagaraappe simmidi maarotan gelonna ixxida gisho enttana, 21 “Ayye Koraaziine katamaw, ayye Beetesayda katamaw, ays giikko, hintte giddon oosettida malaatati Xiroosaninne Sidoonan oosettida gidiyakko, entti beni bido tiyettidi, kalle ma77idi bantta nagaraappe simmi aggana.* 22 Shin ta hinttew odays; pirdda gallas hinttefe aathidi Xiroosasinne Sidoonas pirdday kawuyana. 23 Qassi, Qifirnahoome, neeni pude salo keyanaw koyay? Hanenna! Neeni Si7oolen yegettana. Ays giikko, ne giddon oosettida malaatati Soodomen oosettidabaa gidiyakko, Soodomey hachchi gakkanaw de7anashin.* 24 Shin ta new odays; pirdda gallas neeppe aathidi Soodomes pirdday kawuyana” yaagidi hanqettis.*

Kiristtoosan de7iya shemppo

(Luuqa 10:21-22)

25 He wode Yesuusi, “Aawaw, saluwanne sa7aa Godaw, neeni hayssa eranchchotappenne cinccatappe genthada naytas qonccisida gisho nena galatays. 26 Ee, ta Aawaw, hayssi ne lo77o sheniyada hanis.

27 “Ubbay taw ta Aawappe imettis. Aawappe hari Na7aa erey baawa, Na7aappenne I enttaw qonccisanaw koyeyssatappe hari Aawa eranaw dandda7ey baawa.*

28 “Hinttenoo, daaburanchchoto, toohoy deexida ubbay taakko haa yiite; taani hinttena shemppisana. 29 Taani ta wozanan ashkkenne aada gidiya gisho ta qambbaran gelite, taappe tamaarite; hinttee, hintte shemppuwas shemppo demmana.* 30 Ta qambbaray liiqo, qassi ta toohoykka kawushshe” yaagis.

12

Sambbaata bonchchanaw bessii?

(Mar 2:23-28; Luuqa 6:1-5)

1 Hessafe guye, Sambbaata gallas, Yesuusi gade giddora aadhdhees. Yesuusa tamaareti koshattida gisho tiya bangga shirikidi moosona.* 2 Shin Farisaaweti hessa be7idi Yesuusakko, “Hekko, ne tamaareti Sambbaata gallas oothanaw bessonnabaa oothoosona” yaagidosona.

3 Yesuusi enttako zaaridi, “Dawitey koshattida wode Iyara de7eyssatara ay oothidaakko nabbabibeekketii?* 4 Dawitey Xoossaa keethi gelidi kahineta xalaalappe attin inne iyara de7eyssatas bessonna geeshsha daabbuwa mis.* 5 Woykko kahineti Sambbaata wogaa shaaridi Xoossa Keethan Sambbaata gallas ooso oothiko enttaw bala gidonnayssa Muse higgiyan nabbabibeekketii?* 6 Shin si7ite! Xoossa Keethaafe aadhdhey hayssan de7ees. 7 ‘Taani hintte yarshshuwa gidonnashin hintte harata maarana mela koyays’ giya qaalay woy guusseeko hintte eridaakko xillo asa bolla pirddeketa.* 8 Asa Na7ay Sambbaata Godaa” yaagis.

9 Yesuusi yaappe bidi Ayhude Woosa Keethi gelis. 10 Yan kushey gunddida issi uray de7ees. Yesuusa mootanaw gaaso koyaa asati, “Sambbaata gallas pathanaw bessi bessennee?” yaagidi oychchidosona.

11 I enttako, “Hintte giddofe issuwas dorssi Sambbaata gallas aafon wulliko, goochchidi kessonnay oonee?* 12 Yaatin asi dorssafe waanidi daro aadhdhenee? Hessa gisho, Sambbaata gallas lo77obaa oosoy bessees” yaagis.

13 Hessafe guye, Yesuusi addiyako, “Ne kushiya piddi ootha” yaagin, uray piddi oothis. Iya kushey paxidi hankko kushiyada hanis. 14 Shin Farisaaweti yaappe kare keyidi, Yesuusa waati wodhaneekko maqettidosona.

Xoossay doorida aylliya

15 Yesuusi entta qofaa eridi he bessaa aggidi hara soo bis. Daro asay iya kaallidi bidosona, hargganchchota ubbaa pathis. 16 Yesuusi, “Tabaa hara ooddeskka odoppite” yaagidi minthi odis. 17 Hessika nabiya Isayaasi,

18 “Hekko ta doorida aylley,

ta doseyssi, tana ufaysseyssi,

taani ta ayyaanaa, iya bolla shemppisana;*

I, Ayhude gidonna deriyas suure pirddabaa awaajjana.

19 I palamenna woykko kaccenna;

ba qaalakka denbban coo sissenna.

20 Suure pirddan xoono demmana gakkanaw,

dinccettida maqqaa menthenna,

cuyiya muqaadaa toysenna.

21 Ayhude gidonna derey ubbay iyan ufayssi wothana”

yaagidi xaafidayssi polettana melassa.

Yesuusanne Bi7elzebuula

(Mar 3:20-30; Luuqa 11:14-23)

22 Hessafe guye, tuna ayyaanan oykettida qooqenne muume ase de7eyssa iyaakko ehidosona. Yesuusi uraa pathin, uray be7isinne odettis. 23 Asa ubbay malaalettidi, “Hayssi Dawite Na7aa gidanddeshshaa?” yaagidosona.

24 Shin Farisaaweti hessa si7idi, “Ha uray tuna ayyaanata kessey tuna ayyaanata halaqaa Bi7elzebuula wolqqaana” yaagidosona.*

25 Yesuusi entta qofaa eridi, “Woli giddon shaakettiya kawotetha ubbay kunddana; qassi woli giddon shaakettiya katamay woykko keethay minnidi eqqenna. 26 Xalahey Xalahe kessiyabaa gidikko ba giddon shaakettis guussu. Hessatho haniyabaa gidikko iya kawotethay waanidi minnidi eqqanaw dandda7ii? 27 Taani tuna ayyaanaa kessey Bi7elzebuula wolqqan gidikko hinttena kaalliya asati oodde wolqqan kessannee? Hessa gisho, hinttena kaalliya asati hinttena pirddana. 28 Shin taani tuna ayyaanata kessey Xoossaa Ayyaanan gidikko, Xoossaa kawotethay hintteko yis.

29 “Woykko issi asi wolqqaama asa soo gelidi iya shaluwa bonqanaw koykko koyrottidi he uraa qachchonna ixxiko waattidi dandda7ii? Yaatikko iya shaluwa bonqanaw dandda7ees.

30 “Taara gidonnay oonikka taara eqettees; qassi taara issife shiishonna ubbay laallees.* 31 Hessa gisho, si7ite; asay oothiya ay nagarinne cashsha qaali ubbay atto geetettana, shin Geeshsha Ayyaana cayaa ooddeskka iya nagaray atto geetettenna.* 32 Oonikka Asa Na7a bolla iitabaa odettiko iyaw atto geetettana, shin Geeshsha Ayyaana bolla iitabaa odettiya ooddeskka ha sa7an gidin yaana alamiyan iya nagaray atto geetettenna.*

33 “Lo77o mithay lo77o ayfe ayfees; qassi iita mithay iita ayfees. Hiza, mithay erettey ba ayfiyaana. 34 Hinttenoo, shoosha nayto, hintte iita gidishe waanidi lo77obaa odettanaw dandda7etii? Asi ba wozanan kumidabaappe doonan odettees.* 35 Lo77o asi ba wozanan wothida lo77obaappe, lo77obaa kessees; iita asi ba wozanan wothida iitabaappe, iitabaa kessees. 36 Shin si7ite, asay odettiya coo oda ubbaas pirdda gallas zaaro immana. 37 Ays giikko, ne odettiya ne qaalan xillana; ne odettiya ne qaalay ne bolla pirddana” yaagis.

Malaata be7anaw shiiqida oyshaa

(Mar 8:11-12; Luuqa 11:29-32)

38 Hessafe guye, issi issi Farisaawetinne higge asttamaareti Yesuusakko, “Asttamaariyaw, neeni malaata oothada nuna bessa” yaagidosona.*

39 Shin Yesuusi zaaridi, “Ammanettonnanne iita yeletethay malaata koyees. Shin nabiya Yoonasa malaatappe hara malaati iyaw imettena.* 40 Yoonasi gita molo ulon heedzu gallasinne heedzu qamma gam77idayssa mela Asa Na7ay heedzu gallasinne heedzu qamma biitta garssan gam77ana.* 41 Nanawe asay pirdda gallas denddidi ha yeletethaa bolla pirddana; ays giikko, entti Yoonasa sibkkatiya si7idi bantta nagaraappe simmidosona. Hekko, Yoonasappe aadhdheyssi hayssan de7ees.* 42 Pirdda gallas dugeha kawiya denddada ha yeletethaa bolla pirddana; ays giikko, iya Solomone cinccatethaa si7anaw biittaa gaxappe yasu. Hekko, Solomoneppe aadhdhey hayssan de7ees.*

43 “Tuna ayyaanay asappe keyidaappe guye baw shemppiyaso koyidi haathi baynna mela bessan daaburees, shin ba koyaa shemppuwa demmenna. 44 Yaanin, ‘Ta agga keyida keetha simmada baana’ yaagees. I simmiya wode keethay kaysi gideyssanne pitettidi giigi uttidayssa demmees. 45 Hiza, simmi bidi, baappe iitiya hara laappun iita ayyaanata ekkidi yees; enttika uraa giddo gelidi de7oosona. He uraas kaseyssafe guyeyssi daro iitees. Ha iita yeletethaa bolla hessa mela hanana” yaagis.

Yesuusa aayiwunne iya ishata

(Mar 3:31-35; Luuqa 8:19-21)

46 Yesuusi deriyas oda bolla de7ishin iya aayyaanne iya ishati iya odisanaw koyidi karen eqqidosona. 47 Issi asi iyaakko, “Ne aayyaanne ne ishati nena odisanaw koyidi karen eqqidosona” yaagis.

48 Yesuusi zaaridi, “Ta aayyaa oonee? Ta ishatikka oonantee?” yaagis. 49 Ba kushiyara tamaareta mallishe, “Be7ite, ta aayanne ta ishati hayssata. 50 Salon de7iya ta Aawa sheniya oothiya ubbay ta isha, ta michchonne ta aayo” yaagis.

13

Zerethi zeriya uraa leemiso

(Mar 4:1-9; Luuqa 8:4-8)

1 He gallas Yesuusi sooppe keyidi abbaa gaxan uttis. 2 Daro derey iya yuushuwan shiiqin asaa abbaa gaxan aggaagidi wogolon gelidi uttis.* 3 Asaas darobaa leemison yaagidi odis:

“Issi goshshanchchoy zerethi zeranaw keyis. 4 I zeriya wode issi issi zerethati oge gaxan wodhdhidosona; enttaka kafoti yidi maxi midosona. 5 Issi issi zerethati garssan shaalloy de7iya biitta bolla wodhdhidosona. Daro biitti baynna gisho ellesidi dolis. 6 Shin away keyin shullis; xaphoy baynna gisho melis. 7 Issi issi zerethay aguntha giddon wodhdhis; agunthay diccidi he dolaa cuullis. 8 Harati qassi aradda biitta bolla wodhdhis; dolidi ayfe ayfis. Issoy xeeta, issoy usuppun tamma, issoy qassi hasttama ayfis. 9 Si7iya haythi de7iya uray si7o” yaagis.

10 Yesuusa tamaareti iyaakko shiiqidi, “Ays neeni deriyas leemison oday?” yaagidi oychchidosona.

11 I zaaridi, “Hinttew salo kawotethaa xuuraa eray imettis, shin enttaw imettibeenna. 12 De7iya ubbaas guzhettana, iyaw darana, shin baynnayssafe hari attoshin iyaw de7iyarakka ekettana.* 13 Hessa gisho, taani entti, xeellishe demmonna mela, si7ishe si7onna mela woykko akeekonna mela enttaw leemison odays.

14 “Isayaasi ba maxaafan odidayssi entta bolla polettis. I odishe,

‘Hintte sissaa si7eeta, shin akeekekketa;

hintte xeelleta, shin be7ekketa.

15 Ays giikko, ha asaa wozanay zel77umis;

bantta haythaa erishe tullisidosona,

bantta ayfiyaa goozidosona.

Hessi baynneeko entti bantta ayfiyaan be7idi,

bantta haythan si7idi,

bantta wozanan akeekidi,

taakko simmana,

takka entta pathanashin’ yaagis.

16 “Shin hintte ayfeti be7iya gishonne hintte haythati si7iya gisho hintte anjjettidayssata.* 17 Ta hinttew tuma odays; daro nabetinne xillo asati hintte be7eyssa be7anawunne hintte si7eyssa si7anaw amottidosona, shin enttaw hanibeenna.

18 “Hiza, ha zerethaa zeriya uraa leemisuwa si7ite. 19 Oge gaxan wodhdhida zerethaa leemisoy hayssa: salo kawotethaa qaala si7idi akeekonna uraa wozanappe Xalahey yidi iya wozanan de7iya zerethaa maxi digees. 20 Shaalloy garssan de7iya biitta bolla zerettidayssi qaala si7idi ellesidi ufaysan ekkeyssata. 21 Shin xapho yeddanaw dandda7onna gisho daro gam77okona. Qaala gaason metoy woykko goodetethi yaa wode ellesi dhubettoosona. 22 Aguntha gaathan zerettidayssi qaala si7is, shin ha alamiya duussaa hirggaynne duretetha qofay qaala cuulliya gisho ayfe ayfonna attees. 23 Shin aradda biittan zerettida zerethay akeekan qaala si7iya uraa. I ayfe ayfees; issoy xeeta, issoy usuppun tamma issoy qassi hasttama ayfees” yaagis.

Leeshshuwa leemiso

24 Yesuusi enttaw hara leemiso odis, “Xoossaa kawotethay ba goshshan lo77o zerethi zerida uraa daanees. 25 Shin asi ubbay dhiskkin iya morkkey yidi gisttiya giddon leeshsho zeridi bis. 26 Gisttey diccidi ayfiyaa wode leeshshoy iya giddon benttis.

27 “Gadiya godaa aylleti godaakko bidi, ‘Godaw, ne goshshan ne lo77o zerethi zerabikkishsho? Yaatin, leeshshoy awuppe yidee?’ yaagidosona.

28 “I enttako, ‘Hessa morkkey oothis’ yaagis.

“Aylleti godaakko, ‘Nu bidi leeshshuwa shoddana mela koyay?’ yaagidosona.

29 “Shin I, ‘Atto bochchofite; hintte leeshshuwa shoddays gishin gisttey shodettana. 30 Bochchofite; caka wodey gakkanaw issife dicco. He wode cakkiya asata leeshshuwa sinthattidi maxidi taman xuugganaw mirqen mirqen qachchite. Shin gisttiya shiishidi ta shaaliyan qolite’ yaagana” yaagis.

Guutha mithee leemiso

(Mar 4:30-32; Luuqa 13:18-19)

31 Qassi hara leemiso yaagidi odis; “Salo kawotethay issi asi ba goshshan bakkida guutha mithee ayfe daanees. 32 He mithee ayfey hara mitha ayfetappe guutha, shin iya dolaa diccida hara mithata ubbaafe aadhdha gitatawusu. I tashiyan kafoti keexidi uttana gakkanaw wolqqaama mithi gidawusu” yaagis.

Irshsho leemiso

(Luuqa 13:20-21)

33 Kaallidikka, Yesuusi hara leemiso odis; “Salo kawotethay issi maccasi heedzu gabate dhiille ekka munuqada, munuqay denddana mela iyan gujjida irshsho daanees” yaagis.

34 Yesuusi deriyas he leemisuwa ubbaa odis. Leemisoy baynna issibaakka odibeenna. 35 Nabey ba maxaafan,

“Taani ta doona, leemison dooyana;

saloynne sa7ay medhettosappe,

geemmidayssa odays”

yaagidi odidayssi hessan polettis.*

Leeshsho leemisuwa birshethaa

36 Yesuusi deriya moyzidi soo gelis. Iya tamaareti iyaakko shiiqidi, “Goshshan de7iya leeshshuwa birshshethaa nuus oda” yaagidosona.

37 I zaaridi, “Lo77o zerethaa zeriday Asa Na7a. 38 Goshshay ha alamiya. Lo77o zerethay salo kawotethaa nayta. Leeshshoy Xalahe nayta. 39 Leeshshuwa zeriday morkkiya Xalahe. Caka wodey, wodiya wurssethaa. Cakkeyssati kiitanchchota.

40 “Leeshshoy maxettidi taman xuugetteyssa mela wodiya wurssethan hessada hanana. 41 Asa Na7ay ba kiitanchchota kiittana. Entti nagaras gaaso gideyssatanne iita oothiya ubbaa maxidi iya kawotethaafe kessana. 42 Maxi shiishidi yeehoynne achcha garccethi de7iya to7onna taman yeggana. 43 He wode xilloti bantta Aawa kawotethan awada poo7ana. Si7iya haythi de7ey si7o!

44 “Xoossaa kawotethay goshshan moogettida miishe daanees. Issi asi he miishiya demmidi zaari moogis. Daro ufayttidi bidi baw de7iyaba ubbaa bayzidi he goshsha gadiya shammis.

45 “Hessadakka, qassi salo kawotethay inqo giya al77o shuchchata koyaa zal77anchcho daanees. 46 Daro al77o inquwa demmidi bidi baw de7iyaba ubbaa bayzidi iya shammis.

Molo oykkiya gite leemiso

47 “Qassi Xoossaa kawotethay abban yegettida dumma dumma qommo molo oykkiya gitiya daanees. 48 Molo oykkiya asati moloy gitiyan kumin abbaafe gaxa kessidosona. Yan uttidi lo77uwa qori qori daachchon yeggidosona, shin iita molota wora holidosona. 49 Wodiya wurssethan hessatho hanana. Kiitanchchoti yidi nagaranchchota xillotappe shaakkidi, 50 yeehoynne achcha garccethi de7iya to7onna taman yeggana.

51 “Ha ubbay hinttew gelidee?” yaagidi entta oychchis.

Entti zaaridi, “Ee” yaagidosona.

52 Yesuusi, “Hiza, salo kawotethaa eraa ekkidi higgiya tamaarssiya ubbay, ba minjjida shaluwappe oorathaanne gal77a kessiya ase daanees” yaagis.

Yesuusi Naazireten ixettis

(Mar 6:1-6; Luuqa 4:16-30)

53 Yesuusi ha leemisuwa odi wurssidaappe guye yaappe denddidi bis. 54 Ba yelettida biittaa bidi Ayhude Woosa Keethan deriya tamaarssis. Entti malaalettidi, “Ha uray ha cinccatethaanne ha malaatata oothiya wolqqaa awuppe ekkidee? 55 Hayssi anaaxiya na7aa gidenneyye? Iya aaye sunthay Mayraamo gidennee? Iya ishati Yayqooba, Yoosefa, Simoonanne Yihuda gidokkonaayye? 56 Iya michcheti nuura de7oosona gidokkonaa? Yaatin, ha uray ha ubbaa awuppe ekkidee?” yaagidosona. 57 Hessa gisho, I giyabaa ekkonna ixxidosona.*

Shin Yesuusi, “Nabey ba yelettida biittaninne ba soo asaa matan bonchchettenna” yaagis. 58 Entti ammanonna ixxida gisho daro malaatata he bessan oothibeenna.

14

Xammaqiya Yohaannisa hayquwa

(Mar 6:14-29; Luuqa 9:7-9)

1 He wode Galiila aysiya Heroodisi* Yesuusabaa si7is. 2 Ba aylletakko, “Hayssi Xammaqiya Yohaannisa; I hayqoppe denddis. Yaanida gisho ha ubbaa malaatata I oothees” yaagis.

3 I hessa giday Heroodisi ba ishaa Filphoosa machche Heroodiyadi gaason Yohaannisa qasho keethi gelssida gishossa. 4 Yohaannisi Heroodisa, “Ne iyo ekkanaw woga gidenna” yaagis.* 5 Heroodisi Yohaannisa wodhanaw koyis, shin derey Yohaannisa nabe oothidi be7iya gisho yashettis.

6 Heroodisi ba yelettida gallasa bonchchiya wode Heroodiyada na7iya asaa sinthan yethan durada iya ufayssasu. 7 Yaatin, I, “Iya koyaba ubbaa immana gidi” caaqqis. 8 Na7iya ba aaye zoriya si7ada Heroodisakko, “Xammaqiya Yohaannisa huu7iya keren wothada taw imma” yaagasu. 9 Iya yaagin kawoy qiirottis, shin ba caaquwa gishonne baara de7iya imathata gisho gidi I oyshay polettana mela kiittis. 10 Kawoy ase kiittidi Yohaannisi qasho keethan de7ishin iya qoodhiya goyrisis. 11 Huu7iya keren wothi ehidi na7ees immidosona; na7iyakka ekkada ba aayes efasu. 12 Yohaannisa tamaareti yidi iya ahaa efidi moogidosona. Iyappe guye hanidabaa ubbaa bidi Yesuusas odidosona.

Yesuusi ichchashu mukulu asaa muzis

(Mar 6:30-44; Luuqa 9:10-17; Yoha 6:1-14)

13 Yesuusi hanidabaa si7ida wode wogoluwan gelidi he bessaafe issi geemmiya soo barkka bis. Asay hessa si7idi katamatappe denddidi tohon iya kaallidosona. 14 Yesuusi wogoluwappe wodhdhidi daro asaa be7idi enttaw qadhettis. Entta giddon de7iya hargganchchota pathis.

15 Sa7ay omarssishe biya wode Yesuusa tamaareti iyaakko shiiqidi, “Ha bessay asi baynna bessi, sa7aykka qammis. Yaaniya gisho, heeran de7iya gutata bidi banttaw shammidi maana mela deriya yedda” yaagidosona.

16 Shin Yesuusi enttako, “Derey moonna baanaw koshshenna; entti maanabaa hintte immite” yaagis.

17 Entti zaaridi, “Nuus hayssan ichchashu uythaafenne nam77u moloppe hari baawa” yaagidosona.

18 Ikka, “Ane entta haa ehite” yaagis. 19 Kaallidikka, derey maatan uttana mela odis. Ichchashu uythaanne nam77u molota ekkidi, salo xeellidi galati simmidi, uythaa menthidi ba tamaaretas immis; entti qassi deriyas immidosona. 20 Ubbay midi kallidosona. Yesuusa tamaareti mishin attidayssa tammanne nam77u gayta denthidosona. 21 Kathaa mida asay maccasaynne nayti attin ichchashu mukulu gidees.

Yesuusi abbaa bollara hamuttis

(Mar 6:45-52; Yoha 6:15-21)

22 Yesuusi ba tamaareti wogoluwan gelidi baappe sinthattidi abbaafe he finthi pinnana mela kiittidi baw deriya moyzanaw guye attis. 23 Deriya moyzi simmidi barkka woossanaw issi deriya bolla keyis. Sa7ay qamminkka I barkka yan gam77is. 24 He wode wogoloy abbaa bolla bishin sintha baggara carkkoy denddin hobbey wogoluwa un77ethis.

25 Wontimaatha bolla Yesuusi abbaa bolla hamuttishe ba tamaaretakko yis. 26 Iya tamaareti, I abbaa bolla hamuttishe banttako yeyssa be7idi yayyidosona. Enttika, “Hayssi moytille” gidi yayyidi waassidosona.

27 Shin Yesuusi ellessidi, “Aykkoy baawa! Yayyofite! Tanabay” yaagis.

28 Phexiroosi iyaakko, “Godaw, nena gidikko, taani haatha bollara hamuttada neekko baana mela tana kiitta” yaagis.

29 Yesuusi Phexiroosakko, “Haaya” yaagis.

Phexiroosi wogoluwappe wodhdhidi haatha bollara hamuttishe Yesuusakko buussu oykkis. 30 Shin wolqqaama carkkuwa be7idi yayyis. Haathan mitetethi oykkida wode “Godaw, tana ashsharkkii” yaagidi waassis.

31 Yesuusi ellesidi ba kushiya yeddi iya oykkidi, “Neno, ammanoy paccidaysso ays sidhay” yaagis.

32 Yesuusaranne Phexiroosara wogoluwan gelida wode carkkoy si77i gis. 33 Wogoluwa giddon de7iya iya tamaareti, “Neeni tumakka Xoossaa Na7a” gidi goynnidosona.

34 Entti abbaa pinnidi Gensareexe biittaa gakkidosona. 35 He biittan de7iya asay Yesuusa erida wode bantta heeran de7iya guta ubbaa kiita yedidosona. Asay hargganchchota ubbaa iyaakko ehidosona. 36 Hargganchchoti iya afila macaraa xalaala bochchana mela woossidosona. Bochchida ubbayka paxidosona.

15

Aawata wogabaa

(Mar 7:1-13)

1 Hessafe guye, issi issi Farisaawetinne higge asttamaareti Yerusalaameppe Yesuusakko yidi, 2 “Ne tamaareti ays nu aawata wogaa menthonaa? Entti kathi maanappe sinthe bantta kushiya meecettokona” yaagidi oychchidosona.

3 Yesuusi zaaridi, “Hinttee, hintte wogaa gisho Xoossaa kiitaa poleyssa ays ixxeeti? 4 Ays giikko, Xoossay, ‘Ne aawanne ne aayiw bonchcha. I ba aawa woykko ba aayiw cayeyssi hayqo gibeennee?’ yaagis.* 5 Shin hintte, issi asi ba aawa woykko ba aayiw maaddanabay de7ishin, ‘Hayssa ta Xoossas yarshshas giikko, 6 ba aawa woykko ba aayiw bonchchanaw bessenna’ yaageeta. Yaatidi hinttee, hintte wogaa polanaw Xoossaa qaala mentheeta. 7 Hinttenoo, cubboto, Isayaasi hinttebaa likke odis,

8 “ ‘Ha asay tana bantta doonan bonchchees,

shin entta wozanay taappe haahon de7ees.

9 Asay tana coo goynnosona;

entti asi medhdhida kiitaa

Xoossaa higge daanisidi tamaarssoosona’ gis” yaagis.

Ase tunisiyabata

(Mar 7:14-23)

10 Yesuusi daro asaa baakko xeegidi, “Si7ite! Akeekite! 11 Ase tunisiyabay doonara geliyaba gidonnashin doonappe keyaabaa” yaagis.

12 Hessafe guye, Yesuusa tamaareti iyaakko yidi, “Farisaaweti neeni gidayssa si7idi dhubettidayssa akeekay?” yaagidosona.

13 Shin Yesuusi enttaw zaaridi, “Saluwan de7iya ta aaway tokkiboonna mithay ubbay shodettana. 14 Enttabaa hirggofite; entti qooqe kaalethiya qooqeta. Qooqey qooqe kaalethiko, nam77ayka ollan kunddana” yaagis.*

15 Phexiroosi zaaridi, “Ha leemisuwa birshshethaa nuus odarkkii” yaagis.

16 Yesuusi enttako, “Hinttewuka ha77i gakkanaw gelibeennee? 17 Doonara geliyabaa ubbay ulo gelidi kare keyeyssa erekketii? 18 Shin doonara keyaabay wozanappe keyees. Ase tunisiyabati hessata.* 19 Enttika asa wozana giddofe keyaa iita qofa, wodho, laymatethi, iita ooso, kayso, worddo markkatethi, cashshe. 20 Hessa daaniyabati ase tuniseesippe attin meecettonna kushera meyssi tunisenna” yaagis.

Issi maccase ammanuwa

(Mar 7:24-30)

21 Hessafe guye, Yesuusi yaappe keyidi Xiroosanne Sidoona katamati de7iya biittaa bis. 22 Issi Kanaane biitta maccas Yesuusakko yada, ba qaalaa dhoqqu oothada, “Godaw, Dawite na7aw, taw qadhettarkii; ta na7iw tuna ayyaanay oykkidi iita waayses” yaagasu.

23 Shin Yesuusi issi qaalakka zaaronna si77i gis. Yesuusa tamaareti iyaakko yidi, “Ha maccasiya nu geedo kaalla kaallada, woossawusu. Hessa gisho, neeni iyo moyzarkkii” yaagidi woossidosona.

24 Yesuusi zaaridi, “Taani wudeppe dhayida dorssada Isra7eele keethaafe dhayida asata xalaalas kiitettas” yaagis.

25 Shin iya, iya sinthan kunddada, “Godaw, tana maaddarkii?” yaagasu.

26 I zaaridi, “Nayta kathi ekkidi kanatas yeggeyssi lo77o gidenna” yaagis.

27 Maccasiyakka, “Godaw, hessi tuma, shin hari attoshin kanati bantta godati mishin, gaytappe wodhdhiya tiifiya moosona” yaagasu.

28 Yesuusi zaaridi, “Ha maccasete, ne ammanoy gita; ne koyidayssada new hano” yaagis. I na7iya iirakka paxa aggasu.

Yesuusi daro hargganchchota pathis

29 Yesuusi yaappe denddidi Galiila Abbaa mati bis. Issi dere bolla keyidi, yan uttis. 30 Daro asay banttara, wobbeta, qooqeta, kuunata, doona muumetanne, hara daro hargganchchota ekkidi, iyaakko ehidi iya sinthan wothidosona. Yesuusi enttana pathis. 31 Hessa gisho, muumeti odettishin, kuunati piddi gishin, wobbeti hamuttishin, qooqeti xeellishin asay be7idi malaalettidi, Isra7eele Xoossaa galatidosona.

Yesuusi oyddu mukulu asaa muzis

(Mar 8:1-10)

32 Yesuusi ba tamaareta baakko xeegidi, “Ha daro asay taara heedzu gallas gam77ida gishonne enttaw ha77i miyabay baynna gisho taani enttaw qadhettays. Entti ogen daaburidi kunddonna mela aykko muzonna entta mela yeddanaw koyikke” yaagis.

33 Iya tamaareti zaaridi, “Nuuni ha bazzuwan hayssa keena asaas gidiya kathi awuppe demmanee?” yaagidosona.

34 Yesuusi enttako, “Hinttew aappun uythi de7ii?” yaagidi oychchis.

Entti zaaridi, “Laappun uythinne laafa molotappe guuthi de7ees” yaagidosona.

35 Yesuusi deriya sa7an uttite yaagidi kiittis. 36 Hessafe guye, he laappun uythaanne moluwa ekkidi Xoossaa galatis. Menthidi ba tamaaretas immis. Iya tamaareti asaas gishidosona.

37 Asay ubbay midi kallidosona. Iya tamaareti, mishin attida tiifiya laappun gita gayta kumethi denthidosona. 38 Mida asay maccasinne na7a paydonna adde xalaali oyddu mukulu. 39 Yesuusi deriya yeddidaappe guye wogoluwan gelidi Magedoona giya biittaa bis.

16

Saloppe malla be7anaw oychchida oysha

(Mar 8:11-13; Luuqa 12:54-56)

1 Farisaawetinne Saduqaaweti Yesuusakko yidosona. Iya paaccanaw koyidi, banttana saloppe malaata besso gidi oychchidosona.* 2 Shin I enttako, “Sa7i omarssiya wode ‘Saloy zo77ida gisho wontto booqallana’ yaageta. 3 Wonttiya wode, ‘Saloy zo77idi shaaratida gisho iray bukkana’ yaageta. Yaatin hintte salo mallaa be7idi ereeta, shin wodiya malla eranaw dandda7ibeekketa. 4 Iitanne ammanonna yeletethay malaata koyees. Shin iyaw Yoonasa malaatappe hara malaati imettenna” yaagis. Hessafe guye, enttana yan aggidi hara soo bis.*

Farisaawetanne Saduqaaweta irshshuwaa

(Mar 8:14-21)

5 Entti abbaafe hefinthi pinnida wode daabbo ekkidi yaanayssa dogidosona. 6 Yesuusi enttako, “Farisaawetappenne Saduqaaweta irshshuwaafe naagettite” yaagis.* 7 Enttika bantta garssan, “I hessa giday nu daabbo ekkidi yoonna gishossa gidana” yaagidosona. 8 Yesuus entta qofaa eridi, “Hinttenoo, ammanoy paccidayssato! Daabbo ekkonna yida gisho woli gidon ays odetteetii? 9 Ha77ika hintte akeeketii? Ichchashu mukulu asaas ichchashu uythaa gishidayssanne entti midi kallin hintte aappun gayta kumethi denthidaakko dogidetii?* 10 Hessadakka, laappun uythaa oyddu mukulu asaas gishidayssanne entti midi kallin, hintte aappun gita gayta kumethi denthidaakko akeekekketii?* 11 Hiza, taani Farisaawetanne Saduqaaweta irshshuwaafe naagettite gada odeyssi daabbobaa gidonnayssa akeekekketii?” yaagis. 12 Yaatin, iya tamaareti Yesuusi odey munuqa denthanaw yegettiya irshshobaa gidonnashin Farisaawetanne Saduqaaweta timirttiyafe naagettanayssa gideyssa akeekidosona.

Phexiroosi Yesuusabaa odis

(Mar 8:27-30; Luuqa 9:18-21)

13 Yesuusi Qisaariya Filphoosa biittaa gakkida wode ba tamaaretakko, “Asay, Asa Na7aa oona goonaa?” yaagidi oychchis.

14 Enttika, “Issoti issoti Xammaqiya Yohaannisa, harati Eliyaasa qassi hankkoti Ermmiyasa woykko nabetappe issuwa goosona” yaagidosona.*

15 Yesuusi zaaridi, “Yaatin, hintte tana oona geeti” gidi entta oychchis.

16 Simoona Phexiroosi zaaridi, “Neeni Kiristtoosa, de7o Xoossaa na7a” yaagis.*

17 Yesuusi Phexiroosakko, “Yoona na7aa Simoona, neeni anjjettidayssa! Hayssa new qonccisiday saluwan de7iya ta aawappe attin ase gidenna. 18 Ta new odays Phexiroosa, neeni zaalla! Taani ha zaalla bolla ta woosa keethaa keexana. Hayqo wolqqatikka iyo xoonokkona. 19 Salo kawotethaa qulppeta ta new immana. Sa7an neeni diggiyabay ubbay salon Xoossaa matan digettidabaa gidana. Sa7an neeni hano giyabay ubbay salon Xoossaa matan hanidabaa gidana” yaagis.*

20 Hessafe guye, I, Kiristtoosa gideyssa ooddeskka odonna mela ba tamaareta minthidi kiittis.

Yesuusi bana gakkana waaya odis

21 He wodiyappe doomidi Yesuusi ba tamaaretas, “Taani Yerusalaame baanaw bessees. Yan deriya cimatan, kahine halaqatanne higge asttamaareta kushen waaye ekkanaw bessees. Entti tana wodhana, shin taani heedzantho gallas hayqoppe denddana” yaagidi qonccisis.

22 Phexiroosi Yesuusa gaxa kessidi, “Godaw, hessi hanenna! Hessa melabay nena ubbarakka gakkofo!” yaagidi hanqettis.

23 Yesuusi Phexiroosakko guye simmidi, “Ha Xalahiyaw, taappe haakka! Neeni asa qofa qoppasappe attin Xoossaa qofa qopponna gisho taw dhube gidaasa” yaagis.

24 Hessafe guye, Yesuusi ba tamaaretakko, “Oonikka tana kaallanaw koyabaa gidikko bana kaddo, ba masqaliya tookkidi tana kaallo.* 25 Ba de7uwa ashshanaw koyaa ubbay dhayssees. Shin ba de7uwa ta gisho gidi aathi immeyssi ashshees.* 26 Asi alame kumethaa babaa oothidi, gidoshin ba shemppuwa dhayssikko iya ay maaddii? Woykko asi ba shemppuwa laame ay immanaw dandda7ii? 27 Asa na7ay ba aawa bonchchuwan ba kiitanchchotara yaana. He wode issi issi uraas iya oosuwada immana.* 28 Ta tuma odays; asa Na7ay kawo gididi simmeyssa be7ana gakkanaw hayssan eqqida asaappe hayqqonnayssati de7oosona” yaagis.

17

Yesuusa malay laamettis

(Mar 9:2-13; Luuqa 9:28-36)

1 Usuppun gallasappe guye Yesuusi, Phexiroosa, Yayqoobanne iya ishaa Yohaannisa baara ekkidi banttarkka gidanaw deriya bolla keyis.* 2 Yan entta sinthan Yesuusa malay kumethi laamettis; iya som77oyka awada xolqqis. Iya ma7oykka daro booxis. 3 Hekko, Museynne Eliyaasi iyara odettishin be7idosona. 4 Phexiroosi Yesuusakko, “Nuuni hayssa hashshu yida. Ne koykko issino new, issino Muses, issino Eliyaasas hayssan heedzu shaqara shaqarana” yaagis. 5 Phexiroosi hessa buroo odishin bootha shaaray enttana kammis. Shaara giddora, “Tana ufayssiya, ta dosiya na7ay hayssa, iya si7ite!” yaagiya qaalay yis.* 6 Yesuusa tamaareti hessa si7ida wode dagammidi bantta som77uwara sa7an kunddidosona. 7 Shin Yesuusi enttako shiiqidi entta bochchidi, “Denddite, yayyofite!” yaagis. 8 Entti dhoqqu gidi be7iya wode Yesuusappe hara oonakka be7ibookkona.

9 Entti deriyappe wodhdhishin Yesuusi enttako, “Asa Na7ay hayqoppe denddana gakkanaw ha hintte be7idabaa ooddeskka odoppite” gidi kiittis. 10 Yesuusa tamaareti, “Yaatin, higge asttamaareti Eliyaasi Kiristtoosappe kasetidi yaana giday aybisse?” yaagidi oychchidosona.*

11 Yesuusi zaaridi, “Ee! Eliyaasi kaseti yidi ubbabaa giigisana. 12 Shin ta hinttew tuma odays; Eliyaasi kasetidi yis. Enttika iya bolla koyidabaa oothidosonappe attin iya shaakki eribookkona. Hessada Asa Na7ay entta kushen waayettana” yaagis.*

13 He wode Yesuusi giday Xammaqiya Yohaannisabaa gideyssa akeekidosona.

Yesuusi tuna ayyaanay oykkida na7aa pathis

(Mar 9:14-29; Luuqa 9:37-43)

14 Entti deriyappe asaakko simmiya wode issi asi Yesuusa sinthan gulbbatidi, 15 “Godaw, hayyana ta na7as qadhettarkii; iya shocidi yeggiya harggey daro un77ethidi tamaninne haathan yeggees. 16 Ne tamaaretakko ehas, shin entti pathanaw dandda7ibookkona” yaagis.

17 Yesuusi zaaridi, “Hinttenoo, ammanonna geella yeletethaw awude gakkanaw ta hinttera daane? Awude gakkanaw ta hinttena dandda7anee? Ane na7aa haa ekki yiite” yaagis. 18 Yesuusi tuna ayyaanaa hanqqin, tuna ayyaanay na7aappe keyis; he saatenkka na7ay paxis. 19 Hessafe guye, Yesuusa tamaareti banttarkka iyaakko shiiqidi, “Nuuni tuna ayyaanaa kessanaw dandda7iboonnay aybisse?” yaagidi oychchidosona. 20 I enttako, “Hinttew ammanoy laafida gishossa. Ta hinttew tuma odays; gaashe ayfe mela ammanoy hinttew de7ikko ‘Ha deriya hayssafe denddada gede aadhdha’ giikko hinttew kiitettana. Hinttew dandda7ettonabay deenna. 21 [Shin hessa melay woosappenne xoomappe attin haran keyenna]” yaagis.**

Yesuusi ba hayquwaba zaari odis

(Mar 9:30-32; Luuqa 9:43-45)

22 Yesuusa tamaareti Galiilan shiiqidi de7ishin Yesuusi enttako, “Asa Na7ay asa kushen aadhdhidi imettana. 23 Entti iya wodhana, shin I heedzantho gallas hayqoppe denddana” yaagis.

Iya tamaaretikka daro qiirottidosona.

Xoossa Keetha giira

24 Yesuusaranne iya tamaaretara Qifirnahoome katama gakkida wode Xoossa Keetha giira qanxiseyssati Phexiroosakko yidi, “Hintte asttamaarey Xoossa Keetha giira giirii?” yaagidi oychchidosona.*

25 Phexiroosi zaaridi, “Giirees” yaagis. Phexiroosi soo geliya wode Yesuusi kasetidi, “Phexiroosa, new ay daanii? Ha sa7aa kawotethati qaraxanne giira ooppe ekkonaa? Gade asappeyye woykko asa gade asappe?”† yaagidi oychchis.

26 Phexiroosi “Asa gade asappe” gidi zaaris.

Yesuusi zaaridi, “Gade asay giira giirokkona guussu. 27 Shin entti dhubettonna mela abbaa bada moluwa oykkiya manxxaqo yegga. Koyro ne oykkiya moluwa doona dooyada giiras gidiya miishiya ne gishonne ta gisho efada giira” yaagis.

18

Ubbaafe aadhdhey oonee?

(Mar 9:33-37; Luuqa 9:46-48)

1 He wode Yesuusa tamaareti yidi, “Salo kawotethan ubbaafe aadhdhey oonee?” yaagidi oychchidosona.* 2 Yesuusi issi guutha na7a xeegidi entta giddon essidi hayssada yaagis. 3 “Taani hinttew tuma odays; hintte laamettonanne guutha naytada hanonna ixxiko salo kawotethaa ubbarakka gelanaw dandda7ekketa.* 4 Hiza, ha guutha na7aada bana kawushshiya oonikka salo kawotethan ubbaafe aadhdheyssa gidana. 5 Hayssa mela na7a ta sunthan mokkiya oonikka tana mokkees.

6 “Shin tanan ammaniyaa ha guuthatappe issuwa naagara oothana mela dhube gidiya oonikka gita gaachcha woxa ba qodhen qachchidi ciimmo abban mitettiko iyaw lo77o. 7 Alamen asay nagara oothana mela oothiyabati de7iya gisho alamiya ayye. Hessa melabati yoonna attenna, shin dhubey iya gaason yaa uraa ayye.

8 “Ne kushey woykko ne tohoy nena balethikko neeppe qanxa yegga. Neeni nam77u kushera woykko nam77u tohora merinaa taman yeggettanayssafe kushe woykko toho duuxa gidada merinaa de7o demmeyssi new lo77o.* 9 Qassi ne ayfey nena balethikko iyo wooca kessada wora hola. Neeni nam77u ayfera gaanname taman yeggetteyssafe issi ayfera merinaa de7uwa geleyssi new lo77o.*

10 “Ta hinttew odays; salon de7iya entta naagiya kiitanchchoti ubba wode salon de7iya ta Aawa sinthan de7iya gisho hintte ha guuthatappe issuwaka kadhonna mela naagettite.* 11 Asa Na7ay dhaydayssata ashshanaw yis”* yaagis.

Dhayida dorssaa leemiso

(Luuqa 15:3-7)

12 Qassi Yesuusi, “Hinttew ay daanii? Issi uraas xeetu dorssati de7eyssatappe issoy dhayikko uddufun tammanne uddufunata deriya bolla yeggi aggidi he dhayidayssa koyanaw beenne? 13 Ta tuma odays; I demmida wode uddufun tammanne uddufunatappe aathidi dhayidi benttida issi dorssan ufayttees. 14 Hessadakka, salon de7iya hintte aaway ha guuthatappe issoy dhayana mela koyenna.

Qohida asi waatanee?

15 “Ne ishay nena qohikko nerkka iyaakko bada iya balaa iyaw oda. I nena si7ikko ne ishaa new isha ootha.* 16 Shin I nena si7onna ixxiko, nam77u woykko heedzu asa markkan mootoy lasettiya gisho issi woykko nam77u asi ekkada iyaakko ba.* 17 I enttana si7onna ixxiko, woosa keethas oda. Woosa keethi giyabaa si7onna ixxiko ammanonna asada woykko qaraxa qanxisiya asada iya payda.

18 “Ta hinttew tuma odays; sa7an hintte diggiyabati ubbay salon Xoossaa matan digettidaba gidana. Sa7an hintte hano giyabati ubbay salon Xoossaa matan hanidabaa gidana.*

19 “Qassika ta hinttew odays; sa7an hinttefe nam77ay bantta woossiyabas issi wozanan gididi Xoossaa woossiyabaa gidikko salon de7iya ta Aaway hinttew oothana. 20 Tana kaalleyssatappe nam77a woykko heedza gididi shiiqiya bessan taani entta giddon benttana” yaagis.

Atto guussabaa

21 He wode Phexiroosi Yesuusakko yidi, “Godaw, ta ishay tana qohikko aappun toho taani atto gaanaw bessii? Laappun toho gakkanaaseyye?” gidi oychchis.*

22 Yesuusi zaaridi, “Gidenna, laappun tammu toho laappunappe attin laappun toho gidenna.*

23 “Hessa gisho, Xoossaa kawotethay ba oosanchchotara ba miishey paccidaakkonne palahidaakko be7anaw qoppida kawuwa daanees. 24 He kawoy miishey paccidaakkonne palahidaakko be7iya wode daro ginddigindda acoy de7iya issi uraa iyaakko ehidosona. 25 Shin he aylley acuwa qanxanaw xoonettin iyara, iya machcheera, iya naytinne iyaw de7iyabay ubbay bayzettidi acoy cigettana mela iya goday kiittis. 26 Yaatin aylley ba godaa tohuwa bolla gulbbatidi, ‘Ta godaw, hayyana guutha wode takkarkki, ta acuwa ubbaa ta ciggana’ yaagidi woossis. 27 Kawoy iyaw qadhettidi, yeddi aggis; iya acuwa maaris.

28 “Shin he aylley keyi bidi ba lagge oosanchchotappe issoy baappe daro guutha miishe tal77idayssa, ‘Ne bolla de7iya ta miishiya taw cigga’ gidi qoodhe oykkis.

29 “He iya lagge aylley iya sinthan gulbbatidi, ‘Hayyana guutha wode takkarkki taani ta acuwa ubbaa ciggana’ yaagidi woossis.

30 “Shin ixxidi ekki efidi ba laggey acuwa qanxana gakkanaw qasho keethi gelssis. 31 Hessa gisho, hara lagge oosanchchoti hessa be7ida wode daro yilotidi, bidi bantta godaas I oothidabaa ubbaa odidosona.

32 “Yaatin kawoy he aylliya xeegisidi, ‘Ha iita aylliyaw, neeni tana woossida gisho ta ne acuwa ubbaa new maaras. 33 Yaatin, taani ne acuwa maaridayssada neeni ne lagge aylliya acuwa maaranaw new bessennee?’ yaagis. 34 Hessa gisho, kawoy daro yilotidi, I ba acuwa ubbaa ciggana gakkanaw paxa kaa7ettana mela qasho keethan yeggis.

35 “Hessadakka, hintte issoy issoy hintte ishaa wozanappe maaronna ixxiko salon de7iya ta Aaway hinttena hessada oothana” yaagis.

19

Eko gelobaa

(Mar 10:1-12)

1 Yesuusi hessa odi onggidaappe guye Galiilappe denddidi Yorddaanose Shaafappe hefinthan de7iya Yihuda biittaa bis. 2 Daro asay iya kaallidi bin entta giddofe hargganchchota pathis.

3 Farisaaweti iya paaccanaw koyidi iyaakko yidi, “Issi asi ay gaasonkka ba machchiw yeddanaw bessii?” yaagidi oychchidosona.

4 Yesuusi zaaridi, “Xoossay koyro addenne maccas oothi medhdhidayssa hintte nabbabibeekketii?* 5 ‘Hessa gisho, Issi asi ba aawanne ba aayiw aggidi ba machcheera issino gidees, nam77ayka issi asho gidoosona.’* 6 Hessa gisho, entti issi asho gidoosonappe attin nam77a gidokkona. Hiza, Xoossi qachchidayssa asi shaakkofo” yaagis.

7 Farisaaweti, “Yaatin, Musey issi asi anjjo worqqate immidi yeddana mela ays kiittidee?” yaagidi oychchidosona.*

8 Yesuusi zaaridi, “Hinttee, hintte machcheta yeddana mela Musey hinttena kiittiday, hintte wozanaa minotethaa gishoppe attin koyroppe hessa mela gidenna. 9 Ta hinttew odays; ba machchiya laymatonna de7ishin yeddidi hara ekkiya oonikka laammees” yaagis.*

10 Iya tamaareti iyaakko, “Azinabaynne machchibay hessa mela gidikko ekko geloy attiko lo77o” yaagidosona.

11 Yesuusi zaaridi, “Hessa mela timirttey Xoossay dandda7a immidayssatassafe attin asa ubbaassa gidenna. 12 Hiza, yelettishe shuufa gididi yelettidayssati de7oosona, qassi asi qaaratidayssati de7oosona, qassi salo kawotethaa gisho gidi banttana shuufaydayssati de7oosona. Hessa gisho, hayssa ekkanaw dandda7iya oonikka ekko” yaagis.

Yesuusi guutha nayta anjjis

(Mar 10:13-16; Luuqa 18:15-17)

13 Yesuusi ba kushiya guutha nayta bolla wothidi enttaw woossana mela issi issi asay nayta iyaakko ehidosona. Shin iya tamaareti asaa hanqettidosona. 14 Shin Yesuusi, “Xoossaa kawotethay hayssata melassa gidiya gisho guutha nayti taakko yeyssa diggofite; yo giite” yaagis.

15 Ba kushiya entta bolla wothidaappe guye he bessaafe aggidi bis.

Na7atetha dure uraa

(Mar 10:17-31; Luuqa 18:18-30)

16 Issi gallas issi uray Yesuusakko yidi, “Asttamaariyaw, taani merinaa de7o demmanaw ay lo77obaa ootho?” yaagis. 17 Yesuusi iyaakko, “Lo77obaa ne tana ays oychchay? Issi Xoossaafe attin hari lo77oy baawa. Shin neeni merinaa de7uwa ekkanaw koykko kiitata naaga” yaagis.

18 Uray zaaridi, “Awussa kiitata” yaagidi oychchis.

Yesuusi zaaridi, “Wodhoppa, laymatoppa, kaysotoppa, worddo markkattofa,* 19 ne aawanne ne aayiw bonchcha, ne shooruwa ne huu7iyatho dosa” yaagis.*

20 He na7atethay, “Taani hayssata ubbaa na7atethafe doomada naagas. Yaatin, hari taw pacciyabay aybee?” yaagidi oychchis.

21 Yesuusi zaaridi, “Neeni polo gidanaw koykko bada new de7iyabaa bayzada manqotas imma; neeni salon duretana. Yaata simma yada tana kaalla” yaagis.

22 Shin he naatetha uray daro dure gidiya gisho hessa si7ida wode azzanishe aggidi bis. 23 Hessafe guye, Yesuusi ba tamaareta, “Taani hinttew tuma odays; durey salo kawotethi gelanayssi daro meto. 24 Dure asi Xoossaa kawotethaa gelanayssafe gimaley marppe luhora aadhdheyssi kawuyees” yaagis.

25 Yesuusa tamaareti hessa si7idi malaalettidi, “Yaatin, ooni attanaw dandda7ii?” yaagidi oychchidosona.

26 Yesuusi entta caddi xeellidi, “Hayssi asas dandda7ettenna, shin Xoossas ubbay dandda7ettees” yaagis.

27 Phexiroosi zaaridi, “Nuuni ubbabaa aggidi nena kaallida. Yaatin, nuuni ay demmanee?” yaagis. 28 Yesuusi enttako hayssada yaagis: “Taani hinttew tuma odays; Asa Na7ay yaana alamiyan ba bonchcho araatan uttiya wode hintte tammanne nam77ati, tana kaallidayssati, tammanne nam77u araatan uttidi tammanne nam77u Isra7eele zerethata bolla pirddana.* 29 Ta sunthaa gisho keethe woykko ishata woykko michcheta woykko aawa woykko aayiw woykko nayta woykko gadiya aggiday oonikka xeetu kushe ekkana. Qassi merinaa de7uwakka ekkana. 30 Shin daroti ha77i dethan sinthe gididayssati guye gidana, qassi guye gididayssati sinthe gidana” yaagis. *

20

Woyniya giddon oothiya oosanchchota leemiso

1 “Xoossaa kawotethay ba woyniya giddon oosanchchota kera oosisanaw wontta guura keyida keethaawa daanees. 2 I he oosanchchotas hachchi hachchi issi dinaare* qanxanaw enttara giigidi, entta ba woyniya giddo yeddis.

3 “Qassi wonttafe heedzu saate gidishin keyidi ooso dhayidi giya bolla eqida hara asata demmis. 4 I enttako, ‘Hintteka ta woyniya giddo bidi oothite, taani hinttew bessiya gatiya qanxana’ yaagis. 5 Enttika bidosona. Qassika I usuppun saateninne uddufun saaten keyidi hessada oothis. 6 Tammanne issi saate gidishin I keyaa wode harati yan eqqidayssata demmidi, ‘Hintte ooso oothonna gallas kumethi hayssan ays eqqidi pee7idetii?’ yaagis.

7 “Entti zaaridi, ‘Nuna kera oosisiya asi dhayida gishossa’ yaagidosona.

“Ikka, ‘Hintteka ta woyniya giddo bidi oothite’ yaagis.

8 “Sa7i omarssin, woyniya goday oosanchchota halaqaakko, ‘Oosanchchota xeegada wurssethan ooso gelidayssatappe doomada koyro gelidayssata gakkanaw entta gatiya qanxa’ yaagis.* 9 Tammanne issi saaten ooso oykkidayssati yidi, huu7en huu7en issi issi dinaare ekkidosona. 10 Koyro ooso oykkidayssati yidi, banttaw daro imettana gidi qoppidosona. Shin enttika huu7en huu7en issi issi dinaare ekkidosona. 11 Bantta miishiya ekki simmidi keethaawa bolla zuuzummidosona. 12 ‘Hayssati guyeppe yidi issi saate xalaala oothidosona. Shin gallas kumethi awa suulan daaburidi pee7ida nuura entti waanidi issino gidoona’ yaagidosona.

13 “Woyniya keethaaway oosanchchotappe issuwako, ‘Ta ishaw, taani nena qohabikke; ne taara giigiday issi dinaaressa gidennee? 14 Ne miishiya ekkada ne soo ba. Ta omarssi yidayssaskka neyssa mela immanaw koyays. 15 Taani ta miishiyan koyidabaa oothanaw taw maati baawe? Woykko taani keeha gidida gisho neeni qanaatay?’ yaagis.

16 “Hessada ha77i dethan guye gididayssati sinthatana, sinthattidayssati qassi guyetana” yaagis.*

Yesuusi ba hayquwaba heedzantho odis

(Mar 10:32-34; Luuqa 18:31-34)

17 Yesuusi Yerusalaame bishe, tammanne nam77u tamaareta dumma gaxa kessidi enttako yaagis: 18 “Hekko, nuuni ha77i Yerusalaame buussa bolla de7oos. Yan Asa Na7ay kahine halaqatasinne higge asttamaaretas aadhdhi imettana. Enttika iya bolla hayqo pirdda pirddana. 19 Iya Ayhude gidonna deriyas aathi immana. Entti iya kawushshana, garaafana, yaatidi iya masqaliya bolla kaqqana. Shin I heedzantho gallas hayqoppe denddana” yaagis.

Zabdiyoosa nayta aaye woosaa

(Mar 10:35-45)

20 He wode Zabdiyoosa machchiya ba nam77u adde naytara Yesuusakko yada, iya sinthan gulbbatada issibaa iya woossasu.

21 Yesuusi iikko, “Ne ay koyay?” yaagis.

Iya zaarada, “Ne kawotethan ha ta nam77u nayti issoy ne ushachchan issoy ne haddirssan utto garkkii!” yaagasu.

22 Shin Yesuusi naytakko zaaridi, “Hintte ay woossiyako erekketa; taani uyanaw de7iya waaye xuu7aa uyanaw dandda7etii?” yaagis.

Enttika, “Ee dandda7os” yaagidosona.

23 Yesuusi, “Tumakka taani uyanaw de7iya xuu7appe hintte uyana. Shin ta ushachchaninne haddirssan uttanayssata doorey tana gidikke. He bessay imetey, ta aaway immanaw giigisida asatassa” yaagis.

24 Attida tammu iya tamaareti hessa si7ida wode nam77u ishata bolla hanqettidosona. 25 Shin Yesuusi entta ubbaa xeegidi hayssada yaagis. “Ayhude gidonna asaa haareyssati bantta asaa bolla godateyssanne entta kaaletheyssati wolqqan haareyssa hintte ereeta. 26 Shin hintte giddon hessada gidoppo. Hinttefe gitatanaw koyaa oonikka hinttew aylle gido.* 27 Hintte giddon ubbaafe bolla gidanaw koyaa oonikka hinttew aylle gidanaw bessees. 28 Hessadakka, Asa Na7ay ase haggaazanawunne daro asaa wozanaw ba shemppuwa immanaw yisippe attin asan haggaazetanaw yibeenna” yaagis.

Yesuusi nam77u qooqeta pathis

(Mar 10:46-52; Luuqa 18:35-43)

29 Hessafe guye, Yesuusi ba tamaaretara Iyaarkkofe keyidi bishin, daro asay enttana kaallidosona. 30 Oge gaxan uttida nam77u qooqeti Yesuusi yaara aadhdheyssa si7idi, “Godaw, Dawite Na7aw, nuus qadhettarkii” yaagidi waassidosona. 31 Daro asay enttana, “Hayzite” yaagidi kaccidosona. Shin entti, “Godaw, Dawite na7aw, nuus qadhettarkii” gidi gujji waassidosona.

32 Yesuusi eqqidi, entta xeegidi, “Ta hinttew ay oothana mela koyeetii?” yaagidi oychchis.

33 Enttika, “Godaw, nu ayfey xeellana mela koyoos” yaagidosona. 34 Yesuusi enttaw qadhettidi, entta ayfiyaa bochchis. Ellesidi entta ayfey xeellis; entti iya kaallidi bidosona.

21

Yesuusi gita bonchchon Yerusalaame gelis

(Mar 11:1-11; Luuqa 19:28-40; Yoha 12:12-19)

1 Yesuusaranne iya tamaaretara Yerusalaame matidi, Shamaho Deriya bolla de7iya Beetefaage giya gutaa gakkishe, Yesuusi ba tamaaretappe nam77ata baappe sinthe yaagidi kiittis: 2 “Hinttefe sinthan de7iya guta biite. Yan issi harey qashon de7iyaro I maarara hintte sohuwara demmana. Entta billidi haa ekki yiite. 3 Oonikka hinttena oychchiko, ‘Goday enttana koyees’ yaagite. I enttana iirakka yeddi aggana” yaagis.

4 Hessika nabey,

5 “Xiyoone katamaas,

‘Hekko, ne kawoy ashkke gididi, hare bollanne

hare mara bolla uttidi, neekko yees’ yaagite”

yaagidi xaafidayssi polettana mela hessi hanis.*

6 Iya tamaareti bidi Yesuusi entta kiittidayssada oothidosona. 7 Hariwunne hare maraa ehidi bollara ma77ida bantta ma7uwa entta zokkon yeggidosona. Yesuusi ma7ota bolla uttis. 8 Daro asay bantta ma7uwa ogiyan hiixidosona. Harati boncco tashidi ogiya bolla yeggidosona. 9 Yesuusappe sinthara hamutteyssatinne iyappe guyera kaalliya daro asay,

“Hosaana!* Dawite na7ay galatetto!

Godaa sunthan yeyssi anjjettidayssa!

Bonchchoy Ubbaafe Dhoqqa Saluwan Xoossaas gido!”

yaagidi waassidosona.*

10 Yesuusi Yerusalaame katamaa gelida wode he kataman de7iya asa ubbay, “Hayssi oonee?” yaagidi yarkkidosona.

11 Asay, “Hayssi Galiilan de7iya Naazirete katamaappe yida nabiya Yesuusa” yaagidosona.

Yesuusi Xoossa Keethi gelis

(Mar 11:15-19; Luuqa 19:45-48; Yoha 2:13-22)

12 Yesuusi Xoossa Keethi gelidi, yan bayzeyssatanne shammeyssata ubbaa kare goodis. Miishe laammeyssata xarpheezatanne holleta bayziya oydeta shiri yeggis. 13 Ikka enttako, “Xoossaa qaalan, ‘Ta keethay Xoossaa woossiya keethi geetettana’ geetetti xaafettis. Shin hintte panggati qosettiya gonggolo oothideta” yaagis.*

14 Yesuusi Xoossa Keethan de7ishin qooqetinne gunddati iyaakko yin entta pathis. 15 Shin kahine halaqatinne higge asttamaareti Yesuusi oothida malaalisiyabata be7idayssasinne guutha nayti Xoossa Keethan, “Dawite na7ay, galatetto” yaagidi waasseyssa si7idi hanqettidosona. 16 Entti Yesuusakko, “Hayssati geyssa ne si7ay?” yaagidosona.

Yesuusi, “Ee si7ays, Xoossaa qaalan, ‘Guutha nayta doonaninne dhammiya nayta doonan galata wothadasa’ geetettidi xaafettidayssa hintte nabbabibeekketii?” yaagis. 17 Enttana yan aggidi Bitaaniya katamaa bidi aqis.

Goday baaddida balase mithiw

(Mar 11:12-14,20-24)

18 Yesuusi wontta guura katama simmidi yishe koshattis. 19 Oge gaxan issi balase mithi be7idi iikko bis. Shin haythafe attin hara aykkoka demmibeenna. Hessa gisho, iyo, “Hizappe nam77antho ayfe ayfoppa!” yaagis. He balase mithiya ellesada mela aggasu.

20 Iya tamaareti hessa be7idi, “Ha balasiya waanada ellesa meladee?” yaagidi malaalettidosona.

21 Yesuusi zaaridi, “Taani hinttew tuma odays; hinttew ammanoy de7ikko, qassi hintte sidhonna ixxiko balase bolla taani oothidayssa mela xalaala ootheketa, shin ‘Ha deriya shodettada abban wodhdha’ yaagikko hanana.* 22 Ammanidi hintte woossiyabaa aybibaa gidikkoka hintte ekkana” yaagis.

Yesuusa maatay oyshettis

(Mar 11:27-33; Luuqa 20:1-8)

23 Yesuusi Xoossa Keetha gelidi tamaarssishin, kahine halaqatinne Ayhude cimati iyaakko yidi, “Neeni hayssa oothana mela new ay maati de7ii? New ha maata immiday oonee?” yaagidi oychchidosona.

24 Yesuusi enttako, “Taanikka hinttena issibaa oychchays; hintte taw hessa zaarikko, taani ay maatan oothiyako hinttew odana. 25 Yohaannisi xammaqana mela maatay awuppe imettidee? Xoossafeyye asappe?” yaagis.

Entti bantta giddon zorettidi, “Nuuni, ‘Xoossafe’ giikko, I nuna, ‘Yaatin ays ammanibeekketii?’ yaagana. 26 Nuuni, ‘Asappe’ giikko, asa ubbay Yohaannisa nabe oothi xeelliya gisho asaa yayyoos” yaagidosona. 27 Hessa gisho, “Nuuni erokko” yaagidi zaaridosona.

Ikka, “Hiza, taanikka hayssa ay maatan oothiyako hinttew odikke” yaagis.

Nam77u nayta leemiso

28 “Yesuusi kaallidikka hayssada yaagis: Nam77u adde nayti de7iya issi uray de7ees. He uray bayra na7aakko bidi, ‘Ta na7aw, hachchi woyniya giddo bada ootha’ yaagis. 29 Na7ay zaaridi, ‘Atto biikke’ yaagis. Shin guyeppe ba wozanan qoppi ekkidi oothanaw bis. 30 Aaway ba kaalo na7aakko bidi, ba bayra na7aakko gidayssada kiittis. Ikka, ‘Ero, ta aawaw’ yaagis. Shin bibeennna. 31 Ha nam77u naytappe ba aawas kiitettidayssi awussee?” yaagis.

Enttika, “Bayra” yaagidosona.

Yesuusi enttako, “Ta hinttew tuma odays; qaraxa qanxiseyssatinne laymateysati hinttefe sinthattidi Xoossaa kawotethaa gelana. 32 Xammaqiya Yohaannisi suure ogiya tamaarssishe yin I geyssa ammanibeekketa. Shin qaraxa qanxiseyssatinne laymateysati ammanidosona. Hintte hari attoshin, entta be7idikka hintte nagaraappe simmidi ammanibeekketa” yaagis.*

Woyniya giddon oothiya goshshanchchota leemiso

(Mar 12:1-12; Luuqa 20:9-19)

33 Qassika Yesuusi hayssada yaagis; “Hara leemiso si7ite, woyne tokkida issi uray de7ees. He woyniya yuushuwa diris. Woyniya gum77iya olaaka bookkis. Woyniya naaganaw shakkoka shaakkis. Hessafe guye, gadiya kothe immidi hara biitta bis.* 34 Woyne ayfiyaa maxiya wodey gakkin bana gakkiya baggaa ekkidi yaana mela ba aylleta enttako yeddis. 35 Kothe aawati iya aylleta oykkidi issuwa wadhdhidosona, hankuwa wodhidosona qassi attidayssa shuchchan caddidosona. 36 Woyne atakilttiya goday kaseyssatappe dariya hara aylleta kiittis. Kothe aawati entta bollaka hankkoyssata bolla oothidayssada oothidosona. 37 Wurssethan I, ‘Ta na7aa entti bonchchana!’ yaagidi ba na7aa enttako kiittis.

38 “Shin kothe aawati na7aa be7idi bantta giddon ‘Gadiya laattanayssi hayssa, iya wodhidi gadiya nuuni laattoos!’ yaagidosona. 39 Na7aa oykkidi woyniya giddofe gaxa kissidi wodhidosona.

40 “Hiza, woyne atakilttiya goday yaa wode he kothe aawata waatanee?” yaagidi oychchis.

41 Entti zaaridi, “I he iita asata iita wodho wodhidi, woyney ayfiyaa wode iya gakkiya baggaa woden woden immiya hara kothe aawatas immana” yaagidosona.

42 Yesuusi zaaridi enttako, Xoossaa qaalan,

“ ‘Gimbbeyssati boridi ixxida shuchchay,

godaa xaphuwa minthiya, ubbaafe aadhdhiya shuchchaa gidis.

Hayssi Goday oothidabaa;

nu ayfiyaas malaalisiyabaa’

geetettidi xaafettidayssa nabbabibeekketii?*

43 “Hessa gisho, taani hinttew odays; Xoossaa kawotethay hinttefe ekettidi lo77o ayfe ayfiyaa asatas imettana. 44 [Ha shuchchaa bolla kunddiya ubbay meqerettana. Qassi he shuchchay iya bolla wodhdhiya uraykka gaacettana]”† yaagis.

45 Kahine halaqatinne Farisaaweti Yesuusi odida leemisuwan banttana odidayssa eridosona. 46 Entti Yesuusa oykkanaw koyidosona, shin asay Yesuusa nabe oothidi xeelliya gisho asaas yayyidosona.

22

Yaagano xeessaa leemiso

(Luuqa 14:15-24)

1 Yesuusi asaas zaaridi hayssada yaagidi leemiso odis. 2 “Xoossaa kawotethay ba na7aas yaagano giigisida kawuwa daanees. 3 He kawoy yaagano yaana mela odi wothida asata xeeganaw ba aylleta kiittis. Shin asati yaanaw koyibookkona. 4 Qassi hara aylleta xeegidi, xeegettida asatakko bidi, ‘Taani ta sanggatanne modhdhida gatarmenthota shukkas; ubbabay giigis. Ta yaaganuwa haa yiite yaagite’ yaagidi kiittis. 5 Shin xeegettidayssati xeessaa ixxidi, bantta oosos oosos bidosona. Issoy ba goshshaas, hankkoy ba zal77iyas bis. 6 Harati qassi kawuwa aylleta oykkidi, kawushshi wadhdhidi wodhidosona.

7 “Kawoy daro yilottidi, ba wotaaddareta yeddidi shemppo wodhidayssata wodhisis, entta katamakka xuuggis. 8 Hessafe guye, ba aylletakko, ‘Yaaganoy giigis, shin xeegettidayssati yaaganuwas bessiya asi gidokkona. 9 Hessa gisho, wogga ogeta bidi, demmida asi ubbaa yaaganuwa yaana mela xeegite’ yaagis. 10 Aylleti ogiya bolla bidi bantta demmida asi ubbaa lo77otanne iitata ehidi yaagano shaqara gelssidi kunthidosona.

11 “Shin kawoy kathaa maanaw uttida asaa be7anaw gelida wode yaagano ma7o ma77iboonna issi asi demmis. 12 Iyaakko, ‘Laa, ne yaagano ma7o ma77onna waanada hayssa geladii?’ yaagis. Shin uray si77i gis.

13 “Kawoy ba aylletakko, ‘Ha uraa kushiyanne tohuwa qachchidi, kare dhumaa kessi yeggite. Yan iyaw yeehonne achcha garccethi gidana’ yaagis.*

14 “Hessadakka, Xoossaa kawotethaas xeegettidayssati daro shin doorettidayssati guutha” yaagis.

Giirabaa

(Mar 12:13-17; Luuqa 20:20-26)

15 Hessafe guye, Farisaaweti bidi, Yesuusa waati odan oykkaneekko zorettidosona. 16 Bantta tamaaretanne Heroodisa baggatappe issota issota kiittidosona. Enttika, “Asttamaariyaw, ne tuma odeyssa nu eroos. Neeni asappe ase shaakkaka, asa woyganddes gada aykkoka oothaka, Xoossaa ogiya tumatethan tamaarssasa. 17 Ane nuus oda, nuuni Roome Kawuwas giira giiranaw bessi bessennee?” yaagidosona.

18 Shin Yesuusi entta iita qofaa eridi, “Ha cubboto, tana ays paacetii? 19 Giira giiriya miishiya tana bessite” yaagis. Enttika iyaw santime ehidosona. 20 I, “Ha sunthaynne malay ooddebaye?” yaagis.

21 Entti, “Roome Kawuwayssa” yaagidosona.

Yaatin Yesuusi enttako, “Hiza, Kawuwas besseyssa kawuwas, Xoossas besseyssa Xoossas immite” yaagis.

22 Entti hessa si7ida wode malaalettidi iya matappe aggidi bidosona.

Hayqoppe denddobaa

(Mar 12:18-27; Luuqa 20:27-40)

23 He gallas hayqoppe denddoy baawa yaagiya Saduqaaweti Yesuusakko yidi, yaagidi iya oychchidosona.* 24 “Asttamaariyaw, ‘Musey, issi asi na7a yelonna hayqqiko, he hayqqidayssa ishay iya machchiw ekkidi, ba ishaas na7a yelo’ yaagidi kiittis.* 25 Nu eriya laappun ishati de7oosona. Bayray machcho ekkidi na7a yelonna hayqqis. Iya machchiw iya kaalo ishay ekkis. 26 Hessadakka, he maccasiw ekkida nam77anthoyka, heedzanthoyka, bidi laappunati wurana gakkanaw ubbay hayqqidosona. 27 Ubbaafe guye he maccasiya hayqqasu. 28 Yaatin, laappunati ubbay iyo ekkida gisho hayqoppe denddiya gallas, he maccasiya laappunatappe awussas machcho gidanee?” yaagidosona.

29 Yesuusi zaaridi, “Hintte Xoossaa qaalay tamaarssiyabaa woykko iya wolqqaa eronna gisho baleeta. 30 Asay hayqoppe denddiya wode salon de7iya kiitanchchota mela gidanaappe attin ekkokona gelokkona. 31 Qassi hayqqida asati hayqoppe denddanabaa Xoossay hinttew odidayssa nabbabibeekketii? 32 Xoossay, ‘Taani Abrahame Xoossaa, Yisaaqa Xoossaa, Yayqooba Xoossaa’ yaagis. Hessa gisho, Xoossay paxa de7eyssata Xoossaafe attin hayqqidayssata Xoossaa gidenna”* yaagis.*

33 Daro asay hessa si7idi, iya timirttiyan malaalettidosona.

Ubbaafe bayratiya kiitaa

(Mar 12:28-34; Luuqa 10:25-28)

34 Yesuusi Saduqaawetas gaanabaa dhayssidayssa Farisaaweti si7ida wode issife shiiqidosona. 35 Entta giddofe issi higge asttamaarey Yesuusa paace oysho oychchis. 36 “Asttamaariyaw, higge ubbaafe aadhdheyssi awussee?” yaagidi oychchis.

37 Yesuusi zaaridi, “ ‘Ne Godaa, ne Xoossaa, ne kumetha wozanappe, ne kumetha shemppuwafe, ne kumetha qofaappe dosa.* 38 Ubbaafe aadhdheyssinne bayra kiitay hayssa. 39 Nam77antho ubbaafe aadhdhiya kiitay, ase ubbaa ne huu7iya ne doseyssada dosa’ yaageyssa.* 40 Muse higgeynne nabeta timirttey ubbay ha kiitata bolla katoosona” yaagis.*

Kiristtoosabaa oychchida oysha

(Mar 12:35-37; Luuqa 20:41-44)

41 Farisaaweti issi bolla shiiqidi de7ishin, Yesuusi enttana, 42 “Kiristtoosabaa hintte woygetii? I oodde na7ee?” yaagidi oychchis.

Entti, “I Kawuwa Dawite na7a” yaagidi zaaridosona.

43 Yesuusi enttako, “Yaatin, Dawitey Geeshsha Ayyaanan gididi waattidi Kiristtoosa, ‘Godaa’ gidi xeegii? Dawitey gishe,

44 ‘Godaa Xoossay, ta Godaakko,†*

ne morkketa ne tohoy yedhdhiyaso oothana gakkanaw,

hayssan taappe ushachcha baggan‡ utta’ gis.*

45 Hiza, Dawitey Kiristtoosa Godaa gidi xeegikko, waanidi Kiristtoosi Dawite na7a gidii?”

yaagis.

46 Yesuusas issi qaala zaaranaw dandda7ida asi oonikka baawa. Qassi he gallasappe doomidi hara oysha oychchanaw oonikka dandda7ibeenna.

23

Higge asttamaaretanne Farisaaweta iitatethaa

(Mar 12:38-39; Luuqa 11:43-46; 20:45-46)

1 Hessafe guye, Yesuusi shiiqida asaasinne ba tamaaretas hayssada yaagis. 2 “Higge asttamaaretinne Farisaaweti Muse higgiya billanaw maatara de7oosona. 3 Hessa gisho, entti hinttena kiittiya ubbaa oothitenne naagite. Shin entti ootheyssada oothofite. Ays giikko, entti ooddeyssada oothokona. 4 Entti tookkanaw dandda7ettona tooho qachchidi asaa toossoosona. Shin banttaw hari attoshin, he toohuwa asay tookkiya wode biradhdhe xeeran bochchanaw koyokkona.

5 “Shin entti bantta ooso ubbaa asi be7ana mela oothoosona. Bantta som77oninne qesen qachchiya maxaafaa xiqisey de7iya kitaafe dalggisosona, bantta ma7uwa macaraakka adussoosona.** 6 Mokettiya bessan bonchcho bessinne Ayhude Woosa Keethatan daro lo77iya oyde dosoosona. 7 Asay giyan enttana bonchchon sarothanayssanne ‘Asttamaariyaw’ gidi xeeganayssa koyoosona.

8 “Shin hintte asttamaarey issuwa xalaala gidida gishonne hintte ubbay ishata gidida gisho ‘Asttamaariyaw’ geetettidi xeegettofite. 9 Hinttew salon issi aawa xalaali de7iya gisho ha sa7an oonakka ‘Aawaw’ gidi xeegoppite. 10 Hinttew issi Goday Kiristtoosa xalaali de7iya gisho ‘Godaw’ geetetti xeegettofite. 11 Hintte giddon bayratey hintte aylle gido.* 12 Bana gitayaa oonikka kawuyana; bana kawushshiya oonikka gitatana.*

Higge asttamaaretinne Farisaaweti borettidosona

(Mar 12:40; Luuqa 11:39-42,44,52; 20:47)

13 “Hinttenoo, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, asa sinthan salo kawotethaa gorddeyssato hinttena ayye. Hinttee, hintte huu7en gelekketa qassi haratakka gelssekketa.

14 [“Hinttenoo cubboto, higge asttamaaretonne, Farisaaweto, am77eta keetha hintte bonqishe, asi be7o gidi woosa adusseeta. Hessa gisho, hinttena ayye. Ubbaafe aadhdhiya pirdday hinttena naagees.]†

15 “Hinttenoo, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, hintte issi uraa ammanthanaw abbaranne sa7ara yuuyeta. Shin hintte iya ammanthida wode he uraa hinttefe aathidi Gaannames giigettidayssa oothiya gisho hinttena ayye.

16 “Oonikka Xoossa Keethan caaqqiko aykkoyka baawa. Shin Xoossaa Keethan de7iya worqqan caaqqiko, he caaqoy iya gomana giya qooqeto, hinttew qooqidi harata kaaletheyssato, hinttena ayye. 17 Hinttenoo, eeyato, qooqeto, worqqay aadhdhiyye? Worqqiya Xoossaas dummayaa Xoossa Keethay aadhdhii? 18 Qassi ‘Oonikka yarshsho yarshshiya bessan caaqqiko, aykkoyka baawa. Shin oonikka iya bolla de7iya yarshshuwan caaqqiko, he caaqoy iya gomana’ yaagidi tamaarsseta. 19 Hinttenoo, qooqeto, yarshshoy aadhdhiyye? Yarshshuwa Xoossaas dummayaa bessay aadhdhii? 20 Hessa gisho, yarshsho bessan caaqqiya uray, he yarshsho bessaaninne iya bolla de7iya ubbaban caaqqees. 21 Xoossa Keethan caaqqiya uray, he Xoossa Keethaninne iyan de7iya Xoossan caaqqees. 22 Salon caaqqiya uray Xoossaa araataninne he araata bolla uttiya Xoossan caaqqees.*

23 “Hinttenoo, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, hinttena ayye. Hintte kareetha sawoppe, naatiroppenne okasheppe asraata kesseta. Shin higgiyan de7iya aadhdhi koshsheyssata aggideta. Hessika suure pirdda, qadhetethinne ubbaban ammanetethi. Haratakka aggonnashin hayssata hintte oothanaw bessees.* 24 Hinttew qooqidi hara asi kaaletheyssato, hintte ushshaafe udunxe kessidi gimale mitteeta.

25 “Hinttenoo, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, hinttena ayye. Hintte shaatiyasinne keriyas bolla baggaa geeshsheeta. Shin enttaw garssan bonqeynne uuzetethi kumi uttis. 26 Neno qooqe Farisaawiyaw, shaatiyasinne keriyas garssaa kasetada geeshsha. Hessafe guye, bolla baggayka geeshshi gidana.

27 “Hinttenoo, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, hinttena ayye. Kare baggara qalame tiyettidi lo77idi, giddon meqethinne wooqidabay kumida duufota daaneta.* 28 Hessadakka, bolla baggara asas lo77o daaneta. Shin hintte garssan cubbotethinne iitatethi kumis.

29 “Hintteno, cubboto, higge asttamaaretonne Farisaaweto, hinttena ayye. Hintte nabetas duufo keexeta, qassi xillota duufuwakka loytheeta. 30 Qassi hintte, ‘Nuuni beni nu aawata wode de7idabaa gidiyakko, enttara issife nabeta suuthaa guussokoshin’ yaageeta. 31 Hessa gisho, hintte nabeta wodhida asaa nayta gideyssa hinttee hintte huu7en markkatteeta. 32 Hiza, hintte aawati doomidayssa hintte polite.

33 “Ha shooshatoo, shoosha nayto, hintte Gaanname pirddaafe waanidi attanee?* 34 Hessa gisho, ta odeyssa si7ite; taani nabeta, cincca asatanne asttamaareta hintteko kiittana. Enttafe issota issota hintte wodhananne masqaliya bolla kaqqana. Baggata Ayhude Woosa Keethatan lisson garaafananne katamaappe katama gooddana. 35 Hessa gisho, xilluwaa Aabela wodhida wodiyappe doomidi, Xoossa Keethasinne yarshsho bessaafe giddon hintte wodhida Barakiya na7aa Zakkariyaasa wode gakkanaw hayqqida xillo asa ubbaa gisho hintte seerettana.* 36 Taani hinttew tuma odays; hinttenne hintte aawati oothida balaas ha pirdda ubbay ha yeletethaa bolla gakkana.

Yesuusi Yerusalaames yeekkis

(Luuqa 13:34-35)

37 “Yerusalaame, Yerusalaame, nabeta wodhiyare! Xoossay neekko kiittidayssata shuchchan caddiyare! Kuttoy ba nayta ba qefen haphpheyssada taani ne asaa ta qesiyan gechchanaw aappun toho koyadina! Shin tana diggadasa. 38 Hiza, hintte Xoossaa keethay kaysi gidana.* 39 Taani hinttew odays; ‘Godaa sunthan yeyssi anjjettidayssa’ hintte gaana gakkanaw nam77antho tana be7ekketa” yaagis.*

24

Yesuusi Xoossa Keethay laalettanayssa kasetidi odis

(Mar 13:1-2; Luuqa 21:5-6)

1 Yesuusi Xoossa Keethafe keyidi bishin, iya tamaareti iyaakko yidi, malaalettidi Xoossa Keetha gimbbiya bessidosona. 2 Yesuusi enttako zaaridi, “Ee! Hayssa ubbaa be7etii? Taani hinttew tumaa odays; shuchchi shuchcha bolla gimbbettida mela laalettonna attenna” yaagis.

Sinthafe hananabata

(Mar 13:3-13; Luuqa 21:7-19)

3 Yesuusi Shamaho Deriya bolla uttidashin, iya tamaareti banttarkka iyaakko yidi, “Hessi awude hananeekko nuus oda. Qassi ne yuussasinne wodiya wurssethaas malaatay aybee?” yaagidi oychchidosona.

4 Yesuusi zaaridi, “Hinttena oonikka balethonna mela naagettite! 5 Ays giikko, daro asati ta sunthan, ‘Taani Kiristtoosa, Xoossay asaa ashshanaw kiittidayssa’ yaagishe yidi daro asaa balethana. 6 Matan de7iya ola girssaa, haahon de7iya ola wore si7anaw de7eeta. Hessa melabay hananaw bessiya gisho hirggofite. Shin wurssethay buroona. 7 Derey deriyara, issi kawotethay hara kawotethaara olettana. Koshaynne biittaa qaaxoy ubba bessan hanana. 8 Hessi ubbay yelo iqethas zooke mela.

9 “He wode asay hinttena waayes aathi immana, qachchananne wodhana. Ta sunthaa gisho asa ubbay hinttena ixxana.* 10 He wode daroti ammano aggana. Bantta giddon issoy issuwa aathidi immana, issoy issuwa ixxana. 11 Qassi daro worddo nabeti denddidi darota balethana. 12 Geellatethi dariya gisho daro asaa siiqoy irxxana. 13 Shin wurssethi gakkanaw gencciya uray attana.* 14 Asa ubbaas markka gidana mela Xoossaa kawotethaa Wonggelay biitta ubban odettana. Hessafe guye, wurssethay yaana.

Tuna bashshaa

(Mar 13:14-23; Luuqa 21:20-24)

15 “Hessa gisho, nabiya Daaneli odida bashshaa tunatethay geeshsha bessan eqqidayssa hintte be7ana.* (Akeekiso: Hessi woy guusseeko nabbabeyssi akeeko!) 16 He wode Yihuda biittan de7eyssati deriyakko baqato. 17 Keetha huu7en de7iya uray ba son de7iyabaa ekkanaw soo gelonna baqato.* 18 Gaden de7eyssi ba ma7uwa ekkanaw guye simmofo. 19 He wode qantha maccasatasinne dhanthiya maccasatas daro un77a gidana. 20 Balggon woykko Sambbaatan hintte baqatoy gidonna mela Xoossaa woossite. 21 Ays giikko, sa7i medhettosappe hachchi gakkanaw hanonnabay, qassi sinthafekka ubbarakka hanonna waayey he wode hanana.* 22 Xoossay he gallasata taybuwa guuthonnaako ase gidida oonikka attenna. Shin I ba doorida asata gisho he gallasata taybuwa guuthana.

23 “He wode oonikka hinttena, ‘Hekko, Kiristtoosi hayssan’ woykko ‘Hinin de7ees’ yaagikko ammanoppite. 24 Ays giikko, worddo Kiristtoosatinne worddo nabeti denddana. Enttaw dandda7ettiko, hari attoshin Xoossay dooridayssatakka balethanaw gita malaatatanne malaalisiyabata oothana. 25 Akeekite, taani hinttew hayssa kasetada odas.

26 “Hessa gisho, asay hintteko, ‘Hekko, Kiristtoosi bazzon de7ees’ giikko, yaa booppite. Woykko hintteko, ‘Hekko, qol77an de7ees’ giikko, enttabaa ammanoppite.* 27 Ays giikko, wol77anthi salon wol77ammidi, dolohappe wuloha gakkanaw bentteyssada, Asa Na7aa yuussay hessada hanana.

28 “Bawuti de7iyson ankkoti shiiqana.*

Kiristtoosi nam77antho yaana

(Mar 13:24-27; Luuqa 21:25-28)

29 “He wode he waaye gallasatappe guye,

sohuwara away dhumana,

ageenay ba poo7uwa diggana.*

Xoolinttoti saloppe wodhdhana,

qassi salon de7iya wolqqati buqettana.

30 He wode Asa Na7aa yuussaa mallay saluwa bolla benttana. Sa7an de7iya asi ubbay yeekkana. Qassi Asa Na7ay, wolqqaranne gita bonchchuwara saluwa shaara giddora yishin entti be7ana.* 31 I ba kiitanchchota gita punniya moyzera kiittana. Entti sa7aa oyddu baggaa bidi, ha gaxappe ya gaxa gakkanaw de7iya iyaw doorettidayssata shiishana.

Goday yaana gallasaa mallata

(Mar 13:28-31; Luuqa 21:29-33)

32 “Balase mithaafe tamaarite. I aacidi hayxiya wode torchchey matattidayssa hintte ereeta. 33 Hessadakka, hintte ha ubbabaa be7iya wode Yesuusi matidi penggen de7eyssa erite. 34 Taani hinttew tuma odays; ha ubbabay polettana gakkanaw, ha yeletethay aadhdhenna. 35 Saloynne sa7ay aadhdhana, shin ta qaalay ubbaka aadhdhenna.

Goday yaana gallasaa oonikka erenna

(Mar 13:32-37; Luuqa 17:26-30,34-36)

36 “He gallasaanne he saatiya salon de7iya ta aawappe attin hari salo kiitanchchota gidin woykko Na7aa gidin oonikka erenna. 37 Asa Na7aa yuussay, Nohe wode hanidayssa mela gidana.* 38 He wode dhayo haathay yaanappe sinthe Nohey markkabiyan gelida gallasa gakkanaw, asay mishenne uyishe, ekkishenne gelishe gam77is. 39 Bashsha haathay yidi, entta ubbaa dhayssana gakkanaw akeekibookkona. Asa Na7aa yuussayka hessada hanana.

40 “He wode nam77u asati gaden oothana. Enttafe issoy ekettana, hankkoy attana. 41 Nam77u maccasati issife gaaccana. Enttafe issiniya ekettana hankkiya attana.

42 “Hiza, hintte Goday ay gallas yaanekko hintte eronna gisho minnidi naagite. 43 Shin kaysoy qammafe ay saaten yaanekko keethaaway eriyakko, ba keethay bookettonna mela barkkidi naaganashin.* 44 Hessadakka, Asa Na7ay hintte qopponna saaten yaana gisho hintteka giigidi de7ite.

Iitanne lo77o aylleta leemiso

(Luuqa 12:41-48)

45 “Yaatin, ba soo asaas kathaa koshshiya wodiyan immana mela iya goday doorida ammantheysinne wozanaama aylley oonee? 46 I ba goday kiittidayssa oothishin iya goday yidi demmiya aylley anjjettidayssa. 47 Taani hinttew tuma odays; goday he aylliya babaa ubbaa bolla shuumana. 48 Shin he aylley iita gidikko, ‘Ta goday gam77idi yaana’ yaagidi ba wozanan qoppidi, 49 ba lagge oosanchchota wadho doomikko, mathotteyssatara miikkonne uyikko, 50 he aylliya goday I qopponna gallasinne I eronna saaten, 51 yidi iya qanxerethana. Iya qaadaa cubbotara oothana. He bessan iyaw yeehonne achche garccethi gidana.

25

Tammu geela7ota leemiso

1 “He wode salo kawotethay bantta kuraaziya oykkidi, machcho ehanaw bida addiya mokkanaw keyida tammu geela7ota daanees.* 2 Enttafe ichchashati eeya, qassi ichchashati cincca. 3 Eeyati kuraaze oykkidosona, shin hara lambba oykkibookkona. 4 Shin cinccati bantta kuraaziyanne hara guzha lambba oykkidosona. 5 Machchiw ekkeyssi gam77in, he geela7oti banttana dhiskkoy oykkin dhiskkidosona.

6 “Giddi bilahe gidiya wode ‘Hekko, machchiw eheyssi gakkis, iya mokkanaw keyite’ yaagiya gita cabboy si7ettis.

7 “He wode he geela7oti ubbay barkkidi, bantta kuraaziya giigisidosona. 8 Eeyati cinccatakko, ‘Nu kuraazey to7ana haniya gisho hintte lambbaafe nuus immerkketi’ yaagidosona.

9 “Shin cinccati enttako zaaridi, ‘Akkay, nuusinne hinttes gidiya lambbi baawa. Hessa gisho, hinttew bidi shammidi ekkite’ yaagidosona. 10 Eeya geela7oti lambba shammanaw bin, machchiw ekkeyssi puttu gis. Giigeti uttida ichchashu geela7oti iyara issife yaagano keethaa gelidosona; kareykka gorddetti aggis.

11 “Guyeppe hankko geela7oti yidi, ‘Godaw, godaw, nuus dooyarkii’ yaagidosona.

12 “Shin I enttako zaaridi, ‘Taani hinttew tuma odays; ta hinttena erikke!’

13 “Hiza, Asa Na7ay yaana gallasaa woykko saatiya hintte eronna gisho barkkidi naagite.

Heedzu oosanchchota leemiso

(Luuqa 19:11-27)

14 “Xoossaa kawotethay ba oosanchchota xeegidi baw de7iyabaa enttaw sheedhdhidi oge baanaw keyida uraa daanees.* 15 Enttaw huu7en huu7en entta wolqqaa mela issuwas ichchashu karxiite bira, issuwas nam77u karxiite bira qassi issuwas issi karxiite bira immidi ba ogiya bis. 16 Ichchashu karxiite bira ekkida aylley sohuwara bidi zal77idi, hara ichchashu karxiite bira wodhisis. 17 Hessadakka, qassi nam77u karxiite bira ekkida aylley hara nam77u karxiite bira wodhisis. 18 Shin issi karxiite bira ekkidayssi bidi, olla bookkidi, ba godaa miishiya moogis.

19 “Daro wodeppe guye he aylleta goday yidi, ba miishiya enttara salla77is. 20 Ichchashu karxiite bira ekkida aylley yidi, hara ichchashu karxiite bira ehidi, ‘Ta godaw, neeni taw ichchashu karxiite bira immadasa. Shin taani hara ichchashu karxiite bira wodhisas’ yaagis. 21 Iya goday, ‘Zambboy! Neeni lo77onne ammanthiya aylle; neeni guuthaban ammanettadasa. Taani nena darobaa bolla shuumana; haa gelada ne godaara ufaytta’ yaagis.

22 “Qassi nam77u karxiite bira ekkidayssi yidi, ‘Ta godaw, neeni taw nam77u karxiite bira immadasa. Shin taani hara nam77u karxiite bira wodhisas’ yaagis. 23 Iya goday, ‘Zambboy! Neeni lo77onne ammanthiya aylle; neeni guuthaban ammanettadasa. Taani nena darobaa bolla shuumana; haa gelada ne godaara ufaytta’ yaagis.

24 “Qassi issi karxiite bira ekkidayssi yidi, ‘Ta godaw, neeni zeronna bessafe cakkeyssanne dharcconna bessafe maxiya iita asi gideyssa taani erays. 25 Hessa gisho, yayyada ne biraa biittan moogas. Ne miishey hayssish’ yaagis.

26 “Iya goday zaaridi, ‘Ha iita azalla aylliyaw, taani zeronna bessafe cakkeyssanne dharcconna bessafe maxiya asi gideyssa eradasa. 27 Yaatin, neeni ta miishiya bankken wothidabaa gidiyakko, taani simmiya wode ta miishiya wodhera ekkanayssa diggadasa. 28 Hessa gisho, miishiya iyappe ekkidi, tammu karxiite biri de7eyssas immite. 29 Ays giikko, de7iya ubbaas guzhettananne darana. Shin baynnayssafe hari attoshin, he iyaw de7iya guuthiyaka ekettana.* 30 Ha maaddonna aylliya kare dhumaa kessi yeggite. Yan iyaw yeehonne achche garccethi gidana’ yaagis.*

Wodiya wurssethan hanana pirddaa

31 “Asa Na7ay, kiitanchcho ubbatara, ba bonchchuwara yaa wode I ba bonchcho kawota araata bolla uttana.* 32 Biittan de7iya asi ubbay iya sinthe shiiqana. Henthanchchoy dorssata deeshatappe shaakkeyssada I he asaa nam77an shaakkana. 33 Qassi dorssata ushachcha baggara deeshata haddirssa baggara essana.

34 “Hessafe guye, kawoy ushachcha baggara de7eyssatakko hayssada yaagana: ‘Ta Aaway anjjidayssato, haa yidi sa7ay medhettiya wode hinttew giigida kawotethaa laattite. 35 Ays giikko, taani koshattin muzideta, saamottin ushshideta, erettona imatha asi gidada bin mokkideta, 36 kallottin mayzideta, harggettin harggisideta, qashettin tana oychchideta’ yaagana.

37 “Hessafe guye, xilloti zaaridi, ‘Godaw, neeni koshattin awude be7idi muzidoo? Woykko neeni saamottin awude be7idi ushshidoo? 38 Neeni imathe gidada yin awude be7idi mokkidoo? Woykko neeni kallottin awude mayzidoo? 39 Neeni harggin woykko qashettin neekko bidi nena awude oychchidoo?’ yaagana. 40 Kawoy zaaridi, ‘Taani hinttew tuma odays; hintte tana kaalliya ha ubbaafe guuxeyssas oothidayssa taw oothideta’ yaagana.

41 “He wode haddirssa baggara de7eyssatakko, ‘Ha qanggettidayssato, ta matappe haakkite. Xalahesinne iya kiitanchchotas giigida merinaa taman biite. 42 Ays giikko, koshattin tana muzibeekketa; saamottin ushshibeekketa. 43 Taani imathe gidada bin tana mokkibeekketa, kallottin mayzibeekketa, harggininne qashettin tana oychchibeekketa’ yaagana.

44 “He wode entti, ‘Godaw, neeni koshattin woykko saamottin woykko imathe gidada bin woykko kallottin woykko harggin woykko qashettin be7idi nena awude maaddonna ixxido?’ yaagidi zaarana.

45 “He wode kawoy zaaridi enttako, ‘Taani hinttew tuma odays; hintte tana kaalliya ha ubbaafe guuxeyssa maaddonna ixxidayssi, tana maaddonna ixxidayssa’ yaagana. 46 Hessa gisho, he asati merinaa pirddas qassi xilloti merinaa de7uwas baana” yaagis.*

26

Yesuusa bolla maqettidosona

(Mar 14:1-2; Luuqa 22:1-2; Yoha 11:45-53)

1 Yesuusi ha timirttiya ubbaa wurssida wode ba tamaaretakko, 2 “Nam77u gallasappe guye, Paasika Baale bonchchiya gallas gideyssa ereeta. He gallas Asa Na7ay masqaliya bolla kaqettanaw asa kushen aadhdhi imettana” yaagis.*

3 He wode kahine halaqatinne cimati, Qayyaafa giya kahine halaqaa keethan shiiqidi, 4 asi eronna Yesuusa oykkidi, wodhanaw maqettidosona. 5 Shin entti, “Asay ooshshi kessonna mela gidi, Paasika bonchchiya gallas hessa oothoko” yaagidosona.

Issi maccasiya Yesuusa shitto tiyasu

(Mar 14:3-9; Yoha 12:1-8)

6 Yesuusi Bitaaniya kataman baro harggida Simoona son de7ees. 7 Yesuusi imatuwa bolla de7ishin issi maccasiya albasxiroose philqqaaxe kumetha daro al77o shitto ekka yada Yesuusa huu7en tigasu.* 8 Shin Yesuusa tamaareti hessa be7idi hanqettidi, “Ha shittoy coo iitey aybisse? 9 Ha shittoy al77o gaten bayzettidi, miishey manqotas imettanaw dandda7ettees” yaagidosona.

10 Yesuusi entti geyssa eridi, enttako, “Ha maccasiw ays waaysetii? Iya taw lo77obaa oothasu. 11 Manqoti ubba wode hinttera daana. Shin taani hinttera ubba wode de7ikke.* 12 Iya ha shittuwa ta bolla tigidayssi tana mooganaw giigisanaassa. 13 Taani hinttew tuma odays; biitta ubban ha Wonggelay sabbakettiya bessan awunkka, asay iyo hassayana mela iya oothidayssi odettana” yaagis.

Yihudi Yesuusa aathidi immanaw giigettis

(Mar 14:10-11; Luuqa 22:3-6)

14 He wode tammanne nam77u Yesuusa tamaaretappe issoy, Asqoroota Yihuda geetetteyssi kahine halaqatakko, 15 bidi, “Taani hinttew Yesuusa aatha immiko, hintte taw ay immanee?” yaagidi entta oychchis.* Entti zorettidi hasttamu bira santime*† immidosona. 16 Hessafe guye, Yihudi Yesuusa aathidi immanaw injjetiya wode wochchees.

Yesuusi Paasika kahuwa ba hawaaretara mis

(Mar 14:12-21; Luuqa 22:7-14,21-23; Yoha 13:21-30)

17 Uytha Baale bonchchiya koyro gallas, Yesuusa tamaareti iyaakko yidi, “Paasika bonchchiya gallas neeni maana kathi nuuni awun giigisino?” yaagidosona.

18 Yesuusi enttako, “Kataman de7iya addiyako bidi, ‘Asttamaarey, taw wodey gakkida gisho ta tamaaretara Paasika bonchchiya gallasa ne son aathana yaagees’ yaagite” yaagis.

19 Iya tamaareti Yesuusi banttana kiittidayssada oothidi, Paasika Baale gallas maana kathaa giigisidosona.

20 Sa7ay omarssiya wode Yesuusi tammanne nam77u hawaaretara kathi maanaw uttis. 21 Entti miishin, Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; hinttefe issi uray tana aathidi immana” yaagis.

22 Entti daro dagammidi, huu7en huu7en, “Godaw, tuma taneshsha?” gidi iya oychchidosona.

23 Yesuusi zaaridi, “Ba kushiya taara issife shaatiyan yeddeyssi I tana aathidi immana.* 24 Asa Na7ay, Xoossaa qaalan iyaw xaafettidayssada hayqqana. Shin Asa Na7aa aathidi immiya uraa ayye; he uray yelettonna attidaakko iyaw lo77oshin” yaagis.

25 Iya aathi immanaw de7iya Yihudi zaaridi, “Asttamaariyaw, neeni gey taneyye?” yaagis.

Yesuusi zaaridi, “Neeni ne huu7en gadasa” yaagis.

Godaa kahuwa

(Mar 14:22-26; Luuqa 22:15-20; 1Qoro 11:23-25)

26 Entti mishin, Yesuusi uythaa ekkidi Xoossaa galatis. He uythaa menthidi ba tamaaretas immidi, “He7ite, miite, hayssi ta ashuwa” yaagis.

27 Xuu7aa ekkidi, Xoossaa galatis. Enttaw immidi, “Ubbay hayssafe uyite. 28 Hayssi daro asaa nagaray atto geetettana mela gukkiya ta suuthaa. Ha suuthay Xoossay hinttera geliya caaquwa mintheyssa.* 29 Shin taani hinttew odays; taani ta Aawa kawotethan ooratha woyne ushshaa hinttera uyana gallasa gakkanaw nam77antho ha woyne ushshaa uyikke” yaagis.

30 Galata mazmure yexxidayssafe guye Shamaho Deriya bidosona.

Yesuusi Phexiroosi kaddanayssa koyrottidi odis

(Mar 14:27-31; Luuqa 22:31-34; Yoha 13:36-38)

31 He wode Yesuusi enttako,

“ ‘Xoossay henthanchchuwa shocana

dorssatikka laalettana’

geetettidi Xoossa qaalan xaafettidayssa mela hachchi qamma hintte ubbay tana aggidi baqatana.* 32 Shin taani hayqoppe denddidaappe guye hinttefe sinthatada Galiila baana” yaagis.*

33 Phexiroosi zaaridi, “Entti ubbay nena aggidi baqatikkoka, taani nena aggike” yaagis.

34 Yesuusi Phexiroosakko, “Taani new tuma odays; hachchi qamma kuttoy waassanaappe sinthe neeni tana heedzu toho kaddana” yaagis.

35 Phexiroosi zaaridi, “Taani neera issife hayqoppe attin nena ubbaka kaddike” yaagis.

Hankko iya tamaareti ubbayka hessada gidosona.

Yesuusi Geetesemaanen woossis

(Mar 14:32-42; Luuqa 22:39-46)

36 Yaatidi, Yesuusi ba tamaaretara Geetesemaane giya bessaa bidi, enttako, “Taani hini bada Xoossaa woossashshana, hintte hayssan uttite” yaagis. 37 Phexiroosanne Zabdiyoosa nayta nam77ata baara ekki bidi daro azzanonne un77etethi doomis. 38 Qassika enttako, “Taani hayqos gathiya un77a un77ettas. Hayssan taara gam77itenne minnidi naagite” yaagis.

39 Guuthi sinthe bidi biittan gufannidi, “Ta Aawaw, dandda7ettiyaba gidikko ha waaye xuu7aa taappe digga. Shin ne sheney hanoppe attin ta sheney hanoppo” yaagidi Xoossaa woossis.

40 Yesuusi ba tamaaretakko simmi yidi entti dhiskkidashin demmis. Phexiroosakko, “Hintte issi saatekkonne dhiskkonna taara minnanaw dandda7ibeekketii? 41 Paacen hintte gelonna mela barkkidi naagitenne Xoossaa woossite. Hinttew lo77o amoy de7ees, shin hintte daaburanchcho asi” yaagis.

42 Yesuusi qassi nam77antho bidi, “Ta Aawaw, taani ha waaye xuu7appe uyonna de7ishe aadhdhanaw dandda7ettonnabaa gidikko ne sheney hano” yaagidi Xoossaa woossis. 43 Qassika simmi yaa wode iya tamaareta ayfiyaa dhiskkoy goozin, zin77idashin demmis.

44 Qassika entta aggi bidi, kase qaalaa zaari heedzantho woossis. 45 Hessafe guye, ba tamaaretakko yidi, “Ha77i gakkanaw dhiskkeetinne shemppetii? Hekko, Asa Na7ay, nagaranchchota kushen aadhdhi imettiya saatey gakkis. 46 Denddidi yedhdhite, tana aathidi immeyssi hayssish gakkis” yaagis.

Yesuusi ba morkketan oykettis

(Mar 14:43-50; Luuqa 22:47-53; Yoha 18:3-12)

47 Yesuusi buroo hessa haasayishin, tammanne nam77u tamaaretappe issoy, Yihudi gakki wodhdhis. Kahine halaqatinne deriya cimati kiitida daro asati mashshenne xam77a oykkidi iyara issife yidosona. 48 Yesuusa aathi immiya Yihudi he daro asaakko, “Taani yeereyssi hintte koyeyssi iya, iya oykkite” yaagidi malla immi wothis.

49 Iirakka Yesuusakko shiiqidi, “Asttamaariyaw, saro de7ay” yaagidi iya yeeris.

50 Yesuusi iyakko, “Ta laggiyaw, neeni oothanabaa ootha agga”‡ yaagis.

Hessafe guye, shiiqidi, Yesuusa oykkidosona. 51 Yesuusara de7eyssatappe issoy ba mashsha shoddidi kahine halaqaa aylliya shocidi, iya haythaa qanxidi yeggis. 52 Shin Yesuusi, “Ne mashshaa guye shoohuwan zaara. Ays giikko, mashsha shoddiya ubbay mashshan hayqqana. 53 Ta, ta Aawa woossiyako daro mukulun taybettiya kiitanchchota yeddanaw dandda7onnabaa new daanii? 54 Yaatin, Xoossaa qaalan hessada hananaw bessees geetettidayssi waanidi polettanee?” yaagis.

55 He saatiyan, Yesuusi he shiiqida daro asaakko, “Tana pangga oothidi oykkanaw mashshenne xam77a oykkidi yidetii? Taani Xoossa Keethan gallas gallas tamaarssashe hinttera de7iya wode tana oykkibeekketa.* 56 Shin hayssi ubbay hanidayssi nabeti Xoossaa qaalan xaafidayssi polettana melassa” yaagis.

He wode iya tamaareti ubbay iya aggidi baqatidosona.

Yesuusi pirdda Shanggo sinthe shiiqis

(Mar 14:53-65; Luuqa 22:54-55,63-71; Yoha 18:13-14,19-24)

57 Yesuusa oykkidayssati kahine halaqaa Qayyaafakko iya efidosona. Yan higge asttamaaretinne biitta cimati shiiqidi de7oosona. 58 Shin Phexiroosi kahine halaqaa zabbaa gakkanaw haahon iya kaallis. Iya wurssethay shaakettana gakkanaw zabbaa gelidi naageyssatara uttis.

59 Kahine halaqatinne shiiqida asa ubbay Yesuusa wodhanaw iya bolla worddo markka koyidosona. 60 Daroti yidi iya bolla worddo markka markkattidosona, shin aykkoka demmibookkona. Guyeppe nam77u asati yidi, 61 “Ha uray, ‘Taani Xoossa Keetha laallada heedzu gallasan zaara keexanaw dandda7ays’ yaagis” yaagidosona.*

62 Kahineta halaqay denddi eqqidi Yesuusakko, “Hayssati nena mootiya mootowas neeni zaariyabay baawe?” yaagis. 63 Shin Yesuusi si77i gis. Qassika kahine halaqay, “Taani nena de7o Xoossaa sunthan oykkays; neeni Xoossaa Na7aa Kiristtoosa gidikko nuus oda” yaagis.

64 Yesuusi zaaridi, “Neeni ne huu7enkka gadasa. Shin taani hinttew odays; hizappe guye, Asa Na7ay wolqqaama Xoossaa ushachcha baggan uttidashin, qassi salo shaarara yishin hintte be7ana” yaagis.*

65 He wode kahine halaqay daro yilotidi ba ma7uwa peedhidi, “Hayssa be7ite Xoossaa cayis! Nuna hara markka ay koshshii? I ha77i cayidayssa hintte si7ideta.* 66 Hintte qofay aybee?” yaagis.

Enttika, “Iyaw hayqo bessees” yaagidi zaaridosona.

67 Yaatin, entti iya som77on cuttidi dechchidosona. Harati iya baqqidi,* 68 “Kiristtoosaa! Nena dechchiday oonee? Ane nuus oda” yaagidosona.

Phexiroosi Yesuusa kaddis

(Mar 14:66-72; Luuqa 22:56-62; Yoha 18:15-18,25-27)

69 Phexiroosi zabban uttidashin, issi aylliya iyaakko yada, “Neenikka Galiila Yesuusara issife de7aasa” yaagasu.

70 Shin I entta ubbaa sinthan he aylleko, “Neeni giyabay aybeekko taani erikke” yaagidi kaddis.

71 Qassi bidi dirssaa penggeko gakkishin hara aylliya iya be7ada, yan de7iya asaakko, “Ha uray Naazirete Yesuusara de7ees” yaagasu.

72 Phexiroosi nam77antho caaqqidi, “Taani he uraa erikke!” yaagis.

73 Guuthu gam77ishin, yan eqqida asati Phexiroosakko yidi, “Nekka tuma enttara issife de7aasa; neeni ne haasayan erettasa” yaagidosona.

74 Hessafe guye, Phexiroosi, “Taani he uraa erikke!” yaagidi, bana qanggethinne caaqo doomis.

He wode iirakka kuttoy waassi aggis. 75 Yesuusi iyakko, “Neeni kuttoy waassanaappe sinthe tana heedzu toho kaddana” gidayssa Phexiroosi akeekidi, kare keyidi iita yeeho yeekkis.

27

Yihudi bana sullis

(Mar 15:1; Luuqa 23:1-3; Yoha 18:28-32)

1 Wontta guura kahine halaqatinne biitta cimati ubbay Yesuusa wodhisanaw maqettidosona. 2 Entti Yesuusa qachchi efidi deriya haariya Philaaxoosas aathidi immidosona.

3 He wode Yesuusa oythida Yihudi, Philaaxoosi Yesuusa bolla pirddidayssa be7idi, qiirottidi, he hasttamu biraa santimiya kahine halaqatasinne deriya cimatas guye zaaris.* 4 “Taani xillo asi hayqos aatha immada nagara oothas” yaagis.

Shin entti, “Hessi nu meto gidenna ne meto” yaagidosona.

5 Yihudi miishiya Xoossaa Keethan yeggi aggidi entta matappe bidi, sulleti hayqqis.

6 Kahine halaqati miishiya ekkidi, “Ha miishey suutha miishe gidiya gisho nuuni Xoossa Keethaa miishiyara gatheyssi woga gidenna” yaagidosona. 7 Hessafe guye, issife zorettidi, bete asi mooganaw mana biitta shammidosona. 8 Hessa gisho, he gadey hachchi gakkanaw suutha biitta geetetti xeegettees.

9 Nabiya Ermmiyasi, “Isra7eele asay iyaw qanxanaw gammattida hasttamu bira santime ekkidosona.* 10 Goday tana kiittidayssada mana biitta shammanaw immidosona” gidayssi he wode polettis.

Yesuusi Philaaxoosa sinthan

(Mar 15:2-5; Luuqa 23:3-5; Yoha 18:33-38)

11 Yesuusi deriya haariya Philaaxoosa sinthe shiiqin, Philaaxoosi iyaakko, “Neeni Ayhude kawo?” yaagidi oychchis.

Yesuusi zaaridi, “Ne gadasa” yaagis.

12 Kahine halaqatinne biitta cimati iya mootiya wode enttaw aybi zaarokka immibeenna.

13 He wode Philaaxoosi Yesuusakko, “Hayssati nena mootiya mootuwa ubbaa si7ikkii?” yaagis.

14 Yesuusi hari attoshin, issi qaalakka zaaronna ixxin, deriya haareyssi daro malaalettis.

Yesuusa bolla hayqo pirddettis

(Mar 15:6-15; Luuqa 23:13-25; Yoha 18:39-40; 19:1-16)

15 Deriya haareyssi laythan laythan Paasika Baale bonchchiya gallasan, asay koyaa issi asi qashoppe birshshiya wogi de7ees. 16 He wode issi Barbbaana Yesuusa giya daro erettida iita asi qasho keethan de7ees. 17 Hessa gisho, daro asay shiiqidi de7ishin Philaaxoosi, “Taani hinttew Barbbaana Yesuusa birshshoyye, woykko Yesuusa giya Kiristtoosa birshsho?” yaagidi asaa oychchis. 18 I hessa giday entti qanaattidi Yesuusa oythidayssa eriya gishossa.

19 Philaaxoosi pirdda keethan uttidashin, iya machchiya, “Taani hachchi qamma amuhon iyabaa daro waayettashe aqida gisho he xillo uraa bolla aybibaakka oothofa” yaagada kiittasu.

20 Shin kahine halaqatinne deriya cimati Philaaxoosi Barbbaana birshshidi, Yesuusa wodhana mela, asay iya woossana mela, asaa cimmidosona.

21 Philaaxoosi zaaridi enttako, “Taani entta nam77aafe hinttew oona billana mela koyeetii?” yaagidi oychchis.

Entti, “Barbbaana billana mela koyoos” yaagidosona.

22 Philaaxoosi, “Yaatin, Yesuusa giya Kiristtoosa waato?” yaagidi entta oychchis.

Ubbay zaaridi, “Masqaliya bolla iya kaqqa” yaagidosona.

23 Philaaxoosi asaakko, “Ays? I ay iitabaa oothidee?” yaagidi oychchis.

Shin asay kaseyssafe aathidi, “Masqaliya bolla iya kaqqa” gidi waassidosona.

24 Ooshshi denthethofe hara aybibaakka oothanaw dandda7ettonayssa Philaaxoosi be7idi, haathe ekkidi, “Ha uraa hayquwan taani de7ikke. Hessa oothey hinttena” yaagidi asaa sinthan ba kushiya meecettis.*

25 Asa ubbay zaaridi, “Iya suuthaa gomey nunanne nu nayta gakko” yaagidosona.

26 Yaatin, Philaaxoosi Barbbaana enttaw billidi, Yesuusa lisson garaafidi, masqaliya bolla kaqettidi hayqqana mela enttaw aathidi immis.

Wotaaddareti Yesuusa qelqisidosona

(Mar 15:16-20; Yoha 19:2-3)

27 Hessafe guye, Philaaxoosa wotaaddareti Yesuusa deriya haareyssa soo ekki efin, wotaaddareti ubbay iya yuushuwan eqqidosona. 28 Iya afilaa qaari ekkidi zo7o afila* mayzidosona. 29 Qassi aguntha kalachcha giigisidi, iya huu7en wothidosona. Iya ushachcha kushiyan mayre xam77a oythidi, iya sinthan gulbbatidi, “Ayhude kawaw, mukulu laythi kawota!” yaagidi, iya bolla qelqisidosona. 30 Iya bolla cuttidosona. He mayre xam77aa ekkidi, iya huu7en shocidosona. 31 Entti iya bolla qelqisidayssafe guye zo7o afilaa iyappe qaari ekkidi, iya afilaa iya mayzidosona. Masqaliya bolla iya kaqqanaw ekki efidosona.

Yesuusa kaqetethaa

(Mar 15:21-32; Luuqa 23:25-43; Yoha 19:17-27)

32 Entti kare keyidi, issi Simoona giya Qereena biitta asi demmidi, Yesuusa masqaliya wolqqan toossidosona. 33 Golggotta giya bessi gakkidosona. “Golggotta” guussay “Guugge bessi” guussu. 34 Hessan entti ciiye walakettida woyne ushshaa uyo gidi iyaw immidosona. Shin I hessa ganxi ekkidi, uyonna ixxis.*

35 Entti masqaliya bolla iya kaqqidayssafe guye iya afilaa shaakkidi, saama yeggidi ekkidosona.* 36 Hessafe guye, yan uttidi iya naagidosona. 37 Qassi, “Hayssi Ayhude Kawuwa Yesuusa” yaagiya mooto xuufiya iya huu7e son wothidosona. 38 Yesuusara he wode nam77u panggata issuwa iyappe ushachcha baggan, hankkuwa iyappe haddirssa baggara, masqaliya bolla kaqqidosona.

39 Ogiyara aadhdhiya asay Yesuusa boridi, iya bolla cuttishe,* 40 “Xoossa Keethaa laallada heedzu gallasa giddon keexeysso, nena ashsha. Neeni Xoossaa Na7a gidikko, ane masqaliya bollafe wodhdha” yaagidosona.*

41 Hessadakka, kahine halaqati, higge asttamaaretinne biitta cimati issife Yesuusa bolla qelqisidosona. Hayssada yaagidosona: 42 “Harata ashshis, shin bana ashshanaw dandda7ibeenna. I Isra7eele kawo gidikko, ane masqaliya bollafe ha77i wodho, nukka iya ammanana. 43 Xoossan I ammanettees, Xoossay iya ashshanaw koykko ane ashsho. Ays giikko, I bana, ‘Taani Xoossaa Na7a’ gees” yaagidosona.*

44 Qassi hari attoshin, iyara masqaliya bolla kaqettida panggatika hessada gidi iya bolla qelqisidosona.

Yesuusa hayquwa

(Mar 15:33-41; Luuqa 23:44-49; Yoha 19:28-30)

45 Usuppun saateppe bidi, uddufun saate gakkanaw biitta ubbay dhumis. 46 Uddufun saate gidiya wode Yesuusi, “Elohee, Elohee, lama sabaqitani?” gidi gita waaso waassis. “Elohee, Elohee, lama sabaqitani?” geyssa birshshethay “Ta Xoossaw, ta Xoossaw, tana ays aggadi?” guussu.*

47 Hessan eqqida asaappe issoti issoti hessa si7idi, “Ha uray Eliyaasa xeegees” yaagidosona. 48 Iira enttafe issoy woxxi bidi, ispponjje ekkidi, caala woyne ushshaa kunthis. Hessa mayre xam77a xeeran wothidi ushshanaw iya doonakko shiishis.* 49 Shin hankkoti, “Naaga, Eliyaasi iya ashshanaw yaanekko ane be7oos” yaagidosona. 50 Yesuusi nam77antho gita waaso waassidi, hayqqi aggis.

51 He saaten Xoossa Keethan kaqettida magaraajjoy qommofe duge gakkanaw nam77u keyidi, peedheti wodhdhis. Biittay qaaxxis, zaallayka phalqqettis.* 52 Duufoti dooyettin Xoossaa asatappe daroti hayqoppe denddidosona. 53 Entti duufoppe keyidi, Yesuusi hayqoppe denddidayssafe guye geeshsha katamaa bidosona; yan entti daro asaas benttidosona.

54 Mato halaqaynne iyara Yesuusa naagiya wotaaddareti biittay qaaxxidayssanne hessan hanidabaa be7ida wode daro yayyidi “Tuma hayssi Xoossaa Na7aa” yaagidosona.

55 Hessan daro maccasati, Galiilappe doomidi Yesuusa haggaazishe kaallidayssati haahon eqqidi xeellosona.* 56 Entta giddon Magdela Mayraama,† Yayqoobanne Yoosefa aayyaa Mayraamanne Zabdiyoosa machchiya de7oosona.

Yesuusa moogetethaa

(Mar 15:42-47; Luuqa 23:50-56; Yoha 19:38-42)

57 Sa7ay omarssiya wode Yoosefa giya issi dure uray, Armmatiyasa katamaappe yis. I ba huu7enkka Yesuusa kaalliya asi. 58 Yoosefi Philaaxoosakko bidi, Yesuusa ahaa ekkanaw woossis. Philaaxoosi ahay Yoosefas imettana mela kiittis. 59 Yesuusa ahaa ekkidi, geeshsha moogo afilan xaaxis. 60 Baw moogettanaw shuchchafe woocida ooratha gonggolon iya ahaa wothis. Qassi he gonggoluwa doonan gita shuchchaa gonddorssi wothidi aggi bis. 61 Magdela Mayraamanne hankko Mayraama he gonggoluwakko simmidi uttidosona.

62 Wontethe Sambbaata gallas, kahine halaqatinne Farisaaweti Philaaxoosakko yidi, hayssada yaagidosona: 63 “Godaw, ha worddanchchoy paxa de7ishe, ‘Taani heedzu gallasappe guye hayqoppe denddana’ yaagidayssi nuus hassayettis.* 64 Hessa gisho, I moogettida gonggoluwa heedzu gallas gakkanaw, minthi naagana mela kiittarkki. Hessi hanonna ixxiko, iya tamaareti bidi iya ahaa kaysi dhayssidi, ‘Hayqoppe denddis’ yaagidi asaas odikko nam77antho balesoy koyroyssafe ubba haa iitana” yaagidosona.

65 Philaaxoosi enttako, “Hinttew naageyssati de7oosona; bidi hinttew dandda7ettida mela naagisite” yaagis.

66 Hessa gisho, entti bidi duufoy boshettonna mela shuchchaa bolla maatame wothidi wotaaddaretan naagisidosona.

28

Yesuusa hayqoppe dendduwa

(Mar 16:1-10; Luuqa 24:1-12; Yoha 20:1-10)

1 Sambbaati aadhdhin Wogga wode wontta guura, Magdela Mayraamanne hankko Mayraama Yesuusi moogettida gonggoluwa be7anaw bidosona. 2 Qopponna wolqqaama biitta qaaxoy hanis. Godaa kiitanchchoy saloppe wodhdhidi duufuwa doonan de7iya shuchchaa gonddorssidi iya bolla uttis. 3 Iya malay wol77anthi daanees. Iya ma7oykka shachchada boothi. 4 Naageyssati kiitanchchuwa be7idi, yashshan kokkoridi, hayqqida asada hanidosona.

5 Kiitanchchoy maccasatakko, “Hintte masqaliya bolla kaqettida Yesuusa koyeyssa taani eriya gisho yayyofite. 6 I kase odidayssa mela hayqoppe denddis; hayssan deenna. Haa yidi iya zin77isida bessaa be7ite. 7 Hintte ha77i ellessi bidi, iya tamaaretas, ‘Yesuusi hayqoppe denddis. Qassi I hinttefe sinthattidi Galiila baana; hintte iya yan be7ana’ yaagidi odite. Taani hinttew hayssa odanaw yas” yaagis.

8 Entti yayyishenne daro ufayttishe, duufuwa matappe ellessidi bidi, iya tamaaretas odanaw woxxidosona.

9 Qopponna Yesuusi enttara gahettidi enttako, “Saroy hinttew gido” yaagis. Entti iyaakko shiiqidi, iya tohuwa oykkidi iyaw goynnidosona. 10 He wode Yesuusi enttako, “Yayyofite; bidi ta tamaareti Galiila baana mela enttaw odite. Entti yan tana be7ana” yaagis.

11 He maccasati bishin, duufuwa naagiya wotaaddaretappe baggati katamaa bidi, hanidabaa ubbaa kahine halaqatas odidosona. 12 Kahine halaqatinne cimati shiiqidi zorettidi, wotaaddaretas daro miishe immidi, 13 “ ‘Nuuni dhiskkidashin iya tamaareti qamma yidi, iya ahaa kaysidosona’ yaagite. 14 Ha odaa deriya haareyssi si7ikko, hessi hintte bala gidonnayssa nuuni iya odi ammanthana. Hinttena aybikka hirggisoppo” yaagidosona.

15 Wotaaddareti miishiya ekkidi, kiitettidayssada oothidosona. Ha oday Ayhude matan hachchi gakkanaw odettishe de7ees.

Yesuusi ba tamaaretas qonccis

(Mar 16:14-18; Luuqa 24:36-49; Yoha 20:19-23; Ha.O 1:6-8; 1Qoro 15:3-8)

16 Tammanne issi iya tamaareti Yesuusi banttana biite gida Galiilaa Deriya bolla bidosona.* 17 Yan entti iya be7ida wode iyaw goynnidosona, shin enttafe issoti issoti sidhidosona.

18 Yesuusi enttako shiiqidi, “Saloninne sa7an maati ubbay taw imettis. 19 Hiza, hintte ubba bessi bidi, Aawa, Na7aa, Geeshsha Ayyaana sunthan ase ubbaa xammaqidi tana kaalleyssata oothite.* 20 Taani hinttena kiittidaba ubbaa entti naagana mela entta tamaarssite. Taani wodiya wurssethaa gakkanaw ubba wode hinttera de7ays” yaagis.

* 1:11 2Kawo 24:14-15; 2Taari 36:10; Er 27:20

* 1:18 Luuqa 1:27

* 1:21 Luuqa 1:31

* 1:23 Isa 7:14

* 1:25 iyo bochchibeenna: Machchira azinara aqeyssada issife aqibookkona guussu.

* 1:25 Luuqa 2:21

* 2:6 Mik 5:2

* 2:15 Hose 11:1

* 2:17-18 Er 31:15

* 2:23 Mar 1:24; Luuqa 2:39; Yoha 1:45

* 3:1-2 Maato 4:17; Mar 1:15

* 3:3 Isa 40:3

* 3:4 2Kawo 1:8

* 3:7 Maato 12:34; 23:33

* 3:9 Yoha 8:33

* 3:10 Maato 7:19

* 3:17 Maato 12:18; 17:5; Mar 1:11; Luuqa 9:35

* 4:1 Ib 2:18; 4:15

* 4:4 Zaare 8:3

* 4:6 Maz 91:11

* 4:7 Zaare 6:16

* 4:10 Zaare 6:13

* 4:12 Maato 14:3; Mar 6:17; Luuqa 3:19-20

* 4:13 Yoha 2:12

* 4:15 Isa 9:1-2

* 4:17 Maato 3:2

* 4:23 Maato 9:35; Mar 1:39

* 5:4 Isa 61:2

* 5:5 Maz 37:11

* 5:6 Isa 55:1

* 5:8 Maz 24:3

* 5:10 1Phexi 3:14

* 5:11 1Phexi 4:14

* 5:12 2Taari 36:16; Ha.O 7:52

* 5:13 Mar 9:50; Luuqa 14:34-35

* 5:14 Yoha 8:12; 9:5

* 5:15 Mar 4:21; Luuqa 8:16; 11:33

* 5:16 1Phexi 2:12

* 5:18 Luuqa 16:17

* 5:21 Kessa 20:13; Zaare 5:17

* 5:27 Kessa 20:14; Zaare 5:18

* 5:29 Maato 18:9; Mar 9:47

* 5:30 Maato 18:8; Mar 9:43

* 5:31 Maato 19:7; Mar 10:4

* 5:32 Maato 19:9; Mar 10:11-12; Luuqa 16:18; 1Qoro 7:10-11

* 5:33 Leewe 19:12; Tay 30:2; Zaare 23:21

* 5:34 Maato 23:22

* 5:35 Isa 66:1; Maz 48:2

* 5:38 Kessa 21:24; Leewe 24:20; Zaare 19:19

* 5:48 Leewe 19:2; Zaare 18:13

* 6:1 Maato 23:5

* 6:5 Luuqa 18:10-14

* 6:14 Mar 11:25-26

* 6:19 Yay 5:2

* 6:29 1Kawo 10:4-7; 2Taari 9:3-6

* 7:2 Mar 4:24

* 7:12 Luuqa 6:31

* 7:19 Maato 3:10; Luuqa 3:9

* 7:20 Maato 12:33

* 7:23 Maz 6:8

* 7:28-29 Mar 1:22; Luuqa 4:32

* 8:4 Leewe 14:1

* 8:11 Luuqa 13:29

* 8:12 Maato 22:13; 25:30; Luuqa 13:28

* 8:17 Isa 53:4

* 9:10 Luuqa 15:1-2

* 9:13 Maato 12:7; Hose 6:6

* 9:34 Maato 10:25; 12:24; Mar 3:22; Luuqa 11:15

* 9:35 Maato 4:23; Mar 1:39; Luuqa 4:44

* 9:36 Tay 27:17; 1Kawo 22:17; 2Taari 18:16; Hiz 34:5; Mar 6:34

* 9:37 Luuqa 10:2

* 10:7 Luuqa 10:4-12

* 10:10 1Qoro 9:14; 1Ximo 5:18

* 10:14 Ha.O 13:51

* 10:15 Maato 11:24; Medhe 19:24

* 10:16 Luuqa 10:3

* 10:17 Mar 13:9-11; Luuqa 12:11-12; 21:12-15

* 10:21 Mar 13:12; Luuqa 21:16

* 10:22 Maato 24:9; Mar 13:13; Luuqa 21:17; Maato 24:13; Mar 13:13

* 10:24 Luuqa 6:40; Yoha 13:16; 15:20

* 10:25 Maato 9:34; 12:24; Mar 3:22; Luuqa 11:15

* 10:26 Mar 4:22; Luuqa 8:17

* 10:33 2Ximo 2:12

* 10:35 Mik 7:6

* 10:38 Maato 16:24; Mar 8:34; Luuqa 9:23

* 10:39 Maato 16:25; Mar 8:35; Luuqa 9:24; 17:33; Yoha 12:25

* 10:40 Luuqa 10:16; Yoha 13:20; Mar 9:37; Luuqa 9:48

* 11:5 Isa 35:5

* 11:10 Mil 3:1

* 11:12 Luuqa 16:16

* 11:14 Mil 4:5; Maato 17:10

* 11:21 Isa 23:1-18; Hiz 26:1-28:26; Iyu 3:4-8; Amo 1:9-10; Zakka 9:2-4

* 11:23 Isa 14:13

* 11:24 Maato 10:15; Luuqa 10:12

* 11:27 Yoha 3:35; Yoha 1:18; 10:15

* 11:29 Er 6:16

* 12:1 Zaare 23:25

* 12:3 1Saamu 21:1-6

* 12:4 Leewe 24:9

* 12:5 Tay 28:9-10

* 12:7 Maato 9:13; Hose 6:6

* 12:11 Luuqa 14:5

* 12:18 Isa 42:1-4

* 12:24 Maato 9:34; 10:25

* 12:30 Mar 9:40

* 12:31 Luuqa 12:10

* 12:32 Luuqa 12:10

* 12:34 Maato 3:7; 23:33; Luuqa 3:7; Maato 15:18; Luuqa 6:45

* 12:38 Maato 16:1; Mar 8:11; Luuqa 11:16

* 12:39 Maato 16:4; Mar 8:12

* 12:40 Yoha 1:17

* 12:41 Yoha 3:5

* 12:42 1Kawo 10:1-10; 2Taari 9:1-12

* 13:2 Luuqa 5:1

* 13:12 Maato 25:29; Mar 4:25; Luuqa 8:18; 19:26

* 13:16 Luuqa 10:23-24

* 13:35 Maz 78:2

* 13:57 Yoha 4:43

* 14:1 Heroodisi: Hayssi kawuwa Heroodis Antiphaasa. I Yihudanne Peeriya Kiristtoosi yelettanaappe sinthe 4-39 M.L. gakkanaw haaris. I Kawuwa Heroodisas na7a.

* 14:4 Luuqa 3:19-20; Leewe 18:16; 20:21

* 15:4 Kessa 20:12; Zaare 5:16; Kessa 21:17; Leewe 20:9

* 15:14 Luuqa 6:39

* 15:18 Maato 12:34

* 16:1 Maato 12:38; Luuqa 11:16

* 16:4 Maato 12:39; Luuqa 11:29

* 16:6 Luuqa 12:1

* 16:9 Maato 14:17

* 16:10 Maato 15:34

* 16:14 Maato 14:1

* 16:16 Yoha 6:68

* 16:19 Maato 18:18; Yoha 20:23

* 16:24 Maato 10:38; Luuqa 14:27

* 16:25 Maato 10:39; Luuqa 17:33; Yoha 12:25

* 16:27 Maato 25:31; Maz 62:12; Roome 2:6

* 17:1 2Phexi 1:17-18

* 17:5 Medhe 22:2; Maz 2:7; Isa 42:1; Maato 3:17; 12:18; Mar 1:11; Luuqa 3:22; Zaare 18:15

* 17:10 Mil 4:5

* 17:12 Maato 11:14

* 17:21 Maato 21:21; Mar 11:23; 1Qoro 13:2

* 17:21 Issi issi beni maxaafatan paydo 21 deenna.

* 17:24 Kessa 30:13

† 17:25 Gade asappeyye woykko asa gade asappe? He wode kawotethati bantta gade asappe giira ekkokona.

* 18:1 Luuqa 22:24

* 18:3 Mar 10:15; Luuqa 18:17

* 18:8 Maato 5:30

* 18:9 Maato 5:29

* 18:10 Luuqa 19:10

* 18:11 Asa Na7ay dhayidayssata ashshanaw yis: Issi issi beni maxaafati paydo 11 gujjoosona.

* 18:15 Luuqa 17:3

* 18:16 Zaare 19:15

* 18:18 Maato 16:19; Yoha 20:23

* 18:21 Luuqa 17:3-4

* 18:22 Medhe 4:24

* 19:4 Medhe 1:27; 5:1

* 19:5 Medhe 2:24

* 19:7 Medhe 24:1

* 19:9 Maato 5:32; 1Qoro 7:10

* 19:18 Kessa 20:13-16; Zaare 5:17-20

* 19:19 Kessa 20:12; Zaare 5:16; Leewe 19:18

* 19:28 Maato 25:31; Luuqa 22:30

* 19:30 Maato 20:16; Luuqa 13:30

* 20:2 Issi dinaare: Issi asi issi gallas oothi pee7idi ekkiya miishe.

* 20:8 Leewe 19:13; Zaare 24:15

* 20:16 Maato 19:30; Mar 10:31; Luuqa 13:30

* 20:26 Maato 23:11; Mar 9:35; Luuqa 22:26

* 21:5 Zakka 9:9

* 21:9 Hosaana: Ibraysxe doonan hosaana guussay “Nuna ashsha guussu. Qassi asay Xoossaa galatanaw go7ettiya qaala.

* 21:9 Maz 118:25

* 21:13 Isa 56:7; Er 7:11

* 21:21 Maato 17:20; 1Qoro 13:2

* 21:32 Luuqa 3:12; 7:29-30

* 21:33 Isa 5:1-2

* 21:42 Maz 118:22

† 21:44 Issi issi beni maxaafati paydo 44 gujjoosona (Luuqa 20:18 xeellite).

* 22:13 Maato 8:12; 25:30; Luuqa 13:28

* 22:23 Ha.O 23:8

* 22:24 Zaare 25:5

* 22:32 Xoossay paxa de7eyssata Xoossaafe attin hayqqidayssata Xoossaa gidenna: Yesuusi ha bessan odey Xoossay ha hayqqida heedzatas Xoosse gidikko entti de7on de7oosona yaageyssa.

* 22:32 Kessa 3:6

* 22:37 Zaare 6:5

* 22:39 Leewe 19:18

* 22:40 Luuqa 10:25-28

† 22:44 Ta Godaakko: Ha bessan Dawitey ta Godaa gidi xeegey Kiristtoosa.

* 22:44 Maz 110:1

‡ 22:44 Ushachcha baggan: Maatanne bonchcho bessi.

* 22:44 Maz 110:1

* 23:5 Som77oninne qesen qachchiya maxaafaa… ma7uwa maccara adussoosona: Hessa entti oothey Xoossaas ta imettas giya malla bessanaassa (Tay 15:37-41).

* 23:5 Maato 6:1; Zaare 6:8; Tay 15:38

* 23:11 Maato 20:26

* 23:12 Luuqa 14:11; 18:14

† 23:14 Issi issi beni maxaafati paydo 14 gujjoosona.

* 23:22 Isa 66:1; Maato 5:34

* 23:23 Leewe 27:30

* 23:27 Ha.O 23:3

* 23:33 Maato 3:7; 12:34; Luuqa 3:7

* 23:35 Medhe 4:8; 2Taari 24:20

* 23:38 Er 22:5

* 23:39 Maz 118:26

* 24:9 Maato 10:22

* 24:13 Maato 10:22

* 24:15 Zaare 9:27; 11:31; 12:11

* 24:17 Luuqa 17:31

* 24:21 Medhe 12:1; Yo.Qo 7:14

* 24:26 Luuqa 17:23-24

* 24:28 Luuqa 17:37

* 24:29 Isa 13:10; Er 2:10

* 24:30 Zaare 7:13; Zakka 12:10

* 24:37 Medhe 6:5

* 24:43 Luuqa 12:39-40

* 25:1 Luuqa 12:35

* 25:14 Luuqa 19:11-27

* 25:29 Maato 13:12; Mar 4:25; Luuqa 8:18

* 25:30 Maato 8:12; 22:13; Luuqa 13:28

* 25:31 Maato 16:27; Maato 19:28

* 25:46 Daane 12:2

* 26:2 Kessa 12:1

* 26:7 Luuqa 7:37

* 26:11 Zaare 15:11

* 26:15 Zakka 11:12

* 26:15 Bira santime: Aykkoyka guzhettiboonna geeshsha bira guussu.

† 26:15 Hasttamu bira santime: Hasttamu bira santimey Isra7eele biittan aylley shamettiyanne bayzettiya gate.

* 26:23 Maz 41:9

* 26:28 Kessa 24:8; Er 31:31

* 26:31 Zakka 13:7

* 26:32 Maato 28:16

‡ 26:50 Ta laggiyaw, neeni oothanabaa ootha agga: woykko hara birshshethay ta laggiyaw, ne hayssan ay oothay?

* 26:55 Luuqa 19:47; 21:37

* 26:61 Yoha 2:19

* 26:64 Daane 7:13

* 26:65 Leewe 24:15-16

* 26:67 Isa 50:6

* 27:3 Ha.O 1:18-19

* 27:9 Zakka 11:12-13

* 27:24 Zaare 21:6

* 27:28 zo7o afila: Beni wode kawoti bollara ma77iya afila.

* 27:34 Maz 69:21

* 27:35 Maz 22:18

* 27:39 Maz 22:7; 109:25

* 27:40 Maato 26:61; Yoha 2:19

* 27:43 Maz 22:8

* 27:46 Maz 22:1

* 27:48 Maz 69:21

* 27:51 Kessa 26:31

* 27:55 Luuqa 8:2-3

† 27:56 Magdela Mayraamo: Guussay Magdela katamaappe yida Mayraamo guusu.

* 27:63 Maato 16:21; 17:23; 20:19; Mar 8:31; 9:31; 10:33

* 28:16 Maato 26:32; Mar 14:28

* 28:19 Ha.O 1:8

Marqqoosa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Marqqoosi Xaafida

Yesuusa Kiristtoosa Wonggelaa

Gaatha Qofaa

Marqqoosa Wonggelay, “Hayssi Xoossaa na7aa Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa doomethaa” gishe koyro doomes. Ha Wonggelan Yesuusi ooso asinne maata aawa gididi shiiqis. Iya maatay iya timirttiyan, tuna ayyaanaa bolla de7iya wolqqaaninne asaa nagaraappe maareyssan qonccis. Yesuusi, “Taani, asaa nagara aylletethaafe kessanaw ta de7uwa aathada immanaw yida Asa Na7aa” yaagidi ba doonan haasayis.

Marqqoosi Yesuusa taarikiya suure ogeninne wolqqi kumida ogen odis. Marqqoosi Yesuusa qaalanne timirttiya gidonnashin I oothida malaalisiya oosota bayrayidi odees. Marqqoosi Xammaqiya Yohaannisa taarikiya, Yesuusa xinqqatiyanne iya paacetethaa qanthan odi simmidi, Yesuusa timirttiyanne iya pasuwa daalggisidi odees. Aqi aqi bishin Yesuusa tamaareti Yesuusa loythidi eri eri bidosona, shin Yesuusa ixxeyssati aathidi ixxishe ixxishe bidosona. Wurssetha shemppoti Yesuusa de7on wurssetha saaminttan polettida oosotabaa odoosona. Hessatikka iya kaqetethaanne iya dendduwabaa odoosona.

Marqqoosa Wonggelaa ayfe qofata

Wonggelaa doomethaa 1:1-13

Yesuusi Galiilan ba oosuwa oykkidayssa 1:14-9:5

Yesuusi Yerusalaamen oothida oosuwa 10:1-52

Wurssetha saamintta Yerusalaame heeran 11:1-15:47

Yesuusa hayqoppe dendduwa 16:1-8

Hayqoppe denddida Godaa qonccethaanne salo kessaa 16:9-20

1

Xammaqiya Yohaannisi oge giigisees

(Maato 3:1-12; Luuqa 3:1-18; Yoha 1:19-28)

1 Hayssi Xoossaa Na7aa Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa doomethaa. 2 Nabiya Isayaasi xaafida maxaafan Xoossay,

“Hekko, taani ta kiitanchchuwa

neeppe sinthe yeddana.

I ne ogiya giigisana.*

3 Issoy bazzo gidon ba qaala dhoqqu oothidi,

‘Godaa ogiya giigisite;

I hamuttana horogaa

iyaw suurisite gis’ ”

yaagees.*

4 Xammaqiya Yohaannisi asaa xammaqishe, “Hintte nagaraappe simmidi xammaqetite; Xoossay hintte nagaraa atto gaana” yaagidi qaala odishe bazzo biittafe yis. 5 Yihuda biittan de7iya asay ubbaynne Yerusalaame katamaa asa ubbay Yohaannisakko yoosona. Bantta nagara paaxin, Yohaannisi entta Yorddaanose Shaafan xammaqees.

6 Yohaannisi gimale ikiseppe dadettida afila ma77ees. Ba xeessan dafo danccees; qassi boolenne degera eessi mees.* 7 Yohaannisi qaala odishe, “Taappe guyera daro minneyssi yees. Hari attoshin, taani iya caammaa wodoruwa hokkada billanaw bessike. 8 Taani hinttena haathan xammaqays, shin I hinttena Geeshsha Ayyaanan xammaqana” yaagis.

Yesuusa paacetethaa

(Maato 3:13-17; 4:1-11; Luuqa 3:21-22; 4:1-13)

9 Yesuusi he wode Galiila biittan de7iya Naazirete katamaappe yin, Yohaannisi Yorddaanose Shaafan iya xammaqis. 10 Yesuusi haathaafe keyaa wode saloy dooyettin, Geeshsha Ayyaanay ba bolla holeda wodhdhishin be7is. 11 Qassi saloppe, “Taani dosiya ta na7ay nena; ta nenan ufayttays” yaagiya qaalay yis.*

12 Iira Geeshsha Ayyaanay Yesuusa bazzo biitta efis. 13 Yesuusi bazzo biittan Xalahen paacettishe oytamu gallas gam77is. Do7atara de7is, shin kiitanchchoti yidi iya maaddidosona.

Yesuusi molo oykkiya oyddu asata xeegis

(Maato 4:12-22; Luuqa 4:14-15; 5:1-11)

14 Yohaannisi qashettidaappe guye Yesuusi Xoossaa kawotethaa Wonggelaa odishe Galiila biittaa bis. 15 Yan, “Wodey gakkis; Xoossaa kawotethay matattis. Hintte nagaraappe simmidi, Wonggelan ammanite” yaagis.*

16 Yesuusi Galiila Abbaa matara aadhdhishe, molo oykkiya, Simoonanne iya ishaa Inddiriyasa, bantta gitiya abban yeggeyssata be7is. 17 Enttako, “Tana kaallite; taani hinttena ase oythu tamaarssana” yaagis. 18 Entti sohuwara bantta gitiya yeggi aggidi Yesuusa kaallidosona.

19 Yesuusi guuthi sinthe bidi, nam77u ishata Zabdiyoosa nayta, Yayqoobanne Yohaannisa wogoluwa giddon bantta gitiya giigiseyssata be7is. 20 I entta be7ida mela xeegis. Entti bantta aawa Zabdiyoosa, iya oosanchchotara wogoluwa giddon yeggi aggidi Yesuusa kaallidi bidosona.

Tuna ayyaanay oykkida uray paxis

(Luuqa 4:31-37)

21 Entti Qifirnahoome katamaa gelidosona. Sambbaati gelida mela Yesuusi ellesidi Ayhude Woosa Keethi gelidi tamaarsso oykkis. 22 Maatara de7iya asada tamaarssesippe attin higge asttamaaretatho tamaarssonna gisho asay iya timirttiyan malaalettidosona.*

23 He wode tuna ayyaanay oykkida issi uray Ayhude Woosa Keethi gelidi ba qaala dhoqqu oothidi, 24 “Naazirete Yesuusa, neeni nuuppe ay koyay? Nuna dhayssanaw yadi? Neeni ooneekko ta erays; neeni Xoossaa Geeshshaa gidikkii?” yaagis.

25 Yesuusi he tuna ayyaanaa, “Hayza, ha addiyafe keya” gidi kiittis.

26 Tuna ayyaanay uraa daferethidi, waassidi iyappe keyis. 27 Asay ubbay malaalettidi, “Hayssi aybee? Ha uray ba maatan hari attoshin tuna ayyaanatakka kiittees. Entti iyaw kiitettosona; hayssi aybi ooratha timirtte?” gidi, bantta giddon issoy issuwa oychchidosona.

28 Yesuusa sunthay ellesidi Galiila biittan de7iya heera ubban keyis.

Yesuusi daro hargganchchota pathis

(Maato 8:14-17; Luuqa 4:38-41)

29 Yesuusi Ayhude Woosa Keethafe keyidi, Yayqoobaranne Yohaannisara Simoona soonne Inddiriyasa soo bis. 30 Simoona machche aayyaa qoxo misha harggada zin77idaaro Yesuusi yaa gakkiya wode iyaw odidosona. 31 I iikko shiiqidi, I kushiya oykkidi, iyo denthi essis. Qoxoynne mishay aggin iya entta mokkasu.

32 Harggida asa ubbaanne tuna ayyaanati oykkida asa ubbaa omarssi away wullidaappe guye iyaakko ehidosona. 33 Kataman de7iya asa ubbay he keetha kare shiiqidosona. 34 Yesuusi dumma dumma harggen oykettida daro asaa pathidi, daro tuna ayyaanata kessis. I ooneekko tuna ayyaanati erida gisho entta odisonna diggis.

Yesuusi Galiilan tamaarssis

(Luuqa 4:42-44)

35 Yesuusi wontta guura denddidi, asi baynna bessi bidi, yan Xoossaa woossis. 36 Simooninne iyara de7eyssati iya koyishe bidosona. 37 Entti iya demmidi, “Asay ubbay nena koyees” yaagidosona.

38 Yesuusi qassi entta, “He heeran de7iya hara katamata yedhdhite. Taani yiday Wonggelaa odanaw gidiya gisho yankka qaala odanaw bessees” yaagis. 39 Ayhude Woosa Keethatan qaala odishenne tuna ayyaanata kessishe, Galiila biitta ubban yuuyis.*

Yesuusi baro hargganchchuwa pathis

(Maato 8:1-4; Luuqa 5:12-17)

40 Baroy oykkida issi uray Yesuusakko yidi, iya sinthan gulbbatidi, “Neeni koykko tana geeshshanaw dandda7aasa” yaagidi woossis.

41 Yesuusi iyaw qadhettidi, ba kushiya yeddidi iya bochchidi, “Taani koyays, geeya” yaagis. 42 Sohuwara baroy uraa yeddin uray paxis. 43 Yesuusi uraa minthi naagisidi kessi yeddis. 44 Yesuusi iya, “Nena era, hayssa ooddeskka odoppa. Shin bada ne asatethaa kahine bessa. Neeni ha77i geeshshi gididayssa asaa erisanaw, Musey kiittida yarshshuwa yarshsha” yaagis.*

45 Shin uray bidi, guta ubban asa ubbaas odis. Hessa gisho, Yesuusi qoncce keyidi, katama gelanaw dandda7ibeenna. Shin asi baynnason gaxan de7is; qassi asay ubba bessafe iyaakko yoosona.

2

Yesuusi gundda uraa pathis

(Maato 9:1-8; Luuqa 5:17-26)

1 Guutha gallasappe guye Yesuusi Qifirnahoome simmidi, son de7ees giya oday si7ettis. 2 Asaa keethay ekkonna ixxin, hari attoshin kareykka xuummana gakkanaw daro asay shiiqin, Yesuusi qaala tamaarssis. 3 Oyddu asati issi gundda uraa tookkidi iyaakko ehidosona. 4 Asay darida gisho uraa Yesuusakko shiishanaw enttaw dandda7ettona ixxin, Yesuusi de7iya ginaara keetha qaaridi, kaara qawuxidi uraa I zin77ida alggara duge yeddidi Yesuusa sinthan wodhisidosona. 5 Yesuusi entta ammanuwa be7idi, he gundda uraa, “Ta na7aw, ne nagaray atto geetettis” yaagis.

6 Higge asttamaaretappe he bessan uttida issoti issoti bantta wozanan, 7 “La ha uray hayssa mela iitabaa Xoossaa bolla ays odetii? Xoossaa xalaalappe attin hari ooni nagara atto gaanaw dandda7ii?” gidi qoppidosona.

8 Entti bantta wozanan hessada qoppidayssa Yesuusi sohuwara ba ayyaanan eridi, enttako, “Hinttee hintte wozanan ays hessada qoppeetii? 9 Gundda uraa, ‘Ne nagaray atto geetettis’ geyssi mateyye? Woykko, ‘Dendda eqqada ne alggaa tookkada ba’ geyssi matee? 10 Shin taw, Asa Na7aas, sa7a bolla nagara atto gaanaw maati de7eyssa hintte erana mela” gidi he gundda uraakko, 11 “Nena gays, dendda eqqada ne alggaa tookkada ne soo ba” yaagis.

12 Uray ellesi denddi eqqidi, ba alggaa tookkidi asa ubbay be7ishin bis. Asay ubbay malaalettidi, “Nuuni hayssa mela malaalisiyabaa be7i erokko” yaagidi Xoossaa galatidosona.

Yesuusa Leewe xeegis

(Maato 9:9-13; Luuqa 5:27-32)

13 Yesuusi qassi Galiila Abbaa doona simmi bidi, baakko yida asa ubbaa tamaarssis. 14 Yaara aadhdhishe, Ilfiyoosa na7aa Leewe geetetteyssi qaraxa qanxisiya bessan uttidayssa be7idi, “Tana kaalla” yaagis. Leewey denddi eqqidi iya kaallis.

15 Yesuusi kathi maanaw Leewe son uttis. Iya kaalliya asay daro gidiya gisho qaraxa qanxisiya daro asaynne nagaranchchoti iyaranne iya tamaaretara issife uttidosona. 16 Higge astamaare gidida issi issi Farisaaweti Yesuusi nagaranchchotaranne qaraxa qanxiseyssatara kathi mishin be7idi, “I ays nagaranchchotaranne qaraxa qanxiseyssatara kathi mi?” yaagidi, iya tamaareta oychchidosona.

17 Yesuusi entti geyssa si7idi, “Hargganchchotappe attin paxatas aakime koshshenna. Taani nagaranchchota xeeganaw yasippe attin xillota xeeganaw yabiikke” yaagidi enttaw zaaris.

Xoomabaa eranaw shiiqida oysha

(Maato 9:14-17; Luuqa 5:33-39)

18 Xammaqiya Yohaannisa tamaaretinne Farisaaweti xoomosona. Issi issi asati Yesuusakko yidi, “Yohaannisa tamaaretinne Farisaaweta tamaareti xoomosona, shin ne tamaareti ays xoomokkonaa?” yaagidosona.

19 Yesuusi enttako, “Yaaganuwa yida asati machchiw ekkeyssi enttara de7ishin, xoomanaw dandda7onnaa? Machchiw ekkeyssi enttara de7ishin, xoomanaw dandda7okkona. 20 Shin machchiw ekkeyssi entta matappe ekettana wodey yaana, entti he wode xoomana.

21 “Ceega ma7o bolla ooratha wothidi sikkiya asi baawa. Wothidi sikkiko, oorathay ceega ma7uwa daakkees; daakethaykka kaseyssafe darees. 22 Qassi mal77antto woyne ceega ogoron qoliya asi baawa. Shin qolikko, he woyney ogoruwa daakkees, bawukka gukkees, ogoroykka iitees. Shin mal77antto woyney ooratha ogoron qolettees” yaagis.

Sambbaatabaa eranaw shiiqida oysha

(Maato 12:1-8; Luuqa 6:1-5)

23 Yesuusi issi Sambbaata gallas bangga gade giddora aadhdhishin, iya tamaareti iyara bishe bangga tiya shirkkidi moosona.* 24 Farisaaweti Yesuusakko, “Hekko, ne tamaareti Sambbaata gallas woga gidonnabaa ays oothonna?” yaagidosona.

25 Yesuusi enttako, “Dawitey koshattidi, miyabaa koyida wode baara de7eyssatara oothidayssa nabbabibeekketii?* 26 Abiyaatari kahine halaqa gididi de7iya wode Dawitey Xoossa keethi gelidi, kahineta xalaali maanappe attin oonikka maanaw woga gidonnayssa Godaa sinthan wothida daabbuwa mis, baara de7eysstaskka immis” yaagis.*

27 Qassika Yesuusi enttako, “Sambbaati asa na7a go77as medhettisippe attin asi Sambbaatas medhettibeenna. 28 Hessa gisho, Asa Na7ay, hari attoshin Sambbaataskka Goda” yaagis.

3

Yesuusi kushe gundda uraa pathis

(Maato 12:9-14; Luuqa 6:6-11)

1 Yesuusi Ayhude Woosa Keethi simmi gelis. Yan kushey gunddida issi uray de7ees. 2 Issi issi asay Yesuusa mootanaw koyidi, kushey gunddida uraa Sambbaata gallas I pathikonne aggiko be7anaw koyidi minthidi naagoosona. 3 Yesuusi kushey gunddida uraa, “Dendda eqqada haa sinthe ya” yaagis. 4 Hessafe guye, asaakko, “Sambbaata gallas lo77obaa ootheyssi wogeyye iitabaa ootheyssi wogee? Asa shemppo ashoyye woykko wodho?” yaagidi oychchis.

Shin asay si77i gis. 5 Yesuusi hanqettidi, entta yuushshi aathi xeellidi, entti odin si7onnayssata gidiya gisho entta bolla daro azzanis. He addiyako, “Ne kushiya piddi ootha” yaagis. Uray piddi oothin iya kushey paxis. 6 Ellesidi Farisaaweti Ayhude Woosa Keethafe kare keyidi, Yesuusa waati wodhanekko maqettanaw Heroodisa baggatara issi soo shiiqidosona.

Asay Yesuusakko shiiqidosona

7 Yesuusi ba tamaaretara Galiila Abbaako bis. Galiilappenne Yihudappe yida daro asay iya kaallidosona. 8 Qassika Yerusalaameppe, Idumiyasappe, Yorddaanose Shaafa pinthafe, Xiroosa katamaappenne Sidoona katamaappe Yesuusi oothidabaa si7idi, daro asay iyaakko yidosona. 9 Asaa darotethaafe denddoyssan iya un77ethonna mela iya tamaareti wogolo iyaw giigisana mela kiittis.* 10 Daro asaa I pathida gisho harggiya asa ubbay iya bochchanaw sugettoosona. 11 Tuna ayyaanay oykkida asati iya be7ida wode iya sinthan kunddidi, bantta qaala dhoqqu oothidi, “Neeni Xoossaa Na7aa gidikkii?” yaagosona.

12 Yesuusi he tuna ayyaanati banatethaa ooddeskka Qonccisonna mela entta minthidi hanqettis.

Yesuusi tammanne nam77u hawaareta dooris

(Maato 10:1-4; Luuqa 6:12-16)

13 Yesuusi deriya bolla keyidi, ba koyida asata baakko xeegis; enttika iyaakko bidosona. 14 Entti baara daana melanne qaala tamaarssana mela tammanne nam77ata dooridi, entta, “Hawaareta”* gidi sunthis. 15 Tuna ayyaanatakka kessana mela enttaw maata immis.

16 I doorida tammanne nam77ati hayssata: Phexiroosa yaagidi sunthida Simoona, 17 Bo7anergges (Dada daaniya asata) yaagidi sunthidayssata, Zabdiyoosa nayta Yayqoobanne Yayqooba ishaa Yohaannisa, 18 Inddiriyasa, Filphoosa, Bartolomiyoosa, Maatoosa, Toomasa, Ilfiyoosa na7a Yayqooba, Taadiyosa, ba biittaas mishettiya Simoonanne, 19 Yesuusa aathi immida Asqoroota Yihuda.

Yesuusanne Bi7elzebuula

(Maato 12:22-32; Luuqa 11:14-23; 12:10)

20 Hessafe guye, Yesuusi soo bis. Qassi daro asay shiiqin, inne iya tamaareti hari attoshin kathi maanawukka dandda7ibookkona. 21 Asay iya, “Gooyees” giya gisho iya dabboti hessa si7idi iya ekkanaw bidosona.

22 Higge asttamaaretappe issoti issoti Yerusalaameppe yidi, “Iya bolla Bi7elzebuuli de7ees”, I, “Xalahey wolqqan tuna ayyaanata kessees” yaagidi odettidosona.*

23 Yesuusi asaa baakko xeegidi leemiso odis. “Xalahey Xalahe waati kessanaw dandda7ii? 24 Issi kawotethay ba giddon shaakettiko he kawotethay eqqanaw dandda7enna. 25 Hessadakka, issi keetha asay bantta giddon shaakettiko dhayanaappe attin daanaw dandda7okkona. 26 Hiza, Xalahey baara kacettidi shaakettiko dhayoppe attin daanaw dandda7enna.

27 “Shin koyrottidi wolqqaama uraa qachchonna de7ishe iya keetha gelidi, iya miishiya bonqanaw dandda7iya asi baawa. Qachchi simmidi iya keetha bonqanaw dandda7ees.

28 “Taani hinttew tuma odays; Xoossay asa naytas nagara ubbaanne entti cayaa cashshe ubbaa atto gaana. 29 Shin Geeshsha Ayyaana bolla iitabaa odettiya ooddeskka merinaa nagara gidanaappe attin Xoossay ubbarakka iya maarenna” yaagis.* 30 Yesuusi hessa giday, issi issi asati, “Iya bolla tuna ayyaanay de7ees” yaagida gishossa.

Yesuusa aayiwunne iya ishata

(Maato 12:46-50; Luuqa 8:19-21)

31 Iya aayyaanne iya ishati yidi karen eqqidi, iyaakko ase kiittidi iya xeegidosona. 32 Iya matan uttida daro asati, “Hekko, ne aayeranne ne ishatara karen eqqidi nena koyoosona” yaagidosona.

33 Yesuusi zaaridi, “Ta aayyaa oonee? Qassi ta ishati oonantee?” yaagis. 34 Ba matan uttida asa yuushshi aathi xeellidi, “Hekko, ta aayyaaanne ta ishati hayssata. 35 Xoossay sheniya oothiya ubbay ta isha, ta michchonne ta aayo” yaagis.

4

Zerethi zeriya uraa leemiso

(Maato 13:1-9; Luuqa 8:4-8)

1 Yesuusi zaaridi Galiila Abbaa matan tamaarssees. Daro asay iya yuushuwan shiiqin, abban de7iya wogoluwa giddo gelidi uttis, asa ubbay Abbaa matan de7ees.* 2 I entta darobaa leemison tamaarssis. Tamaarssishe hayssada yaagis:

3 “Si7ite! Issi uray zerethi zeranaw keyis. 4 I zerishin, issi issi zerethay oge gaxan wodhdhis; kafoti yidi midosona. 5 Issi issi zerethay garssan shaalloy de7iya biitta bolla wodhdhis. Daro biitti baynna gisho he zerethay ellesidi dolis. 6 Shin awi keyida wode shullis. Loythidi xapho yeddiboonna gisho ellesi melis. 7 Issi issi zerethay aguntha giddon wodhdhis. Dolidayssa agunthay diccidi cuullida gisho ayfe ayfonna attis. 8 Issi issi zerethay aradda biittan wodhdhidi dolis. Diccidi issoy hasttama, issoy usuppun tamma issoy xeeta ayfis” yaagis. 9 “Si7iya haythi de7iya oonikka si7o” yaagis.

Yesuusi leemison odida gaasuwa

(Maato 13:10-17; Luuqa 8:9-10)

10 Yesuusi odidayssa si7ida issi issi asatinne tammanne nam77u tamaareti Yesuusi barkka de7ishin, iyaakko shiiqidi he leemisuwa birshshethaa oychchidosona. 11 Yesuusi enttako hayssada yaagis: “Hinttew Xoossaa kawotethaa xuuraa eroy imettis. Shin haratas kawotethaafe karen de7eyssatas ubbabay leemison odettees. 12 Gaasoykka,

‘Entti xeellosona, shin demmokona.

Si7oosona, shin akeekokkona.

Entti demmiyakkonne akeekiyakko,

Xoossaakko simmana

ikka entta maaranashin’ ”

yaagis.*

Zerethaa leemisuwa birshshethaa

(Maato 13:18-23; Luuqa 8:11-15)

13 Yesuusi enttako, “Ha leemisoy hinttew gelennee? Yaatin, leemiso ubbaa hintte waati akeekanee? 14 Zereyssi Xoossaa qaala zerees. 15 Qaalay zerettiya wode oge gaxan wodhdhidayssati qaala si7idayssata. Shin Xalahey sohuwara yidi, entta wozanan zerettida qaala maxi digees. 16 Hessadakka, garssan shaalloy de7iya biittan zerettidayssi qaala si7idi, ellesidi ufayssan ekkeyssa. 17 Shin enttaw mino xaphoy baynna gisho ha77issafe attin gam77okona. Guutha wodeppe guye qaala gaason waayey woykko goodi gakkiya wode ellesidi dhubettoosona. 18 Aguntha giddon zerettidayssi qaala si7eyssata. 19 Shin ha sa7a de7uwas hirggoy, duretethaa dosoynne harabaa amotteyssi iya wozanan gelidi qaala cuulliya gisho ayfe ayfonna attis. 20 Shin aradda biittan zerettidayssati qaala si7idi ekkeyssata. Entti issoy hasttama, issoy usuppun tamma issoy xeeta ayfis” yaagis.

Geeman de7iya xomppe

(Luuqa 8:16-18)

21 Yesuusi gujjidi, “Xomppe ekkidi, daachchofe woykko alggafe garssan wothiya asi de7ii? Dhoqqa bessan wotheneyye?* 22 Hiza, qosettidabay ubbay qoncce keyana; geemmidabay ubbay erettonna attenna.* 23 Si7iya haythi de7iya oonikka si7o” yaagis.

24 Qassi enttako, “Hintte si7iyabaa akeekidi si7ite! Xoossaa qaala hintte si7eyssa mela I hinttew akeeka immana. Ubbaka hinttew darssidi immana. 25 Issibay de7iya uraas gujji imettana, baynnaysafe hari attoshin, iyaw de7iya he guuthiyaka ekettana” yaagis.*

Dicciya zerethaa leemiso

26 Yesuusi zaaridi, “Xoossaa kawotethay ba gaden zerethi zeriya asa mela. 27 He uray qamma dhiskkees; wontta denddees. I ba huu7en waaniyakko eronna de7ishin he zerethay doleesinne diccees. 28 Biittay kathi barkka immees. Koyro dolidi diccees, kaallidi ayfanaw gambbuxees, wurssethan kumetha ayfe ayfees. 29 Shin kathay gakkiya wode uray sohuwara baacara geli aggees” yaagis.*

Ayfe guutha mithaa leemiso

(Maato 13:31-34; Luuqa 13:18-19)

30 Yesuusi, “Nuuni Xoossaa kawotethaa ay daanees gaanee? Woykko aybira leemisanee? 31 Xoossaa kawotethay ayfe guutha mithi daanees. He mithaa ayfiyaa zeriya wode sa7an de7iya mitha ayfe ubbaafe guuxees. 32 Zerin dolidi atakiltte ubbaafe gitatees; daro daashshi daayees. Kafoti iya tashiya bolla keexidi uttana gakkanaw dayees” yaagis.

33 Yesuusi hayssa mela daro leemison asay akeekanaw dandda7eyssa mela qaala odis. 34 Asaas leemisoy baynna odenna. Shin Yesuusi ba tamaareta xalaalara de7iya wode enttaw ubbabaa birshshidi odis.

Yesuusi hobbiya si77i oothis

(Maato 8:23-27; Luuqa 8:22-25)

35 He gallas sa7ay omarssin, Yesuusi ba tamaaretakko, “Abbaafe hefinthi pinnoos” yaagis. 36 Iya tamaareti daro asa yeggi aggidi, Yesuusi kase geli uttida wogoluwan gelidi Yesuusa banttara efidosona. Hara wogolotikka yan de7oosona. 37 Wolqqaama gotey denddidi, hobbey wogoluwa shocin, kumana gakkanaw wogoluwa giddo haathi gelis. 38 He wode Yesuusi wogoluwan guye baggara borkkottidi dhiskkis. Iya tamaareti iya denthidi, “Asttamaariyaw, nuuni dhayaa wode ne si77i gada xeellay?” yaagidosona.

39 Yaatin, I barkkidi gotiya, “Si7i ga” gidi, abbaaka, “Woppu ga” gis. Goteykka si77i gin ubbabay woppu gis. 40 Yesuusi ba tamaaretakko, “Ays hayssada babbetii? Hinttew ammanoy waanidi dhayide?” yaagis.

41 Entti daro babbidi bantta giddon, “Hayssi hari attoshin, goteynne abbay kiitetteyssi oonee?” yaagidosona.

5

Tuna ayyaani oykkida uray paxis

(Maato 8:28-34; Luuqa 8:26-39)

1 Yesuusinne iya tamaareti abbaa pinnidi, Gerggesoone giya biittaa gakkidosona. 2 Yesuusi wogoluwappe wodhdhiya wode tuna ayyaanay oykkida issi uray duufoppe keyidi iyara gahettis. 3 He uray duufuwan aqi pee7idi de7ees. Iya oonikka santhalaatan qachchanaw dandda7enna. 4 I daro toho duthaninne santhalaatan qashettidi de7ees. Shin santhalaata duuserethees, duthaa mentherethees. Iya teqqanaw dandda7iya oonikka baawa. 5 I qammanne gallas he duufuwaninne dere bolla waasses, ba bollaaka shuchchan gaarees.

6 Yesuusa haahon be7ida wode woxxi bidi iya sinthan gulbbatis. 7 He uray ba qaala dhoqqu oothidi, “Ubbaafe Bolla Xoossaa Na7aw Yesuusa, nenanne tana aybe gathey? Tana dhayssona mela taani nena Xoossaa sunthan woossays” yaagis. 8 I hessa giday Yesuusi iya, “La ha tuna ayyaanaw, ha addiyafe keya” yaagida gishossa.

9 Yesuusi iyaakko, “Ne sunthay oonee?” yaagidi oychchis.

I, “Nuuni daro gidiya gisho ta sunthay Leegiyona” yaagis. 10 Tuna ayyaanati bantana he biittaafe kessi yeddonna mela Yesuusa minthidi woossidosona.

11 He deriya bolla daro guduntho wudey hamuttees. 12 Tuna ayyaanati Yesuusakko, “Nuna hini guduntho wudiyakko yeddarkki, enttan bidi geloos” yaagidi woossidosona. 13 Yesuusi enttako, “Biite” yaagis. Yaatin tuna ayyaanati addiyafe keyidi gudunthotan gelidosona. Nam77u mukulu gidiya guduntho wudey aafo doonara dirggidi bidi abban gelidi mitettidosona.

14 Guduntho wudiya heemmeyssati baqati bidi hanidabaa katamaaninne gaxariyan odidosona. Yaatin asay hanidabaa be7anaw keyidosona. 15 Asay Yesuusakko yaa wode tuna ayyaanan oykettida uraa be7idosona. I ba wozanaakko simmidi, ma7o ma77idi, yan uttidayssa be7ida wode ubbay yayyidosona. 16 Hessa be7ida asati tuna ayyaanati oykkida uraa bollanne gudunthota bolla hanidabaa ubbaa asaas odidosona. 17 Hessa gisho, asay bantta biittaafe Yesuusi baana mela woossidosona.

18 Yesuusi wogoluwan geliya wode kase tuna ayyaanay oykkidi yeddida uray, Yesuusa kaallanaw iya woossis. 19 Shin Yesuusi ixxidi iyaakko, “Ne soo simmada, Goday new ay mela gitabaa oothidakkonne new ay mela keehidakko ne soo asaas oda” yaagis. 20 Uray bidi Tammu Katamaa giyason yuuyidi, Yesuusi baw ay mela gitabaa oothidaakko odis. I odidayssa si7ida asa ubbay malaalettidosona.

Hayqida na7iwunne Yesuusa ma7uwa bochchida maccasiw

(Maato 9:18-26; Luuqa 8:40-56)

21 Yesuusi simmidi, wogoluwan gelidi, abbaa pinnidaappe guye daro asay abbaa gaxan iya yuushuwan shiiqidosona. 22 Iyaroosa giya Ayhude Woosa Keetha halaqatappe issoy, Yesuusa be7ida wode iyaakko yidi iya tohuwa bolla 23 kunddidi, “Ta na7iya harggada hayqqana hanawsu. Iya paxada de7ana mela yada ne kushiya I bolla wotharkkii” yaagidi Yesuusa minthidi woossis.

24 Yesuusi Iyaroosara bis. I bishin daro asay iya kaallidi un77ethidosona.

25 Tammanne nam77u laythi I bollaafe suuthi goggiya issi maccasiya de7awusu. 26 Daro aakimeti iyo aakimidosona, shin iya paxa kaa7ettasu. Iya ba miishiya ubbaa wurssinkka iw haa iitisppe attin aykkoka maaddibeenna. 27 He maccasiya Yesuusabaa si7ada, asaa kanthada Yesuusa guyera yada iya ma7uwa bochchasu. 28 Iya, “Taani hari attoshin iya ma7uwa bochchiyakko paxana” gada qoppasu.

29 Iippe goggiya suuthay sohuwara eqi aggis. Iya ba waayappe paxidayssa ba asatethan erasu. 30 Yesuusi baappe wolqqi keyidayssa ba huu7en eridi, ellesidi daro asa giddon guye simmidi, “Ta ma7uwa bochchiday oonee?” yaagis.

31 Iya tamaareti, “Asay nena sugeyssa be7ashe, ‘Woygada tana oone bochchiday yaagay?’ ” yaagidosona.

32 Yesuusi hessa ooni oothidaakko be7anaw yuushshi aathi xeellis. 33 Shin maccasiya baw hanidabaa erada, yashshan kokkorashe yada Yesuusa sinthan gufannasu; qassi hanidabaa ubbaa tumaa iyaw odasu. 34 Yaanin, Yesuusi iikko, “Ta naatte, nena ne ammanoy pathis, saron ba, ne waayappeka paxa” yaagis.

35 Yesuusi buroo hessa odishin, Ayhude Woosa Keetha halaqaa sooppe kiitettida asati yidi, “Ne na7iya hayqqasu, asttamaariya ays daaburissay?” yaagidosona.

36 Shin Yesuusi entti geyssa si7idi, Ayhude Woosa Keetha halaqaakko, “Ammano xalaala ammanappe attin babbofa” yaagis. 37 Yesuusi Phexiroosappe, Yayqoobappenne Yayqooba ishaa Yohaannisappe hari oonikka bana kaallonna mela diggis. 38 Entti Ayhude Woosa Keetha halaqaa soo gakkiya wode Yesuusi asay kaha dhayidi yeekkeyssanne zeeleleyssa be7is. 39 Gelidi asaakko, “Ays kaha dhayidi yeekketii? Na7iya dhiskkasuppe attin hayqqabuukku” yaagis.

40 Asay iya bolla miiccis. Shin asa ubbaa kare kessidi, na7ee aawa, aayyiwunne heedzu tamaareta baara ekkidi na7iya de7iyasuwa gelis. 41 Yesuusi na7ee kushiya oykkidi, “Xaalita, quumi” (Guutha naatte, nena gays dendda) yaagis.

42 Na7iya sohuwara dendda eqqada hamuttasu. Iya tammanne nam77u laytha na7a. Hessan asay daro malaalettidosona. 43 Yesuusi hessa entti ooddeskka odonna mela entta minthi kiittis. Entti iw miyabaa immana mela odis.

6

Yesuusi Naazireten ixettis

(Maato 13:53-58; Luuqa 4:16-30)

1 Yesuusi yaappe keyidi, ba tamaareta kaalethidi, ba katama Naazirete bis. 2 Sambbaata gallas Ayhude Woosa Keethan tamaarsso oykkis. I tamaarsseyssa si7ida daro asay malaalettidi, “Hayssi ha ubbaa awuppe demmide? Ha cinccatethaa I awuppe ekkidee? Ha malaatata oothiya maata I awuppe demmide? 3 Hayssi anaaxiya gidennee? Mayraami na7a, Yayqooba, Yoosa, Yihudanne Simoona ishaa gidenneyye? Iya michcheti nuura hayssan de7okkonayye?” yaagidi, I giyabaa ekkonna ixxidosona.

4 Yesuusi he asaakko, “Nabey ba biittan, ba dabbotaninne ba soo asan bonchchettennafe attin harata matan bonchchettees” yaagis.* 5 I he bessan ba kushiya guutha asaa bolla wothidi pathidayssafe attin hara malaatata oothanaw dandda7ibeenna. 6 Asay ammaniboonna gisho daro malaalettis.

Yesuusi tammanne nam77u hawaareta kiittis

(Maato 10:5-15; Luuqa 9:1-6)

Hessafe guye, Yesuusi he heeran de7iya gutatan asaa tamaarssees. 7 Yesuusi tammanne nam77u tamaareta baakko xeegidi, nam77aa nam77aa gathidi kiittis. Enttaw tuna ayyaanata kessiya wolqqaa immis. 8 Entta, “Oge xam77afe attin kathi, karxiita, hintte kiisen miishe aybibaakka oykkofite.* 9 Hintte tohuwan caamma aathite, shin nam77u afila oykkofite” yaagis. 10 Qassika, “Hinttena asi mokkida soo awunkka gidin he bessaa yeddidi baana gakkanaw he keethan gam77ite. 11 Hinttena asi mokkonnasuwa woykko hintte odiyabaa si7onnasuwa awun gidikkoka, he biittan de7iya asaas hessi naagiso markka gidana mela he bessaafe keyishe, hintte tohuwappe baana pittite” yaagis.*

12 Tammanne nam77u tamaareti bidi, asay bantta nagaraappe simmanaada qaala odidosona. 13 Entti asappe daro tuna Ayyaanata kessidosona. Daro hargganchchota zayte tiyidi pathidosona.*

Xammaqiya Yohaannisa hayquwa

(Maato 14:1-12; Luuqa 9:7-9)

14 Yesuusa sunthay ubba bessan keyida gisho Kawoy Heroodisi iyabaa si7is. Issi issi asay, “Xammaqiya Yohaannisi hayqoppe denddis, hessa gisho ha malaatata oothey iya” yaagidosona.*

15 Baggati, “Hayssi Eliyaasa gidennee?” yaagidosona.

Harati qassi, “Hayssi beni wode nabetapp issuwa gidonna aggenna” yaagidosona.

16 Shin Heroodisi hessa si7ida wode “Hayssi taani qoodhiya qanxisida Xammaqiya Yohaannisa gidennee? I hayqoppe denddis” yaagis.

17 Heroodisi ba ishaa Filphoosa machchiw Heroodiyada ekkida gisho I gaason Yohaannisa oythidi qashisis. 18 Yohaannisi Heroodisa, “Neeni ne ishaa machchiw ekkanaw bessenna” yaagis.*

19 Heroodiyada Yohaannisa ba ulon morkkada iya wodhisanaw koyasu, shin dandda7abukku. 20 Yohaannisi xillonne geeshsha asi gididayssa Heroodisi erida gisho iyaw babbidi loythi naagisees. Heroodisi Yohaannisi giyabaa si7anaw dosikkoka I giyabaa si7iya wode daro dagammees.

21 Heroodisi ba yelettida gallasa bonchchanaw deriya haareyssatas, shaalaqatasinne Galiilan de7iya gita asaas imato giigisis. Hessi Heroodiyadas injje gallas gidis. 22 Heroodiyada na7iya imathay mokettiya bessaa gela durada, Heroodisanne iya imathata ufayssasu. Kawoy na7iw, “Ne koyabaa aybaa gidikkoka tana oychcha, taani new immana” yaagis. 23 Qassi iw caaqqidi, “Neeni oychchiyabaa aybaa gidikkoka, taani new immana. Hari attoshin, ta kawotethaa baggaa gidikkoka taani new immana” yaagis.

24 Na7iya kare keyada ba aayeekko, “Ay imma go?” gada oychchasu.

I aayyaa, “Xammaqiya Yohaannisa huu7iya imma ga” yaagasu.

25 Na7iya ellasada kawuwakko bada, “Xammaqiya Yohaannisa huu7iya saanen wothada ha77i taw immana mela koyays” yaagasu.

26 Yaanin Kawoy daro qiirottis, shin ba imathata gisho iw caaqqida ba caaquwa menthanaw koyibeenna. 27 Hessa gisho, ellesidi naageyssa Yohaannisa huu7iya ehana mela kiittis. Naageyssi qasho keethi bidi Yohaannisa qoodhiya qanxis. 28 He qanxettida huu7iya saanen wothi ehidi na7ees immis. Na7iya qassi ba aayes immasu. 29 Yohaannisa tamaareti hessa si7ida wode bidi iya ahaa ekki efidi moogidosona.

Yesuusi ichchashu mukulu asaa muzis

(Maato 14:13-21; Luuqa 9:10-17; Yoha 6:1-14)

30 Tammanne nam77u hawaareti simmi yidi entti oothidabaanne tamaarssidabaa ubbaa Yesuusas odidosona. 31 Enttako yaa asaynne biya asay darida gisho Yesuusaranne iya tamaaretara, hari attoshin kathi maanawukka entta gathonna ixxis. Yaanin, Yesuusi enttako, “Nurkka guuthi shemppi ekkanaw asi baynna bessi yedhdhite” yaagis. 32 Hessa gisho, entti banttarkka wogolon gelidi asi baynna bessi bidosona.

33 Entti bishin daro asay entta be7idi eridosona. Yaatin, katama ubbaafe asay tohora woxxi bidi entti biyasuwa enttafe sinthe gakkidosona. 34 Yesuusi wogoluwappe wodhdhidi daro asaa be7is. Asay heemmiya asi baynna dorssa mela gididayssa be7idi enttaw qadhettidi entta darobaa tamaarssis.*

35 Sa7ay omarssiya wode Yesuusa tamaareti iyaakko yidi, “Hayssi bessay asi baynna bessi; ha77i sa7aykka qammis. 36 Asay gutatanne katamata bidi banttaw miyabaa shammana mela asa yedda” yaagidosona.

37 Shin Yesuusi zaaridi enttako, “Asaas miyabaa hintte immite” yaagis.

Entti, “Nuuni bidi nam77u xeetu dinaaren uythu shammidi asaa muzana mela koyay?” yaagidi oychchidosona.

38 Yesuusi enttako, “Hinttew aappun uythi de7ii? Ane bidi be7ite” yaagis.

Entti be7idi, “Ichchashu uythunne nam77u molo” yaagidosona.

39 Yesuusi ba tamaareta asa ubbaa cugan cugan shaakkidi maatan utisana mela kiittis. 40 Asay baggay xeeta, baggay ishatama gididi cugan cugan shaakettidi uttidosona. 41 Yesuusi ichchashu uythaanne nam77u molota ekkidi, pude salo xeellidi Xoossaa galatis. Uythaa menthidi asaas gishana mela ba tamaaretas immis. Qassi nam77u molota entta ubbaas shaakkis. 42 Asa ubbay midi kallidosona. 43 Attida uytha tiifiyanne molota tiifiya, iya tamaareti tammanne nam77u gayta kumethi denthidosona. 44 Uythaa mida adde asaa tayboy ichchashu mukulu.

Yesuusi abbaa bollara hamuttis

(Maato 14:22-33; Yoha 6:15-21)

45 Ellesidi Yesuusi ba tamaareti wogoluwan gelidi, abbaafe hefinthan de7iya Beetesayda baappe sinthattidi baana mela kiittis. Shin baw asaa moyzanaw guye attis. 46 Asaa moyzidaappe guye Xoossaa woossanaw deriya bolla keyis.

47 Sa7ay qammiya wode wogoloy abbaa giddon de7ees, shin Yesuusi abbaafe gaxan barkka de7ees. 48 Carkkoy iya tamaaretakko carkkiya gisho abbaa pidhoy waayseyssa Yesuusi be7is. Wonttimaathe sa7ay geeyana haniya wode I abbaa bolla hamuttishe enttako yidi, entta yeggidi aadhdhanaw koyis. 49 Shin I abbaa bolla hamuttishin, entti be7idi, enttaw moytille daanin waassidosona. 50 Entti ubbay iya be7idi, yashshan kokkoridosona.

Shin Yesuusi ellesidi enttako, “Tana, aykkoy baawa; yayyofite” yaagis. 51 Yesuusi wogoluwan gelidi enttara issife uttin carkkoy woppu gis. Entti daro malaalettidosona. 52 Entta wozanay zel77umida gisho entti uythabaa akeekibookkona.

Yesuusi Gensareexen hargganchota pathis

(Maato 14:34-36)

53 Entti abbaa pinnidi, Gensareexe biittaa gakkidi, wogoluwa gaxa shiishidi qachchidosona. 54 Entti wogoluwappe wodhdhiya wode asay ellesidi Yesuusa eridosona. 55 Entti heeran de7iya biitta ubban woxerettidi hargganchchota halan tookkidi, “Yesuusi de7ees” gin si7ida bessaa ehidosona. 56 Asay I bida soo ubban, gaxariyan gidin, kataman, de7iya hargganchchota dabaaba efoosona. Hargganchchoti iya afilaa macaraa gidikkoka bochchana mela asay iya woossidosona. Bochchida ubbay paxis.

7

Beni aawata wogaa

(Maato 15:1-9)

1 Yerusalaameppe yida guutha Farisaawetinne higge asttamaareti Yesuusa matan shiiqidosona. 2 Yesuusa tamaaretappe issoti issoti geeyonna kushiyan, hessika kushe meecettonna kathi meyssata be7idosona.

3 Farisaawetinne Ayhude asa ubbay bantta aawata wogaatho bantta kushiya meecettonna mokkonna. 4 Hessadakka, entti giyappe shamettidabaa meecconna de7ishe mokkonna. Qassi entti bantta aawatappe ekkida hara daro wogi de7ees: Hessika siniya, keriya, biraata miishetanne arssaa meecciya wogaa naageyssa.

5 Farisaawetinne higge asttamaareti Yesuusa, “Ne tamaareti ays aawata wogaa menthidi bantta kushiya meecettonna kathi moonna?” yaagidi oychchidosona.

6 Yesuusi enttako, “Isayaasi hinttena cubbota,

‘Hayssi asay tana ba inxarssa xalaalan bonchchees,

shin entta wozanay taappe haahon de7ees.*

7 Asi medhdhida wogaa Xoossaa higge daanisidi tamaarssiya gisho

entti tana mela goynnosona’ ”

gidi xaafidayssi tuma.

8 “Hintte Xoossaa kiitaa aggidi asa wogaa minthidi naageeta” yaagis.

9 Qassika Yesuusi, “Hinttee hintte wogaa naagidi Xoossaa kiitaa yeggi agganaw lo77o oge demmideta. 10 Musey, ‘Ne aawanne ne aayiw bonchcha’, qassi ‘Ba aawanne ba aayiw cayeyssi hayqqanaw bessees’ yaagis.* 11 Shin issi asi ba aawa woykko ba aayiw maaddanayssa aggidi, ‘Hessi Xoossaa yarshsho’ giikko, 12 I ba aawa woykko ba aayiw maaddonna mela ootheeta. 13 Hessadakka, hintte harata tamaarssida hintte wogan Xoossaa qaala kadhideta. Hessa mela hara darobaa ootheeta” yaagis.

Ase tunisiyabata

(Maato 15:10-20)

14 Yesuusi daro asaa qassika baakko xeegidi, “Ubbay taani odeyssa si7itenne akeekite. 15 Asa wozanappe keyaabay ase tuniseesippe attin kareppe asa ulo gelidi ase tunisiyabay aybikka baawa. 16 Si7iya haythi de7iya oonikka si7o” yaagis.

17 Yesuusi daro asaa yeggi aggidi soo gelin iya tamaareti he leemisuwabaa iya oychchidosona. 18 I enttako, “Hinttewuka qassi gelibeennee? Kareppe asa wozanan geliyabay aybikka ase tunisanaw dandda7onnayssa akeeketii? 19 Ays giikko, kathi asa ulo giddo gelidi kanthidi aadhdheesippe attin asa wozana giddo gelenna” yaagis. Hessan Yesuusi kathi ubbay geeshshi gideyssa erisis.

20 Kaallidikka, Yesuusi, “Asa tunisiyabay asa wozana giddofe keyaabaa. 21 Asa wozana giddofe keyaabay iita qofa, laymatethi, kayso, ase wodho, laame, 22 iita amo, iitatethi, gene, qayxe, cimo, qanaate, cashshe, otoronne boozatethi. 23 Ha iitabay ubbayka asa wozana giddofe keyidi ase tunisees” yaagis.

Issi maccase ammanuwa

(Maato 15:21-28)

24 Yesuusi yaappe keyidi, Xiroosa katama matan de7iya biittaa bis. I issi keethi gelidi yan de7eyssa oonikka erana mela koyibeenna. Shin qosettidi gam77anaw dandda7ibeenna. 25 Shin I guutha na7iw tuna ayyaanay oykkida issi maccasiya Yesuusabaa si7ada ellesa iyaakko yada iya tohuwa bolla kunddasu. 26 Iya Ayhude maccasi gidukku; iya yelettiday Siroofinqe giya biittana. Iya, ba na7eeppe tuna ayyaanaa kessana mela Yesuusa woossasu.

27 Shin Yesuusi zaaridi, “Nayti koyrottidi kathaa kallo; nayta kathaa ekkidi kanatas yeggeyssi lo77o gidenna” yaagis.

28 Maccasiya zaarada, “Ta Godaw hessi tuma, shin gaytaa matan de7iya kanati naytappe wodhdhiya tiifiya moosona” yaagasu.

29 Yesuusi qassi iikko, “Ha ne qaala gisho ne soo ba; tuna ayyaanay ne na7eeppe keys” yaagis.

30 Maccasiya ba soo biya wode tuna ayyaanay iippe keyin hiixan zin77idaaro demmasu.

Yesuusi tullenne muume uraa pathis

31 Yesuusi Xiroosa katamaappe keyidi, Sidoonaranne Tammu Katamata giya biittaara kanthidi Galiila Abbaako bis. 32 Asay tullenne waayidi odettiya asi Yesuusakko ehidi, ba kushiya iya bolla wothana mela iya woossidosona. 33 Yesuusi barkka he uraa daro asappe gaxa kessidi, ba biradhdhiya iya haythan yeddis. Qassi cuchchi cuttidi iya inxarssaa bochchis. 34 Salo pude xeellidi, tooki shemppidi, “Eftah” gis. Birshshethaykka “Dooyetta” guussu. 35 Uraa haythay ellesidi dooyettis, qashettida inxarssaykka birshshettis, uray geeshshidi odettis.

36 Yesuusi asaakko, “Hayssa ooddeskka odoppite” yaagis. Shin I daro minthidi odoppite gin, asay odaa yaa darssis. 37 Hessa si7ida asa ubbay daro malaalettidi, “Ubbabaa I loythi oothees. Hari attoshin, tulliya sissees, muumiya odisees” yaagidosona.

8

Yesuusi oyddu mukulu asaa muzis

(Maato 15:32-39)

1 Guutha wodeppe guye, daro asay Yesuusakko shiiqidosona. Asaas miyabay dhayin Yesuusi ba tamaareta baakko xeegidi, 2 “Ha asay taara heedzu gallas gakkanaw gam77idi, aykkoka miyabaa demmiboonna gisho tana asay qadhethees. 3 Taani asaa koshara soo yeddiko asay bishe ogen daaburidi kunddana, bagga asay haahosoppe yidosona” yaagis.

4 Yesuusa tamaareti zaaridi, “Ha bazzo biittan ha asa ubbaa muzanaw gidiya kathi demmanaw dandda7ey oonee?” yaagidosona.

5 Yesuusi enttako, “Hinttew aappun uythi de7ii?” yaagidi oychchis.

Entti zaaridi, “Laappun uythi de7ees” yaagidosona.

6 Yesuusi asay sa7an uttana mela kiittis. Yaatidi, laappun uythaa ekkidi Xoossaa galati simmidi he uythaa menthidi, asaas gishana mela ba tamaaretas immis. Iya tamaareti asaas gishidosona. 7 Enttaw qassi guutha laafa moloti de7oosona. Yesuusi he molota gisho Xoossaa galatidi, asaas gishana mela ba tamaareta kiittis. 8 Asay ubbay midi kallidosona. Iya tamaareti attida tiifiya laappun gayta kumethi denthidosona. 9 Kathaa mida asaa tayboy oyddu mukulu gidana. Hessafe guye, Yesuusi asa yeddis. 10 I qassi ba tamaaretara ellesi wogolon gelidi Dalmmanuuta giya biittaa bis.

Malaati oosettana mela oychchidosona

(Maato 16:1-4)

11 Farisaaweti yidi Yesuusa paaccanaw koyidi, saloppe banttana malaata bessana mela Yesuusara palama oykkidosona.*

12 Yesuusi tookki shemppidi, “Ha wodiya asay ays malaata koyii? Taani hinttew tuma odays; ha wodiya asaas ay malaatikka imettenna” yaagis.* 13 I entta yan yeggi aggidi zaari wogolon gelidi abbaafe hefinthi pinnis.

Farisaawetanne Heroodisa irshshuwaa

(Maato 16:5-12)

14 Iya tamaareti kathi efanayssa dogidosona; enttaw wogoluwa giddon issi uythaafe hari baawa. 15 Yesuusi enttako, “Hinttena erite. Farisaaweta irshshuwaafenne Heroodisa irshshuwaafe naagettite” yaagidi kiittis.*

16 Entti bantta giddon, “I hayssa gey nuus uythi baynna gishossa” yaagidosona.

17 Yesuusi entti geyssa eridi enttako, “Hinttew uythi baynna gisho ays odetteetii? Ha77ika erekketii? Woykko akeekekketii? Hintte wozanay doccidee? 18 Hinttew ayfey de7ishin be7ekketi? Haythi de7ishin si7ekketii? Hintte akeeketii?* 19 Taani ichchashu uythaa ichchashu mukulu asaas bathida wode aappun gayta kumethi tiife denthidetii?” yaagis.

Enttika, “Tammanne nam77u gayta kumethi” yaagidosona.

20 “Hessadakka, taani laappun uythaa oyddu mukulu asaas bathida wode aappun gayta kumetha tiife denthidetii?” yaagis.

Entti, “Laappun gayta kumethi denthida” yaagidosona.

21 Yaatin, “Ha77ika akeekibeekketii?” yaagis.

Yesuusi Beetesaydan issi qooqiya pathis

22 Entti Beetesayda katamaa bidosona. Guutha asati qooqe uraa Yesuusakko ehidi he uraa bochchana mela iya woossidosona. 23 Yesuusi qooqe uraa kushiya oykkidi katamaappe gaxa kessis. Iya ayfiyaan cuttidi ba kushiya iya bolla wothidi, “New aykkoy bentii?” yaagidi oychchis.

24 Uray dhoqqu gidi xeellidi, “Taw asay benttees, shin asay hamuttishe mithi daanees” yaagis.

25 Hessafe guye, Yesuusi zaaridi, uraa ayfiyaan ba kushiya wothis. Uray loythi xeellis, iya ayfey paxis, ubbabaa geeshshidi be7is. 26 Yesuusi addiyako, “Ne soo ba, shin gutaa geloppa” yaagidi kiittis.

Phexiroosa ammanuwanne markkatethaa

(Maato 16:13-20; Luuqa 9:18-21)

27 Yesuusi ba tamaaretara Qisaariya Filphoosa matan de7iya gutaa bis. Entti bishin oge bolla Yesuusi, “Tana asay oona goonaa?” yaagidi ba tamaareta oychchis.

28 Iya tamaareti, “Issi issi asay nena, ‘Xammaqiya Yohaannisa’ goosona; harati, ‘Eliyaasa goosona’ qassi harati, ‘Nabetappe issuwa’ goosona” yaagidosona.*

29 Yesuusi enttako, “Yaatin hintte tana oona geeti?” yaagidi oychchis.

Phexiroosi, “Neeni Kiristtoosa” yaagidi zaaris.

30 Yesuusi, “Tabaa ooddeskka odoppite” yaagidi entta kiittis.

Yesuusi bana gakkana metuwanne waaya odis

(Maato 16:21-28; Luuqa 9:22-27)

31 Yesuusi ba tamaaretakko, “Asa Na7ay, daro meto ekkanaw bessees; cimati, kahine halaqatinne higge asttamaareti iya ixxanaw bessees. Entti iya wodhanawunne heedzu gallasappe guye, I hayqoppe denddanaw bessees” yaagidi entta tamaarssis. 32 I hessa enttaw geeshshidi odis. Phexiroosi iya issi bagga zaaridi hanqqis.

33 Shin Yesuusi guye simmidi, ba tamaareta xeellidi, Phexiroosa hanqettidi, “Ha Xalahiyaw, taappe haakka. Neeni asi dosiyabaa qoppasappe attin Xoossay dosiyabaa qoppaka” yaagis.

Yesuusa kaaloy bana kado oychchees

(Maato 10:38-39; 16:24-28; Luuqa 9:23-27; 14:26-27)

34 Qassika Yesuusi daro asaanne ba tamaareta baakko xeegidi, “Tana kaallanaw koyaa oonikka bana kaddo; ba masqaliya tookkidi tana kaalo.* 35 Ba shemppuwa ashshanaw koyaa uray dhayssana. Shin ta gishonne Wonggelaa gisho ba shemppuwa dhayssiya uray ashshana.* 36 Issi asi sa7an de7iya ubbabaa baw shiishidi, ba shemppuwa dhayssikko iya ay maaddanee? 37 Issi asi ba shemppuwa wozanaw ay immanaw dandda7ii? 38 Xoossaa ammanonna ha iita yeletethan, issi asi tananinne ta qaalan yeellatikko, Asa Na7ay, qassi ba Aawa bonchchon geeshsha kiitanchchotara yaa wode iyan yeellatana” yaagis.

9

Yesuusa malay laamettis

(Maato 17:1-13; Luuqa 9:28-36)

1 Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; Xoossaa kawotethay wolqqara yeyssa be7onna hayqqonna issi issi asati hayssan de7oosona” yaagis.

2 Yesuusi usuppun gallasappe guye, baara Phexiroosa, Yayqoobanne Yohaannisa ekkidi, entta xalaala gita deriya bolla kessidi entta sinthan laamettis.* 3 Iya ma7oykka phoolis; sa7an ma7o meecciya oonikka geeshshanaw dandda7onnayssa mela daro booxis. 4 He heedzu tamaareti, Eliyaasinne Musey Yesuusara odettishin be7idosona.

5 Phexiroosi Yesuusa, “Asttamaariyaw, nuuni hayssan de7eyssi nuus lo77o; nu heedzu shaqarata issuwa new, issuwa Muses, qassi issuwa Eliyaasas shaqarana” yaagis. 6 Iyaranne hankkotara daro yayyida gisho I ay giyakkoka eribeenna.

7 Hessafe guye, shaaray yidi entta kammin shaarappe, “Hayssi ta dosiya, ta Na7aa, I geyssa si7ite” giya qaalay yis.* 8 Ellesidi entti yuushshi aathi xeelliya wode Yesuusappe attin haraa oonakka bantta matan be7ibookkona.

9 Entti deriyappe wodhdhishin, Yesuusi enttako, “Asa Na7ay, hayqoppe denddana gakkanaw, hintte be7idabaa ooddeskka odoppite” yaagidi kiittis.

10 I kiittidayssa entti, “Ero” gidi, “Ha hayqoppe denddo geyssi woygusee” gidi, bantta giddon odettidosona.

11 Entti zaaridi, “Higge asttamaareti, ‘Eliyaasi koyrottidi yaanaw bessees’ ays goonaa?” yaagidi oychchidosona.*

12 Yesuusi zaaridi “Eliyaasi koyrottidi yidi, ubbabaa giigisees; yaatin, ays Geeshsha Maxaafay, ‘Asa Na7ay daro waayettana ixettana’ yaagi gidi oychchis. 13 Shin taani hinttew odays; Eliyaasi yis; qassi iyabay Geeshsha Maxaafan xaafettidayssada, asay iya bolla bantta koyidabaa oothidosona” yaagis.

Yesuusi tuna ayyaanay oykkida na7a pathis

(Maato 17:14-21; Luuqa 9:37-43)

14 Yesuusi, Phexiroosi, Yayqoobinne Yohaannisi hankko iya tamaaretakko simmidi yaa wode daro asay entta yuushuwan eqqidaysatanne higge asttamaare gidida guutha asati enttara palameyssa be7idosona. 15 He daro asay Yesuusa be7ida wode malaalettidi, ellesidi iyaakko woxxi yidi, iya sarothidosona. 16 Yesuusi ba tamaaretakko, “Enttara ay palameetii?” yaagidi oychchis.

17 He daro asa giddofe issi uray zaaridi, “Asttamaariyaw, ta na7aa bolla odetethi diggiya tuna ayyaanay de7iya gisho iya neekko ekkada yas. 18 Ha tuna ayyaanay iya oykkiya wode ubban, iya shocci yeggees; iya doonara gopponttoy yees; qassi achche garccisees; asatethaaka minnees. Iyappe ha tuna ayyaanaa kessana mela, ne tamaaretas odas, shin kessanaw dandda7ibookkona” yaagis.

19 Yesuusi zaaridi enttako, “Ammanonna ha wodiya asaw! Taani hinttera awude gakkanaw daane? Qassi hinttena awude gakkanaw dandda7anee? Na7aa taakko haa ekki yiite” yaagis. 20 Entti na7aa iyaakko ehidosona; he tuna ayyaanay Yesuusa be7ida mela na7aa kokkorssis; na7ay sa7an kunddidi, doonara gopponttoy toofu gishin gonddorettis. 21 Yesuusi he na7aa aawakko, “Hayssi ne na7aa oykkoossappe ay mela wode gidanee?” yaagidi oychchis.

Na7aa aaway, “I guuthan de7ishin oykkis. 22 Iya wodhanaw daro wode tamaninne haathan yeggees, shin ne dandda7ikko, nuus qadhettarkii, nuna maaddarkii” yaagis.

23 Yesuusi iya, “ ‘Neeni dandda7ikko gay?’ Ammaniya ooddeskka ubbabay dandda7ettees” yaagis.

24 Ellesidi na7aa aaway ba qaala dhoqqu oothidi, “Taani ammanays, shin gujja ammananaada tana maaddarkii” yaagis.

25 Yesuusi asay dari dari beyssa be7idi, tuna ayyaanaa, “Ha tullenne muume ayyaanaw, ha na7aappe keya gada nena ta kiittays; qassi nam77antho iyan geloppa” yaagis.

26 He tuna ayyaanay waassidi, na7aa daro kokkorssidi, iyappe keyis. Na7ay hayqqida daanin, daro asay, “Na7ay hayqqis” yaagidosona. 27 Shin Yesuusi na7aa kushiya oykkidi denthin, na7ay denddi eqqis.

28 Yesuusi soo gelidayssafe guye iya tamaareti, “Nuuni he tuna ayyaanaa kessanaw ays dandda7ibookko?” yaagidi Yesuusa dumma oychchidosona.

29 Yesuusi zaaridi, “Hessa melay woosappenne xoomappe attin haraban keyanaw dandda7enna” yaagis.

Yesuusi bana gakkana metuwa zaari odis

(Maato 17:22-23; Luuqa 9:43-45)

30 Entti he bessaafe denddidi, Galiilara aadhdhidi bidosona; Yesuusi ba de7iyasuwa oonikka erana mela koyibeenna. 31 I ba tamaaretakko, “Asa Na7aa, asi asas aathi immananne wodhana; I heedzu gallasappe guye, hayqoppe denddana” yaagidi tamaarssees.

32 Shin enttaw I geyssi gelibeenna; qassi iya oychchanawukka yayyidosona.

Ubbaafe aadhdhey oonee?

(Maato 18:1-5; Luuqa 9:46-48)

33 Entti Qifirnahoome katamaa bidi soo gelidayssafe guye Yesuusi enttako, “Ogen ay odetteetii?” yaagidi oychchis. 34 Shin entti, “Nu giddon ubbaafe aadhdhanay oonee?” yaagidi palamida gisho si77i gidosona.* 35 Yesuusi uttidi, tammanne nam77u tamaareta xeegidi, “Oonikka sinthe aadhdhanaw koykko, ubbaafe guye aadhdhidi, ubbaas aylle gidanaw bessees” yaagis.*

36 Issi guutha na7aa ekkidi, entta giddon essis; he guutha na7aa idimmidi enttako, 37 “Hayssa mela guutha naytappe issuwa ta sunthan mokkiya oonikka tana mokkees; qassi tana mokkiya oonikka tana kiittidaysaka mokkeesippe attin ta xalaala mokkenna” yaagis.*

Nuna ixxonna uray nu bagga

(Luuqa 9:49-50)

38 Yohaannisi, “Asttamaariyaw, issi asi ne sunthan tuna Ayyaanata kessishin nuuni be7idi, nu bagga gidonna gisho iya diggida” yaagis.

39 Shin Yesuusi, “Oonikka ta sunthan Xoossay oothiya malaatata oothidi, ellesidi ta bolla iitabaa odettanaw dandda7ey baynna gisho diggofite. 40 Nubaa ixxonna uray nu bagga.* 41 Taani hinttew tuma odays; hintte tayssata gidiya gisho oonikka hinttew ta sunthan halo haathi uyanaw immikokka, ba woytuwa ekkana.*

Nagaran paacetethi

(Maato 18:6-9; Luuqa 17:1-2)

42 “Tana ammaniyaa ha guuthatappe issuwa balethiya oonikka, gaachcha wogga woxa ba qodhen qachchidi, abban wulliyako iyaw lo77o. 43-44 Ne kushey nena balethikko, qanxa hola. Neeni nam77u kushera to7onna gaanname taman yegetteyssafe, duuxa kushera de7uwa geloy new lo77o.* 45-46 Ne tohoy nena balethikko, qanxa hola. Neeni nam77u tohuwara gaanname taman yegetteyssafe, wobbe gidada de7uwa geleyssi new lo77o. 47 Ne ayfey nena balethikko, wooca kessa hola. Neeni nam77u ayfiyaara gaanname taman yegetteyssafe, issi ayfiyaara Xoossaa kawotethaa geleyssi new lo77o.* 48 Yan entta miya guxuney hayqqenna, tamaykka to7enna.*

49 “Yarshshoy maxinen geeyeyssa mela asi ubbay taman harqettana. 50 Maxiney lo77o, shin I mal77onna ixxiko, zaaridi waati mal77ethanee? Hinttenan maxiney de7o. Yaanidi issoy issuwara sarotethaan de7ite” yaagis.*

10

Machcho yeddanaw bessenna

(Maato 19:1-2; Luuqa 16:18)

1 Yesuusi hessafe denddidi, Yihuda biittaa bidi Yorddaanose Shaafaa pinnis. Daro asay zaaridi iyaakko shiiqin, kaseyssadakka he asaa tamaarssis.

2 Issi issi Farisaaweti paaccanaw koyidi Yesuusa, “Issi asi ba machchiw yeddana mela Muse higgey kiitii?” yaagidi iya oychchidosona.

3 I zaaridi, “Musey hinttena woygidi kiittidee?” yaagis.

4 Entti, “Musey, ‘Issi asi ba machchees anjjo worqqate immidi yeddo’ gis” yaagidosona.*

5 Yesuusi zaaridi, entta “Hintte odin si7onnayssata gidiya gisho Musey ha kiitaa hinttew xaafis. 6 Shin Xoossay koyro medhdhiya wode addenne macca oothidi, entta medhdhis.* 7 Hessa gisho, issi asi ba aawanne ba aayiw aggidi, ba machcheera issife de7ees.* 8 Entti nam77ay issi ase gidoosona; hizappe, entti issi ase gidoosonappe attin nam77u asi gidokkona. 9 Hessa gisho, Xoossay issife qachchidayssa asi shaakkofo” yaagis.

10 Entti soo simmida wode iya tamaareti ha odabaa Yesuusa nam77antho oychchidosona. 11 Yesuusi enttako, “Ba machchiw yeddidi hara ekkiya oonikka laymatees.* 12 Qassi maccasiyakka ba azinaappe keyada hara azina gelikko laymatawusu” yaagis.

Yesuusi guutha nayta anjjis

(Maato 19:13-15; Luuqa 18:15-17)

13 Yesuusi guutha nayta bochchana mela, issi issi asay nayta iyaakko ehoosona, shin iya tamaareti he asa hanqettidosona. 14 Yesuusi hessa be7idi, ba tamaareta hanqettidi; enttako, “Guutha nayti taakko yeyssa diggofite; Xoossaa kawotethay hayssata melassa. 15 Taani hinttew tuma odays; Xoossaa kawotethaa guutha na7ada ekkonna uray oonikka he kawotethaa ubbarakka gelenna” yaagis.* 16 Guutha nayta idimmidi, ba kushiya entta issuwa issuwa bolla wothidi anjjis.

Miishe siiqoy ehiya metuwa

(Maato 19:16-30; Luuqa 18:18-30)

17 Yesuusi baanaw keyida wode issi uray woxxi yidi, iya sinthan gulbbatidi, “Keeha asttamaariyaw, merinaa de7uwa laattanaw taani ay ootho?” yaagidi oychchis.

18 Yesuusi, “Ays tana keehaw gada xeegay? Xoossaa xalaalappe attin hari keehi oonikka baawa. 19 Xoossaa kiitaa, wodhoppa; laymatoppa; kaysotoppa; worddo markkattofa; inxarssan cimmofa; ne aawanne ne aayiw bonchcha yaageyssa eraasa” yaagis.*

20 Uray, “Asttamaariyaw, taani hessa ubbaa na7atethafe doomada ha77i gakkanaw naagays” yaagis.

21 Yesuusi uraa tishshi oothi xeellidi dosis; “New issibay paccees; bada new de7iyaba ubbaa bayzada, he miishiya manqotas imma; neeni salon duretana. Yaata simmada tana kaalla” yaagis. 22 Shin uray hessa si7idi, I daro dure gidiya gisho ba som77uwa kaarethis, ufayttonna aggidi bis.

23 Yesuusi ba tamaareta yuushshi aathi xeellidi, “Dure asi Xoossaa kawotethaa gelanayssi waanidi metanddeeshsha!” yaagis.

24 Iya tamaareti iya timirttiya si7idi malaalettidosona. Shin Yesuusi qassika enttako, “Nayto, Xoossaa kawotethaa gelanayssi waanidi metanddeeshsha! 25 Dure asi Xoossaa kawotethaa gelanayssafe, gimaley narppe luhora aadhdheyssi kawuyees” yaagis.

26 Iya tamaareti malaalettidi, “Yaatin, ooni attanee?” yaagidi, issoy issuwa oychchidosona.

27 Yesuusi entta tishshi oothi xeellidi, “Hayssi Xoossas dandda7eteesppe attin asas dandda7ettenna; Xoossas ubbabay dandda7ettees” yaagis.

28 Phexiroosi Yesuusakko, “Hekko; nuuni nubaa ubbaa aggidi, nena kaallida” yaagis.

29 Yesuusi “Taani hinttew tuma odays; ta gishonne Wonggelaa gisho keetha woykko ishata woykko michcheta woykko aawa woykko aayiw woykko machchiw woykko nayta woykko gadiya aggiday oonikka, 30 ha77i ha wodiyan xeetu kushe keetha, ishata, michcheta, aayeta, nayta, gadiya, goodetethara issife ekkana. Sinthafe yaana wodiyankka merinaa de7uwa ekkana. 31 Shin daroti ha77i dethan sinthe gididayssati guye gidana, qassi daroti ha77i guye gididayssati sinthe gidana” yaagis.*

Yesuusi bana gakkana metuwa heedzantho odis

(Maato 20:17-19; Luuqa 18:31-34)

32 Yesuusaranne iya tamaaretara Yerusalaame bishin, Yesuusi ba tamaareta sinthan hamuttees. Entti malaalettidosona. Iya kaalleyssatikka yayyidosona. Nam77antho, tammanne nam77u tamaareta gaxa kessidi, bana gakkanabaa dumma enttaw hayssada yaagidi odis. 33 “Hekko, nuuni Yerusalaame ha77i keyoos. Yan Asa Na7ay, kahine halaqatasinne higge asttamaaretas aathi imettana. Entti iya bolla hayqo pirddaa pirddana; qassi Ayhude gidonna deriyas iya aathi immana. 34 He Ayhude gidonna derey iya toochchana, iya bolla cuttana, lisson garaafananne wodhana. I heedzu gallasappe guye, hayqoppe denddana” yaagis.

Yayqoobinne Yohaannisi woossida woosaa

(Maato 20:20-28)

35 Zabdiyoosa nayti Yayqoobinne Yohaannisi Yesuusakko yidi, “Asttamaariyaw, nuuni nena woossiya issibaa nuus ootharkkii” yaagidosona.

36 Yesuusi enttako, “Taani hinttew ay ootho?” yaagis.

37 Entti, “Neeni ne bonchcho kawotethan uttiya wode nuuppe issuwa ushachcha baggara qassi issuwa haddirssa baggara uttisarkkii” yaagidosona.

38 Shin Yesuusi enttako, “Hintte ay woossiyako erekketa, ta uyanaw de7iya xuu7aa uyanaw dandda7etii? Qassi taani xammaqettanaw de7iya xinqqatiya xammaqettanaw dandda7etii?” yaagis.*

39 Entti zaaridi, “Ee dandda7os” yaagidosona.

Yesuusi qassi, “Tumakka ta uyanaw de7iya xuu7aa hintte uyana, taani xammaqettanaw de7iya xinqqatiya hintte xammaqettana. 40 Shin taappe ushachcha baggaranne haddirssa baggara uttanayssata dooranaw taw maati baawa, shin he bessay Xoossay immanaw giigisi wothidayssatassa” yaagis.

41 Hankko tammu tamaareti hessa si7ida wode Yayqoobanne Yohaannisa hanqettidosona. 42 Yesuusi entta ubbaa baakko xeegidi, “Ayhude gidonna asaa halaqati deriya haareyssata geetettidi xeegetteyssanne haareyssatas deriya bolla maati de7eyssa hintte ereeta.* 43 Shin hintte giddon hessa mela gidenna; hintte giddon gitatanaw koyey oonikka hinttew aylle gidanaw bessees. 44 Qassi hintte giddon ubbaafe bolla gidanaw koyey oonikka hintte ubbaas aylle gidanaw bessees. 45 Hari attoshin, Asa Na7aykka, asaas oothanawunne darota wozanaw ba shemppuwa aathi immanaw yisippe attin asi iyaw oothana mela yibeenna” yaagis.

Yesuusi qooqiya Barximoosa ayfiyaa pathis

(Maato 20:29-34; Luuqa 18:35-43)

46 Entti Iyaarkko katama bidosona. Yesuusi ba tamaaretaranne daro asaara Iyaarkkofe keyishin, Ximoosa na7ay, qooqey, Barximoosa geetetteyssi, oge gaxan woossishe uttis. 47 Barximoosi, yaara aadhdhey Naazirete Yesuusa gididayssa si7ida wode ba qaala dhoqqu oothidi, “Dawite na7aa Yesuusa, tana maararkii!” yaagusu oykkis.

48 Daro asay iya, “Hayza!” gidi hanqettidosona.

Shin, I ba qaala kaseyssafe daro dhoqqu oothidi, “Dawite na7aw, tana maararkii!” yaagis.

49 Yesuusi eqqidi, “Iya haa xeegite” yaagis.

Entti qooqiyakko, “Aykkoy baawa, dendda eqqa, nena xeegees” yaagidosona. 50 Qooqey ba ma7uwa holi yeggidi, guppi denddi eqqidi, Yesuusakko bis.

51 Yesuusi, “Taani new ay oothana mela koyay?” yaagis.

Qooqey, “Asttamaariyaw, ta xeellanaw koyays” yaagis.

52 Yesuusi iya, “Ba, ne ammanoy nena pathis” yaagis. Sohuwarakka iya ayfey xeellin, Yesuusa kaallis.

11

Yesuusi gita bonchchon Yerusalaame gelis

(Maato 21:1-11; Luuqa 19:28-40; Yoha 12:12-19)

1 Entti Yerusalaame matishe, Shamaho Deriya matan de7iya Beetefaagenne Bitaaniya katamata gakkidosona. Yesuusi ba tamaaretappe nam77ata sinthe kiittidi, 2 “Hinttefe sinthan de7iya gutaa biite; yaa gelida mela oonikka toggiboonna qashon de7iya hare mari hintte demmana, iya billidi, haa ekki yiite. 3 Oonikka hinttena, ‘Hayssa ays ootheetii?’ yaagidi oychchiko, ‘Goday iya koyees, ellesidi haa yeddana’ yaagite” yaagis.

4 Entti bidi, hare mari kare bolla oge matan qashettidi de7eyssa demmidi billidosona. 5 He bessan eqqida issi issi asati enttako, “Hare maraa waatanaw billeeti?” yaagidosona. 6 Iya tamaareti Yesuusi banttana kiittidayssa odin, asati yeddi aggidosona. 7 Entti hare maraa Yesuusakko ehidi, bantta ma7uwa iya zokkon hiixin Yesuusi he hare maraa toggis. 8 Daro asay bantta ma7uwa ogiyan hiixidosona; qassi harati mitha tashe tashidi, ogen hiixidosona. 9 Yesuusappe sinthara hamuttiya asaynne iya kaalliya asay bantta qaala dhoqqu oothidi,

“Hosaana!* Xoossay galatetto!

Godaa sunthan yeyssi anjjettidayssa.*

10 Godaa sunthan yaa nu aawa

Dawite kawotethay anjjettidayssa.

Ubbaafe Bolla Saluwan

de7iya Xoossay galatetto”

yaagidosona.

11 Yesuusi Yerusalaame bidi, Xoossaa Keetha gelis. Qassi ubbabaa yuuyi xeellidaappe guye, sa7ay qammiya gisho tammanne nam77u tamaaretara Bitaaniya katama bis.

Yesuusi qanggida balase mithiw

(Maato 21:18-19)

12 Wonttetha gallas entti Bitaaniyappe keyidi bishin, Yesuusi koshattis. 13 Haahon issi balase mithiw haytha xalaala ma77a uttidaaro be7idi, I bolla ayfey beettiko gidi, be7anaw iikko bis, shin iikko I biya wode haytha xalaalappe attin issi ayfekka demmibeenna; ays giikko, balasey ayfiyaa wodey gakkibeenna. 14 Yesuusi he balasiw, “Hiza, neeppe merinaw asi ayfe mooppo” yaagis. Iya tamaareti I geyssa si7idosona.

Yesuusi Xoossa Keethan zal77eyssata kessis

(Maato 21:12-17; Luuqa 19:45-48; Yoha 2:13-22)

15 Entti Yerusalaame bidosona; Yesuusi Xoossa Keetha gelidi, yan bayzeyssatanne shammeyssata kare goodo oykkis; qassi miishe laammeyssata xarpheezanne holle bayzeyssata oydiya aathi yeggidi, 16 asi aybibaakka tookkidi, Xoossa Keetha giddora aadhdhonna mela diggis. 17 Yesuusi asaa hayssada yaagidi tamaarssis: “Geeshsha Maxaafan, ‘Ta keethay asi ubbay Xoossaa woossiya keethi gidana’ geetettidi xaafettis. Shin hintte iya panggati qosettiya gonggolo oothideta” yaagis.*

18 Kahine halaqatinne higge asttamaareti hessa si7idi, iya wodhanaw oge koshshi oykkidosona. Shin daro asay iya timirttiyan malaalettiya gisho iyaw yayyidosona.

19 Sa7ay omarssiya wode Yesuusinne iya tamaareti katamaappe gaxa keyidosona.

Balase mithiya melasu

(Maato 21:20-22)

20 Entti wonttetha gallas he ogiyara aadhdhishe, he balasiya xaphora melidaaro be7idosona. 21 Phexiroosi akeekidi, “Asttamaariyaw, hekko, neeni qanggida balasiya melasu” yaagis.

22 Yesuusi zaaridi, “Xoossaa ammanite. 23 Taani hinttew tuma odays; oonikka ba wozanan sidhonna gidabay hananayssa ammanidi, ha deriya, ‘Denddada abban kundda’ yaagikko iyaw hanana.* 24 Hessa gisho, taani hinttew odays; Xoossaa hintte woossiyabaanne oychchiyabaa aybaa gidikkoka ekkidaada ammanite, hintte ekkana. 25 Xoossaa woossanaw hintte eqqiya wode salon de7iya hintte Aaway hintte nagara atto gaana mela, oonikka hinttena naaqidabay de7ikko, iyaw atto giite. 26 Shin asa nagara hintte atto goonna ixxiko, salon de7iya hintte Aawaykka hintte nagaraa hinttew atto geenna” yaagis.

Yesuusi aybi maatan oothiyako oyshettis

(Maato 21:23-27; Luuqa 20:1-8)

27 Entti zaaridi Yerusalaame bidosona. Yesuusi Xoossa Keethan hamuttishin, kahine halaqati, higge asttamaaretinne cimati iyaakko yidi, 28 “Neeni hayssa oothanaw new ay maati de7ii? Woykko new ha maata immiday oonee?” yaagidosona.

29 Yesuusi zaaridi enttako, “Ta hinttena issibaa oychchana, taw odite. Ta qassi hayssa ay maatan oothiyako, hinttew odana. 30 Yohaannisa xinqqatey Xoossafeyye woykko asappe? Taw odite” yaagis.

31 Entti bantta giddon palama doomidi, “Nuuni, ‘Xoossafe’ giikko, I nuukko, ‘Yaatin, Yohaannisi odidayssa ays ammanibeekketii?’ yaagana. 32 ‘Asappe giikko’ asa ubbay Yohaannisi nabe gideyssa eroosona.” Yaaniya gisho asaas yayyidosona. 33 Hessa gisho, entti Yesuusakko, “Nuuni erokko” yaagidi zaaridosona;

Yesuusi, “Taanikka hayssa ay maatan oothiyako, hinttew odikke” yaagis.

12

Woyne tokkiya goshshanchchota leemiso

(Maato 21:33-46; Luuqa 20:9-19)

1 Yesuusi enttaw leemison yaagidi odis; “Issi uray woyne atakiltte tokkidi, yuushshi aathidi dirssi diris. Qassi he woyniya gum77iya olaaka bookkis. Iya naaganaw adussa shakko shakkis. Hessafe guye, kothe oothiya asaas immidi, hara biitta bis.* 2 Woyne ayfiyaa maxiya wodey gakkin, bana gakkeyssa ekkidi yaana mela, issi ba aylliya kothe aawatakko kiittis. 3 Kothe aawati iya aylliya oykkidi wadhdhidi, mela kushe yeddidosona. 4 Nam77antho hara aylle enttako kiittin, entti he aylliyas huu7iya qoo7idi kawushshidi yeddidosona. 5 Woyne atakilttiya goday qassika hara aylle kiittis. He aylliya wodhidosona, qassi hara darota hessada oothidosona, issota issota wadhdhidi, harata wodhidosona.

6 “Woyne atakilttiya godaas kiittanaw ubbaafe wurssethan I daro dosiya ba na7aa xalaali attis. I, “Entti ta na7aa bonchchonna aggokona” gidi, ba na7aa enttako kiittis.

7 “Shin kothe aawati bantta giddon, ‘Laattanayssi hayssa; yedhdhite iya wodhoos; iya laatay nubaa gidana!’ yaagidosona. 8 Na7aa oykkidi wodhidi, iya ahaa woyne atakilttiya giddofe gaxa kessi holidosona.

9 “Hiza, woyne atakilttiya goday waatanee? Yidi he kothe aawata wodhi onggidi, woyniya kothe oothiya hara asas immana.

10-11 ‘Gimbbeyssati boridi ixxida shuchchay

godaa xaphuwa minthiya,

ubbaafe aadhdhiya shuchchu gidis.

Hayssi Goday oothidabaa;

qassi nu ayfiyaaskka malaalisiyabaa’

yaageyssa Geeshsha Maxaafaappe nabbabibeekketii?” yaagis. *

12 Kahine halaqati, higge asttamaaretinne cimati Yesuusi he leemisuwa bantta bolla leemisidayssa erida gisho iya oykkanaw koyidosona, shin asaas yayyidi, aggi bidosona.

Giira giirobaa

(Maato 22:15-22; Luuqa 20:20-26)

13 Qassi iya odaappe bala demmidi, iya oykkana mela, Farisaawetappenne Heroodisa baggatappe guutha asata iyaakko kiittidosona. 14 Entti iyaakko yidi, “Asttamaariyaw, neeni tuma odetteyssanne asappe ase shaakkonnayssa nuuni eroos. Neeni ase dummayakka; qassi Xoossaa ogiya tumatethan tamaarssaasa. Nuuni Roome biittaa Kawuwa Qeesares giira giireyssi wogeyye woga gidennee? Giira giiranee agganee?” yaagidosona.

15 Shin entta cubbotethaa Yesuusi eridi, “Tana ays paacetii? Ane issi santime tana bessite” yaagis. 16 Entti iyaw ehidosona, “Ha malaynne sunthay ooddeysee?” yaagidi entta oychchis.

Entti, “Roome Kawuwa Qeesareyssa” yaagidosona.

17 Yesuusi zaaridi, “Yaatikko, Qeesareyssa Qeesares, Xoossayssa Xoossaas immite” yaagin entti iyabaa malaalettidosona.

Hayqoppe denddobaa

(Maato 22:23-33; Luuqa 20:27-40)

18 Hayqqida asi denddenna giya Saduqaawetappe issi issi asati Yesuusakko yidi, hayssada yaagidi, iya oychchidosona.* 19 “Asttamaariyaw, Musey nuus higgiya xaafishe, ‘Machcho ekkida asi na7a yelonna hayqqiko, he hayqqidayssa ishay iya machchiw ekkidi, ba ishaas na7a yelanaw bessees’ yaageyssa xaafis.* 20 Beni wode laappun ishati de7eyssatappe bayray machcho ekkidi, na7a yelonna hayqqis. 21 Nam77anthoy iyo ekkis, ikka na7a yelonna hayqqis. Heedzanthoyka hessada hanis. 22 Laappunatikka hessatho iyo ekkidi, na7a yelonna hayqqidosona. Ubbaafe guye, qassi he maccasiya hayqqasu. 23 Yaatin, laappunati iyo ekkida gisho hayqqida asay hayqoppe denddiya gallas, iya enttafe awussas machcho gidanee?” yaagidosona.

24 Yesuusi zaaridi, “Hintte baley, Geeshsha Maxaafata woykko Xoossaa wolqqaa eronna gishossa! 25 Hayqqida asay hayqoppe denddiya gallas, salon de7iya kiitanchchota mela gidanaappe attin adde asay ekkokona; macca asay gelekkona. 26 Shin hayqqidayssata dendduwabaa gidikko, Muse maxaafan xaafettida xuugettiya buuriyabaa odiya bessan, Xoossay Musekko, ‘Taani, Abrahame Xoossaa, Yisaaqa Xoossaa, Yayqooba Xoossaa’ gidayssa nabbabibeekketii?* 27 Hessa gisho, I, paxa de7eyssata Xoossaafe attin hayqqidayssata Xoosse gidenna. Hintte daro balideta” yaagis.

Ubbaafe aadhdhiya kiitaa

(Maato 22:34-40; Luuqa 10:25-28)

28 Higge asttamaaretappe issoy entti palameyssa shiiqidi si7is. Qassi Yesuusi enttaw loythi zaaridayssa si7idi, “Kiita ubbaafe aadhdhiya kiitay awussee?” yaagidi Yesuusa oychchis.*

29 Yesuusi zaaridi, iya hayssada yaagis: “Kiita ubbaafe aadhdhiya kiitaa si7ite; ‘Isra7eele asaw, Goday nu Xoossay issi Godaa.* 30 Ne Godaa ne Xoossaa ne kumetha wozanappe, ne kumetha shemppuwafe, ne kumetha qofaappe, ne kumetha wolqqaafe dosa’ yaagees. 31 Qassi kiita ubbaafe aadhdhiya nam77antho kiitay hayssa; ‘Ase ubbaa ne huu7iyada dosa’ yaageyssa; hayssatappe aadhdhiya hara kiiti baawa” yaagis.*

32 Higge asttamaarey Yesuusakko, “Asttamaariyaw, tuma gadasa; neeni ‘Xoossay issi Xoossaa xalaala. Iyappe attin hari baawa’ gidayssi tuma.* 33 Xoossaa kumetha wozanappe, kumetha qofaappenne kumetha wolqqaafe doseysinne qassi ase ubbaa ba huu7iyada doseyssi, xuuggiya yarshshuwafenne hara yarshsho ubbaafe aadhdhees” yaagis.*

34 Yesuusi higge asttamaariya zaaroy aadhdhida eranchcho asa zaaro gididayssa be7idi, “Neeni Xoossaa kawotethaafe haakkabaakka” yaagis; hessafe guye, Yesuusa harabaa oychchanaw oonikka minnibeenna.*

Kiristtoosi oodde na7ee

(Maato 22:41-46; Luuqa 20:41-46)

35 Yesuusi Xoossa Keethan tamaarssishe, hayssada yaagis: “Higge asttamaareti Kiristtoosa woygidi Dawite na7a goonaa? 36 Dawitey Geeshsha Ayyaanan kumidi,

‘Goday, ta Godaa, “Taani ne morkketa

ne tohoy yedhdhiyaso oothana gakkanaw,

hayssan taappe ushachcha baggara utta” gis’

yaagis.* 37 Dawitey ba huu7en Kiristtoosa, ‘Godaa’ gidi xeegikko, yaatin, Kiristtoosi waanidi, Dawite na7a gidii” yaagis.

Daro asay Yesuusi geyssa ufayssan si7idosona.

Yesuusi higge asttamaaretanne Farisaaweta boris

(Maato 23:1-36; Luuqa 20:45-47)

38 Yesuusi tamaarssishe, hayssada yaagis: “Higge asttamaaretappe naagettite; entti adussa ma7o ma77idi yuuyeyssanne giyankka asay entta bonchchidi sarotheyssa dosoosona. 39 Entti Ayhude Woosa Keethatan daro lo77o oyde dosoosona; qassi asi banttana mokkiya bessan bonchcho bessi dosoosona. 40 Entti am77eta keethaa bonqidi, banttaw lo77o daananaw woosa adussoosona; entti ubbaafe aadhdhiya pirddaa ekkana” yaagis.

Am77ee muxaata

(Luuqa 21:1-4)

41 Yesuusi Xoossa Keethan muxaata yeggiya saaxiniya matan uttidi, asay ba miishiya he saaxiniyan yeggeyssa be7is; daro dure asay daro miishiya he saaxiniyan yeggoosona. 42 Issi manqo am77iya yada, nam77u bakkannata he saaxiniyan yeggasu. 43 Yesuusi ba tamaareta xeegidi, “Taani hinttew tuma odays; muxaata saaxiniyan yeggida asa ubbaafe ha manqo am77iya darssada yeggasu. 44 Ays giikko, harati ubbay banttaw palahida miishiyappe yeggidosona. Shin iya ba pacciyaafe, baw de7iya aquwaa kumethi immasu” yaagis.

13

Yesuusi Xoossa Keethay laalettanayssa koyrottidi odis

(Maato 24:1-2; Luuqa 21:5-6)

1 Yesuusi Xoossa Keethafe keyishin, iya tamaaretappe issoy, “Asttamaariyaw, ha lo77o shuchchaanne ha lo77o shuchcha keethaa be7ay!” yaagis.

2 Yesuusi zaaridi, “Ha gita shuchcha keethaa be7ay? Ha keethay shuchchi shuchcha bolla gimbbettida mela laalettonna attenna; issi shuchchika attonna ubbay laalettana” yaagis.

Goday yaanappe koyrottidi gakkana goodaanne waaya

(Maato 24:3-14; Luuqa 21:7-19)

3 Yesuusi Xoossa keethafe hini baggara Shamaho Deriya bolla uttidashin, Phexiroosi, Yayqoobi, Yohaannisinne Inddiriyasi banttarkka iyaakko yidi, 4 “Hayssi awude hananeekko, nuus oda; ha ubbay polettana wodiya erisiya malaatay aybee?” yaagidi oychchidosona.

5 Yesuusi qassi enttaw hayssada yaagidi odis: “Hinttena oonikka balethonna mela naagettite. 6 Daro asati ta sunthan, ‘Taani Kiristtoosa’ yaagidi tamaarssishe yidi, daro asaa balethana. 7 Matan de7iya olaanne haahon de7iya ola wore hintte si7iya wode hirggofite. Hessa melabay hananaw bessees, shin wurssethay buroona. 8 Issi biittaa asay hara biitta asaara olettana; qassi issi kawotethay hara kawotethatara olettana; biittaa qaaxoy ubba bessan hanana; koshay daana, shin hessi ubbay yelo iqethas zooke mela.

9 “Shin hinttee, hintte huu7en naagettite. Ays giikko, asi hinttena oykkidi, pirdda keethas aathi immana; qassi Ayhude Woosa Keethatankka hinttena lisson garaafana; deriya haareyssata sinthaninne kawota sinthan ta gisho hintte markkattanaw eqqana.* 10 Wurssethay gakkanaappe sinthe Wonggelay koyro dere ubbaas odettanaw bessees. 11 Entti hinttena pirdda keethi ehiya wodenne aathi immiya wode woygidi odaneekko koyro hirggofite; he saatiyan Xoossay hinttew immiyabaa odite. Hinttenan Geeshsha Ayyaanay odetteesippe attin hinttena gidekketa.

12 “Ishay ba ishaa, aaway ba na7aa wodhisana. Nayti banttana yelidayssata bolla denddidi, entta wodhisana. 13 Asay ubbay hinttena ta sunthaa gisho ixxana, shin wurssethi gakkanaw minniday attana.*

Yerusalaame gakkana iita metuwa

(Maato 24:15-28; Luuqa 21:20-24)

14 “Shin bashshaa tunatethay eqqanaw bessonna bessan eqqidashin hintte be7ana.” (Akeekiso: Hessi woy guusseeko nabbabeyssi akeeko!) “Yihuda biittan he wode de7eyssati deriyakko baqato.* 15 Keetha huu7en de7iya uraykka issibaa ekkanaw duge wodhdhidi, ba soo geloppo.* 16 Gaden de7eyssi ba ma7uwa ekkanaw guye simmofo. 17 He wode qanthatida maccasatasinne dhanthiya maccasatas daro un77a gidana. 18 Shin hayssi ubbay haniya wodey balggo gidonna mela, Xoossaa woossite. 19 Ays giikko, Xoossay alamiya medhdhida wodiyappe doomidi, ha77i gakkanaw haniboonna metoynne sinthafekka hanonna metoy asa bolla he wode hanana.* 20 Goday he gallasata taybuwa guuthonaako, ase gididay oonikka attenna. Shin I ba doorida asa gisho he gallasata taybuwa guuthees.

21 “He wode oonikka hinttena, ‘Hekko, Kiristtoosi hayssan de7ees woykko Kiristtoosi hinin de7ees’ yaagikko, hessa ammanoppite. 22 Worddanchcho Kiristtoosatinne worddo nabeti denddidi banttaw dandda7ettiko, hari attoshin Xoossay dooridayssatakka balethanaw malaatatanne malaalisiyabata bessana. 23 Shin hintte naagettite; taani hinttew ubbabaa kasetada odas.

Kiristtoosa nam77antho yuussaa

(Maato 24:29-31; Luuqa 21:25-28)

24 “Shin he wode he waayappe guye,

away dhumana;

ageenay poo7uwa aggana;*

25 xoolinttoti saloppe kunddana;

qassi salon de7iya wolqqatikka qaaxxana.*

26 He wode Asa Na7ay, gita wolqqaranne bonchchuwara shaara giddora yishin entti be7ana.* 27 He wode taani kiitanchchota sa7a oyddu bagga kiittana; sa7a gaxappe saluwa gaxa gakkanaw, Xoossay doorida asaa shiishana.

Wodey gakkidayssa erisiya balase mithiw

(Maato 24:32-35; Luuqa 21:29-33)

28 “Leemisuwa balase mithaafe akeekite; balasiya aaciya wodenne I haythay cil77iya wode torchchey matattidayssa hintte ereeta. 29 Hessadakka, hintte he ubbabay haneyssa be7iya wode I matidi pengge gakkidayssa erite. 30 Taani hinttew tuma odays; ha ubbabay hanana gakkanaw hayssan de7iya asa ubbay hayqqenna. 31 Saloynne sa7ay aadhdhana, shin ta qaalay ubbarakka aadhdhenna.

Goday yaana gallasaanne saatiya oonikka erenna

(Maato 24:36-44)

32 “Shin he gallasaanne he saatiya Aawa xalaalappe attin hari attoshin salon de7iya kiitanchchota gidin woykko Na7aa gidin oonikka erey baawa.* 33 He wodey awude gidaneekko, hintte eronna gisho naagettitenne minnite. 34 Ta yuussay ba keetha aggidi, oge biya uraa mela. Uray ba aylleta huu7en huu7en oosuwa immidi entta ba oosuwas aawa oothis; qassi naageysika minthidi naagana mela kiittis.*

35 “Hessa gisho, minnite. Ays giikko, keethaaway omarssi gidin woykko giddi bilahe gidin woykko kutto waaso gidin woykko wontta guura gidin awude yaanekko, hintte erekketa. 36 Hintte akeekonna I yidi hinttena dhiskkidi de7ishin demmonna mela minnite. 37 Taani hinttew odeyssa asa ubbaas odays; minnite” yaagis.

14

Kiristtoosa bolla maqettidosona

(Maato 26:1-5; Luuqa 22:1-2; Yoha 11:45-53)

1 Paasika Baale bonchchiya gallasaynne Uytha Baale bonchchiya gallasay gakkanaw nam77u gallasi attis. Kahine halaqatinne higge asttamaareti asi eronna Yesuusa oykkidi wodhdhiya oge koyoosona.* 2 “Asay ooshshi kessonna mela Paasika bonchchiya gallasan hessa oothoko” yaagidosona.

Yesuusa shittuwa tiyida maccasiw

(Maato 26:6-13; Yoha 12:1-8)

3 Yesuusi Bitaaniya kataman baro hargganchchuwa Simoona son gibira bolla uttidashin, issi maccasiya albasxiroose giya shuchchafe oosettida philqqaaxe kumetha narddoose giya daro al77o shitto ekkada yasu. He philqqaaxiya menthada shittuwa Yesuusa huu7iyan tigasu.* 4 He bessan de7iya asappe issoy issoy hanqettidi, “Ha shittoy mela coo iitey aybisse? 5 Ha shittuwa heedzu xeetu dinaaren* bayzidi, miishiya manqotas immanaw dandda7ettees” yaagidi bantta giddon odettidosona. Yaatidi, he maccasiw daro boridosona.

6 Shin Yesuusi “Ha maccasiw aykkoka gooppite; iyo ays waaysetii? Iya taw lo77obaa oothasu. 7 Manqoti ubba wode hinttera de7oosona. Hintte koyida wode awudekka hintte entta maaddanaw dandda7eeta, shin taani ubba wode hinttera de7ikke.* 8 Iya ba dandda7idayssa oothasu; qassi tana moogos giigisanaw kasetada shitto tiyasu. 9 Taani hinttew tuma odays; sa7a ubban Wonggelaa odiyason awunkka, asay iyo akeekana mela ha iya oothidayssi odettana” yaagis.

Yihudi Yesuusa aathidi immanaw zorettis

(Maato 26:14-16; Luuqa 22:3-6)

10 Tammanne nam77u tamaaretappe issoy Asqoroota Yihuda geetetteyssi Yesuusa kahine halaqatas aathi immanaw enttako bis. 11 Entti hessa si7ida wode ufayttidi, “Nuuni new miishe immana” yaagidosona; Yihudi Yesuusa aathi immanaw injje wode koyees.

Yesuusi ba tamaaretara Paasika mis

(Maato 26:17-25; Luuqa 22:7-14,21-23; Yoha 13:21-30)

12 Uythaa Baaley bonchchettiya koyro gallas, Paasika kathaa maanaw maraze shukkiya wode Yesuusa tamaareti iyakko, “Paasika bonchchiya gallas neeni maana kathaa nuuni aw bidi giigisino?” gidi oychchidosona.

13 Yesuusi ba tamaaretappe nam77ata hayssada yaagidi kiittis: “Katamaa biite; hintte bishin, otora haathe tookkida issi uray hinttera gahettana; iya kaallite. 14 I bidi geliya keethaawa, ‘Asttamaarey neekko, “Taani ta tamaaretara Paasika maanaw imatha kifiley awunee?” yaagees’ yaagite. 15 Keethaaway hinttena pooqiya bolla de7iya giigi uttida dalgga kifile bessana; hessan giigisite” yaagis.

16 He nam77u tamaareti keyidi, katama bidosona; Yesuusi enttaw odidayssada demmidi, Paasika kathaa giigisidosona.

17 Sa7ay omarssiya wode Yesuusi tammanne nam77u tamaaretara yaa bis. 18 Entti uttidi kathi mishin, Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; hinttefe issoy taara meyssi, tana aathi immana” yaagis.*

19 Iya tamaareti dagammidi, bantta huu7en huu7en, “Tuma taneshsha?” yaagidi iya oychchidosona.

20 Yesuusi zaaridi, “He uray hintte tammanne nam77atappe issuwa; I taara issife tushanaw ba uythaa shaatiyan yeddeyssa. 21 Asa Na7ay, Geeshsha Maxaafay hayqqana gidayssada hayqqana, shin Asa Na7aa, aathi immiya uraa ayye. He uray yelettonna attidaakko iyaw lo77oshin” yaagis.

Godaa kahuwa

(Maato 26:26-30; Luuqa 22:14-20; 1Qoro 11:23-25)

22 Entti miishin, Yesuusi uythaa ekkidi, Xoossaa galatis; he uythaa menthidi, ba tamaaretas immishe, “He7ite, hayssi ta ashuwa” yaagis.

23 Xuu7aa ekkidi, Xoossaa galatidi, enttaw immin ubbayka he xuu7appe uyidosona. 24 Yesuusi, “Hayssi ooratha caaquwan daro asaa gisho gukkiya ta suuthaa. 25 Taani hinttew tuma odays; taani Xoossaa kawotethan ooratha woyniya uyana gallasay gakkanaw zaarada ha woyniyappe uyikke” yaagis.

26 Mazmure yexxidaappe guye Shamaho Deriya bolla bidosona.

Phexiroosi kaddanayssa Yesuusi koyrottidi odis

(Maato 26:31-35; Luuqa 22:31-34; Yoha 13:36-38)

27 Yesuusi enttako, “Hintte ubbay tana yeggi aggidi baqatana; Geeshsha Maxaafay,

‘Xoossay dorssa heemmeyssa wodhana,

dorssati ubbay laalettana’

yaagees.* 28 Shin taani hayqoppe denddidaappe guye hinttefe kasetada Galiila baana” yaagis.*

29 Phexiroosi zaaridi, “Entti ubbay nena yeggi aggidi baqatikkoka, ta nena aggike” yaagis.

30 Yesuusi Phexiroosakko, “Taani new tuma odays; hachchi qamma kuttoy nam77u toho waassanaappe sinthe neeni tana heedzu toho kaddana” yaagis.

31 Shin Phexiroosi kaseyssafe minthidi, “Taani hari attoshin, neera issife hayqqiyakokka, nena kaddike” yaagis. Qassi harati ubbatikka hessada gidosona.

Yesuusi Geetesemaanen woossis

(Maato 26:36-46; Luuqa 22:39-46)

32 Geetesemaane giya bessaa bidosona; Yesuusi ba tamaaretakko, “Taani Xoossaa woossada simmana gakkanaw hintte hayssan uttishite” yaagis.

33 Yesuusi Phexiroosa, Yayqoobanne Yohaannisa baara ekkidi bis; daro waayettisinne un77ettis. 34 Qassi enttako, “Taani hayqqana gakkanaw azzanas, hayssan gam77ishite; dhiskkofite” yaagis.

35 Guuthi sinthe shiiqidi, sa7an gufannidi, dandda7ettiyabaa gidikko, he waaya saatey baappe aadhdhana mela, Xoossaa woossis. 36 Qassi, “Abbaa, ta Aawaw, ubbabay new dandda7ettees, ha waaye xuu7aa taappe digga. Shin ne sheney hanoppe attin ta sheney hanoppo” yaagis.

37 Yesuusi ba tamaaretakko simmi yidi, entti dhiskkidashin demmidi, Phexiroosakko, “Simoonaa, dhiskkadii? Neeni issi saatekka barkkada naaganaw dandda7abiikkii? 38 Paacen hintte gelonna mela barkkidi naagitenne Xoossaa woossite. Hinttew lo77o amoy de7ees, shin hintte daaburanchcho asi” yaagis.

39 Qassika bidi kaseyssadakka Xoossaa woossis. 40 Ba tamaaretakko guye simmidi yaa wode dhiskkidashin demmis. Entta ayfiyaa dhiskkoy goozi wothida gisho iyaakko ay odettiyakokka erokkona.

41 Heedzantho enttako yidi, “Ha77i gakkanawukka dhiskkeetinne shemppetii? Hiza, gidana; saatey gakkis; be7ite! Asa Na7ay, nagaranchcho asatas aadhdhi imettana wodey gakkis. 42 Denddidi yedhdhite; be7ite, tana aathi immanayssi gakkis” yaagis.

Yesuusi ba morkketa kushen oykettis

(Maato 26:47-56; Luuqa 22:47-53; Yoha 18:3-12)

43 Yesuusi hessa buroo odishin, tammanne nam77u iya tamaaretappe issoy, Yihudi, ellesidi gakki wodhdhis. Qassi kahine halaqati, higge asttamaaretinne cimati kiittin, mashshenne xam77a oykkida daro asay iyara issife yidosona. 44 Yesuusa aathi immanayssi he daro asaas, “Taani yeerey iya; iya oykkidi, loythi naagidi, ekki efite” yaagidi malla odi wothis.

45 Yihudi gakki wodhdhida mela Yesuusakko shiiqidi, “Asttamaariyaw” yaagidi Yesuusa yeeri ekkis. 46 He daro asay Yesuusa oykkidosona. 47 Shin matan eqqidayssatappe issoy ba mashshaa shoddidi kahine halaqaa aylliya shocidi, iya haytha qanxidi holis.

48 Yesuusi zaaridi, he shiiqida daro asaakko, “Tana pangga kessidi, pangga oykkeyssada oykkanaw mashshenne xam77a oykkidi yidetii? 49 Taani Xoossa Keethan tamaarssashe, gallas gallas hinttera de7iya wode tana oykkibeekketa, shin Geeshsha Maxaafay gidayssi polettanaw bessees” yaagis.*

50 Iya tamaareti ubbay iya yeggi aggidi baqatidosona.

51 Laxana xalaala ma77ida issi naatetha uray Yesuusa kaalleyssa asay oykkis. 52 Shin he uray laxana yeggi aggidi, xire kallo baqatis.

Yesuusa pirdda Shanggo sinthe efidosona

(Maato 26:57-68; Luuqa 22:54-55,63-71; Yoha 18:13-14,19-24)

53 Asay Yesuusa kahine halaqaa soo efidosona. Yan kahine halaqati, cimatinne higge asttamaareti shiiqidi de7oosona. 54 Phexiroosi kahine halaqaa zabbaa gakkanaw haahon iya kaalli bidi yan naageyssatara uttidi tama kayees.

55 Kahine halaqatinne shiiqida asa ubbay Yesuusa wodhanaw iya bolla markka koyidosona, shin aykkoka demmibookkona. 56 Daro asati iya bolla worddo markkattidosona, shin entta markkatethay issino gidenna.

57-58 Issi issi asati denddi eqqidi Yesuusa bolla, “I, ‘Taani asi keexida ha Xoossa Keetha laallada, asa kushen keexettiboonna hara Xoossa Keetha heedzu gallasa giddon keexana’ gishin nuuni si7ida” yaagidi worddo markkattidosona.* 59 Gidoshin, entta markkatethay hessankka issino gidenna.

60 Kahine halaqay asa ubbaa sinthan denddi eqqidi, “Hayssati nena mootiya mootuwas ne zaariyabay baawe?” yaagidi Yesuusa oychchis. 61 Shin Yesuusi si77i gis; aykkoka zaaribeenna. Kahine halaqay, “Anjjettida Xoossaa Na7ay, Kiristtoosi neneyye?” yaagidi zaari oychchis.

62 Yesuusi zaaridi, “Ee tana, hintte Asa Na7ay, wolqqaama Xoossaafe ushachcha baggara uttidashin qassi saluwa shaarara yishin be7ana” yaagis.*

63 Kahine halaqay ba ma7uwa peedhidi, “Nuna hara markka ay koshshii? 64 Hintte iya cashshaa si7ideta; hintte qofay aybee?” yaagis. Entti ubbay, “I hayqqanaw bessees” yaagidi iya bolla pirddidosona.*

65 Enttafe issoti issoti iya bolla cutethi oykkidosona. Iya ayfiyaa goozidi baqqishe, “Nena dechchiday oonee? Ane nuus oda!” yaagidosona. Naageyssati iya ekki efidi garaafidosona.

Phexiroosi Yesuusa kaddis

(Maato 26:69-75; Luuqa 22:56-62; Yoha 18:15-18,25-27)

66 Phexiroosi kahine halaqaa zabban garssa baggara de7ishin, kahine halaqaa macca aylletappe issinniya yaa yasu. 67 Phexiroosi tama kayeyssa be7ada, tishshi ootha xeellada, “Neenikka Naazirete Yesuusara de7aasa” yaagasu.

68 Shin Phexiroosi, “Ne geyssi aybeekko ta erikke, taw akeekettenna” yaagidi kaddis. Yaagi simmidi zago keyaa wode sohuwara kuttoy waassis.

69 He aylliya Phexiroosa be7ada, iya matan eqqida asatakko, “Ha uraykka enttara de7ees” gada zaara odasu. 70 Shin Phexiroosi qassika kaddis.

Guuthi gam77ishin, matan eqqida asati nam77antho Phexiroosakko, “Neeni Galiila biitta asi gidiya gisho tuma enttara de7aasa” yaagidosona.

71 Shin Phexiroosi, “Taani hintte giya uraa erikke!” yaagidi bana qanggethinne caaqo oykkis.

72 Sohuwara kuttoy nam77antho waassi aggis. Phexiroosi Yesuusi iyaakko, “Neeni kuttoy nam77u toho waassanaappe sinthe heedzu toho tana kaddana” iyaakko gidayssa akeekidi daro yeekkis.

15

Yesuusa Philaaxoosakko efidosona

(Maato 27:1-2,11-14; Luuqa 23:1-5; Yoha 18:28-38)

1 Wontta guura ellesidi kahine halaqati, cimati, higge asttamaaretinne Ayhude shanggoti ubbay shiiqidi maqettidosona. Entti Yesuusa qachchi efidi Philaaxoosas aathi immidosona.

2 Philaaxoosi iyakko, “Neeni Ayhudeta kawo?” yaagidi oychchis.

Yesuusi zaaridi, “Ne gadasa” yaagis.

3 Kahine halaqati Yesuusa daroban mootidosona. 4 Shin Philaaxoosi zaaridi Yesuusakko, “New zaariyabay baawe? Entti ne bolla ay mela mootuwa ehiyakko be7ikki?” yaagis.

5 Shin Yesuusi harabaa zaaronna ixxin, Philaaxoosi malaalettis.

Yesuusa hayqo gidi pirddidosona

(Maato 27:15-26; Luuqa 23:13-25; Yoha 18:39-40; 19:1-16)

6 Philaaxoosas Paasika Baale bonchchiya gallasan asay koyaa issi uraa qashoppe billiya meezey de7ees. 7 He wode issi Barbbaana giya uray ooshshu kessidi shemppo wodhida asatara issife qasho keethan de7ees. 8 Shiiqida daro asay Philaaxoosi kaseyssada oothana mela iya oychchidosona. 9 Philaaxoosi asa zaaridi, “Taani hinttew Ayhudeta kawuwa billanayssa koyeetii?” yaagidi oychchis. 10 Hessa I giday, kahine halaqati Yesuusa qanaattidi aathi immidayssa eriya gishossa.

11 Shin kahine halaqati Yesuusa gisho Barbbaana billanaada, he shiiqida asay Philaaxoosa woossana mela asa maqqidosona. 12 Philaaxoosi zaaridi, “Yaatin, ha hintte Ayhude kawo geyssa waato?” yaagis.

13 Asay Philaaxoosa bolla waassidi, “Masqaliya bolla iya kaqqa” yaagidosona.

14 Philaaxoosi asaakko, “Ays? I ay iitabaa oothidee?” yaagis.

Shin asay kaseyssafe gujji waassidi, “Masqaliya bolla iya kaqqa” yaagidosona.

15 Philaaxoosi asaa ufayssanaw koyidi, Barbbaana asaas billis; yaatidi lisson Yesuusa garaafidi, masqaliya bolla kaqqana mela enttaw aathi immis.

Wotaaddareti Yesuusa toochchidosona

(Maato 27:27-31; Yoha 19:2-3)

16 Hessafe guye, wotaaddareti Yesuusa deriya haareyssa ooso keetha ekki efidi, hara wotaaddareta ubbaa issife xeegidosona. 17 Qassi zo7o afilaa iya mayzidosona; aguntha kalachcha giigisidi, iya huu7en wothidosona. 18 Hessafe guye, iyakko, “Ayhudeta kawuwaw mirinaw kawota” yaagidi, iyaw ziggidosona. 19 Iya huu7iya xam77an shoccidosona; qassi iya bolla cuttidosona; gulbbatidi iyaw goynnidosona. 20 Iya toochchidayssafe guye zo7o afilaa iyappe qaari ekkidi, iya afilaa iya mayzidi masqaliya bolla iya kaqqanaw ekki efidosona.

Yesuusa kaqqidosona

(Maato 27:32-44; Luuqa 23:26-43; Yoha 19:17-27)

21 Entti bishe, Iskkinddirenne Rufoosa aawa, Simoona giya Qereena biitta asi, gaxareppe katama yeyssara gahettidi, Yesuusa masqaliya wolqqan toossidosona.* 22 Yaatidi Golggotta giya bessaa Yesuusa efidosona. “Golggotta” guussay “Huu7e guugge” guussu. 23 Sakoy si7ettonna mela karbbe giya dhaley walakettida woyne uyo gidi iyaw immidosona. Shin I uyonna ixxis. 24 Entti masqaliya bolla iya kaqqidosona. Oona aybi gakkaneekko gidi iya afilaa shaakkidi saama yeggidosona.

25 Entti masqaliya bolla iya kaqqiya wode wonttafe heedzu saate. 26 Entti, “Ayhudeta kawuwa” yaagidi iya mootiya xuufe xaafidi wothidosona. 27 Yesuusara nam77u panggata issuwa iyappe ushachcha baggara hankkuwa iyappe haddirssa baggara masqaliya bolla kaqqidosona. 28 Geeshsha Maxaafay, “Iitabaa oothida asatara I paydettis” geetettidayssi polettis.*

29 Ogiyara aadhdhiya asay Yesuusa kadhidi, bantta huu7iya qaathiddi cayidosona; “Hekko! Xoossa Keetha laallada heedzu gallasa giddon keexeysso, ne huu7iya ashsha;* 30 ane masqaliya bollafe wodhdha” yaagidosona.

31 Hessadakka, kahine halaqati higgiya tamaarsseyssatara issife Yesuusa toochchidi, “Harata ashshis, shin bana ashshanaw dandda7enna; 32 nuuni be7idi ammanana mela Kiristtoosi, Isra7eele Kawoy, ane masqaliya bollafe ha77i wodhdho” yaagidosona. Qassi hari attoshin, iyara masqaliya bolla kaqettidayssatikka iya toochchidosona.

Yesuusi hayqqis

(Maato 27:45-56; Luuqa 23:44-49; Yoha 19:28-30)

33 Usuppun saateppe doomidi, uddufun saate gakkanaw biitta ubbay dhumis. 34 Uddufun saatiyan Yesuusi ba qaala dhoqqu oothidi, “Elohee, Elohee, laama sabaqitani?” yaagis. Hessa guussay, “Ta Xoossaw, ta Xoossaw, tana ays aggadi?” guussu.*

35 Hessan eqqida asappe issoy issoy hessa si7idi, “Hekko, Eliyaasa xeegees” yaagis. 36 He asappe issoy woxxidi, ispponjjen caala woyne kunthis; hessa xam77a xeeran wothidi, “Naagite; Eliyaasi masqaliyappe iya wodhisanaw yaanekko ane be7oos” yaagidi Yesuusa doonaakko ushshanaw shiishis.*

37 Yesuusi ba qaala dhoqqu oothi waassidi, hayqqis.

38 Xoossa Keethan kaqettida magaraajjoy qommofe duge gakkanaw, nam77u keyidi daaketi wodhdhis.* 39 Masqaliyappe sintha baggara yan eqqida issi mato halaqay, Yesuusi waanidi hayqqidaakko be7ida wode “Ha uray tuma Xoossaa Na7a” yaagis.

40 Hessa haahon eqqidi be7iya guutha maccasati de7oosona. Entta giddon Magdela Mayraama, kaaluwa Yayqoobanne Yoosa aayyaa Mayraamanne Salooma de7oosona. 41 He macca asati Yesuusi Galiilan de7iya wode iya kaallidayssatanne iya mokkidayssata qassi Yesuusara issife Yerusalaame bida hara daro macca asati yan de7oosona.*

Yesuusi moogettis

(Maato 27:57-61; Luuqa 23:50-56; Yoha 19:38-42)

42-43 Sa7ay omarssida wode shiiqida asan bonchchettida Ayhude shanggotappe issoy, Yoosefa giya uray, Xoossaa kawotethay yaanayssa naagishe de7eyssi, Armmatiyasa katama asi de7eyssi yis. Wonttethe Sambbaatas giigettiya gallas gidida gisho Yoosefi minnidi Philaaxoosakko bidi, Yesuusa ahaa ekkanaw woossis. 44 Philaaxoosi Yesuusi hayqqidayssa si7ida wode malaalettis; mato halaqaa xeegidi, “I hayqqidi gam77idee?” yaagidi oychchis. 45 Philaaxoosi Yesuusi hayqqidayssa mato halaqaappe si7idi iya ahaa Yoosefas immis. 46 Yoosefi moogo afila shammis; Yesuusa ahaa masqaliyappe wothidi, afilan xaaxidi, shuchchafe woocettida duufo giddon iya aha moogis. Qassi he duufuwa doonan gita shuchchu gonddorssidi wothis. 47 Magdela Mayraamanne Yoosa aayyaa Mayraama Yesuusa ahaa entti awun wothiyako be7oosona.

16

Yesuusi hayqoppe denddis

(Maato 28:1-8; Luuqa 24:1-12; Yoha 20:1-10)

1 Sambbaatay aadhdhidaappe guye Magdela Mayraama, Yayqooba aayyaa Mayraamanne Salooma bidi, Yesuusa ahaa tiyanaw shitto shammidosona. 2 Wogga wode wontta daro guura xalqey caarshin, duufuwa bidosona. 3 Entti bantta giddon issoy issuwara, “Duufuwa doonappe nuus shuchchaa oonee gonddorssidi digganay?” yaagidi odettidosona.

4 Entti xeelliya wode he daro gita shuchchay gonddorettidi kichchidayssa be7idosona. 5 Yesuusi moogettida duufuwa giddo geliya wode issi pantha addey bootha ma7o ma77idi, ushachcha baggara uttidayssa be7idi dagammidosona.

6 Shin I enttako, “Dagammofite; masqaliya bolla kaqettida, Naazirete Yesuusa hintte koyeyssa taani erays. I hayssan deenna, hayqoppe denddis. Entti iya moogida bessaa hayssa be7ite. 7 Ha77i bidi Yesuusa tamaaretasinne Phexiroosas, ‘Yesuusi hinttefe sinthattidi Galiila bees. I hinttew odidayssada hintte iya yan be7ana’ yaagidi odite” yaagis.*

8 Maccasati yashshan kokkorishe duufuwappe keyidi baqatidosona. Qassi entti yayyida gisho hessa ooddeskka aykkoka odibookkona.*

Yesuusi Magdela Mayraamis benttis

(Maato 28:9-10; Yoha 20:11-18)

9 Yesuusi hayqoppe denddidaappe guye wogga gallas wontta, laappun tuna ayyaanata kessida Magdela Mayraamis koyrottidi benttis. 10 Iya bada kase iyara de7eyssatas, entti azzanishenne yeekkishe de7ishin odasu. 11 Shin Yesuusi paxa de7eyssanne iw benttidayssa entti si7ida wode iya geyssa ammanibookkona.

Yesuusi nam77u ba tamaaretas benttis

(Luuqa 24:13-35)

12 Hessafe guye, enttafe nam77ati katamaappe keyidi bishin, oge bolla Yesuusi kaseyssafe dummattidi enttaw benttis. 13 Entti guye simmidi, haratas odidosona, shin haratikka entta odaa tuma gibookkona.

Yesuusi tammanne issi ba tamaaretas benttis

(Maato 28:16-20; Luuqa 24:36-49; Yoha 20:19-23; Ha.O 1:6-8)

14 Guyeppe tammanne issi iya tamaareti kathi miishin, Yesuusi enttaw benttis. Enttaw ammanoy baynna gishonne hayqoppe I denddidayssa be7ida asay odin entti ammanonna ixxida gisho I entta boris.

15 I enttako, “Biitta ubbaa bidi asa ubbaas Wonggelaa odite.* 16 Ammaneynne xammaqetey attana, shin ammanonnay pirddettana. 17 Ammaneyssatas ha malaatati imettana. Entti ta sunthan tuna ayyaanata kessana, ooratha doonan odettana. 18 Entti shooshu oykkikokka woykko wodhiyabaa uyikkoka entta qohenna. Qassi entti bantta kushiya hargganchchota bolla wothidi entta pathana” yaagis.

Yesuusi pude salo keyis

(Luuqa 24:50-53; Ha.O 1:9-11)

19 Goday Yesuusi tamaaretara odettidaappe guye pude salo keyis; Xoossaafe ushachcha baggara uttis.* 20 Iya tamaareti bidaso ubban qaala odidosona. Godaykka enttara issife oothees. Entti odiya qaalay tuma gididayssa Xoossay enttaw immiya malaatatan erisis.

* 1:2 Mil 3:1

* 1:3 Isa 40:3

* 1:6 2Kawo 1:8

* 1:11 Medhe 22:2; Maz 2:7; Isa 42:1; Maato 3:17; 12:18; Mar 9:7; Luuqa 3:22

* 1:15 Maato 3:2

* 1:22 Maato 7:28

* 1:39 Maato 4:23; 9:35

* 1:44 Leewe 14:1

* 2:23 Zaare 23:25

* 2:25 1Saamu 21:1-6

* 2:26 Leewe 24:9

* 3:9 Mar 4:1; Luuqa 5:1-3

* 3:14 Hawaare: Hawaare guussay kiitettidayssa guussu.

* 3:22 Maato 9:34; 10:25

* 3:29 Luuqa 12:10

* 4:1 Luuqa 5:1

* 4:12 Isa 6:9

* 4:21 Maato 5:15; Luuqa 11:33

* 4:22 Maato 10:26; Luuqa 12:2

* 4:25 Maato 13:12; 25:29; Luuqa 19:26

* 4:29 Iyu 3:13

* 6:4 Yoha 4:43

* 6:8 Luuqa 10:4-11

* 6:11 Ha.O 13:51

* 6:13 Yay 5:14

* 6:14 Maato 16:14; Mar 8:28; Luuqa 9:19

* 6:18 Luuqa 3:19-20

* 6:34 Tay 27:17; 1Kawo 22:17; 2Taari 18:16; Hiz 34:5; Maato 9:36

* 7:6 Isa 29:13

* 7:10 Kessa 20:12; Zaare 5:16; Kessa 21:17; Leewe 20:9

* 8:11 Maato 12:38; Luuqa 11:16

* 8:12 Maato 12:39; Luuqa 11:29

* 8:15 Luuqa 12:1

* 8:18 Er 5:21; Hiz 12:2; Mar 4:12

* 8:28 Mar 6:14

* 8:34 Maato 10:38; Luuqa 14:27

* 8:35 Maato 10:39; Luuqa 17:33; Yoha 12:25

* 9:2 2Phexi 1:17-18

* 9:7 Maato 3:17; Mar 1:11; Luuqa 3:22

* 9:11 Mil 4:5; Maato 11:14

* 9:34 Luuqa 22:24

* 9:35 Maato 20:26

* 9:37 Maato 10:40; Luuqa 10:16; Yoha 13:20

* 9:40 Maato 12:30; Luuqa 11:23

* 9:41 Maato 10:42

* 9:43-44 Maato 5:30

* 9:47 Maato 5:29

* 9:48 Isa 66:24

* 9:50 Maato 5:13; Luuqa 14:34

* 10:4 Zaare 24:1

* 10:6 Medhe 1:27; 5:1

* 10:7 Medhe 2:24

* 10:11 Maato 5:32; 1Qoro 7:10-11

* 10:15 Maato 18:3

* 10:19 Kessa 20:12-16; Zaare 5:16-20

* 10:31 Maato 20:16; Luuqa 13:30

* 10:38 Luuqa 12:50

* 10:42 Luuqa 22:25-26; Maato 23:11; Mar 9:35; Luuqa 22:26

* 11:9 Hosaana: Maato 21:9 be7ite.

* 11:9 Maz 118:25

* 11:17 Isa 56:7; Er 7:11

* 11:23 Maato 17:20; 1Qoro 13:2

* 12:1 Isa 5:1

* 12:10-11 Maz 118:22-23

* 12:18 Ha.O 23:8

* 12:19 Zaare 25:5

* 12:26 Kessa 3:6

* 12:28 Luuqa 10:25-28

* 12:29 Zaare 6:4-5

* 12:31 Leewe 19:18

* 12:32 Zaare 4:35

* 12:33 Hose 6:6

* 12:34 Luuqa 10:25-28

* 12:36 Maz 110:1

* 13:9 Maato 10:17-20; Luuqa 12:11-12

* 13:13 Maato 10:22

* 13:14 Zaare 9:27; 11:31; 12:11

* 13:15 Luuqa 17:31

* 13:19 Zaare 12:1; Yo.Qo 7:14

* 13:24 Isa 13:10; Er 2:10

* 13:25 Isa 34:4; Yo.Qo 6:13; Er 2:10

* 13:26 Zaare 7:13; Yo.Qo 1:7

* 13:32 Maato 24:36

* 13:34 Luuqa 12:36

* 14:1 Kessa 12:1

* 14:3 Luuqa 7:37

* 14:5 heedzu xeetu dinaare: Issi asas laythan cigettiya lo77o daamozeppe bolla gidiya miishe.

* 14:7 Zaare 15:11

* 14:18 Maz 41:9

* 14:27 Zakka 13:7

* 14:28 Maato 28:16

* 14:49 Luuqa 19:47; 21:37

* 14:57-58 Yoha 2:19

* 14:62 Daane 7:13

* 14:64 Leewe 24:15

* 15:21 Roome 16:13

* 15:28 Isa 53:12

* 15:29 Maz 22:7; 109:25; Mar 14:58; Yoha 2:19

* 15:34 Maz 22:1

* 15:36 Maz 69:21

* 15:38 Kessa 26:31

* 15:41 Luuqa 8:2-3

* 16:7 Maato 26:32; Mar 14:28

* 16:8 Issi issi beni maxaafati Marqqoosa Wonggelaa paydo 8 bolla essoosona. Qassi issi issi maxaafati paydo 9-20 gakkanaw de7iya qofaa gujjokona. Gidoshin, paydo 8 kaallidi de7iya gujjoosona. Hessika [Maccasati bidi, kiitanchchoy odidabaa ubbaa Phexiroosasinne iyara de7eyssatas qanthan odidosona. Hessafe guye, Yesuusi ba tamaareta geeshshinne merinaa atotethaa Wonggelaa kiitaa dolohappe wuloha gakkanaw kiittis.]

* 16:15 Ha.O 1:8

* 16:19 Ha.O 1:9

Luuqaasa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Luuqaasi Xaafida

Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa

Gaatha Qofaa

Yesuusi doorida tammanne nam77u hawaareta giddon Luuqaasi deenna. Luuqaasa Wonggelay, Yesuusi koyro nabeta doonan yaana geetettidi odettidayssa, Isra7eeleti kaseppe naagishe de7ida “Kiristtoosa” gideyssanne asa zerethi ubbaa ashsheyssa gideyssa qonccisees. Luuqaasi, ba maaxafan Yesuusi, “Manqotas Wonggelaa sabbakanaw” ba aawappe kiitettidayssa gideyssanne he Wonggelay asaas de7iya dumma dumma metuwappe kesseyssa gideyssa odees. Luuqaasa Wonggelaa giddon, Yesuusa yuussabaa odiya koyro shemppotaninne Yesuusi pude salo keyidayssa odiya wurssetha shemppotan qonccidi odettiday ufayssabaa. Yesuusi salo keyidaappe guye ammanoy waanidi diccidaakkonne dalggidaakko odiya taarikiya ha Wonggelaa xaafey hawaareta ooso maxaafan xaafis.

Kiitanchchota mazmuriyabaa, Yesuusi yelettida wode henthachchoti bidi be7idayssa odiya taarikey, Yesuusi na7atethan Xoossa Keethi bidayssa, qadhettiya Samaare addiyabaanne dhayidi benttida na7abaa odiya taarikey, Luuqaasa Wonggelaa xalaalan benttiya taarike. Luuqaasa Wonggelan gaxappe gaxa gakkanaw de7iya waanna qofati woosabaa, Geeshsha Ayyaanabaa, Yesuusa oosuwa giddon maccasatas de7iya bessaanne Xoossay nagara maareyssa.

Luuqaasa Wonggelaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-4

Xammaqiya Yohaannisanne Yesuusa yeletethaa 1:5-2:52

Xammaqiya Yohaannisa oosuwa 3:1-20

Yesuusa xinqqatiyanne paacetethaa 3:21-4:13

Yesuusi Galiilan oothida oosuwa 4:14-9:50

Galiilappe Yerusalaame gakkanaw 9:51-19:27

Wurssetha saamintta Yerusalaame heeran 19:28-23:56

Hayqoppe denddo, qonccethaanne salo kessaa 24:1-53

1

1 Bonchcho Tewofiloosa, nu giddon polettidabas daroti, banttaw dandda7ettida mela xaafidosona. 2 He taarikiya entti xaafiday koyroppe doomidi ayfe markkatinne qaala haggaazeyssati nuus odidayssa. 3 Takka ta baggara koyroppe akeeka xeellidaappe guye he taarikiya hanotaa maarayada new xaafoy taw lo77o gidi benttis. 4 Hessika, ne tamaaridabay tuma gideyssa erisanaassa.

Xammaqiya Yohaannisa yeletethaa

5 Yihuda kawuwa Heroodisa wode Abiya yaraappe gidida Zakkariyaasa giya Ayhude kahiney de7ees. Iya machchiyaka Aarona sheeshaappe. I sunthaykka Elssabeexo.* 6 Nam77ayka Godaa wogaanne kiita ubbaa naagidi borey baynna Xoossaa sinthan xillotethan de7idosona. 7 Hanoppe attin Elssabeexa maynthi gidida gisho enttaw na7i baawa. Nam77ayka qassi cimidosona.

8 Issi gallas Zakkariyaasi ba gishuwa maaran Xoossaa sinthan kahinetethan haggaazees. 9 Kahinetetha wogan Xoossa Keethi gelidi ixaane cuyisanaw iya saami gakkis. 10 Ixaaney cuya wode asay karen woossees.

11 Godaa kiitanchchoy yarshshuwa yarshshiya bessaafe ushachcha baggara eqqidi benttis. 12 Zakkariyaasi iya be7ida wode dagammidi daro yayyis. 13 Shin kiitanchchoy iyaakko, “Zakkariyaasa yayyofa; ne woosay si7ettis. Ne machchiya Elssabeexa adde na7a yelana, iya Yohaannisa gada ne sunthana. 14 I new injjenne ufayssi gidana; daroti iya yeletethan ufayttana. 15 Godaa sinthan I gita gidana; woyne ushshaa gidin hara mathoya ushshaa uyenna. Ba aaye ulon de7ishe Geeshsha Ayyaanan kumana.* 16 Isra7eele asatappe darota bantta Godaa, Xoossaakko zaarana. 17 Aawata wozana naytakko zaarana, kiitettonayssata xillota cinccatethaako zaarana mela, Godaas bessiya dere giigisanaw Eliyaasa ayyaananinne wolqqan Godaa sinthan baana” yaagis.*

18 Zakkariyaasi kiitanchchuwako, “Ta hessa aybin eranee? Taaranne ta machcheera cimida” yaagis.

19 Kiitanchchoy zaaridi, “Taani Xoossaa sinthan eqqiya Gabreele. Ha mishirachchuwa new odanaw Xoossaafe kiitetas.* 20 Hekko, wodiya naagidi polettiya ta qaala ne ammanonna ixxida gisho hayssi polettana gakkanaw neeni muume gidana, odettanawukka dandda7akka” yaagis.

21 He wode Zakkariyaasi Xoossa Keethi gelidi gam77ida gisho aybi hanide gidi asay karen naagishe gam77is. 22 I kare keyidi enttana odisanaw dandda7ibeenna. Malli besoppe attin odettanaw dandda7onayssa be7ida wode qonccethi be7idayssa eridosona.

23 Zakkariyaasi haggazo wodiya polidi ba soo simmis. 24 Hessafe guye, iya machchiya Elssabeexa qanthatasu. Ichchashu ageena kumethi bana geenthada gam77asu. 25 Iya, “Goday ba maarotan ta boriya asaa giddofe digganaw be7idi ha wodiyan hayssa oothis” yaagasu.

Yesuusa yeletethay koyrottidi odettis

26 Elssabeexa qanthatin usuppuntha ageenan, Xoossay kiitanchchuwa Gabreele Galiila biittan de7iya Naazirete katamaa kiittis. 27 Kawuwa Dawite sheeshaappe gidida Yoosefa giya uraas oyshettida geela7eekko kiittis. He geela7iya Mayraamo geetettawusu.* 28 Kiitanchchoy iikko bidi, “Daro dosettidare, saroy new gido, Xoossay neera de7ees” yaagis.

29 Mayraama iya odan daro dagammada, “Hayssi aybi sarotho” gada heetasu. 30 Kiitanchchoy zaaridi, “Mayraame, babbofa; neeni Xoossaa sinthan saba demmadasa. 31 Hekko neeni qanthatana adde na7a yelana, iya sunthaaka Yesuusa gada sunthana.* 32 I gita gidana, Ubbaafe Bolla Xoossaa na7aa geetetti xeegettana. Godaa Xoossay iya aawa Dawite araata iyaw immana.* 33 I Yayqooba sheeshaa bolla merinaw kawotana; iya kawotethaas zawi baawa” yaagis.

34 Mayraama kiitanchchuwako, “Hessi waanidi hananee? Ta adde erikke” yaagasu.

35 Kiitanchchoy zaaridi, “Geeshsha Ayyaanay ne bolla wodhdhana, Ubbaafe Bolla Xoossaa wolqqay ne bolla kuyattana. Hessa gisho, yelettiya geeshsha na7ay Xoossaa Na7aa geetettana. 36 Hekko, ne dabbiya Elssabeexa ba cimatetha laythan adde na7a qanthatasu. Iya maynthi geetettidaaro, shin ha77i usuppuntha ageena oykkasu. 37 Xoossaa xooniyabay baawa”* yaagis.

38 Mayraama, “Hekko, taani Godaa aylliw, ne qaalada taw hano” yaagasu. Hessafe guye, kiitanchchoy iippe shaakettis.

39 Mayraama he saaminttan denddada Yihuda biittan de7iya issi geze katama basu. 40 Zakkariyaasa soo gelada Elssabeexo sarothasu. 41 Elssabeexa Mayraami sarothuwa si7ida wode I uluwan de7iya na7ay ufayssan guppis. Elssabeexa Geeshsha Ayyaanan kumada, 42 ba qaala dhoqqu oothada, “Neeni maccasaa giddofe anjjettidaaro, ne qanthatida na7aykka anjjettidayssa. 43 Hanoshin, ta Godaa aaye, neeni taakko yaana mela taani oonee? 44 Hekko ne sarothuwa ta si7ida wode ta uluwan de7iya na7ay ufayssan guppis. 45 Goday polana gidi immida qaala ammanidaara, iya anjjettidaaro” yaagasu.

Mayraami mazmuriya

46 Mayraama hayssada yaagasu:

“Ta shemppiya Godaa bonchchawusu,*

47 ta Ayyaanay dhaliya Xoossan ufayttees.

48 I ba aylle kawushshatethaa be7is.

Hachchife doomidi yeletethi ubbay tana anjjettidaaro gaana.*

49 Ays giikko, wolqqaama gidida I, taw gitabaa oothis.

Iya sunthay Geeshshaa.

50 Iya bonchcheyssata bolla,

iya maarotethay merinaappe merinaa gakkanaassa.

51 Ba qesiyan minobaa oothis,

bantta wozanan otortteyssata laallis.

52 Wolqqaama kawota araataappe kawushshis;

banttana kawushshidayssata kabboys.*

53 Koshattidayssata lo77oban kalssis,

shin dureta mela kushe yeddis.

54 Ba maarota qoppidi,

Ba aylliya Isra7eele maaddis.

55 Hessika nu aawatas odida qaalaa,

Abrahamesinne iya sheeshas gidayssa merinaw polanaassa”**

yaagasu.

56 Mayraama Elssabeexi matan heedzu ageena mela gam77ada ba soo simmasu.

Xammaqiya Yohaannisa yeletethaa

57 Elssabeexis yelo qammay gakkin adde na7a yelasu. 58 I shoorotinne I dabboti Goday gita maarota oothidayssa si7idi, iira issife ufayttidosona. 59 Hosppuntha gallasan yooga na7aa qaxxaranaw yidosona. Iya aawa sunthan Zakkariyaasa gidi sunthanaw koyidosona.* 60 Shin aayyaa, “Akkay, Yohaannisa geetettanaw bessees” yaagasu. 61 Enttika, “Ne dabbotappe ha sunthan xeegettiday oonikka baawa” yaagidosona. 62 Iya aaway oona gidi sunthaneekko eranaw koyidi iya malla oychchidosona. 63 I xaafiyabaa oychchi ekkidi, “Iya sunthay Yohaannisa” gidi xaafis. Ubbay I xaafidayssa be7idi malaalettidosona. 64 Iira Zakkariyaasa inxarssay bilettis, Xoossaa galatishe odetethi oykkis. 65 Shooroti ubbay yashshan kumidosona. Ha hanidabay geze Yihuda biittan odettis. 66 Hessa si7ida ubbay, “Ha na7ay ay hananddeshsha” gidi bantta giddon odettidosona. Godaa kushey iyara de7ees.

Zakkariyaasa mazmuriya

67 Yohaannisa aaway Zakkariyaasi Geeshsha Ayyaanan kumidi hayssada yaagidi tinbbite odis.

68 “Isra7eeliya Goday galatetto,

yidi ba asaa wozis.

69 Ba aylliya Dawite keethan

atotethaa kaciya denthis.

70 Hessika beni wode geeshsha nabeta doonan odettidayssa mela,

71 Iya ashoy nu morkketappenne

nuura eqettiya ubbaa kushiyappe.

72 Hessa I oothiday nu aawatas ba maarota bessanaasinne,

ba geeshsha caaquwa naaganaassa.

73 Nu aawa Abrahames caaqqida

caaquwa qoppanasinne

74 nu morkketa kusheppe kessidi

yashshi baynna iya haggaazana melassa.

75 Nu laytha ubban geeshshatethaninne xillotethan

ba sinthan nuna essanaassa.

76 Qassi laa na7aw, neeni Ubbaafe Bolla Xoossaa nabe geetettana.*

Godaa ogiya loythanaw ne iya sinthan baana.

77 Entta nagaray qushettin,

entti atotethi demmanayssa ne Godaa deriyas odana.

78 Nu Xoossaa lo77o maarotethaafe denddoyssan

wontta xalqey nuus saluwappe keyis.

79 Hessika dhumaninne,

hayqo kuya garssan de7eyssatas poo7isanaassa,

nu tohuwakka saro ogiyakko zaaranaassa”

yaagis.*

80 Na7ay diccis, Ayyaanan minnis, Isra7eele asaas qonccana gakkanaw bazzo biittan de7is.

2

Yesuusa yeletethaa

(Maato 1:18-25)

1 He wode Roome biittan de7iya asa ubbay taybettana melanne sunthay xaafettana mela kawoy Awugisxoosi kiittis. 2 Hessika Qerenoosi Soore biittaa aysiya wode oosettida koyro taybuwa. 3 Hessa gisho, issi issi asi ba sunthaa xaafettanaw ba yelettida biittaa bis.

4 Yoosefikka Dawite keethaafenne yaraappe gidida gisho Galiila Naazirete katamaappe denddidi Dawite katama gidida Yihuda Beeteleme bis. 5 Bishe, yelanaw wodey wurida I oychchi wothida, Mayraamira wolla xaafettanaw bis. 6 Entti yan de7ishin iw yelo wodey gakkis. 7 Ba bayra na7aa yelasu. Curqqara xaaxada imathi aqiyason bessi dhayida gisho daran mehe muziya gonggen zin77isasu.

Henthanchchotanne kiitanchchota

8 He gadiyan qamma dorssa wudiya naagishe karen aqiya henthanchchoti de7oosona. 9 Godaa kiitanchchoy hassayonna yidi entta matan eqqis. Godaa bonchchoy entta yuushuwan poo7is; enttika wolqqaama yashshi yayyidosona. 10 Shin kiitanchchoy, “Yayyofite! Hekko, asaa ubbaas gidiya gita ufayssaa mishirachchuwa ekkada yas. 11 Hessika, Dawite kataman ashsheyssi hinttew hachchi yelettis. I Godaa Kiristtoosa. 12 Zoqale na7ay curqqara xaaxettidi gonggen zin77idayssa hintte demmana; hessika hinttew malla gido” yaagis.

13 Qopponna daro salo kiitanchchoti kiitanchchuwura issife qonccidi,

14 “Bonchchoy Xoossaas dhoqqa saluwan,

saroy biitta bolla Xoossay dosiya asaas gido”

yaagidi galatidosona.

15 Kiitanchchoti enttafe shaakettidi saluwa keyidaappe guye henthanchchoti, “Ane Goday nuus qonccisidabaanne hanidabaa be7anaw Beeteleme boos” yaagidosona.

16 Enttika ellesidi bidosona. Mayraamo, Yoosefanne zoqale na7aa gonggen zin77idayssa be7idosona. 17 Be7i simmidi na7abaa enttaw odettoyssa, qonccisidi he bessan de7iya asaas markkattidosona. 18 Hessa si7ida ubbay henthanchchoti odidayssan malaalettidosona. 19 Mayraama hanidabaa ubbaa ba wozanan qoppashe de7asu. 20 Henthanchchoti enttaw odettidayssada hanin be7idosona. Hessa gisho, bantta si7idabaasinne be7idaba ubbaas Xoossaa bonchchishenne galatishe simmidosona.

Yesuusa Xoossa Keethi efidosona

21 Hosppuntha qamman, qaxxaro wodey gakkin, I qanthatanaappe sinthe kiitanchchoy wothida sunthan Yesuusa geetettis.* 22 Muse woga mela entta geeshshatetha wodey polettidaappe guye Yoosefaranne Mayraamira yooga na7aa bantta Godaas immanaw Yerusalaame bidosona.* 23 Hessika, Godaa wogan, “Adde gidida bayra na7i ubbay Godaas dummattidayssa gido” geetettidi xaafettidayssa polanaassa.* 24 Qassi Godaa wogan, nam77u kuraachcho woykko holle yarshshanaw efidosona. 25 He wode geeshshinne ammanora mino gidida Simoona geetettiya asi Yerusalaamen de7ees. I Isra7eeleta atotethaa naagishe de7ees. Geeshsha Ayyaanaykka iya bolla de7ees. 26 Qassi Kiristtoosa be7onna hayqqonnayssa Geeshsha Ayyaanay iyaw qonccisin eridi de7ees. 27 I he gallas Ayyaanay kaalethin Xoossa Keethi bis. Na7aa aayeranne aawara wogaa polanaw yooga na7aa Yesuusa ekkidi gelida wode 28 Simooni mokki ekkidi na7aa idimmidi,

29 “Godaw ne taw gelida qaala mela,

ha77i ne aylliya saron moyza.

30 Ta ayfey asaa ubbaa sinthan ne giigisida,

31 ne ashuwa be7is.

32 Hessika kawotethata ubbaas,

Xoossaa ogiya qonccisiya poo7o,

ne asaa Isra7eeleskka bonchcho”

yaagidi Xoossaa galatis.*

33 Yoosefaranne Mayraamira iyaw odettidaban malaalettidosona. 34 Simooni entta anjjis. Aaye Mayraamikko, “Hekko daro asaa wozanaa qofay qonccana mela, Isra7eelen de7iya darotas entta kunddethaasinne dendduwas Xoossan doorettis. 35 Qassi eqetteyssatas malla gidana. Ne shemppuwarakka qassi mashshi aadhdhana” yaagis. 36 Qassi Aseere yaraappe gidida Faanu7ela na7iya Haanna geetettiya nabey de7awusu. Iya daro cimasu; iya ba koyro azinaara laappun laythi de7asu. 37 I azinay hayqqin hosppun tammanne oyddu laythi gidana gakkanaw qammanne gallas pacey baynna woosaninne xooman Xoossa Keethan haggaazasu. 38 Iya he saatiyan bada Xoossaa galatasu; Yerusalaame wozetethaa naagiya ubbaas yooga na7abaa markkattasu. 39 Yoosefaranne Mayraamira Godaa higgiyan kiitettida woga ubbaa polidaappe guye Galiila biittan de7iya bantta katama Naazirete simmidosona.* 40 Na7ay diccishenne minnishe bis. Cinccatethan kumis; Xoossaa aadho keehatethay iya bolla de7ees.

Yesuusi Xoossa Keethi bis

41 Yoosefaranne Mayraamira Faasikka Baale bonchchanaw laythan laythan Yerusalaame boosona.* 42 Yesuusas tammanne nam77u laythi gidiya wode kase meezetidayssada baaliya bonchchanaw bidosona. 43 Baaliya bonchchidaappe guye soo simmiya wode na7ay Yesuusi Yerusalaamen attis. Shin Yoosefaranne Mayraamira I Yerusalaamen attoyssa eribookkona. 44 I soo simmiya asaara wolla de7iya daanin entti issi gallasa oge bidosona. I baynnayssa eridaappe guye bantta dabbotanne laggeta matan koyidosona. 45 I yan dhayin koyishe guye Yerusalaame gakkanaw bidosona.

46 Heedzu gallasappe guye Xoossa Keethan asttamaareta giddon uttidi enttabaa si7ishenne entta oychchishe de7ishin demmidosona. 47 Iya si7iya ubbay iya akeekaninne zaaruwan malaalettidosona.

48 Soo asay iya demmida wode malaalettidosona. Iya aayyaakka, “Ta na7aw, ays nuna hayssada oothadii? Ne aawaranne taara nena koyishe un77ettida” yaagasu.

49 Yesuusi enttako, “Tana ays koyeetii? Ta, ta aawa keethan daanaw besseyssa erekketii” yaagis. 50 Shin I enttako gidabaa entti akeekibookkona.

51 Hessafe guye, enttara issife Naazirete katama bis. Enttaw kiitettishe de7is. Iya aayyaa he ubbaa ba wozanan wothada naagasu. 52 Yesuusi, cinccatethan, geesaninne teeman Xoossaa sinthaninne asa sinthan diccis.*

3

Xammaqiya Yohaannisa timirttiya

(Maato 3:1-12; Mar 1:1-8; Yoha 1:19-28)

1 Kawoy Xibaaryoosi Roome biittan kawotin, tammanne ichchashantho laythan, Phenxe Philaaxoosi Yihuda haariya wode Heroodisi Galiila haariya wode iya ishaa Filphoosi Ixuuriyasanne Xirakkonddoosa haariya wode Lisaniyoosi Ablaanisa haariya wode 2 Haannaranne Qayyaafara kahine halaqa gidi de7ishin, Xoossaa qaalay Zakkariyaasa na7aa Yohaannisakko bazzo biittaa yis. 3 Yohaannisi, “Hintte nagaraappe simmitenne xammaqetite. Xoossay hintte nagaraa atto gaana” yaagidi tamaarssishe Yorddaanose Shaafaa heeran de7iya biitta ubbaa bis. 4 Hessika nabey Isayaasi ba maxaafan,*

“Bazzo giddon ba qaala dhoqqu oothidi,

waassiya uraa qaalay,

‘Godaa ogiya giigisite,

horogaakka piddi oothite.

5 Aafo ubbay kumana,

zumaynne derey ziqqi gaana.

Wobbe ogey luulana,

giigonna horogay qinxi gaana.

6 Asho ma77ida ubbay,

Xoossaa ashuwa be7ana’ ”

gidi xaafidayssada hanis.

7 Yohaannisi, ba kushen xammaqettanaw yida asaakko, “Hinttenoo, shoosha nayto yaanaw de7iya hanquwafe attana mela hinttena zoriday oonee?* 8 Hiza, hintte simuwa qonccisiya lo77o ooso oothite, hintte wozanan, ‘Nuus, nu aaway Abrahamey de7ees gidi ceeqettofite.’ Haa si7ite, ha shuchchatappe Xoossay Abrahames na7a kessanaw dandda7ees.* 9 Hekko, beexey mithaa xaphon de7ees. Hiza, lo77o ayfe ayfonna mitha ubbay qanxettidi taman yegettana” yaagis.*

10 Asay, “Yaatin nuuni ay oothinoo?” yaagidi oychchidosona.

11 Yohaannisi zaaridi, “Nam77u afili de7iya asi baynnayssas immo. Kathi de7eyssi baynnayssas immo” yaagis.

12 Qaraxa qanxiseyssati xammaqettanaw yidi, “Asttamaariyaw, nuuni ay oothinoo?” yaagidosona.*

13 I zaaridi, “Hintte qanxisanaw kiitettoyssafe aathidi ekkofite” yaagis. 14 Qassi wotaaddareti yidi, “Nuuni ay oothinoo” yaagidi oychchidosona.

Yohaannisi, “Ooddebaakka wolqqan dafidi ekkofite, oonakka worddon mootoppite, hintte damoozey hinttew gido; ufayttidi de7ite” yaagis.

15 Asay Kiristtoosa naagishe de7iya gisho Yohaannisa, “I Kiristtoosa gidanddeshshaa?” gidi qoppidosona. 16 Yohaannisi ubbaas zaaridi, “Taani hinttena haathan xammaqays, shin taappe aadhdhidi wolqqaameyssi yaana. Taani iya caammaa wodoruwa billanaw bessonna asi. I hinttena Geeshsha Ayyaananinne taman xammaqana. 17 Wudumman de7iya kathaa polo geeshshanaw pithey iya kushen de7ees. Geeshsha kathaa ba shaaliyan qolana; kaliya dhayonna taman xuuggana” yaagis.

18 Qassi Yohaannisi asaa daro zore zoridi Wonggelaa* odis.

19 Shin Yohaannisi Heroodisi ba ishaa machchiw, Heroodiyada, ekkida gishonne haraa iita oosota gisho kaccida wode* 20 Heroodisi kaseyssa bolla haraba ubbaa gujjidi Yohaannisa woyne gelssis.

Yesuusa xammaqetethaa

(Maato 1:1-17; 3:13-17; Mar 1:9-11)

21 Yohaannisi qashettanaappe sinthe asaa ubbaa xammaqidi simmin, Yesuusikka qassi xammaqettis. I woossishin saloy dooyettis. 22 Geeshsha Ayyaanay holleda benttishe iya bolla uttis. Saloppe “Taani dosiya na7ay nena; ne tana ufayssaasa yaagiya” qaalay yis.*

23 Yesuusi tamaarsso oykkiya wode iyaw hasttamu laythi gidishin, asay iya Yoosefa na7a gidi qoppis.

Yoosefi Eele na7a, 24 Eeley Maate na7a,

Maatey Leewe na7a, Leewey Malkka na7a,

Malkkey Yoona na7a, Yooni Yoosefa na7a,

25 Yoosefi Mataate na7a, Mataatey Amoxe na7a,

Amoxey Nahoome na7a, Nahoomey Asiliime na7a,

Asiliimey Naage na7a, 26 Naagey Ma7aate na7a,

Ma7aatey Mataatiye na7a, Mataatiyey Samaye na7a,

27 Samayey Yihuda na7a, Yihudi Yoonane na7a, Yoonaney Rase na7a,

Rasey Zerubaabela na7a, Zerubaabeley Salatiyaale na7a,

Salatiyaaley Neere na7a, 28 Neerey Malkka na7a,

Malkkey Haade na7a, Haadey Qoosame na7a,

Qoosamey Elmodaane na7a, Elmodaaney Eere na7a,

29 Eerey Yoose7e na7a, Yoose7ey Alaazara na7a,

Alaazari Yoorame na7a, Yooramey Maate na7a,

Maatey Leewe na7a, 30 Leewey Simoona na7a,

Simooni Yihuda na7a, Yihudi Yoosefa na7a,

Yoosefi Yoonane na7a, Yoonaney Eliyaaqeme na7a,

31 Eliyaaqemey Maliyye na7a, Maliyyey Maynaane na7a,

Maynaaney Maate na7a, Maatey Naatane na7a,

Naataney Dawite na7a, 32 Dawitey Isseyye na7a,

Isseyyey Iyobeede na7a, Iyobeedey Boo7eza na7a,

Boo7ezi Salmoona na7a, Salmooney Na7asoona na7a,

33 Na7asooney Aminaadabe na7a, Aminaadabey Raame na7a, Raamey Arnne na7a,

Arnney Asroome na7a, 34 Asroomey Faarese na7a,

Faaresey Yihuda na7a,

Yihudi Yayqooba na7a,

Yayqoobi Yisaaqa na7a, Yisaaqi Abrahame na7a,

Abrahamey Taara na7a, 35 Taari Naakkore na7a,

Naakkorey Saruuge na7a, Saruugey Rehu na7a,

Rehuy Faaleqe na7a, Faaleqey Ebeera na7a,

Ebeeroy Seela na7a, 36 Seeli Qaynaame na7a,

Qaynaamey Arfakisaada na7a, Arfakisaadey Seeme na7a,

Seemey Nohe na7a, Nohey Laamehe na7a,

37 Laamehey Matusaala na7a, Matusaali Heenoke na7a,

Heenokey Yaarede na7a, Yaaredey Malaal77ela na7a,

Malaal77eli Qaynaane na7a, 38 Qaynaaney Heenosa na7a,

Heenosey Seeta na7a, Seetey Addaame na7a,

Addaamey Xoossaa na7a.

4

Yesuusi paacettis

(Maato 4:1-11; Mar 1:12-13)

1 Yesuusi Geeshsha Ayyaanan kumidi Yorddaanose Shaafappe simmida mela Ayyaanay iya bazzo efis. 2 Yan oytamu gallasinne qamma xalahen paacettis. He gallasatan aykkoka moonna gam77ida gisho wurssethan koshattis.

3 Xalahey iyaakko, “Neeni Xoossaa na7a gidikko ane hayssi shuchchay uythu gido gada kiitta” yaagis.

4 Yesuusi zaaridi, “Asi uytha xalaalan deenna geetettidi xaafettis” yaagis.*

5 Hessafe guye, Xalahey Yesuusa adussa dere bolla kessidi ha alamiya kawotethata ayfe qiphi zaaranaw bessis. 6 Xalahey, “Ha ubbaas maataynne bonchchoy taw imettis. Taani dosida ooddeskka immiya gisho new immana. 7 Hessa gisho, neeni taw goynniko ubbay new gidana” yaagis.

8 Yesuusi zaaridi, “Ne Godaa, ne Xoossaa, iya xalaala goynna geetettidi xaafettis” yaagis.*

9 Wurssethan Xalahey Yesuusa Yerusalaame efidi Xoossa Keethas huu7iya bolla essidi, “Neeni Xoossaa na7a gidikko ane duge sa7an nena yegga. 10 Ays giikko,

‘Nena naagiya Kiitanchchota

Xoossay ne gisho kiittana.*

11 Entti ne tohoy shuchchan dhubettonna mela,

bantta kushiyan dhoqqu oothidi nena denthana’ geetettidi xaafettis”

yaagis.

12 Yesuusi zaaridi, “Ne Godaa Xoossaa paaccofa geetettidi xaafettis” yaagis.*

13 Xalahey Yesuusa paaciya wurssidaappe guye hara injje wode demmana gakkanaw iyappe shaakettis.

Yesuusi Galiilan tamaarsso oykkis

(Maato 4:12-17; Mar 1:14-15)

14 Yesuusi Ayyaana wolqqan kumidi Galiila simmis. Iya sunthay heeran de7iya biitta ubban keyis. 15 I Ayhude Woosa Keethi gelidi tamaarssis; asa ubbay iya galatidosona.

16 Yaappe I diccida katamaa Naazirete yis. Kase meezetidayssada Sambbaata gallas Ayhude Woosa Keethi gelis. Nabbabanawukka denddi eqqis. 17 Nabiya Isayaasa maxaafay iyaw imettin, dooyidi, hayssada yaagidi xaafettidayssa demmis:

18 “Godaa Ayyaanay ta bolla de7ees,

manqotas Wonggelaa odana mela

Xoossay tana dooris.

Qashettidayssatas biletethi,

qooqidayssata xeelisanaasinne

un77ettidayssata birshshana mela,*

19 Xoossay keehanaw qoppida laythaa odana mela tana kiittis”

yaagis.

20 Hessafe guye, maxaafaa xaaxidi haggaazeyssas immidi tamaarssanaw uttis. Ayhude Woosa Keethan de7iya asati ubbay caddi xeellosona. 21 I, “Hayssi hintte haythan hintte si7iya ha maxaafaa qaalay hachchi polettis” yaagis.

22 Ubbay iyabaa darssidi odettoosona. Qassi iya doonappe keyaa aadho keehatethan kumida qaalan malaalettishe, “Hayssi Yoosefa na7aa gidenneyye?” yaagidosona.

23 I, “ ‘Neno dhale aawaw nena ashsha, Qifirnahoomen ne oothidabaa nu si77oyssa qassi hayssan ne kataman ootha’ yaagiya leemisuwan hintte tana gaanayssas sidhey baawa” yaagis. 24 Qassi, “Tuma odays; nabey ba yelettida biittan bonchchettena.*

25 “Ta hinttew tuma odays; saloy heedzu laythinne bagga gorddettin mino koshi biitta ubban de7iya Eliyaasa wode daro am77eti Isra7eelen de7oosona.* 26 Eliyaasi enttafe issinnekokka kiitettibeenna. Shin Sarapttan de7iya am77eeko kiitettis.* 27 Nabiya Elssa7e wode Isra7eelen daro baro hargganchchoti de7oosona. Shin Soore uraa Ni7imaaneppe attin oonikka paxibeenna” yaagis.*

28 Ayhude Woosa Keethan de7iya asa ubbay hessa si7ida wode daro yilotidosona. 29 Bantta uttida bessaafe denddidi zuma bolla keexettida katamaappe gaxa kessidi sugi yeddanaw aafo doona efidosona. 30 Shin I entta giddora kanthidi aadhdhis.

Yesuusi tuna ayyaanaa kessis

(Mar 1:21-28)

31 Yaappe Galiila biittan de7iya Qifirnahoome katamaa bis. Yan Sambbaata gallas asaa tamaarssis. 32 I tamaarssey maatara gidiya gisho ubbay iya timirttiyan malaalettidosona.*

33 Ayhude Woosa Keethan tuna ayyaanay oykkida uray de7ees. 34 I, “Naazirete Yesuusa nuna ays waaysay nuuppe haakka; neeni yiday nuna dhayssanaaseyye? Neeni ooneekko taani erays. Neeni Xoossaafe yida Geeshsha” yaagidi waassis.

35 Yesuusi tuna ayyaanaakko, “Si7i gada ha uraappe keya” yaagidi hanqis. Tuna ayyaanay uraa asaa ubbaa sinthan holi yeggidi aykkoka qohonna yeddidi keyis.

36 Asa ubbay malaalettidosona. Wolikko, “Hanos, hayssi aybi timirtte? Tuna ayyaanata maataninne wolqqan kiittees; enttika keyosona” yaagidosona. 37 Iya sunthay heera ubban keyis.

Yesuusi daro hargganchchota pathis

(Maato 8:14-17; Mar 1:29-34)

38 Hessafe guye, Yesuusi Ayhude Woosa Keethafe keyidi Simoona soo gelis. Simoona machche aayyaa mino qoxo misha harggen sakettasu. Iyo pathana mela Yesuusa woossidosona. 39 I hiixaakko shiiqi hokkidi I harggiya hanqis. Mishay aggin ellesa denddada entta mokkasu.

40 Away wullana hanishin dumma dumma harggiyan oykettida asaa iyaakko ehidosona. I issuwa issuwa bolla ba kushiya wothidi pathis. 41 Tuna ayyaanati qassi, “Neeni, Xoossaa na7aa” gidi waassishe daro asaappe keyidosona. Shin I enttana hanqis. I Kiristtoosa gideyssa entti eriya gisho issibaakka odettonna mela diggis.

42 Buroo wonttiya wode Yesuusi issi geema bessi bis. Asay koyishe I de7iya bessaa yidosona. Enttafe I shaakettidi boonna mela butetidosona. 43 Shin I, “Taani hara katamata bada Xoossaa kawotethaa Wonggelaa markkattanaw bessees. Ta kiitettiday hessassa” yaagis. 44 Yihuda biittan de7iya Ayhude Woosa Keethan sabbakis.

5

Yesuusi doorida koyro tamaareta

(Maato 4:18-22; Mar 1:16-20)

1 Issi gallas Yesuusi Gensareexe Abbaa matan eqqidashin daro asay iya yuushuwa un77ethidi, I tamaarssiya Xoossaa qaala si7oosona.* 2 Yan haatha gaxan de7iya nam77u wogolota be7is. Molo oykkiya asati wogolotappe wodhdhidi bantta gitiya meeccosona. 3 He wogolotappe Simoonayssan gelidi biittaafe guuthi giddo shiishana mela oychchis. Yaatidi, he wogoluwa bolla uttidi asaa tamaarssis.

4 Ba tamaarssuwa onggidaappe guye Simoonakko, “Gede ciimmuwako shiishada moluwa oykkanaw hintte gitiya yeggite” yaagis.

5 Simooni zaaridi, “Asttamaariyaw, qamma kumethaa daaburishe aqidi aykkoka oykkibookko, shin ne giikko gitiya yeggana” yaagis.*

6 Entti gitiya yeggida wode gitey daakettana gakkanaw daro molo oykkidosona.* 7 Hara wogoluwan de7iya bantta laggeti yidi, banttana maaddana mela wuttidi xeegidosona. Entti yidi nam77u wogolota, haathan mitettana gakkanaw molon kunthidosona.

8 Simoon Phexiroosi hessa be7ida wode Yesuusa sinthan kunddidi, “Godaw, taani nagaranchcho asi gidiya gisho taappe shaaketta” yaagis. 9 Hessa I giday inne iyara de7eyssati oykkida moluwa darotethan malaalettida gishossa. 10 Qassi Simoona lagge gidida Zabdiyoosa nayti Yayqoobaranne Yohaannisara malaalettidosona. Yesuusi Simoonakko, “Babbofa! Hizappe neeni ase oykkiya asi gidana” yaagis. 11 Entti wogolota gaxa shiishidaappe guye ubbaa aggidi Yesuusa kaallidosona.

Yesuusi baro hargganchchuwa pathis

(Maato 8:1-4; Mar 1:40-45)

12 Yesuusi katamatappe issuwan de7ishin issi baro harggen* oykettida asi he kataman de7ees. He uray Yesuusa be7idi iya sinthan gufannidi, “Godaw, ne shene gidikko tana geeshshanaw dandda7aasa” gidi woossis.

13 Yesuusi ba kushiya yeddi bochchidi, “Ee, ta shene; geeya” yaagis. Iira baro harggey uraappe kichchis.

14 Yesuusi, “Hayssa ooddeskka odoppa, shin bada nenatethaa Ayhude kahiniya bessa. Ne geeyidayssas markka gidana mela Musey kiittida yarshshuwa yarshsha” gidi kiittis.*

15 Gidoshin, iya sunthay kaseppe aadhdhidi dalggishe bis. Daro asay I odiyabaa si7anawunne bantta harggiyafe paxanaw yoosona. 16 Shin Yesuusi daro wode geema bessi bidi woossees.

Yesuusi gunddaa pathis

(Maato 9:1-8; Mar 2:1-12)

17 Issi gallas Yesuusi tamaarssishin Galiilappenne Yihuda heera ubbaafe qassi Yerusalaameppekka yida Farisaawetinne higge asttamaareti yan uttidosona. Asaa pathiya Godaa wolqqayka iyara de7ees. 18 He wode asay issi gundda asi halara tookkidi ehidosona. Soo gelssidi iya sinthan wothanaw qoppidosona. 19 Shin asaa darotethaafe denddoyssan soo gelssanaw xoonettidi keethaa bolla keyidi, kaara qawuxidi, hargganchchuwa halara asaa shaakkidi Yesuusa sinthan yeggidosona.

20 Yesuusi entta ammanuwa be7idi, “La addiyaw, ne nagaray qushettis” yaagis.

21 Higge asttamaaretinne Farisaaweti, “Hayssi Xoossaa bolla yaagidi odettey oonee? Issi Xoossaafe attin hari nagara quchchanaw dandda7ey oonee?” yaagidi qoppidosona.

22 Yesuusi entta qofaa erida gisho enttako, “Hintte wozanan hessatho ays qoppeetii? 23 ‘Ne nagaray qushettis geyssafenne denddada ba geyssafe awussi kawuyii?’ 24 Shin ta hessa giday Asa Na7ay sa7a bolla nagara quchchanaw maati de7eyssa hintte erana melassa.” Hessafe kaallidi, gundda uraakko, “Dendda; ne alggaa tookkada ne soo ba” yaagis. 25 I ellesi denddidi entta sinthan eqqis; I tookettidi yida alggaa tookkidi Xoossaa galatishe ba soo bis. 26 He wode ubbayka malaalettidosona. Xoossaa galatishe, “Hachchi gita malaata be7ida” yaagidi yashettidosona.

Yesuusi Leewe xeegis

(Maato 9:9-13; Mar 2:13-17)

27 Hessafe guye, Yesuusi yaappe keyidi bis. Leewe geetettiya issi qaraxa qanxiseyssi qaraxa qanxisiya bessan uttidayssa be7idi, “Tana kaalla” yaagis. 28 I ubbabaa aggi denddidi iya kaallis.

29 He Leewey ba son gita gibira giigisis. Daro qaraxa qanxiseyssatinne hara asati kathaa maanaw uttidosona. 30 Farisaawetinne higge asttamaareti, “Qaraxa qanxeyssataranne nagaranchchotara ays meetinne uyeetii?” yaagidi Yesuusa tamaareta bolla zuuzummidosona.*

31 Yesuusi enttako, “Hargganchchotassafe attin paxatas aakime koshshenna. 32 Taani nagaranchchota maarotaakko zaaranaassafe attin geeshshata xeeganaw yabiikke” yaagidi zaaris.

33 Entti Yesuusakko, “Yohaannisa tamaareti daro wode xoomosona, woossosona; qassi Farisaaweta tamaaretikka hessatho oothoosona. Shin neyssati ubba wode moosonanne uyoosona” yaagidosona.

34 Yesuusi enttako, “Mushuray enttara de7ishin xeegettida asay xoomana mela oothanaw dandda7etii? 35 Shin mushuray enttafe shaakettana gallasay yaana, he wode entti xoomana.”

36 Qassi yaagidi leemiso odis; “Ooratha ma7oppe peedhidi gal77a ma7o bolla sikkey oonikka baawa. Hessatho oothiko ooratha ma7uwa peedhees, oorathay gal77aas giigenna. 37 Mal77antto woyniya gal77a ogoron qoliya oonikka baawa. Hessa oothiko, ooratha woyney gal77a ogoruwa dhusees; woyney gukkees ogoroykka maaddonabaa gidees. 38 Hessa gisho, ooratha woyney ooratha ogoron qolettanaw bessees. 39 Hiza, caalay lo77o giya gisho caala woyne uyi simmidi mal77antto koyey oonikka baawa” yaagis.

6

Yesuusi Sambbaatabaa oyshettis

(Maato 12:1-8; Mar 2:23-28)

1 Issi Sambbaata gallas Yesuusi gistte gade giddora aadhdhees. Yesuusa tamaareti tiya bangga duuthidi bantta kushen shirkkidi moosona.* 2 Shin Farisaaweta giddofe issoti issoti, “Sambbaata gallas oothanaw bessonnabaa ays ootheetii?” yaagidosona.

3 Yesuusi enttako zaaridi, “Dawitey koshattida wode baara de7eyssatara issife oothoyssa nabbabibeekketii?* 4 Xoossa Keethi gelidi Ayhude kahineta xalaalas bessiya daabbuwa mis; baara de7eyssataskka immis” yaagis.* 5 Qassi Yesuusi, “Asa Na7ay Sambbaata Goda” yaagis.

6 Hara Sambbaata gallas Yesuusi Ayhude Woosa Keethi gelidi tamaarssees. He bessan ushachcha kushey gunddida issi asi de7ees. 7 Higge asttamaaretinne Farisaaweti iya mootanaw gaaso koyidi Sambbaata gallas pathiko be7ana gidi naagoosona. 8 Shin Yesuusi entta qofaa eridi kushey gunddida uraakko, “Denddada asaa gidduwan eqqa” yaagis. Uraykka denddi eqqis.

9 Yesuusi, “Ane ta hinttena issibaa oychchays; Sambbaata gallas oothanaw bessey lo77obayeyye iitabaye? Shemppo ashoyye woykko dhaysso?” yaagis.

10 Qassi Yesuusi iya yuushuwan de7iya asaa yuushshi xeellidi uraakko, “Ne kushiya piddi ootha” yaagis. Uraykka I gidayssada oothin kushey paxis. 11 Shin higge asttamaaretinne Farisaaweti daro yilotidosona. Yesuusa bolla ay oothinoo gidi bantta giddon maqettidosona.

Yesuusi tammanne nam77u hawaareta dooris

(Maato 10:1-4; Mar 3:13-19)

12 He wode gallasatappe issuwan Yesuusi woossanaw deriya bolla keyis. Qamma kumethaa Xoossaa woossishe aqis. 13 Wonttethe ba tamaareta xeegidi entta giddofe tammanne nam77ata dooridi, enttana, “Hawaareta” gidi sunthis. 14 Enttika, Phexiroosa gidi sunthida Simoona, iya ishaa Inddiriyasa, Yayqooba, Yohaannisa, Filphoosa, Bartolomiyoosa, 15 Maatoosa, Toomasa, Ilfiyoosa na7aa Yayqooba, ba biittaas mishettiya Simoona, 16 Yayqooba na7aa Yihudanne Yesuusa aathi immida Asqoroota Yihuda.

17 Yesuusi enttara issife deriyappe wodhdhidi denbba bessan eqqis. Iya tamaaretappe daroti he bessan de7oosona Yihuda biitta ubbaafe Yerusalaameppe, Xiroosappenne Sidoona abbaa gaxappe yida daro asay de7ees. 18 Entti yiday I tamaarssiyabaa si7anawunne bantta harggiyafe paxanaassa. Tuna ayyaanan waayettiya asatikka paxidosona. 19 Wolqqay iyappe keyidi asa ubbaa pathiya gisho asay iya bochchanaw koyoosona.

20 Ba tamaaretakko xeellidi hayssada yaagis:

“Hinttenoo, manqoto, hintte anjjettidayssata;

Xoossaa kawotethay hinttessa.

21 Hintte ha77i koshatteyssati anjjettidayssata,

hintte kallana.

Hintte ha77i yeekkeyssati anjjettidayssata

hintte miicana.

22 Asay hinttena Asa Na7aa gisho

ixxiya wode

hinttena hiliya wode

hinttena entti toochchiya wodenne,

iita sunthi entti hinttew immiya wode

hintte anjjettidayssata.*

23 “Hekko, hintte woytoy salon gita gidiya gisho he wode ufayssan guppite. Ays giikko, beni entta aawati nabeta bolla hessada oothidosona.”*

24 “Shin dureto hinttena ayye;

hintte ha77i lo77o duussaa ekkideta.

25 Ha77i kallidayssato hinttena ayye;

hintte koshattana.

Ha77i miiceyssato hinttenoshsho

hintte kayottananne yeekkana.

26 Asi ubbay hintte lo77otethaa xalaala odiya wode hinttena ayye.

Entta aawati beni worddanchcho nabeta bolla hessada oothidosona.

Hintte morkketa siiqite

(Maato 5:38-48; 7:12)

27 “Shin tana si7iya hinttes ta odays; hintte morkketa siiqite; hinttena ixxeyssatas lo77obaa oothite. 28 Hinttena qanggeyssata anjjite, hinttena naaqqeyssatas woossite. 29 Issi bagga shakalaa baqqeyssas hankko baggaaka bessa. Ne laxana ekkana geyssas ne shaamiziyakka gujjada imma. 30 Nena woossiya ubbaas imma; neeppe ekkida oonakka zaaro gada oychchofa. 31 Asay hinttew oothana mela hintte koyabaa ubbaa hintteka asaas oothite.*

32 “Hintte hinttena dosiya asata xalaala dosikko, ay galati hinttew de7ii? Hari attoshin, nagaranchchotikka banttana siiqeyssata siiqoosona. 33 Hinttew lo77obaa ootheyssata xalaalas lo77obaa oothiko hinttew ay galati de7ii? Nagaranchchotikka hessada oothoosona. 34 Tal77e zaarana asa xalaalas hintte tal77iko ay dumma galatetteetii? Nagaranchchotikka guye zaarana asi be7idi tal77osona.”

Harata bolla pirddofite

35 “Shin hintte morkketa siiqite; enttaw lo77obaa oothite. Guye ekkanaw qopponna tal77ite. Hessan hintte ekkana woytoy gita gidana. Hintte Ubbaafe Bolla Xoossaa nayta gidana. I bana galatonnayssatasinne iitatas keeha. 36 Hintte aaway keeha gidoyssada hintteka keeha gidite.

37 “Asa bolla pirddofite; hintte bolla pirddettenna. Hintte borettonna mela oonakka boroppite. Atto giite; Xoossay hinttew atto gaana. 38 Immite; hinttew imettana. Hintte makkidaban hinttew zaari makettana, ubbarakka lo77o makkiyaban baqqidi, suuddi kunthidi, laalettana gakkanaw hinttew maketi imettana” yaagis.

39 Qassika Yesuusi yaagidi enttaw leemiso odis; “Qooqey qooqe kaalethanaw dandda7ii? Kaalethiko nam77ayka woli ekkidi aafon wullokonayye?* 40 Tamaarey asttamaareppe aadhdhenna. Shin loythi tamaarida uray ba asttamaariyatho hanees.*

41 “Ne ishaa ayfiyaan de7iya buuriya ays be7ay? Ne ayfiyaan de7iya tuussi daaneyssa ays be7ikki? 42 Ne ayfiyaan de7iya tuussi daaneyssa be7onna ne ishaakko, ‘Ta ishaw ne ayfiyaan de7iya buuriya kesso’ gaanaw waana dandda7ay? Neno cubbuwaw, koyrottada ne ayfiyaan de7iya tuussi daaneyssa kessa. Hessafe guye, ne ishaa ayfiyaan de7iya buuriya kessanaw geeshshada xeellana.

Mithaanne iya ayfiyaa

43 “Lo77o mithi iita ayfe ayfenna; hessadakka iita mithi lo77o ayfe ayfena. 44 Ayfe ayfiyaa mithi ubbay ba ayfiyaan erettees. Agunthafe balase mitha ayfey maxettenna qassi laadeppe woyne ayfey maxettenna.* 45 Lo77o asi ba wozanan kumida lo77obaappe lo77obaa kessees. Iita asi ba wozanan kumida iitabaappe iitabaa kessees. Asi ba wozanan kumidi palahidabaappe ba doonan haasayees.*

Keethe keexiya nam77u asata

(Maato 7:24-27)

46 “Ta geyssa ootheketa, shin yaatin ays tana, ‘Godaw, Godaw, geeti?’ 47 Taakko yeynne ta qaala si7idi poliya ubbay oona daaniyakko ta hinttena bessana. 48 I keethe keexanaw ziqqi oothi, olla bookkidi, garssan de7iya zaalla bolla keethaa essida cincca uraa daanees. Di7oy di77idi he keethaa sugis, shin minthidi keexida gisho qaaxxanaw dandda7ibeenna. 49 Shin ta qaala si7idi oothonay ba keethaa shafe biitta bolla keexida uraa daanees. Di7oy di77idi he keethaa sugida wode ellesidi kunddis. He keethay wolqqaama kunddethi kunddis” yaagis.

7

Mato halaqaa ammanuwa

(Maato 8:5-13; Yoha 4:43-54)

1 Yesuusi hessa ubbaa asaa sinthan tamaarssidi onggidaappe guye, Qifirnahoome katamaa bis. 2 He bessan issi mato halaqay de7ees. I daro dosiya aylley harggettidi hayqos gakkis. 3 I Yesuusabaa si7ida wode ba aylliya pathana mela iya woosso gidi issi issi Ayhude cimata Yesuusakko kiittis. 4 Kiitettidayssati, Yesuusakko bidi, “Ne iyaw hayssa oothanaw bessees. 5 Ays giikko, ha uray nu asaa dosees, Ayhude Woosa Keethaka keexxis” gidi minthi woossidosona 6 Yesuusikka enttara bis.

Mato halaqaa sookko matiya wode ba laggeta iyaakko kiittidi, “Godaw, ta kaarappe garssan ne gelanaw ta bessonna gisho daaburoppa. 7 Takka tana ne sinthe shiiqanaw bessiya asi gada qoppike. Shin ne issi qaala oda; ta aylley paxana. 8 Taw taappe bollara halaqay de7ees, taappe garssan ta kiittiya wotaaddareti de7oosona. Issuwa, ‘Ba’ giikko bees, hankkuwa, ‘Haaya’ giikko yees. Ta aylliyakko, ‘Hanno ootha’ giikko oothees” yaagis.

9 Yesuusi hessa si7ida wode malaalettis. Guye simmidi baara yaa asaakko, “Taani hinttew tuma odays; hari attoshin Isra7eelenkka hayssa mela gita ammano demmabiikke” yaagis. 10 Kiitettidayssati soo simmiya wode aylley paxin demmidosona.

Am77ee na7aa

11 Guutha wodeppe guye Yesuusi Nayne katamaa bis. Iya tamaaretaranne hara daro asati iyara bidosona. 12 I katamaa gelana haniya wode aha tookkida daro asati katamaappe keyosona. Hayqqida na7ay ba aayes issuwa, iyakka am77o gidada da7awusu. Katama asaappe daroti iira de7oosona. 13 Goday iyo be7ida wode qadhettidi, “Yeekkofa” yaagis.

14 Shiiqidi halaa bochchin tookkida asati eqqidosona. Yesuusi, “La, yalagaw dendda” yaagis. 15 Hayqqidayssi denddi uttidi oda oykkis. Yesuusi na7aa ekkidi aayes immis.

16 Asa ubbay yashettidi, “Gita nabey nu giddon denddis; Xoossay ba asaa be7is” yaagidi Xoossaa galatidosona. 17 Iya sunthay Yihudaninne he heeran de7iya biitta ubban si7ettis.

Yesuusanne Xammaqiya Yohaannisa

18 Xammaqiya Yohaannisa tamaareti hessa ubbaa Yohaannisas odidosona. I entta giddofe nam77ata xeegidi, 19 “Yaana geetettiday neneyye? Woykko haraa naaginoo?” yaagidi oychchite gidi Godaakko kiittis.

20 Asati Yesuusakko bidi, Xammaqiya Yohaannisi, “Yaana geetettiday neneyye? Woykko haraa naaginoo?” giite gidi nuna neekko kiittis yaagidosona.

21 He saatenkka Yesuusi daro asaa harggiyafe pathis. Tuna ayyaanata kessis, qooqida ayfiyakka xeelisis. 22 Yohaannisa matappe kiitettidi yidayssatakko, “Bidi hintte be7idayssanne si7idayssa Yohaannisas odite. Ayfe qooqeti xeellosona, gunddati birshshettidi hamuttoosona, baro hargganchchoti geeyosona, tulleti si7oosona, hayqqidayssati hayqoppe denddoosona, manqotas Wonggelay sabbakettees.* 23 Tanan dhubettonna oonikka anjjettidayssa.”

24 Yohaannisi kiittidayssati bidaappe guye Yesuusi asaas Yohaannisabaa yaagidi odis: “Hintte ay be7anaw bazzo biitta keyidetii? Carkkoy qaathiya maata be7anaaseye? 25 Yaatin, ay be7anaw keyidetii? Koyse ma7o ma77ida asaa be7anaaseyye? Koyse ma7o ma77idayssatinne sa7i injjetida asay kawo keethan de7oosona. 26 Yaatin, ay be7anaw keyidetii? Nabiya be7anaaseye? Ee, ta yaagays: hintte be7anaw keyiday nabeppe aadhdheyssa.

27 ‘Ne ogiya ne sinthan giigisiya

ta kiitanchchuwa neeppe sinthe ta kiittana’*

geetettidi xaafettiday iyassa. 28 Ta hinttew odays; maccasappe yelettidayssata giddofe Yohaannisappe aadhdhey baawa. Xoossaa kawotethan ubbaafe guuxeyssi, I ubbaafe gita gidana” yaagis.

29 Hari attoshin, Yesuusa qaala si7ida qaraxa qanxiseyssati ubbay Yohaannisa kushen xammaqettidi Xoossay xillo gideyssa qonccisidosona.* 30 Shin Farisaawetinne higge asttamaareti Yohaannisa kushen xammaqettonna ixxidi Xoossaa zoriya leqisidosona.

31 Yesuusi kaallidi hayssada yaagis: “Hiza, ha wodiya yeletethaa aybira daaniso? Enttika oona daanoona? 32 Giya giddon uttidi woli xeegidi, ‘Nu hinttew suusul77e punnin, hintte yexxeketa. Nu sabbidi zeleelin, hintte yeekkeketa’ yaagiya nayta daanosona. 33 Xammaqiya Yohaannisi moonnanne uyonna yin, ‘Iita ayyaanara de7ees gideta.’ 34 Asa Na7ay mishenne uyishe yin, ‘Yarambbanne ushshanchcho, qaraxa qanxiseyssatanne nagaranchchota dabbo’ gideta. 35 Hiza, cinccatethaa tumatethay iya nayta ubbaa matan erettis” yaagis.

Issi maccasiya Yesuusa shitto tiyasu

36 Issi Farisaawey Yesuusa kathi muzanaw ba soo xeegis. I Farisaawiya soo bidi gayta bolla uttis. 37 He kataman issi nagaranchcho maccasi de7iyara Yesuusi Farisaawiya son gibira bolla de7eyssa si7ida wode daro al77o philqqaaxe shitto ekkada yasu.* 38 Yesuusas guye baggara, iya tohuwa matan eqqada yeekkashe iya tohuwa ba afuthaara laakethawsu. Ba binaanara iya tohuwa quchchashenne yeerashe shitto tiyasu.

39 Gibira giigisida Farisaawey hessa be7ida wode ba wozanan, “Hayssi nabe gidiyakko ha maccasiya iya bochchiyara ooneekko qassi iya nagaranchcho gideyssakka I eranashin” yaagis.

40 Yesuusi, “Simoona, ta new odiyabay de7ees” yaagis.

I, “Asttamaariyaw, taw oda” yaagis.

41 Yesuusi iyaakko, “Nam77u asati issi uraappe miishe tal77idosona. Issoy ichchashu xeetu bira hankkoy qassi ishatamu bira tal77idosona. 42 Nam77ayka tal77iya cigganaw xoonettin, nam77ataskka tal77iya maaris. Hiza, ha nam77atappe he uraa daro dosanay new awussa daanii” yaagis.

43 Simooni, “Daro acoy maarettida uray daro dosana daanees” yaagis. Yesuusi, “Ne tuma pirddadasa” yaagis. 44 Hessafe guye, Yesuusi maccaseekko simmi xeellidi, Simoonakko, “Hanno maccasiw be7ay? Taani ne soo gelin hari attin ne taw toho haathe immabaakka, shin iya ta tohuwa ba afuthan laakothada ba binaanan quchchasu. 45 Neeni tana yeera ekkabaakka, shin iya ta ne soo geloodeppe doomada ta tohuwa yeero aggabukku. 46 Neeni ta huu7iyan zayte tiyabaka, shin iya ta tohuwa shitto tiyawusu. 47 Iya tana daro dosida gisho I daro nagaray atto geetettis. Iya guutha nagaray atto geetettiday guuthara dosees.”

48 Yesuusi maccaseekko, “Ne nagaray atto geetettis” yaagis.

49 Iyara issife gaytan uttidi miya imathati, “Nagara atto yaagey, I hayssi oonee?” yaagidi bantta wozanan qoppidosona.

50 Yesuusi maccaseekko, “Ne ammanoy nena ashshis; saro ba” yaagis.

8

Yesuusa mokkida maccasata

1 Hessafe guye, Yesuusi Xoossaa kawotethaa Wonggelaa sabbakishe katamaaranne gutaara aadhdhis. He wode tammanne nam77u hawaareti iyara de7oosona. 2 Qassi tuna ayyaanaappenne dumma dumma harggiyafe paxida issi issi maccasati iyara de7oosona. Enttika, laappun tuna ayyaanati keyida Magdela Mayraamo,* 3 Heroodisa shuumaa Kuuza machchiw Yohaanna, Soosinnaranne qassi hara daroti enttana miishen maaddeyssati de7oosona.

4 Daro asay dumma dumma katamaappe iyaakko shiiqin leemison enttaw odis. 5 “Issi goshshanchchoy zerethi zeranaw keyis. I zerishin issi issi zerethay oge gaxan wodhdhidi yedhdhettis, salo kafoti maxidosona. 6 Harati shaalloy garssan de7iya biitta bolla wodhdhidosona. Buroo dolida mela biittan laahoy baynna gisho miccidosona. 7 Hara zerethay qassi aguntha giddon wodhdhis. Agunthaara wolla diccida gisho agunthay cuullidi bessan ashshis. 8 Harati lo77o biitta bolla wodhdhidosona. Dolida wode xeetu kushe ayfidosona.” Hessa odi onggidi, ba qaala dhoqqu oothidi, “Si7iya haythi de7iya ubbay si7o” yaagis.

9 Iya tamaareti, “Ha leemisuwa birshshethay aybee?” yaagidi oychchidosona 10 I, “Xoossaa kawotethaa xuuraa erana mela hinttew imettis. Shin harati be7ishe demmonna mela, si7ishe akeekonna mela leemison odays.*

11 “Hiza, ha leemisuwa birshshethay hayssa: zerethi yaagettiday Xoossaa qaala. 12 Oge gaxan wodhdhida zerethay qaala si7eyssata. Gidoshin, entti ammanidi attonna mela Xalahey qaala entta wozanaappe maxi digees. 13 Shaalloy garssan de7iya biitta bolla wodhdhida zerethay qaala si7idi ufayssan ekkeyssata. Entti ha77is ammanoosonappe attin xaphoy baynna gisho paacey gakkiya wode ellesidi kaddoosona. 14 Aguntha giddon zerettidayssati qaala si7eyssata. Enttika alamiya qofan, duretethaaninne sa7aa duussaa miikkotethan cuulettidi besseyssada ayfibookkona. 15 Lo77o biittan wodhdhida zerethay lo77o wozanan qaala si7idi naageyssatanne dandda7an minnidi ayfe ayfeyssata.

16 “Xomppe xomppidi, daachcho kammey woykko arssafe garssan wothey deenna. Geliya asi be7ana mela dhoqqa bessan wothees.*

17 “Hessa gisho, qoncce keyonna qosettidi attiyaabay, erettonna geemmidi attiyaabay deenna.*

18 “Hiza, hintte qaala waati si7iyakko akeekite. De7iya ubbaas guzhetidi imettana, baynnayssas hari attoshin iyaw de7iya guuthiyaka iyappe ekettana” yaagis.*

Yesuusa aayeranne ishatara

(Maato 12:46-50; Mar 3:31-35)

19 Yesuusa aayeranne ishatara iyaakko yidosona. Shin asaa darotethaafe denddoyssan iya demmanaw dandda7ibookkona. 20 Issi asi Yesuusakko, “Ne aayeranne ne ishatara nena koyidi karen naagoosona” yaagis.

21 Yesuusi zaaridi, “Xoossaa qaala si7idi ooson peeshsheyssati ubbay taw aayonne taw isha” yaagis.

Yesuusi haathaa zuliya seeris

(Maato 8:23-27; Mar 4:35-41)

22 Issi gallas Yesuusaranne iya tamaaretara issife wogolon gelidi, “Abbaa pinnoos” yaagis. Enttika baanaw denddidosona. 23 Abbaa bollara entti pinnanaw bishin Yesuusi dhiskkis. Qopponna mino carkkoy abbaa bolla denddis. Haathay wogoluwan gelin wogoloy mitetethi oykkiya wode ubbay babbidosona.

24 Iya tamaareti iyaakko shiiqidi, “Nu Godaw, nu Godaw, nu dhayos yaagidi” Yesuusa denthidosona.

Yesuusi denddidi carkkuwanne gotiya seeris. Ellesidi carkkoynne gotey woppu gis. Sarotethayka simmis. 25 Yesuusi ba tamaaretakko, “Hintte ammanoy awunee” yaagis. Enttika, yayyishenne malaalettishe issoy issuwako, “Carkkoynne haathay kiitetteyssi, I hayssi oonee” yaagidosona.

Tuna ayyaanaappe yedettida uraa

(Maato 8:28-34; Mar 5:1-20)

26 Abbaa pinnidi Galiila baggara de7iya Gerggesoone biittaa gakkidosona. 27 Yesuusi wogoluwappe keyidi sa7an wodhdhishin tuna ayyaanan oykettida uray katamaappe keyidi iyara gahettis. Daro laythi afili ma77onna kallo duufon de7eesippe attin soo gelenna. 28 Yesuusa be7ida wode iya sinthan gufannidi, ba qaala dhoqqu oothidi, “Ubbaafe Bolla Xoossaa na7aw Yesuusa neera taw aybi issifetethi de7ii? Hayyana tana ha77i un77ethofarkkii” yaagis. 29 Hessa I giday, tuna ayyaanay uraappe keyana mela Yesuusi hanqettida gishossa. Daro wode tuna ayyaanay iya haarida gisho santhalaataninne toho qachchiya biraatan qashettidi naagettees. Shin qashuwa duuthidi tuna ayyaanan laagettidi bazzo gelis.

30 Yesuusi, “Ne sunthay oonee” yaagidi oychchis.

I, daro tuna ayyaanati iya oykkidi gisho bana, “Leegiyona” gis. 31 Tuna ayyaanati banttana Si7oole kiittonna mela woossidosona.

32 He bessan zooze bolla miya guduntho wudey hamuttees. Hini gudunthotan gelino gidi woossidosona, ikka “Gelite” gis. 33 Tuna ayyaanati uraappe keyidi gudunthotan gelidosona. Wudey deriyappe duge gurgguxidi abban gelis.

34 Henthanchchoti hanidayssa be7ida wode woxxi bidi, katamaninne guta ubban odidosona. 35 Asay hanidabaa be7anaw keyidi Yesuusakko yidosona. Tuna ayyaanay keyida uray ma7o ma77idi, iya wozanay simmin, Yesuusa toho matan uttidayssa demmidi yayyidosona. 36 Iya be7ida asay tuna ayyaanan oykettida uray waanidi paxidaakko odidosona. 37 Gerggesoone yuushuwan de7iya asay gita yashshi yashettidi Yesuusi bantta matappe baana mela woossidosona. I wogoluwan gelidi guye simmis.

38 Tuna ayyaanay keyida uray Yesuusara daanaw woossis. 39 Shin Yesuusi iyaakko, “Ne soo simma, Xoossay ay mela gitabaa new oothidaakko oda” yaagidi mooyzis. Uraykka Yesuusi ay mela gitabaa iyaw oothidaakko katama ubban markkattishe bis.

Hayqqida na7iwunne Yesuusa ma7uwa bochchida maccasiw

(Maato 9:18-26; Mar 5:21-43)

40 Asay naagidi gam77ida gisho Yesuusi simmiya wode mokki ekkidosona. 41 Ayhude Woosa Keetha halaqa gidida Iyaroosa giya uray ba soo yaana mela Yesuusa tohuwa bolla wodhdhidi woossis. 42 Iyaw tammanne nam77u laythi gidida macca na7a de7iyara sakettada hayqos gakkada de7awusu. Yesuusi biya wode asay iya un77ethees. 43 Tammanne nam77u laythi suuthi goggishe gam77ida maccasi de7iyara de7awusu. Iya baw de7iya miishiya aakimetas immada onggasu. Shin paxanaw dandda7abukku. 44 Iya Yesuusas guye baggara shiiqada, iya afilaa macaraa bochchasu, sohuwara goggiya suuthay eqqi aggis.

45 Yesuusi, “Tana bochchiday oonee?” yaagis. Ubbay “Nu bochchibookko” yaagin, Phexiroosi, “Asttamaariyaw, daro asay kaallishininne un77ethishin be7ashe waanada, ‘Tana bochchiday oonee?’ gay” yaagis.

46 Shin Yesuusi, “Issi asi tana bochchis; ays giikko, wolqqi taappe keyoyssi taw erettis” yaagis.

47 Maccasiya, ibay qonccidayssa erida wode kokkorashe yada Yesuusa tohuwa bolla kunddasu. Ays bochchidaakkonne waanada ellesada paxidaakko asaa ubbaa sinthan markkattasu. 48 I, “Ta naatte, ne ammanoy nena pathis; saron ba” yaagis.

49 Yesuusi oda onggonna de7ishin, Ayhude Woosa Keetha halaqaa, Iyaroosa sooppe issi asi yidi, “Iyaroosa, ne na7iya hayqqasu; asttamaariya mela daaburissofa” yaagis.

50 Shin Yesuusi hessa si7idi Iyaroosakko, “Babbofa! Ammana, ne na7iya paxana” yaagis.

51 Yesuusi Iyaroosa soo gakkida wode Phexiroosappe, Yohaannisappe, Yayqoobappe, na7ee aawappenne aayeppe attin hari gelana mela koyibeenna. 52 He bessan de7iya asa ubbay na7ees mishettidi yeekkishin, Yesuusi, “Yeekkofite! Na7iya dhiskkasuppe attin hayqqabuukku” yaagis.

53 Asay na7iya hayqqidayssa eriya gisho iya oda leqqidi miicidosona. 54 Shin Yesuusi na7ee kushiya oykkidi, “Naatte dendda” yaagis. 55 Na7ees shemppoy simmin dendda eqqasu. Yesuusi enttako, “Iwu miyabaa immite” yaagis. 56 Na7ee aawaranne aayera malaalettidosona. Shin Yesuusi hayssa, “Ooddeskka odoppite” yaagis.

9

Yesuusi tammanne nam77u hawaareta kiittis

(Maato 10:5-15; Mar 6:7-13)

1 Yesuusi tammanne nam77u hawaareta baakko xeegidi, tuna ayyaanata kessana melanne hargge ubbaa pathana mela wolqqanne maata immis. 2 Xoossaa kawotethaabaa markkattanaadanne hargganchchota pathanaada kiittis. 3 I enttako, “Xam77a gidin ogoro gidin kathi gidin miishe gidin laammi ma77iya afila gidin oges gidi aykkoka oykkofite.* 4 He katamaappe hintte keyana gakkanaw imathatethan hintte gelidasuwan gam77ite. 5 Oonikka hinttena mokkonna ixxiko he katamaappe keyishe enttaw markka gidana mela hintte tohuwan de7iya baana pittidi keyite.” 6 Enttika kiitettidayssada keyidi Wonggelaa odishenne dumma dumma gutatan hargganchchota pathishe aadhdhidosona.

7 Galiila biittaa haariya Heroodisi Yesuusi oothidabaa ubbaa si7ida wode dagammis. Ays giikko, issi issi asati Yohaannisi hayqoppe denddonna aggenna yaagosona.* 8 Baggati, “Eeliyaasi qonccis” goosona; harati qassi, “Beni nabetappe issoy hayqoppe denddis” yaagidi odettoosona. 9 Shin Heroodisi, “Yohaannisa qoodhiya ta qanxisada wodhas. Yaatin, hayssatho yaagettidi iyabaa odettey, I oonee?” yaagidi ba ayfen be7anaw koyees.

Yesuusi ichchashu mukulu asaa muzis

(Maato 14:13-21; Mar 6:30-44; Yoha 6:1-14)

10 Tammanne nam77u hawaareti guye simmi yidi, entti oothidabaa ubbaa Yesuusas odidosona. I enttana ekkidi Beetesayda katamaappe gaxa efis. 11 Shin daro asay Yesuusa gideyssa eridi iya kaallidosona. I entta mokki ekkidi Xoossaa kawotethaabaa tamaarssis; paxanaw koyeyssatakka pathis.

12 Sa7i omarssiya wode tammanne nam77u hawaareti iyaakko shiiqidi, “Nu de7ey bazzo biitta gidiya gisho asay dumma dumma gutatanne katamata bidi, kathinne aqiyaso koyana mela asaa moyza” yaagidosona.

13 Shin I, “Enttaw miyabaa hintte immite” yaagis.

Entti, “Nuus de7ey ichchashu uythinne nam77u molo gidiya gisho ha asaas gidiya kathi nuuni bidi shammonna ixxiko gidenna” yaagidosona. 14 He bessan ichchashu mukulu gidiya addeti de7oosona.

Yesuusi ba tamaaretakko, “Ishataman ishataman shaakki shaakki asaa utisite” yaagis.

15 Iya tamaareti, I kiittidayssada asaa utisidosona. 16 I ichchashu uythaanne nam77u molota ekkidi, salo xeellidi, Xoossaa galatidi, meenthidi asaa ubbaa gathana mela ba tamaaretas immis. 17 Ubbay midi kallidosona. Enttafe attida tiifey tammanne nam77u gayta kumethi gidis.

Phexiroosi, Yesuusi ooneekko markkattis

(Maato 16:13-19; Mar 8:27-29)

18 Yesuusi ba xalaala woossishin, iya tamaareti iyaakko yidosona. I, “Asay tana oona goonaa?” gidi oychchis.

19 Entti zaaridi “Issoti issoti, ‘Xammaqiya Yohaannisa, baggati Eliyaasa, harati qassi, beni nabetappe issoy hayqoppe denddis’ yaagosona” yaagidosona.*

20 I zaaridi, “Yaatin hintte tana oona geeti” yaagis. Phexiroosi, “Neeni Xoossaafe kiitettida Kiristtoosa” yaagidi zaaris.*

21 Yesuusi hayssa ooddeskka odoppite gidi minthidi odis. 22 Qassika Yesuusi, “Asa Na7ay daro metuwa ekkana. Biitta cimatan, kahine halaqatan, higge asttamaaretan aadhdhi imettana. Entti iya wodhana, shin I heedzantho gallas hayqoppe denddana” yaagis.

23 Yesuusi asaa ubbaako, “Tana kaallanaw koyey oonikka de7ikko bana kaddo, ba masqaliya gallas gallas tookkidi tana kaallo.* 24 Ba shemppiw ashshanaw koya ubbay iyo dhayssees, ba shemppiw ta gisho gidi dhayssiya oonikka iyo ashshees.* 25 Asi alame ubbaa haaridi, gidoshin ba shemppiw dhayssiyabaa woykko qohiyabaa gidikko iya ay maaddii? 26 Oonikka tananinne ta qaalan yeellatikko Asa Na7ay ba bonchchuwara hessadakka aawa bonchchuwaranne Geeshsha kiitanchchota bonchchuwara yaa wode iyan yeellatana. 27 Ta hinttew tuma odays; hayssan eqqidayssata giddofe Xoossaa kawotethaa be7onnashin hayqqonna asati de7oosona” yaagis.

Yesuusa malay laamettis

(Maato 17:1-8; Mar 9:2-8)

28 Yesuusi he oda odin, hosppun gallasappe guye Phexiroosa, Yayqoobanne Yohaannisa baara ekkidi woossanaw deriya bolla keyis.* 29 I woosa bolla de7ishin iya ayfe karey laamettis; afilaykka awa mela phoolidi booxis. 30 Nam77u asati, enttika Museranne Eliyaasara bonchchon qonccidi, 31 Yerusalaamen polettanaw de7iyabaa, hessika, I ha alamiyappe shaakettanabaa iyara odettoosona. 32 Phexiroosanne iyara de7eyssata dhiskkoy efin, entti dhiskkofe barkkiya wode iya bonchchuwanne iyara eqqida nam77u asata be7idosona. 33 Asati Yesuusappe shaakettidi baana hanishin, Phexiroosi Yesuusakko, “Godaw, hayssan gideyssi nuus ay mela lo77o! Issino new, issino Muses, issino Eliyaasas oothidi heedzu shaqara shaqaroos” yaagis. Shin I ay gidaakko erenna.

34 I yaagidi odettishin shaaray yidi enttana kammis. Entti he shaara giddo gelishe babbidosona. 35 Shaara giddofe, “Ta doorida na7ay hayssa iya si7ite” yaagiya qaalay si7ettis.* 36 He qaalay si7ettidaappe guye Yesuusi barkka de7ishe benttis. He wode entti be7idabaa ooddeskka odonna, bantta wozanan oykkidi si77i gidosona.

Yesuusi tuna ayyaanaa issi na7aappe kessis

(Maato 17:14-18; Mar 9:14-27)

37 Wonttethe entti deriyappe wodhdhiya wode daro asay yidi iyara gahettidosona. 38 He wode asaa giddofe issi asi, “Asttamaariyaw, ta issi na7aa yada be7arkki. 39 Tuna ayyaanay qopponna oykkidi waasises; goppontto yegisidi qakerethees, asatethaa qohidi un77ethidi yeddees. 40 Ne tamaareti kessana mela woossas, shin entti dandda7ibookkona” yaagidi woossis.

41 Yesuusi, “Ammanoy baynna geella yeletethato, awude gakkanaw ta hinttera daane, hinttena dandda7anee? Ne na7aa bada haa ekkaya” yaagis.

42 Na7aa ekkidi yaa wode tuna ayyaanay sa7an holi yeggidi kokkorssis. Shin Yesuusi tuna ayyaanaa hanqidi na7aappe kessis. Na7aakka na7aa aawas immis. 43 Asay ubbay Xoossaa gita wolqqan malaalettidosona. Entti I oothidaban malaalettishin, Yesuusi ba tamaaretakko, 44 “Hayssa ta hinttew odeyssa loythi si7ite; Asa Na7ay morkketa kushen aadhdhi imettana” yaagis. 45 Shin I gidabay enttafe geemmida gisho akeekibookkona. Hessa gisho, zaaridi oychchanaw babbidosona.

Ubbaafe gita gidanay oonee?

(Maato 18:1-5; Mar 9:33-37)

46 Yesuusa tamaareti, “Nu giddon gita gidanay oonee?” gidi palama oykkidosona.* 47 Yesuusi entta wozanaa qofaa eridi yooga na7aa ba matan essidi, 48 “Ha yooga na7aa ta sunthan mokkiya oonikka tana mokkees, tana mokkey tana kiittidayssa mokkees, hintte ubbaafe guuxeyssi, I gita gidana” yaagis.*

49 Yohaannisi, “Godaw, issi asi ne sunthan tuna ayyaanata kessishin be7idi I nuura gidonna gisho diggida” yaagis.

50 Yesuusi zaaridi, “Hinttera eqettonnayssi, I hintte bagga. Hessa gisho, iya diggofite” yaagis.

Samaare asay Yesuusa ixxidosona

51 Yesuusi salo biya wodey matattida gisho Yerusalaame baanaw qanxidi denddis. 52 Samaare biittan de7iya issi gutaa bidi, ubbabaa iyaw giigisana mela ase yaa kiittis. 53 Shin I bey Yerusalaame gidiya gisho entti iya mokki ekkibookkona. 54 Yesuusa tamaareti Yayqoobaranne Yohaannisara hessa be7idi, “Godaw, saloppe tami wodhdhidi entta mo gaana mela ne koyay” yaagidosona.* 55 Shin Yesuusi guye simmi entta hanqettidi, “Hintte garssan aybi ayyaani de7iyakko hintte erekketa. Asa Na7ay ase ashshanaw yisippe attin dhayssanaassa gidenna” yaagis. 56 Yaappe denddidi hara guta bidosona.

Yesuusa kaaloy cigisiya gatiya

(Maato 8:19-22)

57 Entti ogiyara bishin, issi asi, “Ne biyaso ubbaa ta kaallana” yaagis.

58 Yesuusi zaaridi, “Workkanatas olli, salo kafotas keethi de7ees, shin Asa Na7ay ba huu7iya shemppisiyasoy baawa” yaagis.

59 Hankkuwako, “Neeni tana kaalla” yaagis. Shin uray, “Godaw, koyrottada ta aawa moogada yaana” yaagis.

60 Shin Yesuusi, “Hayqqidayssati hayqqidayssata moogana mela enttaw aggaaga; neeni bada Xoossaa kawotethaa sabbaka” yaagis.

61 Qassi hara asi, “Godaw, ta nena kaallana, shin koyrottada ta soo asa sarothada yaana” yaagis.*

62 Yesuusi zaaridi, “Koxe oykkidi guye xeelliya oonikka Xoossaa kawotethaas bessenna” yaagis.

10

Yesuusi laappun tammanne nam77u tamaareta kiittis

1 Hessafe guye, Goday haraa laappun tammanne nam77u* asata dooris. I baanaw qoppida katamaanne guta ubbaa sinthattidi baanada nam77a nam77a oothidi kiittis. 2 Yesuusi enttako, “Hekko shiiqana kathay daro shin oosanchchoti guutha. Yaaniya gisho, kathaa goday oosanchchota kiittana mela woossite.* 3 Hiza, biite, dorssatada suudhumeta giddo hinttena taani yeddana.* 4 Hintte biya ogiyas aykkoka oykkofite, miishe gidin kathi gidin caamma oykkofite. Oge bolla oonakka sarothofite* 5 Hintte geliya keethaa ubbaa koyrottidi, ‘Saroy ha keethaas gido’ yaagite. 6 Saro dosiya asi he bessan de7ikko, hintte saroy yan shemppana; ixxas giikko hintte saroy hinttew simmana. 7 Oosanchchos damooze bessiya gisho hintte gelida keethan hinttew shiishidaba ubbaa mishenne uyishe yan gam77ite. Issuwa sooppe issuwa soo yuuyoppite.* 8 Ay katamakka hintte geliya wode asay hinttena mokkidi, hinttew shiishidaba ubbaa miite. 9 He kataman de7iya hargganchchota pathishe, ‘Xoossaa kawotethay hintteko matis’ yaagidi odite. 10 Shin issi katamaa geliya wode asay hinttena mokkonna ixxiko dabaaba keyidi hayssada giite:* 11 ‘Nu tohuwa bolla de7iya hintte katamaa baana pittoos, shin Xoossaa kawotethay hintteko matattidayssa erite.’ 12 Pirdda gallasan ha katamaappe Soodome katamaas pirdday kawushshe gidanayssa ta hinttew odays” yaagis.*

Ammanonna gisho borettida katamata

(Maato 11:20-24)

13 Kaallidikka, Yesuusi, “Neno Koraaziine, neno Beetesayda, ayye, hinttenan oosettida malaatati Xiroosaninne Sidoonan oosettidaakko yan de7iya asay kalle ma77idi, bidintha bolla uttidi beni maarotan geli agganashin.* 14 Hessa gisho, hinttefe aathidi Xiroosasinne Sidoonas Xoossaa pirdday kawuyana. 15 Nekka Qifirnahoome, salo gakkanaw nena dhoqqu oothanaw koyay? Ne duge Si7oole holettana” yaagis. *

16 Qassika Yesuusi ba tamaaretakko, “Hinttena si7ey tana si7ees, hinttena ekkonnay tana ekkena, tana ekkonnay tana kiittidayssa ekkenna” yaagis.*

Laappun tammanne nam77ati simmidosona

17 Laappun tammanne nam77u tamaareti kiitettida bessaafe keehi ufayttishe simmidosona. Yesuusakko shiiqidi, “Godaw, ne sunthan tuna ayyaanatikka nuus kiitettidosona” yaagidosona.

18 Yesuusi enttako, “Xalahey saloppe wol77anthada wodhdhishin ta be7as. 19 Hekko, shooshaanne kornne yedhdhana melanne morkkiya wolqqaa zaarana mela maata hinttew immas. Hinttena qohanabay aykkoyka deenna.* 20 Gidoshin, hintte sunthay salo mazggaban xaafettida gisho ufayttiteppe attin tuna ayyaanati kiitettida gisho ufayttofite” yaagis.

Yesuusi ba ufayssaa qonccisis

(Maato 11:25-27; 13:16-17)

21 He wode Yesuusi Geeshsha Ayyaanan ufayttidi, “Saluwa sa7aa Godaw, hayssa cinccatappenne eranchchotappe geenthada yalagatas qonccisida gisho galatetta. Ee ta aawaw, hessa ne oothanaw lo77o shene gidis.

22 “Ubbabay ta aawappe taw imettis. Na7ay ooneekko aawappe attin hari woykko na7ay qonccisanaw koyeyssafe hari oonikka aawa erey baawa” yaagis.*

23 Kaallidikka, Yesuusi dumma ba tamaaretakko, “Hintte be7eyssa be7eyssati anjjettidayssata. 24 Tuma daro nabetinne kawoti hintte be7eyssanne si7eyssa be7anawunne si7anaw amottidosona, shin be7ibookkona, si7ibookkona” yaagis.

Tuma siiqo

25 Hekko, issi gallas Muse wogaa eriya issi uray denddidi Yesuusa yaagidi paace oysho oychchis. “Asttamaariyaw, merinaa de7uwa laattanaw taani ay ootho?” yaagis.*

26 Yesuusi, “Muse maxaafan xaafettiday woygii? Ne waata nabbabay?” yaagis.

27 Addey zaaridi, “ ‘Ne Godaa ne Xoossaa, ne kumetha wozanappe, ne kumetha shemppuwafe, ne kumetha wolqqaafenne ne kumetha qofaappe dosa. Qassi ase ne shooruwa ne huu7iyada dosa’ yaagees” yaagis.*

28 Yesuusi iyaakko, “Neeni likke zaaradasa, nekka hessada ootha. Neeni merinaw de7on daana” yaagis.*

29 Shin uray bana xillo oothanaw koyidi, “Hanos I ta shooroy oonee?” yaagis.

30 Iya oyshaas Yesuusi yaagidi zaaro immis, “Issi ase de7eyssi Yerusalaame katamaappe duge Iyaarkko katamaa bishin oge bolla panggati keyidi shocidosona. Iya ma7uwa qaari ekkidi hayqoppenne paxappe giddon yeggidi bidosona. 31 Guyeppe, Ayhude kahine issoy he ogiyara ba buussu bishe uraa be7idi deshshi gidi aadhdhis. 32 Qassi issi Leewe de7eyssi he bessaa gakkishe uraa be7idi harasoora aadhdhidi bis. 33 Shin, issi Samaare biitta ase de7eyssi he ogiyara yishe uraa be7idi iyaw qadhettis* 34 Iyaakko shiiqidi, iya madunthaa bolla zaytenne woyne tigidi qachchis. Ba hariya bolla utisidi imathi aqiya keethi efis. He bessan iyaw koshshiyaba ubbaa oothis. 35 Wonttethe nam77u dinaare kessidi imatha keethaawas immidi, ‘Hayyana ha uraa loytha xeella. Taani new immidayssafe bollara ne kessiyabaa ubbaa ta new ciggana’ yaagis.

36 “Hiza, ha heedzu asatappe panggati shocida uraas shoorotey new oona daanii?”

37 Uray zaaridi, “Iyaw qadhettidayssaka” yaagis.

Yesuusi, “Nekka bada hessada ootha” yaagis.

Yesuusi Marttanne Mayraami son

38 Yesuusi ba tamaaretara oge bishe issi guta gakkis. Yan Martta geetettiya issi maccasiya iya ba son mokkasu.* 39 Iwukka Mayraamo giya michchiya de7awusu, Mayraama qaala si7ashe Godaa tohuwa matan uttasu. 40 Shin Martta daro ooson un77ettada Yesuusakko shiiqada, “Godaw, ta michchiya oosuwa ta xalaalas yeggada utta aggin ta daaburiya wode neeni be7ashe si77i gay? Iya tana maaddana mela odikkii” yaagasu.

41 Shin Goday hayssada gidi zaaris, “Martta, Martta, neeni daroban un77ettasaanne metootasa. 42 Gidoshin, koyettey issibaa xalaala. Mayraama lo77obaa doorasu, hessika iippe ekettenna” yaagis.

11

Yesuusi woosabaa tamaarssis

(Maato 6:9-13; 7:7-11)

1 Issi gallas Yesuusi issi bessan woossees. Woosaa wurssida wode iya tamaaretappe issoy, “Godaw, Yohaannisi ba tamaareta woosa tamaarssida mela nekka nuna woosa tamaarssa” yaagis.

2 Yesuusi, “Hayssada yaagidi woossite:

‘Saluwan de7iya nu aawaw

ne geeshsha sunthay anjjetto;

ne kawotethay yo.

3 Nu gallasa kathaa hachchi hachchi nuus imma.

4 Nuna qoheyssata nuuni atto geyssada,

nu nagara atto ga;

paacen nuna gelssofa’ yaagite” yaagis.

5 Kaallidikka, Yesuusi ba tamaaretakko yaagis: “Leemisos hinttefe issuwas laggey de7ees. I giddi bilahe ba laggiya soo bidi, ‘Ta laggiyaw, heedzu soollo taw tal77arkki. 6 Taw lagge gidida issi asi ogeppe yin, iyaw aathiyabaa dhayas’ yaagikko,

7 “Iya laggey keethaa giddon gididi, ‘Hayyana tana waaysoppa, wulay gorddettis. Ta naytikka taara arssa bolla zin77idosona. Yaaniya gisho, denddada ne koyabaa immanaw dandda7ikke’ yaagiyye? 8 Ta hinttew odays; laggetethaa gisho denddidi immanaw koyonna ixxikokka woosan salethida gisho denddidi koshshiyaba ubbaa immees.

9 “Hessa gisho, taani hinttew odays; woossite hinttew imettana; koyite hintte demmana; kare yidi xeegite hinttew dooyettana. 10 Gaasoykka woossiya ubbay ekkees; koyey demmees; kare yidi xeegeyssas dooyettees.

11 “Hinttenoo, aawato hintte giddofe na7i uythi woossin shuchchu immey oonee? Molo woossin shooshi immey oonee? 12 Woykko phuuphphulle woossiko kornne immi? 13 Hintte iitata gidishe hintte naytas lo77obaa immo erikko, salon de7iya hintte aaway woosseyssatas Geeshsha Ayyaana waati aathi immenne?” yaagis.

Yesuusanne Bi7elzebuula

14 Issi gallas Yesuusi doona muumisida tuna ayyaanaa issi uraappe kessis. Tuna ayyaanay keyida mela muume uray odettis. Asaykka malaalettis. 15 Shin issoti issoti, “Tuna ayyaanaa halaqaa, Bi7elzebuula wolqqan tuna ayyaanata kessees” yaagidosona.* 16 Harati qassi paaces saloppe malla bessana mela koyidosona.*

17 Shin Yesuusi entta qofaa eridi enttako, “Woli giddon shaakettiya kawotethi ubbay dhayees; woli giddon shaakettiya keethi kunddees. 18 Xalahey woli giddon shaakettiko iya kawotethay waanidi minnidi eqqanee? Hintte tana, ‘I tuna ayyaanata Bi7elzebuula wolqqan kessees’ yaageta. 19 Hiza, taani tuna ayyaanaa Bi7elzebuula wolqqan kessiyabaa gidikko hintte nayti oodde wolqqan kessonashsha? Hessa gisho, entti hintte bolla pirddeyssata gidana. 20 Shin taani tuna ayyaanata Xoossaa biradhdhen kessiyabaa gidikko hiza Xoossaa kawotethay hintteko matidayssa erite.

21 “Mino asi danccettidi ba keethaa naagiyabaa gidikko, iya shaloy boshettenna. 22 Hanoshin, iyappe aadhdhi mino gidida asi yidi, iya qohidi xoonikko ammanettidi danccida danccuwa bilisidi, iya shaluwa bonqqidi haraas shaakkees.

23 “Taara gidonnayssi tana ixxees; taara shiishonnaysika laallees.*

24 “Tuna ayyaanay asappe keyida wode shemppiyaso koyidi haathi baynnasoora yuuyees. Shemppiyaso dhayida wode ‘Ta keyidasuwa simmana’ yaagees. 25 I simmiya wode keethay pitettidi lo77idi de7ishin demmis. 26 Hessafe guye, bidi iyappe aadhdhidi iitida haraa laappun tuna ayyaanata ekkidi yees. Iyan gelidi duussu oykkees. He uraas koyroyssafe guyeyssi aadhdhidi iita gidees” yaagis.

27 Yesuusi hessa oda bolla de7ishin issi maccasi asaa gaathafe denddada, ba qaala dhoqqu oothada, “Nena tookkida uloynne neeni dhammida dhanthati anjjettidosona” yaagasu.

28 Shin I, “Anjjettidayssati Xoossaa qaala si7idi kiitetteyssata” yaagis.

Yoonasa malla

29 Daro asay shiiqida wode Yesuusi, “Ha yeletethay iita; ooratha malla koyees. Shin Yoonasa malaatappe attin hari enttaw imettena.* 30 Yoonasi Nanawe asaas malla gidida mela Asa Na7aykka ha yeletethaas malla gidana.* 31 Dugeha kawiya pirdda gallas ha yeletethaara denddada pirddana. Gaasoykka, iya Solomone cinccatethaa si7anaw biitta gaxappe denddada yasu. Hekko Solomoneppe aadhdheyssi hayssan de7ees* 32 Nanawe asati pirdda gallas ha yeletethaara denddidi entta bolla pirddana. Gaasoykka Yoonasa sibkkatiyan maarota gelidosona. Hekko, Yoonasappe aadhdhey hayssan de7ees” yaagis. *

Asatethaa poo7o

33 “Xomppe xomppidi qosa bessan woykko oto giddon wothiya asi deenna. Asi poo7uwa be7ana mela dhoqqa bessan wothees.* 34 Ne asatethaas poo7oy ne ayfiyaa. Ne ayfey lo77o gidikko, ne kumetha asatethay poo7ees. Nena ayfey sakkiko ne asatethay ubbay dhumees. 35 Hessa gisho, ne garssan de7iya poo7oy dhumonna mela naageeta. 36 Hiza, ne kumetha asatethay poo7o gidikko, ne asatethankka hari dhuma bessi dhayikko, ne asatetha kumethay wolile poo7o mela gidees” yaagis.

Usuppun ayyeta

(Maato 23:1-36; Mar 12:38-40)

37 Yesuusi ba oda onggida mela issi Farisaawey baara kathi maana mela xeegis. I iyara issife gelidi gibira bolla uttis. 38 Farisaawey Yesuusi kathi maanappe sinthe kushe meecconayssa be7idi malaalettis.

39 Goday iyaakko, “Hintte Farisaaweti quuliyanne shaatiya bolla bagga meecetta. Shin hintte gaathay uuzetethaninne iitatethan kumis. 40 Hinttenoo, eeyato, kare baggaa medhdhidayssi gaatha medhdhiday iya gidenneyye? 41 Shin quuliyaninne shaatiyan de7eyssa manqotas immite. He wode hinttew ubbabay geeshshi gidana.

42 “Farisaaweto hinttena ayye, sawoppe, xalooteppe, hessa melabaappe asraata kesseta. Shin xillotethinne Xoossaa dosoy hinttenan baawa. Harata aggonna hayssatakka oothanaw bessees, shin aggideta.*

43 “Farisaaweto hinttena ayye, Ayhude Woosa Keethan bonchcho oyde, giya giddon bonchcho sarotho doseeta.

44 “Malay dhayin asay eronna bollara biya duufo daaneyssato hinttena ayye” yaagis.

45 Higge asttamaarey zaaridi, “Asttamaariyaw, ne hessa gashe nuna cayaasa” yaagis.

46 Yesuusi, “Hinttenoo, higge asttamaareto, hinttenakka ayye, asay tookkanaw dandda7onna deexo tooho toosseeta, shin hinttee hintte huu7es hari attoshin biradhdhe xeerankka bochcheketa.

47 “Hintte aawati wodhida nabeta duufuwa hintte giigisiya gisho hinttena ayye. 48 Hiza, hintte aawata oosuwa minthanaw entti wodhida nabeta duufuwa hintte loythiya gisho entta iita oosuwas hintte markka. 49 Hessa gisho, Xoossay ba cinccatethan, ‘Nabetanne hawaareta ta hinttew kiittana, shin hintte baggata wodhana; harata gooddana’ yaagis. 50 Hessa gisho, ha yeletethay alamey medhettoosappe hanno gakkanaw gukkida nabeta ubbaa suuthas oyshettana. 51 Aabelappe doomidi yarshsho bessaasinne Xoossa Keethaafe gidduwan gukkida Zakkariyaasa suutha gisho ha yeletethay oyshettana.*

52 “Higge asttamaareto, hinttena ayye, eratetha qulppiya hintte kushen oykkideta, shin hinttew gelekketa haratakka gelsseketa.” yaagis.

53 Yesuusi yaappe baanaw keyaa wode higge asttamaaretinne Farisaaweti iyara eqettidi oyshon waaysosona. 54 Iya doonappe keyaa qaalan iya oykkanaw koyidi hessa oothidosona.

12

Ayyaana minthetho

(Maato 10:26-27)

1 He wode daro mukulun taybettiya asay woli bolla yedhdhettana gakkanaw asi asa bolla shiiqidi de7ishin, Yesuusi ba tamaaretakko, “Farisaaweta irshshuwaafe naagettite. Hessika entta cubbotethaa.* 2 Qoncconna qosettidi, erettonna geemmidi attiyaabay aykkoyka baawa.* 3 Hiza, hintte dhuman odidabay ubbay poo7on si7ettana, qol77a gaathan kalkkashidabay dabaaban odettana.

4 “Ta baggato, ta odeyssa si7ite; ashuwa wodhoosonappe attin haraa aykkoka oothanaw dandda7onnayssatas babbofite. 5 Hanoshin, hintte babbanaw besseyssa ta hinttew qonccisana. Hessika wodhidaappe guye Gaannamen yegganaw wolqqay de7eyssas iyaw babbite. Ee, tuma gays; iyaw babbite. 6 Ichchashu buubbeti issi santimes bayzettokonaayye? Hanoppe attin enttafe issinnaka Xoossaa sinthan dogetuku. 7 Hari attoshin, hintte huu7e binaanaykka paydettidi de7ees. Hiza, babbofite; daro buubbetappe hintte aadhdheeta.

8 “Ta odeyssa si7ite; asa sinthan taw markkattiya ubbaas Asa Na7ay Xoossaa kiitanchchota sinthan markkattana. 9 Asa sinthan tana kaddeyssas Xoossaa kiitanchchota sinthan ta iya kaddana. 10 Asa Na7a bolla kadhe qaala haasayaa ubbay maarota demmana, shin Geeshsha Ayyaana bolla kadhe qaala odetteyssi maaretenna.*

11 “Asi hinttena oykkidi Ayhude Woosa Keethan, daynnata sinthaninne kawota sinthan gooshechchiya wode ay odaneekkonne woygi zaaraneekko hirggofite.* 12 He wode hintte odanabaa Geeshsha Ayyaanay hinttena tamaarssana” yaagis.

Dure uraa eeyatethaa

13 Asaa giddofe issi asi Yesuusakko yidi, “Ta ishay taw nu aawa laatappe shaakkana mela iyaw oda” yaagis.

14 Yesuusi zaaridi, “La addiyaw, hintte bolla tana daynnanne laata shaakkiya cima oothiday oonee?” yaagis. 15 Qassika Yesuusi, “Asa de7oy shalo darotethan gidonna gisho yaare aggidi minthidi hinttena naagite” yaagis.

16 Kaallidikka leemison, “Gadey daro kathi immiya issi dure uray de7ees. 17 He uray, ‘Ta kathaa taani shiishanaw bessi guuxida gisho ay ootho?’ yaagidi ba wozanan qoppis. 18 Hizappe yaatana; kase de7iya shaaleta laallada haraa dalgga shaaleta keexana. Kathaanne taw de7iyaba ubbaa iyan yeggana. 19 Ba shemppeeko, ‘Ta shemppete, daro laythas new gidiya shalo shiishas. Hiza, shemppada ma, uya, ufaytta’ yaagana.

20 “Shin Xoossay, ‘La, eeya addiyaw, hachchi qamma ne shemppiya neeppe ekettawusu. Hiza, ne shiishidabay ooddees gidanee?’ yaagis.

21 “Hessa gisho, baw duretethi sa7an shiishiya asas, Xoossaa matan dure gidonna asaas wurssethay ha urayssa mela” yaagis.

Un77ettofite

(Maato 6:25-34)

22 Hessafe guye, Yesuusi ba tamaaretakko, “Hiza, ta odiyabaa si7ite, hintte shemppuwas ay mino hintte bollaas ay ma77ino yaagidi un77ettofite. 23 Shemppoy kathafe bolli afilappe aadhdhees. 24 Kafota be7ite zerokkona, kiishokkona, eleykka shaaleykka baawa. Shin Xoossay enttana muzees. Hintte kafotappe daro aadhdheeta. 25 Hanoshin, hinttefe un77ettidi ba laythaa bolla issi qamma gujjanaw dandda7ey oonee? 26 Hiza, ha guuthabaa oothanaw dandda7onna hintte harabaas ays un77etteetii? 27 Ane cishshati waanidi dicciyakko be7ite. Waayokkonanne suqqokona. Hari attoshin, Solomoney ba de7iya bonchcho ubban enttafe issuwa melakka ma77ibeena.* 28 Hinttenoo, ammanoy paccidayssato, hiza, Xoossay hachchi benttidi wontto taman yegettana cishshata hayssada mayzikko, hinttena waati aathi mayzennee? 29 Hessa gisho, ay miino woykko ay uyino gidi un77ettofite. 30 He ubbaas Xoossaa ammanonna asati un77ettoosona. Shin hintte aaway Xoossay hessi ubbay hinttew koshsheyssa erees. 31 Ubbaafe aathidi Xoossaa kawotethaa koyite hessi ubbay hinttew gujji imettana.

32 “Hinttenoo, guutha deretoo, yayyofite; hintte aawa Xoossay kawotethaa hinttew immanaw ufayttees. 33 Hinttew de7iyabaa bayzidi manqotas immite. Kaysoy ekkonnason, bili moonnason, cimonna karxiitan, wuronna shaluwa saluwan shiishite. 34 Hintte wozanay hintte shaloy de7iyasuwan gidana.

Barkkidi naago

35 “Qanthan danccidi giigettite; hintte xomppey poo7idayssa gido.* 36 Bantta goday yaaganoppe simmana gakkanaw barkkidi naageyssatada, goday yidi xeegiya wode ellesidi dooyanaw giigida asata daanite.* 37 Bantta goday simmiya wode dhiskkonna de7ishe naageyssati anjjettidayssata. Tuma gays; goday qanthan danccidi gayta yuushuwan utisidi mokkees. 38 Goday laade gidin giddi bilahe gidin woykko wonttimaathe gidin yidi, hessa mela dhiskkonna naagishin demmiya he aylleti anjjettidayssata. 39 Shin hayssa erite; kaysoy awude yaanekko keethaaway eriyakko keethay boketiya wode si77i gidi be7enna.* 40 Hintteka giigidi naagite; Asa Na7ay hintte qopponna wode yaana” yaagis.

41 Phexiroosikka, “Godaw ha leemisuwa nu xalaalas odayye woykko asa ubbaasee?” yaagis.

42 Goday zaaridi, “Hiza, kathaa muzanaw bessiya wodiyan immana mela goday ba aylleta bolla shuumida ammantheysinne wozanaama halaqay oonee? 43 Goday simmiya wode hessa mela oothishe benttiya aylley I anjjettidayssa 44 Ta hinttew tuma odays; ba godaas de7iya shalo ubbaa bolla I shuumettana. 45 Shin he aylley, ‘Ta goday elle yeenna’ yaagidi ba wozanan qoppidi, macca aylletanne adde aylleta wadhdhiko, qassi baw koyida mela mishenne uyishe mathottiko, 46 he aylliya goday I qopponna gallasaninne hirggonna wode yaana. Yidi iya qanxerethidi, iya qaada ammanonna asatara oothana.

47 “Godaa sheniyada giigonnayssinne iya goday ay dosiyakko erishe oothonna aylley daro garaafettana. 48 Shin ba godaa sheniya eronna attidi garaafettanaw besseyssa oothiday guuthara garaafettana. Gaasoykka daro imettidayssafe daro koyettees, daro hadara ekkidayssafekka daro immana gidi naagettees.

Sarotethas gidonnashin shaaketethassa

(Maato 10:34-36)

49 “Taani yiday biitta bolla tama oythanaassa. Ha77i tamay oykkiyako tana waati ufayssanddeshsha! 50 Hanoshin, ta ha77i xammaqettiya xinqqatey de7ees. I polettana gakkanaw ta daro un77ettays.* 51 Sa7a bolla sarotethi ehanaw yida hinttew daanii? Gidenna, ta yiday shaakkanaassa. 52 Ha77ife doomidi woli giddon shaakettida ichchashu keethaa asati issife de7oosona. Nam77ati heedzata bolla, heedzatikka nam77ata bolla, denddidi shaakettoosona. 53 Aaway na7aa bolla, na7aykka aawa bolla, aayyaa na7ee bolla, na7iya aaye bolla, azinaa aayyaa na7aa machche bolla, na7aa machchiya azinaa aaye bolla, denddidi shaakettana.”*

Laythata malo

(Maato 16:2-3)

54 Qassika asaakko, “Wuloha baggara saloy shaaratiya wode be7idi, ellesidi, ‘Iri yaana’ yaageta, hessadakka hanees. 55 Dugeha carkkoy carkkiya wode ‘Sa7ay awana’ yaageta, hessadakka hanees” yaagis. 56 Hinttenoo, cubboto, Salobaanne sa7abaa shaakki ereetashin ha wodiya shaakki eroy hinttena waanidi xoonidee?

57 “Yaatin, hintte huu7es ays tuma pirddeketii? 58 Ne morkkiyara wolla daynna sinthan eqqanaw bashe oge bolla giiganaw koya. Ne giigonna ixxiko gooshechchidi daynna sinthi nena efana. Daynnay nena poolisees aathi immana. I nena woynen yeggana. 59 Si7ite, issi bakkani attonna cigga onggana gakkanaw ne yaappe keyonnayssa era” yaagis.

13

Nagarappe simo

1 He wode Yesuusakko asay yidi Philaaxoosi wodhidi entta suuthaara entta yarshshuwa walakkida Galiila asaabaa odida asati he bessan de7oosona. 2 I hayssada yaagidi zaaris; “Yaatin he Galiila asati he iita hayqo hayqqida gisho Galiilan de7iya asa ubbaafe aadhdhida nagaranchcho daanoona? 3 Gidenna! Gidoshin, hintteka maarotan simmona ixxiko, ubbay hessada dhayana. 4 Woykko qassi Salihoome giya bessan gimbbey woddidi wodhida tammanne hosppun asay Yerusalaamen de7iya asa ubbaafe aadhdhida nagaranchcho daanoona? 5 Gidenna! Shin hintteka maarotan simmona ixxiko ubbay hessada dhayana.”

6 Qassika Yesuusi hayssada gidi leemiso odis: “Issi uraas woyne gaden tokettida balase mithiya de7awusu. I iippe ayfe koyii yidi aykkoka demmibeenna. 7 Gadiya goday woyne oosanchchuwakko, ‘Ayfe demmanaw koyada heedzu laythi simerettada aykkoka demmabiikke. Hessa gisho, qanxa digga; ays biittaa melisay?’ yaagis.

8 “Shin oosanchchoy, ‘Godaw, I yuushuwa oothada osha yeggana gakkanaw ha laythas aggarkii. 9 Ha laythi ayfikko lo77o, ixxiko qanxa agga’ ” yaagidi zaaris.

Zokko kuunida maccasiya paxasu

10 Yesuusi Sambbaata gallas Ayhude Woosa Keethan tamaarssees. 11 He bessan tammanne hosppun laythi tuna ayyaani zokko kuunisida issi maccasiya de7awusu. Iya kuunappe denddoyssan suure eqqanaw dandda7ukku. 12 Yesuusi iyo be7ida wode xeegidi, “Ha maccasete, ne harggiyafe paxadasa” yaagis. 13 Ba kushiya I bolla wothin, iya sohuwara suurada eqqasu. Xoossaaka galatasu.

14 Shin Ayhude Woosa Keetha halaqay yilotidi asaakko, “Ooso oothiya usuppun gallasati de7oosona. Hessa gisho, he gallasatan yidi paxiteppe attin Sambbaata gallas gidenna” yaagis. *

15 Goday, “Cubboto, hintte giddofe boori woykko hare Sambbaata gallas zadalope billidi haathe ushshanaw efonnay oonee? 16 Yaatin, ha maccasiya Abrahame na7aa gidashe xalahen qashettada tammanne hosppun laythi kumethi de7idaaris Sambbaata gallas birshshetethi koshshennee?” yaagidi oychchis.

17 I hessa odida wode eqetteyssati ubbay yeellatidosona. Shin asa ubbay I oothida malaalisiya ooso ubban ufayttidosona.

18 Hessafe guye, Yesuusi hayssada yaagis, “Xoossaa kawotethay ay daanii? Iya aybira daaniso? 19 Xoossaa kawotethay issi asi ba goshshan tokkida wola ayfe mela. I diccidi mithi gidis. Salo kafoti iya tashiya bolla shemppidosona.

20 Qassi, “Xoossaa kawotethaa aybira daaniso? 21 Issi maccasiya daro dhiillera walakkada munuqida guutha irshsho daanees” yaagis.

Xuuntha wulaa

22 Hessafe guye, Yesuusi Yerusalaame bishe I kanthiya ogiyan de7iya katamataninne gutatan tamaarssishe aadhdhis. 23 Issi asi Yesuusakko, “Godaw, attanay guutha asa xalaalee?” yaagidi oychchis.

Yesuusi enttako, 24 “Si7ite, xuuntha wulaara gelanaw baaxetite. Daroti gelanaw koyoosona shin enttaw hanenna. 25 Keethaaway denddidi wulaa gorddidaappe guye ‘Nuus dooyarkii’ yaagishe karen eqqidi xeessi oykkeeta. Shin I, ‘Hintte ooneekkonne awuppe yidaakko ta erikke’ gidi zaarana. 26 He wode hintte, ‘Neera wolla mida, uyida, nu dabaabankka tamaarssadasa’ yaagana.

27 “I zaaridi, ‘Hintte ooneekkonne awuppe yidaakko erikke. Hinttenoo, geellato taappe haakkite’ yaagana.* 28 Abrahame, Yisaaqa, Yayqoobanne nabeta ubbaa Xoossaa kawotethan be7ana, shin hintte karen wodhdhidi attiyaa wode hinttew yeehonne achche garccethi gidana. 29 Asay dolohappe, wulohappe, pudehappenne dugehappe yidi Xoossaa kawotethan gibira bolla uttana.* 30 Hessa gisho, ha77i dethan guye gididayssatappe sinthe gidanayssati, sinthe gididayssatappe guye gidanayssati de7oosona” yaagis.*

Yesuusi Yerusalaames yeekkis

(Maato 23:37-39)

31 He wode Farisaawetappe issoti issoti yidi, “Heroodisi nena wodhanaw koyaa gisho ha bessafe denddada ba gidosona.

32 I zaaridi, “Bidi, he workkanaas hekko, ‘Hachchinne wontto tuna ayyaanata kessana, hargganchchota pathana, heedzantho gallasan kuushsha bolla gakkana’ yaagis giite. 33 Hanoppe attin, nabey Yerusalaameppe karen hayqqanaw bessenna. Hessa gisho, hachchi, wonttonne wontti pee7in he bessaa baanaw denddas.

34 “Yerusalaame, Yerusalaame, nabeta wodhiyare, neekko kiitettidayssata shuchchan caddiyare, kuttoy ba nayta ba qefiyappe garssan shiishiyada ne nayta ta qesiyappe garssan aappun toho shiishanaw koyadina, shin hintte ixxas gideta. 35 Ta hinttew odays; hintte keethay kaysattana. Godaa sunthan yeyssi anjjettidayssa hintte gaana gakkanaw tana demmeketa” yaagis.*

14

Yesuusi Farisaawiya son

1 Issi Sambbaata gallas Yesuusi issi Farisaaweta halaqaa soo kathi maanaw geliya wode asay caddi xeellosona. 2 He bessan shawuhe harggen waayettiya issi asi iyaw sintha baggara zin77is. 3 Yesuusi Farisaawetakkonne higge asttamaaretakko, “Sambbaata gallas hargganchcho pasoy wogeyye woga gidennee?” yaagidi oychchis. 4 Entti si77i gidosona. Yesuusi harggettiya uraa bochchi pathidi moyzis.

5 “Qassika hinttefe issuwas na7i woykko boori Sambbaata gallas aafon wulliko ellesidi kessonnay oonee?”* yaagidi oychchis. 6 Entti issibaakka zaaranaw dandda7ibookkona.

7 Yesuusi imatuwas xeegettidayssati bonchcho bessi doorishin be7idi, ha leemisuwa odis: 8 “Issi asi nena yaagano xeegikko bonchcho bessan uttofa. Neeppe aadhdhi bonchchettiya asi xeegettanaw dandda7ees.* 9 Hinttena nam77atakka xeegidayssi yidi, ‘Ne bessaa ha imathaas yedda’ yaagiya wode neeni yeellatashe ziqqa bessi wodhdhaasa. 10 Gidoshin, ne xeegettida wode koyrottada ziqqa bessi be7ada utta. Xeegoyssi yidi, ‘Ta laggiyaw, ha bonchcho bessan utta’ yaagana. He wode neera issife xeegettida asa ubbaa sinthan ne bonchchettana. 11 Bana dhoqqu dhoqqu oothiya ubbay kawuyana; bana ziqqi ziqqi oothiya ubbay dhoqqu dhoqqu gaana.”*

12 Qassi Yesuusi iya mokkida keethaa aawakko, “Quma woykko kaho imato xeegiya wode neeni kushe zaaro xeegonna mela ne laggeta woykko ne ishata woykko ne dabbota woykko ne dure shoorota imato xeegoppa. 13 Gidoshin, ne imato giigisida wode manqota, wobbeta, gunddatanne qooqeta xeega; neeni anjjettana. 14 Hayssati kushe zaaranaw dandda7onna gisho kushe zaaroy geeshshata denddo gallasan new simmana” yaagis.

Gita imatuwa

(Maato 22:1-10)

15 Yesuusara wolla imato bolla uttoyssata giddofe issoy hessa si7idi, “Xoossaa kawotethan imato bolla utteyssi anjjettidayssa” yaagis.

16 Yesuusi, “Issi asi gita imato giigisidi daro asata xeegis. 17 Imatoy mokettiya saatey gakkiya wode xeegettida imathata, ‘Hekko ubbabay giigis, haa yiite’ yaagidi xeeganaada ba aylliya kiittis.

18 “Shin ubbayka bantta gaaso gaaso medhdhidosona. Issoy, ‘Ha77i buroo gade shammida gisho bada be7anaw koshshees hayyana tana aggarkii yaaga’ yaagis. 19 Hankkoy, ‘Ichchashu waatha boori shammas enttana waaxa be7ana gisho hayyana tana lanccofa’ yaagis. 20 Qassi haray, ‘Taani buroo meddan de7iya gisho yaanaw dandda7ikke’ yaagis.

21 “Aylley simmi yidi he ubbaa ba godaas odis. He wode yaagano aaway hanqettidi aylliyako, ‘Ellesada kataman de7iya wogga ogetanne daggalata bada, manqota, wobbeta, qooqetanne gunddata haa eha’ yaagis.

22 “Aylley, ‘Ta godaw, ne kiittidayssi ubbay polettis, shin ha77ika bessi de7ees’ yaagis.

23 “Goday aylliyako, ‘Horogata bollanne, gade giddo ogeta keya, ta keethay kumana gakkanaw demmida ubbaa yaana mela ootha. 24 Ta hinttew odays; imatotidayssatappe oonikka ta gibiraappe moonnayssa erite’ gis” yaagis.

Godaa kaaloy yarshshisees

25 Daro asay iyara wolla bishin Yesuusi enttako guye simmidi, 26 “Taakko yaa ubbay ba aawanne ba aayiw, ba machchiwunne ba nayta, ba ishatanne ba michcheta, hari attoshin ba de7uwa ixxonnay ta tamaare gidanaw dandda7enna.* 27 Ba masqaliya tookkidi tana kaallonnay ta tamaare gidanaw dandda7enna.*

28 “Hinttefe issi asi shuchcha keethi keexanaw koykko, keethaa keexidi ongganaw ay mela miishe koshshiyako koyrottidi eranaw qoppi be7onnay oonee? 29 Hessa gidonna ixxiko, ha uray baaso shuchchaa hiixin qusttethi xoonikko, 30 be7iya ubbay, ‘Ha uray gimbbethi oykkin qusttanaw iya xoonis’ yaagidi boroosona.

31 “Woykko issi kawoy hara kawora olettanaw denddishe laatamu mukulu olanchchota ekki yaa kawuwara tammu mukulu olanchchotara eqettanaw dandda7anayssanne dandda7onayssa uttidi zorettonnay oonee? 32 Eqettanaw dandda7ettonaba gidikko, he hara kawuwara haahon de7ishin giiganaw koyrottidi cima yeddidi oychchees. 33 Hessadakka, hinttefe oonikka baw de7iyaba ubbaa aggonna ixxiko ta tamaare gidanaw dandda7enna.

34 “Maxiney lo77o, shin maxiney ba mal77uwa aggiko, waanidi maxine geetettanaw dandda7ii? 35 Biittatethaaskka araddatethaaskka maaddonabaa gidiya gisho wora yegettees. Hiza, si7iya haythi de7iya asi si7o” yaagis.

15

Dhayida dorssaa

(Maato 18:12-14)

1 Issi gallas qaraxa qanxeyssatinne nagaranchchoti Yesuusa timirttiya si7anaw iya yuushuwan shiiqidosona.* 2 Shin Farisaawetinne higge asttamaareti, “Hayssi uray nagaranchchota shiishidi ekkees, enttara issife mees” yaagidi zuuzummidosona.

3 Yesuusi yaagidi hayssa leemiso enttaw odis: 4 “Hintte giddofe issuwas xeetu dorssati de7iyabaa gidikko enttafe issoy dhayikko uddufun tammanne uddufunata bazzon aggidi dhayoyssa demmana gakkanaw koyonnay oonee? 5 Demmida wode ufayttidi ba gannan tookkidi, 6 ba soo simmees. Ba laggettanne shoorota issife xeegidi, ‘Dhayida ta dorssaa demmas, taara issife ufayttite’ yaagees. 7 Hessadakka, maaroti koshshonna uddufun tammanne uddufun xillotappe aathidi maarotan geliya issi nagaranchchuwa gaason salon gita ufayssi gidees.

8 “Woykko tammu biri de7iya issi maccasiya tammaafe issiya dhayikko demmana gakkanaw xomppe oythada keethaa pittada mintha koyonnara oonee? 9 Demmida wode ba laggettanne ba shoorota xeegada ‘Dhayida ta issi bira demmida gisho taara ufayttite’ yaagawusu. 10 Si7ite, hessa mela issi maarotethan geliya nagaranchchuwan Xoossaa kiitanchchota sinthan ufayssi gidees” yaagis.

Dhayida na7aa

11 Zaaridi Yesuusi, “Issi uraas nam77u nayti de7oosona. 12 Enttafe kaalo na7ay ba aawakko, ‘Ta aawaw, ne shaluwappe ta gishuwa taw imma’ yaagis. Aaway ba shaluwa ba naytas shaakkis. 13 Guutha gallasappe guye kaalo na7ay ba gishuwa ubbaa qachchi ekkidi haaho biitta bis. Yan alttacan shaluwa toochchidi onggis. 14 I baw de7iyaba ubbaa wurssidaappe guye he biitta ubban mino koshi keyin metootis. 15 Hessa gisho, he biittaa asaappe issuwa soo gaata gelis. Uray iya guduntho heemmana mela ba moothaa yeddis. 16 Gudunthoti miya harquwafe maanaw amottis, shin iyokka iyaw immiya asi benttibeenna. 17 Wozani simmin, ‘Aappun ta aawa aylletas kathi wora wodhdhin ta hayssan koshara hayqqanaw gakkadina?’ 18 Denddada ta aawakko bada, ‘Ta aawaw, salon Xoossaa, sa7an nena qohas. 19 Hizappe ne na7a geetettada xeegettanaw taw bessonna gisho ne son de7iya aylletappe issuwada tana payda’ yaagana” yaagis. 20 Hessa gisho, denddidi ba aawakko bis.

“Hanoshin, I buroo haahon de7ishin aaway qadhettidi, iyaakko woxxi bidi idimmidi yeeris. 21 Na7aykka, ‘Ta aawaw salon Xoossaa, sa7an nena ta qohas. Hizappe ne na7a geetettada xeegettanaw bessike’ yaagis.

22 “Iya aaway aylleta xeegidi, ‘Ellesidi ubbaafe lo77o gidida ma7o ehidi iya mayzite; iya biradhdhen sagaayo, iya tohuwan caamma aathite. 23 Modhdho gatarmentho ehidi shukkite, moos, ufayttoos. 24 Ta na7ay hayssi hayqqis, shin ha77i paxis; dhays, shin benttis’ yaagis. Hessafe guye, ufayetethi oykkidosona.

25 “He wode bayra na7ay goshsha gaden de7ees. Yaappe yishe soo matishin yethinne gufa girssi si7is. 26 I, aylletappe issuwa xeegidi haniyabay aybeekko eranaw oychchis. 27 Aylley, ‘Ne ishay saro yida gisho ne aaway modhdho gatarmentho iyaw shukkis’ yaagis.

28 “Bayra ishay yilotidi soo gelanawukka koyibeenna. Aaway kare keyidi soo gelana mela iya woossis. 29 Shin I ba aawakko, ‘Hekko, hayssa mela laythi ta new aylletada ne kiitaappe issuwaka pacisonna new kiitettin ta ta laggetara ufayttana mela hari attoshin issi laaqa deeshe immabaakka. 30 Hanoshin, hayssi ne na7ay ne shaluwa laymatara doomisidi yin modhdho gatarmentho shukkadasa’ ” yaagis.

31 “Aawaykka, ‘Ta na7aw, neeni ubba wode taara de7aasa, tabay ubbay neessa. 32 Hayssi ne ishay hayqqis, shin paxis; dhays, shin benttis. Hessa gisho, daro ufayttanaw bessees’ yaagana” yaagis.

16

Ammanettonna shuumaa leemiso

1 Yesuusi ba tamaaretakko, “Issi dure uraas iyappe garssara issi shuumay de7ees. He shuumay ba godaa shaluwa toochchees yaagiya worey keethaawa gakkis. 2 Keethaaway shuumaa xeegisidi, ‘Taani woygiyabaa si7adinaa? Hizappe neeni ta keethas shuuma gidada oothanaw dandda7onna gisho ta shaluwa taw sheedhdha’ yaagis.

3 “He shuumaykka ba wozanan hayssada yaagidi qoppis. ‘Ta goday tana shuumatethaafe wothana hanees, goya aqanaw wolqqi baawa, woossa maanaw yeellayees; yaatin ta waano? 4 Shuumatethaafe ta wodhdhiya wode asay tana mokkana mela oothanabaa ta erays’ yaagis.

5 “Hessa gisho, iya godaa acoy de7iya asaa issuwa issuwa xeegi ehidi koyro uraakko, ‘Ne bolla ta godaa acoy ay meli de7ii?’ yaagidi oychchis.

6 “I, ‘Laatamu barmeele zayte acoy de7ees’ yaagis.

“Shuumay, ‘Wule warqattiya he7e, ellesada, tammu barmeele zayte acoy de7ees gada xaafa’ yaagis.

7 “Hessafe kaallidi nam77anthuwako, ‘New aappuni de7ii?’ yaagis.

“I, ‘370 kunttaale gistte acoy de7ees’ yaagis.

“Shuumay, ‘Ne wule warqattiya he7e, ellesada, 296 kunttaale yaagada xaafa’ yaagis. 8 Keethaaway ammanettiboonna shuumaa iya bilaamatethaas nashshis. Ha alamiya nayti ase oythan poo7o naytappe aadhdhida wozanaamata.

9 “Hessa gisho, ta hinttew odays; ha alamiya miishey wuriya wode merinaa keethan mokettana mela ha miishiyara hinttew laggeta shammite. 10 Ubbaafe guuthaban ammanettiday daroban ammanettidayssa gidees. Qassi ubbaafe guuthaban ammanettonnayssi daroban ammanettenna. 11 Hiza, ha alamiya miishen hintte ammanettonna ixxiko tuma miishe hinttew ooni hadara immanee? 12 Hintte hara asa miishen ammanettonna ixxiko, hintte buzo miishe hinttew ooni immanee?

13 “Issi aylley nam77u godatas haarettanaw dandda7enna. Issuwa ixxiko hankkuwa dosees woykko issuwako shiiqikko hankkuwa kadhees. Hessadakka, hintte Xoossasinne miishes haarettanaw dandda7ekketa.”*

14 Miishe dosiya Farisaaweti hessa si7ida wode Yesuusa qelqisidosona. 15 I, “Hinttee hinttena asa sinthan xilliseeta, shin Xoossay hintte wozanaa erees. Asa sinthan bonchchettidayssi Xoossaa sinthan borettidayssa.

16 “Muse higgeynne nabeta kiitay Yohaannisa gakkanaw hinttew odettishe gam77is. Hessafe guye, Xoossaa kawotethaa Wonggelay sabbakettishe gam77is. Asi ubbay yaa gelanaw dafettees.* 17 Gidoshin, higgiyafe issi laafa pidaaley attanaappe saloynne sa7ay aadhdheyssi kawuyees.*

18 “Ba machchiw yeddidi haraa ekkiya ubbay laammees. Ba azinaappe anjjettidaaro ekkeysika laammees” yaagis. *

Dure uraanne Alaazara

19 “Al77onne alleeqo afila ma77iya, sa7i injjetin gallas gallas ufayssan de7iya issi dure asi de7ees. 20 Hari qassi asatethay kumethi madunxida issi Alaazara geetettiya manqoy he dure uraa karen yegetidi attidayssi de7ees. 21 Koshappe denddoyssan dure uraa gaytappe wodhdhiya tiifiya maanaw amottishe de7ees. Hari attoshin, kanati yidi iya madunthaa laaccosona.

22 “He manqoy hayqqis; kiitanchchoti iya Abrahame ki7uwa efidosona. Qassi dure uraykka hayqqidi moogettis. 23 Si7oolen un77ettidi de7ishe dhoqqu gidi haahon Abrahamenne iya ki7on de7iya Alaazara be7is. 24 I, ‘Aawaw Abrahame, taw qadhettarkii; ha laco taman un77ettada de7iya gisho Alaazari ba biradhdhiya haathan yeddidi ta inxarssaa laakothana mela hayyana iya yeddarkki’ yaagidi waassis.

25 “Shin Abrahamey iyaakko, ‘Ta na7aw, ne sa7an de7iya wode lo77obaata ekkidayssa, qassi Alaazari iitabata ekkidayssa akeeka. Shin ha77i I hayssan ufayttees, qassi neeni waayettashe de7aasa’ yaagis. 26 Ha ubbaafe aadhdhidi, ‘Haappe hintteko, hinippe haa nuukko aadhdhanaw koyeyssati pinnonna mela nuusinne hinttes giddon gita aafoy de7ees’ yaagis.

27 “Dure uray, ‘Aawaw, yaakko Alaazara ta aawa soo kiittana mela ta nena woossays. 28 Taw ichchashu ishati de7idosona, enttika ha waaye bessaa yoonna mela enttaw bidi markkatto’ yaagis.

29 “Shin Abrahamey, ‘Enttaw Museranne nabetara de7oosona; entti odiyabaa si7ona’ yaagis.

30 “Dure uray, ‘Aawaw Abrahame, hessatho gidenna; issi asi hayqoppe denddidi biikko entti maarotan gelana’ yaagis.

31 “Abrahamey, ‘Musenne nabeta si7onna ixxiko, hari attoshin hayqoppe issi asi denddi odikkoka ammanokkona’ yaagis.”

17

Oyshisiya aawatethi

1 Yesuusi ba tamaaretakko, “Ase dhubethidi nagaran gelssiyabay yoonna aggenna. Gidoshin, nagaran gelana mela oothiya uraa ayye” yaagis. 2 He uray kaalotappe issuwa balethanaappe woxa ba qoodhen qachchidi abban wulliko iyaw lo77o. 3 Hessa gisho naagettite.*

“Ne ishay nagara oothiko hanqetta; qiirottidi maarotethan simmiko, iyaw atto yaaga. 4 Issi gallasan laappun toho qohidi, laappun toho, ‘Taani ta balaa eras tana maara’ yaagidi neekko yiikko iyaw atto ga.”

5 Hawaareti Godaakko, “Ammano nuus gujjarkkii” yaagidosona.

6 Goday, “Gaashe ayfe mela ammanoy hinttew de7ikko ‘Hayssa wolaa shodettada abbaa giddon toketta’ yaagikko hinttew kiitettana” yaagis.

7 Gujjidikka Yesuusi, “Hintte giddofe issuwas goshshanchchoy woykko dorsse heemmiya aylley de7ikko ooso gadeppe woykko wudeppe soo simmiya wode ‘Elle haayada kathi maanaw utta’ yaagey de7ii? 8 Deenna, ‘Taw kaho giigisa; taani mada, uyada aggana gakkanaw eqqada muza. Hessafe guye, neeni qassi maasanne uyaasa’ yaagenneyye? 9 Hiza, goday, aylley kiitaa polida gisho anjjiyye? 10 Hessa gisho, hintteka kiitettoyssa ubbaa polida wode ‘Nu pathonna aylleta; oothanaw bessiya oosuwa polida’ yaagite” yaagis.

Baro harggiyafe geeyida tammu asata

11 Yesuusi Yerusalaame bishe Samaarisinne Galiila biittaas giddora kanthidi aadhdhis. 12 Issi gutaa geliya wode baro harggen oykettida tammu asati iya demmidosona. Enttika haahon eqqidi, 13 “Godaa Yesuusa, nuus qadhettarkii” yaagidi waassidosona.

14 I entta be7ida wode “Bidi hinttenatethaa Ayhude kahine bessite” yaagis. Entti ogiya bolla bishe paxidosona.*

15 Enttafe issoy ba paxuwa be7ida wode dhoqqu gida qaalan Xoossaa bonchchishe Yesuusakko simmis. 16 I Samaare biitta asi, shin Yesuusa tohuwa bolla gufannidi iya galatis.

17 Yesuusi, “Paxiday tammu asata gidokkonaayye? Yaatin, uddufunati aw bidonaa? 18 Ha allaga uraappe* attin hari simmidi Xoossaa galatey deenna guusseyye?” yaagidi oychchis. 19 Uraakko, “Ne ammanoy nena pathis; denddada ba” yaagis.

Xoossaa kawotethaa yuussaa

(Maato 24:23-28,37-41)

20 Farisaaweti, “Xoossaa kawotethay awude yaanee?” gidi Yesuusa oychchidosona. I, “Xoossaa kawotethay benttiya mallan yeenna. 21 Qassika iyo, ‘Hannina woykko hinina yaaganaw dandda7enna. Ays giikko, Xoossaa kawotethay hintte giddon de7ees’ ” yaagidi zaaris.

22 Yesuusi ba tamaaretakko, “Asa Na7aa gallasatappe issuwa be7anaw hintte amottiya wodey yaana, shin hintte be7ekketa. 23 Asay, ‘I yan de7ees’ woykko, ‘Hayssan de7ees’ yaagana, shin enttana kaallidi booppite. 24 Wol77anthi wol77ammidi saluwa gaxappe gaxa poo7isiya mela Asa Na7aa yuussaa gallasay hessada hanana. 25 Shin hessi hananaappe sinthe Asa Na7ay daro waayanawunne ha yeletethan ixettanaw bessees. 26 Nohe wode hanidayssa mela Asa Na7aa wodiyankka hessada hanana.* 27 Nohey Markkabiyan gelida qammaa gakkanaw asay mishenne uyishe, ekkishenne gelishe de7ishin dhayo haathay yidi ubbaa dhayssis.* 28 Looxe laythankka hessatho hanis. Asay mishenne uyishe, shammishenne bayzishe, tokkishenne keexishe, gam77idosona.* 29 Looxey Soodomeppe keyida gallas diinne geetettiya xuuggiyabay saloppe bukkidi ubbaa dhayssis. 30 Asa Na7ay qoncciya wodekka hessada hanana.

31 “He gallasan oonikka karen de7ey keethaa giddon de7iyabaa ekkanaw soo geloppo. Hessadakka, gaden de7iya asi aykkoskka soo simmofo.* 32 Looxe machchiw akeekite; * 33 ba shemppiw ashshanaw koyaa asi oonikka dhayssana; ba shemppiw aathi immiya oonikka I ashshana.* 34 Ta hinttew odays; he gallasan nam77u asati issi arssan zin77ana. Issoy ekettana, hankkoy attana. 35 Nam77u maccasati wolla gaaccishin issiya ekettana, hankkiya attana. 36 Nam77u asati wolla gaden goyeyssatappe issoy ekettana, hankkoy attana”† yaagis.

37 Entti, “Godaw aw ekettanee?” yaagidi oychchidosona.

I, “Bawuti de7iya bessan ankkoti shiiqoosona” yaagis.

18

Minnidi woossana mela tamaarssis

1 Yesuusi ba tamaareta azalonna ubba wode woossana mela tamaarssanaw koyidi yaagidi leemiso odis: 2 “Issi kataman Xoossaas yashettonna asaskka yeellatonna issi daynni de7ees 3 He kataman issi am77iya da7awusu. Iyakka, ‘Tawunne ta morkkiyas giddon de7iya mootuwa pirdda’ yaagada ubba wode he daynnaako simerettawusu. 4 Daynnay guutha wodes I odaa si7onna ixxis, shin guyeppe ba wozanan, ‘Taani Xoossaas yayyonna, asas yeellatonna ixxikokka, 5 ha am77iya tana waaysiya gisho iw pirddana; yaatonna ixxiko ubba wode yada tana salethana’ yaagidi qoppis” yaagis.

6 Godaykka, “Geella daynnay gidayssa si7ideta; 7 Xoossay qammanne gallas iyaakko waassiya ba dooridayssatas pirddeneyye? Enttana maaddanaw gam77iyye? 8 Ta hinttew odeyssa si7ite, ellesidi pirddana. Gidoshin, Asa Na7ay yaa wode sa7a bolla ammano demmanddeshsha?” yaagis.

Farisaawiyanne qaraxa qanxiseyssa

9 Qassi zaaridi, Yesuusi, banttana xillo asada oothidi ceeqetteyssatasinne harata kadheyssatas hayssada yaagidi leemiso odis: 10 “Nam77u asati woossanaw Xoossa Keethi bidosona. Issoy Farisaawe hankkoy qassi qaraxa qanxisiya asi. 11 Farisaawey eqqidi baw woossishe, ‘Xoossaw taani harata mela bonqanchcho, geellanne laymatiya asi, aadhdhida qassi ha qaraxa qanxisiya uraa mela gidonna gisho nena galatays. 12 Saaminttafe nam77u toho xoomays, ta demmiyaba ubbaafe asiraata kessays’ yaagis.

13 “Shin qaraxa qanxiseyssi qassi haahon eqqidi hari attoshin salo dhoqqu gidi xeellanawukka yayyidi ba tiraa iccishe ‘Xoossaw, tana nagaranchchuwa maararkii’ gidi woossis. 14 Ta hinttew odeyssa si7ite; Farisaawiyappe hayssi qaraxa qanxiseyssi Xoossaa sinthan xillo gididi ba soo simmis. Ays giikko, bana dhoqqu dhoqqu oothiya asi kawuyana, bana kawushshiya asi dhoqqu dhoqqu gaana” yaagis.*

Yesuusanne yooga nayta

(Maato 19:13-30; Mar 10:13-31)

15 Yesuusi yooga nayta bolla ba kushiya wothidi anjjana mela asay iyaakko ehoosona. Yesuusa tamaareti hessa be7idi ays Yesuusakko eheeti yaagidi kaccidosona. 16 Shin Yesuusi nayta baakko xeegidi, “Yooga nayti taakko yaanayssa diggofite; yo giite. Ays giikko, Xoossaa kawotethay enttada hanidayssatassa. 17 Taani hinttew tuma odays; Xoossaa kawotethaa yooga naytatho ekkonnay oonikka yaa gelenna” yaagis.

Dure uraa oyshaa

(Maato 19:16-30; Mar 10:17-31)

18 Ayhude halaqatappe issoy, “Keeha asttamaariyaw, merinaa de7uwa demmanaw ay ootho?” yaagidi oychchis.

19 Yesuusi iyaakko, “Ays tana keehaw yaagada xeegay? Issi Xoossaafe attin hari keehi baawa. 20 Laammofa, wodhoppa, kaysotoppa, worddo markkattofa, ne aawanne ne aayiw bonchcha yaagiya kiitaa eray” yaagidi oychchis.*

21 Uraykka, “Hessata ubbaa taani na7atethafe doomada naagashe gam77as” yaagis.

22 Yesuusi hessa si7ida wode “Hiza, new issibay paccees; new de7iyaba ubbaa bayzada manqotas imma; salon nena shaloy naagees. Yaata simmada tana kaalla” yaagis. 23 Shin uray hessa si7ida wode iyaw daro shaloy de7iya gisho daro qiirottis.

24 Yesuusi uraa be7idi, “Dure asas Xoossaa kawotethaa geloy waanidi un77anddeshsha? 25 Durey Xoossaa kawotethaa gelanayssafe gimaley narppe luhora kantheyssi kawuyees” yaagis.

26 Hessa si7ida asay, “Hessa gidikko ooni attanee?” yaagidosona.

27 Yesuusi, “Asas dandda7ettonabay Xoossaas dandda7ettees” yaagis.

28 Phexiroosi, “Hekko nuuni nubaa ubbaa aggidi nena kaallida” yaagis.

29 “Yesuusi tuma ta hinttew odays; Xoossaa kawotethaas gidi ba keethaa woykko ba machchiw woykko ba ishata woykko ba aawanne ba aayiw woykko ba nayta aggiday; 30 ha wodiyan dakko daro, yaana alamiyan merinaa de7uwa ekkonnay oonikka baawa” yaagis.

Yesuusi ba hayquwaaba zaari odis

(Maato 20:17-19; Mar 10:32-34)

31 Yesuusi tammanne nam77ata baakko xeegidi, “Ane Yerusalaame boos, nabeti Asa Na7aabaa xaafidaba ubbay yan polettana. 32 I Ayhude gidonna asaas aadhdhidi imettana. Entti iya toochchana, cayananne iya bolla cuttana. 33 Iya garaafidaappe guye wodhana, shin heedzantho gallasan I hayqoppe denddana” yaagis.

34 Shin iya tamaareti hessa ubbaafe issibaakka akeekibookkona. Iya xuuray enttaw qosettida gisho I woygidaakko eribookkona.

Qooqe uray xeellis

(Maato 20:29-34; Mar 10:46-52)

35 Yesuusi Iyaarkko matattiya wode issi qooqe uray oge gaxan uttidi woossees. 36 Qooqe uray asay he bessaara aadhdhishin si7idi, “I aybe?” gidi oychchis. 37 Entti, “Naazirete Yesuusi hayssara aadhdhees” yaagidosona.

38 I, “Dawite na7aw, Yesuusa, tana maararkii” yaagidi waassis.

39 Sinthe sinthe biya asati, “Si7i ga” gidi hanqettidosona. Shin I, “Dawite na7aw, tana maara” yaagidi darssi waassis.

40 Yesuusi eqqidi uraa baakko ehana mela kiittis. Uraykka, iyaakko shiiqin, 41 “Ta new ay oothana mela koyay?” yaagidi oychchis.

Qooqey, “Godaw ta xeellanaw koyays” yaagis.

42 Yesuusi, “Xeella, ne ammanoy nena pathis” yaagis. 43 Uray sohuwara xeelli aggis. Xoossaa bonchchishe Yesuusa kaallis. Asa ubbay hessa be7idi Xoossaa galatidosona.

19

Qaraxa qanxisiya Zakkiyoosa

1 Yesuusi Iyaarkko gelidi aadhdhees. 2 Yan Zakkiyoosa geetettiya qaraxa qanxiseyssata halaqay de7ees. I daro dure. 3 I Yesuusi ooneekko be7anaw koyis. I qanthi gidiya gisho asaa darotethaafe denddoyssan Yesuusa be7anaw dandda7ibeenna. 4 Yesuusa be7anaw koyidi I biya ogiyas sinthe woxxi bidi issi boobba mitha bolla keyis.

5 Yesuusi he bessaa gakkishe dhoqqu gidi be7idi, “Zakkiyoosa, hachchi ta ne son pee7anaw bessiya gisho elle wodhdha” yaagis. 6 I ellesi wodhdhidi ufayssan Yesuusa mokkis.

7 He bessan de7iya asaa ubbay hessa be7idi, “Nagaranchchuwa soo gelidi mokettanw hanees” yaagidi zuuzummidosona. 8 Gidoshin, Zakkiyoosi eqqidi Godaakko, “Godaw, hekko taw de7iya shalo ubbaafe baggaa manqotas immana. Asappe aybaakka worddon balethada ekkidabaa gidikko oyddu kushe zaarana” yaagis.

9 Yesuusi qassi, “Ha uray Abrahame na7a gidida gisho hachchi atotethay ha soo yis. 10 Asa Na7ay yiday dhayidayssa koyanasaanne ashshanaassa” yaagis.*

Tammu minaaneta leemisuwa

(Maato 25:14-30)

11 Asay hessa si7iya wode Yesuusi Yerusalaame matattida gishonne Xoossaa kawotethay ha77i matara qonccana daanida gisho enttaw leemiso odis.* 12 Hessa gisho, Yesuusi, “Issi gita asi de7eyssi baw kawotethi ekkidi yaanaw hara biitta bis. 13 Iyaw oothiya aylletappe tammata xeegidi issuwas issuwas tammu minaane* immidi ‘Ta simmada yaana gakkanaw ha miishiyara zal77ite’ yaagis.

14 “He biittaa asay iya ixxiya gisho ha uray nu bolla kawotana mela nu koyokko yaagidi ase iya guyera kiittidosona.

15 “Gidoshin, he uray kawo gididi ba biittaa simmis. He tammu aylleti I immida miishiyan ay mela zal77idi wodhisidaakko eranaw koyidi enttana xeegisis.

16 “Koyroyssi yidi, ‘Godaw, ne taw immida miishey haraa tamma wodhdhis’ yaagis.

17 “Iya Goday, ‘Neno ammanettida aylliyaw lo77o oothadasa. Neeni guuthaban ammanettida gisho new tammu katamata bolla maata immas’ yaagis.

18 “Nam77anthoyka yidi, ‘Godaw, ne taw immida miishey haraa ichchasha wodhdhis’ yaagis.

19 “Goday iyaakko, ‘Newukka qassi ichchashu katamata bolla maata immas’ yaagis.

20 “Hekko heedzanthoy yidi, ‘Godaw, ta curqqan xaaxada naagida ne miishiya hannashu. 21 Ays giikko, neeni nebaa gidonnabaa ekkeyssanne ne zeronnabaa buucciya iita asi gidiya gisho new yayyas’ yaagis.

22 “Iya goday zaaridi, ‘Neno iita aylliyaw ne doonatho ta nena pirddana. Ta wothonnabaa ekkeyssanne zeronnabaa buucciya asi gideyssa ne erikko, 23 ta yada ta miishiya wodhera ekkana mela zal77iya asaas ays immabiikkii?’

24 “Iya goday he bessan eqqidayssatakko, ‘Iyara de7iya miishiya ekkidi tamma wodhisidayssas immite’ yaagis.

25 “Entti, ‘Godaw, iyaw kasekka tammu minaaney de7ees’ yaagidosona.

26 “Goday, ta hinttew odays; ‘De7iya ubbaas hari guzhettana, shin baynnayssafe haray atto iyaw de7iyarakka ekettana. * 27 Gidoshin, ta entta bolla kawotonna mela koyidayssata he ta morkketa ha ta sinthe ehidi goyrite’ gis” yaagis.*

Yesuusi gita bonchchon Yerusalaame gelis

(Maato 21:1-11; Mar 11:1-11; Yoha 12:12-19)

28 Yesuusi hessa odidayssafe guye enttafe sinthe aadhdhi hamuttidi Yerusalaame bis. 29 Shamaho Deriya† bolla de7iya Beetefaagenne Bitaaniya matattida wode ba tamaaretappe nam77ata yaagidi kiittis: 30 “Hintte sinthan de7iya gutaa biite, hintte yaa gakkiya wode oonikka toggonna qashettidi de7iya hare mari demmana. Iya billidi haa ekki yiite. 31 Oonikka, ‘Ays billeeti?’ gidi oychchiko, ‘Goday iya koyees’ yaagite” yaagis.

32 Kiitettidayssati bidi I gidayssada hanin be7idosona. 33 Entti hare maraa billishin godati be7idi, “Hare maraa ays billeeti?” yaagidosona.

34 Entti zaaridi, “Goday iya koyees” yaagidosona.

35 Yaappe hare maraa Yesuusakko ehidosona. Bantta ma7uwa hare maraa zokkon yeggidi Yesuusa hare maraa bolla utisidosona. 36 Asaykka I biya ogiya bolla bantta ma7uwa hiixidosona.

37 Shamaho Deriya dugethaa wodhisiya ogiyakko matiya wode taybon keehi daro asay entti be7ida malaalisiyaban ufayttidi bantta qaala dhoqqu oothidi,

38 “Godaa sunthan yaa kawoy anjjettidayssa

saluwan saroy

ubbaafe dhoqqa saluwan bonchchoy

Xoossaas gido.”

yaagidi Xoossaa galatidosona.*

39 Asaa giddofe issi issi Farisaaweti Yesuusakko, “Asttamaariyaw, ne tamaareta hayzite gada hanqetta” yaagidosona.

40 I enttako, “Entti si77i giikko shuchchati waassana” yaagis.

41 Yesuusi Yerusalaame matishe katamaa be7idi iyaw yeekkis. 42 “New saro gidanayssa hachchi ne eridabaa gidiyakkoshin, ha77i ne ayfiyaappe geemmis. 43 Ne morkketi ne yuushuwa diridi dumma dumma ogiyara nena teqqidi un77ethiya wodey yaana. 44 Nenanne ne dirssaa garssan de7iya ne nayta dhayssana. Issi issi shuchchu denthidi laallana, ays giikko Xoossay nena ashshanaw yaa wodiya erabaakka” yaagidi iw yeekkis.

45 Hessafe guye, Yesuusi Xoossa Keethi gelidi zal77eyssata yaappe goodis. 46 Qassi, “ ‘Ta keethay Xoossaa woossiya keethi gidana’ gidi xaafettis, shin hintte ta keethaa panggata gonggolo oothideta” yaagis.*

47 Gallas gallas Xoossa Keethan tamaarssees. Kahineta halaqati, higge asttamaaretinne deriya cimati iya wodhanaw oge koyoosona.* 48 Gidoshin, asa ubbay iya timirttiya bantta wozana yeggidi si7iya gisho enttaw oothanabay dhays.

20

Yesuusa maatay Ayhudetas oysho gidis

(Maato 21:23-27; Mar 11:27-33)

1 Issi gallas Yesuusi Xoossa Keethan asaa tamaarssishininne Wonggelaa markkattishin, kahine halaqati, higge asttamaaretinne deriya cimati issife iyaakko yidi, 2 “Neeni hayssata aybi maatan oothiyako nuus oda. Ha maata new immiday oonee?” yaagidi oychchidosona.

3 I enttako, “Takka hinttena issibaa oychchana, ane taw zaarite. 4 Xammaqiya Yohaannisa xinqqatey Xoossafeyye asappe?” yaagis.

5 Entti woli giddon yaagidi zorettidosona: “Xoossafe giikko yaatin, ays ammanibeekketii?” yaagana.

6 “Asappe giikko, asa ubbay Yohaannisi nabe gideyssa ammaniyaa gisho nuna shuchchan caddana.”

7 Yaaniya gisho, “Awuppeeko nu erokko” yaagidi zaaridosona.

8 Yesuusi zaaridi, “Hiza, takka ay maatan hayssata oothiyako hinttew odikke” yaagis.

Goshshanchchota leemisuwa

(Maato 21:33-46; Mar 12:1-12)

9 Hessafe guye, Yesuusi yaagidi ha leemisuwa asaas odis: “Issi asi woyne tokkis. Goshshanchchotas kera immidi daro wode gam77idi yaanaw hara biitta bis.* 10 Woyne ayfiyaa maxiya wodey gakkin woyniya ayfiyaappe iyaw yeddana mela goshshanchchotakko ba aylliya kiittis. Shin goshshanchchoti he aylliya oykkidi wadhdhidi mela kushe yeddidosona. 11 Kaallidikka hara aylliya kiittis. Qassi goshshanchchoti iya wadhdhidi, kawushshidi mela kushe yeddidosona. 12 Ha77ika zaaridi heedzantho aylliya kiittis. Goshshanchchoti iyakka madunxisidi woyniya giddofe gaxa kessidi yeggidosona.

13 “Woyniya goday, ‘Yaatin ta ay ootho? Ane qassi ta dosiya ta na7aa yeddana; ooni eri entti iya bonchchonna aggokona’ yaagis.

14 “Shin goshshanchchoti uraa na7aa be7ida wode ‘Hayssi iya laatteyssa, haa yiite iya wodhana, yaatikko laatay nuus gidana’ yaagidi zorettidosona. 15 Woyniya giddofe gaxa kessidi wodhidosona.

“Yaatin, woyniya goday he asata waatanee? 16 Yidi he goshshanchchota dhayssana, woyniya bessaa hara asatas immana. Asay hessa si7ida wode ‘Shinchchalle hessa melabaa ehoppo’ yaagidosona.

17 Yesuusi entta caddi xeellidi,

“Yaatin ‘Gimbbe keexiya asati borida shuchchay,

keethaas malanne minotethi immiya ubbaafe aadhdhiya shuchchi gidis’

geetettidi xaafettidayssa birshshethay aybe?* 18 He shuchchaa bolla kunddiya ubbay qoxettana, shuchchay iya bolla wodhdhiya ubbay liiqana” yaagis.

19 Higge asttamaaretinne kahine halaqati ha leemisoy odettiday entta bolla gideyssa eridi he wode iya oykkanaw koyidosona, shin asaas babbidosona.

Giirabaa

(Maato 22:15-22; Mar 12:13-17)

20 Hessa gisho, Yesuusa deriya haariya Roome kawuwa maatas aathi immanaw koyidi iya doonappe bala qaala naagoosona. Hessa polisanaw xillo daanidi cimmiya asata iyaakko kiittidosona. 21 Kiitettidi bida asati, “Asttamaariyaw, neeni odeysinne tamaarsseyssi likke gideyssa, qassi Xoossaa ogiya tumatethan tamaarsseyssanne oonakka shaakkonnayssa nu eroos. 22 Hanoshin, Roome kawuwas giira giiranaw bessi bessennee?” yaagidi iya oychchidosona.

23 Shin I entta wozanaa iitatethaa erida gisho 24 “Ane tana issi santime bessite, Iya bolla de7iya misileynne sunthay ooddebaye?” yaagis.

Entti zaaridi, “Roome Kawuwa Qeesareyssa” yaagidosona.

25 I zaaridi, “Yaatikko, Qeesareyssa Qeesares, Xoossayssa Xoossaas immite” yaagis.

26 Hessa gisho, I zaarida zaaruwan asaa sinthan bala demmanaw dandda7ibookkona. Iya zaaruwan malaalettidi si77i gidosona.

Hayqoppe denddobaa

(Maato 22:23-33; Mar 12:18-27)

27 Hayqoppe denddoy baawa yaagiya Saduqaawetappe issoti issoti Yesuusakko yidi,* 28 “Asttamaariyaw, issi asi machcho ekkidi na7a yelonna hayqqiko, iya ishay he maccasiw ekkidi nayta yelidi ba ishaas zerethi ashshana mela Musey xaafis.* 29 Hekko laappun ishati de7oosona. Koyroyssi machcho ekkidi na7a yelonna hayqqis. 30 Nam77anthoy iyo ekkidi na7a yelonna hayqqis. 31 Heedzanthoyka hessatho hanis. Laappunati ubbay hessada hanidi iyo ekkidosona, shin na7a yelonna hayqqidosona. 32 Wurssethan maccasiya hayqqasu. 33 Hiza, laappun addey iyo ekkida gisho hayqoppe denddiya wode iya oodde machcho gidanee?” yaagidi oychchidosona.

34 Yesuusi zaaridi, “Asay ha wodiyan ekkoosonanne geloosona. 35 Shin hayqoppe denddidi yaana alamiyan daanaw besseyssati ekkokonanne gelokkona. 36 Entti kiitanchcho mela gidiya gisho sinthafe hayqqokona. Hayqoppe denddida gisho entti Xoossaa nayta. 37 Musey Godaa, ‘Abrahame Godaa, Yisaaqa Godaa, Yayqooba Godaa’ gidi tushiya giddon xuugettiya tama taarikiya xaafidayssan hayqqida asay denddeyssa bessees.* 38 Ubbay iyaw de7on de7eyssata gidiya gisho I de7on de7eyssata Godaappe attin hayqqidayssata Goda gidenna” yaagidi zaaris.

39 Higge asttamaaretappe issoti issoti, “Asttamaariyaw, lo77obaa odadasa” yaagidosona. 40 Hessafe guye, hara oysho oychchanaw yayyidosona.

Kiristtoosi oodde na7ee

(Maato 22:41-46; Mar 12:35-37)

41 Iyappe kaallidi Yesuusi enttako, “Asay Kiristtoosa waattidi Dawite na7a yaagonaa? 42-43 Ays giikko, Dawitey ba huu7en ba maxaafan,

‘Xoossay ta Godaakko “Ta ne morkketa

ne tohoy yedhdhiyaso oothana gakkanaw

taappe ushachcha baggan utta” gis’ yaagis.*

44 “Hiza, Dawitey Kiristtoosa, ‘Godaa gidi xeegishe iyaw na7a waanidi gidi?’ ” yaagis.

45 Derey ubbay si7ishin ba tamaaretakko, 46 “Adussa ma7o ma77idi yuushshe doseyssatappe, giyan bonchcho sarotho, Ayhude Woosa Keethan bonchcho oyde, mokettiya sonkka bonchcho bessi koyaa higge asttamaaretappe naagettite. 47 Entti am77eta keethaa kalloyoosona, xillo asi daanidi woosa adussoosona. Entti iita pirdda ekkana” yaagis.

21

Am77ee muxaata

(Mar 12:41-44)

1 Dure asay Xoossa Keethan muxaata saaxiniyan yeggishin Yesuusi dhoqqu gidi asaa be7is. 2 Qassi issi manqo am77iya nam77u sikkina yeggishin be7idi, 3 “Ta hinttew tuma odays; ha manqo am77iya ubbaafe aathada immasu. 4 Ays giikko, ha asa ubbay banttaw de7iyabaappe immidosona, shin iya ba pacciyaappe, baw de7iya aquwaa ubbaa immasu” yaagis.

Wurssetha wodiya malaatata

(Maato 24:3-14; Mar 13:3-23)

5 Yesuusa tamaaretappe issoti issoti Xoossa Keethay daro lo77iya shuchchaninne asay Xoossaas immida imotan lo77idayssa odettoosona. 6 Shin Yesuusi, “Ha hintte be7iyabay ubbay laalettonna, shuchchi shuchcha bolla gimbbettida mela attonna wodey yaana” yaagis.

7 Enttika, “Asttamaariyaw, ha ubbay hananay awude? Qassi hayssi hananayssas malaatay aybee?” yaagidi oychchidosona.

8 Yesuusi yaagidi enttaw zaaro immis: “Balettonna mela naagettite. Daroti, ‘Taani Kiristtoosa, wodey matattis’ yaagishe ta sunthan yaana, shin hintte entta kaallofite. 9 Hintte olabaanne asaa geellatethaa si7iya wode dagammofite. Hessi sinthattidi hananayssi attonnabaa gidiya gisho wodiya wurssethay ellesidi yeenna” yaagis.

10 Kaallidikka, “Derey deriya bolla, kawotethay kawotethaa bolla denddana. 11 Gita biitta qaaxoy hanana, koshaynne gadoy dumma dumma bessan darana, yashshiyabaynne gita malaatati saloppe qonccana. 12 Shin ha ubbay hananaappe sinthe ta sunthaa gisho gidi asay hinttena gooddananne oykkana. Ayhude Woosa Keethaninne qasho keethan hinttena yeggana. Kawota sinthenne deriya haareyssata sinthe hinttena efana. 13 Hessika tabaa hintte enttaw markkattanaw lo77o oge gidana. 14 Hessa gisho, hintte oyshettiya wode woygidi zaaro immanee gidi hintte wozanan un77ettonna mela akeekite.* 15 Ays giikko, hintte morkketi hinttera eqettanawunne palamanaw dandda7onna doonanne cinccatethi ta hinttew immana. 16 Hari attoshin, hinttena yelidayssati, hintte ishati, hintte dabbotinne laggeti hinttena aathi immana. Hintte giddofe issota issota wodhana. 17 Ta sunthaa gisho asa ubbaa sinthan hintte ixettidayssata gidana. 18 Shin hari attoshin, hintte binaanappe issoykka dhayenna. 19 Polo dandda7an hintte, hintte shemppuwa ashshana.”

20 “Yerusalaame katamay wotaaddaren direttidi uttidashin hintte be7ikko iyaw dhayoy matattidayssa erite. 21 He wode Yihudan de7iya ubbay deriyakko baqato, kataman de7eyssati yaappe keyo, gaxariyan de7eyssati katama geloppo. 22 Ays giikko, ha xaafettidabay polettana mela hessi Xoossay kushe zaariya wode.* 23 Sa7a bolla gita metoy yaana, hessankka asaa bolla Xoossaa hanqoy yaana. Hessa gisho, qanthatidayssatanne dhantheyssata ayye. 24 Entti mashshan hayqqana, asa ubbay allaga biitta di7ettana. Ayhude gidonna asaa wodey polettana gakkanaw Yerusalaamey enttanan yedhettidayssa gidana.

25 “Awan, ageenaninne, xoolinttota bolla malaatati hanidi benttana. Abbaafenne zuliya deshuwappe denddoyssan biittan de7iya asay un77ettananne yarkkana.* 26 Saluwa wolqqati buqettana gisho asay yashshaninne biitta bolla aybi hananddeshsha gidi naagon banttana balettana. 27 He wode Asa Na7ay wolqqaninne gita bonchchuwan shaarara yishin entti be7ana.* 28 Hintte atotethay matattida gisho ha hanoti poletethi oykkiya wode giigeti eqqite, hintte huu7iya dhoqqu oothidi xeellite” yaagis.

29 Kaallidikka, hayssada gidi leemiso odis: “Balase mithaanne hara mithata ubbaa be7ite. 30 Entti aaciya wode torchchey matattidayssa hintte ereeta. 31 Hessada ha hanoti polettishin hintte be7ikko Xoossaa kawotethay matattidayssa erite.

32 “Ta hinttew tuma odays; ha ubbay polettana gakkanaw ha yeletethay aadhdhenna. 33 Saloynne sa7ay aadhdhana, shin ta qaalay aadhdhenna.

34 “Hiza, dhassi baynna de7on, ushsha daroninne duussabaas un77etethan hintte wozanay oykettonna melanne he qammay akeekonna xiheda hintte bolla gakkonna mela naagettite. 35 He qammay biitta kumethan de7iya ubbaa bolla gakkana. 36 Hessa gisho, yaa iitaappe attanawunne Asa Na7a sinthan eqqanaw dandda7ana mela ubba wode minnidi woossite” yaagis.

37 Gallas gallas Yesuusi Xoossa Keethan tamaarssishe, qamma qamma Shamaho Deriya bolla keyidi aqees.* 38 Asay ubbay iya si7anaw wontta guura iyaakko Xoossaa Keethi yoosona.

22

Yihudi Yesuusa aathi immanaw maqettis

(Maato 26:1-5,14,16; Mar 14:1-2,10-11; Yoha 11:45-53)

1 He wode ‘Faasikka’ yaagiya Uytha Baaley matis.* 2 Kahine halaqatinne higge asttamaareti asaas yayyida gisho waattidi Yesuusa bantta giddofe dhayssaneekko oge koyoosona. 3 Xalahey tammanne nam77atappe issuwa gidida Asqoroota Yihuda geetetteyssa gido gelis. 4 Yihudi kahine halaqatakkonne Xoossa Keetha naageyssata halaqatakko bidi Yesuusa waati aathi immaneekko enttara maqettis. 5 Enttika hessan ufayttidi miishe immanaw iyara zorettidosona. 6 Ikka zoretethan giigis. Aathi enttaw immanaw asi baynna injje wode naagishe de7ees.

Wurssetha kahuwa

(Maato 26:17-25; Mar 14:12-21; Yoha 13:21-30)

7 Hessafe guye, Faasikka dorssay shukettiya Uytha Baaley gakkis. 8 Yesuusi, “Faasikka kahuwa maana mela bidi nuus giigisite” yaagidi Phexiroosanne Yohaannisa kiittis. 9 Entti, “Nu awun giigisana mela ne koyay” yaagidi oychchidosona. 10 I enttako, “Hekko hintte katama gelishin haatha oto tookkida addey hinttera gahettana. I bidi geliya keethaa iya kaallidi gelite. 11 Keethaawakko asttamaarey, ‘Ta ta tamaaretara wolla Faasikka kahuwa maanaw imatha keethi awunee? yaagis’ giite. 12 I pooqiya bolla hiixettidi giigidi de7iya dalgga kifile hinttena bessana, yan giigisite” yaagis. 13 Entti bidi Yesuusi gidayssada hanin demmidosona. Faasikka baale kahuwa yan giigisidosona.

14 Saateykka gakkida wode Yesuusi hawaaretara wolla kahuwa bolla uttis. 15 I enttako, “Ta waaye ekkanaappe sinthe ha kahuwa hinttera maanaw daro amottas. 16 Hiza, si7ite! Xoossaa kawotethan hayssas birshshethay polettana gakkanaw ha kahuwa zaarada miikke” yaagis. 17 Ushshaa ekkidi galati simmidi, “He7ite hayssa hintte giddon shaakettite. 18 Si7ite! Xoossaa kawotethay yaana gakkanaw hachchife doomada ha woyne ushshaafe zaarada uyikke” yaagis.

19 Uythaa ekkidi, galati simmidi, “Hayssi hinttew imettiya ta ashuwa. Hayssa oothishe tana qoppite” yaagidi meenthidi enttaw immis.

20 Hessadakka, kahuwappe guye ushshaa ekkidi, “Ha ushshay hinttew gukkida ta suuthan gidiya ooratha caaquwa.* 21 Gidoshin, tana aathi immana uraa kushey taara issife gaytaana.* 22 Asa Na7ay iyaw geetettoyssa mela hayqqanaw de7ees, shin iya aathi immiya uraa ayye” yaagis. 23 Entti bantta giddon, “Hayssa ooni oothanee” gidi woli oychchidosona.

24 Qassi entta giddon gita gidanay oone giya palami medhettis.* 25 Yesuusi enttako, “Deriya kawoti bantta asaa wolqqan haarosona; bantta deriya bolla godateyssataskka banttana, ‘Lo77o ootheyssata’ yaagidi xeegosona.* 26 Shin hintte giddon hessa mela gidoppo. Hintte giddon bayratey kaaloda hano;* kaaletheyssi kaalleyssada hano. 27 Hanoshin, mokkeyssafenne Moketteyssafe awussi aadhdhi? Moketteyssa gidenneyye? Shin taani hintte giddon mokkeyssa mela.*

28 “Hintteka ta metuwan taappe shaakettonna taara minnidi eqqidayssata. 29-30 Hintte ta gaytappe maana mela, uyana melanne araatata bolla uttidi tammanne nam77u Isra7eele sheeshata bolla pirddana mela ta aaway tana shuumidayssada takka hinttena ta kawotethan shuumana” yaagis.*

31 Kaallidikka Yesuusi, “Simoona, Simoona, Xalahey hinttena gistteda harqqanaw woossis. 32 Shin taani ne ammanoy dhayonna mela new gaannatas. Nekka simmida wode ne ishata mintha” yaagis.

33 Simooni, “Godaw, taani neera qashettanawunne hayqqanaw giigettas” yaagis.

34 Yesuusi Phexiroosakko, “Ta new odays; hachchi kuttoy waassanaappe sinthe ne tana heedzu toho kaddana” yaagis. 35 Kaallidikka, Yesuusi enttako, “Taani hinttena korojjoy, karxiiteynne caammi baynna kiittida wode hinttew paccidabay de7ii?” yaagidi oychchis.*

Entti zaaridi, “Aykkoyka paccibeenna” yaagidosona.

36 I enttako, “Ha77i korojjoynne karxiitey de7ey oykko; mashshi baynnay ba afilaa bayzidi mashsha shammo. 37 Haa si7ite! ‘Geellatara taybettis’ geetettidi xaafettidayssi tanan polettanaw bessees. Ee, ta gisho xaafettidabay poletteyssi tumattis” yaagis.*

38 Iya tamaareti, “Godaw hayssan nam77u mashshi de7ees” yaagidosona.

I, “Gidana” yaagis.

Yesuusi Shamaho Deriya bolla woossis

(Maato 26:36-46; Mar 14:32-42)

39 Yesuusi kase meezetidayssada denddidi Shamaho Deriya bolla keyis. Iya tamaareti iya kaallidosona. 40 He bessaa gakkida wode “Paacen gelonna mela woossite” yaagis. 41 Enttafe shuchchi holin gakkiya soo mela haakkidi gulbbatidi woossis. 42 “Ta aawaw, ne shene gidikko ha metuwa taappe aatha. Shin ta shene gidoppo ne sheney hano” yaagidi woossis. 43 Kiitanchchoy saloppe qonccidi minthis. 44 Daro un77ettidi minthidi woossees. Iya cawaykka suuthi xokkiyada sa7an xokkees.

45 Yesuusi woosaa wurssidi ba tamaaretakko yis. Entti, azzaniyappe denddoyssan daaburidi dhiskkidashin demmidi, 46 “Ays dhiskkeetii? Paacen gelonna mela denddidi woossite” yaagis.

Yesuusi oykettis

(Maato 26:47-56; Mar 14:43-50; Yoha 18:3-11)

47 I buroo oda bolla de7ishin daro asati yidosona. Tammanne nam77atappe issoy Yihuda geetetteyssi enttana kaalethees. I Yesuusa yeeranaw mati shiiqis. 48 Shin Yesuusi, “Yihuda, Asa Na7aa yeerada aatha immanee?” yaagis.

49 Yesuusa tamaareti he hanuwa be7idi, “Godaw mashshan shocino?” yaagidosona. 50 Entta giddofe issoy kahine halaqaa oosanchchuwa shocidi ushachcha haytha qanxidi yeggis.

51 Shin Yesuusi, “Agga! Diggofite”* yaagis. Uraa haythaa bochchidi pathis.

52 Hessafe guye, Yesuusi bana oykkanaw yida kahine halaqatakko, Xoossa Keetha naageyssata shuumatakkonne cimatakko, “Paanno oykkiya asada mashshenne xam77a oykkidi yidetii? 53 Ubba gallas Xoossa Keethan ta hinttera de7iya wode ta bolla kushe wothibeeketa. Shin hayssi dhuma kawotethay haarida wodenne hintte wode” yaagis.*

Phexiroosi Yesuusa kaddis

(Maato 26:57-58,67-75; Mar 14:53-54,66-72; Yoha 18:12-18,25-27)

54 Hessafe guye, Yesuusa oykkidi kahine halaqaa zabbaa efidosona. Phexiroosi haahon Yesuusa kaallees. 55 Asati kahine halaqaa zabban tama eethidi wolla uttidashin Phexiroosi enttara issife uttis. 56 Issi aylliya Phexiroosi tama matan uttidayssa cadda xeellada, “Ha uray iyara de7ees” yaagasu.

57 Shin Phexiroosi, “Ha maccasete ta he uraa erikke” yaagidi kaddis.

58 Guutha wodeppe guye issi hara addey iya be7idi, “Nekka enttafe issuwa” yaagis.

Shin Phexiroosi, “Ha addiyaw tana gidikke” yaagis.

59 Issi saate mela gam77idaappe guye issi hara addey tillisidi, “Ha uray Galiilappe gidiya gisho sidhey baynna iyara de7ees” yaagis.

60 Shin Phexiroosi, “Ha addiyaw, ne geyssa ta erikke” yaagis. I he oda onggonna de7ishin kuttoy waassis.

61 Goday guye simmidi Phexiroosa xeellis. Phexiroosi, “Hachchi kuttoy waassanaappe sinthe ne tana heedzu toho kaddana” yaagidi, Goday odida qaala akeekis. 62 Phexiroosi kare keyidi daro kokkoridi yeekkis.

63 Yesuusa naagiya asati iya leqisonne deshethi oykkidosona. 64 Iya ayfiyaa goozidi “Ane tinbbite oda; nena dechchiday oonee?” yaagidi oychchosona. 65 Hara daro cashshe cayidi kawushshosona.

Yesuusi Philaaxoosa sinthenne Heroodisa sinthe shiiqis

(Maato 26:59-66; Mar 14:55-64; Yoha 18:19-24)

66 Sa7i wonttiya wode Ayhude biitta cimati, kahine halaqatinne higge asttamaareti shiiqidi, Yesuusa bantta sinthe shiishidosona. 67 Entti, “Neeni Kiristtoosee? Ane nuus oda?” yaagidi oychchidosona.

Yesuusi, “Ta odiyakko ammanekketa. 68 Ta oychchiyako zaarekketa. 69 Shin Asa Na7ay hayssafe gede baggan wolqqaama Xoossaa ushachcha baggan uttana” yaagis.

70 He wode ubbay, “Yaatin, neeni Xoossaa na7ee?” yaagidosona.

I, “Ta Xoossaa na7a gideyssa hintte gideta” yaagis.

71 Entti, “Hiza, hara markka ay koshshii? I ba inxarssan odishin nu si7ida” yaagidosona.

23

Yesuusi Philaaxoosa sinthan

(Maato 27:1-2,11-14; Mar 15:1-5; Yoha 18:28-38)

1 He bessan shiiqida shanggoti ubbay denddidi Yesuusa Philaaxoosakko efidosona. 2 “Ha uray nu asaa balethishin, kawuwas giira giironna mela diggishininne qassi, ‘Taani Kiristtoosa hintte kawuwa’ yaagishin demmida” yaagidi mootidosona.

3 Philaaxoosi Yesuusa, “Neeni Ayhudeta kawoyye?” yaagidi oychchis.

Yesuusi, “Ee, ne gidayssa mela” yaagis.

4 Philaaxoosi kahine halaqatakkonne asaakko, “Ha uraa bolla taani issi balakka demmabiikke” yaagis. 5 Shin entti, “Ha uray Galiilappe doomidi hayssa gakkanaw Yihuda kumethaa iitabaas denthethees” yaagidi minthi odidosona.

6 Philaaxoosi hessa si7ida wode Yesuusi Galiila aseekko eranaw koyidi iya oychchis. 7 Yesuusi Heroodisa biittaafe yida asi gideyssa Philaaxoosi erida wode Heroodisi he wode Yerusalaamen de7iya gisho iyaakko yeddis.

8 Heroodisi Yesuusa be7anaw daro wodeppe koyishe de7iya gisho iya be7ida wode daro ufayttis. Ays giikko, iyabaa si7ida gisho malaalisiyabaa oothin be7anaw amottishe de7ees. 9 Heroodisi Yesuusa daro oyshota oychchis, shin I aykkoka zaaribeenna. 10 Kahineta halaqatinne higge asttamaareti yan eqqidi minthidi iya mootosona. 11 Heroodisaranne iya wotaaddaretara Yesuusa kadhidosonanne leqisidosona. Bonchcho afilaa mayzidi Philaaxoosakko zaaridi yeddidosona. 12 Heroodisaranne Philaaxoosara kase morkkeshin he gallas wolla giigidosona.

13 Philaaxoosi kahine halaqata, asaa haareyssatanne asaa xeegidi, 14 “ ‘Ha uray asaa geellatethas denthethees’ gidi taakko ehideta. Takka hintte sinthan pilggada hintte shiishida mootuwas aybi balakka demmabiikke. 15 Heroodisi, hessatho aybi balakka iya bolla demmiboonna gisho nuukko yeddis. Tumakka ha uray hayqos gathiya aybi balakka oothibeenna. 16 Hessa gisho, iya garaafada billa yeddana” yaagis. 17 Hessa I giday Faasikka Baale wode issi asi enttaw billanayssi iyaw attonnabaa gidiya gishossa.

18 Derey ubbay issi bolla, “Ha uraa gede digga, nuus Barbbaana billa” yaagidi waassidosona. 19 Barbbaani katamaa giddon asaa iitabaas denthethidi ase wodhdhidi qashettida asi.

20 Philaaxoosi Yesuusa billanaw koyidi asaas zaari odis. 21 Gidoshin, asay, “Kaqqa! Kaqqa!” yaagidi waassidosona. 22 Philaaxoosi heedzantho, “Ha uray qohidabay aybe? Wodhos gathiya bala ta demmabiikke. Hessa gisho, garaafada yedda aggana” yaagis.

23 Entti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Kaqettanaw bessees” gidi minthi waassidosona. Entta waasoykka xoonis. 24 Entta oyshaa gisho gidi Philaaxoosi iya bolla pirddis. 25 Asaa iitabaas denthetheyssanne ase wodhdhidi qashettidayssa billana mela woossida, he uraa enttaw billis. Shin Yesuusa entti koyidabaa oothana mela enttaw aathi immis.

Yesuusa kaqqidosona

(Maato 27:31-44; Mar 15:21-32; Yoha 19:17-27)

26 Yesuusa oykkidi efishin Simoona giya Qereena biitta addey gaxareppe yishin, demmidi masqaliya toossidi Yesuusa kaallidi baana mela un77ethidosona. 27 Daro asaynne bantta tiraa iccishe yeekkiya maccasati iya guyiyara kaalloosona.

28 Shin Yesuusi enttako guye simmidi, “Hinttenoo, Yerusalaame maccasato, hintte huu7esinne hintte naytas yeekkiteppe attin taw yeekkofite. 29 ‘Hekko maynthati, yelonna ulotinne dhanthonna dhanthati anjjettidosona’ hintte yaagana gallasay yaana. 30 He wode dereta, ‘Nu bolla kunddite’, zumatakka, ‘Nuna kammite’ yaagana.* 31 Hiza, qaye mithaa hessatho oothiko mela mithaa waatanddeshsha?” yaagis.

32 Iyara wodhanaw hara nam77u worandzota efidosona. 33 Qeeraniyo* geetettiya bessaa gathidi kaqqidosona. Worandzotappe issuwa ushachcha baggara hankkuwa haddirssa baggara kaqqidosona. 34 Yesuusi, “Ta aawaw, entti ay oothiyako eronna gisho neeni enttaw atto yaaga” yaagis.*

Entti iya afilaa bolla saama yeggidi shaakettidi ekkidosona.

35 Asay eqqidi xeellosona, shin deriya haareyssati, “Harata ashshis; Xoossay doorida Kiristtoosi iya gidikko ane bana ashsho” yaagidi leqisidosona.* 36 Wotaaddareti iyaakko shiiqidi, caala woyne ushshaa immidosona.* 37 Yaatidi, “Neeni Ayhudeta kawo gidikko ne huu7iya ashsha” yaagidi leqisidosona.

38 Iyaw huu7e baggara, “Hayssi Ayhudeta kawo” yaagiya xuufey de7ees. 39 Kaqettida worandzotappe issoy cashshe sa7ara goochchishe, “Ane neeni Kiristtoosa gidikko, nenakka nunakka ashsha” yaagis.

40 Shin hankko worandzoy, “Neeni hayssa mela pirddan de7ashe hari attoshin, Xoossaas yayyikii? 41 Nuuni nu balaas bessiya pirdda ekkoos, shin ha uray issi iitabaakka oothibeenna” yaagidi hanqettis.

42 Qassika, “Yesuusa, ne ne kawotethaara yaa wode tana qoppa” yaagis.

43 Yesuusi, “Ta new tuma odays; hachchi neeni taara gannaten gidana” yaagis.

44-45 He gallas usuppun saateppe bidi uddufun saate gakkanaw away poo7uwa diggida gisho biitta ubbaa bolla dhuma gidis. Xoossa Keetha magaraajjoy daakettidi nam77an shaakettis.* 46 Yesuusi, qaala dhoqqu oothidi, “Ta aawaw, ta ta shemppiw ne kushen sheedhdhays” yaagidi hayqqis.*

47 Mato halaqay, hanidayssa be7idi, “Hayssi uray tumakka xillo” yaagidi Xoossaa galatis. 48 Ha haniyabaa be7anaw he bessaa shiiqida asa ubbay hanidabaa be7ida wode bantta tiraa iccishe bantta soo simmidosona. 49 Gidoshin, Yesuusa matan eriya asa ubbay, hessadakka Galiilappe kaallidi yida maccasati hessa be7ishe haahon eqqidosona.*

50-51 Ayhude shanggotappe issoy, Yoosefa geetettiya uray de7ees. I Armmatiyasa geetettiya Yihuda katamaappe yis. I lo77onne Xillo asi gidiya gisho Xoossaa kawotethaa yuussaa naagees. Shanggotappe issuwa gidishe entta zoretethaaninne oosuwan deenna. 52 He uray Philaaxoosakko bidi, Yesuusa ahaa mooganaw taw imma gidi woossis. 53 Philaaxoosi ekka yaagin, Yesuusa ahaa wodhisidi afilara xaaxis. Zaallafe woocidi kessida hara asi moogettonna ooratha duufon wothis. 54 Sambbaati gelana haniya gisho he gallasay giigetetha qamma.

55 Galiilappe denddidi Yesuusa kaallidi yida maccasati Yoosefara bidi iya ahaa waati moogiyakko duufuwa akeekidi be7idosona. 56 Yaappe simmidi shittonne qibaatiya giigisidosona. Higgey kiitteyssa mela Sambbaata gallas shemppi pee7idosona.*

24

Yesuusi hayqoppe denddis

(Maato 28:1-10; Mar 16:1-8; Yoha 20:1-10)

1 Saaminttafe koyro gallas, wogga wode wontta daro guura, maccasati bantta giigisida shittuwa ekkidi duufuwa bidosona. 2 Entti yaa gakkiya wode duufuwa doonan de7iya shuchchay gondderettidi kichchoyssa demmidosona. 3 Entti duufuwa gaathi gelidosona, shin Godaa Yesuusa ahaa demmibookkona. 4 Entti yan eqqidi aybi hanidee gidi qoppishin akeekonna daro phooliya afila ma77ida nam77u asati entta matan eqqidosona. 5 Maccasati yashettidi bantta huu7iya sa7an ziqqi oothidi de7ishin, asati enttako, “De7on de7eyssa hayqota giddon ays koyeetii? 6-7 I hayssan deenna; hayqoppe denddis, ‘Asa Na7ay nagaranchchota kushen aadhdhi imettana; enttika iya kaqqana.* I heedzantho qamman hayqoppe denddana’ yaagidi, I hinttera Galiilan de7ishe hinttew odida qaala qoppite” yaagis.

8 Maccasati he wode iya qaala qoppidosona.

9 Maccasati duufuwappe simmidi hanidabaa ubbaa tammanne issotasinne haratasikka odidosona. 10 Hessa hawaaretas odiday Magdela Mayraamo, Yohaanna, Yayqooba aayiw Mayraamonne enttara de7iya hara maccasata. 11 Shin enttaw maccasati odidayssi elmmo daanin ammanibookkona. 12 Shin Phexiroosi denddi woxxidi duufo bis. He bessaa gakkidi hokki gaathi xeelliya wode moogo afilaa xalaala be7is. Hanidaban malaalettishe ba soo simmis.

Emmahuuse ogiya bolla

(Mar 16:12-13)

13 He gallas kaalliya tamaaretappe nam77ati Yerusalaameppe tammanne issi kilo mitire haakkiya Emmahuuse gutaa boosona. 14 Entti wolla hanidabaa ubbaa odettoosona. 15 Entti he hanotabaa qoppishenne odettishe biya wode Yesuusi ba huu7en shiiqidi enttara bees. 16 Hanoshin, entti iya eronna mela entta ayfey oykettis.

17 I, “Hintte wolla oge bolla de7ishe odetteyssi aybe?” yaagis.

Entti azzanidi si77i gidi eqqidosona. 18 Enttafe issoy Qeliyoopha geetetteyssi, “Ha qammata giddon Yerusalaamen hanidabaa eronnayssi, ne biittaas imatheyye?” yaagis.

19 I zaaridi, “I hanidayssi aybee?” yaagidi oychchis.

Entti, “Xoossaa sinthaninne asa sinthan oosoninne odan mino nabe gidida Naazirete Yesuusabaa. 20 Iya kahine halaqatinne nuna haareyssati hayqo pirddas aathi immidi, kaqqidosona. 21 Nuuni Isra7eele asaa wozande gidi ufayttidi naagidashin hayssi hanin hachchi heedzantho qamma. 22 Qassi nu giddofe issi issi maccasati nuna malaalisidosona. Entti hachchi wontta guura duufuwa bidosona. 23 Iya ahaa dhayida wode simmi yidi, ‘I paxa de7ees’ yaagiya kiitanchchoti qonccin be7ida yaagidi odidosona. 24 Nu giddofekka issoti issoti duufuwa bidi maccasati odidayssatho hanin be7idosona, shin iya be7ibookkona” yaagis.

25 I enttako, “Hinttenoo, akeekonna asaw, hintte wozanay nabeti odidabaa ubbaa ammananaw gam77eyssato, 26 Kiristtoosi ha metuwa ekkanawunne ba bonchchuwan gelanaw bessennee?” yaagis. 27 Museppenne nabeta ubbaafe denddidi Geeshsha Maxaafan iyabay xaafettidayssa ubbaa enttaw qonccisis.

28 Entti biya gutaakko matattida wode Yesuusi aadhdhidi haaho soo biya daanin, 29 Entti, “Sa7ay qammida gisho nuura aqa” yaagidi minthidi woossidosona. Hessa gisho, enttara aqanaw gelis.

30 Enttara issife gayta bolla uttidi, uythaa denthidi, meenthi anjjidi enttaw immis. 31 He wode entti erana mela entta ayfey dooyettis. Enttika eridosona. Shin I enttafe geemmis. 32 Entti, “Nu ogiya bolla de7ishin I nuus Geeshsha Maxaafaa birshshishininne nuna haasayisishin nu wozanay xuugettibeenne?” yaagidosona. 33 He wode denddidi guye Yerusalaame yidosona. Tammanne issotinne harati issi bolla shiiqidi de7ishin demmidosona. 34 Entti, “Goday tuma denddis; Simoonas qonccis” yaagidosona.

35 He nam77u tamaareti Emmahuuse ogiya bolla de7ishin hanidayssanne uythaa meenthida wode waati iya eridaakko enttaw odidosona.

Yesuusi ba tamaaretas qonccis

(Maato 28:16-20; Mar 16:14-18; Yoha 20:19-23; Ha.O 1:6-8)

36 Nam77u tamaareti hessa oda bolla de7ishin, Yesuusi entta giddon eqqidi, “Saroy hinttew gido” yaagis.

37 Gidoshin, entti dagammidi, moytille be7ida daanin yayyidosona.

38 I enttako, “Ays babbidetii? Ays sidhey hintte wozanan gelidee? 39 Ta kushiyanne ta tohuwa be7ite; taani tana. Qassi oykkidi be7ite; tanan hintte be7eyssada, moytilles ashoynne meqethi baawa” yaagis. 40 Yaagidi, ba tohuwanne ba kushiya entta bessis. 41 Entti ufayssafe denddoyssan ammanonna malaaletethan de7ishin, Yesuusi enttako, “Hayssan hinttew miyabay de7ii?” yaagis. 42 Entti issi caacettida molo iyaw immidosona. 43 I ekkidi entta sinthan mis.

44 I, “Ta hinttera gam77ida wode ubban Muse maxaafatan, nabeta maxaafataninne Mazmure maxaafatan, ta gisho xaafettidabay ubbay polettanaw bessees yaagada ta hinttew odida qaalay hayssa” yaagis.

45 He wode Geeshsha Maxaafata akeekana mela wozanaa entta dooyis. 46 Hessadakka, “Kiristtoosi waaye ekkana, heedzantho qamman hayqoppe denddana yaagidi xaafettis. 47 Yerusalaameppe denddidi asaa ubbaas nagaraappe maarotethaynne atotethay iya sunthan markkattana. 48 Hintte hessas markkatta. 49 Hekko, takka ta aaway immida ufayssaa hinttew yeddana. Hintte saloppe wolqqa ma77ana gakkanaw Yerusalaame kataman gam77ite” yaagis.*

Yesuusi denddis

(Mar 16:19-20; Ha.O 1:9-11)

50 Hessafe guye, Bitaaniya katamaa enttana ekkidi bis. Ba kushiya denthidi anjjis.* 51 Enttana anjjishe enttafe shaakettidi pude salo ekettis. 52 Entti ziggi goynnidi daro ufayssan Yerusalaame simmidosona. 53 Xoossaa ubbaa wode galatishe Xoossa Keethan gam77idosona.

* 1:5 1Taari 24:10

* 1:15 Tay 6:3

* 1:17 Mil 4:5-6

* 1:19 Daane 8:16; 9:21

* 1:27 Maato 1:18

* 1:31 Maato 1:21

* 1:32 2Saamu 7:12-13,16; Isa 9:7

* 1:37 Medhe 18:14

* 1:46 1Saamu 2:1-10

* 1:48 1Saamu 1:11

* 1:52 Iyo 5:11; 12:19

* 1:55 1Saamu 2:1-10

* 1:55 Medhe 17:7

* 1:59 Leewe 12:3

* 1:76 Mil 3:1

* 1:79 Isa 9:2

* 2:21 Leewe 12:3; Luuqa 1:3

* 2:22 Leewe 12:2-3

* 2:23 Kessa 13:2,12

* 2:32 Isa 42:6; 49:6; 52:10

* 2:39 Maato 2:23

* 2:41 Kessa 12:1-27; Zaare 16:1-8

* 2:52 1Saamu 2:26; Leemi 3:4

* 3:4 Isa 40:3-5

* 3:7 Maato 12:34; 23:33

* 3:8 Yoha 8:33

* 3:9 Maato 7:19

* 3:12 Luuqa 7:29

* 3:18 Wonggelaa: Girike doonan Wonggelaa giya qaalay daro ufayssiya oda woykko mishiraachcho guussu. He mishirachchoyka Kiristtoosi asa zerethi ubbaa merinaa pirddaafe ashshanaw kiitettidi yida gita ufayssaa (Luuqa 1:19; 2:10).

* 3:19 Maato 14:3-4; Mar 6:17-18

* 3:22 Medhe 22:2; Maz 2:7; Isa 42:1; Maato 3:17; Mar 1:11; Luuqa 9:35

* 4:4 Zaare 8:3

* 4:8 Zaare 6:13

* 4:10 Maz 91:11-12

* 4:12 Zaare 6:16

* 4:18 Isa 61:1-2

* 4:24 Yoha 4:44

* 4:25 1Kawo 17:1

* 4:26 1Kawo 17:8-16

* 4:27 2Kawo 5:1-14

* 4:32 Maato 7:28-29; Maz 91:11-12

* 5:1 Maato 13:1-2; Mar 3:9-10; 4:1

* 5:5 Yoha 21:3

* 5:6 Yoha 21:6

* 5:12 Baro hargge: Baro harggey asa galbba bolla keyaa hargge. Isra7eele biittan baro hargganchchoti hara asaappe dummattidi de7oosonappe attin asaara gahettokona.

* 5:14 Leewe 14:1-32

* 5:30 Luuqa 15:1-2

* 6:1 Zaare 23:25

* 6:3 1Saamu 21:1-6

* 6:4 Leewe 24:9

* 6:22 Leemi 4:14

* 6:23 2Taari 36:16; Ha.O 7:52

* 6:31 Maato 7:17

* 6:39 Maato 15:14

* 6:40 Maato 10:24-25; Yoha 13:16; 15:20

* 6:44 Maato 12:33

* 6:45 12:34

* 7:22 Isa 35:5-6; 61:1

* 7:27 Mil 3:1

* 7:29 Maato 21:32; Luuqa 3:12

* 7:37 Maato 26:7; Mar 14:3; Yoha 12:3

* 8:2 Maato 27:55-56; Mar 15:40-41; Luuqa 23:49

* 8:10 Isa 6:9

* 8:16 Maato 5:15; Luuqa 11:33

* 8:17 Maato 10:26; Luuqa 12:2

* 8:18 Maato 25:29; Luuqa 19:26

* 9:3 Luuqa 10:4-11

* 9:7 Maato 16:14; Mar 8:28; Luuqa 9:19

* 9:19 Maato 14:1,2; Mar 6:14-15; Luuqa 9:7-8

* 9:20 Yoha 16:20-28; Mar 8:30-9:1

* 9:23 Maato 10:38; Luuqa 14:27

* 9:24 Maato 10:39; Luuqa 17:33; Yoha 12:25

* 9:28 2Phexi 1:17-18

* 9:35 Isa 42:1; Maato 3:17; 12:18; Mar 1:11; Luuqa 3:22

* 9:46 Luuqa 22:24

* 9:48 Maato 10:40; Luuqa 10:16; Yoha 13:20

* 9:54 2Kawo 1:9-16

* 9:61 1Kawo 19:20

* 10:1 Laappun tammanne nam77u: Issi issi maxaafati laappun tamma goosona; qassi paydo 17 xeella.

* 10:2 Maato 9:37-38

* 10:3 Maato 10:16

* 10:4 Maato 10:7-14; Mar 6:8-11; Luuqa 9:3-5

* 10:7 1Qoro 9:14; 1Ximo 5:8

* 10:10 Ha.O 13:51

* 10:12 Medhe 19:24-28; Maato 10:15; 11:24

* 10:13 Isa 23:1-18; Hiz 26:1-21; Iyu 3:4-8; Amo 1:9-10; Zakka 9:2-4

* 10:15 Isa 14:13-15

* 10:16 Maato 10:40; Mar 9:37; Luuqa 9:48; Yoha 13:20

* 10:19 Maz 19:13

* 10:22 Yoha 3:35; 10:15

* 10:25 Maato 22:35-40; Mar 12:28-34

* 10:27 Leewe 19:18; Zaare 6:5

* 10:28 Leewe 18:5

* 10:33 2Taari 28:15

* 10:38 Yoha 11:1

* 11:15 Maato 9:34; 10:25

* 11:16 Maato 12:38; 16:1; Mar 8:11

* 11:23 Mar 9:40

* 11:29 Maato 16:4; Mar 8:12

* 11:30 Yoha 3:4

* 11:31 1Kawo 10:1-10; 2Taari 9:1-12

* 11:32 Yoha 3:5

* 11:33 Maato 5:15; Mar 4:21; Luuqa 8:16

* 11:42 Leewe 27:30

* 11:51 Medhe 4:8; 2Taari 24:20-21

* 12:1 Maato 16:6; Mar 8:15

* 12:2 Mar 4:22; Luuqa 8:17

* 12:10 Maato 12:32; Mar 3:29

* 12:11 Maato 10:19-20; Mar 13:11; Luuqa 21:14-15

* 12:27 1Kawo 10:4-7; 2Taari 9:3-6

* 12:35 Maato 25:1-13

* 12:36 Mar 13:34-36

* 12:39 Maato 24:23-44

* 12:50 Mar 10:38

* 12:53 Mik 7:6

* 13:14 Kessa 20:9-10; Zaare 5:13-14

* 13:27 Maz 6:8

* 13:29 Maato 8:11-12; 22:13; 25:30

* 13:30 Maato 19:30; 20:16; Mar 10:31

* 13:35 Maz 118:26; Er 22:5

* 14:5 Maato 12:11

* 14:8 Leemi 25:6-7

* 14:11 Maato 23:12; Luuqa 18:14

* 14:26 Maato 10:37

* 14:27 Maato 10:13; 16:24; Mar 8:34; Luuqa 9:23

* 15:1 Luuqa 5:29-30

* 16:13 Maato 6:24

* 16:16 Maato 11:12-13

* 16:17 Maato 5:18

* 16:18 Maato 5:32; 1Qoro 7:10-11

* 17:3 Maato 18:15

* 17:14 Leewe 14:1-32

* 17:18 Ha allaga uraappe: Baro harggiyafe paxida uray allaga geetettiday I Ayhude gidonna gishossa.

* 17:26 Medhe 6:5-8

* 17:27 Medhe 7:6-24

* 17:28 Medhe 18:20-19:25

* 17:31 Maato 24:17-18; Mar 13:15-16

* 17:32 Medhe 19:26

* 17:33 Maato 10:39; 16:25; Mar 8:35; Luuqa 9:24; Yoha 12:25

† 17:36 Issi issi maxaafatan paydo 36 deenna.

* 18:14 Maato 23:12; Luuqa 14:11

* 18:20 Kessa 20:12-16; Zaare 5:16-20

* 19:10 Maato 18:10

* 19:11 Maato 25:14-30

* 19:13 minaane: minaaney Girike doona. Issi minaaney issi gallasa oosanchchos heedzu ageena damooze gidees.

* 19:26 Maato 13:12; Mar 4:25; Luuqa 8:18

* 19:27 Maato 25:14-30

† 19:29 Shamaho Deriya: Shamahoy daro doliya Dere guussu.

* 19:38 Maz 118:26

* 19:46 Isa 56:7; Er 7:11

* 19:47 Luuqa 21:37

* 20:9 Isa 5:1

* 20:17 Maz 118:22

* 20:27 Ha.O 23:8

* 20:28 Zaare 25:5

* 20:37 Kessa 3:6

* 20:42-43 Maz 110:1

* 21:14 Luuqa 12:11-12

* 21:22 Hose 9:7

* 21:25 Isa 13:10; Hiz 32:7; Er 2:31; Yo.Qo 6:12

* 21:27 Daane 7:13; Yo.Qo 1:7

* 21:37 Luuqa 19:47

* 22:1 Kessa 12:1

* 22:20 Er 31:31

* 22:21 Maz 41:9

* 22:24 Maato 18:1; Mar 9:34; Luuqa 9:46

* 22:25 Maato 20:25-27; Mar 10:42-44

* 22:26 Maato 23:11; Mar 9:35

* 22:27 Yo.Qo 13:12

* 22:29-30 Maato 19:28

* 22:35 Maato 10:9-10; Mar 6:8-9; Luuqa 9:3

* 22:37 Isa 53:12

* 22:51 Agga! Diggofite: Yesuusi ha bessan agga yaagiday iya ashshanaw gidi asati uraa haytha qanxoyssa agga qanxofa gidayssanne, harati iya oykkanaw yidayssata diggofite ha77i entta wode yaagidayssa nam77u qofata woli gathidi oykkis.

* 22:53 Luuqa 19:47; 21:37

* 23:30 Hose 10:8; Yo.Qo 6:16

* 23:33 Qeeraniyo: Qeeraniyo geyssi Girike doona. Aramayke doonan “Golggotta” woykko “Huu7e guugge” guussu. Qeeraniyo giya sunthay imettiday Yesuusi kaqettiday asa huu7e guugge daaniya bessan gidiya gishossa. He bessay Roome kawotethay worandzota kaqqiya bessi. (Maato 27:33; Mar 15:22; Yoha 19:17)

* 23:34 Maz 22:18

* 23:35 Maz 22:18; Maz 22:7

* 23:36 Maz 69:21

* 23:44-45 Kessa 26:31

* 23:46 Maz 31:5

* 23:49 Luuqa 8:2

* 23:56 Kessa 20:10; Zaare 5:14

* 24:6-7 Maato 16:21; 17:22-23; 20:18-19; Mar 8:31; 9:31; 10:33-34; Luuqa 9:22; 18:31-33

* 24:49 Ha.O 1:4

* 24:50 Ha.O 1:9-11

Yohaannisa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yohaannisi Xaafida

Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa

Gaatha Qofaa

Yohaannisi Yesuusa, “Ase gididi asaa giddon benttida Xoossaa Qaala” yaagidi qonccisees. Ha Wonggelay xaafettiday, iya nabbabiya asay Yesuusi asaa ashsheyssa gididi yaana geetettida Xoossaa Na7aa gideyssa ammanana melanne iyan ammaneyssatas merinaa de7oy de7eyssa entti erana melassa (20:31).

Wonggelaas koyro kifiley merinabaa gidida Xoossaa qaalaynne Yesuusi isso gideyssa odi simmidi, Yesuusi ashsheyssa gididi yaana gida Xoossaa Na7aa gideyssa bessiya dumma dumma malaatata qonccisees. Xaafey, Yesuus Kiristtoosi ba huu7en tuma Xoossaa Na7anne Xoossaa aawara isso gideyssa (1:1) bolla qonccisis. Yesuusi ba huu7en ta Abrahameppe kase de7ays (8:58) yaagis. Wurssethan Toomasi, “Ta Godaw, ta Xoossaw” yaagidi xeegis (20:28). Hessafe kaallidi qassi ha malaatatappe benttida ayfiyaa odiya taariketi kaalloosona. Ha kifiley issi issi asay Yesuusa ammanidi iya kaalleyssata gididayssa odees; qassi harati iyara waanidi eqettidaakkonne waanidi ammanonna ixxidaakko odoosona. Shemppo 13-17 gakkanaw Yesuusi oykettida omarssi iyaw, iya tamaaretara ay mela mino gahetethi de7iyakko, qassi wonttetha gallas kaqettanaappe sinthe giigetetha qaalanne minthetho qaala enttaw odidayssa qonccisees. Wurssetha shemppoti Yesuusi oykettidaabanne pirddas shiiqidabaa, iya kaqetethaanne iya dendduwa, hessadakka dendduwaafe guye ba tamaaretas I qonccida qonccethabaa odoosona.

Yohaannisa Wonggelaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-18

Xammaqiya Yohaannisanne Yesuusa koyro tamaareta 1:19-51

Yesuusi qonccen ooso oykkoyssa 2:1-12:50

Wurssetha qammata Yerusalaame heeran 13:1-19:42

Godaa dendduwanne qonccethaa 20:1-31

Kuushsha qofaa: Galiilan zaaridi ba tamaaretas qonccoyssa 21:1-25

1

De7o qaala

1 Qaalay koyro de7ees. Qaalaykka Xoossaara de7ees; he Qaalay Xoossaa. 2 Koyroppe Qaalay Xoossaara de7ees. 3 Xoossay ubbabaa Qaalaa baggara medhdhis. Medhettidabaappe issoykka iya baggara medhettonabay baawa. 4 Iyan de7oy de7ees; he de7oy asaas poo7o. 5 Poo7oy dhuman poo7ees; dhumay poo7uwa xoonibeenna.

6 Xoossay kiittida, issi Yohaannisa giya asi de7ees.* 7 Asa ubbay poo7uwan ammanana mela I poo7os markka gididi yis. 8 I poo7uwabaa markkattanaw yisippe attin ba huu7en poo7o gidenna. 9 Asa ubbaas poo7isiya tuma poo7oy alamiya yees.

10 Qaalay alamen de7is. Xoossay Qaalan alamiya medhdhis, shin alamey iya eribeenna. 11 I bayssatakko yis, shin iyayssati iya ekkibookkona. 12 Shin I bana ekkidayssatasinne iya sunthan ammanidayssatas Xoossaa nayta gidana mela maata immis. 13 Entti Xoossafe yelettidosonappe attin asi yelettiya wogan woykko adde shenen woykko asa amon yelettibookkona. Xoossay I entta aawa.

14 Qaalay ase gidis; aadho keehatethaanne tumaa kumidi nu giddon de7is. I aawas issi na7aa gididi ekkida iya bonchchuwa nuuni be7ida.

15 Yohaannisi iyabaa markkattis. Ba qaalaa dhoqqu oothidi, “Taani, ‘Taappe guyera yeyssi taappe kase de7iya gisho taappe aadhdhees’ gada markkattidayssi hayssa” yaagis.

16 Nuuni ubbay iya aadho keehatethaa kumethaafe anjjo bolla anjjo ekkida. 17 Xoossay higgiya Muse baggara immis, shin aadho keehatethaynne tumatethay Yesuus Kiristtoosa baggara yis. 18 Xoossaa be7ida asi oonikka baawa; ba Aawa matan de7iya issi Na7aa xalaali baw Xoosse gididayssi iya qonccisis.

Xammaqiya Yohaannisa markkatethaa

(Maato 3:1-12; Mar 1:1-8; Luuqa 3:1-8)

19 Yerusalaamen de7iya Ayhude halaqati, kahinetanne Leeweta, “Neeni oonee?” gidi, Yohaannisa oychchana mela iyaakko kiittin, Yohaannisi enttaw markkattida markkatethay hayssa.

20 Yohaannisi, “Taani Kiristtoosa gidikke” yaagidi, geeshshidi markkattisippe attin kaddibeenna.

21 Entti, “Yaatin, neeni oonee? Neeni Eliyaaseyye?” yaagidi oychchidosona.*

Yohaannisi, “Akkay gidikke” yaagis.

Qassi entti, “Neeni yaana geetettida nabiyayye?” yaagidi oychchidosona.

Yohaannisi, “Akkay” gidi zaaris.

22 Yaatin, “Neeni oonee? Nuuni nuna kiittidayssatas odana mela neeni nena oona gay?” yaagidosona.

23 Yohaannisi zaaridi, “Nabiya Isayaasi gidayssada,

‘Godaa ogiya suurisite!’

gidi bazzo biittan waassiya uraa qaalay tana”

yaagis.*

24 Qassi Farisaaweti kiittida asati 25 Yohaannisakko, “Neeni Kiristtoosa woykko Eliyaasa woykko nabe gidonna ixxiko, yaatin ays xammaqay?” gidi oychchidosona.

26 Yohaannisi zaaridi, “Taani haathan xammaqays, shin hintte eronna asi hintte giddon eqqis. 27 I taappe guyera yees. Taani hari attoshin iya caammaa wodoruwa billanaw bessike” yaagis.

28 Hessi ubbay Yorddaanose Shaafappe hefinthan, Bitaaniya kataman, Yohaannisi xammaqiya bessan hanis.

Xoossaa Dorssaa

29 Yohaannisi wonttetha gallas Yesuusi baakko yishin be7idi, “Alamiya nagaraa quchchiya Xoossaa Dorssay hayssa! 30 Taani, ‘Taappe guyera issi asi yaana. I taappe kase de7iya gisho taappe aadhdhees’ gada odidayssi hayssa. 31 I ooneekko taani erikke. Shin Isra7eele asaas iya qonccisanaw haathan xammaqashe yas” yaagis.

32 Yohaannisi hayssada yaagidi markkattis: “Geeshsha Ayyaanay saloppe holeda wodhdhishininne iyara de7ishin be7as. 33 Hessi hananaappe kase taani iya erikke. Shin haathan xammaqanaw tana kiittida Xoossay, ‘Geeshsha Ayyaanay wodhdhidi iyara de7ishin neeni be7anaysinne Geeshsha Ayyaanan xammaqanayssi iya’ yaagidi taw odis. 34 Taani hessi hanishin be7ada, I Xoossaa Na7aa gididayssa markkattays” yaagis.

Yesuusa kaallida koyro tamaareta

35 Qassi wonttetha gallas Yohaannisi ba tamaaretappe nam77atara issife eqqis. 36 Yesuusi aadhdhishin Yohaannisi be7idi, “Xoossaa dorssay haysish!” yaagis.

37 Nam77u Yohaannisa tamaareti Yohaannisi geyssa si7idi Yesuusa kaallidosona. 38 Yesuusi bana kaalleyssata guye simmi be7idi, “Ay koyeetii?” yaagidi oychchis.

Entti zaaridi, “Asttamaariyaw, neeni awun de7ay?” yaagidosona.

39 Yesuusi enttako, “Haa yidi be7ite” yaagis. Entti bidi I de7iyasuwa be7idosona. He gallas sa7ay tammu saate heera gidiya gisho iya matan pee7idosona.

40 Yohaannisi gidayssa si7idi, Yesuusa kaallida nam77u tamaaretappe issoy, Simoon Phexiroosa ishaa Inddiriyasa. 41 Inddiriyasi koyro ba ishaa Simoonara gahettidi, “Nuuni Kiristtoosa demmida” yaagis. 42 Inddiriyasi Simoona Yesuusakko ehis.

Yesuusi Simoona be7idi, “Neeni Yoona na7aa Simoona; ne sunthay Keefa* gidi xeegettana” yaagis.

Yesuusi Filphoosanne Natina7eela xeegis

43 Wonttetha gallas Yesuusi Galiila biittaa baanaw qofa qachchis. I Filphoosara gahettidi, “Tana kaalla!” yaagis. 44 Filphoosi, Inddiriyasinne Phexiroosi de7ida Beetesayda katamaappe yida ase.

45 Filphoosi Natina7eelara gahettidi, “Musey higge maxaafan, qassi nabetikka iyabaa xaafida Yoosefa na7aa Naazirete Yesuusa nuuni demmida” yaagis.

46 Natina7eeli zaaridi, “Naazirete katamaappe lo77obay keyanaw dandda7ii?” yaagis.

Filphoosi, “Yada be7a” yaagis.

47 Natina7eeli baakko yeyssa Yesuusi be7idi, “Geney baynna tuma Isra7eele asi hayssa!” yaagis.

48 Natina7eeli Yesuusakko, “Neeni tana awun eray?” yaagis.

Yesuusi zaaridi, “Filphoosi nena xeeganaappe sinthe, neeni balase mithaa garssan de7ishin taani nena be7as” yaagis.

49 Natina7eeli zaaridi, “Asttamaariyaw, neeni Xoossaa Na7aa! Neeni Isra7eele kawo!” yaagis.

50 Yesuusi iyaakko, “Taani nena balase mithaa garssan be7as gida gisho ammanay? Neeni hayssafe aadhdhiyabaa be7ana!” yaagis. 51 Qassi Yesuusi, “Taani hinttew tuma odays; saloy dooyettin, Xoossaa kiitanchchoti Asa Na7aa bolla keyishininne wodhdhishin hintte be7ana” yaagis.*

2

Yesuusi yaagano bessan

1 Heedzantho gallas Galiila biittan Qaana kataman yaaganoy yaaganettis. Yesuusa aayyaa he yaaganuwan de7awusu. 2 Yesuusikka ba tamaaretara issife he yaaganuwa xeegettis. 3 Woyne ushshay wurin, Yesuusa aayyaa Yesuusakko, “Enttaw woyne ushshay wuris” yaagasu.

4 Yesuusi zaaridi, “Ta aaye, ne hayssan geloppa? Ta wodey buroo gakkibeenna” yaagis.

5 Yesuusa aayyaa oosanchchotakko, “I hinttew odiyabaa aybibaa gidikkoka oothite” yaagasu.

6 Ayhudeti bantta geesho wogaas go7ettiya usuppun shuchcha baathati he bessan de7oosona. Issi issi baathay nam77u woykko heedzu xugga oykkees. 7 Yesuusi oosanchchotakko, “Baathatan haathe kunthite” yaagis. Entti baathatas doona gakkanaw haathe kunthidosona. 8 Yesuusi enttako, “Ha77i duuqqidi yaaganuwa aawatethan poliseyssas immite” yaagis. Entti iyaw efidi immidosona.

9 Yaaganuwa aawatethan poliseyssi woyne ushshi laamettida haathaa ganxi ekkidi awuppe yidaakko eribeenna, shin haathaa kunthida oosanchchoti eroosona. Yaaganuwa aawatethan poliseyssi machchiw ekkeyssa xeegidi, 10 “Oonikka lo77o woyne ushshaa asaa koyrottidi ushshees. Yaatidi asay uyi kallidaappe guye qiraariya immees. Shin neeni lo77o woyne ushshaa hanno gakkanaw wotha aggadasa” yaagis.

11 Yesuusi ha koyro malaataa Galiila biittan Qaana kataman oothis; hessan ba gitatethaa bessis. Iya tamaareti iya ammanidosona.

12 Hessafe guye, Yesuusi ba aayera, ba ishataranne ba tamaaretara issife Qifirnahoome katamaa bidi guutha gallas gam77is.*

Yesuusi Xoossaa Keethafe zal77eyssata kessis

(Maato 21:12-13; Mar 11:15-17; Luuqa 19:45-46)

13 Ayhudeti bonchchiya Paasika Baale gallasay matatin Yesuusi Yerusalaame bis.* 14 Bidi Xoossa Keethan boorata, miizata, dorssatanne holleta bayzeyssatanne bantta oydiyan uttidi miishe laammeyssata demmis. 15 I xurqqafe dooqidi asaa ubbaa entta mehetara Xoossa Keethafe gooddidi kare kessis. Miishe laammeyssata xarpheezatakka aathi yeggidi entta miishiya laallis. 16 Holle bayzeyssata, “Ha holleta hayssafe kessite; ta Aawa keetha giya oothofite” yaagis.

17 Iya tamaareti Geeshsha Maxaafan, “Taani ne keethas mishettiya mishay tana tamada xuuggees” geetettidi xaafettidayssa akeekidosona.*

18 Hessafe guye, Ayhudeti zaaridi, “Ne hayssa oothanaw new maati de7eyssas nuna ay malaata oothada bessanee?” yaagidosona.

19 Yesuusi, “Ha Xoossa Keetha laallite; taani heedzu gallasan zaarada keexana” yaagis.*

20 Qassika Ayhudeti, “Ha Xoossa Keetha keexanaw oytamanne usuppun laythi ekkis, shin neeni heedzu gallasan keexanee?” yaagidosona.

21 Shin Yesuusi odiya Xoossa Keethay ba asatethaabaa. 22 Hessa gisho, Yesuusi hayqoppe denddidaappe guye iya tamaareti I hessa gidayssa akeekidosona. Qassi entti Geeshsha maxaafan xaafettidayssanne Yesuusi odidayssa ammanidosona.

23 Yesuusi Paasika bonchchiya bessan Yerusalaamen de7ishin, I oothida malaatata be7idi daro asay iya ammanidosona. 24 Shin Yesuusi asaa ubbaa eriya gisho entta ammanibeenna. 25 Asa wozanan de7iyabaa I ba huu7en eriya gisho asabaa oonikka iyaw odana mela koshshibeenna.

3

Yesuusanne Niqodimoosa

1 Farisaaweta yaraappe gidida, Ayhudeta halaqay, Niqodimoosa giya issi addey de7ees. 2 Niqodimoosi qamma Yesuusakko yidi, “Asttamaariyaw, neeni Xoossay kiittida asttamaare gideyssa nuuni eroos. Ays giikko, Xoossay iyara doonna ixxiko ha neeni oothiya malaata oothanaw dandda7iya asi baawa” yaagis.

3 Yesuusi zaaridi, “Taani new tuma odays; oonikka zaari yelettonna ixxiko Xoossaa kawotethaa be7anaw dandda7enna” yaagis.

4 Niqodimoosi, “Ceega asi waanidi zaari yelettanaw dandda7ii? Ba aaye ulo simmi gelidi zaari yelettanaw dandda7ii?” yaagis.

5 Yesuusi zaaridi, “Taani new tuma odays; oonikka haathafenne Geeshsha Ayyaanaappe yelettonna ixxiko, Xoossaa kawotethaa gelanaw dandda7enna. 6 Asho na7atethi aawuppenne aayippe yees; Xoossaa na7atethi Geeshsha Ayyaanaappe imettees. 7 Taani, ‘Hintte zaari yelettanaw bessees’ gada hinttew odida gisho neeni malaalettofa. 8 Carkkoy ba koyida bessi carkkees. Neeni iya kooshinchcha si7asappe attin I awuppe yaakko woykko aw biyakko erakka. Ayyaanaappe yelettida ubbay hessa mela” yaagis.

9 Yaatin Niqodimoosi, “Hessi waanidi hananaw dandda7ii?” yaagidi oychchis.

10 Yesuusi zaaridi, “Neeni Isra7eelata asttamaare gidashe hayssa erikkii? 11 Taani new tuma odays; nu eriyabaa odoosinne be7idabaa markkattoos, shin nu markkatethaa hintte ekkeketa. 12 Taani hinttew sa7abaa odin hintte ammanonnabaa gidikko salobaa odin waati ammananee? 13 Saloppe wodhdhida Asa Na7aappe attin salo keyiday oonikka baawa; [salon de7iya Asa Na7ay tana]”* yaagis.

14-15 Musey bazzo biittan biraata shooshi kaqqidayssada tana ammanida ubbay merinaa de7uwa ekkana mela Asa Na7ay dhoqqu gaanaw bessees.*

16 Xoossaa Na7aa ammaniyaa ubbay merinaa de7uwa laattanaappe attin dhayonna mela Xoossay ha alamiya daro dosida gisho ba issi Na7aa immis. 17 Xoossay ba Na7aa ha alamiya kiittiday alamiya pirddanaw gidonnashin alamiya iya baggara ashshanaassa.

18 Na7aa ammaniyaa oonikka pirddettenna, shin Na7aa ammanonna oonikka issi Xoossaa Na7aa ammaniboonna gisho ha77i pirddettis. 19 Pirddayka hayssa: poo7oy alamiya yis, shin asaa oosoy iita gidiya gisho asay poo7uwappe aathidi dhumaa dosees. 20 Iitabaa oothiya oonikka poo7o ixxees. Ays giikko, ba oosoy qoncconna mela poo7uwakko yeenna. 21 Shin tuma oothiya oonikka Xoossay kiittidayssada I oothidayssa poo7oy qonccisana mela poo7uwakko yees.

Yesuusanne Xammaqiya Yohaannisa

22 Hessafe guye, Yesuusinne iya tamaareti Yihuda biitta bidosona. Yesuusi yan xammaqishe enttara guutha wode uttis.

23 Qassi Yohaannisi Saleeme matan de7iya Henoona giyason gidiya haathi de7iya gisho asaa yan xammaqees. Asaykka yaa bidi xammaqettosona. 24 He wode Yohaannisi buroo qashettibeenna.*

25 Hessafe guye, Yohaannisa tamaaretinne issi Ayhude addey† geesho wogabaa palamidosona. 26 Entti Yohaannisakko bidi, “Asttamaariyaw, Yorddaanose Shaafappe hefinthan neera de7eyssi, neeni iyabaa markkattidayssi, hekko xammaqees. Asay ubbayka iyaakko boosona” yaagidosona.

27 Yohaannisi zaaridi, “Xoossay immonna asi aybibaakka ekkanaw dandda7enna. 28 ‘Taani Kiristtoosa gidikke, shin iyappe sinthe kiitetas’ gidayssas hinttee, hintte huu7en taw markka.* 29 Gelos giigidaara ekkenaw giigidayssassa. Ekkeyssa laggey iya matan eqqidi I geyssa si7iya wode daro ufayttees. Hessa gisho, hayssi ta ufayssay polettis. 30 I gitatanaw taani guuxanaw bessees” yaagis.

31 Bollafe yeyssi ubbaafe bolla. Sa7appe benttidayssi sa7abaa. I sa7abaa odees. Saloppe yeyssi ubbaafe bolla. 32 I ba be7idabaanne si7idabaa markkattees, shin iya markkatethaa ekkey baawa. 33 Iya markkatethaa ekkiya oonikka Xoossay tuma gideyssa qonccisees. 34 Xoossay ba geeshsha Ayyaana iyaw kumethi immiya gisho Xoossay kiittidayssi Xoossaa qaala odees. 35 Aaway ba Na7aa dosidi ubbabaa iya kushen wothis.* 36 Na7aa ammaniyaa uraas merinaa de7oy de7ees. Shin Na7aa ammanonnayssa bolla Xoossaa hanqoy de7eesippe attin I de7o demmenna.

4

Yesuusanne Samaare maccasiw

1 Yesuusi Yohaannisayssafe dariya kaalleyssata baakko shiisheyssanne xammaqeyssa Farisaaweti si7idosona. 2 Gidikkoka Yesuusa tamaareti xammaqidosonappe attin Yesuusi oonakka xammaqibeena. 3 Yesuusi asay iyabaa geyssa si7ida wode Yihudappe denddidi Galiila bis. 4 Galiila bishe Samaarera aadhdhanayssi iyaw attonnabaa gidis.

5 Hessa gisho, Yayqoobi ba na7aa Yoosefas immida gadiya matan de7iya Sikaare giya Samaare katamaa bis.* 6 He bessan Yayqooba haathaa ollay de7ees. Yesuusi hamuthan daaburidi he haathaa olla matan uttis. He wode sa7ay usuppun saate heera.

7 Issi Samaare katamaa maccas he ollaafe haathe tikkanaw yasu. Yesuusi he maccaseekko, “Tana haathe ushsharkkii” yaagis. 8 He wode Yesuusa tamaareti kathi shammanaw katama bidosonashin.

9 He maccasiya zaarada, “Neeni Ayhude ase gidashe, Samaare maccas gidiya tana waanada haathe ushsha gay?” yaagasu. Hessa iya giday Ayhudeti Samaaretara gahettonna gishossa.*

10 Yesuusi zaaridi, “Neeni Xoossaa imotaanne haathe tana ushsha geyssi ooneekko eridabaa gidiyakko iya ne woossana; ikka new de7o immiya haathi immanashin” yaagis.

11 Maccasiya zaarada, “Godaw, new duuqqiyabay baawa; ollayka ziqqa. Yaatin, de7o immiya haathi ne awuppe ekkanee? 12 Nuus ha haathaa olla immida nu aawa Yayqoobappe neeni aadhdhay? I, iya naytinne iya mehey ha ollaafe uyidosona” yaagasu.

13 Yesuusi, “Ha haathaafe uyida oonikka zaari saamottana. 14 Shin taani immana haathaa uyaa oonikka ubbakka saamottenna. Taani immana haathay iya giddon merinaa de7o immiya goggiya pultto gidana” yaagis.

15 Maccasiya zaarada, “Godaw, taani saamottonna melanne haathe tikkanaw ha bessaa yoonna mela taw he haathaa imma” yaagasu.

16 Yesuusi iikko, “Bada ne azinaa xeegada ya” yaagis.

17 Maccasiya zaarada, “Taw azini baawa” yaagasu.

Yesuusi iikko, “Taw azini baawa guussan balabaakka. 18 New kase ichchashu azinati de7oosona. Ha77i neera de7iya addey ne azina gidenna. Neeni ha77i tuma odadasa” yaagis.

19 Maccasiya zaarada, “Godaw, neeni nabe gideyssa taani eras. 20 Nu aawati ha deriya bolla Xoossaa goynnidosona. Shin hintte Ayhudeti asi Xoosse goynnanaw bessiya bessay Yerusalaamena geeta” yaagasu.

21 Yesuusi, “Ha maccasete tana ammana; ha deriya bolla woykko Yerusalaamen Aawa hintte goynnona wodey yaana. 22 Hintte Samaareti eronnayssa goynneeta. Shin nuuni atotethay Ayhudeppe yaa gisho nu ereyssa goynnos. 23 Shin Aawa tuman goynneyssati Ayyaananinne tumatethan goynnana wodey matattis; ha77ika gakkis. Hiza, Aaway koyey hayssa mela ogiyan goynneyssata. 24 Xoossay Ayyaana; iyaw goynneyssati Ayyaananinne tumatethan goynnanaw bessees” yaagis.

25 Maccasiya zaarada, “Kiristtoosi yaanayssa taani erays. I yaa wode nuus ubbabaa odana” yaagasu.

26 Yesuusi, “Ha neera odettey taani iya” yaagis.

27 Entti odettishin, Yesuusa tamaareti bida bessaafe simmidosona. Yesuusi maccasara odettishin entti be7idi daro malaalettidosona. Shin maccaseekko, “Ay koyay?” Woykko Yesuusakko, “Iira ays odettay?” giday oonikka baawa.

28 Hessafe guye, maccasiya ba haatha otuwa aggada guye katamaa bada asaakko, 29 “Taani oothidabaa ubbaa taw odida addiya be7anaw yedhdhite. I Kiristtoosa gidanddeshshaa?” yaagasu. 30 Asay katamaappe keyidi Yesuusakko bidosona.

31 Hessi hanishin, iya tamaareti Yesuusakko, “Guuthabaa markkii” yaagidi woossidosona.

32 Shin I, “Taw hintte eronna kathi ta meyssi de7ees” yaagis.

33 Hessa gisho, iya tamaareti bantta giddon, “Iyaw miyabaa asi ehonna aggenna?” yaagidosona.

34 Yesuusi enttako, “Ta kathay tana kiittidayssa sheniya oothanayssanne iya oosuwa polanayssa. 35 Hintte, ‘Oyddu ageenappe guye kathay cakettana’ geekketiyye? Shin taani hinttew odays; kathay kaxidi shiishoos gakkidayssa loythi xeellite. 36 Zereyssinne cakkeyssi issife ufayttana mela cakkeyssi damooze ekkees qassi kathaa merinaa de7os shiishees. 37 Hiza, ‘Issoy zerees; hankkoy qassi cakkees’ giya oday tuma. 38 Hintte daaburiboonayssa shiishana mela taani hinttena kiittas. Harati oothi daaburidasuwan gelidi hintte entta daaburaa ayfiyaa ekkideta” yaagis.

39 Maccasiya, “I, taani oothida ubbabaa odis” gada markkattida gisho he kataman de7iya Samaare asaappe daroti Yesuusa ammanidosona. 40 Samaare asay Yesuusakko yidi, bantta matan gam77ana mela Yesuusa woossin I yan nam77u gallas uttis.

41 I odiya qaala gisho kaseyssafe daro asay ammanidosona. 42 Qassi entti maccaseekko, “Ha77i nu ammaney nu huu7en I geyssa si7ida gishossafe attin neeni markkattida gishossa gidenna. Qassi I tuma ha alamiya ashsheyssa gideyssa nuuni erida” yaagidosona.

Yesuusi issi shuumaa na7aa pathis

43 Nam77u gallasappe guye, Yesuusi yaappe keyidi Galiila biitta bis. 44 Yesuusi ba huu7en, “Nabey ba biittan bonchchettena” yaagidi kasetidi odis.* 45 Yesuusi Galiila gakkida wode Galiila asay iya mokkidosona. Ays giikko, Paasika Baale bonchchiya gallas entti Yerusalaamen de7iya gisho I oothidabaa ubbaa be7idosona.*

46 Yesuusi haathaa woyne ushshi laammida bessaa, Galiilan de7iya Qaana katama bis. Qifirnahoomen kawo keethan oothiya issi shuumaas na7ay harggettis.* 47 Yesuusi Yihudappe Galiila yidayssa he shuumay si7idi iyaakko yis. Hayqqanaw matida ba na7aa bidi pathana mela Yesuusa woossis.

48 Yesuusi shuumakko, “Xoossay oothiya malaatatanne oorathabata be7onna de7ishe hintte ubbarakka ammanekketa” yaagis.

49 Shuumay zaaridi, “Godaw, ta na7ay hayqqonna de7ishin taara yedhdharkki” yaagis.

50 Yesuusi, “Ne soo ba; ne na7ay paxana” yaagis.

He shuumay Yesuusi gidayssa ammanidi ba soo bis. 51 I ba soo bishin iya aylleti iyaakko yishe iyara ogen gahettidi, “Ne na7ay paxis” gidosona.

52 I ba aylleta ba na7aas ay saaten lo77idaakko oychchis. Entti zaaridi, “Zine laappun saaten mishay aggis” yaagidosona. 53 Na7aa aaway Yesuusi baakko, “Ne na7ay paxana” giday he saatiyan gideyssa akeekis. Hessa gisho, inne iya soo asa ubbay ammanidosona.

54 Hessi Yesuusi Yihudappe Galiila yidi oothida nam77antho malaataa.

5

Yesuusi issi gundda addiya pathis

1 Hessafe guye, Yesuusi Ayhudeti bonchchiya baaliyas Yerusalaame bis. 2 Yerusalaamen Dorssa Penggiya matan Ibraysxe doonan Beetesayda giya teqettida haathi de7ees. He teqeti uttida haathaa matan ichchashu shemppiya bessati de7oosona. 3 [Hessan haathay qaaxxanayssa naagiya] daro hargganchchoti, qooqeti, wobbetinne gunddati zin77idosona. 4 [Ays giikko, issi issi toho Godaa kiitanchchoy teqettida haathan wodhdhidi haathaa qaathees. Haathay qaaxxiya wode koyro gelida uray bana oykkida ay harggefekka paxees.]* 5 He bessan hasttamanne hosppun laythi harggettida issi addey de7ees. 6 Yesuusi yan zin77ida addiya be7idi, qassi daro wode harggettidayssa eridi addiyako, “Paxanaw koyay?” yaagis.

7 Hargganchoy zaaridi, “Godaw, haathay qaaxxiya wode tana haathan yeggiya asi baawa. Taani gelana haniya wode haray taappe sinthattidi geli kichchees” yaagis.

8 Yesuusi iyaakko, “Dendda eqqa; ne alggaa tookkada ba” yaagis. 9 Addey sohuwarakka paxis; ba alggaa tookkidi bis.

Hessi Sambbaata gallasan hanis. 10 Hessa gisho, Ayhudeti paxida addiyako, “Hachchi sa7ay Sambbaata; neeni ne alggaa tookkeyssi woga gidenna” yaagidosona.*

11 Shin addey, “Tana pathidayssi, ne alggaa tookkada ba gis” yaagidi zaaris.

12 Entti iyaakko, “Nena, ne alggaa tookkada ba giday I oonee?” yaagidi oychchidosona.

13 Shin Yesuusi he bessan daro asaa giddora erisonna kanthidi bida gisho addey bana pathiday ooneekko erenna. 14 Yesuusi guyeppe he addiya Xoossa Keethan demmidi, “Hekko, neeni paxadasa; hayssafe iitabay nena gakkonna mela zaarada nagara oothofa” yaagis. 15 Hessafe guye, addey bidi bana pathidayssi Yesuusa gididayssa Ayhudetas odis.

16 Yesuusi hessa Sambbaata gallas oothida gisho Ayhudeti Yesuusa gooda oykkidosona. 17 Yesuusi zaaridi, “Ta Aaway ubba wode oothees; takka oothanaw bessees” yaagis.

18 Yesuusi Sambbaata bonchchonna gisho xalaalas gidonnashin Xoossay ba Aawa gidi bana Xoossara giigisida gisho Ayhudeti iya wodhanaw kaseppe minthidi koyidosona.

Xoossaa Na7aa maata

19 Yesuusi zaaridi, “Taani hinttew tuma odays; Na7ay barkka aykkoka oothanaw dandda7enna. I ba Aaway oothishin be7oyssa xalaala oothees. Aaway ootheyssa Na7aykka oothees. 20 Aaway ba Na7aa dosiya gisho I oothiya ooso ubbaa ba Na7aa bessees. Hintte malaalettana mela I hayssafe aadhdhiya ooso ba Na7aa bessana. 21 Aaway hayqqidayssata hayqoppe denthidi enttaw de7o immeyssada Na7aykka ba koyeyssatas de7o immees. 22 Aaway Na7aas pirdda maata ubbaa immisppe attin I oonakka pirddenna. 23 Asay ubbay Aawa bonchcheyssada Na7aakka bonchchana. Na7aa bonchchonna oonikka Na7aa kiittida Aawakka bonchchenna.

24 “Taani hinttew tuma odays; ta qaala si7eyssasinne tana kiittidayssa ammaneyssas merinaa de7oy de7ees. I hayqoppe de7on pinnida gisho pirddettenna. 25 Taani hinttew tuma odays; hayqqida asay Xoossaa Na7aa qaala si7iya wodey yaana; hessika ha77i. He qaalaa si7ey de7on daana. 26 Aaway de7os pultto gididayssada Na7aakka de7os pultto oothis. 27 Na7ay Asa Na7a gidiya gisho Aaway Na7aas pirdda maata immis.

28 “Duufon de7eyssati iya qaala si7idi denddiya wodey yaana gisho hayssan malaalettofite. 29 Lo77o oothidayssati de7on daanaw qassi iita oothidayssati pirdda ekkanaw duufoppe denddana.*

Yesuusas markkattida asata

30 “Taani ta maatan aybibaakka oothanaw dandda7ikke. Xoossay taw odidayssada pirddays. Taani tana kiittidayssi koyabaa oothaysippe attin ta koyabaa oothonna gisho ta pirdday tuma.

31 “Taani tabaa markkatiko ta markkatethay tuma gidenna. 32 Tabaa markkattiya hari de7ees; I tabaa markkatteyssi tuma gideyssa taani erays.

33 “Hintte Yohaannisakko ase kiittin I tumaas markkattis.* 34 Taani hessa hinttew odey, hintte attana mela gadappe attin asa markkatethi taw koshshin gidenna. 35 Yohaannisi muqaadada eexishe poo7is. Hintte guutha wode iya poo7uwan ufayttideta.

36 “Shin taw Yohaannisappe aadhdhiya markki de7ees. Taani oothana mela ta Aaway taw immida oosoti tabaa markkattosona; Aaway tana kiittidayssa qonccisoosona.

37 “Qassi tana kiittida Aawaykka ba huu7en tabaa markkattees. Hintte iya qaala ubbarakka si7ibeekketa woykko iya malaa be7ibeekketa.* 38 I kiittidayssa hintte ammanonna gisho iya qaalay hintte wozanan baawa.

39 “Geeshsha Maxaafatappe merinaa de7o demmanabaa hinttew daanin entta pilggeeta; entti tabaa markkattosona. 40 Shin hintte de7o demmanaw taakko yaanaw koyekketa.

41 “Asappe taani bonchcho koyikke. 42 Shin taani hintte wozanan Xoossaa siiqoy baynnayssa erays. 43 Taani ta Aawa maatan yas, shin tana mokkibeekketa. Haray ba maatan yaa wode iya mokkeeta. 44 Hintte issoy issuwafe bonchcho koyeyssati, issi Xoossaafe yaa galata ekkanaw koyonnayssati, waanidi tana ammananaw dandda7etii?

45 “Taani ta Aawa sinthan hinttena mootiyabaa hinttew daanoppo. Hinttena mootanay hintte ufayssan naagiya Muse. 46 Hintte Muse ammanidabaa gidiyakko I tabaa xaafida gisho tanakka ammananashin. 47 Shin hintte I xaafidayssa ammanonna ixxiko ta qaala waattidi ammananee?” yaagis.

6

Yesuusi ichchashu mukulu asaa muzis

(Maato 14:13-21; Mar 6:30-44; Luuqa 9:10-17)

1 Hessafe guye, Yesuusi Xibaaryoosa giya Galiila Abbaafe hefinthi pinnis. 2 I hargganchchota pason oothida malaata be7ida gisho daro asay iya kaallidosona. 3 Yesuusi deriya bolla keyidi, yan ba tamaaretara issife uttis. 4 Ayhudeti bonchchiya Paasika Baale gallasay gakkis. 5 Yesuusi daro asay baakko yeyssa be7idi Filphoosakko, “Ha asaa ubbaa muzanaw gidiya kathi awuppe shammanee?” yaagis. 6 I hessa Filphoosa paaccanaw gisippe attin I ba huu7en ay oothaneekko erees.

7 Filphoosi zaaridi Yesuusakko, “Hari attoshin, Huu7en huu7en, issi issi barssi gathanaw, nam77u xeetu dinaaren* uythu shamminkka gidenna” yaagis.

8 Qassi Yesuusa tamaaretappe issoy, Simoon Phexiroosa ishay Inddiriyasi, 9 “Ichchashu bangga soollonne nam77u molo oykkida issi na7ay hayssan de7ees, shin ha asa ubbaas hessi ay maaddanee?” yaagis.

10 Yesuusi ba tamaaretakko, “Asaa utisite” yaagis. He bessan daro maati de7ees; asa ubbay uttis. Adde asaa tayboy ichchashu mukulu gidana. 11 Yesuusi uythaa ekkidi Xoossaa galati simmidi yan uttida asaas gishis. Moluwakka ekkidi hessada oothidi immin, asay ba koyidayssa mela mis. 12 Entti ubbay kallidaappe guye Yesuusi ba tamaaretakko, “Issibaykka iitonna mela attida tiifiya shiishite” yaagis. 13 Hessa gisho, entti ubbaa shiishidosona. Asay min attida bangga soollo tiifiya shiishidi tammanne nam77u gayta kunthidosona.

14 Asay Yesuusi oothida malaatata be7ida wode “Hayssi tuma ha alamiya yaana geetettida nabiya” yaagidosona. 15 Yesuusi entti iya oykkidi wolqqan kawo oothanaw haneyssa eridi, barkka deriya bolla zaari keyis.

Yesuusi abbaa bollara hamuttis

(Maato 14:22-33; Mar 6:45-52)

16 Sa7ay omarssida wode Yesuusa tamaareti abbaako wodhdhidosona. 17 Sa7ay qammida gishonne Yesuusi buroo enttako yiboonna gisho iya tamaareti wogolon gelidi abbaa pinnidi Qifirnahoome baanaw denddidosona. 18 Wolqqaama carkkoy carkkida gisho abbay qaaxxees. 19 Ichchashu woykko usuppun kilo mitire gideyssa mela entti abbaa pidhidi bidaappe guye Yesuusi abbaa bollara hamuttishe yeyssa be7idi yayyidosona. 20 Shin I, “Babbofite, tana” yaagis. 21 Entti ufayttidi iya wogoluwan gelssidosona; iirakka wogoloy entti biya abbaa gaxa gakkis.

Yesuusi de7o uythaa

22 Wonttetha gallas abbaafe hefinthan attida daro asay issi wogolo xalaali de7eyssa be7idosona. Yesuusi ba tamaaretara wogoluwan gelidi, enttara boonnayssanne entti banttarkka bidayssa akeekidosona. 23 Shin Xibaaryoosappe hara wogoloti Yesuusi Xoossaa galatin, asay uythaa mida bessaa yidosona. 24 Asay Yesuusi woykko iya tamaareti yan baynnayssa be7idi, Yesuusa koyanaw wogolotan gelidi Qifirnahoome bidosona.

25 Asay Yesuusa abbaafe hefinthan demmida wode “Asttamaariyaw, haa awude yadi?” yaagis.

26 Yesuusi zaaridi, “Taani hinttew tuma odays; hintte tana koyey uythi midi kallida gishossafe attin malaata be7ida gishossa gidenna. 27 Samiya kathas oothofite, shin merinaa de7o immiya kathas oothite. Xoossaa Aaway I oothana mela iyaw maata immida gisho he kathaa Asa Na7ay hinttew immana” yaagis.

28 Yaatin entti, “Nuuni Xoossaa oosuwa oothanaw ay oothanee?” yaagidi Yesuusa oychchidosona.

29 Yesuusi zaaridi, “Hintte oothana mela Xoossay koyaa oosoy hayssa: I kiittidayssa ammanite” yaagis.

30 Entti zaaridi, “Nuuni be7idi, nena ammanana mela ay malaata ne bessanee? Ne ay oothanee? 31 Geeshsha Maxaafan, ‘Entti maana mela uythu saloppe immis’ geetetti xaafettidayssada nu aawati bazzo biittan manna midosona” yaagidosona.*

32 Yesuusi, “Taani hinttew tuma odays; hinttew saloppe tuma uythaa immiday ta Aawappe attin Muse gidenna. 33 Hiza, Xoossay immiya uythay saloppe wodhdhidayssi alamiyas de7o immeyssa” yaagis.

34 Entti zaaridi, “Godaw, nuus he uythaa ubba wode imma” yaagidosona.

35 Yesuusi, “Taani de7o immiya uythaa; taakko yaa oonikka ubbaraka koshattenna. Qassi tana ammaniyaa uray ubbarakka saamottenna. 36 Shin taani hinttew odas; hintte tana be7ideta, shin ammanekketa. 37 Ta Aaway taw immiya ubbay taakko yaana; qassi taakko yaa oonakka kare yeddike. 38 Taani ta koyabaa oothanaw gidonnashin tana kiittidayssi koyabaa oothanaw saloppe yas. 39 Tana kiittidayssi koyey hayssa: taani I taw immida ubbatakka wurssetha gallas hayqoppe denthana melappe attin issuwaka dhayssana mela koyenna. 40 Hiza, ta Aaway koyey hessa: Na7aa be7idi ammaniyaa ubbay merinaa de7uwa ekkana; taani he ubbaa wurssetha gallas merinaa de7os hayqoppe denthana” yaagis.

41 Yesuusi, “Taani saloppe wodhdhida uythaa” gida gisho Ayhudeti iya bolla zuuzummidosona. 42 Entti, “Hayssi nuuni iya aawanne iya aayiw eriya Yoosefa Na7aa Yesuusa gidennee? Yaatin, I waanidi, ‘Taani saloppe wodhdhas’ gaanaw dandda7ii?” yaagidosona.

43 Yesuusi zaaridi, “Issoy issuwara zuuzummeyssa aggite. 44 Tana kiittida ta Aaway taakko ehiya asappe attin taakko yaanaw dandda7iya oonikka baawa. Taani wurssetha gallas iya merinaa de7os hayqoppe denthana. 45 Nabeti, ‘Xoossay asa ubbaa tamaarssana’ yaagidi xaafidosona. Aawa si7eyssinne iyappe tamaariya oonikka taakko yees.* 46 Xoossaa matappe yidayssafe attin Aawa be7iday oonikka baawa; iya xalaali Aawa be7is.

47 “Taani hinttew tuma odays; tana ammaniyaa ooddeskka merinaa de7oy de7ees. 48 Taani de7o immiya uythaa. 49 Hintte aawati bazzon manna midosona, shin hayqqidosona. 50 Saloppe yaa uythay hayssa; he uythaa miya oonikka hayqqenna. 51 Saloppe yida de7o uythay tana. Oonikka ha uythaa miikko merinaw daana. Qassi ha alamey de7on daana mela taani hinttew immana uythay ta ashuwa” yaagis.

52 Ayhudeti, “Ha addey ba ashuwa nu maana mela nuus waattidi immanaw dandda7ii?” yaagidi bantta giddon palamidosona.

53 Hessa gisho, Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; Asa Na7aa ashuwa, hintte moonna ixxiko, qassi iya suuthaa hintte uyonna ixxiko, hinttew de7oy baawa. 54 Ta ashuwa miya uraasinne ta suuthaa uyaa uraas merinaa de7oy de7ees. Taani wurssetha gallas iya hayqoppe denthana. 55 Ta ashoy tuma kathi; ta suuthaykka tuma ushshu. 56 Ta ashuwa miya uraynne ta suuthaa uyaa uray tanan de7ees; takka iyan de7ays. 57 De7o Aaway tana kiittin, taani iya baggara de7on de7eyssada, tana miya uraykka ta gaason de7on daana. 58 Saloppe wodhdhida uythay hayssa: hintte aawati midi hayqqida manna mela gidenna; ha uythaa miya uray merinaw daana” yaagis.

59 Yesuusi Qifirnahoome kataman Ayhude Woosa Keethan hayssa tamaarssis.

Merinaa de7o qaalaa

60 Yesuusa tamaaretappe dariya baggay hessa si7ida wode “Hayssi gelonna timirtte; hayssi ooddes gelii?” yaagidosona.

61 Yesuusi ba tamaareti hessas zuuzummidayssa eridi, “Hayssi hinttena dhubbi? 62 Yaatin, Asa Na7ay kase de7iyasuwa pude keyishin hintte be7idi woyganddetii? 63 Geeshsha Ayyaanay de7o immees; asa wolqqi aykkoka maaddenna. Ta hinttew odiya qaalay de7o immiya Geeshsha Ayyaanaappe yees. 64 Shin hintte giddon ammanonnayssati de7oosona” yaagis. Ammanonnayssati oonanteeko Yesuusi koyroppe doomidi erees. Qassi bana aathi immanay ooneekko erees. 65 Qassika Yesuusi, “Aaway ba goonna oonikka taakko yaanaw dandda7enna gada taani odiday hessa gishossa” yaagis.

66 Hessa gaason, Yesuusa kaalleyssatappe daroti iya aggidi guye simmidosona; zaari iya kaallibookkona. 67 Yesuusi tammanne nam77u ba tamaareta, “Hintteka aggidi baanaw koyeetii?” yaagidi oychchis.

68 Simoon Phexiroosi zaaridi, “Godaw, nuuni ooddeko baanee? New merinaa de7o immiya qaalay de7ees.* 69 Neeni Xoossaa Geeshshaa gideyssa nuuni ammanoosinne eroos” yaagis.

70 Yesuusi enttako, “Taani hinttena tammanne nam77ata doorabiikkinaa? Shin hinttefe issoy Xalahe” yaagis. 71 Yesuusi hessa giday Simoona Na7aa Asqoroota Yihudasa. Yihudi Yesuusa aathi immanaw de7iya tammanne nam77u tamaaretappe issuwa.

7

Yesuusaranne iya ishatara

1 Hessafe guye, Ayhudeti Yesuusa wodhanaw koyaa gisho I Yihuda aggidi Galiilan simerettees. 2 Ayhudeti bonchchiya Shaqara Baaley bonchchettanaw matis.* 3 Hessa gisho, Yesuusa ishati, “Ne tamaareti neeni oothiya malaatata be7ana mela hayssafe denddada Yihuda biittaa ba. 4 Baw erettanaw koya asi oonikka ba oosuwa genthenna. Neeni hayssata oothada nebaa alamiya erisa” yaagidosona. 5 Iya ishati hessa giday iyan ammaniboonna gishossa.

6 Yesuusi enttako, “Taw injje wodey gakkibeenna, shin hinttew ubba wodey injjetees. 7 Alamey hinttena ixxanaw dandda7enna, shin taani alamiya oosoy iita gideyssa markkattiya gisho tana ixxees. 8 Hintte baaliya biite; ta wodey gakkiboonna gisho taani baaliya biikke” yaagis. 9 I hessa gidi Galiilan attis.

Yesuusi baaliya bonchchanaw bis

10 Iya ishati baaliya bonchchanaw bidaappe guye Yesuusi oonakka erisonna qosan he bessaa bis. 11 Ayhudeti baaliya bonchchiya bessan, “I awun de7ii?” yaagidi iya koyidosona.

12 Asay kalkkashidi iyabaa odettoosona. Baggay, “I lo77o asi” giya wode harati qassi, “Akkay, I asaa balethees” yaagosona. 13 Shin Ayhude halaqatas yayyida gisho oonikka iyabaa qonccen odettenna.

14 Baaliya bonchchidi giddo gathiya wode Yesuusi Xoossa Keethi bidi tamaarsso oykkis. 15 Ayhudeti, “Ha addey timirtte tamaaronna hayssa ubbaa waati eridee?” yaagidi malaalettidosona.

16 Yesuusi zaaridi, “Ta tamaarssiya timirttey tana kiittida Xoossaa matappe yaa timirttefe attin tabaa gidenna. 17 Xoossaa sheniya oothanaw koyaa oonikka ha timirttey Xoossaa matappe yiyaakkonne woykko taani taappe odiyakko erana. 18 Babaa odiya oonikka ba huu7e bonchcho koyees. Shin bana kiittidayssa bonchchuwa koyaa oonikka I tumanchcho; iyan worddoy baawa. 19 Musey hinttew higgiya immis, shin hinttefe oonikka higgiya naagibeenna. Yaatin ays tana wodhanaw koyeetii?” yaagis.

20 Asay zaaridi, “Nena Xalahey oykkis; nena wodhanaw oonee koyey?” yaagidosona.

21 Yesuusi, “Taani issi malaata oothin hintte ubbay malaalettideta. 22 Hinttee, hintte nayta qaxxarana mela Musey kiittis. Shin qaxxaro hintte mayzati doomidosonappe attin Muse gidenna. Hessa gisho, hintte Sambbaata gallas adde nayta qaxxareeta.* 23 Muse higgey kiittida gisho hintte Sambbaata gallas qaxxariyabaa gidikko, taani issi asa kumetha asatethaa pathida gisho taara ays kacceetii?* 24 Tuma pirdda pirdditeppe attin asa som77o be7idi pirddofite” yaagis.

Yesuusi, I Kiristtoosee?

25 Yerusalaame asaappe issoti issoti, “Entti wodhanaw koyaa uray hayssa gidennee? 26 Hekko, i qonccen odees; entti iya aykkoka gookkona. I Kiristtoosa gideyssa Ayhude halaqati tuma eridonaashsha? 27 Kiristtoosi yaa wode I awuppe yaakko oonikka erenna, shin i awuppe yidaakko nu eroos” yaagidosona.

28 Yesuusi Xoossa Keethan tamaarssishe ba qaala dhoqqu oothidi, “Tuma hintte taani ooneekkonne ta awuppe yidaakko ereetii? Taani ta maatan yabiikke, shin tana kiittidayssi tumanchcho; hintte iya erekketa. 29 Shin taani I kiittin iya matappe yida gisho iya erays” yaagis.

30 Hessa gisho, entti iya oykkanaw koyidosona. Shin iya wodey buroo gakkiboonna gisho oonikka iya bolla kushe wothibeenna. 31 Shin daro asay Yesuusa ammanidi, “Kiristtoosi yaa wode ha uray oothida malaatatappe dariya malaata oothaneeyye?” yaagidosona.

Yesuusa oykkanaw wotaaddareti kiitettidosona

32 Farisaaweti daro asay Yesuusabaa kalkkasheyssa si7idosona. Kahine halaqatinne Farisaaweti iya oythidi qashisanaw Xoossa Keethi naageyssata kiittidosona.

33 Yesuusi, “Taani hinttera guutha wode gam77ana; hessafe guye tana kiittidayssako baana. 34 Hintte tana koyana, shin demmeketa. Taani de7iyasuwa hintte yaanaw dandda7ekketa” yaagis.

35 Ayhudeti issoy issuwara, “Hayssi nuuni demmonnaso aw baana hanii? Girike kataman de7iya Ayhudetakko bidi Giriketa tamaarssanaw haniyye? 36 ‘Hintte tana koyana, shin demmeketa’ qassi, ‘Taani de7iyasuwa hintte yaanaw dandda7ekketa’ guussay ay guussee?” yaagidosona.

De7o haathaa

37 Baaliya bonchchiya gallasatappe wolqqaamanne wurssetha gallasan Yesuusi denddidi, ba qaalaa dhoqqu oothidi, “Saamottida oonikka taakko yidi uyo.* 38 Tana ammaniyaa oonikka Geeshsha Maxaafay gidayssada de7o immiya pultto haathay iyappe goggana” yaagis.* 39 I hessa giday iya ammanidayssati ekkanaw de7iya Geeshsha Ayyaanabaa. Yesuusi buroo bonchchettiboonna gisho he wode Geeshsha Ayyaanay imettibeenna.

Asaa giddon shaaketethi medhettis

40 He asaappe daroti I geyssa si7idi, “Tuma hayssi nabiya”* yaagidosona.

41 Harati qassi, “Hayssi Kiristtoosa” yaagidosona.

Shin harati qassi, “Kiristtoosi Galiilappe waanidi keyi? 42 Geeshsha Maxaafay, ‘Kiristtoosi Dawite sheeshaappe Dawitey de7ida Beeteleme katamaappe yaana’ yaagenneyye?” yaagidosona.* 43 Hessa gisho, Yesuusa gaason asay bantta giddon shaakettidosona. 44 He asaappe issoti issoti iya oykkanaw koyidosona, shin oonikka iya bolla kushe wothibeenna.

Ayhude halaqati ammanibookkona

45 Xoossa Keetha naageyssati kahine halaqatakkonne Farisaawetakko guye simmi yin entti, “Ays iya ehibeekketii?” yaagidi oychchidosona.

46 Xoossa Keetha naageyssati enttako, “Ha addey odetteyssatho oonikka odettenna” yaagidi zaaridosona.

47 Farisaaweti zaaridi, “I hinttenakka balethidee? 48 Ayhude halaqatappe woykko Farisaaweteppe iya ammanida asi de7ii? 49 Muse higgiya eronna ha asay qanggettidabaa” yaagidosona.

50 Farisaawetappe issoy qamma Yesuusakko bida Niqodimoosi enttako,* 51 “Issi asi giyabaa si7onna woykko I ay oothidaakko eronna de7ishe koyrottidi iya bolla pirddeyssi nu higgiyan de7ii?” yaagis.

52 Entti zaaridi, “Neenikka qassi Galiila biitta ase? Galiila biittaafe nabey keyonnayssa Geeshsha Maxaafaappe pilggada demma” yaagidosona.

8

Laymatethan oykettida maccasiw

1 Issoy issoy aggidi ba soo ba soo bis, shin Yesuusi Shamaho Deriya bolla bis. 2 Qassi wonttetha gallas guura Xoossa Keethi simmis. Daro asay iyaakko yin uttidi entta tamaarssis. 3 Higge asttamaaretinne Farisaaweti laymatishin oykkida issi maccasiw iyaakko ehidosona. Entti asa ubbaa sinthan iyo essidi, 4 “Asttamaariyaw, ha maccasiya laymatishin nu oykkida. 5 Muse higgey hanni mela maccas shuchchan cadeetta hayqqana mela kiittees. Yaatin, neeni woygay?” yaagidosona.*

6 Entti hessa giday Yesuusa paaccidi iya mootiyabaa demmanaasa. Shin Yesuusi hokkidi ba biradhdhen biitta bolla xaafis. 7 Entti iya zaari zaari oychchidi aggonna ixxin, pude dhoqqu gidi, “Hintte giddon nagara oothiboonna asi koyrottidi iyo shuchchan caddo” yaagis. 8 Qassika hokkidi biitta bolla xaafis.

9 Entti hessa si7ida wode cimatappe doomidi issoy issoy keyishe wuridosona. Yesuusa xalaali he bessan eqqida maccaseera attis. 10 I pude dhoqqu gidi maccaseekko, “Maccasete, asati aw bidonaa? Ne bolla pirddiday oonikka baawee?” yaagis.

11 Maccasiya, “Godaw, oonikka baawa” yaagasu.

Yesuusi zaaridi, “Taanikka ne bolla pirddike. Ba; zaarada nagara oothofa” yaagis.

Yesuusi alamiyas poo7o

12 Qassika Yesuusi asaakko, “Taani alamiyas poo7o. Tana kaalliya oonikka de7o immiya poo7uwa ekkanaappe attin dhuman simerettena” yaagidi odis.*

13 Farisaaweti, “Ne nebaa markkattasa, shin ne markkatethay tuma gidenna” yaagidosona.*

14 Yesuusi zaaridi, “Taani tabaa markkattikokka ta markkatethay tuma. Ays giikko, taani awuppe yidaakko qassi aw biyakko erays, shin hintte erekketa. 15 Hintte asa qofan pirddeeta; taani issi asa bollaka pirddike. 16 Taani pirddiyabaa gidikkoka ta pirdday tuma. Ays giikko, tana kiittida ta Aaway taara de7eesippe attin taani tarkka de7ikke. 17 Nam77u asa markkatethi tuma gideyssi hintte higgiyan xaafettis.* 18 Taani tabaa ta huu7en markkattays; qassi tana kiittida ta Aawaykka tabaa markkattees” yaagis.

19 Entti, “Ne aaway awun de7ii?” yaagidi iya oychchidosona.

Yesuusi zaaridi, “Hintte tana woykko ta Aawa erekketa. Tana eridabaa gidiyakko, hintte ta Aawakka eranashin” yaagis.

20 Yesuusi Xoossa Keethan muxaata miishiya yeggiya saaxiney de7iya bessan hessa tamaarssis. Iya qammay buroo gakkiboonna gisho oonikka iya oykkibeenna.

21 Qassika Yesuusi enttako, “Taani baana; hintte tana koyana, shin hintte atotethi demmonna hintte nagaran hayqqana. Taani biyasuwa baanaw hintte dandda7ekketa” yaagis.

22 Ayhude halaqati, “I, ‘Taani biyasuwa hintte baanaw dandda7ekketa’ yaagees. I bana barkka wodhaneyye?” yaagidosona.

23 Yesuusi zaaridi, “Hintte garssafe; taani bollafe. Hintte ha alamiyappe, taani ha alamiyappe gidikke. 24 Hintte atotethi demmonna hintte nagaran hayqqana gada taani hinttew odiday hessassa. Taani Tana Gideyssa hintte ammanonna ixxiko hintte atotethi demmonna hintte nagaran hayqqana” yaagis.

25 Entti, “Neeni oonee?” yaagidi oychchidosona.

Yesuusi zaaridi, “Taani, koyroppe hinttew odida tana. 26 Taani hinttebaa odada pirddiyabay darobay de7ees. Shin tana kiittidayssi tumanchcho; qassi taani iyappe si7idayssa xalaala alamiyas odays” yaagis.

27 Yesuusi ba Aawabaa odeyssa entti akeekibookkona. 28 Hessa gisho, Yesuusi enttako, “Hintte Asa Na7aa pude dhoqqu oothiya wode Taani Tana Gideyysa hintte erana. Qassika taani ta maatan aykkoka oothonayssanne ta Aaway tana tamaarssidayssa odeyssa hintte erana. 29 Tana kiittidayssi taara de7ees. Taani ubba wode iya ufayssiyabaa oothiya gisho I tana ta xalaala aggibeenna” yaagis.

30 Yesuusi hessa odishin si7ida daro asay iya ammanidosona.

Nagara aylletethafe kessi

31 Yesuusi bana ammanida asatakko, “Hintte ta timirttiyas kiitettiko tuma tana kaalleyssata. 32 Hintte tumaa erana; tumaykka hinttena aylletethafe kessana” yaagis.

33 Entti zaaridi, “Nuuni Abrahame sheeshi; nuuni ooddeskka aylletibookko. Neeni woygada, ‘Hintte aylletethafe keyana’ gay?” yaagidosona.*

34 Yesuusi zaaridi, “Taani hinttew tuma odays; nagara oothiya oonikka nagara aylle. 35 Aylley merinaw soo asaara deenna, shin na7ay merinaw soo asaara de7ees. 36 Na7ay hinttena aylletethafe kessiko hintte aylletethafe tuma keyana. 37 Hintte Abrahame sheeshi gideyssa taani erays. Shin ta qaalay hintte wozanan baynna gisho tana wodhanaw koyeeta. 38 Taani ta Aaway tana bessidayssa odays, shin hintteka hintte aawappe si7idayssa ootheeta” yaagis.

39 Entti zaaridi, “Nu aaway Abrahame” yaagidosona.

Yesuusi enttako, “Hintte Abrahame nayta gidiyakko I oothidayssa oothana. 40 Shin Xoossafe si7ida tumaa odida tana hintte wodhanaw koyeeta. Abrahamey hessada oothibeenna. 41 Hinttee, hintte aaway oothidayssa ootheeta” yaagis.

Entti zaaridi, “Nuuni tuma Xoossaa nayta; nuus issi Aaway Xoossaa xalaali de7ees” yaagidosona.

42 Yesuusi enttako, “Xoossay tuma hintte aawa gidiyakko hintte tana dosana; ays giikko, taani Xoossaa matappe yada hayssan de7ays. Tana I kiittisppe attin taani ta maatan yabiikke. 43 Taani geyssa hintte si7anaw koyonna gisho ta giyabay hinttew gelenna. 44 Hinttee, hintte aawa Xalahe nayta. Qassi hinttee, hintte aaway amottiyabaa oothanaw koyeeta. I koyroppe doomidi shemppo wodheyssa. Tumi iyan baynna gisho I tumaa ixxees. Worddoy iyaw medho gidida gishonne I worddo aawa gidiya gisho worddo odettishe baappe odettees. 45 Taani tuma haasayays, shin hintte tana ammanekketa. 46 Hinttefe, ‘Neeni nagara oothishin ta be7as’ gaanaw dandda7ey oonee? Taani tuma odettiyabaa gidikko tana ays ammanekketii? 47 Xoossaa asi Xoossay giyabaa si7ees. Hintte Xoossaa asi gidonna gisho Xoossay giyabaa si7ekketa” yaagis.

Yesuusi Abrahameppe sinthe

48 Ayhudeti zaaridi, “ ‘Neeni Samaare asi; nenan tuna ayyaanay de7ees’ gishe likke gidokko?” yaagidosona.

49 Yesuusi enttako “Ta bolla tuna ayyaani baawa. Taani ta Aawa bonchchays, shin hintte tana kawushsheta. 50 Taani ta huu7e bonchcho koyikke; taani bonchchettana mela koyeysinne taw pirddeyssi de7ees. 51 Taani hinttew tuma odays; ta qaala naagiya oonikka hayqqenna” yaagis.

52 Ayhudeti zaaridi, “Ne bolla tuna ayyaanay de7eyssa nuuni ha77i erida. Abrahamey hayqqis; nabetikka hayqqidosona. Shin neeni, ‘Ta qaalaa naagiya oonikka hayqqenna’ yaagasa. 53 Neeni hayqqida nu aawa Abrahameppe aadhdhayye? Nabetikka qassi hayqqidosona. Neeni nena oona gada qoppay?” yaagidosona.

54 Yesuusi, “Taani tana bonchchiko ta bonchchoy hada. Hintte, ‘Nu Xoossaa’ giya ta Aaway I tana bonchchees. 55 Hintte iya eronna ixxiko taani iya erays. Taani iya erikke giikko hintte mela worddotays. Shin taani iya erays; qassi iya qaalaakka naagays. 56 Hintte aaway Abrahamey ta yuussaa gallasa be7idi ufayttanaw amottis; be7idikka ufayttis” yaagis.

57 Ayhudeti zaaridi, “Hari attoshin, new ishatamu laythi kumibeennashin waanada Abrahame be7as gay?” yaagidosona.

58 Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; Abrahamey yelettanaappe kase Taani Tana” yaagis.

59 Hessa gisho, entti Yesuusa caddanaw shuchchi ekkidosona. Shin Yesuusi enttafe geemmidi Xoossa Keethafe keyidi bis.

9

Yesuusi qooqe gididi yelettida addiya pathis

1 Yesuusi bishe yelettoosappe qooqe gididi de7iya issi addiya be7is. 2 Iya tamaareti, “Asttamaariyaw, ha addey qooqe gididi yelettana mela nagara oothiday oonee? I oothideyye woykko iya yelidayssati oothidonaa?” yaagidi oychchidosona.

3 Yesuusi, “Xoossaa oosoy iya bolla qonccana melappe attin I woykko iya yelidayssati nagara oothida gisho gidenna. 4 Sa7i gallas de7ishin tana kiittidayssa oosuwa nu oothanaw bessees. Oonikka oothanaw dandda7onna qammay yees. 5 Taani alamiyan de7ashe alamiyas poo7o” yaagis.*

6 Yesuusi hessa gidi sa7an cuttis. Ba cuchchan guutha biitta laakothidi he urqqan qooqe addiya ayfiyaa tiyis. 7 Yaatidi, “Bada Salihoome (Salihoome guussay Kiitettidayssa guussu) giya teqettida haathan ne ayfiyaa meecetta” yaagis. Hessa gisho, addey bidi ba ayfiyaa meecettidi xeellishe simmis.

8 Addiya shoorotinne addey kase woossishin be7ida asay, “Hayssi uttidi woossiya addiya gidenneyye?” yaagidosona.

9 Issi issi asay, “Hayssi iya” yaagidosona.

Harati qassi, “Akkay, hayssi iya daaneesippe attin iya gidenna” yaagidosona.

Shin addey, “Ee, tana” yaagis.

10 Entti iyaakko, “Yaatin ne ayfey waanidi xeellide?” yaagidi oychchidosona.

11 I zaaridi, “Yesuusa giya addey guutha urqqa laakothidi ta ayfiyaa tiyidi, ‘Salihoome bada ne ayfiyaa meecetta’ yaagin, taani bada meecettada xeella aggas” yaagis.

12 Entti iyaakko, “I awun de7ii?” yaagidi oychchidosona.

Addey, “Taani erikke” yaagis.

Farisaaweti hanidabaa eranaw koyidosona

13 Entti kase qooqe, shin ha77i xeellida addiya Farisaawetakko efidosona. 14 Yesuusi urqqa laakothidi addiya ayfiyaa pathida gallasay Sambbaata gallas. 15 Hessa gisho, addey waanidi xeellidaakko Farisaaweti iya zaari oychchidosona. Addey enttako, “I ta ayfiyaan guutha urqqa tiyis. Ta ayfiyaa meecettada ha77i xeellays” yaagis.

16 Farisaawetappe issoti issoti, “Hayssa oothida addey Sambbaata higgiya naagonna gisho Xoossaa matappe yibeenna” yaagidosona.

Shin harati, “Nagaranchcho asi hayssa mela malaata waati oothanaw dandda7ii?” yaagidi bantta giddon shaakettidosona.

17 Hessa gisho, Farisaaweti addiyako, “I ne ayfiyaa xeelisida gisho ne iyabaa woygay?” yaagidosona.

Addey, “I nabe” yaagis.

18 Ayhude halaqati, iya aayiwunne aawa xeegidi oychchana gakkanaw, addey kase qooqe gididayssanne ha77i I xeelleyssa ammanibookkona. 19 Entti iya aayiwunne iya aawakko, “Hintte ‘Qooqe gididi yelettis’ giya hintte na7ay hayssee? Yaatin, ha77i waanidi xeellide?” yaagidi oychchidosona.

20 Iya yelidayssati, “Hayssi nu na7aa gididayssanne qooqe gididi I yelettidayssa nu eroos. 21 Shin ha77i I waanidi xeellidaakko qassi iya ayfiyaa ooni pathidaakko nuuni erokko. Iya oychchite. I bana erida asi gidiya gisho babaa odanaw dandda7ees” yaagidosona. 22 Iya yelidayssati hessa giday Ayhudetas yayyida gishossa. Ays giikko, Ayhudeti, Yesuusi I Kiristtoosa yaagidi markkattiya asi de7ikko he uraa Ayhude Woosa Keethafe hilanaw koyrottidi zore qachchidosona. 23 Iya yelidayssati, “I bana erida asi; iya oychchite” yaagiday hessassa.

24 Hessa gisho, qooqe gididi yelettida addiya entti zaari xeegidi, “Tumaa odanaw Xoossan caaqqa; ha addey nagaranchcho gideyssa nu eroos” yaagidosona.

25 Addey zaaridi, “I nagaranchcho gidin, gidonna ixxin ta erikke. Taani qooqe gideyssanne ha77i xeelleyssa he issibaa erays” yaagis.

26 Entti zaaridi, “I new ay oothidee? I ne ayfiyaa waati pathidee?” yaagidosona.

27 I enttako, “Taani hinttew odas, shin si7ibeekketa. Ays zaari si7anaw koyeetii? Hintteka iya tamaare gidanaw koyeetiyye?” yaagis.

28 Entti iya cayidi, “Ne he uraa tamaare gida; nuuni Muse tamaare. 29 Xoossay Muses odidayssa nuuni eroos, shin ha uray I awuppe yidaakkoka nu erokko” yaagidosona.

30 Addey enttako, “I awuppe yidaakko hintte eronayssi malaalisiyabaa, shin I ta ayfiyaa pathis. 31 Xoossaa bonchcheyssanne I koyabaa oothiya uraa Xoossay si7eesippe attin nagaranchchota si7enna. 32 Saloy sa7i medhettosappe qooqe gididi yelettida asa ayfe pathiday oonikka baawa. 33 Ha addey Xoossafe kiitettiboonnabaa gidiyakko issibaakka oothanaw dandda7enna” yaagis.

34 Entti zaaridi, “Neeni nagaran yelettada diccidayssi nuna tamaarssanaw koyay?” yaagidosona. Iya Ayhude Woosa Keethafe hilidosona.

Wozana qooqetethi

35 Yesuusi entti addiya kessidayssa si7ida wode iya demmidi, “Asa Na7aa ammanay?” yaagidi oychchis.

36 Addey Yesuusakko, “Godaw, taani iya ammanana mela I oonee? Taw odarkkii?” yaagis.

37 Yesuusi addiyako, “Neeni iya be7adasa; ha neera odetteyssi iya” yaagis.

38 Addey zaaridi, “Godaw, ammanays” yaagidi Yesuusas goynnis.

39 Yesuusi, “Qooqeti xeellana melanne xeelleyssati qooqana mela taani pirddanaw ha alamiya yas” yaagis.

40 Iyara de7iya guutha Farisaaweti hessa si7idi, “Nu qooqeyye?” yaagidi oychchidosona.

41 Yesuusi, “Hintte qooqe gidiyakko hinttew nagara gidenna. Shin ha77i hintte xeellos giya gisho hinttee, hintte nagaran de7eeta” yaagis.

10

Yesuusi lo77o henthanchcho

1 Yesuusi, “Taani hinttew tuma odays; dorssa girbbe giddo penggera gidonna harasoora geliya oonikka kaysonne pangga. 2 Shin penggera geleyssi dorssata heemmeyssa. 3 Penggiya naageyssi iyaw penggiya dooyees; dorssatikka iya qaala si7oosona. I ba dorssata entta sunthan sunthan xeegees; entta kaalethidi kare kessees. 4 I bayssata kare kessidaappe guye entta sinthan hamuttees. Entti iya qaala eriya gisho iya kaalloosona. 5 Hara uraa qaala entti eronna gisho iyappe baqatoosonappe attin iya geedo kaallokona” yaagis.

6 Yesuusi enttaw ha leemisuwa odis, shin I ay gidaakko entti akeekibookkona.

7 Zaaridi Yesuusi enttako, “Taani hinttew tuma odays; taani dorssatas pengge. 8 Taappe sinthe yida ubbay kaysonne pangga, shin dorssati entta si7ibookkona. 9 Penggey tana; ta baggara geliya oonikka attana. I ta baggara gelananne keyana; lo77o heemettiya bessi demmana. 10 Kaysoy kaysotanaw, shukkanawunne dhayssanaw yeesippe attin harabaas yeenna. Taani enttaw de7oy daana melanne kumidi palahana mela yas.

11 “Taani lo77o henthanchcho; lo77o henthanchchoy ba dorssata gisho ba shemppuwa aathi immees. 12 Kera heemmiya asi dorssata godanne henthanchcho gidonna gisho suudhumey yaa wode be7idi dorssata aggidi bees. Hessa gisho, suudhumey dorssata oykkidi laallees. 13 Kera heemmeyssi miishes heemmiya gishonne dorssatabay iya qofisonna gisho dorssata aggidi baqatees.

14-15 “Taani lo77o henthanchcho. Ta Aaway tana ereyssada taanikka ta Aawa erays. Hessadakka, taani ta dorssata erays; ta dorssatikka tana eroosona. Taani ta dorssata gisho ta shemppuwa aatha immays.* 16 Ha wudiyan baynna hara dorssati taw de7oosona. Taani enttaka ehanaw bessees. Entti ta qaala si7ana; entti issi wude gidana; henthanchchoykka issuwa.

17 “Taani ta shemppuwa aatha immada zaara ekkiya gisho ta Aaway tana dosees. 18 Ta dosada ta shemppuwa aatha immaysippe attin taappe oonikka ekkenna. Ta ta shemppuwa aatha immanawunne zaara ekkanaw maati taw de7ees. Taani oothana mela ta Aaway tana kiittidayssi hayssa” yaagis.

19 Hessa I gida gisho Ayhudeta giddon qassika shaaketethi medhettis. 20 Enttafe dariya baggay, “Iyan tuna ayyaani de7ees! I gooyees! I giyabaa ays si7eeti?” yaagidosona.

21 Harati qassi, “Xalahey oykkida asi hayssada odettenna. Tuna ayyaani qooqe ayfe xeelisanaw dandda7iyye?” yaagidosona.

Yesuusi Asa Na7aa

22 Yerusalaamen Xoossa Keetha anjjisida gallasata bonchchiya baaley gakkis; he wode sa7i balggo. 23 Yesuusi Xoossa Keethan Solomone baaranddan simerettees. 24 Ayhudeti Yesuusa yuushon shiiqi eqqidi, “Neeni nuna awude gakkanaw sidhera wothanee? Neeni Kiristtoosa gidikko ane nuus geeshshada oda” yaagidosona.

25 Yesuusi zaaridi enttako, “Taani hinttew odas; shin tana ammanekketa. Taani ta Aaway taw immida maatan oothiya oosoy tabaa markkattees. 26 Shin taani hinttew odidayssada hintte ta dorsse gidonna gisho ammanekketa. 27 Ta dorssati ta qaalaa si7oosona. Taani entta erays; enttika tana kaalloosona. 28 Taani enttaw merinaa de7uwa immays; entti ubbarakka dhayokkona. Oonikka ta kusheppe entta bonqi ekkanaw dandda7enna. 29 Entta taw immida ta Aaway ubbaafe aadhdhees* Oonikka ta Aawa kusheppe entta bonqi ekkanaw dandda7enna. 30 Tanne ta Aaway issino” yaagis.

31 Ayhudeti Yesuusa caddanaw qassika shuchchi denthidosona. 32 Yesuusi enttako, “Taani oothana mela ta Aaway taw immida daro lo77o oosota hinttena ootha bessas. Hessatappe awussa gisho tana shuchchan caddanaw koyeetii?” yaagis.

33 Ayhudeti zaaridi, “Nuuni nena ne lo77o ooso gisho shuchchan caddanaw koyokko. Shin neeni Xoossaa cayaa gishonne ase gidashe ne nena Xoosse giya gishossa” yaagidosona.*

34 Yesuusi zaaridi, “Geeshsha Maxaafan Xoossay, ‘Hintte xoossata’ gidayssi xaafettibeenne?* 35 Geeshsha Maxaafay merinaw laamettenna. Xoossay ba qaala immida asata, ‘xoossata’ gidi xeegikko, 36 Aaway dooridi ha alamiya kiittida tana Xoossa Na7aa waattidi ‘Xoossaa cayaasa’ yaageeti? 37 Taani ta Aaway ootheyssa oothonna ixxiko tana ammanoppite. 38 Shin taani oothiyabaa gidikko hintte tana ammanonna ixxikokka, ta Aaway tanan de7eyssanne takka ta Aawan de7eyssa hintte erana mela ta oosuwa ammanite” yaagis.

39 Qassika entti iya oykkanaw koyidosona, shin I enttafe kessi ekkis.

40 Yohaannisi kase xammaqiya bessaa, Yorddaanose Shaafappe hefinthi Yesuusi pinnidi yan de7is.* 41 Daro asay Yesuusakko yidi, “Yohaannisi malaata oothibeenna, shin I ha addiyabaa odidabay ubbay tuma” yaagidosona. 42 Yan daro asay Yesuusa ammanidosona.

11

Alaazara hayquwa

1 Bitaaniya gutan Alaazara giya issi addey harggettis. Bitaaney Mayraamanne I michchiya Martta de7iya guta.* 2 Mayraama Godaa tohuwa shitto tiyada ba binaanan iya tohuwa quchchidaaro. Harggettiday I ishaa Alaazara.* 3 Hessa gisho, michcheti, “Godaw, ne doseyssi harggettis” gidi Yesuusakko kiittidosona.

4 Yesuusi hessa si7ida wode “Ha harggey, Xoossaynne iya Na7ay bonchchettana melappe attin hayqos gathiya hargge gidenna” yaagis.

5 Yesuusi Martta, I michchiwunne Alaazara dosees. 6 Shin Alaazari harggidayssa Yesuusi si7idi ba de7iya bessan nam77u gallas gam77is. 7 Hessafe guye, Yesuusi ba tamaaretakko, “Zaaridi Yihuda biittaa boos” yaagis.

8 Iya tamaareti zaaridi, “Asttamaariyaw, guutha wodeppe kase Ayhudeti nena shuchchan caddidi wodhanaw koyidosona; ha77ika yaa baanee?” yaagidosona.

9 Yesuusi, “Issi gallasan tammanne nam77u saatey de7ees gidenneyye? Gallas hamuttiya asi ha alamiya poo7uwa be7iya gisho dhubettenna. 10 Shin qamma hamuttiya oonikka poo7oy baynna gisho dhubettees” yaagis. 11 Yesuusi hessa gidaappe guye enttako, “Nu dosiya Alaazari dhiskkis, shin iya denthanaw taani baana” yaagis.

12 Iya tamaareti zaaridi, “Godaw, I dhiskkidabaa gidikko iyaw lo77ana” yaagidosona.

13 Yesuusi Alaazari hayqqidayssa odis, shin enttaw coo dhiskko daanis. 14 Hessa gisho, Yesuusi geeshshidi enttako, “Alaazari hayqqis. 15 Hintte ammanana mela taani he bessan de7onnayssas hintte gisho ufayttays. Ane yedhdhite; iyaakko boos” yaagis.

16 Hessafe guye, Didimoosa* geetettiya Toomasi ba lagge tamaaretakko, “Asttamaariyara hayqqanaw nukka boos” yaagis.

Yesuusi denddonne de7o

17 Yesuusi gakkiya wode Alaazari moogettin oyddu gallas gidis. 18 Bitaaney Yerusalaameppe heedzu kilo mitire mela haakkees. 19 Daro Ayhudeti Marttanne Mayraamo entta ishay hayqqidayssas minthethanaw yidosona.

20 Martta Yesuusi yidayssa si7ada iya mokkanaw keyasu, shin Mayraama son attasu. 21 Martta Yesuusakko, “Godaw, neeni hayssan de7idabaa gidiyakko ta ishay hayqqenna. 22 Shin ha77i gidikkoka neeni woossiyabaa Xoossay new immanayssa taani erays” yaagasu.

23 Yesuusi, “Ne ishay hayqoppe denddana” yaagis.

24 Martta iyaakko, “Wurssetha gallas I hayqoppe denddanayssa erays” yaagasu.

25 Yesuusi iikko, “Taani denddonne de7o; tana ammaniya oonikka hayqqikokka de7on daana. 26 Qassi de7on de7eynne tana ammaniyaa oonikka hayqqenna. Hessa neeni ammanay?” yaagis.

27 Martta zaarada, “Godaw, ee taani ammanays! Neeni Xoossaa Na7aa, alamiya yaanaw de7iya Kiristtoosa gideyssa taani ammanays” yaagasu.

28 Martta hessa gidaappe guye, bada ba michchiw geeman xeegada, “Asttamaarey yidi nena koyees” yaagasu. 29 Mayraama hessa si7ida wode ellesa dendda eqqada Yesuusakko basu. 30 He wode Yesuusi Marttara gahettida bessan de7ees; buroo gutaa gakkibeenna. 31 Mayraamo minthethishe iira son de7iya Ayhudeti, iya dendda eqqada ellesada kare keyidayssa be7idi, duufo bada yeekkanaw haniya daanin iyo kaallidi keyidosona.

32 Mayraama Yesuusi de7iyasuwa bada iya be7ida wode iya tohuwa bolla kunddada, “Godaw, neeni hayssan de7idabaa gidiyakko ta ishay hayqqennashin” yaagasu.

33 Yesuusi Mayraamanne iira de7iya, Ayhudeti yeekkeyssa be7idi, ba wozanan daro seelettidi, 34 “Awun moogidetii?” yaagidi oychchin, “Godaw, yada be7a” yaagidi zaaridosona.

35 Yesuusi afuxis. 36 Hessa gisho, Ayhudeti, “I Alaazara ay mela dosiyakko be7ite” yaagidosona.

37 Shin enttafe issoti issoti, “Hayssi qooqiya xeelisidayssi ha addey hayqqonna mela oothanaw dandda7eneshin?” yaagidosona.

Yesuusi Alaazara hayqoppe denthis

38 Qassika Yesuusi seelettidi, Alaazari moogettida duufuwa bis. He duufoy shuchchan gorddettida gonggolo. 39 Yesuusi, “Shuchchaa denthite” yaagidi kiittis.

Martta, “Godaw, I hayqqosappe oyddu gallas gidida gisho ha77i xinqqana” yaagasu.

40 Yesuusi Marttako, “Ne ammaniyabaa gidikko Xoossaa bonchchuwa be7anayssa taani new odabiikkinaa?” yaagis. 41 Entti shuchchaa denthin Yesuusi salo pude xeellidi, “Aawaw, tana ne si7ida gisho nena galatays. 42 Ne ubba wode tana si7eyssa taani erays. Shin hayssan eqqida asay neeni tana kiittidayssa ammanana mela taani entta gisho hayssa gays” yaagis. 43 Yesuusi hessa gidaappe guye, ba qaala dhoqqu oothidi, “Alaazara, haa keya!” yaagis. 44 Hayqqida addey ziidhettida mela kusheynne tohoy shalon qashettidi de7ishin iya ayfe karey goozettida mela duufuwappe keyis. Yesuusi entta, “Birshshite! Bo giite!” yaagis.

Kiristtoosa bolla maqettidosona

(Maato 26:1-5; Mar 14:1-2; Luuqa 22:1-2)

45 Hessa gisho, Mayraamikko yida Ayhudetappe daroti Yesuusi oothidayssa be7idi iya ammanidosona. 46 Shin enttafe issoti issoti Farisaawetakko bidi Yesuusi oothidayssa enttaw odidosona. 47 Hessafe guye, kahine halaqatinne Farisaaweti shangguwa shiishidi, “Ha addey daro malaatata oothiya gisho nu ay oothinoo? 48 Nuuni iya si77i gidi aggiko asa ubbay iya ammanana. Qassi Roome biittaa asati yidi nu Xoossa Keethanne nu deriya dhayssana” yaagidosona.

49 Enttafe issoy Qayyaafa geyssi, he laythi kahine halaqa gididayssi, “Hintte aykkoka erekketa! 50 Asay ubbay dhayeyssafe asa ubbaa gisho issi asi hayqqeyssi lo77o gideyssa erekketii?” yaagis. 51 I hessa baappe gibeenna. Shin he laythi kahine halaqa gidiya gisho Yesuusi Ayhude asaa gisho hayqqanaw besseyssa tinbbite odis. 52 Qassi Yesuusi Ayhude asaa xalaalas gidonnashin laalettidi de7iya Xoossaa asa ubbaa issife shiishanawunne issi asi oothanaw hayqqana.

53 He gallasappe doomidi entti iya wodhanaw maqettidosona. 54 Hessa gisho, Yesuusi Ayhudeta giddon qonccen simerettibeenna. Shin bazzo biitta matan de7iya Efreeme gutaa bis. Ba tamaaretara he bessan gam77is.

55 Ayhudeti bonchchiya Paasika gallasay matis. Qassi daro asay banttana geeshshanaw Paasika bonchchiya gallasay gakkanaappe sinthe he biittaafe Yerusalaame bidosona. 56 Entti Xoossa Keethan eqqidi Yesuusa yuussaa naagiya gisho “Ay qoppeetii? Yesuusi baaliya bonchchanaw yeenne?” yaagidi issoy issuwa oychchidosona. 57 Kahine halaqatinne Farisaaweti Yesuusa oykkanaw, I de7iyasuwa eriya oonikka banttaw odana mela kiittidosona.

12

Yesuusa shitto tiyida maccasiw

(Maato 26:6-13; Mar 14:3-9)

1 Paasika bonchchiya gallasappe usuppun gallas sinthattidi, Yesuusi hayqoppe denthida Alaazari de7iya gutaa, Bitaaniya bis. 2 He bessan entti iyaw kaho giigisidosona. Alaazari Yesuusara issife gayta bolla uttidashin Martta enttana mokkawusu. 3 Mayraama narddoose giya daro al77o geeshsha shitto ehada Yesuusa tohuwa tiyasu. Ba binaanan iya tohuwa quchchasu; keetha ubbay shitto sawon tongu gis.*

4 Shin Yesuusa tamaaretappe issoy, Yesuusa aathi immanayssi, Asqoroota Yihudi, 5 “Ays ha shittoy heedzu xeetu dinaaren bayzettidi, miishey manqotas imettenne?” yaagis. 6 I kayso gidida gisho hessa gisippe attin manqotas qadhettidi gibeenna. I miishe karxiita oykkeyssa gidiya gisho ubba wode iyappe baw ekkees.

7 Yesuusi, “Iya baw de7iyabaa ta moogo gallasaas minjjida gisho iyo aggaagite. 8 Manqoti ubba wode hinttera daana, shin taani ubba wode hinttera de7ikke” yaagis.*

9 He wode daro asay Yesuusi Bitaaniyan de7eyssa si7idi yaa bidosona. Entti Yesuusa xalaala gidonnashin I hayqoppe denthida Alaazarakka be7anaw bidosona. 10 Hessa gisho, kahine halaqati Alaazarakka qassi wodhanaw maqettidosona. 11 Ays giikko, Alaazara gaason daro Ayhudeti enttana ixxidi Yesuusa ammanoosona.

Yesuusi bonchchon Yerusalaame gelis

(Maato 21:1-11; Mar 11:1-11; Luuqa 19:28-40)

12 Wonttetha gallas Paasika bonchchiya bessaa yida daro asay Yesuusi Yerusalaame beyssa si7idi, 13 Zambba haythi ekkidi iya mokkanaw keyidosona. Bantta qaala dhoqqu oothidi,

“Hosaana! Xoossay galatetto!

Godaa sunthan yeyssi anjjetto!

Xoossay Isra7eele Kawuwa anjjo!”

yaagidosona.*

14-15 Geeshsha Maxaafan,

“Xiyoone katamaw, babbofa!

Hekko, ne Kawoy hare mara bolla uttidi yees”

geetettidayssada Yesuusi hare mari demmidi iya toggis.*

16 Yesuusa tamaareti hessa kase akeekibookkona. Shin Yesuusi bonchchettidaappe guye entti hessa ubbaa akeekidosona. Hessi ubbay Geeshsha Maxaafay gidayssada hanis.

17 Yesuusi Alaazara duufoppe xeegidi, hayqoppe denthida wode iyara de7iya daro asay Yesuusabaa markkattidosona. 18 Daro asay iya mokkanaw keyiday, I he malaatata oothidaysssa si7ida gishossa. 19 Hessa gisho, Farisaaweti issoy issuwako, “Nu aykkoka oothanaw dandda7onnayssa be7ite; dere ubbay iya kaallees” yaagidosona.

20 Paasika bonchchiya gallas goynnanaw Yerusalaame bidayssata giddon issi issi Girike asati de7oosona. 21 Entti Galiila biittan Beetesayda katamaappe yida Filphoosakko bidi, “Godaw, nuuni Yesuusa be7anaw koyoos” yaagidi woossidosona. 22 Filphoosi bidi Inddiriyasas odin nam77ay bidi, Yesuusas odidosona.

23 Yesuusi enttako, “Asa Na7ay, bonchchettiya wodey gakkis. 24 Taani hinttew tuma odays; issi gistte ayfey biittan wodhdhidi wooqonna ixxiko barkka attees. Shin he gistte ayfey wooqiko daro ayfe ayfees. 25 Ba shemppuwa dosiya oonikka dhayssees; ba shemppuwa ha alamiyan ixxiya oonikka merinaa de7os ashshees.* 26 Taani de7iyasuwan taara daana mela taw oothanaw koyaa oonikka tana kaallanaw bessees. Taw oothiya oonakka ta Aaway bonchchana.

Yesuusi ba hayquwaba sinthattidi odis

27 “Ha77i ta shemppoy daro un77ettis; yaatin woygo? ‘Ta Aawaw, tana ha saateppe ashsharkkii’ yaago? Akkay, taani yiday waaye ekkanaassa. 28 Ta Aawaw, ne sunthaa bonchcha” yaagis.

He wode saloppe, “Taani ta sunthaa bonchchas; zaaradakka bonchchana” yaagiya qaalay yis.

29 He bessan eqqida daro asay he qaala si7idi, “Hessi dada” yaagidosona.

Harati qassi, “Kiitanchchoy iyaw odis” yaagidosona.

30 Yesuusi zaaridi enttako, “Ha qaalay hintte gisho yisippe attin ta gisho gidenna. 31 Ha alamey pirddettiya wodey ha77i; ha alamiya haareyssi ha77i kare holettana. 32 Qassi taani sa7appe dhoqqu oosettida wode asa ubbaa taakko ehana” yaagis. 33 I hessa giday ay mela hayqo hayqqaneekko enttaw qonccisanassa.

34 Daro asay zaaridi, “Nu higgey Kiristtoosi merinaw de7eyssa odees. Yaatin, neeni woygada, ‘Asa Na7ay dhoqqu gaanaw bessees’ gay? ‘I, Asa Na7ay oonee?’ ” yaagidosona.*

35 Yesuusi, “Poo7oy hinttera guutha wode gam77ana. Hinttew dhumonna mela poo7oy de7ishin, poo7uwan hamuttite. Dhuman hamuttiya asi aw biyakko erenna. 36 Poo7o nayta gidana mela poo7oy de7ishin poo7uwa ammanite” yaagis.

Ayhudeti ammanibookkona

Yesuusi hessa odidaappe guye bidi enttafe geemmis. 37 I hessa mela malaatata entta sinthan oothinkka ammanibookkona. 38 Nabiya Isayaasi,

“Godaw, nu markkatethaa ooni ammanidee?*

Goday ba wolqqaa ooddes qonccisidee?”

Gidayssi tuma gidana mela entti iya ammanibookkona.

39-40 Qassika Isayaasi,

“Entta ayfey xeellonna mela,

entta wozanay akeekonna mela,

entti Xoossaakko simmin, I entta pathonna mela,

Xoossay entta ayfiyaa qooqisis.

Entta wozanaa minthis”

gida gisho entti ammananaw dandda7ibookkona.*

41 Isayaasi hessa giday, Yesuusa bonchchuwa be7ida gishonne iyabaa odida gishossa.

42 Gidikkoka, Ayhudeta halaqatappekka daroti Yesuusa ammanidosona. Shin Farisaaweti banttana Ayhudeta Woosa Keethafe kessoosona gidi yayyida gisho ammanida gidi qonccen markkattibookkona. 43 Hessa entti oothiday, Xoossan erettanayssafe aathidi asan erettanayssa dosida gishossa.

44 Yesuusi ba qaalaa dhoqqu oothidi, “Tana ammaniyaa oonikka tana kiittidaysaka ammaneesppe attin ta xalaala ammanenna. 45 Tana be7iya oonikka tana kiittidaysaka be7ees. 46 Tana ammaniyaa ubbay dhuman doonna mela taani poo7o gidada alamiya yas. 47 Ta qaalaa si7idi kiitettonna oonakka taani pirddike. Ays giikko, taani alamiya ashshanaw yasippe attin pirddanaw yabiikke. 48 Tana ixxeyssanne ta qaalaa ekkonna oonakka pirddeyssi de7ees. Taani odida qaalay wurssetha gallas he uraa pirddana. 49 Ays giikko, taani hessa taappe odikke, shin tana kiittida ta Aaway taani gaanayssanne odanayssa kiittis. 50 Qassi iya kiitay merinaa de7o gideyssa taani erays. Hessa gisho, taani odeyssi ta Aaway tana oda gidayssa” yaagis.

13

Yesuusi ba tamaareta tohuwa meeccis

1 Paasika bonchchiya gallasay gakkanaappe sinthattidi ha alamiya aggidi Aawakko biya wodey gakkidayssa Yesuusi eris. Ha alamiyan de7iya bayssata ubba wode dosis; wurssethi gakkanawukka entta dosis.

2 Yesuusaranne iya tamaaretara issife kaho moosona. Hessafe kase Xalahey Simoona na7aa Asqoroota Yihudi Yesuusa aathi immanaada iya wozanan iita qofa wothis. 3 Yesuusi Aaway ubbabaa iya kushen wothidayssa, I Xoossaa matappe yidayssanne simmidi iyaakko baanayssa eris. 4 Yesuusi gaytaa bollafe denddidi bolla bagga ma7uwa qaari wothidi, pooxa ekkidi ba xeessan marxxafis. 5 Hessafe guye, haathe meechcha miishen tigidi, ba tamaareta tohuwa meeccis; qassi ba xeessan danccida pooxan quchchis.

6 Yesuusi Simoon Phexiroosakko yaa wode Phexiroosi, “Godaw, ne ta tohuwa meeccanee?” yaagis.

7 Yesuusi zaaridi iyaakko, “Taani ootheyssa ne ha77i erakka, shin guyeppe akeekana” yaagis.

8 Yaatin, Phexiroosi, “Ne ta tohuwa ubbarakka meeccaka” yaagis.

Yesuusi iyaakko, “Taani ne tohuwa meecconna ixxiko newunne taw issifetethi baawa” yaagis.

9 Phexiroosi Yesuusakko, “Godaw, yaatikko, ta tohuwa xalaala gidonnashin ta kushiyanne ta huu7iya meecca” yaagis.

10 Yesuusi zaaridi, “Bolla meecettida oonikka tohoppe harabaa meecettanaw koshshenna; iyaw ubbasoy geeshshi. Hintte geeshshi, shin ubbay geeshshi gidekketa” yaagis. 11 Yesuusi bana aathi immana uray ooneekko eriya gisho “Hintte ubbay geeshshi gidekketa” yaagis.

12 Entta tohuwa meeccidaappe guye Yesuusi ba ma7uwa zaari ma77is. Simmi gaytaa bolla uttidi enttako, “Taani hinttew oothidayssa akeekeetii?* 13 Hintte tana asttamaarenne Goda geeta; taani hintte geyssa gidiya gisho lo77o gideta. 14 Taani hinttew Godanne asttamaare gidashe hintte tohuwa meeccikko hintteka issoy issuwas hessada oothanaw bessees. 15 Hiza, taani hinttew oothidayssada hintteka oothana mela hinttew leemiso gidas. 16 Taani hinttew tuma odays; aylley ba godaappe, kiitettidayssi kiittidayssafe aadhdhenna.* 17 Hintte hessa eridi oothiyabaa gidikko anjjettidayssata.

18 “Taani hinttena ubbaa giikke; taani dooridayssata erays. Shin Geeshsha Maxaafan, ‘Ta barssidayssi ta kushiya saxxis’ geetettidayssi tuma gidanaw bessees.* 19  Taani Tana Gideyssa hintte ammanana mela hessi hananaappe sinthatada hinttew odays. 20 Taani hinttew tuma odays; taani kiittida oonakka mokkiya uray tana mokkees. Tana mokkiya oonikka tana kiittidayssa mokkees” yaagis.*

Yesuusi bana aathi immanay ooneekko koyrottidi odis

(Maato 26:20-25; Mar 14:17-21; Luuqa 22:21-23)

21 Yesuusi hessa odidaappe guye ba wozanan daro un77ettidi, “Taani hinttew tuma odays; tana hinttefe issoy aathi immana” gidi qonccisidi odis.

22 I ooddebaa odiyakko iya tamaaretas erettonna ixxin issoy issuwa xeellidosona. 23 Iya tamaaretappe issoy, Yesuusi doseyssi, Yesuusa matan uttis. 24 Hessa gisho, Simoon Phexiroosi iya qam77ottidi, “I oona giyakko ane oychcha” yaagis.

25 Hessa gisho, he tamaarey Yesuusakko shiiqidi haythan, “Godaw, I oonee?” yaagis.

26 Yesuusi zaaridi, “Taani uythaa woxen tushada barsseyssa” yaagis. Qassi uythaa menthi ekkidi, woxen tushidi, Simoona na7aa Asqoroota Yihuda barssis. 27 Yihudi uythaa baaridaappe guye Xalahey sohuwara Yihudan gelis. Yesuusi iyaakko, “Neeni oothanaw qoppidabaa ellesada ootha” yaagis. 28 Shin gaytaa bolla uttidayssatappe oonikka Yesuusi hessa ays iyaakko gidaakko eribeenna. 29 Yihudi miishe oykkiya gisho iya tamaaretappe issoti issoti Yesuusi iya, “Paasika bonchchiya gallasaas banttaw koshshiyabaa shamma woykko manqotas muxaata imma gis” yaagidi qoppidosona.

30 Yihudi uythaa baarida mela sohuwara kare keyis. He wode sa7i qamma.

Ooratha kiitaa

31 Yihudi kare keyidaappe guye, Yesuusi, “Ha77i Asa Na7ay bonchchettis; Xoossaykka iya baggara bonchchettis. 32 Xoossay iya baggara bonchchetiko I ba huu7en Asa Na7aa bonchchana; qassi I hessa ellesidi oothana. 33 Ta nayto, taani hinttera daro wode gam77ike. Hintte tana koyana, shin taani Ayhudetas odidayssa mela, ‘Hintte taani biyasuwa baanaw dandda7ekketa.’* 34 Taani hinttew immiya ooratha kiitay hayssa; issoy issuwa dosite. Taani hinttena dosidayssada hintte issoy issuwa dosanaw bessees.* 35 Hintte issoy issuwara dosettiko hintte ta tamaare gideyssa asa ubbay erana” yaagis.

Phexiroosi kaddanayssa Yesuusi koyrottidi odis

(Maato 26:31-35; Mar 14:27-31; Luuqa 22:31-34)

36 Simoon Phexiroosi Yesuusakko, “Godaw, neeni aw bay?” yaagis.

Yesuusi zaaridi, “Taani biyasuwa neeni ha77i kaallanaw dandda7akka, shin guyeppe tana kaallana” yaagis.

37 Phexiroosi, “Godaw, taani nena ha77i kaallanaw ays dandda7ikkinaa? Taani ne gisho hayqqanawukka giiga uttas” yaagis.

38 Yesuusi zaaridi, “Ta gisho hayqqanaw tuma giiga uttadii? Taani new tuma odays; kuttoy waassanaappe sinthe neeni tana heedzu toho kaddana” yaagis.

14

Yesuusi Aawakko efiya oge

1 Yesuusi ba tamaaretakko, “Hintte wozanay un77ettofo, Xoossaa ammanite, tanakka ammanite. 2 Ta Aawa keethan daro bessi de7ees. Taani hinttew besse giigisanaw bays. Hessa gidonnaako taani hinttew odikkeshin. 3 Taani bada besse giigisidaappe guye taani de7iyasuwan hintte daana mela simma yada hinttena taakko efana. 4 Hintte taani biyasuwa efiya ogiya ereeta” yaagis.

5 Yaatin, Toomasi, “Godaw, neeni biyasuwa nuuni erokko; ogiya waattidi eranaw dandda7anee?” yaagis.

6 Yesuusi zaaridi, “Ogey, tumaynne de7oy tana. Ta baggara gidonna ixxiko oonikka ta Aawakko baanaw dandda7enna. 7 Hintte tana eriyabaa gidiyakko, ta Aawakka erana. Shin hizappe doomidi hintte iya ereetanne iya be7ideta” yaagis.

8 Filphoosi Yesuusakko, “Godaw, Aawa nuna bessa; hessi nuus gidana” yaagis.

9 Yesuusi zaaridi, “Taani hayssa mela wode hinttera de7inkka tana erikkii? Tana be7ida uray Aawakka be7is. Yaatin, neeni woygada, ‘Aawa nuna bessa’ gay? 10 Taani Aawara issino gideyssanne Aawaykka taara issino gideyssa neeni ammanikkiyye? Taani hinttew odiya qaala taani taappe odikke, shin tanan de7iya Aaway ba oosuwa oothees. 11 Taani Aawan de7eyssanne Aawaykka tanan de7eyssa ammanite. Hessa ammanonna ixxiko ta oothiyabatan tana ammanite.

12 “Taani hinttew tuma odays; tana ammaniyaa uray taani oothiya oosuwappe aadhdhiya ooso oothana. Taani Aawakko biya gisho tana ammaniyaa oonikka hayssafe aadhdhiya ooso oothana. 13 Aaway Na7aa baggara bonchchettana mela ta sunthan hintte woossiya ubbaa ta hinttew oothana. 14 Ta sunthan aybibaakka hintte oychchiko ta hinttew oothana.

Yesuusi Geeshsha Ayyaana immanaw qaala gelis

15 “Hintte tana dosikko ta kiitaa naagana. 16 Taani Aawa woossana; hinttera merinaw daana mela minthetheyssa hinttew immana. 17 He Ayyaanay Xoossaa tumaa qonccisees. Ha alamiya asay iya be7onna gishonne eronna gisho iya ekkanaw dandda7okkona. Shin I hinttera de7iya gishonne hintte giddon daana gisho hintte iya ereeta.

18 “Taani hinttena aaya aawu baynna na7ada hintte xalaala aggike; simmada hintteko yaana. 19 Guutha wodeppe guye alamey tana zaari be7enna, shin hintte be7ana. Taani de7on de7iya gisho hintteka de7on de7ana. 20 Taani ta Aawan, hintte tanan, qassi taani hinttenan de7eyssa hintte he gallas erana.

21 “Ta kiitaa ekkidi naagey tana dosees. Tana doseyssa ta Aawaykka dosees; taanikka iya dosays; taani iyaw qonccana” yaagis.

22 Asqoroota Yihuda gidonna Yihudi Yesuusakko, “Godaw, neeni waatada alamiyas gidonnashin nuus nena qonccisanee?” yaagis.

23 Yesuusi zaaridi, “Tana dosiya oonikka ta qaalas kiitettana. Ta Aaway iya dosana. Qassi ta Aawaynne taani iyaakko yidi iyara daana. 24 Tana dosonna oonikka ta qaalas kiitettenna. Hintte si7iya qaalay tana kiittida Aawabaape attin tabaa gidenna.

25 “Taani hinttera ha77i de7ashe hessa hinttew odas. 26 Shin Aaway ta sunthan kiittana minthethiya Geeshsha Ayyaanay, hinttena ubbabaa tamaarssana. Taani hinttew odida ubbaa I hinttena hassayisana.

27 “Sarotethi hinttew immana. Taani ta sarotethaa hinttew immana. Ta immiya sarotethay alamey immiya sarotethaa mela gidenna. Hessa gisho, un77ettofite, yayyofite. 28 ‘Taani baana, shin simmada hintteko yaana’ gidayssa si7ideta. Hintte tana tuma dosiyabaa gidiyakko ta Aaway taappe aadhdhiya gisho taani iyaakko beyssan hintte ufayttana. 29 Hessi haniya wode hintte ammanana mela hessi hanonna de7ishin sinthatada taani hinttew odas.

30 “Ha alamiya haareyssi yaa gisho hizappe guye hinttera daro odettike. Tana I aykkoka oothanaw dandda7enna. 31 Shin taani Aawa doseyssa alamey erana mela ta Aaway tana kiittidayssa ubbaa oothays. Denddite; hayssafe boos.

15

Woyniya tuma ubbay Yesuusa

1 “Taani woyniya tuma ubbaa. Goshshanchchoy ta Aawa. 2 Ta bolla de7iya ayfe ayfonna tashiya ubbaa I karees. Ayfiyaa tashiya kaseyssafe aadhdhi ayfana mela he tashiya I giigisana. 3 Taani hinttew odida qaala gisho hintte geeshshi. 4 Tanan de7ite; taanikka hinttenan de7ana. Woyniya tashey ubbaara de7onna ixxiko he tashey barkka ayfe ayfanaw dandda7enna. Hessadakka, hintteka tanan de7onna ixxiko ayfe ayfanaw dandda7ekketa.

5 “Taani woyniya ubbaa; hintte tasheta. Tanan de7eysinne taani iyan de7eyssi, I daro ayfe ayfana. Ta baynna hintte xalaala aykkoka oothanaw dandda7ekketa. 6 Tanan doonna uray tasheda karen yegittidi melana. Hessa mela tasheti shiiqidi taman yeggettana, xuugettana. 7 Hintte tanan de7ikko, ta qaalaykka hinttenan de7ikko, hintte koyabay aybaa gidikkoka woossite; hintte ekkana. 8 Hintte daro ayfe ayfiyaa ta tamaare gidikko, hessan ta Aaway bonchchettana. 9 Aaway tana doseyssada taanikka hinttena dosays; ta siiquwan de7ite. 10 Taani ta Aawa kiitaa naagada iya siiquwan de7idayssada hintteka ta kiitaa naagikko ta siiquwan daana.

11 “Ta ufayssay hinttenan gidana melanne hintte ufayssay polo gidana mela taani hinttew hessa odas. 12 Ta kiitay hayssa; taani hinttena dosidayssada hintteka issoy issuwa dosite.* 13 Ba shemppuwa ba laggiyas aathidi immeyssafe aadhdhiya gita siiqoy baawa. 14 Taani hinttena kiittidaba ubbaa oothiko hintte dosettidayssata.

15 “Aylley ba goday oothiyabaa eronna gisho taani hinttena hizappe guye aylleta giikke. Shin ta Aawappe si7ida ubbaa taani hinttew odida gisho hinttena dosettidayssata gas. 16 Taani hinttena doorasippe attin hintte tana dooribeekketa. Hintte bidi dhayonna ayfe ayfana mela taani hinttena shuumas. Yaanikko ta Aaway hintte ta sunthan woossidaba ubbaa immana. 17 Ta kiitay hayssa: issoy issuwa dosite.

Yesuusi alamey ixxanayssa odis

18 “Alamey hinttena ixxiko koyrottidi tana ixxidayssa akeekite. 19 Hintte alamiyabaa gidiyakko alamey babaada hinttena dosana. Shin taani hinttena alameppe doorida gishonne hintte alamiyabaa gidonna gisho alamey hinttena ixxees. 20 ‘Aylley ba godaappe aadhdhenna’ gada taani hinttew odidayssa akeekite. Entti tana gooddidabaa gidikko hinttenakka gooddana. Entti ta qaala naagidabaa gidikko hintte qaalaakka naagana.* 21 Shin entti tana kiittidayssa eronna gisho ha ubbaa ta gaason hintte bolla oothana. 22 Taani yada odonnabaa gidiyakko enttaw nagara gidenna. Shin ha77i entti oothida nagaraas gaasoyabay baawa. 23 Tana ixxeyssi ta Aawakka ixxees. 24 Oonikka oothiboonna ooso ta entta giddon oothaboonnabaa gidiyakko enttaw nagara gidonna attana. Shin ha77i entti taani oothida oosuwa be7idi tanakka ta Aawakka ixxidosona. 25 Shin entta higgiyan, ‘Tana coo ixxidosona’ geetettidi xaafettidayssi polettana mela hessi hanis.*

26 “Aawappe yaa tumaa qonccisiya Ayyaana ta hinttew kiittana. I hinttena minthethana, tabaa markkattana. 27 Hintteka koyroppe doomidi taara de7iya gisho tabaa markkattana.

16

1 “Taani hessa hintte ammanoy dhayonna mela hinttew odas. 2 Entti hinttena Ayhude Woosa Keethatappe kessi yeddana. Hessadakka, hinttena wodhiya oonikka Xoossi koyabaa oothiya daaniya wodey yaana. 3 Entti hessa hintte bolla oothey tana woykko Aawa eronna gishossa. 4 Shin entti hessa hintte bolla oothiya wodey gakkiya wode taani hinttew odididayssa hintte akeekana mela taani hinttew hayssa odas.

Geeshsha Ayyaana oosuwa

“Sinthatada taani hayssa hinttew odonna gam77iday ta hinttera de7iya gishossa. 5 Shin ha77i taani tana kiittidayssako bays; hinttefe oonikka, ‘Awu bay?’ gidi tana oychchey baawa. 6 Shin taani hessa odida gisho hintte wozanan daro azzanoy de7ees. 7 Shin taani hinttew tuma odays; taani biikko hinttew lo77o. Ays giikko, taani boonna ixxiko minthetheyssi hintteko yeenna. Shin taani biikko iya hintteko yeddana. 8 Minthetheyssi yidi, nagarabaa, xillotethabaanne pirddabaa ha alamiya asaa erisana. 9 Nagarabay, asay tana ammanonna gishossa. 10 Xillotethabay, taani Aawakko biya gishonne hintte tana zaari be7onna gishossa. 11 Pirddabay, qassi alamiya haareyssi pirddettida gishossa.

12 “Taani hinttew odiyabay darobay de7ees, shin ha77i hinttew gelenna. 13 Tuma Ayyaanay yaa wode hinttena tumatetha ubbaako kaalethana. I si7idabaa odeesippe attin baappe aybibaakka odenna. Qassi sinthafe yaanabaa hinttew I odana. 14 I taw de7eyssafe ekkidi hinttew odiya gisho I tana bonchchana. 15 Aawas de7iyaba ubbay tabaa; ‘Minthetheyssi taw de7eyssafe ekkidi hinttew odana’ taani giday hessassa.

Hintte azzanoy ufayssan laamettana

16 “Guutha wodeppe guye tana be7ekketa; qassi guutha wodeppe guye hintte tana be7ana” yaagis.

17 Iya tamaaretappe issoti issoti bantta giddon, “Guutha wodeppe guye hintte tana be7ekketa; qassi guutha wodeppe guye hintte tana be7ana; qassika taani Aawakko bays guussay woy guussee?” yaagidosona. 18 “Guutha wodeppe guye geyssi woy guussee? I ay odettiyako nuus erettenna” yaagidosona.

19 Entti bana oychchanaw koyeyssa Yesuusi eridi, “Taani, ‘Guutha wodeppe guye tana be7ekketa; qassi guutha wodeppe guye hintte tana be7ana’ gidayssas hintte issoy issuwa oychcheetii? 20 Taani hinttew tuma odays; hintte yeekkananne afuxana, shin ha alamey ufayttana. Ha77i hintte azzanana, shin hintte azzanoy ufayssan laamettana. 21 Issi maccasiya na7a yelana haniya wode ba yelo wodey gakkida gisho hirggawusu. Shin na7a yelidaappe guye na7i ha alamiyan yelettida ufayssaa gisho ba un77aa dogawusu. 22 Hessadakka, hintteka hintte wozanan azzaneeta, shin taani hinttena zaarada be7ana. Hintte wozanay daro ufayttana; he ufayssaa oonikka hinttefe ekkenna.

23 “He gallas hintte tana aybibaakka woosseketa. Taani hinttew tuma odays; hintte ta sunthan woossiyabaa ubbaa Aaway hinttew immana. 24 Ha77i gakkanaw ta sunthan aybibaakka woossibeekketa. Hintte ufayssay polo gidana mela Xoossaa woossite; hintte ekkana.

25 “Taani ha77i gakkanaw hinttew leemison odas, hizappe taani leemison odonna wodey yaana. Shin Aawabaa taani hinttew qonccen odana. 26 He gallas hintte ta sunthan Aawa woossana; hintte gisho taani Aawa woossike. 27 Ays giikko, Aaway ba huu7en hinttena dosees. Hintte tana dosiya gishonne taani Aawa matappe yidayssa ammanida gisho I hinttena dosees. 28 Taani Aawa matappe ha alamiya yas; qassi alamiya aggada Aawakko baana” yaagis.

29 Iya tamaareti zaaridi, “Hekko, ha77i neeni qonccen odaasa; leemison aykkoka odakka. 30 Neeni ubbabaa ereyssa nuuni ha77i eroos; qassi nena oonikka oychchana mela neeni koyakka. Hessi nuna neeni Xoossafe kiitettidayssa ammanthees” yaagidosona.

31 Yaatin, Yesuusi zaaridi enttako, “Ha77i ammaneetii? 32 Hekko, hinttee, hintte soo hintte soo laalettiya wodeynne ta xalaala yeggi aggidi baqatiya wodey yaana; ha77ika yikichchis. Shin Aaway taara de7iya gisho ta ta xalaala gidikke. 33 Hintte taara de7ishe saroy hinttew daana mela taani hessa odas. Alamen de7ishe hintte waayettana. Shin minnite; taani alamiya xoonas” yaagis.

17

Yesuusa woosaa

1 Yesuusi hessa odidaappe guye pude salo xeellidi, hayssada yaagis: “Aawaw, saatey gakkis; ne Na7ay nena bonchchana mela neeni ne Na7aa bonchcha. 2 Neeni iyaw immida ubbaas I merinaa de7uwa immana mela asa ubbaa bolla iyaw maata immadasa. 3 Merinaa de7oy, nena, issi tuma Xoossaanne ne kiittida Yesuus Kiristtoosa ero. 4 Neeni ta oothana mela immida oosuwa polada nena sa7an bonchchas. 5 Ha77ika, Aawaw, alamey medhettanaappe sinthe ne matan taw de7iya bonchchuwan tana bonchcha.

6 “Alamiya asaappe neeni taw immidayssata nena erisas. Entti neyssata; neeni entta taw immadasa. Entti ne qaalaskka kiitettidosona. 7 Neeni taw immida ubbabay neeppe yidayssa entti ha77i eroosona. 8 Neeni taw immida qaala taani enttaw immas; enttika he qaala ekkidosona. Taani ne matappe yidayssi tuma gideyssa eridi neeni tana kiittidaysaka ammanidosona.

9 “Taani enttaw woossays. Entti neyssata gidiya gisho neeni taw immida asaas woossaysippe attin alamiyas woossike. 10 Taw de7iya ubbabay nebaa; new de7iya ubbayka tabaa. Taani entta baggara bonchchettas. 11 Taani hizappe guye alamen de7ikke; entti alamen de7oosona. Taani ha77i neekko bays. Geeshsha Aawaw, ha neeni taw immidayssati neeranne taara issino gididayssada entti issino gidana mela entta ne taw immida ne sunthan naaga. 12 Taani enttara sa7an de7ashe, ne taw immida ne sunthaa wolqqan entta naagas. Geeshsha Maxaafay gidayssi polettana mela dhayoy bessiya uraappe attin enttafe hari oonikka dhayibeenna.*

13 “Ha77i taani neekko bays. Ta ufayssay entta wozanan polo gidana mela hayssa taani alamen de7ashe odays. 14 Taani enttaw ne qaala immas. Taani alameppe gidonnayssada, enttika alameppe gidonna gisho alamey entta ixxis. 15 Neeni Xalaheppe entta naagana melappe attin alameppe kessana mela woossike. 16 Taani alameppe gidonnayssada enttika alameppe gidokkona. 17 Neeni ne tumatethan entta nebaa ootha; ne qaalaykka tuma. 18 Neeni tana alamiya kiittidayssada taanikka entta alamiya kiittas. 19 Qassi entti tuma nebaa gidana mela entta gisho taani ta huu7iya new immays.

20 “Taani entta xalaalas gidonnashin entti qaala odin, tana ammananayssataskka woossays. 21 Entti ubbay issino gidana mela taani woossays. Aawaw, ne tanan de7eyssada, qassi ta nenan de7eyssada entti nunan daana mela woossays. He wode neeni tana kiittidayssa alamey ammanana. 22 Neeninne taani issino gideyssada, entti issino gidana mela, neeni tana bonchchidayssada, taanikka entta bonchchas. 23 Taani enttan, neeni tanan de7eyssada entti polo issino gidana mela nena woossays. Hessika, ne tana kiittidayssanne ne tana dosida dosuwan entta dosidayssa alamey eran melassa.

24 “Aawaw, neeni taw immidayssati taani de7iyasuwan taara daana mela koyays. Alamey medhettanaappe sinthe neeni tana dosida gisho taw immida ta bonchchuwa entti be7ana.

25 “Geeshsha Aawaw, alamey nena erenna, shin taani erays. Qassi neeni tana kiittidayssa hayssati eroosona. 26 Neeni tana siiqida siiqoy enttanan daana mela, qassi taani enttanan gidana mela, taani ne sunthaa entta erisas; sinthaskka erisana” yaagis.

18

Yesuusa oyketethaa

(Maato 26:47-56; Mar 14:43-50; Luuqa 22:47-53)

1 Yesuusi woossaa onggidaappe guye ba tamaaretara Qediroona zanggaara pinnidi, he bessan de7iya atakilttiya giddo gelidosona. 2 Yesuusi ubba wode ba tamaaretara yan shiiqiya gisho Yesuusa aathi immida Yihudi he bessaa erees. 3 Hessa gisho, Yihudi paanose, xomppe, tooranne gonddalle oykkida daro wotaaddareta, kahine halaqatinne Farisaaweti kiittida Xoossa Keetha naagiya pooliseta kaalethi ekkidi, he bessaa bis.

4 Yesuusi bana gakkana haniyabaa ubbaa eridi, gaxa keyidi, “Oona koyeetii?” yaagis.

5 Entti zaaridi, “Naazirete Yesuusa koyoos” yaagidosona.

I zaaridi, “Taani Yesuusa” yaagis.

Yesuusa aathi immida Yihudi yan enttara eqqis. 6 I, “Taani Yesuusa” gida wode entti guye shiiqidi, sa7an kunddidosona. 7 Yesuusi qassika, “Oona koyeetii?” yaagidi oychchis.

Entti, “Naazirete Yesuusa koyoos” yaagidosona.

8 I zaaridi, “Taani Yesuusa gideyssa hinttew odas. Hiza, hintte tana koyabaa gidikko hayssata yeddite” yaagis. 9 I hessa giday, “Aawaw, neeni taw immidayssatappe hari attoshin issuwaka dhayssabiikke” gidayssi polettana melassa.

10 Simoon Phexiroosas mashshi de7ees. I he mashshaa shoddidi kahine halaqaa aylliyas ushachcha haytha shocidi, qanxi yeggis. He aylliya sunthay Malkkoosa. 11 Yesuusi Phexiroosakko, “Ne mashshaa shoohuwan zaara. Ta Aaway taw immida xuu7appe taani uyonnabaa new daanii?” yaagis.*

Yesuusi Haanna sinthe shiiqis

(Maato 26:57-58; Mar 14:53-54; Luuqa 22:54)

12 Roome wotaaddaretinne entta halaqay Xoossa Keetha naagiya poolisetara issife Yesuusa oykkidi qachchidosona. 13 Koyro Yesuusa Haannako efidosona. Haanni he laythi kahine halaqa gidiya Qayyaafa bollo. 14 Qayyaafi, “Asa ubbaa gisho issi asi hayqqiko lo77o” gidi kase Ayhudeta zoridayssa.*

Phexiroosi Yesuusa kaddis

(Maato 26:69-70; Mar 14:66-68; Luuqa 22:55-57)

15 Simoon Phexiroosinne hara issi tamaarey Yesuusa kaallidi bidosona. Kahine halaqay he hara tamaariya loythi erees. Hessa gisho, I Yesuusara kahine halaqaa zabbaa gelis. 16 Shin Phexiroosi karera dirssaa penggen eqqis. Kahine halaqay eriya hara tamaarey kare keyidi, penggiya naagiya na7ees odidi, Phexiroosa gaathi gelssis. 17 Penggiya naagiya na7iya Phexiroosakko, “Neeni, he addiya tamaaretappe issuwa gidikkii?” yaagasu.

Phexiroosi zaaridi, “Akkay, taani gidikke” yaagis.

18 Sa7ay meeggiya gisho aylletinne naageyssati xiifa tama eethidi, yuuyi aadhdhi eqqidi kayosona. Phexiroosikka enttara eqqidi tama kayees.

Kahine Halaqay Yesuusa oychchis

(Maato 26:59-66; Mar 14:55-64; Luuqa 22:66-71)

19 Kahine halaqay Yesuusa, iya tamaaretabaanne iya timirttiyabaa oychchis. 20 Yesuusi zaaridi, “Taani asa ubbaas qonccen odas. Taani Ayhude ubbay shiiqiya Ayhude Woosa Keethaninne Xoossa Keethan ubba wode tamaarssas. Geeman aykkoka odabiikke. 21 Yaatin, neeni tana ays oychchay? Ta odishin si7ida asaa oychcha. He asay taani odididayssa eroosona” yaagis.

22 Yesuusi hessa gida wode he bessan eqqida wotaaddaretappe issoy Yesuusa baqqidi, “Kahine halaqaas hayssada zaaray?” yaagis.

23 Yesuusi zaaridi, “Taani iitabaa odidabaa gidikko hayssan de7iya asa ubbaa sinthan oda. Shin taani tuma odidabaa gidikko tana ays baqqay?” yaagis.

24 Hessa gisho, Haanni, Yesuusi qashettida mela kahine halaqaa Qayyaafakko yeddis.

Phexiroosi Yesuusa zaari kaddis

(Maato 26:71-75; Mar 14:69-72; Luuqa 22:58-62)

25 Phexiroosi yan eqqidi, tama kayishin, harati iyaakko, “Neeni ha addiya tamaaretappe issuwa gidikkii?” yaagis.

Phexiroosi zaaridi, “Akkay, taani gidikke” yaagidi kaddis.

26 Kahine halaqaa aylletappe issoy, Phexiroosi haythaa qanxida addiya dabboy, Phexiroosakko, “Taani nena iyara atakilttiya giddon be7abiikkina?” yaagidi oychchis.

27 Phexiroosi qassika kaddis. Sohuwara kuttoy waassi aggis.

Yesuusi Philaaxoosa sinthan

(Maato 27:1-2,11-14; Mar 15:1-5; Luuqa 23:1-5)

28 Wontta guura, entti Yesuusa Qayyaafa sooppe deriya haareyssa ooso keethi efidosona. Ayhudeti Paasika Baale kathaa maanaw banttana tunisonna mela deriya haareyssa ooso keethaa gelibookkona. 29 Hessa gisho, Philaaxoosi enttako kare keyidi, “Ha addiya ays mooteetii?” yaagis.

30 Entti, “I iita oothonnabaa gidiyakko nuuni iya neekko ehokko” yaagidosona.

31 Philaaxoosi zaaridi, “Hintte iya ekki efidi, hintte higgey geyssada iya bolla pirddite” yaagis.

Ayhudeti, “Oonakka wodhiya maati nuus baawa” yaagidosona; 32 Hessi haniday Yesuusi ay mela hayqo hayqqaneekko erisanaw odidayssi polettanaassa.*

33 Philaaxoosi ba ooso keetha zaari gelidi, Yesuusa xeegidi, “Neeni Ayhude kawo?” yaagidi oychchis.

34 Yesuusi Philaaxoosa, “Ha oysha neeni neeppe oychchayye woykko hara asi new tabaa odidee?” yaagis.

35 Philaaxoosi zaaridi, “Ta Ayhude asee? Ne asaynne kahine halaqati nena taw aathi immidosona. Ne ay oothadii?” yaagis.

36 Yesuusi, “Ta kawotethay ha alamiyana gidenna. I hayssan gidiyakko ta Ayhudeta halaqatas aadhdha imettonna mela ta aylleti taw olettana. Shin ta kawotethay ha alamiyana gidenna” yaagis.

37 Hessa gisho, Philaaxoosi Yesuusakko, “Yaatin, neeni kawoyye?” yaagidi oychchis.

Yesuusi zaaridi, “Tuma ta kawo gideyssa ne gadasa. Taani yelettidaynne ha alamiya yiday tumatethaas markkattanassa. Tumaa bagga gidida oonikka taani geyssa si7ees” yaagis.

38 Philaaxoosi, “Tumi aybee?” yaagis.

Philaaxoosi hessa gidaappe guye Ayhudetakko kare keyidi, “Taani iyappe ay iitakka demmabiikke. 39 Shin Paasika Baale gallas, issi ase hinttew qashoppe billiya meezey de7ees. Taani hinttew Ayhudeta kawuwa billana mela koyeetii?” yaagis.

40 Entti zaaridi, bantta qaalaa dhoqqu oothidi, “Barbbaana billafe attin iya gidenna” yaagidosona. Shin Barbbaani pangga.

19

Wotaaddareti Yesuusa toochchidosona

(Maato 27:27-32; Mar 15:15-21)

1 Hessafe guye, Philaaxoosi Yesuusa garaafisis. 2 Wotaaddareti aguntha kallachcha medhdhidi iya huu7en wothidosona. Qassi zo7o ma7o iya mayzidosona. 3 Iyaakko shiiqidi, “Ayhude kawuwaw, merinaw kawota” yaagidi iya baqqidosona.

4 Philaaxoosi qassika kare keyidi, Ayhudetakko, “Hekko, taani iyappe ay iitakka demmaboonnayssa hintte erana mela iya hintteko kare kessana” yaagis. 5 Hessafe guye, Yesuusi aguntha kallachcha ba huu7en wothidi, zo7o ma7o ma77idi, kare keyis. Philaaxoosi Ayhudetakko, “Uraa hayssa be7ite” yaagis.

6 Kahine halaqatinne Xoossa Keetha naageyssati iya be7ida wode bantta qaala dhoqqu oothidi, “Masqaliya bolla kaqqa! Kaqqa!” yaagidosona.

Philaaxoosi enttako, “Hintte iya efidi, masqaliya bolla kaqqite. Taani iyappe ay iitakka demmabiikke” yaagis.

7 Ayhudeti zaaridi, “Nuus higgey de7ees. I bana Xoossaa na7a oothida gisho nu higgiyatho I hayqqanaw bessees” yaagidosona.

8 Philaaxoosi hessa si7ida wode kaseyssafe daro yayyis. 9 Qassika Philaaxoosi ba ooso keethi simmi gelidi Yesuusakko, “Neeni awuppe yadi?” yaagidi oychchis. Shin Yesuusi iyaw aykkoka zaaribeenna. 10 Hessa gisho, Philaaxoosi, “Taw odikkii? Nena billanaw woykko masqaliya bolla kaqqanaw taw maati de7eyssa erikkii?” yaagis.

11 Yesuusi, “Xoossay new maata immiboonnabaa gidiyakko ta bolla maati new deennashin. Hessa gisho, tana new aathi immidays aadhdhiya nagara oothis” yaagis.

Yesuusa bolla hayqo pirddidosona

(Maato 27:15-31; Mar 15:6-20; Luuqa 23:13-25)

12 Philaaxoosi hessa si7ida wode Yesuusa billanaw oge koyis. Shin Ayhudeti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Neeni iya billiyabaa gidikko Kawuwa Qeesare bagga gidakka. Bana kawo giya oonikka Qeesare morkke” yaagidosona.

13 Philaaxoosi hessa si7idi Yesuusa kare kessis. Yaatidi, “Lochche Shuchchi” giyason pirdda oydiyan uttis. Ibraysxe qaalan he bessay “Gabata” guussu. 14 He gallasay Paasika Baale bonchchanaw giigetetha gallas. He wode sa7i usuppun saate heera. Philaaxoosi Ayhudetakko, “Hintte kawuwa hayssa be7ite” yaagis.

15 Ayhudeti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Digga! Digga! Masqaliya bolla kaqqa” yaagidosona.

Philaaxoosi zaaridi, “Hintte kawuwa taani masqaliya bolla kaqqanayssa koyeetii?” yaagidi oychchis.

Kahine halaqati, “Qeesareppe hara kawoy nuus baawa” yaagidosona.

16 Hessafe guye, entti Yesuusa masqaliya bolla kaqqana mela Philaaxoosi enttaw aathi immis.

Yesuusi kaqettis

(Maato 27:32-44; Mar 15:21-32; Luuqa 23:26-43)

Entti Yesuusa oykkidi efidosona. 17 Yesuusi ba masqaliya tookkidi, “Huu7e guugge” giya bessaa bis. “Huu7e guugge” guussay Ibraysxe qaalan “Golggotta” guussu. 18 Entti he bessan masqaliya bolla Yesuusa kaqqidosona. Qassi iyara hara nam77u asata, issuwa ya baggara hankkuwa ha baggara masqaliya bolla kaqqidosona. 19 Philaaxoosi, “Ayhudeta Kawuwa, Naazirete Yesuusa” yaagiya xuufe xaafidi masqaliya bolla wothis. 20 Yesuusi masqaliya bolla kaqettida bessay katamaas matan de7iya gisho daro Ayhudeti he xuufiya nabbabidosona. Xuufey xaafettiday Ibraysxe doonan, Laatine doonaninne Girike doonana. 21 Hessa gisho, kahine halaqati Philaaxoosakko, “ ‘Ha addey bana Ayhude kawo yaagis’ gada xaafappe attin ‘Ayhude kawo’ gada xaafoppa” yaagidosona.

22 Yaatin, Philaaxoosi, “Ta xaafidayssa xaafas” yaagidi zaaris.

23 Wotaaddareti masqaliya bolla iya kaqqidaappe guye iya ma7uwa ekkidi, oyddu bessan shaakkidi, isso isso ekkidosona. Yeda ma7ettiya iya adussa ma7uwa ekkidosona. 24 Wotaaddareti, “Oona gakkaneekko, saama yegganaappe attin ma7uwa peedhokko” yaagidosona. Hessi haniday Geeshsha Maxaafan,

“Ta ma7uwa shaakki ekkidosona;

ta adussa ma7uwa bollaka saama yeggidosona”

geetettidayssi polettana melassa.* Hessa gisho, wotaaddareti hessa oothidosona.

25 Shin Yesuusa masqaliya matan iya aayyaa, iya aaye michchiya, Qeliyophe machchiya Mayraamanne Magdela Mayraama eqqidosona. 26 Yesuusi ba aayiwunne I dosiya tamaarey yan eqqidayssata be7idi, ba aayeko, “Ta aaye, ne na7aa hayssa be7a” yaagis.

27 Hessafe guye, he tamaariyakko, “Ne aayiw hanno be7a” yaagis. He tamaarey iyo he wodeppe doomidi baara daana mela soo efis.

Yesuusi hayqqis

(Maato 27:45-56; Mar 15:33-41; Luuqa 23:44-49)

28 Hessafe guye, Yesuusi ubbay ha77i polettidayssa eridi, Geeshsha Maxaafan xaafettidayssi polettana mela “Tana saamees” yaagis.*

29 He bessan issi xugga kumetha caala woyney de7ees. Entti ispponjje he woyniyan yeggidi, hisophe mitha xeeran wothidi, Yesuusa doonaakko shiishidosona. 30 Yesuusi woyniya ganxi be7idi, “Polettis” yaagis.

Hessafe guye, ba huu7iya ziqqi oothidi ba shemppuwa immis.

Yesuusa miya tooran caddidosona

31 He gallasay giigetetha gallas gidiya gishonne wonttetha gallasay bonchcho Sambbaata gidiya gisho asata ahay masqaliya bolla Sambbaata gallas pee7onna mela entta tohuwa menthidi, masqaliyappe wodhisana mela Ayhudeti Philaaxoosa woossidosona. 32 Hessa gisho, wotaaddareti bidi, Yesuusara kaqettida nam77u asata tohuwa menthidosona. 33 Shin Yesuusakko yida wode I hayqqidayssa be7idi, iya tohuwa menthibookkona. 34 Shin wotaaddaretappe issoy iya miya tooran caddin sohuwara suuthinne haathi goggis. 35 Hintte ammanana mela hessa be7idayssi markkattis. Iya markkatethayka tuma. Qassi I odeyssi tuma gideyssa erees. 36 Hessi haniday Geeshsha Maxaafay, “Iya meqethatappe issoykka meqqenna” gidayssi polettana melassa.* 37 Qassika Geeshsha Maxaafay hara bessan, “Entti bantta caddidayssa be7ana” yaagees.*

Yesuusi moogettis

(Maato 27:57-61; Mar 15:42-47; Luuqa 23:50-56)

38 Hessafe guye, Armmatiyasa katamaappe yida Yoosefi Yesuusa ahaa ekkanaw Philaaxoosa woossis. Yoosefi Ayhudetas yayyida gisho qosan Yesuusa kaalleyssa.

Philaaxoosi, “Ekka” yaagis. Hessa gisho, Yoosefi bidi Yesuusa ahaa ekkis. 39 Qassi Niqodimoosi, hayssafe kase Yesuusakko qamma yidayssi, karbbenne godare uuthara walakettida hasttamanne issi kilo giraame gidiya shitto ekkidi Yoosefara yis.* 40 He nam77u asati Yesuusa ahaa ekkidi, Ayhudeti aha xaaxiya maaran, shittora, moogo afilan xaaxidosona. 41 Yesuusi masqaliya bolla kaqettida bessan daro atakilttey de7ees. He atakilttiya giddon shuchchafe woocettidi oosettida buroo oonikka moogettibonna ooratha duufoy de7ees. 42 He gonggoloy matan de7iya gishonne Ayhudeti Sambbaatas giigettiya gallas gidiya gisho Yesuusa ahaa yan moogidosona.

20

Yesuusi hayqoppe denddis

(Maato 28:1-8; Mar 16:1-8; Luuqa 24:1-12)

1 Wogga wode wontta buroo geeyonna de7ishin, Magdela Mayraama, Yesuusi moogettida duufuwa bada shuchchay he duufuwa doonappe denddidayssa be7asu. 2 Simoon Phexiroosakkonne Yesuusi dosiya hankko tamaariyakko woxxa bada, “Duufuwappe Godaa efidosona; iya awun wothidaakko nu erokko” yaagasu.

3 Hessa gisho, Phexiroosinne hankko tamaarey keyidi duufuwa bidosona. 4 Nam77ayka issife woxxidosona, shin hankko tamaarey Phexiroosappe aadhdhidi sinthattidi duufuwa gakkis. 5 He tamaarey hokkidi, moogo afilaa be7is, shin duufuwan wodhdhibeenna. 6 Simoon Phexiroosi iya kaalli yidi, duufuwan wodhdhidi moogo afilay yan de7eyssa be7is. 7 Qassi Yesuusa huu7en xaaxettida afilay xaaxettida mela dumma issi bessan de7eyssa be7is. He afilay dumma de7eesippe attin moogo afilaara issife deenna. 8 He wode sinthattidi duufuwa gakkida hankko tamaarey geli be7idi ammanis. 9 Yesuusi hayqoppe denddanaw besseyssa odiya Geeshsha maxaafaa qaala entti buroo akeekibookkona. 10 Hessafe guye, iya tamaareti bantta soo simmidi bidosona.

Yesuusi Magdela Mayraamis benttis

(Maato 28:9-10; Mar 16:9-11)

11 Shin Mayraama he duufuwa doonan eqqada yeekkashe hokkada duufuwa giddo xeellasu. 12 Bootha ma7o ma77ida nam77u kiitanchchoti Yesuusa ahay zin77idasuwan issoy huu7esoora hankkoy tohosoora uttidashin be7asu. 13 Entti ikko, “Maccasete, ays yeekkay?” yaagidi oychchidosona.

Iya, “Entti ta Godaa efidosona; entti awun wothidaakko taani erikke” yaagasu.

14 Hessa gidaappe guye, iya guye simma xeelliya wode Yesuusi yan eqqidayssa be7asu. Shin I Yesuusa gididayssa erabuukku. 15 Yesuusi iikko, “Maccasete, ays yeekkay? Oona koyay?” yaagidi oychchis.

Mayraama atakiltte oosanchchuwa daanin, “Godaw, ne ekkidabaa gidikko, iya awun wothidaakko taw odarkkii. Taani iya ekkana” yaagasu.

16 Yesuusi iikko, “Mayraame” yaagis.

Iya iyaakko simmada, Ibraysxe doonan “Rebuuni” yaagasu. Hessas birshshethay “Asttamaariyaw” guussu.

17 Yesuusi iikko, “Taani buroo ta Aawakko boonna gisho tana oykkada ashshanaw koyoppa. Shin ta ishatakko bada, ‘Taani ta Aawakkonne hintte Aawakko, ta Xoossaakonne hintte Xoossaako, simmana gis’ gada enttaw oda” yaagis.

18 Magdela Mayraama Godaa be7idayssanne iw hessa I odididayssa bada iya tamaaretas odasu.

Yesuusi ba tamaaretas qonccis

(Maato 28:16-20; Mar 16:14-18; Luuqa 24:36-49)

19 Wogga wode omarssi, iya tamaareti Ayhudetas yayyidi kariya gorddidi shiiqi uttidashin, Yesuusi yidi, entta giddon eqqidi, “Saroy hinttew gido” yaagis. 20 Hessa gidi simmidi ba kushiyanne ba miya entta bessis. Iya tamaareti Godaa be7ida wode daro ufayttidosona. 21 Yesuusi zaaridi enttako, “Saroy hinttew gido; ta Aaway tana kiittidayssada taanikka hinttena kiittays” yaagis. 22 Hessa gidaappe guye, entta bolla ufu gidi punnis. Qassi, “Geeshsha Ayyaana ekkite. 23 Hintte atto gida asaa nagaray atto geetettana. Hintte atto goonnayssata nagaray atto geetettenna” yaagis.*

Yesuusanne Toomasa

24 Shin tammanne nam77u tamaaretappe issoy, Didimoosa* geetettiya Toomasi, Yesuusi yida wode enttara deenna. 25 Hessa gisho, hankko iya tamaareti Toomasakko, “Nuuni Godaa be7ida” yaagidosona.

Shin Toomasi enttako, “Misimaren I cadettida iya kushiyan de7iya beeta be7onnanne he beeta ta biradhdhen bochchonna, qassi ta kushiya iya miyan yedda be7onna ammanikke” yaagis.

26 Saaminttafe guye, Yesuusa tamaareti qassika son shiiqidi uttidosona; Toomasikka enttara de7ees. Karey gorddettidi de7ishin Yesuusi yidi, entta giddon eqqidi, “Saroy hinttew gido” yaagis. 27 Hessafe guye, Yesuusi Toomasakko, “Ta kushiya ne biradhdhiyan bochchada be7a. Qassi ne kushiya ta miyan yeddada be7a; sidhoppa, ammana” yaagis.

28 Toomasi zaaridi, “Ta Godaw, ta Xoossaw” yaagis.

29 Yaatin Yesuusi, “Neeni tana be7ida gisho ammanadasa, shin tana be7onna ammanidayssati anjjettidayssata” yaagis.

Ha maxaafaa qofaa

30 Yesuusi ha maxaafan xaafettiboonna hara daro malaatata ba tamaareta sinthan oothis. 31 Shin Yesuusi I Kiristtoosa, Xoossaa Na7aa gideyssa hintte ammanana melanne ammanidi iya sunthan de7o demmana mela hessi xaafettis.

21

Yesuusi laappun ba tamaaretas qonccis

1 Hessafe guye, Yesuusi Xibaaryoosa Abbaa matan ba tamaaretas zaari qonccis. I enttaw hayssafe kaallidi de7iya hanotan qonccis. 2 Simoon Phexiroosi, Mentte geetettiya Toomasi, Qaana Galiilappe yida Natina7eeli, Zabdiyoosa naytinne Yesuusa tamaaretappe hara nam77ati issife de7oosona.

3 Simoon Phexiroosi enttako, “Taani molo oykkanaw bays” yaagis.*

Entti, “Nukka neera baana” yaagidi, wogoluwa giddo gelidosona. Shin entti he qamman aybi molokka oykkibookkona.

4 Wontta guura xalqey dolanaappe sinthe, Yesuusi abbaa gaxan eqqis, shin iya tamaareti Yesuusa gididayssa erbookkona. 5 Yesuusi enttako, “Ta laggeto, molo oykkibeekketii?” yaagis.

Entti zaaridi, “Aykkoka oykkibookko” yaagidosona.

6 I zaaridi, “Hintte gitiya wogoluwappe ushachcha baggara yeggite; guutha molo hintte oykkana” yaagis. Hessa gisho, gitiya ushachcha baggara yeggidosona. Moloy darida gisho goochchidi kessanaw xoonettidosona.*

7 Yesuusi dosiya tamaarey Phexiroosakko, “Hayssi Godaa!” yaagis. Simoon Phexiroosi I Godaa gidayssa si7ida wode kallo de7iya gisho ba ma7uwa ma77idi abbaa giddo guppi gelis. 8 Shin wogoluwan attida hankko tamaareti moloy kumida gitiya goochchidi, abbaafe gaxa keyidosona. Entti abbaafe nam77u xeetu wadha mela haakkoosona. 9 Entti abbaafe gaxa keyida wode xiifa bonqon moloy de7eyssanne uythi be7idosona.

10 Yesuusi enttako, “Ha77i hintte oykkida moluwappe guuthara hammite” yaagis.

11 Simoon Phexiroosi wogoluwan gelidi, xeetanne ishatammanne heedzu wogga moloti kumida gitiya goochchidi abbaafe gaxa kessis. Moloy hessa mela daro gidin gitey daakettibeenna.

12 Yesuusi enttako, “Haa yidi miite” yaagis. I Godaa gideyssa entti erida gisho iya tamaaretappe issoykka, “Neeni oonee?” gidi iya oychchanaw minniday baawa. 13 Yesuusi yidi, uythaa ekkidi enttaw immis; moluwakka hessada immis.

14 Yesuusi hayqoppe denddidi ba tamaaretas qonccishin hayssi heedzantho.

Yesuusanne Phexiroosa

15 Entti midaappe guye, Yesuusi Simoon Phexiroosakko, “Yoona* na7aw Simoona, tana hayssatappe aathada dosay?” yaagis.

Simoon Phexiroosi, “Ee Godaw, taani nena doseyssa ne eraasa” yaagis.

Yesuusi iyaakko, “Ta dorssa marata heemma” yaagis.

16 Yesuusi qassika, “Yoona na7aw Simoona, tana dosay?” yaagis.

Simoon Phexiroosi, “Ee Godaw, taani nena doseyssa ne eraasa” yaagis.

Yesuusi, “Ta dorssata heemma” yaagis.

17 Yesuusi heedzantho, “Yoona na7aw Simoona, tana dosay?” yaagis.

Yesuusi heedzantho Simoon Phexiroosakko, “Tana dosay?” yaagidi oychchida gisho Phexiroosi azzanidi, “Godaw, neeni ubbabaa eraasa; taani nena doseyssa ne eraasa” yaagis.

Yesuusi, “Ta dorssata heemma. 18 Taani new tuma odays; neeni na7atethan de7iya wode nerkka danccettada, ne koyida soo baasa. Shin ne cimida wode ne kushiya micca bessana. Hari danccisana; ne dosonna soo efana” yaagis. 19 Yesuusi hessa Phexiroosi ay mela hayqo hayqqidi, Xoossaa bonchchisaneekko erisanaw gis. Hessa gidaappe guye, Yesuusi Phexiroosakko, “Tana kaalla” yaagis.

Yesuusanne hankko tamaariya

20 Phexiroosi guye simmidi, Yesuusi dosiya tamaarey baappe guyera yeyssa be7is. He tamaarey, kaho miyason Yesuusakko shiiqidi, “Godaw, nena aathi immanay oonee?” gidayssa.* 21 Phexiroosi he tamaariya be7idi, “Godaw, ha addey qassi waananee?” yaagidi Yesuusa oychchis.

22 Yesuusi iyaakko, “Taani yaana gakkanaw I daana mela taani koykko, hessi nena ay metidee? Neeni tana kaalla” yaagis.

23 Hessa gisho, he tamaarey hayqqenna giya oday ishata ubbaa gakkis. Shin Yesuusi, “Taani yaana gakkanaw, I daana mela taani koykko nena ay metidee?” yaagisippe attin “Hayqqenna” gibeenna.

24 Ha odabaa markkattidaynne hayssa xaafiday he tamaariya. Iya markkatethay tuma gideyssa nuuni eroos.

25 Yesuusi oothida hara darobay de7ees. Ta qoppin, ubbabay huu7en huu7en xaafettidaakko, xaafettiya maxaafatas kumetha alamey wothanw gidanabaa daanenna.

* 1:6 Maato 3:1; Mar 1:4; Luuqa 3:1-2

* 1:21 Mil 4:5; Zaare 18:15-18

* 1:23 Isa 40:3

* 1:42 Keefa: Giya qaalay Aramayke doona gidishin, Girike doonan birshshethay Phexiroosa woykko zaalla guussu.

* 1:51 Medhe 28:12

* 2:12 Maato 4:13

* 2:13 Kessa 12:1-27

* 2:17 Maz 69:9

* 2:19 Maato 26:61; 27:40; Mar 14:58; 15:29

* 3:13 Salon de7iya Asa Na7ay tana: Issi issi beni maxaafati gujjoosona.

* 3:14-15 Tay 21:9

* 3:24 Maato 14:3; Mar 6:17; Luuqa 3:19-20

† 3:25 Issi Ayhude Addey: Issi issi maxaafati “Guutha Ayhude asati” yaagosona.

* 3:28 Yoha 1:20

* 3:35 Maato 11:27; Luuqa 10:22

* 4:5 Medhe 33:19; Iya 24:32

* 4:9 Iz 4:1-5; Nah 4:1-2

* 4:44 Maato 13:57; Mar 6:4; Luuqa 4:24

* 4:45 Yoha 2:23

* 4:46 Yoha 2:1-11

* 5:4 Issi issi beni maxaafati paydo heedzas koyro baggaanne paydo oydda gujjokona.

* 5:10 Nah 13:19; Er 17:21

* 5:29 Daane 12:2

* 5:33 Yoha 1:19-27; 3:27-30

* 5:37 Maato 3:17; Mar 1:11; Luuqa 3:22

* 6:7 dinaare: Issi dinaarey issi asi issi gallas oothi pee7idi ekkiya miishe. Nam77u xeetu dinaarey issi asi laytha bagga oothidi ekkiya miishe keena. (Maato 20:2) xeellite.

* 6:31 Kessa 6:4,15; Maz 78:24

* 6:45 Isa 54:13

* 6:68 Maato 16:16; Mar 8:29; Luuqa 9:20

* 7:2 Leewe 23:34; Zaare 16:13

* 7:22 Leewe 12:3; Medhe 17:10

* 7:23 Yoha 5:9

* 7:37 Leewe 23:36

* 7:38 Hiz 47:1; Zakka 14:8

* 7:40 Nabiya: Ha bessan nabiya geetettiday yaana gidi entti naagiya nabiya qonccisees. (Yoha 1:21 xeellite.)

* 7:42 2Saamu 7:12; Mik 5:2

* 7:50 Yoha 3:1,2

* 8:5 Leewe 20:10; Zaare 22:22-24

* 8:12 Maato 5:14; Yoha 9:5

* 8:13 Yoha 5:31

* 8:17 Zaare 19:15

* 8:33 Maato 3:9; Luuqa 3:8

* 9:5 Maato 5:14; Yoha 8:12

* 10:14-15 Maato 11:27; Luuqa 10:22

* 10:29 Ta Aaway ubbaafe aadhdhees: Issi issi beni maxaafati, “Ta Aaway taw immida entti ubbaafe aadhdhoosona” yaagosona.

* 10:33 Leewe 24:16

* 10:34 Maz 82:6

* 10:40 Yoha 1:28

* 11:1 Luuqa 10:38-39

* 11:2 Yoha 12:3

* 11:16 Didimoosa: Guussay mentte guussu.

* 12:3 Luuqa 7:37-38

* 12:8 Zaare 15:11

* 12:13 Maz 118:25-26

* 12:14-15 Zakka 9:9

* 12:25 Maato 10:39; 16:25; Mar 8:35; Luuqa 9:24; 17:33

* 12:34 Maz 110:4; Isa 9:7; Hiz 37:25; Daane 7:14

* 12:38 Isa 53:1

* 12:39-40 Isa 6:10

* 13:12 Luuqa 22:27

* 13:16 Maato 10:24; Luuqa 6:40; Yoha 15:20

* 13:18 Maz 41:9

* 13:20 Maato 10:40; Mar 9:37; Luuqa 9:48; 10:16

* 13:33 Yoha 7:34

* 13:34 Yoha 15:12,17; 1Yoha 3:23; 2Yoha 5

* 15:12 Yoha 13:34; 15:17; 1Yoha 3:23; Yihu 5

* 15:20 Maato 10:24; Luuqa 6:40; Yoha 13:16

* 15:25 Maz 35:19; 69:4

* 17:12 Maz 41:9; Yoha 13:18

* 18:11 Maato 26:39; Mar 14:36; Luuqa 22:42

* 18:14 Yoha 11:49-50

* 18:32 Yoha 3:14; 12:32

* 19:24 Maz 22:18

* 19:28 Maz 69:21; 22:15

* 19:36 Kessa 12:46; Tay 9:12; Maz 34:20

* 19:37 Zakka 12:10; Yo.Qo 1:7

* 19:39 Yoha 3:1-2

* 20:23 Maato 16:19; 18:18

* 20:24 Didimoosa geyssa birshshetha Yoha 11:16 xeellite.

* 21:3 Luuqa 5:5

* 21:6 Luuqa 5:6

* 21:15 Yoona: Girike doonan Yoona giya sunthay Yohaannisa giya sunthaas saphotho sunthu.

* 21:20 Yoha 13:25

Hawaareta Oosuwa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Hawaareta Oosuwa

Gaatha Qofaa

Hawaareta ooso maxaafay, Luuqaasa Wonggelaa kaallidi xaafettida maxaafaa. Maxaafas de7iya waanna qofay koyro Yesuusa kaallida asati Geeshsha Ayyaanay kaalethin, iyabaa odiya qaala, “Yerusalaamen, Yihuda biitta ubban, Samaaren, sa7aa gaxappe gaxa gakkanaw” (1:8) wonggelaa biitta ubbaa waati gathidaakko odanaassa. Maxaafay, ammanoy Ayhude asata giddon doomettidi, kumetha alamen de7iya asa ubbaa ammano gidana gakkanaw waanidi dalggidaakko odiya taarike. Ha maxaafaa xaafey, ammaniyaa asati Roome kawotethaa kunddisanaw garssara maqettiya asi gidonnayssanne ammanoy Ayhudeta haymaanote polo oothiyssa gideyssa erisanaw keehi daaburidi oothis.

Hawaareta ooso maxaafan Yesuusabaa odiya Wonggelay gakkiya bessay woden woden dalggi dalggi beyssanne woosa keethi eqqidayssa qonccisiya heedzu ayfe kifiletan shaakkanaw dandda7ettees:

1. Ammanoy Yesuusi salo keyi simmin doomettidayssa.

2. Ammanoy Isra7eele biitta ubbaa gakkidayssa.

3. Roome gujjidi Meditiraane Abbaa yuushuwan de7iya biitta ubban dalggidayssa bessees.

Hawaareta ooso maxaafan aadhdhidi benttey Geeshsha Ayyaana ooso gidishin, Phenxeqosxe gallas Yerusalaamen de7iya ammaneyssata bolla wolqqara wodhdhidayssa odees. Hessadakka, maxaafaa giddon qonccida oosota ubban benttidayssada Geeshsha Ayyaanay woosa keethaanne woosa keethaa ayseyssata kaalethidayssanne minthethidayssa gujjidi odees. Beni wode imettiya ammano kiitay dumma dumma odettida qaalappe keson keson ekettis. Hawaareta oosuwa giddon oosettida oosota kiitay ammaniyaa asaa de7oninne woosa keetha issifetethan de7iya wolqqay ay mela giteekko bessees.

Hawaareta oosuwa ayfe qofata

Markkatethas giigetethi 1:1-26

1) Yesuusa wurssetha kiitaanne immida ufayssaa 1:1-14

2) Yihuda bessan haraa dooruwa 1:15-26

Yerusalaamen markkatethi 2:1-8:3

Yihudaninne Samaaren markkatethi 8:4-12:25

Phawuloosa hawaaretetha oosuwa 13:1-28:31

1) Koyro hawaaretetha buussaa 13:1-14:28

2) Yerusalaame shiiquwa 15:1-35

3) Nam77antho hawaaretetha buussaa 15:36-18:22

4) Heedzantho hawaaretetha buussaa 18:23-21:16

5) Phawuloosi Yerusalaamen, Qisaariyaninne Roomen qashetethaa 21:17-28:31

1

1-2 Tewofiloosa, Yesuusi ba oosuwa oykkida wodeppe salo bida gallasaa gakkanaw, oothidabaanne tamaarssidabaa ubbaa taani ta koyro maxaafan xaafas. Salo baanappe sinthe I ba doorida hawaareta Geeshsha Ayyaanan kiittis.* 3 I ba waayappe guye hayqoppe denddidayssa sidhey baynna qonccisidi enttaw bana bessis. Oytamu gallas enttaw qonccidi Xoossaa kawotethaabaa entta tamaarssis. 4 Issi wode enttara issife mishe entta hayssada yaagidi kiittis: “Ta hinttew odida, ta Aaway immana gida ufayssaa qaala naagiteppe attin Yerusalaameppe keyoppite.* 5 Ays giikko, Yohaannisi haathan xammaqis, shin guutha wodeppe guye Geeshsha Ayyaanan hintte xammaqettana” yaagis.*

6 Hawaareti Yesuusara gahettida wode iyaakko, “Godaw, Isra7eeletas ne kawotethaa zaarana wodey hayssee?” yaagidi oychchidosona.

7 Yesuusi enttako, “Ta Aaway ba maatan oothiya wodiyanne laythaa hintte eranaw dandda7ekketa. 8 Shin Geeshsha Ayyaanay hintte bolla wodhdhiya wode hintte wolqqan kumana. Yaani simmidi, Yerusalaamen, Yihuda biitta ubban, Samaareninne sa7aa gaxa gakkanaw taw markkatta gidana” yaagis.*

9 Hessa gidayssafe guye entti xeellishin, dhoqqu dhoqqu gidi, saluwa bin shaaraykka iya entta ayfiyaappe geenthis.*

10 Yesuusi biya wode entti salo tishshi oothidi xeellishin, bootha ma7o ma77ida nam77u asati akeekonna entta matan eqqidi, 11 “Galiila asaw, salo xeellishe, hintte ays eqqideti? Ha hintte be7ishin salo bida Yesuusi hessadakka simmidi yaana” yaagidosona.

Yihuda bessan Maatiyasi doorettis

(Maato 27:3-10)

12 Hessafe guye, hawaareti Shamaho Deriyappe Yerusalaame simmidosona. Shamaho Derey Yerusalaames matan de7ees. 13 Entti Yerusalaame gelidi, bantta de7iya bessaa pooqiya bolla keyidosona. Enttika: Phexiroosa, Yohaannisa, Yayqooba, Inddiriyasa, Filphoosa, Toomasa, Bartolomiyoosa, Maatoosa, Ilfiyoosa na7aa Yayqooba, ba biittaas mishettiya Simoonanne Yayqooba na7aa Yihuda.* 14 Hayssati ubbay maccasatara, Yesuusa aaye Mayraamiranne Yesuusa ishatara ubbay issi wozanan gididi minthidi woossosona.

15 He wode Phexiroosi xeetanne laatama gidiya ammaniyaa asay shiiqida bessan denddi eqqidi, hayssada yaagis: 16 “Asaw, Yesuusa oykkidayssata kaalethida Yihudabaa Geeshsha Ayyaanay kase Dawite doonan odida Xoossaa qaalay polettanaw bessees. 17 Yihudi nuura issife ha oosuwa oothanaw doorettida asi.”

18 Shin Yihudi ba iita oosuwan demmida miishen gade shammis. I gufannidi kunddin, iya uloy daakettis; iya maraacey ubbay kare keyis. 19 Yihuda bolla hanidabaa Yerusalaamen de7iya asa ubbay si7is. Hessa gisho, he gadiya bantta qaalan Akelddaama (Suutha gade) gidi xeegidosona.

20 “Hessika mazmure maxaafan,

‘Iya keethay kallo atto;

oonikka iyan de7oppo.

Qassi iya shuumatethaa hari ekko’ geetetti xaafettis.*

21 “Hessa gisho, Godaa Yesuusi nu giddon simerettida wode ubban nuura de7eyssatappe, 22 qassi Xammaqiya Yohaannisa wodiyappe doomidi Godaa Yesuusi salo bida gallas gakkanaw nuura de7eyssatappe issi asi iya dendduwas nuura markka gidanaw bessees” yaagis.*

23 Hessa gisho, asay dooruwas Yosxoosa giya Barssabaasa geetettiya Yoosefanne Maatiyasa nam77a shiishidosona. 24 Hessafe guye, Xoossaa woossishe, “Asa ubbaa wozana eriya Godaw, ha nam77atappe ne oona dooridaakko nuna bessa. 25 Yihudi ba bessaa bidi, aggida oosuwanne hawaaretetha oosuwa ekkana mela hayssatappe nuus qonccisa” yaagidosona. 26 Entta bolla saama yeggidosona. Saamay Maatiyasa bolla wodhdhin Maatiyasi tammanne issi hawaareta bolla guzhettis.

2

Geeshsha ayyaanaa yuusaa

1 Phenxeqosxe giya gallasay gakkida wode ammaniyaa asa ubbay issife issi bessan shiiqidi de7oosona.* 2 Qopponna wolqqaama goteda guummiya guunthay akeekonna saloppe yidi entti de7iya keethaa kumis. 3 Qassi tama laco daaniya inxarssati enttaw benttishe, shaaketti shaaketti entta ubbaa bolla wodhdhidosona. 4 Entti ubbay Geeshsha Ayyaanan kumidi dumma dumma doonan odettana mela Geeshsha Ayyaanay entta dandda7isin haasaya doomidosona.

5 He wode biitta ubbaafe yida Xoossaa yayyaa Ayhudeti Yerusalaamen de7oosona. 6 He guunthaa si7ida wode daro asay shiiqidosona. Ammaniya asay entta qaalan odettishin si7ida gisho 7 malaalettidi, “Ha odettiya asa ubbay Galiila ase gidokkonaayye? 8 Yaatin, nuuni, nu yelettida biittaa doonan entti odettishin waanidi si7anaw dandda7ido? 9 Nuuni Pharxen, Meedonan, Elaamen, nam77u shaafatappe giddon de7eyssati, Yihudan, Qaphadooqiyan, Phanxoosan, Iisiyan, 10 Phirggen, Phinfilen, Gibxxen, Qaarena matan de7iya Liibiyan de7eyssata. Nuuppe baggatikka Roomeppe yida asata. 11 Ayhudetinne Ayhudetetha ammano gelida asati, Qarxeesanne Arabe asati, Xoossay oothida gita oosuwa nu qaalan odettishin si7oos” yaagidosona. 12 Ubbay malaalettidi, gaanabaa dhayidi wolikko, “La hayssi ay guussee?” yaagidosona. 13 Shin harati, “Hayssati uyidi mathottidosona” yaagidi qelqisidosona.

Phexiroosa haasaya

14 Shin Phexiroosi, tammanne issi hawaaretara denddi eqqidi, ba qaala dhoqqu oothidi, enttaw hayssada yaagidi odis: “Ayhudetoo, Yerusalaamen de7iya ubbato, taani odeyssa si7ite. 15 Wonttafe heedzu saate gidiya gisho hintte qoppeyssada ha asati mathottibookkona; hessi hinttew eretto. 16 Shin hayssi haniday nabiya Iyyu7eeli odidayssi polettana melassa.

17 “ ‘Xoossay, wodiya wurssethan hayssada hanana yaagees:

taani asa ubbaa bolla ta Ayyaana gussana.

Hintte adde naytinne macca nayti,

tinbbite odana.

Hintte yalagati qonccethi be7ana;

hintte cimati amuho amuhana.*

18 He gallasatan tana ammaniyaa adde aylleta bollanne macca aylleta bolla

taani ta Ayyaana gussana;

entti tinbbite odana.

19 Qassi taani bolla saluwan oorathabaa,

garssa sa7ankka malla bessana.

Suuthi, taminne wolqqaama caagani benttana.

20 Gitanne bonchcho gidida Godaa gallasay

gakkanaappe sinthe away dhumana;

ageenaykka suuthi daanana.

21 He wode hessada hanana;

Godaa sunthaa xeegiya oonikka attana’ yaagis.

22 “Isra7eele asaw, ha qaala si7ite. Naazirete Yesuusa oonatethay, Xoossay hintte giddon oothida wolqqaama oosuwaninne malaatatan hinttew qonccoyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 23 Xoossaa kase eraninne iya sheniyan Yesuusi hinttew aadhdhi imettis. Hintte iya nagaranchchoti masqaliya bolla kaqqidi wodhana mela aathi immideta.* 24 Shin Xoossay hayqo wolqqaa diggidi iya denthis. Hessa gisho, hayqoy iya oykkanaw dandda7ibeenna.* 25 Dawitey iyabaa odishe,

‘Taani yarkkonna mela,

Goday ta ushachchan de7ees.

Godaa ubba wode ta matan be7ays.

26 Hessa gisho, ta wozanay ufayttis;

ta inxarssan ufayssi kumis;

hayqqiya ta asatethay ufayssan daana.

27 Ays giikko, ta shemppuwa Si7oolen aggaka.

Qassi ne Geeshsha Na7aa ahaa wooqisakka.

28 Neeni tana de7o ogiya erisadasa.

Neeni taara de7eyssan ta ufayssay kumethi gidees’* yaagis.

29 “Asaw, nu aawa Dawitebaa ta hinttew geeshshada odana. Dawitey hayqqidi moogettis; iya duufoy hachchi gakkanaw nu matan de7ees. 30 Dawitey nabe gidida gisho Xoossay iya sheeshaappe issuwa iya kawotethaa araata bolla utisanaw iyaw caaqqida caaquwa erees.* 31 Hessa gisho, Kiristtoosa dendduwa sinthe xeellidi, ‘Iya shemppoy Si7oolen attibeenna; iya asatethaykka wooqibeenna’ gidi odis.

32 “Xoossay, ha Yesuusa hayquwappe denthidayssas nuuni ubbay markka. 33 Hessa gisho, Xoossay baara haarana mela baappe ushachcha baggara iya dhoqqu dhoqqu oothidi, iyaw immana geetettida Geeshsha Ayyaana ekkidi, hayssa hintte ha77i be7eyssanne si7eyssa nu bolla gussis. 34-35 Gaasoykka, Dawitey ba huu7en salo bibeennashin yaagis:

‘Goday, ta Godaa, “Taani ne morkketa

ne tohoy yedhdhiyaso oothana gakkanaw

hayssan taappe ushachcha baggan utta” gis’

yaagis.*

36 “Hessa gisho, ha hintte masqaliya bolla kaqqida Yesuusa, Xoossay Godanne Kiristtoosa oothidayssa Isra7eele asa ubbay tuma ero” yaagis.

37 Asay Phexiroosi gidayssa si7ida wode bantta wozanan boshettidi Phexiroosanne hankko hawaaretakko, “Ishato, yaatin nuuni ay oothinoo?” yaagidosona.

38 Phexiroosi enttako, “Hintte nagaray atto geetettana mela nagaraappe simmidi, hintte issoy issoy Yesuus Kiristtoosa sunthan xammaqetite. Xoossay immiya Geeshsha Ayyaana hintte ekkana. 39 Gaasoykka Xoossay immana gida ufayssa qaalay hinttes, hintte naytasinne Goday nu Xoossay baakko xeegiya haahon de7iya ubbaassa” yaagis.

40 Phexiroosi enttaw hara qaalakka gujji markkattidi, “Ha wodiya geella asaa bolla yaanaw de7iya pirddafe hintte huu7iya ashshite” yaagidi zoris. 41 Phexiroosi odidayssa ekkidayssati xammaqettidosona. He gallas heedzu mukulu gidiya asay ammanidosona. 42 Entti hawaareta timirttiyan, issifetethan, uythaa muusaninne Xoossaa woosan minnoosona.

Ammaniya asaa issifetetha de7uwa

43 Hawaareta kushen daro oorathabaynne malaati oosettiya gisho asa ubbay yayyidosona. 44 Ammanida ubbay issife de7oosona; banttaw de7iyaba ubbaa issife shaakettoosona.* 45 Entti banttaw de7iyabaa bayzidi miishiya issuwas issuwas koshshida mela shaakkosona. 46 Ubba gallas issi wozanan gididi Xoossa Keethan shiiqoosona. Bantta keethan issoy issuwa xeegidi ufayssaninne ashkke wozanan kathaa moosona. 47 Xoossaa galatishe asa ubban sabettidosona. Goday atteyssata gallas gallas entta bolla gujjees.

3

Wobbe addey paxis

1 Issi gallas Phexiroosinne Yohaannisi Xoossaa woossanaw uddufun saaten Xoossa Keethi bidosona. 2 Yelettoosoppe doomidi wobbe gidida issi addey Xoossa Keethi geliya asaappe miishe woossana mela ubba wode lo77o giya Xoossa Keethaa penggiyan ehidi wothoosona. 3 He wobbe addey Phexiroosinne Yohaannisi Xoossa Keethi gelana hanishin be7idi entta miishe woossis.

4 Enttika iya caddi xeellidi, “Nuukko haa xeella” yaagidosona. 5 Wobbe addey enttafe aykko ekkana daanin enttako xeellis. 6 Shin Phexiroosi iyaakko, “Taw miishey baawa, shin taw de7iyabaa taani new immana. Naazirete Yesuus Kiristtoosa sunthan denddada hamutta” yaagis.

7 Hessafe guye, wobbe addiya ushachcha kushiya oykkidi denthis. Ellesidi iya tohoynne qinccafiley minni aggis. 8 Addey guppidi denddi eqqis. Gedenne ha hamuthi doomis. Hessafe guye, hamuttishe, guppishenne Xoossaa galatishe enttara issife Xoossa Keethi gelis.

9 I hamuttishininne Xoossaa galatishin asa ubbay iya be7idosona. 10 Be7ida ubbay miishe woossanaw lo77o giya Xoossa Keetha penggen uttidayssi iya gididayssa eridosona; I hanidabaa be7idi malaalettidosona.

Phexiroosi Xoossa Keethan haasayida haasaya

11 Addey Phexiroosappenne Yohaannisappe duuxike gidi oykkidi de7ishin asa ubbay malaalettidi, Solomone barandda giyason issife enttako woxxidosona. 12 Phexiroosi asaa be7ida wode asaakko, “Isra7eele asaw, ays hayssan malaaletteti? Woykko ays nuna caddi xeelletii? Nuuni nu wolqqan woykko nu xillotethan ha addiya hamuthidabaa hinttew daanii? 13 Abrahame, Yisaaqa, Yayqooba Xoossay, nu aawata Xoossay, ba na7aa Yesuusa bonchchis. Shin hintte hayqos aathi immidayssa Philaaxoosi billanaw koyinkka hintte iya sinthan, ‘Nuuni iya erokko’ yaagideta.* 14 Hintte geeshshaanne xilluwaa, ‘Nuuni iya erokko’ gidi, shemppo wodhidayssa hinttew billana mela Philaaxoosa woossideta.* 15 De7uwa immeyssa hintte wodhideta, shin Xoossay hayqoppe iya denthis. Hessas nuuni markka. 16 Ha hintte be7eysinne eriya addey paxidi minniday Yesuusa sunthan ammanidayssana. Ha hintte ubbaa sinthan iya hayssada pathiday I Yesuusa ammanida gishossa.

17 “Ha77ika ta ishato, hintteka hinttena kaaletheyssatada, eronna oothidayssa taani erays. 18 Shin Xoossay beni nabeta ubbaa doonan, ‘Kiristtoosi waaye ekkanaw bessees’ yaagidayssi hayssada polettana mela oothis. 19 Hiza, Xoossay hintte nagara atto gaana mela Godaakko simmite. 20 Godaa matappe minthetho wodey hinttew yaana. Xoossay Kiristtoosa gidana mela sinthattidi doorida Yesuusa hinttew yeddana. 21 Xoossay ba geeshsha nabeta doonan beni odidayssa mela ubbabay ooraxiya wodey gakkanaw Yesuusi salon gam77anaw bessees. 22 Musey, ‘Godaa Xoossay tana denthidayssa mela hintte giddofe hinttew nabe denthana. Hintte I geyssa ubbaa si7ite.* 23 He nabey odeyssa si7onna asi oonikka asaa giddofe shaakettidi dhayo’ yaagis.*

24 “Qassi Saamu7eelappe doomidi de7iya nabeti ubbay ha wodiyaba odidosona. 25 Hintte nabeta nayta; qassi Xoossay Abrahames, ‘Sa7an de7iya asa ubbaa taani ne sheeshaa baggara anjjana’ yaagidi nu aawatas gelida qaala laattiya nayta.* 26 Xoossay hinttena ubbaa hintte iita ogiyappe zaaridi anjjana mela ba na7aa denthidi hinttew koyro yeddis” yaagis.

4

Phexiroosinne Yohaannisi Ayhude Shanggo sinthan

1 Phexiroosinne Yohaannisi asaas odishin kahine halaqati, Xoossa Keethaa naageyssata halaqaynne Saduqaaweti enttako yidosona. 2 Entti Yesuusi hayqoppe denddoyssanne iya gaason hayqoppe denddoy de7eyssa asaa tamaarssida gisho yilotidosona. 3 Hessa gisho, entta oykkidi sa7ay omarssida gisho wonttana gakkanaw qasho keethi gelssidosona. 4 Shin qaala si7idayssatappe daroti ammanidosona. Ammanida adde asaa tayboy ichchashu mukulukko bis.

5 Wonttetha gallas deriya haareyssati, cimatinne, higge asttamaareti Yerusalaamen shiiqidosona. 6 He asa giddon kahine halaqay Haanni, Qayyaafi, Yohaannisi, Iskkinddireynne kahine halaqaa soo asati ubbay de7oosona. 7 Hawaareta bantta sinthan essidi, “Aybi wolqqan woykko oodde sunthan hayssa hintte oothidetii?” yaagidi oychchidosona.

8 He wode Phexiroosi Geeshsha Ayyaanan kumidi, “Deriya haareyssato, cimatoo, 9 hachchi ha wobbe addiyaas oosettida lo77o oosuwasinne I waanidi paxidaakko hintte nuna oychchiko, 10 masqaliya bolla hintte kaqqin, Xoossay hayqoppe denthida Naazirete Yesuus Kiristtoosa sunthan ha addey paxidi hintte sinthan eqqidayssi hinttewunne Isra7eele asa ubbaas eretto.

11 ‘Gimbbeyssati boridi ixxida shuchchay,

godaa xaphuwa minthiya,

ubbaafe aadhdhiya shuchchu gidis;

he shuchchay Yesuusa.’*

12 Hessa gisho, atotethi iya baggarappe attin hara oodde baggarakka baawa. Nuuni iya sunthan attana mela asa ubbaas Xoossay saloppe garssan immida hara sunthi baawa” yaagis.

13 Shiiqida asay Phexiroosinne Yohaannisi minnida minotethaa be7ida wode entti tamaariboonna coo asi gididayssa akeekidi malaalettidosona; entti Yesuusara de7eyssa eridosona. 14 Qassi paxida addey Phexiroosaranne Yohaannisara eqqidayssa asay be7idi giyabaa dhayidosona. 15 Shin Phexiroosanne Yohaannisa kare keyana mela oothidi bantta giddon, 16 “Ha asata nu ay oothinoo? Entta kushen oosettida gita malaatay Yerusalaamen de7iya ubbaas benttees. Nuuni hessa erokko gaanaw dandda7okko. 17 Shin ha oday asaa giddon laalettonna mela hizappe guye ha asati Yesuusa sunthan ooddeskka odonna mela minthidi naagisana” yaagidi zorettidosona.

18 Entta xeegidi, Yesuusa sunthan hizappe odonna mela woykko tamaarssonna mela kiittidosona. 19 Shin Phexiroosinne Yohaannisi enttako zaaridi, “Xoossas kiitettanayssafenne hinttew kiitetanayssafe Xoossaa sinthan awussi lo77oko ane hintte pirddite. 20 Nuuni be7idabaanne si7idabaa odonna agganaw dandda7okko” yaagidosona.

21 Biitta cimatinne deriya haareyssati kaseppe minthi naagisidi entta yeddi aggidosona. Asay hanidabaas Xoossaa galatiya gisho entta seeranaw dandda7ibookkona. 22 He malaatan harggiyafe pathida addiyaas laythay oytamappe aadhdhis.

Ammaniya asaa woosaa

23 Phexiroosinne Yohaannisi birshshettidi bantta dabbotakko bidi, kahine halaqatinne cimati banttako gidabaa ubbaa enttaw odidosona. 24 Entti hessa si7ida wode issi wozanan gididi Xoossaa hayssada yaagidi woossidosona: “Ubbaa Haariya Godaw, saluwa, sa7aa, abbaanne entta giddon de7iya ubbabaa medhdhidaysso,* 25 Neeni ne aylliya, nu aawa Dawite doonan Geeshsha Ayyaanan,

‘Derey ays yilotidonaa?

Asay ays coo maqettidonaa?*

26 Sa7aa kawotinne

deriya haareyssati issife Godaa bollanne

Kiristtoosa bolla denddidosona’ yaagadasa.

27 “Tumakka, Heroodisinne Phenxe Philaaxoosi Ayhude gidonna asaaranne Isra7eele asaara ne doorida ne geeshsha Na7aa Yesuusa bolla denddanaw ha kataman shiiqidosona.* 28 Qassi neeni ne wolqqaaninne ne sheniyan oothana gada qoppa uttidabaa ubbaa polidosona. 29 Ha77ika Godaw, entta manddethaa be7a; nuuni ne aylleti ne qaala kumetha wozanan odana mela nuna dandda7isa. 30 Ne geeshsha na7aa Yesuusa sunthan hargganchchota pathanaw, oorathabaynne malaatati oosettana mela ne kushiya micca” gidi woossidosona.

31 Entti Xoossaa woossidaappe guye he entti shiiqidasoy qaaxxis. Entta ubban Geeshsha Ayyaani kumin Xoossaa qaala minotethan odidosona.

Koyro ammanida asaa issifetethaa

32 Ammaneysati ubbay qofaninne wozanan issino gididosona. Entti banttaw de7iyabaa tabaa goonnashin issife shaakettoosona.* 33 Hawaarti Godaa Yesuusi hayqoppe denddidayssa gita wolqqan markkattosona. Xoossay entta ubbaas aadho keehatethaa darssidi immis. 34 Biitti woykko keethi de7eyssati ubbay bayzi ekkida miishiya ehiya gisho ammaneyssata giddon metootanchchoy issoykka baawa. 35 Miishiya ehidi hawaaretas immoosona; he miishiya issuwas issuwas koshsheyssada shaakki shaakki immees.

36 Qoophiroosa giya bessan yelettida Yoosefa giya Leewe sheeshaappe gidida issoy de7ees. Iya sunthaa hawaareti Barnnabaasa (Minthetho na7a) gidosona. 37 Barnnabaasi baw de7iya biittaa bayzidi miishiya ehidi hawaaretas immis.

5

Hananiyanne iya machchiw Saphphiiro

1 Issi Hananiya giya addey ba machche Saphphiirira gade bayzis. 2 He bayzida miishiyappe ba machchiya erishin baggaa ashshidi, attidayssa ehidi hawaaretas immis.

3 Shin Phexiroosi Hananiyakko, “Neeni Geeshsha Ayyaana cimmana melanne gadiya bayzida miishiyappe shaakkada ashshana mela Xalahey ne wozanan ays gelidee? 4 Neeni bayzanaappe kase gadey nebaa gidenneyye? Qassi neeni bayza simminkka miishey nebaa gidenneyye? Yaatin, hessa melabaa oothanaw ays ne wozanan qoppadii? Neeni Xoossaa bolla worddotadasappe attin asa bolla worddotabaakka” yaagis.

5 Hananey he qaala si7ida mela kunddidi hayqqis; hessa si7ida ubbay daro yayyis. 6 Na7atetha asati soo gelidi iya ahaa xaaxidi efidi moogidosona.

7 Heedzu saateppe guye Hananiya machchiya hessa eronna de7ashe Phexiroosi de7iyasuwa gelasu. 8 Phexiroosi iikko, “Hintte gadiya hayssa mela miishes bayzideti? Ane taw oda” yaagis.

Iyakka, “Ee, hayssa mela miishes bayzida” yaagasu.

9 Phexiroosi maccasiw, “Neeranne ne azinaara Godaa Ayyaana paaccanaw ays zorettidetii? Hekko, ne azina moogida asati karen de7oosona; nenakka entti kare kessana” yaagis.

10 Maccasiya iirakka Phexiroosa tohuwa matan kunddada hayqqa aggasu; na7atethati geliya wode hayqqidaaro demmidi kare kessidi, I azina matan moogidosona. 11 Kumetha woosa keethaynne hessa si7ida hara asa ubbay daro yayyidosona.

Oorathabatanne malaalisiyabata

12 Hawaareti daro malaatatanne oorathabata asaa giddon oothoosona. Ammaniya ubbay Solomone baaranddan issife shiiqosona. 13 Hara asappe enttara gahettanaw issi asikka minnibeenna, shin asay entta bonchchees. 14 Ammaniya addetanne maccasata tayboy kaseyssafe darishe bis. 15 Hessa gisho, asay hargganchchota halaninne alggan tookkidi Phexiroosi aadhdhiya wode iya kuyay enttafe issota issota bolla shemppana mela oge doonan kessidi wothoosona. 16 Qassi daro asay Yerusalaame matan de7iya katamatappe hargganchchotanne tuna ayyaani waaysiya asata ekkidi yoosona; ubbayka paxidosona.

Hawaareta bolla goodi denddis

17 Kahine halaqaynne iyara de7iya Saduqaaweti ubbay qanaaten kumidi hawaareta bolla denddidosona. 18 Hawaareta oykkidi deriya qasho keethan yeggidosona. 19 Shin Godaa kiitanchchoy qamma qasho keethaa penggiya dooyidi hawaareta kare kessidi, 20 “Bidi, Xoossa Keethan eqqidi ha ooratha de7o qaala asa ubbaas odite” yaagis. 21 Hawaareti hessa si7ida wode wontta guura Xoossa Keethi gelidi tamaarsso doomidosona.

Kahineta halaqaynne iyara de7eyssati yidi, Isra7eele cimata ubbaa xeegi shiishidi hawaareta bantta sinthe ehana mela wotaaddareta qasho keethi kiittidosona. 22 Shin wotaaddareti qasho keethi bidi hawaareta demmibookkona. Guye simmi yidi deriyas, 23 “Nuuni biya wode qasho keetha penggey minthi gorddettin, naageyssati penggen eqqidayssata demmida. Shin nuuni kariya dooyaa wode giddon hari attoshin issi asikka baawa” yaagidosona. 24 Hessa gisho, Xoossa Keethaa wotaaddareta kiitteysinne kahine halaqati hessa si7ida wode “Hawaareta bolla aybi haanidee?” yaagidi hirggidosona.

25 He wode issi addey enttako yidi, “Hekko, qasho keethi hintte gelssida asati Xoossa Keethan eqqidi asaa tamaarssoosona” yaagidi enttaw odis. 26 Xoossa Keethaa wotaaddareta kiitteyssi ba wotaaddaretara bidi hawaareta ehis. Shin entti banttana asay shuchchan caddana gidi yayyida gisho entta aaddashidi ehidosona.

27 Entti hawaareta ehidi, shiiqida shangguwa sinthan essin kahine halaqay enttako, 28 “Hinttena nuuni he uraa sunthan tamaarssonna mela minthidi kiittibookko? Hekko, hintte timirttiya Yerusalaame katamaa ubbaa gathideta. He uraa shemppuwas nuna oythanaw qoppeeti?” yaagidi oychchis.*

29 Phexiroosaranne hankko hawaaretara enttaw zaarishe, “Nuuni asas kiitettanaappe Xoossas kiitettanaw bessees. 30 Masqaliya bolla hintte kaqqidi wodhida Yesuusa nu aawata Xoossay hayqoppe denthis. 31 Isra7eeleti nagaraappe simmana melanne entta nagaray atto geetettana mela Xoossay Yesuusa haareyssanne ashsheyssa oothidi bonchchon baappe ushachcha baggan utisis. 32 Hessas nuuni markka; qassi Xoossay bana ammaneyssatas immida Geeshsha Ayyaanaykka markka” yaagidosona.

33 Shiiqida asay hessa si7ida wode daro yilottidi, hawaareta wodhanaw qoppidosona. 34 Shin asa ubban daro bonchchettida, higge asttamaarey, Gamaaliyale giya issi Farisaawey denddi eqqidi hawaareta guutha wodes kare kessana mela kiittis. 35 Hessafe guye, shiiqida asaakko, “Isra7eele asaw, ha asata bolla hintte oothanaw qoppiyabaappe naagettite. 36 Ays giikko, hayssafe kase Tewodaasi bana, ‘Taani gita’ gidi denddin, oyddu xeetu gidiya asati iyara issifidosona. Shin iya wodhin iya kaallida ubbay laalettin pathonna asi gididi attidosona. 37 Hessafe guye, asay taybettiya wode Galiila Yihudi denddidi daro asa panggayidi kaalethis, shin iyakka wodhin iya kaallida asa ubbay laalettis. 38 Ha77ika ta hinttew odays; ha asatappe shaakettite; entta bochchofite. Ays giikko, ha qofaanne ha oosuwa asi oothiyabaa gidikko dhayana. 39 Shin ha qofaynne ha oosoy Xoossafe yidabaa gidikko, hintte entta dhayssanaw dandda7ekketa. Geellada yaanishe hintte Xoossaara kaccettana” yaagidi odis. Hessa gisho, shiiqida asay Gamaaliyale zoriya ekkidosona.

40 Hawaareta soo xeegidi lisson garaafisis. Hessafe guye, enttako, “Yesuusa sunthaa nam77antho denthofite” gidi birshshi yeddidosona. 41 Yesuusa sunthaa gisho entti kawuyanayssi bessiyabaa gideyssa erida gisho shangguwa sinthafe ufayttishe keyidosona. 42 Entti ubba wode Xoossa keethaninne asaa son Yesuusi I Kiristtoosa gideyssa tamaarssonne sabbako aggibookona.

6

Laappun asata dooretethaa

1 He wode kaalleyssata tayboy dari dari bishin, Girike doona odettiya Ayhudeti Yihudan yelettidi de7iya Ayhudeta bolla zuuzummidosona. Ays giikko, Girike doona odettiya Ayhudeti, “Gallas gallas imettiya kathan nu am77eti naaqettosona” yaagidosona. 2 Tammanne nam77u hawaareti woosa keethaa asa ubbaa xeegidi, “Nuuni Xoossaa qaala odeyssa aggidi kathi gishanaw nuus bessenna. 3 Hiza, ishato, lo77o asata, Geeshsha Ayyaananinne cinccatethan kumida laappun asata hintte giddofe doorite; nuuni entta ha oosuwas shuumana. 4 Shin nuuni, nu kumetha wodiya Xoossaa woosaninne qaala tamaarsson peeshshana” yaagidosona.

5 Hawaareti odida oday asa ubbaa ufayssis. Hessa gisho, ammanoynne Geeshsha Ayyaani kumida Isxifaanose, Filphoosa, Phirokoroosa, Niqaarone, Ximoona, Pharmmeenanne Ayhude ammano geli simmida Anxookiya Niqolawoosa dooridosona. 6 Entta hawaareta sinthan essin, hawaareti entta bolla kushe wothidi Xoossaa woossidosona.

7 Xoossaa qaalay dalggi dalggi bis. Yerusalaamen de7iya ammaneyssata tayboy dari dari bis; daro kahinetikka ammanidosona.

Isxifaanosey oykettis

8 Isxifaanosey aadho keehatethaaninne wolqqan kumidi asaa giddon oorathabatanne malaatata oothees. 9 Aylletethafe keyida Ayhude Woosa Keetha asay Qereenappenne Iskkinddiriyappe Kilqiyafenne Iisiyappe yida issi issi asati denddidi Isxifaanosera palamidosona. 10 Shin Isxifaanosey Ayyaana wolqqan odettiya cinccatethaa entti eqettanaw dandda7ibookkona.

11 He wode entti, “Musenne Xoossaa I cayishin si7ida” giya worddo asata shammidosona. 12 Hessada oothidi biitta cimatanne higge asttamaareta iya bolla denthidosona. Isxifaanose oykkidi Shangguwa sinthe efidosona. 13 Iya bolla paydida worddo markkati, “Ha uray ha Xoossa Keethanne Muse higgiya zaari zaari cayees. 14 I, ‘Hayssi Naazirete Yesuusi, ha Xoossa Keethaa laallana; qassi Musey nuus immida higgiya laammana’ yaagishin nuuni si7ida” yaagidosona.

15 Shanggo shiiqon uttida asa ubbay Isxifaanose loythidi xeelliya wode iya som77oy kiitanchcho som77o daanees.

7

Isxifaanose haasaya

1 Kahineta halaqay Isxifaanosekko, “Hayssi tumee?” yaagidi oychchis.

2 Isxifaanosey, “Ta ishato, ta aawato, si7ite! Nu aawa Abrahamey Kaaranen daanaw baanappe sinthe Masephexoomiyan de7ishin, bonchcho Xoossay iyaw qonccidi,* 3 ‘Ne biittaafenne ne dabbotappe shaakettada taani nena bessiya biittaa ba’ yaagis. 4 He wode Abrahamey Kalddaaweta biittaafe keyidi Kaaranen daanaw bis. Iya aaway hayqqidaappe guye Xoossay iya ha biittaa ha77i hintte de7iya bessaa ehis.* 5 I ha biittaafe hari attoshin tohoy yedhdhiya bessika Abrahames immibeenna. Shin na7i iyaw baynna wode Xoossay ha biittaa iyawunne iya sheeshaas laata oothidi immanayssa qaala gelis.* 6 Xoossay Abrahamekko, ‘Ne sheeshay hara biittan imathatethan daana; yan oyddu xeetu laythi entti aylletethan haarettana.* 7 Shin taani ne sheeshaa haariya deriya bolla pirddana. Hessafe guye, entti he biittaafe keyidi hayssan taw goynnana’ yaagis.* 8 Xoossay Abrahame sheeshay qaxxarettana mela iyara caaqqin, Yisaaqi yelettida hosppuntha gallasan qaxxaris. Yisaaqi Yayqooba qaxxaris; qassi Yayqoobi tammanne nam77u ba nayta, nu aawata mayzata qaxxaris.*

9 “Yayqooba nayti Yoosefa qanaattidi Gibxxe biittan aylletethas bayzidosona, shin Xoossay iyara de7ees.* 10 Iya, iya waaye ubbaafe kessis. Gibxxe kawuwa sinthan sabanne cinccatethi iyaw immis. Gibxxe kawoy Yoosefas Gibxxe biittaanne ba keetha ubbaa aysanaada halaqatethi immis.*

11 “Gibxxe biittaninne Kanaane biitta ubban koshi gelidi daro asaa un77ethis. He wode nu mayzati kathi demmanaw dandda7ibookkona.* 12 Yayqoobi Gibxxe biittan kathi de7eyssa si7idi nu aawata koyro yaa yeddis. 13 Nam77antho buussan Yoosefi ba ishatas banatethaa erisis. Gibxxe kawoykka Yoosefa sheeshaa eris.* 14 Yoosefi ba aawa Yayqoobanne ba dabbo ubbaa, laappun tammanne ichchashu asaa baakko yaana mela kiittidi ehisis.* 15 Yayqoobi Gibxxe biittaa wodhdhis; inne iya nayti yan hayqqidosona.* 16 Entta ahay he bessaafe Seekeme biittaa tookettidi bidi, yan Abrahamey Hamoore naytappe daro biran shammida duufon moogettis.*

17 “Shin Xoossay Abrahames immana gidayssa poliya wodey gakkanaw matida wode Gibxxe biittan de7iya nu asay dari dari bis.* 18 Hessafe guye, Yoosefa eronna hara kawoy Gibxxe biittan kawotis. 19 He kawoy nu zerethaa genidi guutha nayti hayqqana mela entta kare kessi yeggana mela nu aawata un77ethis.*

20 “He wode Musey yelettis; I Xoossaa sinthan daro lo77o na7a. Ba aawa keethan heedzu ageena gakkanaw diccis.* 21 Musey wora holettida wode Gibxxe kawuwa na7iya demma ekkada ba na7a oothada iya dichchasu.* 22 Musey Gibxxeta cinccatetha ubbaa tamaaridi odaninne ooson mino asi gidis.

23 “Muses laythay oytama kumida wode ba ishata, Isra7eeleta be7anaw ba wozanan qoppis.* 24 Isra7eelatappe issuwa Gibxxe issoy qohishin be7idi he Isra7eele uraa maaddidi, he qohida Gibxxe uraa wodhidi kushe zaaris. 25 Musey ba ishata ba baggara Xoossay ashshanaw haneyssa entti akeekana gidi qoppis, shin entti akeekibookkona.

26 “Wonttetha gallas nam77u Isra7eele asati issoy issuwara wadhettishin demmidi entta sigethanaw koyidi, ‘Asato, hintte ishantta; ays issoy issuwa qohetii?’ yaagis.

27 “Shin ba laggiya qoheyssi Musekko, ‘Nena nu bolla haareyssanne daynna oothiday oonee? 28 Neeni zine Gibxxe uraa wodhidayssada tana wodhanaw koyay?’ yaagidi Muse sugi yeddis. 29 Musey hessa si7ida wode Gibxxefe betidi Miidiyaame biittan bete asi gididi de7ishe nam77u adde nayta yelis.*

30 “Godaa kiitanchchoy oytamu laythafe guye Siina Deriya matan de7iya bazzo tushiya giddon eexiya tama laco giddon Muses benttis.* 31 Musey ba be7idayssan malaalettidi, loythi be7anaw tushiya mati shiiqidi de7ishin, Godaa qaalay, 32 ‘Taani ne aawata, Abrahame Xoossaa, Yisaaqa Xoossaa, Yayqooba Xoossaa’ yaagishe Musekko yis. Musey yashshan kokkoridi xeellanaw dandda7ibeenna.

33 “Goday Musekko, ‘Neeni eqqida biittay geeshshi gidiya gisho ne tohuwan de7iya caammaa kessa. 34 Taani Gibxxen de7iya ta asaa un77etethaa be7as. Entta waasuwa si7ada entta ashshanaw wodhdhas. Ha77i haaya! Taani nena Gibxxe kiittana’ yaagis.

35 “Isra7eeleti Muse, ‘Nena nuna haareyssanne daynna oothiday oonee?’ yaagidi ixxidayssa tushiya giddon iyaw benttida kiitanchchuwa baggara haareyssanne ashsheyssa oothidi Xoossay kiittis.* 36 Musey Isra7eeleta Gibxxefe kessidi malaalisiyabatanne oorathabata Gibxxe biittaninne Zo7o Abban oothidi entta oytamu laythi bazzo biittan kaalethis.*

37 “Isra7eele asaakko, ‘Xoossay tana denthidayssada hintte sheeshaa giddofe ta mela nabe hinttew denthana’ yaagiday he Muse.* 38 Bazzo biittan shiiqida Isra7eele asaara de7idayssi, nu aawataranne Siina Deriya bolla iyaw odida kiitanchchuwara de7ida Musey iya. Yaatidi, Xoossaa de7o qaala nuus immanaw ekkis.*

39 “Shin nu mayzati Muses kiitettanaw dosibookkona; iya ixxidi guye Gibxxe simmanaw amottidosona. 40 Qassi Aaronakko, ‘Nuna kaalethiya xoossata nuus ootha. Ays giikko, hayssi nuna Gibxxefe ehida Musey, waanidaakko nuuni erokko’ yaagidosona.* 41 He wode mari daanisidi eeqa oothidosona. He eeqaas yarshsho yarshshidi bantta kushen oothida oosuwan ufayttidosona.* 42 Shin Xoossay enttaw zokko zaaris. Entti salo xoolinttota goynnana mela entta yeggi aggis. Nabeta maxaafan,

‘Isra7eele asaw, oytamu laythi kumethi

bazzo biittan shukkida mehiyanne

yarshshida yarshshuwa taw yarshshidetii?*

43 Hinttee, hinttew goynnanaw kessida eeqaanne Moloke dunkkaaniya

Refaana giya hintte xoossaa xoolintto misiliya tookkideta.

Taani hinttena Baabilooneppe

hini bagga yeddana’ geetettidi xaafettis.

44 “Nu aawatas bazzo biittan markka dunkkaaney de7ees. Iyakka Xoossay Muse kiittidayssadanne iya bessidayssada oothis.* 45 Qassi nu aawati he dunkkaaniya bantta aawatappe ekkidi Xoossay kase yedethida Ayhude gidonna asaa biittaa oykkida wode Iyyaasura yaa ekkidi gelidosona. He dunkkaaney Dawite wode gakkanawukka he bessan de7is.* 46 Dawitey Xoossan sabettis. Qassi Yayqooba Goday de7ana keethaa keexanaw Xoossaa woossis.* 47 Shin iyaw keethaa keexiday Solomone.*

48 “Hanoshin, Ubbaafe Bolla Xoossay asi keexida keethan deenna. Nabey gidayssa mela,

49 ‘Saloy ta araata,

sa7aykka ta tohoy yedhdhiyaso.

Yaatin, taw hintte ay mela keethi keexanee?

Woykko taani shemppiyasoy awunee?* 50 Ha ubbaa ta kushiyan oothabiikkinaa?’ yaagees Goday.

51 “Hintte waanida si7onna asee? Hintte wozanay Xoossaa qaala ekkanaw ays ixxide? Hintte haythay ays tullidee? Hinttee, hintte aawatatho ubba wode Geeshsha Ayyaanaara eqetteeta.* 52 Nabeta giddofe hintte aawati gooddonnay oonee? Xoossaa Na7ay, Xilloy yaanayssa kasetidi odidayssata wodhidosona. Ha77i hintte iya aathi immidi wodhideta. 53 Hintte kiitanchchuwa kusheppe Xoossaa higgiya ekkideta, shin kiitettibeekketa” yaagis.

Isxifaanosey shuchchan cadettis

54 Entti hessa si7ida wode bantta wozanan Isxifaanose bolla daro yilottidi, bantta mettershshaa saxxidi manddidosona. 55 Shin Isxifaanosey Geeshsha Ayyaanan kumidi, salo pude xeellidi, Xoossaa bonchchuwanne Yesuusa Xoossaa ushachcha baggan eqqidayssa be7is. 56 “Hekko, taani saloy dooyettin, Asa Na7ay, Xoossaa ushachcha baggan eqqidayssa be7ays” yaagis.

57 Qaalaa dhoqqu oothidi waassishe, bantta haythaa oykkidi issife iyaakko woxxidosona 58 Iya katamaappe gaxa kessidi, shuchchan caddidosona. Markkati bantta ma7uwa issi Saa7ola giya na7atethaa matan wothidosona.

59 Isxifaanosey, “Ta Godaa Yesuusaa, ta shemppuwa ekka” yaagidi xeegishin entti iya shuchchan caddoosona. 60 Gulbbatidi, ba qaala dhoqqu oothidi, “Ta Godaw, ha nagaraa enttaw atto ga” yaagis. Hessa yaagidi simmida mela hayqqi aggis.

8

Saa7oli ammaniyaa asaa goodis

1 Saa7oli Isxifaanose hayquwan ufayttis. He gallas Yerusalaamen de7iya woosa keethan gita goodi denddis. Hawaareti attin ammaneyssati ubbay Yihuda biittaninne Samaare biittan laalettidosona. 2 Issi issi Xoossaa asati Isxifaanose moogidosona; qassi iyaw daro yeekkidosona. 3 Shin Saa7oli woosa keethaa dhayssanaw koyees. Soo soo yuuyi gelidi, ammaniyaa addetanne maccasata goochchi goochchi kessidi qasho keethi gelssees.*

Wonggelay Samaaren sabbakettis

4 Laalettida ammaneyssati bida bessa ubban qaala odidosona. 5 Filphoosi Samaare katamaa bidi Kiristtoosabaa asaas odis. 6 Daro asay Filphoosi gidayssa si7ida wodenne I oothiya malaatata be7ida wode iya akeekidi si7idosona. 7 Tuna ayyaanati waassidi daro asaappe keyidosona; qassi daro gunddatinne wobbeti bilettidosona. 8 He kataman de7iya asay daro ufayttidosona.

9 Shin Simoona giya issi uray he kataman de7ees. I, ‘Bana gita’ gidi Samaare asaa marotethan malaalisishe gam77is. 10 Guuthafe gita gakkanaw de7iya asa ubbay, “Gita Xoossaa wolqqay hayssa” gidi iyabaa si77oosona. 11 Daro wodeppe doomidi marotishe Samaare asaa malaalisida gisho asay iyabaa si7oosona. 12 Shin Filphoosi Xoossaa kawotethaabaanne Yesuus Kiristtoosa sunthabaa addetasinne maccatas odin, entti iyabaa ammanidi xammaqettidosona. 13 Qassi Simoonikka ba huu7en ammanidi xammaqettis. Filphoosara issife bida bessa ubban oosettiya gita malaatata be7idi malaalettis.

14 Yerusalaamen de7iya hawaareti Samaare asay Xoossaa qaala ekkidayssa si7ida wode Phexiroosanne Yohaannisa enttako yeddidosona. 15 Phexiroosinne Yohaannisi bidi, ammaneyssati Geeshsha Ayyaana ekkana mela enttaw Xoossaa woossidosona. 16 Ays giikko, Samaare asati Godaa Yesuusa sunthaa xalaalan xammaqettidosonappe attin enttafe issuwa bollaka Geeshsha Ayyaani wodhdhibeenna. 17 He wode Phexiroosinne Yohaannisi bantta kushiya entta bolla wothin, entti Geeshsha Ayyaana ekkidosona.

18 Hawaareti bantta kushiya entta bolla wothin, enttaw Geeshsha Ayyaanay imettidayssa Simooni be7ida wode Phexiroosasinne Yohaannisas miishe ehidi, 19 “Taanikka ta kushiya wothiya ubbay Geeshsha Ayyaana ekkana mela ha maata tawukka immerkketi” yaagis.

20 Shin Phexiroosi iyaakko, “Neeni Xoossaa imotaa miishen shammanaw qoppida gisho ne miishey neera dhayo. 21 Ne wozanay Xoossaa sinthan suure gidonna gisho new hayssan gishoy woykko qaadi baawa. 22 Hiza, ha ne wozanaa iitatethaa gisho nagaraappe simma. Ne wozanan de7iya iita qofaa Xoossay atto gaana mela Xoossaa woossa. 23 Gaasoykka, neeni iita qanaateninne nagara qashuwan de7eyssa taani be7ays” yaagis.

24 Simooni zaaridi, “Hintte gidayssafe issoykka tana gakkonna mela taw Xoossaa woossite” yaagis.

25 Phexiroosinne Yohaannisi markkattidaappenne Godaa qaala odidaappe guye Yerusalaame simmidosona. Samaaren de7iya daro gutatan Wonggelaa odidosona.

Filphoosi Tophphiya moorinnaa xammaqis

26 Godaa kiitanchchoy Filphoosakko, “Denddada Yerusalaameppe Gaaza efiya bazzo biitta ogiyakko ba. He ogey dugeha baggara de7ees” yaagis. 27 Filphoosi denddidi bis. Hinddeke giya Tophphiya kawees I miishe ubbaa naagiya Tophphiya asi de7ees. Ikka goynnanaw Yerusalaame bis. 28 Para gaariyan uttidi, Yerusalaameppe ba biittaa simmishe nabiya Isayaasa maxaafaa nabbabees.

29 Geeshsha Ayyaanay Filphoosakko, “He gaariyakko bada iya mati shiiqa” yaagis.

30 Yaatin Filphoosi woxxi bidi gakkiya wode moorinnay nabiya Isayaasa maxaafappe nabbabishin si7idi, “Ne nabbabeyassi new geli?” yaagis.

31 Moorinnay, “Taw odi gelssiya asi baynna waanidi gelanee?” yaagis. Baara gaariyan keyidi uttana mela Filphoosa woossis. 32 Moorinnay nabbabiya maxaafaa kifiley, *

“I dorssada shukettanaw laagettis;

Dorssa mari ba ikisiya meedeyssata sinthan si77i geyssada,

ikka ba doona dooyibeena.

33 I kawuyis; iyaw xillo pirddi dhays.

iya de7oy ha sa7aappe qanxettida gisho

iya sheeshaabaa oone odanay?” yaagees.

34 Moorinnay zaaridi Filphoosakko, “Nabey odebaa odi? Babaa odiyye woykko hara asabaa odi? Taw odarkkii” yaagis. 35 Filphoosi zaaridi, Xoossaa qaala he bessaafe doomidi, Yesuusabaa odiya Wonggelaa iyaw odis.

36 Entti bishe haathi de7iyaso gakkidosona. Moorinnay, “Haathe hayssa be7a; ta xammaqettonna mela aybi diggii?” yaagis.

37 Filphoosi iyaakko, “Neeni ne kumetha wozanaappe ammanikko dandda7aasa” yaagis.

I zaaridi, “Yesuus Kiristtoosi Xoossaa Na7aa gideyssa taani ammanays” yaagis.

38 Gaarey eqqana mela moorinnay kiittin, nam77ay wodhdhidi haathan gelidosona; Filphoosi iya xammaqis. 39 Entti haathaafe gaxa keyida wode Godaa ayyaanay Filphoosa qopponna ekkis. Nam77antho moorinnay Filphoosa be7ibeenna, shin ba ogiya ufayttishe bis. 40 Filphoosi Azaaxonan bana demmis. Qassi Qisaariya yaana gakkanaw katamatan yuuyidi Wonggelaa markkattis.

9

Saa7oli Kiristtoosa ammanis

(Ha.O 22:6-16; 26:12-18)

1 He wode Saa7oli Godaa kaalleyssata wodhanaw manddidi kahine halaqaakko bis. 2 Godaa ogiya kaalliya addetanne maccata demmiko, qachchishe Yerusalaame ehanaw, Damasqqon de7iya Ayhude Woosa Keethatas dabddaabbey xaafettana mela iya woossis.

3 I bidi, Damasqqo katamaa gakkanaw matishin, qopponna saloppe wolqqaama poo7oy iya yuushuwan poo7is. 4 I sa7an kunddidashin, “Saa7olaa, Saa7olaa, ays tana goodday?” giya qaala si7is.

5 Saa7oli, “Godaw, neeni oonee?” yaagidi oychchis.

“Taani, neeni gooddiya Yesuusa” yaagis.

6 Shin Saa7oli kokkorishenne malaalettishe, “Godaw, taani ay oothana mela koyay?” yaagis.

Goday iyaakko, “Denddada katamaa gela; neeni oothanaw bessiyabay yan new odettana” yaagis.

7 Saa7olara ogiya biya asati aykkoka odettonna eqqi attidosona. Qaalaa si7oosona, shin oonakka be7ibookkona. 8 Saa7oli kunddida bessaafe denddidi xeelliya wode iya ayfey demmonna ixxis. Hessa gisho, entti iya kushiya oykkidi kaalethidi Damasqqo gelssidosona. 9 Heedzu gallas gakkanaw I xeellanaw dandda7ibeenna; aykkoka mibeenna; uyibeenna.

10 Damasqqon issi Hananiya giya Yesuusa tamaarey de7ees. Goday qonccethan, “Hananiya” yaagidi xeegis.

Hananey zaaridi, “Ta Godaw, hayssan de7ays” yaagis.

11 Goday iyaakko, “Denddada Suure geetettiya ogiya bada, Yihuda son Saa7ola giya terseseppe yida uraa koya; Saa7oli woossees. 12 Qassi Hananey gelidi, Saa7oli nam77antho xeellana mela ba kushiya iya bolla wothishin qonccethan be7is” yaagis.

13 Hananey zaaridi, “Godaw, Yerusalaamen ne geeshsha asaa bolla he uray ay mela iitabaa oothidaakko taani daro asaappe si7as. 14 Qassi Damasqqon ne sunthaa xeegeyssata ubbaa qachchanaw, kahine halaqati iyaw maata immidosona” yaagis.

15 Shin Goday iyaakko, “Saa7oli Ayhude gidonna asaa sinthan, kawota sinthaninne Isra7eele asaa sinthan, ta sunthaa erisanawunne taw oothanaw doorettida miishe gidiya gisho neeni iyaakko ba. 16 Ays giikko, ta sunthaa gisho I ay mela waaye ekkanaw bessiyako taani iya bessana” yaagis.

17 Hananey bidi, soo gelidi, ba kushiya Saa7ola bolla wothidi, “Ta ishaa Saa7ola, neeni yaa ogiyan new benttida Godaa Yesuusi, neeni xeellana melanne Geeshsha Ayyaanan kumana mela tana kiittis” yaagis. 18 Ellesidi, Saa7ola ayfiyaappe issi poqo melabay wodhdhin, Saa7oli nam77antho xeellis. Qassi denddidi xammaqettis. 19 Kathi midi xaalidi, Damasqqon de7iya ammaneyssatara guutha gallas gam77is.

Saa7oli Damasqqon tamaarssis

20 Ellesidi Saa7oli, “Yesuusi Xoossaa Na7a” yaagidi Damasqqon de7iya Ayhude Woosa Keethatan qaala tamaarssis.

21 Hessa si7ida ubbay malaalettidi, “Hayssi Yerusalaamen Yesuusa sunthaa xeegeyssata qachcheyssa gidenneyye? Qassi haa yiday entta qachchidi, kahine halaqata sinthe efanaassa gidennee?” yaagidosona.

22 Shin Saa7oli qaala odon minni minni bis. Yesuusi, I Kiristtoosa gideyssa qonccisidi odida gisho Damasqqon de7iya Ayhudeti iyaw zaariyaba dhayidosona.

23 Daro gallasappe guye Ayhudeti shiiqidi, Saa7ola wodhanaw zorettidosona.* 24 Shin Ayhudeti bana wodhanaw qoppidayssa Saa7oli si7is. Entti iya wodhanaw qammanne gallas katamaa penggiyan naagoosona. 25 Shin iya tamaareti iya qamma efidi, gimbbe dirssaa maskkotiyara daachchora wodhisidosona.

Saa7oli Yerusalaamen tamaarssis

26 Saa7oli Yerusalaame gakkida wode ammaneyssatara gahettanaw koyis. Shin I Kiristtoosa ammanidayssi enttaw tuma daanonna ixxin iyaw yayyidosona. 27 Shin Barnnabaasi Saa7ola hawaaretakko efis. Ogen Goday waanidi qonccidaakkonne haasayisidaakko, qassi Saa7oli Damasqqon Yesuusa sunthan yayyonna waattidi qaala odidaakko enttaw geeshshidi odis. 28 Saa7oli Yerusalaamen yuuyidi Godaa sunthan yayyonna qaala odishe, hawaaretara issife de7is. 29 Qassi Saa7oli Girike qaala haasayaa Ayhudetara odettishe palamees. Shin entti iya wodhanaw koyidosona. 30 Ammaniya asati hessa si7idi, Saa7ola Qisaariya efidi Terseese yeddidosona.

31 Yihudan, Galiilaninne Samaare ubban de7iya woosa keethati sarotethaan de7idosona. Qassi minnidosona; Godaas yayyishe Geeshsha Ayyaana minthethuwan dari dari bidosona.

Phexiroosi Liidaninne Yoophen tamaarssis

32 Phexiroosi biitta ubbaa yuuyishe Liidan de7iya ammaniyaa asatakko gakkis. 33 Yan hosppun laythi kumethi gunddidi arssan zin77idi de7iya Eeniya giya addiya demmis. 34 Phexiroosi, “Eeniya, Yesuus Kiristtoosi nena pathana; denddada ne hiixa dentha” yaagis. Ikka ellesidi denddi eqqis. 35 Liidaninne Saaronan de7iya asa ubbay Eeniya be7idi, Godaakko simmidosona.

36 Yoophe kataman issi Xaabito giya ammaniyaara de7awusu. (Xaabito guussay gen77e guussu) Iya ba de7ida wode ubban lo77obaa oothashenne manqota maaddashe de7asu. 37 He wode iya harggada hayqqin, asay I ahaa meeccidi, pooqiya bolla kessidi zin77isidosona. 38 Liidi Yoophes mata. Ammaneyssati Phexiroosi Liidan de7eyssa si7idi, “Hayyana nuukko ellessada ya” yaagiya kiitaa nam77u asata bolla iyaakko kiittidosona.

39 Hessa gisho, Phexiroosi denddidi, enttara bis. Yaa gakkin, pooqiya bolla de7iya kifiliya iya gelssidosona. Am77eti Phexiroosa yuushuwan eqqidi yeekkishe Dorqqa enttara paxa de7ashe oothida qamisetanne afilata ubbaa Phexiroosa bessidosona. 40 Phexiroosi entta ubbaa kare kessidi, gulbbatidi Xoossaa woossis. Qassi ahaako simmidi, “Xaabite, dendda” yaagis. Xaabita ba ayfiyaa dooyada Phexiroosa be7ada, dendda uttasu. 41 Phexiroosi iyo ba kushiyan maaddidi denthi essis. Hessafe guye, ammaneyssatanne am77eta xeegidi, denddidaaro entta sinthe shiishis.

42 Ha oday Yoophe katama ubbaa gakkis. Daro asay Godaa ammanidosona. 43 Phexiroosi Yoophen Simoona giya galbba haasheyssa son daro gallas gam77is.

10

Phexiroosanne Qornneliyoosa

1 Qisaariyan, “Xaale ola asata” geetettiya olanchchota giddon issi Qornneliyoosa geetettiya mato halaqay de7ees. 2 Qornneliyoosi ba soo asaara Xoossaa minthi ammaniyaa asinne Xoossaa goynniya asi. Ayhude manqotakka daro maaddees, qassi Xoossaa ubba wode woossees. 3 Issi gallas uddufun saate heeran Xoossaa kiitanchchoy iyaakko yidi, “Qornneliyoosaa” gidi xeegishin I qonccethan geeshshidi be7is.

4 Qornneliyoosi dagammidi kiitanchchuwa tishshi oothi xeellidi, “Godaw, I aybee?” yaagis.

Kiitanchchoy zaaridi, “Ne woosaynne manqota ne maaddeyssi Xoossaa sinthan hassayettis. 5 Ha77i Yoophe ase kiittada, Phexiroosa giya Simoona ehisa. 6 Phexiroosi abbaa doonan galbba haashiya Simoona son imathatethi siiratis” yaagis.

7 Qornneliyoosi baw odida kiitanchchoy bin, ba aylletappe nam77atanne Xoossaa goynniya ba mata wotaaddaretappe issuwa xeegidi, 8 enttaw ubbabaa odidi Yoophe kiittis.

9 Wonttetha gallas entti bidi, Yoophe katama matishin usuppun saate heeran Xoossaa woossanaw Phexiroosi pooqe bolla keys. 10 I koshattidi kathi maanaw koyis, shin kathi kaxishin I qonccethi be7is. 11 Saloy dooyettin, gita afila daaniyabay oyddu baggara oykettidi wodhdhishin I be7is. 12 Iyan oyddu tohora de7iya meheti, wora do7ati, ulora gooshettiya medhetethatinne salo kafoti ubbay de7ees. 13 He wode “Phexiroosaa, dendda eqqada shukkada ma” giya qaali iyaakko yis.

14 Shin Phexiroosi, “Godaw, akkay! Ta tunabaa ubbarakka ma erikke” yaagis.

15 Qassi, “Xoossay geeshshidayssa neeni tuna gooppa” giya qaali nam77antho iyaakko yis. 16 Hessika, heedzu toho hanidaappe guye he gita afila daaneyssi ellesidi pude salo ekettis.

17 Phexiroosi ba be7ida qonccethaa birshshethay, “Ay gidanddeshsha?” gidi ba wozanan qoppishin, Qornneliyoosi kiittida asati Simoona soo oychchi demmidi karen eqqidosona. 18 Bantta qaala dhoqqu oothidi, “Phexiroosa giya Simooni imathatethan de7ey hayssanee?” yaagidi oychchidosona.

19 Phexiroosi qonccethan be7idabaa qofa bolla de7ishin, Geeshsha Ayyaani iyaakko, “Hekko, heedzu asati nena koyoosona. 20 Denddada wodhdha, taani entta kiittida gisho sidhonna enttara ba” yaagis.

21 Phexiroosi asatakko wodhdhidi, “Hintte koyey tana; ays yidetii?” yaagis.

22 Entti zaaridi, “Nuna mato halaqay Qornneliyoosi kiittis. I xillo, Xoossaa goynniya asinne Ayhude asa ubban daro bonchchettida asi. Qornneliyoosi, nena ba soo ehisidi qaala neeppe si7ana mela geeshsha kiitanchchoy iyaw odis” yaagidosona. 23 Phexiroosi asata soo gelssidi mokkis.

Wonttetha gallas, denddidi enttara bis. Yoophe kataman de7iya ammaneyssatappe issoti issoti iyara issife bidosona. 24 Wonttetha gallas, Qisaariya gakkidosona. Qornneliyoosi ba dabbotanne ba mata laggeta issife xeegi shiishidi, Phexiroosa naagees. 25 Phexiroosi soo gelana hanishin, Qornneliyoosi iyara gahettidi iya sinthan kunddidi iyaw goynnanaw koyis. 26 Shin Phexiroosi, “Dendda, takka ta huu7en ne mela ase” yaagidi iya denthis.

27 Phexiroosi Qornneliyoosara odettishe soo geliya wode daro asay shiiqidayssa demmis. 28 I asaakko, “Ayhude asi hara derera issifanaw woykko gahettanaw woga gidonnayssa hintte ereeta. Shin taani oonakka tuna woykko geeshshi gidenna goonna mela Xoossay tana bessis. 29 Hessa gisho, hintte taakko kiittin ixoy baynna yas. Ha77i tana ays xeegisidaakko taw odite” yaagis.

30 Qornneliyoosi, “Taani hachchi oyddu gallasappe kase hannoode uddufun saate woosa woossishin, phooliya ma7o ma77ida asi ta sinthan eqqis. 31 I taakko, ‘Qornneliyoosa, Xoossay ne woosaa si7is, neeni manqota maaddidayssaka hassays. 32 Hiza, ase Yoophe kiittada, Simoon Phexiroosa geyssa xeegisa. I, Simoona giya galbba haashiya uraa son abbaa doonan siiratis’ yaagis. 33 Hessa gisho, taani neekko ellesada kiittas; ne lo77o yadasa. Hiza, Xoossay nena Kiittidaba ubbaa si7anaw ha77i nuuni ubbay hayssan Godaa sinthan de7oos” yaagis.

Phexiroosa haasaya

34 Kaallidikka, Phexiroosi, “Xoossay asa som77o be7idi ase asappe shaakkenna.* 35 Shin ase ubbaa oona gidikkoka baw yayyeyssanne xillo ooso ootheyssan Xoossay ufaytteyssa taani tuma akeekas. 36 Xoossay, ubbaa Goda gidida Yesuus Kiristtoosa baggara sarotethaa odishe ha Wonggelaa Isra7eele asaas kiittidayssa hintte ereeta. 37 Yohaannisi xinqqatebaa Galiilan sabbakida wodiyappe doomidi Yihuda biitta ubbaa gakkanaw hanidabaa hintte ereeta. 38 Xoossay Naazirete Yesuusas Geeshsha Ayyaananne wolqqaa immis. Xoossay iyara de7iya gisho lo77obaa I oothishe Xalahe kushen haarettida ubbaa pathishe yuuyis.

39 “Ayhude biittaninne Yerusalaamen I oothida ubbabaas nuuni markkatta. Entti masqaliya bolla kaqqidi iya wodhidosona. 40 Shin Xoossay heedzantho gallasan hayqoppe iya denthidi asaas qonccana mela oothis. 41 He qonccethay Xoossay koyro doorida markkatassafe attin asa ubbaas gidenna. I hayqoppe denddidaappe guye iyara midanne uyida. 42 Nuuni Wonggelaa asaas odana melanne paxa de7eyssata bollanne hayqqidayssata bolla pirddanaw Xoossay shuumiday Yesuusa gideyssa markkattana mela nuna kiittis. 43 Xoossay iya ammaniyaa ubbaa nagaray, iya sunthan atto geetetteyssa nabeti markkattoosona” yaagis.

Ayhude gidonna asati ammanidi Geeshsha Ayyaana ekkidosona

44 Phexiroosi buroo he oda onggonnashin qaala si7iya ubbaa bolla Geeshsha Ayyaani wodhdhis. 45 Phexiroosara Yoophefe yida ammaniyaa qaxxarettida Ayhude ubbay, Ayhude gidonnayssata bolla Geeshsha Ayyaani gukkida gisho malaalettidosona. 46 Gaasoykka, entti dumma dumma doonan haasayishininne Xoossaa gitatethaa sabbishin si7idosona.

He wode Phexiroosi zaaridi, 47 “Hayssati qassi nu mela Geeshsha Ayyaana ekkidayssati xammaqettonna mela haathe digganay oonee?” yaagis. 48 Entti Yesuus Kiristtoosa sunthan xammaqettana mela entta kiittis. Hessafe guye, entti banttara guutha gallas uttana mela Phexiroosa woossidosona.

11

Phexiroosi ba oothidabaa Yerusalaame woosa keethaas odis

1 Hawaaretinne Yihuda ubban de7iya ammaneyssati, Ayhude gidonnayssatikka Xoossaa qaala ekkidayssa si7idosona. 2 Phexiroosi Yerusalaame bida wode qaxxarettida ammaneyssati, 3 iyaakko, “Neeni qaxxarettiboonayssatakko gelada enttara kathi ays madii?” yaagidosona.

4 Shin Phexiroosi hanidabaa koyroppe doomidi maaran maaran odis: 5 “Taani Yoophe kataman Xoossaa woossashe qonccethi be7as. Gita afila daaniyabay oyddu baggara oykettidi saloppe wodhdhishe taakko yis. 6 Taani tishshi ootha iya giddo xeelliya wode oyddu tohora de7iya meheta, wora do7ata, ulora gooshettiya medhetethatanne salo kafota be7as. 7 ‘Phexiroosaa, dendda, shukkada ma’ giya qaala si7as.

8 “Shin taani, ‘Godaw, akkay, tunabay woykko geeyonnabay ubbaka ta doonaakko shiiqi erenna’ yaagas.

9 “ ‘Xoossay geeshshidayssa neeni tuna gooppa’ yaagiya qaali nam77antho saloppe yis.

10 “Hessi heedzu toho hanin, wurssethan ubbabay salo pude ekettis. 11 He saatenkka heedzu asati Qisaariyappe taakko kiitettidi taani de7iya keetha gakki aggidosona. 12 Sidhonna enttara baana mela Ayyaanai taw odis. Qassi ha usuppun ishati Yoophefe taara Qisaariya bidayssatara Qornneliyoosa soo gelida. 13 Kiitanchchoy iya son eqqidi, ‘Yoophe kiittada Phexiroosa geetettiya Simoona xeegisa. 14 Nenanne ne soo asa ubbaa ashshiya qaala I new odana’ gidayssa Qornneliyoos nuus odis.

15 “Taani haasaya doomiya wode Geeshsha Ayyaanay koyro nu bolla wodhdhidayssada entta bollaka wodhdhi aggis. 16 He wode ‘Yohaannisi haathan xammaqis, shin hintte Geeshsha Ayyaanan xammaqettana’ yaagida Godaa qaalay taw qofettis.* 17 Xoossay nuus Godaa Yesuus Kiristtoosa ammanidayssatas immida imotaa Ayhude gidonnayssataska immiko, yaatin Xoossaa digganaw taani oonee?” yaagis.

18 Entti hessa si7ida wode bantta palamaa aggidi, “Hesaa gidikko, Xoossay Ayhude gidonnayssatikka nagarappe simmidi de7on daanada qaada immis” yaagidi Xoossaa galatidosona.

Anxookiya woosa keethaa

19 Isxifaanose hayqos gathida gooda gaason laalettida ammaneyssati qaala Ayhudeta xalaalas odishe Siroofinqe, Qoophiroosanne Anxookiya gakkanaw yuuyidosona.* 20 Shin Qoophiroosappenne Qereenaappe yida issi issi ammaniyaa asati Anxookiya bidi, Godaa Yesuusa Wonggelaa Girike asaaskka odidosona. 21 Godaa wolqqay enttara de7ees; qassi daro asay ammanidi Godaakko simmidosona.

22 He odaa Yerusalaamen de7iya woosa keethay si7ida gisho Barnnabaasa Anxookiya kiittis. 23 Barnnabaasi Anxookiya bida wode Xoossaa aadho keehatethaa oosuwa be7idi ufayttis. Entti ubbay bantta kumetha wozanan Godan minnidi daana mela entta zoris. 24 Barnnabaasi Geeshsha Ayyaanaynne ammanoy kumida lo77o asi gidiya gisho daro asay Godaa ammanidosona.

25 Hessafe guye, Barnnabaasi Saa7ola koyanaw Terseese bis. 26 Yan Saa7ola demmida wode Anxookiya ekkidi yis. Barnnabaasinne Saa7oli woosa keetha asaara laythi kumethi uttidi daro asaa tamaarssidosona. Ammaneyssati Anxookiyan “Kiristtaane” geetettidi koyro xeegettidosona.

27 He wode issi issi nabeti Yerusalaameppe Anxookiya wodhdhidosona. 28 Entta giddofe Agaboosa geyssi denddidi biitta ubban gita koshi keyanayssa Ayyaana wolqqan tinbbite odis. Hessi haniday Roome Kawuwa Qalawudiyoosa wodena.* 29 Ammaneyssati huu7en huu7en bantta wolqqaa mela miishe kessidi Yihudan de7iya ammaneyssatas maade yeddanaw qofa qachchidosona. 30 Entti hessada oothidi, miishiya Barnnabaasa bollanne Saa7ola bolla woosa keethaa cimatas yeddidosona.

12

Woosa keetha bolla wolqqaama goodi gakkis

1 He wode Kawoy Heroodisi* woosa keetha asaappe baggaa gooda doomis. 2 Yohaannisa ishaa Yayqooba mashshan wodhisis. 3 Hessi Ayhudeta ufayssidayssa be7idi, gujjidi Phexiroosakka oythis. Hessi haniday Paasika Baale bonchchiya gallasatana. 4 Phexiroosa oykkidi qachchis. Paasika bonchchiya gallasatappe guye deriya sinthe aathanaw qoppidi, oyddu oyddu wotaaddareti iya naagana mela tammanne usuppun wotaaddaretas aathi immis.* 5 Hessa gisho, Phexiroosi qasho keethan naagettees. Shin woosa keetha asay iyaw minthidi Xoossaa woossosona.

Kiitanchchoy Phexiroosa qasho keethafe kessis

6 Heroodisi Phexiroosa asaa sinthe shiishanaappe kase qamma Phexiroosi nam77u baggara nam77u wotaaddaretara santhalaatan qashettidi entta giddon dhiskkis. Naageyssati qasho keethaa penggetan eqqidi naagoosona. 7 Akeekonna de7ishin Godaa kiitanchchoy qonccis. Qasho keethan poo7oy poo7is. Kiitanchchoy Phexiroosa miyaa bochchi barkkisidi, “Elle dendda” yaagis. Iirakka santhalaatay iya kushiyappe wodhdhi aggis. 8 Kiitanchchoy iyaakko, “Ne ma7uwa ma77a, ne caammaaka aatha” yaagis. Phexiroosi hessada oothis; kiitanchchoy, “Ne laxana ma77ada tana kaalla” yaagis.

9 Phexiroosi qasho keethafe keyidi kiitanchchuwa kaallis. Iyaw qonccethi be7iyabaa daanisippe attin kiitanchchoy oothiyabay tuma daanibeenna. 10 Kiitanchchoynne Phexiroosi koyruwanne nam77antho wotaaddariya aadhdhidi katamaa efiya biraata penggiyako gakkidosona. Penggey enttaw barkka dooyetti aggis. Entti keyidi issi ogiyara bishin kiitanchchoy akeekonna Phexiroosappe shaaketti aggis.

11 Phexiroosas wozani simmin, “Tana Goday ba kiitanchchuwa kiittidi, Heroodisa kusheppenne naagidi uttida Ayhude asa ubbaafe ashshidayssa ha77i tuma eras” yaagis.

12 I hessa akeekida wode daro asay issife shiiqidi Xoossaa woossiya bessaa, Marqqoosa giya Yohaannisa aaye Mayraami soo bis. 13 Yan karen eqqidi xeegis. Issi Rooda giya oosanchchiya penggiya dooyanaw yasu. 14 Rooda Phexiroosa qaala gididayssa erida wode ufayssan kumada kariya dooyenna guye woxxa bada, “Phexiroosi karen eqqis” yaagada asaas odasu.

15 Asay iikko, “Neeni gooyay!” yaagidosona. Rooda Phexiroosa gididayssa geeshshada odasu. Entti, “Hessi iya naagiya kiitanchchuwa” yaagidosona.

16 Shin Phexiroosi karen eqqidi xeegidi aggonna ixxin asay kariya dooyidi iya be7idi malaalettidosona. 17 Shin entti si77i gaana mela Phexiroosi ba kushiyan mallidi Goday qasho keethafe iya waati kessidaakko enttaw qonccisi odidi, “Hayssa Yayqoobasinne ammaniyaa asatas odite” gidi yaappe keyidi harasoo bis.

18 Sa7i wonttiya wode “Phexiroosi aw bide” gidi wotaaddareti woli giddon daro kaccidosona. 19 Heroodisi Phexiroosa koyisin, I dhayida wode naageyssata qoridi, entta wodhana mela kiittis. Hessafe guye, Heroodisi Yihudappe Qisaariya wodhdhidi yan guutha wode uttis.

Heroodisa hayquwa

20 Heroodisi Xiroosa asaa bollanne Sidoona asaa bolla daro hanqettis. Entta biittay kathi Heroodisa biittaafe demmiya gisho entti issife gididi iya moorinnaa Bilasxoosa banttaw cima oothidi giiganaw Heroodisakko bidosona.

21 Heroodisi sunthida gallasan ba kawotethaa afilaa ma77idi, araata bolla uttidi asaas odis. 22 Asay, “Hessi Xoossaa qaala, asa qaala gidenna” yaagidi waassidosona. 23 Heroodisi Xoossaa bonchchiboonna gisho iirakka Godaa kiitanchchoy iya dechchin guxunen meetettidi hayqqis.

24 Shin Xoossaa qaalay diccishenne dalggishe bees.

25 Barnnabaasinne Saa7oli bantta oosuwa polidi Marqqoosa giya Yohaannisa banttara ekkidi Yerusalaameppe simmidosona.

13

Barnnabaasinne Saa7oli kiitettidosona

1 Anxookiyan de7iya woosa keethan nabetinne asttamaareti de7oosona. Entti Barnnabaasa, Kareethi geetettiya Simoona, Qereenaappe yida Luukiyosa, Kawuwa Heroodisara diccida Minaahenne Saa7ola. 2 Entti Godaa goynnishininne xoomishin Geeshsha Ayyaanay, “Taani xeegida oosuwas Barnnabaasanne Saa7ola taw dummayite” yaagis.

3 Hessa gisho, entti xoomidaappenne woossidaappe guye bantta kushiya entta bolla wothidi yeddidosona.

Barnnabaasinne Saa7oli Qoophiroosa bidosona

4 Hessa gisho, Geeshsha Ayyaani entta kiittis. Selewuqe bidosona; yaappe markkaben gelidi Qoophiroosa haathan teqettida biitta bidosona. 5 Entti Silmmaana gakkidi Ayhude Woosa Keethatan Xoossaa qaala odidosona. Yohaannisi* maaddishe enttara de7ees.

6 Entti Qoophiroosa haathan teqettida biittaa kanthidi Phaafu gakkiya wode issi worddanchcho nabiya Bar-Yesuusa giya Ayhude maruwa demmidosona. 7 He maroy deriya aysiya Sarggiyoos Phawuloosa giya akeekanchcho addiyara de7ees. Sarggiyoos Phawuloosi Barnnabaasanne Saa7ola baakko xeegidi Xoossaa qaala si7anaw koyis. 8 Shin Girike doonan maruwa sunthay “Elmmaasa” geetettees. I deriya haareyssi ammanonna mela digganaw koyidi Barnnabaasaranne Phawuloosara eqettis.

9 Shin Phawuloosa giya Saa7oli Geeshsha Ayyaanan kumidi maruwa caddi xeellidi, 10 “La, Xalahe na7aw, iitatethi ubbay kumidaysso, xillotetha ubbaas morkkiyaw, suure Godaa ogiya mirqeyssa aggikii? 11 Hekko, ha77i Godaa kushey ne bolla de7ees. Neeni qooqe gidana; guutha wodes awa poo7o be7akka” yaagis.

Iira caaganaynne dhumay iya ayfiyaa goozin, ba kushiya oykkidi kaalethiya asi koyishe yuuyis. 12 Deriya haareyssi hessa be7ida wode Godaaba tamaarsseysan malaalettidi ammanis.

Barnnabaasinne Phawuloosi Phisidiya Anxookiya bidosona

13 Phawuloosinne iyara de7eyssati Phaafuppe denddidi, Phinfiliyan de7iya Phergge markkabera bidosona. Yohaannisi enttafe shaakettidi Yerusalaame simmis. 14 Shin entti Pherggefe aadhdhidi Phisidiyan de7iya Anxookiya gakkidosona. Sambbaata gallas Ayhude Woosa Keethi gelidi uttidosona. 15 Muse higgeynne nabeta maxaafay nabbabettidaappe guye Ayhude Woosa Keetha halaqati, “Nu ishato, asaa minthethiya qaali hinttew de7iyakko asaas oderkketii” yaagidi enttako kiittidosona.

16 Phawuloosi denddi eqqidi ba kushe mallidi, “Isra7eele asataw, qassi Xoossaa goynniya Ayhude gidonna asaw, si7ite. 17 Ha Isra7eele asaa Xoossay, nu mayzata dooris. Gibxxe biittan imathatethan entti de7ishin, entta darssidi ba gita wolqqan Gibxxe biittaafe entta kessis.* 18 Bazzo biittan oytamu laytha mela entta dandda7is.* 19 Kanaane biittan Ayhude gidonna laappun kawotethata diggidi entta biittaa ba asaa laatisis.* 20 Hessafe guye, nabiya Saamu7eela wode gakkanaw oyddu xeetanne ishatamu laytha mela aysiya daynnata enttaw immis.* 21 Hessafe guye, entti banttaw kawo immana mela woossin, Xoossay Biniyame sheeshaappe Qiise na7aa, Saa7ola oytamu laythi kawotana mela enttaw immis.* 22 Xoossay Saa7ola shaaridaappe guye entta bolla Dawite kawothis. Xoossay Dawitebaa markkattishe, ‘Taani koyaa ubbaa ta wozanaa mela oothiya Isseyye na7aa Dawite demmas’ yaagis.*

23 “Xoossay, ‘Taani Dawite sheeshaappe Isra7eele deriya ashsheyssa ehana’ gidayssa mela Yesuusa ehis. 24 Yesuusi yaanappe sinthe Isra7eele asa ubbay bantta nagaraappe simmidi xammaqettana mela Yohaannisi qaala odis.* 25 Qassi Yohaannisi ba oosuwa wurssana hanishe asaakko, ‘Tana oona gidi qoppeetii? Taani hintte naagiya Kiristtoosa gidikke, shin taani iya caammaa birshshanaw taw bessonnayssi taappe guyera yees’ yaagis.*

26 “Ishato, Abrahame sheeshatoo, qassi hayssan Ayhude gidonnashin Xoossas yayyeyssato, ha atotethaa qaalay nuus kiitettis. 27 Ays giikko, Yerusalaamen de7iya asaynne entta halaqati Yesuusa eribookkona. Sambbaata ubban nabbabettiya nabeta qaala akeekiboonna gisho iya bolla pirddidi nabeti odida qaala polidosona. 28 Yesuusa wodhisanaw issi gaasoykka dhayin Philaaxoosi iya wodhana mela woossidosona.* 29 Entti Yesuusabay Geeshsha Maxaafan xaafettidaba ubbaa polida wode masqaliyappe iya wodhisidi moogidosona.* 30 Shin Xoossay hayqoppe Yesuusa denthis. 31 Hessafe guye, I baara Galiilappe Yerusalaame yidayssatas daro toho benttis. Entti ha77i iyabaa asaas markkattoosona.*

32 “Xoossay nu aawatas immana gida Wonggelaa nuuni hinttew odoos. 33 Dawitey ba Mazmure Maxaafan nam77antho shemppuwan,

‘Neeni, ta Na7a,

taani hachchi nena yelas’

geetettidi xaafettida Yesuusa, Xoossay hayqoppe denthidi nu mayzatas immana gidayssa nuus entta naytas polis.* 34 I wooqonna mela Xoossay hayqoppe iya denthon erisanaw,

‘Taani Dawites immana gida

ammanettida geeshsha anjjuwaa hinttew immana’ yaagidi odis.*

35 Hessa gisho, Mazmure Maxaafan harason qassi,

‘Ne Geeshsha Na7aa ahaa wooqisakka’ yaagees.*

36 “Dawitey ba wode Xoossaa qofaa polidaappe guye hayqqidi ba aawatara moogettidi wooqis. 37 Shin Xoossay hayqoppe denthidayssi wooqibeenna.

38 “Hessa gisho, ta ishato, nagara atotethay Yesuusa baggara kasetidi hinttew odettidayssa erite. Muse higgey nagarappe xillisanaw dandda7enna. 39 Shin Yesuusa ammaniyaa ubbay nagarappe xillees. 40 Hessa gisho, nabeti gidayssi hintte bolla gakkonna mela naagettite.

41 ‘Xoossay gidabaa leeqiseyssato! Be7ite! Malaalettite! Dhayite!

oonikka odin, hintte ammanonna oosuwa

taani hintte wodiyan oothana’ ” yaagis.*

42 Phawuloosinne Barnnabaasi Ayhude Woosa keethafe keyishin, kaalliya Sambbaatan hessa gujjidi odana mela asay enttana woossidosona. 43 Shiiqoy laalettidaappe guye daro Ayhudetinne Ayhudeta ammanuwan gelidi Xoossaa goynniya daroti Phawuloosanne Barnnabaasa kaallidosona. Ammanidayssati Xoossaa aadho keehatethan minnidi daana mela entta zoridosona.

44 Kaalliya Sambbaatan kataman de7iya asaappe daroti Xoossaa qaala si7anaw shiiqidosona. 45 Shin Ayhudeti daro asaa be7ida wode Phawuloosa qanaattidi iya haasaya ixxidi iya cayidosona.

46 Phawuloosinne Barnnabaasi yayyonna, “Xoossaa qaalay koyrottidi hinttew odettanaw koshshees. Shin hintte qaala ixxidi merinaa de7uwa ekkanaw nuus bessenna gidi hinttee, hintte huu7en pirddida gisho hiza nuuni Ayhude gidonnayssatakko simmos. 47 Gaasoykka Goday,

‘Alame kumethay ne baggara attana mela,

taani nena Ayhude gidonna deriyas poo7o oothas’ yaagidi nuna kiittis” yaagidosona.*

48 Ayhude gidonnayssati hessa si7ida wode ufayttidi Xoossaa qaala bonchchidosona. Qassi merinaa de7uwas doorettida ubbay ammanidosona.

49 Godaa qaalay he biitta ubbaa gakkis. 50 Shin Ayhudeti, Ayhude gidonna Xoosse goynniya dure maccasatanne kataman de7iya gita asata Phawuloosa bollanne Barnnabaasa bolla denthethidosona. He asati entta gooda doomidi bantta biittaafe kessidosona. 51 Shin Phawuloosaranne Barnnabaasara ixxeyssatas malla gidana mela bantta tohuwappe baana pittidi Iqooniyone katama bidosona.* 52 Qassi Anxookiyan de7iya ammaneyssati Geeshsha Ayyaananinne ufayssan kumidosona.

14

Phawuloosinne Barnnabaasi Iqooniyone bidosona

1 Kaseyssadakka, Phawuloosinne Barnnabaasi Iqooniyonen Ayhudeta woosa keethi gelidi daro Ayhudetinne Ayhude gidonnayssati ammanana gakkanaw qaala odidosona. 2 Shin ammaniboonna Ayhudeti, Ayhude gidonnayssata wozanaa laammidi ishata bolla denthethidosona. 3 Hawaareti yan daro wode gam77idosona. Entti yayyonna Godaabaa odidosona. Goday malaatatanne oorathabaa entti oothana mela enttaw maata immidi ba aadho keehatethaa qaalay tuma gideyssa qonccisis. 4 Shin he katamaa asay shaakettidi, baggay Ayhudetara baggay qassi Hawaaretara gidis.

5 Ayhude gidonnayssatinne Ayhudeti bantta halaqatara issife gididi hawaareta qohanawunne shuchchan caddanaw koyidosona. 6 Hawaareti hessa eridi, Lisxiranne Darbbe giya Liqaa7oniya katamatanne entta heeran de7iya biittaa baqatidosona. 7 Yan Wonggelaa odidosona.

Phawuloosinne Barnnabaasi Lisxiraninne Darbben

8 Yelettoosappe doomidi nam77u tohoy wobbin hamuti eronna issi addey Lisxiran de7ees. 9 He addey Phawuloosi odishin uttidi si7ees. Phawuloosi iya caddidi xeelliya wode paxanaw iyaw ammanoy de7eyssa be7idi, 10 ba qaala dhoqqu oothidi, “Sitti gada ne tohuwan eqqa” yaagis. Yaatin, guppi denddi eqqidi hamuthi doomis.

11 Phawuloosi oothidayssa asay be7idi bantta qaala dhoqqu oothidi Liqaa7oniya doonan, “Xoossati ase daanidi nuukko wodhdhidosona” yaagidosona. 12 Barnnabaasa, “Diya” gidi, Phawuloosi haasayan waannatiya gisho iya, “Hermmeesa” gidi sunthidosona. 13 Katamaappe gaxan de7iya eeqaa Diya keethaa kahineynne asay kormmatanne alleeqo ciishshata hawaaretas yarshshanaw koyidi katamaa pengge ehidosona.

14 Shin Barnnabaasinne Phawuloosi hessa si7ida wode entti oothanaw qoppidayssa ixxidi bantta ma7uwa peedhidosona. Asaa giddo woxxi gelidi, 15 bantta qaala dhoqqu oothidi, “Asaw, hayssa ays ootheetii? Nukka hintte mela ase. Ha pathonnabaappe saluwanne sa7aa, abbaanne entta giddon de7iya ubbabaa medhdhida de7o Xoossaakko hintte simmana mela hinttew nuuni Wonggelaa odoos.* 16 I beni asaa bantta ogiya baana mela yeddi aggis. 17 Shin iraa saluwappe bukisis, kathaaka woden woden immis, kathi immidi hinttena daro ufayssis, yaatidi hinttew lo77obaa oothidi baw markka dhayssibeenna” yaagidosona. 18 Hawaareti hessa gidi banttaw asay yarshshonna mela waayidi diggidosona.

19 Anxookiyappenne Iqooniyoneppe yida Ayhudeti, asaa bantta bagga zaaridi shuchchan Phawuloosa caddidosona. Enttaw I hayqqidabaa daanin katamaappe gaxa goochchi efidi yeggidosona. 20 Shin ammaneysati yidi, iya yuushuwan eqqidashin I denddidi katamaa gelis. Wonttetha gallas Barnnabaasara issife Darbbe bis.

Phawuloosinne Barnnabaasi Sooriya Anxookiya simmidosona

21 Entti Darbbe kataman Wonggelaa odidi darota ammanthidaappe guye Lisxira, Iqooniyonenne Phisidiya Anxookiya simmidosona. 22 Yan ammaneyssata minthethishenne entti ammanon minnidi de7ana mela zorishe, “Xoossaa kawotethaa gelanaw nuuni daro waaye ekkanaw bessees” yaagidi tamaarssidosona. 23 Qassi woosa keethatas huu7en huu7en cimata dooridosona. Xoomidaappenne woossidaappe guye entti ammanida Godaas entta hadara immidosona.

24 Phisidiya biittaa kanthidi aadhdhidi Phinfiliya bidosona. 25 Pherggen qaala odidaappe guye Axaaliya bidosona. 26 Yaappe entti bantta polida oosuwas Xoossaa aadho keehatethaas entta hadara immida Anxookiya markkabera simmidosona.

27 Anxookiya gakkida wode woosa keethaa asaa shiishidi Xoossay enttara oothida oosuwa ubbaanne Ayhude gidonna asay ammanana mela enttaw waati pengge dooyidaako odidosona. 28 Hessan ammaneyssatara daro wode gam77idosona.

15

Yerusalaame shiiquwa

1 Issi issi asati Yihudappe Anxookiya bidi, “Muse wogaatho hintte qaxxarettonna ixxiko attanaw dandda7ekketa” gidi ammaneyssata tamaarsso doomidosona.* 2 Hessi Phawuloosanne Barnnabaasa enttara daro palamanaadanne kaccanaada oothis. Hessa gisho, Anxookiyan de7iya issi issi asati Phawuloosaranne Barnnabaasara Yerusalaame bidi Hawaaretaranne cimatara gahettidi he odaa billana mela qofa qachchidosona.

3 Woosa keethay entta kiittin bidosona. Entti Siroofinqe Samaarera aadhdhishe Ayhude gidonnayssati Xoossako waanidi simmidaakko odidosona. Hessi ammaneyssata ubbaa daro ufayssis. 4 Entti Yerusalaame gakkida wode woosa keethay, Hawaaretinne cimati entta mokkidosona. Xoossay banttara oothidabaa ubbaa odidosona. 5 Shin Farisaaweta baggafe ammanida issi issi asati denddi eqqidi, “Ayhude gidonnashin ammanida asati qaxxaretanawunne Muse higgiya naaganaw bessees” yaagidosona.

6 Hawaaretinne cimati hessa zorettanaw shiiqidosona. 7 Daro haasayidaappe guye, Phexiroosi denddi eqqidi, “Ta ishato, Ayhude gidonnayssati Wonggelaa qaala ta doonappe si7idi ammanana mela kasetidi tana Xoossay hintte giddofe dooridayssa hintte ereeta.* 8 Asa wozana eriya Xoossay Geeshsha Ayyaanaa nuus immidayssada enttawuka immidi tumays.* 9 Ammanon entta wozanaa geeshshida gisho nu giddoninne entta giddon dummatethi wothibeenna. 10 Hessa gisho, nu aawatinne nuuni tookkanaw dandda7iboonna qambbara ammaneyssata morggen wothidi ha77i ays Xoossaa paacetii? 11 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethan entti attidayssada nukka attidayssa ammanoos” yaagis.

12 Asay si77i gidi, Barnnabaasinne Phawuloosi Ayhude gidonna asaa giddon bantta baggara Xoossay oothida malaatatanne oorathabaa ubbaa odishin si7oosona.

13 Entti haasaya onggidaappe guye Yayqoobi, “Ishato, ta geyssa si7ite. 14 Xoossay Ayhude gidonnayssata giddofe ba ase dooranaw koyidi enttana koyro waattidi qoppidaakko Simooni odis. 15 Nabeta qaalay hayssara ginees. Geeshsha Maxaafan,

16 ‘Hayssafe guye, taani simmana,

kunddida Dawite kawotethaa denthana.*

Laalettida keethaaka zaara essana.

17 Attida asa ubbay taakko yaana,

taani xeegida Ayhude gidonna asa ubbay tana koyana. 18 Benippe doomada hessi erettana mela oothida

Xoossay, taani yaagays’ yaagees.

19 “Hessa gisho, ta qofay Xoossako simmiya Ayhude gidonnayssata nuuni waaysonnaako lo77o. 20 Shin entti eeqas yarshshettidi tunidabaa moonna mela, laymatonna mela, bawuta moonna melanne suuthi uyonna mela enttaw nuuni dabddaabbe xaafanaw koshshees.* 21 Muse higgey benippe doomidi Sambbaatan Sambbaatan Ayhude Woosa Keethatan nabbabettishe katama ubban sabbakettees” yaagis.

22 Hessafe guye, hawaaretinne cimati woosa keethaa asa ubbaara issife bantta giddofe guutha asata dooridi Phawuloosaranne Barnnabaasara Anxookiya yeddanaw qofa qachchidosona. Entti daro bonchchettida nam77u asata Barssabaasa geetettiya Yihudanne Sillaase dooridosona. 23 Hayssada geetetti xaafettida dabddaabbiya entta bolla yeddidosona: “Nuuni hawaaretinne cimati hintte ishati, Anxookiyan, Sooriyaninne Kilqiyan de7iya Ayhude gidonna ishatas nu sarothuwa kiittoos.

24 “Nuuni kiittonna asati nu giddofe bidi, ‘Hintte qaxxarettanawunne higgiya naaganaw bessees’ gidi, hinttena waaysidayssanne yiloyidayssa si7ida. 25 Nuuni dosiya Barnnabaasanne Phawuloosa doorettida asatara issife hintteko kiittanaw issi wozanan nu qofaa qachchida. 26 Entti nu Godaa Yesuus Kiristtoosa gisho bantta de7uwa aathi immidosona. 27 Hessa gisho, nuuni xaafidayssa entti bantta doonan gujjidi hinttew odana mela Yihudanne Sillaase kiittida.

28 “Ha koshsheyssatappe attin hara tooho hinttena toossonna mela nunne Geeshsha Ayyaanay oda qachchida. 29 Eeqas yarshshettidi tunidabaa mooppite, suuthu uyoppite, bawuta mooppite, laymatoppite. Ha ubbaafe hinttee, hintte huu7iya naagikko lo77obaa ootheeta” yaagidosona.

30 Hessa gisho, kiitettidayssati moyzettidi Anxookiya bidi ammaniyaa asaa shiishidi, dabddaabbe immidosona. 31 Entti he minthethiya dabddaabbiya nabbabida wode ufayttidosona. 32 Qassi Yihudinne Sillaasey bantta huu7en nabe gidiya gisho ammaneyssata loythi zoridi minthethidosona. 33 Entti Anxookiyan guutha gallas uttidaappe guye ishati lo77ora moyzin banttana kiittidayssatakko simmidosona. 34  * [Shin Sillaasey yan attanaw koyis.]

35 Qassi Phawuloosinne Barnnabaasi hara daro asatara issife Godaa qaalaa tamaarssishenne Wonggelaa odishe Anxookiyan gam77idosona.

Phawuloosinne Barnnabaasi shaakettidosona

36 Guutha gallasappe guye Phawuloosi Barnnabaasako, “Nuuni Godaa qaala odida katama ubban ammaneysati waanidi de7iyakko guye simmishe xomoosana” yaagis. 37 Barnnabaasi Marqqoosa geetettiya Yohaannisa banttara efanaw koyis. 38 Shin Phawuloosi Marqqoosa banttara efanaw koyibeenna. Gaasoykka, I Phinfiliyan shaakettidi enttara oothanaw bibeenna.* 39 Entta giddon iita ooshshi keyin issoy issuwafe shaakettidosona. Barnnabaasi Marqqoosa ekkidi markkabera Qoophiroosa bis. 40 Shin Phawuloosi Sillaase dooris; ammaneysati Phawuloosa Xoossaa aadho keehatethaas hadara immidaappe guye i keyidi bis. 41 Yaatidi, woosa keethata minthethishe Sooriyaranne Kilqiyara aadhdhis.

16

Ximotiyoosi Phawuloosaranne Sillaasera gahettis

1 Phawuloosi Darbbenne Lisxira bis. Yan Ximotiyoosa giya ammaniyaa asi de7ees. Iya aayyaa ammaniyaa Ayhude maccas, iya aaway Girike asi. 2 Lisxiraninne Iqooniyonen de7iya ammaneysati Ximotiyoosabaa loythidi markkattidosona. 3 Phawuloosi Ximotiyoosa baara efanaw koyidi, iya aaway Girike asi gididayssa he bessan de7iya Ayhude ubbay eriya gisho iya qaxxaris. 4 Entti katamatara bishe Yerusalaamen de7iya hawaaretinne cimati wothida higgiya ammaneyssati naagana mela enttaw odishe aadhdhidosona. 5 Hessa gisho, woosa keethati ammanon minnishe, taybonkka gallas gallas dari dari bidosona.

Phawuloosi Maqedooniya baanada xeegettis

6 Iisiyan qaala odonna mela Geeshsha Ayyaanay entta diggida gisho Phirggeranne Galaatiya biittaara aadhdhidosona. 7 Entti Miisiya zawaa gakkida wode Bitiiniya baanaw koyidosona. Shin Yesuusa Ayyaanay entta diggis. 8 Hessa gisho, entti Miisiya matara aadhdhishe Xiro7aada wodhdhidosona. 9 Phawuloosi qamma qonccethan issi Maqedooniya asi baakko, “Maqedooniya pinnada nuna maaddarkii” yaagishe eqqidi woossishin be7is. 10 Qonccethaa I be7idaappe guye ellesidi nuuni Maqedooniya baanaw koyida. Hessika, Wonggelaa yan de7iya asaas odanaw Xoossay nuna xeegidayssa erida gishossa.

Liidiya Kiristtoosa ammanasu

11 Xiro7aadappe denddidi markkaben gelidi Samotiraaqe bida, wonttetha gallas Naaphule bida. 12 Yaappe denddidi Maqedooniya biittan de7iya Filphisiyuusa giya koyro katama bida. Qassi Filphisiyuusi Roome asay de7iya katama. Nuuni he kataman guutha gallas uttida.

13 Sambbaata gallas katamaappe gaxan Shaafaa doonan Ayhudeti Xoossaa woossiya bessi de7eyssa eridi yaa bida. He bessan shiiqida maccasaas qaala odida.

14 Nuna si7iya asaappe issi Liidiya geetettiya Tiyatiroona katamaappe yida, Xoossaa ammanida zo7o afila zal77iya, maccasiya de7awusu. Phawuloosi odeyssa iya si7ana mela Xoossay I wozanaa dooyis. 15 Liidiya ba soo asaara issife xammaqettidaappe guye nuukko, “Hintte tana Godaa tuma ammanasu giikko ta soo yedhdhite” gada miinthada woossasu.

Phawuloosinne Sillaasi qashettidosona

16 Nuuni Xoossaa woossiya bessaa bishin iita ayyaani I bolla de7idi kaaysiya issi geela7o aylley nuura gahettasu. Iya kaayada daro miishe ba godatas ehawusu. 17 Phawuloosanne nuna kaallada, “Hayssati Ubbaafe Bolla Xoossaa aylleta! Entti hintte attana ogiya odeyssata” gada waassasu.

18 Ubba gallas hessada gawusu. Shin Phawuloosi yilotidi guye simmidi, he ayyaanaa, “Yesuus Kiristtoosa sunthan iippe keya” gidi kiittis. Iirakka iita ayyaanay iippe keyi aggis.

19 Shin I godati banttaw miishe demmiya ogey dhayidayssa be7idi, Phawuloosanne Sillaase oykkidi, dabaaba daynnata sinthe goochchi efidosona. 20 Daynnata sinthe entta efidi, “Hayssati Ayhude asi gidishe nu katamaa asaa daro waaysosona. 21 Nuuni Roome biitta asi gidishe ekkanawunne oothanaw woga gidonnabaa tamaarssosona” yaagidosona.

22 Asay issi bagga gididi, Phawuloosa bollanne Sillaase bolla denddidosona. Daynnati entta ma7uwa qaaridi xam77an entta shocana mela kiittidosona. 23 Entta daro wadhdhidaappe guye qasho keethi gelssidosona. Qasho keethaa naageysi entta minthi naagana mela kiittidosona. 24 Qasho keethaa naageyssi he kiitaa ekkidi, Phawuloosanne Sillaase qasho keethas qol77a gelssis. Entta tohuwa duuxis

25 Shin giddi bilahe gidiya wode Phawuloosaranne Sillaasera woossishenne mazmure yexxishe Xoossaa galatoosona. Qasho keethan de7iya hara asatikka entti giyabaa si7oosona. 26 Qopponna qasho keethaa baasoy qaaxxana gakkanaw biitta qaaxoy hanis. He saatenkka pengge ubbay dooyetti aggis; qashettida asa ubbaa santhalaatay birshsheti wodhdhis. 27 Qasho keethaa naageyssi dhiskkofe barkida wode qasho keethaa pengge ubbay dooyettidayssa be7idi qasho asay kessi ekki bidabaa daanin bana wodhanaw mashshe ekkis. 28 Shin Phawuloosi qaala dhoqqu oothidi “Nu ubbay hayssan de7iya gisho neeni nena qohoppa” yaagis.

29 Qasho keethaa naageyssi xomppe woossi ekkidi ellesidi gaathi woxxis. Kokkorishe Phawuloosa sinthaninne Sillaase sinthan gufannis. 30 Entta kare kessidi, “Ta godato, taani attanaw ay oothanaw bessii?” yaagis.

31 Phawuloosaranne Sillaasera iyaakko, “Godaa Yesuus Kiristtoosa ammana; neeranne ne soo asaara attana” yaagidosona. 32 Entti iyasinne iya son de7iya ubbaas Godaa qaala odidosona. 33 Qamma he saatenkka qasho keethaa naageyssi entta efidi entta madunthaa meeccis. Ellesidi ba soo asa ubbaara xammaqettis. 34 Phawuloosanne Sillaase ba soo efidi enttaw kathi aathis. I ba soo asa ubbaara Xoossaa ammanida gisho ufayttis.

35 Sa7ay wonttin daynnati, “He asata billa” yaagidi poolise halaqata iyaakko kiittidosona. 36 Qasho keethaa naageyssi, “Hintte bilettana mela daynnati kiittidosona. Hiza, keyidi saro biite” yaagidi he kiitaa Phawuloosas odis.

37 Shin Phawuloosi he poolise halaqatakko, “Nuuni Roome asi* gidishin entti nuna pirddi baynna asaa sinthan wadhdhidi, qasho keethan yeggidosona. Ha77i nuna geeman keyidi bo goonaa? Hanenna, entti bantta huu7en yidi nuna kesso” yaagis.

38 Poolise halaqati daynnatas hessa odin, Phawuloosaranne Sillaasera Roome biitta asi gididayssa si7ida wode yayyidosona. 39 Hessa gisho, daynnati yidi enttako, “Nuuni hinttena qohida” gidosona. Qasho keethafe kare entta kessidi, katamaappe keyidi baana mela woossidosona. 40 Phawuloosaranne Sillaasera qasho keethafe keyidi Liidiya soo bidosona. Yan ammaneyssatara gahettidi entta minthethidi keyidi bidosona.

17

Phawuloosi Teselonqen tamaarssis

1 Phawuloosaranne Sillaasera Amfipholisaranne Apholoniyara aadhdhidi Teselonqe bidosona. Yan Ayhude Woosa Keethi de7ees. 2 Phawuloosi kaseyssada yaa gelis. Yan heedzu saamintta Xoossaa qaalappe asaas odis. 3 Kiristtoosi waaye ekkanawunne hayqoppe denddanaw besseyssa enttaw qonccisidi odishe, “Yesuusi ha taani hinttew odeyssi Kiristtoosa” yaagis. 4 Enttafe issoti issoti oday tuma gideyssa ma77idi Phawuloosaranne Sillaasera issifidosona. Hessadakka, Xoossaa goynniya daro Girike asaynne daro bonchchettida maccasatikka enttara issifidosona.

5 Shin Ayhudeti qanaattidi issi issi oosoy baynna iita asata ogeppe shiishidosona. Kataman buqethi kessidosona; Phawuloosanne Sillaase asaas aathi immanaw koyidi Yaasona keethaa teqqidosona. 6 Phawuloosinne Sillaasi enttaw benttonna ixxin, Yaasonanne issi issi ammaneyssata katamaa halaqatakko goochchi efidi, “Hayssati biitta ubbaa buqeyssati ha77i nuukko yidosona. 7 Yaasoni entta ba son wothis. Hayssati, ‘Yesuusa giya hara kawoy de7ees’ gidi Qeesare kiitaa menthosona” yaagidi dhoqqu gida qaalan odidosona.

8 Shiiqida asaynne katamaa halaqati hessa si7idi hananabaa dhayidosona. 9 Halaqati Yaasonanne harata waasen birshshidosona.

Phawuloosi Beeriyan tamaarssis

10 Ammaneysati Phawuloosanne Sillaase qammara Beeriya yeddidosona. Beeriya gakkidi, Ayhude Woosa Keethi gelidosona. 11 Beeriya asati Teselonqe asatappe aadhdhida suureta. Entti qaala kumetha wozanaappe ekkidosona; Phawuloosi gidayssi tuma gideyssa shaakki eranaw gallas gallas Geeshsha Maxaafata xanna7oosona. 12 Hessa gisho, enttafe daroti, Giriketappeka bonchchettida daro maccasatinne daro addeti ammanidosona.

13 Shin Teselonqen de7iya Ayhudeti Phawuloosi Xoossaa qaala Beeriyankka odidayssa si7ida wode Beeriyaa yidi asaa buqidosona. 14 Hessafe guye, ammaneyssati ellesidi Phawuloosa abbaa mati yeddidosona. Shin Sillaaseynne Ximotiyoosi Beeriyan attidosona. 15 Phawuloosa moyzida asati Ateena gathidosona. He asati Sillaaseynne Ximotiyoosi banttaw dandda7ettida mela ellesidi baakko yaana mela Phawuloosi kiittida kiitaa ekkidi Beeriya simmidosona.

Phawuloosi Ateena bis

16 Phawuloosi Ateenan Sillaasenne Ximotiyoosa naagishe, kataman eeqi kumidayssa be7idi yilotis. 17 Hessa gisho, Ayhude Woosa Keethan Ayhudetaranne Xoossaa goynniya Ayhude gidonna asatara qassi baara gahettiya asatara ubba wode palamees. 18 Ephiqoroosanne Isttoyke geetettiya cugatappe issi issi eranchchoti Phawuloosara palamidosona. Enttafe issoti issoti, “Ha yooyamay ay odanaw koyii?” yaagidosona.

Harati Phawuloosi Yesuusabaanne hayqoppe I denddidayssa banttaw odida gisho “Ooratha xoossatabaa odiya daanees” yaagidosona.

19 Phawuloosa oykkidi Aryoospaagosa giya shiiqo bessaa efidi, “Ha neeni tamaarssiya oorathabay aybeekko nuna erisikkii? 20 Ays giikko, neeni nuus oorathabaa odaasa; hiza hessi aybeekko nuuni eranaw koyoos” yaagidosona. 21 Ateena asa ubbaynne yan de7iya imathati oorathabaa odettonnanne si7onna pee7okkona.

22 Phawuloosi Aryoospaagosan shiiqida asaa sinthan eqqidi, “Ateena asaw, hintte xoossatas ubbaban daro yayyeyssa taani be7ays. 23 Taani hintte katamaara yuuyashe hintte goynniya bessata be7iya wode ‘Erettonna Xoossas’ geetetti xaafettida yarshsho bessaa demmas. Ha hintte eronnashin goynneyssa taani hinttew odays. 24 Sa7aanne sa7an de7iya ubbabaa medhdhida Xoossay, saluwanne sa7aa Goday, asi keexida keethan deenna.* 25 I de7o, shempponne ubbabaa asa ubbaas immiya gisho paci de7iya asada asa maade koyenna. 26 Xoossay asa zerethi ubbaa issi addiyafe medhdhidi biitta ubban wothis. Yaatidi entti de7ana wodiyasinne bessaas zawa immis. 27 I hessa oothiday asi iya koyana melanne pilggidi demmana melassa. Hanikkoka I nuuppe geemmibeenna. 28 Hinttefe issi issi yexxeyssati, ‘Nuuni iya nayta’ gidayssada, ‘Nuuni iyan paxa de7oos, qaaxoos.’ 29 Hiza, nuuni Xoossaa nayta gidiya gisho ‘Xoossay asa hiillatethaninne qofan worqqafe woykko birappe woykko shuchchafe oosettidabaa daanees’ yaagidi qoppanaw bessenna. 30 Hessa gisho, Xoossay kase wode asay eronna oothidayssa aggidi aadhdhis, shin ha77i ubbason de7iya asi ubbay nagarappe simmana mela kiittees. 31 Ays giikko, Xoossay ba doorida addiyan sa7an de7iya asa ubbaa bolla xillo pirdda pirddanaw qamma giigisi wothis. Iya hayqoppe denthidi hessa asa ubbaas tumayis” yaagis.

32 Enttafe issi issi asati hayqoppe denddobaa Phawuloosappe si7idi, iya bolla qelqisidosona. Shin harati, “Nuuni hessa neeppe gujjidi si7anaw koyoos” yaagidosona. 33 Hessa gisho, Phawuloosi entta giddofe keyis. 34 Shin issi issi addeti Phawuloosara gahettidi ammanidosona. Entta giddofe Aryoospaagosan shiiquwan de7iya Diyonasyoosa giya addey, Damarsso giya issi maccasiyanne harati de7oosona.

18

Phawuloosi Qoronttoosa bis

1 Hessafe guye, Phawuloosi Ateenappe keyidi, Qoronttoosa bis. 2 Yan Aqiila giya Phanxoosan yelettida issi Ayhude asi demmis. Ayhude asa ubbay Roomeppe keyana mela kawoy Qalawudiyoosi kiittida gisho guutha wodeppe kase I ba machche Phirisqilara Xaaleppe yis. Phawuloosi enttara gahettanaw bis. 3 Iya oosoy enttayssada dunkkaane siko gidiya gisho enttara uttidi issife oothis. 4 Phawuloosi Sambbaata ubban Ayhudetanne Giriketa ammanthanaw Ayhude Woosa Keethan palamees.

5 Sillaaseynne Ximotiyoosi Maqedooniyappe yida wode Phawuloosi ba kumetha wodiya immidi Ayhudetas Yesuusi I, Kiristtoosa gidi qaala odis. 6 Shin entti Phawuloosa ixxidi iya cayin Phawuloosi ba ma7uwappe baanaa qoqqofishe, “Hintte gomey hinttena oykko; taani hessan de7ikke. Hizappe guye, taani Ayhude gidonna asaakko bays” yaagis.

7 Yaappe keyidi Xoossaa goynniya Titoos Yosxoosa giya uraa soo bis. Yosxoosa keethay Ayhude Woosa Keetha matan de7ees. 8 Ayhude Woosa Keetha halaqay Qarisphoosi ba soo asa ubbaara Godaa ammanis. Qoronttoosa asatappeka daroti Xoossaa qaala si7ida wode ammanidi xammaqettidosona.

9 Goday issi qamma Phawuloosas qonccidi, “Yayyofa; oda, si77i gooppa. 10 Taani neera de7ays. Taw ha kataman daro asi de7iya gisho nena qohidi iitaban yeggana asi oonikka baawa” yaagis. 11 Hessa gisho, Phawuloosi Xoossaa qaala asaa tamaarssishe issi laythinne usuppun ageena enttara uttis.

12 Gaaliyoosi Akkaya biittaa aysiya wode Ayhudeti issife Phawuloosa bolla denddidi pirdda keethi iya efidi, 13 “Ha addey higgiya ixxidi, asay Xoossaa goynnana mela oothees” yaagidosona.

14 Phawuloosi haasayana hanishin, Gaaliyoosi Ayhudetakko, “Ayhudetoo, hessi iita ooso woykko naaqo gidiyakko taani hinttebaa dandda7ada si7anaw bessees. 15 Shin qaalas, sunthasinne hintte higgiyas hintte palamiyabaa gidikko hinttee, hinttew billite; hessa taani pirddike” yaagis. 16 Yaatidi, entta pirdda keethafe kare kessis. 17 Hessafe guye, Girike asa ubbay Ayhude Woosa Keetha halaqaa Sostenisa oykkidi pirdda keethaa sinthan wadhdhidosona. Shin Gaaliyoosi hessa paxabaa gibeenna.

Phawuloosi Anxookiya bis

18 Phawuloosi daro gallas Qoronttoosan uttidaappe guye ammaniyaa asaa sarothidi, Phirisqiliranne Aqiilara markkabera Sooriya bis. Shin I baanappe sinthe baw gasoy de7iya gisho Kinkkiriya kataman ba huu7iya buluusettis.* 19 Entti Efesoona gakkida wode Phawuloosi Phirisqilonne Aqiila yan aggis. Shin baw Ayhude Woosa Keethi gelidi Ayhudetara odettis. 20 Entti banttara daro wode uttana mela Phawuloosa woossidosona shin I ixxis. 21 Enttafe shaakettishe, “Taani yaa baaliya Yerusalaamen bonchchanaw bessees. Shin Xoossi giikko hintteko simmada yaana” yaagidi Efesoonappe markkabera bis. 22 Qisaariya gakkida wode Yerusalaame bidi woosa keethaa asaa sarothidaappe guye Anxookiya bis.

23 Yan guutha wode gam77idaappe guye ammaniyaa asata ubbaa minthethishe Galaatiyaranne Phirggera aadhdhis.

Aphiloosi Efesoonaninne Qoronttoosan

24 Iskkinddiriyan yelettida issi Aphiloosa giya Ayhude asi Efesoona bis. I oda eriya asinne Xoossaa qaala daro eriya asi. 25 I Godaa ogiya tamaaridi, ayyaanan xuugettidi Yesuusabaa suure tamaarssees. Gidoshin, Yohaannisa xinqqatiya xalaala erees. 26 I Ayhude Woosa Keethan yayyonna tamaarssees. Phirisqilinne Aqiili I odeyssa si7ida wode iya banttara soo efidi Xoossaa ogiya kaseyssafe geeshshidi iyaw odidosona.

27 Aphiloosi Akkaya baanaw koyin Efesoonan de7iya ammaniyaa asay iya qofaa ekkidi Akkayan de7iya ammaneysati iya mokkana mela enttaw dabddaabbe xaafidosona. I yaa gakkida wode Xoossaa aadho keehatetha baggara Yesuus Kiristtoosa ammanidayssata daro maaddis. 28 Ays giikko, Yesuusi I Kiristtoosa gideyssa Ayhudetas Xoossaa qaalappe qonccisidi deriya sinthan minthi odidi entta lathis.

19

Phawuloosi Efesoona bis

1 Aphiloosi Qoronttoosan de7ishin, Phawuloosi qommo baggara aadhdhidi Efesoona bis. Yan issi issi ammaniyaa asata demmis. 2 Enttako, “Hintte ammanida wode Geeshsha Ayyaana ekkideti?” yaagidi oychchis.

Entti, “Akkay, ekkibookko; hari attoshin, Geeshsha Ayyaani de7iyabaakka si7ibookko” yaagidosona.

3 Phawuloosi enttako, “Yaatin, aybin xammaqettidetii?” yaagis.

Entti, “Nuuni Yohaannisa xinqqatiyan xammaqettida” yaagidi zaaridosona.

4 Phawuloosi, “Yohaannisi baappe guyera yaa Yesuus Kiristtoosan asay ammanana mela asaas odishe, nagarappe simo bessiya xinqatiyan xammaqis” yaagis.*

5 Entti hessa si7ida wode Godaa Yesuus Kiristtoosa tamaare gidanaw xammaqettidosona. 6 Phawuloosi ba kushiya entta bolla wothida wode Geeshsha Ayyaani entta bolla wodhdhin, dumma dumma doonan odettidosona; qassi tinbbite odidosona. 7 He bessan tammanne nam77a gidiya asati de7oosona.

8 Phawuloosi Ayhude Woosa Keetha gelidi, Xoossaa kawotethaabaa yayyonna palamishenne loythi qonccisishe enttara heedzu ageena gakkanaw gam77is. 9 Shin enttafe issoti issoti dhube gididi daro asaa sinthan Godaa ogiya cayidi ammanonna ixxidosona. Phawuloosi ammaneyssata enttafe shaakki ekkidi Xiranoosa giya timirtte keethan ubba wode entta tamaarssis. 10 Phawuloosi nam77u laythi gakkanaw qaala odis. Hessa gisho, Iisiyan de7iya asa ubbay, Ayhudetinne Ayhude gidonnayssati Godaa qaala si7idosona.

Xoossay Phawuloosa kushen oothida malaatata

11 Xoossay Phawuloosa kushen wolqqaama malaatata oothis. 12 Hessa gisho, asay iya bollaa bochchida maarabiya woykko ma7uwa hargganchchotas efoosona. Enttika paxoosona; tuna ayyaanatikka enttafe keyoosona.

13 Tuna ayyaanata kessishe yuuyaa Ayhudetappe issoti issoti, “Phawuloosi sabbakiya Yesuusa sunthan keyite gidi hinttena kiittoos” yaagidi, tuna ayyaanati oykkida asata bolla Godaa Yesuusa sunthaa xeegidosona 14 Kahine halaqaa Asqeewe giya issi Ayhude addiyaas hessa oothiya laappun nayti de7oosona.

15 Shin tuna ayyaanay enttako, “Taani Yesuusakka Phawuloosakka erays, shin hintte oonantee?” yaagis.

16 Tuna ayyaanay oykkida addey entta bolla guppi wodhdhidi, entta madunxisidi, he keethaafe kallo baqatana gakkanaw wolqqaamis. 17 Efesoonan de7iya Ayhudetinne Ayhude gidonnayssati ubbay hessa si7idi daro yayyidosona. Godaa Yesuusa sunthay daro bonchchettis. 18 Ammaneyssatappe daroti bantta oothida iita oosuwa paaxishenne qonccen odishe yoosona. 19 Biteyssatappe daroti bantta maxaafata shiishidi asa ubbaa sinthan xuuggidosona. He maxaafata gatiya qooday ishatamu mukulu bira santime* gidis. 20 Hessada hanidi Xoossaa qaalay diccishenne dalggishe bis.

Efesoona kataman ooshshi denddis

21 Hessi polettidaappe guye Phawuloosi, “Taani Yerusalaame ba simmada Roomekka baanaw bessees” yaagidi Maqedooniyaranne Akkayara aadhdhidi Yerusalaame baanaw qofa qachchis. 22 Qassi bana maaddeyssatappe nam77ata Ximotiyoosanne Erasxoosa Maqedooniya kiittidi, baw Iisiyan guutha wode gam77is.

23 He wode Godaa ogiya gisho Efesoonan wolqqaama kachchi keyis. 24 Issi biraa oothiya Dimexiroosa giya uray Arxemiisi eeqa keethaa misiliya birappe oothidi daro wodhe demmees. 25 Hessa gisho, hessa mela ooso ootheyssata issife shiishidi, “Asaw, nu duretethay ha oosuwan gideyssa hintte ereeta. 26 Hayssi Phawuloosi, ‘Asa kushen oosettidayssati xoossata gidokkona’ yaagidi, Efesoonaninne guutha biittatappe attin kumetha Iisiya ubban de7iya daro asaa odi ammanthidayssanne balethidayssa hintte be7idetanne si7ideta. 27 Meto gididay, nu oosoy kadhetteyssa xalaala gidonnashin Iisiyaninne biitta ubban de7iya asi goynniya gita xoossee Arxemiisi keethay bonchchettonna atteyssanne I gitatethayka kunddanayssa” yaagis.

28 Asay hessa si7ida wode shenen xuugettidi, “Efesoona Arxemiisa gita” yaagidi waassidosona. 29 He waasoy katama ubbaa gakkis. Phawuloosara hamuttiya Maqedooniya asata, Gaayoosanne Arsxirokoosa oykkidi goochchishe kaassa bessaa woxxidosona. 30 Phawuloosikka asay shiiqidasuwa gelanaw koyis, shin ammaneysati iya diggidosona. 31 Iisiya biittaa halaqatappe Phawuloosa lagge gidida issoti issoti Phawuloosakko kiittidi, “Kaassa bessaa qonccen keyada benttofa” gidi iya woossidosona.

32 Shiiqida asaas hananabay dhays; dariya bagga asay hari attoshin ays shiiqidaakko eronna gisho issoy issibaas waassiya wode hankkoy harabaas waassees. 33 Ayhudeti Iskkinddire giya addiya aathi bessin, issi issi asay I gaanabaa odidi iya sinthe aathidosona. I asay si77i gaana mela ba kushiyan malli bessidi, asaas mootettanaw eqqis. 34 Shin Iskkinddirey Ayhude asi gididayssa asay erida wode nam77u saate gidanayssa mela ubbay issi qaalan, “Efesoona Arxemiisa gita” yaagidi waassidosona.

35 Wurssethan Katamaa xaafey asaa si77i oothidi, “Efesoona asaw! Efesoona katamay gita Arxemiisi eeqa keethaanne saloppe wodhdhida, I shuchcha misiliya naageyssa gideyssa eronna asi baawa. 36 Hayssa kashi giya asi baynna gisho hintte si77i gaanawunne dirggidi aykko oothonna agganaw bessees. 37 Hintte ha asata, eeqa keetha miishe kaysotiboonnayssatanne nu Xoossata cayboonayssata ehideta. 38 Hessa gisho, Dimexiroosinne iyara de7iya oosanchchoti asaa mootanaw koykko, pirdda keethay dooya de7ees; daynnatikka de7oosona; entti mootanaw dandda7osona. 39 Shin hintte hara oda koykko, Shanggo shiiqon oday be7etto. 40 Hessa gidonna ixxiko hachchi hanidabaas Roome kawotethay nuna oychchana. Ha buqethaas gaasoy baynna gisho nuuni gaaso odanaw dandda7okko” 41 yaagidi shiiquwa laallis.

20

Phawuloosi Maqedooniyanne Girike bis

1 Waasoy decidaappe guye Phawuloosi ammaniyaa asata xeegisidi entta zoridaappe guye sarothidi Maqedooniya baanaw keyis. 2 I aadhdhiya biittatan de7iya ammaniya asaa qaala odidi minthethidaappe guye Girike biittaa bis. 3 I yan heedzu ageena uttidi, markkabera Sooriya baanaw qoppidi de7ishin, Ayhudeti bana wodhanaw koyeyssa eridi Maqedooniyara guye simmanaw koyis.

4 Phawuloosa moyzidayssati Beeriyappe Pharhuusa na7aa Sophaxiroosa, Teselonqefe Arsxirokoosanne Sikondduusa, Derbbefe Gaayoosa, Iisiyappe Tikiqoosa, Xirofimoosanne Ximotiyoosa. 5 Hessati sinthe bidi nuna Xiro7aadan naagoosona. 6 Nuuni Uytha Baaliya bonchchidaappe guye Filphisiyuusappe markkabera denddidi, ichchashantho gallasan entta Xiro7aadan gakkidi yan laappun gallas gam77ida.

Phawuloosi Xiro7aadan

7 Saaminttafe koyro gallasan nuuni uythaa menthanaw shiiqidi de7ishin, Phawuloosi wonttethe baanaw qoppida gisho enttaw qaala odishe giddi bilahe gakkanaw odaa adussis. 8 Nuuni shiiqidi uttida pooqiyan daro poo7oy de7ees. 9 Ewuxikoosa giya issi na7atethay maskkoote bolla uttidi, baana dogidi dhiskkis. Phawuloosi oda adussida wode Ewuxikoosi dhiskko eeyidi heedzantho pooqiyappe kunddidi hayqqidayssa asay denthis. 10 Shin Phawuloosi wodhdhidi, iya bolla gufannis. Iya idimmidi, “I hayqqibeenna, hirggofite” yaagis. 11 Hessafe guye, pude pooqiya bolla keyidi uythaa menthidi mis. Sa7i wonttana gakkanaw asaas odidaappe guye denddidi bis. 12 He paxida naatethaa soo efidi daro ufayttidosona.

Phawuloosi Xiro7aadappe Miliixe bis

13 Shin Phawuloosi bana yaappe mokkana mela nuus odida gisho kasetidi markkabiyakko bidi, Asoosa baanaw denddida. Ays giikko, I tohon baanaw qoppida gisho nuna hessatho kiittis. 14 I nuura Asoosan gahettin markkabiyan iya ekkidi Mixiliine bida. 15 Wonttetha gallas yaappe denddidi markkabera Kiyoosa sinthen de7iya bessaa gakkida; qassi wonttetha gallas Saamosa pinnidi kaalliya gallas Miliixe gakkida. 16 Phawuloosi Iisiyan daro gam77onna Efesoona matara aadhdhanaw qoppis. Baw dandda7ettiko Phenxeqosxe Baaliya gallas Yerusalaame gakkanaw eesotees.

Phawuloosi Efesoona cimata zoris

17 Phawuloosi Miliixeppe Efesoona kiittidi woosa keethaa cimata xeegisis. 18 Woosa keetha cimati iyaakko yin, enttako hayssada yaagis: “Taani Iisiya gelida koyro gallasappe doomida hinttera de7ida wode ubban waana de7idaakko hintte ereeta. 19 Ayhudeti duulatidi ta bolla meto gathikokka taani ashkketethaninne daro afuthan Godaas oothas. 20 Dabaabankka hintte keethan keethan hinttena tamaarssishe hinttena maaddiyabaappe issibaakka pacisabiikke. 21 Taani Ayhudetasinne Ayhude gidonnayssatas nagarappe Xoossaako simmana melanne nu Godaa Yesuusa ammanana mela markkattas.

22 “Yan tana aybi gakkaneekko erikke, shin ha77i taani Geeshsha Ayyaanas kiitettada Yerusalaame bays. 23 Geeshsha Ayyaanay qashoynne waayey tana naageyssa katama ubban taw maarkkattis. 24 Shin ta wothaa polanawunne Godaa Yesuus Kiristtoosappe ekkida oosuwa, Xoossaa aadho keehatethaa Wonggelaa markkatteyssa polanaw ta shemppiw pathonnabaada qoodays.*

25 “Taani ha77ika Xoossaa kawotethaa markkattashe hintte ubbaa giddon yuuyas. Hizappe guye hinttefe oonikka tana be7onnayssa erays. 26 Hessa gisho, hinttefe issi uray dhayikkoka ta oyshettonayssa hachchi hinttew geeshshada odays. 27 Ays giikko, Xoossay oothanaw qoppidabaa ubbaa hinttew aybibaakka ashshonna odas.

28 “Ba na7aa suuthan wozida Xoossaa woosa keethaa naagite. Geeshsha Ayyaanay hinttena halaqaa oothidi doorida wudiyasinne hintte huu7iyas naagettite. 29 Taani bidaappe guye, wudiyas qadhettonna iita suudhumeti hintte giddo gelanayssa ta erays. 30 Ammaneyssata bantta geedo kaalethanaw worddo tamaarssiya asati hintte giddofe denddana. 31 Hessa gisho, taani heedzu laythi qammanne gallas afuthan hinttena huu7en huu7en minthethidayssa qoppishe naagettite.

32 “Ha77ika hinttena minthanawunne geeshsha asaara laatisanaw dandda7iya Xoossaasinne iya aadho keehatetha qaalas hinttena hadara immays.

33 “Taani ooppekka bira woykko worqqa woykko afila amottabiikke. 34 Taani ta kushen oothada tananne taara de7eyssata koshshidabaa maaddidayssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 35 Hintte hayssada daaburidi oothishe daaburanchchota maaddanayssanne Godaa Yesuusi, ‘Ekkeyssafe immeyssi anjjettidayssa’ gida qaala hintte qoppanaw besseyssa taani hinttena ubbaban bessas” yaagis.

36 Phawuloosi hessa odi onggidi entta ubbaara gulbbatidi Xoossaa woossis. 37 Entti ubbayka Phawuloosa idimmidi yeekkidi yeeridosona. 38 I Zaaridi, “Tana be7ekketa” yaagida qaalay entta daro azzanthis. Entti markkabiya gakkanaw iya moyzidosona.

21

Phawuloosi Yerusalaame bis

1 Nuuni Efesoona cimatappe shaakettida mela Qoose bida. Wonttetha gallas Rooda gakkidi yaappe Phaxara bida. 2 Siroofinqe pinniya markkabe demmidi iyan gelidi baanaw denddida. 3 Nuuni Qoophiroosa be7anaw dandda7iya soo yidi, Qoophiroosa haddirssa bagga aggidi Sooriya bida. Markkabey ba caanaa yan wothanaw koyida gisho Xiroosa bida. 4 Yan ammaniyaa asata demmidi enttara laappun gallas uttida. Phawuloosi Yerusalaame boonna mela entti iyaw Ayyaanan odidosona. 5 Nuuni enttara uttiya wodey wurin keyidi bida. Entti ubbay bantta maccasataranne bantta naytara issife katamaappe kare kessidi nuna moyzidosona. Nuuni abbaa doonan gulbbatidi Xoossaa woossida. 6 Hessafe guye, woli sarothidi nu markkabiyan gelida; entti bantta soo simmidosona.

7 Nuuni abbaa ogiya onggidi, Xiroosappe Phexelemaysa gakkida. Yan ammaniyaa asata sarothidi, entta matan issi gallas pee7ida. 8 Wonttetha gallas keyidi, Qisaariya bida. Sabaakiya Filphoosa soo gakkidi iya matan uttida. I Yerusalaamen kase doorettida laappunatappe issuwa.* 9 Filphoosas nabe gidida oyddu geela7o nayti de7oosona.

10 Nuuni unddenna gallas yan uttidi de7ishin Agaboosa giya nabey Yihudappe Qisaariya yis.* 11 Nuukko yidi Phawuloosa saqqiya ekkidi ba kushiyanne ba tohuwa qachchidi, “Geeshsha Ayyaanay ha saqqiya godaa, Yerusalaamen Ayhudeti hayssada qachchidi, Ayhude gidonna asaas aathidi immana yaagees” yaagis.

12 Nuuni hessa si7ida wode nunne yan de7iya asati Phawuloosi Yerusalaame boonna mela woossida. 13 Shin Phawuloosi zaaridi, “Hintte hayssada yeekkishe ays ta wozanaa shugiseeti? Taani, Godaa Yesuusa sunthaa gisho qashetetha xalaala gidonnashin Yerusalaamen hayqqanawukka giigettas” yaagis.

14 Nu zoriya I ekkonna ixxin, “Godaa sheney hano” yaagidi si77i gida.

15 Yan guutha wode gam77idaappe guye giigettidi Yerusalaame baanaw keyida. 16 Qisaariyan de7iya ammaniyaa asatappe guuthati nuura bidosona. Entti nuuni shemppanasuwa Minaasona giya Qoophiroosa addiya soo efidosona. Minaasoni koyro ammanida asaappe issuwa.

Phawuloosi Yerusalaame gakkis

17 Nuuni Yerusalaame gakkida wode ammaniyaa asati nuna ufayssan mokkidosona. 18 Wonttetha gallas Phawuloosinne nuuni Yayqoobara gahettanaw bida. Woosa keethaa cimati ubbatikka yan de7oosona. 19 Phawuloosi entta sarothidaappe guye Ayhude gidonna asaa giddon ba baggara Xoossay oothidabaa ubbaa enttaw odis.

20 Entti hessa si7ida wode Xoossaa galatidi Phawuloosakko hayssada yaagidosona: “Nu ishaw, Ayhudeta giddon aappun mukulati Xoossaa ammanidaakko ne be7aasa; entti ubbayka higgiya minthi naagoosona. 21 Neeni Ayhude gidonnayssata biittan de7iya Ayhude ubbay bantta nayta qaxxaronna mela, Ayhudeta wogaa kaallonna melanne Muse higgiya ixxana mela neeni tamaarsseyssa Yerusalaamen de7iya Ayhudeti si7idosona. 22 Yaatin aybi lo77o? Neeni yidayssa daroti si7ana.

23 “Hessa gisho, nuuni new odeyssa si7a; gasoy de7iya oyddu asati nu matan de7oosona.* 24 Entta ekkada enttara geeya; qassi entti bantta huu7iya meedettana mela enttaw miishe imma. Entti kase nebaa si7idayssi tuma gidonnayssanne neeni ne huu7enkka higge naagiya asi gideyssa ubbay erana.

25 “Shin ammanida Ayhude gidonna asata gidikko, entti eeqas yarshshettidabaa moonna mela, suuthu uyonna mela, bawuta moonna melanne laymatonna mela, nuuni oda qachchidi, enttaw dabddaabbe xaafida” yaagidosona.*

26 Hessafe guye, Phawuloosi wonttetha gallas asata ekkidi, enttara geeyis. I bantta geeya gallasay awude polettiyakko erisanawunne bantta yarshshuwa awude yarshshaneekko erisanaw Xoossa Keethi gelis.

Phawuloosi oykettis

27 Laappun gallasay wurana hanishin, Iisiyappe yida Ayhudeti Xoossa Keethan Phawuloosa be7idi, asa ubbaa denthethidi Phawuloosa oykkidosona. 28 “Isra7eele asaw, nuna maaddite; ha uray, nu deriya, nu higgiyanne ha Xoossa Keetha ixxana mela asa ubbaa tamaarssees. Hessika gidonna ixxin Ayhude gidonnayssata Xoossa Keethi gelssidi, ha geeshsha bessaa tunisis” yaagidi waassidosona. 29 Entti hessa giday kase Efesoona Xirofimoosa Phawuloosara kataman be7ida gisho ha77i Phawuloosi Xoossa keethi iya ekki gelidabaa enttaw daanis.*

30 Katama ubbay buqettis; asa ubbay shiiqidi Phawuloosa oykkidi Xoossa Keethafe kare goochchidosona. Xoossa Keethaa penggeti ellesidi gorddettidosona. 31 Asay Phawuloosa wodhana hanishin, “Yerusalaame katamay kumethi buqettis” giya oday Roome shaalaqaakko gakkis. 32 Shaalaqay wotaaddaretanne mato halaqata ekkidi woxxishe yis. Asay shaalaqaanne wotaaddareta be7ida wode Phawuloosa wadhdheyssa aggaagidosona.

33 He wode shaalaqay shiiqidi, Phawuloosa oykkidi, nam77u santhalaatan qashettana mela kiittis. Yaatidi, I ooneekkonne ay oothidaakko asaa oychchis. 34 Asaappe baggay issibaa gidi waassiya wode harati harabaa gidi waasses. Waasoy darida gisho shaalaqay tumaa shaakkanw dandda7ettonna ixxin, wotaaddareti Phawuloosa bantta de7iyaso efana mela kiittis. 35 Phawuloosi yedhdhi keyaa dethaa gakkiya wode asaa sugethaa gisho wotaaddareti iya tookkidosona. 36 Daro asay, “I hayqqo!” yaagidi waassishe kaalloosona.

Phawuloosi mootuwas zaaro immis

37 Wotaaddareti Phawuloosa bantta de7iyasuwa gelssana hanishin, Phawuloosi shaalaqaakko, “Taani new issibaa odo?” yaagis.

I Phawuloosakko, “Neeni Girike doona eray? 38 Neeni hayssafe sinthe buqethi medhdhidi shemppo wodhida oyddu mukulu asata ekkidi bazzo gelida Gibxxe uraa gidikkii?” yaagis.

39 Shin Phawuloosi, “Taani, Kilqiyan de7iya erettida Terseese kataman yelettida Ayhude asi. Hayyana tana odisarkkii?” yaagis.

40 Shaalaqay iyaakko, “Oda” yaagin Phawuloosi dethaa bolla eqqidi, asay si77i gaana mela ba kushiyan mallis. Asay si77i gin Ibraysxe doonan hayssada yaagis:

22

1 “Ta ishato, ta aawato, taani ha77i hinttew immiya zaaruwa si7ite.” 2 Phawuloosi enttaw Ibraysxe doonan odeyssa si7idi kaseyssafe aathidi si77i gidosona. I kaallidi,

3 “Taani Kilqiyan de7iya Terseesen yelettada ha kataman diccas. Ta asttamaareykka Gamaaliyale; taani nu aawata higgiya mintha tamaarida, hachchi hintte ubbay haneyssada Xoossaas mishettiya Ayhude asi.* 4 Taani ha ogiya kaalliya maccatanne addeta oykkada qasho keethan yeggashenn entta wodhisana gakkanaw waaye bessida asi.* 5 Hessadakka, kahine halaqaynne Shanggo ubbay tabaa markkattanaw dandda7ees. Taani Damasqqon de7iya entta ishatas enttafe dabddaabbe ekkada yan de7iya asati qashettidi seerettana mela Yerusalaame entta ehanaw yaa bas.

6 “Taani bada Damasqqo matida wode seeta gallas qopponna saloppe gita poo7oy ta yuushuwan poo7is. 7 Taani sa7an kundda de7ishin, ‘Saa7ola, Saa7ola, tana ays goodday?’ giya qaala si7as. 8 Taani zaarada, ‘Godaw, neeni oonee?’ yaagas.

I zaaridi, ‘Taani, neeni gooddiya Naazirete Yesuusa’ yaagis. 9 Taara de7eyssati poo7uwa be7idosonappe attin taw odeyssa qaala akeekibookkona.

10 “Taani, ‘Godaw, ta ay ootho?’ yaagas.

“Goday taakko, ‘Denddada Damasqqo ba. Neeni oothana mela Xoossay qoppidaba ubbay yan new odettana’ yaagis. 11 He wolqqaama poo7uwa gaason ta ayfey qooqin, taara de7iya asati ta kushiya oykkidi, tana goochchin Damasqqo gakkas.

12 “Damasqqon de7iya Ayhude ubbay daro bonchchiya issi Hananiya giya addey, nu higgiya bonchcheysinne Xoossaa minthi woosseyssi de7ees. 13 Hananey taakko yidi, ta matan eqqidi, ‘Ta ishaw Saa7olaa, xeella’ yaagis. Ellesada taani iya xeella aggas.

14 “I taakko, ‘Nu aawata Xoossay neeni iya sheniya erana mela, iya xillo Na7aa be7ana melanne iya doonappe qaala si7ana mela kasetidi nena dooris. 15 Neeni be7idabaanne si7idabaa asa ubbaa sinthan iyaw markkattana. 16 Ha77i ays gam77ay? Denddada xammaqetta; iya sunthaa xeegada ne nagaraappe meecetta’ yaagis.

17 “Taani guye Yerusalaame simmada Xoossa Keethan woossishin, taw qonccethi benttis. 18 Qonccethan Goday taakko, ‘Ne taw markkattiya markkatethaa asay ekkonna gisho ellesada Yerusalaameppe keya’ yaagishin be7as.

19 “Taani, ‘Godaw, Ayhude Woosa Keetha ubban nena ammaneyssata oykkada wadhdhidayssanne qasho keethan yeggidayssa entti eroosona. 20 Entti ne markka Isxifaanose wodhiya wode taani he odan issifas. Qassi entta matan eqqada iya wodheyssata ma7uwa naagays’ yaagis.*

21 “Goday taakko, ‘Taani nena Ayhude gidonna asaakko haahoso kiittiya gisho denddada ba’ ” yaagis.

Phawuloosi Roome asi gideyssa qonccisis

22 Phawuloosi he qaala odidi ongana gakkanaw asay I geyssa si7oosona. Hessafe guye, bantta qaala dhoqqu oothidi, “Hayssa biittafe dhayssa! I daanaw bessenna” yaagidosona.

23 Entti wocamishin, bantta ma7uwa bolla holishininne baana bolla laallishin; 24 Shaalaqay be7idi wotaaddareti Phawuloosa bantta de7iyasuwa efana mela kiittis. Qassi asay ays hessada wocamidaakko eranaw koyidi Phawuloosa lisson garaafidi pilggana mela entta kiittis. 25 Shin wotaaddareti Phawuloosa dafon minthi qachchidi garaafana haniya wode Phawuloosi ba matan eqqida mato halaqaakko, “Roome asi* pirddi baynna garaafeyssi hinttew wogee?” yaagis.

26 Mato halaqay hessa si7ida wode shaalaqaakko bidi, “Ha addey Roome asi. Neeni ay oothanaw qoppay?” yaagidi oychchis.

27 Shaalaqay Phawuloosakko shiiqidi, “Neeni Roome ase? Ane taw oda” yaagis.

Phawuloosi, “Ee” yaagis.

28 Shaalaqay zaaridi, “Taani ha gadetethaa daro miishen shammas” yaagis.

Shin Phawuloosi, “Ta ha gadetethaa yeletethan demma ekkas” yaagis.

29 Hessa gisho, Phawuloosa pilgganaw qoppidayssati iira iyappe shaakettidosona. Shaalaqay Roome asi santhalaatan qachchidayssa erida wode yayyis.

Phawuloosi Ayhude Shanggo sinthe shiiqis

30 Wonttetha gallas Shaalaqay, Ayhudeti Phawuloosa ays mootidaakko geeshshi eranaw koyis. Kahine halaqatinne shanggo ubbay shiiqana mela kiittis; qassi Phawuloosa qashoppe bilisidi entta sinthan essis.

23

1 Phawuloosi shiiquwa caddi xeellidi, “Ta ishato, taani hachchi gakkanaw Xoossaa sinthan ta de7o ubban lo77o wozanan de7as” yaagis. 2 Kahine halaqay Hananey, Phawuloosa doonan baqqana mela iya matan eqqidayssata kiittis. 3 He wode Phawuloosi iyaakko, “La ne booqqinte tiyida goda daaneysso, Xoossay nena baqqana. Neeni ta bolla higgiyatho pirddanaw uttada de7ashe higgey baynna tana baqqana mela kiitay?” yaagis.*

4 Phawuloosa matan eqqidayssati iyaakko, “Ne Xoossaa kahine halaqaa cayay?” yaagidosona.

5 Phawuloosi, “Ta ishato, I kahine halaqa gididayssa taani erabiikke; ays giikko Xoossaa qaalan, ‘Ne deriya ayseyssa bolla iita qaala haasayoppa’ geetetti xaafettis” yaagis.*

6 Shin Phawuloosi he bessan de7iya asaappe baggati Saduqaaweta, baggati Farisaaweta gideyssa be7idi, “Ta ishato, taani Farisaawenne Farisaawe na7a; ‘Hayqqidayssati hayqoppe denddana’ gada taani ufayssan naagiya gisho entti ta bolla pirddoosona” yaagidi odis.*

7 Phawuloosi hessa gida wode Farisaaweta giddoninne Saduqaaweta giddon ooshshi keyin shaakettidosona. 8 Ays giikko, Saduqaaweti, “Hayqqida asi denddenna; kiitanchchoyka ayyaanikka baawa” yaagosona. Shin Farisaaweti nam77ayka de7eyssa ammanoosona.* 9 Gita kachchi keyis; Farisaaweta bagga gidida higge asttamaareti denddi eqqidi, “Ha uraa bolla aybi balakka demmibookko; iyaw ayyaani woykko kiitanchchoy haasayonna aggenna” yaagidi palamidosona.

10 Ooshshay darin asay Phawuloosa shaqerethonna mela gidi, shaalaqay ba wotaaddareti wodhdhidi entta giddofe iya ellesi kessidi bantta de7iyasuwa efana mela kiittis.

11 He qamma Goday Phawuloosa matan eqqidi, “Phawloosaa, neeni taw Yerusalaamen markkattidaysada Roomenkka markkattanaw bessees; minna; aykkoy baawa” yaagis.

Phawuloosa wodhanaw maqettidosona

12 Wonttetha gallas Ayhudeti, “Phawuloosa wodhonna de7ishe mookko uyokko” gidi caaqqidosona. 13 Phawuloosa bolla hessa maqettida asati oytamappe daroosona. 14 Entti kahine halaqatakkonne deriya cimatakko bidi, “Nuuni Phawuloosa wodhonna de7ishe kathi giyabaa mookko gidi caaqqida. 15 Hiza, hinttenne shanggoy iyabaa geeshshidi pilggiyabay de7iya daanisidi, Phawuloosa hintteko ehana mela shaalaqaa oychchite. Nuuni I ha shiiquwa gakkanaappe sinthe iya wodhanaw giigidi uttida” yaagidosona.

16 Shin Phawuloosa michche na7ay he maqquwa si7ida wode bidi wotaaddareti de7iyasuwa gelidi, Phawuloosas odis. 17 Phawuloosi mato halaqatappe issuwa xeegidi, “Ha na7ay shaalaqas odiyabay de7iya gisho iya shalaqaakko efa” yaagis.

18 Mato halaqay na7aa shaalaqaakko efidi, “Qasho keethan de7iya Phawuloosi tana baakko xeegidi, ha na7ay new odiyabay de7iya gisho iya neekko ehana mela tana woossis” yaagis.

19 Shaalaqay na7aa kushiya oykkidi, dumma kare kessidi, “Neeni taw odanabay aybe?” yaagidi oychchis.

20 Na7ay shaalaqaakko, “Ayhudeti Phawuloosabaa kaseppe minthi pilgganaw koyidabaa daanisidi neeni wontto iya shiiquwa ehana mela nena woossanaw zoretaa qachchidosona. 21 Shin neeni entti giyabaa si7oppa. Ays giikko, oytamappe dariya asati Phawuloosa wodhonna de7ishe ‘Kathi mookko, haathe uyokko’ gidi caaqqidi, qosettidi iya naagoosona. Ha77i ne giyabaa xalaala si7anaw naagoosona” yaagis.

22 Shaalaqay zaaridi, “Ha oda ne taw odidayssa hara ooddeskka odoppa” yaagidi na7aa guye yeddis.

Phawuloosi deriya aysiya Filkkisa sinthe shiiqis

23 Shaalaqay mato halaqatappe nam77ata xeegidi, “Qammafe heedzu saaten Qisaariya baanaw, nam77u xeetu wotaaddareta, laappun tammu para asatanne nam77u xeetu tooranchchota giigisite. 24 Deriya aysiya Filkkisakko Phawuloosa saro gathanaw toga mehe giigisite” yaagidi entta kiittis. 25 Shaalaqay Filkkisas hayssada giya dabddaabbe xaafis:

26 “Qalawudiyoosa Luusiyosappe deriya aysiya bonchcho Filkkisas, saroy new gido. 27 Ayhudeti ha uraa oykkidi wodhana hanishin, I Roome biitta asi gidoyssa erada wotaaddaretara gakkada iya ashshas. 28 Entti iya ays mootiyakko eranaw koyada entta shiiquwan iya shiishas. 29 Entti bantta higgiyas iya mootidayssafe attin iya wodhisiyabaa woykko qashisiyabaa gidonnayssa ta demmas. 30 Entti ha uraa bolla maqettida zigirssay tana gakkin, taani ellesada iya neekko yeddas. Iya mooteyssati ne sinthan bidi mootana mela kiittas” yaagis.

31 Hessa gisho, wotaaddareti kiitettidayssada Phawuloosa ekkidi, qamma Antiphaxirisa gathidosona. 32 Wonttetha gallas para asati iyara baana mela oothidi toho asati guye simmidosona. 33 Togay Qisaariya gakkidi dabddaabbiya deriya ayseyssas immidi, Phawuloosa iya sinthe aathidosona. 34 Deriya ayseyssi dabddaabbiya nabbabidaappe guye “Phawuloosa, ne aw awuraajja asee?” gidi iya oychchis. I Kilqiya asi gidoyssa erida wode 35 “Taani nebaa nena mooteyssati yaa wode si7ana” yaagis. Wotaaddareti Phawuloosa Heroodisa keethan naagana mela kiittis.

24

Phawuloosa Ayhudeti mootidosona

1 Ichchashu gallasappe guye kahine halaqay, Hananey, cimataranne Xerxeluusa giya issi xabaqaara Qisaariya bis. Entti deriya ayseyssa bolla Phawuloosa mootidosona. 2 Phawuloosi xeegettidi gelida wode Xerxeluusi iya hayssada yaagidi mootis:

“Bonchcho Filkkisa, nuuni ne baggara daro sarotethaa demmida, ne lo77o aysuwan nu biittay daro laamettis. 3 Bonchcho Filkkisa, nuuni awunkka awude gidin daro galatan hessa ekkoos. 4 Taani nena gam77isonnashin neeni ne keehatethan nubaa qanthan si7ana mela nena woossays. 5 Ha uray dhube gididi biitta ubban de7iya Ayhudeta giddon buqethi medhdhidi Naaziraweta bagga asaa kaaletheyssa gidoyssa erida. 6 Hari attoshin, Xoossa Keetha tunisana hanishin nuuni iya oykkida; nu higgiyada iya bolla pirddanaw qoppida. 7 Shin shaalaqaa Luusiyosi yidi, wolqqan nu kusheppe iya wothi ekkis. 8 Iya mooteyssatikka neekko yaana mela kiittis. Neeni ne huu7en ha uraa pilggada nuuni iya mootiya mootuwa ubbaa eranaw dandda7aasa” yaagis.

9 Ayhudetikka, “Ha oday tuma” gidi iya qofaa ma77idosona.

Phawuloosi mootuwas zaaro immis

10 Deriya ayseyssi Phawuloosa oda gidi mallis. Phawuloosi hayssada gidi zaaris: “Neeni daro wodeppe doomada, ha asaas pirddashe de7eyssa erada ta odas ufayssan zaaro immays. 11 Taani goynnanaw Yerusalaame keyin tammanne nam77u gallasappe aadhdhonnayssa neeni ne huu7en eranaw dandda7aasa. 12 Ayhudeti tana Xoossa Keethan gidin Ayhude Woosa Keethan gidin kataman gidin oodderakka palamishin woykko ase shiishada maqqishin issi asikka demmibeenna. 13 Ha77ika entti tana mootiyabaas markka demmanaw dandda7okkona.

14 “Shin taani issibaa ammanays; taani higgen de7iyabaanne nabeti xaafida ubbabaa ammanada, nu aawata Xoossaa, entti worddo giya ogiyan goynnays. 15 Entti bantta huu7en ammaneyssa mela xillotinne nagaranchchoti hayqoppe denddanayssa takka ammanays. 16 Hessa gisho, taani Xoossa sinthaninne asa sinthan ubba wode lo77o kahi taw daana mela minnays.

17 “Taani Yerusalaameppe keyoosappe daro laythafe guye ta biittaa manqotas maade immanawunne yarshsho yarshshanaw Yerusalaame bas.* 18 Taani Xoossa Keethan hessa oothada geeshsha wogaa pola simmin tana demmidosona. He wode taara asi baawa, ooshshikka keyibeenna. 19 Shin Iisiyappe yida issi issi Ayhudeti yan de7oosona; entti ta bolla oda koykko yidi tana ne bolla mootanaw dandda7osona. 20 Woykko taani shangguwa sinthe shiiqida wode oothida bali de7ikko hayssati ne sinthan de7eyssati odona. 21 Taani entta giddon eqqada, ‘Hayqqidayssati denddana gada waassada odida gisho hachchi hintte sinthan ta bolla pirddoosona’ gas; hessafe harabaa oothabikke” yaagis.*

22 Shin Filkkisi Xoossaa ogiyabaa geeshshi erida gisho “Taani hintte oda shaalaqaa Luusiyosi yaa wode pirddana” yaagidi moyzis. 23 Filkkisi qassi Phawuloosa qachchonna naagana melanne iya dabbotappe oonikka iya oychchanaw yishin diggonna mela mato halaqaas odis.

Phawuloosi Filkkisa sinthenne Dirusilla sinthe shiiqis

24 Guutha gallasappe guye, Filkkisi Ayhude bagga gidida ba machche Dirusillara yidi Phawuloosa kiitti ehisidi Yesuus Kiristtoosan ammanobaa iyappe si7is. 25 Phawuloosi xillotethabaa, ba huu7e haarobaanne yaanaw de7iya pirddabaa odishin, Filkkisi yayyidi, “Neeni ha77is ba; taw injjetida wode nena xeegisana” yaagis. 26 He wode Phawuloosappe gubbo ekkanaw qoppidi iya zaari zaari xeegisidi iyara odettees.

27 Nam77u laythafe guye, Filkkisa bessaa Phorqiyoos Fisxoosi ekkis. Filkkisi Ayhudeta ufayssanaw koyidi Phawuloosa billonna aggaagis.

25

Phawuloosi Roome Kawuwas abeet gis

1 Fisxoosi kawotida heedzu gallasappe guye Qisaariyappe Yerusalaame bis. 2 Yan kahine halaqatinne Ayhudeta kaaletheyssati Phawuloosa mootidosona. 3 Phawuloosa Yerusalaame ehishin ogen qosettidi iya wodhanaw enttaw injjetana mela banttana maaddo gidi Fisxoosa woossidosona. 4 Fisxoosi enttako, “Phawuloosi, Qisaariyan qasho keethan de7ees; taani ta huu7enkka ellesada guye simmana hanays. 5 I balidabay de7ikko hintte giddon aawateyssati taara Qisaariya bidi iya mootona” yaagidi zaaris.

6 Fisxoosi entta matan hosppun woykko tammu gallasa mela gam77idaappe guye Qisaariya bis. Wonttetha gallas pirdda oydiyan uttidi Phawuloosa ehana mela kiittis. 7 I yin Yerusalaameppe yida Ayhudeti iya yuushuwan eqqidi entti lathanaw dandda7onna daro deexo mooto iya bolla shiishidosona. 8 Phawuloosi zaaridi, “Taani Ayhude higgiya gidin Xoossa Keethaa woykko Roome Kawuwa Qeesare naaqqabiikke” yaagis.

9 Shin Fisxoosi Ayhudeta ufayssanaw koyidi Phawuloosakko, “Yerusalaame bada ha mootuwabaa yan ta sinthan pirddettanaw koyay?” yaagidi oychchis.

10 Shin Phawuloosi, “Taani pirddettanaw bessiya Qeesare pirdda keethan eqqa kichchas. Neeni loytha ereyssada taani Ayhudeta aybinkka naaqqabiikke. 11 Hiza, taani naaqqidabay woykko hayqos gathiyaba oothidabaa gidikko hayqoppe tana ashsha giikke. Shin entti tana mootiya mootoy coo gidaappe guye oonikka tana enttaw aathi immanaw dandda7enna. Qeesarey tabaa pirddo gada oychchays” yaagis.

12 He wode Fisxoosi ba zoranchchotara zorettidi, “Neeni Qeesarey tabaa pirddo gada oychchadasa; Qeesarekko baasa” yaagidi zaaris.

Phawuloosi Agirpha sinthenne Barnniiqe sinthe shiiqis

13 Guutha gallasappe guye Kawoy Agirphinne Barnniiqey Fisxoosa sarothanaw Qisaariya bidosona. 14 Yan entti daro gallas gam77in, Fisxoosi Kawuwas Phawuloosabaa hayssada yaagidi odis; “Filkkisi billonna aggidi bida issi addey hayssan de7ees. 15 Taani Yerusalaame bida wode kahine halaqatinne Ayhude cimati iya bolla pirddana mela tana woossidi iyabaa taw odidosona. 16 Taani, ‘Mootettida uray bana mooteyssata sinthan eqqidi ba mootidabaas zaaro immonnashin, oona gidikkoka aadhdhidi imetteyssi Roome higge gidenna’ yaagada enttaw zaaras.

17 “Hessa gisho, entti hayssan shiiqida wode taani gam77onna wonttetha gallas pirdda keethaa gelada Phawuloosa ehana mela kiittas. 18 Iya mooteyssati iya matan eqqidi, iitaban iya mootonna aggokona gada taani qoppidayssa mela iya mootibookkona. 19 Shin entti bantta ammanobaanne Phawuloosi, ‘Paxa de7ees’ giya issi hayqqida Yesuusa geetettiya addiyabaa iyara palamoosona. 20 Ha oday tana shaakkanaw metida gisho Phawuloosi Yerusalaame bidi, yan pirddettanaw koyakko gada iya oychchas. 21 Shin Phawuloosi ba oda Qeesarey be7ana gakkanaw qasho keethan gam77anaw oychchis. Taani iya Qeesarekko yeddana gakkanaw I qashettana mela kiittas” yaagis.

22 Hessa gisho, Agirphi Fisxoosakko, “Taani ta huu7enkka he uray giyabaa si7anaw koyays” yaagis.

Fisxoosi iyaakko, “Neeni wontto I giyabaa si7ana” yaagis.

23 Wonttetha gallas Agirphinne Barnniiqey gita bonchchon shaalaqataranne kataman de7iya gita asatara yidi pirdda keethi gelidosona. Fisxoosi Phawuloosa xeegisidi ehis. 24 Fisxoosi, “Kawaw Agirpha, hayssan nuura de7iya asaw, Ayhudeti Yerusalaamenkka hayssankka waassidi, ‘I hizappe guye paxa daanaw bessenna’ yaagidi, tana woossida uraa hayssa be7eeta. 25 Shin iya hayqos gathiyabaa aybibaakka taani demmabiikke. I ba huu7en, ‘Qeesarey tabaa pirddo yaagada oychchays’ gida gisho Qeesarekko iya yeddanaw qofa qachchas. 26 Taani iyabaa ta godaa Qeesares xaafanaw gidiya gaasoy aybikka baawa. Hessa gisho, iyabaa hintte be7ikko ta xaafiyabay benttaneekko gada hintte sinthe ubbarakka Kawaw, Agirpha, ne sinthe iya ehas. 27 Ays giikko, qashettida asi bolla daynnas aathiya wode I ays mootettidaakko Qonccisonna aggeyssi taw eeyatethi daanees” yaagis.

26

Phawuloosi Agirpha sinthan zaarida zaaruwa

1 Agirphi Phawuloosakko, “Neeni nebaa odanaw dandda7aasa” yaagis. He wode Phawuloosi ba kushiya denthidi hayssada yaagis:

2 “Kawaw, Agirpha, Ayhudeti tana mootidabaas zaaro immanaw hachchi ne sinthan eqqashe ta qaaday lo77o gada qoppays. 3 Neeni Ayhude wogaanne palamaa loythada eriya gisho tana salettonna si7ana mela woossays.

4 “Taani na7atethafe doomada ta asaa giddoninne Yerusalaamen de7ida ta de7uwa Ayhude ubbay eroosona. 5 Taani koyroppe doomada, nu ammano higgiya minthidi naagiya Farisaaweta yaraappe gideyssa entti markkattanaw koykko eroosona.* 6 Ha77ika taani Xoossay nu aawatas immana gida ufayssaa naagiya gisho mootettada hayssan eqqas. 7 Qassi tammanne nam77u nu aawata sheeshay Xoossaa qammanne gallas minthidi goynnishe Xoossay immana gidayssa ekkanaw ufayssan naagoosona. Kawaw Agirphaa, Ayhudeti tana mootey taani ufayssan hessa naagiya gishossa. 8 Ayhudetoo, Xoossay hayqqidayssata dentheyssa ays ammanekketii?

9 “Kase taani ta huu7enkka Naazirete Yesuusa sunthaa teqqanaw dandda7ettidaba ubbaa oothanaw bessees gada qoppas.* 10 Taani Yerusalaamen oothiday hayssa. Kahine halaqatappe maata ekkada Xoossaa asatappe darota qashisas. Entta wodhiya wodekka entta hayquwa dosas. 11 Daro wode Ayhude Woosa Keethaa ubban entti seerettana melanne Yesuusa cayidi kaddana mela un77ethas. Taani wogi baynna entta hanqettada hari attoshin, hara biitta katamata gakkanaw entta goodas.

12 “Taani ha odas kahine halaqatappe maatanne kiitaa ekkada Damasqqo bays. 13 Kawaw, taani seeta gallas ogiyan de7ishin awa poo7oppe daro aadhdhiya poo7oy ta yuushuwaninne taara beyssata yuushuwan saloppe poo7is. 14 Nuuni ubbayka sa7an kunddida wode Ibraysxe doonan, ‘Saa7ola, Saa7ola, tana ays goodday? Neeni nena caddiya xam77aa qakkiko nena qohaasa’ yaagidi taw odishin si7as.

15 “Taani, ‘Godaw, neeni oonee?’ yaagas.

“Goday, ‘Taani, neeni gooddiya Yesuusa; 16 shin dendda eqqa. Hachchi neeni tana be7idayssaninne sinthafe ta nena bessanyssa haratas markkattana mela ta oosanchcho oothada nena shuumanaw new benttas. 17 Isra7eele asatappenne taani nena enttako kiittiya Ayhude gidonnayssatappe nena ashshana. 18 Neeni entta ayfiyaa dooyana, dhumappe poo7okko, Xalahe kusheppe Xoossako entta zaarana. Entti tanan ammanidi nagara atotethaa ekkana. Xoossay doorida asaa giddon bantta laata demmana’ yaagis.

19 “Kawaw Agirphaa, hessa gisho, taw saloppe benttida qonccethas kiitettanayssa ixxabiikke. 20 Shin taani koyrottada Damasqqon hessafe guye Yerusalaameninne Yihuda biitta ubban de7eyssatinne Ayhude gidonnayssati bantta nagaraappe Xoossaakko simmana melanne nagaraappe simuwa bessiya ooso oothana mela qaala odas.* 21 Hessa gisho, Ayhudeti tana Xoossa Keethan oykkidi wodhanaw koyidosona. 22 Hachchi gakkanaw Xoossaa maadey taappe shaakettibeenna; yaaniya gisho, guuthaasinne gitaas markkattashe hayssan eqqas. Nabetinne Musey hanana gidi odidayssafe haraa issibaakka taani odidabay baawa. 23 Hessika, ‘Kiristtoosi waaye ekkanaw bessees; qassi hayqoppe koyro denddidi Ayhudetasinne Ayhude gidonnayssatas atotetha poo7o odanaw bessees’ gidayssa” yaagis.*

24 Phawuloosi hessa yaagidi zaarishin, Fisxoosi ba qaala dhoqqu oothidi, “Phawloosaa, ne gooyadasa; ne daro timirttey nena gooshshas gathis” yaagis.

25 Shin Phawuloosi, “Bonchcho Fisxoosaa, taani tumaabanne bessiyabaa odaysippe attin gooyabiikke. 26 Taani qonccen odiya odaa Kawoy erees. Ha oday geeman oosettiboonna gisho issoykka iyappe geemmonayssa taani geeshshada erays.

27 “Kawaw Agirphaa, neeni nabeta ammanaasa gidikkii? Neeni ammaneyssa taani erays” yaagis.

28 Kawoy Agirphi, Phawuloosakko, “Ha guutha saaten tana ammanthanaw koyay?” yaagis.

29 Phawuloosi, “Daro wode gidin guutha wode ne xalaala gidonnashin hachchi taana si7iya ubbay ha qashuwappe attin ta mela gidana mela Xoossaa woossays” yaagis.

30 Hessafe guye, Kawoy Fisxoosi, Barnniiqeynne enttara uttida ubbayka denddidosona. 31 Yaappe keyidi bishe issoy issuwara, “Ha uray hayqos woykko qashos gathiyabaa aykkoka oothibeenna” yaagidi odettidosona. 32 Agirphi Fisxoosakko, “Ha uray ‘Qeesarey tabaa pirddo’ goonnaako bilettanaw dandda7ees, shin attis” yaagis.

27

Phawuloosi Roome bis

1 Nuuni markkabera Xaale baanaw qachchida wode Awugisxoosa wotaaddareta geetetteyssatappe issi Yuuliyoosa giya mato halaqaas Phawuloosanne hara guutha qasho asata immidosona. 2 Iisiya gaxan de7iya biittata biya Adiramixiyoone markkaben gelidi denddida. Maqedooniya asi gidida Teselonqe Arsxirokoosi nuura de7ees.

3 Wonttetha gallas nuuni Sidoona gakkishin, Yuuliyoosi Phawuloosas keehidi ba laggetakko bidi koshshiyaban maadettana mela enttako yeddis. 4 Yaappe denddidi sinthara nu bolla carkkiya gisho haathan teqettida biittaa, Qoophiroosan zemppidi aadhdhida. 5 Kilqiyanne Phinfiliya matan de7iya abbaa pinnidi Liiqiyan de7iya Muura gakkida. 6 Yan mato halaqay Xaale biya Iskkinddiriya markkabe demmidi, iyan nuna gelssis.

7 Nuuni daro gallas loddara bidi, daro meton Qanddoosa katamaa mata gakkida. Yaara baanaw nuna carkkoy diggin Salmoonara aadhdhidi haathan teqettida biittaa, Qarxeesan zemppidi aadhdhida. 8 Daro meton gaxa gaxa oykkidi Laasiya katamaa matan de7iya abbaa doonan “Markkabey Woppu Gidi Shemppiyaso” giya bessaa gakkida.

9 Nuuni yan daro wodiya gam77idaappe guye xoomi bilettin, markkabera buussi metiya gisho Phawuloosi entta zoris. 10 “Asaw, nu buussan gita boshinne daro qohoy de7eyssi taw benttees; qohoy caanaa bollanne markkabiya bolla xalaala gidonnashin nu de7uwa bollaka gakkana” yaagis. 11 Shin mato halaqay Phawuloosi gidayssafe aathidi markkabiya laaggeysinne markkabiya goday geyssa ammanis. 12 He abbaa doonan de7iya katamay balggo ageena aathanaw enttaw injjetonna gisho dariya asati banttaw dandda7ettiko Finqqe katamaa gakkidi balggo ageena yan aathanaw zorettidosona. Finqqey pudeha-wulohappenne dugeha-wulohappe giddon abbaa doonan de7iya katama.

Abbaa bolla gotey denddis

13 Kawushsha dugeha carkkoy loddara carkkida wode bantta qoppidayssada hanidabaa daanin denddidi, markkabey qaaxxonna mela oykkiya biraata pude ekkidi Qarxeesa matara aadhdhidosona. 14 Shin daro gam77onna “Awuraqiis” giya wolqqaama gotey haathan teqettida biittaafe duge entta bolla denddis. 15 He gotey markkabiya sugidi efonna diggida gisho carkkoy markkabiya ba dosida soo efis.

16 Nuuni Qeeda giya haathan teqettida biittaa zemppidi bishe daro metootettidi markkabiya wogoluwa ashshanaw dandda7ida. 17 Entti wogoluwa pude kessidaappe guye wodoruwan markkabiya bolla xaaxidi, minthi qachchidosona. Surtiisa giya shafiyan banttana dom77ethana gidi hirggidi, markkabiya sharaa wodhisidi markkabiya coo yeddi aggidosona.

18 Gotey wolqqaamishe bin wonttetha gallas caanaappe baggaa abban holo oykkidosona. 19 Heedzantho gallas markkabiya miishiya ekkidi bantta kushen holidosona. 20 Nuuni daro gallas awa ayfenne xoolintto be7onna gishonne wolqqaama uushoy nu bolla uushida gisho sinthafe shemppora attana gidi qoppibookko.

21 He wode entti daro gallas kathi moonna gam77ida gisho Phawuloosi entta giddon denddi eqqidi, “Asaw, hintte ta zoriya ekkidi Qarxeesappe denddonna aggidaako ha metoynne qohoy nuna gakkenna. 22 Shin taani hinttena yayyofite gada zorays; ays giikko, ha markkabey dhayanaappe attin hinttefe issi asa shemppoykka dhayenna. 23 Zine qamma ta iyabaa gididayssinne ta goynniya Xoossay kiittida kiitanchchoy ta matan eqqidi, 24 ‘Phawuloosa, yayyofa; neeni Roome Kawuwa Qeesare sinthan eqqanaw bessees. Hekko Xoossay ne gisho neera biya asa ubbaa shemppuwa ashshis’ yaagis. 25 Hessa gisho, asaw, yayyofite. He kiitanchchoy taw odidayssi hananayssa taani ammanays. 26 Shin carkkoy nuna efidi issi haathan teqettida biittaa gaxan holana” yaagis.

27 Tammanne oyddantho qamman Meditiraane Abban nuna carkkoy gedenne haa sugishin, gidi bilahe gidiya wode markkabiyan ootheyssatas biittako matidabaa daanis. 28 Entti ciimmotethaa eranaw koyidi wodoro xeeran deexiyabaa qachchidi abban yeggin, abbay hosppun tammu wadha gidis. Guuthi gam77idi, zaari yeggin usuppun tammu wadha gidis. 29 Entti abbaa gaxan de7iya shuchchan dom77ettona mela yayyidi, markkabey boonna mela oykkiya oyddu biraatata markkabiyappe guyera abban yeggidi, sa7ay wonttana mela Xoossaa woossosona. 30 Markkabiyan ootheyssati markkabiyappe baqatanaw koyidi, markkabey boonna mela oykkiya biraatata markkabiyappe sintha baggara abban yeggiya daanin wogoluwa abban yeggidosona. 31 Phawuloosi mato halaqaakkonne wotaaddaretakko, “Hayssati markkabiyan shemppi uttonna ixxiko hintte attanaw dandda7ekketa” yaagis. 32 Hessa gisho, wotaaddareti wogoloy qashettida wodoruwa qanxidi yeddi aggidosona.

33 Sa7i wonttana hanishin ubbay kathi maana mela Phawuloosi asaakko, “Hintte kathi moonna naagishe hachchira tammanne oyddu gallas gam77ideta. 34 Hessa gisho, guutha kathi hintte maana mela taani hinttena woossays. Hintte gashttana mela guutha kathi maanaw koshshees; hari attoshin hintte huu7e binaanaappe issoykka dhayenna” yaagis. 35 Phawuloosi hessa gidi uythi ekkidi ubbaa sinthan Xoossaa galatis; uythaa menthidi muusu doomis. 36 Ubbay minettidi banttaw kathi ekkidi midosona. 37 Nuuni markkabiyan de7eyssati nam77u xeetanne laappun tammanne usuppuna. 38 Entti midi kallida wode caana gisttiya abban yeggidi markkabiya deexuwa kawushshidosona.

Markkabey me77is

39 Sa7i wonttida wode markkabiya oosanchchoti aw biitta gakkidaakko eronashin, abbaa gaxan de7iya shafenne silimo be7idosona. Banttaw dandda7ettiko markkabiya he shafiyakko shiishanaw qoppidosona. 40 Yaatidi, markkabey boonna mela oykkiya biraatata birshshidi abban yeggidosona. He wode laaggiya mithaa qachchiya wodoruwa birshshidosona. Hessafe guye, carkkoy markkabiya sinthe sugana mela markkabiya efiya sharaa sintha baggara dhoqqu oothidi buussu doomidosona. 41 Shin markkabey shafe dooren dom77ettidi mitettis. Markkabiyas sintha baggay xuggunidi shafiya caddi oykkidi qaaxxonna ixxin, guye baggay zuliya sugethan meqeretethi oykkis.

42 Wotaaddareti qasho asaappe issoykka haathaa wadhdhidi kessi ekkonna mela entta wodhanaw zorettidosona. 43 Shin mato halaqay Phawuloosa ashshanaw koyidi wotaaddareta zoretaa ixxis. Haathe wadho eriya ubbay markkabiyappe haathan guppi guppi wodhdhidi kasetidi gaxa keyana mela kiittis. 44 Attidayssati sanqqaa bollanne, markkabiya me7uwa bolla keyana mela kiittis. Hessada hanidi ubbay gaxa sarora keyidosona.

28

Phawuloosi Maltta giya haathan teqettida biittaa bis

1 Nuuni gaxa saro keyida wode gakkida haathan teqettida biittay Maltta geetetteyssa erida. 2 Maltta asay nuus daro keeha keehidosona. Iri bukkiya gishonne meeggiya gisho tama eethidi nuna ubbaa mokkidosona. 3 Phawuloosi daro afira shiishidi taman wothishin, shooshi seelaa gisho keyidi iya kushiya bolla xaaxettidi iya dukkis. 4 Maltta asay shooshi Phawuloosa kushen xaaxettidayssa be7ida wode issoy issuwako, “Tuma ha uray shemppo wodhida asi; hari attoshin abbaafe I attinkka xoossa pirddafe* attidi paxa daanaw dandda7ibeenna” yaagidosona. 5 Shin Phawuloosi ba kushiyappe shooshaa wuxarkkidi, taman yeggis; iya aykkoka qohibeenna. 6 Entti, “Iya asatethay kixxees, woykko akeekonna kunddidi hayqqees” gidi naagoosona. Shin daro wode naagidi iya asatethan aybikka dummattidabay dhayin, “Hayssi xoosse” yaagidi bantta qofaa laammidosona. 7 He heeran haathan teqettida biittaa halaqaa, Pupliyoosa geyssas gadey de7ees; heedzu gallas gakkanaw i nuna siiqon mokkis. 8 Pupliyoosa aaway qoxo, mishanne ulo uttison harggettidi zin77idi de7ees. Phawuloosi iya soo gelidi iyaw Xoossaa woossis; ba kushiya iya bolla wothidi pathis. 9 Hessafe guye, Malttan de7iya harggiya hara asatikka yidi paxidosona. 10 Entti nuna daro bonchchidosona; nuuni markkabera baanaw denddida wode oges koshshiyabaa nuus immidosona.

Phawuloosi Malttafe Roome bis

11 Heedzu ageenappe guye, Malttan balggo aathidi Iskkinddiriya markkabera baanaw denddida. He markkabiya bolla Diyosqoroosa giya mentte eeqata misiley de7ees. 12 Sirakuuse katamaa gelidi yan heedzu gallas uttida. 13 Yaappe denddidi Regiyume katamaa gakkida. Issi gallasappe guye, dugeha bagga carkkoy carkkin, wonttetha gallas Putiyoole katamaa gakkida. 14 Yan nuuni issi issi ammaniyaa asata demmin, banttara saamintta gam77ana mela nuna woossidosona. Hessafe guye, Roome bida.

15 Roomen de7iya ammaniyaa asati nubaa si7idi, Afiyoosa Giyaan, Heedzu Aqiyaso giya bessaa gakkanaw nuna mokkanaw yidosona. Phawuloosi entta be7ida wode Xoossaa galatidi minettis.

Phawuloosi Roomen

16 Nuuni Roome gelida wode Phawuloosi bana naagiya wotaaddariyara barkka de7o geetettis.

17 Heedzu gallasappe guye, Phawuloosi Ayhudeta halaqata baakko xeegisis. Entti shiiqida wode enttako, “Ta ishato, taani nu asaa woykko nu aawata wogaa bolla aybi qohokka oothabiikke, shin tana Yerusalaamen qachchidi Roome asaas aathidi immidosona. 18 Entti ta mootuwa be7idi hayqos gathiyabaa ta bolla aybibaakka demmiboonna gisho tana billanaaw qoppidosona. 19 Shin Ayhudeti hessa ixxida wode ‘Tabaa Qeesarey pirddo’ yaagasippe attin taani ta deriya mootiyabay de7in gidenna.* 20 Taani hinttena xeegisiday hinttena be7anawunne hinttew hayssa odanaassa. Taani ha santhalaatan qashettiday Isra7eele asay naagiya ufayssaa gishossa” yaagis.

21 Ayhude halaqati Phawuloosakko, “Nuus Yihudappe nebaa xaafettida dabddaabbey gakkibeenna. Yaappe yida asatappe issoykka nebaa iita odiday baawa. 22 Shin ha ne kaalliya ammanuwa dumma dumma bessan asay ixxeyssa nuuni eriya gisho ne qofaa si7anaw koyoos” yaagidosona.

23 Entti bantta yaana gallas Phawuloosas qaxaridi, he gallas daridi i de7iyasuwa yidosona. I wonttafe omarssi gakkanaw Xoossaa kawotethaabaa enttaw markkattis. Qassi entti Yesuusabaa ammanana mela Muse higgiyafenne nabeta maxaafappe qonccisidi entta tamaarssis. 24 Issoti issoti Phawuloosi gidayssa ammanidosona, shin harati ammanibookkona. 25 Entti bantta giddon oda ma77onna ixxida wode Phawuloosi issibaa gidaappe guye bidosona. I hayssada yaagis: “Geeshsha Ayyaanay nu aawatas nabiya Isayaasa doonan odidayssi tuma.

26 ‘Neeni he asaakko bada,

hintte sissaa si7eeta, shin hinttew gelenna;

hintte be7o be7eeta, shin demmeketa.*

27 Ha asaa wozanay muumis;

entta haythay tullis;

entta ayfeykka goozettis.

Hessi baynneeko,

entti bantta ayfiyaan be7idi, bantta haythan si7idi, bantta wozanan akeekidi,

entti taakko simmana;

takka entta pathanashin’ yaaga” yaagis.

28 “Hiza, hayssi Xoossaa atotethaa kiitay Ayhude gidonnayssatas gideyssa ereeta. Enttika si7ana” yaagis.

29 Phawuloosi hessa gidaappe guye Ayhudeti bantta giddon daro palamishe keyidi bidosona.

30 Phawuloosi kera keethan nam77u laythi kumethi de7is; yan de7ishe baakko yaa ubbaa mokkees. 31 Yashshi baynnanne oonikka diggonnashin Xoossaa kawotethaabaa sabbakis; Godaa Yesuus Kiristtoosabaa qonccisidi tamaarssees.

* 1:1-2 Luuqa 1:1-4

* 1:4 Luuqa 24:49

* 1:5 Maato 3:11; Mar 1:8; Luuqa 3:16; Yoha 1:33

* 1:8 Maato 28:19; Mar 16:15; Luuqa 24:47-48

* 1:9 Mar 16:19; Luuqa 24:50-51

* 1:13 Maato 10:2-4; Mar 3:16-19; Luuqa 6:14-16

* 1:20 Maz 69:25; 109:8

* 1:22 Maato 3:16; Mar 1:9; Luuqa 3:21

* 2:1 Leewe 23:15-21; Zaare 16:9-11

* 2:17 Iyu 2:28-32

* 2:23 Maato 27:35; Mar 15:24; Luuqa 23:33; Yoha 19:18

* 2:24 Maato 28:5-6; Mar 16:6; Luuqa 24:5

* 2:28 Maz 16:8-1

* 2:30 Maz 132:11; 2Saamu 7:12-13

* 2:34-35 Maz 110:1

* 2:44 Ha.O 4:32-35

* 3:13 Kessa 3:15

* 3:14 Maato 27:15-23; Mar 15:6-14; Luuqa 23:13-23; Yoha 19:12-15

* 3:22 Zaare 18:15,18

* 3:23 Zaare 18:19

* 3:25 Medhe 22:18

* 4:11 Maz 118:22

* 4:24 Kessa 20:11; Nah 9:6; Maz 146:6

* 4:25 Maz 2:1-2

* 4:27 Maato 27:1-2; Mar 15:1; Luuqa 23:1,7-11; Yoha 18:28-29

* 4:32 Ha.O 2:44-45

* 5:28 Maato 27:25

* 7:2 Medhe 12:1

* 7:4 Medhe 11:31; 12:4

* 7:5 Medhe 12:7; 13:15; 15:18; 17:8

* 7:6 Medhe 15:13-14

* 7:7 Kessa 3:12

* 7:8 Medhe 17:10-14; 21:2-4; 25:26; 29:31-35

* 7:9 Medhe 37:11,28; 39:2,21

* 7:10 Medhe 41:39-41

* 7:11 Medhe 42:1-2

* 7:13 Medhe 45:1,16

* 7:14 Medhe 45:9-10,17-18; 46:27

* 7:15 Medhe 46:1-7; 49:33

* 7:16 Medhe 23:3-16; 33:19; 50:7-13; Iya 24:32

* 7:17 Kessa 1:7-8

* 7:19 Kessa 1:10-11,22

* 7:20 Kessa 2:2

* 7:21 Kessa 2:3-10

* 7:23 Kessa 2:11-15

* 7:29 Kessa 18:3-4

* 7:30 Kessa 3:1-10

* 7:35 Kessa 2:14

* 7:36 Kessa 7:5; 14:21; Tay 14:33

* 7:37 Zaare 18:15,18

* 7:38 Kessa 19:1-20:17; Zaare 5:1-33

* 7:40 Kessa 32:1

* 7:41 Kessa 32:2-6

* 7:42 Amo 5:25-27

* 7:44 Kessa 25:9,40

* 7:45 Iya 3:14-17

* 7:46 2Saamu 7:1-16; 1Taari 17:1-14

* 7:47 1Kawo 6:1-38; 2Taari 3:1-17

* 7:49 Isa 66:1-2

* 7:51 Isa 63:10

* 8:3 Ha.O 22:4-5; 26:9-11

* 8:32 Isa 53:7-8

* 9:23 2Qoro 11:32-33

* 10:34 Zaare 10:17

* 11:16 Ha.O 1:5

* 11:19 Ha.O 8:1-4

* 11:28 Ha.O 21:10

* 12:1 Kawoy Heroodisi: Hayssi kawoy Heroodisi, Heroodisa Agirpha giya koyruwa. I, 37-44 Maarotetha Laythaa gakkanaw haaris. I kawuwa Heroodisas na7a na7a

* 12:4 Kessa 12:1-27

* 13:5 Yohaannisi: Ha bessan xaafettida Yohaannisi, hawaariya Yohaannisa gidonnashin Yohaannis Marqqoosa geetettiya Marqqoosa Wonggelaa xaafidayssa.

* 13:17 Kessa 1:7; Kessa 12:51

* 13:18 Tay 14:34; Zaare 1:31

* 13:19 Zaare 7:1; Iya 14:1

* 13:20 Zaare 2:16; 1Saamu 3:20

* 13:21 1Saamu 8:5; 10:21

* 13:22 1Saamu 13:14; 16:12; Maz 89:20

* 13:24 Mar 1:4; Luuqa 3:3

* 13:25 Maato 3:11; Mar 1:7; Luuqa 3:16; Yoha 1:20,27

* 13:28 Maato 27:22-23; Mar 15:13-14; Luuqa 23:21-23; Yoha 19:15

* 13:29 Maato 27:57-61; Mar 15:42-47; Luuqa 23:50-56; Yoha 19:38-42

* 13:31 Ha.O 1:3

* 13:33 Maz 2:7

* 13:34 Isa 55:3

* 13:35 Maz 16:10

* 13:41 Ib 1:5

* 13:47 Isa 42:6; 49:6

* 13:51 Maato 10:14; Mar 6:11; Luuqa 9:5; 10:11

* 14:15 Kessa 20:11; Maz 146:6

* 15:1 Leewe 12:3

* 15:7 Ha.O 10:1-43

* 15:8 Ha.O 2:4; 10:44

* 15:16 Amo 9:11-12

* 15:20 Kessa 34:15-17; Leewe 17:10-16; 18:6-23

* 15:34 Issi issi maaxafatan paydo 34 baawa.

* 15:38 Ha.O 13:13

* 16:37 Roome asi: Phawuloosi Roome asi yaagidi bana xeegiday he wode Ayhude biittaa haarey Roome kawotethaa gidida gishossa. He wode Roome biittan de7iya asay pirddi baynna garaafettokona.

* 17:24 1Kawo 8:27; Isa 42:5; Ha.O 7:48

* 18:18 Tay 6:18

* 19:4 Maato 3:11; Mar 1:4,7-8; Luuqa 3:4,16; Yoha 1:26-27

* 19:19 Bira santime: Maato 26:15 xeellite.

* 20:24 2Ximo 4:7

* 21:8 Ha.O 6:5; 8:5

* 21:10 Ha.O 11:28

* 21:23 Tay 6:13-21

* 21:25 Ha.O 15:29

* 21:29 Ha.O 20:4

* 22:3 Ha.O 5:34-39

* 22:4 Ha.O 8:3; 26:9-11

* 22:20 Ha.O 7:58

* 22:25 Roome asi: 16:37 xeellite.

* 23:3 Maato 23:27-28

* 23:5 Kessa 22:28

* 23:6 Ha.O 26:5; Fil 3:5

* 23:8 Maato 22:23; Mar 12:18; Luuqa 20:27

* 24:17 Ha.O 21:17-28

* 24:21 Ha.O 23:6

* 26:5 Ha.O 23:6; Fil 3:5

* 26:9 Ha.O 8:3; 22:4-5

* 26:20 Ha.O 9:20,28-29

* 26:23 1Qoro 15:20; Isa 42:6; 49:6

* 28:4 xoossa pirddafe: He wode he biittan dumma dumma macca xoossati de7oosona. Enttafe issiniya iita oothiya asaa pirddiyaro. Iya pirdda xoossi geetetta xeegettasu.

* 28:19 Ha.O 25:11

* 28:26 Isa 6:9-10

Roome

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Phawuloosi Roome Asaas

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Hawaariya Phawuloosa kiitay Roome asaas xaafettiday, Phawuloosi Roomen de7iya woosa keethaa be7anaw qoppida gisho I biya wode entti giigidi naagana mela oothanaassa. Phawuloosa qofay Roomen de7iya ammaneyssatara guutha wode oothidaappe guye entti iya maaddin Isppeene baanassa. Ammanobaa i eridayssanne ammaniyaa asay he timirttiya ooson peeshshana mela qonccisidi xaafis. Ha maxaafan Phawuloosa kumetha kiitay ha qofaa oykkees.

Phawuloosi Roomen de7iya ammaniyaa asata koyro sarothi simmidi, kaallidi enttaw woosseyssa odidaappe guye ba kiitas gul77a qofaa, “Wonggelan Xoossaa xillotethay qonccis; he xillotethay koyroppe wurssethi gakkanaw ammanon qonccis” gidi odees (1:17).

Hessafe guye, he qofaa dalggisidi xaafees. Ayhudeta gidin Ayhude gidonna asaa gidin ubbay nagaras haarettidayssata gidiya gisho entti Xoossaara sigettanaw koshshees. Asay Xoossaara sigettanaw dandda7ey Yesuus Kiristtoosaa ammanona. Entti Xoossaara medhdhiya ha ooratha gahetethaa ayfey, ooratha de7o gideyssa Phawuloosi dalggisidi odees. Ammaniya asi Xoossaara saro de7ees; qassi Xoossaa Ayyaana baggara nagaraappenne hayqo wolqqaafe kessi ekkees. Shemppo 5-8 gakkanaw Phawuloosi Xoossaa higgeynne ammaniyaa asaa de7on oothiya Xoossaa Ayyaana wolqqaa qofay aybeekko odees. Hessafe kaallidi, Phawuloosi, “Xoossay asaa naytas qoppida qofaa giddon Ayhudetinne Ayhude gidonna asay waanidi issife waaxettanaw dandda7ii?” yaagiya oyshaas zaaro immanaw baaxetis.

Qassi Ayhudeti Yesuusa ekkonna ixxiday Xoossaa qofaa gideyssa odees. Hessi haniday Yesuus Kiristtoosa baggara qonccisida aadho keehatethaa giddon asa zare ubbaa haphphana melassa. Gidoshin, Ayhudeti Yesuusa ekkana wodey yaanayssa Phawuloosi ammanees. Wurssethan Phawuloosi ammano de7o waanidi daanaw bessiyako odees. Xoossaas oothanabaa, ammaniyaa asati bantta biittaasinne bantta giddon issoy issuwas aawatethan oothanabaanne kaha gaason medhettiya oyshetabaa qonccisidi odees.

Roome kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-15

Roome kiitaa huu7e qofaa 1:16-17

Asa na7as atotethi koshsheyssa 1:18-3:20

Xoossay ase ashshiya ogiya 3:21-4:25

Kiristtoosan benttiya ooratha de7uwa 5:1-8:39

Isra7eeles Xoossaa qofaa 9:1-11:36

Ammaniya asaa duussaa 12:1-15:13

Kuushsha qofanne sarotho 15:14-16:27

1

1 Yesuus Kiristtoosa aylle gidida, hawaare gidana mela xeegettidayssafenne Xoossaa Wonggelaa sabbakana mela doorettida Phawuloosi kiittida kiitaa.

2 Xoossay daro wodeppe sinthe ba nabeta baggara immana yaagida Xoossaa Wonggelay Geeshsha Maxaafatan xaafettis. 3 He Wonggelay ashon Dawite sheeshaappe yelettida, Xoossaa Na7aa, nu Godaa Yesuus Kiristtoosabaa. 4 Qassi I ba geeshsha Ayyaanan hayqoppe denddidi, Xoossaa Na7aa gideyssa gita wolqqan bessis. 5 Iya baggara Ayhude gidonna asa ubbay, ammanidi kiitettana mela Kiristtoosa sunthaa gisho Xoossay aadho keehatethinne hawaaretetha maata nuus immis. 6 Yesuus Kiristtoosas gidana mela xeegettida asatappe baggati hinttena.

7 Roomen de7iya, Xoossay siiqeyssatasinne iya geeshsha dere gidana mela dooridayssatas.

Xoossaa nu Aawappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Galata woosaa

8 Ubbaafe koyrottada, hintte ammanoy biitta ubban si7ettida gisho Yesuus Kiristtoosa baggara hintte gisho ta Xoossaa galatays. 9 Taani iya Na7aa wonggelabaa kumetha wozanan odiya Xoossay, taani ta woossan ubba wode hinttena qoppeyssas I markka. 10 Wurssethan, Xoossaa shene gidikko, taani hintteko baanaw ogey taw injjetana mela ubba wode woossays. 11 Taani hinttew Ayyaana imuwa shaakkanawunne hinttena be7anaw laamotays. 12 Hessika, taani hintte ammanuwan, qassi hintte ta ammanuwan minettana melassa.

13 Ta ishato, taani Ayhude gidonna asaappe ayfe demmidayssada, hinttefekka ayfe demmanaw hintteko baanaw qoppas, shin digettas.* 14 Tamaarida asaasinne tamaariboonna asaas qassi cinccatasinne eeyatas taw acoy de7ees.

15 Hessa gisho, Roomen de7iya hinttewuka Wonggelaa odanaw amottays.

Wonggelay Xoossaa wolqqaa

16 Iya ammaniyaa ubbaa, koyrottidi Ayhudeta, kaallidi Ayhude gidonnayssata ashshanaw Wonggelay Xoossaa wolqqaa gidiya gisho ta Wonggelan yeellatikke.* 17 Xilloy ammanon de7on daana geetettidi Geeshsha Maxaafan xaafettis. Wonggelaan Xoossaa xillotethay qonccis; koyroppe wurssethi gakkanaw asay xilley ammanona.*

Asa iitatethi

18 Tumay erettonna mela bantta iita ooson kammiya asaa bollanne nagara ubbaa bolla, Xoossaa hanqoy saloppe wodhdhees. 19 Xoossay enttaw qonccanaw bessiyabaa qonccisida gisho entti Xoossabaa eroosona. 20 Alamey medhettosappe doomidi, asaas benttonna Xoossaa kanddoy, hessika iya merinaa wolqqaynne Xoossatethay iya medhetethan qonccidi de7iya gisho asay bantta iitatethaas gaasoyaabay baawa.

21 Entti Xoossaa erishe, iya bonchchibookonanne galatibookkona. Entta qofay maaddonnabaa gidis; entta akeekonna wozanay dhumis.* 22 Entti banttana cinccata goosona, shin eeyata. 23 Entti hayqqonna Xoossaa goynnanayssa aggidi, hayqqiya asa medhon, kafota medhon, do7ata medhoninne ulora gooshettiyabata daanisidi oothida misileta goynnidosona.*

24 Hessa gisho, entti issoy issuwara borssobaa oothidi, bantta asatethaa kawushshana mela Xoossay entta wozanay amottiya tuna oosos entta yeggi aggis. 25 Hessi haniday entti Xoossaa tumaa worddon laammida gishonne medhdhida Xoossaa aggidi, medhetethi goynnida gishossa. Xoossay merinaw galatettidayssa. Amin77i.

26 Hessa gisho, Xoossay enttana entta borsso amuwaas yeggi aggis. Entta maccasay banttaw bessiya addera gahetethi aggidi, bessonnabaa hanidi maccasi maccasara gahettidosona. 27 Hessadakka, addeti banttaw bessiya maccasara gaytethi aggidi, addey addera gahettidosona. Addeti issoy issuwara amon xuugettidi, borssobaa oothidosona. Bantta oothida balaas bessiya pirddaa ekkidosona.

28 Entti Xoossaa erishe, hari attoshin iyabaa qoppanaw koyonna ixxida gisho bessonnabaa oothana mela Xoossay enttana pathonna qofas aathi immis. 29 Enttan geellatethi, iitatethi, yiiqey, geney, qanaatey, shemppo wodhoy, palami, cimoynne iita amoy kumis. Entti zigireyssata, 30 asa sunthi iisseyssata, Xoossaa ixxeyssata, cayeyssata, otoreyssata, ceeqetteyssata, iitabaa oothanaw koyeyssatanne bantta aayesinne aawas kiitettonayssata, 31 akeekonnayssata, caaqo mentheyssata, siiqoy baynnayssata, qadhey baynnayssata. 32 Hayssata mela ootheyssatas hayqoy bessees giya Xoossaa higgiya erishe, hayssata oothoosona. Entti banttaw ooso xalaala gidonnashin oothiya haratakka nashshoosona.

2

Xoossaa xillo pirddaa

1 Hessa gisho, neno harata bolla pirddeysso, neeni gaasoyaabay baawa. Neeni harata bolla pirddashe, he neeni pirddiya uraa mela oothiko, nee, ne bolla pirddaasa.* 2 Hessa mela ooso ootheyssata bolla Xoossay xillo pirddaa pirddeyssa nu eroos. 3 Neno, hessa mela ooso ootheyssata bolla pirddeysso, entti ootheyssa mela ootheysso, neeni Xoossaa pirddaafe attanabaa daanii? 4 Woykko Xoossaa keehatethaa, genccaanne dandda7a darotethaa kadhayye? Xoossay new keehiday nena nagaraappe zaaranaw gideyssa erikkiyye?

5 Shin hinttew shuchcha wozaninne si7onna haythi de7ees. Hessa gisho, Xoossaa hanqoynne xillo pirdday qoncciya gallas, ne bolla pirdday darana mela oothaasa. 6 Xoossay issuwas issuwas iya oosuwa mela immana.* 7 Lo77o ooson minnidi, galataa, bonchchonne dhayonna de7uwa koyeyssatas Xoossay merinaa de7uwa immana. 8 Shin banttana siiqeyssata, tumaa ixxeyssatanne iitabaa oothanaw koyeyssata bolla Xoossaa hanqoynne pirdday yaana. 9 Iitabaa oothiya asa ubbaa, koyrottidi Ayhudeta, kaallidi Ayhude gidonna asaa metoynne waayey gakkana. 10 Shin Xoossay lo77o ooso oothiya ubbaas, koyrottidi Ayhudetas, kaallidi Ayhude gidonnayssatas galataa, bonchchonne sarotethaa immana. 11 Xoossay som77o be7idi ase shaakkenna.*

12 Higgey baynna nagara oothida ubbay higgey baynna dhayana. Higgey de7ishin, nagara oothida ubbay higgen pirddettana. 13 Xoossaa sinthan xilleyssati higge naageyssatappe attin higge sissa xalaala si7eyssata gidokkona. 14 Higgey baynna Ayhude gidonna asay medhon higgey kiitteyssa oothoosona. Enttaw xaafettida higgey baynna ixxikokka entti bantta wozanan higgiya eroosona. 15 Entta hanotay, higge kiitay entta wozanan xaafettidayssa bessees. Qassi entta kahay entta bolla markkattees. Entta qofay issi issi toho enttana bala gees; issi issi toho enttana likke gees. 16 Ta tamaarssida Wonggelaa mela Xoossay Yesuus Kiristtoosa baggara asa wozanan geemmida qofaa pirddiya wode hessi erettana.

Ayhudetanne entta higgiya

17 Shin ne nena Ayhude gaasa; higgen zemppaasa; Xoossan ceeqaasa. 18 Ne oothana mela Xoossay koyabay aybeekko eraasa. Higgiya tamaarida gisho tuma gidiyabaa dooranaw eraasa. 19 Neeni qooqeta kaaletheyssa, qassi dhuman de7eyssatas poo7o gideyssa shaakka eraasa. 20 Neeni higgiyafe demmida eratethaaninne tumatethan eeyata eriseyssanne yoogata tamaarsseyssa gideyssa eraasa. 21 Yaatin, ne harata tamaarsseyssi ne nena ays tamaarssikii? Neeni, “Kaysotoppa” gashe, neeni ne huu7en kaysotayye? 22 Neeni, “Laammofa” gashe, neeni ne huu7en laammayye? Neeni eeqa ixxashe, eeqay de7iya keethaa bonqayye? 23 Neeni Xoossaa higgiyan ceeqettasa, shin higgiyas kiitettonna ixxada Xoossaa yeellayay? 24 Geeshsha Maxaafan, “Hintte gaason Xoossaa sunthay Ayhude gidonna asatan cayettees” geetettidi xaafettis.

25 Ne higges kiitettiko, ne qaxxaretethaas maadey de7ees, shin neeni higgiyas kiitettonna ixxiko ne qaxxaretethay qaxxarettiboonna mela gidees. 26 Ayhude gidonna asi qaxxarettonna de7ishe, higgiyas kiitettiko, Xoossay iya qaxxarettida mela taybenne? 27 Hintte, Ayhude asati, hinttew xaafettida higgeynne qaxxaroy de7ishin, hintte higges kiitettonna ixxiko, Ayhude gidonna asay qaxxarettonna ixxikokka higges kiitettidi, hintte bolla pirddana.*

28 Hiza, sunthan Ayhude gidida ubbay tuma Ayhude gidenna. Qassi kare asatethaa qaxxaroy tuma qaxxaro gidenna. 29 Shin tuma Ayhudetethi gaatha baggan Ayhude gideyssa. Tuma qaxxaretethi Xoossaa Ayyaanan oosettiya wozana qaxxaretethafe attin xaafettida higgiyan oosettiya asatetha qaxxaro gidenna. He uray galataa Xoossafe ekkeesippe attin asappe gidenna.*

3

Ayhudeta ammanonna ixo

1 Yaatin, Ayhude gidon ay dummatethi de7ii? Woykko qaxxaretethan ay maadey de7ii? 2 Tumakka Ayhude gidoy daro ogera maaddees. Ubbaafe sinthe Xoossay ba qaala hadara Ayhudetas immis.

3 Yaatin, enttafe issoti issoti qaala ammanonna ixxiko, entta ixoy Xoossaa ammanetethaa diggiyye? 4 Diggenna! Asa ubbay worddanchcho gidikkoka Xoossay tuma gido. Geeshsha Maxaafan,

“Ne qaalan ne xillasa;

nena mooteyssa pirddan lathaasa”

geetettidi xaafettis.*

5 Yaatin, nu nagaray Xoossay xillo gideyssa bessiyabaa gidikko, nu woyganee? Xoossay nu nagaraa gisho nu bolla pirddiko, likke gidenneyye? Hayssa taani asa qofatho gays. 6 Hessi ubbarakka hanenna. Hessada hanikko, Xoossay ha alamiya bolla waati pirddanee?

7 Shin ta worddotethay Xoossaa tumaa qonccisidi, iya bonchchuwa darssi bessiyabaa gidikko, yaatin, ays ta bolla nagaranchchoda pirddeetii? 8 Issi issi asay, “Lo77oy yaana mela iita oothoos” yaagidi tamaarssiyaada oothidi tana mootosona. Hessa mela asaa bolla yaa Xoossaa pirdday likke.

Asi ubbay nagaranchcho

9 Yaatin, nuuni woyganee? Nu Ayhudeti, Ayhude gidonnayssatappe aadhdhonaayye? Gidenna! Ayhude gidin, Ayhude gidonna ixxin ubbay nagaranchcho gideyssa taani kasetada hinttew odas.

10 Geeshsha Maxaafan,

“Xillo asi issoykka baawa.*

11 Akeekiya asi baawa,

Xoossaa koyaa oonikka baawa.

12 Asa ubbay Xoossaas zokko zaaridosona;

ubbay issife pathonnabaa gididosona.

Lo77o oothiya oonikka baawa;

issi asikka baawa.

13 Entta doonappe keyaa qaalay,

dooyettida duufoppe keyaa xinqqo mela;

bantta inxarssan cimmoosona.

Entta doonappe ase wodhiya,

shoosha marzey keyees.*

14 Entta doonan camo odaynne baadethi kumis.*

15 Entti suuthi gussanaw ellesoosona.*

16 Entta ogiyan dhayoynne qohoy de7ees.

17 Entti sarotetha ogiya erokkona.

18 Bantta de7uwan Xoossaas yayyokona”

geetettidi xaafettis.*

19 Ase ubbaa doona oythanawunne kumetha alamiya Xoossaa pirddaafe garssan shiishanaw, higgey imettiday higgefe garssan aqeyssatas gideyssa nu eroos. 20 Hessa gisho, oonikka higges kiitettidi Xoossaa sinthan xillanaw dandda7enna. Higgey asi ubbay nagaranchcho gideyssa bessees.*

Xillotethi ammanona

21 Shin ha77i Xoossay asi higgey baynnashin xilliya oge qonccisis. He ogiya Muse higgeynne nabeti markkattidosona. 22 Ha xillotethaa, Xoossay Yesuus Kiristtoosa baggara asa ubbaas shaakoy baynna immees.

23 Asa ubbay nagara oothidosona; Xoossay enttaw immida bonchchuwafe haakkidi attidosona. 24 Shin entti Xoossaa aadho keehatethan, woziya Kiristtoos Yesuusa baggara coo xillidosona. 25 Xoossay Yesuus Kiristtoosa yarshsho oothidi immiday, iya ammaniyaa ubbay iya suuthan nagara maarotethi demmana melassa. Xoossay hessa oothiday ba dandda7an kase nagaraa taybonna aggidi, ba xillotethaa bessanaassa. 26 Ha77i wodiyan Yesuusa ammaniyaa ubbaa xillisidi, Xoossay ba huu7en xillo gideyssa bessees.

27 Yaatin, nu ceeqettiyabay aybi de7ii? Aybikka baawa. Nuuni ceeqettey higges kiitettiya gishoyye? Akkay! Ammano gishossa. 28 Xoossay ase xillisey ammanonnappe attin higges kiitetethan gidonnayssa nu akeekos.

29 Woykko Xoossay Ayhudeta xalaala Xoosseyye? Ayhude gidonnayssatas Xoosse gidenneyye? Tuma, Ayhude gidonnayssataskka I Xoosse. 30 Xoossay isso; Ayhudetanne Ayhude gidonnayssata ammanon xillisey iya.* 31 Yaatin, nuuni higgiya ammano gisho shaaros guusseyye? Gidenna! Higgiya minthosippe attin.

4

Abrahamey ammanon xillis

1 Yaatin, nu mayzay Abrahamey ay demmidee? 2 Abrahamey ooson xillidabaa gidiyakko, I ceeqettiyabay de7ees, gidoshin, Xoossaa sinthan ceeqettanaw dandda7enna. 3 Geeshsha Maxaafay, “Abrahamey Xoossaa ammanis; Xoossay hessa iyaw xillotethi oothidi ekkis” yaagees.*

4 Oothiya uray ekkiya daamozey, iya ooso wolqqaas cigettiya gateppe attin iyaw imota gidenna. 5 Shin ooso oothonna oonikka nagaranchchuwa xillisiya Xoossaa ammanikko, iya ammanoy iyaw xillotethi gididi taybettees. 6 Geeshsha Maxaafan Dawitey, oosoy baynna Xoossay xillisiya asati ay mela anjjettidaakko hayssada yaagidi qonccisees:

7 “Entta balay atto geetettidayssatinne

entta nagaray kamettidayssati anjjettidayssata.*

8 Goday iya nagaraa taybonna asi anjjettidayssa” yaagees.

9 Yaatin, Dawitey odida anjjoy qaxxarettida asaa xalaalaseyye? Woykko qaxxarettiboona asaase? Nuuni, “Geeshsha Maxaafay, ‘Abrahamey Xoossaa ammanis; Xoossay hessa iyaw xillotethi oothidi ekkis’ yaagees” gida. 10 Yaatin, hessi awude hanidee? Abrahamey qaxxaretineyye? Woykko qaxxarettonna de7ishinee? Qaxxarettanaappe sinthe hanisippe attin guye gidenna.

11 Abrahamey qaxarettanaappe sinthe iya ammanoy iyaw xillotethi gididi taybettidayssa erisanaw, iya qaxxaroy malaata gidis. Hessa gisho, Abrahamey qaxxarettonna ammaneyssatasinne ammanon xilleyssata ubbaas aawa gidis.* 12 I qaxxarettidayssataskka aawa. Abrahamey enttaw aawa gididay entti qaxxarettida gisho xalaalas gidonnashin I qaxxaretanaappe sinthe ammanida ammanuwa entti kaallida gishossa.

Xoossaa ufayssay ammanon ekettees

13 Abrahamesinne iya sheeshas, “Alamiya ta hinttew immana” yaagida ufayssay, Abrahamey ammanon xillida gishossafe attin higge naagidi polida gisho gidenna.* 14 Higges kiitettidayssati Xoossay immana gida ufayssaa laataeyssata gidikko, asaa ammanoy maaddenna; Xoossaa ufayssayka hada gidis.* 15 Higge menthoy Xoossaa hanqo ehees, shin higgey baynnason higge menthoy baawa.

16 Hessa gisho, Xoossay immida ufayssay ammanon ekettees. Ha ufayssay Abrahame sheeshaa ubbaas Xoossaa aadho keehatethaa baggara imettidayssa qonccisees. Hessika higge naageyssata xalaalas gidonnashin Abrahameda ammanida ubbaassa. Abrahamey nu ubbaas aawa.* 17 Geeshsha Maxaafan, “Ta nena daro kawotethatas aawa oothas” geetettidi Abrahame gisho xaafettis. Ha ufayssay Abrahames imettiday hayqqidayssatas de7o immeysinne oorathabaa oothiya Xoossay iya gideyssa I ammanida gishossa.*

18 Xoossay Abrahames daro zerethi immanayssa caaqqis. Ufayssi oothanaw aykkoka dandda7ettona wode Abrahamey Xoossan ammanida gishonne ufayssi oothida gisho daro kawotethatas aawa gidis.* 19 Abrahames xeetu laythi kumana hanikkoka, ba daaburida asatethaanne Saara na7a yelanaw dandda7onnayssa erishe ba ammanuwan daaburibeenna.*

20 Gidoshin, I ba ammanuwan minnidi Xoossaas bonchcho immisppe attin Xoossay immida ufayssaa ammanonna ixxidi, sidhibeenna. 21 Abrahamey, Xoossay caaqqida caaquwa polanayssa ba kumetha wozanan ammanis. 22 Hessa gisho, Xoossay iya ammanuwa xillotethan taybis.

23 Shin, “Iyaw xillotethan taybis” giya qaalay Abrahame xalaalas xaafettibeenna. 24 He qaalay nu Godaa Yesuusa hayqoppe denthida Xoossaa ammaniyaa nuuskka nu ammanoy xillotethan taybettana mela xaafettis. 25 Xoossay iya nu nagara gisho hayqos aathidi immis; I nuna xillisanaw hayqoppe denddis.*

5

Xoossan de7iya sarotethaa

1 Hiza, nu ammanon xillida gisho nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara Xoossaara nuus sarotethi de7ees. 2 Nuuni iya baggara ha77i nu eqqida aadho keehatethaa giddo ammanon gelida. Hessa gisho, nu Xoossaa bonchchuwa shaaketanaw de7iya ufayssan ceeqettoos.

3 Hessa xalaala gidonnashin metoy dandda7a eheyssa nu eriya gisho nu metuwankka ceeqettoos. 4 Qassi dandda7ay genccaa, genccay ufayssi immeyssa nu eroos. 5 Nuus immida Geeshsha Ayyaana baggara Xoossay ba siiquwa nu wozanan gussida gisho he ufayssay nuna yeellayenna.

6 Nuuni buroo daaburanchchota gididi de7ishin, Xoossaa wodey gakkin, Kiristtoosi nagaranchchota gisho hayqqis. 7 Xillo asa gisho hayqqana asi demmanayssi daro meto, shin keeha asa gisho hayqqana asi ooni eri benttonna aggenna. 8 Shin nuuni buroo nagaranchcho gididi de7ishin, Kiristtoosi nu gisho hayqqis. Hessi Xoossay nuna ay mela siiqiyakko iya siiquwa bessees. 9 Hiza, nuuni Kiristtoosa suuthan xillidabaa gidikko, ubbaafe aathidi iya baggara Xoossaa hanquwafe attana. 10 Nuuni Xoossaara kase morkke, shin iya Na7aa hayquwan iyara sigettida. Hessafe aathidi, ha77i nuuni Xoossaara sigettidaappe guye iya na7aa de7uwa gaason nuuni attana. 11 Hessa xalaala gidonnashin ha77i nuna Xoossaara sigethida nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara nu Xoossan ceeqettoos.

Addaamenne Kiristtoosa

12 Addaame baggara nagari ha alamiya gelis. He nagaraa baggara hayqoy yis. Asi ubbay nagara oothida gisho hayqoy asa zare ubbaa gakkis.* 13 Higgey imettanaappe sinthe alamen nagari de7ees, shin higgey baynna wode nagari nagara gididi taybettenna. 14 Shin Addaameppe Muse gakkanaw hayqoy asa ubbaa haaris. Hari attoshin, Addaameda higges kiitettonna ixxidi, nagara oothiboonayssata bollaka hayqoy kawotis.

Addaamey yaana Yesuusas leemiso. 15 Shin Xoossaa aadho keehatethay Addaame nagaraa mela gidenna. Issi asa nagara baggara daro asay hayqqis. Shin Yesuus Kiristtoosa baggara Xoossaa aadho keehatethay asa ubbaas daridi imettis. 16 Addaame nagaraa giddoninne Xoossaa imotaa giddon daro dummatethi de7ees. Issi asa nagara gaason Xoossay iya bolla pirddis. Shin asay daro nagara oothinkka Xoossaa aadho keehatethay xillotethaa ehis. 17 Issi asa nagara gaason hayqoy asa ubbaa bolla kawotis. Shin Yesuus Kiristtoosa baggara Xoossaa aadho keehatethaanne xillotetha imota ekkiya ubbay, xoono de7on de7oosona.

18 Hiza, issi asi nagara oothida gaason asa ubbaa bolla pirddi yidayssada issi asi xillo oothida gaason, Xoossay ase ubbaa xillisidi enttaw de7o immees. 19 Issi asi kiitettonna ixxida gaason, daro asay nagaranchcho gididayssada issi asa kiitetethan daro asay xillana.

20 Asay nagara wolqqaa erana mela higgey yis, shin nagara wolqqay darida wode Xoossaa aadho keehatethay aadhdhidi daris. 21 Nagari hayqo wolqqan kawotidayssa mela Xoossaa aadho keehatethay xillotethaa wolqqan kawotidi, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara nuna merinaa de7uwakko kaalethees.

6

Nagaras hayqqidi Kiristtoosan de7o

1 Yaatin, nuuni woyganee? Xoossaa aadho keehatethay darana mela nagaran minnidi de7ino? 2 Akkay, nuuni nagaras hayqqidabaa gidikko, yaatin, nuuni hizappe waanidi nagaran daane? 3 Nu ubbay Kiristtoos Yesuusara issifanaw xammaqettida wode iya hayquwan iyara issifanaw xammaqettidayssa erekketiyye? 4 Nu xammaqettida wode Kiristtoosara hayqqidanne moogettida. Kiristtoosi Xoossaa Aawa bonchcho wolqqan hayqoppe denddidayssa mela nukka ooratha de7on daana.*

5 Nu iya hayquwan iyara issino gidikko, hessadakka, iya dendduwan iyara issino gidana. 6 Nu hizappe nagaras aylle gidonna melanne nu nagaranchcho asatethaa wolqqay dhayana mela nu cima asatethay Kiristtoosara kaqettidayssa eroos. 7 Issi asi Kiristtoosan hayqqidabaa gidikko, I nagara wolqqafe la77a keyis. 8 Nuuni Kiristtoosara hayqqiko, iyara de7on daanayssa ammanoos. 9 Kiristtoosi hayqoppe denddida gisho zaari I hayqqonnayssanne hayqoy sinthafe iya haaronnayssa nu eroos. 10 I hayqqida wode nagaras issi toho wurssethi gakkanaw hayqqis, shin ha77i de7on Xoossaas de7ees. 11 Hessadakka, hintte nagaras hayqqidi, Godaa Kiristtoos Yesuusa baggara Xoossaas de7on de7eyssa qoppite.

12 Hessa gisho, hinttee, hintte asatethaa amuwaas kiitettonna mela hayqqiya hintte asatethaa nagari haaroppo. 13 Qassi hintte asatethaa nagara oothanaw geellatetha miishe oothidi immofite. Shin hintte hayqoppe denddidi, de7on de7iya asada hintte asatethaa Xoossaas immite. Qassi hintte kumetha asatethaa xillo ooso oothanaw Xoossaas aathi immite. 14 Hintte Xoossaa aadho keehatethaa garssan de7eetappe attin higgefe garssan de7onna gisho nagari hinttena haaranaw bessenna.

Xillotetha aylle

15 Yaatin, nu woyganee? Higgefe garssan gidonnashin Xoossaa aadho keehatethaa garssan de7iya gisho nagara oothaneeyye? Akkay! 16 Hintte issi asas kiitettanaw hinttena aylle oothidi immiya wode he hintte kiitetteyssas aylle gideyssa ereeta. Hessadakka, hintte nagaras kiitettiko, hinttew hayqo ehiya nagaraas aylle gideeta. Woykko hintte Xoossas kiitettiko xillotethi ehiya Xoossaas aylle gideeta. 17 Kase hintte nagaras aylle, shin ha77i hintte ekkida tuma timirttiyas kumetha wozanappe kiitettida gisho Xoossaas galati gido. 18 Hintte nagara aylletethaa qashoppe bilettidi xillotetha aylle gidideta.

19 Hinttee hintte qofan daaburanchcho gidiya gisho taani ooddeskka geliya ogen odays. Kase hinttee, hintte asatethaa tunanne iitabaa oothanaw aylle oothidi immidayssa mela ha77i hintte asatethaa geeshshi gidana mela xillotetha aylle oothidi immite.

20 Hintte nagaras ayllettidi de7iya wode xillotethas haaretteketa. 21 Hinttena ha77i yeellayaa beni hintte iita oosuwappe ay maade demmidetii? He oosota wurssethay hayqo. 22 Shin hintte nagara aylletethaa qashoppe bilettidi, Xoossaas aylle gidideta. Hessi hinttena geeshshi oothidi merinaa de7uwakko kaalethees. 23 Nagara gatey hayqo. Shin Xoossay, nu Godaa Kiristtoos Yesuusa baggara immiya imotay merinaa de7o.

7

Eko gelo leemiso

1 Ta ishato, taani odey higge eriya asatassa. Higgey issi asi paxa de7iya wode ubban iya haarees. 2 Leemisos, azina gelida maccasiya I azinay paxa de7iya wode higgen iyara qashettasu. Shin I azinay hayqqiko iyara iya caaqqida caaqoy iyo haarenna. 3 Hessa gisho, iya ba azinay paxa de7ishin, hara adde gelikko, iya laammidaaro geetettawusu. Shin I azinay hayqqiko, caaqoy iyo haaronna gisho iya hara azina gelikko, iya laammidaaro geetettuku.

4 Hessa gisho, ta ishato, hintte Kiristtoosa asatethaa baggara higge wolqqaas hayqqidi, Xoossaas ayfe ayfanaw hayqoppe denddida Kiristtoosas gidideta. 5 Nu asho amoy nuna haarin, nu de7iya wode higgey gujji nagara oothana mela nuna denthethees. Nu asatethaa giddon iita amotethi de7iya gisho nuuni hayqo ayfe ayfana mela oothis. 6 Shin ha77i nuuni nuna qachchida higgiyas hayqqida gisho nuuni higge qashoppe bilettida. Hessa gisho, Geeshsha Ayyaana ogen Xoossaas kiitettosippe attin xaafettida cima higgiyas kiitettoko.

Higgenne nagara

7 Yaatin, nuuni woyganee? Higgey ba huu7en nagaree? Gidenna! Shin higgey nagari aybeekko tana erisis. Higgey, “Amottofa” goonnako, amotethi aybeekko taani erikke.* 8 Shin ta ubbabaa amottana mela nagari higge baggara tanan oge demmis. Higgey bayneekko nagari hayqqidayssa.

9 Kase higgey baynna wode ta paxa, shin higgey imettida wode nagari paxin ta qassi hayqqas. 10 Taani de7on daana mela Xoossay immida higgey taw hayqo ehis. 11 Nagari higge baggara tana cimmiya oge demmidi, wodhdhis.*

12 Hessa gisho, higgey geeshshi; iyan xaafettida kiitaykka geeshshi, xillonne lo77o.

13 Yaatin, lo77o gididabay ta bolla hayqo ehideyye? Gidenna! Shin nagari nagara gideyssi qonccana mela lo77oban maaddettidi taw hayqo ehis. Hessa gisho, nagara nagaratethay higge baggara aadhdhidi erettis.

14 Nuuni higgey ayyaanabaa gideyssa eroos. Shin taani nagaras bayzettida asho asi. 15 Taani oothiyabaa akeekikke; taani dosiyabaa oothanayssa aggada ta ixxiyabaa oothays.* 16 Taani ixxiyabaa oothiyabaa gidikko, higgey lo77o gideyssa ma77ays. 17 Hessa gidikko, he oosuwa tanan de7iya nagaray oothaysippe attin ta oothike.

18 Tanan, hessika ta ashuwan lo77obay baynnayssa erays. Lo77obaa oothiya amotethi tanan de7ees, shin lo77obaa oothanaw dandda7ikke. 19 Taani ixxiya iitabaa oothaysippe attin ta dosiya lo77obaa oothike. 20 Taani ixxiyabaa oothiyabaa gidikko, hessa tanan de7iya nagaray ootheesippe attin oothey tana gidikke.

21 Hiza, ta lo77obaa oothanaw dosishin, iitabaa oosoy woga gideyssa demmas. 22 Taani ta wozanan Xoossaa higgiyan ufayttays. 23 Shin ta asatethaa giddon de7iya ta qofaa higgiyara olettiya dumma higge be7ays. He higgey ta asatethaa giddon oothiya nagara higgiyas tana aylle oothidi immis. 24 Taani waanida yibbata asee? Hayqos efiya ha asatethaafe tana ashshanay oonee? 25 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara tana ashshiya Xoossaas galati gido.

Hiza, taani ta qofan Xoossaa higgiyas haarettays; shin ta asatethan tana nagara oosisiya higgiyas haarettays.

8

Geeshsha Ayyaanan de7o

1 Hessa gisho, Kiristtoos Yesuusan de7eyssati ha77i pirddettokona. 2 Kiristtoos Yesuusa baggara nuus de7o immiya Geeshsha Ayyaana higgey, tana nagaranne hayqo higge aylletethaafe kessis. 3 Nu nagara asatethaa gaason, higgey daaburanchcho gidiya gisho nuna ashshanaw dandda7ibeenna. Xoossay ba na7aa nagaranchcho asa leemison nagaras yarshsho gidana mela kiittidi hessa oothis. Yaatidi, Xoossay Kiristtoosa ashuwa baggara nagara, nagaranchcho asa giddon pirddis. 4 Xoossay hessa oothiday, nu asho amoy koyeyssada gidonnashin Geeshsha Ayyaanay koyeyssada de7iya nu bolla higgiya xillo kiitay polettana melassa.

5 Bantta asho amuwaa kaallidi de7eyssati banttana ufayssiyabaa qoppoosona. Shin Geeshsha Ayyaana shenen de7eyssati Geeshsha Ayyaana ufayssiyabaa qoppoosona. 6 Nu qofay asho amos haarettiko hayqo ehees, shin ayyaana amos haarettiko de7onne sarotethi ehees. 7 Asho amos haarettiya asi Xoossaa higgiyas kiitettanaw koyonna gishonne kiitettanaw dandda7onna gisho Xoossaara morkke. 8 Bantta asho amuwaas haaretteyssati Xoossaa ufayssanaw dandda7okkona.

9 Shin Xoossaa Ayyaanay hinttenan de7ikkonne hinttena haarikko, hintte Ayyaana shenen de7eetappe attin hintte asho amuwaas haaretteketa. Kiristtoosa Ayyaanay baynna oonikka Kiristtoosabaa gidenna. 10 Shin Kiristtoosi hinttenan de7ikko, hintte asatethay nagara gaason hayqqidayssa. Shin hintte ayyaanay xillotethaa gaason de7on de7ees. 11 Shin Yesuusa hayqoppe denthida Xoossaa Ayyaanay hinttenan de7ikko, Kiristtoosa hayqoppe denthida Xoossay, hinttenan de7iya ba Geeshsha Ayyaanan hayqqiya hintte asatethaas de7o immana.*

12 Hiza, ta ishato, nuuni nu asho amuwaa kaallidi daanaw bessenna. 13 Hinttee, hintte asho amuwaas de7ikko hayqqana, shin Geeshsha Ayyaana wolqqan nagara oosuwa wodhikko hintte de7on daana. 14 Xoossaa Ayyaanay kaalethiya ubbay Xoossaa nayta. 15 Nuuni, “Abbaa, ta Aawaw” yaagidi xeegiya, Xoossaa nayta oothiya Geeshsha Ayyaana ekkidaappe attin zaaridi yashshan daanaw aylle oothiya ayyaana ekkibookko.* 16 Xoossaa Ayyaanay nu ayyaanara gididi nuuni Xoossaa nayta gideyssa markkattees. 17 Nuuni iya nayta gidikko Xoossaa anjjuwaa laattana; Kiristtoosara wolla he anjjuwaa laattana. Qassi nuuni Kiristtoosara metuwa ekiko iyara wolla iya bonchchuwan shaakettana.

Yaana bonchchuwa

18 Nuuni ha77i waayettiya waaya, sinthafe nuus qonccana bonchchuwara gathi be7ikko, ginisanaw dandda7ettenna gada qoppays. 19 Medhetetha ubbay Xoossaa nayta qonccethaa daro laamotidi naagoosona. 20 Medhetetha ubbay hada gidis; hessika, medhetethaa dooron gidonnashin ufayssan naagana mela oothida Xoossaa shenen hanis.* 21 Medhetethay ba huu7en dhayo aylletethaafe wozettidi, Xoossaa naytara wolla bonchcho la77aa shaakettana. 22 Medhetethay issife hanno gakkanaw miixoy oykkida maccasada ooleninne un77an de7eyssa nu eroos. 23 Qassi hessa medhetethaa xalaala gidonnashin Geeshsha Ayyaanaa bayra imotada ekkida nuuni, nu huu7en nu asatethaas wozo gidida Xoossaa nayta gidana ufayssaa naagishe nu asatethan oolos.* 24 Ha ufayssan nuuni attida. Shin nuuni ufayssi oothiyabay benttiya gidikko hessa ooni ufayssi oothi? 25 Shin nu be7onnabaa demmana gidi ufayssan naagikko hessa dandda7an naagoos.

26 Hessada Geeshsha Ayyaanay nu daaburan maaddees. Nuuni Xoossaa waati woossanaw bessiyako erokko, shin Geeshsha Ayyaanay ba huu7en, asi odanaw dandda7ettona qaalan nuus gaannatees. 27 Qassi asa wozana eriya Xoossay Geeshsha Ayyaana qofay aybeekko erees. Geeshsha Ayyaanay Xoossaa sheniyada geeshshatas gaannatees.

28 Xoossaa siiqeyssatasinne iya sheniyada xeegettidayssatas Xoossay ubbaa lo77os ootheyssa eroos. 29 Xoossay koyrottidi eridayssati ba Na7aa daanana melanne na7aykka ammaneyssata giddon bayra gidana mela entta dummayidi wothis. 30 Xoossay koyrottidi dummayidayssata xeegis; he xeegidayssata xillisis; he xillisidayssata qassi bonchchis.

Xoossaa siiquwa

31 Yaatin, nu ha ubbaas woyganee? Xoossay nu bagga gidikko nuura oone eqettanay? 32 I hari attoshin, ba na7aas qadhettonashin, nu gisho aathi immis. Yaatin, ba na7aa nuus aathi immidayssi waanidi ubbabaa coo immenne?

33 Xoossay enttana xillisida gisho I dooridayssata oone mootanay? 34 Yaatin, entta bolla pirddanaw dandda7ey oonee? Oonikka baawa. Hayqoppe denddidi Xoossaa ushachchan uttida, Kiristtoos Yesuusi, I nuus gaannatees.

35 Hiza, nuna Kiristtoosa siiquwappe shaakkanay oonee? Waayeyye woykko metoyye woykko goodeyye woykko kosheyye woykko kallotetheyye woykko yashsheyye woykko oleyye? 36 Geeshsha Maxaafan,

“Nuuni ne gisho gallasa kumethaa hayqqoos;

shukkas efiya dorssada taybettida”*

geetettidi xaafettidayssa mela gidis.

37 Shin nuuni, nuna siiqida Kiristtoosan ha ubbaa polo xoonos.

38 Hessa gisho, hayqo gidin de7o gidin kiitanchchota gidin haareyssata gidin ha77i de7eyssa gidin sinthafe yaanayssa gidin wolqqaamata gidin, 39 salo wolqqaa gidin sa7a wolqqaa gidin ay medhetethi gidin nu Godaa, Kiristtoos Yesuusan de7iya Xoossaa siiquwappe nuna shaakkanaw dandda7onnayssa taani eras.

9

Isra7eeleta dooretethaa

1 Taani Kiristtoosan tuma odays, worddotikke. Geeshsha Ayyaanay kaalethiya ta kahay taani worddotonnayssa taw markkattees. 2 Ta wozanan Isra7eeletas daro qadhettaysinne qamma gallas qoppays. 3 Taani, ta ishata gisho Kiristtoosappe shaakettada Xoossaa qanggethafe garssan de7idaakko dosaysishin. 4 Entti Isra7eeleta, Xoossay entta ba nayta oothis, ba bonchchuwa enttaw qonccisis. Enttara caaqqis; higgiya enttaw immis. Entti Xoossaa goynnana tuma ogiya bessis; Xoossay ufayssa qaala enttaw immis.* 5 Entti yeletethan mayzata zare; qassi Kiristtoosi ashon entta zare gididi yis. Ubbaafe bolla gidida Xoossay merinaw galatetto. Amin77i!

6 Gidoshin, Xoossay gelida qaalay polettonna attis guussu gidenna. Isra7eele asa ubbay Xoossaa asi gidokkona. 7 Qassi Abrahame zare ubbay Abrahame nayta gidokkona. Xoossay Abrahames, “Ne zerethay Yisaaqa baggara xeegettana” yaagis.* 8 Hessa guussay ashon yelettida nayti ubbay Xoossaa nayta gidokkona. Shin tuma Isra7eele nayti Xoossay Abrahames gelida qaalada yelettida nayta. 9 Xoossay immana gidi gelida qaalay, “Taani wontto laythi hannoode yaana; Saarakka adde na7a yelana”* yaageyssa.

10 Hessa xalaala gidonnashin Irbbiqinne Yisaaqi yelida mentte adde naytabaa akeekite. 11 Entti yelettanaappe woykko iita woykko lo77o oothanaappe sinthe Xoossaa dooroy ooson gidonnashin xeessan gideyssa qonccisanaw, 12 “Bayray kaaluwas kiitettana” yaagidi Goday Irbbiqas odis.* 13 Hessika Geeshsha Maxaafan, “Yayqooba dosas, Eesawe ixxas”* geetettidi xaafettis.

14 Yaatin, nuuni woyganee? Xoossay ase asappe shaakkiyye? Gidenna. 15 Goday Musekko,

“Ta maaranaw koyidayssata maarana;

ta qadhettanaw koyidayssatas qadhettana”* yaagis. 16 Hiza, Xoossaa dooroy asa shenen woykko ooson gidonnashin iya maarotethaana.

17 Geeshsha Maxaafan, Gibxxe kawuwakko, “Taani, ta wolqqaa nenan bessanawunne ta sunthay alame ubban erettana mela hessas nena kawothas”* geetettidi xaafettis. 18 Hiza, Xoossay maaranaw koyeyssa maarees; wozanaa muumisanaw koyeyssa wozanaa muumisees.

Xoossaa hanquwanne maarotethaa

19 Hinttefe issoy, “Yaatin, Xoossay ase iita ooso gisho ays borii? Xoossaa sheniya ixxas gaanay oonee?” yaagidi oychchanaw dandda7ees.

20 Shin ta ishaw, Xoossaara palamanaw neeni oonee? Urqqafe medhettida miishey bana medhdhidayssa, “Tana hayssada oothada ays medhdhadi?”* gidi oychchanaw dandda7ii? 21 Woykko urqqa medhdheyssi issi urqqafe issuwa bonchcho miishe, hankkuwa qassi tooshe miishe oothidi medhdhanaw maati baawe?

22 Xoossay ba hanquwa bessanawunne ba wolqqaa erisanaw koyidi, pirddas giigida hanqo nayta daro genccan dandda7idaakko ne ay eray? 23 Hessa I oothiday koyrottidi bonchchoos giigisida, ba doorida naytas ba bonchchuwa qonccisanassa. 24 Ayhude gidin, woykko Ayhude gidonna asa ubbay Xoossan doorettida.

25 Nabiya Hose7e maxaafan,

“Ta ase gidonnayssata, ‘Ta ase’ gada xeegana.

Ta siiqaboonna deriya, ‘Siiqetidayssata’ gada xeegana.*

26 Entti, ‘Ta ase gidekketa’ geetetti xeegettida bessan,

‘De7o Xoossaa nayta’ geetettidi xeegettana”* yaagees.

27 Nabiya Isayaasi Isra7eele asaabaa,

“Isra7eele asay abbaa gaxan de7iya shafiyada darikkoka,

enttafe guutha asa xalaali attana.*

28 Goday alamiya ubbaa bolla ellesidi polo pirddaa pirddana.” 29 Qassika Isayaasi,

“Ubbaafe Wolqqaama Goday nuus guutha zerethi ashshonnabaa gidiyakko,

nuuni Soodomenne Gamoora katamaada dhayanashin”*

yaagidi koyrottidi odis.

30 Yaatin, nu woyganee? Xillotethaa koyiboonna Ayhude gidonna asay ammanon xillotethi demmidosona. 31 Shin xillotethako gathiya higgey de7iya Isra7eele asay xillotethi demmibookkona. 32 Ays demmibookkonaa? Entti xillotethaa ammanon gidonnashin ooson ekkanaw koyida gishossa. Yaaniya gisho, entti, “Dhubbiya shuchchan” dhubettidosona. 33 Geeshsha Maxaafan,

“Taani Xiyoonen dhubbi kunddisiya shuchchaa wothana.

Iyan ammaniyaa oonikka yeellatenna”*

geetettidi xaafettis.

10

1 Ta ishato, ta kumetha wozanan ta amotteynne Xoossaa woossey Isra7eeley attana melassa. 2 Entti Xoossaas mishettosonashin, tuma eratethan mishettonnayssa ta markkattays. 3 Entti Xoossaa xillotethaa ogiya eronna ixxidi, bantta huu7e xillotethaa kaallidosonappe attin Xoossaa xillotethaa koyibookkona. 4 Asi ubbay ammanon xillana mela Kiristtoosi higgiya polis.

Atotethay ubbaassa

5 Asi higge naagidi ekkiya xillotethabaa Musey xaafishe, “Higge naagiya oonikka he higgiya naagida mela de7ees”* yaagis. 6 Shin ammanon ekkiya xillotethabaa geetettiday hayssa: “Ne wozanan, ‘Ooni salo keyanee?’ yaagoppa; hessi Kiristtoosa wodhisanaassa.* 7 Woykko, ‘Duge sa7a garssi wodhdhanay oonee?’ gooppa; hessi Kiristtoosa duufoppe kessanaassa. 8 Shin yaagidi xaafettis: ‘Xoossaa qaalay ne matana; ne doonaninne ne wozanan de7ees’ Nuuni hinttew odiya ammano qaalay hayssa.

9 “Yesuusi Goda” gada ne doonan markkatikonne Xoossay iya hayqoppe denthidayssa ne wozanan ammanikko, ne attana. 10 Asi ba wozanan ammanidi xillees; ba doonan markkattidi attees. 11 Geeshsha Maxaafay, “Iyan ammaniyaa oonikka yeellatenna”* yaagees. 12 Issi Xoossay ubbaa Goda gidiya gisho Ayhudeta giddoninne Ayhude gidonna asaa giddon dummatethi baawa. I bana xeegiya ubbaas daro keeha. 13 Geeshsha Maxaafay, “Godaa sunthaa xeegiya oonikka attana”* yaagees.

14 Yaatin, entti ammanonna de7ishe waanidi iya xeeganaw dandda7onna? Entti iyabaa si7onna de7ishe waattidi iya ammananaw dandda7onaa? Qassi enttaw qaala odiya asi baynna de7ishin, waanidi si7anaw dandda7onaa? 15 Kiitettida asi baynna de7ishin, qaalay waanidi odettanaw dandda7ii? Geeshsha Maxaafan, “Ufayssa Wonggelaa odiya asaa tohoti waanidi lo77onaa!”* yaagidi xaafettis.

16 Shin Isayaasi, “Godaw, nu markkatethaa ooni ammanidee?”* yaagidayssada, ubbay Wonggelaa ammanibookkona. 17 Hessa gisho, ammanoy sissafe yees; sissi Kiristtoosa qaalappe yees.

18 Gidoshin, Isra7eele asay qaala si7ibookkona guusseyye? Akkay si7idosona. Geeshsha Maxaafan,

“Entta qaalay biitta ubban si7ettis,

entta oday sa7aa gaxa gakkis”* yaagettis. 19 Shin Isra7eele asay eribookkona guusseyye? Musey kase,

“Taani hinttena leqettida asan qiiroysana;

qassi eeya asan hinttena yiloyana”* yaagis.

20 Qassi Isayaasi,

“Tana koyiboonna asaas benttas;

tana oychchiboonna asaas qonccas”*

yaagidi yayyonna odis.

21 Shin Isayaasi Isra7eeletabaa odishe,

“Ubba wode kiitettonna asaasinne

tana ixxiya asaas ta kushiya miccas”* yaagees.

11

Xoossay Isra7eeleta aggibeenna

1 Ane ta oychchays: yaatin, Xoossay ba asaa aggideyye? Aggibeenna! Taani ta huu7en Isra7eele; Abrahame sheeshi; Biniyame zare.* 2 Xoossay koyro doorida ba asata yeggenna. Geeshsha Maxaafan, Eliyaasi Isra7eelata Xoossaa sinthan waati mootidaakko, hintte erekketii? 3 Eliyaasi, “Godaw, entti ne nabeta wodhidosona, ne yarshsho bessaaka laallidosona. Ta tarkka attas; entti tanakka wodhanaw koyoosona”* yaagis.

4 Xoossay iyaw woygi zaaridee? “Ba7aale eeqas goynniboonna laappun mukulu asaa taw ashshas”* yaagis.

5 Hessadakka, ha wodiyan Xoossay ba aadho keehatethan doorida guutha Isra7eeleti de7oosona. 6 I entta dooriday ba aadho keehatethaanappe attin entta ooson gidenna. Dooroy ooson gidikko, iya aadho keehatethay tuma aadho keehatethi gidenna.

7 Yaatin, waanidee? Isra7eeleti bantta koyabaa demmibookkona, shin Xoossay doorida guuthati demmidosona. Attidayssati bantta wozanaa muumisidosona. 8 Hessika, Geeshsha Maxaafan,

“Entti bantta ayfiyaan be7onnaada

bantta haythan si7onnaada,

hanno gakkanaw enttaw

Xoossay azalla ayyaana immis”*

geetettidi xaafettidayssada hanis. 9 Qassi Dawitey,

“Entti miya gaytay entta xiheda oykko;

entta gufanthiya aafo gido;

entta iitatethay entta bolla gakko.*

10 Entti xeellonnaada entta ayfey goozetto;

ubba wode meton entti kuunidi de7o” yaagis.

11 Yaatin, Ayhudeti zaari denddonna mela kunddidonayye? Gidenna! Entta kunddethay Ayhude gidonna asay attana mela gaaso gidis. Hessika Ayhudeti entta bolla qanaatanaada oothis. 12 Ayhudeta nagaray alamiyas daro anjjo ehis; qassi entta kunddethay Ayhude gidonna asaas daro anjjo gidis. Yaatin, doorettida Ayhudeti kumethi attiyaa wode anjjoy ay mela daranddeshsha!

13 Taani, ha77i hinttew Ayhude gidonna asaas odays. Ayhude gidonna asaas hawaare gidada ootheyssan taani daro ceeqettays. 14 Ta hessa oothiday taw ashon zare gidida Isra7eeleta qiiroyada enttafe guuthata ashshanaassa. 15 Xoossay entta yeggida wode ha alamey Xoossaara sigettis. Xoossay entta shiishi ekkiya wode hayqqida asi hayqoppe denddida mela gidees.

16 Koyro menthida baso uythay Xoossaas yarshshettidi geeshshi gidikko, muume uythayka geeshshi. Mithaas xaphoy geeshshi gidikko, tasheykka geeshshi. 17 Gaden tokkida shamaho tashe gidida Ayhudeti karettin, hintte bazzon dolida shamaho tashe gidida Ayhude gidonnayssati entta bessan dhanthettidi entta anjjuwaanne duretethaa shaakettideta. 18 Hiza, hintte tasheda karetti wodhdhida Ayhudeta bolla otorttofite. Hintte otorttiyabaa gidikko, xaphoy hinttena tookkesippe attin hintte xaphuwa tookkonayssa akeekite.

19 Neeni, “He tasheti karettiday, ta entta bessan dhanthettana melassa” gaanaw dandda7aasa. 20 Hessi tuma. Entti ammaniboonna gisho karettidosona. Neeni ammanida gisho he bessan eqqadasa. Neeni yayyanaw besseesppe attin otoranaw bessenna. 21 Xoossay medhon tashe gidida Ayhudetas qadhettonna ixxiko hinttewuka qadhettenna.

22 Hiza, Xoossay ay mela keehekonne ay mela yashshiyako be7a. I yashshey kiitettonayssata, qassi I keehey iya ammanidi minnidi eqqidayssatassa. Minnidi eqqonna ixxiko hintteka karettana. 23 Ayhudeti ammanikko, kase entti de7iya bessaa simmana. Xoossay entta zaaridi, wothanaw dandda7ees. 24 Hinttena bazzon de7iya shamaho gidida Ayhude gidonnayssata qanxidi, gaden tookettida shamahuwa bolla hinttena tokkiko, medhon gade shamaho gidida Ayhudeta bantta koyro bessan zaari tokkanaw waanidi dandda7ettennee?

Xoossaa maarotethay ubbaassa

25 Ta ishato, hintte hinttena eranchcho gidi ceeqettofite. Ta hinttew odiya issi xuuri de7ees. Hessika Isra7eeletappe baggay si7onna ixxiday wurssethi gakkanaw gidonnashin attanaw de7iya Ayhude gidonna asay kumethi Xoossako yaana gakkanaassa. 26 Hessadakka, Isra7eele asa ubbay attana. Geeshsha Maxaafan,

“Nuna ashsheyssi Xiyooneppe yaana;

Yayqooba zerethaafe iita ubbaa diggana.*

27 Taani entta nagara atto giya wode

enttara caaqqana caaqoy hayssa”*

geetettidi xaafettis.

28 Ayhudeti Wonggelaa ekkonna ixxidi, hintte gisho Xoossaara morkke gididosona. Gidoshin, ha77ika entti doorettidayssata, Xoossay entta aawata gisho entta dosees. 29 Xoossay ba imuwaninne ba xeessan qiirottenna. 30 Hintte Ayhude gidonnayssati kase Xoossaas kiitettibeekketa. Shin ha77i Ayhudeti kiitettonna ixxin, hintte Xoossaa maarotethaa ekkideta. 31 Hessadakka, hintte ekkida maarotethaa Ayhudeti ekkana mela ha77i Xoossaas kiitettonna ixxidosona. 32 Xoossay asa ubbaa ba maarotethaa bessanaw koyidi, asi ubbay kiitettonna ixxana mela oothis.

33 Xoossaa duretethaa, cinccatethaanne eratethaa akeekidi odanay oonee? Iya pirdday pilggettena, iya ogey erettenna.* 34 Geeshsha Maxaafan,

“Godaa qofaa erey oonee?

Iya zoranaw dandda7ey oonee?*

35 Xoossaas tal77eynne

tal77iya zaaridi ekkey oonee?”*

yaagees.

36 Ubbaa I medhdhis; ubbay iyan de7ees; ubbay iya bonchchossa. Xoossaas merinaw bonchchoy gido. Amin77i.*

12

Kiristtoosan ooratha de7o

1 Hiza, ta ishato, hinttee, hintte asatethaa Xoossaa ufayssiya, de7onne geeshsha yarshsho oothidi, immana mela taani hinttena Xoossaa maarotethan woossays. Xoossaa hintte goynnanaw bessiya tuma ogey hessa. 2 Lo77o, ufaysseyssanne polo gidida Xoossaa sheniya hintte shaakki eranaw hintte qofan laamettiteppe attin ha alamiya daanopite.

3 Xoossay hintte issuwas issuwas immida ammanuwa mela wozanaama asada qoppite. Qoppanaw besseyssafe aathidi hinttena dummayidi, otoron qoppofite gada taw imettida aadho keehatethan hinttew odays. 4 Nu issi asatethaa giddon dumma dumma kifileti de7oosona; he dumma dumma kifiletas dumma dumma oosoy de7ees.* 5 Hessada, nuuni daro asi gidikkoka Kiristtoosan issi asatethi gidida. Nuuni issi asatethi gididi dumma dumma kifileti issoy issuwara oykettida. 6 Nuus imettida aadho keehatethan dumma dumma imotati de7oosona. Nu imoy tinbbit odo gidikko, nuus de7iya ammanuwa mela odanaw bessees.* 7 Nu imoy harata maade gidikko, he oosuwan minnanaw bessees; tamaarsso gidikko, he tamaarssuwan minnanaw bessees. 8 Nu imoy harata minthetho gidikko, minnidi minthethanaw bessees. Nu imoy nuus de7iyabaappe haratas imo gidikko, wozanappe immanaw bessees. Nu imoy ayso gidikko, minnidi aysanaw bessees. Nu imoy haratas keeho gidikko, ufayssan keehanaw bessees.

9 Hintte siiqoy qoodheppe qommon gidanaw bessenna. Iitabaa ixxite; lo77obaa minthidi oykkite. 10 Issoy issuwara ishada siiqetite; issoy issuwa bonchchite. 11 Azallofite; hintte ayyaanan minnidi Godaas oothite. 12 Xoossay immida ufayssan ufayttite; metuwa dandda7ite; ubba wode Xoossaa woossite. 13 Ammaniya geeshshata koshshiyaban maaddite; imathata mokkite.

14 Hinttena goodeyssata anjjite; anjjiteppe attin baaddofite.* 15 Ufayttessatara ufayttite; yeekkeyssatara yeekkite. 16 Issoy issuwara issi qofan de7ite. Otoro qofaa aggidi, hinttena kawushshidi, kawushsha ooso oothite. Hintte hinttena cincca gidi qoppofite.*

17 Oonikka hinttew iitabaa oothiko, he uraas iita zaaroppite. Asa ubbaa sinthan nashisiya lo77o ooso oothite. 18 Asa ubbaara saron daanaw hinttew dandda7ettiya ubbaa oothite. 19 Ta ishato, hinttee, hintte huu7en asas halo keyoppite. Xoossay halo keyana mela iyaw aggaagite. Geeshsha Maxaafan,

“Taani halo keyana;

taani kushe zaarana”*

yaagees Goday, geetettidi xaafettis.

20 Shin Geeshsha Maxaafan,

“Ne morkkey koshattiko muza;

I saamotiko ushsha.

Neeni hessa oothiko iya huu7en

yeella tama bonqqo qolaasa”*

geetettidi xaafettis.

21 Iitaa lo77on xoonappe attin iitaan xoonettofa.

13

Deriya ayseyssatas kiitetethi

1 Xoossaa shene gidonnashin maati imettonna gishonne ha77i de7iya shuumatikka Xoossaa shenen shuumettida gisho asi ubbay deriya ayseyssatas kiitettanaw bessees. 2 Hessa gisho, maatara de7eyssatas kiitettonna ixxiya oonikka Xoossaa kiitaa ixxees. Kiitettonna ixxiya oonikka ba bolla pirddaa ehees. 3 Ayseyssati iita ootheyssatappe attin lo77o ootheyssata yashshokona. Ayseyssatas yayyonna agganaw koyay? Yaakko lo77o ootha; entti nena galatana. 4 Entti new lo77obaa oothanaw shuumettida Xoossaa aylle. Shin neeni iitabaa oothiko, entti iitabaa oothidayssa seeriya gisho iyaw yayya. Entti iita ootheyssata seeridi, Xoossaa hanquwa qonccisiya Xoossaa aylle. 5 Hessa gisho, Xoossaa hanquwa xalaalas gidonnashin hintte kahay markkattiya gisho deriya ayseyssatas kiitettanaw bessees.

6 Hintte giira giireykka hessassa. Deriya ayseyssati he oosuwa oothey, entti Xoossaa aylleta gidida gishossa.* 7 Issuwas issuwas besseyssa immite. Giira giiranaw besseyssas giirite; qaraxa qanxanaw besseyssas qaraxa qanxite; yayyanaw besseyssas yayyite; bonchchoy besseyssa bonchchite.

Siiqetite

8 Issoy issuwara siiqetite. Siiqo acoppe attin hintte bolla hara acoy dooppo. Ase siiqiya oonikka higgey geyssa polis. 9 “Laammofa; wodhoppa; kaysotoppa; amottofa” giya kiitaynne hara kiita ubbay, “Ase ne huu7eda dosa” giya kiitan qashettis.* 10 Ase siiqiya oonikka iya bolla iitabaa oothenna. Hessa gisho, ase siiqeyssi higge kiitaa polis.

11 Dhiskkofe hintte barkkiya wodey ha77i gideyssa akeekidi hessa oothite. Nu attana wodey koyro nu ammanida wodiyappe ha77i nuukko matis. 12 Dhuma wodey aadhdhanaw hanees; wonttay matis. Hiza, nuuni dhuma ooso aggidi poo7o ola miishe oykkoos. 13 Ane gallas poo7on de7iya asada maaran de7oos. Mathoninne laymatethara gahettiya dumma dumma tuna oosotan,* palamaninne qanaaten gidoppo. 14 Godaa Yesuus Kiristtoosa kandduwa ma77ite; hintte nagaranchcho asatethay ba amuwaa polana mela iyaw qoppofite.

14

Asa bolla pirddofite

1 Ammanon daaburida oonakka shiishi ekkiteppe attin iya qofaa bolla pirddofite.* 2 Leemisos, ammanon minnida issi asi ay kathika maanaw dandda7ees. Shin ammanon daaburiya asi atakiltte xalaala mees. 3 Ubbabaa miya asi moonna uraa kadhoppo. Ubbabaa moonna asi miya uraa bolla pirddofo. Xoossay ubbaa miya uraa shiishi ekkis. 4 Hara asa aylle bolla pirddey neeni oonee? I daaburin woykko minnin ba Godaassa. Goday iya essanaw dandda7iya gisho I minnidi eqqana.

5 Qassi “Issi gallasay hara gallasappe aadhdhees” yaagidi qoppiya asi de7ees. Haray qassi, “Gallasati ubbay issi mela” gidi qoppees. Shin issoy issoy ba qofaa akeekidi qachcho. 6 Issi gallasaa hara gallasatappe aathidi bonchchiya oonikka Godaa bonchchos gidi oothees. Ubba kathi miya asi Godaa bonchchos gidi mees. I miya he kathaa gisho Xoossaa galatees. Ubba kathi moonna asi Godaa bonchchos moonna aggees; qassi moonna agon Xoossaa galatees. 7 Nuuppe oonikka baw deenna; qassi nu giddofe oonikka baw hayqqenna. 8 Nu de7on de7ikko Godaas de7oos; qassi hayqqikokka Godaas hayqqoos. Hiza, nu de7on de7in woykko hayqqin Godaassa.

9 Kiristtoosi hayqqidi hayqoppe denddiday, de7on de7eyssatasinne hayqqidayssatas Goda gidanaassa. 10 Yaatin, neeni ne ishaa bolla ays pirdday? Woykko neeni ne ishaa ays kadhay? Nuuni ubbay Xoossaa pirdda araata sinthan eqqana.*

11 Geeshsha Maxaafan Goday,

“Taani de7on de7ays;

asa ubbay ta sinthan gulbbatana;

taani Xoosse gideyssa markkattana”*

yaagees. 12 Hiza, nu oothidabaas nu huu7en huu7en Xoossaa sinthan shiiqidi zaaro immana.

Hara asi dhubethofa

13 Hessa gisho, nuuni issoy issuwa bolla pirddeyssa aggoos. Shin hintte ishaa dhubsidi woykko qaxxidi nagaran gelssiyaba oothonnaada naagettite. 14 Godaa Yesuusa ammaniyaa asada, ba huu7en tuna gidida kathi baynnayssa taani geeshshada erays. Shin issi asi issibaa tuna gidi qoppiko hessi iyaw tuna gidees. 15 Ne miya katha gisho ne ishaa dhubbiyabaa gidikko, Kiristtoosan de7iya ne ishaa siiqakka. Kiristtoosi iya gisho hayqqida uraa ne miya kathan iya ayyaana de7uwa dhayssofa. 16 Hiza, hinttew de7iya la77atethaa harati borana mela oothofite. 17 Xoossa kawotethay Geeshsha Ayyaanan benttiya xillotethi, sarotethinne tuma ufayssife attin muussabaanne ushshabaa gidenna. 18 Hessada Kiristtoosas oothiya asi Xoossaa ufayssees; asankka anjjettees.

19 Hessa gisho, ane nuuni sarotethi benttiya ogiyanne issuwa issuwa ammanon minthiya ogiya koyoos. 20 Katha gisho gada Xoossaa oosuwa dhaysssofa. Ubba kathi meetetees, shin hara asi nagaran dhubsiya kathi muussi iita. 21 Ne ishay dhubettonna mela asho moonna woykko ushshu uyonna woykko ne ishaa dhubbiya harabaa oothonna agoy lo77o.

22 Hiza, ha ne ammanuwa ne giddoninne ne Xoossaa giddon naaga. Likke gidi qoppidabaa oothiya wode iya kahay mootonna uray anjjettidayssa. 23 Shin sidhishe miya uraas iya muussay ammanon gidonna gisho pirddettees. Ammanoy baynna oosettida ooso ubbay nagara.

15

Harata ufayssanaw bessees

1 Nuuni ammanon minnidayssati daaburanchchota toohuwa tookkanaw bessees. Nuuni nuna ufayssanaw bessenna. 2 Nuuni nu ishaa ammanon minthanaw iya maaddanawunne ufayssanaw bessees. 3 Kiristtoosi bana ufayssibeenna. Shin Geeshsha Maxaafan, “Asay nena cayida cashshay tana gakkis”* geetetti xaafettidayssada hanis. 4 Geeshsha Maxaafay immiya genccaaninne minthethuwan nu ufayssaa ekkana mela Geeshsha Maxaafan xaafettida ubbay nuna tamaarssanaw xaafettis.

5 Genccaanne minotethi immiya Goday hintte Kiristtoos Yesuusa kaalliya wode issifetethi hinttew immo. 6 Hessika, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aawa, Xoossaa, issi wozananinne issi qaalan hintte bonchchana melassa.

Wonggelay asa ubbaassa

7 Kiristtoosi hinttena ekkidayssada Xoossaa bonchchos issoy issuwa ekkite. 8 Xoossay beni aawatas immida ufayssay polettana melanne iya tumatethay erettana mela Kiristtoosi Ayhudeta aylle gididi yidayssa ta hinttew odays. 9 Kiristtoosi Ayhudeta aylle gidida hara gaasoy qassi Ayhude gidonna asati Xoossaa iya maarotethaa gisho galatana melassa. Geeshsha Maxaafan,

“Ta nena Ayhude gidonna asaa giddon galatana;

ne sunthaa sabbana”*

geetettidi xaafettidayssada hanis.

10 Qassi,

“Ayhude gidonna asaw,

Xoossaa deriyara ufayttite”*

yaagettis.

11 Qassi zaaridi,

“Ayhude gidonna asaw,

Godaa galatite;

kawotetha ubbay iya sabbite”*

yaagettis.

12 Hessada Isayaasi,

“Isseyye zareppe yelettiya issoy yaana;

I kawotetha ubbaa haarana.

Entti bantta ufayssaa iya bolla wothana”*

yaagees.

13 Geeshsha Ayyaana wolqqan hintte diccana mela ufayssi immiya Xoossay, hintte ammanuwa gaason hinttew ufayssinne sarotethi kumethi immo.

Phawuloosi xaafida gaasuwa

14 Ta ishato, hinttenan lo77otethinne eratethi kumidayssa qassi issoy issuwa zoranaw dandda7eyssa ta geeshshada erays. 15 Taani hinttena issi issibaa gujja akeekisanaw koyada yayyonna ha dabddaabbiya hinttew xaafas. 16 Taani Kiristtoos Yesuusa aylle gidada, Ayhude gidonna asaas kahineda oothada, Wonggelaa odana mela Xoossay taw aadho keehatethaa immis. Ayhude gidonna asay Geeshsha Ayyaanan geeyidi, Xoossaa ufayssiya yarshsho gidana mela Xoossay hessa oothis.

17 Taani Kiristtoos Yesuusan gidada Xoossaas oothiya oosuwan ceeqettays. 18 Ayhude gidonna asay Xoossaas kiitettanaada, Kiristtoosi ta qaalanne ta oosuwa baggara oothida oosuwappe attin hari ta ceeqettiyabay baawa. 19 Xoossay hessa malaataninne Geeshsha Ayyaana wolqqan waati oothidaakko ta hinttew odana. Taani Yerusalaameppe doomada, Iliwarqoone gakkanaw Kiristtoosa Wonggelaa sabbakas. 20 Taani hara asi baasida bessan keexanaw koyikke. Kiristtoosa sunthay xeegettiboonna bessan Wonggelaa odanaw amottays. 21 Geeshsha Maxaafan,

“Iyabay odettiboonna asati iya be7ana;

iyabaa si7iboonna asati akeekana”*

geetettidi xaafettis.

Phawuloosi Roome baanaw qoppis

22 Hessa gaason, taani hintteko yaanaw dandda7abiikke.* 23 Shin taani ha77i ha heeran ta oosuwa onggida gishonne daro laythafe doomada hinttena be7anaw laamotida gisho 24 taani Isppeene bashe hinttena be7anaw qoppas. Qassi guutha wode hinttera ufayttidaappe guye Isppeene biya wode hintte ta ogiyas tana maaddana mela koyays.

25 Shin ha77i taani Xoossaa asata maaddanaw Yerusalaame bays. 26 Maqedooniyanne Akkayan de7iya Xoossaa asati, Yerusalaamen de7iya manqota miishen maaddanaw koyida gishossa.* 27 Entti manqota maaddanayssi enttaw attonnabaa gidida gisho bantta huu7en hessa oothanaw qofa qachchidosona. Ayhudeti Ayhude gidonnayssatara ayyaana anjjuwa shaakettiko, entti qassi banttaw de7iyaban Ayhudeta maaddanaw bessees.* 28 Hessa gisho, taani he shiiqida miishiya enttaw immidaappe guye Isppeene bashe hintte matara aadhdhana. 29 Taani hintteko biya wode Kiristtoosa anjjuwaan kumada baanayssa erays.

30 Ta ishato, taw Xoossaa woossishe ta baaxiyan taara eqqana mela Godaa Yesuus Kiristtoosaninne Geeshsha Ayyaana siiquwan hinttena woossays. 31 Xoossay tana Yihudan de7iya ammanonna asatappe ashshanaadanne Yerusalaamen ta oothana oosoy Xoossaa asata matan ekettana mela taw woossite. 32 Qassi Xoossi giikko, taani hintteko bada ufayssan hinttera shemppana mela taw woossite. 33 Sarotethaa Xoossay hintte ubbaara gido. Amin77i.

16

Sarotho

1 Kinkkiriya kataman de7iya woosa keethan oothiya nu michchiya Feeba lo77o maccas gideyssa hintte erana mela koyays. 2 Hintte iyo ammaniyaa asati Godaa sunthan mokkanaw bessiya ammaniyaa asatappe issuwada mokkite. Iya hinttefe koyabaa ubbaa iyo maaddite. Iya ba huu7en daro asaa maaddasu; qassi tana ta huu7enkka daro maaddasu.

3 Kiristtoos Yesuusa oosuwa taara issife oothiya Phirisqilanne Aqiila saro giite.* 4 Entti ta gisho bantta shemppuwa aathi immidosona. Ta xalaala gidonnashin Ayhude gidonna asaa woosa keetha ubbay entta galatees. 5 Entta son shiiqiya ammaniyaa asaa saro giite.

Iisiya biittan Kiristtoosa koyro ammanida, ta dosiya Ephanexoosas ta sarothuwa odite.

6 Hintte gisho ooson daro daaburida Mayraamo saro giite. 7 Taara qasho keethan aathida ta Ayhude laggeta Anddironiqoosanne Yuuniyasa saro giite. Entti Yesuusa hawaareta giddon erettidayssata. Qassi entti Kiristtoosa taappe sinthe ammanidosona.

8 Godan ammaniyaa ta siiqo laggiya, Amphiliyaxoosa saro giite. 9 Kiristtoosa oosuwa nuura issife oothiya Urbbanoosenne ta dosiya Isttakuusa saro giite. 10 Kiristtoosan ammanthiya aylliya Apheliisas ta sarothuwa odite. Arsxobuloosa soo asaas ta sarothuwa odite. 11 Ta Ayhude laggiya Heroodiyoona saro giite.

Narssisanne iya soo asaappe Kiristtoosa ammanidayssata saro giite.

12 Godaa oosuwan daaburiya Tirufaynanne Tirufoosa saro giite. Qassi Godaas daro daaburada oothiya, ta dosiya Phersiiso saro giite. 13 Godaa oosuwan daro erettida Rufoosasinne tana ba na7ada be7iya iya aayes ta sarothuwa odite.* 14 Asinikirttoosas, Filegoonas, Hermmeesas, Patirobaasasinne enttara de7iya ammaniyaa ishata ubbaas ta sarothuwa odite. 15 Filoloogusa, Yuuliya, Neeriya, iya michchiw, Olumppoosanne enttara de7iya ammaniyaa asa ubbaa saro giite.

16 Geeshsha yeeretethi yeerettishe, issoy issuwa sarothite. Kiristtoosa woosa keetha ubbay hinttena saro yaagosona.

Wurssetha zore

17 Ta ishato, hintte tamaarida timirttiya ixxidi, hintte giddon shaaketethinne meto medhdhiya asatappe naagettite. Enttafe haakkite. 18 Hessa mela asati banttaw oothosonappe attin nu Godaa Kiristtoosas oothokona. Bantta mal77iya doonaninne saphothiya qaalan aykko eronna asaa wozanaa balethoosona. 19 Wonggelaas hintte kiitettidayssa asa ubbay si7idayssi tana ufayssees. Shin hintte lo77obaa erana melanne iitabaappe haakkana mela ta koyays. 20 Sarotethaa Xoossay Xalahiya hintte tohuwappe garssan gaaci yeggana.

Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hinttera gido.

21 Taara oothiya Ximotiyoosi hinttena saro yaagees.* Hessadakka, ta dabboti Luuqiyosi, Yaasoninne Sosphaxiroosi hinttena saro yaagosona.

22 Ha dabddaabbiya Phawuloosas xaafida taani, Xarxiyoosi, hinttena Godaa sunthan saro yaagays.

23 Tana mokkidaynne woosa keetha ubbay iya son shiiqiya Gaayoosi, hinttena saro yaagees. Katamaa miishiya oykkiya Erasxoosinne nu ishaa Qarxoosi hinttena saro yaagosona.* [ 24 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ubbaara gido. Amin77i.]*

25 Xoossas galati gido. Taani, Yesuus Kiristtoosabaa odiya Wonggelaa qaalaninne daro wodeppe qosettidi gam77ida tumatethan, Xoossay hinttena ammanon minthidi essanaw dandda7ees. 26 Shin ha77i he tumay qonccis. Kawotetha ubbay ammanidi kiitettana mela merinaa Xoossaa kiitan nabeti he tumabaa xaafidosona.

27 Yesuus Kiristtoosa baggara cinccatethi iya xalaalas de7iya, issi Xoossaas merinaw bonchchoy gido. Amin77i.

* 1:13 Ha.O 19:21

* 1:16 Mar 8:38

* 1:17 Ib 2:4

* 1:21 Efe 4:17-18

* 1:23 Zaare 4:16-18

* 2:1 Maato 7:1; Luuqa 6:37

* 2:6 Maz 62:12; Leemi 24:12

* 2:11 Zaare 10:17

* 2:27 Hintte bolla pirddana: entta hanotay woykko entta kiitetethay hintte bolla pirddana.

* 2:29 Zaare 30:6

* 3:4 Maz 51:4

* 3:10 Maz 14:1-3; 53:1-3

* 3:13 Maz 5:9; 140:3

* 3:14 Maz 10:7

* 3:15 Isa 59:7-8

* 3:18 Maz 36:1

* 3:20 Maz 143:2; Gala 2:16

* 3:30 Zaare 6:4; Gala 3:20

* 4:3 Medhe 15:6; Gala 3:6

* 4:7 Maz 32:1-2

* 4:11 Medhe 17:10

* 4:13 Medhe 17:4-6; 22:17-18; Gala 3:29

* 4:14 Gala 3:18

* 4:16 Gala 3:7

* 4:17 Medhe 17:5

* 4:18 Medhe 15:5

* 4:19 Medhe 17:17

* 4:25 Isa 53:4-5

* 5:12 Medhe 3:6

* 6:4 Qola 2:12

* 7:7 Kessa 20:17; Zaare 5:21

* 7:11 Medhe 3:13

* 7:15 Gala 5:17

* 8:11 1Qoro 3:16

* 8:15 Mar 14:36; Gala 4:6

* 8:20 Medhe 3:17-19

* 8:23 2Qoro 5:2-4

* 8:36 Maz 44:2

* 9:4 Kessa 4:22

* 9:7 Medhe 21:12

* 9:9 Medhe 18:10

* 9:12 Medhe 25:23

* 9:13 Mil 1:2

* 9:15 Kessa 33:19

* 9:17 Kessa 9:16

* 9:20 Isa 29:16; 45:9

* 9:25 Hose 2:23

* 9:26 Hose 1:10

* 9:27 Isa 10:22-23

* 9:29 Isa 1:9

* 9:33 Isa 28:16

* 10:5 Leewe 18:5

* 10:6 Zaare 30:12-14

* 10:11 Isa 28:16

* 10:13 Iyu 2:32

* 10:15 Isa 52:7

* 10:16 Isa 53:1

* 10:18 Maz 19:4

* 10:19 Zaare 32:21

* 10:20 Isa 65:1

* 10:21 Isa 65:2

* 11:1 Fil 3:5

* 11:3 1Kawo 19:10,14

* 11:4 1Kawo 19:18

* 11:8 Zaare 29:4; Isa 29:10

* 11:9 Maz 69:22-23

* 11:26 Isa 59:20-21

* 11:27 Isa 27:9

* 11:33 Isa 55:8

* 11:34 Isa 40:13

* 11:35 Iyo 41:11

* 11:36 1Qoro 8:6

* 12:4 1Qoro 12:12

* 12:6 1Qoro 12:4-11

* 12:14 Maato 5:44; Luuqa 6:28

* 12:16 Leemi 3:7

* 12:19 Zaare 32:35

* 12:20 Leemi 25:21

* 13:6 Maato 22:21; Mar 12:17; Luuqa 20:25

* 13:9 Kessa 20:13-17; Zaare 5:17-19; Leewe 19:18

* 13:13 laymatethara gahettiya dumma dumma tuna oosotan: woykko yethan, mathon, laymaton, qayxen gidoppo gidi billanaw dandda7ettees. Laymatethara gahettiya dumma dumma tuna oosoti asi Xoossaa haaroppe kare keyidi do7a kanddo ekkidi poliya ooso guussu.

* 14:1 Qola 2:16

* 14:10 2Qoro 5:10

* 14:11 Isa 45:23

* 15:3 Maz 69:9

* 15:9 2Saamu 22:50; Maz 18:49

* 15:10 Zaare 32:43

* 15:11 Maz 117:1

* 15:12 Isa 11:10

* 15:21 Isa 52:15

* 15:22 Roome 1:13

* 15:26 1Qoro 16:1-4

* 15:27 1Qoro 9:11

* 16:3 Ha.O 18:2

* 16:13 Mar 15:21

* 16:21 Ha.O 16:1

* 16:23 Ha.O 19:29; 1Qoro 1:14; 2Ximo 4:20

* 16:24 Beni koyro maxaafatan paydo 24 deenna.

1 Qoronttoosa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Phawuloosi Qoronttoosa Asaas

Xaafida Koyro Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Qoronttoosa asaas xaafida koyro kiitay xaafettiday, Phawuloosi Qoronttoosan essida woosa keethan ammaniyaa asaa de7oninne ammano bolla denddida metuwas zaaro immanaassa. He wode Qoronttoosa katamay biittan de7iya dumma dumma asay de7iya Girike katamanne Akkaya giya Roome awurajjaas waanna katama. He katamay zal77en erettida, wogan minnida, dumma dumma iita de7on dalggidayssanne haymaanote darotethan erettidayssa.

Hawaarey minthidi odanaw koyiday, he woosa keethaa giddon medhettida shaahotethabaa, dumma dumma iita de7obaa, laymatethabaa, eko gelobaa, woosa keetha wogabaa, Geeshsha Ayyaana imotatabaanne hayqoppe denddobaa. Wonggelay ha oyshata waati zaariyakko hawaarey naagidi odees.

Siiqoy Xoossay ba asaas immida aadho imota gideyssa shemppo tammanne heedzay qonccisees; qassi shemppo tammanne heedzay ha maxaafan daro erettida kifile geetettidi erettees.

1 Qoronttoosa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-9

Ammaniya asaa giddon medhettida shaahetethaa 1:9-4:21

Laymatethinne soo asaa de7o wogaa 5:1-7:40

Ammaniya asaanne ammanonna asaa 8:1-11:1

Woosa keethinne goynno wogaa 11:2-14:40

Kiristtoosa dendduwanne ammaniyaa asaa dendduwa 15:1-58

Yihudan de7iya metootettida ammaniyaa asaas maado 16:1-4

Kuushsha qofaa 16:5-24

1

1 Xoossaa sheniyan Yesuus Kiristtoosa hawaare gidanaw xeegettida Phawuloosinne, nu ishaa Sostenisi, 2 Qoronttoosan de7iya Xoossaa woosa keethaas, Yesuus Kiristtoosan geeyidayssatasinne geeshshi gidana mela xeegettidayssatas; qassi enttasinne nuus Goda gidiya nu Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthaa ubba bessan xeegiya ubbaas;*

3 Xoossay, nu Aawaynne Goday Yesuus Kiristtoosi hinttew aadho keehatethaanne sarotethaa immo.

Phawuloosi Xoossaa galatees

4 Xoossay Kiristtoos Yesuusa baggara hinttew immida aadho keehatethaa gisho taani ubba wode Xoossaa galatays. 5 Iyan odaninne eratetha ubban hintte durettideta. 6 Taani Kiristtoosabaa markkattidayssi tuma gideyssa hessi qonccisees. 7 Hessa gisho, hintte nu Godaa Yesuus Kiristtoosa yuussaa naagishe de7ishin, ay ayyaana imoykka hinttew paccenna. 8 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosi simmiya wode hintte borettonnayssata gidana mela I wurssethi gakkanaw hinttena miinthana. 9 Ba Na7aa, nu Godaa Yesuus Kiristtoosara issifetethay daana mela hinttena xeegida Xoossay ammanettidayssa.

Woosa keethan de7iya shaahuwa

10 Ta ishato, hintte gidon shaaketethi doonnaada hintte issi wozananinne issi qofan isso gididi, daana mela nu Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan ta hinttena woossays. 11 Ta ishato, Qelo7e soo asay hintte giddon ooshshi de7eyssa taw odidosona. 12 Hinttefe issoti issoti, “Taani Phawuloosassa; taani Aphiloosassa; taani Phexiroosassa; taani Kiristtoosassa” yaageeta.* 13 Kiristtoosi shaakettideyye? Hintte gisho masqaliya bolla kaqettiday Phawulooseyye? Woykko hintte Phawuloosa sunthan xammaqettidetiyye?

14 Taani Qarisphoosinne Gaayoosi attin hinttefe oonakka xammaqaboonna gisho Xoossaa galatays.* 15 Hessa gisho, oonikka hinttena ta sunthan xammaqettideta gaanaw dandda7enna. [ 16 Qassi Isxifaanose soo asaakka ta xammaqidayssa akeekays, shin haraa oona xammaqidaakko hassayikke.] * 17 Kiristtoosi tana kiittiday Wonggelaa odana melassafe attin xammaqana mela gidenna. Kiristtoosi masqaliya bolla hayqqidayssi hada gidonna mela taani asa cinccatetha qaalan odikke.

Kiristtoosi Xoossaa wolqqaanne cinccatethaa

18 Kiristtoosi masqaliya bolla hayqqidayssa odiya qaalay dhayeyssatas eeyatethi, shin nuus atteyssatas Xoossaa wolqqaa. 19 Geeshsha Maxaafan,

“Taani cinccata cinccatethaa dhayssana;

akeekanchchota akeekaa balethana”

yaagees.*

20 Yaatin, cincci awun de7ii? Higge asttamaarey awun de7ii? Woykko ha sa7aa eranchchoy awun de7ii? Xoossay ha sa7aa cinccatethaa eeyatethi oothibeennee?*

21 Ha sa7aa asay bantta cinccatethan Xoossaa eronna mela ba cinccatethan diggidi, eeyatethan taybettiya, nuuni odiya qaalan ammaneyssata ashshanaw Xoossaa shene gidis. 22 Ayhudeti malaata be7anaw koyoosona; qassi Giriketi cinccatethi koyoosona. 23 Shin nuuni masqaliya bolla kaqettida Kiristtoosa sabbakoos. Hessi Ayhudatas dhube; qassi Giriketas eeyatethi. 24 Shin Xoossay xeegidayssatas, Ayhude gidin, Girike gidin Kiristtoosi Xoossaa wolqqaanne iya cinccatethaa. 25 Xoossaa eeyatethay asa cinccatethafe aadhdhees; qassi Xoossaa daaburay asa minotethafe minnees.

26 Hiza, ta ishato, Xoossay hinttena xeegiya wode hintte ay mela aseekko qoppite. Asa qofan hintte giddon cinccati, wolqqaamatinne dhoqqa zareti dookkona. 27 Shin Xoossay cinccata yeellayanaw alamen de7iya eeyata dooris; qassi minota yeellayanaw alamen de7iya daaburanchchota dooris. 28 Xoossay ha alamiyan gita geetettidabaa dhayssanaw, ha sa7aa kawushshabaa, kadhettidabaanne pathonnabaa dooris. 29 Oonikka Xoossaa sinthan ceeqqettonna mela hessa oothis. 30 Shin Xoossay hinttew Kiristtoos Yesuusara issifetethi daana mela oothis. I nuus Xoossaafe cinccatethi, xillotethi, geeshshatethinne atotethi gidis. 31 Hessa gisho, Geeshsha Maxaafan, “Ceeqettiya oonikka Godan ceeqqo” yaagees.*

2

Kiristtoosa kaqetethaa

1 Ta ishato, taani koyro Xoossaa qaala hinttew odashe yida wode doona bilatethaninne cinccatethan yabiikke. 2 Taani hinttera de7iya wode masqaliya bolla kaqettida Yesuus Kiristtoosappe attin harabaa eranaw koyikke gada ta qofa qachchas. 3 Ta hinttera de7iya wode daaburan, yashshaninne daro kokkorssan de7as.* 4 Ta kiitaynne ta timirttey doona bilatethaninne cinccatethan gidonnashin Geeshsha Ayyaana wolqqaa qonccisethaana. 5 Hessika, hintte ammanoy Xoossaa wolqqaanappe attin asa cinccatethan zempponna melassa.

Xoossaa cinccatethaa

6 Ayyaana de7on diccidayssatas nuuni cinccatethaa qaalan odoos. Shin he cinccatethay, ha sa7aa cinccatethaa woykko dhayanaw de7iya ha sa7aa haareyssata cinccatethaa gidenna. 7 Shin nuuni odiya cinccetethay, daro wodeppe sinthe Xoossay nu bonchchuwas giigisidayssanne geemmidi de7iya xuura cinccatethaa. 8 Ha sa7aa haareyssatappe oonikka ha cinccatethaa eribeenna. Entti eridabaa gidiyakko, bonchcho Godaa masqaliya bolla kaqqokona. 9 Shin Geeshsha Maxaafan,

“Ayfey be7iboonnabaa,

haythi si7iboonnabaa,

wozani qoppiboonabaa,

Xoossay bana siiqeyssatas giigisis” yaagees.*

10 Xoossay ba xuuraa ba Ayyaana baggara nuus qonccisis. Geeshsha Ayyaanay hari attoshin geemmida Xoossaa xuura ubbaa pilggees. 11 Asan de7iya asa ayyaanaappe attin asabaa oonikka erenna. Hessadakka, Xoossabaa Xoossaa Ayyaanaappe attin oonikka erenna. 12 Xoossay nuus coo immidabaa nu erana mela Xoossaa Ayyaanaa ekkidappe attin ha sa7aa ayyaana ekkibookko.

13 Nuuni ayyaanabaa, ayyaana asatas asa cinccatethan gidonnashin Xoossaa Ayyaanay immiya cinccatethan tamaarssos. 14 Shin Geeshsha Ayyaanay baynna asi Xoossaa Ayyaana imotata ekkenna. Hessi iyaw eeyatethi; ubbay Geeshsha Ayyaanan pilggettiya gisho I eranaw dandda7enna. 15 Shin Geeshsha Ayyaani de7iya asi ubbabaa pilggees, shin iya oonikka pilggenna. 16 Geeshsha Maxaafan,

“Godaa wozanaa erey oonee?

Iya zoranaw dandda7ey oonee?”

geetettidi xaafettidayssa mela. Shin nuus Kiristtoosa wozani de7ees.*

3

Xoossaa oosanchchota

1 Ta ishato, hintte Kiristtoosan buroo yooganne ammanonna asaatho de7iya gisho taani ayyaanabaa hinttew odanaw dandda7abiikke. 2 Hintte mino kathi maanaw dandda7iboonna gisho taani hinttena maathi paahas; ha77ika dandda7ibeekketa.* 3 Ha77ika hintte ammanonna asada de7eeta. Hintte giddon de7iya qanaateynne palamay hintte ammanonna asada de7eyssa erisenne? Hintte ammanonna asada haneeta. 4 Hinttefe issoy, “Taani Phawuloosassa” haray qassi, “Taani Aphiloosassa” giikko, ammanonna asa mela gidekketii?*

5 Yaatin, Aphiloosi oonee? Phawuloosi oonee? Nuuni hinttena ammanthida Xoossaa oosaanchchota. Xoossay issuwas issuwas immida oosuwa mela oothiya oosanchchota gidokkonaayye? 6 Ta tokkas; Aphiloosi haathe ushshis, shin dichchey Xoossaa.* 7 Hessa gisho, dichchida Xoossaafe attin tokkeyka haathe ushsheyka aykkoka gidenna. 8 Tokkeynne haathe ushshey woli mela, shin issoy issoy ba oosuwa mela Xoossay immiya woytuwa ekkana. 9 Nuuni issife Xoossaas oothiya iya oosanchchota gidiya gisho hintte Xoossaa shooqa; Xoossaa keethi. 10 Xoossay taw immida aadho keehatethaa mela hiillanchcho anaaxeda baasuwa yeggas. Hara uray iya bolla keexees. Shin iya bolla keexiya oonikka waattidi keexiyako, baw naagetto. 11 Issi toho yegettida baasuwappe hara baaso yegganaw oonikka dandda7enna. He baasoykka Yesuus Kiristtoosa. 12 Shin ha baasuwa bolla oonikka worqqan woykko biran gidin, al77o shuchchan woykko mithan gidin, maatan woykko maqan keexiko, 13 issi issi asi he baasuwa bolla aybin keexidaakko pirdda gallas taman paacettidi qonccana. 14 Oonikka he baasuwa bolla keexida keethay taman xuugettonna attiko, ba woytuwa ekkana. 15 Shin oodde oosoykka taman xuugetiko, he uraas woytoy baawa. Gidoshin, I ba huu7en tamappe kessi ekkida asada attana.

16 Hintte Xoossaa keethi gideyssanne Xoossaa Ayyaanay hinttenan de7eyssa erekketii?* 17 Oonikka Xoossaa keethi laallikko, Xoossaykka iya laallana. Xoossaa keethay geeshshi; he keethayka hinttena.

18 Oonikka bana cimmofo. Ha sa7aa cinccatethan bana cincca oothidi ekkiya oonikka Xoossaa sinthan cincca gidanaw eeya gido. 19 Ha sa7aa cinccatethay Xoossaa sinthan eeyatethi. Geeshsha Maxaafan,

“Xoossay cinccata entta gene qofan oykkees” yaagees.*

20 Qassi, “Cinccata qofay maaddonnabaa gideyssa Goday erees” yaagees.*

21 Hessa gisho, ubbay hinttessa gidiya gisho oonikka asan ceeqettofo. 22 Phawuloosi, Aphiloosinne Phexiroosi, ha alamey, de7oy, hayqoy, ha77i de7ey, sinthafe yaanayssi, ubbay hinttessa. 23 Hintte Kiristtoosassa; Kiristtoosi Xoossassa.

4

Kiristtoosa hawaareta

1 Asay nuna Kiristtoosa aylledanne Xoossaa xuuraa qonccisanaw hadari imettida asada oothidi qoppo. 2 He hadaraa ekkida asati bantta Godaas ammanettidayssata gidanaw bessees. 3 Shin hintte woykko haray tana pirddiko, taw aykkoka gidenna. Haray atto, takka ta bolla pirddike. 4 Ta kahay geeshshi, shin hessi ta polo xillo gideyssa bessenna. Ta bolla pirddanay Godaa xalaala. 5 Hessa gisho, wodey gakkonna, Goday yoonna oodde bollaka pirddofite. I dhuman geemmidabaa poo7o kessenna; asa wozanan qosettida qofa qonccisana. He wode issoy issoy Xoossaafe galataa ekkana.

6 Ta ishato, hintte gisho Aphiloosanne tana leemiso oothada hinttew odas. Hessa ta oothiday, “Xaafettidayssafe aadhdhofa” yaagiya zoriya hintte nuuppe tamaarana melassa. Hessa gisho, oonikka issuwa sabbidi hankkuwa kadhanaw bessenna. 7 Ne haratappe aybin aadhdhay? Neeni ekkaboonnabay aybi de7ii? Yaatin, neeni ekkidabaa hara asappe ekkida gidikko, ekkiboonna asada ays ceeqettay?

8 Ha77i hintte kallideta. Ha77i hintte durettideta. Nuuni baynna hintte xalaala kawotideta. Hintte tuma kawotidabaa gidiyakko, nukka hinttera kawotanashin. 9 Xoossay nuna hawaareta, hayqo pirddettida asada asa ubbaafe nuna guye aathida taw daanees. Nuuni ha alamiyas, kiitanchchotasinne asaas kaassaba gidida.

10 Nuuni Kiristtoosa gisho eeya gidida, shin hintte Kiristtoosan cinccata gidideta. Nuuni daaburanchcho, shin hintte mino gidideta. Hintte bonchchettideta, shin nuuni tooshettida. 11 Ha77i gakkanaw nu koshattoos, saamottoos, kallottoos, wadhettoos; daana soo dhayidi toylattoos. 12 Nuuni nu kushen oothi aqoos. Nuna asi baaddiya wode anjjoos; nuna gooddiya wode dandda7os.* 13 Nu bolla iitabaa odettiya wode lo77o qaala zaaroos. Nu ha77i gakkanaw ha alamiya pitonne wora yegettiya buure gidida.

14 Taani hessa xaafiday, ta siiqiya naytada, hinttena zoranaw xaafasippe attin yeellayanaw gidenna. 15 Kiristtoosan hinttena dichchiya tayboppe bolla gidida kaaletheyssati de7ikkoka, hinttew issi aawu de7ees. Ta hinttena Kiristtoos Yesuusa Wonggelaan yelas. 16 Hiza, hintte tana leemiso oothidi kaallana mela hinttena woossays.* 17 Hessa gisho, ammanettida, ta siiqiya, Godan ta na7aa, Ximotiyoosa hintteko kiittas. I dumma dumma bessan de7iya woosa keethan ta tamaarssida, Kiristtoosa Yesuusan de7iya ta ogiya hinttena hassayisana.

18 Taani hintteko yoonnabaa daanin, otoriya issi issi asati de7oosona. 19 Shin Goday giikko, mata wode taani hintteko baana. He wode otoranchchota odaa xalaala gidonnashin entta wolqqaaka erana. 20 Xoossaa kawotethay oda gidonnashin wolqqa. 21 Taani hintteko xam77ara booyye woykko siiqoranne ashkke ayyaanara bo? Awussa dooreti?

5

Ammaniya asa giddon de7iya yeellayaa ooso

1 Hintte giddon laymatethi de7eyssi zigirettees. Hessa mela laymatethi hari attoshin, ammanonna asaykka oothokona. Hintte giddon ba aawa machcheera tunida asi de7ees.* 2 Hessan hintte qiirottanawunne yeellatanaw bessenne, shin otorttideta. Hessa mela borssobaa oothida uraa hintte giddofe kessanaw bessennee?

3 Taani ashon hinttera doona ixxikokka ayyaanan ta hinttera de7ays. Taani hinttera de7iya asada hanada hessa mela oosuwa oothida uraa bolla pirddas. 4 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan hintte shiiqiya wode taani ayyaanan hinttera daana. Hessan Godaa Yesuus Kiristtoosa wolqqay hinttera gidana. 5 He uraa nagara ashoy* dhayidi, iya ayyaanay Godaa Yesuusa pirdda gallasan attana mela I Xalahes aadhdhi imetto.

6 Hintte ceeqoy lo77o gidenna. Guutha irshshoy munuqa ubbaa dentheyssa erekketiyye?* 7 Hintte ha77i irshshoy baynna munuqa gidana mela, nagara irshshuwaa hinttefe kessite. Nuus Paasika dorssaa gidida Kiristtoosi yarshshettis.* 8 Hessa gisho, geneynne iitatethi de7iya irshshuwaara gidonnashin tumatethinne geeshshatethi de7iya uythara nu baaliya bonchchoos.*

9 Ta kase xaafida dabddaabbiyan hintte laymatiya asaara gahettonna mela hinttew odas. 10 Hessa guussay ha alamiyan de7iya laymateyssatara woykko uuzetara woykko kaysotara woykko eeqa goynneyssatara polo gahettofite guussu gidenna. Hessa gidikko, ha alamiyappe hintte keyanaw bessees shin attis. 11 Shin ammanays yaagishe laymateyssatara woykko uuzetara woykko eeqa goynneyssatara woykko cayeyssatara woykko mathotteyssatara woykko kaysotara gahettofite gada hinttew odays. Hessa mela asara hari attoshin, kathika mooppite.

12 Woosa keethafe karera de7eyssata bolla pirddanaw tana aybe gathey? Woosa keethan de7eyssata bolla hintte pirddeketiyye? 13 Shin karera de7eyssata bolla Xoossay pirddana. He iitabaa oothiya uraa hintte giddofe kessite.*

6

Ammaniya asaa giddon de7iya mooto

1 Hintte giddofe issoy issuwara mootoy de7ikko, hessa ammaniyaa asaa sinthan pirddettanayssa aggidi ammanonna asa sinthan pirddettanaw waanidi bii? 2 Geeshshati alamiya bolla pirddanayssa hintte erekketii? Yaatin, hintte alamiya bolla pirddiyabaa gidikko, hayssa mela guuthabaa pirddanaw waanidi dandda7ekketii? 3 Nuuni kiitanchchota bolla pirddanayssa erekketii? Yaatin, ha sa7a duussabaa bolla pirddanayssi hinttena waanidi xoonii? 4 Yaatin, hessa mela metoy hintte giddon medhettiko, woosa keetha ayfen kadhettida asaa sinthan pirddettanaw waati efeetii? 5 Taani hinttena yeellayanaw hessa gays. Hintte giddon kaccettida asata sigethanaw dandda7iya akeeka asi baawe? 6 Yaatin, issi ammaneyssi hankko ammaneyssa pirdda keethan ammanonna asaa sinthan mootanaw bessii?

7 Hiza, hintte issoy issuwa mootiyabaa gidikko hessi hintte kunddethaa bessees. Hessafe hintte qohettikonne cimettiko keehenne? 8 Shin hintte woli giddon ammaneyssati issoy issuwa qoheetanne cimmeeta.

9 Geellati Xoossaa kawotethaa laattonayssa hintte erekketii? Hinttena cimmofite; laymateyssati woykko eeqa goynneyssati woykko qayxeyssati woykko addera addera gahetteyssati, 10 woykko kaysoti woykko uuzeti woykko mathotteyssati woykko cayeyssati woykko bonqeyssati Xoossaa kawotethaa laattokona. 11 Hinttefe issi issi asati kase hessa mela. Shin hintte ha77i Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthaaninne Xoossaa Ayyaanan meecettideta; geeyideta; xillideta.

Hintte asatethan Xoossaa bonchchite

12 Hintte, “Nu koyidabaa oothanaw dandda7os” yaageta. Shin ubbay hinttena maaddenna. Taani koyidabaa ubbaa oothanaw dandda7ays, shin aybikka tana haarenna.* 13 Hintte, “Kathi ulossa; uloykka kathassa” yaageta. Shin Xoossay uluwaka kathaaka dhayssanayssa ta hinttew odays. Nu asatethay Godaassafe attin laymatethassa gidenna. Godaykka nu asatethaassa. 14 Xoossay Godaa hayqoppe denthidayssada, nunakka hayqoppe ba wolqqan denthana.

15 Hintte asatethay Kiristtoosa asatethaafe baggaa gideyssa erekketii? Yaatin, taani Kiristtoosa asatethaafe baggaa efada laymatetha asatethi gidana mela ootho? Hanenna! 16 Laymatiya uray i gahettiya aseera issi asatethi gideyssa erekketii? Geeshsha Maxaafan, “Entti nam77ay issi asatethi gidana” geetettidi xaafettis.* 17 Shin Godaara issifiya uray iyara ayyaanan isso gidees.

18 Laymatethafe haakkite. Issi uray oothiya hara nagaray iya asatethaafe karera oosettees, shin laymatiya asi ba asatethaa bolla nagara oothees. 19 Hintte asatethay Xoossay hinttew immida hinttenan de7iya Geeshsha Ayyaana keethi gideyssa erekketii? Hintte hinttebaa gidekketa.* 20 Xoossay hinttena gaten shammis. Hessa gisho, hintte asatethan Xoossaa bonchchite.

7

Eko gelobaa

1 Hintte taw xaafida dabddaabbiyas zaaroy hayssa. Issi asi machchonna de7ikko lo77o. 2 Shin laymatethafe attanaw issi issi addey machcho ekko; qassi issi issi maccasas azini de7o.

3 Azinay ba machchees, qassi machchiya ba azinaas bessiyabaa kuntho. 4 Machchees ba asatethaa bolla iw maati baawa, shin maatay I azinaassa. Hessadakka, azinaas iya asatethaa bolla maati baawa, shin maatay machcheessa. 5 Hintte woosan guutha wode gam77anaw zoretethan gidonna ixxiko, issoy issuwa diggofite. Hessa gaason hinttenatethaa haaranaw xoonettin, Xalahey hinttena paacconna mela issife de7ite. 6 Shin taani hinttena zoranaw hayssa gaysippe attin kiita gidenna. 7 Asi ubbay taada machcho ekkonna de7iyakko dosays, shin Xoossay issuwas issuwas immida dumma imoti de7ees. Issuwas hayssa mela hankkuwas hessa mela imoti de7ees.

8 Machcho ekkiboonnayssatasinne azina geliboonnayssatas qassi am77etas taani gey, taada ekkonna woykko gelonna de7ite gada zorays. 9 Shin amon xuugetteyssafe ekkeysinne geleyssi lo77o gidiya gisho entti banttana haaranaw dandda7onna ixxiko, ekkonne gelo.

10 Taani ekkidayssatanne gelidayssata hayssada gada zorays; tana gidikke Goday kiittees; machchiya ba azinaappe shaakettofo.* 11 Shin shaakettiko hara azina gelonna barkka de7o woykko ba azinaara giigo. Azinay ba machchiw billofo.

12 Shin haratas Godaa gidonnashin taani hayssada gays. Ammanonna machcha de7iya ammaniyaa azini de7ikko, iya machchiya iyara issife daanaw koykko iyo billofo. 13 Qassi ammanonna azini de7iya ammaniyaa machchaa de7ikko, I azinay iira issife daanaw koykko iyappe bilettofo. 14 Ammanonna azinay ba ammaniyaa machche baggara geeyees; qassi ammanonna machchiya ba ammaniyaa azinaa baggara geeyawusu. Hessi baynneeko, hintte nayti tuna gidoosona, shin ha77i entti geeshshi. 15 Shin ammanonna azinay woykko machchiya billanaw koykko billo. Ammaniya machchiya woykko azinay hessa melaban qashettokona. Xoossay nuna sarotethan daana mela xeegis. 16 Ammaniya machchete, neeni ammanonna ne azinaa ashshaneekko ay eray? Woykko ammaniyaa azinaw, neeni ammanonna ne machchiw ashshaneekko ay eray?

Xoossay hinttena xeegidayssada de7ite

17 Issi issi asi Goday iyaw immida imotaadanne Xoossay iya xeegidayssada de7o. Woosa keetha ubban taani tamaarssida wogay hayssa. 18 Oonikka qaxxarettidi ammanidabaa gidikko, qaxxarettonaada hanoppo. Qaxxarettonna ammanida oonikka de7ikko, qaxxarettanaw koyoppo. 19 Xoossa kiitaa polanaw besseesppe attin qaxxarettin qaxxarettonna aggin aykkoka maaddenna.

20 Issi issi asi Xoossay bana xeegiya wode de7eyssada de7o. 21 Xoossay nena xeegiya wode neeni aylle? Aykkoy baawa hessas un77ettofa. Shin neeni aylletethafe la77a keyanaw dandda7ikko yeda keya. 22 Aylle gidi de7ishe Godan xeegettida asi Godan aylletethaafe la77a keyis. Hessadakka, aylle gidonna de7ishe, Godan xeegettida asi Kiristtoosa aylle. 23 Xoossay hinttena gaten shammida gisho asa aylle gidoppite. 24 Ta ishato, hintte issoy issoy xeegettiya wode de7iya de7uwan Xoossaara issife de7ite.

Ekkiboonna, geliboonna asaabanne am77etabaa

25 Geela7otabaa Goday tana kiittidabay baawa. Shin Goday taw immida maarotethaa mela taani hinttena zorays. 26 Hiza, ha77i metuwa gisho ekkonna woykko gelonna duussi taw lo77o daanees. 27 Ne machcho ekkidabaa gidikko, billanaw koyoppa. Ne machcho ekkaboonnabaa gidikko, ekkanaw koyoppa. 28 Shin ne machcho ekkiko nagari baawa. Hessada geela7iyakka azina gelikko nagari baawa. Shin ekkiya geliya asaas ha sa7an daro metoy de7iya gisho hintte hessafe attana mela ta koyays.

29 Ta ishato, ta gey hessa; wodey wuris. Hizappe sinthe machcha de7eyssi machcho ekkonayssada de7o. 30 Yeekkeyssati yeekkonaada, ufaytteyssati ufayttonaada, shammeyssati aykkoyka baynnaada banttana taybo. 31 Ha sa7aa shaluwan maadetteyssati maadettiboonaada hano. Ha alamiya malay aadhdhana.

32 Hintte hirggi baynna daana mela ta dosays. Machcho ekkiboonnayssi Godaa ufayssanaw koyaa gisho Godabaa qoppees. 33 Shin machcho ekkidayssi ba machchiw ufayssanaw koyaa gisho ha sa7abaa qoppees. 34 Iya qofay nam77an shaakettees. Azina gelaboonna geela7iya ba asatethaaninne ba shemppuwan geeyada Godaa ufayssanaw koyaa gisho Godaaba qoppawusu. Shin azinaa gelidaara ba azinaa ufayssanaw koyaa gisho sa7abaa qoppawusu.

35 Taani hessa hinttew odey, hintte maadettana melassafe attin hinttena un77ethanaw gidenna. Shin hintte qofay shaakettonna maaran de7idi Godaa ufayssiyabaa hintte oothana mela taani odays.

36 Oonikka ba oychchida geela7ees gelo wodey aadhdhis gidi iyo agganaw qoppiko, hessi qassi iw lo77o gidonnayssi iyaw si7ettiko, ba koyidayssa ootho; entti eketto, geletto; hessan nagari baawa. 37 Shin issi asi un77ethiyabay dhayin, ba wozanan minnidi, bana haaridi, ba oychchida geela7iw ekkonna agganaw koykko loythis. 38 Hessa gisho, geela7iw ekkiya uray loythis; qassi ekkonna uray daro loythis.

39 Machchiya ba azinay paxa de7iya wode ubban iyara qashettasu. Shin I azinay hayqqiko, ba dosida azina gelanaw dandda7awusu. Gidoshin, iya geliya addey ammaniyaa asi gidanaw bessees. 40 Ta qofan gidikko, iya gelonna de7ikko ufayssan daana. Qassi taw, ta bolla Xoossaa Ayyaani de7iya daanees.

8

Eeqas yarshshettida kathabaa

1 Eeqas yarshshettiya kathabaa gidikko nu ubbay eroos. Eratethi otorssees, shin siiqoy dichchees. 2 Oonikka bana erays gidi qoppiko, I buroo eranaw besseyssa eribeenna. 3 Shin oonikka Xoossaa siiqikko I Xoossaa matan erettidayssa.

4 Hessa gisho, eeqas yarshshettida kathi muussabaa gidikko ha alamiyan Godi issi Xoossaafe attin hari baynna gisho eeqi pathonnabaa gideyssa nuuni eroos. 5 Xoosse gidonnashin saloninne sa7an xoosse geetetti xeegettiya daro xoossatinne godati de7ikkoka, 6 ubbabaa medhdhida, nu iyabaa gidida, issi Xoossay, Aaway, nuus de7ees. Ubbay iya baggara medhettida, nukka iya baggara de7o demmida issi Goday, Yesuus Kiristtoosi nuus de7ees.

7 Shin hayssa erey ubbaa gidenna. Issi issi asay eeqa goynnora meezetida gisho kathi miya wode eeqas yarshshettidabaa oothidi ekkoosona. He wode entta kahay daabura gidiya gisho tunees. 8 Shin kathi nuna Xoossaara dabboyenna. Nu monna aggidi aykkoka qohettoko; qassi midi dumma go7ettoko.

9 Shin hintte koyidabaa maanaw la77atethi hinttew de7ikkoka hessi ammanon minnonnayssata dhubbonna mela naagettite. 10 Neeni nena eranchcho gada eeqas yarshshettida kathi maanaw eeqa keethan uttidashin, ammanon minnonayssi nena be7ikko hessi iya eeqas yarshshettida kathi maana mela denthetheneyye? 11 Hiza, ne eratethaa gaason Kiristtoosi iya gisho hayqqida, ammanon minnonna ne ishay, dhays. 12 Hessada oothidi, ammanon minnonna hintte ishata qohishenne entta kaha madunxisishe Kiristtoosa qoheeta. 13 Hessa gisho, kathi ta ishaa dhubbiyabaa gidikko, I dhubettonna mela asho ubbarakka miikke.

9

Hawaareta maata

1 Taani yeda de7iya asi gidikkinaa? Ta hawaare gidikkinaa? Taani nu Godaa Yesuus Kiristtoosa be7abiikkina? Hintte Godan ta daabura ayfe gidekketii? 2 Hintte Godaaba gidiya gisho ta haratas hawaare gidonna ixxikokka, hinttew hawaare gideyssas hintte markka.

3 Tana hawaare gidenna geyssatas ta immiya zaaroy hayssa. 4 Nu hinttefe maanawunne uyanaw tuma nuus maati baawe? 5 Hankko hawaaretada, Godaa ishatadanne Phexiroosada, ammaniyaa nu machcheta ekki hamuttanaw nuus maati baawe? 6 Woykko oothidi maanaw bessey taaranne Barnnabaasa xalaalee? 7 Ba miishen wotaaddaretathi oothey oonee? Woykko woyne tokkidi, iyaappe ayfe moonnay oonee? Woykko wude heemmishe, he wudiyappe maathi uyonnay oonee?

8 Taani hessa asa qofatho gaynaayye? Higgey hessa geenne? 9 Muse Higgiyan, “Wudumman kathaa yedhdhiya booraa doona qachchofa” geetettidi xaafettis. Yaatin Xoossay hessa booras qoppidi gidee?* 10 Xoossay hessa giday nuus qoppidi gidennee? Ee nu gishossa. Goyeysika, kathaa geeshsheysika bana gakkeyssa ekkana gidi ufayssan oothanaw bessees geetettidi tuma nu gisho xaafettis. 11 Nuuni hintte giddon ayyaana zerethi zerida gidikko ashos koshshiyabaa nu hinttefe ekkiko, hessi gitabaye?* 12 Harati hessa hinttefe ekkanaw enttaw maati de7ikko, nuus enttayssafe aadhdhiya maati de7ees.

Shin nuuni Kiristtoosa Wonggelaas dhube gidonna mela, ubbaa genccoosippe attin he maatan go7ettibookko. 13 Xoossa keethan oothiya asati bantta kathaa Xoossa Keethafe ekkeyssa erekketii? Qassi yarshsho bessan ootheyssati yarshshuwafe ekkeyssa erekketii? 14 Hessadakka, Wonggelaa markkatteyssati duussas koshshiyabaa Wonggelaappe ekkana mela Goday kiittis.*

15 Shin taani ha maata ubban aykkoka go7ettabiikke. Taani hayssa xaafiday ta maata bonchchisanaw koyada gidenna. Oonikka ta ceequwa hada oothanaappe hayqoy taw lo77o. 16 Taani Wonggelaa odey kiitettida gishossafe attin tana ceeqisiyabaa gidenna. Wonggelaa odonna ixxiko, tana ayye. 17 Taani Wonggelaa dosada sabbakikko taw woytoy de7ees. Shin taani Wonggelaa dosonna kiitettada sabbakiyabaa gidikko hessa Xoossay taw hadara immis. 18 Yaatin, ta woytoy aybee? Taani Wonggelaa sabbakiya wode ta maatan go7ettonna Wonggelaa coo sabbakeyssi taw woyto.

19 Taani ooddeskka aylle gidikke, shin darota ashshanaw ubbaas aylle gidas. 20 Taani Ayhudeta ashshanaw enttara entta gidas. Ta huu7en higgefe garssan de7ikke, shin higgefe garssan de7eyssata ashshanaw higgefe garssan de7iya asi gidas. 21 Xoossaa higgiyafe kare keyonna, Kiristtoosa higgiyas kiitettashe, higgey baynnayssata ashshanaw higgey baynna asada gidas. 22 Taani daaburanchchota ashshanaw daaburanchcho gidas. Taani guuthata ashshanaw ubbaara ubbaa hanas. 23 Taani Wonggelaa anjjuwaa shaakettanaw, ha ubbaa Wonggelaa gisho hanas.

24 Wothan gaaddetiya ubbay woxxees, shin issuwa xalaali woyto ekkeyssa erekketii? Hessada hintteka woytuwa ekkanaw woxxite. 25 Gaaddetiya asa ubbay ubbaban banttana haarees. Entti hessa daaburey dhayaa kallachcha woyto ekkanaassa. Shin nuuni daaburey merinaa kallachcha woytuwa ekkanaassa. 26 Hessa gisho, taani qofi baynna asada woxxike. Carkko yimppiya asada coo kushe yeddike. 27 Shin taani haratas Wonggelaa sabbakidaappe guye ta huu7en yeggettida asi gidonna mela ta asatethaa wolqqan haarada taw kiitettana mela oothays.

10

Eeqa goynnofite

1 Ta ishato, taani hintte hayssa akeekana mela koyays. Nu aawati ubbay shaarappe garssara hamuttidosona; ubbay abbaa pinnidosona.* 2 Entti Musera issifanaw shaaraninne abban xammaqettidosna. 3 Entti ubbay issi ayyaana kathaa midosona.* 4 Qassi ubbay issi ayyaana ushshaa uyidosona. Entti banttana kaalliya ayyaana zaallafe pulttida ushshaa uyidosona; he zaallayka Kiristtoosa.* 5 Shin Xoossay enttafe darotan ufayttiboonna gisho entta ahay bazzo biittan wodhdhidi attis.*

6 Entti iitabaa amottidayssada, nukka iitabaa amottonna mela hessi ubbay nuus leemiso gidis.* 7 Geeshsha Maxaafan, “Asay maanawunne uyanaw uttidosona; qassi yexxanaw denddidosona” geetettidayssada enttafe issoti issoti eeqa goynnidayssa mela hintte eeqa goynnofite.* 8 Enttafe issoti issoti laymatidayssada nu laymatanaw bessenna. Hessa gaason enttafe issi gallas laatamanne heedzu mukulu asi hayqqis.* 9 Enttafe issoti issoti Godaa paaccidi shooshan dukettidi hayqqidayssada nu Godaa paaccanaw bessenna.* 10 Enttafe issoti issoti zuuzummidi hayqo ehiya kiitanchchuwan dhayidayssada hintteka zuuzummofite.*

11 Ha entta bolla gakkida ubbay nu naagettana mela nuus leemiso gidis. Qassi wode wurssethaa bolla de7iya nuus timirtte gidana mela ha ubbay xaafettis.

12 Hessa gisho, ta eqqas giya oonikka kunddonna mela bana naago. 13 Ase ubbaa gakkiya paaceppe attin dumma paacey hinttena gakkibeenna. Hintte wolqqay dandda7eyssafe aadhdhiya paacen hintte paacettonna mela aathi immonna Xoossay ammanettidayssa. Hinttena paacey gakkiya wode he paaciya I hinttena dandda7isana. Qassi he paaciyappe hintte keyana ogiya I giigisana.

14 Hiza, ta al77o ishato, eeqa goynnofe haakkite. 15 Hintte wozanaama asi gidida gisho ta hayssa odays. Taani geyssi tuma gideyssa hinttee hintte huu7en pirddite. 16 Nuuni Xoossaa galatidi shaakettiya anjjo xuu7ay Kiristtoosa suuthaara issifetethi de7eyssa gidenneyye? Qassi nuuni bathiya uythay Kiristtoosa ashuwara issifetethi de7eyssa gidenneyye?* 17 Nuuni daro gidikkoka uythay issino, nu he issi uythaa shaakettiya gisho issi asatethi.

18 Ane Isra7eele asay oothidayssa akeekite. Yarshshettida yarshshuwa meyssatas yarshsho bessaara issifetethi baaweyye?* 19 Taani ay gaanaw koyada gaynaa? Eeqas yarshshettida kathay woykko eeqay pathiyabaa gidenna. 20 Entti yarshshey Xoossaas gidonnashin tuna ayyaanatassa. Hessa gisho, hinttew tuna ayyaanatara issifetethi daana mela koyikke.* 21 Hintte Godaa xuu7appe uyishe, qassi tuna ayyaanata xuu7appe uyanaw dandda7ekketa. Godaa gaytappe mishe qassi tuna ayyaanata gaytappe maanaw dandda7ekketa. 22 Nu hessa oothidi Godaa yiloynoo? Nu iyappe aadhdhiya minoyye?*

23 Hintte, “Ubbabaa oothonna mela diggiyabay baawa” geeta, shin ubbay maaddenna. Hintte, “Ubbabaa oothonna mela diggiyabay baawa” geeta, shin ubbabay dichchenna.* 24 Issi issi asi, hara asi maaddiyabaa qoppanaw bessesippe attin bana maaddiyabaa xalaala qoppofo.

25 Hintte kahaa sidhen gelssiya oysha denthonna giyan bayzettiya ashuwa coo miite. 26 Ays giikko, “Sa7inne sa7an de7iya ubbay Godaassa.”*

27 Issi ammanonna asi hinttena imatanaw koyidi xeegikko baanaw koykko biite. Hintte kahan medhettiya oyshan sidhonna hintte sinthe aathiyabaa ubbaa miite. 28 Shin issi asi, “Hayssi eeqas yarshshettidabaa” giikko, he hinttew odida addiya gishonne hintte kaha gisho he kathaa mooppite. 29 Taani, kaha gisho gey he hinttew odida uraa kaha guussufe attin hintte kaha gidenna.

Hara asa kaha gisho gada taani ta la77atethaa bolla ays pirddo? 30 Taani miya kathaa Xoossaa galatada miikko balidaada ays borettiyana?

31 Hiza, hintte ay miikko ay uyikko, woykko ay oothikokka ubbabaa Xoossaa bonchchos oothite. 32 Ayhudeta gidin Giriketa gidin woykko Xoossaa woosa keethi gidin ooddeskka dhube gidoppite. 33 Taani ubba wode darota ashshanaw entti maaddettiya oge koyaysippe attin tana maaddiya oge koyikke.

11

1 Taani Kiristtoosa leemisuwa kaalleyssada, hintteka tana kaallite.*

Goynno maara

2 Hintte ubbaban tana qoppiya gishonne ta tamaarssida timirttiya minthidi naagida gisho ta hinttena galatays. 3 Shin Kiristtoosi adde ubbaas huu7e, addey maccasas huu7e, qassi Xoossay Kiristtoosas huu7e gideyssa hintte erana mela ta koyays. 4 Ba huu7iya guulunttidi Xoossaa woossiya woykko tinbbite odiya adde ubbay huu7e gidida Kiristtoosa toochchees. 5 Ba huu7iya qaconna Xoossaa woossiya woykko tinbbite odiya maccasiya huu7e gidida ba azinaa toochchawusu. Ba huu7iya qaconna maccasiya ba huu7iya meedettida maccasa mela.

6 Maccasi ba huu7iya qaconna ixxiko, ba huu7iya qanxxetto. Shin iw huu7iya qanxoy woykko meedoy borsso gidikko ba huu7iya qaco. 7 Addey Xoossaa leemisonne Xoossaa bonchcho gidiya gisho ba huu7iya qachchanaw bessenna, shin maccasi addes bonchcho.* 8 Maccasi addefe medhettasuppe attin addey maccasappe medhettibeenna.* 9 Maccasi addes medhettisippe attin addey maccasas medhettibeenna. 10 Hayssa gishonne kiitanchchota gisho maccasi baw maati de7eyssa bessiya malla ba huu7en qacanaw bessees.

11 Shin Godaa qofan maccasi addey baynna deenna; addeyka maccasi baynna de7enna. 12 Maccasi addefe medhettidayssada addeyka maccasappe yelettis. Shin ubbabaykka Xoossafe medhettis.

13 Ane hintte pirddite. Maccasi ba huu7e qaconna Xoossaa woossanaw bessii? 14 Addey ba huu7iya dichchiko iyaw borsso gideyssa hari attoshin medhetethi hinttena tamaarssenne? 15 Shin maccasi ba huu7iya dichchiko iw bonchcho gidennee? Maccasas huu7ey imettiday iya bana kammana melassa. 16 Shin hayssa bolla palamanaw koyaa asi de7ikko, nuus gidin woykko Xoossa woosa keethatas gidin hayssafe hara wogi baawa.

Godaa kahuwa ekkiya maara

(Maato 26:26-29; Mar 14:22-25; Luuqa 22:14-20)

17 Hintte issife shiiqey go77as gidonnashin qohos gidiya gisho ha77i ta immiya kiitan hinttena nashshike. 18 Ta koyro si7iday, hintte woosa keethan shiiqiya wode hintte giddon shaahetethi de7eyssa. He ta si7idayssafe baggay tuma gideyssa ammanays. 19 Hintte giddofe tumi de7eyssati oonanteeko erettana mela hintte giddon shaakoy daanayssi attenna. 20 Hintte issife shiiqiya wode hintte shiiqey Godaa kahuwa maanassa gidenna. 21 Hintte kathi miya wode issoy issuwa naagonna bayssa bayssa miya gisho issoy koshattees hankkoy qassi mathottees. 22 Tuma hintte maanawunne uyanaw hinttew keethi baawe? Woykko Xoossa woosa keethaa kadhetii? Aykkoy baynna manqota yeellayeetii? Ta hinttena woygo? Hayssas ta hinttena nashshoo? Nashshike.

23 Taani hinttew immida timirttiya Godaappe ekkas. Godaa Yesuusi aadhdhidi imettiya qamman uythaa ekkidi, 24 Xoossaa galatis. Uythaa bathidi “He7ite; miite. Hayssi hinttew imettiya ta ashuwa. Hayssa mishe tana hassayite” yaagis. 25 Hessadakka, kahuwa midi simmin, xuu7aa ekkidi, “Hayssi xuu7ay ta suuthan eqqiya ooratha caaquwa. Hintte iyappe uyaa wode ubban tana hassayite” yaagis.* 26 Hintte ha uythaa miya wodenne ha xuu7aa uyaa wode ubban Goday yaana gakkanaw iya hayquwa odeeta.

27 Hessa gisho, bessonna ogiyan Godaa uythaa miya woykko Godaa xuu7aa uyaa oonikka iya ashuwanne suuthaa toochchida gisho ba nagaran oyshettees. 28 Shin asi bana paacco. Yaatidi uythaa mo; xuu7appeka uyo. 29 Godaa ashuwabaa shaakki eronna, uythaa meynne xuu7appe uyey, ba bolla pirdda meesinne uyees. 30 Hessa gisho, hintte giddofe daroti daaburidosona; harggidosona; qassi unddenna asati hayqqidosona. 31 Shin nu nuna paaci be7idabaa gidiyakko, nu bolla pirddettanashin. 32 Alamey pirddettiya wode nu alamiyara pirddettonna mela ha77i Goday nuna seeres.

33 Hessa gisho, ta ishato, Godaa kahuwa maanaw hintte shiiqiya wode issoy issuwa gathi ekkite. 34 Hintte shiiqoy pirddas gidonna mela koshattida oonikka de7ikko, ba son mo.

Attidabaa taani yaa bada hinttew odana.

12

Geeshsha Ayyaana imotata

1 Ta ishato, Geeshsha Ayyaana imotatabaa hintte erana mela ta koyas. 2 Hintte Xoossaa ammanonna wode dooni baynna eeqatan gooshettidi, hintte eronna soo bidayssa ereeta. 3 Xoossaa Ayyaanay kaalethiya asi oonikka, “Yesuusi qanggetto” yaagenna. Qassi Geeshsha Ayyaanay kaalethonna de7ishin, oonikka, “Yesuusi Goda” gaanaw dandda7onayssa hintte erana mela koyays.

4 Dumma dumma Ayyaana imotati de7oosona, shin imotata immiya Ayyaanay issuwa.* 5 Nu Godaas oothiya dumma dumma oosoti de7oosona, shin Goday issuwa. 6 Nu Godaas oothiya dumma dumma ogeti de7oosona, shin he ogetan asa ubban oothiya Xoossay issuwa. 7 Shin issuwas issuwas imettida imotatan harata maaddana mela Geeshsha Ayyaanay qonccees.

8 Geeshsha Ayyaanay issuwas cinccatethi kumida qaala immees; qassi issuwas eratethi kumida qaala immees. 9 He Geeshsha Ayyaanay issuwas ammano, hankkuwas qassi pathiya wolqqaa immees. 10 Geeshsha Ayyaanay issuwas malaata oothiya wolqqaa, issuwas tinbbite odiya wolqqaa immees. Issuwas ayyaanappe ayyaana shaakki eriya wolqqaa, issuwas dumma dumma doonan odiya wolqqaa, qassi issuwas dumma dumma doonan odettidayssa birshshiya wolqqaa immees. 11 Shin ha ubbaa oothey he issi Geeshsha Ayyaana. I koyaa mela issi issi asaas dumma dumma imota immees.

Asatethaanne dumma dumma billiteta

12 Issi asatethan daro billiteti de7oosona, shin he dumma dumma billiteti issi asatethi gidoosona. Hessadakka, Kiristtoosi dumma dumma billiteti de7iya asatethaa mela.* 13 Nuuni Ayhude gidin Girike gidin aylle gidin womaano gidin, ubbay issi asatethi gidanaw Geeshsha Ayyaanan xammaqettida. Qassi nu ubbay issi Geeshsha Ayyaana ekkida.

14 Nu asatethan dumma dumma billiteti de7oosonappe attin issi billite gidenna. 15 Tohoy, “Taani kushe gidonna gisho billite gidikke” giikko, I hessa gida gisho billitetethay attiyye? 16 Haythi, “Taani ayfe gidonna gisho billite gidikke” giikko, I hessa gida gisho asatethaafe issi billite gideyssi attiyye? 17 Asatetha ubbay ayfe xalaala gididaakko, nu aybin si7anee? Qassi asatethi ubbay haytha xalaala gididaakko nu aybin singganee?

18 Shin Xoossay ba koyidayssada, asatethaa giddon dumma dumma billiteta wothis. 19 Ubbay issi billite gididaakko asatethi waanidi daanee? 20 Shin billiteti daro gidikkoka, asatethay isso.

21 Ayfey kushekko, “Ne taw koshshakka” gaanaw dandda7enna. Woykko huu7ey tohokko, “Ne taw koshshakka” gaanaw dandda7enna. 22 Shin daabura daaniya asatethaa billiteti nuus aadhdhidi koshshosona. 23 Bonchcho koshshenna gidi nu qoppiya nu billitetappe baggata daro bonchchoos. Qassi nu borssettiya nu asatethaa billiteta aathi bonchchidi naagoos. 24 Nu be7in borssonna asatethaa billitetas bonchcho koshshenna. Shin Xoossay nu asatethaa billiteta wolira gasethidi borssiya billitetas aadhdhiya bonchcho immis. 25 Asatethaa billiteti issoy issuwara shaako medhdhonna wolis qoppana mela oothidi medhdhis. 26 Asatethaa billitetappe issoy sakettiko billiteti ubbay iyara sakettoosona. Asatethaa billitetappe issoy bonchchetiko billiteti ubbay iyara ufayttoosona.

27 Hintte ubbay Kiristtoosa asatethi; qassi hintte issoy issoy iya billiteta. 28 Woosa keethan Xoossay, koyro hawaareta, nam77antho nabeta, heedzantho asttamaareta, kaallidi malaata ootheyssata, patheyssata, harata maaddeyssata, woosa keetha ayseyssatanne, dumma dumma doonan haasayeyssata wothis.*

29 Ubbay hawaare? Ubbay nabe? Ubbay asttamaare? Ubbay malaata oothi? 30 Ubbay pathiyye? Ubbay dumma dumma doonan odetti? Ubbay dumma dumma doonan odettoyssa birshshi? 31 Shin ubbaafe aadhdhiya imotaa minthidi koyite.

Qassi ubbaafe aadhdhiya ogiya ta hinttena bessana.

13

Tuma siiqo

1 Taani asa qaalanne kiitanchcho qaala odettanaw dandda7ikkoka, taw siiqoy dhayikko, coo giiriya daala mela. 2 Tinbbite odiya imoy taw de7ikkoka, xuura ubbaa erikkoka, eratethi ubbay de7ikkoka, qassi deriya denthidi harasoo efiya ammanoy taw de7ikkoka, siiqoy dhayikko, ta aykkoka gidikke.* 3 Taw de7iyaba ubbaa manqotas immikokka, hari attoshin, tana tamas aatha immikokka, siiqoy dhayikko tana aykkoka maaddenna.

4 Siiqoy dandda7anchcho. Siiqoy keeha. Siiqoy qanaatenna. Siiqoy ceeqettenna. Siiqoy otorenna. 5 Siiqoy bessonnabaa oothenna. Siiqoy uuzettenna. Siiqoy yilotenna. Siiqoy ba qoho paydenna. 6 Siiqoy tuman ufayttesippe attin worddon ufayttenna. 7 Siiqoy ubbaa dandda7ees; ubbaa ammanees; lo77obay hanana gidi, ufayssan naagees; ubbaa genccees.

8 Siiqoy wurssethi gakkanaw dhayenna. Shin tinbbitey attana; dumma dumma doonan odetteyssi attana; eratethika aadhdhana. 9 Nu eratethaafe guuthi eroos; tinbbitiyappe baggaa odoos. 10 Shin polo gididayssi yaa wode polo gidonnayssi attana.

11 Taani na7a de7iya wode na7ada haasays; na7ada qoppays; na7ada akeekays. Ta kahaamida wode na7atetha hanuwa aggas. 12 Ha77i poo7oy baynnason masttooten be7eyssada be7oos, shin he wode nu qonccen be7ana. Ha77i nu eratethaafe guutha eroos, shin he wode Xoossay nuna ereyssada polo erana.

13 Hiza, ammanoy, ufayssinne siiqoy, ha heedzati eqqidi daana. Shin hayssatappe aadhdhey siiqo.

14

Tinbbitenne dumma dumma doona

1 Siiqo kaallite. Ayyaana imotata minthidi koyite; ubbaafe aathidi, tinbbite imotaa minthidi koyite. 2 Dumma dumma doonan odettiya asi Xoossaas odeesippe attin asas odenna. Shin asas qoncciboonna xuuraa Ayyaana wolqqan odettiya gisho oonikka I odetteyssa akeekenna. 3 Shin tinbbite odeyssati ase dichchanaw, minthethanawunne minthanaw asas odees. 4 Dumma dumma doonan odiya asi bana dichchees. Shin tinbbite odiya asi woosa keethaa dichchees.

5 Hintte ubbay dumma dumma doonan odettiyako ta dosays, shin tinbbite odanayssa aathada dosays. Dumma dumma doonan odetteyssa woosa keethi dichchanaw birshshiya asi dhayikko, dumma dumma doona odetteyassafe tinbbite odeyssi aadhdhees.

6 Shin ta ishato, taani hintteko bada qonccethan woykko eratethan woykko tinbbite odon woykko timirtten gidonnashin dumma dumma doonan odettiko hinttena ay maaddanee? 7 Dumma dumma yetha miishetas issi qommo girssi de7ikko, suusul77e girssinne diitha girssi waattidi shaakki eranee? 8 Qassi moyze punoy geeyidi erettonna ixxiko olas giigettey oonee? 9 Hessadakka, dumma dumma doonan hintte odetteyssi qoncce gidonna ixxiko hintte odeyssa ooni eranee? Hessi carkkos odiya mela.

10 Ha alamiyan daro doonati de7oosona; he ubbaas birshshethi de7ees. 11 Shin issi asi odettiya doona taani eronna ixxiko I taw imathe gidees; takka iyaw imathe gidays. 12 Hessadakka, Geeshsha Ayyaana imotaa hintte ekkanaw minthidi koykko, woosa keethi dichchanaw ubbaafe aadhdhiya imotaa koyite.

13 Dumma dumma doonan odettiya asi ba odaa birshshanaw birshshetha imotay imettana mela Xoossaa woosso. 14 Taani dumma dumma doonan Xoossaa woossiko, ta ayyaanay woossees, shin ta wozanay aykkoka go7ettenna. 15 Yaatin, ta ay oothanaw koshshii? Taani ta ayyaanan woossays; ta wozanankka woossays. Taani ta ayyaanan yexxays; ta wozanankka yexxays. 16 Hessa gidonna ixxiko neeni ne ayyaanan Xoossaa galatiya wode he bessan neeni geyssa eronna asi ne galateyssa woygidi, “Amin77i” gaanee? 17 Neeni Xoossaa galateyssi lo77o, shin hara asi maaddenna.

18 Ta hintte ubbaafe aathada dumma dumma doonan odettiya gisho Xoossaa galatays. 19 Shin taani woosa keethan harata tamaarssanaw dumma dumma doonan tammu mukulu qaala odettanaappe erettiya doonan ichchashu qaala odettanaw dosays.

20 Ta ishato, hintte qofan naytada hanoppite. Hintte iitabaas naytada haniteppe attin hintte qofan kahaamata gidite. 21 Goday, Geeshsha Maxaafan,

“Taani ha asaas,

dumma dumma doonan odettiya asaaninne

imatha inxarssan odettiya asan odana.

Shin hessi haninikka tana si7okkona” yaagees.*

22 Hiza, dumma dumma doonan haasayoy, ammanonna asaas malla gideesippe attin ammaniyaa asaassa gidenna. Tinbbitey ammaniyaa asaas malla gideesippe attin ammanonna asaassa gidenna.

23 Woosa keethaa asay issife shiiqiya wode ubbay dumma dumma doonan odettiko eronna woykko ammanonna asay hintte shiiquwa yidi, “Hayssati gooyosona” gokkonayye? 24 Shin eronna woykko ammanonna asay woosa keethi yaa wode asay tinbbite odishin, si7ikko ba nagaraa akeekana; qassi I si7ida qaalan pirddettana. 25 Entti iya wozanan geemmida qofaa qonccisana. Hessadakka, “Tuma Xoossay hintte giddon de7ees” yaagidi markkattidi, gufannidi Xoossaas goynnana.

Goynno maara

26 Ta ishato, nu woyginoo? Hintte issife shiiqiya wode issuwas mazmurey de7ees; issuwas tamaarsso imoti de7ees; issuwas qonccethi de7ees; issuwas dumma dumma doonan haasayoy de7ees; issuwas birshshetha imoti de7ees. He ubbay woosa keethi dichchiyabaa gidanaw bessees. 27 Dumma dumma doonan odettiya asati de7ikko, nam77a woykko darikko heedza gididi maaran maaran haasayanaw bessees. Entti odetteyssa hara asi birshsho. 28 Shin birshshiya asi dhayikko, dumma dumma doonan odetteyssi woosa keethan si77i go. Bawunne ba Xoossaas odo.

29 Tinbbite odeyssati nam77a woykko heedza gididi odo. Qassi harati entti giyabaa pirddona. 30 He shiiquwan de7iya hara asas issibay qoncciko kase odetteyssi si77i go. 31 Ubbay tamaarana melanne ubbay minnana mela maaran maaran tinbbite odanaw dandda7eeta. 32 Nabeta ayyaanay nabetas kiitettees. 33 Geeshshata woosa keetha ubbay meezetidayssada Xoossay sarotetha Xoossaafe attin cabbo Xoossi gidenna.

34 Maccasi woosa keethan si77i go. Muse higgey geyssada entti haarettofe attin woosa keethan odanaw enttaw maati baawa. 35 Maccasi woosa keethan haasayoy borsso gidiya gisho issibaa eranaw koykko son bantta azinata oychchona.

36 Xoossaa qaalaa koyro hintte ehidetii? Woykko Xoossaa qaalay hintte xalaalakko yidee? 37 Oonikka bana nabe woykko bana Xoossaa asi gidi qoppiko, taani hinttew xaafeyssi Godaa kiitta gideyssa akeeko. 38 Shin oonikka akeekonna ixxiko ikka akeekettofo.

39 Hessa gisho, ta ishato, tinbbite odanaw minthidi amottite; qassi dumma dumma doonan odetteyssaka diggofite. 40 Shin ubbayka woganinne maaran gido.

15

Kiristtoosa hayqoppe dendduwa

1 Ta ishato, ta hinttew markkattida Wonggelaa hintte ekkidayssanne hintte ammanoy iyan eqqidayssa hintte akeekana mela koyays. 2 Ta tamaarssida Wonggelaa minthidi oykkiko hintte iyan attana. Hessi hanonna ixxiko hintte ammanaoy hada gidana.

3 Taani ekkida ubbaafe aadhdhiya kiitaa kasetada hinttew immas. Hessika, Geeshsha Maxaafay geyssada, Kiristtoosi nu nagaraa gisho hayqqis.* 4 Moogettis; Geeshsha Maxaafay geyssada, heedzantho gallasan hayqoppe denddis.* 5 Phexiroosas qonccis. Hessafe guye, tammanne nam77u hawaaretas qonccis.* 6 Hessafe guye, ichchashu xeetappe dariya asaas issi toho qonccis. Enttafe dariya baggay ha77i gakkanaw paxa de7oosona, shin guuthati hayqqidosona. 7 Hessafe guye, Yayqoobas qonccis; guyeppe ba hawaareta ubbaas qonccis.

8 Qassi wurssethan awuccaya mela gidida taw qonccis.* 9 Taani Yesuusa hawaareta ubbaafe laafa. Taani Xoossaa woosa keethaa gooddida gisho Yesuusa hawaare geetettada xeegettanaw bessonnayssa.* 10 Shin Xoossaa aadho keehatethan ta ha77i gididayssa gidas; I taw immida aadho keehatethay mela attibeenna. Taani hankko hawaaretappe aathada daaburas. Shin taara de7iya Xoossaa aadho keehatethay oothisppe attin tana gidikke. 11 Hiza, tana gidin entti, nu ubbay tamaarsey hessa; hintteka he kiitaa ammanideta.

Haqoppe denddo

12 Kiristtoosi hayqoppe denddidayssa nu sabbakiya wode hinttefe issoti issoti yaatin, woygidi, “Hayqoppe denddoy baawa” yaagonaa? 13 Hayqoppe denddoy baynnabaa gidikko Kiristtoosi hayqoppe denddibeenna guussu. 14 Kiristtoosi hayqoppe denddiboonnabaa gidikko nu timirttey qassi hintte ammanoykka hada. 15 Hayqoppe denddoy baynnashin, nuuni Xoossay, “Kiristtoosa hayqoppe denthis” yaagidi sabbakishe Xoossaa worddanchcho markkatta gidida guussu. 16 Hayqqida asay hayqoppe denddiboonnabaa gidikko hiza, Kiristtoosi hayqoppe denddibeenna. 17 Kiristtoosi hayqoppe denddonnabaa gidikko, hintte ammanoy hada; qassi hintte ha77i gakkanaw hintte nagaran de7eeta. 18 Hiza, Kiristtoosa ammanidi hayqqidayssatikka dhayidosona guussu. 19 Nuuni ha alamiya de7uwa xalaalas Kiristtoosan ufayssi oothidabaa gidikko, ha sa7an de7iya asa ubbaafe nubay aadhdhida yibbata.

20 Shin Kiristtoosi hayqqidayssatas hayqoppe denddon bayra gididi tuma denddis. 21 Hayqoy issi asa baggara ha alamiya yidayssada hayqoppe denddoy issi asa baggara yis. 22 Addaame baggara asa ubbay hayqqidayssada Kiristtoosa baggara asa ubbay de7on daana. 23 Shin issoy issoy ba maaran maaran denddana. Kiristtoosi ubbaafe kasetidi denddis; hessafe guye, Kiristtoosayssati I yaa wode denddana.

24 Hessafe guye, Kiristtoosi haareyssa, maatanne wolqqa ubbaa dhayssidi, kawotethaa Xoossaa Aawas immiya wode wodiya wurssethay yaana. 25 Xoossay iya morkketa ubbaa iya tohuwappe garssan wothana gakkanaw Kiristtoosi haaranaw bessees.* 26 Wurssethan I dhayssanaw de7iya morkkey hayqo. 27 Geeshsha Maxaafan, “Xoossay ubbabaa iya maatappe garssan haarisis” geetettidi xaafettis. Shin ubbaa iya maatappe garssan haarisis geyssi, ubbabaa iya maatappe garssan haarisida Xoossaa gujjenna.* 28 Ubbabay Kiristtoosa maatappe garssan haarettidaappe guye Kiristtoosi qassi ba huu7en ubbabaa baw haarisida Xoossaas haarettana. He wode Xoossay ba xalaala ubbaa haarana.

29 Hayqqidayssati denddonabaa gidikko entta gisho asaas aybi wodhey de7ii? Hayqqidayssati denddonabaa gidikko yaatin, ays, asay hayqqidayssata gisho xammaqettoona?

30 Yaatin, nuuni ays ubba wode nunatethaa metos aathi immoonaa? 31 Ta ishato, ta gallas gallas hayqos aadhdhada imettays. Hessika, Godaa Kiristtoos Yesuusan de7iya de7uwa issifetethan hinttenan ceeqqiya gishossa. 32 Asa qofatho gidikko, taani Efesoonan do7ara butetidayssi tana ay maaddii? Hayqqidayssati hayqoppe denddonnabaa gidikko, “Wontto nu hayqqiya gisho hachchi maana uyana” yaagiya asaa mela gidoos.*

33 Cimettofite! Iita laggetethi lo77o amaliya iissees. 34 Hintte akeekaakko simmite. Nagara oothofite. Hinttefe issi issi asay Xoossaa erokkonna. Taani hinttena yeellayanaw hessa gays.

Denddo asatethi

35 Issi asi, “Hayqqida asay waanidi denddanee? Entti ay mela asatethaara yaanee?” yaagonna aggenna. 36 Neno eeyaw, neeni biittan zeriya zerethay hayqqonna dolenna. 37 Neeni zerey gistte gidin woykko hara katha qommo ayfe xalaala zerasaappe attin dolida dolaa gidenna. 38 Shin Xoossay zerethaas ba dosida mela medhetethi immees. Dumma dumma zerethaas dumma dumma asatethi immees. 39 Medhetetha ubbaa ashoy isso gidenna. Shin asa ashoy issuwa; mehe ashoy dumma; kafota ashoy dumma; qassi molo ashoy dumma.

40 Salo asatethi de7ees; qassi sa7a asatethi de7ees. Shin salo asatetha bonchchoy dumma; qassi sa7a asatetha bonchchoy dumma. 41 Awa bonchchoy dumma; ageena bonchchoy dumma; xoolinttota bonchchoy dumma; issi xoolinttoy hankko xoolintuwafe bonchchon dummatees.

42 Hayqqidayssati hayqoppe denddiya wode hessada hanana. Hayqqiya asatethay zerettees; hayqqonna asatethi gididi denddees. 43 Tooshen zerettidi, bonchchon denddana; daaburan zerettidi, wolqqan denddana. 44 Medhetetha asatethay zerettidi, ayyaana asatethi gididi denddana. Medheta asatethi de7ikko, ayyaana asatethi* de7ees.

45 Hessadakka, Geeshsha Maxaafan, “Koyro addey, Addaamey, paxa de7iya ase gididi medhettis”* yaagees. Shin wurssetha Addaamey, Kiristtoosi, de7o immiya ayyaanaa gidis. 46 Shin medheta asi koyro yin, guyeppe ayyaana asi yisippe attin ayyaana asi koyro yibeenna. 47 Koyro Addaamey biittafe medhettida biitta asi; nam77antho Addaamey saloppe yida salo asi. 48 Biittafe medhettidayssati biittafe medhettidayssa daanosona. Saloyssati saloppe yidayssa daanosona. 49 Nuuni biittafe medhettida addiya daaneyssa mela saloppe yida addiya daanana.

50 Ta ishato, ta geyssi hessa; ha77i nu ma77ida asatethay Xoossaa kawotethaa laattanaw dandda7enna. Wooqiya asatethay wooqonna asatethaa laattenna.

51 Ta hinttew issi xuura odana. Nu ubbay hayqqoko, shin wurssethan ubbay laamettana. 52 Moyzey punettiya wode ayfey qiphi xeellanaw hassayonna laamettana. Hayqqida asay wooqonna asi gididi denddana; nukka laamettana.* 53 Hayssi wooqeyssi wooqonnayssa, hayssi hayqqeyssi hayqqonnayssa ma77anaw bessees.

54 Hayssi wooqeyssi wooqonnayssa, qassi hayssi hayqqeyssi hayqqonnayssa ma77iya wode Geeshsha Maxaafan, “Hayqoy xoonon mitettis”* giya qaalay polettana. 55 Hessadakka,

“Hayqo, ne xoonoy awun de7ii?

Hayqo, ne qohiya wolqqay awun de7ii?”*

gida qaalay polettana. 56 Hayqoy dukkiya wolqqay nagara; qassi nagara wolqqay higge. 57 Shin nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara nuus xoono immiya Xoossaa galati gakko.

58 Hessa gisho, ta siiqo ishato, qaaxxonna minnidi eqqite. Godaa oosuwan hintte daabureyssi coo gidonnayssa eridi ubba wode Godaa oosuwa azallonna oothite.

16

Ammaniya Asaas shiiqida maaduwa

1 Ammaniya asaas miishe shiishobaa Galaatiya woosa keethatas taani kiittidayssada hintteka oothite.* 2 Miishiya shiishoy ta hintteko biya wode gidonna mela issoy issoy saaminttafe koyro gallas, wogga wode wogga wode ba demmeyssafe kessidi ba son dagayo. 3 Taani yaa bida wode miishiya Yerusalaame gathana mela hintte dooriya asaas dabddaabbe immada entta Yerusalaame kiittana. 4 Enttara ta buussay koshshiyabaa gidikko entti taara baanaw dandda7osona.

Phawuloosa qofaa

5 Taani Maqedooniyara aadhdhanaw qoppida gisho yaa bada hintteko yaana.* 6 Ta biyaso aw gidikkoka, ta buussan hintte tana maaddana mela hintte matan guutha wode gam77onna aggike. Balggo ageenata hintte matan aathonna waaya aggana. 7 Taani ogera aadhdhashe hinttena be7anaw koyikke. Goday giikko, hintte matan guutha wode takkanaw qoppays.

8 Shin taani Phenxeqosxe Baaley gakkanaw Efesoonan gam77ana. 9 Taw oosoy kumida dalgga penggey dooyettis, shin daro eqettiya morkketi de7oosona.*

10 I ta mela Godaa ooso oothiya asi gidiya gisho Ximotiyoosi hintteko biikko, hintte matan I hirggonna daana mela oothite.* 11 Oonikka iya kadhoppo. I taakko saro simmana mela iya maaddidi moyzite. Taani I hankko ammaneyssatara simmanayssa naagays.

12 Nu ishaa Aphiloosi hankko ammaneyssatara hintteko baana mela ta iya mintha woossas. Ha77i hintteko baanaw koyibeenna, shin iyaw injjetiya wode hintteko baana.

Wurssetha zorenne sarotho

13 Barkkite; Ammanon eqqite; xaalite; minnite. 14 Ooso ubbaa siiqon oothite.

15 Ta ishato, Isxifaanoseynne iya soo asay Akkayan entti koyro ammanidayssata gideyssanne ammaneyssata maaddanaw banttana aathi immidayssa hintte ereeta.* 16 Hintteka entta mela asaasinne, enttara ooson daaburiya ubbaas kiitettana mela ta hinttena woossays.

17 Isxifaanosey, Forchchunaasinne Akkayqoosi taakko yidayssi tana ufayssis. Hintte baynna bessan entti hinttena gididi ta pacaa kunthidosona. 18 Entti hinttena ufayssidayssada tanakka ufayssidosona. Hessa mela asata dogoppite.

19 Iisiya woosa keetha asay hinttena saro goosona. Aqiilinne Phirisqila bantta son shiiqiya woosa keethaa asaara issife hinttena Godaa sunthan wozanappe sarothoosona.* 20 Ammaniya ishati ubbay hinttena saro yaagosona.

Geeshsha yeeretethi yeerettishe issoy issuwa sarothite. 21 Taani, Phawuloosi, ha sarothuwa ta kushen xaafas.

22 Godaa dosonna asi de7ikko, qanggettidayssa gido. Nu Godaw, haaya!

23 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hinttera gido.

24 Ta siiqoy Kiristtoos Yesuusan de7iya hintte ubbaara gido. Amin77i.

* 1:2 Ha.O 18:1

* 1:12 Ha.O 18:24

* 1:14 Ha.O 18:8; Ha.O 19:29; Roome 16:23

* 1:16 1Qoro 16:15

* 1:19 Isa 29:14

* 1:20 Iyo 12:17; Isa 19:12; 33:18; 44:25

* 1:31 Er 9:24

* 2:3 Ha.O 18:9

* 2:9 Isa 64:4

* 2:16 Isa 40:13

* 3:2 Ib 5:12-13

* 3:4 1Qoro 1:12

* 3:6 Ha.O 18:4-11,24-28

* 3:16 1Qoro 6:19; 2Qoro 6:16

* 3:19 Iyo 5:13

* 3:20 Maz 94:11

* 4:12 Ha.O 18:3

* 4:16 1Qoro 11:1; Fil 3:17

* 5:1 Zaare 22:30

* 5:5 nagara ashoy: nagara medhoy woykko nagara asatethay.

* 5:6 Gala 5:9

* 5:7 Kessa 12:5

* 5:8 Kessa 13:7; Zaare 16:3

* 5:13 Zaare 13:5; 17:7

* 6:12 1Qoro 10:23

* 6:16 Medhe 2:24

* 6:19 1Qoro 3:16; 2Qoro 6:16

* 7:10 Maato 5:32; 19:9; Mar 10:11-12; Luuqa 16:18

* 9:9 Zaare 25:4; 1Ximo 5:18

* 9:11 Roome 15:27

* 9:14 Maato 10:10; Luuqa 10:7

* 10:1 Kessa 13:21-22; 14:22-29

* 10:3 Kessa 16:35

* 10:4 Kessa 17:6; Tay 20:11

* 10:5 Tay 14:29-30

* 10:6 Tay 11:4

* 10:7 Kessa 32:6

* 10:8 Tay 25:1-18

* 10:9 Tay 21:5-6

* 10:10 Tay 16:41-49

* 10:16 Maato 26:26-28; Mar 14:22-24; Luuqa 22:19-20

* 10:18 Leewe 7:6

* 10:20 Zaare 32:17

* 10:22 Zaare 32:21

* 10:23 1Qoro 6:12

* 10:26 Maz 24:1

* 11:1 1Qoro 4:16; Fil 3:17

* 11:7 Medhe 1:26-27

* 11:8 Medhe 2:18-23

* 11:25 Kessa 24:6-8; Er 31:31-34

* 12:4 Roome 12:6-8

* 12:12 Roome 12:4-5

* 12:28 Efe 4:11

* 13:2 Maato 17:20; 21:21; Mar 11:23

* 14:21 Isa 28:11-12

* 15:3 Isa 53:5-12

* 15:4 Maz 16:8-10; Maato 12:40; Ha.O 2:24-32

* 15:5 Maato 28:16-17; Mar 16:14; Luuqa 24:34,36; Yoha 20:19

* 15:8 Ha.O 9:3-6

* 15:9 Ha.O 8:3

* 15:25 Maz 110:1

* 15:27 Maz 8:6

* 15:32 Isa 22:13

* 15:44 Ayyaana asatethi: Geeshsha Ayyaanay haarida woykko Geeshsha Ayyaanay de7o immida asatethi guussu.

* 15:45 Medhe 2:7

* 15:52 1Tese 4:15-17

* 15:54 Isa 25:8

* 15:55 Hose 13:14

* 16:1 Roome 15:25-26

* 16:5 Ha.O 19:21

* 16:9 Leewe 23:15-21; Zaare 16:9-11; Ha.O 19:8-10

* 16:10 1Qoro 4:17

* 16:15 1Qoro 1:16

* 16:19 Ha.O 18:2

2 Qoronttoosa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Phawuloosi Qoronttoosa Asaas

Xaafida Nam77antho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Qoronttoosa asaas xaafida nam77antho kiitay xaafettiday, iyaw Qoronttoosa woosa keethaara de7iya gahetethay daro meto giddo gelidi de7iya wodena. Issi issi woosa keetha asati Phawuloosa iita bore borikkoka Phawuloosi siga medhdhanaw iyaw amoy de7eyssa bessis. Hessi haniya wode gita ufayssaa ufayttanaw dandda7eyssa qonccisees.

Phawuloosi ba kiitan koyro kifiliyan, Qoronttoosa woosa keethaara iyaw de7iya gahetethaa qonccisidi, woosa keethan medhettida boriyasinne ixuwas ays mino zaaro immidaakko odees. Hessara gathidi iya seeray entta nagaraappe zaaridi sigan gathida gisho I ufayttida ufayssaa enttaw qonccisees. Kaallidikka, Yihudan de7iya ammaniyaa asaa maaddanaw banttaw de7iyabaappe coo immana mela hassaysees. Wurssetha shemppotan Phawuloosi ba hawaaretethaa bolla denddida mootuwas zaaro immees. Gaasoykka, Qoronttoosa woosa keethan de7iya issi issi asati banttana, “Tuma hawaare” oothidi, “Phawuloosa worddanchcho hawaare” oothidi mootosona.

2 Qoronttoosa kiita ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-11

Phawuloosanne Qoronttoosa woosa keetha 1:12-7:16

Yihudan de7iya ammaniyaa asaa maade 8:1-9:15

Phawuloosi ba hawaaretetha maatas immida zaaro 10:1-13:10

Kuushsha qofaa 13:11-14

1

1 Xoossaa shenen Yesuus Kiristtoosa hawaare gidida Phawuloosinne, nu ishaa Ximotiyoosi,

Qoronttoosan de7iya Xoossaa woosa keethaasinne Akkaya biittan de7iya Xoossaa asa ubbaas xaafida kiitaa.*

2 Xoossaa nu Aawappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe, aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Phawuloosi Xoossaa galatees

3 Maarotetha Aawas, ubba wode nuna minthethiya Xoossaas, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aawas galati gido. 4 Xoossay nuus immida minthethuwan, meton de7eyssata nu minthethana mela Xoossay nuna nu meto ubban minthethees. 5 Nuuni Kiristtoosa daro waaya shaakettidayssada qassi nuuni iya daro minthethuwan minnana. 6 Nuuni waayettiko hessi hinttena minthethanaassanne hinttena ashshanaassa. Qassi nuuni minettiko nuuni genccida waaya mela hintteka genccidi, Xoossay hinttew immiya minthethuwan minnana. 7 Hintte nu ekkida metuwa mela ekkidi, nu minthethuwan shaakettanayssa nu eriya gisho nu ufayssay hinttenan mino.

8 Nu ishato, Iisiya biittan nuna gakkida metuwa hintte erana mela koyoos. He nuna gakkida metoy nu wolqqaafe darin, hayqqonna attoko gidi ufayssi qanxidashin.* 9 Nuuni nu bolla hayqo pirddi pirddettida mela qoppida. Shin nuuni nu huu7en gidonnashin, hayqqidayssata denthiya Xoossan ammanettana mela hessi hanis. 10 Xoossay hessa mela iita hayqoppe nuna ashshis; ha77ika ashshana; sinthafekka I nuna ashshana gidi iyan ufayssi wothoos. 11 Woosan nuna maaddite. Daro woosa gaason Xoossaa maaduwa nu demmiya wode daro asay nu gisho Xoossaa galatoosona.

Phawuloosi baanaw qoppida qofaa laammis

12 Nuuni nu geeshsha kahan ceeqettoos. Nuuni ha alamiyan de7ida de7uwan ubbarakka nu de7ida de7uwan tumatethaninne suuretethan hinttera de7ida. Hessika, ha alamiya cinccatethan gidonnashin Xoossaa aadho keehatethaana. 13 Nu hinttew xaafida dabddaabbey hintte nabbabanawunne akeekanaw dandda7iyabaappe attin haraa gidenna. Hintte iya akeekanaw dandda7eyssa ta ammanays. 14 Ha77i hintte nuna hanida keena ereeta, shin sinthafe kumethi eranayssa ta ammanettays. Nu Godaa Yesuusi simmiya wode nuuni hinttenan ceeqettidayssada hintteka nunan ceeqettana.

15 Hessa taani loytha erida gisho hintte nam77antho go7ettana mela kasetada hintteko baanaw qofa qachchas. 16 Taani Maqedooniya bashenne yaappe simmashe hinttena be7ana. Taani yaappe Yihuda biya wode hintte tana ta ogiyan maaddana gada qoppas.* 17 Taani hessa gashe ay oothanaw bessiyako eronna asi daanaynaa? Woykko taani ta qofaa qachchiya wode asa qofada, issi toho “Ee” qassi issi toho “Akkay” giya asa meleyye?

18 Shin Xoossay ammanetteyssa gidiya gisho nu hinttew odiya qaalay “Ee” woykko “Akkay” geyssa gidenna. 19 Taani, Sillaaseynne Ximotiyoosi hinttew markkattida Xoossaa Na7ay, Yesuus Kiristtoosi ubba wode “Eeppe” attin “Ee” nne “Akkay” gidenna.* 20 Xoossay immana gida ubbay Kiristtoosa baggara “Ee” gidees. Nuuni Kiristtoosa baggara Xoossaa bonchchoos, “Amin77i” gey hessa gishossa. 21 Nunne hintte Kiristtoosan minnidi eqqana mela oothidaynne ba oosuwas dooriday Xoossaa. 22 Nuuni iyabaa gideyssa erisanaw ba maatamiya nu bolla wothis; qassi ba Geeshsha Ayyaana oythi oothidi nu wozanan wothis.

23 Taani Qoronttoosa boonna aggiday hintte azanonna attana melassa; hessi worddo gidikko Xoossay ta shemppuwa taappe ekko. 24 Hinttee, hintte ammanuwan minnidi de7iya gisho nu hinttena ufayssanaw hinttera issife ootheyssatappe attin hinttena wolqqan ammantheyssata gidokko.

2

1 Taani nam77antho hintteko biikke gada qofa qachchiday hinttena azzanthonna agganaassa. 2 Taani hinttena azzanthikokka ta azzanthida hinttefe hari tana ufayssanaw de7ey oonee? 3 Taani hinttew he dabddaabbiya xaafiday, ta hinttena be7anaw biya wode tana ufayssanaw bessiya asan ta azzananaw koyonna gishossa. Ta ufayttiya wode hintte ubbayka ufayttanayssa ta ammanays. 4 Taani daro waayeninne un77an qassi daro afuthan xaafiday, hinttena azzanthanaassa gidonnashin taani hinttena ubbaa ay mela dosiyakko hinttena erisana melassa.

Qohidayssa maarobaa

5 Ase azzanthida oonikka de7ikko ta iya balaa darssanaw koyikkefe attin tana gidonnashin hinttefe darota azzanthis. 6 Hinttefe dariya asay he uraa seerida seeray iyaw gidana. 7 Hessa gisho, he uray daro azzanidi, ufayssi qanxonna mela hintte iya maaranawunne minthethanaw bessees. 8 Hintte iya siiqeyssa zaari iyaw qonccisana mela ta hinttena woossays. 9 Ta he dabddaabbiya hinttew xaafiday, hintte paacettidi, ubbaban taw kiitetteyssa eranaw koyida gishossa. 10 Hintte maariya uraa takka maarana. Taani maaranabay aybi de7ikkoka, Kiristtoosa sinthan hintte gisho gada maaras. 11 Taani hessa oothiday Xalahiya cimo oosuwa nu eriya gisho xalahen cimettonna attana melassa.

Xiro7aadan Phawuloosa un77etethaa

12 Taani Kiristtoosa Wonggelaa sabbakanaw Xiro7aada bida wode Goday yan taw ooso oge giigisidi wothis.* 13 Shin taani ta ishaa Tito yan demmaboonna gisho ta wozanay shemppibeenna. Hessa gisho, yan de7iya asaa sarothada iya koyanaw Maqedooniya bas.

14 Shin Kiristtoosa baggara ubba wode nuna xoonon kaalethiyanne shitto mela sawiya Kiristtoosabaa nu eriya timirttiya ubba bessi gathana mela oothiya Xoossaa galati gakko. 15 Nuuni attiyaa asaa giddoninne dhayaa asaa giddon Kiristtoosa baggara Xoossaas imettida sawiya shitto mela. 16 Dhayaa asaas hayqqoko efiya hayqo peeno; qassi attiyaa asaas de7okko efiya de7o sawo; yaatin, hessa mela oosuwas gidanay oonee? 17 Nuuni Xoossaa qaala wodhe demmanaw koyidi walakkidi zal77iya daro asaa mela gidokko. Shin Xoossay kiittida suure asata mela Kiristtoosan de7idi Xoossaa sinthan qaala odoos.

3

Ooratha caaquwa oosanchchota

1 Nuuni zaaridi nuna sabbinooyye? Woykko hara asada, saba dabddaabbiya hinttew yeddanaw woykko hinttefe ekkanaw nuna koshshiyye? 2 Asi ubbay hinttena erana melanne nabbabana mela hintte nu wozanan xaafettidi de7iya nu dabddaabbe. 3 Hintte qalamen gidonnashin de7o Xoossaa Ayyaanan, shuchcha bolla gidonnashin asa wozanan xaafettidayssatanne nunan haggaazettida Kiristtoosa dabddaabbe gideyssa bessideta.*

4 Nu hessa giday, Kiristtoosa baggara Xoossan ammanoy nuus de7iya gishossa. 5 Nu hessa oothanaw dandda7iday Xoossaa wolqqaanappe attin nuuni nu wolqqan aykkoka oothanaw dandda7okko. 6 Nu ooratha caaquwa oosanchchota gidana mela Xoossay nuna dandda7isis. He ooratha caaqoy Geeshsha Ayyaanan benttidayssafe attin xaafettida higgen gidenna. Higgey wodhees, shin Geeshsha Ayyaanay de7o immees.*

7 Shuchcha bolla xaafettida higgey imettiya wode Xoossaa bonchchoy qonccis. Muse som77uwan de7iya bonchchoy dhayishe biyabaa gidikkoka, Isra7eele asay iya som77uwa tishshi oothidi xeellanaw dandda7ibookkona. Hiza, hayqo ehiya higgey hessa mela bonchchon qoncciko,* 8 yaatin, Geeshsha Ayyaanan oosettiya oosuwa bonchchoy waanidi aadhdhenee? 9 Asa bolla pirdda ehiya higgey bonchcho gidikko yaatin, ase xillisiya ooratha ogey waanidi aadhdhidi bonchchettenne? 10 Kase bonchcho gididayssa ha77i aadhdhiya bonchchoy de7eyssara gathi be7iya wode bonchchoy baynnabaa gidis. 11 Guutha wodes qonccidi guyeppe dhaydayssi hayssada bonchchetiko, merinaw de7eyssi waanidi aadhdhidi bonchchettenne?

12 Nuus hayssa mela ufayssay de7iya gisho yeellatonna odettoos. 13 Nuuni, Isra7eele asay dhayishe biya bonchchuwa wurssethaa be7onna mela ba som77uwa kammida Muse mela gidokko.* 14 Shin entta wozanay doccis. Hachchi gakkanaw entti gal77a caaquwa nabbabiya wode entta wozanay he kaman kameti de7ees. He kamay Kiristtoosa xalaalan qaarettees. 15 Shin hachchi gakkanawukka entti Muse maxaafaa nabbabiya wode ubban he kamay entta wozanaa kammees. 16 Shin oonikka Godaakko simmiya wode awudekka he kamay qaarettees.* 17 Goday Ayyaana; Godaa Ayyaanay de7iya bessan la77atethi de7ees. 18 Nuuni ubbay kametiboonna som77on Godaa bonchchuwa be7ana.* Nuuni Ayyaana gidida Godaa malaa daananaw bonchchofe bonchchon laamettana.

4

Tuma hawaaretetha oosuwa

1 Hiza, Xoossay ba maarotethan ha oosuwa nuus immida gisho nuuni ufayssi qanxoko. 2 Nuuni yeellaya geema ooso ubbaa aggida; gene ooso oothoko; Xoossaa qaala worddora walakkoko. Tumaa qonccen haasayishe, asa ubbaa kahay nuna ekkana mela Xoossaa sinthan nuna shiishoos.

3 Nu odiya Wonggelay geemmidabaa gidikkoka, geemmiday dhayo ogen de7iya asaassa. 4 Ha alamiya haariya xoossay ammanonna asaa wozanaa goozis. Entti Xoossa malan qonccida Kiristtoosa bonchcho Wonggelaa poo7uwa be7onna mela diggis. 5 Nuuni, Yesuus Kiristtoosi Goda gideyssanne nu iya gisho hintte oosanchcho gideyssa odoosippe attin nubaa odokko. 6 “Dhuman poo7oy poo7o” gida Xoossay, Kiristtoosa som77uwan poo7iya Xoossaa bonchchuwa eraa poo7uwa immanaw ba poo7uwa nu wozanan poo7isis.*

7 Shin ubbaafe aadhdhiya wolqqay nubaa gidonnashin Xoossabaa gideyssa bessanaw ha bonchcho shaloy meqqa miishe* gidida nu asatethan de7ees.

8 Nu ubba baggarakka waayettida, shin meqerettibookko. Nuus haddirssi gidis, shin ufayssi qanxibookko. 9 Nu, morkketan goodettida, shin lagge dhayibookko. Nu morkketan shocettidi kunddida, shin dhayibookko. 10 Yesuusa de7oy nu asatethan qonccana mela iya hayquwa ubba wode nu asatethan tookkidi yuuyoos. 11 Yesuusa de7oy hayqqiya nu asatethan qonccana mela paxa de7iya nuuni iya gisho ubba wode hayqos aadhdhidi imettoos. 12 Hiza, hayqoy nunan oothiya wode de7oy hinttenan oothees.

13 Geeshsha Maxaafan, “Ta ammanas; hessa gisho haasayas”* yaagettis. Hessa mela ammanoy nuus de7iya gisho haasayos. 14 Godaa Yesuusa hayqoppe denthida Xoossay, nunakka Yesuusara hayqoppe denthanayssanne hinttera issife ba sinthe shiishanayssa eroos. 15 Hessi ubbay haniday hintte gishossa. Xoossaa aadho keehatethay daro asaa gakkiya wode asay Xoossaa bonchchuwas daro galataa immana.

Ammanon de7o

16 Hessa gisho, nuuni ufayssi qanxoko. Nu benttiya asatethay daaburishe biyabaa gidikkoka, nu ayyaana asatethay gallas gallas ooraxees. 17 Ha77is nuuni waayettiya ha kawushsha waayey, ubbaafe keehi gitatiya merinaa bonchchuwa nuus immisana. 18 Nuuni benttiyabaa gidonnashin benttonnabaa xeellos. Benttiyabay ha77issa, shin benttonnabay merinaassa.

5

1 Ha77i nu de7iya dunkkaane daaniya ha sa7a asatethay laalettikokka, asi keexiboonna, Xoossay keexida merinaa keethay nuus salon de7eyssa eroos. 2 Salo asatethaa ma77anaw amottishe ha77i ha sa7an de7ishe oolos. 3 Nuuni hessa ma77iya wode kallottoko. 4 Dunkkaane daaniya ha sa7a asatethan nu de7ishe deexettidi oolos. Hayqqiya nu asatethay de7on laamettana mela salo asatethaa ma77anaw koyoosippe attin ashuwappe shaakettanaw koyidi gidenna. 5 Nuna hayssas giigisiday Xoossaa. Qassi sinthafe yaanabaas oythi oothidi ba Ayyaana nuus immis.

6 Hessa gisho, nuuni ha sa7a asatethan de7iya wode ubban Godaappe haakkidi de7eyssa erikkoka ubba wode ammanettidi de7oos. 7 Nuuni de7ey ammanonnappe attin be7iyaban gidenna. 8 Nu ha sa7a asatethaafe shaakettidi, nu soo bidi Godaara issife daanaw amottiya gisho ammanettidi de7oos. 9 Hessa gisho, nu ha asatethan de7in woykko ha asatethaafe shaakettin, nu amoy iya ufayssanayssa. 10 Nuuni issoy issoy ha sa7an de7ishe lo77o gidin woykko iita gidin, oothida oosuwas bessiya pirddaa ekkanaw Kiristtoosa pirdda araata sinthan shiiqana.*

Ase Xoossaara sigetho

11 Hiza, nuuni Godaa bonchcheyssi ay guussekko eriya gisho asay nu odeyssa ekkana mela zoroos. Xoossay, nuuni ooneekko nuna erees; qassi hintteka hintte kahan nu ooneekko ereeta yaagada qoppays. 12 Wozanan gidonnashin malan ceeqettiya asaa doona oythanaw hintte nunan ceeqettana mela hinttew gaaso gidanaw koyoosippe attin nu nuna zaaridi nashshanaw koyokko. 13 Nu gooshshi gidikko Xoossaa bonchchossa; wozanaama gidikko hinttessa. 14 Issoy ubbaas hayqqidayssanne ubbay qassi iyara hayqqidayssa nu eriya gisho Kiristtoosa siiqoy nuna haarees. 15 De7on de7eyssati hizappe guye banttaw gidonnashin enttaw hayqqidayssasinne hayqoppe denddidayssas daana mela Kiristtoosi asa ubbaa gisho hayqqis.

16 Hizappe guye, nuuni oonakka asa qofan pirddoko. Hayssafe kase nuuni Kiristtoosakka asa qofan pirddidabaa gidikkoka, hizappe hessada pirddoko. 17 Hessa gisho, oonikka Kiristtoosan de7ikko ooratha medhetethi; gal77a medhetethay aadhdhis; ubbayka oorathi gidis. 18 Hessa ubbaa Xoossay oothis. I Kiristtoosa baggara nuna baara sigethis. Qassi harata baara sigethana mela nuus sigetho ooso immis. 19 Xoossay Kiristtoosa baggara asa ubbaa baara sigethees. Entta nagaraa taybibeenna; qassi asaa baara sigethiya qaala nuus immis.

20 Xoossay asaa nu baggara xeegiya gisho nu Kiristtoosan kiitettidi asaa Xoossaara sigettite gidi Kiristtoosa gisho woossos. 21 Nuuni Xoossaa xillotethaa Kiristtoosa baggara ekkana mela, nagara eronna Kiristtoosa nu gisho nagaranchcho asada oothis.*

6

1 Nuuni Xoossaara issife oothiya asi gideyssada, hintte ekkida aadho keehatethaa hada oothonna mela nu hinttena woossos. 2 Xoossay,

“Ta nena si7ana woden si7as;

atotetha gallasan nena maaddas”

yaagees. Hekko, ta si7iya wodey ha77i; atotetha gallasay hachchi.*

3 Oonikka nu oosuwa borana melanne nunan dhubettana mela koyokko. 4 Gidoshin, nu tuma Xoossaa oosanchchota gideyssa nu oothiya ubbaban bessida. Daro genccan, waayen, meton, un77an, 5 garaafetethan, qashon, ixon kumida wocaman, daaburan, dhiskko dhayon, xooman,* 6 geeshshatethan, eratethan, dandda7an, keehatethan, Geeshsha Ayyaanan, tuma siiqon, 7 tumaa haasayaninne Xoossaa wolqqan nuuni iya oosanchchota gideyssa bessida. Qassi xillotethay nuus tooranne gonddalle. 8 Nuuni bonchchettidanne tooshettida; cayettidanne galatettida. Tumaa haasayos, shin asay nuna worddanchcho gidosona. 9 Nu asan erettida asi, shin erettonna asa mela gidida. Hayqqidosona yaagettida, shin paxa de7oos; shocettida, shin hayqqibookko. 10 Nuuni azzanikkoka ubba wode ufayttoos. Nu manqo daanos, shin daro asaa dureyoos. Qassi aykkoyka baynna asi daanos, shin ubbay nubaa.

11 Qoronttoosa asaw, nu hinttew qonccen odida; nu uluwaa hinttena bessida. 12 Hintte nuna hintte siiquwa bessonna diggidetappe attin nu nu siiquwa hinttena diggibookko. 13 Aawu ba naytas odeyssada ta hinttew odays; nu hinttena nu uluwaa bessidayssada, hintteka hintte uluwaa nuna bessite.

Ammanonna asaara de7iya issifetethaa ago

14 Ammanonna asaara bessonna ogen waaxettofite. Xillotethasinne nagaras aybi gahetethi de7ii? Poo7osinne dhumas aybi issifetethi de7ii? 15 Kiristtoosanne Xalahe issife gathiyabay aybe? Qassi ammaneysinne ammanonnayssi issife koxiyabay aybe? 16 Xoossaa Keethas eeqatara aybi issifetethi de7ii? Xoossay,

“Taani entta giddon de7ana,

entta giddon hamuttana.

Taani entta Xoossaa gidana;

enttika ta ase gidana”

gidayssada, nuuni de7o Xoossaa keethi.* 17 Hessadakka, Goday,

“Entta giddofe shaakettidi keyite;

tuna gididabaa bochchofite;

ta hinttena ekkana.*

18 Ta hinttew aawa gidana;

hintte taw adde naytanne macca nayta gidana;

yaagees Ubbaafe Wolqqaama Goday” yaagis.*

7

1 Hiza, ta siiqoto, ha ufayssay nuus de7iya gisho nu ashuwanne nu shemppuwa tunisiyabaa ubbaafe nuna geeshshoos. Xoossaas yayyidi nu geeshshatethaa polo oothoos.

Phawuloosa ufayssaa

2 Hintte uluwaa nuna bessite. Nuuni oonakka naaqqibookko; oonakka qohibookko; oonakka cimmibookko. 3 Taani hessa hintte bolla pirddanaw giikke. Hayssafe kase ta hinttew odidayssada, hintte nu wozanan de7eeta; nu paxa de7inkka hayqqinkka hinttefe shaakettoko. 4 Ta odiyabaa hinttefe qottike; ta hinttenan ceeqettays; nu waaye ubban minettays; qassi gita ufayssi ufayttays.

5 Nuuni Maqedooniya bida wode ubba baggara waayettidappe attin shemppibookko. Karera morkketan, nu gaathan yashshan un77ettida.* 6 Shin azzanidayssata minthethiya Xoossay, Tito yuussan nuna minthethis. 7 Nuna minthethiday Tito yuussaa xalaala gidonnashin hintteka iya minthethidayssana. Hintte tana laamoteyssa, taw azzaneyssanne taw qoppeyssa ta si7ida wode tana daro ufayssis.

8 Ta dabddaabbey hinttena azzanthikokka ays xaafadinaashsha gada qiirottike. Ta qiirottiday ta xaafida dabddaabbey hinttena guutha wodes azzanthida gishossa. 9 Ha77i taani ufayttiday, ta hinttena azzanthida gisho gidonnashin hintte azzanoy hinttena hintte nagaraappe zaarida gishossa. Xoossay ba sheniyada hinttena azzanthisippe attin nu hinttena aybinkka qohibookko. 10 Xoossay koyaa azzanoy, atotethaakko gathiya nagaraappe simo ehees; iyan qiiroyabay baawa. Shin ha sa7aa azzanoy hayqo ehees. 11 Hintte azzanoy hinttenan ayfisida ayfiyaa be7ite. He azzanoy hinttena ay mela denthethidaakko, ay mela zaaro immanaada giigisidaakko, he uraa bolla ay mela hanqisidaakko, ay mela taw yayyana mela oothidaakko, ay mela amoyidaakko, he uraa seeranaw ay mela giigidaakko be7ite. Ha ubbaban hintte geeshshi gideyssa markkayideta.

12 Hessa gisho, taani ha dabddaabbiya hinttew xaafiday, naaqqida uraa woykko naaqettida uraa gisho gidenna. Shin hintte nuus ay mela qoppiyako Xoossaa sinthan hinttee, hinttena be7ana mela xaafas. 13 Nuuni ufayttiday hessa gishossa. Nu ufayssaafe aadhdhidi nuna daro ufayssiday, hintte Tito ufayssidayssanne iya wozanaa shemppisidayssa. 14 Taani hinttena nashshada iyaw odin hintte tana yeellayibeekketa. Shin nuuni ubba wode hinttew tumaa odida; hessadakka nuuni Tito sinthan hinttena nashshidayssi tuma gidis. 15 Hintte iyaw yashshan kokkoridi, iya mokkidayssa qassi iyaw ay mela kiitettidaakko I qoppiya wode hinttew de7iya siiqoy minnishe bis. 16 Taani ubbaban hinttenan ammanettiya gisho ufayttays.

8

Imobaa

1 Nu ishato, Xoossay Maqedooniyan de7iya woosa keethatas immida aadho keehatethaa hintte erana mela nu koyoos.* 2 Entti gita meton paacettidosona, shin entta ufayssay wolqqaama. Entta manqotethaas zawi baawa, shin bantta imuwan daro keehidosona. 3 Entti bantta wolqqaa melanne bantta wolqqaafe aadhdheyssa dosidi immidayssas ta markka. 4 Entti Xoossaa asaa maaddiya lo77o ooso nuura oothanaw koyidi nuna daro woossidosona. 5 Entti nuuni qoppidayssafe aathidi oothidosona. Koyrottidi banttana Godaas immidosona; kaallidi, Xoossaa sheniyada banttana nuus immidosona.

6 Ha lo77o oosuwa doommida Titoy gujji oothanaadanne hinttena maaddidi, he oosuwa polisanaada iya woossida. 7 Shin hintte ubbaban, ammanon, haasayan, eratethan, gita amon, nuna siiqoninne ubbaban durettidayssada ha lo77o oosuwankka hintte keeha gidana mela nu koyoos.

8 Taani hessa kiittanaw giikke. Shin harata gita amuwaa hintte siiquwara gatha be7ada hintte ay keena tumeekko eranaw gays. 9 Hintte nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethaa ereeta. Kiristtoosi dure gidi uttidi, hintte iya manqotethan duretanaada hintte gisho manqis.

10 Taani ha odan hinttena maaddiya zore zoranaw koyays. Hintte zillaythi immanaw xalaala gidonnashin hessa oothanaw amotethankka hintte koyro. 11 Hintte oothanaw doomida oosuwa ha77i polite. Hintte hinttew de7eyssa keena immiko, hessi hintte immanaw daro amotteyssa qonccisees. 12 Issi asi immanaw amottiko, iya imoy Xoossaa sinthan ekettey, I baw de7idayssa keena imminappe attin baynnabaappe immanaw un77ettin gidenna.

13 Taani hessa gey, hintte ubbay issi gina gidana melassafe attin harati waayappe shemppin hintte waayettana melassa gidenna. 14 Wode entta palahay hintte pacaa kunthana mela ha77i hintte palahay entta pacaa kuntho. Hessan hintte gina gidana. 15 Geeshsha Maxaafan, “Daro shiishidayssas palahibeenna; guutha shiishidayssas paccibeenna” geetetti xaafettidayssa mela.*

Titonne iya laggeta

16 Nu hinttew qoppeyssada Titoykka hinttew qoppana mela oothida Xoossay galatetto. 17 Titoy hintteko biday, nu iya denthethida gisho xalaala gidonnashin I ba shenen baanaw amottida gishossa. 18 Wonggelaa markkatethan woosa keetha ubban daro erettida ishaa, nuuni Titora issife kiittoos. 19 Hessa bolla nuuni ha keeha imotaa efiya wode nuura baana mela ha lo77o oosuwan Godaa bonchchanawunne harata maaddanaw de7iya amuwa bessanaw I woosa keethatan doorettis.

20 Ha imettida keeha imuwa, nu ooso bolla peeshshiya wode borettonna mela naagettoos. 21 Nuuni Godaa sinthan xalaala gidonnashin asa sinthankka lo77o gididabaa oothoos.*

22 Qassi daro wode paacen minnidi aadhdhida nu ishaa, enttara hintteko kiittida. I hinttenan keehi ammanettiya gisho ha77i hinttena maaddanaw daro amottees. 23 Titobaa eranaw koykko, I hinttena maaddanaw taara oothiya ta ooso laggiya. Hankko ishatabaa gidikko woosa keethati kiittidayssata; qassi asay entta duussaa be7idi Kiristtoosa bonchchosona. 24 Hessa gisho, woosa keethati hintte siiquwanne nu hinttena nashsheyssi tuma gideyssa qonccisanaw hintte siiquwa ha asata bessite.

9

Ammaniya asaas kessida miishiya

1 Ammaniya asaas kessiya miishiyabaa ta hinttew xaafanaw koshshenna. 2 Hintte maaddanaw keehi amotteyssa ta erays. Hintte Akkaya asay, zillaythafe doomidi maaddanaw giigettidayssa taani Maqedooniya asaas doona kunthada odas. Hintte gita amoykka enttafe darota denthethis. 3 Ha oosuwan hinttenan nu ceeqettiya ceeqoy hada gidonna mela koyro hinttebaa ta odidayssada hintte giigettidi naagana mela ha ishata hintteko kiittas. 4 Maqedooniya asay taara bidi, hintte giigettonna de7ishin, demmiko, nu hinttenan yeellatana; qassi hintte nuuppe aadho yeellatana. 5 Hessa gisho, ha ishati taappe sinthattidi hintteko bidi, hintte immana gida imuwa kasetidi giigisana mela ta enttana kiittas. Taani gakkiya wode he imoy giigi uttees. He wode he keehatetha imoy wolqqan gidonnashin dosan gideyssa erisees.

6 Hayssa akeekite; guuthu zeriday guuthu cakkana; daro zeriday daro cakkana. 7 Xoossay ufayssan immiya uraa dosiya gisho wolqqan woykko dosi baynna gidonnashin issi issi asi ba wozanan qoppidayssada dosan immanaw bessees. 8 Ubba wode ubbaban koshshiyaba ubbaa demmidi lo77o ooso ubbaa oothanaw dandda7ana mela Xoossay hinttew ba anjjuwaa darssana. 9 Geeshsha Maxaafan,

“I ba shaluwa manqotas laallis;

iya xillotethay merinaw de7ana”

yaagees.* 10 Zereyssas zerethi, maanaw kathi immiya Goday, hintte zeriya zerethaa darssidi immana. Hintte xillotethaa ayfiyaakka darssana.*

11 Daro asay hintte immiya imuwa nuuppe ekkidi, Xoossaa galatanaada, hintte ubba wode darssidi immeyssata gidana mela Xoossay hinttena ubba baggara dureyana. 12 Ha hintte immiya imoy ammaniyaa asaa pacaa kuntho xalaala gidonnashin asay Xoossaa galatanaw gaaso gidees. 13 Ha hintte oosoy hintte ammanuwa ersidi Kiristtoosa Wonggelaa hintte ammanidinne iyaw kiitettidi hinttew de7iyabaa enttaranne haratara shaakettida gisho ubbay Xoossaa bonchchana. 14 Xoossay hinttew immida aadho keehatethaa gisho entti hinttew Xoossaa woossishe hinttena be7anaw laamotosona. 15 Zawi baynna Xoossaa imuwas Xoossay galatetto.

10

Phawuloosi mooteyssatas zaarida zaaruwa

1 Ta hinttera de7iya wode shugo, qassi hinttefe haakkiya wode nu bolla minnees yaagettida, Phawuloosi, keehanne ashkke gidida Kiristtoosa sunthan hinttena woossays. 2 Taani hintteko biya wode nu asho qofara simerettiya asi oothidi qoppiya asaa bolla mino qaalan odettanaw qofa qachchas. Hintte bolla hessada odettana mela hintte tana oothonnaada hinttena woossays. 3 Nuuni ha sa7an de7ikkoka ha sa7aa asada olettoko. 4 Nu ola miishey ha sa7ayssa gidenna. Shin miixa laallanaw wolqqara de7iya Xoossaa toora. Tumaara eqettiya palamaanne, 5 Xoossaa eronna mela diggiya otoro qofa ubbaa laalloos. Asa qofa ubbaa di77idi Kiristtoosas kiitettana mela oothoos. 6 Hintte kiitettethay polo gidiya wode nuuni kiitetetha ixo ubbaa seeranaw giigettana.

7 Hintte ayfey be7ida mela pirddeeta. Oonikka bana Kiristtoosabaa gidi qoppiyabaa gidikko, nukka Kiristtoosabaa gideyssa ero. 8 Goday taw immida maatan ceeqetikokka hessan yeellatikke. He maatay taw imettiday hinttena dichchanaassafe attin qohanaassa gidenna. 9 Taani ta dabddaabbiyan hinttena yashisanaw koyada xaafidabaa daanoppo. 10 Issi issi asay, “Phawuloosa dabddaabbey deexonne wolqqaama, shin iya som77on be7iya wode I daaburanchcho; iya odaykka pathenna” yaagosona. 11 He asati nu haahon de7ishe xaafiya dabddaabbiyaninne matan hinttera de7ishe oothiya oosuwa giddon dummatethi baynnayssa akeeko.

12 Nuuni banttana nashshiya asatara nuna ginayanaw woykko gaaddeyanaw koyokko. Shin entti banttana banttara ginayidi woykko gaaddeyidi be7ishe eeya.

13 Shin nuuni Xoossay nuus immida dhassan ceeqettoosippe attin zawaa pinnidi ceeqettoko; he zaway hinttekokka gakkees. 14 Nuuni besseyssafe aathidi ceeqettoko, shin Kiristtoosa Wonggelaa hintteko gathidayssan ceeqettoos. 15 Nuuni Xoossay essida zawappe pinnidi, harati oothida ooson ceeqettoko. Gidoshin, hintte ammanoy diccana mela Xoossay immida zawan hintte giddon nu oothiya oosoy dalggana gidi qoppoos. 16 Nuuni hara asi ba zawan oothida ooson gelidi ceeqettoko, shin hinttefe pinnidi haratas Wonggelaa markkattanaw dandda7os. 17 Shin, Geeshsha Maxaafan, “Ceeqqiya ubbay Godaa lo77otethan ceeqqo” yaagidi xaafettis.* 18 Goday nashshiya uraappe attin bana baw nashshiya uray nashettenna.

11

Phawuloosanne worddanchcho hawaareta

1 Ta guutha eeyatethaa hintte ha77ika dandda7ana gada qoppays; hayyana dandda7ite. 2 Xoossay hinttew qoppidaysssada, takka hinttew qoppays. Taani hinttena geeshsha geela7ida issi addiya, Kiristtoosas immanaw oychcha wothas.

3 Shin shooshay ba geniyan Hewaanno balethidayssada ooni eri hintte wozanay iitidi Kiristtoosas de7iya hintte suuretethaanne geeshshatethaa agganddetii gada hirggays.* 4 Issi asi yidi, nuuni hinttew markkattida Yesuusappe hara Yesuusa hinttew markkatiko, woykko hintte ekkida Ayyaanaappenne Wonggelaappe hara ayyaananne Wonggelaa hinttew odikko, si77i gidi ekkeeta.

5 Shin taani Yesuus kiittida “Gita hawaaretappe” guuxays gada qoppike. 6 Taani oda eronna asi gidikkoka, eratethi taw de7ees. Hessa ta hinttew daro ogen qonccisas.

7 Taani miishe oychchonna Xoossaa Wonggelaa hinttew coo odidaysinne hinttena dhoqqu oothada tana toochchidayssi taw nagara gidi? 8 Taani hinttew oothanaw hara woosa keethatappe miishe bonqqa ekkas. 9 Ta hinttera de7iya wode tana metinkka hinttefe issi asikka waaysabiikke. Maqedooniyappe yida ammaneyssati tana koshshiyaba ubban maaddidosona. Hachchi gakkanaw ta hinttew tooho gidabiikke sinthaskka tooho gidikke.* 10 Kiristtoosa tumatethay tanan de7ishin, ta ceequwa Akkaya biittan tana oonikka diggenna. 11 Ta hayssa ays gaynaa? Hinttena dosonna gishosseyye? Taani hinttena doseyssa Xoossay erees.

12 “Nukka hintte mela oothoos” yaagidi ceeqqiya hankko hawaareta ceequwa gaasuwa dhayssanaw ha77i ta ootheyssa sinthaskka oothana. 13 Hayssa mela asati Kiristtoosa hawaare daananaw banttana laammiya worddanchcho hawaaretanne cimmiya oosanchchota. 14 Hessi malaalisiyabaa gidenna; ays giikko, Xalahey poo7o kiitanchcho daananaw bana laammees. 15 Hessa gisho, Xalahe oosanchchoti xillotethaa oosanchchota daananaw banttana laammiko hessi gitabaa gidenna. Entti wurssethan bantta oosuwada ekkana.

Phawuloosa gakkida metuwa

16 Oonikka tana eeya gidi qopponna mela zaaradakka odays. Ta hinttew eeya daanikkoka ta guuthara ceeqettana mela tana eeya oothidi ekkite. 17 Taani hayssada ceeqettada odettey, Goday koyeyssada gidonnashin eeyatethan odays. 18 Daro asay ha sa7aaban ceeqettiya gisho takka ceeqettana. 19 Hintte wozanaama gidiya gisho eeya asabaa ufayssan dandda7eeta. 20 Oonikka hinttena aylleykko woykko hinttena bonqiko woykko baw maadettanaw hintteko shiiqikko woykko hintte bolla otortiko woykko hinttena baqqiko hintte dandda7eeta. 21 Nuuni hessa oothanaw daro daaburanchcho gideyssa yeellatashe ta odays.

Shin oonikka minnidi ceeqqettiko, takka ceeqqettanaw minnays. Taani hessa eeya asada odettays. 22 Entti Ibraawe? Takka Ibraawe. Entti Isra7eele? Takka Isra7eele. Entti Abrahame sheeshee? Takka Abrahame sheeshi. 23 Entti Kiristtoosa oosanachcho? Taani gooshsha asada odays, enttafe aadhdhiya Kiristtoosa oosanchcho. Taani ooson daro daaburas; daro wode qashettas; garaafettas; daro wode hayqoppe attas.* 24 Ayhudeti tana hasttamanne uddufuna ichchashu toho garaafidosona.* 25 Heedzu toho xam77an shocettas; issi toho shuchchan cadettas; markkabey heedzu toho me77is; abbaa giddon issi qamma kumethi aqada pee7as.* 26 Taani daro ogiya daaburan hamuttas. Kixa haathafenne panggafe attas. Ayhudetinne Ayhude gidonna asay ta bolla meto gathidosona. Katamay, bazzoy, abbay, tana yashshis; ammaniyaa daaniya asati tana waaysidosona.* 27 Taani ooson daaburasinne cawattas, daro toho dhiskko dhayas, koshattas, saamottas, daro toho xoomas, meegettas, kallottas.

28 Haraba ubbaa taybonna ubba wode tana qofisey woosa keethatabaa. 29 Issi asi daaburiya wode iyara ta daaburabiikinna? Issi asi nagaran dhubettiya wode ta awude qiirottonna aggadina?

30 Ta ceeqettanaw koshshiyabaa gidikko taani daaburanchcho gideyssa erisiyaban ceeqettana. 31 Merinaw bonchchettida Xoossay, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aaway, ta worddotonnayssa erees. 32 Damasqqo kataman Aretaasa giya kawuwappe garssara haareyssi tana oythanaw koyidi Damasqqo katamaa penggiya naagisis.* 33 Shin asay tana daachchon yeggidi, katamaa dirssaa maskkootiyara wodhisin taani iya kushiyappe attas.

12

Phawuloosa qonccethaa

1 Ceeqetethas go77i baynnayssa erays. Shin ceeqettanaw koshshiko, Godaappe ekkida qonccethan ceeqqana. 2 Tammanne oyddu laythafe kase, Kiristtoosa ammaniyaa issi uray heedzantho saluwa bidayssa ta erays. He uray ashon woykko ashoppe karera bidaakko ta erikke; Xoossay erees. 3 He uray heedzantho saluwa ekettidayssa erays. Shin I ashon woykko ashoppe karera ekettidaakko ta erikke; Xoossay erees. 4 He uray gannate ekettidi asi qonccisanawunne asi odanaw dandda7onnabaa si7is. 5 Taani he addiyaban ceeqettana, shin taani ta daaburaappe attin tanan ceeqettiyabay baawa. 6 Taani tumaa odettiya gisho ceeqettanaw koykkoka eeya gidikke. Shin asi ta ootheyssa be7eyssafenne si7eyssafe aathidi qoppona mela gada ceeqetethi aggays.

7 Taw qonccida gita qonccethan ta otorttonna mela tana waaysanaw ta ashuwan caddiya Xalahiya kiitanchchoy taw imettis. 8 Ha waaysiyaba taappe diggana mela taani Godaa heedzu toho woossas. 9 Shin Goday, “Ta wolqqay ne daaburan qoncciya gisho ta aadho keehatethay new gidana” yaagis. Kiristtoosa wolqqay tanan qonccana mela ta daaburan ufayttashe ceeqettays. 10 Taani Kiristtoosa gisho daaburiya wode cayettiya wode waayettiya wode goodettiya wode metootiya wode ta daaburan ufayttays. Ays giikko, ta daaburiya wode he wode minnays.

Phawuloosi Qoronttoosa asaas qoppees

11 Taani eeya asada ceeqettas. Hessada ta ceeqettana mela oothiday hinttena. Ta, ta huu7en erettonna asi gidikkoka, “Gita hawaareta” geetetteyssatappe guuxike. Hessa taw markkattanaw bessey hinttenashin. 12 Ta hintte giddon de7ashe dandda7an oothida malaatatinne mallati ta tuma hawaare gideyssa bessosona. 13 Ta hinttew tooho gidonnayssafe attin hara woosa keethatappe hintte aybin guuxidetii? Hessi bala gidikko tana maarite.

14 Taani hintteko baanaw giigettishin hayssi taw heedzantho. Ta hinttenappe attin hinttew de7iyabaa koyonna gisho hinttena waaysanaw koyikke. Yelidayssati bantta naytas shalo minjjoosonappe attin nayti banttana yelidayssatas shalo minjjokona. 15 Ta hintte gisho taw de7iyabaanne tana aatha imminkka tana ufayssees. Yaatin, taani hinttena hessada keeha siiqiya wode hintte tana guuthara siiqetii?

16 Gidikkoka, ta hinttew tooho gidikke; waaysabiikke; shin hinttena cimoninne genen oykkidabaa hinttew daanonna aggenna. 17 Hari attoshin, ta hintteko kiittida asatappe hinttena cimmida asi de7ii? 18 Titoy hintteko baana mela taani woossas; qassi ammaniyaa ishaakka iyara yeddas. Yaatin, Titoy hinttena cimmide? Nuuni nu oosuwa issi ayyaanan oothibookko? Qassi nu hanoykka issino gidennee?

19 Nu ubba wode hintte sinthan nuna xillisanaw mootettiyabaa hinttew daanii? Nu Kiristtoosan de7idi Xoossaa sinthan ha77i gakkanaw odoos. Nu siiqo ishato, nu ha ubbaa oothey hinttena dichchanaassa. 20 Ta hintteko biya wode ooni eri hintte ta koyeyssada hanonna, qassi takka hintte koyeyssada hanonna gahettonna aggoko gada yayyays. Qassi ooni eri hintte giddon palami, qanaatey, hanqoy, yiiqey, zigirssi, asa sunthu iisoy, otoroynne kachchi doonna aggenna gada yayyays. 21 Taani nam77antho hintteko biya wode Xoossay hintte sinthan tana kawushshana gada yayyays. Kase nagara oothidi he bantta oothida tunatethaafe, laymatethafenne yeellayaa oosuwappe simmiboonna asata be7ada azzanonna aggike gada yayyays.

13

Wurssetha zorenne sarotho

1 Ta hintteko bishin hayssi heedzantho. Ay mootoykka nam77u woykko heedzu markkan minnees.* 2 Taani nam77antho hinttera gahettida wode hintte giddon kase nagara oothida uraanne harata ubbaa seeronna aggike gada oda wothas. Ha77i ta haakkada de7ikkoka simmada hintteko biya wode ooddeskka qadhettike.

3 Tanan de7idi odey Kiristtoosa gideyssa hintte eranaw koyeeta. I hinttera haasayaa wode wolqqaamappe attin hintte giddon daaburanchcho gidenna. 4 Kiristtoosi masqaliya bolla daaburan kaqettis, shin Xoossaa wolqqan de7on de7ees. I daaburanchcho gididayssada, nukka daaburanchcho. Shin hinttena haggaazanaw Xoossaa wolqqan iyara de7on daana.

5 Ammanon minnidi de7iyakko hinttena hinttew paaci be7ite. Paacen hintte kunddonna attiko, Kiristtoosi hinttenan de7eyssa hintte ereeta. Shin Kiristtoosi hinttenan doonna ixxiko hintte kunddeeta. 6 Nuuni paacen kunddonayssa hintte ereeta gada ammanays.

7 Hintte iitabaa oothonna mela nuuni Xoossaa woossos. Nuuni mino gideyssa asay be7ana mela gidonnashin nuuni mino gidonna ixxikokka, hintte lo77o oothana mela nuuni woossos. 8 Nuuni tumaas oothoosippe attin tumaara eqettiyabaa aybaakka oothoko. 9 Nu daaburiya wode hintte qassi minniya wode nuna ufayssees. Hintte borey baynnayssata gidana mela nu hinttew Xoossaa woossos.

10 Taani hinttefe haakkada de7ashe xaafiday hessa gishossa. Taani hintteko biya wode Goday taw immida maatan zemppada hintte bolla godattanaw koyikke. Goday taw maata immiday, hinttena maaddanaassafe attin qohanaassa gidenna.

11 Wurssethan ta ishato, saro de7ite. Borey baynna de7ite; ta zoriya si7ite. Issi wozanan gididi de7ite; sarotethan de7ite. Siiqonne saro immiya Xoossay hinttera gido.

12 Geeshsha yeeretethi yeerettishe, issoy issuwa sarothite. 13 Xoossaa asa ubbay hinttena saro saro yaagosona.

14 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay, Xoossaa siiqoy, Geeshsha Ayyaana issifetethay hintte ubbaara gido.

* 1:1 Ha.O 18:1

* 1:8 1Qoro 15:32

* 1:16 Ha.O 19:21

* 1:19 Ha.O 18:5

* 2:12 Ha.O 20:1

* 3:3 Kessa 24:12; Er 31:33; Hiz 11:19; 36:26

* 3:6 Er 31:31

* 3:7 Kessa 34:29

* 3:13 Kessa 34:33

* 3:16 Kessa 34:34

* 3:18 Be7ana: Masttoteda zaaridi phoolisana geetetti birshshettanaw dandda7ees.

* 4:6 Medhe 1:3

* 4:7 Meqqa mishe: Ha bessan meqqa miishe geetettiday biittafe oosettida miisheta bessanaassa - oto, shaate, beshe…

* 4:13 Maz 116:10

* 5:10 Roome 14:10

* 5:21 Nagaranchchcho asada: Nagara yarshsho oothis.

* 6:2 Isa 49:8

* 6:5 Ha.O 16:23

* 6:16 Leewe 26:12; Hiz 37:27; 1Qoro 3:16; 6:19

* 6:17 Isa 52:11

* 6:18 2Saamu 7:14; 1Taari 17:13; Isa 43:6; Er 31:9

* 7:5 2Taari 2:13

* 8:1 Roome 15:26

* 8:15 Kessa 16:18

* 8:21 Leemi 3:4

* 9:9 Maz 112:9

* 9:10 Isa 55:10

* 10:17 Er 9:24

* 11:3 Medhe 3:1-5

* 11:9 Fil 4:15-18

* 11:23 Ha.O 16:23

* 11:24 Zaare 25:3

* 11:25 Ha.O 16:22; 14:19

* 11:26 Ha.O 9:23; 14:15

* 11:32 Ha.O 9:23-25

* 13:1 Zaare 17:6; 19:15

Galaatiya

1

2

3

4

5

6

Phawuloosi Galaatiya Asaas

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Yesuusi ashsheyssa gideyssa odiya Wonggelaa qaalay dumma dumma bessan sabbakettin, Ayhude gidonna asay ammani ammani biya wode “Kiristtaane gidanaw Muse higge polanaw koshshiyye koshshennee?” yaagiya oyshoy issife denddis. He wode Phawuloosi, “Kiristtaane gidanaw Muse higge polanaw koshshenna; Yesuusan ooratha de7o demmanaw koshshiya waannay ammano. Asay Xoossaa sinthan xillanaw dandda7ey ammano xalaalan” yaagidi tamaarssis. Shin Guutha Iisiyan, Galaatiya awurajjan de7iya woosa keethan de7iya asaa giddon, “Asi Xoossaa sinthan xillanaw Yesuusa ammano xalaala gidonnashin Muse higgiyaka polanaw koshshees” yaagidi Phawuloosa timirttiya phalqqiya asati de7oosona.

Phawuloosi Galaatiya maxaafaa xaafiday, he bala timirttiyan cimettida asaa tuma ammanuwaakkonne ammano de7uwakko zaaranaassa. Phawuloosi Yesuusa hawaare gideyssa tillaydi odo oykkis. Iya hawaare oothidi xeegiday ase gidonnashin Xoossaa gideyssanne I kiitettiday Ayhude gidonna asaas gideyssa qonccisidi odis. Iyara oysethidi asay xillanaw dandda7ey ammano xalaalana gideyssa odees. Wurssetha shemppotan ammano de7oy Yesuusa ammanon benttiya siiqoppe pultteyssa gideyssa odees.

Galaatiya kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-10

Phawuloosa hawaaretetha maata 1:11-2:21

Xoossaa aadho keehatethaa Wonggelaa 3:1-4:31

La77atethinne ammanon duussu 5:1-6:10

Kuushsha qofaa 6:11-18

1

1 Asappe woykko asa baggara gidonnashin Yesuus Kiristtoosappenne iya hayqoppe denthida Xoossaa Aawappe hawaare gidana mela kiitettida ta Phawuloosi, 2 taara de7iya ammaniyaa ishati ubbay, Galaatiyan de7iya woosa keethatas kiittida kiitaa.

3 Xoossay nu Aawaynne nu Godaa Yesuus Kiristtoosi hinttew aadho keehatethaanne sarotethaa immo.

4 Ha iita wodiyappe nuna ashshanaw, nu Xoossaa, nu Aawa shenen Kiristtoosi nu nagara gisho bana aathi immis. 5 Xoossaas Merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoy gido. Amin77i.

Tuma Wonggelay issino

6 Kiristtoosa aadho keehatethan hinttena xeegida Xoossaa aggidi, hara Wonggelaakko, hintte ellesidi, waanidi simmidaakko tana malaalisees. 7 Hinttena balethanawunne Kiristtoosa Wonggelaa wobbisanw koyaa guutha asati de7oosonappe attin tuma Wonggelay issino. 8 Shin nuna gidin woykko salo kiitanchcho gidin nuuni hinttew koyro odida Wonggelaappe dummattiya hara Wonggelaa hinttew odiyabaa gidikko, I qanggettidabaa gido. 9 Hayssafe sinthe nuuni gidayssada ha77ika zaarada gays. Hintte ekkida Wonggelaappe dummattiya Wonggelaa oonikka hinttew odikko he uray qanggettidabaa gido.

10 Yaatin, tana asi nashshana mela koyaynayye? Woykko Xoossi nashshana mela koyaynaa? Woykko ta ase ufayssanaw koyaynaa? Ta ase ufayssanaw koyabaa gidikko, Kiristtoosa aylle gidikke.

Phawuloosa xeegetethaa

11 Ta ishato, ta hinttew odida Wonggelay asappe gidonnayssa hintte erana mela ta koyays. 12 Taw ha Wonggelaa Yesuusi Kiristtoosi qonccisisippe attin asappe ekkabiikke woykko asi tana tamaarssibeenna.

13 Ta kase Ayhude ammanon de7iya wode waana de7idaakko, hintte si7ideta. Ta woosa keethaa qadhey baynna gooddanawunne dhayssanaw baaxetas.* 14 Ayhude ammano naagon, ta woden de7iya Ayhude ishatappe aadhdhays. Nu aawata wogaaskka aadhdhada mishettays.*

15 Shin ta buroo ta aaye ulon de7ishin Xoossay tana dooris; ba aadho keehatethan tana xeegis.* 16 Ayhude gidonna asaas Wonggelaa odana mela Xoossay ba Na7aa taw qonccisida wode ta oodderakka zorettabiikke. 17 Woykko taappe sinthe hawaare gididayssatara gahettanaw Yerusalaame babiikke. Shin ta kasetada Arabe biittaa bas; hessafe simmada Damasqqo katamaa yas. 18 Heedzu laythafe guye, Phexiroosara gahettanaw Yerusalaame bada iyara tammanne ichchashu gallas uttas.* 19 Shin Godaa ishaa Yayqoobappe attin hankko hawaareta be7abiikke.

20 Ta hinttew xaafiydayssi worddo gidonnayssa Xoossaa sinthan hinttew qonccisays.

21 Hessafe guye, taani Sooriya biittaanne Kilqiya biittaa bas. 22 Yihudan de7iya woosa keethaa asay tana be7idi eribookkona. 23 Shin entti, “Kase nuna gooddiya uray, ha77i he I dhayssanaw koyaa ammanuwabaa sabbakees” yaageyssa si7idosona. 24 Si7ida ubbay ta gaason Xoossaa galatidosona.

2

Hawaareti Phawuloosa ekkidosona

1 Tammanne oyddu laythafe guye, Barnnabaasara zaarada Yerusalaame bas. He wode Tito taara ekkada bas.* 2 Xoossay taw qonccisida qonccethan yaa bada Ayhude gidonna asaa giddon ta sabbakiya Wonggelaa enttaw qonccisas. Kase ta woxxida wothaynne ha77ika ta woxxiya wothay hada gidonna mela gada kaaletheyssata dumma shiishada enttaw odas. 3 Hari attoshin, taara de7iya Titoy Girike asi gidikkoka, qaxxaretto gidi un77ethibookkona. 4 Gidoshin, ammaniyaa ishata daanidi nu giddo gelida issoti issoti I qaxxarettana mela koyidosona. He asati Kiristtoos Yesuusan nuus de7iya la77atethaa wochchidi be7anaw geeman nu giddo gelidi zaaridi nuna aylle oothanaw koyoosona. 5 Shin tuma Wonggelay hinttenan minnidi daana mela nuuni hari attoshin, guutha wodeskka enttaw kushe immibookko.

6 Shin halaqa daaniya asata oonatethay taw aykkoka gidenna. Xoossay asa som77o be7idi pirddenna. Ha asati ta markkattiya Wonggelaa bolla gujjidabay baawa.* 7 Shin Phexiroosi, Ayhudetas Wonggelaa odana mela Xoossay iyaw hadara immidayssada tawukka Ayhude gidonna asaas Wonggelaa odiya hadaraa immidayssa entti guyeppe be7idosona. 8 Hiza, Phexiroosi Ayhudeta hawaare gidana mela oothida Xoossay, takka Ayhude gidonna asaas hawaare gidana mela oothis. 9 Qassi tuussu daanidi benttiya Yayqoobi, Phexiroosinne Yohaannisi, taw imettida aadho keehatethaa be7ida wode nuura issifidayssa qonccisanaw ta kushiyanne Barnnabaasa kushiya oykkidosona. Nuuni Ayhude gidonna asaakko, qassi entti Ayhude asaakko baanaw giigidosona. 10 Entti nuna minthidi hadara giday, nuuni manqotas qoppanayssa. Kasekka ta hessa oothanaw amotteys.

Phawuloosi Phexiroosa timirttiya phalqqis

11 Phexiroosi Anxookiya katamaa yida wode I balida gisho taani iya som77on “Neeni baladasa” gas. 12 Yayqoobi kiittida guutha asay yaanappe sinthe I Ayhude gidonna asaara mees, shin entti yidaappe guye, “Ayhude gidonna asaappe ammanidayssati qaxxarettanaw bessees” giya asaas yayyidi enttafe shaakettis. 13 Qassi hankko ammanida Ayhudeti Phexiroosa hanuwa kaallidosona. Hari attoshin, Barnnabaasikka iya qofan gooshettis.

14 Shin entti Wonggelaa tumatethan suure hamuttonnayssa be7ada, Phexiroosa asa ubbaa sinthan, “Neeni Ayhude gidashe, Ayhude wogaatho gidonnashin Ayhude gidonna asada de7aasa; yaatin, waanada Ayhude gidonnayssata, ‘Ayhude wogan de7ite gada wolqqatay?’ ” yaagas.

15 Nuuni yeletan Ayhude, shin nagaranchcho gidida Ayhude gidonna asaa mela gidokko. 16 Shin asi Yesuus Kiristtoosa ammanidi xilleesippe attin higge naagidi xillonnayssa eroos. Oonikka higge naagidi xillonna gisho nukka higge naagidi gidonnashin Kiristtoosan ammanidi xillana mela Kiristtoos Yesuusa ammanida.*

17 Nu Ayhudetikka Kiristtoosa baggara xillanaw koshshees. Hessa gidikko nukka hara asada nagaranchcho gideyssa be7oos. Yaatin, nu nagara oothana mela denthethey Kiristtoosa guusseyye? Ubbaka gidenna! 18 Hiza, ta laallidayssa zaarada keexiyabaa gidikko taani ta huu7en higge mentheyssa gideyssa qonccisays. 19 Taani Xoossaas daana mela higge baggara higges hayqqas. 20 Taani Kiristtoosara masqaliya bolla kaqettas. Taani hizappe taw de7ikke, shin Kiristtoosi tanan de7ees. Ta ha77i de7iya de7uwa, tana dosidi ta gisho bana aathi immida Xoossaa Na7aa ammanada de7ays. 21 Taani Xoossaa aadho keehatethaa hada oothike. Xillotethi asas higge baggara benttiyabaa gidiyakko, Kiristtoosi coo hayqqis guussu.

3

Xillotethi ammanonna

1 Hinttenoo, akeeki baynna Galaatiya asaw, hintte ayfiyaa sinthan Kiristtoosi masqale bolla kaqettida misileda qonccidi benttees. Yaatin, tumaas hintte kiitettonna mela hinttena bitiday oonee? 2 Ta issibaa eranaw koyays; hintte Geeshsha Ayyaana ekkiday higge naagidiyye woykko hintte si7ida Wonggelaa ammanidi ekkideti? 3 Hintte hessa mela eeye? Hintte Xoossaa Ayyaanan doomidi, ha77i wolqqan polanaw koyeetii? 4 Hintte Wonggelaa gaason daro waayettiday melee? He waaye ubbay coo gididee? 5 Xoossay hinttew Geeshsha Ayyaana immeynne hintte giddon malaatata oothey, hintte higge naagida gishoyye woykko Wonggelaa si7idi ammanida gisho?

6 Ane Abrahame be7ite, “I Xoossaa ammanis; Xoossay iyaw hessa xillotethi oothidi ekkis”* geetettidi xaafettis. 7 Hiza, ammaneyssati Abrahame nayta gideyssa erite.* 8 Xoossay Ayhude gidonna asaa ammanon xillisanayssa Geeshsha Maxaafay be7idi, “Kawotetha ubbay nenan anjjettana” yaagidi, Wonggelaa Abrahames kasetidi odis.* 9 Hessa gisho, ammaniyaa ubbay ammanida Abrahamera issife anjjettidosona.

10 Higge naagidi xillana giya oonikka qanggettidayssa. Ays giikko, Geeshsha Maxaafan, “Higge maxaafan xaafettida ubbaa naagonna oonikka qanggettidayssa gido” geetettidi xaafettis.* 11 “Xilloy ammanon daana” geetettidi xaafettida gisho oonikka Xoossaa sinthan higge naagidi xillonnayssi erettidabaa.* 12 Higgey ammanon zemppenna. Shin, “Higgiya naagiya oonikka higgiyan de7on daana” yaagees.*

13 “Mitha bolla kaqettidi hayqqiya oonikka qanggettidayssa” geetetti xaafettida gisho Kiristtoosi nu gisho qanggettidayssa gididi, nuna higge qanggethafe wozis.* 14 Xoossay Abrahames immida anjjoy, Yesuus Kiristtoosa baggara Ayhude gidonna asaa gakkana melanne Xoossay immana gida Geeshsha Ayyaana nuuni ammanon ekkana mela hessa oothis.

Higgenne ufayssa qaalaa

15 Ta ishato, ta hinttew asa de7on meeze gididi de7iyabaa leemiso oothada odays. Asi caaqqida caaqoy minnidaappe guye, oonikka he caaquwa shaaranaw woykko iya bolla haraa gujjanaw dandda7enna. 16 Xoossay he keeke qaalaa Abrahamesinne iya zerethaas immis. Geeshsha Maxaafay, daro asas odiyada, “Ne zerethatas” geenna. Shin issi asas odiyada, “Ne zerethaas” yaagees; ikka Kiristtoosa.*

17 Taani gey hayssa; oyddu xeetanne hasttamu laythafe guye imettida higgey, koyro Xoossay minthida caaquwa shaaridi ufayssa qaala dhayssanaw dandda7enna.* 18 Xoossay immiya laatay higgen ekettiyabaa gidiyakko Xoossay immida ufayssaa baggara gideyssi attees. Shin Xoossay ba aadho keehatethan laata Abrahames ufayssa qaala baggara immis.*

19 Yaatin, higgey ays imettidee? Higgey imettiday, Abrahames ufayssa qaali imettida zerethay yaana gakkanaw iita oosoy aybeekko erisanaassa. Higgey kiitanchchota baggara imettidi, giddo gididi sigethiya issi asa baggara ooso bolla pee7is. 20 Giddo gididi sigethiya uray issi asa xalaalas gidenna, shin Xoossay issino.

21 Yaatin, higgey Xoossaa ufayssa qaalara eqettiyye? Akkay, gidenna! Higgey imettiday asas de7o immanaw gidiyakko, xillotethi higge baggara benttanashin. 22 Shin Yesuus Kiristtoosa ammanin benttiya ufayssa qaalay ammaneyssatas imettana mela kumetha alamey nagaras haarettidi de7eyssa Geeshsha Maxaafay odees.

23 Shin ammanoy yaanappe kase higgey nuna qachchi wothis. He ammanoy qonccana gakkanaw higgey nu bolla gorddi wothis. 24 Hessa gisho, nuuni ammanon xillana mela Kiristtoosi yaana gakkanaw higgey na7a naagiya asa mela nuna naageyssa gidis. 25 Shin ha77i ammanoy yida gisho higgey hizappe guye na7a naagiya asa mela nuna naageyssi attis.

26 Hintte ubbay Yesuus Kiristtoosa ammanidi Xoossaa nayta gidideta. 27 Kiristtoosara issino gidanaw xammaqettida ubbay Kiristtoosa ma7oda ma77ideta. 28 Hintte ubbay Kiristtoosan issino gidiya gisho Ayhude asaa giddoninne Girike asaa giddon, aylle giddoninne womaanno giddon, adde giddoninne maccasa giddon dummatethi baawa. 29 Hiza, hintte Kiristtoosabaa gidikko hintte Abrahame zare. Xoossaa ufayssa qaalada hintte laatteyssata.*

4

1 Ta geyssi hayssa. Laattey na7aa gidi de7ishe, shalo ubbay iyabaa gidikkoka, I ayllefe aykkoka dummatenna. 2 Shin iya aaway gida wodey gakkanaw I hadara ekkidayssata kusheninne naageyssata kushen de7ees. 3 Hessadakka, nuuni na7atethan de7iya wode alamiya wogaas ayllettidi de7ida. 4 Shin wodey gakkida wode Xoossay higgefe garssan, maccasappe yelettida ba na7aa kiittis. 5 I hessa oothiday, higges haarettidi de7eyssata wozanawunne nuna ba nayta oothanaassa.*

6 Nu Xoossaa nayta gidiya gisho “Abbaa, Aawaw” gidi xeegiya ba Na7aa Ayyaana nu wozanaa giddo kiittis. 7 Hessa gisho, hizappe neeni Xoossaa na7appe attin aylle gidakka. Neeni iya na7a gidikko, Xoossaa laatteyssa gidadasa.

Phawuloosi Galaatiya asaas qoppis

8 Hintte kase Xoossaa eronna wode xoosse gidonnayssatas aylle gididi haarettideta. 9 Shin ha77i hintte Xoossaa erideta; ubbarakka Xoossan erettideta. Yaatin pathonnanne go77onna alame wogatakko guye waanidi simmeetii? Wodhdhi eqqidi, waanidi enttaw aylle gidanaw koyeetii? 10 Dumma gidida gallasata, ageenata, wodetanne laythata hintte loythi bonchcheta. 11 Tana hinttebay yashshees; ta hinttew coo daaburadinaashsha?

12 Ta ishato, ta hintteda hanida gisho hintteka taada hanite gada hinttena woossays. Hintte tana aybinkka qohibeekketa. 13 Taani koyro harggettashe hinttew Wonggelaa odidayssa hintte ereeta. 14 Ta harggey hinttew paace gidikkoka, tana saletibekketa; ixxibeeketa. Shin tana Xoossaa kiitanchcho woykko Kiristtoos Yesuusa mokkeyssada mokkideta.

15 Yaatin, he hinttew de7iya ufayssay ubbay aw bidee? Hinttew dandda7ettidaakko, hintte taw, hintte ayfiyaa kessidi immiyako ixxonnayssa ta markkattays. 16 Yaatin, ta hinttew tuma odida gisho hinttew morkke gidadinaayye?

17 He asati hinttena banttako zaaranaw koyoosona, shin entta qofay lo77ossa gidenna. Entta qofay hinttena shaakkanaassanne hintte enttaw qoppana mela oothanaassa. 18 Lo77obaa oothanaw amottiko lo77o, shin hessi ta hinttera de7iya wode xalaala gidonnashin ubba wode gido.

19 Ta siiqo nayto, Kiristtoosi hinttenan misilettana gakkanaw yelos maccasi miixotteyssada ta hintte gisho miixottays. 20 Hinttebay taw haddirssi gidin ta un77ettas; ha77i hintte giddon ta benttada shenetada odiyakko ay mela dosaynashin.

Aggaaronne Saaro

21 Muse higgen haarettidi daanaw koyeyssato, ane taw odite; higgey ay giyakko erekketii? 22 Geeshsha Maxaafay, “Abrahames ayllefenne godattefe yelettida nam77u nayti de7oosona” yaagees.* 23 Aylle na7ay asi na7a yeliya maaran yelettis, shin godatte na7ay Xoossaa ufayssa qaalan yelettis.

24 Ha maccasati nam77u caaqotas leemiso gididi ekettoosona. Enttafe issinniya, Siina Deriyappe yidaara, ba nayta aylletethas yelasu; iyakka Aggaaro. 25 Aggaara Arabe biittan de7iya Siina Deriyan leemisettada ha77i de7iya Yerusalaame daanawusu. Ays giikko, iya ba naytara aylletethan de7awusu. 26 Shin salon de7iya Yerusalaamey aylletethan de7ukku; iya nu ubbaas aayo. 27 Geeshsha Maxaafay,

“Naatte, yelonna maynthete ufaytta;

naatte miixotta eronnaree ilila.

Azinara de7iya maccaseeppe,

azini baynna maccasees nayti daro” yaagees.*

28 Ta ishato, hintte Yisaaqada Xoossaa ufayssa qaalan yelettida nayta. 29 Shin he wode asa maarada yelettidayssi, Ayyaana wolqqan yelettidayssa goodis. Hachchika hessa mela.* 30 Shin Geeshsha Maxaafay woygi? “Aylle na7ay godatte na7aara issife laattonna gisho aylliw I na7aara wolla kessa yedda” yaagees.* 31 Hessa gisho, ta ishato, nuuni godattee naytappe attin ayllee nayta gidokko.

5

Kiristtoosan de7iya la77atethaa

1 Nuuni la77atethan daana mela Kiristtoosi nuna aylletethaafe kessis. Hiza, minnidi eqqite; zaaridi aylletetha qambbaran geloppite.

2 Ta, Phawuloosi, geyssa si7ite. Hintte qaxxarettanaw koykko, Kiristtoosi hinttena aykkoka maaddenna. 3 Qaxxarettiya oonikka higgey kiittiya ubbaa polanaw besseyssa gujjada ta odays. 4 Higge naagidi xillanaw koyeyssato, Kiristtoosappe shaakettideta; Xoossaa aadho keehatethaafe kunddideta. 5 Shin nuuni Xoossaa Ayyaana baggara ammanon xillanaw ufayssan naagoos. 6 Hiza, Kiristtoos Yesuusan de7ikko, siiqon qoncciya ammanoppe attin qaxxarettin, qaxxarettonna aggin nuna aykkoka maaddenna.

7 Kase hintte lo77o woxxeeta, shin ha77i tumaas kiitettonna mela hinttena diggiday oonee? 8 Hayssa mela iita cimoy hinttena xeegida Xoossaafe yibeenna. 9 Hessika, “Guutha irshshoy munuqa ubbaa denthees.”* geetettidi xaafettidayssa mela. 10 Hinttew hara qofi baynnayssas ta Godan ammanettays. Shin hinttena buqiya oonikka Xoossafe ba pirddaa ekkana.

11 Ta ishato, ta ha77i gakkanaw qaxxaro sabbakkiyabaa gidikko, yaatin tana ays gooddonaa? Hessi tuma gidiyakko Kiristtoosa masqaliyabaa tamaarssoy asaas dhube gidennashin. 12 Hinttena buqeyssati qaxxaretetha xalaala gidonnashin banttana qaaratiyakkoka ta dosays.

13 Ta ishato, hintte la77a daanaw xeegettideta. Gidoshin, hintte la77atethay asho amo polanaw hinttew gaaso gidoppo; hessafe aathidi issoy issuwa siiqon maaddite. 14 Higge ubbay, “Ase needa dosa” yaagiya issi qaalan qashettis.* 15 Shin hintte issoy issuwara saxetiyabaanne meetettiyabaa gidikko, hintte woli wurssonna mela naagettite.

Ayyaana de7onne asho de7o

16 Hiza, ta hinttew odays; Ayyaanan de7ite; hintte asho amuwaa poloppite. 17 Asho amoy Ayyaana amuwaara morkke; qassi Ayyaana amoykka asho amuwaara morkke. Entti issoy issuwara ixettiya gisho hintte dosiyabaa oothanaw dandda7ekketa.* 18 Shin Ayyaanay hinttena kaalethiyabaa gidikko higgey hinttena haarenna.

19 Asho oosoti erettidayssata; enttika, laymatethi, tunatethi, qayxe, 20 eeqa goynno, bita, morkketethi, kachchi, qanaate, hanqo, bana doso, shaaketethi, iita tobbe 21 gene, matho, yethinne hessa hessa melata. Kase ta hinttew odidayssada ha77ika ta hinttew odays. Hayssa melabata ootheyssati Xoossaa kawotethaa laattokona.

22 Shin Ayyaana ayfey, siiqo, ufayssi, sarotethi, dandda7a, keehatethi, lo77otethi, ammano, 23 ashkketethi, bana haaro. Hayssa melabata ixxiya higgey baawa.

24 Kiristtoos Yesuusabaa gididayssati bantta ashuwa iya iita qofaranne iya amuwaara issife masqaliya bolla kaqqidosona. 25 Nu Ayyaanan de7iyabaa gidikko, nuna Ayyaanay kaaletho. 26 Ane issoy issuwa yiloyishenne qanaatishe coo ceeqetteyssa aggoos.

6

Issoy issuwa maaddite

1 Ta ishato, issi asi nagaran kunddiko, Ayyaanan de7iya hintte he uraa ashkketethan suurisite. Shin neeni hessa melaban paacettonna mela nena naaga. 2 Issoy issuwa deexo toohuwa tookkite. Yaatikko Kiristtoosa higgiya poleeta. 3 Issi asi aykkoyka baawashin, bana haratappe lo77o gidi qoppiko, I bana cimmees. 4 Shin issi issi asi ba oosuwa paacco. Hessafe guye, haratara bana gaaddeyeyssa aggidi baw ceeqettiyabaa demmees. 5 Issi issi asi ba toohuwa baw tookkanaw bessees.

6 Xoossaa qaala tamaariya oonikka lo77obaa ubbaa ba asttamaariyara shaakettees.

7 Hinttee, hinttena cimmofite. Asi ba zeridabaa zaaridi cakkiya gisho Xoossaa bolla qelqisoppite. 8 Ba asho amuwaa kunthanaw zeriya oonikka, ba asho amuwaappe hayqo buuccana. Shin Ayyaanaa ufayssanaw zeriya oonikka Ayyaanaappe merinaa de7o cakkana. 9 Ane lo77o ooso oothanaw azalleyssa aggoos. Nuuni azallonna ixxiko wodey gakkiya wode nu zeridayssa cakkana. 10 Nu injje wode demmiko, asa ubbaas, aathidikka ammaniyaa asaas lo77obaa oothoos.

Wurssetha zorenne sarotaa

11 Taani ta kushen, ay mela gita pidaalen hinttew xaafidaakko be7ite. 12 Asa sinthan lo77o gididi benttanaw koyaa asati hintte qaxxarettana mela koyoosona. Shin hessa entti oothey, Kiristtoosa masqaliya gisho enttana goodi gakkonna melassa. 13 Entti hintte qaxxaretethan ceeqettanaw koyidi hinttena qaxxaretto goosonappe attin qaxxarettidayssatikka bantta huu7en higgiya naagokkona.

14 Shin alamey taw kaqettidayssafenne taanikka alamiyas kaqettida, Godaa Yesuus Kiristtoosa masqaliyappe attin hara ceeqetethi taappe haakko. 15 Hiza, qaxxarettin qaxxarettonna aggin aykkoka maaddenna. Maaddey ooratha medhetethi gido. 16 Ha wogaa kaalliya ubbaasinne Xoossaa dere gidida Isra7eeles sarotethaynne maarotethay gido.

17 Taani Yesuusas madunxida beeta ta asatethan tookkida gisho hizappe tana oonikka waaysoppo.

18 Ta ishato, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hinttera gido. Amin77i.

* 1:13 Ha.O 8:3; 22:4-5; 26:9-11

* 1:14 Ha.O 22:3

* 1:15 Ha.O 9:3-6; 22:6-10; 26:13-18

* 1:18 Ha.O 9:26-30

* 2:1 Ha.O 11:30; 15:2

* 2:6 Zaare 10:17

* 2:16 Maz 143:2; Roome 3:20,22

* 3:6 Medhe 15:6; Roome 4:3

* 3:7 Roome 4:16

* 3:8 Medhe 12:3

* 3:10 Zaare 27:26

* 3:11 Ib 2:4

* 3:12 Leewe 18:5

* 3:13 Zaare 21:23

* 3:16 Medhe 12:7

* 3:17 Kessa 12:40

* 3:18 Roome 4:14

* 3:29 Roome 4:13

* 4:5 Roome 8:15-17

* 4:22 Medhe 16:15; 21:2

* 4:27 Isa 54:1

* 4:29 Medhe 21:9

* 4:30 Medhe 21:10

* 5:9 1Qoro 5:6

* 5:14 Leewe 19:18

* 5:17 Roome 7:15-23

Efesoona

1

2

3

4

5

6

Phawuloosi Efesoona Asaas

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Efesoonan de7iya asaas xaafida kiitan ubbaafe aathidi xeellidabay, “Wodey gakkiya wode Xoossay polanaw qoppida qofay, saloninne sa7an de7iya medhetetha ubbay Kiristtoosappe garssan gidana melassa” yaagiya qofaa (1:10). Hessa bolla gujjidi Yesuus Kiristtoosara de7iya issifetethan, asa zerethi ubbay issino gidana mela ha gita qofaa ooson peeshshana mela Xoossaa asaa hassayisees.

Efesoona kiitaa koyro kifiliyan xaafey kaara qofa gidida issifetethabaa xaafanaw doomidayssa dalggisidi, Xoossaa Aaway ba asaa waati dooridaakko, enttika iya na7aa, Yesuus Kiristtoosan bantta nagaraappe maarota demmidi waanidi la77a keyidaakkonne, Xoossaa gita ufayssa qaalay Geeshsha Ayyaana baggara tuma gideyssi erettidaakko odees. Nam77antho kifiliyan qassi xaafey ha kiitaa nabbabiya asay bantta issifetethaa de7uwan Kiristtoosan enttaw de7iya issifetethay tuma gidana mela entti waanidi daanaw bessiyako qofisees.

Asay Kiristtoosan de7iya issifetethaa waanidi daanaw bessiyako dumma dumma leemison qonccis. Woosa keethi asatethaa leemiso gidiya wode Kiristtoosi he asatethaas huu7e. Woosa keethi gimbbe keethan leemisettiya wode Kiristtoosi he keethaa godaa xaphuwa minthiya waanna shuchchaa. Woosa keethi machchin leemisettiya wode Kiristtoosi azinan leemisettis. Xaafey Kiristtoosa baggara qonccida Xoossaa aadho keehatethaa daro nashshidi odishe, giddoy ciimmottiya haasaya haasayees. I ubbabaa, Kiristtoosa siiquwa, iya yarshshetethaa, I immida nagara atotethaa, iya aadho keehatethaanne iya geeshshatethaa baggara xeellees.

Efesoona kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1:1-2

Kiristtoosanne woosa keethi 1:3-3:21

Kiristtoosan de7iya ooratha de7uwa 4:1-6:20

Kuushsha qofaa 6:21-24

1

1 Xoossaa shenen Kiristtoos Yesuusa hawaare gidida Phawuloosappe, Efesoonan de7iya geeshshatasinne Kiristtoos Yesuusa ammaneyssatas xaafettida kiitaa.*

2 Xoossaa nu Aawappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Kiristtoosan de7iya ayyaana anjjuwaa

3 Salon de7iya ayyaana anjjo ubban Kiristtoosa baggara nuna anjjida, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aaway, Xoossay galatetto. 4 Nuuni iya sinthan geeshshatanne borey baynnayssata gidana mela Xoossay alamey medhettanaappe kase Kiristtoosa baggara ba siiquwan nuna dooris. 5 Xoossay ba sheniyan ba dosidayssada Yesuus Kiristtoosa baggara nuna ba nayta oothanaw kasetidi qoppi wothis. 6 Xoossay ba siiqiya Na7aa baggara nuus coo immida aadho keehatethay bonchchettana mela hessa oothis.

7 Xoossaa aadho keehatethaa duretethaada Kiristtoosa suuthan wozettidi nagara atotethaa demmida. 8 Ba aadho keehatethaa cinccatethaninne eratethan kunthidi nuus immis.* 9 Xoossay ba dosidayssada Kiristtoosa baggara iya sheniya xuuraa nu erana mela oothis. 10 Wodey gakkiya wode Xoossay polanaw qoppida qofay, saloninne sa7an de7iya medhetetha ubbay Kiristtoosappe garssan gidana melassa.

11 Ubbabaa ba sheniyada oothiya Xoossay, kasetidi ba qoppi wothidayssada Kiristtoosa baggara nuuni iyabaa gidana mela nuna dooris. 12 Hessa I oothiday, Kiristtoosan ufayssi wothidi naagon koyro gidida nuuni Xoossaa bonchchuwa galatan qonccisana melassa. 13 Hintteka hintte atotethaa Wonggelaa, hessika tuma qaala si7ida wode Kiristtoosa ammanideta. Xoossay hinttew immana gida Geeshsha Ayyaanan hintte attamettideta. 14 Xoossaa bonchchoy galatettana mela Xoossay ba asaa wozana gakkanaw Geeshsha Ayyaana nuus oythu oothidi immis.

Phawuloosa woosaa

15 Hessa gisho, Godaa Yesuusa hintte ammaneyssanne geeshshata ubbaa hintte siiqeyssa ta si7ida wode 16 ta woosan hinttena qoppashe hintte gisho Xoossaa galateyssa aggabikke. 17 Godaa Yesuus Kiristtoosa Xoossay, bonchcho Aaway, Xoossaa hintte aathi eranaada cinccatethaanne qonccetha ayyaana hinttew immanaada taani Xoossaa woossays. 18 Xoossay hinttena xeegida ufayssaynne geeshshati laattiya bonchcho laatay ay mela darookko hintte erana mela Xoossay hintte wozana ayfiyaa dooyana mela taani Xoossaa woossays.

19 Qassi iya ammaniyaa nunan oothiya iya wolqqay ay mela aadhdhida giteekko hintte erana mela woossays. He wolqqay xoonettonanne daaburonna wolqqaa. Ha nunan de7idi oothiya wolqqaynne, 20 Kiristtoosa hayqoppe denthidi, salon Xoossaafe ushachcha baggara utisida gita wolqqay issino.* 21 Iya sunthay, ayseyssatappenne maata aawatappe, haareyssatappenne godatappe, bolla gididi ha alamiya xalaalan gidonnashin sinthafe yaana alamiyankka hara sunthata ubbaafe dhoqqa. 22 Xoossay ubbaa Kiristtoosa tohuwappe garssan haarisis; qassi woosa keethan ubbaban Goda gidana mela iya shuumis.* 23 Woosa keethay Kiristtoosa kumethi oothiya iya asatethaa. Medhetethay de7iya bessa ubban Kiristtoosi ba huu7en ubbabaa kuntheyssa.

2

Kiristtoosan hayqoppe de7o pinethi

1 Hayssafe kase hinttee, hintte nagaraanne hintte qohuwa gaason hayqqidayssata.* 2 He wode hintte ha alamiya iita ogiya kaallideta. Carkkuwa bolla de7iya ayyaana wolqqata halaqaasinne ha77ika Xoossaas kiitettonna asaa haariya ayyaanas kiitettideta. 3 Nu ubbayka kase he asata giddon nu asho amuwaanne nu wozanaa sheniya kaallidi de7ida. Nukka harata mela nu medhetethan Xoossaa hanquwa ekkanaw de7eyssata.

4 Shin Xoossaa gita maarotethaafenne nuus de7iya gita siiquwappe denddidayssan, 5 hari attoshin nuuni nu qohuwan hayqqidi de7ishin Kiristtoosa baggara nuus de7o immis. Hintteka attiday Xoossaa aadho keehatethaana. 6 Xoossay nuna Kiristtoosara issife hayqoppe denthidi salo sohuwan iyara issife wothis. 7 I hessa oothiday, Kiristtoos Yesuusa baggara nuus qonccisida ba keehatethaanne zawi baynna ba aadho keehatetha duretethaa yaana laythan nuna bessanaassa. 8 Hintte aadho keehatethan ammanon attideta. Hessika, Xoossaa imotappe attin hintte ooson benttidabaa gidenna. 9 Oonikka ceeqettonna mela atotethay benttiday ooson gidenna. 10 Nuuni Xoossaa medhetethi; I nuus kasetidi giigisi wothida lo77o oosota oothana mela Kiristtoos Yesuusa baggara oorathi medhettida.

Kiristtoosara de7iya issifetethaa

11 Hessa gisho, hinttenoo yeletan Ayhude gidonnayssato, Ayhudeti banttaw asa kushen qaxxarettidi, hinttena qassi qaxxarettiboonayssata gidi xeegeyssa akeekite. 12 He wode hintte Kiristtoosappe shaaketti de7idayssa, Isra7eele asaas allaga gididi de7idayssa, Xoossaa ufayssa qaalappe haakkidi de7idayssanne ha alamiyan ufayssinne Xoossi baynna de7idayssa akeekite. 13 Shin hintte kase haakkidi de7idayssati, ha77i Kiristtoos Yesuusan de7idi Kiristtoosa suuthan mata shiiqideta.

14 Kiristtoosi nu sarotethaa; I Ayhudenne Ayhude gidonna asaa timidi, nam77aa shaakki wothida morkketetha godaa laallis. 15 I banan ha nam77u zaretappe issi ooratha ase medhdhidi, higgiya iya kiitaranne wogatara issife ba asatethan dhayssidi sarotethi immis.* 16 Kiristtoosi masqaliya bolla hayqqidi morkketethaa dhayssis; qassi nam77u zareta issi asatethi oothidi Xoossaara sigethis.* 17 Kiristtoosi yidi, Xoossaafe haakkidi de7iya hinttew, qassi matidi de7iya enttaw sarotetha Wonggelaa odis.* 18 Nu ubbay iya baggara issi Ayyaanan Aawa sinthe shiiqanaw dandda7os.

19 Hizappe hintte allaga woykko imathe gidekketa, shin hintte ha77i geeshshata biittaa asinne Xoossaa soo asi. 20 Hintte hawaaretinne nabeti baasida baasuwa bolla keexettideta. Godaa xaphuwa minthiya shuchchay Kiristtoos Yesuusa. 21 Iyan keetha ubbay issife oykettidi Godan geeshsha Xoossa keethi gidanaw diccees. 22 Hintte qassi Xoossay ba Ayyaanan de7iya keethi gidanaw Kiristtoosan issife keexetteta.

3

Ayhude gidonna asaas hawaare gidida Phawuloosa

1 Hessa gisho, taani, Phawuloosi, Ayhude gidonna hintte gisho Kiristtoos Yesuusan qasho asi gidas. 2 Ta hinttena maaddana mela Xoossay ba aadho keehatethan taw immida ha oosuwabaa hintte loythi si7ideta. 3 Ta hinttew kase qanthan xaafidayssada Xoossay ba xuuraa qonccethan taw qonccisis. 4 Ta xaafidayssa hintte nabbabiya wode Kiristtoosa xuuraa ta ay mela eridaakko hintte akeekanaw dandda7eeta.* 5 Ha xuuray geeshsha hawaaretasinne nabetas ha77i Ayyaana baggara qonccidayssada beni wode asaas hessada qonccisibeenna. 6 Xuuray hayssa: Ayhude gidonna asay Wonggelaa baggara Isra7eeletara issife Xoossaa anjjuwaa laattoosona. Isra7eeletara issi keetha asi gidoosona; Kiristtoos Yesuusa baggaara Xoossaa ufayssa qaala ekkoosona.

7 Xoossay ba oothiya wolqqaa baggara taw immida aadho keehatethan ha Wonggelas oosanchcho gidas. 8 Taani geeshshata ubbaafe laafa gidikkoka Ayhude gidonna asaas zawi baynna Kiristtoosa duretethaa Wonggelaa odana mela ha aadho keehatethay taw imettis. 9 Qassi kase wodiyan ubbaa medhdhida Xoossan qosettidi de7iya xuuras, Xoossaa qofay aybeekko qonccisanaw aadho keehatethay taw imettis. 10 Xoossay hessa oothiday ha77i wodiyan woosa keetha baggara salo sohuwan de7iya halaqatasinne haareyssatas ba dumma dumma qonccethaa erisanaassa. 11 Xoossay ba merinaa qofaa nu Godaa Kiristtoos Yesuusa baggara polanaw hessa oothis. 12 Nu ammanon yashshi baynna Xoossako shiiqana mela Kiristtoosi nuus minotethinne la77atethi immis.

13 Taani hintte gisho waaye ekkiya gisho hintte ta waayan yeellatonnaada hinttena woossays; taani hintte bonchchuwas waayettays.

Efesoona asaas woosettida woosaa

14 Taani aawa sinthan gulbbatada woossey hessa gishossa. 15 Saloninne sa7an de7iya issi issi soo asay iyan sunthettees. 16 Xoossay ba bonchcho duretethaafe hintte garssa asatethaa minthiya wolqqaa ba Ayyaana baggara immana mela hinttew woossays. 17 Qassi ammanon Kiristtoosi hintte wozanan daana melanne hintte siiqon xapho yeddidi minnidi daana mela woossays. 18 Hessadakka, Kiristtoosa siiqoy ay mela dalggeko, adusseeko, dhoqqekonne ciimmooko geeshshata ubbaara eriya wolqqaa hintte akeekana mela woossays. 19 Eratethaafe aadhdhiya Kiristtoosa siiquwa hintte erana mela qassi de7o immiya Xoossaa wolqqan hintte kumana mela ta woossays.

20 Hiza, nu giddon oothiya ba wolqqaa baggara nuuni woosseyssafe woykko qoppeyssafe aathidi oothanaw dandda7iya Xoossaas, 21 woosa keethaninne Kiristtoos Yesuusan wode ubban merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoy gido. Amin77i.

4

Kiristtoosara de7iya issifetethaa

1 Hiza, Godaa gisho qashettida taani, hintte xeegettida xeessas bessiya de7o daana mela hinttena woossays. 2 Hintte ubba wode aadanne hayo gidite; issoy issuwa dandda7itenne siiqon de7ite.* 3 Sarotethan qashettidi Ayyaanay immiya issifetethaa naaganaw minnite. 4 Xoossay hinttena xeegida wode issi ufayssas xeegidayssada issi asatethinne issi Ayyaani de7ees. 5 Issi Goday, issi ammanoynne issi xinqqatey de7ees. 6 Ubbaafe bolla gidida, ubbaa baggara oothiyanne ubbaa giddon de7iya issi Xoossay, ubbaa Aaway de7ees.

7 Shin Kiristtoosi immanaw koyidayssada nu issoy issoy dumma dumma imota ekkida. 8 Hessa gisho, Xoossaa qaalay,

“I pude keyida wode

di7ettida darota baara ekkidi bis;

asaaskka imotaa immis”

yaagees.* 9 Yaatin, “Pude keyis” guussay woy guussee? I koyro duge, sa7aa ziqqa bessaa wodhdhis guussu gidonna ixxiko ay gussee? 10 Ha duge wodhdhidayssi, ubba bessan benttanaw ubbaafe dhoqqa saluwa keyidayssi iya.

11 I issota issota hawaareta, issota issota nabeta, issota issota Wonggela sabaaketa, issota issota woosa keethi heemmeyssata, issota issota asttamaareta oothidi immis. 12 I hessa oothiday Kiristtoosa asatethi gidida woosa keethi dichchanawunne ammaniyaa asaa Xoossaa oosos giigisanaassa. 13 Hessadakka, nu ubbay Xoossaa Na7aa eridi ammanon benttiya issifetethaakko gakkidi, Kiristtoosa ayyaana de7uwa kumethaa gakkidi diccana melassa.

14 Hizappe guye, asaa gene cimon giigida balethiya worddo timirtte carkkoninne hobben gedenne haa kuullo kaa7iya nayta mela gidanaw bessenna. 15 Shin nuuni tumaa siiqon odishe asatethaas huu7e gidiya Kiristtoosara de7iya issifetethaa gujji gujji dichchoos. 16 Kumetha asatethay Kiristtoosa bolla zemppees qassi dumma dumma asatetha billiteti issoy issuwara oykettidi uttis. Issi issi asatetha kifiley ba oosuwa oothiya wode kumetha asatethay siiqon diccees.*

Kiristtoosan ooratha de7o

17 Hessa gisho, taani hayssa hinttew Godaa sunthan odaysinne markkattays. Go77i baynna qofaa qoppiya Ayhude gidonna asatada de7oppite. 18 Entta qofay dhumis; bantta wozanaa muumisidosona. Entti eratetha dhayoninne ixxas gidi Xoossay immiya de7uwappe haakkidosona. 19 Entti yeella giyabaa erokkonna; entti laymatethas banttana aathi immidosona; qassi tunabaa ubbaa guye goonna oothoosona.

20 Shin hintte Kiristtoosa eriday hessa mela ogen gidenna. 21 Iyabaa tuma si7ideta. Qassi Yesuusan de7iya tumaa mela iyappe tamaarideta. 22 Hintte kase de7iya de7o ogiya aggite. Qassi ba cimmiya amon dhaya hintte ceega asatethaa diggite.* 23 Hintte wozanaa qofan ooraxite. 24 Tuma xillotethaninne geeshshatethan Xoossaa leemison medhettida ooratha asatethaa ma77ite.*

25 Hiza, worddo odettofite. Nuuni ubbay Kiristtoosa asatethaa billiteta gidiya gisho asa ubbaara tuma odettite.* 26 Hanqettite, shin hintte hanquwan nagara oothofite. Hintte hanqeti de7ishin awi wullofo.* 27 Xalahes besse immofite. 28 Kaysiya uray hizappe guye kaysotoppo. Shin manqota maaddiyabay iyaw daana mela ba kushen lo77obaa ootho.

29 Hintte doonappe iita qaali keyoppo. Shin si7eyssata go77ana melanne harata minthethiya koshshiya lo77o qaali hintte doonappe keyo. 30 Xoossay hinttena woziya gallasaas hinttena attamidi wothida Xoossaa Ayyaana azzanthofite. 31 Cametethi, yilo, hanqo, waaso, cashshenne iita ubbaa hinttefe haassite. 32 Aathidi issoy issuwas keehanne qadhetteyssata gidite. Xoossay Kiristtoosa baggara hinttew atto gidayssada hintteka wolis atto giite.*

5

1 Hiza, Xoossay dosiya naytada iya daanite. 2 Kiristtoosi nuna dosidi bana nu gisho Xoossaas sawiya imonne yarshsho oothidi immidayssada hintteka siiqon de7ite.*

3 Shin laymatethi, tunatethinne uuzetethi ammaniyaa asaas bessonna gisho hintte giddon ubbaraka si7ettofo. 4 Xoossaa galatiteppe attin yeellayabaynne eeya odi woykko qidhey hinttew bessonna gisho hintte giddon ubbaka de7oppo. 5 Hayssa erite; oonikka laymatey woykko tunabaa oothey woykko uuzettey Kiristtoosa kawotethaanne Xoossaa kawotethaa laattanaw dandda7enna. Uuzetethi eeqa goynno mela.

6 Hayssata gaason Xoossaa hanqoy kiitettonna asaa bolla yaana gisho oonikka hinttena pathonna odan cimmofo. 7 Hessa mela asaara issifetethi oothofite. 8 Kase hintte dhuman de7ideta, shin ha77i Godaa baggara poo7on de7eeta. Hiza, poo7o asada poo7on simerettite. 9 Poo7oy lo77otethi, xillotethinne tumatethi ayfees.

10 Godaa ufayssiyabaa oothanaw koyite. 11 Go77i baynna dhuma ooso qonccisiteppe attin iyara issifoppite. 12 Entti geeman oothiya oosuwa hari attoshin odanawukka yeellayees. 13 Shin ubbabay poo7on keyaa wode qonccen benttees. 14 Poo7oy ubbabaa qonccen bessees. Hessa gisho,

“Neno dhiskkeysso barkka;

hayqoppe dendda;

Kiristtoosi ne bolla poo7ana” yaagettis.

15 Hiza, hintte waanidi de7iyakko akeeki be7ite. Cinccata giditeppe attin eeyata gidoppite. 16 Laythay iita gidiya gisho injjetiya wode ubbaa go7ettite.* 17 Hessa gisho, Godaa sheney aybeekko akeekiteppe attin eeyoppite.

18 Geeshsha Ayyaanan gallas gallas kumiteppe attin dhayokko hinttena kaalethiya gisho woyne ushshan mathottofite. 19 Mazmuren, sabaninne ayyaana yethan, issoy issuwara odetite. Qassi hintte wozanan zammarishenne sabbishe Godaa galatite.* 20 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan ubba wode Xoossaa Aawa ubbabaas galatite.

21 Kiristtoosa bonchchuwas gidi issoy issuwas haarettite.

Azinabaanne machchibaa

22 Machcheto, Godaas haaretteyssada hintte azinatas haarettite.* 23 Kiristtoosi woosa keethaas huu7e gideyssada azinikka ba machchees huu7e. Qassi Kiristtoosi ba asatethi gidida woosa keethaa ashsheyssa. 24 Shin woosa keethay Kiristtoosas haaretteyssada machcheti bantta azinatas ubbaban haarettanaw bessees.

25 Azinatoo, Kiristtoosi woosa keethaa dosidi bana iw immidayssada hintteka hintte machcheta dosite.* 26 I woosa keethaa ba qaala baggara haathan meeccidi geeshshis. 27 Kiristtoosi woosa keethaa qiti woykko som77o tuussi woykko hessa melabay baynna I kumetha bonchchuwara geeshshinne borettonnaaro oothidi baakko shiishanaw koyidi hessa oothis. 28 Hessadakka, azinati banttana doseyssada bantta machcheta dosanaw bessees. Ba machchiw doseyssi bana dosees. 29 Bana ixxiya asi oonikka baawa, shin Kiristtoosi woosa keethaas ootheyssada ba asatethaa muzeesinne naagees. 30 Nuuni Kiristtoosa asatethaa billiteta.

31 Xoossaa qaalay, “Hessa gisho, asi ba aawanne ba aayiw aggidi, ba machcheera issife daana; entti nam77ayka issi asho gidana” yaagees.* 32 Hayssi gita xuura, shin taani hessa Kiristtoosabaanne woosa keethabaa leemiso oothada odays. 33 Gidoshin, hintte issoy issoy hintte machcheta hinttee, hinttena doseyssada dosite. Issi issi machcha ba azinaa bonchchanaw bessees.

6

Naytabaanne yelidayssatabaa

1 Nayto, hintte Godaaba gidiya gisho hinttena yelidayssatas kiitettite. Hessi hinttew bessiyabaa.* 2 “Ne aayiwunne ne aawa bonchcha.” Hessi ufayssa qaali de7iya koyro kiitaa.* 3 “Ne hessa poliyabaa gidikko ubbay new injjetana; ne laythay sa7a bolla aduqqana.”

4 Aawato, hintte nayta Godaa qaala tamaarssoninne entta kaaleson dichchiteppe attin enttana caamisoppite.*

Godatabaanne aylletabaa

5 Aylleto, Kiristtoosas kiitetteyssada hintte sa7a godatas yashshan, bonchchoninne suure wozanan kiitettite.* 6 Entta sinthan saba demmanaw entti be7iya wode xalaala oothofite. Shin Kiristtoosa aylletada Xoossaa sheniya wozanappe polite. 7 Asas gidonnashin Godaas gidi hintte kumetha wozanaappe oothite. 8 Aylle gidin woykko goda gidin issoy issoy ba oothida lo77o oosuwas Godaappe woyto ekkanayssa ereeta.

9 Godato, asa som77o be7idi maaddonna Goday, saluwan de7eyssaa ereeta. Hessa gisho, hintte aylleta manddeyssa aggidi entti hinttew bonchchon kiitetteyssa mela hintte enttaw lo77obaa oothite.*

Xoossaa ola miisheta

10 Wurssethan, Godaaninne iya gita wolqqan minnite. 11 Xalahe cimuwa eqettanaw dandda7ana mela Xoossay hinttew immida ola miishiya ubbaa ma77ite. 12 Nu olay asara gidonnashin salon de7iya tuna ayyaana olanchchotara, maata aawatara, haareyssataranne ha dhuma alamiya wolqqatara.

13 Hessa gisho, iita gallasaa teqqanawunne ubbaa polidi, minnidi eqqanaw hintte dandda7ana mela Xoossaa ola miisheta ubbaa ma77ite. 14-15 Tumaa xeessan danccoda danccidi, xillotethaa xurureda tiran wothidi, sarotethaa Wonggelaa hintte tohuwan caammada aathidi minnidi eqqite.* 16 He ubbaafe aathidi, Xalahey yeddiya laxiya tama dongge ubbaa toysanaw dandda7iya ammanuwa ubba wode gonddalleda oykkite. 17 Xoossaa atotetha biraata barnneexada hintte huu7en wothite; qassi Geeshsha Ayyaana mashshaa, ikka Xoossaa qaalaa oykkite.* 18 Woossa aggofite; harataskka gaannatite; ubba wode Ayyaanan woossite. Hessan, geeshshatas salettonna minnidi ubba wode woossite.

19 Taani Wonggelaa xuuraa yashshi baynna qonccisada odana mela Xoossay taw qaala immana mela woossite. 20 Taani hessa oothanaw kiitetas ha77ika qashon de7ey he Wonggelaa gishossa. Yaaniya gisho, taani yashshi baynna besseyssada odana mela taw woossite.

Wurssetha sarotho

21 Taani waana de7iyakkonne ay oothiyako hintte erana mela nu siiqo ishay, Godaa oosuwan ammanettida oosanchchoy, Tikiqoosi, tabaa ubbaa hinttew odana.* 22 Nuuni ubbay waanidi de7iyakko hinttew odana melanne hinttena minthethana mela taani iya hintteko kiittas.

23 Xoossaa Aawappe, Godaa Yesuus Kiristtoosappe sarotethaynne siiqoy ammanora issife ammaniyaa ubbaas gido. 24 Irxxonna siiqon nu Godaa Yesuus Kiristtoosa siiqiya ubbaara Xoossaa aadho keehatethay gido.

* 1:1 Ha.O 18:19-21; 19:1

* 1:8 Qola 1:14

* 1:20 Maz 110:1

* 1:22 Maz 8:6; Qola 1:22-23; 1:18

* 2:1 Qola 2:13

* 2:15 Qola 2:14

* 2:16 Qola 1:20

* 2:17 Isa 57:19

* 3:4 Qola 1:26-27

* 4:2 Qola 3:12-13

* 4:8 Maz 68:18

* 4:16 Qola 2:19

* 4:22 Qola 3:9

* 4:24 Medhe 1:26; Qola 3:10

* 4:25 Zakka 8:16

* 4:26 Maz 4:4

* 4:32 Qola 3:13

* 5:2 Kessa 29:18; Maz 40:6

* 5:16 Qola 4:5

* 5:19 Qola 3:16-17

* 5:22 Qola 3:18; 1Phexi 3:1

* 5:25 Qola 3:19; 1Phexi 3:7

* 5:31 Medhe 2:24

* 6:1 Qola 3:20

* 6:2 Kessa 20:12; Zaare 5:16

* 6:4 Qola 3:21

* 6:5 Qola 3:22-25

* 6:9 Qola 4:1; Zaare 10:17; Qola 3:25

* 6:14-15 Isa 11:5; Isa 59:17; 52:7

* 6:17 Isa 59:17

* 6:21 Ha.O 20:4; 2Ximo 4:12; Qola 4:7-8

Filphisiyuusa

1

2

3

4

Phawuloosi Filphisiyuusa Asaas

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Filphisiyuusa asaas xaafida kiitay xaafettiday, Roome biittan Maqedooniya awurajjan, Filphisiyuusa biittan de7iya woosa keethaassa. He woosa keethay Phawuloosi Awuroppa biittan koyro essida woosa keethi. Ha kiitay xaafettiday, Phawuloosi qasho keethan de7iya wode hara ammaniyaa oosanchchoti iya ixxida wodenne Filphisiyuusa woosa keethan denddida worddo timirttiya gaason iya wozanay daro azzanida wode. Gidoshin, Phawuloosi Yesuus Kiristtoosa minthidi ammaniyaa gisho ha kiitan qonccidi benttey, ufayssinne kumetha ammanetethi. Filphisiyuusan de7iya daro asay Roomeppe di7ettidi yida asi. Entti Roome biittaas mishettoosonanne loythi naagoosona. Enttafe issoti issoti ammanidi bantta biitta asan goodettidosona. He gooday entta bolla metonne manqotethi ehis (Ha.O 16:20-21).

Phawuloosi ha kiitaa xaafida koyro gaasoy iya metuwa wode iya maaddanaw Filphisiyuusa ammaniyaa asay imota iyaw yeddida gisho entta galatanaassa. Iya bollanne entta bolla dumma dumma metoy gakkidabaa gidikkoka entti minettana melanne kumethi ammanettidi daana mela ha demmida injjiyan entta minthethees. Ceeqonne otoro aggidi, Yesuus Kiristtoosa ashkketethan entti kumana mela minthidi entta akeekisees. Yesuus Kiristtoosara issife gidon entti demmida de7oy Xoossaa aadho keehatethaafe pulttidayssanne ammanon entti ekkidayssafe attin Ayhudeta wogaa polon benttidabaa gidonnayssa entta akeekisees. Yesuus Kiristtoosara issife de7iya ubbaas Xoossay immiya saruwanne ufayssaa enttaw xaafees.

Ha kiitay erettey ufayssi, ammanetethi, issifetethinne ammanon minnidi de7o qonccisidi besseyssana. Hessa bolla gujjidi, Phawuloosi Filphisiyuusa woosa keethaa siiqiya gita siiquwa qonccisees.

Filphisiyuusa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-11

Phawuloosi hanidi de7iya duussaa 1:12-26

Ammanon leemiso de7o 1:27-2:18

Ximotiyoosasinne Ephphaafiraditus de7iya qofaa 2:19-30

Morkketappenne iitatappe naagetethi 3:1-4:9

Phawuloosanne Filphisiyuusa ammaniyaa asaa 4:10-20

Sarothonne anjjo 4:21-23

1

1 Kiristtoos Yesuusara issifida gisho Xoossabaa gidida, Filphisiyuusa kataman de7iya woosa keethaa cimatasinne daaqoneta ubbaas. Yesuus Kiristtoosa aylle gidida, Phawuloosappenne Ximotiyoosappe kiitettida kiitaa.*

2 Nu Aawa Xoossaafenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Phawuloosa galata woosaa

3 Taani hinttena qoppiya wode ubban, ta Xoossaa galatays. 4 Taani hintte ubbaas Xoossaa woossiya wode ufayssan woossays. 5 Hintte koyro gallasappe ha77i gakkanaw, Wonggelaa markkatteyssan taara issife gididi, tana maaddida gisho Xoossaa galatays. 6 Hintte giddon lo77o ooso doomida Xoossay, Kiristtoos Yesuusi simmiya gallasay gakkanaw, polanayssa erays.

7 Hintte ubba wode ta wozanan de7eeta. Taani ubba wodekka hessada qoppanaw bessees. Ha77i taani qashon de7ashenne qashettanaappe sinthe Wonggelaa naagoninne Wonggelaa mintha eson Xoossay taw qaadida qaadaa hintteka taara shaakettideta. 8 Taani hinttena ubbaa Kiristtoos Yesuusa siiquwan ay mela laamotiyakko Xoossay taw markka.

9 Hintte siiqoy tuma eratetharanne akeekara issife gujji gujji diccana mela Xoossaa woossays. 10 Hessan hintte lo77obaa shaakkidi, dooreyssata, Kiristtoosi simmiya gallasan geeshshatanne borettonnayssata gidana. 11 Hintte de7oy Xoossaa bonchchuwasinne galatas Yesuus Kiristtoosa baggara benttiya xillotethaa ayfiyaan kumidi ayfana.

Phawuloosa qashetethay Wonggelay dalggana mela maaddis

12 Ta ishato, tana gakkida ubbay Wonggelay dalggana mela tuma maaddidayssa hintte erana mela koyays. 13 Taani Kiristtoosa gisho qashettidayssa, kawo keethaa naageyssatinne hayssan de7iya harati ubbay eroosona.* 14 Ta qashuwa gaason nu ishatappe daroti Godan keehi ammanettidosona. Hessa gisho, Xoossaa qaala yashshi baynna kaseyssafe aadhdhi minnidi odana mela minotethi demmidosona.

15 Gidoshin, issoti issoti qanaateninne palaman Kiristtoosabaa odoosona, shin harati suure wozanappe odoosona. 16 Suure wozanappe odeyssati, Xoossay taw Wonggelaa naago ooso immidayssa eriya gisho siiqon odoosona. 17 Shin tana qanaateyssati ta qashuwa bolla hara meto ehanabaa enttaw daanin banttana dosidi Kiristtoosabaa odoosonappe attin tuma wozanappe odokkona.

18 Hessi aykkoka metenna. Tuma ogen gidin woykko worddo ogen gidin he ubban Kiristtoosi sabbakettees. Tana hessi ufayssees. Qassi harabay tana ufayssiyabay, 19 taani hintte woosaninne Yesuus Kiristtoosa Ayyaana maaduwan attanayssa eriya gisho tana ufayssees. 20 Ta gita amoynne ufayssan naagiya naagoy ta yeellatonna attanayssa. Shin ubba wode ootheyssada, ha77ika taani paxa de7in woykko hayqqin yayyonna ta kumetha asatethan Kiristtoosi bonchchettana gada minotethan odays. 21 Ta de7ikkoka Kiristtoosa xalaalas de7ays; qassi ta hayqqikokka taw aadhdhida wodhe. 22 Shin ta paxa de7ikko ayfey de7iya ooso oothana. Shin paxa de7eyssafenne hayqoppe awussa dooranekko taw erettenna. 23 Taani ha nam77atappe awussa dooranekko un77ettas. Ha de7uwappe shaakettada Kiristtoosara issife daanaw amottays; Kiristtoosara issife de7eyssi ubbaafe aadhdhida lo77o. 24 Shin taani hintte gisho paxa de7eyssi hinttew daro koshshiyabaa.

25 Hessa taani geeshshada erays; taani, hintte ammanon diccanaadanne ufayttanaada hinttera paxa daana. 26 Hessa gisho, taani hintteko simmada yaa wode Kiristtoos Yesuusara hintte de7iya de7uwan tanan de7iya ceeqetethay hinttew darana.

27 Ubbaafe aathidi, hintte Kiristtoosa Wonggelaas bonchcho ehiya de7o de7ite. Ta hinttena be7in woykko be7onna ixxin hintte issi qofan minnidi eqqidi, harati Wonggelan ammanana mela issi wozanan gididi issife baaxeteyssa ta si7ana. 28 Hintte morkketas yayyofite. Entti hinttera eqettiyaba gidikko hessi hinttew atotethaas, enttaw dhayos Xoossaafe gidida malla. 29 Kiristtoosas oothiya qaaday hinttew imettiday, hintte iya ammanana mela xalaala gidonnashin hintte iya gisho meto ekkana melassa. 30 Hessa gisho, hintte ta waaya kase be7ideta; ha77ika ta waayetteyssa si7eeta. Hintteka ta waaya mela waayetteta.*

2

Tuma ashkketethi

1 Kiristtoosan hintte de7iya de7oy hinttena minthees; qassi iya siiqoykka hinttena minthethees. Geeshsha Ayyaanaara hinttew issifetethi de7ees; hintte haratas keehetanne qadhetteeta. 2 Hiza, hintte issi qofan, siiqon, issi wozananinne ayyaanan issino gididi tana polo ufayssite. 3 Hinttena doson woykko ceeqettiya hada amon issibaakka oothofite. Shin hintte issoy issuwafe gitatays yaagidi qopponna hinttena kawushshite. 4 Hintte issoy issoy, hara asi maaddiyabaa koyiteppe attin hinttena maaddiyabaa xalaala koyoppite.

5 Kiristtoos Yesuusan de7iya qofay hinttenan daanaw bessees.

6 Iyaw ubba wode Xoossaa hanotethi de7ees.

Yaaniya gisho, iya Xoossaara issino oothiya hanotaa,

wolqqan ekkanaw koyibeenna.

7 Gidoshin, I baw de7iya bonchchuwa ubbaa aggidi,

aylle medheta ekkis;

ase daanidi qonccis.

8 I bana kawushshis;

hayqqana gakkanaw,

hari attoshin masqaliya bolla

hayqqanaw kiitettis.

9 Hessa gisho, Xoossay iya daro dhoqqu dhoqqu oothis;

qassi suntha ubbaafekka aadhdhiya dhoqqa sunthaa immis.

10 Saloninne sa7an,

sa7appe garssan de7iya ubbay,

Yesuusa sunthaa bonchchuwas gulbbatana.*

11 Asa ubbay bantta inxarssan,

Yesuus Kiristtoosa Goda yaagidi,

Xoossaa Aawa bonchchuwas markkattana.

Ha alamiyas poo7o gido

12 Ta ishato, taani hinttera de7iya wode ubban hintte kiitettidayssada, ha77i taani hintte matappe haakkinkka, kaseyssafe aathidi, kiitettanaw bessees. Xoossaas yashshaninne kokkorssan hintte atotethaa polanaw oothite. 13 Xoossay, hintte iyaw ero gidi kiitettana mela ubba wode hintte giddon oothees.

14 Ay ooso oothishekka zuuzummonna woykko palamonna oothite. 15 Geellanne nagaranchcho asaa giddon borettonnayssata, geeshshatanne pokkoy baynna Xoossaa nayta gidite. Hintte entta giddon salo xoolinttoda poo7ishe,* 16 de7o immiya kiitaa enttaw odite. He wode ta daaburissaynne ta oosoy mela attiboonna gisho Kiristtoosi yaa gallas ta hinttenan ceeqettana.

17 Hintte Xoossaas immiya ammano imotaa bolla ta suuthay ushsha yarshshoda* gukkikokka tana ufayssees. Hintteka taara ufayttana. 18 Hessada hintteka ufayttidi tanakka ufayssanaw bessees.

Ximotiyoosanne Ephphaafiraditusa

19 Taani hintte de7uwabaa si7ada ufayttanaw Ximotiyoosa hintteko ellesada yeddana mela Godaa Yesuusi tana maaddanayssa ammanettays. 20 Hintte de7uwas wozanappe qoppiya iya mela asi hari oonikka baawa. 21 Harati banttana go77iyabaa koyoosonappe attin Yesuus Kiristtoosi koyabaa oothokona. 22 I taara issife gididi na7i ba aawas ootheyssada Wonggelaa ooso oothidayssanne ammanettiya asi gideyssa hintte ereeta. 23 Hessa gisho, tabay haniyabaa be7ada ellesada iya hintteko yeddana gada qoppays. 24 Taani, ta huu7en mata woden hintteko baanayssa Godan ammanettays.

25 Hessadakka, taani, ta ishaa Ephafiroditusa, taara issife ta bagga gididi oothidayssa, olettidayssanne, tana maaddanaw hinttew kiitettidayssa, hintteko kiittanaw qoppas. 26 I hinttena ubbaa be7anaw daro laamotees. Qassi I harggettidayssa hintte si7ida gisho ba wozanan daro un77ettis. 27 I tuma harggettidi hayqqi kichchidi attis. Shin Xoossay iyaw qadhettis. Iya xalaalas gidonnashin azzanoy azzano bolla guzhettonnaada, tawukka qadhettis.

28 Hiza, hintte iya zaari be7idi ufayttanaada tawukka ta wozanaa seelay irxxanaada taani iya ellesada hintteko yeddanaw amottays. 29 Godaas haggaaziya asada iya kumetha ufayssan mokkite. Qassi iya mela asa ubbaaka bonchchite. 30 Hintte ta matan gididi oothanaw dandda7onna maadiya maaddidi Kiristtoosa oosuwa gisho ba shemppuwas mishettonna ixxidi hayqqi kichchidi attis.

3

Tuma xillotethaa

1 Wurssethan, ta ishato, hintte Godaaba gidiya gisho ufayttite. Taani kase xaafidayssa zaarada xaafanayssi tana waaysenna, shin hinttena balappe naagana.

2 Iitabaa oothiya kanatappe, qassi qaxxarettanaw koshshees giya iita asatappe naagettite. 3 Nuuni Xoossaa Geeshsha Ayyaanan goynniya gishonne nu de7uwan Kiristtoos Yesuusan ceeqettiya gisho tuma qaxxaro qaxxarettidayssata. Nuuni kare asatethaa bolla oosettiyaban ceeqettoko.

4 Ta kare asatethan ceeqettanaw koshshiko ta daroban ceeqettanaw dandda7ays. Ay asikka ba kare asatethan ceeqettiyabay baw de7ees gidi qoppiko, taani iyappe daro aadhdhada ceeqettiyabay de7ees. 5 Taani yelettida saaminttara qaxxarettas. Taani yeletan Isra7eele; taani Biniyame zare; taani walaki baynna Ayhude ase. Ayhude higge naagon gidikko taani Farisaawe.* 6 Ayhude ammanuwas mishetethan gidikko taani woosa keethaa yedethas. Issi asi higge naagidi xilliyaba gidikko, tanan borey benttibeenna.*

7 Shin kase tana maaddees gada qoppidabaa ubbaa, Kiristtoosa gisho gada maaddonnabaa oothada taybas. 8 Hessa xalaala gidonnashin taani ta Godaa Kiristtoos Yesuusa ereyssi haraba ubbaafe daro aadhdhiya gisho he ubbaa wodhey baynnabaada taybas. Taani iya gisho ubbabaa dhayas. Kiristtoosa demmanaw ubbabaa wora holettida buureda taybays. Taani Yesuusara issino gidas. 9 Taani higges kiitettada demmiya ta huu7e xillotethi taw baawa. Kiristtoosa ammanin benttiya xillotethay, Xoossaa matappe yaa xillotethay ha77i taw de7ees. 10 Taani Kiristtoosanne iya denddo wolqqaa eranaw koyays. Taani iya metuwa iyara shaakettanawunne iya hayquwan iya daananaw amottays. 11 Hessadakka, hayqoppe denddada merinaw de7on daanayssa ufayssi oothays.

Gaxa gakkanaw woxxite

12 Taani ha77i gaxa gakkas woykko tanan bali baawa giikke. Shin Kiristtoos Yesuusi tana oykkida gisho taani ta sinthan de7iya woytuwa oykkanaw woxxaysinne butetays. 13 Ta ishato, taani hessa demmas gada qoppike, shin taani issibaa oothays. Taappe guyera de7eyssa dogada sinthan de7eyssa oykkanaw zaaturays. 14 Hessa gisho, taani gaxa gakkanaw woxxays. Xoossay Kiristtoos Yesuusa baggara salo de7uwas xeegida woytuwa ekkanaw daaburays.

15 Hiza, nuuni Ayyaanan gashttida ubbay hessa qoppanaw bessees. Hinttefe baggatas dummattiya qofi de7ikko, hessaka Xoossay hinttew qonccisana. 16 Gidikkoka, nuuni hanno gakkanaw de7ida de7uwan, ane sinthe boos.

17 Ta ishato, tana daanite; hessadakka, nu leemisuwa kaalliya asata akeekidi be7ite.* 18 Taani hessa hinttew kase daro toho odas, shin ha77ika zaarada afuthan odays. Kiristtoosi masqaliya bolla hayqqidayssas banttana morkke oothida daro asati de7oosona. 19 Entta wurssethay dhayo; entta uloy enttaw xoosse. Yeellatanaw bessiyaban entti ceeqettoosona; qassi ha sa7abaa xalaala qoppoosona. 20 Nu biittay saluwana. Saloppe yidi nuna ashshanaw de7iya Godaa Yesuus Kiristtoosa naagoos. 21 Kiristtoosi ubbabaa ba maatappe garssan oothanaw dandda7iya ba wolqqan nu daaburanchcho asatethaa laammidi ba bonchcho asatethaa daanisana.

4

Wurssetha zore

1 Ta ishato, ta doseyssato, ta laamoteyssato, tana ufaysseyssato, tana gitayeyssato hiza Godan minnidi eqqite.

2 Ewoodinne Sinxiika, hintte nam77ay, issi qofan michchida Godan daanada taani hinttena zorays. 3 Taara oothiya ammantheysso, neeni ha maccasata maaddana mela ta nena woossays. Ha maccasati taara, Qeleminxoosaranne entta sunthay Xoossaa de7o maxaafan xaafettida haratara issife Wonggelaa ubba bessaa gathanaw daaburidosona.

4 Godaara hintte de7iya de7uwan ubba wode ufayttite. Taani hessa gujjadakka odays; ufayttite.

5 Asa ubbay hintte ashkketethaa ero; Goday matan yaana. 6 Xoossaa hintte woossiya wode ubban iya galatishe, hinttena koshshiyaba ubbaas woossiteppe attin aybibaaskka hirggofite. 7 Asa eratetha ubbaafe aadhdhiya Xoossaa sarotethay, hintte wozanaanne hintte qofaa Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara naagana.

8 Wurssethan, ta ishato, hintte wozanan lo77obaanne galatisiyabaa qoppite. Tuma gidiyabaa ubbaa, bonchchoba ubbaa, qoho gidonnaba ubbaa, geeshshaba ubbaa, siiqobaa ubbaanne ufayssiyaba ubbaa qoppite. 9 Hintte taappe tamaaridabaa, ekkidabaa, si7idabaanne be7idabaa ubbaa oothite. Sarotethaa immiya Xoossay hinttera issife gidana.

Phawuloosi imettida imotaas galatis

10 Daro wodeppe guye, hintte tabaa zaaridi qoppanaw doomida gisho taani Godan daro ufayttays. Hessa guussay, taw qoppanaw hinttew injjetonna ixxidayssafe attin taw qofaa aggibeeketa. 11 Taani hessa tana metida gisho giikke; taw de7iyabay gidana guussu tamaaras. 12 Taani metootettidi de7iya duussi erays; qassi durettidi de7iya duussika erays. Awun gidin qassi ay wodekka taani kalonne kosha, pacenne palaha tamaaras. 13 Kiristtoosi taw immiya wolqqan ubbabaa oothanaw dandda7ays.

14 Gidikkoka, hintte ta metuwa taara ekkidayssan lo77o oothideta. 15 Filphisiyuusa asaw, Wonggelaa koyro odanaw taani Maqedooniyappe keyaa wode immiyabankka ekkiyabankka hintte woosa keethaafe attin hari tana maaddiboonayssa hintte ereeta.* 16 Teselonqen metoy gakkida wodekka tana zaari zaaridi maaddideta.* 17 Taani, hinttefe imota ekkanaw koyada gidonnashin imoppe yaa anjjuwaa hintte ekkana melassa.

18 Taani, hintte immida ubbaanne gididi palaheyssa ekkas. Hintte yeddida ubbaa Ephafiraditusappe ekkas; koshshiyaba ubbay taw de7ees. Hintte taw yeddida imoy Xoossaas sawo tonggu giya, I dosiya, I ufayttiya yarshsho mela.* 19 Ta Xoossay ba bonchcho duretethaafe, Kiristtoos Yesuusa baggara hinttew koshshiyaba ubbaa immana. 20 Nu Aawa Xoossaas merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoy gido. Amin77i.

Wurssetha sarotaa

21 Kiristtoos Yesuusa baggara Xoossabaa gidida ubbaa saro giite. Taara de7iya ishati hinttena saro goosona. 22 Xoossabaa gidida asa ubbay, ubbaafe aathidi Kawuwa Qeesare keethan de7eyssati hinttena saro goosona.

23 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hinttera gido.

* 1:1 Ha.O 16:12

* 1:13 Ha.O 28:30

* 1:30 Ha.O 16:19-40

* 2:10 Isa 45:23

* 2:15 Zaare 32:5

* 2:17 Ta suuthay ushsha yarshshoda: Issi issi wode yarshsho bessan yarshshettiya mehe yarshshuwa bolla haathe woykko woyne ushshay gukkees.

* 3:5 Ha.O 23:6; 26:5; Roome 11:1

* 3:6 Ha.O 8:3; 22:4; 26:9-11

* 3:17 1Qoro 4:16; 11:1

* 4:15 2Qoro 11:9

* 4:16 Ha.O 17:1

* 4:18 Kessa 29:18

Qolaasiyasa

1

2

3

4

Phawuloosi Qolaasiyasa Asaas

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Qolaasiyasa asaas xaafida kiitay xaafettiday, Guutha Iisiyan, Efesoonappe doloha baggara de7iya Qolaasiyasa kataman de7iya woosa keethaassa. He woosa keetha essiday Phawuloosa gidonna ixxikokka, Roome biittan Iisiya waanna katama gidida Efesoonappe Wonggelaa oosanchchota kiittey iya gidiya gisho Qolaasiyasaskka aawatethi iyaw de7ees. Qolaasiyasa woosa keethan, “Xoossaa eranawunne kumetha atotethaa demmanaw asi ubbay ayyaana wolqqatasinne maatatas goynnanaw koshshees” yaagiya worddo asttamaareti de7eyssa Phawuloosi si7is. He asttamaareti tamaarssiya harabay, qassi, “Asi ubbay qaxxaro daaniya wogatas haarettanawunne katha woga ubbaa naaganaw koshshees” yaagosona.

Phawuloosi ha kiitaa xaafiday, tuma ammano timirttiya tamaarssidi, entta worddo timirttiya laallanaassa. I zaarida zaarotappe waannatey, “Yesuus Kiristtoosi kumetha atotethaa immees; hara haymaanotetinne oosoti iyappe haassosona” yaageyssa. Xoossay Kiristtoosa baggara alamiya medhdhis. Qassi iya baggara zaaridi baakko ehana. Ha alamiyas atotetha ufayssay de7ey Kiristtoosa ammanonna. Hessa gisho, Phawuloosi ha gita timirttey ammaniyaa asaa de7on waanidi ooson pee7anaw bessiyako odees. Ha kiitaynne Efesoona asaas xaafida kiitay, ba oykkida qofaninne kiitan woli daanosona. Ha nam77u maxaafata giddon de7iya dummatethay, Efesoonan Kiristtoosi woosa keethas huu7e, Qolaasiyasan Kiristtoosi medhetethaas huu7e.

Ha kiitaa Phawuloosappe ekkidi Qolaasiyasa gathanaw bida Tikiqoosara issife de7ey Anasmoosa gideyssa besoy maaddiyabaa. Waanidi giikko, Phawuloosi Anasmoosa geetettiya ba oosanchchuwabaa Filmmoonas hara kiitaa xaafis.

Qolaasiyasa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-8

Kiristtoosa kandduwanne oosuwa 1:9-2:19

Kiristtoosan de7iya ooratha de7o 2:20-4:6

Wurssetha sarothonne kuushsha qofaa 4:7-18

1

1 Xoossaa shenen Kiristtoosi Yesuusa hawaare gidida Phawuloosinne nu ishaa Ximotiyoosi, 2 Qolaasiyasa kataman de7iya Kiristtoosan geeshshatasinne ammanettida asaas xaafida kiitaa.

Xoossaa nu Aawappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Galata woosaa

3 Nuuni hinttew woossiya wode Xoossaa nu Godaa, Yesuus Kiristtoosa Aawa ubba wode galatoos. 4 Nuuni Kiristtoos Yesuusan de7iya hintte ammanuwanne geeshshata ubbaas de7iya hintte siiquwa si7ida. 5 Hessa hintte oothiday hintte ufayssay salon hinttew naagettida gishossa. Hintte tuma kiitta gidida Wonggelaa koyro ammanida wode he ufayssaa si7ideta. 6 Hintte he Wonggelaa si7ida wodenne Xoossaa aadho keehatethaa tumaa shaakki erida wodeppe doomidi hintte giddon haanidayssada biitta ubban diccishenne ayfishe de7ees.

7 Hintte hessa nuura issife Kiristtoosas oothiya ammanettida, dosettida Ephafirappe tamaarideta.* 8 I hessa bolla gujjidi Ayyaanay hinttew immida siiquwabaa nuus odis.

9 Hessa gisho, nuuni hinttebaa si7ida gallasaappe doomidi, Xoossay ba sheniya hinttena bessana melanne, Geeshsha Ayyaanay immiya eratethaaninne cinccatetha ubban hinttena kunthana mela ubba wode hinttew Xoossaa woossos. 10 Hessadakka, Goday koyeyssada hintte daana mela, ubba wode iya ufayssana mela, lo77o ooso ubban hintte ayfe ayfana melanne Xoossaa aathi erishe diccana mela Xoossaa woossos.

11 Xoossaa bonchcho wolqqay hintte ubbabaa genccanaadanne dandda7anaada ba minotethaa immidi hinttena ufaysso. 12 Qassi geeshshata poo7o kawotethaa laattana mela hinttena oothida Aawa galatite. 13 I nuna dhuma wolqqaafe ashshidi ba dosiya na7aa kawotethaako ehis. 14 Iyan wozettidi iya suuthan nagara atotethi demmida.*

Kiristtoosa dhoqqatethaa

15 Kiristtoosi benttonna Xoossaas tuma leemiso. I medhetetha ubbaafe bayra. 16 Ubbabay iya baggara medhettis. Benttiyabatinne benttonnabati, wolqqatinne godati, haareyssatinne maata aawati, saloninne sa7an de7iya ubbay iyawunne iya baggara medhettis. 17 I ubbabaappe kase de7ees. Ubbabay iyan ba bessan bessan oykettidi de7ees. 18 I ba asatethi gidida woosa keethas huu7e. I ubbaafe bolla gidanaw hayqoppe denddon sinthenne bayra.*

19 Xoossay ba kumetha Xoossatethaara iyan daanaw koyis. 20 Qassi masqaliya bolla gussida ba na7aa suuthan sarotethi medhdhidi saloninne sa7an de7iya ubbaa iya baggara baara sigethis.*

21 Hayssafe kase hintte qofaa iitatethay hinttena Xoossaafe shaakkisinne iyara morkke oothis; hintte oosoykka iita. 22 Shin ha77i Kiristtoosi ashon hayqqida hayquwa baggara Xoossay hinttena baara sigethidi, geeshshata, borey baynnayssatanne xillota oothis. 23 Hinttee, hintte ammanuwan qaaxxonna minnidinne xaphphidi daanaw bessees. Hintte Wonggelaa qaalaa si7ida wode ekkida ufayssaa minthi oykkite. He Wonggelay hintte si7idayssanne biitta ubban sabbakettidayssa. Ta, Phawuloosikka ha Wonggelaas oosanchcho gidas.

Phawuloosa hawaaretetha oosuwa

24 Taani hintte gisho ha77i ekkiya waayan ufayttays. Kiristtoosi iya asatethi gidida woosa keethaas ekkida waaya taani ta ashuwan polays. 25 Xoossaa qaalaa hinttew polada odana mela taw imettida maatan woosa keethaas oosanchcho gidas. 26 Ha qaalay kase aadhdhida wodiyan yeletethaa ubbaafe geemmidi de7is. Shin ha77i Xoossay ha xuuraa ammaniyaa ubbaas qonccisis. 27 Xoossay Ayhude gidonna asaa giddon ha xuuraa bonchcho duretethaa qonccisis. Ikka bonchcho ufayssi gidida hintte giddon de7iya Kiristtoosa.

28 Hessa gisho, issi issi asi Kiristtoosan kumetha asi oothidi shiishanaw cinccatetha ubban asaa tamaarssoninne zoren Kiristtoosabaa sabbakoos. 29 Xoossay ba gita wolqqan tanan oothiya gisho ha77i gakkanaw iya wolqqan baaxetaysinne daaburays.

2

1 Ta hinttewunne Loodoqiya kataman de7iya asaas, hessadakka tana ayfen be7iboonna asa ubbaas ay mela baaxetiyakko hintte erana mela koyays. 2 Ta baaxetiya gaasoykka entti bantta wozanan minnidi, siiqon qashettidi, polo gidida kumetha akeeka duretethaa demmidi Xoossaa xuuraa Kiristtoosa erana melassa. 3 Iyan Xoossay minjjida eraynne cinccatetha ubbay de7ees.

4 Ta hessa oonikka hinttena cimo qaalan balethonna mela koyada gays. 5 Ta hinttefe haakkada de7ikkoka ayyaanan hinttera de7ays. Hintte duussaa maaranne Kiristtoosa hintte minnidi ammaneyssa be7ada ufayttays.

Kiristtoosan de7iya kumetha de7o

6 Hintte Godaa Kiristtoos Yesuusa ekkidayssada iyan de7ite. 7 Iyan xapho yeddite; iyan keexettite. Hintte tamaaridayssada ammanon minnite; Xoossaas kumidi palahida galataa immite.

8 Kiristtoosappe gidonnashin asa woganinne ha alamiya coo wogan katida timirttiyaninne asappe yida eratethan oonikka hinttena cimmi balethidi di77onna mela naagettite. 9 Xoossaa Xoossatethay Kiristtoosa asatethan kumethi de7ees. 10 Hintteka maatasinne wolqqa ubbaas huu7e gidiya Kiristtoosan kumideta.

11 Hintte Kiristtoosa ammanidi qaxxarettideta. Hessika asa kushen gidonnashin hinttena iita hanotethaafe diggiya Kiristtoosan oosettida qaxxaretethi. 12 Hintte xammaqettida wode Kiristtoosara issife moogettidi, Kiristtoosa hayqoppe denthida Xoossaa wolqqaa ammanidi, Kiristtoosara issife denddideta.*

13 Hinttee, hintte nagaraa gishonne hintte ceega asatethaa qaxxarettonna gisho hayqqidi de7ishin, Xoossay hintte nagaraa atto gis. Kiristtoosara hinttew de7o immis.* 14 I nuna mootiyanne nuura eqettiya, nu bolla xaafettida acuwa daakkidi masqaliya bolla dhishidi ogeppe diggis.* 15 Kiristtoosi wolqqatanne maatata masqaliyan xoonidi, entta ola danccuwa bilisidi, di7ettida asada oothidi entta qonccen yuushshidi bessis.

16 Hessa gisho, miyaban woykko uyaaban, baale gallas woykko ageeni xeeriya qammaa bonchchon oonikka hintte bolla pirddofo.* 17 Hayssati sinthafe yaanaw de7iyabatas eesho, shin tumay Kiristtoosaa. 18 Qoodheppe qommo ashkketethaninne kiitanchcho goynnon ceeqettiya oonikka hinttena hintte woytuwappe ashshofo. Hessa mela asi ba be7ida qonccethan nashettishe ba asho qofan coo otorttees. 19 Hessa mela asaas huu7e gidida Kiristtoosara gahetethi baawa. I asatetha ubbaa shayaninne kesson keson gathi oythidi muzidi dichchees. Xoossay hessa mela ogen asatetha ubbaas dichchi immees.*

Ooratha de7o

20 Hintte Kiristtoosara hayqqidi ha alamiya haariya ayyaanata wolqqaafe la77a keyideta. Yaatin, ays shaakettonna asada gididi ha wogatas haretetii? 21 Ha wogati, “Oykkofa; laaccofa; bochchofa” geetetteyssata. 22 Ha ubbay asa woganne timirtte gidiya gisho ooso bolla pee7idaappe guye dhayana. 23 Ha kiitati bonchchonne cinccatethi daanidi benttanaw dandda7osona. Ha wogati Xoosse daro dosisiyaba, ashkkenne hintte asatethaa haarisiyabaa daanosona, shin nu iita amotetha bolla wolqqi enttaw baawa.

3

Ooratha de7o

1 Hiza, hintte Kiristtoosara hayqoppe denddidayssada, Xoossaafe ushachcha baggan uttida Kiristtoosi de7iya bessan, salon de7iyabata koyite.* 2 Salon de7eyssata bolla hintte qofaa wothiteppe attin sa7an de7iyabata bolla wothofite. 3 Hintte hayqon shaakettida mela ha alamiyappe shaakettideta. Hintte de7oy Kiristtoosara issife Xoossan geemmis. 4 Hinttew de7o gidida Kiristtoosi qoncciya wode he wode hintteka iyara bonchchon qonccana.

5 Hessa gisho, hinttenan de7iya alame amota wodhite. Hessatikka laymatethi, tunatethi, laymatanaw amotethi, eeqa goynno mela gidida uuzetethi. 6 Hayssata gaason Xoossaa hanqoy kiitettonna asaa bolla yaana. 7 Hintteka kase he iita ogiyan biya asaa gidon de7ishe hayssata oothideta.

8 Ha77i hintte hessata oothofite. Qassi hanqo, ixo, kachchi, zigirssinne borsso oda hinttefe diggit. 9 Ceega asatethaa iya oosuwara hinttefe qaarida gisho issoy issuwas worddotoppite.* 10 Xoossaa medho daaniya, eratethan laamettida ooratha asatethaa ma77ite.* 11 Ha ooratha medhetethan, Girike asi woykko Ayhude asi, qaxxarettiday woykko qaxxarettonnay, Barbaare asi* woykko Iskute asi† aylley woykko womaannoy baawa. Kiristtoosi ubbaa; I ubban de7ees.

12 Hessa gisho, Xoossan doorettida asada geeshshatanne dosettidayssata gididi, maarotethaa, keehatethaa, ashkketethanne dandda7a ma77ite.* 13 Issoy issuwa dandda7ite. Oonikka ba laggiyan qohettidabay de7ikko iyaw atto go. Goday hinttew atto gidayssada hintteka wolis atto giite.* 14 He ubbaa bolla ubbabaa issife shiishidi qachchiya siiqo ma77ite. 15 Xoossay hinttena issi asi oothidi xeegiday, sarotethas gidiya gisho Kiristtoosa sarotethay hintte wozanaa haaro.

16 Kiristtoosa qaalay hintte wozanan kumidi de7o. Cinccatetha ubban issoy issuwa tamaarssitenne zorite. Mazmuren, sabaninne ayyaana yethan Xoossaa wozanappe galatishe yexxite.* 17 Xoossaa Aawa Yesuusa baggara galatishe hintte odettiyabaa woykko oothiyabaa ubbaa Godaa Yesuusa sunthan oothite.

Ammaniya asaa duusaa

18 Machcheto, ammaniyaa asaas bessiyabaa gidiya gisho hintte azinatas haarettite.*

19 Azinatoo, hintte machcheta siiqite; enttaw iitoppite.*

20 Nayto, hinttena yelidayssatas ubbaban kiitettite; hessi Godaa ufayssiyabaa.*

21 Aawato, hintte nayti ufayssi qanxonna mela entta camethofite.*

22 Aylleto, sa7an hinttew goda gididayssatas ubbaban kiitettite. Godaa bonchchishe suure wozanappe kiitettidi entta ufayssiteppe attin asi be7o gidi oothofite.* 23 Hintte oothiya ooso ubbaa asas gidonnashin Godaas oothiya mela wozanappe oothite. 24 Godaappe laata woyto oothidi hintte ekkeyssa erite; hintte Godaa Kiristtoosa haggaazeeta. 25 Xoossay asa som77o be7idi pirddonna gisho oonikka iita ooso oothiko ba iita oosuwa gisho zaaro ekkana.*

4

1 Godato, hinttewuka qassi salon Goday de7eyssa eridi, hintte aylletas xillotethaninne issuwa issuwafe shaakkonna koshshiyabaa oothite.*

2 Xoossaa barkkidi galatishe qanxonna woossite. 3 Xoossay ba qaalas pengge dooyana melanne taani hessa gaason qashon de7iya Kiristtoosa xuuraa awaajjana mela nuuskka woossite. 4 Qassi takka besseyssada qaala qonccisada odana mela taw Xoossaa woossite.

5 Injjetiya wode ubbaa go7ettishe ammanonna asaa matan cinccatethan de7ite.* 6 Hintte asa ubbaas koshshiya zaaro imo erana mela hintte oday ubba wode aadho keehatethan kumidayssanne maxineda mal77iyabaa gidanaw bessees.

Wurssetha sarotaa

7 Nu siiqo ishay Tikiqoosi, taara issife Godaa oosuwan aylle gidida, ammanettiya oosanchchoy, ta de7uwabaa hinttew odana.** 8 Taani iya hintteko kiittiday, nu waanidi de7iyakko hinttew odidi hinttena minthethana melassa. 9 Anasmoosi, ammanettiya siiqo ishay, hintte baggay, iyara hintteko bees. Entti hayssan haniyaba ubbaa hinttew odana.*

10 Taara qashettida Arisxirokoosinne Barnnabaasa ishaa na7ay Marqqoosi, hinttena saro yaagosona. Ta hinttew kase odidayssada Marqqoosi hintteko biikko iya mokkite.* 11 Yesuusa giy Yasxxoosi hinttena saro saro yaagees. Xoossaa kawotethaa gisho taara oothiya asata giddofe Ayhude gididayssati ha heedzata; entti tana daro minthethidosona.

12 Hintte baggay, Kiristtoos Yesuusa aylley, Ephafiri hinttena saro saro yaagees. I hintte Xoossaa sinthan minnidi eqqanaadanne Xoossaa sheniya eridi polana mela ubba wode Xoossaa hintte gisho woossees.* 13 I hintte gishonne Loodoqiyaninne Hirapoolisa kataman de7iya asaa gisho daro daaburidayssa ta markkattays.

14 Nu siiqo ishay dottorey Luuqaasinne Deemasi, hinttena saro saro yaagosona.* 15 Loodoqiyan de7iya nu ishatas, Nimfaasinne I keethan shiiqiya asaas nu sarothuwa odite.

16 Ha dabddaabbiya hintte nabbabidaappe guye, Loodoqiya woosa keethan nabbabisite. Hintteka Loodoqiya woosa keethay hinttew yeddiya dabddaabbiya nabbabite. 17 Qassi Arkkiphaasa, “Goday new immida oosuwa polanayssa dogoppa” yaagidi qofisite.*

18 Taani, Phawuloosi, ha sarothuwa ta kushen xaafas. Ta qashuwa qoppite.

Xoossaa aadho keehatethay hinttera gido.

* 1:7 Qola 4:12; Filmo 23

* 1:14 Efe 1:7

* 1:18 Efe 1:22-23

* 1:20 Efe 2:16

* 2:12 Roome 6:4

* 2:13 Efe 2:1-5

* 2:14 Efe 2:15

* 2:16 Roome 14:1-6

* 2:19 Efe 4:16

* 3:1 Maz 110:1

* 3:9 Efe 4:22

* 3:10 Medhe 1:26; Efe 4:24

* 3:11 Barbaare asi: Guussay tamaariboonna woykko eronna woykko yelettida mela si77i gidi de7iya asi guussu.

† 3:11 Iskute asi: Guusay wozana mino asi woykko wozana iita asi guussu.

* 3:12 Efe 4:2

* 3:13 Efe 4:32

* 3:16 Efe 5:19-20

* 3:18 Efe 5:22; 1Phexi 3:1

* 3:19 Efe 5:25; 1Phexi 3:7

* 3:20 Efe 6:1

* 3:21 Efe 6:4

* 3:22 Efe 6:5-8

* 3:25 Efe 6:5-8

* 4:1 Efe 6:9

* 4:5 Efe 5:16

* 4:7 Ha.O 20:4; 2Ximo 4:12

* 4:7 Efe 6:21-22

* 4:9 Filmo 10-12

* 4:10 Ha.O 19:29; 27:2; Filmo 24; Ha.O 12:12,25; 13:13; 15:37-39

* 4:12 Qola 1:7; Filmo 23

* 4:14 2Ximo 4:10-11; Filmo 24

* 4:17 Filmo 2

1 Teselonqe

1

2

3

4

5

Phawuloosi Teselonqe Asaas

Xaafida Koyro Kiitaa

Gaatha Qofaa

Teselonqey, Roome biittan de7iya Maqedooniya awurajjaas waanna katama. Phawuloosi Filphisiyuusa yeddidi bidaappe guye Teselonqen woosa keethaa essis. Gidoshin, Ayhudeta ammanuwa ekkanaw giigettidi uttida Ayhude gidonna asay, Phawuloosi tamaarssiya, kiristtinna ammano timirttiyan xoonettida gisho Ayhudeti qanaattidi, Phawuloosa timirttiya phalqqidosona. Hessa gisho, Phawuloosi gam77onnashin Teselonqe yeddidi, Beeriya bis (1:9-10). Guyeppe I Teselonqe gakkida wode iya maaddiya Ximotiyoosi Teselonqe woosa keethan de7iya hanotaa iyaw geeshshidi odis.

Phawuloosi koyro kiitaa Teselonqe asaas xaafiday, ammaniyaa asaa zoranaassanne minthethanaassa. I entta ammanuwanne entta siiquwa lo77o markkatethaa si7ida wode Xoossaa galatees. Kase I entta giddon de7ida wode ay mela duussu de7idaakko entta hassaysees. Hessafe Kiristtoosa nam77antho yuussabaa oyshettida oyshaas zaaro immees. He oyshatappe guuthati, “Kiristtoosi nam77antho yaanappe sinthe hayqqida ammaniyaa asi Kiristtoosa yuussay immiya merinaa de7o ekkanaw dandda7ii? Kiristtoosi nam77antho yaanay awudee?” geetetteyssata. Phawuloosi he injje wodiya go7ettidi, “Kiristtoosa nam77antho yuussaa ufayssan naagishe I yaana gakkanaw woppu gidi hintte ooso oothite” yaagidi zorees.

1 Teselonqe kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1

Phawuloosa ufayssanne galata 1:2-3:13

Ammaniya asaa de7o kaalesuwa 4:1-12

Kiristtoosa nam77antho yuussabaa 4:13-5:11

Wurssetha zore 5:12-22

Kuushsha qofaa 5:23-28

1

1 Phawuloosi Sillaaseynne Ximotiyoosi Teselonqe woosa keethan de7iya, Xoossaa Aawabaanne Godaa Yesuus Kiristtoosabaa gidida asaas xaafida kiita.*

Aadho keehatethaynne saroy hinttew gido.

Teselonqe asaa de7uwanne ammanuwa

2 Nuuni Xoossaa woossiya wode ubban hinttena qoppishe hintte gisho ubba wode Xoossaa galatoos. 3 Xoossaa nu Aawa sinthan ammanon hintte oothida oosuwa, siiqon hintte daaburida daaburanne Yesuus Kiristtoosan de7iya ufayssaa ekkanaw hintte minnidi eqqida equwa ubba wode qoppoos.

4 Nu ishato, Xoossay hinttena doseyssanne ba ase oothidi hinttena dooridayssa eroos. 5 Ays giikko, nuuni Wonggelaa doona xalaalan gidonnashin wolqqan, Geeshsha Ayyaananinne Wonggelaa tumaa ammanon hinttew ehida. Nuuni hinttera gam77ida wode ubban hintte gisho waanidi de7idaakko hintte ereeta. 6 Hintte daro meto ekkikokka Geeshsha Ayyaanay immiya ufayssan kiitaa ekkideta; nunanne Godaa daanideta.* 7 Hessa gisho, Maqedooniyanne Akkaya biittan de7iya ammaniyaa ubbaas leemiso gidideta. 8 Godaa qaalay hinttefe keyidi, Maqedooniyaninne Akkaya xalaalan gidonnashin Xoossaa hintte ammaneyssi ubbason si7ettis. Hiza, nuuni gaanabay aykkoyka baawa. 9 Nuuni hintteko bida wode hintte nuna mokkida mokuwanne hinttee, hintte eeqa aggidi tumaanne de7o Xoossaa haggaazanaw hintte simmidayssa entti bantta huu7en odoosona. 10 Qassi Xoossaa Na7ay, Yesuusi, Xoossay hayqoppe denthidayssi, sinthafe yaana Xoossaa hanquwafe nuna ashshanayssi, saloppe yaanayssa hintte naageyssa entti markkattosona.

2

Phawuloosi Teselonqen oothida oosuwa

1 Ta ishato, nuuni hintteko biday mela gidonnayssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 2 Shin nuuni hintteko Teselonqe yaanappe sinthe Filphisiyuusa kataman waayettidayssanne cayettidayssa hintte ereeta. Daro ixoy de7ikkoka hinttew iya Wonggelaa odana mela Xoossay nuus minotethi immis.* 3 Nuuni hinttena zoriday baleson woykko cimon woykko genen gidenna.

4 Shin Xoossay nunan ammanettidi ba Wonggelaa odana mela nuus hadara immida gisho odoos. Nu hessa oothey nu wozanaa be7iya Xoossaa ufayssanaassafe attin ase ufayssanaassa gidenna. 5 Nu miishe yaaridi worddo hinttena sabbishe hintteko yoonnayssa loythidi ereeta; Xoossay nuus markka. 6 Nuuni hinttefe gidin woykko hara asa ooddefekka bonchcho koyibookko. 7 Nuuni Kiristtoosa hawaare gideyssada nuus koshshiyabaa immite gidi ekkanaw dandda7os, shin aaya ba nayta dichcheyssa mela hintte giddon ashkke gidida. 8 Nu hinttena dosida gisho Xoossaa Wonggelaa hinttew shaako xalaala gidonnashin nu de7uwakka hinttew immanaw giigida. Hintte nuus daro al77o. 9 Nu ishato, nu oosuwanne nu daabura ereeta. Hinttew Xoossaa Wonggelaa odishe, hinttena waaysonna mela qammanne gallas oothida.

10 Nu de7oy hintte ammaneyssata mataninne Xoossaa sinthan geeshshi, xillonne borettonnayssa gideyssas hintte markka. 11 Nuuni hinttew huu7en huu7en yelidayssati bantta naytas haneyssada hanidayssa ereeta. 12 Nu hinttena zorida, minthethida. Qassi ba kawotethaanne ba bonchchuwa shaakkanaw hinttena xeegiya Xoossaa ufayssiya de7o hintte daana mela hinttew minthidi odida.

13 Hinttew nuuni Xoossaa qaalaa odida wode asa qaalada gidonnashin Xoossaa qaalada si7idi ekkida gisho nuuni ubba wode Xoossaa galatoos. I tuma Xoossaa qaala; Xoossaa qaalay ammaniyaa hinttenan oothees.

14 Ta ishato, hintte Yihuda biittan de7iya woosa keethatanne yan Kiristtoos Yesuusa kaalliya asatada hanideta. Entta Ayhudeti waaysidayssada hinttenakka hintte biittaa asay waaysidosona.* 15 He Ayhudeti Godaa Yesuusanne nabeta wodhdhidosona; qassi nuna goodidosona. Entti Xoossaa ufayssonayssatanne ase ubbaa ixxeyssata.* 16 Entti hari attoshin, Ayhude gidonna asay attana mela nuuni enttaw qaalaa odeyssa diggoosona. Hessada hanidi entta nagaraa xuu7ay kumana gakkanaw ubba wode nagara oothoosona. Wurssethan, Xoossaa hanqoy entta bolla wodhdhees.

Phawuloosi Teselonqe asaa zaari be7anaw amottis

17 Shin nu ishato, nuuni nu qofan gidonnashin ashon hinttefe shaakettidi guutha wode gam77idayssan hinttena daro laamotidi be7anaw koyida. 18 Nu simmi hintteko baanaw koyida. Taani ta huu7en hintteko baanaw koyas, shin Xalahey nuna diggis. 19 Hiza, nu Godaa Yesuus Kiristtoosi yaa wode nu ufayssay woykko nu ceeqettiya nu kallachchay oonee? Hinttena gidekketiyye? 20 Tuma hintte nu bonchchonne nu ufayssi.

3

1 Hessa gisho, nuus genccanaw dandda7ettonna ixxin, Ateena kataman nurkka attanaw qofa qachchida.* 2 Hinttena zoranaadanne ammanon hinttena minthethanaada nuura issife Xoossas ootheyssanne Kiristtoosa Wonggelaa odiya nu ishaa Ximotiyoosa hintteko kiittida. 3 Hinttena gakkida goodan hinttefe oonikka guye simmofo. He gooday nuus Xoossaa shene gideyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. 4 Nu hinttera de7iya wode goodi gakkanayssa hinttew koyrottidi odida. Hintte ereyssa mela hessada hanis. 5 Hessa gisho, taw genccanaw dandda7ettona ixxin, “Ooni eri Xalahey entta paaccidi nu daaburaa mela ashshonna aggenna” gada hintte ammanuwabaa eranaw Ximotiyoosa hintteko kiittas.

6 Ha77i Ximotiyoosi hintte matappe yidi, hintte ammanuwabaanne hintte siiquwabaa lo77o wore odis. Qassi hintte ubba wode nuus lo77o qoppeyssanne nuuni hinttena be7anaw laamoteyssada hintteka nuna be7anaw laamoteyssa I nuus odis.* 7 Ta ishato, nuna gakkiya waayaninne nu meto ubban hintte ammanuwa gisho hinttenan minettida. 8 Hintte Godan minnidi de7ikko nukka de7on de7oos. 9 Hiza, nuuni hintte gaason demmida ufayssas Xoossaa waati galatino? 10 Nuuni hinttena be7anawunne hintte ammanuwan paccidabaa kunthanaw qammanne gallas nu kumetha wozanan Xoossaa woossos.

11 Xoossay nu aaway ba huu7eninne nu Goday Yesuus Kiristtoosi nu hintteko baana ogiya giigiso. 12 Nu hinttena daro doseyssada Goday hintte issoy issuwa siiqiya siiqonne ase ubbaa siiqiya siiqo hinttew darssonne gujjo. 13 Nu Goday Yesuus Kiristtoosi ba geeshshatara yaa wode Xoossaa, nu aawa sinthan hintte wozanay geeshshinne borey baynnayssa oothidi I hinttena minthethana.

4

Xoossaa ufayssiya de7o

1 Wurssethan, ta ishato, Xoossaa ufayssanaw hintte waanidi daanaw bessiyako nuuppe tamaarideta. Hessi hintte koyroppe de7ida de7uwa, shin ha77i hintte kaseyssafe aathidi oothanaada Godaa Yesuusa sunthan hinttena woossosinne zoroos. 2 Nuuni Godaa Yesuusa maatan hinttena kiittida kiitay awusseeko ereeta.

3 Xoossay, hintte geeshshi gidana melanne laymatonna mela koyees. 4 Hintte issoy issoy, hintte machchetara geeshshatethaninne bonchchon daanaw bessees. 5 Xoossaa eronnanne ammanonna asada laymatetha amon xuugettofite. 6 Nu kase hinttew odidayssadanne minthi zoridayssada Goday hessa melabaa oothiya ubbaa pirddiya gisho oonikka hayssatan ba ammaniyaa ishaa naaqqanawunne cimmanaw bessenna. 7 Xoossay nuuni geeshshtethan daana melappe attin tunatethan daana mela xeegibeenna. 8 Hessa gisho, ha timirttiya ixxiya oonikka hinttew Geeshsha Ayyaana immiya Xoossaa ixxeesppe attin ase gidenna.

9 Hintte issoy issuwa waati siiqaneekko Xoossay hinttena tamaarssida gisho ha77i siiqobaa nu hnttew xaafanaw koshshenna. 10 Qassi Maqedooniya biittan de7iya ammaniyaa ishata ubbaa tuma hintte doseeta. Shin nu ishato, ha77ika hintte entta aathi dosana mela hinttena woossos.

11 Nuuni kase hinttew odidayssada woppu gida de7uwa de7ite. Hinttee, hintte ooso oothidi hinttew duussas koshshiyabaa demmite. 12 Hessada hanikko, ammanonnayssata matan hintte bonchchettana; qassi hinttena koshshiyabas oonakka aadasheketa.

Godaa yuussabaa

13 Nu ishato, ammanidi hayqqida asati hananabaa hintte erana mela koyoos. Hintte entta gisho ufayssi baynna asada kayottofite. 14 Nuuni, Yesuusi hayqqidayssanne qassi hayqoppe denddidayssa ammanoos. Hessadakka, Xoossay Yesuusa ammanidi hayqqidayssata iyara wolla ehanayssa ammanoos.

15 Goday nuus odidayssada Goday yaa gallas iyara gahettanaw nuuni paxa de7eyssati, hayqqidayssatappe sinthatokko.* 16 Goday wolqqaama kiitara, kiitanchchota halaqaa girssaraa, Xoossaa moyze punora, saloppe wodhdhana. Kiristtoosa ammanidi hayqqidayssati koyrottidi hayqoppe denddana. 17 Hessafe guye, he wode nuuni paxa de7eyssati, Godaara shaaran gahettanaw enttara issife salo ekettana. Hessafe guye, nuuni Godaara issife merinaw daana. 18 Hessa gisho, ha qaalan issoy issuwa minthethite.

5

Godaa yuussaa giigidi naagite

1 Ta ishato, ha hanoti hanana wodiyanne ageena hinttew xaafanaw koshshenna. 2 Godaa Gallasay kaysoy qamma yeyssada yaanayssa hintte loythi ereeta.* 3 Asay, “Sa7i saro, aykkoyka hanenna” yaagishin, maccas iqethi oykkeyssada dhayoy entti qopponna entta bolla yaana. Entti ay ogenkka kessi ekkokona.

4 Shin nu ishato, he gallasay hinttew kaysoy yeyssada yaanaw hintte dhuman de7ekketa. 5 Hintte ubbay poo7o asinne gallasan de7iya asi; nuuni qamma asi woykko dhuma asi gidokko. 6 Hessa gisho, nuuni harati dhiskkeyssada dhiskkanaw bessenna; nuuni barkkanwunne giigidi daanaw bessees. 7 Dhiskkeyssati qamma dhiskkoosona; mathotteyssati qamma mathottosona. 8 Shin nuuni gallasa asi gidiya gisho giigidi daanaw bessees. Ammanonne siiqo xurureda tiran ma77idi, atotethaa ufayssaa huu7en wothiya ola biraata barneexada wothidi daanaw bessees.* 9 Xoossay nuna nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara kumetha atotethi ekkana mela doorisppe attin hanqos dooribeenna. 10 Nuuni paxa de7in woykko hayqqin, Kiristtoosi yaa wode iyara issife daana mela Kiristtoosi nu gisho hayqqis. 11 Hessa gisho, hintte kase ootheyssada, issoy issuwa minthethitenne dichchite.

Wurssetha zorenne sarotaa

12 Nu ishato, hintte giddon ootheyssata, hinttena kaalethana melanne zorana mela Goday dooridayssata bonchchana mela hinttena woossos. 13 Entti oothiya oosuwa gisho entta daro bonchchitenne siiqite. Issoy issuwara sarotethan de7ite.

14 Nu ishato, nuuni hinttena zoroos. Boozata hanqite; babbeyssata minthethite; daaburanchchota maaddite; ase ubbaa dandda7ite. 15 Oonikka iita gisho iita zaaronna mela naagettite. Hintte wolisinne asa ubbaas lo77obaa oothanaw minnite.

16 Ubba wode ufayttite. 17 Ubba wode Xoossaa woossite. 18 Ubbaban galatite. Kiristtoos Yesuusa baggara Xoossay hinttefe koyey hessa.

19 Geeshsha Ayyaana oosuwa toysoppite. 20 Tinbbite qaala kadhoppite. 21 Ubbabaa paaccite; lo77obaa ekkite. 22 Iita ooso ubbaafe haakkite.

23 Saro immiya Xoossay ba huu7en hinttena polo geeshsho. Nu Goday Yesuus Kiristtoosi yaana gallasaas, Xoossay hintte ayyaanaa, hintte shemppuwanne hintte kumetha asatethaa borey baynna naago. 24 Hinttena xeegeyssi ammanettidayssa gidiya gisho hessa I polana.

25 Nu ishato, nuus Xoossaa woossite.

26 Ammaniya asa ubbaa geeshsha yeeretethan sarothite.

27 Hintte ha kiitaa ammaniyaa asa ubbaas nabbabanaada Godaa sunthan hinttena woossays.

28 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hinttera issife gido. Amin77i.

* 1:1 Ha.O 17:1

* 1:6 Ha.O 17:5-9

* 2:2 Ha.O 16:19-24; 17:1-9

* 2:14 Ha.O 17:5

* 2:15 Ha.O 9:23,29; 13:45,50; 14:2,5,19; 17:5,13; 18:12

* 3:1 Ha.O 17:15

* 3:6 Ha.O 18:5

* 4:15 1Qoro 15:51-52

* 5:2 Maato 24:43; Luuqa 12:39; 2Phexi 3:10

* 5:8 Isa 59:17; Efe 6:13-17

2 Teselonqe

1

2

3

Phawuloosi Teselonqe Asaas

Xaafida Nam77antho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Kiristtoosa nam77antho yuussaa bolla denddida oyshoy palama medhdhishe bida gisho Teselonqe woosa keethan metoy dari dari bis. Phawuloosi Teselonqe asaas xaafida nam77antho kiitay, “Godaa yuussaa gallasay matis” yaagiya ammano timirttiya bolla minthidi odees. Phawuloosi odishe, Kiristtoosi yaanappe sinthe, “Geella uraa” geetettiya Kiristtoosa ixxeyssa kaalesuwan ha alamiya bolla iitatethinne geellatethi darishe baana yaagidi entta ammanuwa suurisees.

Hawaarey, metoynne waayey darikkoka entti bantta ammanuwan minnanaada inne iyara issife de7eyssati ootheyssada, entti bantta duussaas koshshiyabaa demmanaw minnidi oothana mela qassi lo77o ooso oothanaw guye goonna mela entta minthidi zorees.

2 Teselonqe kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-2

Galatanne woosaa 1:3-12

Kiristtoosa nam77antho yuussabaa imettida timirtte 2:1-17

Ammano duussaa wogaa bolla imettida zore 3:1-15

Kuushsha qofanne sarotho 3:16-18

1

1 Phawuloosi, Sillaaseynne Ximotiyoosi Teselonqe woosa keethan de7iya, Xoossaa Aawabaanne Godaa Yesuus Kiristtoosabaa gidida asaas xaafida kiitaa.*

2 Xoossaa nu Aawappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Kiristtoosi yaa wode hanana pirddaa

3 Nu ishato, hintte ammanoynne hintte issoy issuwanne harata siiqiya siiqoy daro dicciya gisho nuuni hessas Xoossaa ubba wode galatanaw bessees. 4 Hinttena gakkida goodaninne waaye ubban genccaninne ammanon minnidi eqqida gisho nuuni nu huu7en Xoossaa woosa keethatan hinttebaa markkattishe hinttenan ceeqettoos.

5 Hintte iya gisho gidi meto ekkiya Xoossaa kawotethaas besseyssata gididi taybettana mela Xoossaa xillo pirddaas hayssi malla. 6 Xoossay tuma pirddaa pirddana. Xoossay hinttena waayseyssata bolla waaye ehana. 7 Goday Yesuusi ba wolqqaama kiitanchchotara, tama lacora saloppe yaa wode waayettiya hinttenanne nuna shemppisana. 8 Qassi Xoossay bana eronnayssatanne nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Wonggelaas kiitettonayssata pirddana. 9 Entti Godaa sinthafenne iya bonchchuwa wolqqaafe shaakettidi merinaa dhayuwan pirddettana.* 10 He gallas, I bayssataninne bana ammaneyssata ubban bonchchettanwunne sabettanaw yaa wode nu hinttew odida kiitaa hintte ammanida gisho hintte iya bonchcheyssata giddoninne sabbeyssata giddon daana.

11 Nuuni hinttew ubba wode Xoossaa woossey hessassa. Nu Xoossay hinttena xeegida de7uwas besseyssata gididi taybettana mela nuuni woossos. Hintte lo77obaa oothanaw amottiya amuwaanne hintte ammano oosuwa I ba wolqqan polo. 12 Hessan nu Xoossaanne nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethan, Godaa Yesuusa sunthaa hintte bonchchana; hinttenakka I bonchchana.

2

Geella uraa

1 Nu ishato, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa yuussabaanne nu iyara gahettanaw shiiqanabas nu hinttena woossos. 2 Tinbbiten woykko hara asappe si7ida qaalan woykko nuuppe ekkida kiitada oothidi, “Godaa gallasay gakkis” gidi hintte wozanay dagammofonne waabbaqoppo. 3 Hinttena oonikka ay ogenkka balethofo. Kasetidi wurssetha uraa geellatethay qoncconnanne dhayoy bessiya geella uray yoonna de7ishin, Godaa gallasay gakkenna. 4 Asi goynniyabanne xoossayaba ubbaa I ixxananne bana dhoqqu oothana. Hari attoshin, Xoossa keethi geli uttidi, “Taani Xoosse” gaana.*

5 Taani hinttera de7ashe hinttew odidayssa akeekekketii? 6 I ba gallasan yaanappe attin ha77i yoonnaada aybi iya teqqiyako ereeta.

7 Asaas qoncciboonna geellatetha xuura wolqqay ha77ika oothees, shin ha77i iya teqqeyssi de7ees. Iya teqqeyssi ogeppe kichchana gakkanaw I qonccenna. 8 Hessafe guye, geella uray qonccana, shin Godaa Yesuusi ba doonappe keyaa shemppuwan ba bonchcho yuussan iya wodhana.* 9 Geella uray Xalahiya wolqqan yidi worddo malaatatanne malaalisiyabata oothana.* 10 Hessadakka, dhayos de7iya asata dumma dumma cimmiya iita ooson balethana. Entti dhayiday ashshiya tumaa dosidi ekkonna ixxida gishossa. 11 Hessa gisho, entti worddo gidiyabaa ammanana mela Xoossay wolqqaama baleso entta bolla yeddana. 12 Hessika, tumaa ammanonna asati, nagara ooson ufayttessati ubbay pirddettana melassa.

Atotethaas doorettida asata

13 Goday dosiya nu ishato, nuuni Xoossaa hintte gisho ubba wode galatanaw bessees. Hintte attana mela Xoossay Geeshsha Ayyaana wolqqan hinttena geeshshidayssanne hintteka tumaa ammanidayssan I hinttena bayrada dooris. 14 Xoossay, nu hinttew odida Wonggelaa baggara hinttena xeegiday, hintte nu Godaa Yesuus Kiristtoosara issife bonchchettanassa. 15 Hiza, nu ishato, minnidi eqqite. Nuuni hinttena nu doonan gidin woykko dabddaabbiyan gidin tamaarssida timirttiya oykkite.

16-17 Xoossay nu aaway nuna dosees. I nuus keeha; I merinaa minthethonne lo77o ufayssaa nuus immis. Hintte ubba wode lo77obaa oothanawunne odettanaw I minthethana melanne maaddana mela nu Godaa Yesuus Kiristtoosanne Xoossaa nu aawa woossos.

3

Nuus woossite

1 Wurssethan nu ishato, Godaa qaalay hintte giddon ellesidi dalgganaadanne bonchchettanaada nuus woossite. 2 Hessadakka, asi ubbay qaalaa si7idi ammanonna gisho Xoossay geellatappenne iita asatappe nuna ashshana mela nuus woossite.

3 Shin Goday ammanettidayssa; I hinttena minthethananne Xalaheppe naagana. 4 Nuuni hinttena kiitteyssa ha77ika sinthafekka hintte oothanayssas Godan nuuni ammanettos.

5 Goday hintte wozanaa Xoossaa siiquwakkonne Kiristtoosa dandda7aakko kaaletho.

Ooso billonna de7ite

6 Nu ishato, hintte nuuppe ekkida kiitaa kaallonnayssatappenne ooso billiya azalla ammaniyaa asatappe hintte shaakettanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan hinttena kiittoos. 7 Nuuda hanidi daanaw besseyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. Nuuni hinttera de7iya wode ooso billibookko. 8 Nuuni ooddefekka kathi mela mibookko. Nuus dandda7ettida mela qammanne gallas oothi daaburidi de7idappe attin ooddeskka tooho gidibookko. 9 Nuuni hessa oothiday, hinttew leemiso gidanaassafe attin hinttefe maade oychchanaw nuus maati dhayina gidenna. 10 Nu hinttera de7iya wodekka, “Oothanaw koyonna asi oonikka mooppo” yaagidi kiittida.

11 Nuuni hessa giday, hintte giddon issi issi azallati de7eyssa si7ida gishossa. He asati gelssonnaban gelidi harata ooso bilisoosonappe attin aykkoka oothokona. 12 Nuuni hessa mela asati maara de7o daanadanne banttana koshshiyabaa oothidi demmanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan entta kiittosinne zoroos.

13 Shin nu ishato, lo77o ooso oothanaw azallofite. 14 Ha77i nuuni ha dabddaabbiyan kiittida kiitas kiitettonna asi oonikka de7ikko he uraa erite. I yeellatana mela iyappe shaakettite. 15 Shin iya ishada seeriteppe attin morkkeda xeellofite.

Wurssetha sarotaa

16 Saro immiya Goday, ba huu7en hinttew ubba wodenne ubba baggara saro immo. Goday hintte ubbaara gido.

17 Taani Phawuloosi, ha kiitaa ta kushen xaafas. Ta kiita ubbaas mallay hayssa; taani hessada xaafays.

18 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ubbaara gido.

* 1:1 Ha.O 17:1

* 1:9 Isa 2:10

* 2:4 Daane 11:36; Hiz 28:2

* 2:8 Isa 11:4

* 2:9 Maato 24:24

1 Ximotiyoosa

1

2

3

4

5

6

Phawuloosi Ximotiyoosas

Xaafida Koyro Kiitaa

Gaatha Qofaa

Ximotiyoosa geetettiya, ammaniyaa na7atethay, Guutha Iisiyan yelettis (Ha.O 16:1-3). Iya aayyaa Ayhude; iya aaway qassi Girike asi. I Phawuloosara issife ootheyssanne Wonggelaa ooson Phawuloosa matan maaddiya asi. Phawuloosi Ximotiyoosas xaafida koyro kiitay heedzu ayfe qofata minthi xeellees.

Ubbaafe koyrottidi kiitay, woosa keethan denddida worddo timirttiyabaa minthidi odees. Ha imatha timirttey Ayhude timirttiyafe baggaa, qassi Ayhude gidonna asaa timirttiyafe baggaa oykkis. Hessika, “Ha benttiya alamey nagaran iitida gisho asi atotethaa demmanaw dumma gidida xuura eranaw, issi issi kathata moonna agganawunne machcho ekkonna woykko azina gelonna agganaw koshshees” yaagiya qofaa baaso oothidi denddis.

Nam77antho qofay, woosa keetha aysobaanne goynno wogabaa tamaarssiya timirttiya, hessadakka woosa keetha kaaletheyssatinne entta maaddeyssati ay mela maara duusu daanaw bessiyako odees.

Wurssethan, Ximotiyoosi Yesuus Kiristtoosas oothiya lo77o asi waanidi gidanaw bessiyako, qassi dumma dumma ammaniyaa asaa matan iyaw de7iya aawatethay aybeekko, Phawuloosi iya zorida zoriya demmoos.

1 Ximotiyoosa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-2

Woosa keethi aysiya asaas imettida ayso wogaa 1:3-3:16

Ximotiyoosas imettida timirttiya 4:1-6:21

1

1 Nuna ashshiya Xoossaaninne nu ufayssan naagiya Yesuus Kiristtoosan kiitettida, Yesuus Kiristtoosa hawaare gidida, Phawuloosappe, 2 ammanon taw tuma na7a gidida Ximotiyoosas.*

Xoossaa nu Aawa, nu Godaa Kiristtoosa aadho keehatethay, maarotethaynne sarotethay new gido.

Worddo timirttiyafe naagetethi

3 Taani Maqedooniya bashe nena hadaridayssada, issi issi asati worddo timirttiya tamaarsseyssa digganaw ne Efesoonan gam77ana mela koyays. 4 Entti go77i baynna hayse odanne bantta kochcha taybuwa agganaada oda. Hessa melabay palama kaaletheesippe attin ammanon oosettiya Xoossaa oosuwas maaddenna. 5 Ha kiitaa huu7e qofay geeshsha wozanappe, lo77o kahappenne tuma ammanuwappe benttiya siiquwa denthethanaassa. 6 Issi issi asati hayssa aggidi, pathonna odakko simmidosona. 7 Entti Xoossaa higgiya asttamaare gidanaw koyoosona. Shin entti ay odiyakko woykko tuma oothidi odeyssi i aybeekko erokkona.

8 Asi besseyssada higgiyan go7ettiko higgey lo77o gideyssa eroos. 9 Issibaa akeekanaw koshshees. Higgey lo77o asaas medhettibeenna. Shin higgey, higge mentheyssata, worandzota, Xoosse yayyonnayssata, shemppo wodheyssata, nagaranchchota, geeshshatethi baynnayssata, tunata, hari attoshin bantta aayiw woykko aawa wodheyssata, 10 laammeyssata, addey addera laymateyssata, ase bayzeyssata, worddanchchota, worddon caaqqeyssata, woykko tuma timirttiyara gahettonna ay ooso ootheyssata seeranaw keyis. 11 He timirttey bonchchonne anjjettida Xoossay taani awaajjana mela taw hadara immida Wonggelaa giddon de7ees.

Xoossaa maarotethaas Phawuloosi galatida galata

12 Taani oothiya oosuwan taw wolqqaa immida nu Godaa Kiristtoos Yesuusa galatays. Tana ba oosuwas shuumidi he oosuwas bessaasa gidi taybida gisho iya galatays. 13 Taani hayssafe kase iya cayeyssa, iya yedetheyssanne metootheyssa gidikkoka taani hessa eronnanne ammanonna oothida gisho Xoossay tana maaris.* 14 Nu Goday ba aadho keehatethaa ta bolla gussidi, he aadho keehatethaara ammanonne siiqo Kiristtoos Yesuusa baggara taw immis.

15 “Kiristtoos Yesuusi nagaranchchota ashshanaw ha alamiya yis” giya qaalay ammantheyssanne asa ubbay ekkanaw besseyssa. Ubbaafe aadhdhida nagaranchchoy tana. 16 Shin merinaa de7uwa ekkanaw iya ammaniyaa asaas taani leemiso gidana mela Yesuus Kiristtoosi daro dandda7is. Taw ubbaafe aadhdhida nagaranchchuwas Xoossay ba maarota darssis. 17 Ayfen benttonnayssas, issi Xoossaas, hayqqonnayssas, merinaa Kawuwas, merinaappe merinaa gakkanaw galataynne bonchchoy gido. Amin77i.

18 Ximotiyoosa, ta na7aw, kase nebaa nabeti odida qaala bolla eqqada ha kiitaa hadara new immays. Ne he qaala kaalliko lo77o olaa olettana. 19 Ammanoynne lo77o kahi new de7o. Issoti issoti kaha dhayidi markkabey hobben dhayeyssada bantta ammanuwa dhayssidosona. 20 Hessa hanidayssata giddon Hemeneyoosinne Iskkinddirey de7oosona. Entti tamaaridi Xoossaa cayeyssa aggana mela taani Xalahes enttana aatha immas.

2

Woosabaanne goynnobaa

1 Ubbaafe sinthatada, asa ubbaas Xoossaa oychchanaw, woossanaw, gaannatanawunne galatanaw besseyssa taani nena akeekisays. 2 Nuuni tuma ayyaana de7oninne geeshshatethan Xoossaa goynnishe sarotethaninne woppu gida de7on daana mela kawotasinne shuumata ubbaas woossite. 3 Hessa mela woosay nuna ashshiya Xoossaa sinthan lo77onne ufayssiyabaa. 4 Xoossay asi ubbay attanaadanne tumaa eranaada koyees. 5 Issi Xoossi de7ees. Xoossafenne asappe giddon gididi sigethiya issoy de7ees; ikka ase gidida Kiristtoos Yesuusa. 6 I asa ubbaa wozanaw bana aathi immis. Xoossay ba wodiyan asa ubbaa wozanaw koyeyssa bessiya markkay hayssa. 7 Xoossay tana Wonggelaas asttamaarenne hawaare oothidi dooriday hessassa. Taani tuma odays; worddotikke; ammanonne tumaa Ayhude gidonna asaas markkattana mela Xoossay tana shuumis.*

8 Hessa gisho, ubba bessan de7iya addeti, bantana Xoossaas dummayidi, hanqonne palama diggidi, bantta kushiya pude denthidi Xoossaa woossana mela koyays.

9 Hessada maccasay banttana haaridayssa qonccisiya, bonchchoynne maari de7iya ma7uwa ma77anaw bessees. Entti maari baynna huu7e dathan, worqqan woykko inqon, woykko al77o afilan banttana alleeqisoppo.* 10 Shin Xoossaas goynnays giya maccasay banttaw besseyssada lo77obaa oothona.

11 Maccasi kiitetethan si77i gidi tamaaro. 12 Taani maccasay tamaarssana mela woykko adde bolla aawatana mela gidonnashin si77i gidi daana mela koyays. 13 Addaamey koyro medhettis; guyeppe Hewaanna medhettasu.* 14 Qassi cimettada Xoossaa higgiya menthiday maccasippe attin Addaame gidenna.* 15 Shin maccasi ammanon, siiqoninne geeshshatethan banttana haaridi de7ikko* nayta yelon attana.

3

Woosa keethaa cimata

1 Oonikka, “Woosa keethi kaalethiya asi gidanaw koykko lo77obaa amottees” giya oday tuma. 2 Woosa keethaa kaalethiya asi borettonnayssa, issi machchi xalaali de7eyssa, maaran de7eyssa, bana haareyssa, besseyssada ootheyssa, imathe mookkeyssa, tamaarssanaw dandda7eyssa,* 3 mathottonayssa, ooyettonayssa, palamonnayssa, miishe siiqonnayssa, 4 iya nayti iyaw kiitetteyssanne bonchcheyssa, ba keethaa aysanaw dandda7eyssa gidanaw bessees. 5 Issi asi ba keethaa aysanaw dandda7onnaa ixxiko, Xoossaa woosa keethi waati aysanaw dandda7ii?

6 Otoron sugettidi, Xalahey Xoossaa pirddan kunddidayssada kunddonna mela, oorathi ammanida asi gidanaw bessenna. 7 Boreninne Xalahe xihen gelonna mela he uray ammanonna asa matan nashetteyssa gidanaw bessees.

Woosa keetha daaqoneta

8 Hessada qassi woosa keethaa daaqoneti bonchchettidayssata, nam77u doona odettonayssata, daro woyne ushshaa uyonnayssata, miishe yaaretonnayssata, 9 ammanuwa xuuraa geeshsha kahan naageyssata gidanaw bessees. 10 Entti koyrottidi paacettanaw koshshees; entta bolla borey baynna ixxiko, woosa keethaa daaqone gididi ootho.

11 Hessadakka, entta maccasati bonchchettidayssata, zigironnayssata, maaran de7eyssata, ubbaban ammanetteyssata gidanaw bessees.

12 Woosa keethaa daaqoneti issi machchi xalaali de7eyssa gido. Ba naytanne ba keethaa loythi ayseyssa gidanaw bessees. 13 Woosa keethaa daaqone gididi, lo77o ooso ootheyssati, enttaw gita bonchcho qassi Kiristtoos Yesuusan banttaw de7iya ammanuwabaa odanaw daro minotethi demmana.

Gita xuuraa

14 Taani ha kiitaa new xaafashe, ellesada neekko baana gada ufayssi wothays. 15 Shin taani boonna gam77iko, Xoossaa Keethan asay waanidi daanaw bessiyako erana mela hayssa new xaafays. De7o Xoossaa keethay tumatethaas tuussinne baaso. 16 Nu ammanuwa xuuray sidhey baynna gita.

Kiristtoosi asho ma77idi qonccis;

Iya tumatethaa Geeshsha Ayyaanay markkattis.

Kiitanchchotas benttis;

I kawotetha ubbaas sabbakettis.

Alamen de7iya asan ammanettis;

bonchchon salo ekettis.

4

Worddo asttamaareta

1 Yaana wodiyan balethiya ayyaanatanne tuna ayyaanata timirttiya kaallidi, issi issi asay ammanuwa kaddanayssa Geeshsha Ayyaanay qonccisidi odis. 2 Hessa mela timirttey entta kahay doccin, asaa balethiya worddanchcho asttamaaretappe yees.

3 Hessa mela asati ekonne gelo qassi issi issi kathata moonna mela diggoosona. Shin ammaneyssatinne tumaa ereyssati Xoossaa galati woossidi maana mela Xoossay kathi medhdhis. 4 Xoossay medhdhida ubbabay lo77o. Xoossaa galatidi miikko wora wodhdhiyabay aybikka baawa. 5 Ubbabay Xoossaa qaalaninne woosan geeshshi gidees.

Kiristtoosas ammanettida aylle gido

6 Hessa gisho, neeni ha timirttiya ammaneyssata tamaarssiko, nu ammanuwaninne lo77o timirttiya kiitettada diccida Kiristtoos Yesuusa lo77o aylle gidana. 7 Shin go77i baynna tuma gidonna odappenne cima maccasaa haysiyappe baqata. Tuma ayyaana de7on daanaw nena loohisa. 8 Asi ba asatethaa minthanaw oothiya oosoy guuthi maaddees. Shin tuma ayyaana de7on bana loohisoy ha77ika merinawukka de7o immiya ufayssi de7iya gisho ubbaas maaddees. 9 Ha qaalay asa ubbay ekkanaw bessiya tuma oda. 10 Nuuni asa ubbaa, ubbaafe aathidi ammaneyssata ashshiya de7o Xoossaafe ekkana gidi ufayssan naagiya gisho, hessas nuuni ooson daaburosinne baaxetoos.

11 Hayssa kiittanne tamaarssa. 12 Neeni yalaga gidiya gisho nena oonikka kadhoppo. Shin ammaneyssatas neeni odan, ooson, siiqon, ammanoninne geeshshatethan leemiso gida. 13 Taani yaana gakkanaw asaas Geeshsha maxaafaa nabbabon, sabbakoninne tamaarsson minna. 14 Tinbbitey odettin, cimati bantta kushiya ne bolla wothida wode neeni ekkida, nenan de7iya Geeshsha Ayyaana imotaa kadhoppa.

15 Ne dichchay asa ubbaas qonccana mela hessa mintha qoppa; hayssa ubba wode ootha. 16 Ne huu7iyasinne ne timirttiyas naageeta. Neeni hessa ubba wode oothiko nenanne nena si7eyssata ashshaasa.

5

Am77etabaa

1 Cima addeta ne aawada bonchchafe attin hanqettofa. Yalaga addeta ne ishada oothada xeella. 2 Cima maccasata ne aayida, yalaga maccasata ne michchida, polo geeshshatethan oykka.

3 Azini hayqqida tuma am77eta bonchcha. 4 Shin am77ees nayti woykko nayta nayti de7ikko, he nayti tuma ayyaana de7on de7eyssa bessanaw banttana yelidayssatanne, bantta wogga aayiwunne wogga aawa maaddidi kushe zaaro tamaaro. Hessi Xoossaa ufayssiyabaa.

5 Barkka de7iya tuma am77iya Xoossafe maade demmanaw ufayssan naagasu. Gallasinne qamma Xoossay bana maaddana mela woossawusunne oychchawusu. 6 Shin ha alamiyan lo77o duussaa xalaala koyaa am77iya paxa de7ashe hayqqidaaro. 7 Oonikka entta boronna mela ha kiitaa enttaw imma. 8 Shin ba dabbotas, ubbaafe aathidi ba soo asaas qopponna oonikka ba ammanuwa kaddidayssa; ammanonna asappeka aadhdhida iita.

9 Laythi usuppun tammu kumiboonna am77ee sunthaa mazggaban xaafoppa. Qassi hessa bolla iya ba azinaas ammanettidaaro gidanaw koshshees. 10 Nayta dishon, imathe mokon, geeshshata tohuwa meechchan, metootiya asaa maaden, lo77o ooso ubbaas bana aatha immidaaronne lo77o ooson erettidaaro gidanaw bessees.

11 Shin yalaga am77eta sunthaa mazggaban xaafoppa. Enttana azina gelo gelo giya asho amoy oykkiya wode Kiristtoosa aggana. 12 Entti koyro gelida qaala menthida gisho pirddettana. 13 Hessa bolla entti ooso dhayidi keethafe keethe yuuyana. Yuushsha xalaala gidonnashin zigirssaninne banttana gathonnaban gelidi bessonnabaa odettoosona. 14 Hessa gisho, nu morkketi nu bolla odettiya iitabaa demmonna mela yalaga am77eti azina gelidi, na7a yelidi, bantta keethaa aysana mela zorays. 15 Hayssafe kase guutha am77eti Xalahe kaallanaw guye simmidosona.

16 Issi ammaniyaa maccasees soo asaa giddon am77eti de7ikko iya entta maaddanaw bessees. Hessada oothiko, woosa keethaas toohoy kawuyees. He wode woosa keethay maade bessiya tuma am77eta maaddanaw dandda7ees.

17 Woosa keethi loythi heemmiya cimati, ubbaafe aathidi, qaala sabbakoninne tamaarsson daabureyssati dakko bonchcho ekkanaw bessees. 18 Geeshsha Maxaafay, “Wudumman kathaa yedhdhiya booraa doona qachchofa” hessadakka, “Oosanchchoy ba damooziya ekkanaw bessees”* yaagees.

19 Nam77u woykko heedzu markki baynna, woosa keetha cima mootiyabaa si7oppa.* 20 Harati yayyana mela nagara oothiya oonakka asa ubbaa sinthan hanqetta.

21 Neeni asa som77o be7onna, issuwa issuwafe dummayonna ha kiitaa naagana mela Xoossaa, Godaa Yesuus Kiristtoosanne doorettida kiitanchchota sinthan ta nena zorays. 22 Oodde bollaka ne kushiya wothada shuumanaw ellessoppa. Harata nagaran geloppa; nena geeshshatethan naaga.

23 Neeni ubba wode harggettiya gishonne ne ulo harggiya gisho haatha xalaala uyoppa; guutha woyne uya.

24 Issi issi asata nagaray qoncce; entta nagaray entta pirddanaw enttafe sinthe aadhdhees, shin harata nagaray guyeppe gam77idi qonccees. 25 Hessada, lo77o oosoykka qoncce; qoncconna ixxikokka geemmanaw dandda7enna.

6

Aylletas imettida zore

1 Xoossaa sunthaynne nu timirttey cayettonna mela aylletethan de7eyssati banttana haariya godata bonchcho. 2 Ammaniya godati de7iya aylleti, entta godati enttaw isha gidiya gisho entta kadhoppo. Entta oosuwan maaddettiya godati, ammaneyssatanne dosettidayssata gidiya gisho entti kaseyssafe aathidi oothanaw bessees.

Worddo timirttiyanne tuma duretethaa

Neeni hayssa tamaarssanawunne entti oothana mela zoranaw bessees. 3 Oonikka dumma timirttiya tamaarssiyaba gidikko, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa tuma qaalaranne nu ammanuwa timirttiyara gahettenna. 4 He uray otoron sugetteesippe attin aykkoka erenna. Enttaw issi qofa bolla palamanawunne ooyettanaw iita amoy de7ees. Hessi qanaate, ooshshi, cashshe, iita sidhenne, 5 giigonna palamaa kaalethees. Qassi enttaw iita wozani de7ees; tumaakka balidosona; entti Xoossaa ammanoy duretethas oge gidi qoppoosona.

6 Shin taw de7iyabay gidana giya asas tuma ayyaana de7oy gita wodhe. 7 Nuuni ha alamiya aykkoka ehibookko; qassi iyappe aykkoka ekkidi bookko. 8 Nuus kathinne ma7oy de7ikko hessi gidana. 9 Shin duretethi koyeyssati paaceninne xihen geloosona. Qassi enttana duge dafiyanne dhayssiya eeyatethinne qohiya amon kunddoosona. 10 Miishe siiqoy iitatetha ubbaas pultto. Issoti issoti miishe amottishe ammanoppe balettidi daro meton banttana yeggidosona.

Ximotiyoosas imettida zorenne kiita

11 Shin neno, Xoossaa asoo, hessafe baqata. Xillotethaa, Xoossaa daano, ammano, siiqo, dandda7anne ashkketethi kaalla. 12 Ammano baaxiya loytha baaxeta. Daro asaa sinthan ne markkattida ne ammanuwabaa, Xoossay nena iyaw xeegida merinaa de7uwa oykka. 13 Ubbaas de7o immiya Xoossaa sinthaninne, Phenxe Philaaxoosa sinthan lo77o markka markkattida Kiristtoos Yesuusa sinthan ta nena kiittays.* 14 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosi qonccana gakkanaw ha kiitaa balinne borey baynna naaga. 15 Ba xalaala ubbaa haariya bonchcho Xoossay, kawota kawoy, godata Goday, ba qoppida qamman Yesuus Kiristtoosa zaari kiittana. 16 Issi iya xalaali hayqqenna. Oonikka shiiqanaw dandda7onna poo7on de7ees. Oonikka iya be7ibeenna; qassi be7anawukka dandda7enna. Bonchchoynne merinaa wolqqay iyaw gido. Amin77i.

17 Ha alamiya dureti coo dhayaa shalon otorttonna melanne ceeqqonna mela oda. Nuus koshshiyabaa palahisidi immiya nuna anjjiya, dure Xoossan ammanettana mela entta kiitta. 18 Entti lo77o ooso oothanaada lo77o ooson duretanaada, keehatanne haratas shaakkeyssata gidana mela kiitta. 19 Hessi enttaw sinthas mino baaso gidiya gisho he wode entti tuma de7oy ay daaniyakko erana.

20 Ximotiyoosa, issi issi asay, “Eratethi” giya eeya palamappenne hada odappe baqata; new imettida hadaraa naaga. 21 Issoti issoti nuus eratethi de7ees yaagishe ammanuwa aggidosona.

Xoossaa aadho keehatethay hintte ubbaara gido.

* 1:2 Ha.O 16:1

* 1:13 Ha.O 8:3; 9:4-5

* 2:7 2Ximo 1:11

* 2:9 1Phexi 3:3

* 2:13 Medhe 2:7,21-22

* 2:14 Medhe 3:1-6

* 2:15 banttana haaridi de7ikko: Woykko iya yelida nayti ammanon, siiqoninne geeshshatethan banttana haaridi de7ikko.

* 3:2 Tito 1:6-9

* 5:18 Zaare 25:4; Maato 10:10; Luuqa 10:7

* 5:19 Zaare 17:6; 19:15

* 6:13 Yoha 18:37

2 Ximotiyoosa

1

2

3

4

Phawuloosi Ximotiyoosas

Xaafida Nam77antho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Phawuloosi Ximotiyoosas xaafida nam77antho kiitay, Phawuloosara issife ootheyssanne Phawuloosa matan maaddiya na7atethaa Ximotiyoosa zorida zoriya oykkis. He zoriya ayfe qofay, “Genccan minnanaw bessees” geyssa. Ximotiyoosi zorenne minthetho qaalaa ekkiday, Yesuus Kiristtoosabaa tumaa markkattana mela Wonggelaa qaalanne Gal77a Caaqo timirttiya minthidi oykkana melanne metoynne ixxoy darikkoka tamaarssoninne Wonggelaa sabbakon minnana melassa.

Ximotiyoosi hada eeyatetha palamaappe haakkana mela dumma mino zorey iyaw imettis. Hessa mela oday asaa dhaysseesippe attin aykkoka maaddenna.

He ubban Ximotiyoosi akeekanaw bessiyabay, Phawuloosa hanotaanne iya duussa qofaa hessika, iya ammanuwa, iya genccaa, iya siiquwa, iya dandda7aanne iya gakkida metuwa leemiso oothidi kaallanayssa. Phawuloosi ha kiitaa xaafiday, I ba wothaa onggidi hayqos giigettida wodena.

2 Ximotiyoosa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-2

Ximotiyoosas imettida zoriya 1:3-2:13

Wurssetha wodiyaba 2:14-4:5

Phawuloosi hanidi de7iya duussaa 4:6-18

Kuushsha qofaa 4:19-22

1

1 Xoossaa shenen, Yesuus Kiristtoosan benttida de7o ufayssaa markkattanaw Yesuus Kiristtoosa hawaare gidida Phawuloosappe, 2 ta dosiya na7aa Ximotiyoosas kiitettida kiita.

Xoossaa Aawappenne nu Godaa Kiristtoos Yesuusappe aadho keehatethay, maarotethaynne sarotethay new gido.*

Ximotiyoosas imettida zoriya

3 Taani, ta woosan qammanne gallas nena qoppays. Taani woossiya wode ta mayzata Xoossaanne taani lo77o kahan haggaaziya Xoossaa ne gisho galatays. 4 Taani ne afuthaa qoppays; nena be7ada ufayttanaw daro laamotays.

5 Qassi new de7iya tuma ammanuwa erays. He ammanoy beni ne wogga aaye Loydininne ne aaye Ewuniqin de7iya ammanuwa mela.* 6 Hessa gisho, taani ta kushiya ne bolla wothida wode Xoossay new immida imotaa neeni zaara eethana mela akeekisays. 7 Ays giikko, Xoossay nuus wolqqaa, siiqonne nu huu7e haariya Ayyaana immisppe attin yashsha ayyaana immibeenna.

8 Hiza, nu Godaas markkattanaw yeellatoppa; qassi iya gisho qashettida tanankka yeellatoppa. Shin Xoossay new immiya wolqqan Wonggelaa gisho taara meto ekka. 9 Xoossay ba sheneninne ba aadho keehatethan nuna ashshidi, ba geeshsha dere oothanaw nuna doorisppe attin nuuni oothida oosuwa gisho gidenna. Ha aadho keehatethaa Kiristtoos Yesuusa baggara alamey medhettanaappe sinthe nuus immis. 10 Ha77i ha aadho keehatethay nuna ashshiya Kiristtoos Yesuusa yuussan qonccis. I hayqo wolqqaa dhayssidi, Wonggelaa baggara dhayonna de7o nuus qonccisis.

11 Taani Wonggelaa sabaake, hawaarenne asttamaare gidana mela Xoossay tana dooris.* 12 Taani hessa gisho ha metuwa ekkays; shin ta ammaney ooneekko eriya gisho yeellatikke. Taw imettida hadaraa he gallasay gakkanaw I naaganaw dandda7eyssa erays.

13 Taani nena tamaarssida tuma qaala leemiso ootha oykkada Kiristtoos Yesuusa baggara nubaa gidida ammanuwaninne siiquwan de7a. 14 Nu giddon de7iya Geeshsha Ayyaana wolqqan new imettida lo77o hadaraa naaga.

15 Iisiya biittan de7iya ubbay taappe haakkidayssa eraasa; entta giddon Figeluusinne Hermmogeneesi de7oosona.

16 Anesfoori tana daro wode minthethida gisho Goday iya soo asaas qadhetto. Taani qasho keethan de7iya wode I tanan yeellatibeenna. 17 Hessa bolla I Roome katamaa yida wode tana minthi koyidi demmis. 18 Wurssetha gallasan Goday iyaw qadhettana mela taani Godaa woossays. Efesoona kataman I tana ay mela maaddidaakko ne loytha eraasa.

2

Yesuus Kiristtoosan minna

1 Hiza, ta na7aw, Kiristtoos Yesuusan de7iya maarotethan minna. 2 Daro markkatta sinthan taani nena tamaarssida timirttiya, harata tamaarssanaw dandda7iya ammanettida asaas hadara imma.

3 Yesuus Kiristtoosas ammanthiya wotaaddare gidada taara meto ekka. 4 Ola wotaaddarey ba halaqaa ufayssanaw giigetteesippe attin hara ooson bana peeshshenna. 5 Hessadakka, gaadde woxxiya oonikka bessiya ogera gaaddettonna ixxiko woyto ekkenna. 6 Goshshan daaburiya goshshanchchoy ba daabura ayfiyaappe miya koyro asi gidanaw bessees. 7 Ne akeekana mela Goday nena maaddana gisho ta new odidabaa ne wozanan naaga.

8 Taani markkattiya Wonggelaa mela hayqoppe denddida, Dawite zerethi gidida Yesuus Kiristtoosa qoppa. 9 Taani Wonggelaa odiya gisho iitabaa oothida asada, qashettada meto ekkas. Shin Xoossaa qaalay qashettenna. 10 Hessa gisho, Xoossay doorida asati Kiristtoos Yesuusan de7iya atotethaa merinaa bonchchuwara ekkana mela entta gisho ubbaban waayettays.

11 Hayssada yaagiya tuma qaali de7ees;

“Nuuni iyara hayqqidabaa gidikko,

Iyara issife de7ana.

12 Nuuni gencciko,

iyara issife kawotana.

Nuuni iya kaddiko,

i nuna kaddana.*

13 Nuuni ammanettonna ixxiko,

I ammanettidayssa gididi daana.

Ays giikko, I bana

kaddanaw dandda7enna” yaagees.

Mino oosanchcho

14 Neeni entta hayssa akeekisa; entti qaalata gaason palamonna mela, Godaa sinthan entta zora. Hessi si7eyssata dhayssesippe attin aykkoka maaddenna. 15 Neeni tuma qaala suuretethan tamaarsseyssanne yeellayonna oosanchcho gidada, Xoossay nashshiya asada, nenatethaa iyaw immanaw minna. 16 Shin ha alamiyas injjetiya go77onna odappe baqata. Hessa mela oday ase Xoossaafe haassees. 17 Hessa mela oday asatethi midigiya paxonna woyzazire maduntha mela. Hessa mela odaa odetteyssata giddofe Hemeneyoosinne Filixoosi de7oosona. 18 Ha asati tuma ogiya aggidi, “Hayqqida asay hayqoppe beni denddidosona” yaagidi guutha asata ammanuwa dhayssidosona.

19 Gidoshin, Xoossay mino zaalla hiixida gisho qaaxxanaw dandda7enna. Iya bolla, “Goday bayssata erees. Godaa sunthaa xeegiya oonikka iita oosoppe haakko” yaagiya qaalay xaafettis.*

20 Issi gita keethan worqqafe woykko birappe oosettida miisheta xalaala gidonnashin mithafe woykko urqqafe oosettida miishetikka de7oosona. Hessatappe baggati bonchcho oosos, qassi baggati tooshettiya oosos pee7osona. 21 Hessa gisho, oonikka iita ubbaa aggikonne bana geeshshiko, bonchcho ooso oothiya miishe gidana. Entta de7oy geeshshinne Godaa ufayssiyabaa, qassi entti lo77o ooso ubbaa oothanaw dandda7eyssata gidana.

22 Na7atetha iita amuwaappe baqata. Geeshsha wozanan Godaa xeegiya asatara issife, xillotethaa, ammanuwa, siiqonne sarotethaa kaalla.

23 Shin ooshshi medhdheyssa erada eeyatethinne hada gidida palamappe haakka. 24 Godaa oosanchchoy asa ubbaas keeha, lo77o tamaarsseyssanne dandda7anchcho gidanaw besseesippe attin ooyettanaw bessenna. 25 I baara eqetteyssata ashkketethan seereyssa gidanaw bessees. Entti bantta nagaraappe simmidi tumaa eranaada Xoossay oothaneekko ooni eri. 26 Entti bantta wozanaakko simmidi ba sheniya oothana mela entta oykkida Xalahe xihiyappe kessi ekkana.

3

Wurssetha gallasaa malaatata

1 Wurssetha gallasan un77ethiya wodey yaanayssa era. 2 Asay banttana doseyssata, miishe siiqeyssata, ceeqetteyssata, otoreyssata, cayeyssata, bantana yelidayssatas kiitettonayssta, galatonnayssta, geeshshatethi baynnayssata, 3 siiqoy baynnayssata, maarotethi eronnayssata, zigireyssata, banttana haaronnayssata, qadhey baynnayssata, lo77o dosonnayssata, 4 morkkees aathi immeyssata, qofi baynnayssata, otoron sugetteyssata, Xoossaafe aathidi asho ufayssanaw doseyssata gidana. 5 Entti ammaniyaa daanosonappe attin ammano wolqqaa kaddoosona; neeni hessa mela asatappe baqata.

6 Enttafe issoti issoti asa keethi gelidi nagaran oykettidayssatanne dumma dumma amon sugettiya daaburanchcho maccasata bolla godatosoona. 7 He maccasati ubba wode tamaarosona, shin tumaa eranaw dandda7okkona. 8 Yaanesinne Yambbareesi Musera eqettidayssada ha asati guuggey oothonayssatanne ammanon kunddida asata gidiya gisho tumaara eqettoosona.* 9 Shin Yaanesanne Yambbareesa eeyatethay qonccidayssada entta eeyatethayka asa ubbaa sinthan qonccana gisho enttaw hanenna.

Wurssetha zore

10 Shin neeni ta timirttiya, ta duussaa, ta qofaa, ta ammanuwa, ta dandda7aa, ta siiquwa, ta genccaa, 11 ta yedetethaanne ta metuwa eraasa. Anxookiyan, Iqooniyonen, Lisxira katamatan tana gakkidabaanne taani dandda7ida metuwa eraasa; Goday tana he ubbaafe ashshis.* 12 Kiristtoos Yesuusan Xoossaa ufayssiya de7o daanaw koyaa ubbay goodettana. 13 Iita asatinne baletheyssaati banttaw balettishenne harata balethishe kaseppe iiti iiti baana.

14 Shin ne tamaarida tumaaninne ne ammanida ammanuwan eqqa. Ne ooddefe tamaaridaakko eraasa. 15 Neeni ne na7atethafe doomada Kiristtoos Yesuusa ammanada atotethi demmiya cinccatethi immanaw dandda7iya Geeshsha Maxaafata eradasa. 16 Geeshsha Maxaafaa ubbay Xoossaafe imettida qaala. He maxaafay tumaa tamaarssanaw, balidayssata seeranaw, suurisanawunne xillotetha duussaas koshshiya zore immanaw maaddees. 17 Xoossaa asi polonne lo77o ooso ubbaa oothanaw giigidayssa gidana mela maaddees.

4

1 Taani nena Xoossaa sinthaninne, kawo gididi haaranaw qoncciya wode paxatanne hayqqidayssata pirddanaw de7iya Kiristtoos Yesuusa sinthan zorays. 2 Qaala oda; wodey injjetin injjetonna ixxin minnada oda. Daro dandda7aninne tamaarsson asaa zora, seeranne denthetha. 3 Asay tuma timirttiya si7onna ixxiya wodey yaana. Entti bantta amuwaa kaallidi, banttaw si7anaw ufayssiyabaa odiya asttamaareta shiishoosona. 4 Entti tuma timirttiya aggidi, tuma gidonna odaa si7anaw bantta haytha zaarosona. 5 Shin neeni ubbaban nena haara. Metuwa dandda7a. Wonggelaa markkatethaa oosuwa ootha. New imettida Xoossaa ooso ubbaa pola.

6 Taani yarshshettiya wodey gakkis; ha alamiya aggada biya wodey matis. 7 Taani lo77o ola olettas; ta gaaddiya woxxada wurssas; ammanuwa naagas. 8 Sinthafe xillotetha kallachchay* tana naagees. Hessa xillo pirddaa pirddiya Goday he gallas taw immana. Hessa ta xalaalas gidonnashin iya qonccethaa amottiya ubbaas immana.

Phawuloosa buzo qofata

9 Ellesa yada tana be7a. 10 Deemasi ha alamiyan de7iyabata dosidi, tana aggidi, Teselonqe katamaa bis. Qerqisi Galaatiya biittaa, qassi Titoy Dilmmaxiya biittaa bis.* 11 Luuqaasa xalaali taara de7ees. Marqqoosi Xoossaa ooson tana maaddanaw dandda7iya gisho neera ekkada ya.* 12 Taani Tikiqoosa Efesoona katamaa kiittas.* 13 Neeni yashe, Xiro7aada kataman Karppoosa matan aggada yida ta kootiyanne maxaafata taw ekkada ya. Ubbaka galbban xaafettida maxaafata ekkonna yooppa.

14 Biraata qoxxiya Iskkinddirey tana daro qohis; Goday iya oosuwada iyaw zaarana.* 15 I nu timirttiya daro ixxiya gisho iyappe nena naaga.

16 Koyro ta mootettiya wode ubbay aggidi bidosonappe attin oonikka tana maaddibeenna. Xoossay he balaa enttaw tayboppo. 17 Shin taani kumetha kiitaa Ayhude gidonna asa ubbaas markkatin, entti si7ana mela Goday ta matan eqqidi taw wolqqa immis. Qassi koshattida gaammoda doona dooyida hayquwappe tana ashshis. 18 Goday tana iita ubbaafe ashshidi ba salo kawotetha saron efana. Iyaw merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoy gido. Amin77i.

Wurssetha Sarotho

19 Phirisqilas, Aqiilasinne Anesfoora soo asaas ta sarothuwa oda.* 20 Erasxoosi Qoronttoosa kataman attis. Xirofimoosi harggettida gisho Miliixe kataman aggas.* 21 Balggoy gelanaappe sinthe ellesada ya.

Ewubulusi, Phudeesi, Linuusi, Qilaadeynne hara ammaniyaa asati ubbay nena saro saro goosona.

22 Goday Yesuus Kiristtoosi ne ayyaanaara gido.

Xoossaa maarotethay hintte ubbaara gido.

* 1:2 Ha.O 16:1

* 1:5 Ha.O 16:1

* 1:11 1Ximo 2:7

* 2:12 Maato 10:33; Luuqa 12:9

* 2:19 Tay 16:5

* 3:8 Kessa 7:11

* 3:11 Ha.O 13:14-52; 14:1-20

* 4:8 Xillotetha kallachchay: Xillotetha de7o gisho ta ekkana kallachchaa. Xillotethaa taw kallachcha oothidi immees guussu.

* 4:10 Qola 4:14; Filmo 24; 2Qoro 8:23; Gala 2:3; Tito 1:4

* 4:11 Qola 4:14; Filmo 24; Ha.O 12:12,25; 13:13; 15:37-39; Qola 4:10

* 4:12 Ha.O 20:4; Efe 6:21-22; Qola 4:7-8

* 4:14 1Ximo 1:20; Maz 62:12; Roome 2:6

* 4:19 Ha.O 18:2; 2Ximo 1:16-17

* 4:20 Ha.O 19:22; Roome 16:23; Ha.O 20:4; 21:29

Tito

1

2

3

Phawuloosi Titos

Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Titoy Ayhude gidonna asi, shin guyeppe ammanidi, Phawuloosi Wonggelaa kiitaa oosuwa oothiya wode matan iya maaddida asi. He wode Titoy, woosa keethaa xeellanawunne naaganaw Qarxeesa biittan attis. Ha kiitay heedzu ayfe qofata oykkees.

1) Woosa keethaa aysiya asay, iita duussu de7iya Qarxeesa asaa matan ay mela lo77o duussu daanaw koshshiyako Tito akeekisees.

2) Woosa keethaa giddon de7iya dumma dumma cugeta, hessika, cima asata, yalaga addetanne aylleta waati tamaarssanaw bessiyako Tito zorees.

3) Ammaniyaa asaa ammano duussabaa, hessika, sarotethaninne siiqon daanabaa, woosa keethaa giddofe ooshshi, palamaanne shaahotethi digganabaa Titos zore immees.

Tito kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-4

Woosa keethi kaalethiya asaa 1:5-16

Woosa keethan de7iya dumma dumma cugata ooso 2:1-15

Zorenne naagiso 3:1-11

Kushsha qofaa 3:12-15

1

1 Yesuus Kiristtoosa hawaareynne Xoossaa aylley, Phawuloosi, xaafida dabddaabbiya. Xoossay doorida asaa ammanuwa dichchanaadanne tuma ayyaana de7uwa waanidi daanekko bessiya tumaa eraakko entta kaalethanaw taani kiitettas. 2 He ammanoynne eratethay merinaa de7uwa ufayssaa bolla zemppis. Hessa daro wodeppe sinthe worddotonna Xoossay nuus immana gidi qaala gelis. 3 Nuna ashshiya Xoossay ba woden ha kiitaa odana mela taw hadara immis.

4 Nu kothe ammanuwan ta tuma na7aa gidida Tito,

Xoossaa Aawappenne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethay, maarotethaynne sarotethay new gido.*

Titoy Qarxeesan oothiya oosuwa

5 Taani nena Qarxeesan aggada yiday, neeni attidabaa giigisanaadanne taani kiittidayssada katamaa ubban woosa keetha cimata doorana melassa. 6 Cimi borettonnayssa, issi machche azinaa, maara dhayon woykko kiitetetha ixon asi boronna ammaniyaa nayti de7iya asi gidanaw bessees.* 7 Woosa keetha cimi Xoossaa oosuwa hadara ekkida gisho borettonnayssa, otorttonayssa, elle yilottonnayssa, mathottonayssa, oda medhdhonayssanne bessonna go77as dafettonayssa gidanaw bessees. 8 Shin imathe mokkeyssa, lo77obaa ubbaa doseyssa, akeekanchcho, xillo, geeshshinne bana haareyssa gidanaw bessees. 9 Harata suure timirttiyan minthethanawunne he timirttiya ixxeyssata zaaranaw ba tamaarida tuma qaalan minnidi eqqanaw bessees.

10 Kiitettonayssati, pathonna oda odetteyssati, cimmeyssati ubbaka qaxxaretetha wogaa naagiya daro asati de7oosona. 11 Entti bessonna ogen miishe demmanaw koyidi, tamaarssanaw bessonnabaa tamaarssishe keetha asaa ubbaa iissiya gisho entta timirttiya teqqanaw bessees. 12 Entta nabetappe issoy, “Qarxeesa asay ubba wode worddo odettoosona; iita do7atanne azalla yarambbata”* yaagis. 13 Ha markkatethay tuma markkatethi. Hessa gisho, enttaw tuma ammanoy daana mela entta hanqetta. 14 Tumaa ixxiya asaa timirttiyanne Ayhudeta pathonna tossiya si7onna mela entta seera. 15 Banttaw geeshshi gididayssatas ubbay geeshshi, shin tunatasinne ammanonnaysstas entta qofaynne kahay tunida gisho enttaw aybikka geeshshi gidenna. 16 Entti nu Xoossaa eroos goosona, shin bantta oosuwan iya kaddoosona. Entti Xoossan ixettidayssata, kiitettonayssatanne lo77o ooso ubbaas gidonnayssata.

2

1 Shin neeni suure timirttiya phalqqonna timirtte tamaarssanaw bessees. 2 Cima addeti banttana haareyssata, woppu gidayssata, bonchchettidayssata, ammanon, siiqoninne dandda7an, mino gidana mela zora. 3 Hessadakka, cima maccasay bantta duussan geeshshata, zigironnayssata, woyne ushshan haarettonnayssatanne lo77obaa tamaarsseyssata gidana mela tamaarssa. 4 Entti hessada hanikko yalaga maccasay bantta azinatanne bantta nayta siiqana mela tamaarssanaw dandda7osona. 5 Xoossaa qaalay borettonna mela banttana haareyssata, geeshshata, bantta son ootheyssata, keehatanne bantta azinatas kiitetteyssata gidana mela yalaga maccasaa tamaarssona.

6 Hessadakka, yalaga addati banttana haarana mela zora. 7 Neeni ne huu7en lo77o ooso ubban enttaw leemiso gida. Neeni ne timirttiyan eqqidayssanne ammanettidayssa gida. 8 Nu morkketi nuna zigiranaw gaasoyaabay enttaw dhayin entti yeellatana mela neeni borettonna lo77o oda odetta.

9 Aylleti ubbaban bantta godatas kiitettana mela, entta ufayssana melanne enttara palamonna mela zora. 10 Entti bantta godatappe kaysotoppo. Hessika, nuna ashshiya Xoossaa timirttey, ubba ogen dosettidayssa gidana mela bantta oothiya oosuwan ammanetteyssata gideyssa bessana mela entta zora.

11 Ase ashshiya Xoossaa aadho keehatethay asa ubbaas qonccis. 12 He aadho keehatethay, nu nagaranne ha alamiya amuwaa aggidi, ha wodiyan nuna haaridi, tuma ayyaana de7uwaninne xillotethan daana mela nuna tamaarssees. 13 Nuuni anjjettida ufayssaa gidida gita Xoossaanne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa bonchcho qonccethaa naagoos. 14 Iita ooso ubbaafe nuna wozanawunne lo77obaa oothanaw amottiya ba geeshsha asi kessanaw nu gisho bana aathi immis.*

15 Neeni hayssa tamaarssa; kumetha maatan zora, seera; oonikka nena kadhoppo.

3

Ammaniya asa ooso

1 Asay deriya haareyssatas, aawatethay de7eyssatas haarettanaw, kiitettanawunne lo77o ooso ubbaa oothanaw giigettidayssata gidana mela akeekisa. 2 Qassi entti oodde bollaka iita odettonna mela, saro asi gidana mela, ashkketanne asa ubbaas kadhetteyssata gidana mela zora. 3 Nuuni kase eeyata, kiitettonayssata, balettidayssata, dumma dumma asho ufayssasinne amos ayllettidayssata. Nuuni iitatethaninne qanaaten kumidayssata; nu ase ixxeyssata, asikka nuna ixxeyssata. 4 Shin ashshiya Xoossaa keehatethaynne siiqoy qonccida wode 5 nu oothida xillo oosuwa gisho gidonnashin ba maarotethaa gisho nuna ashshis. Nuna I ashshiday, nam77antho yeletethaa meechchaninne Geeshsha Ayyaana baggara immida ooratha de7uwana. 6 He Ayyaana, Xoossay nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa baggara nu bolla darssidi gussis. 7 Ba aadho keehatethaa baggara nuna xillisidi merinaa de7uwa laata ufayssaa oykkana mela hessa oothis. 8 Ha qaalay ammanettida qaala. Xoossaa ammaneyssati lo77o ooso oothanaw giigidayssata gidana mela ne ha qaala miinthada odana mela ta koyays. Hayssati ase ubbaas lo77onne go77eyssata. 9 Shin eeyatetha palamappe, kochcha tayboppe, kachchafenne higge gaason denddiya ooshshaafe naagetta. Hessi go77inne wodhey baynnabaa. 10 Shaahotethi medhdhiya uraa koyro zora; nam77antho hanqetta hessafe guye iyappe haakka. 11 Hessa mela asi geellanne nagaranchcho; I ba bolla pirddeyssa era.

Wurssetha zore

12 Taani balggo yan shaaccanaw qoppida gisho Arxemaasa woykko Tikiqoosa neekko kiittiya wode ne taakko Niqophiliyoona yaanaw minna.* 13 Higge eriya Zeenasinne Aphiloosi oge biya wode enttaw koshshiyabay pacconna mela entta maadda.* 14 Nu asaykka pathonna asi gididi attonna mela banttaw koshshiyabaa demmana mela lo77o ooso oothanaw minnidi tamaaro.

15 Taara de7iya ubbay nena saro goosona; ammanon nuna siiqiya asaa saro ga.

Xoossaa aadho keehatethay hintte ubbaara gido. Amin77i.

* 1:4 2Qoro 8:23; Gala 2:3; 2Ximo 4:10

* 1:6 1Ximo 3:2-7

* 1:12 Qarxeesa asay ubba wode worddo odettoosona; iita do7atanne azalla yarambbata: Hessa yaagidi odida nabey Ephimenddesa geetettees.

* 2:14 Maz 130:8; Kessa 19:5; Zaare 4:20; 7:6; 14:2; 1Phexi 2:9

* 3:12 Ha.O 20:4; Efe 6:21-22; Qola 4:7-8; 2Ximo 4:12

* 3:13 Ha.O 18:24; 1Qoro 16:12

Filmmoona

Phawuloosi Filmmoonas

Xaafida Dabddaabbiya

Gaatha Qofaa

Filmmooni erettida ammaniyaa asi. I Qolaasiyasa woosa keethaa asi gidonna attenna. Filmmoonas Anasmoosa giya aylley de7ees. He aylley ba godaappe betidi bida wode qasho keethan de7iya Phawuloosara gahettis. Anasmoosi Yesuusa ammanana mela oothiday Phawuloosa. Phawuloosi Filmmoonas xaafida dabddaabbey, Filmmooni guye simmidi iyaakko biya ba aylliyara sigettana mela akeekisees. Gujjidikka ha77i Anasmoosi ammaniyaa asi gidida gisho hizappe guye ammaniyaa ishada iya mokki ekkana melappe attin aylleda iya taybonnaada iyaw odees.

Filmmoona kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1-3

Galatanne woosa 4-7

Phawuloosi Anasmoosa gisho Filmmoona woossis 8-21

Kuushsha qofaa 22-25

1

1 Taani Phawuloosi, Yesuus Kiristtoosa gisho qashon de7eysinne nu ishaa Ximotiyoosi, nuura oothiya nuuni dosiya Filmmoonas, 2 ne son shiiqiya woosa keethaas, nu michche Afibiyasinne nuura issife de7iya wotaaddare Arkkiphaasas xaafida kiita.*

3 Xoossaa nu Aawappenne nu Godaa Yesuus Kiristtoosappe aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.

Filmmoona siiquwanne ammanuwa

4-5 Neeni geeshshata doseyssanne Godaa Yesuusa ammaneyssa taani si7iya gisho Xoossaa woossashe nena qoppiya wode ubban ta Xoossaa galatays. 6 Neeni ne ammanuwa haratas shaakkeyssi nuus Kiristtoos Yesuusa baggara yaa lo77obaa ubbaa erisana mela taani Xoossaa woossays. 7 Geeshshata wozanay ne oosuwan minnida gisho ta ishaw, taani ne siiquwan daro ufayssinne minthetho demmas.

Phawuloosi Anasmoosabaa Filmmoonas odis

8 Hessa gisho, neeni oothanaw bessiyabaa oothana mela nena kiittanaw Kiristtoosa baggara taw minotethi de7ees. 9 Taani, cimay Phawuloosi, Kiristtoos Yesuusas ha77ika qashon de7eyssi, siiqon nena woossays. 10 Taani qashon de7ashe iyaw zoriya aawa gidada ta na7aa Anasmoosa gisho nena woossays.* 11 I kase nena maaddenna, shin ha77i nenakka tanakka tuma maaddiya asi.

12-13 Taani wozanappe dosiya Anasmoosa neekko yeddays. Taani Wonggelaa gisho qashettidashin, ne gisho taw oothidi tana maaddana mela ta matan iya ashshanaw koyas. 14 Shin ne sheneda oothanaw koyasippe attin neera zorettonna wolqqan aykkoka oothanaw koyikke.

15 Anasmoosi guutha wode neeppe shaakettidayssi, ooni eri simmidi ubba wode neera de7onna aggenna. 16 Hiza, hayssafe guye Anasmoosi aylle gidonnashin ayllefe I daro aadhdhees. I taw ay mela siiqo ishee! Qassi I new asa baggarakka Godaa baggarakka aadhdhida isha.

17 Hiza, neeni tana ne lagge giyabaa gidikko tana mokkeyssada iya mokka. 18 I nena qohidabay woykko I acottidabay de7ikko taappe ekka. 19 He acuwa taani qanxana gada taani, Phawuloosi, ta kushen xaafays. Neeni taw ne shemppuwa acota uttidayssa taani nena akeekisanaw koshshenna.

20 Ta ishaw, Godaa baggara neeppe maade demmanaw koyays. Kiristtoosa baggara tana minthetha. 21 Taani gidayssafe daro neeni oothanayssa erada qassi ne taw kiitettanayssa ammanada hayssa xaafays.

22 Xoossay hintte woosa si7idi tana hintteko guye zaarana gada qoppiya gisho taw imathi shemppiya keethi giigisa.

Wurssetha sarotaa

23 Kiristtoos Yesuusa gisho taara qashon de7iya Ephafiri nena saro saro gees.* 24 Qassi taara issife oothiya Marqqoosi, Arsxirokoosi, Deemasinne Luuqaasi nena saro saro goosona.*

25 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ayyaanaara gido.

* 1:2 Qola 4:17

* 1:10 Qola 4:9

* 1:23 Qola 1:7; 4:12

* 1:24 Ha.O 12:12,25; 13:13; 15:37-39; 19:29; 27:2; Qola 4:10,14; 2Ximo 4:10-11

Ibraawe

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ibraawe Asaas

Xaafettida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Ha kiitay xaafettiday, wolqqaama metoy gakkin, bantta ammanuwa agganaw matida ammaniyaa asaassa. Ha maxaafaa xaafey, Yesuus Kiristtoosi wurssethaanne tuma Xoossaa qonccethaa gideyssa Ibraawe asaas bessees. He ammaniyaa asay bantta ammanuwan minnana mela entta minthethees. I hessan heedzu ayfe qofata waannayidi bessees.

1. Yesuusi ba ekkida metuwan Aawas tuma kiitettida merinaa Xoossaa Na7aa. I Xoossaa Na7a gidida gisho Gal77a Caaquwa wode de7iya nabetappe, kiitanchchotappenne Museppe bolla.

2. Yesuusi Gal77a Caaquwa kahintappe daro aadhdhiya merinaa kahine gideyssa Xoossay ba huu7en markkattis.

3. Yesuusa baggara ammaniyaa asi nagarappe, yashshafenne hayqoppe attees. Yesuusi kahine halaqa gideyssada, kase Ibraaweta ammano woganinne mehe yarshshon kuyada benttiya atotethaa ha77i tuma oothis.

Xaafey Isra7eele asaa taariken daro erettida asaa ammano leemiso oothi ekkidi (Shem 11) ha maxaafaa nabbabiya asati bantta ammanuwan minnana mela akeekisees. Hessadakka, shemppo 12 nabbabeyssati bantta ayfiyaa Yesuusa bolla wothidi, bantta ammanuwan minnana melanne ay metoynne waayey gakkikokka, entti genccana mela zorees. Wurssethan zoreninne akeekiso qaalan ba kiitaa kuuyees.

Ibraawe kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa: Xoossay Kiristtoosan qonccidayssa 1:1-3

Kiristtoosi kiitanchchotappe bolla 1:4-2:18

Kiristtoosi Museppenne Iyyaasuppe bolla 3:1-4:13

Kiristtoosa kahinetethay bolla 4:14-7:28

Kiristtoosa caaqoy bolla 8:1-9:22

Kiristtoosa yarshshoy bolla 9:23-10:39

Ammano bayratethaa 11:1-12:29

Xoossaa ufaysso 13:1-19

Anjjonne kuushsha qofaa 13:20-25

1

Na7ay kiitanchchotappe bolla

1 Kase Xoossay, nu aawatas nabeta baggara dumma dumma ogen daro wode odis. 2 Shin ha wurssetha wodiyan ubbaa iya laatisida qassi alamiya iya baggara medhdhida ba Na7aa baggara nuus odis. 3 Na7ay Xoossaa bonchchuwa phoolethaanne kumetha Xoossaa Xoossatethaa ekkidi, ba wolqqaama qaalan ha alamiya katisidi oykkis. Asaa entta nagaraappe geeshshidaappe guye Ubbaafe Bolla Xoossaa ushachcha baggan saluwan uttis.

4 Iyaw imettida sunthay kiitanchchota sunthaafe bolla gideyssada I enttafe bolla. 5 Hiza, Xoossay kiitanchchotappe ooddeko,

“Neeni ta Na7a;

ta hachchi new aawa gidas” gidee?

Woykko qassi ooddeko,

“Taani iyaw aawa gidana;

ikka taw na7a gidana” gidee?*

6 Qassi Xoossay ba bayra Na7aa ha alamiya kiittishe,

“Xoossaa kiitanchchoti ubbay iyaw goynno”

yaagis.* 7 Xoossay kiitanchchotabaa odishe,

“Xoossay ba Kiitanchchota carkko,

ba aylleta tama laco oothees”

yaagees.* 8 Shin ba Na7abaa odishe,

“Xoossaw, ne kawotethay merinaw de7ees.

Ne kawotethaa ne xillotethan ayssasa.*

9 Neeni xillotethi dosadasa; iita ixxadasa.

Xoossay, ne Goday, nena ne laggetappe aathidi dooris,

ufayssa zayte* nena tiyis”

yaagees. 10 Xoossay Zaaridi,

“Godaw, koyro neeni sa7aa medhdhadasa;

saloti ne kushe ooso.*

11 Hessati ubbay dhayana;

shin neeni daana.

Entti ubbay afilada wurana.

12 Neeni entta salenaada xaaxana;

qassi entti afilada laamettana.

Shin neeni ubba wode nena;

ne laythayka wurenna”

yaagees. 13 Shin Xoossay kiitanchchotappe ooddeko,

“Taani ne morkketa ne tohoy

yedhdhiyaso oothana gakkanaw,

hayssan taappe ushachcha baggan utta” gidee?*

14 Kiitanchchoti ubbay atotethi demmanaw de7iya asata maaddanaw Xoossay kiittida ayyaanata gidokkonaayye?

2

Gita anjjuwaa

1 Hessa gisho, nuuni si7ida tumaappe harasoo ekettonna mela he si7idayssa minthidi naaganaw bessees. 2 Hiza, kiitanchchota baggara odettida qaalay tuma gidikko, iya naaqoynne kiitettonna ixxoy pirdda ehiyabaa gidikko, 3 yaatin, nuuni hayssa mela gita atotethaa ixxas giikko, waanidi attanee? Koyro Goday ba huu7en he atotethaa odis; qassi iyappe si7idayssati nuus geeshshidi markkattidosona. 4 Qassi Xoossay malaatatan, oorathabatan, dumma dumma mallataninne ba sheniyada immida Geeshsha Ayyaana imotatan markkatethaa minthis.

Yesuusi ase gidis

5 Xoossay ha nuuni odiya sinthafe yaana alamiya, kiitanchchotas haarisibeenna. 6 Geeshsha Maxaafay issi bessan hayssada yaagees:

“Neeni asas qoppanaw asi aybe?

Woykko neeni iya naaganaw I aybe?*

7 Ne iya kiitanchchotappe guutha wodes guuthadasa;

Iya huu7en bonchchonne saba kallachcha wothadasa.

8 Qassi ubbabaa iya tohuwappe garssan wothadasa”

yaagees. Xoossay ubbabaa iyaw haarisiya wode iyaw haarettiboonnabay aybikka baawa. Shin ha77i ubbabay iyaw haarettishin nuuni be7ibookko. 9 Shin nuuni kiitanchchotappe guuthara guuxida Yesuusa be7oos. Xoossaa aadho keehatethaa gaason Yesuusi asa ubbaas hayqqis. I waaye hayqo hayqqida gisho bonchchonne saba kallachcha iya huu7en wothis. 10 Ubbabay iyawunne iya gaason medhettida Xoossay, daro nayta baara bonchchisanaw entta atotethaa huu7iya, Yesuusa waayen polo oothanaw iyaw bessees.

11 Yesuusinne he I geeshshida asa ubbay issi aawa nayta. Yesuusi entta, “Ta ishata” gidi xeeganaw yeellatonnay hessassa. 12 Yesuusi,

“Taani ne sunthaa ta ishatas awaajjana;

deriya shiiquwan nena galatana”

yaagees.* 13 Qassi I, “Taani ta ammanuwa iya bolla wothana” Qassika, “Xoossay taw immida naytara ta hayssan de7ays” yaagees.*

14 Nayti ashoynne suuthi de7eyssata gidiya gisho Yesuusikka enttada ase gidis. I hessa oothiday, hayqo bolla wolqqi de7iya Xalahiya ba hayquwan dhayssanaassa. 15 Qassi bantta de7o laytha ubban hayqo yashshan ayllettidi de7eyssata aylletethaafe wozanaassa.

16 Tuma Yesuusi yiday Abrahame zerethi maaddanaassafe attin kiitanchchota maaddanaassa gidenna.* 17 Asaa nagaray atto geetettana mela Xoossaa sinthan maariyanne ammanettida kahine halaqa gidis. Hessa gisho, I ubbaban ba ishata daananaw bessees. 18 I ba huu7en paacen waayettida gisho paacetteyssata maaddanaw dandda7ees.

3

Yesuusi Museppe bolla

1 Hessa gisho, Xoossay xeegida geeshsha ishato, nu ammanon Godaa gidi xeegiya hawaariyanne kahine halaqaa Yesuusa be7ite. 2 Musey Xoossaa Keetha ubban ammanettidayssada Yesuusikka bana doorida Xoossaas ammanettidayssa. 3 Keethe keexeyssi keethafe aadhdhidi bonchchetteyssada Yesuusi Museppe aadhdhiya bonchcho ekkanaw bessees. 4 Issi issi keethaa keexida asi de7ees, shin ubbaa giigisiday Xoossaa. 5 Musey Xoossaa Keetha ubban ammanettida aylle gididi, Xoossay sinthafe gaanabaas markka gidis. 6 Shin Kiristtoosi Xoossa Keethan na7ada ammanettidayssa. Nuuni ekkana gidi naagiya ufayssaa minthidi naagikko Xoossaa keethi gidoos.

Xoossaa asaas de7iya shemppuwa

7 Hessa gisho, Geeshsha Ayyaanay geyssada,

“Hachchi hintte Xoossay geyssa si7iya wode

8 bazzo biittan paaciya gallas,

hintte aawati makkalidayssada,

hintte wozanaa minthofite.

9 Hintte aawati tana paaccidosona;

oytamu laythi ta oosuwa be7idosona.

10 Hessa gisho, ta he yeletethaa hanqettada,

‘Entti ubba wode bantta wozanan baloosona;

ta ogiya eribookkona’ yaagas.

11 Hessa gisho, taani ta hanquwan caaqqada,

‘Ta shemppo bessaa ubbaka gelokkona’ yaagas” *

yaagees.

12 Ta ishato, hinttefe ooddenkka, de7o Xoossaafe hinttena shaakkiya iitanne ammanonna wozani doonna mela naagettite. 13 Hinttefe oonakka nagari balethin, ba wozanaa minthonna mela “Hachchi” yaagettidi xeegettishin gallas gallas issoy issuwara zorettite. 14 Nu koyro ammanuwa nuuni wurssethi gakkanaw minthidi naagikko, Kiristtoosara issife laattana. 15 Geeshsha Maxaafan,

“Hachchi Xoossay geyssa hintte si7iya wode

he wode entti makkalatethan hanidayssada,

hintte wozanaa minthofite”

yaagis.*

16 Xoossay giyabaa si7idi makkaliday oonee? Musey Gibxxefe kaalethi kessida ubbaa gidokkonaayye?* 17 Xoossay oytamu laythi oona hanqettidee? Nagara oothidayssatanne entta ahay bazzo biittan wodhdhi attida asata gidokkonaayye? 18 Qassi Xoossay, “Ta shemppo bessaa gelekketa” yaagidi caaqqiday, iyaw kiitettonna ixxida asaappe attin ooddesse? 19 Hiza, entti he shemppo bessaa gelonna attiday ammaniboonna gisho gideyssa nu be7oos.

4

1 Hiza, Xoossay nuna ba shemppo bessaa gelssana gida qaalay buroo sinthafe de7iya gisho hinttefe oonikka he shemppo bessaa gelonna attonna mela naagettoos. 2 Enttaw Wonggelay sabbakettidayssada, nuuskka sabbakettis. Shin entti si7idabaa ammanidi ekkiboonna gisho entta go77ibeenna. 3 Gidoshin, alamey medhettosappe doomidi Xoossaa oosoy polettidayssa gidikkoka, Xoossay,

“Taani ta hanquwan caaqqada,

ta shemppo bessaa ubbaka gelokkona”

gidayssada, nuuni ammanidayssati iya shemppo bessaa gelana.* 4 Laappuntha gallasaaba issi bessan, “Xoossay laappuntha gallasan ba ooso ubbaafe shemppis” yaagis.* 5 Qassika he bessan, “Entti ta shemppo bessaa ubbarakka gelokkona” yaagis.* 6 Koyro Wonggelaa si7idayssati kiitettonna ixxidi shemppo bessaa gelibookkona. Yaaniya gisho, ha77ika he shemppo bessaa gelana issi issi asati de7oosona. 7 Hessa gisho, Xoossay, “Hachchi” gidi xeegishe issi gallas nuus qanxis. Daro wodeppe guye Xoossay Dawite baggara,

“Xoossay giyabaa hachchi hintte si7iya wode

hintte wozanaa minthofite”

yaagidi odis.* 8 Iyyaasuy enttaw shemppuwa immidabaa gidiyakko, Xoossay hara gallasabaa guyeppe odennashin.* 9 Hiza, Xoossaa asaas Sambbaata shemppoy naagettidi de7ees. 10 Xoossaa shemppo bessaa geliya oonikka, Xoossay ba oosuwappe shemppidayssada ikka ba oosuwappe shemppana.* 11 Hessa gisho, oonikka he asaa kiitetetha ixxuwa kaallidi, kunddonaada Xoossaa shemppo bessaa gelanaw minnoos.

12 Xoossaa qaalay de7onne ootheyssa. Nam77u baggara qarattida mashshafe aadhdhidi oco. I shemppo, ayyaana, xaphonne kolize gakkanaw kanthidi caddees. Qassi asa wozanan de7iya geemmida qofaanne amuwaa shaakkidi pirddees. 13 Xoossaa sinthafe qosettiyabay ayba medhetethika baawa. Iya ayfe sinthan ubbabay qonccenne kallo de7ees. Nuuni zaaro immanaw bessey iya sinthana.

Gita kahine halaqaa Yesuusa

14 Hiza, salo keyida gita kahine halaqay, Xoossaa na7ay Yesuusi, nuus de7iya gisho nu ammanuwa minthidi naagoos. 15 Nu kahine halaqay nu daaburiya wode nuus qadhettanaw dandda7eyssa. I nagara oothibeenna, shin nuuda ubbaban paacettis. 16 Hiza, maarotethaa ekkanawunne maade koshshiya wode aadho keehatethaa demmanaw aadho keehatethay de7iyasuwa Xoossaa araatakko yayyonna shiiqoos.

5

1 Issi issi kahine halaqi asaa giddofe doorettidi, Xoossaara gathiyaban asaa gisho imotanne nagara yarshsho yarshshanaw shuumettees. 2 I ba huu7en daaburanchcho gidiya gisho eronnayssatasinne baleyssatas qadhettanaw dandda7ees. 3 I ba nagara gishonne asa ubbaa nagara gisho yarshsho yarshshanaw bessey hessassa.*

4 Oonikka ha bonchchuwa baw ekkanaw dandda7enna, shin Aaroni kahine halaqa gidanaw xeegettidayssada Xoossan xeegettanaw bessees.* 5 Hessadakka, Kiristtoosi kahine halaqa gidiya bonchchuwa baw ekkibeenna. Shin Xoossay iya,

“Neeni ta Na7aa.

hachchi ta new Aawa gidas”

yaagees.* 6 Qassi harason,

“Malkkexaadiqey kahine gididayssada,

neeni merinaw kahine gidana”

yaagees.*

7 Yesuusi ase gididi ha alamiyan de7iya wode bana hayqoppe ashshanaw dandda7iya Xoossaa daro yeehoninne afuthan woossis. I, iya bonchchidi kiitettida gisho Xoossay iya woosaa si7is.* 8 Yesuusi Xoossaa Na7a gidikkoka ba waayettida waayan kiitetethi tamaaris. 9 Hessankka, Yesuusi ba oosuwa polidaappe guye baw kiitettiya ubbay merinaa atotethaa demmana mela gaaso gidis. 10 Xoossay Malkkexaadiqe shuumidayssada kahine halaqa oothidi iya shuumis.

Ammanuwan daaburonna mela imettida naagiso

11 Ha nu oda bolla gujji haasayanabay darobay de7ees, shin hintte akeekay guutha gidiya gisho hinttew odi gelssanaw waayses. 12 Hintte hannoode asttamaare gidanaw bessees, shin Xoossaa qaalaa koyro timirttiya hinttena zaari tamaarssiya hara asi koshshees. Hintte mino kathi maanaw dandda7onna gisho maathi koshshees.* 13 Maathi paahettiya oonikka yooga na7a gidiya gisho lo77onne iita shaakki erenna. 14 Shin mino kathi lo77onne iita shaakkidi eriya kahaama asaassa.

6

1 Hiza, Kiristtoosabaa tamaarssiya koyro timirttiya aggidi Kiristtoosan kahaamatethako boos. Hayqo oosoppe simobaanne Xoossaa ammanobaa koyro timirttiyako guye simmoko. 2 Hessadakka, xinqqatetabaa,* kushe wosobaa, hayqoppe denddobaanne merinaa pirddabaa zaari tamaarokko. 3 Xoossay giikko nu hessa oothana.

4 Issi toho poo7oy poo7idayssata, salo imota ekkidayssata, Geeshsha Ayyaanan shaakettidayssata, 5 lo77o Xoossaa qaalanne sinthafe yaana alamiya wolqqaa be7idayssata, 6 guyeppe kaddidayssata nagaraappe nam77antho zaaranaw dandda7ettenna. Ays giikko, entti bantta dhayuwas Xoossaa Na7aa zaari kaqqiya mela masqaliya bolla iya kaqqosonanne asa sinthan kawushshosona.

7 Ubba wode I bolla bukkiya iraa uyada, goyida uraa maaddiya kathi immiya biittiya Xoossan anjjettidaaro. 8 Shin agunthunne kinchchote doliya biittiya aybibaakka maadduku; iw qanggethay matattis; wurssethan xuugettana.*

9 Nu siiqo ishato, nuuni hayssada odiyabaa gidikkoka, hinttena atotethaako kaalethiya lo77obay hinttew de7eyssa eroos. 10 Xoossay suure pirddeyssa. Xoossay, hintte oothida oosuwanne kase gidin ha77ika ammaneyssata maaddidi, iyaw de7iya siiquwa bessidayssa dogenna. 11 Hintte ubbay ufayssan naageyssa demmana gakkanaw ha minotethaa wurssethi gakkanaw bessana mela nu amottoos. 12 Hintte ammanoninne dandda7an naagiya ufayssaa laattiya asaa daanana melappe attin azalla gidana mela koyokko.

Xoossay immida ufayssay sidhisenna

13 Xoossay Abrahames immana gidi caaqqida wode baappe aadhdhiya hari giti baynna gisho ba huu7en caaqqis. 14 Iyaakko, “Taani nena anjjana; ne zerethaaka darssana” yaagis.* 15 Abrahamey dandda7an naagidi Xoossay immana gida ufayssaa ekkis.

16 Asi caaqqishe baappe gitatiya uran caaqqees; he caaqoy geetettidabaa minthidi, palama ubbaa teqqees. 17 Hessa gisho, Xoossay ba laamettonna qofaa ufayssa qaala laatteyssatas qonccisanaw koyida gisho caaqon minthis. 18 Xoossay worddotenna. Iya ufayssa qaalaynne caaqoy, nam77ayka laamettokona. Ha nam77ubatan nu sinthan de7iya ufayssaa oykkanaw danadda7ana mela geshe demmanaw iyaakko baqatida nuuni, wolqqaama minthetho demmana.

19 Ha ufayssay nu shemppuwas, markkabey qaaxxonnaada minthidi oykkiya biraata mela. He ufayssay magaraajjuwafe guye baggan de7iya geeshsha bessaa gelis.* 20 Yesuusi Malkkexaadiqe shuumatethaada merinaw kahine halaqa gididi, nu gisho nuuppe sinthattidi he bessaa gelis.*

7

Kahiniya Malkkexaadiqe

1 Malkkexaadiqey, Saaleme Kawoy, Ubbaafe Bolla Xoossaa kahine. He Malkkexaadiqey Abrahamey kawota oli xoonidi simmishin iyara gahettidi iya anjjis.* 2 Abrahamey ba di77idabaa ubbaafe iyaw asraata kessidi immis. Malkkexaadiqe sunthay koyro “Xillotethaa kawo”, nam77antho, “Saaleme kawo” birshshethay, “Sarotethaa kawuwa” guussu. 3 Malkkexaadiqes aaya woykko aawu woykko zare paydoy baawa. Iya yeletethaas doomethi woykko iya de7uwas wurssethi baawa, shin Xoossaa Na7a daanidi merinaw kahine gidis.

4 Malkkexaadiqey ay mela giteekko be7ite. Nu aawata mayzay, Abrahamey, ba de77idabaappe iyaw asraata immis. 5 Kahine gidiya Leewe zarey Isra7eele asappe, hessika Abrahame zerethi gidida bantta ishatappe asraata ekkana mela higgey kiittees.* 6 Malkkexaadiqey Leewe zare gidonna ixxikokka Abrahameppe asraata ekkis; ufayssa qaali de7iya Abrahame anjjis. 7 Guuthay gitan anjjetteyssi palanthenna.

8 Issi baggara, asraata ekkeyssati hayqqiya asata, shin hara baggara asraata ekkeyssi de7on de7ees yaagidi odettidayssa. 9 Hiza, asraata ekkiya Leewey, Abrahame baggara asraata immis gaanaw dandda7ettees. 10 Ays giikko, Malkkexaadiqey Abrahamera gahettiya wode Leewey yelettiboonnabaa gidikkoka, ba mayzaa Abrahame gulbbatan de7ees.

11 Isra7eele asaas higgey Leewe kahinetethaa baggara imettis. Ha Leewe kahinetethay polo gididabaa gidiyakko Aaronayssa mela gidonnashin, Malkkexaadiqe mela hara kahine shuumanaw ays koshshidee? 12 Hiza, kahineti laamettiya wode higgeykka qassi laamettanaw bessees. 13 Ha nu iyabaa odiya uray hara zare; iya sheeshaappe oonikka yarshsho bessan kahinetethan oothibeenna. 14 Nu Goday Yihuda sheeshaappe yidayssi erettidayssa. Gidoshin, Musey kahintebaa odishe Yihuda zariyaba aybaakka odibeenna.

15 Malkkexaadiqe mela hara kahiney yidabaa gidiyakko ha nu odiyabay aadhdhi qonccana. 16 I kahine gididay dhayonna de7uwa wolqqaanappe attin iya mayzaa higgeninne wogan gidenna. 17 Geeshsha Maxaafay,

“Malkkexaadiqe kahinetethaa mela,

neeni merinaw kahine”

yaagidi markkattees.* 18 Koyro higgey daaburanchchonne maaddonabaa gidiya gisho shaarettis. 19 Muse higgey aybinkka polo oothanaw dandda7ibeenna. Shin nuuni iya baggara Xoossaakko shiiqiya ubbaafe aadhdhiya ufayssa qaalay nuus imettis.

20 Kiristtoosi kahine gidiya wode Xoossay caaqqis, shin harati kahine gidida wode hessa mela caaqoy baawa. 21 Shin Yesuusi caaqon kahine gidis. Xoossay yaagidi caaqqis;

“Goday caaqqis; I ba qofaa laammenna;

‘Neeni merinaa kahine’ ”

yaagis.* 22 Ha caaquwa gaason Yesuusi nuus ubbaafe aadhdhiya qaala caaquwas waase gidis.

23 Kahinetethan oothonna mela hayqoy entta diggida gisho koyro kahineta tayboy daro. 24 Shin Yesuusi merinaw de7iya gisho iya kahinetethaa hari laattenna. 25 Hessa gisho, I ubba wode entta gisho gaannatanaw merinaw de7iya gisho Xoossaakko iya baggara yeyssata polo ashshanaw dandda7ees.

26 Hiza, nuus koshshiyabaa immiya, geeshshay, boreynne tuni baynnayssi, nagaranchchotappe shaakettidaysinne saluwappe aadhdhidi dhoqqida kahine halaqay nuus koshshees. 27 I hankko kahine halaqata mela koyro ba nagara gisho kaallidi asaa nagaraa gisho gallas gallas yarshsho yarshshanaw koshshenna. I bana yarshshida wode zaarethonna ogen issi toho bana yarshshis.* 28 Muse higgey daaburanchcho asaa kahine halaqa oothidi shuumees. Shin higgiyafe guye yida caaqo qaalay merinaw polo gidida Xoossaa Na7aa shuumis.

8

Yesuusi nu kahine halaqaa

1 Nuuni haasayaa gitabay hessa. Saluwan Ubbaafe Bolla Xoossaa araatappe ushachcha baggan uttida hayssa mela kahine halaqay nuus de7ees.* 2 I asan gidonnashin Godan eqqida tuma dunkkaaniyan Xoossa Keethan oothees.

3 Kahine halaqa ubbay imonne yarshsho yarshshanaw shuumettees. Hessa gisho, ha kahiney yarshshanaw issibay daanaw koshshees. 4 Higgey kiiteyssada yarshshiya kahineti de7iya gisho Kiristtoosi sa7an de7iyabaa gidiyakko kahine gidenna. 5 Entti kahinetethan oothiya dunkkaaney salon de7eyssas leemisonne kuya. Musey dunkkaaniya essiya wode Xoossay iyaakko, “Taani nena deriya bolla bessida leemisuwa kaallada ootha” yaagis. 6 Shin Yesuusi giddo gididi sigethiya caaqoy, koyro caaquwappe aadhdheyssada I ekkida oosoy enttayssafe aadhdhees. Hessi eqqiday aadhdhiya caaqo qaalana.

7 Koyro caaquwan bali baynaba gidiyakko nam77antho caaqo koshshenna. 8 Shin Goday iya boridi, hayssada yaagis:

“Taani Isra7eele asaaranne Yihuda asaara

ooratha caaqo caaqqiya wodey yaana.*

9 He caaqoy ta entta aawata Gibxxe biittaafe kushiya oykkada,

goochcha kessida wode enttara caaqqida caaquwa mela gidenna.

Entti ta caaquwan ammanettiboonna gisho

taani entta yegga aggas yaagees Goday.

10 Shin hizappe guye Isra7eele asaara

ta caaqqana caaqoy hayssa yaagees Goday.

Taani ta higgiya entta guugiyan wothana;

entta wozanan xaafana.

Taani entta Xoossaa gidana;

enttika ta ase gidana.

11 Enttafe oonikka ba shooruwa woykko ba ishaa,

‘Godaa era’ yaagidi tamaarssenna.

Entti guuthafe gita gakkanaw

ubbay tana erana.

12 Taani entta naaquwa atto gaana;

entta nagaraa zaara qoppike” yaagees.

13 Xoossay ha caaquwa “Oorathi” gidi xeegishe koyroyssa gal77isis. Hiza, gal77aynne ceegay dhayaa wodey gakkis.

9

Salo goynnonne sa7a goynno

1 Koyro caaquwas Xoossaa goynniya wogaynne sa7a Xoossa Keethay de7ees. 2 Dunkkaaney eqqis. Iyan xomppe wothiya kocay, xarpheezaynne Godaa sinthan wothiya uythay de7ees; he bessay Geeshsha Bessaa geetettees.* 3 Nam77antho magaraajjuwafe guye baggara de7iya bessay Ubbaafe Geeshsha Bessaa geetettees.* 4 Iya giddon ixaane cuyisiya worqqa saaxineynne worqqan meeshettida caaqo Taabotey de7ees. He caaqo Taabotiyan mannay de7iya worqqa xaaroy, aacida Aarona xam77aynne Muse higgey xaafettida nam77u lochche shuchchati de7oosona.* 5 He Taabotiyappe bolla baggara atotetha kamaa bantta qefiyan genthiya bonchcho kiruubeti de7oosona. Shin ha77i he ubbaa qonccisidi odanaw dandda7okko.*

6 Ha ubbay hayssada giigidaappe guye, kahineti ubba wode bantta oosuwa oothanaw dunkkaaniyas koyro kifiliya geloosona.* 7 Shin kahine halaqaa xalaali dunkkaaniyas nam77antho kifiliya laythafe issi toho gelees. I yaa gelishe ba nagaraa gishonne asay eronna oothida nagaraa gisho suutha yarshsho ekkonna gelenna.* 8 Koyro dunkkaaney eqqidi de7ishin, Ubbaafe Geeshsha Bessaa efiya ogey buroo dooyettiboonnayssa Geeshsha Ayyaanay hessan erisees.

9 Hessi ha wodiyas leemiso; Xoossas immetiya imoynne yarshshoy goynniya uraa kaha geeshshanaw dandda7onayssa hayssi bessees. 10 Hessati muussabaa, ushshabaanne dumma dumma meechcha wogata odeyssata. Entti ooratha wogay yaana gakkanaw oosettiya kare bagga wogata.

11 Shin Kiristtoosi ha77i nu demmida lo77obaatas kahine halaqa gididi yis. I gelida dunkkaaney gitanne polo gididayssa. He dunkkaaney asa kushen oosettibeenna qassi ha alamiyabaa gidenna. 12 Kiristtoosi Ubbaafe Geeshsha Bessaa geliya wode deesha suuthinne mara suuthi ekkidi gelibeenna. Shin merinaa atotethaa immanaw ba suuthaa ekkidi zaarethonna ogen issi toho gelis. 13 Deesha suuthaynne kormma suuthay, xuugettida ussa bidoy, tunida asaa bolla dharccettidi enttana geeshshiyabaa gidikko,* 14 merinaa Geeshsha Ayyaana baggara borey baynna yarshsho oothidi, Xoossaas bana immida Kiristtoosa suuthay, de7o Xoossaa goynnana mela hayqo kaalethiya oosuwappe nu kaha waati aathi geeshshennee?

15 Hessa gisho, xeegettidayssati Xoossay immida merinaa laata ekkana mela Kiristtoosi ooratha caaquwas giddo gididi sigetheyssa gidis. Hessi haniday asay koyro caaquwappe garssan de7iya wode oothida nagaraappe enttana wozanaw I hayqqidayssana.

16 Hiza, keekey de7ikko, he keekida uraa hayqoy erettanaw koshshees. 17 Keekida uray hayqqiko iya keekey minnees. Keekida uray hayqqonna attiko iya keekey oothenna.

18 Hari attoshin, koyro caaqoykka suuthi baynna minnibeenna. 19 Musey higge kiita ubbaa asaas odidaappe guye mara suuthinne deesha suuthi haathara walakkidi, zo7o dorssa ikisenne hisophe boncco ekkidi, maxaafaa bollanne asaa bolla wurxxis.* 20 Musey asaakko, “Hintte naagana mela Xoossay kiittida suutha caaqoy hayssa” yaagis. 21 Hessadakka, dunkkaaniya bollanne oothiya miishe ubbaa bolla suuthaa wurxxis.* 22 Tumakka higgey geyssada guuthabatappe attin ubbabay suuthan geeyees. Suuthi gukkonnashin atotethi baawa.*

Yesuusa polo yarshshetethaa

23 Saluwabaas leemiso gididayssati ubbay mehe yarshshon geeyanaw koshshees. Shin salobati bantta huu7en hessafe aadhdhiya yarshshuwan geeyanaw koshshees.

24 Kiristtoosi tuma Xoossa Keethas leemiso gidida, asa kushen oosettida Ubbaafe Geeshsha Bessaa gelibeenna. Shin I ha77i nu gisho Xoossaa sinthan benttanaw saluwa gelis. 25 Kahine halaqay laythan laythan ba suuthi gidonnayssa ekkidi, Ubbaafe Geeshsha Bessa gelees. Shin Kiristtoosi daro toho bana yarshshanaw salo gelibeenna. 26 Hessada hanidabaa gidiyakko, Kiristtoosi alamey medhettosappe doomidi daro toho waayettanaw koshshees. Shin ha77i wodiya wurssethan nagara digganaw bana yarshshidi zaarethonna ogen issi toho benttis.

27 Asi ubbay issi toho hayqqanaw hessafe guye pirddettanaw bessees. 28 Hessadakka, Kiristtoosi daro asaa nagara digganaw issi toho yarshshettis. Shin I nagara tookkanaw gidonnashin bana naageyssata ashshanaw nam77antho qonccana.*

10

1 Muse higgey yaanaw de7iya lo77obatas kuyappe attin ba huu7en waanna gidenna. Hessa gisho, laythan laythan pacey baynna yarshshettiya yarshshoy goynnanaw shiiqiya asaa polo oothanaw dandda7enna. 2 Higgey entta polo oothanaw dandda7idabaa gidiyakko entti yarshsho yarshsheyssa agganashin. Qassi goynnanaw shiiqiya asay bantta nagaraappe geeyana; entta kahaykka enttana bala gidi mootenna. 3 Shin he yarshshoti laythan laythan nagara qofisoosona. 4 Ays giikko, kormma suuthinne deesha suuthi nagara digganaw dandda7enna.

5 Hessa gisho, Kiristtoosi ha alamiya yida wode hayssada yaagis:*

“Neeni yarshshonne imo koyabaakka;

shin taw asho giigisadasa.

6 Neeni xuugettiya yarshshoninne

nagara yarshshuwan ufayttabaakka.

7 He wode ‘Ta gisho maxaafan xaafettidayssada,

Godaw, taani ne sheniya oothanaw yas’ yaagas”

yaagis. 8 Yarshshoy yarshshettana mela higgey kiittiyabaa gidikkoka, Kiristtoosi koyro, “Neeni yarshshonne imo, xuugettiya yarshshonne nagara yarshsho koyabaakka; enttan ufayttabaakka” yaagis. 9 Kaallidikka I, “Godaw, hekko taani ne sheniya oothanaw yas” yaagis. Hessa gisho, Kiristtoosi nam77anthuwa essanaw koyroyssa shaaris. 10 Yesuus Kiristtoosi Xoossaa sheniya oothidi, zaarethonna ogen issi toho ba ashuwa yarshshida gisho nuuni geeyida.

11 Kahine ubbay, nagara digganaw dandda7onna he yarshshota gallas gallas yarshshishe eqqidi ba oosuwa oothees.* 12 Shin Kiristtoosi ubba wodes gidiya issi nagara yarshshuwa yarshshidi, Xoossaafe ushachcha baggan uttis.* 13 He wodiyappe doomidi iya morkketi iya tohoy yedhdhiyabaa oothana gakkanaw naagees. 14 I zaarethonna ogen issi toho bana yarshshida yarshshuwan geeshshata merinaw polo oothis.

15 Qassi Geeshsha Ayyaanay nuus hayssa markkattees. Koyro hayssada yaagis:

16 “He gallasatappe guye,

taani enttara caaqqiya caaqoy hayssa:

Taani ta higgiya entta qofan wothana;

entta wozanan xaafana”

yaagees.* 17 Kaallidikka,

“Taani entta nagaraanne

entta iita oosuwa zaara qoppike”

yaagees.* 18 Hiza, nagari atto geetettidaappe guye nagaras yarshshettiya yarshsho koshshenna.

Ane Xoossaakko shiiqoos

19 Hiza, ta ishato, nuuni Yesuusa suuthaa baggara Ubbaafe Geeshsha Bessaa gelanaw nuus minotethi de7ees. 20 Nu gelanay Kiristtoosi ba magaraajjuwa, hessika ba ashuwa baggara nuus dooyida oorathinne de7o gidida ogiyana. 21 Nuus Xoossa Keetha bolla shuumettida gita kahine halaqay de7ees. 22 Nuuni iita kahappe geeyanaw nu wozanaa wurxettidi, nu asatethaa xillo haathan meecettidi, suure wozananinne polo ammanon Xoossaako shiiqoos.*

23 Nuus ufayssa qaala immida Xoossay ammanttidayssa gidiya gisho nu markkattiya ufayssaa ushachchi haddirssi goonna minthidi oykkoos. 24 Issoy issuwa siiqosinne lo77o oosos waati denthethaneekko ane qoppoos. 25 Issoti issoti meeze oothidi shiiqeyssa aggidayssada nuuni issife shiiqeyssa aggoko. Shin Godaa gallasay matattidayssa hintte be7iya gisho hessa kaseyssafe aathidi oothite.

26 Nuuni tumaa eratethaa ekkidaappe guye erishe nagara oothiko, hizappe nu nagaraa gisho yarshshettana yarshshoy baawa. 27 Shin hiza attiday yashshiya pirddaanne Xoossaa morkketa xuugganaw giigida wolqqaama tamaa.* 28 Muse higgiya kiitettonna ixxida oonikka nam77u woykko heedzu asi iya bolla markkatiko qadhey baynnashin hayqqees.* 29 Yaatin, Xoossaa Na7aa kadhida uray, bana geeshshida Xoossaa caaqo suuthaa tunabaada qoppida uray, qassi aadho keehatetha Ayyaanaa cayida uray, ay mela iita pirddaa ekkanaw bessiyako ane qoppite.*

30 Hiza, “Halo kesoy tabaa, ta kushe zaarana” gidayssa nu eroos. Qassika, “Goday ba asaa pirddana” yaagis.* 31 De7o Xoossaa kushen kunddethi daro yashshees.

32 Hinttew Xoossaa poo7oy poo7idaappe guye hintte daro waayen, gita baaxen genccida beni wodiya qoppite. 33 Issi issi toho hintte asa sinthan cayettideta; goodettideta; issi issi toho hessa mela waayey gakkida asaara issife waayideta. 34 Qashon de7iya asaaskka qadhettideta. Hinttew lo77onne dhayonna shaloy salon de7eyssa hintte erida gisho hintte shaloy bonqettiya wode ufayssan dandda7ideta.

35 Hessa gisho, gita woytoy de7iya hintte minotethaa yeggofite. 36 Xoossaa sheniya polidi, I hinttew immana gida ufayssaa ekkana gakkanaw genccanaw koshshees. 37 Hiza, Geeshsha Maxaafan,

“I, yaana gidayssi yaana; gam77enna.*

38 Shin ta xilloy, tanan ammanettidi daana;

oonikka guye simmiko tana ufayssenna”

yaagees. 39 Nuuni ammanettidi attiyaa asaa baggafe attin guye simmidi dhaya asaa bagga gidokko.

11

Ammano

1 Ammanoy guussay, demmana gidi ufayssan ammanettidi naagiyabaanne nu be7onnabaa be7iyada oothidi ekkiyabaa. 2 Beni aawati ammanon Xoossaafe markkatethi ekkidosona.

3 Alamey Xoossaa qaalan medhettidayssa nu ammanon eroos. Qassi benttiyabay benttonnabaappe medhettis.*

4 Aabeli Qaa7elayssafe aadhdhiya yarshsho Xoossaas yarshshiday ammanona. Xoossay Aabela imuwa ufayttidi ekkida wode I xillo gididayssa markkattis. Aabeli hari attoshin, hayqqidikka ba ammanuwan ha77i gakkanaw odees.*

5 Heenokey hayqqonna salo biday ammanona. Xoossay iya ekkida gisho oonikka iya be7anaw dandda7ibeenna. Heenokey salo ekettanaappe sinthe I Xoossaa ufayssida asi gideyssi odettis.* 6 Ammanoy baynna oonikka Xoossaa ufayssanaw dandda7enna. Xoossaakko yaa oonikka Xoossay de7eyssanne bana koyeyssatas woyto immeyssa ammananaw koshshees.

7 Nohey buroo benttonnabaas Xoossay iyaw odida wode Xoossaas yayyidi, bananne ba soo asaa ashshanaw ammanon markkabe keexxis. Yaatidi ba ammanuwan alamiya pirddidi, ammanon benttiya xillotethaa Xoossaafe ekkis.*

8 Abrahamey laata oothidi ekkana biittaa baana mela Xoossay iya xeegida wode hari attoshin, I aw biyakko eronna ixxikokka kiitettiday ammanona.* 9 Abrahamey Xoossay iyaw immana gida biittan bete asada de7iday ammanona. Xoossay he immana gidayssa iyara issife laattanaw de7iya Yisaaqaranne Yayqoobara wolla dunkkaanen de7is.* 10 I, Xoossay qoppidi keexida xaala baasoy de7iya katamaa naagees.

11 Saara ba huu7en cimidabaa gidikkoka ufayssi immida Xoossay ammanettidayssa gideyssa erida gisho qanthatanaw wolqqa demmiday ammanona.* 12 Hessa gisho, hayqqida asi daaniya issi addiyafe salo xoolintto melanne abbaa gaxan de7iya tayboy baynna shafe mela zerethay yelettidosona.*

13 He asa ubbay banttaw geetettida ufayssaa qaala ekkonna ammanon hayqqidosona. Shin haahora hessa be7idi, demmidaada oothidi, ufayssan ekkidosona. Qassi entti sa7an imathenne bete asi gideyssa eridosona.* 14 Hessada giya asay bantta biittaa naageyssa qonccen bessees. 15 Entti he aggidi keyida biittaa guye qoppidabaa gidiyakko guye simmanaw dandda7osona. 16 Shin ha77i aadhdhi lo77iya salo biittaa laamotosona. Hessa gisho, Xoossay enttaw katama giigisida gisho “Entta Xoossaa” geetettidi xeegettanaw yeellatenna.

17 Abrahamey paacettida wode Yisaaqa yarshshiday ammanonna. He ufayssa qaala ekkida Abrahamey ba issi na7aa yarshshanaw giigis.* 18 Xoossay Abrahamekko, “Ne zerethay Yisaaqa baggara xeegettana” yaagidi odis.* 19 Xoossay hayqoppe denthanaw dandda7eyssa Abrahamey ammanida gisho Yisaaqa hayqoppe paxi denddidaada oothidi zaari ekkis.

20 Yisaaqi wodeppe hananabaa eridi Yayqoobanne Eesawe anjjiday ammanona.*

21 Yayqoobi hayqqana hanishe, issi issi Yoosefa nayta anjjidaynne guufe bolla katidi goynniday ammanonna.*

22 Yoosefi hayqqanaw matida wode Isra7eele asay Gibxxefe keyanayssa odidaynne ba meqethaa oothanabaa entta kiittiday ammanona.*

23 Musey yelettidaappe guye iya aayanne iya aaway mala lo77o na7a gididayssa be7idi heedzu ageena qottiday ammanona; entti kawuwa awaajjuwa yayyibookkona.*

24 Musey diccidaappe guye Gibxxe kawuwa na7ee na7a geetettanayssa ixxiday ammanona.* 25 Musey nagaran guutha wodes ufayttanaappe, Xoossaa asaara waaye ekkanayssa dooris. 26 I wodeppe demmana woytuwa tishshi oothidi xeellida gisho Gibxxe shaluwappe aathidi Kiristtoosa gisho borettanayssi daro aadhdhiya duretethi gididayssa eris.

27 Musey Kawuwa hanquwa yayyonna, Gibxxefe keyiday ammanona. Benttonna Xoossaa be7ida asada hanidi ba qofan genccis. 28 Hayqo ehiya kiitanchchoy Isra7eele asaa bayra nayta wodhonna mela Musey Faasikanne suutha wurxetha wogaa oothiday ammanona.*

29 Isra7eele asay mela biittara hamuttiyada hamuttidi, Zo7o Abbaa pinniday ammanona. Shin Gibxxe asay gelanaw paaci be7ishin haathay entta mittis.*

30 Isra7eele asay Iyaarkko katamaa shuchcha dirssaa laappun gallas yuuyidi, kunddisiday ammanona.* 31 Laymiya Ra7aaba biittaa wochcheyssata mokkida gisho kiitettonna asaara hayqqonna attiday ammanona.*

32 Hiza, haraa ta ay go? Gediyoonabaa, Baaraqabaa, Samsoonabaa, Yofttaahebaa, Dawitebaa, Saamu7eelabaa, qassi nabetabaa odanaw taw wodey gidenna.* 33 Entti ammanon kawotethata xoonidosona; xillotethan aysidosona; Xoossay immana gida ufayssaa ekkidosona; gaammota doona gorddidosona;* 34 tama wolqqaa toysidosona; morkkata mashshaafe attidosona; bantta daaburan minnidosona; olan wolqqaama gididosona; allaga toora goodidosona.* 35 Maccasati bantta hayqqidayssati hayqoppe paxin ekkidosona.

Qassi harati aadhdhiya hayqoppe dendduwa ekkanaw koyidi qashuwappe bilettanayssa ixxidosona.* 36 Harati asan borettidi lisson garaafettidosona; harati santhalaatan qashettidi qasho keethan yegettidosona.* 37 Entti suchchan cadettidosona; magaazen nam77a keyidi phalqqettidosona; paacettidosona; mashshan hayqqidosona; enttaw ubbabay dhayin metootidosona. Dorssa itenne deesha ite ma77idi yuuyidosona.* 38 Enttaw ha alamey giigonna ixxin bazzo biittan, dere bolla, gonggoloninne olla giddon yuuyidosona.

39 Xoossay entta ammanuwabaa markkattikokka, he ubbay geetettida ufayssa qaala ekkibookkona. 40 Xoossay nuus lo77obaa qoppi wothida gisho entti nuuni baynna polo gidokkona.

12

Xoossay nuus aawa

1 Hiza, shaarada nu yuushuwan darida hayssa mela markkatti nu matan de7iya gisho nuna dhubbiya ubbaanne oykkidi haariya nagaraa diggidi, nu sinthan de7iya gaadde wothaa genccan woxxoos. 2 Nu ammanuwas oge dooyidayssanne nu wurssetha poluwakko nuna gathiya Yesuusa bolla nu ayfiyaa wothoos. Yesuusi wodeppe de7iya ufayssaa gisho masqaliya waaya dandda7idi, yeella hayquwa kadhidi, Xoossaafe ushachcha baggan uttis.

3 Hiza, hintte doccidi ufayssi qanxonna mela nagaranchchota ixuwa dandda7ida Yesuusa qoppite. 4 Nagarara de7iya baaxiyan buroo suuthu gussana gakkanaw eqettibeekketa. 5 Xoossay ba qaalan, ba naytada hinttena zoridayssa dogideta.*

“Ta na7aw, Xoossaa seera leqqofa;

i nena seeriya wode ufayssi qanxofa.

6 Goday ba dosiya uraa seeres;

qassi ba na7ada ekkiya ubbaa garaafees”

yaagees. 7 Xoossay hinttena ba naytada seeriya wode genccite; Aaway seeronna na7i oonee? 8 Xoossay ba nayta ubbaa seeres; hintte seerettonna ixxiko tuma iya nayta gidonnashin balakko nayta. 9 Qassi nuna yelida nu aawati nuna seerosona; nukka enttana bonchchoos. Yaatin, nuuni nu ayyaana Aawas waanidi aathi haarettoko? 10 Hiza, nu aawati banttaw lo77o daanida mela guutha wodes nuna seeridosona. Shin Xoossay nu go77aas, nu iya geeshshatethan shaakettana mela seeres. 11 Nuuni seerettiya wode yiloyeesippe attin ufayssenna. Shin guyeppe seeretethaa meezetida asaas seeray, saroy kumida xillotethaa ayfe ayfisees.

Zorenne naagiso

12 Hiza, hintte arggaacida qesiyanne hintte daaburida gulbbata minthite.* 13 Wobbey paxana melappe attin aathi meqqonna mela hintte tohuwas suure oge giigisite.*

14 Asa ubbaara saro daanawunne geeshshatethan daanaw minnite; geeshshatethi baynna oonikka Godaa be7anaw dandda7enna. 15 Hinttefe ooddeskka Xoossaa aadho keehatethay pacconnaada, qassi camo ayfe ayfidi daro asaa tunisiyanne dhayssiya zerethada gidonna mela naagettite.* 16 Hintte giddon laymatiya asi woykko issi toho miya kathas ba bayratethaa toochchidi bayzida Eesawe mela asi doonna mela naagettite.* 17 Guyeppe Eesawey he anjjuwaa ekkanaw koyida wode digettidayssa ereeta. I he anjjuwaa afuthan minnidi koykkoka, demmanaw dandda7ibeenna; I nagaraappe simmanaw qaada demmibeenna.*

18 Hintte kushen boshettiya Siina deriyakko, eexiya tamaakko, dhumaakko, caaganaakko, gotiyakko,* 19 moyziya waasuwako woykko qaalay si7ettiya bessaako yibeekketa. He qaala si7ida asay hara guzha qaala si7onna mela woossidosona. 20 Ays giikko, “Hari attoshin, do7i he deriya bochchiko, shuchchan cadettidi hayqo” yaagida kiitaa entti tookkanaw dandda7ibookkona.* 21 He haniyabay daro daganthiyaba gidida gisho Musey, “Taani yashshan kokkoras” yaagis.*

22 Shin hintte Xiyoone Deriyakko, de7o Xoossay de7iya Yerusalaame katamaakko, issife shiiqidi ufayttiya daro mukulu kiitanchchotakko saluwa yideta. 23 Entta sunthay salon xaafettida woosa keethaa bayra naytakko, asa ubbaa pirddiya Xoossaakko, polo gidida xillo asaa ayyaanatakko yideta. 24 Ooratha caaquwas giddo gididi sigethiya Yesuusakko, Aabela suuthaafe aadhdhiyabaa odiya wurxettida suuthaakko yideta.*

25 Hinttew odiya uraa qaala ixxas goonna mela naagettite. Kaseyssati sa7an gididi odida kiitaa si7onna ixxidi attiboonnabaa gidikko yaatin, salon gididi odiya qaala nuuni ixxas giikko waanidi attanee?* 26 He wode iya qaalay sa7a qaathis. Shin ha77i taani, “Sa7a xalaala gidonnashin issi toho zaarada saluwakka qaathana” yaagis.* 27 “Issi toho zaarada” giya qaalay qaaxxonnobay minnidi daana mela qaaxxiya medhettidabati dhayanayssa bessees.

28 Nuuni qaaxxanaw dandda7onna kawotethaa ekkiya gisho Xoossaa galatoos; Xoossaa ufayssiya ogen bonchchoninne yashshatethan iya goynnos. 29 Hiza, nu Xoossay tuma xuuggiya tama.*

13

Wurssetha zore

1 Ammaniya asada issoy issuwara polo siiqetite. 2 Imathe mokkeyssa dogoppite. Issi issi asati hessada oothishe eronna kiitanchchota mokkidosona.* 3 Qashon de7eyssata hintteka enttara issife qashon de7iyada oothidi enttana qoppite. Waaye ekkiya asaara issife hintteka waaye ekkiyada oothidi enttana qoppite.

4 Ekoynne geloy asa ubbaa matan bonchchettidabaa gido. Qassi Xoossay laymateyssatanne laammeyssata pirddanaw de7iya gisho azinaynne machchiya issoy issuwas ammanettanaw bessees.

5 Miishe siiqoppe hinttena naagite; hinttew de7iyaban alite. Xoossay, “Taani nena ubbarakka yeggike woykko aggike” yaagis.* 6 Hessa gisho, nuuni ammanettidi,

“Goday tana maaddeyssa;

ta yayyike; asi tana ay oothanee?”

yaagos.*

7 Xoossaa qaala koyro hinttew odida hinttena kaaletheyssata qoppite. Entti waanidi de7idaakko entta duussaa be7idi entta ammanuwa kaallite.

8 Yesuus Kiristtoosi zinekka hachchika merinawukka laamettenna. 9 Dumma dumma ooratha timirtten harasoo bidi dhayoppite; booppite. Nu wozanay Xoossaa aadho keehatethan minnanaw besseesppe attin min go77onna kathan wogaa polon gidoppo.

10 Shin dunkkaaniya giddon oothiya kahineti he yarshsho kathaafe maanaw enttaw maati baynna yarshsho bessay nuus de7ees. 11 Kahine halaqay nagara yarshshos mehe suuthi ekkidi yarshshanaw Ubbaafe Geeshsha Bessaa gelees. Shin he mehiya ashuwa dirssaafe karen xuuggees.* 12 Hessadakka, Yesuusi deriya nagaraappe ba suuthan geeshshanaw katamaa penggiyafe karen waayettis. 13 Hiza, nuuni boriya tookkidi dirssaafe kare iyakko keyoos. 14 Hiza, nuus hayssan merinaw de7iya katami baawa, shin nuuni yaana katamaa naagoos.

15 Hiza, Yesuusa baggara ubba wode iya sunthaas markkattiya mettershsha galata yarshsho Xoossaas immoos. 16 Lo77obaa oosonne hinttew de7iyabaappe metootida asaas imo dogoppite. Hiza, hessa mela yarshshoy Xoossaa ufayssees.

17 Hinttena kaaletheyssatas kiitettite; entti giyabaa oothite. Entti bantta oothiyabas Xoossaa sinthan oyshettanaw de7iya gisho hinttena heemmoosona. Hintte enttaw kiitettiko, bantta oosuwa ufayttidi oothana; hessi hanonna ixxiko, entti azzanishe oothana; hessi hinttena aybibaakka maaddenna.

18 Nuus Xoossaa woossite. Nu kahay geeshshi; nu ubba wode lo77obaa oothanaw koyoos. 19 Taani hintteko ellesada yaana mela hintte taw minthidi Xoossaa woossana mela ta hinttena hadara gays.

20 Sarotethaa Xoossay, dorssa heemmiya nu Godaa Yesuusa, ba merinaa caaqo suuthan hayqoppe denthidayssi, 21 iya sheniya oothana mela lo77obaa ubban I hinttena dancciso. Iya ufayssiyabaa Yesuus Kiristtoosa baggara nunan Xoossay ootho. Yesuus Kiristtoosa baggara Xoossaas merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoy gido. Amin77i.

22 Ta ishato, ta ha dabddaabbiya hinttew qanthan xaafida gisho hintte ta zoriya salettonna ekkana mela ta hinttena woossays.

23 Nu ishay, Ximotiyoosi qashoppe bilettidayssa erite. I ellesidi taakko yiikko ta iyara hinttena bada be7ana.

24 Hinttena kaaletheyssatanne ammaniyaa ubbaa saro giite. Xaaleppe yida ammaniyaa asay hinttena saro yaagoosona.

25 Xoossaa aadho keehatethay hintte ubbaara gido. Amin77i.

* 1:5 Maz 2:7; 2Saamu 7:14; 1Taari 17:13

* 1:6 Zaare 32:43

* 1:7 Maz 104:4

* 1:8 Maz 45:6-7

* 1:9 ufayssa zayte: I kawotiya wode asay ufayssan ililidi iya kawotheyssa bessees.

* 1:10 Maz 102:25-27

* 1:13 Maz 110:1

* 2:6 Maz 8:4-6

* 2:12 Maz 22:22

* 2:13 Isa 8:17-18

* 2:16 Isa 41:8-9

* 3:11 Maz 95:7-11

* 3:15 Maz 95:7-8

* 3:16 Tay 14:1-35

* 4:3 Maz 95:11

* 4:4 Medhe 2:2

* 4:5 Maz 95:11

* 4:7 Maz 95:7-8

* 4:8 Zaare 31:7; Iya 22:4

* 4:10 Medhe 2:2

* 5:3 Leewe 9:7

* 5:4 Kessa 28:1

* 5:5 Maz 2:7

* 5:6 Maz 110:4

* 5:7 Maato 26:36-46; Mar 14:32-42; Luuqa 22:39-46

* 5:12 1Qoro 3:2

* 6:2 xinqqatetabaa: Ha bessan xinqqatetabaa geetettiday dumma dumma geesho wogatabaa odanaassa.

* 6:8 Medhe 3:17-18

* 6:14 Medhe 22:16-17

* 6:19 Leewe 16:2

* 6:20 Maz 110:4

* 7:1 Medhe 14:17-20

* 7:5 Tay 18:21

* 7:17 Maz 110:4

* 7:21 Maz 110:4

* 7:27 Leewe 9:7

* 8:1 Maz 110:1

* 8:8 Er 31:31-34

* 9:2 Kessa 26:1-30; 25:31-40

* 9:3 Kessa 26:31-33

* 9:4 Kessa 30:1-6; 25:10-16; 16:33; Tay 17:8-10; Kessa 25:16; Zaare 10:3-5

* 9:5 Kessa 25:18-22

* 9:6 Tay 18:2-6

* 9:7 Leewe 16:2-34

* 9:13 Leewe 16:15-16; Tay 19:9,17-19

* 9:19 Kessa 24:6-8

* 9:21 Leewe 8:15

* 9:22 Leewe 17:11

* 9:28 Isa 53:12

* 10:5 Maz 40:6-8

* 10:11 Kessa 29:38

* 10:12 Maz 110:1

* 10:16 Er 31:33

* 10:17 Er 31:34

* 10:22 Leewe 8:30; Hiz 36:25

* 10:27 Isa 26:11

* 10:28 Zaare 17:6; 19:15

* 10:29 Kessa 24:8

* 10:30 Zaare 32:35,36

* 10:37 Ib 2:3-4

* 11:3 Medhe 1:1; Maz 33:6,9; Yoha 1:3

* 11:4 Medhe 4:3-10

* 11:5 Medhe 5:21-24

* 11:7 Medhe 6:13-22

* 11:8 Medhe 12:1-5

* 11:9 Medhe 35:27

* 11:11 Medhe 18:11-14; 21:2

* 11:12 Medhe 15:5; 22:17; 32:12

* 11:13 Medhe 23:4; 1Taari 29:15; Maz 39:12

* 11:17 Medhe 22:1-14

* 11:18 Medhe 21:12

* 11:20 Medhe 27:27-29,39-40

* 11:21 Medhe 47:3; 48:1-20

* 11:22 Medhe 50:24-25; Kessa 13:19

* 11:23 Kessa 1:22; 2:2

* 11:24 Kessa 2:10-12

* 11:28 Kessa 12:21-30

* 11:29 Kessa 14:21-31

* 11:30 Iya 6:12-21

* 11:31 Iya 2:1-21; 6:22-25

* 11:32 Haare 6:11-8:32; 4:6-5:31; 13:2-16; 11:1-12; 1Saamu 16:1; 1Kawo 2:11; 1Saamu 1:1-25

* 11:33 Daane 6:1-27

* 11:34 Daane 3:1-30

* 11:35 1Kawo 17:17-24; 2Kawo 4:25-37

* 11:36 1Kawo 22:26-27; 2Taari 18:25-26; Er 20:2; 37:15; 38:6

* 11:37 2Taari 24:21

* 12:5 Iyo 5:17; Leemi 3:11-12

* 12:12 Isa 35:3

* 12:13 Leemi 4:26

* 12:15 Zaare 29:18

* 12:16 Medhe 25:29-34

* 12:17 Medhe 27:30-40

* 12:18 Zaare 4:11-12; 5:22-27; Kessa 19:16-22; 20:18-21

* 12:20 Kessa 19:12-13

* 12:21 Zaare 9:19

* 12:24 Medhe 4:10

* 12:25 Kessa 20:22

* 12:26 Hagge 2:6

* 12:29 Zaare 4:24

* 13:2 Medhe 18:1-8; 19:1-3

* 13:5 Zaare 31:6,8; Iya 1:5

* 13:6 Maz 118:6

* 13:11 Leewe 16:27

Yayqooba

1

2

3

4

5

Yayqoobi Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Yayqooba kiitay, ammaniyaa asi gallas gallas ba de7uwa kaalethiya qofata oykkis. Ha kiitay xaafettiday, biitta ubban laalettida tammanne nam77u Ayhude zerethaassa. Ha maxaafaa xaafey, cinccatethi nuuni ooson peeshshiya hiillaa, ammaniyaa asaa mokobaanne lo77o kanddos oge bessiya odata misileda qonccisees.

Yayqooba kiitay, Manqotethabaa, duretethabaa, paacebaa, lo77o kanddobaa, qanaatebaa, ammanobaa, lo77o oosobaa, inxarssa haarobaa, cinccatethabaa, issoy issuwara ooshshabaa, otorobaa, ashkketethabaa, hara asa bolla pirddabaa, ceeqetethabaa, genccabaa, woosabaanne ammaniyaa asi oothanaw bessiyabaa ubbaa qoridi xaafis.

Yayqooba kiitay, ammano de7on ammanoy ooson pee7iya hanotata qonccisidi bessees.

Yayqooba kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1:1

Ammanonne cinccatethi 1:2-8

Manqotethinne duretethi 1:9-11

Paace 1:12-18

Xoossaa qaala sissinne ooson peesho 1:19-27

Ase asappe dummayo koshshonayssa 2:1-13

Ammanonne ooso 2:14-26

Inxarssi haarobaa 3:1-18

Ammaniya asinne ha alamiya 4:1-5:6

Dumma dumma zoreta 5:7-20

1

1 Xoossaanne Godaa Yesuus Kiristtoosa aylley, Yayqoobi, biitta ubban laalettida tammanne nam77u sheeshatas kiittida kiita.*

Saro, ay mela de7eetii?

Ammanonne cinccatethi

2 Ta ishato, hinttena dumma dumma paacey gakkiya wode hintte lo77obaa demmidaada kumetha ufayssan ekkite. 3 Hintte ammanuwa paacetethay dandda7a hinttew immeyssa ereeta. 4 Hintte wurssethi gakkanaw dandda7ikko aybi pacey baynna polonne kumethi gideta. 5 Hinttefe ooddeskka cinccatethi dhayikko Xoossaa woosso. Iyaw imettana. Xoossay oonakka boronna ubbaas keehatethan immiya Xoosse. 6 Shin I woossiya wode sidhonna ammanon Xoossaa woosso. Sidhiya oonikka carkkoy sugin qaaxxiya abbaa zule mela. 7-8 Nam77u qofi de7eynne ba ogiyan eqqonna oonikka Godaappe aykkoka demmana gidi qoppofo.

Manqo asaanne dure asaa

9 Ammaniya manqo asati, Xoossay enttana dhoqqu oothiya wode ufaytto. 10 Qassi ammaniyaa dure asati Xoossay enttana ziqqi oothiya wode ufaytto. Dure asati ciishshada dhayana.* 11 Away ba mishaara keyidi maataa melisin, ciishshay qolettees; iya lo77otethayka dhayees. Hessadakka, dure asati bantta oosuwan daaburishe dhayana.

Ase gakkiya paaciya

12 Metuwa xoonidi aadhdhidaappe guye, Xoossay bana siiqeyssatas immana gidi qaala gelida de7o kallachchaa ekkana gisho meton gencciya asi anjjettidayssa. 13 Oonikka paacettiya wode “Tana Xoossay paaces” gooppo. Xoossay iitan paacettenna; qassi I oonakka paaccenna. 14 Shin issi issi asi ba iita amuwaan gooshettiya wodenne cimettiya wode paacettees. 15 Hessafe guye, amotethi qanthattidi nagara yelees; qassi nagari diccidi hayqo yelees.

16 Ta siiqo ishato, cimettofite. 17 Lo77o imoynne kumetha anjjo ubbay saloppenne saluwa poo7uwa medhdhida Xoossaa aawappe yees. Xoossay kuyada ubba wode laamettenna. 18 Nuuni, iya medhetethaas koyro gidana mela nuna tuma qaalan ba shenen yelis.

Sissinne ooso

19 Ta siiqo ishato, hayssa akeekite. Asi ubbay si7anaw elleso, shin odettanawunne hanqettanaw ellesoppo. 20 Asa hanqoy Xoossay koyaa xillotethaa ehenna. 21 Hessa gisho, tuna hanotanne iitatetha ubbaa diggidi, Xoossay hintte wozanan tokkida hintte shemppuwa ashshanaw dandda7iya qaala aadatethan ekkite.

22 Shin Xoossaa qaala ooson peeshshiteppe attin sissa xalaalan hinttena cimmofite. 23 Qaalaa si7idi oothonna asi, I ba som77uwa masttoten be7iya asa mela. 24 I ba som77uwa be7idi bees, shin I ay daaniyakko ellesi dogees. 25 Shin oonikka aylletethafe kessiya polo higgiya akeekan be7idi, kaallidi naagey, si7idayssa dogonna ooson peeshshiya uray, ba ooso ubban anjjettana.

26 Ba inxarssaa naagonna ammanays giya uray bana cimmees; iya ammanoy hada. 27 Xoossaa Aawa sinthan borey baynna geeshsha ammanoy hayssa: aaya aawu baynna naytanne am77eta maadonne alamiya tunaappe bana naago.

2

Ase shaakkofa

1 Ta ishato, hintte nu bonchcho Godaa Yesuus Kiristtoosa ammaniyabaa gidikko, asa som77o xeellidi ase bonchchofite. 2 Leemisos, worqqa migiddo aathidi, lo77o ma7o ma77ida dure asi hintte shiiquwa yis. Qassi curqqa ma7o ma77ida manqo asikka yis. 3 Lo77o ma7o ma77ida addiya hintte aathi bonchchidi, “Ne hayssan lo77iya oydiyan utta” gidi, qassi manqo addiya, “Ne yan eqqa woykko hayssan ta tohuwa matan sa7an utta” geeta. 4 Yaatin, hinttee, hintte giddon shaaketethi medhdheyssatanne iita qofara de7iya daynnata mela gidekketiyye?

5 Ta siiqo ishato, si7ite. Ammanon dure gidana melanne bana siiqeyssatas immana gida salo kawotethaa laattana mela ha sa7an de7iya manqota Xoossay dooribeenneyye? 6 Shin hintte manqota toochcheeta. Hinttena un77etheyssati dureta gidokkonaayye? Hinttena daynna sinthi goochcheyssati entta gidokkonaayye? 7 Hintte xeegettida lo77o Godaa sunthaa cayeyssati entta gidokkonaayye?

8 Shin Geeshsha Maxaafan, “Ase ubbaa nena ne doseyssada dosa” geetettidi xaafettida Xoossaa kawotethaa higgiya hintte polikko lo77o ootheeta.* 9 Shin hintte asa som77o xeellidi bonchchiko, nagara ootheeta qassi higgey hinttena higge menthida asada pirddana. 10 Oonikka higge ubbaafe issuwa menthidi, attida ubbaa naagikko ubbaa menthidaada taybettees. 11 “Laammofa” gida Goday, qassi “Wodhoppa” gis. Shin neeni laammonna aggada wodhidabaa gidikko, higgiya menthadasa.* 12 Aylletethafe kessiya higgiya sinthan pirdda ekkanaw de7iya asada odetitenne oothite. 13 Ase maaronna oonakka Xoossay maaronna pirddana. Shin maarotethay pirddaa xoonees.

Ammanonne ooso

14 Ta ishato, hinttefe issi asi taw ammanoy de7ees gidi, ba ammanuwa ooson bessonna ixxiko iya ay maaddanee? Iya ammanoy iya ashshanaw dandda7ii? 15 Leemisos issi ishay woykko issi michchiya kallotikonne enttaw miyabay dhayikko, 16 hinttefe issi asi enttako, “Saro biite! Tama kayite! Kallidi miite!” gidi, koshshiyabaa enttaw immonna ixxiko entta ay maaddii? 17 Hessa gisho, oosoy baynna ammanoy barkka hayqqidayssa.

18 Shin issi asi, “New ammanoy de7ees; qassi taw oosoy de7ees. Neeni ne ammanuwa ne oosuwappe shaakkada tana bessa; takka ta ammanuwa ta oosuwan nena bessana” gaana. 19 Neeni, issi Xoossay de7eyssa ammanaasa; hessi lo77o. Tuna ayyaanatikka ammanoosona; yashshan kokkorosona. 20 Neno eeyaw! Ammanoy oosoppe shaakettidi maaddonnayssa eranaw koyay? 21 Nu aawa Abrahamey, ba na7aa Yisaaqa yarshsho bessaa bolla wothida wode ba oosuwan xillibeenne?* 22 Iya ammanoynne iya oosoy issife oothidayssa be7ikki? Iya ammanoy iya oosuwan polettis. 23 Geeshsha Maxaafay, “Abrahamey Xoossaa ammanis. Xoossay hessa iyaw xillotethi oothidi taybis” gidayssi polettis. Qassi I Xoossaa dabbo geetettidi xeegettis.* 24 Asi ammano xalaalan gidonnashin ooson xilleyssa be7aasa.

25 Hessadakka, laymiya Ra7aaba Isra7eeleppe kiitettidayssata mokkada hara ogera entta moyzida wode ba oosuwan xillabeekke?*

26 Shemppoy shaakettida asatethay hayqo gideyssada, oosoy shaakettida ammanoykka hayqqidayssa.

3

Inxarssi naago

1 Ta ishato, hinttefe daroti asttamaare gidoppo. Nu, asttamaareti haratappe aadhdhiya pirddaa ekkanayssa hintte ereeta. 2 Nu ubbay daroban balettoos. Ba odan balettonna oonikka banatethaa naaganaw dandda7iya polo asi. 3 Parati nuus kiitettana mela bixaala barssidi nuuni koyaa bessi ubbaa efoos. 4 Markkabey hessa mela gita gidishe wolqqaama carkkuwan sugettikokka, iya laaggeyssi ba koyaa bessi zaaridi laaggiya guutha mithan laagettidi bees. 5 Hessada inxarssi asatethaa giddon guutha gidikkoka daro gitaban ceeqettees.

Guutha tami daro gita woraa xuuggees. 6 Inxarssi tama mela. Inxarssi nu asatethaa giddon iitan kumida alame; asatetha ubbaa tunisees. Gaannameppe keyaa tamada nu de7uwa wotha ubbaa xuuggees. 7 Do7atanne kafota, ulora gooshetteyssatanne abban de7iya medhetethata ubbaa asi haarees; enttika haarettidosona. 8 Shin oonikka inxarssi haaranaw dandda7ibeenna. Inxarssi wodhiya marzey kumida haarettonna iita medhetethi. 9 Nu inxarssan, nu, Godaanne Xoossaa galatoos. Qassi iyara Xoossaa leemison Medhettida asaa qanggoos. 10 Issi doonappe galatinne qanggethi keyees. Ta ishato, hessada hananaw bessenna.* 11 Pulttoy issi ollafe mal77iya haathinne cammiya haathi pulttanaw dandda7ii? 12 Ta ishato, balase mithi shamaho ayfanaw dandda7ii? Woykko woyne mithi balase mitha ayfe ayfanaw dandda7ii? Camo haathafe mal77o haathi keyanaw dandda7enna.

Salo cinccatethaanne sa7a cinccatethaa

13 Hintte giddon cinccinne akeekanchchoy oonee? Ba lo77o de7uwa, ashkketethaninne cinccatethan oosettida ooson besso. 14 Shin hintte wozanan cammiya qanaateynne bana dosoy de7ikko ceeqettofite; tumaa bolla worddotoppite. 15 Hessa mela cinccatethay saloppe yidabaa gidonnashin hessi asabaa, alamebaa, xalahebaa. 16 Qanaateynne bana dosoy de7iya son ooshshinne iita ooso ubbay de7oosona. 17 Shin bollafe yaa cinccatethay ubbaafe sinthe geeshshi. Qassi sarotethi, aadatethi, si7idi ekkeyssa, qadhetteyssa, lo77o ayfey kumidayssa, ase shaakkonnayssanne cubbotethi baynnayssa. 18 Sarotethaa doseyssati sarotethi zeridi xillotethi buuccosona.

4

Ha alamiyara dabbotoppite

1 Ooshshinne oli hintte giddo awuppe yii? Entti yey hintte asatethaa haaranaw olettiya hintte asho amuwaappe gidenneyye? 2 Hintte amotteeta, shin demmeketa; hessa gisho, wodheeta. Minthi koyeeta, shin demmanaw dandda7ekketa; hessa gisho, ooyetteetanne oletteeta. Hintte Xoossaa woossonna gisho koyabaa demmeketa. 3 Hintte woosseta, shin demmeketa. Hintte asho amuwaa polanaw wobbe ogen woossiya gisho demmeketa. 4 Hinttenoo, laymateyssato! Ha alamiya dosey Xoossara morkke gideyssa erekketii? Ha alamiyara dabbotanaw koyey oonikka Xoossaara morkke. 5 Geeshsha Maxaafay, “Xoossay nunan daana mela oothida Ayyaanay, nuuni iyaw buzo gidana mela amottees” gidayssa coo gidabaa daanii? 6 Shin Geeshsha Maxaafay, “Xoossay otoranchchota ixxees, shin banttana kawushsheyssatas maarotethaa immees” yaagiya gisho Xoossay maarotethaa darssidi immees.*

7 Hessa gisho, Xoossaas haarettite; Xalahiyara eqettite; I hinttefe haakkana. 8 Xoossaakko shiiqite; I hintteko shiiqana. Hinttenoo, nagaranchchoto, hintte kushiya meecettite; nam77u qofi de7eyssato, hintte wozanaa geeshshite. 9 Kayottite, yeekkitenne afuxite. Hintte miichchay yeehon, hintte ufayssay azzanon laameto. 10 Godaa sinthan hinttenatethaa kawushshite; I hinttena dhoqqu dhoqqu oothana.

Asa bolla pirddofite

11 Ta ishato, issoy issuwa zigiroppite. Ba ishaa zigireynne iya bolla pirddey higge zigireesinne higge bolla pirddees. Neeni higge bolla pirddiko higge bolla pirddeyssa gidaasappe attin higge poleyssa gidakka. 12 Higge immeynne pirddey Xoossaa xalaala. Ashshanawunne dhayssanaw dandda7ey iya. Yaatin, asa bolla pirddiya neeni oonee?

Ceeqettofite

13 Hintte, “Nuuni hachchi woykko wontto ya katamaa woykko ha katamaa baana; yan laythi uttana; zal77idi wodhisana” yaageyssato, si7ite.* 14 Wontto aybi hananeekko hintte erekketa. Hintte de7oy waananekko erey oonee? Hintte guutha wode benttidi dhayaa akka mela. 15 Hessa aggidi, “Goday giikko nuuni daana; hayssa woykko hessa oothana” yaaganaw bessees. 16 Shin hintte ha77i otortteetanne ceeqetteeta. Hessa mela ceeqo ubbay iita.

17 Hessa gisho, lo77obaa oothanaw erishe oothonna uraas hessi nagara.

5

Duretas imettida zore

1 Hinttenoo, dureto, hintte bolla iita metoy yaa gisho yeekkitenne zeleelite. 2 Hintte shaloy buuqqis; hintte afilaykka bilan meetettis.* 3 Hintte worqqaynne hintte biray shi7is. He shi7ay hintte bolla markka gidana. I hintte asatethaa tamada maana. Hintte ha wurida qammatan hinttew shalo dagayeeta. 4 Hintte gaden oothi pee7ida asaa kera miishiya qanxibeekketa. Hessi hintte bolla waasses. He asata waasoy wolqqaama Godaa haythan si7ettis.* 5 Ha sa7an hintte ulo xalaalas qoppidi, injjen de7ideta. Shukas giigettida meheda hinttena dhiikkideta. 6 Hinttera eqettanaw dandda7onna xillo asa bolla pirddideta; iya wodhideta.

Genccanne woosaa

7 Ta ishato, Goday yaana gakkanaw genccite. Goshshanchchoy torchche iraynne sila iray yaana gakkanaw genccidi al77o kathaa naagidi waati gathi ekkiyako qoppite. 8 He goshshanchchuwada hintteka genccite. Godaa yuussay matattida gisho ufayssan naagite.

9 Ta ishato, Xoossay hintte bolla pirddonna mela issoy issuwa bolla zuuzummofite. Pirddeyssi penggen eqqis. 10 Ta ishato, waayan genccida, Godaa sunthan odida nabeta leemiso oothidi ekkite. 11 Dandda7an genccidayssata nuuni anjjettidayssata goos. Iyyoobey waanidi genccidaako hintte si7ideta. Goday wurssethan iya waati maaddidaakko be7ideta. I maarotinne qadhey kumida Godaa gidiya gisho hessa oothis.*

12 Shin ubbaafe sinthe, ta ishato, saluwan gidin woykko sa7an gidin woykko hara aybinkka caaqqofite. Xoossaa pirddan hintte gelonnaada hintte oday ee gidikko, “Ee” giite; akkay gidikko, “Akkay” giite.*

13 Hintte giddon meto ekkiya oonikka de7ikko Xoossaa woosso. Ufayttiya oonikka de7ikko galatan yexxo. 14 Hinttefe harggettiya oonikka de7ikko woosa keetha cimata xeego. Entti Godaa sunthan shamaho zayte tiyidi iyaw Xoossaa woosso. 15 Ammanon woossida woosay hargganchchuwa pathana. Goday iya, harggiyafe denthana; I nagara oothidabaa gidikkoka Goday iya maarana. 16 Hessa gisho, hintte paxana mela hintte nagara issoy issuwas paaxitenne issoy issuwas woossite. Xillo asa woosay wolqqaama ooso oothees. 17 Eliyaasi nu mela ase. Iri sa7an bukkonna mela minthidi Xoossaa woossin heedzu laythinne usuppun ageena sa7an iri bukkibeenna.* 18 Zaaridi I Xoossaa woossin saloppe iri bukkis; sa7aykka kathi mokkis.*

19 Ta ishato, hinttefe oonikka tuma ogiyappe buutikko, haray iya tumaakko zaarikko, 20 nagaranchchuwa iya bala ogiyappe zaariya oonikka, iya shemppuwa hayqoppe ashsheyssanne iya daro nagaraas maarota immeyssa ero.*

* 1:1 Maato 13:55; Mar 6:3; Ha.O 15:13; Gala 1:19

* 1:10 Isa 40:6-7

* 2:8 Leewe 19:18

* 2:11 Kessa 20:13-14; Zaare 5:17-18

* 2:21 Medhe 22:1-14

* 2:23 Medhe 15:6; 2Taari 20:7; Isa 41:8

* 2:25 Iya 2:1-21

* 3:10 Medhe 1:26

* 4:6 Leemi 3:34

* 4:13 Leemi 27:1

* 5:2 Maato 6:19

* 5:4 Zaare 24:14-15

* 5:11 Iyo 1:21-22; 2:10; Maz 103:8

* 5:12 Maato 5:34-37

* 5:17 1Kawo 17:1; 18:1

* 5:18 1Kawo 18:42-45

* 5:20 Leemi 10:12; 1Phexi 4:8

1 Phexiroosa

1

2

3

4

5

Phexiroosi Xaafida

Koyro Kiitaa

Gaatha qofaa

Hawaariya Phexiroosi xaafida koyro kiitay xaafettiday, “Doorettida Xoossaa Asata” geetetti xeegettidayssatasinne Guutha Iisiyan pudeha baggan laalettida ammaniyaa asaassa. Ha kiitaa ayfe qofay, ammano gaason metoynne waayey gakkida asaa minthethanaassa. Ha maxaafaa xaafey, iya hayquwa, iya dendduwa, iya nam77antho yuussaa odiya Yesuus Kiristtoosa Wonggelaa qaala entta hassaysees. Yesuus Kiristtoosa de7uwa leemiso oothi xeellidi, metuwa dandda7an kanthanaada entta qofisees. Hessara gathidi, metoy entta ammanuwa geeshshatethaa paacceyssanne, “Yesuus Kiristtoosi qoncciya gallas” bessiya woyto entti ekkanaw de7eyssa hassaysees.

Xaafey, entti meto dandda7ana mela minthetheyssa bolla Kiristtoosa kaalliya asati de7eyssada daana mela qofisees.

1 Phexiroosa kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1:1-2

Xoossay nuus immida atotethaa 1:3-12

Geeshshatetha duussu 1:13-2:10

Meto wode ammaniyaa asay hananaw bessiyabaa 2:11-4:19

Cimatasinne na7atethatas imettida zore 5:1-11

Kuushsha qofaa 5:12-14

1

1 Taani, Yesuus Kiristtoosa hawaarey Phexiroosi; Phanxoosan, Galaatiyan, Qaphadooqiyan, Iisiyaninne Bitiiniyan betanchchoda laalettidi de7iya Xoossay doorida, asaas ha dabddaabbiya xaafas. 2 Yesuus Kiristtoosas hintte kiitettana melanne iya suuthan geeyana mela, Xoossaa Aaway ba kase eran dooridayssatasinne Geeshsha Ayyaanan geeyida, hinttew aadho keehatethaynne sarotethay gido.

Dhayonna ufayssaa

3 Yesuus Kiristtoosa hayqoppe denthidi ba gita maarotethan nam77antho yeletethaanne dhayonna ufayssaa immida nu Godaa Yesuus Kiristtoosa Aaway, Xoossay galatetto. 4 Qassi Xoossay hinttew dhayonna, iitonnanne buuqqonna laata salon giigisis. 5 He laatay wode wurssethan qonccanaw de7iya atotethaas Xoossaa wolqqan ammanon hinttew naagettidi de7ees.

6 Ha77i guutha wodes hintte dumma dumma paacen un77ettikokka hessan ufayttite. 7 He paacey hinttena gakkiday, taman yeggin dhayaa worqqafe hintte ammanoy aadhonne tuma gideyssa bessanaassa. He paacettida ammanuwan Yesuus Kiristtoosi qoncciya wode galataa, bonchchonne saba hintte ekkana. 8 Hintte Yesuusa be7ibeekketa, shin iya siiqeta. Hintte ha77i iya be7iboonnabaa gidikkoka, iya ammaneeta. Qassi odan qonccisanaw dandda7ettona ufayssaninne bonchchon kumideta. 9 Hintte ammanon naagiya hintte shemppuwa atotethaa ekkana.

10 Aadho keehatethaa baggara hinttew giigida ha atotethaabaa nabeti eranaw gita koshshaninne naagon koyidosona. 11 Enttan de7iya Kiristtoosa Ayyaanay iya waayabanne hessafe guye yaana bonchchuwabaa kasetidi markkattishe, awude woykko waanidi hananeekko akeekan pilggidosona. 12 Nabeti odida tinbbitey banttaw gidonnashin hinttew gideyssa Xoossay hinttew qonccisis. Ha77i asay hinttew odida Wonggelaa saloppe kiitettida Geeshsha Ayyaana wolqqan hinttew odidosona. Kiitanchchotika hessa be7anaw amottidosona.

Geeshshatethan de7ite

13 Hessa gisho, oosos hinttena giigisite; hinttena haarite. Yesuus Kiristtoosi qoncciya wode hintte ekkana aadho keehatethaa ufayssan naagite. 14 Xoossaa naytada iyaw kiitettite; hintte kase eronna oothida iita amuwaa kaallofite. 15 Shin hinttena xeegida Xoossay geeshshi gididayssada hintteka hintte duussa ubban geeshshi gidite. 16 Geeshsha Maxaafan, “Taani geeshshi gidida gisho hintteka geeshshi gidite” geetetti xaafettis.*

17 Asa som77o be7onna iya oosuwada pirddiya Xoossaa, “Nu Aawaw” gidi xeegiyabaa gidikko, ha sa7aa imathatetha duussaa yashshan de7ite. 18 Hinttee, hintte aawatappe laattida pathonna de7uwappe wozettidayssi, dhaya biran woykko worqqan gidonnayssa ereeta. 19 Borey woykko borssoy baynna dorssa suuthada al77o gidida Kiristtoosa suuthan wozettideta. 20 Xoossay alamey medhettanaappe kase Kiristtoosa dooris, shin ha wurssetha wodiyan Kiristtoosi hintte gisho qonccis. 21 Hintte ammanoynne hintte ufayssay Xoossan gidana mela iya hayqoppe denthidi, bonchchida Kiristtoosa baggara Xoossan ammaneeta.

22 Hintte tumatethaas kiitettidi hinttenatethaa geeshshideta. Hintte issoy issuwa wozanappe siiqeta, shin ha77ika tuma wozanappe minthidi siiqite.

23 Hintte nam77antho yelettiday dhayaa zerethafe gidonnashin merinaw de7iya Xoossaa qaalan dhayonna zerethaafe yelettideta. 24 Xoossaa qaalay,

“Asi ubbay maata mela;

iya bonchcho ubbay ciishsha mela.

Maatay melees, ciishshaykka qolettees.*

25 Shin Godaa qaalay merinaw de7ees”

yaagees. Hinttew odettida Wonggelaa qaalay hayssa.

2

De7o shuchchinne geeshsha dere

1 Hiza, iitatethi ubbaa, cimo ubbaa, cubbotethi qanaatenne zigirssi ubbaa hinttefe diggite. 2-3 Goday keeha gideyssa hintte eridi meezetidayssada ha77i yelettida guutha naytada hintte atotethan diccishe baanaw Xoossaa geeshsha qaala maathaa ubba wode amottite.*

4 Asan borettidi Xoossan doorettida al77o gidida de7o shuchchaa, Godaa Yesuusakko shiiqite. 5 Hintte Ayyaana keethi keexettiya de7o shuchchata. Hintte Yesuus Kiristtoosa baggara Xoossaa ufayssiya ayyaana yarshsho yarshshiya geeshsha kahineta. 6 Geeshsha Maxaafan,

“Hekko, taani Xiyoone kataman godaa xaphuwa minthiya,

doorettida, al77o shuchchaa wothas;

iyan ammaniyaa oonikka yeellatenna”

yaagees.* 7 Ha shuchchay hinttew ammaneyssatas al77o, shin ammanonnayssatas,

“Gimbbeyssati kadhidi ixxida shuchchay

godaa xaphuwa minthiya,

ubbaafe aadhdhiya shuchchu gidis.”*

8 Qassika,

“Ha shuchchay ase dhubbiya shuchchunne ase kunddisiya zaalla”

yaagees. Entti hessas qaadettida gisho Xoossaa qaalaa kiitettonna ixxidi dhubettidosona.*

9 Shin Xoossay dhumappe malaalisiya ba poo7uwakko hinttena xeegiday, hintte iya lo77otethaa haratas odanaw doorettida zare, kawo kahine, geeshsha derenne Xoossaa dumma dere.* 10 Hintte kase Xoossaa dere gidekketa, shin ha77i hintte iya dere. Hintte kase maarotethi demmibeekketa, shin ha77i maarotethi demmideta.*

Xoossaa aylleda de7o

11 Ta ishato, hintte ha sa7an imathenne betanchcho gididayssada hintte shemppuwa oliya asho amoppe haakkana mela taani hinttena woossays. 12 Ammanonna asay hinttena iita oothiya asada zigiryaa wode Xoossay nuna be7anaw yaa gallas, entti hintte lo77o oosuwa be7idi Xoossaa galatana mela hinttew lo77o de7oy de7o.

13 Godaa gisho gidi maatara de7iya asatas haarettite; ubbaafe bolla gidiya gisho kawuwaskka haarettite. 14 Entti iita ootheyssata seeranawunne lo77o ootheyssata sabbanaw kawuwappe kiitettida gisho deriya ayseyssatas haarettite. 15 Hinttee, hintte lo77o oosuwan eronna eeya asaa doona oythanayssi Xoossaa shene. 16 Xoossaa aylle gididi la77atethan de7iteppe attin hintte la77atethaa iita oosos kama oothofite. 17 Asa ubbaa bonchchite; ammaniyaa asaa siiqite; Xoossaa yayyite; kawo bonchchite.

Kiristtoosa waaya leemisuwa

18 Aylleto, lo77o godatasinne keeha godata xalaalas gidonnashin iitaataskka bonchchon haarettite. 19 Asi Xoossaa gisho gidi bessonna waaye waayettiko Xoossay iya anjjana. 20 Shin hintte nagara oothin hinttena dechchiya wode hintte dandda7ikko hinttew ay galati de7ii? Shin lo77obaa oothidi waaye dandda7ikko Xoossay hinttena hessas anjjana. 21 Xoossay hinttena xeegiday hessa gishossa; Kiristtoosi hinttew waayettis; hintte iya kaallana mela, hinttew leemiso gidis. 22 I nagara oothibeenna; iya doonankka worddoy benttibeenna.* 23 Entti iya cayaa wode zaaridi cayibeenna. Shin waaye ekkishe xillo pirddiya Xoossaas ba pirdda aggaagisppe attin manddibeenna.* 24 Nuuni nagaras hayqqidi xillotethas daana mela Kiristtoosi ba ashuwan nu nagaraa masqaliya bolla tookkis; hintte iya madunthan paxideta.* 25 Kase hintte oge balidi dhayida dorssa mela, shin ha77i hintte shemppuwa heemmeyssakkonne naageyssakko simmideta.*

3

Azinabaanne machchibaa

1-2 Hessadakka, machcheto, hintte azinatappe Xoossaa qaalas kiitettonayssati de7ikkoka aykkoka odettonashin, hintte yashshatethaanne hintte geeshsha de7uwa be7idi ammanana mela enttaw haarettite.* 3 Hinttee, hintte huu7e pixoninne worqqa aason woykko lo77o ma7on hintte bolla asatethaa loyson gidoppo.* 4 Shin hintte wozanaa giddon de7iya yegelsatethay Xoossaa sinthan hinttew daro al77o gididi dhayonna, ashkkenne woppu gida ayyaana gido. 5 Xoossay immana gidayssa ammanida geeshsha maccasati bini wode bantta azinatas haarettidi, banttana hessada daro loythidosona. 6 Hessada Saara Abrahame, “Ta godaw” yaagada xeegashe, iyaw kiitettasu; hintteka aykkoka yayyonna lo77obaa oothiko I nayta.*

7 Azinatoo, hintte machcheti hinttefe daaburanchcho medheta gideyssa eridi, enttana bonchchite; hintte woosa dhubbonna mela Xoossay immida de7uwa entti hinttera issife laattiya gisho entta bonchchite.*

Lo77o oothidi meto eko

8 Wurssethan, ubbay issi qofan de7ite. Issoy issuwas qadhettishe, ishada siiqetite; qassi issoy issuwas keehatanne ashkketa gidite. 9 Iita gishos iita woykko cashshaa gisho cayidi zaaroppite; hessa aggidi, Xoossay hinttew anjjuwaa immanaw hinttena xeegida gisho anjjite. 10 Ays giikko, Geeshsha Maxaafay,

“De7o doseynne lo77o wode be7anaw koyey oona gidikkoka ba inxarssan iitabaanne worddo odetteyssa aggo.*

11 Iitabaa ootheyssa aggidi lo77obaa ootho;

sarotethaakka keehi koyonne kaallo.

12 Godaa ayfey xillotakko xeellees;

qassi I ubba wode entta woosaa haayzees.

Shin Goday iitabaa ootheyssata ba hanqo som77uwan xeellees”

yaagees.

13 Hintte lo77obaa oothanaw amottikko hinttena qohanay oonee? 14 Hari attoshin, xillotetha gisho hintte waayettiko anjjettidayssata. Asas yayyofitenne hirggofite.* 15 Kiristtoosa hintte wozanan bonchchitenne godayite. Xoossay hinttew immida ufayssaas gaaso oychchiya ooddeskka zaaro immanaw ubba wode giigi uttite, shin hessa ashkketethaninne yashshan oothite. 16 Qassi Kiristtoosan hintte de7iya lo77o de7uwa iitabaa oothidabaada, hinttena cayaa asay zigiryaaban yeellatana mela hintte kahay geeshshi gido. 17 Xoossay gidabaa gidikko iitabaa oothida gisho waaye ekkeyssafe lo77obaa oothida gisho waaye ekkeyssi lo77o. 18 Kiristtoosi nuna Xoossaakko shiishanaw baw xillo gididi de7ishe, nagaranchchota gisho issi toho nagara ubbaas hayqqis; I ba asatethan hayqqis, shin ayyaanan paxis. 19 Qassi he ayyaanan I bidi qashon de7iya shemppotas qaala odis. 20 Nohey markkabiya keexiya wode he shemppoti Xoossaas kiitettonna ixxidosona, shin Xoossay enttana dandda7is. Hosppun asa xalaali markkabiyan gelidi, dhayo haathaafe attidosona.* 21 He dhayo haathay ha77i hinttena ashshiya xinqqate leemiso gidis. Ha xinqqatey bolla qita meecco gidonnashin lo77o kaha Xoossaafe ekkanaw iya woossiya oge gididi, Kiristtoosa dendduwa baggara hinttena ashshees. 22 I salo bidi Xoossaa ushachchan uttidi, kiitanchchota, maata aawatanne wolqqaamata haarees.

4

Xoossas de7o

1 Hessa gisho, Kiristtoosi ba ashuwan nuus waayettida gisho hintteka he qofan hinttena danccisidi minnidi eqqite. Kiristtoosa gisho gidi ba ashuwan waaye ekkida uray nagara oothike gidi qanxida asi. 2 He uray ba attida laythan Xoossaa shene oothanaw koyeesippe attin iita asho amon deenna. 3 Kase hintte ammanonna asay de7idayssada de7ideta. Hintte iita amon, laymatethan, mathon, tunatethi denthethiya yethan, pokkiya eeqa goynnon kase de7ida duussay gidana. 4 Ammanonna asaara hintte shori baynna oosuwa oothonna gisho malaalettidi hinttena cayoosona. 5 Shin entti paxata bollanne hayqqida asaa bolla pirddanaw de7iya Xoossaas zaaro immana. 6 Hayqqida asaas Wonggelay sabbakettiday hayssa gishossa. Entti asatho bantta ashuwan pirddettana qassi bantta ayyaanan Xoossaatho de7on daana.

7 Hiza, ubbabaas wurssethay matattis. Hessa gisho, woossanaw dandda7ettana mela woppu gida wozani de7o; maarara de7ite. 8 Siiqoy daro nagara kammiya gisho ubbaafe aathidi issoy issuwara wozanappe siiqetite.* 9 Zuuzummonna issoy issuwa imathatethan mokkite. 10 Hintte Xoossaafe dumma dumma aadho keehatethaa imota ekkidayssada hintte issoy issoy he imuwa bessiyada oykkidi issoy issuwa haggaazite. 11 Yesuus Kiristtoosa baggara ubbaban Xoossay galatettana mela oonikka odiyabaa gidikko Xoossaafe qaala ekkidaada odo. Qassi oonikka maaddiyabaa gidikko Xoossay iyaw immiya wolqqaada maaddo. Bonchchoynne wolqqay merinaappe merinaa gakkanaw iyaw gido. Amin77i.

Ammano gaason gakkiya waaya

12 Ta baggatoo, hintte tamada xuuggiya waaye paaciya giddora aadhdhiya wode oorathabay hanidaada malaalettofite. 13 Shin iya bonchchoy qoncciya wode hintte ufayssay gita gidana mela Kiristtoosa waaya hintte ekkeyssan ufayttite. 14 Kiristtoosa sunthaa gisho asi hinttena cayaa wode Xoossaa bonchcho Ayyaanay hintte bolla shemppiya gisho hintte anjjettidayssata. 15 Hinttefe waaye ekkiya oonikka shemppo wodhidaada woykko kaysotidaada woykko iita oothidaada woykko gelssonnaban gelidaada hanidi waayettofo. 16 Gidoshin, ammano gisho waayettiko Kiristtoosa sunthaa gisho Xoossaa galatoppe attin yeellatoppo.

17 Pirddi Xoossaa asaa bolla doomiya wodey gakkis. Hiza, he pirdday koyro nu bolla doomiyabaa gidikko, Xoossaa Wonggelaas Kiitettonna asaa wurssethay ay gidanee? 18 Xilloy un77an attiyaabaa gidikko, makkalanchchoynne nagaranchchoy yaatin waananee?* 19 Hessa gisho, Xoossaa sheneda waaye ekkeyssati bantta shemppuwa hadaraa banttana medhdhida, ammanthiya Xoossaas immishe lo77obaa ootho.

5

Cimatasinne yalagatas imettida zore

1 Hiza, woosa keethaa cimatara cima gididayssi, Kiristtoosa waaya markkatteysinne qonccanaw de7iya bonchchuwa shaakettanaw de7iya taani, hintte giddon de7iya cimata zorays. 2 Hintte aawatethaafe garssan de7iya Xoossaa wudiya heemmite. Xoossay koyeyssada dosanaappe attin un77ettidi heemmofite. Qassi miishe koshshan gidonnashin haggaazanaw de7iya lo77o qofan heemmite.* 3 Hintte aawatethaafe garssan de7iya wudiyas leemiso giditeppe attin godatoppite. 4 Heemmeyssata halaqay qoncciya wode qolettonna bonchcho kallachcha hintte ekkana.

5 Hessadakka, yalagato, cimatas haarettite. Hintte issoy issuwas ashkke gidite. Geeshsha Maxaafan, “Xoossay otoranchchota ixxees, shin ashkketas aadho keehatethaa immees” yaagees.* 6 Xoossay ba wode hinttena bonchchana mela wolqqaama Xoossaa kushiyappe garssan hinttena kawushshite.* 7 I hinttew qoppiya gisho hinttena hirggisiya ubbaa iya bolla yeggite.

8 Hintte morkkey Xalahey, mittiyabaa koyidi, gaammoda gudishe hintte matara yuuya gisho hinttena haaritenne barkkite. 9 Alamen de7iya hintte ishati hessada waaye ekkeyssa eridi, ammanon minnidi, Xalahiyara eqettite. 10 Ba merinaa bonchchuwas Kiristtoos Yesuusa baggara hinttena xeegida aadho keehatetha ubbaa Xoossay, guutha wodes hintte waayettidappe guye, I ba huu7en hinttena shiishana, katisana, minthidi essana, xaalisana. 11 Merinaappe merinaa gakkanaw Xoossay kawoto. Amin77i.

Wurssetha sarotho

12 Ammanettida ishaa gada ta ekkiya Sillaase baggara ha dabddaabbiya hinttew qanthan xaafas. Ta hessa hinttew xaafiday, hinttena zoranawunne Xoossaa aadho keehatethay tuma gideyssa markkattanaassa. He aadho keehatethan minnidi eqqite.*

13 Hinttera issife doorettida Baabiloonen* de7iya woosa keetha asaynne ta na7aa Marqqoosi hinttena, “Saro saro” yaagees.* 14 Siiqo yeeretetha yeerettishe, issoy issuwa sarothite.

Kiristtoosan de7iya hintte ubbaas saroy gido. Amin77i.

* 1:16 Leewe 11:44-45; 19:2

* 1:24 Isa 40:6-8

* 2:2-3 Maz 34:8

* 2:6 Isa 28:16

* 2:7 Maz 118:22

* 2:8 Isa 8:14-15

* 2:9 Kessa 19:5-6; Isa 43:20-21; Zaare 4:20; 7:6; 14:2; Tito 2:14; Isa 9:2

* 2:10 Hose 2:23

* 2:22 Isa 53:9

* 2:23 Isa 53:7

* 2:24 Isa 53:5

* 2:25 Isa 53:6

* 3:1-2 Efe 5:22; Qola 3:18

* 3:3 1Ximo 2:9

* 3:6 Medhe 18:12

* 3:7 Efe 5:25; Qola 3:19

* 3:10 Maz 34:12-16

* 3:14 Maato 5:10; Isa 8:12-13

* 3:20 Medhe 6:1-7:24

* 4:8 Leemi 10:12

* 4:18 Leemi 11:31

* 5:2 Yoha 21:15-17

* 5:5 Leemi 3:34

* 5:6 Maato 23:12; Luuqa 14:11; 18:14

* 5:12 Ha.O 15:22,40

* 5:13 Baabiloonen: Ha bessan Baabiloone geetettiday Roome katamaa gidonna aggenna.

* 5:13 Ha.O 12:12,25; 13:13; 15:37-39; Qola 4:10; Filmo 24

2 Phexiroosa

1

2

3

Phexiroosi Xaafida

Nam77antho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Hawaariya Phexiroosi xaafida nam77antho kiitay xaafettiday, dumma dumma bessan de7iya bini ammaniyaa asaassa. Ha kiitaa ayfe qofay, worddo asttamaareta iita oosuwanne entta timirttiya gaason medhettida yeellayaa de7uwa ixxana melassa. He medhettida metota digganaw oge gidanay, Yesuusa bantta ayfiyaan be7ida asatinne I tamaarssiya wode bantta haythan si7ida asati tamaarssida timirttiya baggara Xoossabaanne Godaa Yesuus Kiristtoosabaa ammanthiya eraa oykkanayssa. Xaafey minthidi odiday, “Kiristtoosi nam77antho yeenna” yaagiya worddo timirttiyabaa. He qofaa minthidi odishe, “Kiristtoosi simmidi yoonna gam77iday, asa ubbay ba nagaraappe simmana melappe attin oonikka dhayana mela koyonna gishossa” yaagees.

2 Phexiroosa kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1:1-2

Ammaniya asaa xeessaa 1:3-21

Worddo asttamaareta 2:1-22

Kiristtoosa nam77antho yuussaa 3:1-18

1

1 Yesuus Kiristtoosa hawaareynne iya aylley, taani, Simoon Phexiroosi, nu Xoossaanne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa xillotethaa baggara nuyssa mela al77o ammano ekkidayssatas ha dabddaabbiya xaafas.

2 Xoossaanne nu Godaa Yesuusa eron aadho keehatethaynne saroy hinttew kumo.

Xoossaa xeessanne dooruwa

3 Ba bonchchoninne lo77otethan nuna xeegida iya eron de7osinne Xoossaa daanidi daanaw koshshiyaba ubbaa Xoossay ba wolqqan nuus immis. 4 Hintte iita amo gaason medhettiya ha alamiyan de7iya bashshaafe kessi ekkanaadanne Xoossaa xoossatethan shaakettanaada, ha imotata baggara daro al77onne gita ufayssaa nuus immis. 5 Hessa gisho, minnidi, hintte ammanuwa bolla lo77otethi, lo77otetha bolla eratethi, 6 eratetha bolla bana haaro, bana haaro bolla gencca, gencca bolla Xoossaa daano, 7 Xoossaa daano bolla ishatetha keehatethi, ishatetha keehatetha bolla siiqo gujjite. 8 Hayssati hinttew daridi de7iyabaa gidikko, Godaa Yesuus Kiristtoosa eron maaddiya asinne ayfera de7iya asi oothana. 9 Shin hessati baynna oonikka matan de7iyabaa xalaala be7iya qooqe. I ba kase nagaraappe geeyidayssa dogis.

10 Hessa gisho, ta ishato, hintte xeessanne hintte dooruwa minthanaw kaseyssafe aathidi minnite. Hintte hessata oothiyabaa gidikko, dhubetteketa. 11 Hessan nu Godaanne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa merinaa kawotethaa geliya kumetha maatay hinttew imettana.

12 Hessa gisho, hintte hayssata eriyabaanne he oykkida tuman minnidi de7iyabaa gidikkoka, taani hayssata ubba wode hinttena hassayiso aggike. 13 Taani shemppora de7ida wode ubban hinttena hassayisanayssi koshshiyabaa gada qoppays. 14 Nu Godaa Yesuus Kiristtoosi taw qonccisadayssada taani ha hayqqiya asatethaa gam77onna qaara yeggada baanayssa erays. 15 Taani hinttefe shaakettikokka hintte hayssata ubba wode akeekana mela taw dandda7ettiyabaa ubbaa oothana.

16 Nuuni Godaa Kiristtoosa wolqqaanne iya yuussabaa hinttew odey, iya gita bonchchuwa be7idippe attin medhdhi kessida hayse gidenna. 17 Daro wolqqaama bonchchuwafe, “Taani ufayttiya, ta dosiya na7ay hayssa” yaagiya qaalay yida wode Xoossaa Aawappe bonchchonne galata ekkis.* 18 Nuuni geeshsha deriya bolla iyara de7iya wode he qaalay saloppe yishin si7ida.

19 Nuus hessafe aadhdhiya ammanettida tinbbite qaali de7ees. Sa7i wonttana gakkanawunne bakkali hintte wozanan dolana gakkanaw, dhuman poo7iya poo7o asi naageyssada, hintte he qaalaa naagikko lo77o ootheeta. 20 Ubbaafe kasetidi hayssa erite. Geeshsha Maxaafan xaafettida tinbbite qaala oonikka ba dosidaada birshshanaw dandda7enna. 21 Tinbbite ubbaa, Xoossay kiittida asati Geeshsha Ayyaanay kaalethin, odidosonappe attin asa shenen odibookkona.

2

Worddo asttamaareta

1 Shin worddo nabeti kase asaa giddon de7eyssa mela ha77ika worddo asttamaareti hintte giddon denddana. Entti banttana wozida, Godaa kaddidi, dhayssiya worddo timirttiya ehana. Hessan entti bantta bolla ellesidi dhayo ehoosona. 2 Daro asay yeellayaa entta iita ogiya kaallana; entta gaason tuma ogey cayettana. 3 Worddo asttamaareti miishe yaaridi banttaw medhdhi kessida hayssen hinttena bonqana. Benippe doomidi entta pirdday giigi uttis; entta dhayoykka enttana naagi uttis.

4 Nagara oothida kiitanchchotas Xoossay qadhettonna, pirdda gallas gakkanaw gaanname dhuma ollan entta qachchi yeggis. 5 Hessadakka, Xoossay xillotethabaa odiya Nohenne hara laappun asata ashshidi, Xoossaa goynnona asay de7iya beni alamiya qadhettonna dhayo haathan dhayssis.* 6 Geellatas leemiso gidana mela Xoossay Soodomenne Gamoora katamata bido oothidi xuuggidi dhayssis.* 7 Higges kiitettonna laymatiya asata giddon waayettishe de7ida xillo Looxe Xoossay ashshis.* 8 He xillo addey entta giddon de7ishe, entti oothiya iita oosuwa gallas gallas be7ida wodenne si7ida wode iya lo77o wozanay un77ettees. 9 Hessa gidikko, Goday, bana goynniya asata paaceppe waati ashshaneekko, qassi nagaranchchota pirdda gallasaas gakkanaw waattidi seerishe naagisaneekko erees. 10 Ubbaafe aathidi tuna amon asho qofa kaalleyssatanne maata aawata kadheyssata, pirdda gallas gakkanaw Goday naagisis.

He asati ganjje minonne otoranchcho gidiya gisho salo medhetethata cayishe yayyokonna. 11 Shin kiitanchchoti worddo asttamaaretappe wolqqaninne minotethan daro aadhdhoosonashin Godaa sinthan salo medhetethata cayokkona. 12 Shin he asati bantta eronnaban gelidi cayoosona. Entti oykettanawnne hayqqanaw yelettida, wozani baynna do7a mela hanoosona; enttika wora do7ada coo dhayana.

13 Entti gathida metuwada zaari metootana. Seeta gallas yexxishe guppeyssa ufayssiyabaa gidi qoppoosona. Entti kawushshatanne tunata gidi de7ishe hinttera shaakettiya siiqo imatuwan ufayttoosona. 14 Laymatiya maccasi xeellidi aggonna ayfey enttaw de7ees; qassi nagara ootheyssa aggokona. Ammanon minniboonna asaa cimmoosona. Enttaw ubba wode amottiya wozani de7ees; entti qanggettidayssata. 15 Entti suure oge aggidi, makkala miishe siiqidi balida, Bi7oora na7aa Balaama ogiya kaallidosona.* 16 I ba nagara gaason hanqettis; dooni baynna harey asada haasayidi nabiya gooshshatethaa teqqis.

17 He asati melida pulttota melanne carkkoy tookkidi efiya shaara mela; entta naagey sakkana dhumaa. 18 Entti hadanne otoro oda odettishe balan de7iya asaa giddofe kessi ekkidi buroo minniboonna asata laymatetha asho amon cimmidi balethoosona. 19 Entti banttaw dhayo aylletethan de7ishe haratakko, “Hintte aylletethafe keyana” yaagosona. Ays giikko, asi ba xoonettidaba ubbaas aylle. 20 Entti ashshiya nu Godaa Yesuus Kiristtoosa eridi ha alamiya tunatethaafe kessi ekkidaappe guye, zaari qaxettidi xoonettiko kase de7iya de7uwappe guyeyssi enttaw iita gidana. 21 Entti xillotetha ogiya eri simmidi aggeyssafe koyrottidi geeshsha kiitta eronnaako enttaw lo77oshin. 22 “Kani ba cooshshaako guye simmees” qassi, “Meecettida gudunthoy guye simmidi urqqan gonddorettees” giya leemisoy tuma gideyssi entta bolla oothees.*

3

Goday yaana

1 Ta siiqo ishato, hayssi ta hinttew xaafida dabddaabbey nam77antho. Taani ha nam77u dabddaabbetakka hinttew xaafiday, hintte suure qofaa qoppanaada hinttena denthethanaassa. 2 Qassi geeshsha nabeti beni odida qaalanne nuna ashshiya Goday, hawaareta baggara kiittida kiitta hintte hassayana mela koyays. 3 Ubbaafe kasetidi, wode wurssethan bantta amuwaa kaallidi ase toochcheyssati, toochchishe yaanayssa erite.* 4 Entti, “Ta yaana gidayssi awun de7ii? Nu aawati hayqqidosona, shin ubbabay sa7ay medhettosappe doomidi de7eyssada de7ees” yaagosona. 5 Daro wodeppe kase saloy Xoossaa qaalan medhettidayssa; qassi sa7ay haathafenne haathan medhettidayssa erishe kaddoosona.* 6 He wode de7iya sa7ay haathan mitettidi dhays.* 7 Shin ha77i de7iya saloynne sa7ay, geellati pirddettiya gallasaynne dhayaa gallasay gakkanaw he qaalan tamas naagettidi de7oosona.

8 Shin ta siiqo ishato, ha issibaa dogoppite. Godaa matan issi gallasi mukulu laytha mela gideyssanne mukulu laythi issi gallasa mela gideyssa dogoppite.* 9 Issoti issoti gam77is gidi qoppeyssada, Goday ba ufayssa qaala gisho gam77enna. Shin oonikka dhayonna mela koyidi, ubbay bantta nagaraappe simmana mela hintte gisho gidi genccees.

10 Shin Godaa gallasay kaysoda yaana. He gallasan saloti wolqqaama guunthan dhayana; salo medhetethati taman xuugettana; sa7aynne iya bolla de7iya ubbay dhayana.* 11 Hiza, ubbabay hessada hanida dhayaabaa gidikko hintte ay mela asi gidanaw bessii? Hintte geeshshinne Xoossaa daaniya de7o daanaw bessees. 12 Hintte sinthara yaa Xoossaa gallasaa naagishe hinttew dandda7ettiyaba ubbaa oothidi he gallasaa eesoyite. He gallas salotinne iyan de7iyabay taman xuugettana; wolqqaama suulan til77ana. 13 Shin nuuni xillotethi haariya ooratha salonne ooratha sa7a Xoossaa ufayssa qaalada naagoos.*

14 Hessa gisho, ta siiqo ishato, nu he gallasaa naagiya gisho pokkoynne borey baynnayssata gididi, Godaara saron daanaw minnite. 15 Asi ubbay attana mela koyidi Goday dandda7eyssa dogoppite. Qassi nu siiqo ishay, Phawuloosi, Xoossay iyaw immida cinccatethan hessada hinttew xaafis. 16 I ba dabddaabbeta ubban hessatabaa xaafis. Iya dabddaabbeta giddon akeekanaw waaysiya qofati de7oosona. Tamaariboonnanne minniboonna asati hara Xoossaa qaala mirqeyssada ha kiitatakka dhayanaw machchidi mirqoosona.

17 Hessa gisho, ta siiqo ishato, hintte hessa eriya gisho makkalata balan cimettidi, dhayonna melanne minnidi de7iya bessaafe kunddonna mela naagettite. 18 Shin hintte nuna ashshiya nu Godaa, Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethaaninne eratethan diccite. Iyaw ha77ika merinawukka bonchchoy gido. Amin77i.

* 1:17 Maato 17:1-5; Mar 9:2-7; Luuqa 9:28-35

* 2:5 Medhe 6:1-7:24

* 2:6 Medhe 19:24

* 2:7 Medhe 19:1-16

* 2:15 Tay 22:4-35

* 2:22 Leemi 26:11

* 3:3 Yihu 18

* 3:5 Medhe 1:6-9

* 3:6 Medhe 7:11

* 3:8 Maz 90:4

* 3:10 Maato 24:43; Luuqa 12:39; 1Tese 5:2; Yo.Qo 16:15

* 3:13 Isa 65:17; 66:22; Yo.Qo 21:1

1 Yohaannisa

1

2

3

4

5

Yohaannisi Xaafida

Koyro Kiitaa

Gaatha Qofaa

Hawaariya Yohaannisi xaafida koyro kiitay, nam77u ayfe qofata oykkees. Hessika nabbabeyssati Xoossaaranne iya na7aa Yesuus Kiristtoosara issifetethi daana mela minthethanaassanne he issifetethaa dhayssiya worddo timirttiyafe haakkana mela entta akeekisanaassa. He wode denddida worddo timirttey, “Xoossay benttonna ayyaana alame medhdhis. Ha benttiya alamiyanne nu asatethaa Xoossay medhdhiboonna gisho iita. Qassi ha benttiya alameynne nu asatethay nu ayyaana qohanawunne tunisanaw dandda7enna” yaagidi tamaarssoosona. Hessa guussay, koyro, Yesuusi ase gididi yibeenna. Nam77antho, issi asi ba ayyaana tunisonna de7ishe ba ashon nagara oothanaw dandda7ees yaagusu.

Hessa gisho, Yohaannisi ba kiitan, Yesuusi ase gididi yidayssa kaddiya oonikka Xoossaa na7a gidenna (4:2-3). Qassi Xoossaafe yelettida oonikka ubba wode nagaran de7enna (3:6) yaagidi xaafis.

He worddo asttamaareti, “Atotethi guussay, ha sa7aa duussas un77etethafe keyidi yeda gididi de7o” yaagosona. Hessa bolla gujjidi, “Iitanne lo77o shaakkidi oykethi gidin, qassi hara asi siiqo gidin atotethaara aybi gahetethika baawa” yaagosona.

Xaafey he timirttiya ixxidi, “Yesuus Kiristtoosi polo ase. Yesuusa ammaneyssatinne Xoossaa siiqeyssati ubbay bantta giddon issoy issuwara siiqettanaw bessees” yaagidi odis.

1 Yohaannisa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-4

Poo7onne dhuma 1:5-2:29

Xoossaa naytanne Xalahe nayta 3:1-24

Tumanne worddo 4:1-6

Siiqo ooso 4:7-21

Xooniya ammano 5:1-21

1

De7o immiya qaala

1 Nuuni koyroppe doomidi de7iya, nu haythan si7ida, nu xeellida, ayfiyaan be7ida, nu kushiyan bochchida de7o qaalabaa hinttew xaafoos.* 2 He de7oy qonccin, nuuni iya be7idi, iyabaa markkattoos. Aawa matan de7iya nuus qonccida, merinaa de7uwabaa hinttew awaajjos.* 3 Nuura hinttew issifetethi daana mela nuuni be7idayssanne si7idayssa hinttew odoos. Hinttew nuura issifetethi de7iya gisho Aawaranne iya Na7aa Yesuus Kiristtoosara issifetethi de7ees. 4 Nu ufayssay polo gidana mela hessa hinttew xaafoos.

Xoossay poo7o

5 Nuuni de7o gidida iyappe si7idi, hinttew odiya kiitay hayssa: “Xoossay poo7o; iyan dhumi baawa” yaageyssa. 6 Nuus iyara issifetethi de7ees yaagishe dhuman de7ikko, nu odaaninne nu oosuwan worddotoos. 7 Shin poo7on I de7eyssada, nukka poo7on de7ikko, nuus woli giddon issifetethi de7ees. Iya Na7aa, Yesuusa suuthay nagara ubbaafe nuna geeshshees.

8 Nuuni, nunan nagari baawa giikko nu nuna cimmoos; nunan tumi baawa. 9 Shin Xoossaas nu nagara paaxikko, I nu nagara atto gaanawunne nu qoho ooso ubbaafe nuna geeshshanaw, ammanettidayssanne tumaa. 10 Nuuni nagara oothibookko giikko Xoossaa worddanchcho kessoos; iya qaalaykka nunan deenna.

2

Kiristtoosi nuus gaannateyssa

1 Ta nayto, nagara hintte oothonna mela taani hayssa hinttew xaafays. Shin oonikka nagara oothiko Aawa matan nuus gaannatiya Xilloy, Yesuus Kiristtoosi, de7ees. 2 Nu nagaray Kiristtoosa baggara atto geetettees. I nu nagaraa xalaalas gidonnashin asa ubbaa nagaraas yarshshettis.

3 Nuuni Xoossaa kiitaa naagikko, sidhey baynnashin, tuma nu iya eroos. 4 Oonikka, “Taani iya erays” yaagishe, iya kiitaa naagonna ixxiko he uray worddanchcho; tumatethi iyan baawa. 5 Shin iya qaalas nu kiitettiyabaa gidikko he uray Xoossaa siiqiya siiqoy polo gidees. Nuuni Xoossan de7eyssas hessi baw tuma markka. 6 Taani, “Xoossan de7ays” giya oonikka Kiristtoosi de7idayssada daanaw bessees.

Ooratha kiitaa

7 Ta siiqo ishato, taani hinttew koyroppe de7iya gal77a kiitaa xaafaysippe attin ooratha kiita xaafikke. Ikka hintte si7ida he gal77a kiitaa.* 8 Gidikkoka, Kiristtoosaninne hinttenan tuma gididi de7iya, ooratha kiitaa xaafays. Dhumay kichchin, ha77i tuma poo7oy poo7ees.

9 “Poo7on de7ays” gishe ba ishaa ixxiya oonikka, ha77ika dhuman de7ees. 10 Ba ishaa dosiya oonikka poo7on de7ees. He uran hara asi dhubbiyabay baawa. 11 Shin ba ishaa ixxiya oonikka dhuman de7ees; dhuman hamuttees. Dhumay iya ayfiyaa qooqisida gisho aw biyakko erenna.

12 Ta nayto, Kiristtoosa sunthaa baggara hintte nagaray atto geetettida gisho taani hinttew xaafays. 13 Aawato, koyroppe de7iya, iya hintte erida gisho hinttew xaafays. Yalagato, Xalahiya hintte xoonida gisho hinttew xaafays. 14 Guutha nayto, Xoossaa hintte erida gisho hinttew xaafays. Aawato, koyroppe de7iya iya hintte erida gisho hinttew xaafays. Yalagato, hintte mino gidiya gisho Xoossaa qaalay hinttenan de7iya gishonne Xalahiya hintte xoonida gisho hinttew xaafays.

15 Alame woykko alamen de7iyabaa dosoppite. Alamiya dosiya oonikka Xoossaa dosenna. 16 Alamen de7iya ubbabay, asho amotethi, ayfen be7idi amottiyabaynne miishen ceeqetethi alamebaappe attin Xoossaafe gidenna. 17 Alameynne alamen asi amottiya ubbay aadhdhana, shin Xoossaa sheniya poliya oonikka merinaw daana.

Kiristtoosara eqettiya morkkiya

18 Ta nayto, wodiya wurssethay matattis. Kiristtoosa morkkey sinthafe yaanayssa hintte si7idayssada hari attoshin, ha77ika iya morkketi daroti denddidosona. Hessa gisho, wodiya wurssethay matattidayssa nuuni hessan eroos. 19 He morkketi nu bagga gidonna gisho nu giddofe keyidosona. Entti nu bagga gidiyakko nu giddon de7ana, shin enttafe oonikka nu bagga gidonnayssi erettana mela nu giddofe keyidosona.

20 Shin Kiristtoosi hintte bolla Geeshsha Ayyaana gussis; qassi hintte ubbay tumaa ereeta. 21 Tumaa hintte eriya gishonne tuman aybi worddoy baynnayssa hintte eriya gisho taani hinttew xaafaysippe attin tumaa hintte eronna gisho gidenna.

22 Yesuusi, Xoossay dooridayssa gidenna gidi kaddiya asappe hari worddanchchoy oonee? Hessa mela asi Kiristtoosa morkke. I na7aa kaddiko Aawakka kaddees. 23 Na7aa kaddiya ooddeskka Aaway baawa; qassi Na7aas markkattiya ooddeskka Aaway de7ees.

24 Hessa gisho, koyro hintte si7ida qaala hintte wozanan minthidi naagite. Koyro si7idayssa hintte naagikko hinttew Na7aaranne Aawara issifetethi daana. 25 Na7ay nuus merinaa de7uwa immana gidi qaala gelis.

26 Hinttena balethiya asaa gisho taani hayssa hinttew xaafas. 27 Shin Kiristtoosi hintte bolla ba Geeshsha Ayyaana gussis. Geeshsha Ayyaanay hinttenan de7iya gisho oonikka hinttena tamaarsso koshshenna. Iya Geeshsha Ayyaanay hinttena tumaa tamaarsseesippe attin worddo gidenna. Geeshsha Ayyaanay hinttena tamaarssidayssada Kiristtoosan de7ite.

28 Hiza, ta nayto, I qoncciya wode nuuni yashshi baynnanne iya yuussaa gallas iya sinthan nu yeellan qosettona mela iyan de7ite. 29 Kiristtoosi xillo gideyssa hintte erikko xillo oothiya ubbay Xoossaa na7a gideyssa erite.

3

Xoossaa nayta

1 Nuuni Xoossaa nayta geetettidi xeegettana mela Xoossay nuna ay mela dosidaakko be7ite. Nuuni tumakka Xoossaa nayta. Ha alamey Xoossaa eronna gisho nunakka erenna.* 2 Ta siiqo ishato, ha77i nuuni Xoossaa nayta; nuuni ay hananeekko buroo erettibeenna. Shin Kiristtoosi qoncciya wode nuuni iya daananayssa eroos. I tuma de7eyssa nuuni be7ana. 3 Kiristtoosa be7ana gidi ufayssan naagiya oonikka, Kiristtoosi geeshshi gididayssada bana geeshshees.

4 Nagari higge mentho gidiya gisho nagara oothiya ubbay Xoossaa higge menthees. 5 Kiristtoosi asaa nagara dhayssanaw qonccidayssa hintte ereeta; iyan nagari baawa.* 6 Kiristtoosan de7iya oonikka nagaran deenna. Qassi nagaran de7iya oonikka iya be7ibeenna woykko eribeenna.

7 Ta nayto, hinttena oonikka balethofo. Kiristtoosi xillo gididayssada xillo oothiya oonikka xillo. 8 Xalahey koyroppe nagara oothida gisho nagara ubba wode oothiya oonikka Xalahe dabbo. Hessa gisho, Xoossaa Na7ay Xalahe ooso dhayssanaw qonccis. 9 Xoossaa na7a gidiya oonikka Xoossaa Ayyaanay iyan de7iya gisho I ubba wode nagaran deenna. Xoossay iya Aawa gidiya gisho nagaran deenna. 10 Xoossaa nayta giddoninne Xalahe nayta giddon de7iya dummatethay hessan erettees; xillo oothonna asi woykko ba ishaa dosonna asi Xoossaa Na7a gidenna.

Issoy issuwa dosite

11 Koyroppe hintte si7ida kiitay, “Issoy issuwa dosanaw bessees” yaagiya kiitaa.* 12 Nuuni Qaa7ela mela gidanaw bessenna. Qaa7eli Xalahe dabbo gididi ba ishaa wodhis. I ba ishaa ays wodhide? Iya oosoy iita gidida gishonne iya ishaa oosoy lo77o gidida gisho wodhis.*

13 Ta ishato, ha alamiya asay hinttena ixxiko malaalettofite. 14 Nuuni nu ishata siiqiya gisho hayqoppe de7o pinnidayssa eroos. Ba ishaa dosonna oonikka hayqo kuyan de7ees.* 15 Ba ishaa ixxiya oonikka shemppo wodhees. Qassi shemppo wodhiya ooddeskka merinaa de7oy baynnayssa hintte ereeta. 16 Kiristtoosi ba shemppuwa nu gisho aathi immidayssan siiqoy aybeekko nuuni erida. Nukka nu ishata gisho nu shemppuwa aathidi immanaw bessees. 17 Shin dure gidida oonikka metootanchchuwa be7ishe, iyaw qadhettonna ixxiko ba wozanan Xoossaa siiqoy de7ees gaanaw waanidi dandda7ii? 18 Ta nayto, nuuni oosoninne tumatethan nu siiquwa qonccisanaw besseesppe attin coo oda xalaalan woykko doona xalaalan siiqettanaw bessenna.

Xoossan de7iya ammanetethaa

19 Nuuni issoy issuwa siiqikko, nu tumaa bagga gideyssa eroos; hessas Xoossaa sinthan yeellatokko. 20 Nu wozanay nu bolla pirddiyabaa gidikko, Xoossay nu wozanaappe gita gideyssa eroos; I ubbabaa erees.

21 Ta siiqo ishato, nu wozanay nu bolla pirddonnabaa gidikko nuuni Xoossaa sinthan yayyoko. 22 Nuuni iya kiitaa naagiya gishonne iya ufayssiyabaa oothiya gisho woossiya ubbaa iyappe ekkoos. 23 Kiristtoosi nuna kiittidayssada Xoossaa Na7aa Yesuus Kiristtoosa sunthan ammananaadanne issoy issuwa siiqanaada Xoossay nuna kiittis.* 24 Xoossaa kiitaa naagiya oonikka Xoossan de7ees; Xoossaykka iyan de7ees. Xoossay nuus immida Geeshsha Ayyaana baggara I nunan de7eyssa eroos.

4

Ayyaanata shaakki erite

1 Ta siiqo ishato, ayyaanata ubbaa ammanoppite, shin entti Xoossafe yidaakko paaci be7ite. Ays giikko, daro worddo nabeti alamen denddidosona. 2 Xoossaa Ayyaana gideyssa hintte hayssan erana; “Yesuus Kiristtoosi ase gididi yidayssa markkattays” giya ayyaana ubbay Xoossaafe yees. 3 Kiristtoosi ase gididi yidayssa ammanays goonna ayyaana ubbay Xoossaafe gidenna. Hessi Kiristtoosa ixxiya ayyaana. Hintte he ayyaanay yaanayssa kase si7ideta; I hari attoshin ha77ika alamen de7ees.

4 Ta nayto, hintte Xoossassa. Hintte giddon de7iya Geeshsha Ayyaanay alamen de7iya ayyaanaappe daro wolqqaama gidiya gisho worddanchcho nabeta hintte xoonideta. 5 Entti ha alamiya ase gidiya gisho ha alamiyabaa odoosona; ha alamiya asay entta odaa si7oosona. 6 Nuuni Xoossaafe yelettida; Xoossaa eriya oonikka nuna si7ees. Xoossaa eronna oonikka nuna si7enna. Nuuni tuma ayyaananne worddo ayyaanaa hessan shaakkos.

Xoossay siiqo

7 Ta siiqo ishato, siiqoy Xoossafe yaa gisho ane issoy issuwara siiqettoos. Siiqiya oonikka Xoossaa na7a; I Xoossaa erees. 8 Xoossay siiqo gidiya gisho siiqonna oonikka Xoossaa erenna. 9 Nuuni Kiristtoosa baggara de7uwa demmana mela Xoossay ba issi Na7aa ha alamiya kiittis. Xoossay nuna ba siiquwa hessan bessis. 10 Tuma siiqo guussay hayssa: nuuni Xoossaa siiqida gisho gidonnashin Xoossay nuna siiqida gishonne nu nagaraappe nuna maaranaw ba Na7aa kiittida gishossa.

11 Ta siiqo ishato, Xoossay nuna hayssada siiqikko, nukka issoy issuwa siiqanaw bessees. 12 Xoossaa be7iday oonikka baawa. Nuuni issoy issuwa siiqikko Xoossay nunan de7ees; iya siiqoykka nunan polo gidees.*

13 Xoossay ba Geeshsha Ayyaana nuus immida gisho nuuni Xoossan de7eyssanne ikka nunan de7eyssa eroos. 14 Aaway ba Na7aa, ha alamiya ashsheyssa gidana mela kiittidayssa nuuni be7idi markkattoos. 15 Yesuusi Xoossaa Na7aa gideyssa markkattiya ooddenkka Xoossay de7ees; ikka Xoossan de7ees. 16 Xoossay nuna siiqeyssa nuuni eroosinne ammanoos.

Xoossay siiqo. Siiqon de7iya oonikka Xoossan de7ees; Xoossaykka iyan de7ees. 17 Nu de7oy ha alamiyan Kiristtoosi de7idayssa mela gidiya gisho pirdda gallas yayyonna iya sinthe shiiqanaw iya siiqoy nunan polo gidees. 18 Siiqon yashshi baawa, tuma siiqoy yashshi kessi holees. Yashshinne pirddi issife biya gisho yayyaa uraa siiqoy polo gidenna.

19 Xoossay koyro nuna siiqida gisho nu siiqoos. 20 Oonikka, “Xoossaa siiqays” gishe ba ishaa ixxiko, I worddanchcho. Ays giikko, be7iya ba ishaa siiqonna oonikka be7iboonna Xoossaa siiqanaw waanidi dandda7ii? 21 Kiristtoosi nuus immida kiitay hayssa; “Xoossaa siiqiya oonikka ba ishaa siiqanaw bessees” yaageyssa.

5

Alamiya xoono

1 Yesuusa, I Kiristtoosa yaagidi, ammaniyaa oonikka Xoossaa na7a. Aawa siiqiya oonikka iya Na7aakka siiqees. 2 Nuuni Xoossaa siiqiya gishonne iya kiitaa naagiya gisho Xoossaa nayta siiqeyssa eroos. 3 Nuuni Xoossaa siiqikko, iya kiitata naagoos. Iya kiitati deexo gidokkona.* 4 Ays giikko, Xoossaa na7a gidiya oonikka ha alamiya xoonanaw dandda7ees. Nuuni ha alamiya xoonanay nu ammanuwana. 5 Alamiya xoonanaw dandda7ey oonee? Yesuusi Xoossaa Na7aa gideyssa ammaniyaa asa xalaali xoonana.

Kiristtoosabaa markkatteyssa

6 Yesuus Kiristtoosi haatha xinqqatiyaranne ba hayquawa suuthara yis. I, haatharanne suuthara yisippe attin haatha xalaalara yibeenna. Geeshsha Ayyaanay tuma gidiya gisho hessi tuma gideyssa markkattees. 7 Heedzu markkati de7oosona. 8 Hessati, Geeshsha Ayyaana, haathaanne suuthaa. Ha heedzata markkatethay issino. 9 Nu asi markkatteyssa ammanoos. Shin Xoossaa markkatethay asayssafe daro aadhdhees. Xoossay ba Na7aas markkattida markkatethay hayssa. 10 Xoossaa Na7aa ammaniyaa uraa wozanan ha markkatethay de7ees. Xoossaa ammanonna oonikka Xoossay ba Na7aas markkattida markkatethaa ammaniboonna gisho Xoossaa worddanchcho oothees.

11 Hiza, markkatethay hayssa; Xoossay nuus merinaa de7o immis; he de7oykka iya Na7an de7ees yaageyssa.* 12 Xoossaa Na7ay de7iya ooddeskka de7oy de7ees. Xoossaa Na7ay baynna ooddeskka de7oy baawa.

Merinaa de7o

13 Xoossaa Na7an ammaniyaa hinttew merinaa de7oy de7eyssa hintte erana mela hayssa hinttew xaafas. 14 Xoossaa sheniyada aybibaakka iya woossiko, I si7eyssa nuuni eriya gisho iyan ammanettos. 15 Nuuni woossiya ubbaa I si7eyssa erikko, nuuni woossiyabaa I immanayssa eroos.

16 Oonikka ba ishay hayqo bessonna nagara oothishin be7ikko, Xoossaa iyaw woossanaw bessees. Hayqo bessonna nagara oothidayssatas Xoossay de7o immana. Hayqo bessiya nagari de7ees. Taani hinttena hessas Xoossaa woossite giikke. 17 Iita ooso ubbay nagara, shin hayqo bessonna nagari de7ees.

18 Xoossaa Na7ay iya naagiya gisho Xoossaa na7a gidida oonikka nagaran ubba wode de7onnayssa nuuni eroos. Xalahey iya qohanaw dandda7enna. 19 Nuuni Xoossassa gideyssanne ha kumetha alamey Xalahen haaretteyssa eroos.

20 Nuuni tuma Xoossaa eranaada Xoossaa Na7ay yidayssanne nuus akeeka immidayssa eroos. Nuuni iya na7a, Yesuus Kiristtoosa baggara tuma Xoossan de7oos. Yesuusi tuma Xoossaanne merinaa de7uwa.

21 Ta nayto, eeqatappe hintte haakkite.

* 1:1 Yoha 1:1

* 1:2 Yoha 1:14

* 2:7 Yoha 13:34

* 3:1 Yoha 1:12

* 3:5 Yoha 1:29

* 3:11 Yoha 13:34

* 3:12 Medhe 4:8

* 3:14 Yoha 5:24

* 3:23 Yoha 13:34; 15:12,17

* 4:12 Yoha 1:18

* 5:3 Yoha 14:15

* 5:11 Yoha 3:36

2 Yohaannisa

Yohaannisi Xaafida

Nam77antho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Yohaannisi xaafida nam77antho kiitaa, Yesuusa hawaare gidida cimay, Yohaannisi xaafis. Xaafettidaykka doorettida godattesanne I naytassa. Ooni eri, hessika issi woosa keethasinne iyan goynniya asaas gidonna aggenna. Ha qantha kiitay xaafettiday, entti issoy issuwara siiqettana mela akeekisanaassanne worddo asttamaaretappenne entta timirttiyaafe naagettana mela qofisanaassa.

2 Yohaannisa kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1-3

Siiqoy ubbaafe bolla 4-6

Worddo timirttiyafe naagetethi 7-11

Kuushsha qofaa 12-13

1

1 Ta cimay doorettida godattesinne I naytas kiittida kiita. Ta xalaala gidonnashin tumaa eriya ubbay hinttena dosoosona. 2 Ha tumay nunan de7iya gishonne merinaw nuura daana gisho taani hinttena tuma dosays.

3 Xoossaa nu Aawanne iya Na7aa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay, maarotethaynne sarotethay tumanine siiqon issife nuura gido.

Tumabaanne siiqobaa

4 Aaway nuna kiittidayssada, ne naytappe baggati, tumaas kiitetteyssa be7ada taani daro ufayttas. 5 Godattee, ha77ika nuuni ubbay issoy issuwa siiqana mela taani nena woossays. Ha kiitay koyroppe nuura de7iya kiitaappe attin taani new ooratha kiita xaafikke.* 6 Tuma siiqoy nuuni Xoossaa kiitaa naagidi daanayssa. Qassi koyroppe hintte si7idayssada iya kiitay, hintte ubbay siiqon daana melassa.

7 Yesuus Kiristtoosi ase gididi yidayssa ammanonna, daro balethiya asati, alamen denddidosona. Hessa mela asi oonikka baletheyssanne Kiristtoosa morkke. 8 Hintte oothida kumetha woytuwa ekkanaw minnite. Hintte oothidayssi dhayonna mela naagettite.

9 Kiristtoosa timirttiyan doonnayssasinne iyappe haakkiya uraas Xoossay baawa. Kiristtoosa timirttiyan de7iya uraas Aawaynne Na7ay de7oosona. 10 Oonikka hintteko yishe ha timirttiya ehonna ixxiko, hintte soo gelssofite; sarokka gooppite. 11 Iya saro giya oonikka iya iita oosuwan iyara shaakettees.

Wurssetha sarotaa

12 Taani hinttew xaafanaw koyida darobay de7ees, shin worqqateninne qalamen xaafanaw koyikke. Nu ufayssay polettana mela hinttera som77on gahettada odettanaw hintteko baana gada qoppays.

13 Xoossay doorida ne michche nayti nena saro yaagosona.

* 1:5 Yoha 13:34; 15:12,17

3 Yohaannisa

Yohaannisi Xaafida

Heedzantho Kiitaa

Gaatha Qofaa

Yohaannisi xaafida heedzantho kiitaa, Yesuusa hawaare gidida cimay, Yohaannisi xaafis. I xaafidaykka Gaayoosa giya issi woosa keethaa heemmeyssassa. Xaafey issi baggara Gaayoosi hara ammaneyssata maaddida gisho iya galatees; qassi hara baggara Diyotirafiisa geetettiya woosa keetha halaqa gidanaw koyaa geella uraappe naagettana mela akeekisees.

3 Yohaannisa kiitaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1-4

Gaayoosi galatettis 5-8

Diyotirafiisi borettis 9-10

Dimexiroosi galatettis 11-12

Kuushsha qofaa 13-15

1

1 Taani cimay, tumaa dosiya Gaayoosas kiittida kiita.* 2 Ta siiquwaw, neeni ne shemppuwan lo77o de7eyssa ta ereyssada new payyatethi daana melanne ne oothiyabay suurana mela new Xoossaa woossays. 3 Guutha ammaniyaa asati yidi, ubba wode neeni tuman de7eyssanne ne tumatethabaa markkattida wode taani daro ufayttas. 4 Ta nayti tumatethan de7eyssa si7eyssafe aadhdhidi, tana ufayssiyabay baawa.

Gaayoosi galatettis

5 Ta siiquwaw, entti new imathe gidikkoka, neeni ammaniyaa asatas ammanthiya ooso oothaasa. 6 Entti ne siiquwabaa woosa keethan markkattoosona. Ha77ika entti biya ogiyan Xoossay doseyssada oothada entta maaddiko lo77o oothaasa. 7 Entti Kiristtoosa sunthaa gisho keyishe, ammanonna asatappe aykkoka ekkibookkonna. 8 Nuuni tuma oosuwa enttara issife oothanaw hayssa mela asata maaddanaw bessees.

Diyotirafiisanne Dimexiroosa

9 Taani woosa keethatas dabddaabbe xaafas, shin entta halaqaa gidanaw koyaa Diyotirafiisi nuuni geyssa ekkenna. 10 Hessa gisho, taani yaa biya wode I nu bolla odettiya iita odanne I oothida oosuwa odana. I hessi guuxis gidi, nu ishati yaa wode mokkenna. Hari attoshin, entta mokkanaw koyeyssatakka diggidi woosa keethafe kessees.

11 Ta siiquwaw, lo77obaa daanappe attin iitabaa daanoppa. Lo77obaa oothiya oonikka Xoossaa asi, shin iitabaa oothiya oonikka Xoossaa be7ibeenna.

12 Dimexiroosi lo77o asi gideyssa asa ubbay markkattees. Tumay ba huu7en iyabaa markkattees; nukka iyabaa markkattoos; nu markkatethay tuma gideyssa hintte ereeta.

Wurssetha sarotaa

13 Taani new xaafanaw koyida darobay de7ees, shin qalameninne worqqaten xaafanaw koyikke. 14 Shin taani matara neera gahettanaw qoppays; he wode nuuni odettana.

15 Saroy new gido.

Ne dabboti nena saro yaagosona. Nu dabbota ubbaa entta sunthaa sunthaa xeegada tana “Saro gis” yaaga.

* 1:1 Ha.O 19:29; Roome 16:23; 1Qoro 1:14

Yihuda

Yihudi Xaafida Kiitaa

Gaatha Qofaa

Yihuda kiitay xaafettiday, ammanonna de7ishe ammaniyaa asi daanidi worddo timirtte laalliya asatappe ammaniyaa asay naagettana mela akeekisanaassa. Ha qantha kiitay ba giddon oykkida qofatan nam77antho Phexiroosa kiita daanees. Xaafey, “Ammaniya asaas issi tohonne wurssethi gakkanaw imettida ammanuwas olettite” yaagidi nabbabeyssata minthidi qofisees.

Yihuda kiitaa ayfe qofata

Sarotho 1-2

Worddo asttamaareta timirttiyanne entta kunddethaa 3-16

Ammano naagana mela imettida zore 17-23

Galata woosa 24-25

1

1 Taani Yihudi, Yesuus Kiristtoosa aylley, Yayqooba ishay;

Xoossay xeegidayssatas, Xoossaa Aaway doseyssatasinne Yesuus Kiristtoosan naagettidayssatas ha dabddaabbiya xaafays.*

2 Maarotethi, sarotethinne siiqoy hinttew kumo.

Worddo asttamaareta

3 Ta siiqo ishato, nuuni issife shaakettiya atotethaabaa hinttew xaafanaw taani daro amottas. Shin ammaniyaa asaas issi tohonne wurssethi gakkanaw imettida ammanuwas olettana mela hinttena zorashe xaafanayssi taw koshshiyabaa gidis. 4 Entta pirdday benippe xaafettidi uttida, issi issi asati oonikka eronna hintte giddo gelidosona. Entti Xoossaa eronnayssata, entti nu Xoossaa aadho keehatethaa laymatanaw go7ettiya oge oothidi ekkoosona. Ba xalaala kawo gidida, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa kaddoosona.

5 Shin hintte ha ubbaa eriyabaa gidikkoka, Goday Isra7eele asaa Gibxxe biittaafe waati kessidaakko, qassi guyeppe ammanonnayssata dhayssidayssa ta hinttena akeekisanaw koyays.* 6 Bantta de7iyasuwa aggidi, banttaw imettida maata naagiboonna kiitanchchota, gita pirdda gallasay gakkanaw Xoossay entta dhumaappe garssan merinaa santhalaatan qachchi wothis. 7 Hessada, Soodomenne Gamoora asaynne entta matan de7iya katamatan de7iya asay laymatidosona; laymatethara gahettiya tunatethaa oothidosona. Entti merinaa taman waayettanayssatas leemiso gididosona.*

8 Hessadakka, ha amuhanchchoti bantta asatethaa tunisoosona; maata aawata kadhoosona; salo medhetethata cayoosona. 9 Shin kiitanchchota halaqay Mika7eeley Muse ahaas Xalahera palamida wode “Goday nena seero” yaagisippe attin iya bolla cashsha qaala odidi mootanaw koyibeenna.* 10 Shin ha asati banttaw eronnabaa ubbaa cayoosona; qassi entti wozani baynna meheda medhon eriya eray, I enttana dhayssana. 11 Enttana ayye! Entti Qaa7ela ogiyan bidosona. Miishe koyidi Balaama balan kunddidosona. Qorey Xoossaa bolla denddidayssada entti Xoossaa bolla denddidi dhayidosona.*

12 Ha asati, hintte siiqo gibira miya bessan hinttera uttiya wode yeelli baynna kawushshata. Entti banttana xalaala heemmeyssata. Entti carkkoy efiya iri baynna shaara mela. Qassi ayfe woden ayfe ayfonna, xaphora shodettid, nam77u toho melida mitha mela. 13 Entti hanqettida abbaa zuliya mela bantta pokkuwa goppontteyssata. Entti merinaw sakkana dhumay naagiya toylattiya xoolinttota.

14 Addaameppe doomidi, laappuntha yeleta gidida Heenokey, ha asatabaa tinbbite odishe, “Hekko, Goday, ba daro mukulu geeshshatara yaana.* 15 Asa ubbaa pirddana; geellata ubbaa entti oothida iita ooso ubbaa gishonne makkalatethan entti Xoossaa bolla odettida iita odaa ubbaa gisho pirddana” yaagis. 16 He asati ubba wode zuuzummeyssatanne oda koyeyssata. Qassi bantta iita amuwaa kaalloosona; banttanan ceeqqosonanne banttana go77iyabaa demmanaw harata sabboosona.

Wurssetha zore

17 Shin ta ishato, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa hawaareti kase hinttew odida qaala akeekite. 18 Entti, “Wurssetha wodiyan, bantta amuwaa kaallidi toochcheyssati yaana” yaagidosona.* 19 He asati asaa giddon shaahotethi medhdheyssata, bantta asho amuwaas haaretteyssatanne Geeshsha Ayyaanay baynnayssata.

20 Shin ta ishato, geeshshi gidida hintte ammanuwan hinttena dichchanaw minnite; qassi Geeshsha Ayyaana wolqqan woossite. 21 Hinttena merinaa de7uwakko gathiya nu Godaa Yesuus Kiristtoosa maarotethaa naagishe hinttena Xoossaa siiquwan naagite.

22 Sidhey de7iya asaas qadhettite. 23 Issi issi asata tamappe kessi ekkite. Qassi iita amon tunida entta ma7uwa ixxishe haratas yashshan qadhettite.

Galata woosaa

24 Hintte kunddonna mela naaganaw borey baynnayssatanne gita ufayssan kumidayssata oothidi ba bonchchuwa sinthan hinttena shiishanaw dandda7iya, 25 nuna ashshiya issi Xoossaas, nu Godaa Yesuus Kiristtoosa baggara bonchchoy, gitatethi, wolqqinne maati, kasekka, ha77ika, merinawukka iyaw gido. Amin77i.

* 1:1 Maato 13:55; Mar 6:3

* 1:5 Kessa 12:51; Tay 14:29-30

* 1:7 Medhe 19:1-24

* 1:9 Daane 10:13,21; 12:1; Yo.Qo 12:7; Zaare 34:6; Zakka 3:2

* 1:11 Medhe 4:3-8; Tay 22:1-35; 16:1-35

* 1:14 Medhe 5:18,21-24

* 1:18 2Phexi 3:3

Yohaannisa Qonccethaa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Yohaannisa Qonccethaa

Gaatha Qofaa

Yohaannisa qonccethay xaafettiday, ammaniyaa asay Yesuus Kiristtoosa banttaw Goda oothidi, geeshshatethan de7ida gisho entta metoynne waayey gakkida wodena. Xaafey wudidi xeellida ayfe qofay, ammaniyaa asaa ufayssay kumethi gidana mela entta minthethid, entta gakkida goodaanne metuwa giddon bantta ammanuwan minnidi eqqana mela denthethanaassa.

Maxaafan dariya kifiley daronne kaalli kaallidi qonccida qonccethaa oykkees. Ha qonccethati he wode de7iya asaas gelees, shin haratas xuura gididi gam77is. Entti odettidaykka leemiso odana. Ha maxaafan de7iya tayboti, maka miishetinne do7ati deretanne ayyaana medhetethata leemiso. Mazmure azmaachchey simmi simmidi yexxetteyssada, he maxaafan de7iya huu7e qofati dumma dumma qonccethata baggara dumma dumma ogen simmi simmi shiiqidosona. Ha maxaafaa birshshethaas dumma dumma qofay de7ikkoka, iyaw huu7e qofay qoncce. Hessika, “Xoossay Godaa Kiristtoosa baggara zaarethonna ogen ba morkketa, Xalahera gujjidi, issi tohonne wurssethi gakkanaw xoonana. He xoonuwappe guye, iyaw ammanettidi de7ida ba baggata ooratha salonne ooratha sa7a anjjo laatisana” yaageyssa.

Yohaannisa qonccethaa ayfe qofata

Gelo qofaa 1:1-8

Yesuusi laappun woosa keethata giddon 1:9-20

Laappun woosa keethatas xaafettida kiitaa 2:1-3:22

Araata, xaatha maxaafanne Dorssaa 4:1-5:14

Laappun maatameta 6:1-8:1

Laappun moyzeta 8:2-11:19

Dawiyanne nam77u do7ata 12:1-13:18

Dumma dumma qonccethata 14:1-15:8

Laappun hanqo xuu7ata 16:1-21

Baabiloone kunddethaa, do7aanne worddo nabiya 17:1-20:10

Wurssetha pirddaa 20:11-15

Ooratha salo, ooratha sa7aanne ooratha Yerusalaame 21:1-22:5

Kuushsha qofaa 22:6-21

1

1 Eeson hananaw de7iyabaa ba aylleta bessana mela Xoossay iyaw immida Yesuus Kiristtoosa qonccethay hayssa. Yesuusi ba kiitanchchuwa kiittidi, ba aylliya Yohaannisas qonccisis. 2 Yohaannisi Xoossaa kiitaa, Yesuus Kiristtoosi oothidabaanne odidabaa ubbaa markkattis. 3 Ha ubbay hananaw wodey matida gisho ha tinbbite qaala nabbabiya oonikka anjjettidayssa; qassi ha qaala si7eyssatinne xaafettida kiitaa naagiya ubbay anjjettidayssata.

Laappun Iisiya woosa keethatas kiitettida sarotho

4-5 Ha dabddaabbey, Yohaannisappe, Iisiya biittan de7iya laappun woosa keethatas xaafettis. Kasekka, ha77ika de7iya, sinthafekka yaanaw de7iya Xoossaafe, qassi iya araata sinthan de7iya laappun ayyaanatappe, hessadakka, hayqoppe denddon koyro gididayssafe, sa7aa kawota haariya ammanettiya markka gidida Yesuus Kiristtoosappe, aadho keehatethaynne sarotethay hinttew gido.*

Yesuusi nuna siiqees, qassi ba suuthan nagara aylletethaafe nuna la77a kessis.* 6 Nuuni Xoossaa iya Aawas oothana mela nuna kawotethaa kahine oothis. Iyaw merinaappe merinaa gakkanaw bonchchoynne wolqqay gido. Amin77i.*

7 Hekko, Yesuusi shaarara yees. Asa ubbay hari attoshin, iya caddida asaykka iya be7ana. Sa7an de7iya asa ubbay iya gisho yeekkana. Hessi tuma hanana! Amin77i.*

8 “Kasekka, ha77ika de7eyssi, sinthafekka yaana Goday, Ubbaafe Wolqqaama Xoossay, Alfanne Oomegi tana”* yaagees Godaa Xoossay.*

Godaa qonccethaa

9 Taani, Yohaannisi, hintte ishay, hinttera issife Yesuusan waaya, iya kawotethaanne iya dandda7aa be7as. Taani Xoossaa qaalaa gishonne Yesuusabaa markkattida gisho Paximo giya haathan teqettida biittan de7ays. 10 Godaa gallasan ta Geeshsha Ayyaanan haarettada de7ays; taappe guyera moyze puno mela gita girssi si7as. 11 He girssay tana, “Ne be7eyssa maxaafan xaafada, Iisiyan de7iya laappun woosa keethatas, Efesoona, Samirnneesa, Pherggamoona, Tiyatiroona, Sarddeesa, Filaadelfiyanne Loodoqiya yedda” yaagis.

12 Taani taw odiya girssaa be7anaw guye simmada xomppe wothiya laappun worqqa kocata be7as. 13 He kocata giddon asa na7a daaneyssa be7as. I adussa afila ba tohuwa gathi ma77is, worqqa danccon ba tiraa danccis.* 14 Iya huu7eynne iya binaanay bootha dorssa ikise mela woykko shachcha mela boothi; iya ayfey tama laco daanees.** 15 Iya tohoy taman seeridi zo77ida naase biraata daanees; iya girssaykka gita shaafa kooshinchcha mela.* 16 I ba ushachcha kushen laappun xoolinttota oykkis. Iya doonappe nam77u baggara qarattida mashshi keyees. Iya som77oy seeta gallasa awa ayfe daanees.

17 Taani iya be7ida wode hayqqida asada hanada iya tohuwa matan kunddas. I ba ushachcha kushiya ta bolla wothidi, “Yayyofa; Koyroy Wurssethay tana.* 18 Taani de7on de7ays; taani hayqqas, shin hekko meri merinawukka de7on de7ays. Hayqonne Si7oole qulppey ta kushena. 19 Hiza, ha77i haniyabanne sinthafe hananabaa ne be7idabaa xaafa. 20 Neeni ta ushachcha kushen be7ida laappun xoolinttotanne laappun worqqa kocata birshshethay hayssa: Laappun xoolinttoti laappun woosa keethata kiitanchchota; laappun worqqa kocati laappun woosa keethata.”

2

Efesoona woosa keethaas kiitettida kiita

1 “Efesoona woosa keetha kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Ba ushachcha kushen laappun xoolinttota oykkidaysinne laappun worqqa kocata giddora hamutteyssi hayssada yaagees: 2 Taani ne oosuwa, ne daaburanne ne genccaa erays. Neeni iita asatabaa genccanaw dandda7aboonnayssa erays. Qassi hawaare gidonnashin banttana, hawaare geyssata pilgga erada entti worddanchcho gideyssa demmidayssa ta erays. 3 Neeni genccadasa; ta sunthaa gisho meto dandda7adasa; xoonettabaakka. 4 Gidoshin, ha77i ta nena boriyabay de7ees; hessika neeni kase ne siiquwa aggadasa. 5 Hiza, ne ay mela dhoqqa bessafe kunddidaako akeeka! Ne nagaraappe simma; neeni kase oothiya oosuwa ootha. Neeni ne nagaraappe simmona ixxiko, ne xomppe wothiya kocaa iya bessaafe ekkana. 6 Ha77i ta nena nashshiya issibay de7ees; ta ixxiya Niqoolaweta oosuwa nekka ixxadasa.

7 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7anaw haythi de7iya oonikka si7o. Xooniya oonikka Xoossaa gannatiyan de7iya de7o mithee ayfeppe maana mela maata immana.*

Samirneesa woosa keethaas kiitettida kiita

8 “Samirnneesa woosa keethaa kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Koyroynne wurssethay, hayqqidaysinne hayqoppe denddidayssi hayssada yaagees: *

9 Taani ne waayanne ne manqotethaa erays; gidoshin neeni dure. Ayhude gidonnashin banttana Ayhude geyssati cayaa cashshaa ta erays, shin entti Xalahe maabaran de7oosona. 10 Neeni ekkanaw de7iya waaya babbofa. Xalahey hinttefe issota issota paaccanaw qasho keethan yeggana; tammu gallas gakkanaw hintte waayettana. Hayqqana gakkanaw ammanettidayssa gida; ta new de7o kallachcha immana.

11 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7anaw haythi de7iya oonikka si7o. Xooniya oonikka nam77antho hayquwan qohettenna.*

Pherggamoona woosa keethaas kiitettida kiita

12 “Pherggamoona woosa keethaa kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Nam77u baggara qarattida mashshi de7eyssi hayssada yaagees: 13 Taani ne de7iya bessaa erays; neeni Xalahe araatay de7iya bessan de7aasa; ta sunthaa mintha naagadasa. Hari attoshin, Xalahey de7iya hintte kataman hayqqida taw ammanettida markkay, Antiphaasi, de7iya wodekka ammanuwa aggabaakka.

14 Gidoshin, ta nena boriya guuthabati de7oosona. Hessika Isra7eele asay eeqas yarshshettida kathaa midi tunana melanne laymatetha nagara oothana mela Baalaqa tamaarssida Balaama timirttiya ekkida issi issi asati neera de7oosona.* 15 Hessadakka, Niqoolaweta timirttiya tamaariya asati neera de7oosona. 16 Hessa gisho, neeni ne nagaraappe simma. Hessi hanonna ixxiko, ta neekko ellesa yada he asata ta doonappe keyaa mashshan olana.

17 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7anaw haythi de7iya oonikka si7o. Xooniya ooddeskka qosettidi de7iya mannaafe* immana. Qassi ekkiya uraappe attin hara asi eronna ooratha sunthay xaafettida bootha shuchchaa ta iyaw immana.*

Tiyatiroona woosa keethaas kiitettida kiita

18 “Tiyatiroona woosa keethaa kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Tama laco daaniya ayfey de7eyssi, qassi taman seerida naase biraata daaniya tohoy de7eyssi, Xoossaa na7ay, hayssada yaagees: 19 Taani ne oosuwa, ne siiquwa, ne ammanuwa, ne oosuwanne ne genccaa erays. Neeni koyro ootheyssafe ha77i aathada ootheyssaka erays.

20 Gidoshin, ta nena boriya issibay de7ees; bana nabe giya maccasiw, Elzaabelo, aykkoka gabaakka. He maccasiya eeqas yarshshettida kathaa midi tunanaadanne laymatanaada oothada ta aylleta balethasu.* 21 Iya ba nagaraappe simmana mela ta iw wode immas, shin iya simmanaw koyabuukku. 22 Entti I bala ogiyappe simmona ixxiko, ta iyo iita harggen yeggana; iira laymateyssatikka iita waaye waayettana. 23 Taani I nayta wodhana; qassi woosa keetha ubbay ta asa qofanne asa wozana ereyssa gideyssa erana. Ta issuwas issuwas hintte oosuwada oosuwada immana.* 24 Shin Tiyatiroonan de7iya harata, he iita timirttiya ekkiboonnayssatanne, “Xalahe gita xuura” geetettiya ha timirttiya tamaariboonna hinttena hara deexo tooho toossike. 25 Gidoshin, ta yaana gakkanaw hinttew de7iyabaa minthi naagite.

26 Xooneyssasinne wurssethi gakkanaw taw kiitettiya ooddeskka kawotethata haarana mela maata immana.*

27 ‘I entta biraata xam77an haarana;

meqqa miishedakka mentherethana.’

He maatay taani ta aawappe ekkida maata mela. 28 Qassi ta iyaw bakkala xoolintto immana. 29 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7iya haythi de7iya oonikka si7o.

3

Sarddeesa woosa keethaas kiitettida kiita

1 “Sarddeesa woosa keetha kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Laappun Xoossaa ayyaanatanne laappun xoolinttota oykkidayssi hayssada yaagees: Taani ne oosuwa erays; asi nena paxa de7ees giikkoka, ne hayqqadasa. 2 Barkka! Guutha attidabaanne hayqqanaw matidabaa mintha. Ne oosoy Xoossaa sinthan polo gidonnayssa demmas. 3 Hiza, ne ekkidabaanne si7idabaa akeeka; naaga; ne nagaraappe simma. Neeni barkkonna ixxiko ta kaysoda yaana; ta ay wode yaanekko ne erakka.*

4 Shin bantta ma7uwa qitayonna guutha asati Sarddeesan de7oosona. Enttaw bessiyabaa gidiya gisho bootha ma7o ma77idi taara hamuttana. 5 Xooniya oonikka enttayssada bootha ma7o ma77ana. Taani iya sunthaa de7o maxaafappe quchchike. Taani ta Aawa sinthaninne iya kiitanchchota sinthan I tabaa gideyssa markkattana.* 6 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7iya haythi de7iya oonikka si7o.

Filaadelfiya woosa keethaas kiitettida kiita

7 “Filaadelfiya woosa keetha kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

Geeshshaynne tumanchchoy, Dawite qulppiya ba kushen oykkidayssi, hayssada yaagees: i gorddin oonikka dooyanaw dandda7enna; qassi I dooyin oonikka gorddanaw dandda7enna.* 8 Taani ne oosuwa eras; hekko ta ne sinthan oonikka gorddanaw dandda7onna dooya pengge wothas. Ne wolqqay guutha gidikkoka, ta qaalaa naagadasa; tana kaddabaakka. 9 Ayhude gidonnashin banttana Ayhude giya worddotanne Xalahe baggata neekko ehananne ne sinthan gulbbatisana. Ta nena doseyssa enttana erisana.* 10 Neeni, ‘Gencca’ gada ta kiittida kiitaa naagida gisho kumetha alamiya paccanaw yaa waaye wodiyappe taani nena naagana.

11 Taani ellesada yaana; oonikka ne kallachchaa ekkonna mela new de7iyabaa minthada oykka. 12 Xoonidayssa ta Xoossa Keethan tuussu oothana; i yan merinaw daana. Taani ta Xoossaa sunthaanne ta Xoossaa katamaa sunthaa iya bolla xaafana; iyakka ta Xoossaa matappe wodhdhiya ooratha Yerusalaame. Qassi ta ta ooratha sunthaaka i bolla xaafana.* 13 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7iya haythi de7iya oonikka si7o.

Loodoqiya woosa keethaas kiitettida kiita

14 “Loodoqiya woosa keetha kiitanchchuwas hayssada yaagada xaafa.

‘Amin77i’ gidida ammanettida tuma markkay, Xoossaa medhetethaa haareyssi hayssada yaagees: * 15 Taani ne oosuwa ubbaa erays; neeni irxxa woykko misha gidakka; neeni nam77aafe issuwa gidikko lo77o! 16 Neeni irxxa woykko misha gidonnashin bol77o gidiya gisho ta nena ta doonappe cuttana hanays. 17 Hiza, neeni, ‘Taani dure, shallora de7ays, taw aybibaykka paccibeenna’ yaagasa. Shin neeni metootanchcho, manqo, qooqenne kallotida asi gideyssa erakka. 18 Hessa gisho, ne duretanaw taman geeyida worqqaa, ne yeella kalluwa kammanaw bootha ma7onne loytha xeellanaw maaddiya ayfe dhale taappe shammana mela nena zorays.

19 Ta dooseyssa seeraysinne hanqays; hiza minna; ne nagaraappe simma.* 20 Hekko, ta karen eqqada xeegays. Oonikka ta xeessaa si7idi, wulaa dooyikko, iyaakko gelana; iyara issife kathi maana; ikka taara issife maana.

21 Ta xoonada ta Aawara iya araatan uttidayssada xooniday taara ta araatan uttana mela maata immana. 22 Geeshsha Ayyaanay woosa keethatas giyabaa si7iya haythi de7ey oonikka si7o” yaagis.

4

Salon de7iya goynno wogaa

1 Hessafe guye, taani salo xeelliya wode dooyettida pengge be7as. Qassi ta kase si7ida moyze girssaa melay taakko, “Ha keya; hayssafe guye, hananaw de7iyabaa ta nena bessana” yaagis. 2 He wode ta Ayyaanan haarettada de7ays. Hekko, saluwan araata bolla issoy uttidayssa be7as.* 3 He uttidayssa malay iyasphedenne sarddiyoona giya al77o shuchchaa mela. Iya araata yuushuwan al77o shuchchi daaniya zuullay de7ees. 4 He araata yuushuwan laatamanne oyddu araatati de7oosona; entta bolla bootha ma7o ma77idi, huu7en worqqa kallachchaa wothida laatamanne oyddu cimati uttidosona. 5 Araatappe wol77anthi, guunthinne deshoy keyees. Araata sinthan laappun poo7iya xomppeti de7oosona; entti laappun Xoossaa ayyaanata.* 6 Araata sinthan birille daaniya phooliya burccuko abbay de7ees.**

Sintharanne guyera ayfey de7iya oyddu de7ora de7iya medhetethati araata yuushuwaninne araata giddon de7oosona. 7 Koyro medhetethaa medhoy gaammo daanees; nam77anthoy boori daanees; heedzanthoy ase daanees; qassi oyddanthoy piradhdhiya argganthi daanees. 8 Oyddu medhetethata ubbaas usuppun qefey de7ees; entta asatetha ubbay ayfen kumis.* Entti qammanne gallas qanxonna,

“Geeshshaw, geeshshaw, geeshshaw,

Godaw, Ubbaafe Wolqqaama Xoossaw,

kasekka, ha77ika de7eysso, sinthafe yaanaysso”

yaagoosona. 9 He medhetethati araatan uttidayssasinne merinaw de7eyssas saba, bonchchonne galata immida wode 10 laatamanne oyddu cimati araatan uttidayssanne merinaw de7eyssa sinthan gufannidi goynnidosona; bantta kallachchaa araata sinthan wothidi,

11 “Nu Godaw, nu Xoossaw,

neeni bonchcho, sabanne wolqqaa ekkanaw bessaasa.

Neeni ubbaa medhdhadasa;

ubbabay ne sheniyada hanis, medhettis”

yaagidosona.

5

Dorssay xaatha maxaafaa dooyis

1 Hessafe guye, araata bolla uttidayssa ushachcha kushen giddoranne karera xaafettida laappun maatamen gorddettida xaatha maxaafaa be7as.* 2 Issi mino kiitanchchoy ba qaala dhoqqu oothidi, “Maatamiya billanawunne maxaafaa dooyanaw bessey oonee?” yaagidi awaajjishin be7as. 3 Shin salon gidin sa7an woykko sa7appe garssan gidin he xaatha maxaafaa billanawunne gidduwa be7anaw dandda7ey oonikka benttibeenna. 4 Xaatha maxaafaa billanawunne iya gidduwa be7anaw bessiya asi dhayida gisho ta daro yeekkas. 5 Yaatin, cimatappe issoy taakko, “Yeekkofa! Hekko, Yihuda zerethi gidiya gaammoy, Dawite sheeshay, laappun maatameta billanawunne maxaafaa dooyanaw dandda7is” yaagis.*

6 Hessafe guye, shukettida Dorssay araatas, oyddu de7on de7iya medhetethatasinne cimatas giddon, eqqidayssa be7as. Iyaw laappun kacetinne laappun ayfeti de7oosona. Hessati sa7a ubbaa kiitettida Xoossaa laappun ayyaanata.* 7 He Dorssay bidi, araata bolla uttidayssa ushachcha kusheppe xaatha maxaafaa ekkis. 8 I he xaatha maxaafaa ekkida wode de7on de7iya oyddu medhetethatinne laatamanne oyddu cimati Dorssa sinthan kunddidosona. Entti issoy issoy diithinne geeshshata woosaa gidida ixaaney kumida worqqa shaate oykkidosona.* 9 Entti,

“Xaatha maxaafaa ekkanaw,

maatamiya billanaw new bessees.*

Ays giikko, neeni shukettadasa;

zerethi ubbaafe, dumma dumma doonappe,

yaratappenne kawotethata ubbaafe

ne suuthan Xoossaas wozadasa.

10 Entti iya Xoossaa Aawas oothana mela

enttana kahine kawotethi oothadasa.

Enttika biitta ubbaa haarana”

yaagidi ooratha mazmure yexxidosona.*

11 Ta be7iya wode mukulu toho mukulunne tammu mukulu toho tammu mukulu gidiya kiitanchchota girssaa si7as. Enttika araataa, oyddu de7on de7iya medhetethatanne, cimata yuushuwan eqqidosona.* 12 He kiitanchchoti dhoqqu gida qaalan,

“Shukettida Dorssay wolqqaa, duretethi,

cinccatethinne minotethi,

bonchcho, sabanne galataa ekkanaw bessees”

yaagidosona.

13 Hessafe guye, sa7an, salon, sa7appe garssaninne abbaa giddon de7iya medhetethi ubbay,

“Araata bolla uttidayssasinne Dorssas,

galatay, bonchchoy, sabaynne wolqqay

meri merinaw gido”

yaagidi yexxishin si7as.

14 Oyddu de7on de7iya medhetethati, “Amin77i” yaagidosona; qassi cimati gufannidi goynnidosona.

6

Maatamiya dooyetethaa

1 Dorssay laappun maatamiyappe issuwa dooyishin be7as. Qassi oyddu de7on de7iya medhetethatappe issoy, dada desho girssan, “Haaya!” yaagishin si7as. 2 Hekko bootha paraa be7as. He paraa toggidasi dongge oykkis; iya huu7en kallachchi de7ees. Ikka xoonishe xoonanaw keyis.*

3 Qassi dorssay nam77antho maatamiya dooyida wode de7on de7iya nam77antho medhetethay, “Haaya!” yaagishin si7as. 4 Qassi hara siha zo7o pari keyis. He paraa toggidayssas sa7appe saro dhayssana melanne asay woli wurssana mela maatinne gita mashshi imettis.*

5 Dorssay heedzantho maatamiya dooyida wode de7on de7iya heedzantho medhetethay, “Haaya!” yaagishin si7as. Hekko kareetha para be7as; ikka ba kushen mizaane oykkis.* 6 Oyddu de7on de7iya medhetethata giddofe, “Issi gallasa oosos damooze, bagga kilo gistte; qassi issi gallasa oosos damooze, issi kilonne bagga bangga gido. Shin zaytiyanne woyniya qohoppa” yaagishin si7as.

7 Dorssay oyddantho maatamiya dooyida wode oyddantho de7on de7iya medhetethay, “Haaya!” yaagishin si7as. 8 Hekko wancco para be7as. He paraa toggidayssa sunthay hayqo; iya geedo Si7ooley kaallees. Enttaw alameppe oyddantho kushiya olan, koshan, gadoninne do7an wodhisana mela maati imettis.*

9 Dorssay ichchashantho maatamiya dooyida wode entti Xoossaa qaala odida gishonne bantta markkatethan ammanettida gisho shukettida asaa shemppota yarshsho bessaafe garssan be7as. 10 Entti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Ubbaa haariya Godaw, geeshshaw, tumanchchuwaw, sa7an de7iya asaa bolla ne pirddanaynne nu suuthaa gisho halo keyanay awude?” yaagidosona. 11 Entta issuwas issuwas bootha ma7oy imettis. Enttayssada hanidi hayqqanaw bessiya entta laggeta tayboy kumana gakkanaw guutha wode shemppana mela enttaw odettis.

12 Dorssay usuppuntha maatamiya dooyida wode ta be7as; wolqqaama biitta qaaxoy hanis. Awaa ayfey kaarexidi kalle daanis. Ageenaykka zo77idi suuthu daanis.* 13 Wolqqaama carkkoy carkkidi balase mitha qawu7e ayfiyaa qoqqofeyssada saluwa xoolinttoti sa7an qoqqofettidosona.* 14 Saloy xaatha maxaafada xaaxettidi aadhdhis; zumaynne abban teqettida biittati bantta bessaafe dhayidosona.* 15 Biitta kawoti, deriya haareyssati, olla kaaletheyssati, dureti, wolqqaamati, aylletinne, womaannoti gonggoloninne deriya bolla de7iya zaalla hom77on qosettidosona.* 16 Enttika zumaakkonne zaallako, “Nu bolla wodhdhite; nuna qosite; araatan uttidayssa ayfiyaappenne Dorssa hanquwafe nuna genthite.* 17 Hiza, gita hanqo gallasay gakkis; oone dandda7idi eqqanay?” yaagidosona. *

7

144,000 asata bolla maatamey wosettis

1 Hessafe guye, oyddu kiitanchchoti oyddu sa7aa gaxan eqqidayssata be7as. He kiitanchchoti sa7a bolla woykko abbaa bolla woykko ay mitha bolla carkkoy oyddu sa7aa gaxappe carkkonna mela teqqidosona.* 2 Qassi de7o Xoossaa maatamiya oykkida hara kiitanchchoy doloha baggafe keyeyssa be7as. He kiitanchchoy ba qaala dhoqqu oothidi, sa7aanne abbaa qohanaw wolqqi imettida oyddu kiitanchchota, 3 xeegidi, “Nuuni Xoossaa aylleta som77on maatamiya wothana gakkanaw biittaa woykko abbaa woykko mithaa qohoppite” yaagis.*

4 Yaatin, taani Xoossaa maatamey som77on wosettidayssata payduwa si7as. Isra7eele mayzata ubbaafe xeetanne oytamanne oyddu mukulu asaas som77on maatame wothis.

5 Yihuda zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Roobela zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Gaade zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

6 Aseere zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Niftaaleme zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Minaase zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

7 Simoona zerethaafe tammanne nam77u mukulu;

Leewe zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Yisaakore zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

8 Zaabiloone zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Yoosefa zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

Biniyame zerethaafe tammanne nam77u mukulu,

asaa som77on maatame wothis.

Bootha ma7o ma77ida daro asata

9 Hessafe guye, zerethi ubbaafe, kawotetha ubbaafe, yara ubbaafenne dumma dumma doonappe zawi baynna daro asaa be7as. He asay bootha ma7o ma77idi, zambba haythi bantta kushen oykkidi, araata sinthaninne Dorssa sinthan eqqidosona. 10 Entti bantta qaala dhoqqu oothidi, “Atotethay araatan uttida nu Xoossaafenne Dorssaafe yees” yaagidosona.

11 Kiitanchchoti ubbay, araataa, cimatanne oyddu medhetethata yuushuwan eqqidosona. Entti araata sinthan gufannidi Xoossaa goynnidosona.

12 “Amin77i!

Anjjoy, bonchchoy, cinccatethay, galatay, sabay

wolqqay, minotethay meri merinaw

nu Xoossaas gido.

Amin77i!”

yaagidosona.

13 Cimatappe issoy taakko, “Ha bootha ma7uwa ma77ida asati oonantee? Entti awuppe yidonaa?” yaagidi oychchis.

14 Taani zaarada, “Godaw, ne eraasa” yaagas.

Ikka taakko, “Hayssati daro waaye waayidi aadhdhidayssata. Entti bantta ma7uwa Dorssaa suuthan meeccidi geeshshidosona.* 15 Hessa gisho,

entti Xoossaa araata sinthan gididi

qammanne gallas iya keethan oothoosona.

Qassi araata bolla uttidayssi enttaw kuya gidana.

16 Hizappe guye, entti koshattokona, saamottokona.

Awi woykko mishi entta meenna.*

17 Araata giddon uttida Dorssay entta heemmana.

De7o pultto haathako entta kaalethana.*

Xoossay entta ayfiyaappe afutha ubbaa quchchana”

yaagis.

8

Laappuntha maatamey dooyettis

1 Dorssay laappuntha maatamiya dooyida wode bagga saate gideyssa mela saloy si77i gis.

2 Hessafe guye, taani laappun moyzeti imettida laappun kiitanchchota Xoossaa sinthan eqqidayssata be7as.

3 Ixaane cuyisiya worqqa shaate oykkida hara kiitanchchoy yidi, yarshsho bessaa matan eqqis. I araata sinthan de7iya worqqa yarshsho bessaa bolla geeshshata ubbaa woosaara gujjidi yarshshana mela iyaw daro ixaaney imettis. 4 Ixaaniya cuyay geeshshata woosaara issife kiitanchchuwa kusheppe pude Xoossaakko keyis. 5 Hessafe guye, kiitanchchoy ixaane cuyisiya shaatiya ekkidi, iyan yarshsho bessaafe bonqqo tama kunthidi sa7a duge holis. Yaatin deshoy, wol77anthi, girssinne biitta qaaxoy hanis.*

Laappun moyzeta

6 Hessafe guye, laappun kiitanchchoti bantta moyziya punnanaw giigettidosona.

7 Koyro kiitanchchoy ba moyziya punniya wode shachchinne suuthara walakettida tami saloppe bukkis. Sa7aappe sikkoy xuugettis; mithaafe sikkoy xuugettis; cil77o maata ubbay xuugettis.*

8 Nam77antho kiitanchchoy ba moyziya punnida wode wolqqaama dere daaniyabay taman eexishe abban yegettis. Yaatin, abbaafe sikkoy suuthu gidis. 9 Abban de7on de7iya medhetethaafe sikkoy hayqqis; markkabetappe sikkoy dhays.

10 Heedzantho kiitanchchoy ba moyziya punnida wode xomppeda eexiya wolqqaama xoolinttoy shaafappe sikkuwa bollanne pulttota bolla saloppe wodhdhis.* 11 He xoolinttuwa sunthay Camo geetettees. Haathaafe sikkuwa camisis; haathay cammida gisho daro asay he haathaa uyidi hayqqidosona.*

12 Oyddantho kiitanchchoy ba moyziya punnis. Awaappe, ageenaappenne xoolinttotappe sikkuwa dechchis; entta poo7uwappe sikkoy dhumis. Gallasaappe sikkoy, qammaafekka sikkoy dhumis.*

13 Issi argganthi salo dhoqqu gidi, piradhishin be7as. He argganthay ba qaala dhoqqu oothidi, “Attida heedzu kiitanchchoti bantta moyziya punnanaw de7iya gisho sa7an de7iya asaa ayye! Ayye! Ayye!” yaagishin si7as.

9

1 Hessafe guye, ichchashantho kiitanchchoy ba moyziya punnin saloppe duge sa7a kunddida xoolintto be7as. He xoolinttuwas wolqqaama ollaa qulppey imettis. 2 Xoolinttoy ollaa dooyida wode dalgga cooceppe keyaa cuya mela cuyay he ollaafe keyis. He ollaafe keyida cuyan awaynne saloy dhumidosona.*

3 He cuyappe booley keyidi sa7an wodhdhis. Sa7an de7iya kornnetas de7iya wolqqaa mela wolqqi booletas imettis.* 4 Xoossaa maatamey som77on baynna asaa xalaalappe attin sa7an de7iya maata woykko mithi woykko ay cil77obaa gidin qohonna mela booletas odettis.* 5 Booleti asaa ichchashu ageena gakkanaw paxa kaa7ana mela maati imettisppe attin asaa wodhana mela gidenna. Kornney ase dukkin zaameyssa mela booley dukkidi zaamisees. 6 He gallasatan asay hayqo koyana, shin demmenna. Entti hayqqanaw amottana, shin hayqoy enttafe haakkana.*

7 Booley olas giigi uttida para daanees. Booliya huu7en worqqa kallachchi de7ees; entta som77oykka asa som77o daanees.* 8 Iya binaanay maccasa binaana mela adusse. Entta achchaykka gaammo achchi daanees.* 9 Enttaw tira bolla wothiya biraata xururey de7ees; entta qefiya girssay olettanaw gaallabiya paranne para gaare girssaa mela.* 10 Enttaw kornne goyna daaniya goyninne dukkiya yiishshi de7ees. He goynan ichchashu ageena asaa qohana mela maati imettis. 11 Enttana haariya kawoy de7ees; he kawoy olla kiitanchchuwa. Iya sunthay Ibraysxe doonan Abddoona; qassi Girike doonan Apholiyoona geetettees. Iya sunthaa birshshethay “Dhaysseyssa” guussu.

12 Koyro ayyey aadhdhis; hekko, buroo hara nam77u ayyeti eeson hanana.

13 Usuppuntha kiitanchchoy ba moyziya punnis. Xoossaa sinthan eqqida, worqqa yarshsho bessan de7iya oyddu kacetappe issi girssi si7as.* 14 He girssay moyze oykkida usuppuntha kiitanchchuwako, “Efiraxiise giya gita shaafan qashettida oyddu kiitanchchota birshsha” yaagis. 15 Biitta bolla de7iya asaappe sikkuwa wodhana mela he saatiyas, he gallasaas, he ageenasinne he laythas giigidi uttida oyddu kiitanchchoti birshshettidosona. 16 Ola paraa toggiya olanchchota paydoy daro xeetu miloone gideyssa si7as.

17 Qassi ta qonccethan paratanne he parata toggida asaa be7as. He asay tiran wothiya biraata xururey tama bonqqo mela zo7o, yaakintte mela, kaaretha kalose melanne diinne mela ciliilo. Parata huu7ey gaammo huu7e mela; entta doonappe tami, cuyinne diinney keyis. 18 Parata doonappe keyida taman, cuyaninne dinniyan he heedzu gadotan sa7an de7iya asaappe sikkoy hayqqis. 19 He parata wolqqay entta doona giddoninne goynan de7ees. Entta goynaykka shoosha huu7e mela; entti iyara asaa qohoosona.

20 Ha gadotappe attidayssati bantta kushe oosuwappe simmibookkonna. Entti tuna ayyaanan worqqafe, birappe, naase biraatappenne shuchchafe oosettida eeqas goynnosona.* Xeellanaw, si7anaw, hamuttanaw dandda7onna eeqatas goynneyssa aggibookona. 21 Asay wodheyssa, biteyssa, laymateyssanne kayseyssa aggidi maarota oychchibookkona.

10

Kiitanchchuwanne guutha maxaafaa

1 Hessafe guye, ta hara wolqqaama kiitanchchoy saloppe sa7a wodhdhishin be7as. I shaara ma77is; iya huu7iya bolla zuullay de7ees. Iya som77oy awa mela; iya tohoy tama tuussa mela. 2 He kiitanchchoy dooya de7iya issi guutha xaatha maxaafaa ba kushen oykkidi, ba ushachcha tohuwa abbaa bolla, ba haddirssa tohuwa biitta bolla essis. 3 Gudiya gaammoda ba qaala dhoqqu oothidi waassis. I waassida wode laappun dadati bantta guunthaa sissidosona.

4 Laappun dadati odettida wode ta xaafanaw giigettas. Shin saloppe, “Laappun dadati odidayssa maatamen gorddafe attin xaafoppa” yaagiya girssaa si7as.

5 Yaatidi, abbaa bollanne biittaa bolla eqqida, ta be7ida kiitanchchoy, ba ushachcha kushiya salo pude miccis.* 6 I miccidi saloninne iya giddon de7iya ubbaa, sa7aninne iya giddon de7iya ubbaa, abbaanne iya giddon de7iya ubbaa medhdhida, merinaw de7iya Xoossaa sunthan caaqqidi, “Hizappe guye, Xoossay gam77enna. 7 Shin laappuntha kiitanchchoy ba moyziya punniya wode Xoossay ba aylle gidida nabeta baggara qonccisida xuura qofay polettana” yaagis.

8 Hessafe guye, abbaa bollanne biittaa bolla eqqidi, “Iya kushen dooyettidi de7iya xaatha maxaafaa kiitanchchuwa kusheppe ekka” yaagidi nam77antho taw odishin si7as.*

9 Taani he kiitanchchuwako bada, guutha xaatha maxaafaa imma gada oychchas. I taakko, “Ekkada ma; I ne ulon cammana, shin ne doonan eessada mal77ana” yaagis.

10 Taani kiitanchchuwa kusheppe he guutha xaatha maxaafaa ekkada mas; ta doonan eessada mal77is, shin ta ulon cammis. 11 Hessafe guye, taakko, “Neeni yara ubbaas, dere ubbaas, dumma dumma doonan odetteyssatasinne kawotas tinbbite zaara odanaw bessees” yaagis.

11

Nam77u markkatta

1 Hessafe guye, taw wadha xam77a immidi, “Bada Xoossa Keethanne yarshsho bessaa wadhdha; yan goynniya asatakka payda.* 2 Shin Xoossa Keetha kare dabaabay Ayhude gidonna asaas imettida gisho wadhdhonna aggaaga. Ayhude gidonna asay geeshsha katamaa oytamanne nam77u ageena haarana.* 3 Taani kalle ma77ida ta nam77u markkatta kiittana; entti 1260 gallas tinbbite odana” yaagis.

4 He nam77u markkati alamiya Godaa sinthan eqqiya nam77u shamaho mithatanne nam77u xomppe wothiya kocata.* 5 Oonikka entta qohanaw koykko entta doonappe tami keyidi, entta morkketa dhayssees. Entta qohanaw koyaa oonikka hessada hayqqana. 6 Entti tinbbite odiya wode iri bukkonna mela saluwa gorddanaw enttaw maati de7ees. Enttaw haathe suuthi kessanaw, qassi entti koyida mela biittaa dumma dumma gadon dhayssanaw enttaw maati de7ees.*

7 Entti bantta markkatethaa onggidaappe guye, ollaafe keyaa do7ay enttana olana. He do7ay entta xoonana; wodhana.* 8 Entta Goday masqaliya bolla kaqettida gita katamaa ogiya bolla entta ahay yegettana. He katamay leemison Soodome woykko Gibxxe geetetti xeegettees.* 9 Qassi zerethi ubbaafe, yara ubbaafe, dumma dumma doonappenne kawotethi ubbaafe yida asay entta ahaa heedzu gallasinne bagga gakkanaw be7ana. Entta ahay moogettonna mela asay diggana. 10 Ha nam77u nabeti sa7an de7iya asaa waaysida gisho asay entta hayquwan ufayttana. Bantta ufayssaa bessanaw issoy issuwas imota immana.

11 Heedzu gallasinne baggafe guye, de7o ayyaanay Xoossaa matappe yidi enttan gelin, entti denddi eqqidosona. Entta be7ida ubbay gita yashshi yayyidosona.* 12 Hessafe guye, he nam77u nabeti, “Haa pude keyite” giya qaala saloppe si7idosona. Entta morkketi enttana be7ishin, entti shaaran gelidi pude salo bidosona.*

13 He saatiyan biittay wolqqaama qaaxo qaaxxin, katamaappe tammantho kushey dhays. Qassi biitta qaaxon laappun mukulu asay hayqqis. Attida asay daro kokkoridi babbidi; salo Xoossaas bonchcho immidosona.*

14 Nam77antho ayyey aadhdhis, shin hekko heedzantho ayyey eeson yaana.

Laappuntha moyziya

15 Laappuntha kiitanchchoy ba moyziya punnis. Saloppe, “Sa7aa kawotethay nu Godaasinne Kiristtoosas gidis; I merinaappe merinaa gakkanaw haarana” yaagiya wolqqaama qaalay si7ettis.* 16 Yaatin, Xoossaa sinthan, bantta araatan uttida laatamanne oyddu cimati gufannidi, Xoossas goynnidi,

17 “Ha77ika kasekka de7eysso,

Godaw, Ubbaafe Wolqqaama Xoossaw,

neeni gita wolqqaa oykkadasa.

Neeni haaranaw doomida gisho

nuuni nena galatoos.*

18 Ayhude gidonna asay hanqettidosona,

shin ne hanqoy yis.*

Hayqqidayssata bolla ne pirddiya wodey yis.

Neeni ne aylleta, nabetas

geeshshatasinne ne sunthaas yayyeyssatas,

guuthatasinne gitatas, entta oosuwada immiya wodey gakkis.

Alamiya dhaysseyssata dhayssiya wodey yis”

yaagidosona.

19 Salon de7iya Xoossa Keethay dooyettis; iya giddon Xoossaa caaqo taabotey benttis. Qassi wol77anthi wol77ammis, deshoy dechchis; dadi dhuuqqis; biitti qaaxxis; shachchi bukkis.*

12

Maccasiwunne dawiya

1 Hessafe guye, salon wolqqaama malaati benttis. Awaa ma77ada, ageena bolla eqqada, tammanne nam77u xoolintto kallachcha ba huu7en wothida de7iya, issi maccasiya benttasu. 2 He maccasiya qantheshin, iyo iqethi oykkin un77ettada waassasu.

3 Qassi hara malaati salon benttis. Laappun huu7etinne tammu kaceti de7iya gita zo7o dawey benttis. I ba huu7eta bolla laappun kallachcha wothis.* 4 He dawey ba goynan xoolinttotappe sikkuwa saloppe dafidi sa7an yeggis. He dawey na7ay yeleti wodhdhida mela mittanaw koyidi, yelanaw eqettiya maccase sinthan eqqis.*

5 He maccasiya kawotethaa ubbaa biraata xam77an haaranaw de7iya adde na7a yelasu. Na7ay Xoossaakonne iya araatakko pude ekettis.* 6 Maccasiya 1260 gallas gakkanaw iyo naagana mela Xoossay iw giigisi wothida bessaa bazzo biitta baqatasu.

7 Salon oli medhettis. Mika7eeley ba kiitanchchotara dawiyara olettis; dawey ba kiitanchchotara gididi zaari olettis.* 8 Shin dawey xoonettidi salon enttaw de7iya bessi dhayidosona. 9 Gita dawey, beni shooshay, sa7an yegettis. Ikka Daabulosa woykko Xalahe geetettiya alamiya baletheyssa. I ba kiitanchchotara issife duge alamiya yegettis.*

10 Hessafe guye, salon hayssada yaagiya qaala si7as.

“Ha77i atotethay, wolqqaynne kawotethay, nu Xoossassa;

maatay Kiristtoosas gidis.

Hiza, qammanne gallas Xoossaa sinthan,

nu ishata mooteyssi saloppe duge holettis.*

11 Entti dorssa suuthaaninne bantta markkatethaa qaalan,

iya olidi xoonidosona.

Entti bantta shemppuwas mishettonna

banttana hayqos aathi immidosona.

12 Hessa gisho, saloninne iya giddon de7eyssato ufayttite.

Shin biittaanne abbaa ayye!

Hiza, Xalahey baw guutha wodey attidayssa erida gisho

wolqqaama hanqon hintteko wodhdhis”

yaagis.

13 Qassi dawey bana sa7a yeggidayssa be7ida wode adde na7a yelida maccasiw goodis. 14 Maccasiw shooshay qohonna mela heedzu laythinne bagga mashenne uyashe iya naagettiya bessi bazzo biitta piradhdhada baana mela nam77u wolqqaama arggantha qefey iw imettis.*

15 Yaatidi, maccasiw di7oy di77idi efana mela dawey shaafa haatha mela ba doonappe maccase guyera cooyis. 16 Shin biittay maccasiw maaddis; biittay ba doona dooyidi dawiya doonappe keyida haathaa mittis. 17 He dawey maccase bolla daro hanqettidi, I zerethata, Xoossaa kiitaa naageyssatanne Yesuusi qonccisida tumaas ammanettidayssata olanaw bidi. 18 abbaa gaxan de7iya shafiyan eqqis.

13

Nam77u do7ata

1 Hessafe guye, issi do7ay abbaafe keyishin be7as. Iyaw tammu kaceynne laappun huu7ey de7ees. He tammu kaceta bolla tammu kallachchati de7oosona. He huu7eta bolla Xoossaa cashsha sunthati xaafettidi uttis.* 2 Ta be7ida do7ay maahe daanees; iya tohoy babbantha toho mela; iya doonaykka gaammo doona daanees. Dawey ba wolqqaa, ba araatanne ba gita maataa he do7aas immis.*

3 He do7aa huu7iyappe issuwa bolla hayqos gathiya madunthi be7as, shin he madunthay paxis. Alamiya asa ubbay malaalettidi he do7aa kaallis. 4 Dawey ba maataa do7aas immida gisho asa ubbay dawiya goynnidosona. Qassi asay, “Do7aa meli oonee? Iyara olettanaw dandda7ey oonee?” yaagidi do7aas goynnidosona.

5 He do7aas otorttana melanne cayana mela dooni imettis; oytamanne nam77u ageena haarana mela maati iyaw imettis.* 6 He do7ay Xoossaa, iya sunthaa, I de7iya bessaanne salon de7iya ubbaa qanggethi oykkis. 7 He do7ay geeshshatara olettidi, enttana xoonana mela wolqqi iyaw imettis. Yara ubbaa, dere ubbaa, dumma dumma doona ubbaa bollanne zerethi ubbaa bolla maati iyaw imettis.* 8 Alamey medhettosappe doomidi, shukettida Dorssaa de7o maxaafan entta sunthay xaafettona ha sa7an de7iya asa ubbay he do7aas goynnana.*

9 Si7iya haythi de7iya asi si7o. 10 Oonikka di7ettanaw de7ey di7ettees. Mashshan hayqqanaw de7ey mashshan shukettana. Hessankka geeshshata dandda7aynne ammanoy erettana.*

11 Qassika, hara do7i sa7appe keyishin be7as. Iyaw dorssa kace daaniya nam77u kacey de7ees; iya haasayay daweyssa mela. 12 He do7ay koyro do7aa bessan, iya maatan oothees. Ikka hayqos gathiya madunthaafe paxida koyro do7aas; biittan de7iya asa ubbay goyinnana mela oothees. 13 He nam77antho do7ay hari attoshin, tama saloppe asa ubbaa sinthan wodhisana gakkanaw gita malaatata oothis. 14 Koyro do7aa bessan oothana mela, iyaw imettida malaatatan sa7an de7iya asa ubbaa I balethis. Mashshan madunxidi paxida do7aa bonchchos misile giigisana mela enttana kiittis. 15 Nam77antho do7ay koyro do7aa misiliyas shemppo immidi odettana melanne iyaw goynnonayssati hayqqana mela oothiya maati imettis.

16 He nam77antho do7ay gitinne guuthi, manqoynne durey, womaanoynne aylley ba ushachcha kushen woykko ba som77on malla wothana mela oothis. 17 He do7aa sunthay woykko iya sunthaa payduwa mallay baynna asi oonikka bayzanawunne shammanaw dandda7enna.

18 Cinccatethi koshshey hessana. Eratethi de7iya oonikka he do7aa payduwa birshshethaa ero; he paydoy asa sunthi. He paydoy usuppun xeetanne usppun tammanne usuppuna.

14

Dorssaanne 144,000 asaa

1 Hessafe guye, Dorssay Xiyoone Deriya bolla eqqidayssa be7as. Iyara iya sunthaynne iya Aawa sunthay entta som77on xaafettida, 144,000 asay de7ees.* 2 Saloppe gita haatha guunthunne dada guunthu daaniya wolqqaama girssi si7as. Qassi ta si7ida girssay diithi diixishin si7ettiya girssaa mela. 3 144,000 asay araata sinthan, oyddu de7on de7iya medhetethata sinthaninne cimata sinthan eqqidi enttafe hara oonikka tamaaranaw dandda7onna ooratha mazmure yexxidosona. 4 Hayssati maccasara banttana tunisonna naagida geeshshata. Entti dorssay biyaso ubbaa kaalloosona. Entti Xoossaasinne Dorssaas bayra gididi, shiiqanaw sa7a asaa giddofe wozettidosona. 5 Entti worddoynne borey baynna asata.*

Heedzu kiitanchchota

6 Hessafe guye, merinaa Wonggelaa sa7a bolla de7iya kawotethaa ubbaas, zerethi ubbaas, yara ubbaasinne dumma dumma doona ubbaas markkattanaw salora piradhdhiya hara kiitanchcho be7as. 7 He kiitanchchoy ba qaala dhoqqu oothidi, “Xoossay alamiya pirddiya saatey gakkida gisho Xoossaas yayyite; iya bonchchite. Salo, sa7aa, abbaanne pultto haathaa medhdhida Xoossaa goynnite” yaagis.

8 Koyroyssa kaallidi hara nam77antho kiitanchchoy, “Dere ubbaa tunanne mathoya woyne ushshida, gita Baabilooney kunddasu! Kunddasu!” yaagidi waassis.*

9 Heedzantho kiitanchchoy entta kaallidi, ba qaala dhoqqu oothidi, “Do7aanne iya misiliya goynniya qassi iya malla ba som77on woykko ba kushen wothiya oonikka de7ikko, 10 I hanqo xuu7an kumida Xoossaa hanqo woyniya uyana. Entti geeshsha kiitanchchota sinthaninne Dorssa sinthan eexiya diinne taman waayettana.* 11 Entta waaya cuyay meri merinaw cuyishe daana. Do7aanne iya misiliya goynney qassi he do7aa sunthaa mallay de7iya oonikka qammanne gallas shemppoy baynna kaa7ettana” yaagis.*

12 Xoossaa kiitaa naageyssatinne Yesuusa ammanetteyssati gencciya minotethay qoncciya wodey hessa.

13 Hessafe guye, “Hizappe Godan hayqqeyssati anjjettidayssata” yaagiya qaala saloppe si7as.

Ayyaanay, “Ee tuma, entta oosoy entta kaalliya gisho entti bantta daaburappe shemppana” yaagees.

Kathaa shiisho wode

14 Hessafe guye, bootha shaara bolla uttida Asa Na7a daaneyssa be7as. I ba huu7en worqqa kallachcha wothis; qassi ba kushen baaca oykkis.* 15 Hara kiitanchchoy Xoossa keethafe keyidi, shaara bolla uttidayssako ba qaala dhoqqu oothidi, “Kathaa shiisho wodey gakkida gisho ne baaca yeddada kathaa cakka; sa7an de7iya kathay gakkis” yaagis.* 16 Yaatin shaara bolla uttidayssi ba baaca sa7a yeddidi, sa7an de7iya kathaa cakkis.

17 Qassika salon de7iya Xoossa keethafe hara kiitanchchoy keyis; iyawukka oco baaci de7ees.

18 Tama bolla maati de7iya hara kiitanchchoy yarshsho bessaafe keyis. I ba qaala dhoqqu oothidi oco baaca oykkida kiitanchchuwako, “Woyne ayfey teerida gisho ne oco baaca yeddada, sa7an de7iya woyniyappe qanxa” yaagis. 19 He kiitanchchoy ba baaca yeddidi, sa7an de7iya woyniyappe qanxidi, Xoossaa gita hanquwa gum77iya bessan yeggis. 20 Entti Katamaappe gaxan de7iya woyne ayfe gum77iya bessan yedhettidosona. Suuthi woyniya gum77iya bessaafe keyidi issi mukulunne usppun xeetu kilo mitire mela haakkidi, para puulo gakkiya mela eellidi dhoqqu gis.*

15

Wurssetha boshata

1 Taani salon hara gitanne malaalisiya malaata be7as. Xoossaa wurssetha hanquwa qonccisiya laappun boshata oykkida laappun kiitanchchoti de7oosona.

2 Qassi tamara walakettida burccuko abbaa daaneyssa be7as. He abbaa gaxan do7aa, iya misiliyanne iya sunthaa taybuwa xoonidayssata be7as. Xoossay enttaw immida diithaa oykkidi eqqidosona. 3 Entti Xoossaa aylliya Muse mazmuriyanne Dorssa mazmuriya hayssada yaagid yexxoosona.

“Godaw, Ubbaafe Wolqqaama Xoossaw,

ne oosoy gitanne malaalisiyabaa.

Dere ubbaa kawaw,

ne ogey xillonne tuma.*

4 Geeshshi ne xalaala gidiya gisho

Godaw, new yayyonnaynne

ne sunthaa bonchchonnay oonee?

Ne xillo oosoy asa ubbaas qoncce gidiya gisho

kawotethi ubbay ne sinthe yidi goynnana”

yaagidi yexxoosona.*

5 Hessafe guye, salon dooyettidi de7iya Xoossa Keethaa, ikka Markkatetha Dunkkaaniya be7as.* 6 Laappun boshata oykkida laappun kiitanchchoti Xoossa keethafe keyidosona. Entti geeshshinne phooliya liino ma7o ma77idosona; bantta tiran worqqa dancco danccidosona. 7 Oyddu medhetethatappe issoy, merinaw de7iya Xoossaa hanqoy kumida laappun worqqa xuu7ata laappun kiitanchchotas immis. 8 Xoossaa bonchchuwafenne iya wolqqaafe denddoyssan Xoossa Keethay cuyan kumis. Laappun kiitanchchoti oykkida laappun boshati polettana gakkanaw Xoossa Keetha oonikka gelanaw dandda7ibeenna.*

16

Xoossaa hanqoy kumida xuu7ata

1 Hessafe guye, Xoossa keethafe laappun kiitanchchotakko, “Bidi Xoossaa hanquwa laappun xuu7atappe sa7an gussite” yaagidi, odiya wolqqaama qaala si7as.

2 Koyro kiitanchchoy bidi, ba xuu7an de7eyssa sa7an gussin, do7aa mallay de7eyssata bollanne iya misiliya goynnidayssata bolla iitanne zaamiya madunthi keyis.*

3 Nam77antho kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa abban gussin, abbay hayqqida asa suuthi daanis. Qassi abban de7iya medhetetha ubbay hayqqis.

4 Heedzantho kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa shaafataninne pultto haathatan gussin, haathati suuthi gididosona.* 5 Hessafe guye, haatha bolla maati de7iya kiitanchchoy hayssada yaagishin si7as.

“Ha77ika benikka de7iya geeshshaw,*

hayssada ne pirddida gisho neeni xillo.

6 Entti geeshshata suuthaanne nabeta suuthaa gussida gisho

entti suuthu uyana mela oothadasa.

Entti banttaw bessiyabaa ekkidosona”

yaagis. 7 Yarshsho bessaafe,

“Godaw, Ubbaafe Wolqqaama Xoossaw,

ne pirdday tumanne xillo”

yaagiya qaala si7as.

8 Oyddantho kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa awa bolla gussin, away ba seelan asaa xuuggana mela awaas wolqqi imettis. 9 Asay wolqqaama seelan xuugettidi, he boshata bolla maati de7iya Xoossaa sunthaa baaddidosona; bantta nagaraappe simmidi Xoossaa bonchchibookona.

10 Ichchashantho kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa do7aa araata bolla gussin, he do7aa kawotethay dhumis. Asay un77aa gisho bantta inxarssaa saxxoosona.* 11 Qassi asay un77aa gishonne madunthaa gisho salo Xoossaa baaddidosona; bantta oothida nagaraappe simmibookkonna.

12 Usuppuntha kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa gita Efiraxiise shaafan gussin, doloha baggafe yaana kawotas ogey giigana mela haathay melis.* 13 Hessafe guye, shodhdhe daaniya heedzu tuna ayyaanati dawiya doonappe, do7aa doonappenne worddo nabiya doonappe keyishin be7as. 14 Entti malaatata oothiya tuna ayyaanata. He heedzu tuna ayyaanati Ubbaafe Wolqqaama Xoossaa gita gallasan hananaw de7iya olaas shiishanaw alame kawota ubbaako baana.

15 “Hekko, ta kaysoda yaana! Asa sinthan kallottonaadanne yeellatonnaada barkkidi, ba ma7uwa naagiya uray anjjettidayssa!” yaagis.*

16 He tuna ayyaanati kawota Ibraysxe doonan Armmagedoone giya bessan shiishidosona.*

17 Laappuntha kiitanchchoy ba xuu7an de7eyssa carkko bolla gussin, Xoossa Keethan de7iya araatappe, “Polettis” yaagiya wolqqaama qaalay yis. 18 Hessafe wol77anthi wol77ammis; daday dhuuqqis, biittay qaaxxis. Asi sa7an medhettosappe biitti hessa mela qaaxo qaaxxibeenna. Hessi ubbaafe aadhdhida qaaxo.* 19 Gita katamay heedzu keyidi shaakettis; Biitta ubban de7iya katamati dhayidosona. Xoossay gita katamaa Baabiloone qoppidi, ba iita hanqo woyne ushshay kumida xuu7aa iw immis.* 20 Haathan teqettida biittati dhayidosona; deretikka benttibookkona.* 21 Asaa bolla oytamanne ichchashu kilo giraame mela deexiya wolqqaama shachchi saloppe bukkis. Boshay daro iita gidiya gisho asay shachcha boshaa gisho Xoossaa baaddidosona.*

17

Gita laymatiya maccasiw

1 Laappun xuu7ata oykkida laappun kiitanchchotappe issoy taakko yidi, “Haaya; daro haathata bolla uttida gita laymatiya maccase bolla yaanaw de7iya pirddaa ta nena bessana.* 2 Alamiya kawoti iira laymatidosona; alamen de7iya asaykka I laymatetha woyniya uyidi mathottidosona” yaagis.*

3 He kiitanchchoy tana Geeshsha Ayyaanan bazzo biitta efis. Yan issi maccasiya cashsha sunthay i bolla ubban xaafettidi uttida, zo7o do7aa toggidaaro be7as; he do7aas laappun huu7eynne tammu kacey de7ees.* 4 He maccasiya kaalose ma7onne zo7o ma7o ma77asu; iya worqqan, bonchcho shuchchaninne inqo giya al77o shuchchan alleeqettasu. Iya ba kushen borssiyabaanne laymatetha tunatethan kumida worqqa xuu7a oykkasu.* 5 I som77on xuura ooso birshshethay de7iya sunthay, “Gita Baabilooney, laymatethasinne sa7an de7iya tunabaa ubbaas aayo” yaagiya xuufey xaafettidi uttis. 6 Qassi he maccasiya geeshshata suuthaanne Yesuusas markkattishe hayqqidayssata suuthaa uyada mathottidaaro ta be7ada malaaletas.

7 Kiitanchchoy taakko, “Neeni ays malaalettay? Taani new maccasse xuuraanne iya tookkida laappun huu7eynne tammu kacey de7iya do7aa xuuraa odana. 8 Neeni be7ida do7ay koyro de7ees, shin ha77i baawa. He do7ay ciimmo ollaafe keyidi dhayos baana. Sa7ay medhettosappe doomidi, de7o maxaafan entta sunthay xaafettiboonna sa7an de7iya asay do7aa be7idi malaalettana. Hiza, I kase de7ees; ha77i baawa, shin sinthafe yaana.*

9 “Hayssi cinccatethinne akeeka koyees. Laappun huu7eti maccasiya uttiya laappun dereta; hessati qassi laappun kawota. 10 Enttafe ichchashu kawoti kunddidosona. Issoy ha77i gakkanaw haarees; hankko Kawoy yibeenna. I yidi guutha wode takkanaw bessees. 11 Sinthe de7ida do7ay, ha77i baynnayssi, I ba huu7en hosppuntha do7aa. I laappun do7atappe issuwa; I dhayanaw bees.

12 Neeni be7ida tammu kaceti haaro doomiboonna tammu kawota. Shin entti do7aara issife issi saate kawotidi haaranaw enttaw maati imettana.* 13 Entta ubbaas issi qofay de7ees; entti bantta wolqqaanne bantta maataa do7aas immana. 14 Entti Dorssaara olettana, shin dorssay godata Godaanne kawota Kawo gidiya gisho I xeegidayssati, dooridayssatinne ammanettidayssati he kawota xoonana” yaagis.

15 Kiitanchchoy qassika taakko, “Laymatiyara uttida he neeni be7ida haathati yarata, kawotethata, zerethatanne dumma dumma doonan odetteyssata. 16 Qassi neeni be7ida tammu kaceynne do7ay laymatiyaro ixxana. Entti iw de7iya ubbabaa ekkana. Qassi iyo kallo ashshananne I ashuwa midigana; yaatidi entti iyo taman xuuggana. 17 Hiza, Xoossaa qaalay polettana gakkanaw entta qofay issino gidana mela entti bantta aysiya wolqqaa do7aas immanaadanne Xoossay qoppidayssa entti oothanaada entta wozanan Xoossay amo wothis. 18 He neeni be7ida maccasiya sa7a kawota haariya gita katamiw” yaagis.

18

Baabiloone kunddethaa

1 Yaatidi, gita maati de7iya hara kiitanchchoy saloppe wodhdhishin ta be7as. He kiitanchchuwa bonchchoy sa7aa poo7isis. 2 He kiitanchchoy ba qaala dhoqqu oothidi,

“Iya kunddasu! Gita Baabilooney kunddasu!

Baabilooney tuna ayyaanati aqiya bessi gidasu.

Dumma dumma iitabatas keethe gidasu;

tuna kafotinne do7ati shemppiya bessi gidasu.*

3 Asa zerethi ubbaa ba laymatetha woyniya ushshasu.

Sa7aa kawoti iira laymatidosona.

I miikkotethaafe denddoyssan

biittan de7iya zal77anchchoti durettidosona”

yaagis.*

4 Hessafe guye, ta saloppe hayssada yaagiya hara qaala si7as.

“I nagaraa iira koxonna melanne,

iya ekkanaw de7iya seera hintte ekkonna mela,

ta deriyaw iippe keyite.

5 Hiza, I nagaray salo gakkanaw doorettis.

Xoossay I naaquwa akeekis.*

6 Iya immidayssa mela zaaridi iw immite.

Iya oothida oosuwas nam77u kushe iw zaarite.

Iya giigisida ushshaa bolla hintte nam77u kushe mathoya ushshaa I xuu7an kunthite.*

7 Iya bonchchettidayssadanne iw injjetidayssa mela,

iyo metoothitenne kayoyite.

Iya ba wozanan,

‘Taani kaweeda uttas; ta azini baynna maccas gidikke;

taani ubbaka kayottike’ yaagasu.

8 Hessa gisho, bosha ubbay,

harggey, kayoynne koshi iyo issi gallas oykkana.

Qassi iya taman xuugettana;

ays giikko, I bolla pirddiya Xoossay wolqqaama”

yaagis.*

9 “Iira laymatidayssatinne I miikkotethan de7ida, alamiya kawoti he katamiya xuugettin keyaa cuya be7ida wode iw waassidi yeekkana.* 10 Entti he katamee waaya be7idi yayyida gisho haakki eqqidi,

‘Ha gita katamee! Wolqqaama katamee!

Baabiloonee, nena ayye!

Neeni issi saate giddon ne pirddaa ekkadasa’ yaagana.

11 “Entta markkabiya caanaa hizappe shammiya asi baynna gisho sa7an de7iya zal77anchchoti he katamees waassananne kayottana.* 12 Entta worqqaa, biraa, bonchcho shuchchaa, inqo giya al77o shuchchaa, kaalose ma7o, liino ma7o, haare ma7o, zo7o ma7o, dumma dumma sawo mithaa, zaale, al77o mithaa, naase biraata, goole shuchchu,* 13 qarafa, qimame, ixaane, karbbe, shitto, woyne, zayte, liiqo dhiille, gistte, mehe, dorsse, para, para gaare, aylletanne hara asata shammiya oonikka baawa.

14 “Zal77anchchoti maccaseekko, ‘Neeni amottida lo77obaa ubbay neeppe dhays. Ne aqoynne alleeqettidabaa ubbay neeppe haakkis. Neeni zaarada entta ubbaa demmaka’ yaagidosona. 15 He kataman zal77idi durettida zal77anchchoti I metuwa babbidi iippe haakkidi eqqana. Entti yeekkananne kayottana.* 16 Qassi,

‘Liino ma7o, kaalose ma7onne zo7o ma7o ma77ada,

worqqan, bonchcho shuchchaninne inqo giya al77o shuchchan alleeqettida,

he gita katamees ayye! 17 Hayssa mela gita shalo ubbay issi saate giddon dhays’ yaagidosona.

“Markkabiya laaggiya ubbay, markkabiyan biya ubbay, markkabiya bolla oothiya ubbaynne abban zal77iya ubbay haakki eqqidosona.* 18 He katamiya xuugettin keyaa cuya be7ida wode ‘Ha gita katamiw daaniya hara katami de7ishshaa?’ yaagidosona.* 19 Entti bantta huu7en baana qolidi, waassidosonanne kayottidosona.

‘Abbaa bolla markkabeti de7iya ubbay,

I shaluwan durettida ubbay,

he katamiya issi saaten dhayida gisho

ayye! Ayye!

20 Saluwaw, I dhayuwan ufaytta!

Geeshshato, hawaareto, nabeto,

Xoossay hintte gisho I bolla pirddida gisho ufayttite.’ yaagidosona.”*

21 Yaatin, mino kiitanchchoy woxa daaniya gita shuchchu denthidi abban holishe, “Gita katamiya Baabilooney wolqqan holettada hayssada kunddana; iya hachchife guye ubbaka benttuku.* 22 Diithi diixeyssatinne yexeyssati, suusul77enne moyze punneyssati, hizappe guye ne giddon ubbaka si7ettokona. Ay kochcha zal77e zal77iya asikka ne giddon benttenna. Woxa girssi hizappe guye ne giddon si7ettenna.** 23 xomppe poo7oy zaaridi ne giddon poo7enna. Machcho ekkeysanne azina geliyari qaali hizappe guye ne giddon si7ettenna. Ne zal77anchchoti biitta ubban erettida wolqqaamata. Ne bitan kawotethata ubbaa cimmadasa” yaagis.

24 Nabeta suuthay, geeshshata suuthaynne biitta bolla hayqqida asa ubbaa suuthay I giddon benttida gisho Baabilooney pirddettasu.*

19

1 Yaatin, salon daro asay,

“Xoossay galatetto!

Atotethay, bonchchoynne wolqqay nu Xoossaas gido.

2 Iya pirdday tumanne xillo.

Sa7aa tunisida iita laymiw Xoossay pirddis.

Xoossay ba aylleta suuthaa iippe achchis”

yaagishin si7as.*

3 He asay zaaridi bantta qaala dhoqqu oothidi,

“Xoossaa galati gakko.

He katamiya merinaw cuyashe daana”

yaagidosona.*

4 Laatamanne oyddu cimatinne de7on de7iya oyddu medhetethati araatan uttida Xoossaas gufannidi,

“Amin77i! Xoossaa galati gakko”

yaagidi goynnidosona.

5 Yaatin,

“Xoossa aylleti,

Xoosse yayyaa guuthinne giti ubbay,

nu Xoossaa galatite”

yaagiya qaalay araatappe keyis.*

6 Yaatin, daro asada wocamiya, wolqqaama shaafada guummiya, dadada dechchiya girssay,

“Xoossaa galati gakko;

nu Goday, Ubbaafe Wolqqaama Xoossay kawotis.*

7 Dorssaa yaaganoy gakkida gishonne iya geliyara giigida gisho

nu ufayttoos, galatoosinne Dorssaa bonchchos.

8 Gelos giigidaara phooliyanne geeshshi gidida

liino ma7o ma77ana mela iw imettis”

yaagishin ta si7as. (Liino ma7oy geeshshata xillo ooso leemiso.)

9 Hessafe guye, kiitanchchoy taakko, “Dorssa yaaganuwa xeegettidayssati anjjettidayssata” gada xaafa. He kiitanchchoy gujjidi, “Hayssi Xoossaa tuma qaalaa” yaagis.*

10 He wode ta iya goynnanaw iya tohuwa bolla kunddas. Shin I, “Hessa oothofa! Taani Yesuusabaa markkattiya ne melanne ne ishata mela. Ne Xoossaa goynna” yaagis. Hiza, Yesuusabaa markkattidayssatas nabetetha ayyaani de7ees.

Bootha para toggidayssa

11 Yaatin, saloy dooyettin, yan bootha pari de7eyssa be7as. He paraa toggidayssi Ammanettidayssanne Tumanchcho geetettees. I xillotethan pirddesinne olettees.* 12 Iya ayfey tama laco daanees; iya huu7en daro kallachchi de7ees. Iya bolla I attin hari oonikka eronna xaafettida sunthi de7ees.* 13 I suuthan muukettida ma7o ma77is; iya sunthaykka Xoossaa Qaalaa. 14 Phooliyanne geeshshi gidida liino ma7o ma77ida salo olanchchoti bootha parata toggidi iya geedo kaalloosona. 15 Kawotethata qanxiya mashshi iya doonappe keyees. I biraata xam77an asaa haarana. Ubbaafe Wolqqaama Xoossaa hanqo woyne ushshaa gum77iya bessaa I yedhdhana.* 16 Iya ma7uwa bollanne iya wodiriya bolla, “Kawota Kawuwanne godata Godaa” yaagiya sunthay xaafettis.

17 Hessafe guye, issi kiitanchchoy awa bolla eqqidayssa be7as. He kiitanchchoy salora piradhdhiya kafo ubbaas ba qaala dhoqqu oothidi, “Haa yiite! Xoossaa gibiraa maanaw issi bessi shiiqite.* 18 Yidi kawota ashuwa, shalaqata ashuwa, wotaaddareta ashuwa, parata ashuwa, parata toggeyssata ashuwa, asa ubbaa ashuwa, aylleta ashuwa, womaannota ashuwa, gitatanne guuthata ashuwa miite” yaagis.

19 Do7ay, paraa toggidayssaranne iya olanchchotara olettanaw sa7a kawotinne entta olanchchoti issi bessi shiiqidashin be7as. 20 Shin he do7aynne iya sunthan malaatata oothida worddo nabey iyara issife oykettis. He malaatatan do7aa mallay de7eyssatanne iya misiliya goynneyssata I balethis. Do7aynne worddo nabey nam77ayka diinnen eexiya tama abban paxa yegettidosona.* 21 Attidayssati paraa toggidayssa doonappe keyaa mashshan hayqqidosona. Kafoti ubbay entta ashuwa midi kallidosona.

20

Mukulu laythi

1 Zawi baynna ollaa qulppiyanne gita santhalaata ba kushen oykkida issi kiitanchchoy saloppe wodhdhishin be7as. 2 I dawiya oykkidi mukulu laythas qachchis. He dawey koyro shooshaa, Daabuloosa woykko Xalahe.* 3 Kiitanchchoy zawi baynna ollan iya yeggidi, mukulu laythi wurana gakkanaw kawotethata zaari balethonna mela qulppen gorddidi attamis. Hessafe guye, dawey guutha wodes bilettanaw bessees.

4 Hessafe guye, araatatanne araatata bolla uttidi pirddana mela maati imettidayssata be7as. Yesuusas markkattida gishonne Xoossaa qaala odida gisho bantta qoodhiya goyrettida asaa shemppuwa be7as. Entti do7aa woykko do7aa misiliya goynnibookkona. Entti do7aa malla bantta som77on woykko bantta kushen wothibookkona. Entti hayqoppe denddidi Kiristtoosara issife mukulu laythi haaridosona.* 5 Hayssi koyro dendduwa; attida hankko hayqqidayssati mukulu laythay wurana gakkanaw hayqoppe denddibookkona. 6 Koyro dendduwas qaadi de7eyssati anjjettidayssatanne geeshshata. Entta bolla nam77antho hayquwas wolqqi baawa. Entti Xoossaasinne Kiristtoosas kahine gidana; iyara issife mukulu laythi haarana.

Xalahiya xoonetethaa

7 Mukulu laythay wuridaappe guye Xalahey qashoppe bilettana. 8 I sa7aa gaxappe gaxa gakkanaw de7iya kawotethata, enttika, Googenne Maagoge geetetteyssata balethidi olas shiishanaw keyana. Entta paydoy abbaa gaxan de7iya shafe mela.* 9 Entti biitta ubban laalettidi, geeshshata heeranne Xoossay dosiya katamaa teqqidosona. Shin tami saloppe wodhdhidi enttana mis.

10 Entta balethida Xalahey, do7aynne worddo nabey yegettida eexiya diinne tama abban yegettis. Entti qammanne gallas merinaw paxa kaa7ettana.

Wurssetha pirddaa

11 Hessafe guye, gita bootha araata bolla uttidayssa be7as. Sa7inne saloy iya sinthafe baqatidosona; entti zaari benttibookkona.* 12 Hayqqidayssati, gitatinne guuthati araata sinthan eqqidayssata be7as; maxaafati dooyettidosona; qassi de7o maxaafa gidida hara maxaafi dooyettis. Hayqqidayssati maxaafan xaafettida bantta oosuwada pirdda ekkidosona. 13 Abbay ba giddon de7iya hayqqidayssata immis; hayqoynne Si7ooley bantta giddon de7iya hayqqidayssata immidosona. Issi issi asi ba oosuwada pirdda ekkis. 14 Yaatin, hayqoynne Si7ooley tama abban yegettidosona. He tama abbay nam77antho hayqo. 15 De7o maxaafan iya sunthay xaafettiboonna oonikka tama abban yegettis.

21

Ooratha salonne ooratha sa7a

1 Taani ooratha salonne ooratha sa7a be7as. Koyro saloynne koyro sa7ay dhays; abbayka dhays.* 2 Geeshsha katamiya, ooratha Yerusalaamey, azina gelanaw alleeqettada giigada de7iya maccasada saloppe Xoossaa matappe duge wodhdhishin be7as.*

3 Araatappe hayssada yaagidi, odiya gita qaala si7as; “Xoossa Keethay asaara de7ees; Xoossay ba bonchchuwara asaara issife daana. Entti iya dere gidana; Xoossay ba huu7en enttara daana; I entta Xoossaa gidana.* 4 Xoossay entta ayfeppe afutha ubbaa quchchana. Hizappe hayqoy woykko kayoy woykko waasoy woykko waayey deenna. Gal77a ubbay aadhdhis” yaagis.*

5 Araata bolla uttidayssi, “Taani ubbaa oorathi oothana” yaagis. Qassi zaaridi taakko, “Taani odeyssi ammantheyssanne tuma gidiya gisho xaafa” yaagis. 6 Qassi taakko, “Polettis! Taani Alfanne Oomega; Doomethinne Polo.* Saamottida oonakka de7o haathaa pulttuwafe cigi baynna coo ushshana. 7 Xooniya oonikka hessa ubbaa laattana; taani iyaw Xoossaa gidana; ikka ta na7a gidana.* 8 Shin yashshanchchota, ammanettonnayssata, tunata, shemppo wodheyssata, laymateyssata, biteyssata, eeqa goynneyssatanne worddanchchota qaaday diinney eexiya tama abban gidana. Hessi nam77antho hayqo” yaagis.

9 Laappun wurssetha boshati kumida laappun xuu7ata oykkida laappun kiitanchchotappe issoy taakko yidi, “Haaya, taani nena gelos giigida Dorssaa machchiw bessana” yaagis. 10 Kiitanchchoy tana daro dhoqqa deriya huu7e Geeshsha Ayyaanan kessidi, geeshsha katamay, Yerusalaamey, saloppe Xoossaa matappe duge wodhdhishin bessis.* 11 He katamay Xoossaa bonchchon poo7ees. He katamaa poo7oy yasphphiide giya al77o shuchchaa mela; geeshsha birilleda phoolees. 12 He katamaa dirssay wolqqaamanne adusse. Iyaw tammanne nam77u penggetinne he penggeta naagiya tammanne nam77u kiitanchchoti de7oosona. Penggeta bolla tammanne nam77u Isra7eele zerethata sunthay xaafettis.* 13 Doloha baggara heedzu penggeti, pudeha baggara heedzu penggeti, dugeha baggara heedzu penggetinne wuloha baggara heedzu penggeti de7oosona. 14 Katamaa gimbbe dirssay tammanne nam77u shuchcha baasota bolla eqqis. Entta bolla tammanne nam77u Dorssaa hawaareta sunthay xaafettis.

15 Taw odiya kiitanchchuwas, katamaa, iya penggetanne iya dirssaa wadhdhiya worqqa xam77ay de7ees.* 16 Katamaas oyddu maazaneti de7oosona; katamaa geesaynne gomppay issi gina. Kiitanchchoy katamaa ba xam77an wadhdhin, katamay tammanne nam77u mukulu kilo mitire gidis; katamaa geesay, gomppaynne dhoqqatethay issi gina. 17 Kiitanchchoy qassi dirssaa wadhdhin, kiitanchchoy go7ettiya asa kushen issi xeetanne oytamanne oyddu wadha gidis.

18 Katamaa dirssay yasphphiide giya shuchchan direttis. Katamay masttoteda phooliya geeshsha worqqan oosettis. 19 Katamaa dirssaa baasoy ubba qommo bonchchettida shuchchan alleeqettis. Koyro hiixettida shuchchay yasphphiide, nam77anthoy samppeere, heedzanthoy kelqqedoone, oyddanthoy baalure, 20 ichchashanthoy sarddonkise, usuppunthoy sarddiyoone, laappunthay kiristiloobe, hosppunthoy birille, uddufunthoy tophaaziyone, tammanthoy kirisphiraasise, tammanne issinthoy yaakintte, tammanne nam77anthoy ametesxinoose.

21 Tammanne nam77u penggetas tammanne nam77u inqo giya al77o shuchchi de7ees. Issi issi penggey issi inqon oosettis. Katamaa wogga ogey masttoteda phooliya geeshsha worqqafe oosettis.*

22 Goday, Ubbaafe Wolqqaama Xoossaynne Dorssay katamaas keethe gidiya gisho ta he kataman Xoossa keethi be7abiikke. 23 Xoossaa bonchchoy he katamaas poo7iya gishonne Dorssay iyaw xomppe gidiya gisho katamaas awa woykko ageena poo7o koshshenna.* 24 Kawotethati he katamaa poo7on hamuttana; kawotikka bantta bonchchuwa yaa ehana.* 25 Qammi yan baynna gisho katamaa penggeti ubba wode dooya gidana; gorddettokona.* 26 Kawotethata gitatethaynne bonchchoy he katamaa yaana. 27 Dorssaa de7o maxaafan sunthay xaafettidayssata xalaali attin tunabaa woykko yeellayabaa oothey woykko worddotey oonikka he katamaa gelenna.*

22

1 Yaatidi, kiitanchchoy tana Xoossaa kawotetha araatappenne Dorssaa kawotethaa araatappe goggiya masttoteda phooliya de7o haathaa shaafaa bessis.* 2 He shaafay katama ogiya giddora duge goggees. Shaafappe hefintha baggaranne hafintha baggara ageenan issi toho; laythan tammanne nam77u toho ayfiyaa de7o mithi de7ees. He mitha bonccoy kawotethata ubbaa harggefe pathees.*

3 He kataman aybi qanggethika deenna. Xoossaa kawotetha araataynne Dorssaa kawotetha araatay he kataman daana. Xoossaa aylleti Xoossaas oothana.* 4 Entti iya som77uwa be7ana; iya sunthay entta som77on xaafettana. 5 Hizappe qammi deenna; Godaa Xoossay enttaw xomppe gidiya gisho enttaw xomppe woykko awa poo7o koshshenna. Entti meri merinaw kawotana.*

Yesuusa yuussaa

6 Kiitanchchoy taakko, “Ha ta odiya qaalay tumanne ammantheyssa. Goday, nabeta ba Geeshsha Ayyaanan kiittiya Xoossay, matan hananabaa ba aylleta bessanaw ba kiitanchchuwa kiittis” yaagis. 7 Yesuusi, “Hekko ta ellesada yaana; ha maxaafan de7iya tinbbite qaala naagiya oonikka anjjettidayssa” yaagis.

8 Taani, Yohaannisi, he ubbabaa si7as; be7as. Taani hessa si7ida wodenne be7ida wode hessa tana bessida kiitanchchuwa goynnanaw iya tohuwa bolla kunddas. 9 Shin kiitanchchoy taakko, “Hessa oothofa! Taani needa, nabetada ne ishatadanne ha maxaafan de7iya ubbaa kiitettiya aylleta mela; Xoossaa goynna” yaagis.

10 Kiitanchchoy zaaridi, “Ha ubbay polettiya wodey matattida gisho ha maxaafan xaafettida tinbbite qaala maatamen gorddofa. 11 Iita oothey gujjidi iita ootho; tuney gujjidi tuno. Lo77o oothey gujjidi lo77o ootho; geeyey gujjidi geeyo” yaagis.*

12 Yesuusi, “Hekko, taani ellesada yaana. Issuwas issuwas iya oosuwada immanaw ta woytoy taara de7ees.* 13 Taani Alfanne Oomega; Koyronne Wurssethi; Doomethinne Polo.*

14 “Bantta ma7uwa meeccidi geeshsheyssati anjjettidayssata. De7o mithee ayfiyaa maanawunne katamaa penggiyara gelanaw enttaw maati imettis.* 15 Shin kanati, biteyssati, laymateyssati, shemppo wodheyssati, eeqa goynneyssati, worddo doseyssatinne ootheyssati karen de7oosona.

16 “Taani, Yesuusi, ha markkatethaa hinttew, woosa keethatas odana mela ta kiitanchchuwa kiittas. Taani Dawite sheeshinne zerethi. Taani poo7iya guura bakkalaa” yaagis.*

17 Geeshsha Ayyaanaynne gelanaw giigida maccasiya, “Haaya” yaagosona. Qassi hayssa si7iya oonikka, “Haaya” yaago. Saamottida oonikka haayo; de7o haathaa koyaa oonikka coo ekko.*

18 Taani ha maxaafan xaafettida tinbbite qaala si7iya oonakka zorays. Oonikka ha qaalaa bolla issibaa gujjiko, Xoossay ha maxaafan xaafettida boshaa iya bolla gujjana.* 19 Oonikka maxaafan de7iya tinbbite qaalappe issibaa pacisikko, Xoossay ha maxaafan xaafettida de7o mithaa ayfiyaappenne geeshsha katamaappe iya qaadaa pacisana.

20 Ha ubbaa markkatteyssi, “Tuma, taani ellesada yaana” yaagees.

Amin77i; Godaa Yesuusa, haaya.

21 Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ubbaara gido. Amin77i.

* 1:4-5 Kessa 3:14; Yo.Qo 4:5

* 1:4-5 Isa 55:4; Maz 89:27

* 1:6 Kessa 19:6; Yo.Qo 5:10

* 1:7 Daane 7:13; Maato 24:30; Mar 13:26; Luuqa 21:27; 1Tese 4:17; Zakka 12:10; Yoha 19:34

* 1:8 Alfanne Oomega: Girike doonan Alfanne Oomegi koyronne wurssetha pidaaleta; birshshethaykka koyronne wurssethi guussu.

* 1:8 Yo.Qo 22:13; Kessa 3:14

* 1:13 Daane 7:13; Daane 10:5

* 1:14 Daane 7:9

* 1:14 Daane 10:6

* 1:15 Hiz 1:24; 43:2

* 1:17 Isa 44:6; 48:12; Yo.Qo 2:8; 22:13

* 2:7 Medhe 2:9; Yo.Qo 22:2; Hiz 28:13; 31:8

* 2:8 Isa 44:6; 48:12; Yo.Qo 1:17; 22:13

* 2:11 Yo.Qo 20:14; 21:8

* 2:14 Tay 22:5

* 2:17 Manna: Isra7eele asay bazzo biittan hamuttiya wode saloppe Xoossay enttaw immida dumma kathi woykko kiitanchcho kathi.

* 2:17 Kessa 16:14

* 2:20 1Kawo 16:31; 2Kawo 9:22

* 2:23 Maz 7:9; Er 17:10; Maz 62:12

* 2:26 Maz 2:8-9

* 3:3 Maato 24:43

* 3:5 Kessa 32:32

* 3:7 Isa 22:22; Iyo 12:14

* 3:9 Isa 49:23; 60:14; Isa 43:4

* 3:12 Yo.Qo 21:2; Isa 62:2; 65:15

* 3:14 Leemi 8:22

* 3:19 Leemi 3:12; Ib 12:6

* 4:2 Hiz 1:26-28; 10:1

* 4:5 Kessa 19:16; Yo.Qo 1:4; Yo.Qo 8:5; 11:19; 16:18; Hiz 1:13; Zakka 4:2

* 4:6 Hiz 1:22

* 4:6 Hiz 1:5-10; 10:14

* 4:8 Hiz 1:18; 10:12; Isa 6:2

* 5:1 Hiz 2:9

* 5:5 Medhe 49:9; Isa 11:1

* 5:6 Isa 53:7; Zakka 4:10

* 5:8 Maz 141:2

* 5:9 Maz 33:3; 98:1; Isa 42:10

* 5:10 Kessa 19:6; Yo.Qo 1:6

* 5:11 Daane 7:10

* 6:2 Zakka 1:7

* 6:4 Zakka 1:7

* 6:5 Zakka 6:2

* 6:8 Hiz 14:21

* 6:12 Yo.Qo 11:13; 16:18; Isa 13:10; Er 2:10

* 6:13 Isa 34:4

* 6:14 Yo.Qo 16:20

* 6:15 Isa 2:19

* 6:16 Hose 10:8; Luuqa 23:30

* 6:17 Er 2:11; Mil 3:2

* 7:1 Er 49:36; Daane 7:2; Zakka 6:5

* 7:3 Hiz 9:4

* 7:14 Daane 12:1; Maato 24:21; Mar 13:19

* 7:16 Isa 49:10

* 7:17 Maz 23:1; Hiz 34:23; Maz 23:2; Isa 49:10; Isa 25:8

* 8:5 Leewe 16:12; Hiz 10:2; Kessa 19:16; Yo.Qo 11:19; 16:18

* 8:7 Kessa 9:23-25; Hiz 38:22

* 8:10 Isa 14:12

* 8:11 Er 9:15

* 8:12 Isa 13:10; Hiz 32:7; Iyu 2:10

* 9:2 Medhe 19:28

* 9:3 Kessa 10:12

* 9:4 Hiz 9:4

* 9:6 Iyo 3:21; Er 8:3

* 9:7 Iyu 2:4

* 9:8 Iyu 1:6

* 9:9 Iyu 2:5

* 9:13 Kessa 30:1

* 9:20 Maz 115:4

* 10:5 Kessa 20:11; Zaare 32:40; Daane 12:7; Amo 3:7

* 10:8 Hiz 2:8-3:3

* 11:1 Hiz 40:3; Zakka 2:1

* 11:2 Luuqa 21:24

* 11:4 Zakka 4:3

* 11:6 1Kawo 17:1; Kessa 7:17

* 11:7 Daane 7:7; Yo.Qo 13:5

* 11:8 Isa 1:9

* 11:11 Hiz 37:10

* 11:12 2Kawo 2:11

* 11:13 Yo.Qo 6:12; 16:18

* 11:15 Kessa 15:18; Daane 2:44; 7:14

* 11:17 Kessa 3:14

* 11:18 Maz 2:5; 110:5; 115:13

* 11:19 Yo.Qo 8:5; 16:18,21

* 12:3 Daane 7:7

* 12:4 Daane 8:10

* 12:5 Isa 66:7; Maz 2:9

* 12:7 Daane 10:13

* 12:9 Medhe 3:1; Luuqa 10:18

* 12:10 Iyo 1:9

* 12:14 Daane 7:25; 12:7

* 13:1 Daane 7:3; Yo.Qo 17:3

* 13:2 Daane 7:4

* 13:5 Daane 7:8,25; 11:36

* 13:7 Daane 7:21

* 13:8 Maz 69:28

* 13:10 Er 15:2; 43:11

* 14:1 Hiz 9:4; Yo.Qo 7:3

* 14:5 Sofo 3:13

* 14:8 Isa 21:9; Er 51:8; Yo.Qo 18:2

* 14:10 Isa 51:17; Medhe 19:24; Hiz 38:22

* 14:11 Isa 34:10

* 14:14 Daane 7:13-14

* 14:15 Iyu 3:13

* 14:20 Isa 63:3; Er.Ze 1:15; Yo.Qo 19:15

* 15:3 Kessa 15:1

* 15:4 Er 10:7; Maz 86:9

* 15:5 Kessa 38:21

* 15:8 Kessa 40:34; 1Kawo 8:10

* 16:2 Kessa 9:10

* 16:4 Kessa 7:17

* 16:5 Kessa 3:14

* 16:10 Kessa 10:21

* 16:12 Isa 11:15

* 16:15 Maato 24:43

* 16:16 2Kawo 23:29; Zakka 12:11

* 16:18 Yo.Qo 8:5; 11:13

* 16:19 Isa 51:17

* 16:20 Yo.Qo 6:14

* 16:21 Kessa 9:23

* 17:1 Er 51:13

* 17:2 Isa 23:17; Er 51:7

* 17:3 Yo.Qo 13:1

* 17:4 Er 51:7

* 17:8 Daane 7:7; Yo.Qo 11:7; Maz 69:28

* 17:12 Daane 7:24

* 18:2 Isa 21:9; Er 51:8; Yo.Qo 14:8; Isa 13:21; Er 50:39

* 18:3 Isa 23:17; Er 51:7

* 18:5 Medhe 18:20

* 18:6 Maz 137:8; Er 50:29

* 18:8 Isa 47:7-9

* 18:9 Hiz 26:16-17

* 18:11 Hiz 27:31

* 18:12 Hiz 27:12-13,22

* 18:15 Hiz 27:31

* 18:17 Isa 23:14; Hiz 27:26

* 18:18 Hiz 27:32

* 18:20 Hiz 27:30; Zaare 32:43; Er 51:48

* 18:21 Er 51:63

* 18:22 Isa 24:8; Hiz 26:13

* 18:22 Er 7:34; 25:10

* 18:24 Er 51:49

* 19:2 Zaare 32:43; 2Kawo 9:7

* 19:3 Isa 34:10

* 19:5 Maz 115:13

* 19:6 Hiz 1:24; Maz 93:1; 97:1; 99:1

* 19:9 Maato 22:2

* 19:11 Hiz 1:1

* 19:12 Daane 10:6

* 19:15 Maz 2:9; Isa 63:3; Iyu 3:13; Yo.Qo 14:20

* 19:17 Hiz 39:17-20

* 19:20 Yo.Qo 13:1-18

* 20:2 Medhe 3:1

* 20:4 Daane 7:9

* 20:8 Hiz 38:2

* 20:11 Daane 7:9-10

* 21:1 Isa 65:17; 66:22; 2Phexi 3:13

* 21:2 Isa 52:1; Yo.Qo 3:12; Isa 61:10

* 21:3 Hiz 37:27; Leewe 26:11

* 21:4 Isa 25:8; Isa 35:10; 65:19

* 21:6 Isa 55:1

* 21:7 2Saamu 7:14; Maz 89:26

* 21:10 Hiz 40:1

* 21:12 Hiz 48:30-35

* 21:15 Hiz 40:3

* 21:21 Isa 54:11-12

* 21:23 Isa 60:19

* 21:24 Isa 60:3

* 21:25 Isa 60:11

* 21:27 Isa 52:1; Hiz 44:9

* 22:1 Hiz 47:1; Zakka 14:8

* 22:2 Medhe 2:9

* 22:3 Zakka 14:10

* 22:5 Isa 60:19; Daane 7:18

* 22:11 Daane 12:10

* 22:12 Isa 40:10; 62:11; Maz 28:4; Er 17:10

* 22:13 Yo.Qo 1:8,17; 2:8; Isa 44:6; 48:12

* 22:14 Medhe 2:9; 3:22

* 22:16 Isa 11:1

* 22:17 Isa 55:1

* 22:18 Zaare 4:2; 12:32